II. İzzeddin Keykâvus

II. İzzeddin Keykavus ( İzzeddin Keykavus bin Keyhüsrev) (ö. 1279) Türkiye Selçuklu Sultanı ve II. Gıyaseddin Keyhüsrev'in büyük oğludur.
Hayatı
II. Gıyaseddin Keyhüsrev 1246 yılında öldüğünde; bir Bizans papazının kızından doğan büyük oğlu II. İzzeddin Keykavus 11, bir Türk kızından doğan 2. oğlu IV. Rükneddin Kılıçarslan 9, Gürcü kraliçesi Rusudanın kızı 2. Tamaradan doğan 3. oğlu II. Alaeddin Keykubad 7 yaşında idi. Vezir Şemseddin Muhammed el-İsfahani, Celaleddin Karatay, Has Oğuz, Esedüddin Ruzbe ve Fahreddin Ebu Bekir gibi devrin güçlü devlet adamlarının ortak kararı ile en büyük şehzade olan II. İzzeddin Keykavus 1246'da tahta çıkarıldı. Celaleddin Karatay ise naib-i saltanat olarak tayin edildi. Tahtta temsili olarak II. İzzeddin bulunuyordu. Ülkeyi güçlü vezir Sahip Şemseddin İsfahani yönetiyordu.
Üçlü iktidar devri
II. Gıyaseddin Keyhüsrev ölmeden önce küçük oğlu II. Alaeddini veliaht olarak vasiyet etmişti. 1249'da Vezir Şemseddin Muhammed el-İsfahani'nin öldürülmesinden sonra Celaleddin Karatay üç şehzadeyi birlikte tahta oturtmuş, cuma hutbelerini üçü adına okutmuştur.
Aksarayi: "Büyük vezir Celaleddin Karatay ve Beylerbeyi Yavtaş, iki büyük kardeşin azledilip küçük kardeşin tahta oturmasını uygun görmediler. Diğer emirlerle görüş birliğine vararak her üç kardeşi saltanat tahtına oturttular. Her üç kardeş adına sikke basıp hutbe okuttular.
Tokat merkezli doğu illerinin başına IV. Rükneddin Kılıçarslan getirildi. Rükneddin Kılıçarslanın adamları onu tek başına tahta oturtma gayreti içine girip Moğol hanının huzuruna çıktılar. Handan Rükneddin Kılıçarslanın sultanlığı için bir ferman aldılar. Selçuklu Devleti baş veziri Sahip Şemseddin İsfahaniye haber gönderip onu iki kölesi ile huzura çağırdılar. Sahip İsfahani bir müddet onlara karşı direndi. Sonunda onlara teslim oldu ve birkaç gün sonra zindanda başı vuruldu. Ulaklar, vezir Sahipin kesik başını Sivasta bulunan Sultan Rükneddin Kılıçarslana götürdüler.
Sultan Rükneddin, kadı Cemaleddin ile İmadeddin Hoteniyi Konyadaki Sultan II. İzzeddine elçi olarak gönderip Sultanlığı kendisine bıraktığı takdirde kendisine bir kötülük yapılmayacağı vaadinde bulundu. Vezir Cemaleddin Karatay, doğu illerinin Rükneddin; batı illerinin de İzzeddin tarafından yönetilmesini önerdi. Kadı Cemaleddin bu öneriyi uygun bulup Sultan Rükneddinin adamlarına iletti. Onlar da bu öneriyi uygun bulup Moğolların gönderdikleri askerleri geri gönderdiler. Rükneddin Kılıçarslan ve adamları hep birlikte Kayseri yolunu tuttular.
Rükneddin Kılıçarslan; Nizameddin Hurşiti vezirliğe, Siraceddin Sarıcayı Beylerbeyliğine, Seyfeddin Toruntayı Malatya valiliğine, Seyfeddin Türkeriyi Sivas valiliğine atadı. Bunları diğer kardeşlerine ve vezirlerine danışmadan yapıyordu.
Bunun üzerine Sultan İzzeddin, Celaleddin Karatay'ın da desteğini alarak kardeşi Rükneddin Kılıçarslan ve vezirlerine karşı savaş hazırlıklarına başladı. Topladığı 10.000 kişilik ordusunu Fahreddin Arslandoğmuş ve Fahreddin Yakup komutasında Rükneddin Kılıçarslanın üzerine gönderdi. Rükneddinin ordusunun başında da Seyfeddin Toruntay ve Seyfeddin Türkeri bulunuyordu. Daha ilk vuruşmada Rükneddinin komutanları Toruntay ve Türkeri yenik düşüp tutsak alındılar. Rükneddinin diğer emiri Siraceddin geri kaçtı. Sultan Rükneddin de tutsak alınarak II. İzzeddinin huzuruna getirildi. Vezir Karatayın telkinleri ile II. İzzeddin kardeşi Rükneddin Kılıçarslanı bağışladı (1249).
Moğol komutanı Baycu Noyan, yapılan anlaşmaya aykırı olarak Anadoludan daha fazla vergi ve haraç alıyordu. II. İzzeddin Keykavus, Altın Ordu Kağanı Batuhana kıymetli hediyelerle birlikte 100.000 dirhem para göndererek Baycu Noyanın bu keyfi davranışına son vermesini istedi. Baycu, bu durumu engelleyen bir ferman alınca buna çok kızıp Sultan II. İzzeddine karşı fırsat kollamaya başladı.
Vezirlerden Şücaettin Abdurrahman, Necibeddin, Zekeriya ve Bahaeddin Erzincani Moğol imparatoru Mengü Hanın yanına giderek Moğollardan destek aldılar. Mengü Han, Sultan II. İzzeddini ve diğer iki şehzadeyi yanına çağırdı. İzzeddin Keykavus ve vezir Karatay, bu çağrıya karşı çıkamadılar. 3 Selçuklu sultanı, Mengü Hana gitmeye karar verdiler.
II. İzzeddin Keykavus, 1254 yılında yola çıkıp Sivasa vardığında arkadan yetişen habercilerden Celaleddin Karatayın ölüm haberini aldı. İzzeddin ve Kılıç Arslan kardeşler geri döndüler.
Ord. Prof. Togan:
2. Alaaddin Keykubat, Kırım-Saray yolu ile Karakuruma gitmiş; Azerbaycan-Derbent yolu ile dönerken, 1254 yılında Erzincanda zehirletilmiştir diyor. ()
Tahtan düşüşü
Ülke 1254'ten 1261'e kadar II. İzzeddin Keykavusun Konya merkezi ile IV. Kılıç Arslanın Tokat merkezleri arasında paylaşılarak yönetildi. Bu arada iki kardeş birkaç kez savaştılar. Bu sıralarda Moğolların büyük hanı Mengü Han, İran ve Azerbaycan ile batı ülkelerin yönetimine Hülaguyu atadı (1256-1264).
Hülagu'nun aileleri ile birlikte 1.000.000'u bulan ordusunu İranda Kazvin-Mugan bölgesine yerleştirmesinden sonra Baycu Noyan kendi yandaşlarına uygun yer aramak için Anadoluya girdi ve Aksarayda II. İzzeddin Keykavusun kuvvetlerini yendi. II. İzzeddin önce Alanyaya kaçtı, sonra Bizansa sığındı. Yenilgiden sonra bazı emirler Uluborlu kalesine gidip IV. Kılıç Arslanı kurtararak 4 Mart 1257 yılında sultan ilan ettiler.
IV. Kılıç Arslan, Tokata kaçıp Moğollardan yardım istedi. Moğollar, Alıncak Noyan komutasında bir orduyu ona yardıma gönderdiler. Hülagu'nun onayı ile Kızılırmakın batısında kalan bölge II. İzzeddine; doğusunda kalan bölge IV. Kılıç Arslana verildi. Daha sonra yapılan savaşta yenik düşen II. İzzeddin Bizans'a sığındı.
II. İzzeddin Keykavusun dayısı Kir Kedid, onu ve adamlarını Kendisine karşı komplo hazırlığı yaptıkları, onu devirip, Bizansı ele geçireceklerini ihbar edince imparator VIII. Mihail, İzzeddinin komutanları Uğurlu, Ali Bahadır ve Erzincanlı Nureddini hemen tutuklayıp öldürdü. Uğurlunun gözlerine mil salıp kör etti. II. İzzeddin Keykavusu Aynos (Enez) kalesinde zindana attı. İzzeddinin karısı ve oğulları Gıyaseddin Mesut ile Rükneddin Keyümers de İstanbulda gözetim altına alındı.
Berke Han, komutan Toktagu Hanı ve Gazi Erenlerin komutanı Sarı Saltukun oğlu Seyyit İsmaili gönderip Sultan II. İzzeddini zindandan kurtararak Kırıma getirdi. Orada kızı ile evlendirdi, Sudak ve
Sulhat kentlerinin gelirini de ona verdi.
1262-1277 Yılları Pervane dönemidir. Pervane dönemi, Moğol-Selçuklu işbirliğinin pekiştiği dönemdir.
II. Gıyaseddin Keyhüsrev 1243 yılında Kösedağ Savaşı'nda Moğol komutanı Baycu Noyan'a yenilerek Antalya'ya kaçmış ve 1246 yılında orada ölmüştü.
II. İzzeddin Keykavus babasının yerine tahta geçti ve aynı yıl içinde kardeşi IV. Kılıç Arslan'ı Moğol Hanı Güyük'ün tahta çıkma töreninde hazır bulunmak üzere Moğolistan'a elçi olarak gönderdi. Moğollar IV. Kılıç Arslan'dan hoşnut kalarak onu Türkiye Selçuklu Sultanı olarak tanıdılar. IV. Kılıç Arslan 1248'de Sivas'ta tahta çıktı.
Böylece II. İzzeddin Keykavus ve IV. Kılıç Arslan arasında taht kavgaları başladı. Üçüncü ve en küçük kardeş olan II. Alaeddin Keykubad da taht kavgalarına katıldı. Ancak Anadolu'nun ileri gelenlerinin araya girmesiyle üç kardeş ortak olarak saltanat sürmeye ikna edildiler. Böylece 1249 yılında Anadolu Selçuklu Devleti tarihinde 8 yıl sürecek üçlü iktidar dönemi başlamış oldu.
II. İzzeddin Keykavus Kızılırmak nehrinin batısında hüküm sürdü. IV. Kılıç Arslan ve II. Alaeddin Keykubad da Kızılırmak'ın doğusunda hüküm sürdüler. 1256 yılında Moğol kumandanı Baycu Noyan Anadolu'ya bir sefer daha yaptı. Aksaray yakınlarında II. İzzeddin Keykavus'un ordusunu yenilgiye uğrattı ve böylece Anadolu Moğol egemenliğine tamamen girmiş oldu. Üçlü iktidar dönemi II. Alaeddin Keykubad'ın 1257'de bilinmeyen bir sebeple ölümüne kadar devam etti.
II. İzzeddin Keykavus, 1260 yılında Konya'yı bırakarak Kırım'a kaçtı ve 1279 yılında orada öldü. IV. Kılıç Arslan 1265 yılına kadar tek başına hüküm sürmeye devam etti.