Max Hoelz

Max Hoelz (14 Ekim [1889, Moritz, Riesa - 15 Eylül 1933, Gorki, Sovyetler Birliği), anarşist eğilimleri ağır basan Alman komünist.
İşçilerle birlikte birçok mülkiyete el koyma eyleminde bulunmuş, bu yüzden de 'Kızıl Robin Hood' adıyla ün salmıştır.
Yaşamı
Almanya'da
Max Hoelz bir tarım işçisinin oğlu olarak dünyaya geldi ve daha çocukken çalışmaya başlamak zorunda kaldı. İlkokuldan sonra toprak sahiplerinin yanında değişik geçici işlerde çalıştı. Çalışma dışında kalan boş zamanlarında okuduğu kitaplar sayesinde köy yaşamından daha farklı bir dünyanın varlığını fark etti. Henüz 16 yaşında iken önce şehre, hemen ardından da teknisyenlik eğitimi almayı umduğu Londraya gitti. Açlık ve ağır çalışma koşulları altında süren bir yıllık teknisyenlik eğitiminin ardından askerlik için Almanyaya geri döndü.
Almanyada mesleğine uygun bir iş bulması kolay olmadı. Değişik geçici işlerden sonra teknisyen olarak çalıştığı bir demiryolu inşaatında mühendislerin cesaretlendirmesi üzerine eğitimini tamamlamak üzere Dresdene gitti. Burada gündüzleri okula gidip geceleri çalışıyordu. Ağır çalışma ve yaşam koşulları yüzünden sağlığı bozuldu. İflas etmiş bedeni nedeniyle işten çıkarıldı. Yeni bir iş bulabilmek umuduyla eşiyle de tanışıp evleneceği Vogtlanda göç etti. Ancak I. Dünya Savaşının çıkması ile birlikte atlı birliklere gönüllü olarak katıldı. Batı cephelerinde yıllar boyunca savaştı. Savaş sırasında yaşadıkları ve gördükleri, hayatı ve toplumsal ilişkileri yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Savaşta ruhsal sağlığının bozulması ile birlikte çürüğe ayrılıp, terhis edildi.
Vogtlanda dönerek iş aramaya başladı. Savaşın çöküntüsü altındaki Almanyada işsizlik ve yoksulluğun yüksek olması, Hoelzün, elindeki çürük raporu ile bir iş bulmasını zorlaştırıyordu.
Sonra küçük bir sanayi kenti olan Falkensteina yerleşti. Bir süre sonra yüksek işsizliğin hüküm sürdüğü şehirde işsizler komitesine başkan seçildi. Boylece pasifist olarak başladığı kısa ama oldukça fırtınalı süren sınıf mücadelesi ile tanıştı.
Hoelz 1918de USDP (Alman Bağımsız Sosyal Demokrat Partisi) üyesi oldu. Ancak 1919da KPD (Almanya Komünist Partisi) üyeliğine geçti. KPDnin karşı çıkmasına rağmen, 1920-1921 yıllarında Saksonyada kendi adını taşıyan silahlı birlikler kurarak, güçlü anarşist eğilimler gösteren ayaklanmalar gerçekleştirdi. Bu etkinlikleri yüzünden KPD tarafından disiplinsiz olduğu gerekçesiyle parti üyeliğinden çıkarıldı. Bunun üzerine 1920 ortalarına kadar üyesi olduğu radikal Almanya Komünist İşçi Partisi'ne katıldı.
Toprak sahibi Hessi sokak ortasında öldürdüğü iddiasıyla 1921de cinayetten ömür boyu hapise mahkum edildi. Gerçek eylemci daha sonra ortaya çıktı. 1927de hapishaneden gönderdiği mektup üzerine, aralarında Bertolt Brecht, Martin Buber, Otto Dix, Albert Einstein, Lion Feuchtwanger, Heinrich Mann, Thomas Mann ve Arnold Zweigin de bulunduğu ülkenin sayılı entelektüelleri tarafından davanın yeniden gözden geçirilmesi için bir bildiri yayınlandı. Aradan geçen zamanda tekrar KPD üyeliğine alınan Hoelz, 18 Haziran 1928de özgürlüğüne kavuştu. Josef Stalinin daveti üzerine 1929da Sovyetler Birliğine yerleşti.
Sovyetler Birliği'nde
Sovyetler Birliğinde, Ernst Thälmann ve Heinz Neumannın yanı sıra geniş topluluklar önünde yaptığı konuşmalarla tanındı. Alman işçileri ve o zamanki yöneticileri arasında önemli bir rol üstlenmişti ve işçilerin ağır çalışma koşulları altında çalıştıklarından şikayet ettiğinden, Gizli Polis (GPU) tarafından takip altındaydı. Moskovadaki Hotel Metropolde Avusturyalı bir gazeteci ile ettiği bir kavgayı fırsat bilerek, evini Nischi Nowgrada aktardı. Böylelikle gözden uzak olacaktı. Ancak kısa bir süre sonra 15 Eylül 1933te Gorki yakınlarındaki Oka Nehrinde boğulmuş olarak bulundu.
Komintern Başkanı Hans Ossip Pjatnizki, bazı delegeleri ve Alman komunistlerini cenazeye katılmak üzere Sovyerler Birliğine gönderdi. Tabutu yerel sendika binasına getirildi. Cenaze başındaki nöbetini "Max Hoelz Askeri Birliği"ndeki silah arkadaşları tuttu. Aceleyle gerçekleşen defin işlemlerinden sonra yüzündeki yara ve berelerden kuşkulanan bazı Moskovalı Bolşevikler, gizlice Gorkiye giderek ölüm nedenini araştırmak istediler. Araştırma sonucunda, Volga köprüsü ayaklarının hemen yanındaki bir teknede, yabancı aksanıyla konuşan birine vuran iki kişiyi gördüklerini söyleyen iki balıkçı buldular. Balıkçılar, teknedekilerin, kayıklarını köprünün ayağına bağlayıp, bu kişiyi suyun altına bastırdıklarını söylediler. Katiller, bir süre sonra havanın kararmasıyla gözden kaybolmuşlardı.
Tanıklar, gördüklerini, ne resmi olarak açıklamaya, ne de yazılı olarak ifade vermeye yanaştılar.
Hoelz'ün cesedi, cinayetten üç gün sonra bulunmuştu. Ceset, suyun bir metre altında, köprünün orta ayaklarını bağlayan çelik tellere takılmıştı. Sert akıntıya bakılacak olursa, oraya kendiliğinden gelmesi olanaksızdı. Ayrıca Hoelz, iyi bir yüzücüydü. Ölümü gazetelerde küçük haber olarak yer aldı. Resmi ölüm raporunda 'teknesinin devrilmesi sonucu nehirde boğularak öldüğü' belirtildi. Ancak bu açıklama, GPU'nun üzerindeki kuşkuları tam anlamıyla gidermedi.
Hoelzün otobiyografisi "Beyaz Haçtan, Kızıl Bayrağa" (Vom weißen Kreuz zur roten Fahne) adı altında 1929 yılında yayınlandı. Yine biyografisi, 1973/74 yıllarında Günther Reisch'ın yönettiği bir filme konu oldu: "Bir Alman Anarşistinin Yaşamı ve Aydınlanması" (Wolz - Leben und Verklärung Eines Deutschen Anarchisten).