turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Köseler, Artvin

Köseler, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köseler köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Giyeshane (ە) ve Geyishana gibi biçimlerde geçer. Bazı Gürcüce kaynaklarda da Türkçe yazılışına benzer biçimde Gioshane () ve Geishana () olarak verilmiştir. Klarceti bölgesi üzerine Gürcüce bir kaynakta köyün eski adı Şagora () olarak verilmiştir.
Köseler, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde Didvenahi (), Geikana (), Oçubeti (), Bagati (), Şertumi (), Koriskana (), Modrekili (), Naşobi (), Heviskana () gibi yer adları buranın eski bir Gürcü yerleşmesi olduğunu göstermektedir.
Geyishana, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Giashane () adıyla kaydedilmiş olan köy, Artvin sancağının (okrug) Artvin kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazada Gurcani nahiyesinin ( : kırsal topluluk) beş köyünden biriydi. 1886 tarihli nüfus sayımında köyde 154 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti.
Geyishane, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rusların Artvin sancağından çekilmesinin ardından Gürcistan'nın sınırları içinde kaldı. Nitekim bu durum 7 Mayıs 1920 tarihinde Moskova Antlşaması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Yaklaşık bir yıl sonra Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgalinin ardından imzalanan Moskova Antlaşması'yla Artvin sancağı ve Geyishane köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfusu tespitinede köy "Kiyashane" adıyla kaydedilmiştir. Bu sırada Geyishana Artvin livasının merkez kazasına bağlı Sirya nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı "Türk" olarak kaydedilmiş olan 49 kişiden oluşuyordu. 1886 yılıyla kıyaslandığında nüfusun iyice azalmış olduğu görülmektedir.
Geyishana veya Giashane Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Köseler olarak değiştirildi. Artvin vilayetinde 1926 yılında yapılan nüfus tespitinde köyde 16 hanede 69 kişi yaşıyordu. Bu tarihte Köseler, Artvin vilayetinin merkez kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.
Köseler köyü, 1935 genel nüfus sayımında ayrı bir köy olarak yer almamıştır. Bu tarihten kısa bir süre önce Okumuşlar köyüne bir mahalle olarak bağlandığı anlaşılmaktadır. Nitekim 1958 yılında Okumuşlar'dan ayrılarak Köseler'e yeniden köy statüsü verilmiştir. Bir köy olarak 1955 genel nüfus tespitinde yer almayıp 1960 genel sayımında "Köseler" adıyla geçmesi de bunu göstermektedir. Bu sırada Köseler, Artvin ilinin merkez kazasına bağlı Sirya bucağının bir köyüydü. Nüfusu 190 kişiden oluşuyordu.
Coğrafya
Köseler köyü, il merkezi Artvin'e 42 km uzaklıktadır.
Nüfus
Okumuşlar

Okumuşlar, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Okumuşlar köyünün eski adı Bolselta'dır. Gürcüce bir yer adı olan Boselta (), "ahırlar" (-: "ahır" ve -: çoğul eki) anlamına gelir. Bu ad Türkçede Boselt biçimini almıştır. Nitekim geç dönemde Osmanlıca Boselt () olarak yazılıyordu. Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği toprakların ilk tahrirlerinden biri olan 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı mufassal deftere göre Ahısha livasına bağlı Atskuri nahiyesinde de Boselta () adını taşıyan bir köy bulunuyordu. Boselta adına tarihsel Tao-Klarceti'nin başka yerlerinde ve Gürcistanın bugünkü sınırları içinde de rastlanır. Artvin ilinde Yusufeli ilçesine bağlı Demirdöven ve Yarbaşı köylerinde Boselt adını taşıyan mezralar vardır. Borçka ilçesine bağlı Çavuşlu köyünde bir mevkiinin adı da Boselta'dır.
Boselta, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Öte yandan köyde 9. yüzyılda kurulmuş olan Gürcü manastırı Şatberdi de buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.
Boselta, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Boselt () adıyla kaydettiği köy, Artvin sancağının Artvin kazasına bağlıydı. 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde köyde 255 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı Türklerden oluşuyordu.
Boselta, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rusların Artvin sancağından çekilmesinin ardından Gürcistan'nın sınırları içinde kaldı. Nitekim bu durum 7 Mayıs 1920 tarihinde Moskova Antlşaması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Yaklaşık bir yıl sonra Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgalinin ardından imzalanan Moskova Antlaşması'yla Artvin sancağı ve Boselta köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Boselta, 1922 nüfus cetveline göre Artvin livasının merkez kazasına bağlı Sirya nahiyesine köylerinden biriydi ve nüfusu 23 hanede yaşayan 71 kişiden oluşuyordu. Boselta ya da Boselt Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Okumuşlar olarak değiştirildi. 1926 nüfus tahririne göre ise, köyde 25 hanede 101 kişi yaşıyordu.
Rahip Grigol Hantstelinin kurduğu Şatberdi Manastırı ve bu manastırın yakınlarındaki Şatberdi Kalesi Boselta köyündeki başlıca tarihsel yapılardır. Manastır bir kilise ile yemekhane gibi başka yapılardan oluşur. Şatberdi Manastırını I. Bagrat Kurapalatinin yardımıyla 820-830larda Grigol Hantsteli kurmuştur. Manastırın ana kilisesi olan Şatberdi Kilisesi, köyün merkezini bir kilometre güneyinde yer alır ve bugün yıkık durumdadır. Köyün adından dolayı Türkçe kaynaklarda Boselt Kale ya da Boselt Kalesi olarak geçen Şatberdi Kalesi, Şatberdi Manastırına hakim bir yerdedir ve büyük olasılıkla bu manastırı korumak için inşa edilmiştir. Şatberdi Kalesinde ayrıca bir kilisesi daha vardır. Tek nefli bir yapı olan bu kilisenin günümüze sadece yıkıntılar kalmıştır.
Coğrafya
Köyün merkezi Artvin il merkezine 50 km uzaklıktadır.
Nüfus
Ormanlı, Artvin

Ormanlı, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Ormanlı köyünün eski adı Omanadır. Bir Gürcü köyü olan Omana () Türkçeye de Omana olarak girmiştir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde Omana olarak () geçer. Eskiden ayrı bir köy olan Urdzuma bugün Uzundere adıyla Ormanlı köyünün sınırları içinde bir mahalledir.
Oamana, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki Gora (), Tihnari (), Klditavi (), Leğvari (), Natieti (), Aho () gibi Gürcüce yer adları bu dönemden kalmış olmalıdır.
Omana, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında 32 haneden oluşan bir köydü. Bu sırada köyde 99 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 198 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Omana köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon vilayetinin dört sancağından biri olan Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde köyün nüfusu 30 hane ve 107 kişi olarak verilmiştir. Salnamede belirtilmemiş olmasına karşın Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Buradan hareketle erkek sayısı kadar kadın eklenince Omana'nın toplam nüfusunun yaklaşık 214 kişiden oluştuğu söylenebilir. Salnamede vergiye tabi köydeki hayvan varlığı 5 eşek, 80 öküz, 60 ince, 1 at, 100 keçi ve 187 koyun olarak kayda geçirilmiştir.
Omana köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Osmana / Omana ( / ) adıyla kaydedilmiş olan köy, Artvin sancağının Artvin kazasına bağlıydı. 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde köyün nüfusu, 100'ü erkek ve 91'i kadın olmak üzere, 18 hanede yaşayan 191 kişiden oluşuyordu ve köyde yaşayanların tamamı Gürcü olarak kaydedilmişti.
Omana köyü, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rusların Artvin sancağından çekilmesinin ardından Gürcistan'nın sınırları içinde kaldı. Nitekim bu durum 7 Mayıs 1920 tarihinde Moskova Antlşaması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Yaklaşık bir yıl sonra Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgalinin ardından imzalanan Moskova Antlaşması'yla Artvin sancağı ve Omana köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Omana Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Ormanlı olarak değiştirildi. 1926 nüfus tahririne göre Ormanlı köyünde 21 hanede 111 kişi yaşıyordu. 1886 yılı nüfusuyla kıyaslandığında köyün nüfusun iyice azalmış olduğu görülmektedir. 1965 genel nüfus sayımında Ormanlı köyünün nüfusu 325 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 114 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Ormanlı köyü, Artvin il merkezine 15 km uzaklıktadır.
Nüfus
Oruçlu, Artvin

Oruçlu, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Oruçlu köyünün eski adı Orcohi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Orcohi (), "ori" (: iki) ve "cohi" (: değnek) kelimelerinden türemiştir. Bu yer adı Türkçeye Orcok / Orcuk () ve Orucuk () biçiminde girmiştir. Ruslar ise köyü Orcoh () adıyla kaydetmiştir.
Orcohi, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden el geçirdi. Erken dönem Osmanlı kayıtlarında adı geçmeyen Orcohi, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'ne bağlı Lazistan sancağının sınırları içinde yer alıyordu. Bu sancağa bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre köyde 50 hanede 189 kişi kaydedilmiştir. Ancak bu tarihte Osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. Erkek kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 378 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Nitekim 93 Harbi'nde Klarceti bölgesini ele geçiren Rusların yaklaşık on yıl sonraki nüfus tespiti sırasında köyde 405 kişi yaşıyordu. Bu sırada Orcohi, Artvin sancağının (okrug) Artvin kazasına (uçastok) bağlı Tsria nahiyesinin ( : kırsal topluluk) üç köyünden biriydi. Hem Orcohi'nin hem de Tsria nahiyesinin nüfusunun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti. Bununla birlikte, Gürcüce bir ada sahip olan köyde Mikieti (), Bagati (), Vake (), Orikikana (), Utieti (), Gori (), Kapani (), Zedvake (), Leğvati () gibi Gürcüce yer adları günümüzde de kullanılmaktadır.
Orcohi, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcistan hükumeti Artvin ve Ardahan bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Orcohi köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Orçoki, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında, bu livanın Sirya (Tsira) nahiyesinin on köyünden biriydi. "Orçuk" olarak kaydedilmiş olan köyde, 69 hanede 272 kişi yaşıyordu. 1876 ve 1886 yıllarıyla kıyaslandığında köyünün nüfusunun iyice azalmış olduğu görülmektedir. Orcohi, Orcuk veya Orçuk Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında "Oruclu" (sonradan Oruçlu) olarak değiştirildi.
Orcohi, Artvin bölgesinde bağcılığın önemli merkezlerinden biriydi. Artvin bölgesi dışında Gürcistan'da da yetişen Orcohuli asması, adını bu köyden almıştır. Eskiden Orcohi köyünde yetişen üzümle "Demiröz" markasıyla şarap imal ediliyordu.
Coğrafya
Oruçlu köyü, Artvin il merkezine 50 km uzaklıktadır.
Nüfus
Sakalar, Artvin

Sakalar (Gürcüce: Tskaltetra / ; translit: tsqaltetra), Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Sakalar'ın eski adı Tskaltetra'dır (). Gürcüce su (: "tskali") ve beyaz (: tetri) kelimelerinden oluşan bu ad, "ak su, akça su" anlamına geir. Bu ad Türkçeye Skaltetra (ە) olarak girmiştir. Köyün eski adının Gürcüce olması, Osmanlı döneminden önce de bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Osmanlılar ise köyü Gürcü yönetiminden 16. yüzyılın ikinci yarısında ele geçirdi. Tskaltetra, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nde Çarlık Rusyası'nın egemenliğine girdi. Rus idaresinin Tskaltetra (Ц) olarak kaydettiği köy, Artvin sancağının (okrug) Artvin kazasına (uçastok) bağlıydı. Aynı kazaya bağlı Berta nahiyesinde yer alıyordu. Köyde tamamı "Türk" olarak kaydedilmiş olan 349 kişi yaşıyordu. Gürcüce bir adı olan köyün bu tarihte artık Gürcüce konuşan bir nüfusuna sahip olmadığı bu kayıttan anlaşılmaktadır.
Tskaltetra, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra bir süre Gürcistan sınırları içinde kaldı. 1921'de Moskova Antlaşması'yla yeniden Türkiye'ye bırakıldı. 1925'te köyün adı Sakalar olarak değiştirildi. Bununla birlikte resmi kayıtlarda geç döneme kadar Sakalar (Saltetra) biçiminde köyün eski adı kullanılmaya devam etti.
Sakalar köyünün bir kısmı (Aydınlık mahallesi) 2018'de Deriner Barajı suları altında kalmıştır.
Coğrafya
Köy, Artvin il merkezine 40 km uzaklıktadır.
Nüfus
Sarıbudak, Artvin

Sarıbudak, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Sarıbudak köyünün eski adı, Melo'dur. Bu yer adı Gürcüce ve Türkçe kaynaklarda aynı şekilde, Melo olarak geçer. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli Osmanlıca bir kaynakta Melo (/ ە) şeklinde yazılmıştır.
Çoruh Nehri'nin sol kollarından biri olan Melo Deresi kıyısında yer alan Melo köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içinde 10. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilen Melo Kalesi, Artvin'den Parhali'ye giden en kısa yolun üzerinde bulunuyor ve Melo vadisini koruyordu. Melo adı Türkçeye Gürcü dilinden girmiş olmalıdır. Bugünkü köyün sınıları içinde Kurdadze (), Dohçireti (), İmlieti (), Çimçimi (), Tsiskvili Hev ( ), Natadzrev (), Naomari (), Didube (), Tzotzolati (), Çala () gibi Gürcüce yer adları bugün de bilinmektedir.
Melo köyü, 1835 tarihli nüfus defterinden "Melo" adıyla Çıldır Eyaleti'ne bağlı Livane-i Ulya sancağının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 102 hanede 272 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Melo köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 544 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Melo köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'ne bağlı Lazistan sancağının sınırları içinde yer alıyordu. Bu sancağa bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde Mila () adıyla kaydedilmiş olan köyde 93 hanede 312 kişi kaydedilmiştir. Ancak bu tarihte Osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. Erkek kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 624 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Büyük bir köy olan Melo'da başlıca geçim kaynağı tarımdı. Köyde bu tarihte hayvan varlığı olarak 3 merkep, 250 öküz, 200 inek, 10 at, 112 keçi ve 500 koyun tespit edilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Livana kazasının büyük bölümü Rusya'ya bırakılınca, Melo köyü Erzurum Vilayeti'nin Kiskim kazasına bağlandı.
Artvin vilayetindeki 1925 yılından köylerin çoğunun adı değiştirildiği zaman, Melo Yusufeli kazası sınırları içinde Erzurum vilayetine bağlıydı ve bundan dolayı adı olduğu gibi kaldı. 1935 genel nüfus sayımında "Melo" olarak kaydedilmiş olan köy, Çoruh vilayeti'nin Artvin kazasında Sirya nahiyesine bağlıydı ve köyün nüfusu 902 kişiden oluşuyordu. Melo "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Sarıbudak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sarıbudak köyünde 623 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 250 kişi okuma yazma biliyordu.
Bugünkü Ballıüzüm köyü 1957 yılına değin Sarıbudak köyünün bir mahallesiydi.
Melo Kalesi, köyde tespit edilmiş olan tek tarihsel yapıdır. 9-10. yüzyıllarda, Gürcü Krallığı döneminde inşa edilmiş olan kale, daha geç tarihte elden geçirilermiştir.
Coğrafya
Sarıbudak köyü, Artvin il merkezine 55 km uzaklıktadır.
Nüfus
Taşlıca, Artvin

Taşlıca, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür. Eski adı Hatila'dır.
Tarihçe
Taşlıca köyünün eski adı Hatila'dır. Hatila adının Gürcücede ikon anlamına gelen hati () kelimesiyle ilişkili olabileceği ileri sürülmüştür. Gürcistanın Aşağı Kartli ve Mtiuleti bölgelerinde Hatiköyü ( / Hatissopeli) adını taşıyan köyler vardır. Hatila köyündeki kale ve kilise kalıntıları köyün eski bir yerleşme olduğunun bir göstergesidir.
Tarhsel Klarceti bölgesinde yer alan Hatila, 1080de Tao-Klarcetinin diğer yerleşmeleri gibi Büyük Selçuklular tarafından fethedildi. Hatilanın da içinde yer aldığı bölge 16. yüzyılda Osmanlıların eline geçti ve yöre Çıldır Eyaleti içinde yer aldı. Köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Rusya İmparatorluğu'nun sınırları içinde kaldı. 1886 tarihli Rus kayıtlarına göre Tavhatila, Depanidze, İmedidze, Milasi, Muhnara ve Nakrevai mahallelerinden oluşan Hatilada 110 hanede 917 kişi yaşıyordu. 1907 tarihli kayıtlara göre ise köyün nüfusu 184 kişiye düşmüştü. Bu düşüş 93 Harbini izleyen yıllarda köyde yaşayan Müslüman Gürcülerin büyük çoğunluğunun Türkiyenin batısına göç ettiğini göstermektedir. Nitekim Hatiladan göç eden Gürcüler Sakarya iline bağlı Hendek ilçesinde yerleştikleri Gündoğan köyüne eskiden Yukarı Hatila, İkramiye köyüne Aşağı Hatila adını vermişlerdir. Öte yanda Sakarya ilinde Akyazı ilçesine bağlı Reşadiye köyünde, Bursada Kestel ilçesine bağlı Orhaniye köyünde yaşayan Gürcüler Hatiladan göç etmişlerdir. 1910 yılında Artvin Okrugu'nun Arvtin kazasına (uçastok) bağlı olan Hatila, Rus askeri karargahının merkezlerinden biriydi.
Hatila 1918-1921 arasında bağımsız Gürcistan sınırları içinde kaldı. 1921'de, Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında köy yeniden Türkiye'ye katıldı. 1925te Hatilanın adı Taşlıca olarak değiştirildi. 1926 tarihli nüfus tahririne göre Hatilada 27 hanede 148 kişi yaşıyordu Hatilada 27 hanede 148 kişi yaşıyordu.
Hatila köyünde önemli tarihsel kalıntılar vardır. Köydeki dört kiliseden üçü köy kilisesi, biri de kale kilisesidir. Köyün merkezinin 2 km güneyinde bulunan köy kilisesi tamamen yıkılmıştır. Tamamen yıkılmış olan bir başka kilise ise, köyün merkezinin 4 km güneyinde, Thevnarti mahallesinde yer alır. Bir başka köy kilisesi Köyün merkezinin 5 km güneyinde yer alır ve bu kiliseden geriye yıkıntılar kalmıştır. Köyün merkezinin 2,4 km güneybatısında bulunan ve Hatila Kalesi olarak da adlandırılan İtlieti Kalesi'nin önemli kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Kalenin içinde bir de kilise vardır ve bu kilise de büyük ölçüde yıkılmıştır.
Coğrafya
Köy, Artvin il merkezine 20 km uzaklıktadır. Köyde 2002 yılında tabiat anıtı olarak tescillenen 150 küsur yaşındaki Melodere Doğu Ladini bulunmaktadır. 30 metre uzunluğundaki ağacın çapı 0,76 metre, çevre genişliği ise 2,4 metredir. Ağaç 1.000 metrekarelik alanı kaplamaktadır.
Nüfus
Vezirköy, Artvin

Vezirköy, Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür. Eski adı Vazria'dır. Bu ad Türkçede Vazriya biçimi almıştır.
Tarihçe
Eski adı Vazria (Gürcüce: ; "vazria") olan yerleşme tarihsel Klarceti bölgesinde yer alır. Yerleşme, Gürcü yönetimi altındayken 16. yüzyılda Osmanlıların eline geçti. Uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldı. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşında Rusların eline geçti. 1886 Rus kayıtlarına göre köyde sadece 8 Gürcü yaşıyordu. Vazria 1910 yılında Artvin ilinin (okrug) merkez ilçesinde (uçastka) yer alıyordu. I. Dünya Savaşı sonlarına doğru Rusların Tao-Klarceti bölgesinden çekilmeleri üzerine Vazria 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti güçleri de Artvin, Ardahan ve Batumu işgal etti. 1921de, Vazrianın da içinde yer aldığı Batum dışındaki bölgeler Türkiye sınırları içinde kaldı. Köyün adı 1925te Vezirköy olarak değiştirildi. Ertesi yılki nüfus tahririne göre köyde 64 hanede 228 kişi yaşıyordu.

Vazria köyünün merkezinin 3 km kuzeybatısında köy kilisesi vardı. Bu kiliseden geriye sadece yıkıntıları kalmıştır.
Coğrafya
Köy, Artvin il merkezine 11 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yukarımaden

Yukarımaden, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Yukarı Hod'dur. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve Muvahhid Zeki'nin 1927 yılında yayımlanan Osmanlıca kitabında Hod-i Ulya ( ) biçiminde yazılmıştır. Yukarı Hod anlamına gelen Hod-i Ulya, Gürcüce kaynaklarda Zemo Hodi ( ) olarak geçer.
Yukarı Hod, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Osmanlı Devleti köyü 16. yüzyılın ortalarında, birleşik Gürcistan Krallığı'ndan sonra bu bölgeye hakim olan ve Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağında, Livana kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu 185 hanede yaşayan 646 kişiden oluşuyordu. Osmanlı idaresi vergi tahsil etmek amacıyla köyde hayvan varlığı olarak 120 öküz, 100 inek, 50 at, 800 keçi ve 325 koyun tespit etmiştir.
Yukarı Hod, üç yüz yılı aşkın bir süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın sonucunda Çarlık Rusya'sının eline geçti. Rus idaresinin Hod-Ulya (-) olarak kaydettiği köy, Artvin Okrugu'nun Artvin kazasına (uçastok) bağlıydı. Hod-i Süfla köyüyle birlikte Hod nahiyesini ( : kırsal topluluk) oluşturuyordu. 1886 yılında yapılan tespite göre köyün nüfusu 71 hanede yaşayan 695 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı "Gürcü" olarak kaydedilmiştir. Nitekim Vereneti (), Canieti (), Ahaleti (), Vani (), Şenieti (), Nakanevi (), Didivake (), Tselikana (), Zemovake () gibi Gürcüce mevki adları buranın eski bir Gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir.
Yukarı Hod, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rus egemenliğinin sona ermesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'nın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcü hükumeti Artvin bölgesinden çekilince, Yukarı Hod fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakıldı. Ertesi yıl Artvin livasında yapılan nüfus tespitine göre 103 hanede 491 kişinin yaşadığı Hod-i Ulya, Merkez livaya bağı Sirya nahiyesinin bir köyüydü. Bu tespitte köyün nüfusu "Türk" olarak yazılmıştır. Hod-i Ulya, Türkçe olmadığı için 1925 yılında Yukarı Maden olarak değiştirildi. 1926 yılındaki tespite göre köyde 143 hanede 676 kişi yaşıyordu.
Yukarımaden köyünde üç adet yapı kalıntısı bulunmaktadır. Büyük ölçüde yıkılmış olan bu yapıların üçü de kale olarak tanımlanmıştır.
Coğrafya
Yukarımdan köyü, Artvin il merkezine 74 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çeştepe, Bartın

Çeştepe, Bartın ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Kimi kaynaklara göre adını, harman yerinde rüzgarın etkisiyle savrularak, samanından ayrılmış tahıl yığınına verilen "çeş" sözünden alır; Anadolu'nun pek çok yerinde (Ankara, Aydın, Bartın, Burdur illerinde) "çeş" adıyla anılan yerleşim birimlerinden birisidir. Kimi kaynaklarda köy halkına göre bu ad "Çeşmeli Tepe" anlamına geldiği ve köyde bulunan çok sayıda çeşmeden ötürü bu şekilde adlandırıldığı bilgisi yer almaktadır.
Coğrafya
Köy, Bartın il merkezine 9 km uzaklıktadır. "Çeştepe Tümülüsü/Acherusian Tümülüsü" ve "Çeştepe Deniz Feneri Kulesi" köyün yakınlarında bulunur. 200 metrelik bir tepe üzerinde bulunan ve Son Devir Bizans mimarisini yansıtan Çeştepe Deniz Feneri'nin ilk kez Helenistik Dönemde yapılmış olduğu, Bizans Döneminde yeniden inşa edildiği düşünülür. Çevresinde bir antik yerleşim bulunduğu sanılmaktadır. Kule, Yener Kulesi olarak da tanınır.
Nüfus
Dırazlar, Bartın

Dırazlar, Bartın ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Daha önceleri Karayakup köyüne bağlı bir mahalle iken, 15 Ekim 1971'de yine aynı köye bağlı Eserler ve Soluganlar mahalleleri ile birleşerek köy statüsü kazandı.
Coğrafya
Köy, Bartın il merkezine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus
Balat, Bartın

Balat, Bartın ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 2000'li yıllarda Arıt beldesine bağlı bir mahalleye dönüştü. Arıt'ın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi. Bunun üzerine, Balat tekrar köye dönüştü.
Coğrafya
Köy, Bartın il merkezine 32 km uzaklıktadır.
Nüfus
Turanlar, Bartın

Turanlar, Bartın ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 2000'li yıllarda Arıt beldesine bağlı bir mahalleye dönüştü. Arıt'ın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi. Bunun üzerine, Turanlar tekrar köye dönüştü.
Coğrafya
Köy, Bartın il merkezine 32 km uzaklıktadır.
Nüfus