turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Çıralı, Yusufeli

Çıralı, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Çıralı köyünün eski adı Şatut veya Şatuti'dir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1877 tarihli Trabzon vilayet salnamesinde Şatut () olarak geçer. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda Şatuti ( / ) olarak geçer. Şatut adı daha sonra Türkçe kaynaklarda Şadut'a dönüşmüştür. Günümüzde Yusufeli ilçesinin bir köyü olan Mutlugün, 2003 yılına kadar Çıralı köyünün bir mahallesiydi.
Şatut köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde Keda, Lantiet(i), Sumbatet(i), Karet(i), Sabanet(i), Sirkilet(i) ve Vaket(i) gibi mahalle ve mezra adları Şatut'un eski bir Gürcü yerleşmesi olduğunu göstermektedir.
Şatut köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Livane-i Ulya sancağının Kavkaset nahiyesine bağlıydı. 92 haneden oluşan köyde 255 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Şatut köyünün nüfusunun yaklaşık 510 kişiden oluştuğu söylenebilir. Bu sayımda Şatut'un merkez kısmında 32 hane, Gürcüce Tzablovani'den (: kestanelik) değişime uğramış olan Zablovan mahallesinde 60 hane bulunuyordu.
Şatuti veya Şatut köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'nin dört sancağından biri olan Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyün 70 hanede yaşayan 216 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemiş olmakla birlikte Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Buna bağlı olarak Şadut'un nüfusunun yaklaşık 432 kişiden oluştuğu söylenebilir. Bu salnamede köyde hayvan varlığı olarak 30 öküz, 40 inek, 5 at, 800 keçi ve 213 koyun kaydedilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti livana kazasını Rusya'ya bırakınca, Şadut köyü Kiskim kazasına bağlandı.
Şatut köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Şatut" () adıyla Artvin vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Şadut" olarak yazılmış olan köy, Çoruh vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 653 kişiden oluşuyordu. Şatut veya Şadut Türkçe olmadığı için köyünün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çıralı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çıralı köyünün nüfusu 699 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 169 kişi okuma yazma biliyordu.
Çıralı köyünün güneydoğusunda bir kale bulunmaktadır. Şatut Kalesi'nin günümüze kalan duvarlarının yüksekliği 5 metreyi bulur. Köyün Lantieti mahallesindeki köy kilisesi ise temellerine kadar yıkılmıştır.
Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 121 km, Yusufeli ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır. Oldukça dağınık bir yerleşim gösteren köy; Taşgedik, Cami, Cevizli, Düzler, Gökçesu, Kaledibi, Dikili, uysallar, Mataracı, Mutlugün ve Zabluğan mahallelerinden oluşmaktadır. Ayrıca köy sınırlarında Başkaret, Taşlık, Karet, Sirkiler, Akseki mezraları ile Sabanet adıyla yaylası bulunmaktadır.
Nüfus
Dağeteği, Yusufeli

Dağeteği, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Vaşkan'dır. Köyün yer aldığı Tao bölgesi Gürcülerden ele geçirildiği için bu yer adı Türkçeye Gürcüce Vaşkani'den () girmiş olabilir. Çünkü bazı kaynaklarda köyün adı Vaşgan olarak da geçer. Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine de Vaşkan / Vaşgan () biçiminde yazılmıştır.
Tarihsel Tao bölgesinde yer alan Vaşkan, 1549'da Gürcistan seferinde Osmanlı Devleti tarafından ele geçirildi. Vergi tahsil etme ve askere alma amacıyla Osmanlı idaresinin 1835 tarihinde yaptığı nüfus tespitinde köyde 9 hane ve 22 erkek kaydedilmiştir. Erkek nüfusu kadar kadın nüfusu da eklenince, köyde yaklaşık 44 kişinin yaşadığı ortaya çıkar.
Vaşkan, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının Erkinis nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 150 kişiden oluşuyordu. Vaşkan ya da Vaşgan adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dağeteği olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı, bir süre daha yeni adıyla birlikte "Dağeteği (Vaşkan)" biçiminde resmi kayıtlarda kullanıldı.
Dağeteği köyünde eskiden bir yeraltı sığınağı veya deposu olduğu bilinmektedir. Ancak bu yapı tamamen çökmüştür.
Coğrafya
Artvin il merkezine 125 km, Yusufeli ilçesine 40 km uzaklıktadır.
Nüfus
Darıca, Yusufeli

Darıca, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köyüdür. Tao-Klarceti'in ünlü Esbeki Manastırı ve Esbeki Kalesi bu köyün Espek mahallesinde yer alır.
Tarihçe
Darıca köyünün eski adı Tivasor'dur. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterinde ve 1928 Osmanlıca köy listesinde yazım hatasına yapılmış olmakla birlikte "Tivasor" () olarak geçer. Gürcüce kaynaklarda bu yerleşim adı Tivasori () olarak geçer. Gürcü dilinde "tiva" () saman, ot anlamına gelir. İkinci kelime "sori" (), Gürcü coğrafyasında rastlanılan bir yer adıdır ve Kartlis Tshovreba'''da da geçer; ancak anlamı verilmemiştir.
Tivasor'un yer aldığı Tao, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde 9-10. yüzyılda, Gürcü Krallığı döneminde inşa edilmiş manastır ve kale kalıntıları köyün eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Tivasor, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan'' adlı Osmanlı mufassal defterine göre Oltu sancağının Anzavi nahiyesine bağlıydı ve nüfus 90 haneden oluşuyordu. Mevcut hanelerin içinde 84 hane Hristiyan idi ve 6 hane Müslüman olmuştu. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında da Tivasor (ٻ) Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Bu tarihte köyde 23 hanede 52 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklendiğinde köyün toplam nüfusunun 104 kişiden oluştuğu orada çıkar. Tivasor'un bir mahallesi olan Esbek'de () ise, 8 hanede 25 erkek yaşıyordu.
Tivasor, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli kazasına bağlı Erkinis nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 331 kişiden oluşuyordu. Fakat Artvin vilayetinin yerini Çoruh vilayeti almıştı. Tivasori veya Tivasor Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Darıca olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Darıca köyünde 447 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 139 kişi okuma yazma biliyordu.
Darıca köyünün Esbeki mahallesinde 9-10. yüzyılda inşa edilmiş olan manastır yapılarının ve kalenin günümüze kalıntıları kalmıştır. Esbeki Manastırına hemen tepeden bakan Esbeki Kalesinin bu manastırı korumak için inşa edildiği tahmin edilmektedir.
Coğrafya
Darıca köyü Artvin il merkezine 131 km, Yusufeli ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.
Kültür
Havuzlu (eski adı Esbeki) mahallesinde tarihi bir kilise ile bir de kale kalıntıları bulunan köyde yaylacılık yapılmaktadır. Cağ kebabı, silor, hasuta, hinkali, gendima çorbası, kavut çorbası, bişi ve kete köyde yapılan yemeklerdir.
Nüfus
Demirdöven, Yusufeli

Demirdöven, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Demirdöven köyünün eski adı Zemvan / Zemvani'dir. Gürcüce bir yer adı olan Zemvani Zemovani'den () veya Zemo Ubani'den ( ) değişime uğramıştır. Her iki yer adı da yukarı mahalle, yukarı köy gibi bir anlama gelir. Nitekim köy, Parhali vadisinin yukarı ( / zemo: yukarı) kesiminde yer alan köylerden biridir. Demirdöven köyünden sonra daha üst kesimde sadece bir köy, Yaylalar köyü bulunmaktadır.
Zemovani, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinin köylerinden biriydi. Osmanlı kayıtlarında Zemvan () olarak geçen köyü Osmanlılar 1549 yılındaki Gürcistan seferinde Gürcülerden ele geçirdi. Köy, önce Livane sancağına, sonra Çıldır Eyaleti'ne bağlandı. 1835 yılında askerlik
ve vergi amaçlı yapılan nüfus sayımında Çıldır Eyaleti'nin Livane kazasına bağlı bir
vakıf köyüydü. Köyde 96 hanede 373 Müslüman erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 746 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Osmanlı Devleti'nin vilayet sistemine geçtiği 19. yüzyılın ikinci yarısında Zemovani, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının bir köyüydü. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 82 hanede yaşayan 310 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemiş olmakla birlikte bu tarihte de Osmanlı idaresi sadece erek nüfus tespit ediyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Zemovani'nin toplam nüfusunun 620 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tarımla geçinen köyde hayvan varlığı olarak 30 öküz, 50 inek, 35 at, 600 keçi ve 512 koyun tespit edilmiştir. 93 Harbi (1877-1878) sonrasında Livana kazasının büyük bölümü Rusların eline geçince, Zemovani köyü Erzurum vilayetinin Kiskim kazasına bağlandı.
Zemovani, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zemvan / Zemevan" () adıyla Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1940 genel nüfusu Çoruh vilayeti bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve adı "Zemevan" olarak kaydedilmişti. Bu sırada köyün nüfusu 1.134 kişiden oluluyordu. Zemovani / Zemevan "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Demirdöven olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Demirdöven köyünün nüfusu 1.281 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 183 kişi okuma yazma biliyordu.
Demirdöven köyünde 2009 ve 2010 yılında yapılan saha çalışmasında köylüler arasında artık Gürcü dilinin konuşulmadığı, ancak köylülerin bir Gürcü geçmişe sahip olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, köyün mezraları, yaylaları, ormanları ve otlakları günümüzde de Gürcüce adlara sahiptir.
Coğrafya
Artvin il merkezine 143 km, Yusufeli ilçe merkezine ise 38 km uzaklıktadır.
Nüfus
Demirkent, Yusufeli

Demirkent, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Demirkent köyünün eski adı Erkinis'tir. Erkinis adı, Gürcüce Rkinisi'den () gelir. Rkinisi, "demir" anlamındaki Gürcüce "rkina" () kelimesinden türemiştir ve "demiri olan yer", "demirli" anlamına gelir. İki sessiz fonemle başladığı için Türkçede başına "e" harfi eklenmiş olmalıdır. Köy üzerine bir çalışmada gündelik dilde, Türk dilli bir halk için telaffuzu zor "çarhala" ( ç'arh'ala: pancar), "çançur" ( ç'anç'uri: erik cinsi), "çili" ( ts'ili: bit yumurtası) "çismatı" ( ts'its'mat'i: tere otu) gibi Gürcüce kelimelerin var olması da Erkinis'in eski bir Gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir. Öte yandan, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Rkinis Hevi'nin ( ) geçmesi, tarihsel Gürcü coğrafyasında Gürcüce demir anlamına gelen kelimeden türemiş başka yer adlarının da olduğunu göstermektedir. Buna rağmen Erkinis adı bazı Gürcüce kaynaklara da "Erkinisi" () biçiminde girmiştir.
Erkinis, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı bölümünü oluşturan bölgelerden biri olan Tao'nun önemli yerleşmelerinden biridir. Burada kale, kilise, yer altı sığınağı veya deposu gibi tarihsel yapı kalıntıları da köyün eski yerleşme olduğuna işaret etmektedir. Bu yerleşme, birleşik Gürcistan Krallığı'ndan sonra Tao bölgesine hakim olan ve bir Gürcü devleti olan Samtshe-Saatabago'nun yönetimindeyken, 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Osmanlılar ele geçirdi. Hemen ardından Tavusker sancağına bağlandı.
Osmanlı idaresinin vergi tahsil etme ve askere alma amacıyla 1835 yılında gerçekleştiği nüfus tespitinde Erkunis () olarak kaydedilmiş olan köyde 38 hane ve 101 erkek yazılmıştır. Erkek sayısı kadar kadın da eklenince, Erkinis'te 202 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. Bu tarihte hane başına ortalama 5,3 kişinin düştüğü görülmektedir. 1848 tarihinde ise köyün nüfusu 118 haneden (yaklaşık 590 kişi) oluşuyordu. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşının ardından Tavusker Rusyaya bırakılınca, Erkinis de bir nahiye olarak Tortum kazasına bağlandı.
Erkinis 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Artvin vilayetinin Yusufeli ilçesine bağlıydı. Bu ilçesinin aynı adlı nahiyesinin de idari merkeziydi. Köyün adı Erkins / Erkinis () olarak kaydedilmiştir. Erkinis nahiyesi, Erkinis köyüyle birlikte 14 köyü kapsıyordu. 1940 genel nüfusu sayımında Çoruh vilayetinin Yusufeli kazasına bağlı olan köyde 847 kişi, 10 köyü kapsayan Erkinis nahiyesinde ise 5.331 kişi yaşıyordu. Erkinis adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Demirkent olarak değiştirildi. Köyün adının Gürcüce adındaki anlamına uygun biçimde değiştirilmesi dikkat çekicidir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte bir süre daha "Demirkent (Erkinis)" biçiminde resmi kayıtlarda kullanıldı.
Erkinis köyünde kiliseden bozma cami ve İtik mezrasında da bir kilisenin kalıntıları vardır.
Coğrafya
Demirkent köyü, Artvin il merkezine 50 km, Yusufeli ilçe merkezine 29 km uzaklıktadır.
Nüfus
Demirköy, Yusufeli

Demirköy, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bir köydür.
Tarihçe
Demirköy'ün eski adı Nigzevan'dır. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde Nigzevan () olarak geçer. Gürcüce bir yer adı olan Nigzevan, "cevizlik" anlamına gelen Nigzovani'den () değişime uğramıştır.
Nigzovani, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmişti. Eğritaş (Heviskari) mahallesinde Nigzovani Kalesi olarak da bilinen Heviskari Kalesi, buranın önemli bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Kalede geleneksel Gürcü şarabının yapımında kullanılan 10 kadar kvevrinin tespit edilmiş olması, Nigzovani'nin eski bir Gürcü yerleşimi olduğuna işaret etmektedir.
Nigzevan köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla erkek nüfusunun tespit edildiği nüfus sayımında Çıldır Eyaleti'nin Livane-i Ulya sancağına Bedazor nahiyesine köylerinden biriydi. Nüfusu 52 hanede yaşayan 164 erkek olarak tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Nigzevan'ın toplam nüfusunun yaklaşık 328 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Nigzevan köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon vilayetine bağlı Lazistan sancağı sınırları içinde yer alıyordu. Bu sancağa bağlı Livana kazasının bir köyüydü. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 48 hanede yaşayan 188 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemekle birlikte Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Buradan hareketle Nigzevan'ın nüfusunun yaklaşık 376 kişiden oluştuğu söylenebilir. Bu sırada köyde hayvan varlığı olarak 60 öküz, 50 inek, 13 at, 150 keçi ve 150 koyun kayda geçirilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Livana kazası Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılınca, Nigzevan köyü Kiskim kazasına bağlandı.
Nigzevan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Nigzevan" () adıyla Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Niğzivan" olarak yazılmış olan köy, Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 474 kişiden oluşuyordu. Nigzovani veya Nigzevan Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Demirköy olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Demirköy'ün nüfusu 545 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 177 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Demirköy Artvin il merkezine 58 km, Yusufeli ilçe merkezine ise 47 km uzaklıktadır.
Nüfus
Dokumacılar, Yusufeli

Dokumacılar, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Aşağı Hungamek ya da Aşağı Hengamek'tir. Yusufeli'nin bir başka köyü olan Yüncüler'in eski adı ise, Yukarı Hungamek'tir. Köyün adı 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterinde Hungamek-i Sufla ( ) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Hengamek-i Sufla" ( ) biçiminde yazılmıştır. Aşağı Hungamek adını Çoruh Nehri'nin bir kolu olan Hengamek Deresi'nden alır. Hengamek adı Farsça "hengame"den (gürültü, patırtı) gelir. Farsça'dan Ermeniceye girmiş olan bu kelime, değişime uğrayarak Hungamek ve Hengamek'e dönüşmüştür. Köye bu ad, söz konusu derenin hengame içinde akışından dolayı verilmiş olmalıdır.
Aşağı Hengamek köyü erken ve geç orta çağlarda Gürcü devletleri sınırları içinde bulunuyordu. 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlılar köyü, bu devletlerden biri olan Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi. 1555 ve 1574 tarihli tahrir defterlerinde Aşağı Hungamek ile Yukarı Hungamek birlikte Peterek sancağının köyü olarak kaydedilmiştir. 1574 yılında bu iki köyün nüfusu 28 haneden (148 kişi) oluşuyordu. Nüfusun tamamı Hristiyan olarak yazılmıştı. 1652 yılına gelindiğinde Hungamek köyü tamamen Müslümanlaşmıştı. Osmanlı idaresinin gerçekleştirdiği 1835 tarihli nüfus tespitinde, Kiskim sancağına bağlı tek köy olarak kaydedilmiş olan Hungamek'te 168 hanede 385 erkek tespit edilmiştir. Köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın eklenirse, Hungamek'in nüfusunun 770 kişiden oluştuğu ve hane başına ortalama 4,5 kişinin düştüğü ortaya çıkar. Bu tespitten hareketle köyün aile yapısının kalabalık olmadığı söylenebilir. 1848 yılında ayrı bir köy olarak yazılmış olan Hungamek-i Sufla'da 78 hanede 390 kişi yaşıyordu.
Hengamek-i Sufla, 1928 yılında Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında "Hüngemeğisüfla" adıyla kaydedilmiş olan Aşağı Hengamek, bu tarihte Yusufeli'nin merkez nahiyesinde Erzurum vilayetine bağlı bir köydü ve köyde 520 kişi yaşıyordu. Hungamek veya Hengamek adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dokumacılar olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı, bir süre daha yeni adıyla birlikte "Dokumacılar (Hüngamegi-Süfla)" biçiminde resmi kayıtlarda kullanıldı.
Coğrafya
Dokumacılar Artvin il merkezine 141 km, Yusufeli ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır.
Nüfus
Esenyaka, Yusufeli

Esenyaka, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Esenyaka köyünün eski adı Zor'dur. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde Zor () adıyla geçer. Gürcüce kaynaklarda köyün adı Zari () biçiminde de yazılmıştır.
Zor köyü, Orta Çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirdi. Köyün adı eski Osmanlı kayıtlarında geçmemekle birlikte, buradaki kale ve kilise kalıntıları Zor'un eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir.
Zor köyü, 19. yüzyılın ilk yarısında Çıldır Eyaleti'ne bağlı Livane-i Ulya sancağının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada köyde 130 hanede 318 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 636 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Zor veya Zari köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'nin dört sancağından biri olan Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Zor () biçimde yazılan köyün nüfusu 123 hane ve 350 kişi olarak verilmiştir. Salnamede belirtilmemekle birlikte bu dönemde de Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Bunun üzerinden köyün toplam nüfusunun 700 kişiden oluştuğu söylenebilir. Söz konusu salnamede Zor köyündeki hayvan varlığı 60 öküz, 30 inek, 120 at, 280 keçi ve 100 koyun olarak kayıt altına alınmıştır.
Zor veya Zari köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zor" () adıyla Artvin vilayetine bağlı Yusufeli ilçesinin merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Zor" olarak yazılmış olan köy, Çoruh vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 840 kişiden oluşuyordu. Zor veya Zari Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Esenyaka olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Esenyaka köyünün nüfusu 1.075 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 447 kişi okuma yazma biliyordu.
Esenyaka köyünde eski iki kilise ile bir kalenin varlığı bilinmektedir. Zor Kalesi, köyün merkezinin 1 km kuzeybatısında, köylülerin Vanati olarak adlandırdığı yerde, bir kayanın üzerinde inşa edilmişti. Bu kaleden geriye sadece yıkıntılar kalmıştır. Kalenin alt tarafında yamaçta ve büyük bir olasılıkla kalenin içinde birer kilise vardı. Ne var ki bu kiliselerden geriye bir şey kalmamıştır.
Coğrafya
Esenyaka köyü Artvin ilçe merkezine 76 km, Yusufeli ilçe merkezine 29 km uzaklıktadır.
Nüfus
Gümüşözü

Gümüşözü, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Gümüşözü köyünün eski adı Ağcud veya Ağcut'tur. Gürcüce kaynaklarda Ağcuti () olarak geçer. Bu yer adının Algeti'den () değişime uğrayarak Ağceti () ve Ağcuti'ye dönüştüğü tahmin edilmektedir.
Ağcut köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ancak bu yerleşimin adı eski Osmanlıca kaynaklarda geçmemektedir.
Ağcut, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ağcud" () adıyla Artvin vilayetinin Yusufeli kazasına Erkinis nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 101 kişiden oluşuyordu. Ağcut, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Gümüşözü olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Gümüşözü köyünün nüfusu 155 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde sadece 16 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Gümüşözü köyü, Artvin il merkezine 127 km, Yusufeli ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır. Dağeteği köyüne komşudur.
Nüfus
Günyayla, Yusufeli

Günyayla, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydüür
Tarihçe
Eski adı Oğdar'dır. Gürcüce kaynaklarda Oğdari () ve Okdari () olarak geçer. Osmanlıların köyü Gürcülerden ele geçirmiş olmasına dayanarak bu yer adının Türkçeye Gürcüceden girdiği söylenebilir.
Orta çağda Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alan Oğdar, 16. yüzyılın ortasında Osmanlı egemenliğine girdi. 1551 tarihli Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı mufassal defterinde Ardanuç livasının Cahis nahiyesine bağlı 36 haneli bir köy olarak kaydedilmiştir. 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre ise, Erzurum eyaletinin Tortum sancağının İşhan nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 40 haneden (yaklaşık 200 kişi) oluşuyordu. Vergi tahsil etme ve askere alma amacıyla 1835 yılında yapılan Osmanlı nüfus tespitinde Oğdar () olarak yazılan köyde 65 hane ve 157 erkek kaydedilmiştir. Erkek nüfusu kadar kadın nüfusu eklenince, köyde 314 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. Bu tarihte Oğdar, Çıldır Eyaleti'nin Tavusker sancağına bağlıydı.
1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oğdar olarak kaydedilmiş olan köy, bu tarihte Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının Erkinis nahiyesine bağlıydı. Oğdar, 1935 genel nüfus sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve köyün nüfusu 844 kişiden oluşuyordu. Oğdar adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Günyayla olarak değiştirildi. Bununla birlikte resmi kayıtlarda yeni adıyla birlikte köyün eski adı da "Günyayla (Oğdar)" biçiminde bir süre daha kullanıldı.
Günyayla köyünde varlığı bilinen tek tarihsel yapı Oğdar Kalesi'dir. Bugün yıkık durumda olan kaleden geriye 5 metre uzunluğunda duvar ile sarnıç kalmıştır.
Coğrafya
Günyayla köyü, Artvin il merkezine 72 km, Yusufeli ilçe merkezine 45 km uzaklıktadır. Rakım köyün merkezinde Kışları çok soğuk, yazları ise serin geçer.
Nüfus