Hasdrubal Barca

Hasdrubal Barca (ölüm MÖ 207), Hamilcar Barcanın ikinci oğlu ve II. Pön Savaşında Kartaca komutanlarından biridir. Hannibal ve Mago Barcanın kardeşi.
Gençliği ve Hispania
Hasdrubalın gençliğiyle ilgili çok az şey bilinmektedir. Hasdrubal Kartaca birlikleri, Hispaniada Acre Lucede pusuya düşürüldüğünde oradadır. O ve ağabeyi Hannibal kaçabilse de babaları Hamilcar Jucar Irmağında boğulacaktır.
İtalyaya doğru sefere çıkan Hannibal Hispaniada 13.000 asker, 2.550 süvari ve 21 savaş fili bırakır. MÖ 218 yılında Hannibal oradan ayrılınca Hispaniadaki birliklerin komutası ona geçer. 6 yıl boyunca Roma Cumhuriyeti konsülleri Publius Cornelius Scipio ve Gnaeus Cornelius Scipio Calvus kardeşlere karşı savaşır. Gnaeus Scipionun MÖ 218 yılındaki beklenmedik saldırısı sonucunda Cissa Savaşında Kartaca birliklerini yenen Roma ordusu Tarraco bölgesine yerleşirler. Hasdrubal hızlı bir karşı saldırıyla Roma birliklerine kayıplar verdirir, Roma donanması da bu saldırıdan olumsuz etkilenir.
MÖ 217 baharında Hasdrubal Romalılara saldırmak için kuzeye hareket eder. Donanmayla eşgüdüm halinde hareket eden Hasdrubal Ebro Nehrinin denize döküldüğü yerde kamp kurar. Gnaeus Scipio burada Kartacalılara saldırarak Kartaca donanmasını yenilgiye uğratır. Hasdrubal savaşmadan geri çekilir. MÖ 216 yılında Hispaniadaki yerel kabileler ayaklanır, Hasdrubal bu isyanların bastırılmasıyla uğraşır. Aynı yıl Kartaca Senatosu ona 4.000 asker ve 500 süvari göndererek İtalyaya ilerlemesini ister. Kartaca şehri Cartagenada sorumlu olarak Himilcoyu bırakan Hasdrubal Ebro Nehrine doğru yürür ancak MÖ 215 yılında Dertosa Savaşında ağır bir yenilgi alır. Bu yenilgi yüzünden Hannibal, İtalyada üstün durumdayken destek alamaz ve üstünlüğünü yavaş yavaş kaybeder.
Ortak Komuta
Bu yenilgiden sonra Hispaniaya ordularıyla beraber Mago Barca ile Hasdrubal Gisco gelecektir. MÖ 215-212 yılları arasında Romalı Scipio kardeşlere karşı çetin savaşlar verilir ve Kartaca toprakları korunur. Roma ile müttefik olan Numidya kralı Sypax MÖ 213-212de Kartacanın Afrikadaki topraklarına saldırınca, Hispaniadaki durumun görece güvenli olduğunu değerlendiren Hasdrubal birlikleriyle Afrikaya geçer ve Syphaxı 30.000 Numidyalının öldürüldüğü savaşta bozguna uğratır. Roma tarafından eğitilen ordusu dağılan Syphax Moritanyaya kaçar. Kartaca saflarına geçen Numidya prensi Masinissa 3.000 süvarisiyle beraber Hasdrubala katılır.
MÖ 212 yılında Hasdrubal, Mago Barca ve Hasdrubal Gisco ile koordineli şekilde savaşarak Baetis savaşında Roma ordularını yener ve iki Scipio kardeşi de öldürür. Zaferden sonra Kartaca Ebro Nehrine kadar egemenliklerini pekiştirilir. Ancak komutanlar arasındaki yetersiz haberleşme yüzünden savaştan kurtulan 8.000 Romalı asker Ebro Nehrine kadar kaçmayı başarır. Bu askerler Kartaca saldırılarını püskürtür ve önce MÖ 211 yılında Claudius Nero ile gelen 10.000 asker ile, daha sonra ise MÖ 210 yılında Afrikalı Scipio ile gelen 10.000 askerle birleşirler.
Kartaca orduları MÖ 209 yılında yerel kabilelerin isyanlarını engellemek için Kartaca hakimiyetindeki Hispania şehirlerine dağıtılır. Bu durumdan yararlanan Afrikalı Scipio MÖ 209 yılında Cartagena şehrini ele geçirecek ve Hasdrubalı Baecula savaşında yenecektir.
İtalyaya İkinci Kartaca Seferi
MÖ 209 yılında Hasdrubal kardeşinin yanına gitmek üzere İtalyaya gider. Scipioya yakalanmadan Pireneleri geçti ve MÖ 208 yılı kışında Galyada olur. Alplerden İtalyaya geçmek için MÖ 207 yılının baharını bekler. Hannibalin Alpleri önceden geçerken inşa ettiği geçiş yolları sayesinde hızla ilerler. Rahat geçişinin bir etkeni de önceden Hannibale saldıran Galyalıların artık korktukları Kartacalılara saygılı davranmalarıdır. Hatta Kartacalılara sorun çıkarmak bir yana birçok Galyalı savaşçı Kartaca ordusuna katılır. Hasdrubal Hispaniadaki eğitimli savaş fillerini de Alplerden sorunsuz bir şekilde geçirmeyi başarır. Ancak kardeşi Hannibal ile orduları birleşemeden İtalyada olduğu Roma tarafından öğrenilir ve üzerine gönderilen iki Roma ordusu tarafından Metaurus Savaşında bozguna uğratılır. Hasdrubal bu savaşta öldürülür, kafası kesilerek Hannibale gönderilir.
Hasdrubalin askeri yeteneklerini değerlendirmek güçtür, kazandığı savaşlardan çok kaybettikleri hakkında bilgimiz bulunmaktadır. Hannibal ve Scipio ölçeğinde olmasa da Pön Savaşlarında savaşan birçok Romalı ve Kartacalı komutandan daha başarılı olduğu açıktır.
Hakkında Türkçe yazılan eserler
Kartaca, Ross Leckie, çeviren Özgür Çelebi, Yurt Yayınları ISBN 975-9025-34-5