Müfide Kadri

Müfide Kadri (d. 1890 Çamlıca/İstanbul ö. 1912 İstanbul) Türk ressam, besteci.
İlk Türk kadın ressamlardandır. Çeşitli kız okullarında öğretmenlik yapan sanatçı, Osmanlı İmparatorluğu'nun bilinen ilk profesyonel müslüman kadın resim öğretmenidir. Münihte bir sergide altın madalya kazanarak Osmanlı İmparatorluğu'nun yurt dışındaki bir sergide resmi yer almış ve ödül kazanmış ilk kadın sanatçısı olmuştur (kaynaklarda bu serginin yılı ve adı belirtilmemektedir.)
Resim yapmadığı zamanlarda müzikle uğraşan sanatçı, besteler yapmıştır. Sözleri Selahattin Bey'e ait olan "Tenan-i Şebap" adındaki bestesi müzik alanında en başarılı eseridir.
Hayatı
1890 yılında İstanbulda dünyaya geldi. Doğumundan hemen sonra annesini, küçük yaşta babasını kaybetti. Şehremaneti mümeyyizlerinden Kadri Bey tarafından evlat edinildi. Müfidenin annesi Kadri Beyin eşinin süt kardeşiydi. Çocukları olmayan çiftin Müfideyi evlat edinmelerinden bir yıl sonra Kadri Beyin eşi de öldü. İkinci bir evlilik yapan Kadri Beyin bu evlilikten de çocuğu olmadı ve Müfide, Kadri Beyin Çamlıcadaki evinde tek çocuk olarak büyüdü. Eve gelen özel hocalardan ders alarak eğitim gördü; hiç okula devam etmedi. Yalnız resim değil; güzel sanatların tümüne karşı yeteneği keşfedildi. On yaşında resme başlayan Müfide Kadri; Osman Hamdi Beyden özel ders aldı. Güzel Sanatlar Akademisinde görev yapan İtalyan sanatçı Salvatore Valeri de kendisine karakalem ve suluboya dersleri verdi. Müzik yeteneği de olan Müfide piyano, keman ve ud gibi enstrümanları çalmayı öğrendi.
Hamdi Beyin teşviki ile bir sergide yer almak üzere Münihe gönderdiği resimleri ona altın madalya kazandırdı. Bu madalya onu motive etti ve resme dört elle sarıldı. Daha çok portre ve figür alanında eser üretti.
1911 yılında 21 yaşına gelen Müfide Kadri, Beyoğlunda o sıralarda İtalyan bir cemiyete ait olan salonların birinde (İstanbul Opera Cemiyeti Salonu) açılan sergide, üç yağlı boya ve bir pastel boya çalışmasını sergilemiştir. Bunun ardından, Kadrinin tablolarından biri Ressam Valöry tarafından Münih Sergisine gönderilmiştir ve gönderilen bu eser bir madalya kazanmıştır.
Ek olarak, sanatçı portrelerinin yanı sıra natürmort ve peyzaj konularında da çalışmalar yapmıştır. Bunun sonucu olarak, İzmir Resim ve Heykel Müzesinde bulunan Natürmort adlı çalışmasının akademik bir anlatıma sahip olduğu söylenmektedir. Kadrinin ilk eserlerinde 19. Yüzyıl Fransız resminden esintiler görülmektedir. Ayrıca, Barbizon ressamlarından ve Corotdan da esintilere sahip olan resimlerden de yola çıkıp sanatını icra ettiği düşünülmektedir. Bu çalışmalar genel olarak sanatçının resim tekniği ve malzeme kullanmındaki becerileriyle ortaya çıkan eserler olarak görülmektedir. Bunların yanı sıra, Müfide Kadri aynı Mihri Müşfik Hanım gibi Osmanlı Ressamlar Cemiyetine üye olan ve cemiyetin düzenlemiş olduğu sergilere düzenli olarak katılan sanatçılardan birisidir.
Genç yaşta Şimdiki adıyla İstanbul Kız Lisesi olan dönemin Dersaadet İnas İdadisinde resim ve müzik öğretmeni olarak çalıştı. Taha Torosa göre "İlk kadın resim öğretmeni olan Müfide Kadri, ilk önce Numune Mekteplerine sonra da Süleymaniyedeki Nümune-i İnas adlı kız okulunun öğretmenliğine atanmış, İnas Rüşdiyesi ile İnas İdadisinde resim, nakış ve musiki öğretmenliği yapmıştır. II. Abdülhamitin kızı Adile Sultana sarayda resim dersleri vermiştir.
Resim yapmadığı zamanlarında beste yapan Müfide Kadrinin sözleri Selahattin Bey'e ait olan "Tenan-i Şebap" adındaki bestesi, dönemindeki sanat dergilerinde yayınlanmıştır.
Genç sanatçının vereme yakalandığı, boyanın verem hastalığı üzerindeki olumsuz etkilerine aldırmadan resim yaptığı rivayet edilir. Müfide Kadri, yakalandığı hastalıktan kurtulamayarak 1912 yılında İstanbulda öldü. Cenazesi Karacaahmet Mezarlığına defnedildi. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti onun mezarını yaptırmış ve mezartaşını bir palet ile süslemiştir. Bu kitabe Tuğrakeş İsmail Hakkının eseridir.
Müfide Kadrinin kırk kadar eseri, aile ahbapları tarafından sergilenip satılmak üzere Donanma Cemiyetine verildi ve 1912de sergilenen eserlerden elde edilen gelir cemiyete bağışlandı.
Müfide Kadrinin ölümünden kısa bir süre sonra babası Kadri Bey Hicaza gidip Mekkeye yerleşmiş ve orada ölmüştür; Hicazın İngilizler tarafından işgalinden sonra dönen eşi ise gözlerini kaybederek hayatını sefalet içinde tamamlamıştır
Ressamın İstanbul Resim ve Heykel Müzesinde iki eseri bulunur. Biri, 1907 yılında yaptığı Sahilde Aşk isimli romantik bir tablodur. Diğeri, sonraları Güzel Sanatlar Akademisinin ilk öğrencilerinden olan tanınmış kadın ressam Güzin Duranın 13 yaşındaki portresidir.
Etkileri
Müfide Kadrinin yaşamı, Halide Edip Adıvarın 1913 yılında Tanin gazetesinde yayımlanan Son Eseri adlı romanına esin kaynağı olmuştur. Yazar eseri Müfide Kadriye ithaf etmiştir.