Vladimir Vısotski

Vladimir Vısotskiy (Rusça: , ) (25 Ocak 1938 25 Temmuz 1980), Rus şarkıcı, şair ve aktör.
Yaşadığı yıllarda Sovyet ülkelerindeki en popüler şarkıcı ve oyunculardan biri olmuştur.
Vladimir Vısotskiy Sovyetler Birliğinde ozan unvanı ile de tanımlanırdı. Ancak o kendisini aktör ve yazar olarak tanıtır, ozan olarak adlandırılmasına alaycı bir tutum takınırdı. Kendisinden sonraki kuşaktaki birçok Rus aktör ve şarkıcı üzerinde hatırı sayılır bir etki yapmıştır. Birçoğu için başarı ona erişmek, onu aşmak olarak algılanmıştır.
Hayatı
Moskovada doğan Vısotskiy'nin babası subay annesi ise Almanca çevirmendir. Doğumundan kısa bir süre sonra annesi ile babası ayrılırlar. Vısotskiy Ermeni asıllı üvey annesi "Yevgenia Teyze"si tarafından büyütülür.
Çocukluk çağının iki yılını Eberswal'de WWII. Alman kışlasının Sovyet kısmında geçirir. 1955'te Moskova Sivil Mühendislik Enstitüsüne yazılır ancak sadece bir sömestr sonra aktörlük kariyerinin peşine düşerek okulu bırakır.1959'da Aleksandr Puşkin Tiyatrosunda küçük roller almaya başlar.
Vısotskiynin ilk karısı Iza Zhukovadır. İkinci eşi ile Marina Vladi ile 1961 yılında tanışırlar ve 1965 yılında da evlenirler. Bu evlilikten Arkadiy ve Nikita adında iki çocukları olur.
1964 Yılında arkadaşı yönetmen Yuri Lyubimovun daveti ile Moskova Taganka Drama ve Komedi Tiyatrosuna katılır.
Shakespearein "Hamlet" ve Bertolt Brechtin "Galilo'nun Hayatı" adlı oyunlarında oynağı başrollerle manşetlere çıkar. Aynı yıllarda bir dağcı filmi olan "Vertikal" gibi birçok filmde de şarkılarıyla beraber rol alır.
Vısotskiynin bu dönemdeki çalışmalarının çoğu Sovyet Kurumları tarafından kabul edilir bulunmaz ve Sovyetlerin tek plak kayıt kuruluşu olan Melodiya ile çalışma fırsatı da olamaz. Şiirlerinde zaman zaman görülen feodal izlerin ve dinsel vurguların ve antisovyet hicivlerin Sovyet hükumetinin bu tavırında etkisi olduğu söylenebilir. Ayrıca sürekli boğuştuğu alkolizm ve madde bağımlılığının da, Sovyet gençliğine iyi bir örnek olmayacağı düşüncesi ile, önünün kapanmasında bir neden olduğu söylenebilir. Bununla beraber popülaritesi gelişmeye devam eder ve taşınabilir teyp kaydedicilerinin ve daha sonra kasetlerin SSCBde yaygınlaşması ile amatör kayıtlarla çalışmaları elden ele dolaşmaya başlar.
Eşi bulunmaz tarzıyla ve sosyal ve politik sorunları alaycı ve gündelik bir dille konu alan şarkı sözleriyle gittikçe tanınır hale gelir. Şarkıları ülkenin her köşesine, milyonlarca Sovyet vatandaşına ulaşır. Özellikle ev partilerinde ve amatör konserlerde onun şarkıları söylenir.
Vısotskiy ilk eşi Iza Zhukova'dan boşandıktan sonra 1961'de Ludmila Abramova ile tanışır ve 1965'te evlenir. Arkadi be Nikita adında iki çocukları olur. Ancak Vısotskiy Ludmila ile evlilği de yürümez ve ayrılırlar. O dönem bir Sovyet-Fransız ortak yapımı için Mosfilm Stüdyolarında çalışan Rus asıllı Fransız aktris Marina Vladiye aşık olur. Marina daha önce evlenmiştir ve bu evlilikten 3 çocuğu bulunmaktadır. Vladimirin ise 2 çocuğu vardır.
Sovyetler Birliğindeki bu egzotik Fransız kadını ile Tüm Sovyetlerde üne sahip olan Vladimirin aşkı büyük bir tutku ile başlamış olur. 1969da evlenirler. 10 yıl boyunca zaman zaman ayrı ülkelerde yaşamalarına rağmen aşkları devam eder. Marina Moskovada daha çok zaman harcamak için Fransadaki kariyerini yavaşlatırken Vısotskiynin arkadaşları da onun daha fazla yurt dışına çıkabilmesinin yollarını ararlar. Marina kendisine Sovyetler Birliğine sınırsız giriş hakkı veren visaya sahip olmak için Fransız Komünist Partisine üye olur. Bu üyelik şarkıcının anti Sovyet şarkılarından bıkmış olan Sovyet Hükümetinin de Vısotskiye davranışlarında yumuşamaya sebep olur.
Bu uzun mesafeli aşkın zorlukları sanatçının 07, (O Pariste idi) gibi birçok şarkısına konu olmuştur.
1970lerde Vısotskiy alkolizm batağına düşer ve bu bela ile uğraşır. Zaman zaman bunlara morfin ve diğer uyuşturucu madde bağımlılıkları da katılır. Cinnet ve bunalımlarla geçen bu madde bağımlılığı ve alkolizm döneminin izleri çalışmalarında zaman zaman mecazi zaman zaman direkt olarak yansır. Bu dönem aynı zamanda popülaritesinin de doruğa çıktığı dönemdir. Vladinin kocası hakkında yazdığı kitapta tanımlandığı gibi yaz gecelerinde çıkılan yürüşlerinde açık pencerelerden Vısotskiynin bildik yanık sesini duymak mümkündür.
Artık onun müzikal gerçekliğini görmezlikten gelmek mümkün değildir. Melodiya 1970lerin sonunda onun bazı şarkılarını yayınlar. Ama onun yaratıcı eserlerinin zaten kasetlerinin insanların elden ele dolaştırdığı ve bilinen şarkılarının çok az bir kısmını. Aynı dönemde Vısotskiy film ve tiyatro sanatçısı olarak da devlet tarafından da tanınır. Buluşma yeri değiştirilemez adlı 1940ların sonundaki Stalinist dönemdeki iki savaş suçlusunun konu edildiği televizyon dizisinde rol alır. Bu parlak aktörlük kariyerine rağmen Vsotskiy tüm ülkeyi dolaştığı konser turlarına devam etti. Bu dönemde düzenli içme alışkanlığı ile sağlığını büsbütün bozdu. Vısotskiy 42 yaşında Moskovada aşırı doz uyuşturucu ya da alkol sebebiyle gerçekleştiği sanılan bir kalp krizi ile ölür.
Vısotskiynin mezarı
Vısotskiy ölümünden sonra naaşı bir süre Taganka Tiyatrosu'nda katafaltta muhafaza edildi. Daha sonra Moskova Vagankovskoye mezarlığı'nda defnedildi. Sayılarının milyona vardığı tahmin edilen Sovyet vatandaşı o zamanlarda devam etmekte olan olimpiyat stadyumunu hiçbir resmi organizasyon olmadığı halde kendiliklerinden terkederek cenaze törenine katıldı. Bu derece büyük bir ilgi tekrar ancak Papa II. John Paulun 2005'teki cenazesinde görülebilecekti.
Sovyetler Birliğinin Olimpiyatlar nedeni ile büyük bir sınava giren birlik beraberlik imajı devlet tarafından tanınmakta tereddüd edilen bu yeraltı şarkıcısının bu kadar ilgi görmesi ve yüzbinlerin cenaze törenine katılması ile bir miktar darbe almıştı.
Yıllar içinde çiçeklerle süslü mezarı birçok neslin buluştuğu bir hacc yerine dönüştü. Ancak mezarı ailesi ve eşi arasındaki bir anlaşmazlık konusu oldu. Soyut bir beton çalışma isteyen eşine karşı Vısotskiynin ailesi Vısotskiynin heykelinin olduğu gerçekçi bir mezarda ısrar etti.
Vısotskiynin kişiliğine göre oldukça ciddi olan heykeli birçok mecazi simgelerle onun hayatını çağrıştıran simge ve resimlerle süslendi. En belirgin sembol heykeli tamamen saran melek kanatlarıdır. Bu kanatların onun tüm baski altindaki insanlar için önemini simgelediği düşünülebilir. Vücudunu saran kanatlar yeteneklerini tam olarak sergilemesine izin vermeyen baskıcı sanat politikalarını temsil eder.
Ölümünden itibaren birçok Rus şarkıcı ve şair onun yaşamı ile ilgili şiirler şarkılar yazdılar. Bunların en çok bilineni Yuriy Vizborun Vısotskiyee mektup (1982) ve Bulat Okudzhavanın Volodya Vısotskiy Hakkında (1980) adlı eserleridir.
Her sene Vısotskiynin doğum gününde Rusyada ve Dünyada özellikle de Avrupada birçok organizasyon düzenlenir. Vısotskiynin Amerikadaki muhalif sanatçı Bob Dylanın Sovyetler Birliğindeki eşi olduğu söylenebilir.
Kocasının ölümünden sonra Vladi, arkadaşı Simone Signoretin de ısrarları ile Vısotkiyle geçirdiği yılları anlatan bir kitap yazdı. Kitap Vladimirin yetenekleri ve onun uzlaşmaz kişiliğini anlatır. Kitap Fransızca yazılmış ve hemen peşinden Vladi ve profesyonel bir çevirmen tarafından Rusçaya çevirilmiştir. Kitap Rusyada hayranları tarafından geniş bir ilgi görmüş ve bu güzel şarkıları onlara veren kişiyi onlara anlatmıştır.
Lyudmila Juravlyova tarafından bulunan bir astroite anısı için 2374 Vladvyotskiy adı verilmiştir.
Filmografi
1959 Sverstnitsı () - Mosfilm; Yönetmen: V. Ordynskiy
1961 Karyera Dimı Gorina ( ) M. Gorki Stüdyosu Yönetmen: F. Dovlatyan & L. Mirskiy
1962 713-ii Prosit Posadku (713- ) Lenfilm; Yönetmen: G. Nikulin
1962 Uvolneniya na bereg ( ) Mosfilm; Yönetmen: F. Mironer
1963 Ştrafnoy udar (Ш ) M. Gorkiy Studyosu; Yönetmen: V. Dorman
1963 Jivıye i mörtıe (Ж ) Mosfilm; Yönetmen: A. Stolper
1965 Na Zavtraşney Ulitse ( ) Mosfilm; Yönetmen: F. Filipov
1965 Naş Dom ( ) Mosfilm; Yönetmen: V. Pronin
1965 Stryapuha () Mosfilm; Yönetmen: E. Keosyan
1966 Ya rodom iz detstva ( ) Belarusfilm; Yönetmen: V. Turov
1966 Saşa-Saşenka (-) Belarusfilm; Yönetmen: V. Şetverikov
1967 Vertikal () Odessa Film Stüdyosu; Yönetmen: Stanislav Govorukhin & B. Durov
1967 Korotkiye vstreçi ( ) Odessa Film Stüdyosu; Yönetmen: K. Muratova
1967 Voyna pod krışami ( ) Belarusfilm; Yönetmen: V. Turov
1968 İnterventsiya () Lenfilm; Yönetmen: Gennadi Poloka
1968 Hozyain taygi ( ) Mosfilm; Yönetmen: V. Nazarov
1968 Slujili dva tovarişya ( ) Mosfilm; Yönetmen: E. Karyelov
1969 Opasnıe gastroli ( ) Odessa Film Studio; Yönetmen: G. Yungvald-Hilkeviç
1969 Belıy Vzrıv ( ) Odessa Film Stüdyosu; Yönetmen: Stanislav Govorukhin
1972 Çetvörtıy (Ч) Mosfilm; Yönetmen: A. Stolper
1973 Plohoy horoshiy çelovek ( ) Lenfilm; Yönetmen: I. Heyfits
1974 Yedinstvennaya daroga ( ) Mosfilm & Titograd Stüdyosu; Yönetmen: V. Pavlovich
1975 Yedinstvennaya () Lenfilm; Yönetmen: I. Heifits
1975 Begstvo mistera McKinley ( -) Mosfilm; Yönetmen: M. Shveitser
1976 Skaz pro to, kak tsar Pötr arapa jenil ( , ) Mosfilm; Yönetmen: A. Mitta
1977 Ani Vdboöm ( ) Mafilm; Yönetmen: M. Mészáros
1979 Mesto vstrechi izmenit nelzya ( ) Odessa Film Stüdyosu; Yönetmen: Stanislav Govorukhin
1980 Malenkiy trajedi ( ) Mosfilm; Yönetmen: M. Shveitser