Zeki Rıza Sporel

Mehmed Zeki Sporel (28 Şubat 1898, İstanbul - 3 Kasım 1969, İstanbul), Türk milli futbolcu, asker, veteriner hekim, siyasetçi ve 1955-58 yılları arasındaki Fenerbahçe Spor Kulübü başkanı. Zeki Rıza Sporel, Türk milli futbol takımının ilk golünü atmış, Fenerbahçede oynadığı 18 yılda 352 maçta 473 gol atarak, maç başına 1.34lük gol oranı sağlamış ve Türk futbolunda en fazla gol atan oyunculardan birisi olarak Türk futbolunda tarihe geçmiştir. Soyadı kanunu sonrası kendisine bizatihi Atatürk tarafından Sporel soyismi verilmiştir.
Futbolculuk kariyeri
28 Şubat 1898 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası, Mızıka-yı Hümayun Kolağası Ali Rıza Bey'di. Eğitimine Selimiye Kışlasında bulunan Mülkiye Baytar Mekteb-i Alisinde başladı ancak daha sonrasında ise Bursa Askeri İdadisine nakil oldu ve askeri baytar olarak okulu bitirdi.
1912-13 sezonunda; ağabeyi, Fenerbahçeli futbolcu Hasan Kamil Beyin de etkisinde kalarak Fenerbahçenin genç takımına 14 yaşında katılmıştır. Burada 1916ya kadar yetişip, A takıma 17 yaşında yükseldi. Birinci takımdaki ilk maçını 17 Kasım 1916da, Üsküdar Anadoluya karşı oynamış ve Fenerbahçenin 7-0 galip geldiği bu maçta henüz çocuk yaştaki Zeki Rıza Sporel, 4 gol atmıştır. Fenerbahçe birinci takımında 18 yıl boyunca forma giymiş, 352 maçta 473 gol atarak, maç başına 1.34lük gol oranı sağlamış ve Türk futbolunda en fazla gol atan futbolcular arasında tarihe geçmiştir. Türkiye milli futbol takımı formasını 16 kez giydi. 10 kez kaptanlık yaptı. 26 Ekim 1923'te Romanya ile oynanan ve 2-2 berabere sonuçlanan Türkiye milli takımının ilk maçında 2 gol atarak milli takımın ilk golcüsü olarak tarihe geçti. Milli takıma toplam 15 gol kazandırdı. Milli takımın Finlandiya'yı 4-2 yendiği maçta Türkiye'nin 4 golünü de atarak bu konudaki rekoru uzun zaman elinde tuttu. Futbolu 1934'te bıraktı. Soyadı kanunu çıktıktan sonra, soyadı bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından verilmiştir. Tenis dalında Türkiye'yi temsil etti. Yöneticilik yaptı. Türkiye Su Sporları Federasyonu ve Fenerbahçe Spor Kulübü başkanlıklarında (1955-1958) bulundu.
Ayrıca Fenerbahçe ile Galatasaray arasındaki ezeli rekabette Galatasaray ağlarına tam 33 gol atarak kırılması çok güç bir rekora imza atmıştır. Kardeşleri ünlü futbolcular Hasan Kamil Sporel ve Arif Sporel. 1921 yılında Galatasaray'ın yurt dışı turunda Galatasaray forması ile mücadele etmiş, Werder Bremen, FC Köln, FC Saarbrücken ve FC Lausanne Sport maçlarında goller atmıştır.
1933'te Türkiye Futbol Şampiyonası'na İstanbul şampiyonu olarak katılan Fenerbahçe'nin finalde karşılaştığı İzmirspor'a karşı 2 gol atıp takımının tarihindeki ilk Türkiye şampiyonluğunda doğrudan katkıda bulunmuştur.
Kariyer istatistikleri
Milli takım golleri
Futbol sonrası
VIII. Dönem (Milletvekilliği reddedilmiştir: 6 Aralık 1946) ve X. Dönem İstanbul, IX. Dönem Rize Milletvekili seçilmiştir.
Hakkındaki iddialar
Sporel'in Milli Mücadele döneminde, muvazzaf baytar olduğu halde ve kendisine orduya katılması emri verilmesine karşın Milli Mücadele karşıtı Kuva-yi İnzibatiye hareketine katılması sonucu Harp Divanı tarafından ordudan atıldığı iddia edilmiştir. Zeki Rıza ise yaptığı savunmada o dönem eşi hasta olduğu ve eşine bakacak bir kimse bulunmadığı ve savaşın sonucu beklediği için çağrıya yanıt vermediğini söylemiştir. Bunun üzerine verilen kararda Sporel'in milletvekilliği düşürülmüştür.
Başarıları
General Harington Kupası: 1923
Türkiye Futbol Şampiyonası (1): 1933
İstanbul Ligi (4): 192021, 192223, 192930, 193233
Cuma Ligi (2): 192021, 192223