Maskat

Maskat, Umman Sultanlığı'nın başkenti ve en büyük şehri. Arabistan yarımadasının güneydoğu sahilinde olup eskiden beri denizcilikle uğraşan Umman halkının başlıca ticaret limanıdır. 2014 yılı verilerine göre şehrin toplam nüfusu 1.208.114 olup bu nüfusun 464.236'sı Ummanlıdır.
2010 yılı Asya Plaj Oyunları Maskat'ta gerçekleştirilmiştir.
Tarih
1507 yılında Portekiz hakimiyetine girmeden önce önemli bir yerleşim olarak bilinmemekteydi. İbnül-Fakih şehri, Makdisi adıyla meyveleri bol güzel bir liman şehri olarak tanımlamış ve Hindistana ve Çine giden gemilerin bu limandan su aldıklarını belirtirmiştir. 13. yüzyıl Arap denizci ve coğrafyacılarından İbnül-Mücavir, Maskatın bölgede seyahat eden gemilerin uğrak yeri olduğunu belirtmiştir. Şehrin önemi 16. yüzyılın başlarında Portekizlilerin bölgeye gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Basra Körfezine girişi sağlayan Hürmüz Boğazı ile birlikte Maskatın da önemi arttı. Basra Körfezi ve Hindistan ticaret yoluna hakimiyeti dolayısıyla Piri Reis 1552de şehri ele geçirerek Osmanlı topraklarına kattı. Fakat kısa bir süre sonra şehir Portekizliler tarafından yeniden ele geçirildi. Basra körfezinde yeniden hakimiyet kuran Portekizliler, muhtemel Türk baskınlarına karşı şehrin limanı kontrol edecek şekilde Celali (St. John) ve Mirani (Fort Capital) adlarıyla iki kale inşa ettiler.
1648da Portekizlilerden Maskatı alan Ya'rubiler (Umman İmamlığı) Hindistan, Doğu Afrika kıyıları ve Zengibarla ticaretlerini genişletme yolunda bu liman şehrini bir üs olarak kullandılar. İbadiye mezhebine bağlı Umman halkının karıştığı Maskat iç savaşlarında 40.000 kişi hayatını kaybetti. Hinavilerle Gafiriler arasındaki şiddetli mücadelelerle İran Hükümdarı Nadir Şahın Hint seferi sırasında Maskatı ele geçirmesi Ya'rubilerin son dönemlerine rastlar. Ya'rubilerin ardından gelen Bu Said hanedanı döneminde Maskat güçlü devletlerin sahip çıkmak istedikleri bir yer oldu. Hanedanın kurucusu Ahmed bin Said Maskatı İranlıların işgalinden kurtardı. Doğu Afrika limanlarından Zengibar ve Kilve ile yapılan ticaret Maskat üzerinden Hindistana bağlandı ve bu durum şehrin gelişmesine yol açtı. Bu arada İngilizlerin siyasi ve ticari merkezlerini karşı İran kıyılarındaki Benderabbas'tan 1763 yılında buraya taşımalarıyla sonucu şehir bölgenin en önemli limanı oldu. 1784'te Ummanın başşehrinin iç kesimlerdeki Rustaktan Maskata taşınması önemini daha da arttırdı. 1798de İngilizler burada daimi temsilcilik kurdular. Mısırı işgal eden Napolyon Bonapartın da 1803'te konsolosluk açmasıyla Maskat, Basra Körfezi-Hindistan-Afrika ticaret ve siyasetinde çok hareketli bir merkez haline geldi. Seyyid Sultanın ölümü üzerine bir ara yönetimi ele geçiren yeğeni Bedir b. Seyf döneminde (1804-1806) Maskat çok zenginleşti. Bedir b. Seyfi öldürerek tahta geçen Seyyid Sultanın oğlu Said b. Sultan yönetim merkezini Maskattan Zengibara taşıdı. Önceleri bu iki şehirde de ikamet eden Said b. Sultan daha sonra Zengibarda oturmayı tercih etti. Öldüğünde oğlu Süveyni Maskatta, diğer oğlu Macid Zengibarda kaldı. Bu yıllardan itibaren Maskat önemini yitirmeye başladı. 1899da şehirde çıkan veba salgını halkın başka yerlere göç etmesine yol açtı. Ancak buharlı motorların icadından sonra Maskatın gemiler için kömür deposu haline gelmesi burayı yeniden hareketlendirdi.
Sultan Kabus'un 1970'te Umman İmamlığı ve Maskat Sultanlığı'nı birleştirerek "Umman Sultanlığı"nı kurmasıyla şehir ekonomik ve altyapı yönüyle gelişmeye başladı.
Coğrafya
Maskat, Umman' ın kuzeydoğusunda yer almaktadır. Yengeç Dönencesi şehrin güneyinden geçmektedir. Kayalık El Hacer dağının batı bölümü Maskat'ın manzarasına hakimdir. Maskat; batıda El Batina Bölgesi, doğuda Eş Şarkiya Bölgesi, güneyde Ed Dahiliye Bölgesi ile sınırlanmaktadır. Şehir, kuzey ve kuzeybatıdan Umman Körfezi ile çevrelenmektedir. Şehrin "Maskat" ve "Muttrah" adında iki limanı bulunmaktadır.
Ekonomi
Maskat ekonomisinde; ticaret, petrol ve deniz taşımacılığı ön plandadır. 1998 yılında Maskat Menkul Kıymetler Borsası kurulmuştur. Maskat (Seeb) Uluslararası Havaalanı şehir merkezine 32 km uzaklıkta yer almaktadır.
İklim
Maskat uzun ve çok sıcak yaz, ılık-sıcak kış özellikleri ile kurak iklim kuşağında yer almaktadır. Yıllık yağış 90100 mm civarında olup, yağışlar çoğunlukla Aralık-Nisan ayları arasında görülmektedir. Ancak son yıllarda Umman Körfezi'nden genel tropikal kaynaklı ağır yağışlar meydana gelmektedir. İklim genellikle çok sıcak, yaz aylarında sıcaklık çoğu zaman 30-40 C dir. Yaz aylarında nemlilik %40-60 arasındadır.
Kardeş şehirler
(2014)
Resimler