Balaken (rayon)

Balaken Rayonu (), Azerbaycan'ın rayonlarından biridir. Azerbaycan'ın kuzeybatısındadır. Antik Yunan coğrafyacısı Strabon, Balaken'i 'Mabetler diyarı' adıyla anmıştır.
Tarih
Tarihi bir Alban yerleşim yeridir, eski Kafkas Alban Krallıklarının güzey-batı hattını çevreleyen lojistik yapısı ile Alban Krallığı için her zaman birincil öneme sahip olmuştur, özellikle Albanlar'a ait eski tapınaklar ve bir kısmı hala ayakta olan eski kiliseler, Alban swastikaları nakşedilmiş tarihi duvar süslemeleri, mezar taşları ve bazı dikitler önemli kültürel öğeleridir.
Rus İmparatorluğu zamanı Car-Balaken okruguna () dahildi. 1841'de feshedilerek Gürcü-İmereti vilayetine () katılmış, 1860'tan yeniden özerk Car-Balaken okrugu kurulmuştur. 1860 yılından Zakatala okruguna, 1920 yılından ise Zakatala kazasına () dahil idi. Balaken rayonu 1930'da kurulmuş, 1963'te Zaqatala rayonuna birleştirilmiş, 1965'te yeniden bağımsız rayon olmuştur. Kuzeyinde Dağıstan'la, batısında Gürcistan'la komşudur.
Coğrafya
Rayon, yüksek Kafkas dağ silsilelerinin uzantılarından oluşmaktadır.
Balaken, kuzeyden Rusya Federasyonu, Dağıstan, batıdan Gürcistan Cumhuriyeti, güneyden Zakatala Rayonu ile komşudur.
Kafkas sıradağlarının güney doğusu içinde kalan Balaken, derin ve verimli vadi ve ovalarla, hayvancılığa uygun meralara sahiptir. Doğal güzellikleri ve el değmemişliği ile turizm açısından geleceğe yönelik önemli olanaklara sahiptir.
Nüfus
Rayon etnik bakımdan zengindir. Burada nüfusun büyük bölümü Azeri'dir. Etnik azınlıklarlar içerisinde bir Doğu Kafkas dili konuşan Avarlar en büyük azınlıktır. Balaken Avarlar'ı Avarlar içinde "Tshorosul Avar" () olarak bilinir. Rayonda ayrıca Yengiloylar, Çingeneler, Sahurlar, Ruslar, Ukraynalılar da yaşar. Etnik Dağıstan halklarının birçoğu II. Dünya Savaşı sırasında zengin doğal güzellikleri olan Balaken bölgesine göç etmişlerdir.
Ekonomi
Yerli halk daha çok tütünçülük, arıcılık, meyvecilik yapmaktadır. Rayonun ekonomisinde hayvancılık ve tahılçılık da önemli yer tutmaktadır. Daha ziyade kırsal bölgeye ait tüketim malları imal edilir.
Eğitim
Rayonda 10 ilkokul, 40 ortaokul, teknik meslek ve müzik okulu, 44 kütüphane, 99 dernek vardır.
Mimarlık
Kullar köyünde Perikalesi (12.-13. yüzyıl),
Talalar köyünde "Nur Kilise"
Kazma köyünde "Darvazbine Kilisesi",
Kateh köyünde burçlu bir kale (12. yüzyıl), bir cami (1912)
Balaken şehrinde tek minareli cami (19. yüzyıl).
Kortala köyünde cami (1905)
İdari birimler
Rayonda 1 şehir, 1 kasaba ve 57 köy vardır.
Balaken şehri
Katex kasabası
Kabakçöl kasabası
Abjit köyü
Acılıkbine köyü
Ağkilse köyü
Bayrambine köyü
Bedağar köyü
Biçaqarbinə köyü
Böyüktala köyü
Cillik köyü
Cincartala köyü
Çederovtala köyü
Çorçorbine köyü
Darvazbins köyü
Eyritala köyü
Gerekli köyü
Gülüzenbine köyü
Hetovlar köyü
Henefki köyü
İsaklıgerme köyü
İti köyü
Kilisebugov köyü
Kortala köyü
Mahamalar köyü
Mazımgara köyü
Mazımkarışan köyü
Mazımçay köyü
Meşeşambul köyü
Melikzade köyü
Mollaçıbine köyü
Murğuztala köyü
Öküzovtala köyü
Poçtbine köyü
Püştetala köyü
Kamıştala köyü
Karacalarbine köyü
Karahacılı köyü
Karavelili köyü
Gasbine köyü
Gaysa köyü
Kazma köyü
Kızlartala köyü
Koztala köyü
Kullar köyü
Roçehmed köyü
Sarıbulag köyü
Salban köyü
Şambulbine köyü
Şambul köyü
Şerif köyü
Talalar köyü
Tülü köyü
Halatala köyü
Not
Azerbaycan'ın rayonları
Azerbaycan'ın en uç noktaları