Moğol istilaları

Moğol istilaları ve fetihleri, 13. yüzyılda başlayıp 14. yüzyılda sonlanan, sonlanana dek de Avrasya'nın büyük bir bölümünü kaplayan ve geniş Moğol İmparatorluğu'nu oluşturan bir dizi istilalar ve fetihler dizisi. Tarihçiler, Moğol istilalarını insanlık tarihin en ölümcül olaylarından biri olarak görmektedir. Ek olarak Moğol seferleri, hıyarcıklı vebayı Avrasya'nın büyük bir kısmına yayarak 14. yüzyılın en ölümcül olayı olan Kara Ölümünü ateşlemeye yardımcı olabilmektedir.
Moğollar yüzyıllar içinde artan nüfuslarına bağlı olarak Orta Asyada güçlendiler ve çevrelerindeki toplulukları bölgelerini istila ettiler. İstilaya uğrayan toplumlardan biri de Oğuzlardır. Anadoluya yönelen Oğuz (Türkmen) akınları, kronolojik olarak iki dönemde gerçekleşti. Birinci akın dalgası Selçuklu yönetiminin zorlaması ve zaman zaman teşvikiyle 1015 1020 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Oğuzların Anadoluya en geniş çaplı akınları ve yerleşmeleri ise, Selçuklu topraklarına da yayılan Moğol akınlarının önünden kaçmalarıyla 1220li yıllarda başlamıştır. Bu akınlarla 13. Yüzyılın sonlarından itibaren Anadolunun büyük bir bölümü Oğuzlar tarafından askeri olarak istila edilmiştir. Ancak Moğol istilalarının etkileri Anadolu içlerine doğru genişledikçe Oğuzlar daha batıya, Bizans sınırlarına doğru çekilmek zorunda kaldılar. Bu bölgeler, gerek Selçuklular, gerekse Anadolu Selçukluları tarafından uç olarak tanımlanan topraklardır. Örneğin 1240lı yıllarda Malatya civarında bulunan Germiyanoğulları, Moğol baskısından kaçarak 1260lı yıllarda Kütahya civarlarına gelmişler ve buralarda kendi beyliklerini kurma olanağına sahip olmuşlardır.
13. yüzyılında başlayan Moğol istilası; Moğolların Cengiz Han'ın bayrağı altında Orta Asya, Doğu Avrupa, Çin ve Sibirya Ovaları'nı istila etmesidir. Moğol kabilelerini birleştiren Cengiz Han büyük bir imparatorluk kurdu. Ardından yaptığı fetihlerle ününe ün katan Cengiz han ele geçirdiği kalelerdeki herkesi katletmekle tanınırdı. Doğudan gelen bu haberler Avrupalıları korkuttu. Kısa sürede birçok savaş ve 3.000.000-6.000.000 insanın ölümüne neden olmuştur. Moğol istilası sırasında Moğollar birçok kenti yağmalamış, birçok katliam yapmış ve Orta Asya'da yaptığı saldırılar yüzünden birçok Türk halkın Anadolu'ya göç etmesine neden olmuştur. Yaşanılan yağma, göç, savaş gibi unsurlar yerleşik hayattaki birçok devleti etkilerken göçebe olan halklar fazla etkilenmemiştir. Dünya tarihi açısından önemli bir olay olan Moğol istilası birçok sonuç doğurmuştur.
Sona erişi
Moğol istilası son olarak 14. yüzyıl'da Hindistan'ın istila edilmesine varana kadar devam etmesine rağmen Timur İmparatorluğu'nun yıkılmasıyla Anadolu üzerindeki etkisini yitirmiştir.
Moğollar bu süreçte birçok devlet kurmuş, Çin'e hükmetmiş ve Japonya'ya çıkartma yaparak bir ilke imza atmış, Avrupa'nın siyasi güçlerini değiştirmiş ve dünyaya korku salmıştır. Ancak Moğolların kurmuş olduğu devletler sürekli taht kavgaları ve dış güçler yüzünden yıpranıp zamanla yıkılması Moğol istilalarının son bulmasına sebep olmuştur.
Moğol istilaları
12051209 Kuzey Çin'in istilası
12111234 Güney Çin'in istilası
12181220 Orta Asya'nın istilası
1220-1223, 1235-1330 Gürcistan ve Kafkasların Moğollar tarafından istilası
12201224 Kalka Nehri Muharebesi
12231236 İdil Bulgar Hanlığı'nın istilası
12311259 Kore'nin istilası
12371242 Rusya'nın istilası
1237-1253 Çerkesya'nın istilası
1241 Polonya'nın istilası
1241 Macaristan'ın istilası
1241 Avusturya ve Kuzey İtalya'nın istilası
1242 Sırbistan ve Bulgaristan'ın istilası
1241-1244 Anadolu'nun Moğollar tarafından istilası
1251-1259 İran, Suriye ve Mezopotamya'nın istilası
1257, 1284, 1287 Vietnam seferleri
1258 Bağdat'ın istilası
1258-1259 Galych-Volhynia Prensliği, Litvanya ve Polonya'nın istilası
1260 Ayn Calut Muharebesi
1264-1265 Bulgaristan ve Trakya üzerine akınlar
1274, 1281 Japonya seferleri
1274 Bulgaristan üzerine akınlar
1275, 1277 Litvanya üzerine akınlar
1277 Myanmar'ın istilası
1279 Güney Çin'in istilası
1281 Suriye'nin istilası
1285 Macaristan'ın istilası
1285 Bulgaristan üzerine akınlar
1287 Myanmar'ın istilası
1286 Polonya üzerine akınlar
1287 Polonya üzerine akınlar
1297, 1299 Hindistan'ın istilası
1299 Suriye'nin istilası
1222-1327 Hindistan'ın istilası
Moğol istilasının bazı sonuçları
Orta Asya'dan bazı Türk toplulukların göç etmesi.
İlk önce Büyük Selçuklu Devleti'nin daha sonra da Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılması ve Anadoluda, İkinci Anadolu Beylikleri Dönemi'nin başlaması.
Abbasi devletinin yıkılması.
Çin topraklarının ele geçirilmesiyle İpek Yolu'nun el değiştirmesi.
Ruslar'ın imparatorluk sürecinin duraklaması.
Asya ve Avrupa'da birçok Moğol devletinin kurulması.
Birçok halkın yerleşik hayata geçmesi.
Hilafetin Mısır'a geçmesi.
Memlükler'in güçlenmesi.
Moğolları yenen Japonya'nın 19. yüzyıl sonuna kadar uluslararası alanda dış etkilere kapalı kalması.