İnka mitolojisi

İnka mitolojisi, mitolojik olan ve İnka inançlarının açıklanmasını veya sembolize edilmesini sağlayan birçok hikaye ve efsaneler içerir.
Peru'yu işgal eden Francisco Pizarronun İspanya birlikleriyle beraber bölgeye gelen Hristiyan rahipler, İnkaların Kipus adını verdikleri hasırlara yazdıkları kayıtların hepsini yaktılar. Ancak bugünkü inanışa göre Kipuslar, fonolojik ve logografik verilerin üzerine kaydedilebildiği ikili bir sistemle yazılıyorlardı. Günümüzde İnkalarla ilgili bildiklerimiz ya Hristiyan rahiplerin anlatımlarından, ya İnka mimarisi ve el sanatlarındaki işlemelerden (ikonografi) ya da yerli insanlarca dilden dile aktarılan mitler ve efsanelerden gelmektedir.
İnka kuruluş efsaneleri
Manco Capac, Perudaki İnka Hanedanlığının efsanevi kurucusudur. Efsaneler hakkında çeşitli rivayetler vardır. Bir efsanede, Viracochanın oğlu olduğu söylenir. Bir diğerinde ise Titicaca Gölünde Güneş Tanrısı İnti tarafından büyütüldüğü söylenir.
Manco Capacnın iktidara gelişi hakkında da birçok efsane vardır. İlkinde, Manco Capac ve kardeşi Pachacamac, Intinin oğullarıdır. Manco Capac, babasi tarafından ateş ve güneş tanrısı olarak kutsanmıştır. Cuzcoya ulasmak için yeralti tünelleri kazmıştır ve bir tapınak yapmıştır. Yolculukları sırasında Manconun kardeşlerinden birisi taşa dönüşmüştür (huaca). Bir diğer efsanede ise Cuzcoya yeraltindna gitmek yerine Titicaca Gölü'nün içinden gitmişlerdir.
Tici Virachocha efsanesinde Manco Capac, Cuzconun 25 km güneyindeki Pacari-Tampu, bugün bilinen adıyla Pacaritambolu Tici Viracochanin oğludur. O ve erkek kardeşleri (Ayar Anca, Ayar Cachi ve Ayar Uchu); ve kız kardeşleri (Mama Ocllo, Mama Huaco, Mama Raua, ve Mama Cura) Cuzcoya yakın bir yerde yasadilar. Cesitlilik arz etmesine ragmen genel inanis, Manconun acgözlü davranarak diğer kardeşlerine ihanet edip onları öldürmesiyle beraber Cuzconun tek hakimi haline geldiğidir.
Tanrılar
Roma İmpataratorluğu gibi İnkalar da hükümdarlıklarına kattıkları kültürlerin kendi dinlerini korumalarına izin vermiştir. İnka tanrılarından bazıları aşagıda listelenmiştir. Çoğunun görevleri birbiriyle kesişir.
Apo Dağların tanrısı
Apocatequil (aka Apotequil) şimşek tanrısı
Ataguchu yaratilis mitine yardım eden tanrı
Catequil şimşek ve yıldırım tanrısı
Cavillace, bakire tanrı. Conirayanin spermi ve Ay Tanrısı.
Chasca şafak ve alacakaranlık tanrıçası
Chasca Coyllur çeçek ve genç kız tanrıçası
Mama Coca (aka Cocomama) sağlık ve iyilik tanrıçası. Vücudunun ikiye ayrıldığı ve bir parçasının coca bitkisine dönüştügü söylenir.
Coniraya Ay tanrısı
Copacati Göl tanrıçası
Ekkeko kalp ve zenginlik tanrıçası
Illapa iklim tanrısı.
Inti Güneş tanrısı. İnti en önemli tanri olarak kabul edilir.
Kon yagmur ve rüzgar tanrısı. Inti ve Mama Quillanin oğulları.
Mama Allpa bereket tanrıçası
Mama Cocha deniz ve balık tanrıçası
Mama Pacha (aka Pachamama) deprem tanrıçası
Mama Quilla Ay Anne. Evlilik tanrıçası. Intinin kardeşi ve karisi. Manco Capac, Pachacamac, Kon ve Mama Ocllonun aneleri.
Mama Zara mahsül tanrıçası.
Pacha Camac toprak yapıcı tanrı
Pariacaca su ve sel tanrısı.
Paricia sel tanrısı
Supay ölüm tanrısı. Seytan soyundandir.
Urcaguary zangin yeralti madenlerinin tanrısı.
Önemli yerler
Uca Pacha: Aşıklar dünyası. Cehenneme benzer. Dünyanın merkezindedir.
Hanan Pacha: Yüksek dünya. Cennete benzer.
Bağlantılar
Kipuslarla ilgili bilgi (ingilizce)
ingilizce wikipediada İnka mitolojisi