Cemal Tollu

Cemal Sait Tollu (d. 19 Nisan 1899, İstanbul - ö. 26 Temmuz 1968, İstanbul), Türk ressam.
1930 kuşağının önde gelen temsilcilerindendir. Resimlerinde yerel konuları kübist bir anlayışla işleyen Tollu, D Grubu sanatçılarındandır. Eserleri İstanbul Resim ve Heykel Müzesinde, Milli Kütüphane Koleksiyonunda ve daha birçok resmi ve özel koleksiyonda yer alır.
Yaşamı
19 Nisan 1899 tarihinde İstanbulda dünyaya geldi. Beş çocuklu bir ailenin en büyük evladıydı. Babası mühendis Sait Bey, annesi Hayriyet Hanımdır. Çocukluk yıllarının babasının işi nedeniyle Şam ve Diyarbakırda geçirdi. Hicaz Demiryollarında çırak olarak çalıştı. İlk resim derslerini bu yıllarda emekli bir kolağasından aldı. 1919da İstanbula döndü.
Sanatçı, İstanbula dönüşünde Sanayi-i Nefise Mektebi (Güzel Sanatlar Akademisi)' ne kaydoldu ancak İstanbulun düşman işgaline uğraması üzerine okuluna ara vermek zorunda kalarak Ankara'da Zabit Namzetleri Talimgahına katıldı. Burada aldığı askeri eğitimden sonra 1921de süvari teğmen rütbesiyle Konya'daki süvari alayına gönderildi. 1923 yılında ordudan terhis oldu ve 1923-1925 arasında Edirnede vagon tamircisi olarak çalıştı.
Türk Kurtuluş Savaşının sonuçlanmasının ardından 1926'da İstanbul'a döndü ve eğitimine kaldığı yerden devam etti. Ortaokul resim öğretmeni olarak okulunu tamamlayan Cemal Sait, 1929a kadar Elazığ ve Erzincan'da öğretmenlik yaptıktan sonra sanatını geliştirmek için ailesinin desteğiyle Münih ve Paris'e gitti. 1931-1932 arasında bir yılını geçirdiği Avrupada Andre Lhote, Hans Hoffmann, Fernand Leger ve Marcel Gromaire gibi ünlü sanatçıların yanında çalıştı. Pariste iken Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliğinin dördüncü sergisine, bir kadın portresiyle katıldı.
Paris dönüşünde Erzincan Askeri Ortaokuluna öğretmen olarak atanan sanatçı, bu görevi 1935e kadar sürdürdü. Cemal Sait, Türkiye'ye döndükten sonra ilk sergisini 1932de Elazığ'da açtı.
1933'te D Grubu kurucuları arasında bulundu. Grup, ilk sergisini Tollunun akrabası olan Beyoğlu Kaymakamının ayarladığı mekanda, Narmanlı Handaki Mimoza Şapka Mağazasında açtı. Cemal Tollu, grubun bütün yurt içi ve yurt dışı sergilerine katıldı.
1935te Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde (eski adı: Ankara Arkeoloji Müzesi) yöneticilik yaptı. Bu dönemde Hitit kabartmalarının kunt formlarından etkilendi.
1937 yılında Güzel Sanatlar Akademisine Leopold Levy'nin asistanı olarak atandı ve İstanbul'a gitti. Aynı yıl evlendi. Akademide mitoloji öğretmenliği ve resim bölümü şefi olarak çalıştı. Akademide öğrenci iken kendisine Ahmet Haşim tarafından aşılanan mitoloji ilgisi, onu 1957'de "Mitoloji" adlı bir kitap yayınlamaya kadar götürdü.
1938'den itibaren CHP tarafından düzenlenen Yurt Gezileri kapsamında, Antalya ve Burdur yörelerinde çalışmış olmasının etkisiyle manzara resimlerine yöneldi. 1939 yılında ikinci kez Parise gitti ve Paris görünümleri çizdi. O yıllarda düzenlenmeye başlanan Devlet Resim Heykel Sergilerine de katıldı. II. Devlet Resim Heykel Sergisinde Kompozisyon adlı çalışmasıyla ikincilik ödülü, 21. Devlet Resim Heykel Sergisinde ise Hasat adlı yapıtıyla resim birincilik ödülünü aldı. 1954 yılında Yapı Kredi Bankasının 10. Kuruluş yıldönümü nedeniyle düzenlediği İstihsal konulu resim yarışmasında altıncılık ödülü aldı. 1937de göreve başladığı akademide 1964e kadar hocalık ve bölüm başkanlığı yaptı. 1964 yılında Devlet Güzel Sanatlar Akademisi' nden emekli oldu.
Ressamlığının yanı sıra heykel sanatçısıydı ancak bu alanda birkaç büst dışında eser vermedi. Ne var ki heykel sanatına duyduğu ilgi resimlerini etkiledi, resim üslubunun oluşmasında rol oynadı. Tollu, heykel etkisi bırakan Ana ve Çocuk, Hatayda Portakal Bahçesi, Ankara Keçileri ve Hasat gibi tablolarında Anadoluya özgü konuları kübist-yapımcı bir tarzda işlemişti.
Yayınladığı yazılarıyla sanat yazarlığı da yapan Tollu, Yunan Mitolojisi (ders kitabı) ve Şeker Ahmet Paşa (monografi) kitaplarının yanında başta Yeni Sabah gazetesi başta olmak üzere değişik yayın organlarında sanat üzerine görüşlerini yazdı.
Sanatçının son yapıtları arasında "Pancar Tarlası" (1963, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi), "Tımar" (1964, Ahmet Tollu' da), "Manisa Yangını" (1964, Seyman Erkılıç koll.), "Pamuk Toplayanlar I, II" (1964 - 65), "Pastırmacılar" (1965, Nevhız Pak koll.), "Köylüler ve Koyunlar" (1965, Akbank koll.), "Natürmortlu Bodrum" (1966, Ahmet Tollu' da) adlı tabloları sayılabilir. Eserleri İstanbul Resim ve Heykel Müzesinde, Milli Kütüphane Koleksiyonunda ve daha birçok resmi ve özel koleksiyonda yer alır.
Cemal Tollu, 26 Temmuz 1968 tarihinde İstanbulda hayatını yitirdi.
Bazı eserleri
Kedili Çıplak (1929)
Siyah Elbiseli Kadın (1930)
Oturan Çıplak (1932)
Alfabe okuyan Köylüler (1933)
Bir Öğretmenin Portresi (1933)
Gri Gökyüzü (1937)
Tarlalar (1937)
Kışa Girerken (1938)
Tepedeki Kasaba (1938)
Savarona (1938)
Antalyada Ağaçlı Bir Köşe (1938)
Ilgın Ağacı (1938)
İki Ağaç (1940)
Harman (1941)
Kır Kahvesi (1941)
Koza Satan köylüler (1943)
Kırmızı Elbiesli Çingene (1943)
Saçı Örgülü Kadın (1945)
Manisanın Kurtuluşu (1945)
Ürgüpte Bağ Bozumu (1945)
Koza Hanı (1949)
Çanakkale Savaşı (1949)
Hatayda Portakal Bahçesi (1953)
Çoban ve Tiftik Keçileri (1955)
Toprak Ana (1956)
Eti Fırtına Tanrısı (1956)
Mevleviler (1958)
Natürmontlu Bodrum (1960)
Pancar Tarlası (1963)
Timar (1964)
Manisa Yangını (1964)
Pamuk Toplayanlar I, II (1964-65)
Pastırmacılar (1965)
Köylüler ve Koyunlar (1965)
Naturmortlu Bodrum (1966)