Ayşen Gruda

Ayşen Erman (22 Ağustos 1944, İstanbul - 23 Ocak 2019, İstanbul), Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu. Türk sinemasında "domates güzeli" lakabıyla tanınan Gruda, birçok Yeşilçam filminde Şener Şen, Adile Naşit, Kemal Sunal, İlyas Salman gibi oyuncularla başrolde yer aldı. Ablası Ayten Erman ve kardeşi Ayben Erman da oyunculuk yapmışlardır.
Hayatı
Ayşen Gruda, 22 Ağustos 1944 tarihinde İbrahim Sami-Zekiye Erman çiftinin üç kızından ortancası olarak İstanbul'un Bakırköy ilçesinin Yeşilköy semtinde, Osmanlı zamanında karargah olarak kullanılan bir köşkte doğdu. Babası kara tren makinistiydi. Komedi yeteneği, çocuk yaşta Yeşilköydeki evlerinde Ermeni komşularının taklidini yaparken ailesi tarafından keşfedildi. Lise ikiye giderken babası öldü. Geçim sıkıntısı yüzünden okulu bırakıp çalışmaya başladı. Kardeşi Ayben Erman ve ablası Ayten Erman'da kendisi gibi oyuncu olacaktı. Televizyon için yaptığı skeçlerden birinde canlandırdığı Domates Güzeli Nahide Şerbet karakterinden sonra lakabı Domates Güzeli olarak kaldı.
Ayşen Gruda, Tevfik Bilgenin turne tiyatrosunda profesyonel oyunculuğa başladı. İlk rolü 1962 yılında Kongre Eğleniyor adlı vodvilde küçük bir hizmetçi rolü idi. 1977 yılında 16 senelik tiyatro hayatından sonra televizyonda bir eğlence programı içinde yayınlanan skeçte canlandırdığı Domates Güzeli Nahide Şerbet karakterinden sonra herkes tarafından tanındı.
Ayşen Erman, Ankara Meydan Sahnesinde tiyatro oyuncusu Yılmaz Gruda ile tanışıp evlendi. Kızları Elvan doğunca Ayşen Gruda bir süre tiyatroya ara verdi. Ayşen Gruda, Yılmaz Grudadan boşandıktan sonra da soyadını kullanmayı sürdürdü.
Ayşen Gruda daha sonra yakın dostu Adile Naşitle birlikte, Ertem Eğilmez filmlerinin çekirdek kadrosunda yer aldı.
Ayşen Gruda; Mum Söndü, Devekuşu Kabare, Hababam Sınıfı Müzikali, Yedi Kocalı Hürmüz gibi oyun ve müzikallerde yer aldı. Tiyatronun yanı sıra birçok televizyon programında skeçlerde ve dizilerde oyunculuk yaptı. Sinemada Tosun Paşa, Süt Kardeşler, Şaban Oğlu Şaban, Hababam Sınıfı, Neşeli Günler gibi birçok klasikleşmiş Türk sineması örneklerinde oynadı. 2014 yılında senaristliğini ve yönetmenliğini Cem Yılmazın yaptığı Pek Yakında adlı sinema filminde Cem Yılmaz, Ozan Güven, Zafer Algöz, Özkan Uğur, Çağlar Çorumlu ve Tülin Özen ile birlikte rol aldı.
Kişisel hayatı ve ölümü
Müjdat Gezen'in 2003 yılında yayımlanan "Galiba Ben Sanatçıyım" adlı biyografik kitabında, 'G. A' kod adıyla verdiği eski aşklarından birisinin Ayşen Gruda olduğu iddia edildi. Gezen ve Gruda 2016 yılında verdikleri ortak bir röportajda bir zamanlar aşk yaşadıklarını ve 1963 yılında ise nişanlandıklarını açıkladılar. Ayşen Gruda, Müjdat Gezen askerde iken Yılmaz Gruda ile evleneceğini mektupla Gezen'e bildirdi ve çift ayrılma kararı aldı. Ayşen Gruda, 1965 yılında tiyatrocu Yılmaz Gruda ile evlendi. Bu evlilikten Elvan Gruda adında bir kızları oldu. 11 yıl süren evlilikleri 1976 yılında boşanmayla sonuçlandı.
İstanbul'da bulunan bir hastanede pankreas kanseri tedavisi gören, Türk sinemasının "Domates Güzeli" lakaplı oyuncusu Ayşen Gruda bu hastalığa bağlı solunum yetmezliği sonucu 23 Ocak 2019'da 74 yaşında öldü. Cenazesi 25 Ocak 2019'da İstanbul'da Zincirlikuyu Camii'nde kılınan cenaze namazı sonrası Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.
Filmografisi
{| class="wikitable"
|-
! colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Türk sineması / Yeşilçam
|-
! Yıl
! Yapım
! Rol
|-
|1965
|Yasak Sokaklar
|Ayla'nın Arkadaşı
|-
|1966
|Ve Silahlara Veda
|
|-
|rowspan="9"|1975
|Bir Araya Gelemeyiz
|Neriman Kıraç
|-
|Gariban Şakir
|
|-
|Bitirimler sınıfı
|Cevriye
|-
|Bizim Aile
|Feride
|-
|Delisin
|Şaziment
|-
|Vay Anasına
|Çatlak Kadın
|-
|Hababam Sınıfı
|Yarışma Sunucusu
|-
|Hanzo
|Feride
|-
|Televizyon Çocuğu
|Recep'in Eşi
|-
|rowspan="9"|1976
|Aile Şerefi
|Ayşe
|-
|Arabacının Aşkı
|Nahide Şerbet
|-
|Gülşah Küçük Anne
|Ebe Hanife
|-
|Güngörmüşler
|Hizmetçi Fatoş
|-
|Öyle Olsun
|Ayşe Huyugüzel
|-
|Ah Dede Vah Dede
|Alev Sururi Seslendirmesi
|-
|Zühtü (1)
|Oya Başar Seslendirmesi
|-
|Süt Kardeşler
|Emine
|-
|Tosun Paşa
|Tellioğlu Zekiye
|-
|rowspan="6"|1977
|Çöpçüler Kralı
|Hacer
|-
|Gülen Gözler
|Fikret
|-
|Hababam Sınıfı Tatilde
|Ayşe
|-
|İbo İle Gülşah
|Nazlı
|-
|Şaban Oğlu Şaban
|Safinaz
|-
|Sarmaşdolaş
|Müjgan
|-
|rowspan="2"|1978
|Avanak Apti
|Nevin Şenses
|-
|Neşeli Günler
|Nilgün
|-
|rowspan="2"|1979
|Doktor
|Hemşire Sabahat
|-
|Şark Bülbülü
|Fethi'nin Kız Kardeşi
|-
|1980
|Renkli Dünya
|Ayşe Güngören
|-
|rowspan="4"|1981
|Davaro
|Ayşo
|-
|Gırgıriye
|Sevim
|-
|Gırgıriyede Şenlik Var
|
|-
|Hababam Sınıfı Güle Güle
|Melahat
|-
|rowspan="7"|1982
|Çiçek Abbas
|Şükriye
|-
|Doktor Civanım
|Şadiye
|-
|Dolap Beygiri
|Hacer
|-
|Şıngırdak Şadiye
|Dilber
|-
|Görgüsüzler
|Ayşegül
|-
|Buyurun Cümbeşe
|Zehra
|-
|Adile Teyze
|Ayşe
|-
|rowspan="2"|1983
|Şekerpare
|Peyker
|-
|Neşeli Kuklalar
|
|-
|rowspan="4"|1984
|Gırgıriyede Büyük Seçim
|Sevim
|-
|Namuslu
|Naciye
|-
|Lodos Zühtü
|Selma
|-
|Kızlar Sınıfı
|Ayten Hoca
|-
|rowspan="13"|1985
|Aşık Oldum
|İnci
|-
|Fakir Milyoner
|Fehamet
|-
|Sarı Öküz Parası
|Ayşe
|-
|Gazino Bülbülü
|Fatma
|-
|Bir İlkbahar Sabahı
|
|-
|Çiçeli Damat
|Gül'ün Annesi
|-
|Şendul Şaban
|Ayşen
|-
|Yeter Be
|Fatma
|-
|Köşeyi Dönenler
|
|-
|Deliye Hergün Bayram
|rowspan="2"|Ayşe
|-
|Uyanıklar Dünyası
|-
|Mavi Muammer 2 / Silahtan Ödüm Patlar
|
|-
|Mavi Muammer
|
|-
|rowspan="13"|1986
|Ağa Bacı
|Kadırgalı Leyla
|-
|Mavi Muammer 3 / Ölürsün Gülmekten
|Ayşen
|-
|Neşeye Bak Neşeye
|
|-
|Huysuz
|Nazlı
|-
|Kocamın Nişanlısı
|İdamlık Seher
|-
|Ayşe İle Ali (ayşem)
|rowspan="2"|Ayşe
|-
|Lotto Kralı
|-
|Karım Beni Aldatırsa
|Zuhal
|-
|Aşk Dediğin Laftır
|
|-
|Yaygara 86
|
|-
|Kiralık Ev
|Ayşe
|-
|Hayroş
|
|-
|Karamanın Koyunu
|Ayşe
|-
|rowspan="8"|1987
|Şam Fıstık
|Safinaz
|-
|Felekten Bir Gün
|Zarife
|-
|Aile Pansiyonu
|Hacer
|-
|Seyyar Kamil
|Gülbahar
|-
|Gönlübol
|Emine
|-
|Çantada Keklik
|
|-
|Etme Bulma
|Emel
|-
|Banko Altılı / Ganyan/Gönüllü Kahraman|
|-
|1988
|Süper Baba|Edalı
|-
|1989
|Güzel Bir Gün İçin|
|-
|1993
|Rumuz Sev Beni|Zekiye
|-
|1994
|Şenlik Var|Aynur
|-
! colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Sinema filmi
|-
! Yıl
! Yapım
! Rol
|-
|2003
|Hababam Sınıfı Merhaba|Ayşe Hanım
|-
|rowspan="4"|2006
|Dünyayı Kurtaran Adamın Oğlu|Safiye Ana
|-
|Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü?|Kam Ana
|-
|İlk Aşk|
|-
|Keloğlan Karaprens'e Karşı|Sultan
|-
|2008
|Gece Gündüz|
|-
|rowspan="2"|2010
|Kağıt|Şahane Hanım
|-
|Kukuriku - Kadın Krallığı|
|-
|rowspan="2"| 2011
|Ya Sonra|Safiye Hanım
|-
|Pazarları Hiç Sebep|Fevziye
|-
|2012
|Pazarları Hiç Sevmem|
|-
|rowspan="3"|2013
|Çakma Hayat|
|-
|Qüfür|Anukyan
|-
|Yarmani Moda Gurusu|
|-
|rowspan="3"|2014
|Meleklerin Mucizesi|Şazer Teyze
|-
|Pek Yakında|Remziye Güneş
|-
|Seni Seviyorum Adamım|Anneanne
|-
|2015
|Güvercin Uçuverdi|Hamiyet Taşkın
|-
|rowspan="2"|2016
|Kötü Kedi Şerafettin|Ev sahibi Hasene (ses)
|-
|Dedemin Fişi|Darende Teyze
|-
|2017
|Sucu Kamil|Sevgi
|-
|rowspan="2"|2018
|Babamın Ceketi|Ayşen
|-
|Sevgili Komşum|Nebahat
|-
|2019
|Paris'in Sırrı|
|-
|-class="sortbottom"
| colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |Kaynak:
|}
Tiyatro oyunları
Ana Hanım Kız Hanım Ah Evlendim Vah Evlenemedim Bizim Sınıf-Ferhan Şensoy
Devekuşu Kabare - Haldun Taner
Dün Gece Yolda Giderken Çok Tuhaf Bir Şey Oldu Hababam Sınıfı Müzikali - Rıfat Ilgaz
Havyar mı Mercimek mi? Hisseli Harikalar Kumpanyası - Haldun Dormen
Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra -
Mum Söndü - Müsahipzade Celal
Papaz Kaçtı - Philip King
Yağma Yedi Kocalı Hürmüz'' - Sadık Şendil
Ödüller