turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
William Ewart Gladstone

William Ewart Gladstone (d. 29 Aralık 1809 ö. 19 Mayıs 1898), Britanyalı Liberal Partili bir politikacı ve Birleşik Krallık Başbakanı (18681874, 18801885, 1886 ve 18921894). Önemli bir politik reformcudur, popülist konuşmalarıyla tanınır, yıllarca Benjamin Disraeli ile bir politik yarış içinde olmuştur.
Liberaller seçimi kaybedince Benjamin Disraeli'yi yıpratmak için Osmanlı yönetimindeki Bulgarlar hakkında 5 Eylül 1876 tarihinde basılan, Bulgarian Horrors and the Question of the East, başlıklı 64 sayfalık bir broşür kaleme alan ve Osmanlıların bağımsızlık isteyen Bulgarlara yaptıklarını alçakça ve eşi görülmemiş bir zulüm olarak sayan Gladstone, Türklerin dünyadan tasfiye edilmesi gerekliliğini anlattı. Gladstone'a göre Türkler, "insanlığın dev bir insanlık dışı örneği"dir. "Türk hükumeti" olarak adlandırdığı Osmanlı hükumeti için ise "hiçbir hükumetin işlemediği kadar günah işlemiş, hiçbir hükumet onun kadar günahkarlığa saplanmamış, hiçbiri onun kadar değişime kapalı olmamıştır" der.
İngiltere Kraliyet Ailesinden olmayan bir kişi için ilk defa düzenlenen devlet cenaze töreni William Ewart Gladstone için düzenlenmiştir.
Moskova Konferansı (1944)

Moskova Konferansı (1944): 9-20 Ekim 1944. Normandiya çıkarmasının başarılı olması üzerine Sovyetler Birliği de 23 Haziran 1944'te Doğu cephesinde genel bir karşı taarruza başladılar. Bu taarruz, Rus ordularının Balkanlar ve Orta Avrupa'yı işgali ile sonuçlandı. Bu durum Birleşik Krallık Başbakanı Churcill'i endişelendirdi. Churcill, Sovyet yayılmasını önlemek için Stalin'le anlaşmak üzere Moskova'ya gitmesine sebep oldu. 9-20 Ekim 1944'te Moskova'da Stalin ile yapılan görüşmeler sonucunda:
Balkan ülkelerinin iki devlet arasında nüfuz bölgelerine ayrılmasına karar verildi. Buna göre: Romanya, Rusya'nın; Yunanistan, Britanya'nın nüfuz alanına bırakıldı. Yugoslavya ve Macaristan % 50 Britanya, % 50 Rus nüfuzu altına terkedildi. Bulgaristan için bu oranlar % 75 Rus, % 25 Britanya nüfuz alanı şeklinde belirlendi. Bu oranların anlamı; yönetimde temsil edilecek siyasal eğilimler şeklindeydi.
Polonya konusunda uzlaşma sağlanamadı. Konferansa, Londra'daki mülteci Polonya Hükumeti'nin temsilcisi ile Ruslar'ın nüfuzu altında bulunan Lubnin Komitesi'nin temsilcileri de davet edildi.
Bu konferasın bir önemi de Almanya için kurulacak Müttefik Kontrol Komisyonu'na Fransa'nın da alınması ve Montreux Sözleşmesinde değişiklik yapılmasına karar verilmesidir.
Veraset Savaşları

Veraset savaşı, veraset krizi sonucu oluşan savaşlara verilen isimlerdir. Hayatını kaybeden, tahttan hal edilen ya da tahttan hal edilen eski hükümdarların tahtına ve unvanına, yönetme hakkına sahip iki veya daha fazla kişinin yönlendirilmesi ile oluşur. Saraydaki taraftarları ve hatta bazen diğer ülkeler tarafından desteklenen kişiler büyük bir iç savaşa ya da yanlarında toplanan müttefikleri ile bölgesel ya da küresel bir savaşa neden olabilen veraset savaşları; her dönem, her bölge, her din ve çoğu hanedanda etkili bir dönem noktasıdır.
İspanya Veraset Savaşı (1700-1715)
Lehistan Veraset Savaşı (1733-1738)
Avusturya Veraset Savaşı (1740-1748)
Bavyera Veraset Savaşı (1778-1779)
Portekiz Veraset Savaşı (1580-1583)
Savaşlar
Gottfried Feder

Gottfried Feder (27 Ocak 1883, Würzburg - 24 Eylül 1941, Murnau), Adolf Hitler'in de katıldığı NSDAP'nin 6 kurucusundan biridir. Gottfried Feder bir ekonomist ve sonradan NSDAP adını alan Alman İşçi Partisi'nin (DAP) ilk üyelerinden biri ve ekonomik teorisyeni idi. Feder aynı zamanda inşaat mühendisidir ve NSDAP Programını yazmıştır.
Ansbach ve Münih hümanist okullara devam ettikten sonra, Berlin ve Zürih'te (İsviçre) mühendislik okudu; mezun olduktan sonra, resmi binaların inşa edildiği Bulgaristan'da özellikle aktif olduğu 1908 yılında bir inşaat şirketi kurdu.
1917 tarihinde, Feder kendi başına mali politika ve ekonomi okudu. I. Dünya Savaşı sırasında zengin bankacılara karşı düşmanlığı geliştirilen ve 1919 yılında bir manifesto olan Brechung der Zinsknechtschaftı yazdı; yakında tüm bankaların devletleştirilmesi ve faizlerin kaldırılmasını talep etti.
Adolf Hitler ile 1919 yılının yaz ayında tanıştı ve Feder, finans ve ekonomi alanında Hitler'in akıl hocası oldu. Hitler'in Yahudi finans kapitalizmi konusunda muhalefetinin ilham kaynağı oldu.
Feder 1923 yılında partinin Birahane Darbesi'ne katıldı. Hitler tutuklandıktan sonra partinin liderlerinden biri olarak kaldı ve 1924 yılında Reichstag'a seçildi. 1936 yılına kadar görevde kaldı.
Haziran 1934 yılında Uzun Bıçaklar Gecesi'nde Ernst Röhm ve Gregor Strasser gibi sol eğilimli parti yetkilisi olan SA liderleri öldürüldü. Feder, nihayetinde Aralık 1936'da Berlin Technische Hochschule'ye profesör olarak atandı ve hükumetten çekildi. 24 Eylül 1941'de Murnau'da ölümüne kadar bu görevde kaldı.
1883 doğumlular
1941 yılında ölenler
Alman Naziler
Alman ekonomistler
Birahane Darbesi'nde yer almış Naziler
1841 Boğazlar Sözleşmesi

1841 Boğazlar Sözleşmesi, Avusturya İmparatorluğu, Fransa Krallığı, Birleşik Krallık, Prusya, Rus İmparatorluğu ve Osmanlı İmparatorluğu'nun 13 Temmuz 1841'de Londra'da imzaladığı uluslararası sözleşme.
Mısır isyanı sonunda Osmanlı İmparatorluğu'nin tam bir çöküntü içine düştüğü ortaya çıkınca Boğazlar meselesi önemli bir konu olarak ön plana çıktı. Çünkü, Akdeniz'in doğu kapısı durumunda olan İstanbul ve Çanakkale Boğazları, devletlerarası ilişkiler ve dengeler açısından hayati önemi haizdi. Aslında, bu safhada boğazlar, Birleşik Krallık veya Rusya'nın kontrolüne girebilirdi. Fakat bu güçler karşı karşıya gelmemek için ve dengelerin muhafazası maksadıyla bu türden uygulamaya teşebbüs etmediler.
1841 tarihine kadar Boğazlar'ın statüsü
(a) 1535 kapitülasyonlarıyla Fransız bayrağı taşıyan ticaret gemilerine tüm Türk limanlarına girip çıkmak müsaadesi verildi. Bu müsaadeler zaman zaman diğer devletlere de tanındı.
(b) 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması Rus ticaret gemilerine Boğazlardan serbestçe geçebilmek hakkını tanıdı.
(c) 1798 ve 1805'te Rusya ile yapılan ittifak antlaşmalarında Rus savaş gemilerinin Boğazlardan geçeceğine dair hükümler konuldu. 1806'da iki devlet arasında çıkan savaş bu antlaşma hükümlerini geçersiz kıldı.
(d) 1809'da Birleşik Krallık ile imzalanan Kale-i Sultaniye Antlaşması'nda Boğazların tüm devletlerin savaş gemilerine kapalı tutulması prensibi kabul edildi.
(e) 1829'da Edirne Antlaşması'na, Boğazların bütün devletlerin ticaret gemilerine açık tutulacağı hükmü kondu. (Md: 7)
(f) 1833 tarihli Hünkar İskelesi Antlaşmasının gizli maddesinde, Osmanlı Devleti'nin Çanakkale Boğazını Rusya lehine kapatacağına, yani hiçbir yabancı savaş gemisinin hiçbir sebep ve bahane ile Çanakkale'den giriş yapmasına müsaade etmeyeceği hususuna yer verildi.

Bundan da anlaşılıyor ki, Osmanlı Devleti bu dönemlerde Boğazlar Statüsünün sorumluluğunu Avrupa büyük devletleri ile paylaşma durumuna girmiştir.
Mısır meselesinden sonra ise Boğazlar, Rusya'nın kontrolünden alınmış ve tekrar Avrupa büyük devletlerin taahhüdü altına verilmiştir.
1841 Boğazlar Sözleşmesi
Bu antlaşma ile Boğazların barış zamanında savaş gemilerine kapalılığı uluslararası yükümlülük altına alınmıştır. Boğazların kapalılığı kavramı yalnız barış zamanı ile sınırlıdır. Osmanlı Devleti savaşa girdiği takdirde Boğazlar üzerinde istediği gibi tasarruf edebilecektir. Yani, dilediği devletin savaş gemilerine açabilecektir. Nitekim, bu prensip Kırım Savaşı'nda uygulanacak, İngiliz ve Fransız savaş gemilerinin Karadeniz'e geçmelerine izin verilecektir.
Sonuç olarak; 1841 yılında Osmanlı İmparatorluğu üzerindeki Rus nüfuzu ve baskısı gerilemiş; Fransa'nın Mısır üzerindeki etkinliği ortadan kalkmış; Hünkar İskelesi Antlaşması hükümleri sona ermiş; İngiltere ise en kazançlı ülke durumuna gelmiştir.
Konveksiyon

Konveksiyon (veya taşınım), katı yüzey ile akışkan arasında gerçekleşen ısı transferinin bir çeşididir. Akışkan içindeki akımlar vasıtası ile ısı transfer edilir. Akışkan, içindeki veya akışkanla sınır yüzey arasındaki sıcaklık farklarından ve bu farkın yoğunluk üzerinde oluşturduğu etkiden doğabilmektedir. Yoğunluk değişimlerinin diğer kaynakları, değişken tuzluluk oranı veya dış kaynaklı zorlayıcı kuvvet uygulaması gibi sebepler de olabilir.
Konveksiyon ile ısı aktarımı, ısı aktarımının üç mekanizmasından biridir. Diğerleri iletim (kondüksiyon) ve yayınımdır. Konveksiyonunun oluştuğu yerler, atmosfer, okyanuslar ve gezegenle ilgili örtüdür.
Doğal ve zorlanmış konveksiyon
Doğal konveksiyon, akışkan içinde var olan sıcaklık farkları sebebi ile akışkanın hareket etmesi ile ortaya çıkan konveksiyondur. Örneğin ısınan sıcak havanın radyatör yüzeyinden yukarı doğru yükselmesi.
Doğal konveksiyonun temel dayanak noktası, ısınan akışkanın daha yukarı (yüzeye) çıkmaya yatkın hale gelmesi, yani yükselmesi ve daha soğuk akışkanın aşağı (dibe) hareket etmesidir. Kütleçekimi veya santrifüj gibi ivme alanları içinde çeşitli sıcaklıklarda sıcaklık değişimleri yüzünden gaz veya sıvı genişleme veya kısılmaya uğradığında doğal konveksiyon oluşur. Kütleçekimi olmadığında yükselme faktörü olmayacağından doğal taşınım olmaz.
Zorlanmış konveksiyon ise akışkan hareketi dıştan gelen bir etki ile (bir pompa veya fan gibi) olduğunda oluşur. Örneğin fanlı ısıtıcılar, fan soğuk havayı ısıtma elemanına üfler ve hava ısınırsa yine benzer şekilde bir insan yemeğini soğutmak için üflediğinde, zorlanmış konveksiyon kullanmış olur.
Bir yüzeyde oluşan konveksiyon
Zorlanmış ya da doğal konveksiyon olsun, her ikisinde de mühendislik yaklaşımı genelde sıcak ısı kaynağı olan yüzeyden akışkan ortama olan ısı transfer oranı ile ilgilenmektir.
Bir yüzey üzerinden geçen akışkanın bölgesel konveksiyonel ısı akısı şu şekilde ifade edilir:
Burada:
- bölgesel ısı akısı
- bölgesel konveksiyon katsayısı
- yüzey sıcaklığı
- çevre sıcaklığı
Toplam ısı transferi, yüzey alan üzerinden 'nun integralinin alınması ile hesaplanır.
Bu ifade, daha sonra ortalama konveksiyon katsayısının, , tanımlanmasında kullanılır.
Anti-Komintern Paktı

Anti-Komintern Paktı, 1936 yılında Almanya, Japonya daha sonra İtalya'nın (6 Kasım 1937) katılımıyla imzalanan bir garantörlük antlaşmasıdır.
Japon ordusu, Sibirya ve Moğolistan sınırlarında Sovyetler Birliği ile sürtüşmektedir. Bu gerilim Almanya'ya Japonya'yla yakınlaşma şansı tanır. 25 Kasım 1936 tarihinde Anti-Komintern Paktı'nı imzalarlar. Buna göre, her iki ülke, içlerinden birisi SSCB tarafından saldırıya uğrarsa diğerine destek sözü verir.
Berlin, İtalya'nın da bu antlaşmaya katılımı için baskı yapar. Mussolini bir sene sonra, 6 Kasım 1937'de antlaşmayı imzalar. 1939 Şubat ayında Macaristan da Anti-Komitern Paktı'na katılır. Franco'nun İspanya'sı da bu ittifaka 27 Mart 1939'da katılır.
Türkiye hükumeti 1941 yılında Anti-Komintern Paktı'na gözlemci olarak katılmış ve Türk-Alman Dostluk Paktı kapsamında Almanya ile dostluk ilişkilerini geliştirmiştir.
Perdesiz gitar

Perdesiz gitar, tarihi M. Ö. 5000'lere uzanan perdesiz lavta türü çalgı. Klasik gitar versiyonu, yaptığı müzikte Türk, Arap ve Acem makamlarını caz modlarıyla ve blues dizileriyle harmanlayan Erkan Oğur tarafından 1976'da icat edilmiştir. Perdesiz gitarın elektrik versiyonu, batı tampere sistemiyle ifade edilemeyen özel dizi ve makamları çalmak için değil, daha çok bu sisteme göre oluşturulan ve perde düzeninde elde edilemeyen ses renklerini yakalamak için oluşturulmuştur.
Kâtibi destar

Osmanlı Devleti'nde katip sınıfından yazı işleriyle meşgul olanların sardıkları sarığın adıdır. Beyaz tülbentten düz olarak sarılırdı. Aynı grubun mezar taşlarında da kullanılırdı.
Tarih terimleri
Kavisname

Okçuluk ve okçular hakkında yazılan eserler hakkında kullanılan bir tabirdir. Arapça kavs, yay demektir. Bosnalı Kemankeş Mustafa Efendi'nin aynı adlı eseri de vardır.
Tarih terimleri
Serdengeçti

Serdengeçti, Osmanlı askeri sisteminde; Akıncılar içinde düşman ordusu içine girmek ve muhasara altındaki kalelere dalmak için gönüllü yazılanlar hakkında kullanılan bir tabirdir. Bunlar ellerinde kılıçları tehlikeli işlere daldıkları için "yalınkılıç ya da "dalkılıç" olarak da anılır. Düşman ordusunda kilit noktalara hücum ederek savaştıkları için dönmelerinden ziyade şehadetleri muhakkak olduğu için Serdengeçti ismi almışlardır.
Anadolu parsı kürkünden kıyafetleriyle akıncılar içerisinde kolaylıkla tanınabilirler. Ayrıca düşman askerlerini korkutmak için taktıkları kuş tüyleriyle süslenmiş miğferleriyle bilinirler.
Osmanlıda istihbarat alanında önemli görev almışlardır ve şehadetleri mutlak olduğundan dolayı baş anlamına gelen ser ismiyle başlarından vazgeçti ismi verilmiştir.
Efirli, Perşembe

Efirli, Ordu ilinin Perşembe ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin bilinen yakın tarihi hakkında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Eski adı Perşembe olan Efirli mahallesi, Vonanın adının değiştirilerek Perşembe yapılması nedeniyle adı "Efirli" olarak değiştirilmiştir. Efirli Köyü sahil kesiminde 150 yıllık tarihi bulunan Efirli Camii bulunmaktadır.
Coğrafya
Ordu iline 6 km, Perşembe ilçesine 9 km uzaklıktadır. Efirli, Ordu iline bağlı Perşembe ilçesinin bir sahil mahallesi olmakla birlikte Ordu ilinin önemli bir mesire yeridir. Karadeniz Bölgesi'nin en uzun kumsallarından birine sahip olan yerleşim yeri, yazın yerli turistleri kendisine çekmektedir. Akçaova Deresi ile Ordu İl Merkezinden; Çerli Deresi ile de Beyli ve Çerli Mahalleninden sınır olarak ayrılır. Mahallede yerleşim tarzı tipik Karadeniz yerleşimi gibi dağınık ve geniştir.
Nüfus
Perşembe'nin mahalleleri
Melek Girmez Sokağı

Melek Girmez Sokağı, Osmanlı İmparatorluğu'nda Yeniçeri Ocağı'nın bozulup önüne geçilemez hale geldiği dönemde İstanbul Bahçekapı'da bulunan fuhuş ve cinayet yuvası olan bir sokaktır. İki tarafında ahşap dükkanlar, kahvehaneler ve kayıkhaneler bulunur, bunların üst katları da bekar odaları olarak kullanılırdı.
Bölge II. Mahmud döneminde Yeniçerilerin otuzbirinci bölüğünün sorumluluğunda idi ve Yeniçeri ağası Süleyman Ağa'nın arpalığıydı. 1813 kayıtlarında Melek Girmez fuhuş yatağı olarak yer alır.
1812 yılındaki büyük veba salgınında, tarihçi Şanizade Ataullah Efendi'ye göre, "Hastalığın zina ve ahlaksızlığın çoğalmasının eseri olduğunu düşünen bazı dindar insanlar, bunların ortadan kaldırılması yönünde görüş bildirdiler." Bu nedenle II. Mahmud'un emriyle Galata, Üsküdar ve Tophane'deki bütün bekar odaları yıktırıldı. Melek Girmez Sokağı'ndaki yıkımda sadrazam vekili Rüşdü Paşa, mimar ağa ve yeniçerilerden bir grup kolluk kuvveti ve pek çok amele hazır bulundu. Bu yıkım sırasında sokaktaki ve kayıkhanenin üzerindeki bütün odalar birkaç saatte yıkılarak ortadan kaldırıldı. Yıkım sırasında bazı odalarda vebaya yakalanmış ya da yeni ölmüş birkaç kadına da rastlandı. Ahmet Rasim, Fuhş- i Atik kitabındaki makalelerinden birinde şöyle der:
"Yeniçeriliğin son yıllarında, bu asker ocağı bir haşarat haline gelmiş ve kayıkçı, mavnacı, hammal gibi berak uşakları yeniçeri yazılıp, Bahçekapı iskelesi ve civarını türlü fuhuş ve rezaletin sokaklara taşdığı bir semt haline getirmişlerdi. Kayıkhaneler ve kahvehanelerin üzerinde bekar odaları bulunurdu. Buraya 'Melek Girmez Sokağı' denmişti. Veba salgını çıkınca buralara baskın yapıldı ve kapatıldı."
Aynı yere yaptırılan camiye, bu dönemin anısına Hidayet Camii adı verildi.
Popüler kültürde
Orhan Pamuk, neden tarihi romanlar yazdığı yönündeki bir soruya cevap verirken, Reşad Ekrem Koçu'nun kitabındaki resimlerden söz eder: "Böylece her gün saatlerce tozu alınan karanlık apartman katında tozlar gölgeler gibi gene birikirken, ben, fuhşa alet oldukları düşünüldüğü için Azapkapı'daki maymuncu dükkanlarından alınarak ağaçlara asılan biçare maymunların hikayesini okurdum. Öfkeli çamaşır makinasıyla birlikte herkesin bir kaynar su ve arap sabunu öfkesine kapıldığı çamaşır günlerinde bir deliğe sıkışır, vebaya yakalanarak cezalanan Melek Girmez Sokağı'nın fahişelerinin karakalem resimlerine bakardım."
Memduhiye

Memduhiye, II. Mahmud ölmeden kısa bir süre önce bastırılan yirmi kuruş değerinde altın para. Ziynet makamında kullanıldığı için methedilmiş, övülmüş anlamına gelen memduhiye ismi verilmiştir.
1839 yılında tahta çıkan Sultan Abdülmecit adına yeni Memduhiyeler bastırıldı. 22 ayar, 0,5 dirhem (1,6 gr) ağırlığında ve 20 mm çapında olan bu para 20 kuruş değerindeydi. Ön kısmında Abdülmecitin tuğrası, arka kısmında ise duribe fi Konstantiniyye (İstanbulda basılmıştır) kelimesi yer almaktaydı. Birçok kişi tarafından ziynet altını olarak kullanılmaya başlanılmasından dolayı piyasada sayısı azaldı. 1844′te Mecidiyelerin çıkarılmasının ardından para birimi özelliğini kaybetti.
Isı iletimi

Isı iletimi ya da kondüksiyon, madde veya cismin bir tarafından diğer tarafına ısının iletilmesi ile oluşan ısı transferinin bir çeşididir.
Isı transferi daima yüksek sıcaklıktan, düşük sıcaklığa doğrudur. Yoğun maddeler genelde iyi iletkendirler; örneğin metaller çok iyi iletkenlerdir.
Isı iletim kanunu, Fourier kanunu olarak da bilinir, birim zamanda bir tabaka boyunca olan ısı akısı miktarının, sıcaklık farkının gradyanına olan oranıdır. Bu kanunla kapalı bir şekilde ortaya çıkan orantı sabiti ise ısı iletim katsayısı(k) adını alır.
Fourier kanunu
Buna göre birim zamanda kondüksiyonla ısı transfer miktarı
şeklinde formüle edilebilir.
Fourier Denkleminde görülen (-) işareti ise Termodinamiğin 0. Kanunu'ndan faydalanılarak kullanılmıştır. Burada (-) işareti ısının, sıcaklığı yüksek olan yerden alçak olan yere doğru aktığını ifade etmektedir.
A yüzey kesit alanı, maddenin ısı geçiş bölgesi kalınlığı, k malzeme cinsi ve sıcaklığına bağlı olan ısı iletim katsayısı, ve sıcaklık farkıdır. Bu kanun, ısı denkleminin temelini oluşturur. R değeri, iki taraf arasındaki ısı direncini belirtir. Ohm kanunu, Fourier kanunu'nun elektrikteki karşılığıdır.
Isıl iletkenlik
yazılıp,
Fourier kanunu denkleminde yerine koyulursa;
elde edilir.
Burada U, ısıl iletkenliktir. Bir taraftan diğer tarafa olan iletkenlik, direnci verir.
Buradan her katmanda A ve Q değerleri aynı olacağından, çoklu katmanlar için şu denklem yazılır:
Buna bağlı olarak çoklu katmanlar için genelde şu denklem kullanılır.
Isı bir akışkandan bir diğerine, bir duvar boyunca iletildiğinde, çoğu zaman akışkanın ince film tabakasının iletkenliğinin belirlenmesi önemlidir. Bu ince film tabakası, ölçülmesi zor olan karakteristikleri viskozite ve türbülansın karışık şartlarına bağlı bir tabakadır.
Newton'un soğuma kanunu
Newton'un soğuma kanunu, maddenin ısı kaybı miktarının, çevre ve madde sıcaklıkları arasındaki farka oranıdır. Bununla beraber, ısı kaybı prensibinin bu ifadesi, tam doğru bir ifade değildir. Daha doğru bir formülasyon için homojen olmayan ortamlarda, ısı akışının analizine ihtiyaç vardır. Bu ifadenin genel uygulanması, Biot sayısı ile karakterize edilir.
Bununla birlikte, bir maddenin sıcaklığının e üzeri ifadesi, bu prensipten türetilebilir.
Eğer, T, maddenin sıcaklığı ise;
Burada r pozitif bir sabittir.
Örneğin; basit soğutma modellerinde, Newtonyen soğuma kullanılabilir.
Aleksan Ağa

Tamburi Aleksan Ağa (1815 - 1864), Osmanlı müzisyen.
Yaşamı
Bir işhanında odabaşı olan Ermeni asıllı Vanlı Kaspar'ın oğlu olarak İstanbul Gedikpaşa'da doğmuştur. Küçük yaşta müziğe başlayan sanatçı, Hamparsum Limonciyan'dan tambur dersleri almış ve kısa sürede büyük başarı sağlamıştır.
Üsküdar'daki Surp Garabet Kilisesi'nde "Ermeni Notası" dersleri vermiş, sonra Süleymanpaşa Hanı'nın gazinosunda çalışmıştır.
Tamburdaki yeteneği ile ünlenen Aleksan Ağa, 1856 yılında Mısır Valisi Said Paşa'nin davetiyle Kahire Sarayı'na sazende olarak gitmiştir. Dönemine göre oldukça iyi olan 40 altın maaşına rağmen 1859'da İstanbul'a geri dönmüştür.
Elindeki parayı çabucak harcayan sanatçı yoksul düşmüştür. 1864'te İstanbul'da ölen Aleksan Ağa'nın; nihavend, nühüft, acembuselik ve suzidil makamlarında bestelediği 10 kadar eseri ve bir hüseyni saz semaisi vardır.
1815 doğumlular
1864 yılında ölenler
Ermeni asıllı Türk müzisyenler
Osmanlı Ermenileri
İstanbul doğumlu besteciler
İstanbul'da ölenler
Bilgi kutusu bulunmayan sanatçılar
Fatih doğumlular
Radyatör

Radyatör, ısı eşanjörlerinin bazı tipleri için kullanılan genel bir terimdir. Radyatörler otomobil, binalar ve elektronikte kullanılırlar.
Motor soğutma
Radyatörler, özellikle otomobillerde ve aynı zamanda piston motorlu uçaklarda, demiryolu lokomotifilerinde, motosikletlerde, sabit jeneratör tesislerlerinde ve ısı motorlarının kullanıldığı diğer yerlerde içten yanmalı motorları soğutmak için kullanılır.
Isı motorunu soğutmak için, motordan ısıyı emdiği motor bloğu içinden soğutma sıvısı geçirilir. Sıcak soğutucu daha sonra radyatörün giriş tankına beslenir (radyatörün üstünde veya bir tarafında bulunur), buradan radyatör göbeği boyunca borular yoluyla radyatörün karşı ucundaki başka bir tanka dağıtılır. Soğutucu, karşı tanka giderken radyatör borularından geçerken, ısısının çoğunu borulara aktarır, bu da ısıyı her bir boru sırası aralarında bulunan kanatlara aktarır. Kanatlar daha sonra ısıyı ortam havasına bırakır. Kanatçıklar, boruların hava ile temas yüzeyini büyük ölçüde artırmak için kullanılır, böylece değişim verimliliği artar. Soğutulan sıvı motora geri verilir ve döngü tekrarlanır. Normalde radyatör, soğutma sıvısının sıcaklığını ortam hava sıcaklığına kadar indirmez ancak motorun aşırı ısınmasını önlemek için yine de soğutma sıvısını yeterince soğutur.
Bu soğutucu genellikle su esaslıdır ve donmayı önlemek için etilen glikol (antifriz) ve korozyon, erozyon ve kavitasyonu sınırlamak için diğer katkı maddeleri eklenir. Bununla birlikte, soğutucu aynı zamanda bir yağ da olabilir. İlk motorlarda, soğutucuyu dolaştırmak için termosifonlar kullanıldı; bugün ise, en küçük motorlar dışında hepsi pompa kullanır.
1980'lere kadar, radyatör petekleri genellikle bakır (kanatlar için) ve pirinç'den (borular, başlıklar ve yan plakalar için) yapılırken, tanklar pirinç veya plastik genellikle de poliamid) kullanıldı. 1970'lerden başlayarak, alüminyum kullanımı arttı ve sonunda araç radyatör parçalarının çoğu alüminyum oldu. Alüminyum için ana teşvikler, azalan ağırlık ve maliyettir.
Hava, sıvı soğutuculardan daha az ısı kapasitesi ve yoğunluğu olduğundan radyatörden gelen ısıyı yakalamak için radyatör peteğinden oldukça büyük bir hacim debili (soğutucuya göre) hava üflenmelidir. Radyatörlerde genellikle radyatörden hava üfleyen bir veya daha çok fan bulunur. Araçlarda fan gücü tüketiminden tasarruf etmek için radyatörler genellikle aracın önündeki ızgaranın arkasındadır. Ram havası, soğutma suyu sıcaklığı sistemin tasarlanan maksimum sıcaklığının altında kaldığında ve fan devre dışı kaldığında gerekli soğutma havası akışının bir kısmını veya tamamını verebilir.
Binalarda kullanılan radyatörler
Binalarda, ısıtma aleti olarak kullanılan radyatörlere kalorifer denir. Bir kazanda ısıtılarak pompalanan sıcak sudan aldığı ısıyı ortama iletir. Radyatörler, ısı transferini konveksiyon yolu ile yaparlar.
Elektronikte kullanılan radyatörler
Elektronikte, radyatör bir yayınım elemanı olarak bilinir. Yayınım elemanı, bir antenin basit bir parçasıdır. Yayınım elemanları, elektromanyetik enerjiyi alma veya yayma yeteneğine sahiptir.
Isı eşanjörü
İçten yanmalı motor parçaları
Rus icatları