Otoyol

Otoyol ya da otoban, hızlı trafik akımı sağlamak için yapılan, çok şeritli ve çift yönlü geniş karayoludur. Otoyolların en önemli özelliği, erişme kontrollü olmalarıdır; giriş ve çıkış belirli noktalardan olur, yayalar ve hayvanlar giremez. Bazı ülkelerde otoyol geçişleri ücretli (örn. Fransa, Türkiye) olurken bazılarında sadece kamyon ve TIR'lardan geçiş ücreti tahsil edilir (örn. Almanya). Belçika, Birleşik Arap Emirlikleri, Lüksemburg ve Türkiye'de gece aydınlatmadan yararlanılmaktadır.
Tarih
Otoyolların yapıldığı yerlerde genelde trafik akışı baz alınır. Trafiğin yoğun olduğu bölgelerdeki trafik karmaşasını en aza indirmek en önemli hedeftir. Dünyadaki ilk otoyol 1921 yılında Almanya'da açılan, Berlin'in güneyindeki AVUS isimli 9 kilometrelik yoldur. Ancak bu yol trafiğe kapalı olup sadece yarış amaçlı kullanılıyordu. Trafiğe açık ilk otoyol ise İtalya'nın Milano ve Como şehirlerini birbirine bağlayan yoldur. Burası 1924 yılında araç trafiğine açıldı. 1925ten sonra Almanyada kamu ve özel kurum-kuruluşlar hızla bütün ülkede otoyol inşaatlarına başladılar. Türkiyedeki ilk otoyol ise 1973 yılında hizmete giren ve içinde Boğaz Köprüsü'nü de barındıran 23 km'lik 1. Çevreyolu'dur. Günümüzde Metrobüs hattının inşa edilmesinden sonra 18 km kısmı otoyol vasfını yitirmiştir. Şu an bağlantı yolu statüsünde kullanılmaktadır. Kalan 5 km bölüm O-1 ismiyle hizmet veren otoyol vasfındadır ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, yaklaşım viyadüklerinden oluşur.
Hız limiti
Otoyola sahip Avrupa ülkelerinin birçoğunda hız limiti saatte 110 km ile 130 km arasında değişmektedir. Yolların durumuna göre bu limit bazen sınırsız da olabilir.
Almanya sınırsız
Avusturya 130 km/h
Azerbaycan 110 km/h
Belçika 120 km/h
Belarus 120 km/h
Birleşik Krallık 112 km/h
Bulgaristan 140 km/h
Çekya 130 km/h
Danimarka 130 km/h
Estonya 110 km/h
Faroe Adaları 130 km/h
Finlandiya yaz 120 km/h; kış 100 km/h
Fransa 130 km/h
Hırvatistan 130 km/h
Hollanda 130 km/h
İran 120 km/h
İrlanda 120 km/h
İspanya 120 km/h
İsveç 110 km/h
İsviçre 120 km/h
İtalya 130 km/h
İzlanda 90 km/h
Karadağ 120 km/h
Kazakistan 90 km/h
Kıbrıs 100 km/h
Kosova 120 km/h
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti - 100 km/h
Letonya 100 km/h
Litvanya yaz 130 km/h; kış 110 km/h
Lüksemburg 130 km/h; yağmurlu 110 km/h
Macaristan 130 km/h
Makedonya 120 km/h
Moldova 110 km/h
Norveç 90 km/h
Polonya 140 km/h
Portekiz 120 km/h
Romanya 130 km/h
Rusya 110 km/h
Sırbistan 120 km/h
Slovakya 130 km/h
Slovenya 130 km/h
Türkiye 130 km/h ve 140 km/h
Ukrayna 130 km/h
Yunanistan 120 km/h
Türkiyedeki otoyollar
Ana madde: Türkiye'deki otoyollar
Türkiye'deki otoyolların yakın bir geçmişe sahip oluşu yolların modern olmasında büyük bir etkendir. Buradaki otoyollar her iki yönde de en az üç şeritli (İzmit Doğu-Gebze kavşakları arası ve Hadımköy-Kınalı kavşakları arası hariç olmak üzere) olup 2022 itibarıyla 3633 kilometrelik bir uzunluğa sahiptir. 260 kilometre de inşaat halindedir. Türkiyedeki otoyollar da HGS sistemi kullanılmaktadır. Hız limiti saatte 130 ve 140 kilometredir.
Trafik levhaları
Otoyolu olan her ülke otoyol için farklı levhalar kullanmamaktadır. Kullanan ülkeler ise ya mavi ya da yeşil rengi kullanmaktadır.
Mavi levha kullanan ülkeler:
Almanya
Arnavutluk
Avusturya
Belarus
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE)
Büyük Britanya
Fransa
Güney Afrika
Hollanda
İran
İrlanda
İspanya
İsrail
Lüksemburg
Norveç
Macaristan
Pakistan
Polonya
Portekiz
Şili
Tayland
Yeşil levha kullanan ülkeler:
ABD
Azerbaycan
Belçika
Bosna-Hersek
Bulgaristan
Çekya
Çin
Danimarka
Finlandiya
Hırvatistan
İsveç
İsviçre
İtalya
Kanada
Litvanya
Malezya
Makedonya
Meksika
Romanya
Rusya
Sırbistan
Slovakya
Slovenya
Tayvan
Tayland
Türkiye
Yunanistan