Zeyd bin Ali

Zeyd bin Ali (d. 699, Medine - ö. 740), Zeydiyye mezhebinin kurucusu, Tabiin'den fıkıh alimidir. İmam Hüseyinin torunu ve İmam-ı Zeynelabidinin oğludur. Tam adı, Zeyd bin Zeynelabidin Ali bin Hüseyin bin Ali bin Ebu Talibdir. Künyesi, Ebul-Hüseyin olup, kendisine Haşimi ve Kureyşi nisbetleri de verilmiştir.
Emevi halifesi Hişam bin Abdülmelik zamanında, kendisine taraftar gözüken kimselerin kışkırtması neticesinde, halifenin askerleriyle yaptığı savaşta öldü. Naaşı Kufeye, başı Mısıra defnedilmiştir.
Ailesi ve eğitimi
Babası Zeynelabidin, annesi ise Ceyda isimli bir cariyedir.
İlk olarak babası Zeynelabidin'den fıkıh ve hadis dersleri aldı. Onun ölümünden sonra abisi Muhammed el-Bakır'ın derslerine devam etti.
Yaşamı
İlk önce babası Ali Zeyn el-Abı-Din bin Hüseyin bin Aliden ders almaya başlayan Zeyd bin Ali Zeynelabidin, ağabeyi Muhammed Bakır, Eban bin Osman, Urve bin Zübeyr, Abdullah bin Hasan, Abdullah bin Ebi Rafi ve daha birçok alimden ilim öğrenip hadis-i şerif rivayet etti. Medineden başka diğer İslam memleketlerini de dolaşarak oralarda ilim tahsil etti. Resulullah'ın ashabından bazılarını gördü. Fıkıhta ve kıraat ilminde zamanının bir tanesi idi. Güzel konuşmaları ile etrafındakilerin dikkatini çekerdi.
Zeydin değişik memleketlere ilim için yaptığı seyahatleri bahane ederek Emevi halifesi Hişam bin Abdülmelik'i aleyhine kışkırttılar. Onun ilim için dolaşmayıp, hilafete geçmek için çevresine adam topladığını söylediler. Halife de onun Medine dışına çıkışını yasakladı. Fakat Zeyd bir fırsatını bularak Kufeye gitti. Orada Ehl-i beyt taraftan gözüken bölücülerin kışkırtması ve Hişam bin Abdülmelikin kendisini yakalattıracağı korkusuyla savaş için hazırlanmaya başladı. Orada bulunduğu sırada kendisine binlerce kişi biat etti. Başka şehirlerden de yardım vadedenler oldu.
=== İmam Zeyd ile İmam-ı Azam Ebu Hanife<ref>Öztürk, Yaşar Nuri, İmam-ı Azam Savunması, Şehid bir önder için Apolocya, Sahabe ve taibun nesline yapılan muameleyi zulum olarak gösterdi: Ehl-i Beytin haklarını savunmadaki özgün tavrı, Sahife 170, İnkılap, İstanbul, 2010.</ref> arasındaki fikir benzerlikleri ===
Aynı İmam-ı Azam, H. 121 / M. 739 yılında Hanedan-ı Aleviyye mensuplarından İmam Zeyd bin Ali Zeyn el-Abı-Din tarafından Emevi Halifesi Hişam bin Abdul-Melikin zalimane idaresine karşı çıkarılan isyanı da Muhammedin komuta ettiği Bedir Savaşına benzetmiş, ve destek vermekten hiç de çekinmemişti.
İmam Zeyd, Efdal olarak nitelendirilen daha seçkin bir şahıs varken, mafdul olarak adlandırılan daha az seçkin olan bir başka şahıs tercihen hilafet makamına getirilebilir görüşüyle İmamiye Şiasından,
İmam-ı Azam ise, Zalim yönetimlere kılıçla isyan etmeyi farz kabuleden görüşüyle, önderi olarak gösterilen günümüz Ehl-i Sünnet vel Cemaat itikadından,
ayrılmaktalardı. Akabinde verdiği fetvalar ile sürekli olarak Ehl-i Beyte arka çıkan, ve Alevileri destekleyen İmam-ı Azam Ebu Hanife Numan İbn-i Sabit te Halife Mansur tarafından katledildi. Muvaffık el-Mekki, Menakıb, Sahife 433-438.
Ölümü
II. Ömer'in ölümü ile Medineli bilginler epeyce bir şaşkınlık içerisine düşmüşlerdi. II. Ömer'in yaklaşık iki yıl gibi kısa süren Emeviler Halifeliği sırasında gerçekleştirdiği köklü inkılaplar halkın zihnine kalıcı bir şekilde kazınmıştı. II. Ömer'in yakın arkadaşı olan "Zeyd" de onun ani ölümünün ardından büyük bir şaşkınlık ve keder içerisindeydi. II. Ömer'in ardından iş başına gelen yeni Emevi Hükümeti, onun gerçekleştirdiği adilane inkılapları devam ettirmeğe pek istekli görünmüyordu. İşte böyle bulanık bir ortamda "Zeyd ibn Ali Zeyn el-Abı-Din", Kufelilerden kendisinin halifeliğe talip olmasını destekleyen mektuplar ve davetler almağa başlamıştı. Miladi 740 yılında İmam-ı Azam Ebu Hanife Numan İbn-i Sabit'in de desteğini arkasına alan "Zeyd ibn Ali Zeyn el-Abı-Din", her ne kadar İmam-ı Azam Ebu Hanife ile İmam Malik tarafından Kufe'de bir hıyanete uğraması olasılığının mevcudiyeti yönünde ikaz edildiyse de, bu uyarılara pek aldırış etmeden Emeviler Halifeliği'ne karşı yeni bir kıyam hareketi başlatmak üzere Kufe'ye doğru yola çıktı.
Zeydiler'in inancına göre İmam Zeyd Kufe'ye vardığında tam muharebenin başlamasından bir saat evvel Kufeliler kendisine Ebu Bekir ile Ömer bin Hattab hakkındaki görüşlerinin hangi istikamette olduğu sualini yönelttiler. Zeyd ibn Ali de onlara cevaben: şeklinde karşılık vermesi üzerine derhal ondan desteklerini çekerek, kendisine Ebu Bekir ve Ömere düşman ol dediler. O da, onlara şeklinde karşılık verdi. Bunun üzerine Dört Yüz kişi hariç, diğerleri onu savaş alanında terk ettiler. Zeyd, bunlara Beni terk ettiler, manasına gelen Ve kad rafaduni dedi. Bu kelimeden dolayı, kendi ordusundan ayrılmak surtiyle ona hıyanet edenlere Rafıziler adı verildi. Zeydin yanında kalarak onunla birlikte savaşarak şehid düşenlerin takipçileri olduklarını söyleyenlere de Zeydiler adı verildi. Burada yapılan savaşta Zeyd öldürüldü.