Obua

Obua, nefesli çalgılar ailesinden bir müzik aletidir. 1170 yılından önce "hautbois" denilen obuanın sözcük kökeni Fransızca'dan İngilizceye geçen HAUT ("yüksek") ve BOIS (ahşap nefesli çalgı) bileşik kelimesinden türetilmiştir. Obua, ağız ve hava basıncıyla çalınır.
Ses
Ahşaptan yapılan Obua'nın üretiminde genellikle abanoz ya da gül ağacı tercih edilmekle birlikte şimşir ve sedir ağaçları da kullanılmaktadır. Diğer ahşap nefesli çalgılarla karşılaştırıldığında obua daha derinlemesine bir ses verir. Obuanın orta la sesi, diğer enstrümanların farklı uç seslerinin ortasıyla eşittir. Orkestralarda akort işlemi için la sesi obuadan alınır. Mezzosopranodan sopranoya uzanan bir yelpazede yer alır. Notaları sol anahtarı ile yazılır.
Tarihçe
Obua, 17. yüzyılda iki Fransız müzisyeni, Jean Hotteterre ve Michel Philidor tarafından icat edilmiştir. Shawm adı verilen bir enstrümanı Hautbois (obua) ya çevirdiler. Hautbois in Shawmdan daha dar ve 3 parçalı bir gövdesi vardı. 18. yüzyılda çoğu orkesra bu enstrümanı bünyesine katmaya başlamıştı. Tarih boyunca bazı besteciler, obua için solo eserler bestelediler. Bunların arasında, George Frideric handel, Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart ve Ludwig Van Beethoven vardır.
Barok
17. yüzyılda Fransa'da Shawm adıyla görülen obua şimşirden yapılmıştı, bir büyük ve iki yan tuştan oluşan üç anahtarı bulunmaktaydı. Yan tuşları genellikle doğru kullanımı kolaylaştıran sol el için iki delikti.
Klasik
Klasik dönemde tuş sayısı artarken, çapı giderek daralan bu enstrümana D♯, F, and G♯ notaları eklendi. Bu dönemde Johann Sebastian Bach, Johann Christian Fischer, Jan Antonín Koželuh, ve Ludwig August Lebrun gibi kompozitörlerin birçok bestesinde obua önemli rol oynadı.
Viyana Obua
Viyana döneminde, özgün obua çap ve ton özellikleri çok az değişim göstererek günümüze kadar korunarak geldi. André Constantinides, Karl Rado, Guntram Wolf ve Yamaha gibi yapımcılar tarafından üretildi.
Konservatuvar
19. yüzyılda Paris'te Tirebert ailesi tarafından üretildi. Değişken formda büyük ses delikleri kullanılan obua, Avrupa'da bazı askeri bandolarda gelişme gösterdiyse de 20. yüzyıl boyunca genel özellikleri üzerinde temel bir değişiklik yaşamadı.
Biçimselliği
Tahta dışında ebonit'ten üretilen modelleri de bulunan obua, üstten alta doğru genişleyen konik bir biçeme sahiptir. üst alt ve gövdelerle "kalak" denen orta bölüm olarak üç parçadan oluşur. En üstte bulunan ince ve küçük metal (gümüş ya da nikel) boruya takılan çift kamışlı bir ağızlığın üflenmesiyle çalınır. Bu ağızlık kamıştan iki parçanın balmumlu ince iple bağlanmasıyla birleştirilmiştir. Profesyonel obuacılar kendi ağızlıklarını kendileri hazırlamaktadır.
Ek bilgiler
Klasik müzik dışında geleneksel halk müziğinde, cazda Paul Whiteman, Garvin Bushell, John Coltrane, Gil Evans, Miles Davis tarafından, rock ve pop müzikte The Moody Blues (Ray Thomas), Henry Cow (Lindsay Cooper), New York Rock & Roll Ensemble (Martin Fulterman ve Michael Kamen, David Gilmour), Roxy Music (Andy Mackay), Electric Light Orchestra (Roy Wood), Wizzard (Roy Wood), King Crimson (Robin Miller) gibi sanatçılar tarafından kullanıldı.
Birçok çeşidi bulunan obuanın bir türü de İngiliz kornosudur.
Temel özellikleri benzerlik gösteren ilk örnekleri Eski Yunan'da görülmüştür.
Ses aralığı 2,5 oktavdır.
Önemli klasik obua yapıtları
Wolfgang Amadeus Mozart, Oboe Concerto in C major, Quartet in F major
Antonio Vivaldi, at least 15 oboe concertos
Antonio Pasculli, oboe concertos for oboe and piano/orchestra
Johann Sebastian Bach, Brandenburg concertos nos. 1 and 2, Concerto for Violin and oboe, lost oboe concerti, numerous oboe obbligato lines in the sacred and secular cantatas
Tomaso Albinoni, Oboe (and two-oboe) Concerti
George Frideric Handel, The Arrival of the Queen of Sheba, Oboe Concerti and Sonatas
Georg Philipp Telemann, Oboe Concerti and Sonatas, trio sonatas for oboe, recorder and basso continuo
Richard Strauss, Oboe Concerto
Joseph Haydn (spurious), Oboe Concerto in C major
Vincenzo Bellini, Concerto in E, for oboe and string orchestra (before 1825)
Luciano Berio, Sequenza VII (1969), also Chemins IV (on Sequenza VII), for oboe and string orchestra (1975)
Domenico Cimarosa, Oboe Concerto in C major (arranged)
Francis Poulenc, Oboe Sonata
Benjamin Britten, Six Metamorphoses after Ovid, Temporal Variations
Robert Schumann, Three Romances for oboe or violin and piano
Edmund Rubbra, Oboe Sonata
Carl Nielsen, Two Fantasy Pieces for Oboe and Piano
Alessandro Marcello, Concerto in D minor
Ralph Vaughan Williams, Concerto for Oboe and Strings, Ten Blake Songs for oboe and tenor
Camille Saint-Saëns, Sonata for Oboe and Piano in D Major
Bohuslav Martinů, Oboe Concerto
Darius Milhaud, Les reves de Jacob, op. 294, for oboe, violin, viola, cello, and doublebass (1949); Sonatina, op. 337, for oboe and piano (1954)
Bernd Alois Zimmermann, Concerto for Oboe and Small Orchestra (1952)
Carlos Chávez, Upingos, for unaccompanied oboe
Hans Werner Henze, Doppio concerto, for oboe, harp, and string orchestra (1966)
Bruno Maderna, three oboe concertos (196263) (1967) (1973); Grande aulodia, for flute, oboe, and orchestra (1970)
Witold Lutoslawski, Double Concerto for Oboe, Harp, and Chamber Orchestra
Ellen Taaffe Zwilich, Oboe Concerto
Paul Hindemith, Sonata for Oboe and Piano
Ennio Morricone, "Gabriel's Oboe" from The Mission. It is usually followed by The Mission'''s main theme and the choral symphony On Earth as It Is in Heaven.
Samuel Barber, Canzonetta, op. 48, for oboe and string orchestra (197778, orch.completed by Charles Turner)
Igor Stravinsky, Pastorale (transcribed in 1933 for Violin and Wind Quartet)
Elliott Carter, Oboe Concerto (1986-87); Trilogy, for oboe and harp (1992); Quartet for oboe, violin, viola, and cello (2001)
Heinz Holliger, Sonata, for unaccompanied oboe (195657/99); Mobile, for oboe and harp (1962); Trio, for oboe (doubling English horn), viola, and harp (1966); Studie über Mehrklänge, for unaccompanied oboe (1971); Sechs Stücke'', for oboe (doubling oboe damore) and harp (199899)
Jan Dismas Zelenka (1723) Concertanti, Oboe Trios and other works http://www.jdzelenka.net/
Obua yapımcıları
Buffet
Bundy
Dupin
Bulgheroni
Covey
Fossati
Fox
Frank
Hiniker
Howarth
John Packer
A. Laubin
Linton
F. Lorée F. Lorée
Cabart (A Division of F. Lorée)
Louis
Marigaux Marigaux
Miraphone
Musik Josef
Mönnig
Patricola
Püchner
V. Kohler (prior to WWII)
Rigoutat
Selmer USA Selmer
Tom Sparkes
Yamaha Yamaha
Tony Ward (South Australia)
Medya