Anzavur Ayaklanması

Ahmet Anzavur Ayaklanması (ya da Anzavur İsyanı), Türk Kurtuluş Savaşına karşı Anadoluda düzenlenen ayaklanmalardan biridir. İstanbul Hükümetince desteklenmiş olan Anzavur Ayaklanması'nın adı, ayaklanmaya önderlik eden Anzavur Ahmet'ten gelir. Ahmet Anzavurun önderliğinde çeşitli aralıklarla gelişen ayaklanmalar, esasen Anadoludaki direnişi kırmaya yönelen iç isyanlar arasında en önemlisi sayılabilir. Çünkü Batı Cephesi'nin oluşturulması ve Yunanistan işgalinin durdurulmasının gecikmesine sebep olmuştur.
Ayaklanmanın Nedenleri
Birinci Anzavur isyanının nedenleri arasında Birleşik Krallık'ın tahriklerini rolü önde gelir. Birleşik Krallık Mondros Mütarekesi'nden sonra hakim vaziyete geldiği Boğazlar ve Marmara Denizi'ndeki mevcut durumunu korumak ve devam ettirmek, Kuva-yi Milliye'yi buralara yaklaştırmamak, burada bir tampon bölge meydana getirmek istiyordu. Ayaklanmaların başlıca sebepleri:
Boğazlardaki üstünlüğü korumak isteyen ve Anadolu ile Trakyadaki Kuva-yi Milliyecilerin birleşmesine karşı olan Birleşik Krallık'ın kışkırtmaları.
Birleşik Krallık'ın güdümündeki Damad Ferid Paşanın yeniden sadrazam olmak ve Kuva-yi Milliyecilerden intikam almak istemesi.
Birleşik Krallık'ın ayaklanmanın işgalci Yunanistan Krallığı'na karşı direnen milli kuvvetleri zayıf düşüreceğini umması.
Bazı Kuva-yi Milliyecilerin yaptığı bir kısım hatalar.
1. Anzavur Ayaklanması
Sivas Kongresi sonrasında İstanbul Hükumeti, Kuva-yi Milliyecilerin dine ve halifeye karşı oldukları propagandasıyla halkı kışkırtıyordu. Eski bir jandarma subayı olan Anzavur Ahmedi de Kuzey Ege ve Marmara bölgelerindeki direnişi kırmakla görevlendirdi. Anzavur Ahmed Eylül 1919'da Biga, Gönen ve Manyas'ta Kuva-yi Milliye karşıtı çalışmalara başladı. 1 Ekim 1919'da başlayan ayaklanmayla, 12 Kasım 1919'da silahlı adamlarıyla Susurluk'a girdi. Ama Kirmastı (Mustafa Kemal Paşa) yakınlarında Çerkes Ethem kuvvetlerine yenildi.
2. Anzavur Ayaklanması
Anzavur Ahmed, Şubat 1920'de ikinci kez ayaklandı. Gavur İmam adlı bir başka ayaklanmacının denetimindeki Biga'yı üs edindi. Ardından Gönen, Manyas, Ulubat, Susurluk, Bandırma ve Karacabeyi ele geçirdi. Çerkes Ethem ve Danişmentli İsmail Efe komutasındaki Kuva-i Seyyare güçleri, zorlu bir savaşın ardından 16 Nisan 1920'de Anzavur Ahmedin kuvvetlerini dağıttılar. Bunun üzerine 19 Nisanda Karabigaya kaçan Anzavur oradan da bir Britanya gemisiyle İstanbula dönmüştür. Böylece, Batı Cephesi'nin oluşturulmasını ve Yunan işgalinin durdurulmasını geciktiren Anzavur Ayaklanması Nisan ayı sonunda kesin olarak bastırılmış oldu.
3. Anzavur Ayaklanması
Süleyman Şefik Paşa kendisine sonradan katılan Anzavur Ahmet ile anlaşmazlığa düşünce İstanbula dönmüş ve Kuvayı İnzibatiyenin başına Yarbay Senai geçmiştir. Kuvayı İnzibatiyenin bu dönemdeki amacı Geyve boğazını alarak Eskişehir istikametinin yolunu açmaktır. Bu amaçla top ve makineli tüfeklerle pekiştirilmiş 2.000 kişilik bir kuvvetle Geyve boğazına taarruza karar verilmiştir. Anzavur Ahmetin komutası altında 15-16-17 Mayısta saldırılar gerçekleştirilmiş, her defasında geri püskürtülen Anzavur Adapazarından ayrılarak İstanbula dönmüştür. 23 Mayısta yeniden temas edilen Kuvayı İnzibatiye birlikleri ağır bir yenilgiye uğratılmış, 3 subay, 40 kadar er esir edilmiş, 4 topla 4 makineli tüfek ve çok sayıda malzeme ele geçirilmiş, Sapanca ve Adapazarı kurtarılmıştır.