Isengard

Isengard, J. R. R. Tolkien evreninde hayali yerdir.
İlk başlarda sadece Korunan orthanc ("kırılmaz taş")tan yapılmıştı ama sonradan entler Isengard kulesinin üstüne nehrin sularını yönlendirdi. Kule Kırılmaz taştan olduğu için yıkılmadı. Bundan dolayı saruman kulede hapis kaldı. Gandalf buraya gelerek Saruman'ın asasını kırdı aklığını elinden aldı. Gandalfta bilmeden onu aldı ve bunu karşıdakinin aleyhine kullanmayı öğrendi. İkinci Çağın sonlarında, Gondorun ilk zamanlarında Gondurlular kırılmaz taştan Orthanc Kulesini inşa ettiler ve dağların yaşayan kayalarından oluşmuş Isengard Halkasını düzleştirip şekillendirdiler. Bu istihkam Dumanlı Dağlar ile Ak Dağlar arasında bulunan ve Gondorun batı savunmasında stratejik bir konuma sahip olan Geçiti korumak için inşa edilmişti. Isengard, Geçitin kuzey kısmına koruma sağlarken, Aglarond - daha sonraki ismi ile Miğfer Dibi- Geçitin güney kısmına koruma sağlamaktaydı.
Bir müddetliğine Isengard, batı sınırlarını denetimini elinde tutan Gondorlu efendilerin yerleştiği bir bölge oldu. Isengardda ayrıca Orthancın boynuzları arasına çıkıp yıldızlar üzerinde araştırma yapan kültürlü insanlar ve arifler de konaklamaktaydı. Orthanc Taşı denilen ve krallığın diğer bölgeleriyle iletişim kurmaya yarayan palantír Kulede tutulmaktaydı. Orthanc, Minas Anor ve Minas Ithil ile birlikte Gondorun Üç Kulesi olarak sayılmaktaydı.
Fakat zaman geçtikçe, Gondorun batı sınırlarındaki gözcülüğü azaldı. 1636da gelen Büyük Vebada Calenardhon -Isengardın yanı, Gondorun batı bölgesi- nüfusu oldukça azaldı. Sağ kalan yerlilerin çoğu doğuya göç etmek durumunda kaldı. Gondor üzerindeki ana tehdit Doğudaki düşmanlar olduğundan Gondor savunma açısından dikkatini bu yöne verdi.
Aradan geçen yıllardan sonra Isengard yerel reislerin soyuna bırakıldı. Reisler Gondorluydu fakat Isengardın içerisinde yahut çevresinde ikamet eden tebaaları zamanla Bozdiyarlılarla ilişkiler kurdu, kanları karıştı. Bozdiyarlılar Dumanlı Dağların batısından göç eden topluluğa denmekteydi.
2510da Calenardhon, Doğulular ve orklar tarafından istila edildi. İstila sırasında Isengard kuşatıldı. Lakin düşman kuvvetleri Celebrant Meydan Savaşında kuzeyden gelen Genç Eorl komutasındaki Eotheod'e mağlup oldu. Zamanın Gondor Vekilharcı Cirion, Eotheod'e Calenardhon topraklarını ödül olarak bıraktı ve bu bölgeye Rohan denmeye başlandı.
Isengard Gondorun bir istihkamı olarak kalmaya devam etti. Fakat Isengard ile Gondor arasındaki bölge Rohan tarafından ayrılmış duruma gelmişti. Reis ve halkı Isengard Halkasında yaşamaya devam etti fakat Orthanc Kulesi kilitlenerek anahtarı Minas Tirithe getirildi. Minas Tirith ile Isengard arasındaki bağ gün geçtikçe zayıfladı, en sonunda tamamen koptu. Isengard bağımsız bir kale durumuna geldi.
Kral Brego ve Kral Aldor dönemlerinde, Bozdiyarlılar Rohandan sürüldü. Bozdiyar halkı Rohirrime nefret beslemeye başladı ve iki halk zamanla birbirlerine düşman oldu.
Isengardda ikamet eden Gondorlu reislerin soyu kuruduğunda, istihkamın kontrolü yine o bölgede ikamet eden karışık kanlı ve Bozdiyar halkı ile iyi anlaşan bir aileye geçti. Kral Aldorun ölümünün ardından Bozdiyarlılar Rohan Geçidine doğru göç etmeye başladılar. Isengardlı yerlilerden de yardım alan halk, dağların yamaçlarına yerleşim yeri kurdular.
2710 yılında Bozdiyarlılar Isengardın kontrolünü eline aldı. Isengardlı yerlilerin pek çoğu yeni gelenleri hoş karşıladı. Gondora sadık kalanlar ise öldürüldü. Zamanla Bozdiyarlılar, Batıağıldaki at çiftliklerine baskınlar düzenlemeye başladı. Bunun üzerine zamanın Rohan Kralı Deor akıncıları durdurmak üzere Rohirrimin önünde at sürdü. Deor akıncıları yenmişti fakat Isengardda Dunlandlilerin yaşadığını görmek onu şaşırtmıştı. Rohirrim kaleyi almak istedi fakat başaramadı. Bunun üzerine Deor, Gondor Vekilharcı Egalmothdan yardım istedi fakat Egalmoth herhangi bir destek kuvveti gönderemedi. Isengard 2758-2759 yıllarındaki Uzun Kışa kadar Dunlandlilerin hakimiyetinde kaldı. Bu yıllarda Bozdiyarlılar açlık sıkıntısı çekmeye başladılar ve sonunda Rohan Kralı Fréalafa teslim oldular.
2759 yılında Ak Saruman -Büyücüler diye bilinen topluluğun reisi ve Ak Divanın başı Isengarda yerleşmeyi talep etti. Gondor, bu bölgede askeri güç bulunduramadığından Gondor Vekilharcı Beren bu teklifi kabul etti ve Orthancın anahtarlarını Sarumana verdi. Bu değişimden memnun bir başka taraf ise Rohirrim idi. Zira Bozdiyar ile aralarındaki sınır bölgesinde artık güçlü bir Büyücü ikamet etmekteydi. Saruman ise Isengardın konum ve savunma yönünden cazibesine kapılmıştı. Sarumanın bu bölgeye yerleşme sebeplerinden biri de palantíri kullanabilme olanağıydı ve bu bölgeye yerleşerek bu imkana da sahip olmuş oldu.
Gondor Vekilharcı, Sarumana eski amaçları doğrultusunda Orthancı ve Isengardı emanet etmişti, batı sınırlarının korunmasında denetleyici olması için. Fakat Büyücünün, gücünü artırmak için yaptığı planlar vardı. 2953 yılında Isengardın, surları içerisinde kendisine ait izole bir bölge olduğunu ilan etti. Kalesini güçlendirip, orklardan, Dunlandlı adamlardan ve görünüş itibarıyla bu iki ırkın karışımından oluştuğu belli olan bir ordu oluşturmaya başladı.
Sarumanın ordusu Isengard Halkasının duvarları içerisinde ikamet etmekteydi. Kurtlar ise duvarların altlarındaki mağaralarda tutulmaktaydı. Isengardda yetişmekte olan birçok meyve ağacını ve bahçeyi yok eden Saruman, ordusuna silah sağlamak üzere atölyelerden oluşan bir yer altı ağı oluşturdu. Saruman oluşan gücünü, İnsan ırkına hükmetmek üzere kullanmayı planlıyordu. Bu aşamada ilk adım ise Rohanın fethiydi.
10 Temmuz 3018de Gri Gandalf Isengarda geldi ve Saruman onu kendisine katılması için ikna etmeye çalıştı. Gandalf Sarumanın kuvvetlerine katılmayı reddetti akabinde Saruman onu Orthancın en üstüne, boynuzlu çatıya çıkartarak esir olarak aldı. 18 Eylülde Yel Efendisi Gwaihir gelip Gandalfı esaretten kurtardı.
3019 yılında Saruman Rohana karşı savaşını başlattı. 25 Şubatta yapılan Birinci Isen Geçitleri Savaşında Kral Théodenin oğlu Théodred öldürüldü. 2 Martta Saruman Isengarddaki tüm askeri gücünü dışarı çıkarttı. Günün akşamında yapılan İkinci Isen Geçitleri Savaşında Rohanın bölgedeki savunma gücü yokedildi. Gece yarısı ise ork, insan ve kurtlardan oluşan 10000 kişilik Isengard ordusu bir saat içerisinde geçitlerin kontrolünü tamamiyle ele geçirdi. Ordu Rohirrimi kuşatmak üzere Miğfer Dibine yürüdü fakat kuşatma kaldırıldı ve Isengard ordusu tamamıyla yok edildi.
Isengard ordusu yola çıkıp da kapıların tekrar kapanmasının ardından Ağaçsakal ve entler Isengarda saldırdılar. Entler giriş kapılarını menteşelerinden sökerek Isengarda girdiler ve Isengard Halkasını oluşturan duvarları parçalamaya koyuldular. Kapıları yıkılmış kemerli tünel ve muhafız odası dışında güney surlarının tamamı yok edildi. Kuzey yönündeki duvarlarda da oldukça geniş yarıklar oluşturuldu.
Bu olayların ardından Saruman kendini Orthanca kilitledi. Entler Orthanca zarar vermek istediyse de kulenin pürüzsüz ve sert yüzeyi buna engel oldu. Birkaç çentik ve çizik dışında Orthanc saldırıdan zarar görmedi.
Saldırı sırasında Saruman da boş durmadı. Isengardın zeminine inşa edilmiş çarklardan ve yarıklardan yükselen sıvı alevler ve dumanlar kısmen entlere zarar vermişti. Bunun üzerine entler Isen Nehrinin sularını bölgede toplamaya karar verdi ve nehrin yönünü değiştirdi. Kuzey duvarındaki geçitten Isengard Halkasına giren sular Sarumanın atölyelerindeki ve fırınlarındaki ateşleri söndürdü.
Entlerle birlikte Isengarda gelen hobbitler Peregrin Took ve Meriadoc Brandybuck Isengardın zeminini araştırmaya başladılar. Araştırma sırasında erzak dolu birçok kilerle karşılaştılar ki bunlardan bir tanesinde içinde Uzundip Yaprağı Sarumanın Shiredan gizlice getirttiği bir çeşit pipo otu - bulunan fıçılara rastladılar.
5 Martta Gandalf ile Kral Théoden, Saruman ile müzakere yapmak üzere Isengarda geldiler. Lakin Saruman makul bir davranış göstermedi. Bunun üzerine Gandalf, Sarumanın asasını kırarak onu Büyücüler Divanından attı. Gandalf ile diğerleri Isengarddan ayrılmak üzereyken, Sarumanın hizmetkarı Gríma Solucandil palantíri Orthancdan aşağı fırlattı.
Saruman ve Gríma Yüzük Savaşları boyunca Ağaçsakalın ve diğer entlerin gözetiminde Orthancda kilitli kaldılar. Entler, Sarumanın gizli tünellerinden kaçışını engellemek için Orthancın çevresinde bir göl oluşturdular. Isengard Halkasının kalan duvarlarını da yıkan entler, tüm moloz ve yıkıntıları bölgeden temizlediler, Orthancın çevresine yeni bahçeler oluşturup yeni ağaçlar diktiler ve buraya Gözcüormanı dediler.
Saruman, güçlü Sesini kafesleri ve esareti sevmeyen Ağaçsakal üzerinde kullandı ve 15 Ağustosta Gríma ile birlikte Orthancı terk etti.
Aragorn, birleşmiş Gondor Kralı Elessar 22 Ağustosta Isengarda geldi. Aragorn entlere bu vadide yaşamaları için izin verdi ve entlerden Orthanca gözcülük etmelerini istedi. Ağaçsakal, Orthancın Anahtarını Aragorna verdi ve Orthanc Kulesi bir kez daha Kralın otoritesi altına alındı. Aragornun Orthancın restore edilmesi emrini vermesinin ardından kulede Saruman tarafından çalınmış, içlerinde Elendilmir'in de bulunduğu pek çok önemli eşya bulundu. Orthanc Taşı tekrar kuleye taşındı ve zaman zaman krallığını denetlemek üzere buraya gelen Aragorn tarafından kullanıldı.