Lofça, Bulgaristan

Lofça ( Loveç), Bulgaristan'ın kuzeyinde bulunan (Şubat 2011 itibarıyla) 36.000 nüfuslu bir şehirdir. Lofça ilinin merkezidir. Filibe, Troyan ve Teteven şehirleri ile komşudur.
Tarihçe
Lofça, Bulgaristan'ın en eski şehirlerinden biridir. MÖ 4. veya 3. yüzyıllarda Traklar tarafından yerleşildiği bilinmektedir. Roma döneminde burada Melta adıyla bir kasaba kuruldu. 6. yüzyılın ortalarında kalesi ve savunması İmparator I. Justinus döneminde güçlendirildi. Ancak 600 yılından sonra tarihi kayıtlarda uzun süre adına rastlanılmayan kasaba büyük ihtimalle Slav ve sonrasında Avar saldırıları neticesinde ortadan kaldırılmıştır. Bundan sonra yerleşimle ilgili ilk kayıt, 1059 yılında I. İsaakiosun buradaki kaleyi ellerinde tutan Peçeneklere karşı sefer düzenlenmesi emriyle ortaya çıkmaktadır. 1187de Bulgarların Bizanslılara karşı isyan ettiği sırada üç ay süren başarısız bir kuşatmanın ardından İmparator II. İsaakiosun İkinci Bulgar İmparatorluğunun başlangıcı anlamına gelen Lofça barışını imzalamak zorunda kaldığı olaylar neticesinde yerleşimden bahsedilmiştir.
Lofça kalesi, Osum Nehri kıyısında günümüz yerleşimin güneyindeki Varosha muhitindeki kayalıklarla çevrili tepenin üzerinde kurulmuştu. Kasaba da bu kalenin güneyindeki platoda da etrafı surlarla çevrili bir vaziyetteydi. Lofça kalesi 1393 yılında Osmanlı hakimiyetine katıldı. Kale ve kasaba 1444teki Varna Muharebesi esnasında Haçlı ordusu tarafından tahrip edildi. Bundan sonra eski kasabanın bir kısmı kullanılmamaya başladığı gibi yerleşim kuzeye doğru gelişim göstermeye başladı. Osmanlı döneminde kasabaya Anadoludan Türk göçmenler yerleştirilmeye başlandı. 1479 tarihli tahrir defterlerine göre kasabada 124 Hristiyan, 51 Müslüman hane bulunmaktaydı. 1479 tarihli tahrir defterinde Niğbolu Sancağına bağlı bir kazaydı. 1642 yılı kayıtlarında ise kazanın Silistre Sancağı'na bağlı olduğu görülmektedir.
1516 yılı kayıtlarında kasabada 3 Müslüman (Cami, Hacı Muhyiddin ve Yazıcı Veli) ve 14 Gayrimüslim mahallesi bulunmaktaydı. 1579 yılına gelindiğinde Müslümanların yaşadığı mahalle sayısı 7ye çıkarken (Cami, Hacı Muhyiddin, Yazıcı Veli, Çavuş Mehmed, Hacı Abdurrahman, Hacı Mehmed ve Hacı Cafer) Gayrimüslim mahalle sayısı ise aynı kalmıştır.
1642 tarihli Osmanlı kayıtlarına göre kasabada yedi Müslüman, beş Hristiyan mahallede 417 ev bulunmaktaydı. Kasaba ve kırsalında yaşanan İslamlaşma süreci sonucunda Slav kökenli Pomakların Müslüman olmasıyla kasaba da Müslüman nüfus daha da artmıştır. 17. yüzyıldan itibaren ticaret şehri konumuna gelerek Altın Lofça adıyla anılmaya başlandı. 1710da %48i Müslüman olan 558 haneye (toplam 1250 kişi) varken kasabanın daha da gelişmesiyle bu rakam 1845te 1339 (%66sı Müslüman), 1873te 1660 (%71i Müslüman) hane olarak görülmektedir. 1869 tarihli Tuna Vilayeti Salnamesine göre kasabada; 2205 ev, 20 cami, 603 dükkan, 2 hamam ve 3 kilise bulunmaktaydı. Lofça, 5 Haziran 1877de Ruslar tarafından ele geçirildi. Aynı yıl içerisinde Osmanlı ve Rus güçlerince birkaç defa ele geçirilen yerleşim, son olarak Lofça Muharebesi neticesinde 3 Eylül 1877de Ruslar tarafından kesin olarak ele geçirildi.
Berlin Antlaşması sonucunda yeni kurulan ve Osmanlı vasalı konumundaki Bulgaristan Prensliğine bağlanan yerleşimdeki Müslüman halkın çoğu şehirden ayrıldı. 1880deki ilk Bulgar resmi nüfus sayımına göre Lofçada sadece 497si Müslüman 5978 kişi yaşamaktaydı. Tarihçi ve Mecelle'nin yazarı Ahmet Cevdet Paşa, ünlü güreşçi Kel Aliço ve 93 Harbi anılarını anlatan eseriyle meşhur Zağra Müftüsü Hüseyin Raci Efendi de "Lofça"lıdır.