Zaha Hadid

Zaha Hadid (Arapça: , d. 31 Ekim 1950, Bağdat, Irak - 31 Mart 2016, Miami, ABD), Irak asıllı İngiliz vatandaşı, dekonstrüktivist mimar.
Zaha Hadid 1950de Bağdat'ta doğmuştur. Londra Architectural Association okulunda mimarlık okumadan önce Beyrut Amerikan Üniversitesinde Matematik Bölümünü bitirmiştir. Mezuniyetinden sonra okulundaki hocaları ile 1977de ortağı olduğu Office For Metropolitan Architecture'da çalışmaya başlamıştır.
1980de kendi Londra merkezli bürosunu kurmuştur. 1980'lerde Architectural Associationda ve Dünyanın başka yerlerinde prestijli kurumlarında ders vermiştir. Graduate School of Designda, Harvard üniversitesinde, illinois üniversitesinde, Hamburgdaki Hochschule für Bildende Künstede, Knowlton mimarlık okulunda egitmenlik yapmıştır. American Academy of Arts and Lettersın onur üyesi olmuştur. Vefatından önce Viyanada uygulamalı sanatlar üniversitesinde profesörlük yapmıştır.

Pek çok uluslararası yarışmanın kazananı olan Hadidin, teorik, etkili, kalıpları yıkıcı olan projelerinin pek çoğu başlarda inşa edilmemiştir. Özellikle Hong Kongdaki Tepe kulübü (1983), Gallerdeki Cardiff Körfezi opera binası (1994). 2005te İsviçredeki Basel Kumarhanesi projesiyle ödül almıştır.
2004te Pritzker Mimarlık Ödülü'nü alan ilk kadın mimar olmuştur. Daha öncesinde mimariye olan katkılarından dolayı CBE'ye layık görülmüştür. Ayrıca Beyrut Amerikan Üniversitesinden onur diploması almıştır. Zaha Hadidin Mimarlık bürosu 350den fazla çalışanı ile Londra da bulunmaktadır. 2008de Forbes dergisinin Dünyanın En Güçlü 100 Kadını listesinde 69. olmuştur.
Hadid, son zamanlarda Irak Hükumeti tarafından Irakın Merkez Bankasına yeni bir bina tasarlaması için görevlendirilmiştir. Bu proje, kendi ülkesi için yaptığı ilk proje olacaktır. Diğer bir görevi de şubeye ait kayıt binasını, Pierres Vives ve Montpellierdeki Héraultu da içermektedir.
Zaha Hadid tarafından tasarlanan yeni uzay gemisi biçimindeki Tokyo Olimpiyat Stadyumu, maliyetinin 1,3 milyar dolardan fazla olması nedeniyle Japon mimarlar arasında tartışmalara neden oldu. Aynı yıl hizmete giren Bakü'deki Haydar Aliyev Kültür Merkezi ise yapım sürecinde yaşanan zorla istimlak ve göçmen işçileri insanlık dışı koşullarda zorla çalıştırılması iddiaları ile gündeme geldi.
Zaha Hadid, 30 Mart'ta bronşit tanısı konularak hastaneye kaldırıldı. 31 Mart'ta ise kalp krizi sonucu Miami'de hayatını kaybetti.
Kavramsal tasarımları
Guggenheim-Hermitage Vilnus, Vilnus Litvanya
Kartal-Pendik Kıyı şeridi düzenlemesi, İstanbul Türkiye
Szervita meydanı Baloncuk Ofis binası, Budapeşte Macaristan
Uygulanmış projeleri
1994: Vitra yangın istasyonu, Weil am Rhein, Almanya
2001: Kuzey Hoenheim araba parkı, Hoenheim, Fransa
2002: Bergisel Kayak pisti, İnnsbrück, Avusturya
2003: Rosenthal Çağdaş Sanatlar Merkezi, Cincinnati, Ohio, ABD
2005: BMW Merkez Binası, Leipzig, Almanya
2005: Ordrupgaard ek binası, Kopenhag, Danimarka
2005: Phaeno Bilim Merkezi, Wolfsburg, Almanya
2006: Meggies Centres Victoria Hastanesi, Kirk Caldy, İskoçya
2006: Tondonia Şaraphane Otağı, Haro, İspanya
2007: Eleftheria Meydan Yenilemesi, Lefkoşa, Kıbrıs
2007: Hungerburgbahn Yeni İstasyonları, İnnsbrück, Avusturya
2008: Chanel Mobile Sanat Pavyonu (Dünya Çapında), Tokyo, Hong Kong, Newyork, Londra, Paris, Moskova (2006-2008)
2008: Köprü Pavyonu, Zaragoza, İspanya
2009: Johann Sebastian Bach Pavyonu, Manchester uluslararası festivali, Manchester, Birleşik Kralllık
2010: CMA CGM Kulesi, Marseille, Fransa
2010: MAXXI Ulusal XXI. Yüzyıl Sanatları Müzesi, Roma, İtalya (2010 Stirling Ödülü)
2010: Guangzhou Opera Binası, Guangzhou, Çin Halk Cumhuriyeti
2012: Haydar Aliyev Kültür Merkezi, Bakü, Azerbaycan
Hakkında basılan yayınlar
Higgins, Charlotte (2009-07-01). "Zaha Hadid's Bach salon". London: The Guardian.
Morrison, Richard (2007-06-27). "For ever thinking outside the boxy". London: The Times.
Seabrook, John. The Abstractionist - Zaha Hadids Unfettered Invention. The New Yorker, 21 ve 28 Aralık 2009. Sayfa 112 ile 124 arası.
Sulaiman, Tosin (2005-12-01). "Architect who has built a reputation for controversy". London: The Times.