turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Medine

Medine (Arapça: ), resmi adıyla Medine-i Münevvere (Arapça: ) veya eski adıyla Yesrib (İbranice: יתריב; Arapça: ), bugünkü Suudi Arabistan'ın Hicaz bölgesinde, Mekke'nin kuzeyinde yer alan şehir.
Şehrin Müslümanlarca ele geçirilmesinden önceki adı Yesrib'dir. Medirra, Medirke, Meddiyne, Mezzine de denmiştir. İslam dini için özel bir şehirdir, Mescid-i Nebevi'yi ve Muhammed'in kabrini barındırarak İslam'da ikinci en mukaddes yer sayılır. Gayrimüslimlerin şehre girmesi yasaktır.
Geçmişi
Yesrib'in adı Hicret'ten sonra Muhammed tarafından "Medinet'ül-Münevvere" ve "Medinetünnebi" (aydınlanmış şehir ve peygamber şehri) olarak değiştirilmiştir. Melikşah döneminde (1072-1092) Selçuklu topraklarına katılmasıyla Türk egemenliğine giren Medine, daha sonra tüm Hicaz bölgesi gibi sırasıyla Eyyubi ve Memluk devletlerinin topraklarına katıldı. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim'in Memluk ordusunu Ridaniye Savaşı'nda mağlup etmesiyle tüm Hicaz bölgesiyle birlikte Medine de Osmanlı İmparatorluğu'nun topraklarına katıldı. Osmanlı İmparatorluğu döneminde II. Abdülhamit tarafından Medine'ye kadar demir yolu hattı inşa ettirilmiştir. Haydarpaşa Garı'ndan tren ile Medine'ye 3 gün içinde ulaşım sağlanmakta idi.
I. Dünya Savaşı sırasında 1916 yılında başlayan Arap Ayaklanması sırasında tüm çevre kentleri isyancıların eline geçerken, Medine Kalesi daha sonra "Medine Müdafii" unvanını alacak Fahrettin Paşa'nın komutasındaki Osmanlı askerlerinin zor koşullara rağmen direnişiyle savaşın sonuna kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun elinde kaldığı gibi, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'nden sonra da Fahrettin Paşa kenti teslim etmedi. 20 Ocak 1919'da Osmanlı başkentinden gelen talimat sonucunda buradaki birlik teslim oldu ve şehirdeki Osmanlı egemenliği sona erdi.
1932'de kurulan Suudi Arabistan hükumetinin Ecyad Kalesi gibi tarihi Osmanlı eserleri yok etme politikasından sonra Medine'de Osmanlı eserleri olarak bir tek Amberiye Mescidi ve el-Muazzem Tren İstasyonu kaldı.
Önemli yerler
Her Hac mevsimi Mekke ile birlikte milyonlarca hacı tarafından ziyaret edilir. Şehirde ziyaret edilecek önemli yerler şunlardır:
Mescid-i Nebevi
Uhud Dağı ve Kabristanı
Yedi Mescidler
Mescid-i Kıbleteyn
Kuba Mescidi (Müslümanların inşa ettiği ilk mescid)
Hamza Mescidi
Ali Mescidi
Cennet-ül Baki (Kabristan)
Ebu Bekir Mescidi
Osman Mescidi
Ömer Mescidi
Cuma Mescidi
Mescid-i Gamame (Bulut Mescidi)
Osmanlı Cami
Carl Gustav Jacob Jacobi

Carl Gustav Jacop Jacobi ( 10 Aralık 1804 18 Şubat 1851), eliptik fonksiyonlara, dinamiklere, diferansiyel denklemlere, determinantlara ve sayı teorisine önemli katkılarda bulunan Yahudi kökenli Alman matematikçi. Jacobi, tarihte bir Alman üniversitesinde profesör olarak atanan ilk Yahudi matematikçiydi.
İlk yılları ve hayatı
Jacobi, 10 Aralık 1804'te Potsdamda işletmeci & bankacı Aşkenazi Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Bankacı Simon Jacobi'nin dört çocuğundan ikincisiydi. Ağabeyi Moritz von Jacobi de daha sonra mühendis ve fizikçi olarak tanınacaktı. Başlangıçta kendisine Yahudiliğin kutsal kitabı olan Tevrat okuması için İbranice, temel Fizik, temel Matematik ve temel Mantık bilgilerini öğreten amcası Lehman tarafından öğrenim gördü. 1816 yılına gelindiğinde 12 yıl yaşında olan Jacobi amcası tarafından tüm standart derslerin öğrettiği Potsdam Bilimler Merkezine götürüldü. Burada klasik Avrupa dilleri, tarih, filoloji, matematik, tabiat bilimleri vb. öğretildi. Yarım aydan az bir süre sonra amcası, bir deha olduğunu anladığı yeğeni Jacopiyi, küçük yaşına rağmen yüksek bilim kademesine taşıdı. Bununla birlikte üniversite, 16 yaşından küçük öğrencileri kabul etmeyeceğinden, 1821 yılına kadar üst sınıfta beklemedi gerekti. Bu boşta kalan zamanı, daha çok bilgi öğrenmek için kullandı. Akıcı Almanca ve Akıcı İbranice konuşmasının yanında orta düzey Latince ve az düzey Yunancada konuluyordu. Bu dönemde aynı zamanda radikaller tarafından quintic denklemi çözmeye çalışarak ilk araştırma girişimlerini yaptı.
1804 doğumlular
1851 yılında ölenler
Alman matematikçiler
Yahudi asıllı Almanlar
Prusya Bilim Akademisi üyeleri
St Petersburg Bilimler Akademisi'nin şeref üyeleri
St Petersburg Bilimler Akademisi'nin muhabir üyeleri
Selçuklu Hanedanı

Selçuklu Hanedanı ( ), Orta Asya kökenli Oğuz Türklerinin bir kolu olan Kınık boyuna mensup bir aile. Dukak'ın soyundan gelen ve Selçuk'un kurduğu Büyük Selçuklu İmparatorluğu ile bir hanedan halini alan Selçuklular 11. ve 14. yüzyıllar arasında Orta Asya'nın bir bölümünü, Anadolu'yu ve Orta Doğu'yu yönetti.
Kuruluşu
Selçuklular, Orta Doğu'da devletler kurarak 300 yıl boyunca egemen olmuş, Oğuzların Kınık boyundan bir Türk hanedanıdır. Adı, hanedanın kurucusu Selçuk Bey'den gelir. Göçebe Türklerde bozkırdaki ırmakları geçiş büyük önem arzediyordu. Oğuznamede salı keşfeden kişi boyun önemli bir atası sayılmaktadır. Selçukluların kurduğu devletlerin ilki, Büyük Selçuklu Devletidir. Bu devlet daha sonra Anadolu Selçukluları, Kirman Selçukluları, Horasan Selçukluları, Suriye Selçukluları ve Irak Selçukluları devletleri olarak beşe ayrılmıştır.
Türklerin tarih boyunca kurdukları devletlerden en önemlilerinden birisi Büyük Selçuklu Devleti'dir. Selçuklular 24 Oğuz kabilesinden Kınık boyuna mensupturlar. Oğuzlar 10. yüzyılda Sir-i Derya (Seyhun) ile Hazar Denizi'nin doğusu ve Aral Gölü arasındaki bölgede yaşarken Kınık boyu da bunların arasında Sir-i Derya suyunun ağzına yakın oturmakta idi. 10. yüzyılın başında Oğuz Yabgu Devleti'ni "Yabgu" unvanı taşıyan bir hükümdar idare etmekte idi. Selçuklu ailesinin atası olan Temir-Yalıg (Demir yaylı) lakablı Dukak (veya Dokak)'ın Müslüman olduğu rivayeti de vardır. Dandanakan Muharebesi ile Horasan'ı Gaznelilerden alacak olan Tuğrul ile Çağrı Beyler ise Mikail'in oğullarıdır.
Selçuklular soyağacı
Hükümdar listesi:
Büyük Selçuklu Sultanları
Anadolu Selçuklu Sultanları
Fotoğraflar
1281

Olaylar
29 Ekim - İkinci Humus Muharebesi gerçekleşti.
Moğollar, Japonya'ya sefer düzenledi.
Doğumlar
4 Ağustos - Külüg Han, 7. ve Son Moğol imparatoru ve 3. Yuan hanedanı imparatoru, Çin imparatoru (ö. 1311)
tarihi bilinmeyen
III. Yuri, Moskova Büyük Prensi (ö. 1325)
Orhan Gazi, 2. Osmanlı padişahı (ö. 1362).
Ölümler
Macaristanlı Anna, Macaristan ve Hırvatistan prensesi (d. y. 1260)
Hebe (mitoloji)

Hebe, Yunan mitolojisinde gençlik tanrıçası. Zeus ile Hera'nın kızıdır. Herakles tanrı olduktan sonra, onunla evlenmiştir. Ayrıca, Ganymede yerini alana kadar Olimpos'da tanrılara, tanrı yiyeceği olan nektarı sunmakla görevliydi.
Çoğunlukla elinde bir kase ile nektar sunan genç bir kadın olarak resmedilir. Bazı yerlerde Herakles'in karısı olarak resmedildiği de olmuştur. Roma mitolojisinde ona Juventas adı verilmiştir.
Yunan tanrıçaları
Sağlık tanrıçaları
On İki Olimposlu tanrılar
Kurgusal büyücüler
Cıvıklı

Cıvıklı, Kayseri'nin Develi ilçesine mahsus bir pidedir. Hamurun üzerine serilen ve etin satır ile kıyma haline getirilerek ve koyun yağından özel olarak yapılan malzemesinin fırında (özellikle taş fırında) pişirilmesiyle yapılır. Günümüzde adına etli pide de denmektedir. Yapılışı itibarı ile cıvıklıya benzediği için etli pide denmesi de doğrudur. Eski Develi Belediye Başkanı Recep Özkan, "Develi Cıvıklısı" nın coğrafi işaret olarak tescil edilmesi için 17.09.2004 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu'na müracaat etmiştir. Develi Cıvıklısı Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır. AB'nin katkılarıyla cıvıklı üzerine projeler geliştirilmiştir.
Şadan Gökovalı

Şadan Gökovalı (d. 15 Mart 1939, Muğla, ö. 31 Ocak 2021, Muğla) Türk gazeteci, muhabir, akademisyen
Halikarnas Balıkçısı'nın manevi oğlu olarak eserlerini ölümünden sonra yayımlayan, tüm kitaplarına önsöz yazan, Balıkçı'nın manevi mirasını yaşatan kişi olarak tanınmıştır. Aynı zamanda Azra Erhat'ın da manevi oğludur. Turizm alanında Türkiye'de kültür turlarının başlatıcıları arasında yer alır.
Hayatı
1939'da Muğla'nın Ula ilçesine bağlı Gökova beldesinde doğdu. İzmir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisini bitirdi. 1959'da İzmir'de yayımlanmakta olan Ege Expres'te gazeteciliğe başladı. 1961 yılında Sarı Basın Kartı aldı. 1965'te Yılın Gazetecisi seçildi.
Turizm üzerine yüksek lisans ve doktora yaptı; İletişim Bilimleri dalında doçent oldu. TRT ve bazı yayın organlarında muhabir ve yapımcı olarak çalıştı. 1980den sonra Ege Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu ile Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinde öğretim üyesi olarak görev yaptı. 1993te Ege Üniversitesi Çeşme Meslek Yüksek Okulunda öğretim görevlisi ve idareci olarak hizmet vermeye başladı. Akademik kariyer olarak 79'da Üniversite doktoru, 94'te ise Üniversite Doçenti, ve Üniversite Profesörü hak ve unvanlarına layık görüldü. İzmir Yaşar Üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yaptı.
İzmir Gazeteciler Cemiyeti, Türkiye İletişim Vakfı, İzmir Turist Rehberleri Odası, Onursal Üyeliği "İleri Yaş Dostu" ödüllerine değer görüldü.
Çoğu Türkiyenin turistik yerleri hakkında olmak üzere yirmiden fazla kitabı çeşitli dillerde yayımlandı. 2013 yılında, Muğla - Marmaris yolu üzerinde Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi arka tarafında bir açık hava tiyatrosuna adı verilmiştir.
31 Ocak 2021 tarihinde, gırtlak kanserinin tekrar nüksetmesi sebebiyle Muğla'da yaşamını yitirmiştir. Atilla Pakdemir ile aynı tarihte hayatını kaybetmiştir.
Mustafa Asım Köksal

Mustafa Asım Köksal (d. 5 Eylül 1913, Develi ö. 28 Kasım 1998, Ankara), İslam tarihi yazarı, şair, mutasavvıf.
31 yıl boyunca Diyanet İşler Başkanlığında çalışmıştır.
Yaşamı
1913 yılında Kayserinin Develi ilçesinde doğdu. Babası Hafız Mehmed Edip Efendi, Annesi Döne Hanımdır. Babası 1914te çalışmak için Arjantine gidip 22 yıl boyunca dönmediği için babasını görmeden büyüdü
İlköğrenimini 1927de Develi Numune Mektebinde tamamladı. Çeşitli engeller yüzünden resmi öğrenime devam etme fırsatı bulamadı 1933 yılına kadar Kayseri Ulemasından Develi Müftüsü İzzet Efendi'den medrese usulüne göre Mukaddimat-ı Ulum (ilimlere giriş) eğitimi aldı. 1927de Safahattan etkilenerek dini manzumeler yazmaya başladı. 1928-1930 arasında Develi Ticaret ve Sanayi Odası Başkatibi olarak çalıştı.
1933 yılında Ankarada Diyanet İşleri Başkanlığında memurluğa başladı; bu kurumda 31 yıl çalıştı. Ankara'da bulunduğu sıralarda Kerkük ulemasından Muhammet Efendinin öğrencisi oldu. İskilipli İbrahim Etem (Gerçekoğlu)'den tasavvuf terbiyesi alan Asım Köksal, aynı kişiden icazet aldı.
1936da Mehmet Akifin Mısırdan döndükten sonra İslam peygamberinin hayatı üzerine bir eser yazmak isteğini gerçekleştiremeden ölmesi üzerine onun bu isteğini yerine getirmek üzere Peygamberimiz adlı eseri yazdı; eser, 1944te yayımlandı.
İlk evliliğini 1936 yılında Neşadet Hanım ile yaptı ve bu evlilikten üç çocuğu dünyaya geldi.
1939 yılında manzum eseri Armağan ve 1946da manzum şiirlerinden oluşan Ezanlar adlı kitaplarını yayınladı. 1946da yayınladığı bir diğer eser olan Gençlere Din Kılavuzu, daha sonra yayımlayacağı İslam İlmihali adlı eserin çatısını oluşturdu.
Neşadet Hanımın 1951 yılında ölümünden sonra ikinci evliliğini Şadan Hanımla yaptı ve bu evlilikten dört çocuğu dünyaya geldi.
1964 senesinde İslam Tarihi adlı eserini yazabilmek için emekli oldu. 34 yıl boyunca eserleri üzerinde çalıştı. 1950li yıllarda Diyanet İşleri adına radyoda haftalık dini konuşmalar yaptı. İslam Tarihi kitabı Türkiye Yazarlar Birliği yönetim kurulunun kararı ve teklifi ile1983 yılında Siret'ün-Nebi Yarışmasına katıldı. Eser, 9. Milletlerarası Siret Kongresinde birinci geldi. Türkiye Yazarlar Birliği, kendini 1995 yılının kültür adamı seçti. 1998 yılında Ankarada öldü. Ankara'nın Keçiören ilçesine bağlı Bağlum Mezarlığı' na defnedildi.
Trafik psikolojisi

Trafik psikolojisi, Psikolojinin uygulamalı alt dallarındandır. Yaya ve sürücülerin trafikteki davranışlarının altında yatan psikolojik süreçleri inceler. Başlıca amacı trafik kazalarını ve bu kazaların sonucu olan ölümleri azaltabilmektir.
Sürücülerin araç sürme eylemi sırasındaki algı, dikkat ve biliş süreçleri, sürücü kişiliği, risk alma davranışı, sürücülerin tutumları ve duyguları trafik psikolojisinin çalışma alanlarındandır.
Trafik psikolojisi, trafik tanımı altında belirtilmiş yerlerdeki en başta sürücülerin, yayaların ve yolcuların üzerinde etkide bulunan içsel ve dışsal psikolojik ve fiziksel faktörlerin çaprazlama etkisi altında kalan bireyin ön düşünme süreçleriyle birlikte ortaya çıkaracağı veya çıkarabileceği potansiyel davranışların o an için birey tarafından yansıtılmamış (ama her an yansıtılabilecek) halidir.
İsaak Boleslavski

Isaac Yefremovich Boleslavsky (d. 9 Haziran 1919 Zolotonoşa, Ukrayna - ö. 15 Şubat 1977, Minsk) Ukraynalı Yahudi Satranç Büyük Ustası.
Bütün zamanların en önemli açılış teorisyenlerinden ve 2. Dünya savaşından sonraki süreçteki üst düzey Sovyet büyük ustalarındandır.
1936'da Leningrad'da yapılan SSCB Gençler şampiyonasında 3. lük aldı.
1938'de 19 yaşında Ukrayna şampiyonluğunu kazandı. 1939'da yine Ukrayna şampiyonu olup 20 yaşında SSCB şampiyonasında oynama hakkını elde ederek Ulusal Usta unvanını kazandı. 1940'ta Moskova'da 12. SSCB Şampiyonasında oynadı. Son 10 oyunun 8'ini kazanarak 5.-6. sırada yer aldı. 1940'ta Ukrayna şampiyonluğunu 3. kez kazandı.
1945'te 14. SSCB şampiyonasında, Botvinnik'in arkasından 2. oldu. 9+,6=,2-. SSCB'de Büyük Usta Unvaniyla ödüllendirildi. SSCB-ABD arasında oynanan telsiz Maçında 3. Masada oynadı. İlk oyununda Reuben Fine'a karşı beraberlik oldu. İkinci oyunda onu yendi. Maçın en iyi oyunu ödülünü kazandı.
1946'da kızı Tatyana doğdu. Daha sonra kızı David Bronstein ile evlendi. 1946'da Groningen'de uluslararası arenaya ilk kez çıktı ve 6.-7.'liği paylaştı.
Adaylar turnuvasına yenilgisiz giden ilk oyuncuydu. Nisan 1950'de Budapeşte'de Bronstein'la adaylar turnuvasında ilk sırayı paylaştı. Fakat Moskova'daki play-off'ta Bronstein'a kaybetti. 1950'de kendisine Uluslararası Büyük Usta unvanı verildi.
1951'de Bronstein'la Botvinnik'in Dünya şampiyonluğu maçı sırasında Bronstein'ın yardımcılığını yaptı. 1952'de Helsinki Satranç Olimpiyatında 7/8 yaptı. 1953'te Zürih'te adaylar turnuvasına katıldı. Turnuvayı 10.-11. olarak bitirdi.
1961'de son kez SSCB şampiyonasında oynadı. Debrecen uluslararası turnuvasında birinci oldu. 1963-1969 yılları arasında dünya şampiyonu Tigran Petrosyan'ın yardımcılığını yaptı.
1968'de Dünya Okullar şampiyonasında SSCB takımının kaptanlığını yaptı. Son turnuvası 1971 Minsk oldu.
Boleslavsky Mikhail Tal'e karşılık bir rekor kırmış, 1958'de Riga'da siyah taşlarla onu yenmişti.
Mikhail Tal- Isaac Boleslavsky
1. d4 Af6 2. c4 g6 3. Ac3 Fg7 4. e4 d6 5. f3 O-O 6. Fe3 e5 7. d5 c5 8. g4 Ae8 9. h4 f5 10. gxf5 gxf5 11. exf5 Fxf5 12. Fd3 e4 13. fxe4 Ve7 14. exf5 Vxe3+ 15. Ve2 Vg3+ 16. Şd2 Ac7 17. Vh2 Vxh2+ 18. Kxh2 Ad7 19. Ae4 Şh8 20. Kg2 b5 21. Af3 bxc4 22. Fxc4 Kab8 23. Kb1 Kxf5 24. Afg5 Ae5 25. Fb3 c4 26. Fc2 Axd5 27. Axd6 Kf6 28. Af5 Kd8 29. Şe1 Af4 30. Kg3 Aed3+ 31. Fxd3 Axd3+ 32. Kxd3 Kxd3 33. Axg7 Şxg7 34. Şe2 h6 35. Ae4 Ke6 36. Kg1+ Kg6 37. Kc1 Kg2+ 38. Af2 Kd4 39. Şf3 Kg6 40. Ae4 Ke6 41. Kg1+ Şf8 42. Kg4 Ka6 43. h5 Ka5 44. Kf4+ Şe7 45. Kg4 Kxh5 46. Şf4 Şf7 47. Şe3 Kd3+ 48. Şf4 Kh2 49. Şe5 Ke2 50. Kf4+ Şe7 51. Şf5 Kd4 0-1
1919 doğumlular
1977 yılında ölenler
Ukraynalı satranç oyuncuları
Yahudi asıllı Ukraynalılar
Çağa, Güdül

Çağa, Ankara ilinin Güdül ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Çağanın, esasında bilinen bir tarihi yoktur. Ancak, komşu mahalleler, komşu yerleşim yerleri ve Çağada yaşamlarını sürdüren ileri yaşlı insanlardan alınan bilgilere göre, Anadolu Selçuklu Beylerinin Uç Beyi olarak bilinen Çağabeyin buraya gelip yerleştiği ve ismini de bu yöreye verdiği bilinmektedir. Çağa, 1980 yılında belediyelik olmuştur.
Belediyelik zamanında iki ana bölgeye ayrılmış haldeydi. Merkez tarafında Fatih ve Mescit Mahalleleri, merkeze 6 km ötede Beypazarı-Ankara yolu kenarında Güneyce ve Çağabey (Çağakent) Mahalleleri mevcuttu. 2014 yılında çıkan yasa ile tüm mahalleler tek çatı altında toplanarak, Çağa adı ile tek mahalle olmuştur. Daha sonradan eski Güneyce ve Çağabey (Çağakent) Mahalleleri'nin sınırlarında oluşacak şekilde Güneyce adı ile yeni bir mahalle kurulmuştur. Çağa Mahallesi, şu an eski Fatih ve Mescit Mahallelerinin sınırlarında oluşur.
Coğrafya
Ankara il merkezine 76 km, Güdül ilçesine 15 km uzaklıktadır.
Çağa Ankaranın kuzeybatısında yer alır. Çağanın batısında Beypazarı, güneydoğusunda Ayaş, kuzeydoğusunda Güdül ve kuzeybatısında Uruş vardır.
Ekonomi
Çağa halkının büyük çoğunluğu, geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlamaktadır. Sebzecilik ve meyvecilik ileri seviyededir. Ankaraya çok yakın olması dolayısıyla da ticari faaliyetler gelişmiş durumdadır. Güdülün termal suyunun çıkış merkezi olan Çağa, bu yönüyle de yatırımcıların ilgi odağı olmuştur. Bölgeye termal tesisler inşa edilmektedir.
Güdül'ün mahalleleri
Vandallık

Vandallık veya akım olarak vandalizm, bilerek ve isteyerek, kişiye ya da kamuya ait bir mala, araca ya da ürüne zarar verme eylemidir.
Vandal diye tanımlanan bir kişi; kırma, boyama, parçalama, yok etme, kesme, yakıcı madde atma, boya atma yoluyla sonucunu bilerek, kamunun veya bir başkasının sahiplendiği, önemsediği ve değerli bulduğu bir nesneye (örneğin, okul araç-gerecine, müzede sergilenen tarihsel bir yapıta, resim galerisindeki bir tabloya) zarar verir.
Çıkış noktası
Terimin çıkış noktası Fransız Devrimi sürecinde Henri Grégoire adında bir din adamı tarafından Cumhuriyet Ordusu'nun bazı davranışlarını nitelemek için kullanılmasıdır. Henri Grégoire ordunun davranışlarını 455 yılında Roma'yı yağmalayan Cermen soyundan gelen Vandallara benzetmiştir.
Vandalizm araştırmaları
Vandalizm erkek bireylerde daha sık görülmektedir. Kadınlarda daha az rastlanmasına karşın, antisosyal kişilik bozukluğu olan genç annelerin eşlerine ve çocuklarına karşı şiddet içeren davranışlarda bulunduğu bildirilmiştir. Özellikle sosyo-ekonomik düzeyi düşük okul çağındaki gençlerde sık karşılaşılmaktadır. 16 ayrı liseden 7340 öğrenci arasında yapılan bir çalışmada, öğrencilerin % 5'inde vandalist davranışların gözlendiği bildirilmektedir.
Resmi vandalizm
Roma İmparatorluğu'nda, damnatio memoriae, yani hatıraların lanetlenmesi denilen bir uygulama vardır. Buna göre sevilmeyen birisi öldüğünde ona ait heykeller kırılır ya da kafaları koparılır, isimleri tüm kayıtlardan çıkarılır ve adları anılmaz. Örneğin Neron tek başına imparator olduğunda, kendinden önce gelen imparatora ait tüm heykelleri yıktırmıştır.
Hristiyanlığın kabulünden sonra da Roma'daki çoğu heykeller ya tahrip edilmiş ya da heykellerin alınlarına haç kazınmıştır.
Eski Mısır'da da rahipler, gücü tekrar ellerine geçirdiklerinde benzer uygulamalarla kendilerinin gücünü kısıtlayan firavunun mezarını tahrip ettirmişlerdir. Ayrıca baştakilerin, tarihten çıkarmak istedikleri kişilerin yüzlerini duvar resimlerinden kazıyarak silmeleri de sık görülen bir vandalizmdir.
Modern zamanlarda da devam eden resmi vandalizm, Naziler tarafından yıkılan Yahudi sembolleri, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonraki tahribatlar, Taliban tarafından yok edilen tarihi dev Buda heykelleri vb. ile sembolleşmiştir.
Çevresel vandalizm
Çevresel vandalizm, bazı çevreciler tarafından kullanılan bir terimdir. Çevreciler bu terimi kırılgan ekosistemin korkunç ve bariz yıkımını ve özellikle çevre koruma yasalarının çiğnenmesini açıklamak için kullanırlar.
Sit alanları gibi koruma altına alınmış alanlarda yapılan yasal olmayan saldırılar çevresel vandalizme önemli bir örnektir. Akarsuların çiftlik atıkları ile kirletilmesi, atmosferin fosil yakıt tüketimi sebebiyle artan karbondioksitten zarar görmesi gibi farklı örnekler de sıralanabilir.
Bülent Ağaoğlu

Bülent Ağaoğlu (20 Eylül 1958, Fatih, İstanbul), Türk bibliyograf. Türkiyenin ilk bilgi bankacılarındandır.
Kitapları
Sistematik Türkiye Turizm İşletmeciliği Bibliyografyası, 1929-1984. İstanbul: Türkiye Turing Ve Otomobil Kurumu, 1985. Xıı+274s. Kitap. 2683 Künye. [yerno:bbib.53]
Türkiye Halk Sağlığı Bibliyografyası. İstanbul: Sağlık Ve Sosyal Yardım Vakfı, 1996. 405s. Kitap. 15.520 Künye. [yerno:bbib.126]
Yapı Dizin, Sayı: 170-193, 1996-1997. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi, 1998. 102s. Kitap. 1226 Künye. [yerno:bbib.128]
Yapı Dizin, Sayı: 194-217, 1998-1999. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi, 2000. 132s. Kitap. 1193 Künye. [yerno:bbib.132]
Yapı Dizin, Sayı: 218/241, 2000/2001. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi, 2002. 107s. Kitap. 1318 Künye. [yerno:bbib.139]
Yakamoz

Yakamoz (Latince: Noctiluca scintillans, Rumca: diakamós), uyarıldığında ışık saçan tek hücreli bir deniz canlısıdır. Tek başlarına gözle görünebilir bir ışık saçamayacak bu canlılar birçoğunun bir araya gelmesiyle ortaya çıkan ışığa yakamoz denir. Yakamozun gözlemlenebilmesi için diğer ışık kaynaklarının (güneş, ay ve şehir ışıkları) yakamoz ışıklarını engellememesi gerekir.
Noctiluca scintillans balona benzer bir görünüme sahip bir ökaryottur. Tüm dünyada özellikle kıyı sularında çok yaygındır. Diğer ateş rengi alglerinki gibi sert bir zırha sahip değildir. İki kamçısından uzun ve yapışkan olanı ile deniz yüzeyine yakın seviyede avlanır. Rastgele hareketleri sonucu kamçısına yapışan diğer mikroskobik deniz canlılarıyla beslenir. Çapları 12 mm kadardır. İnce teller veya naylonlardan sık bir şekilde dokunan elek veya bir tül ile sudan ayrılıp büyük bir mercek ile incelenebilirler. Genelde eşeysiz olarak bölünme yoluyla çoğalan canlının, eşeyli olarak üreyebildiği de gözlenmiştir.
Yakamozu özel kılan ışıma olgusu, luciferin-luciferaz substrat-enzim çiftinin reaksiyonu sonucu oluşur. Bu kimyasallar sitoplazma içinde dağılmış halde bulunan binlerce küresel organelde saklanırlar.
Söz konusu canlıların ışık saçması bir savunma mekanizması olarak düşünülmektedir. Saldırı altında kalan tek hücreli ışık yayarak, daha büyük avcıların kendisine saldıranı fark etmesini sağlar. Bu özellik balıkçılar tarafından da kullanılır. Balıkçılar, ay ışığının olmadığı gecelerde balıkların yakamoz yaparak geçtikleri yollara tekneyi yönlendirerek avlanırlar. Yine yakamoz ışığı dolayısıyla lüfer avlarken lüks ışığı kullanılır; bu ışık balıkların gelmesi için değil, misinanın değdiği yakamozların çıkardığı ışıktan lüferlerin korkmaması için kullanılır. Lüks ışığı yakamoz ışığını bastırdığından lüferin misinayı fark etmesini engeller.
Lüfer

Lüfer (Pomatomus saltatrix), Pomatomidae familyasından ekonomik değeri yüksek bir balık türü.
Vücutları uzun, sırt yüzgeçleri iki tane, kuyrukları çatallı, ağızları iri, dişleri sivri ve güçlüdür. Yan çizgi hemen hemen düz olup, pullarla örtülüdür. Yan çizgide pul sayısı 95-100 adettir. Sırt tarafı koyu mavi yeşilimtırak, alt tarafı gümüşi, yanları daha açık renk olan bu balıkların karnı parlak beyazdır. Keskin dişleri vardır. Uzunlukları 110 cm'ye, ağırlıkları 11,5 kg'a ulaşabilir. Küçükten büyüğe doğru defneyaprağı, çinekop, sarıkanat, lüfer, kofana, sırtıkara olarak adlandırılabilir. Lüferler, Mayıs ayının sonuyla birlikte üreme dönemine girerler ve haziran aynın ilk iki haftasına kadar bu süreç devam eder. Eylül sonu ekim başı gibi Karadeniz'de yumurtlayan balıklar İstanbul boğazından çıkmaya başlarlar.
Defneyaprağı
10 cm'ye kadar büyüklüğe ulaşan Lüfer yavrusudur. 0-50 gr ağırlığındadır. Avlanması, satılması yasaktır.
Çinekop
1518 cm arasındaki uzunluğa ulaşan lüfer yavrusudur. Ağırlığı 55-65 gr arasındadır. Avlanması, satılması yasaktır.
Sarıkanat
1825 cm büyüklüğe ulaşan lüfer yavrusudur. 75-110 gr ağırlığa ulaşır. 18 cm. den küçüğünün avlanması ve satılması yasaktır.
Lüfer
28 cm uzunluktan sonraki lüfer türlerinin genel adıdır. Ağırlığı 125 ila 333 gr arasında gelir. Avlanması ve satılması serbesttir. Özellikle 35 cm'e kadar olanı lüfer olarak adlandırılır. Daha büyüklerine Kofona ve Sırtıkara adı verilir.
Kofana
35 cm'den büyük olan Lüferler bu adla anılırlar. Ağırlıkları 500 gr'ı geçer. Avlanması ve satılması serbesttir fakat nadir olarak görülmektedirler.
Sırtıkara
Lüferin 50 cm ve daha büyük boyda olanına verilen ad. Avlanması ve satılması serbesttir fakat uzun zamandır Türkiye denizlerinde rastlanmamıştır.
Lüfer koruma mücadelesi
Karadeniz ve Marmara'da Lüfer türlerinin sayısının azalması ve miktarın düşmesi nedeniyle oluşan kamuoyu baskısıyla Tarım Bakanlığı tarafından Defneyaprağı, Çinekop, Sarıkanat avcılığı ve satışı yasaklanmıştı. Bu yasağın uygulanması için çeşitli sivil toplum örgütleri ve oluşumlar mücadele etmekte idi. Ayrıca her sene farkındalık yaratmak amacıyla Lüfer Bayramı etkinlikleri yapılmaktadır. Ancak 18 cm. den küçük olmamak kaydıyla avlanılması yeniden serbest bırakılmıştır.