Tosun Paşa (film, 1976)

Tosun Paşa, yönetmenliğini Kartal Tibet'in yaptığı, senaryosunu Yavuz Turgul'un kaleme aldığı ve yapımcılığını Ertem Eğilmez ile Nahit Ataman'ın üstlendiği 1976 yapımı komedi türündeki Türk sinema filmidir. Başrollerinde Kemal Sunal, Şener Şen, Müjde Ar, Adile Naşit ve Ayşen Gruda yer almaktadır. Filmin hikayesi, Nazım Hikmet'in 1939 yılında kaleme aldığı aynı adlı senaryosundan uyarlanmıştır. Film ayrıca Kartal Tibet'in yönetmenlik yaptığı ilk filmdir.
Filmde Kemal Sunal'ın canlandırdığı "Tosun Paşa" karakteri, dönemin Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın oğlu Ahmed Tosun Paşa'dan esinlenilerek oluşturulmuştur.
Konusu
Filmin olay örgüsü, 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Mısır Eyaleti'nde geçmektedir. Tellioğulları ve Seferoğulları adlı iki meşhur aile, İskenderiye'nin en değerli yeri olan Yeşil Vadi için birbirleriyle kıyasıya bir mücadeleye girer. Vadinin kime ait olduğuna devlet görevlileri de karar veremezler. Tellioğlu ve Seferoğlu aileleri de bunun üzerine, Yeşil Vadi'yi ele geçirmek için İskenderiye'nin en büyük devlet memuru olan Daver Bey'in kızı Leyla'yı (Müjde Ar) almak için kıyasıya bir mücadeleye girerler. Daver Bey (Mete Sezer), Leyla'yı Seferoğulları'na vermeye karar verir. Bu durumda Tellioğlu ailesi, daha büyük bir torpil için evin uşağı olan Şaban'ı (Kemal Sunal) Kahire'nin en hatırı sayılır ve en heybetli paşası olan Tosun Paşa olarak tanıtırlar.
Tosun Paşa kılığındaki Şaban, Tellioğlu ailesinin en büyük oğlu Lütfü'nün (Şener Şen) yakın arkadaşı gibi davranıp Yeşil Vadi ve Leyla'yı Tellioğulları'na kazandıracağına, Leyla'ya kendisi aşık olur ve her şeyi eline yüzüne bulaştırır. Sonuçta işler Arap saçına döner ve en sonunda hakiki Tosun Paşa, Kahire Sarayı'ndan çıkar gelir.
Gerçek Tosun Paşa (Oktar Durukan), Yeşil Vadi'ye el koyar ve Daver Bey'in kızı Leyla'yı kendine eş olarak alır. Neticede bu olaydan ötürü kellelerini bile zor kurtaran Tellioğulları, hayatta kaldıklarına şükreder bir hale gelirler. Herkesin gözünde suçlu Şaban olmuştur. Halbuki Lütfü kendi kazdığı kuyuya düşmüş, esas Tosun Paşa'nın varlığını bir an için unutmuştur.
Oyuncular
Tellioğulları
Kemal Sunal Şaban (Sahte Tosun Paşa)
Şener Şen Lütfü
Akil Öztuna Akil
Adile Naşit Adile
Ayşen Gruda Zekiye
Tuncay Gürel Bekir (Küçük Enişte)
Ergin Orbey Vehbi
Oya Aydonat Emine
Zihni Göktay Ruhi
Filiz Toprak Fatma
İhsan Bilsev Mülayim
Günfer Feray Hatice
Seferoğulları
Sıtkı Akçatepe Sıtkı
Cevdet Arıkan Suphi
Hikmet Gül Rukiye
Ata Saka Kasım
Ayten Erman Mor elbiseli
Akif Kilman Akil'e sopayla vuran
Nevin Güler Sarı elbiseli
Tevfik Şen Mavi ceketli
Suna Yıldızoğlu Sarışın kız
Sıdıka Duruer
Diğer karakterler
Müjde Ar Leyla
Mete Sezer Daver Bey
Oktar Durukan Hakiki Tosun Paşa
Bilge Zobu Merasim kumandanı
Yasemin Esmergül Dadı
Hayri Esen Defterdar Bey
Celal Yonat Çığırtkan
Ali Demir Tellioğulları'nın yanlışlıkla kaçırdığı kişi
Çekim mekanları
Filmde Tellioğulları ailesinin ikamet ettiği konut olarak Yeşilköy semtindeki Simenoğlu Köşkü kullanıldı. Filmin çöl sahneleri İstanbul'un Arnavutköy ilçesinin Ağaçlı köyünde çekilirken, İskenderiye beyi Daver Bey'in köşk sahnelerinde dış mekan olarak Emirgan'daki Sarı Köşk, iç mekan sahneleri için ise Sarıyer'de bulunan Said Halim Paşa Yalısı seçildi. Tellioğulları ve Seferoğulları ailelerinin sahip olma mücadelesi verdiği Yeşil Vadi ise, İstanbul'un Kemerburgaz ilçesindedir.
Çekim kazası
Filmde Tellioğulları'nın reisi olan Akil karakterini canlandıran Akil Öztuna, filmin çekimlerinin devam ettiği Kemerburgaz'da deveden düşerek iç kanama geçirdi ve hastaneye kaldırıldı. Filmin başlarında görünen Akil Öztuna, sonraki devam çekimlerine katılamadı ve sonraki sahnelerde gözükmedi. 18 Kasım 1976'da, film gösterime girmeden 71 yaşında hastanede hayatını kaybetti.