Meşale Harekâtı

Meşale Harekatı (İngilizce: Operation Torch, anlam: "Meşale Harekatı", ilk aşamada Operation Gymnast olarak adlandırıldı ve sonra Torch oldu), Britanyalı-Amerikan birliklerin Vichy Fransası kontrolündeki Cezayir ve Fas'ı işgalidir.
Nedeni
1942 yazında Alman orduları doğu cephesinde, Stalingrad ve Kafkasyaya doğru ilerlemekteydi. Baskı altında olan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB), Almanyaya karşı Avrupada ikinci bir cephe açılmasını istiyordu. ABD Başkanı Roosevelt, Avrupada ikinci cephe açılması için Müttefiklerin hazır olmadığını savunuyordu. İngiltere, Tunusu kaybetmiş ve Kuzey Afrikada Mihver Devletlere karşı üstünlüğünü yitirmişti. Mihver Devletler, Cebelitarık Boğazı, Süveyş Kanalı ve Orta Doğu petrollerini tehdit etmekteydi. Bu durum içerinde ABD ve İngiltere Genelkurmay Başkanlıkları ikinci cephenin 1942 sonbaharında Kuzey Afrikada açılması yönünde karar aldı ve harekatın adını Meşale Harekatı (Operation Torch) olarak belirledi. ABD Başkanı Roosevelt, 07 Kasım 1942de yaptığı açıklamada, harekatın amacının; Kuzey ve Batı Afrika kıyılarının Alman ve İtalyan orduları tarafından Amerika kıtasına bir çıkarma harekatı için ileri üs olarak kullanılmasını engellemek ve ABDnin müttefiki SSCBye destek sağlamak için Mihver Devletlere karşı ikinci cepheyi açmak olduğunu açıklamıştır.
Harekat Planı
Meşale Harekat Planı; Cezayir, Oran ve Kazablanka kıyılarına, üç görev kuvveti ile 08 Kasım 1942de eş zamanlı amfibi harekat yapılması üzerine tasarlanmıştı. Plana göre; 33.000 İngiliz ve Kanada askerini taşıyan 53 nakliye gemisi ve bunları korumak üzere; 3 kruvazör, 2 uçak gemisi, 17 muhrip ve 7 korvetten oluşan Doğu Görev Kuvveti Cezayire, 39.000 Amerikan ve İngiliz askerini taşıyan 50 nakliye gemisi ve bunları korumak üzere; 2 kruvazör, 1 uçak gemisi, 13 muhrip ve 6 korvetten oluşan Merkez Görev Kuvveti Orana, 35.000 Amerikan askerini taşıyan 38 nakliye gemisi ve bunları korumak üzere; 3 muharebe gemisi, 7 kruvazör, 5 uçak gemisi, 39 muhrip, 12 mayın tarama gemisi ve 4 denizaltıdan oluşan Batı Görev Kuvveti Kazablankaya taarruz etmiştir.
Kazablanka Deniz Savaşı
İkinci Dünya Savaşında Meşale Harekatı olarak adlandırılan, müttefiklerin Kuzey Afrika çıkarmasının bir parçası olarak Kazablankanın ele geçirilmesi için, 08-16 Kasım 1942 tarihleri arasında, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Donanması gemileri ile Vichy Fransası Donanması gemileri, kıyı top tabyaları ve 2 Alman denizaltısı arasında meydana gelmiştir.
Fransız Donanmasında; 1 kruvazör, 7 muhrip ve 11 denizaltıdan oluşan, Fransız 2nci Hafif Gemiler Filosu ile Fransanın Almanya tarafından işgal edilmesi sonrası inşasına devam edilmek üzere Kazablankaya getirilmiş Jean Bart muharebe gemisi bulunmaktaydı. Ayrıca kıyı savunması için 6 top tabyası ve karaya konuşlu 131 uçak bulunmaktaydı. ABD Donanmasında ise; 2 Uçak Gemisi (109 uçak), 1 muharebe gemisi, 5 kruvazör, 20 muhrip, 2 denizaltı ve destek gemileriyle beraber toplam 102 gemi bulunmaktaydı.
07 Kasım 1942de denizaltıların sağladığı istihbarat ve kerteriz bilgilerine istinaden mevki alan gemiler, 08 Kasım 05.00dan itibaren harekata başlamışlardır. Deniz muharebelerinin önemli bir bölümü 08 Kasım 1942de ABD Destek Görev Grubu ile Fransız 2nci Hafif Gemiler Filosu arasında gerçekleşmiştir. Muharebe sonunda ABD tarafında, 2 muhrip orta derecede hasar almıştır. Fransız tarafında; 1 kruvazör, 6 muhrip, 3 denizaltı, 1 liman savunma gemisi batırılmış ve 2 muhrip tesirsiz hale getirilmiştir. 08 Kasım 1942de ABD tarafından Fedala ele geçirilmiş, Kazablanka limanında bulunan Jean Bartın topu geçici süreliğine gayri faal hale getirilmiş, Ayrıca limanda bulunan 1 yüzer havuz ve 7 ticari gemi batırılmıştır.
09-16 Kasım 1942 arasında meydana gelen muharebelerde kısa süreli taarruzlar meydana gelmiştir. Özellikle 2 Alman denizaltısının başarılı torpido taarruzları sonucu; ABDye ait 4 nakliye gemisi batırılmış, 1 akaryakıt gemisi, 1 nakliye gemisi ve 1 muhrip ağır hasar almıştır. 09-16 Kasım 1942 arasında ABD Donanması tarafından, 4 Fransız denizaltısı ve 1 Alman denizaltısı batırılmıştır.
08-16 Kasım 1942 arasında gerçekleşen muharebeler sonucu ABD Donanması 489 personel, Fransız Donanması, 803 personel kaybetmiştir.
Sonuç
Fas ve Cezayir'in müttefikler tarafından ele geçirilmesi ile stratejik olarak; Cebelitarık Boğazının güneyden emniyeti sağlanmış, Süveyş Kanalı'nın emniyeti sağlanmış, Almanyanın, Atlantik Okyanusu'nda ve Akdeniz'de yürüttüğü denizaltı harbi için önemli lojistik üs ele geçirilmiş, ABDnin, Kuzey Afrika kıyılarına güvenle lojistik nakliye yapabilmesi için uygun liman elde edilmiş, Almanyanın, İtalya ve Kuzey Afrikaya kuvvet kaydırması sağlanarak, SSCB üzerindeki baskı azaltılmıştır.