Dârülmuallimât

Darül-Muallimat; 1870 yılında Osmanlı Devletinde, ilk ve orta öğretim kız okullarına öğretmen yetiştirmek için açılan eğitim kurumu. Kız öğretmen okulu.
Osmanlı Devleti'nde, kızlar için ilk iptidaiye (ilkokul) ve rüştiye (ortaokul) mektepleri, 1858 yılında açıldı. 1869 Maarif-i Umumiyye Nizamnamesinde (Genel Eğitim Yönetmeliği'nde), bu okullara öğretmen yetiştirmek amacıyla bir kız öğretmen okulunun açılması öngörüldü. Okulun açılması, 26 Nisan 1870te gerçekleşti; Darülmuallimat adıyla, İstanbulda Sultanahmet semtinde bir konakta açılan okulda eğitime başlandı. Tanzimat süresince de tek bir okul olarak kaldı.
Bu ilk kız öğretmen okulu, Darülmuallimat-ı Sıbyan ve Darülmuallimat-ı Rüştiye bölümlerinden meydana geliyordu. Ayrıca bu bölümler de müslim ve gayri müslim olmak üzere ikiye ayrılıyordu. Sıbyan muallimliğinin öğretim süresi iki, rüştiye muallimliğinin dört yıldı.
1893'te yapılan bir düzenleme ile okula 6 yıllık ihtiyat bölümü eklendi. İhtiyat bölümü, rüştiye düzeyinde idi ve Darülmuallimat'a öğrenci yetiştirmekteydi. Buradan veya kız rüştiyelerinden mezun olanlar Darülmuallimat'a sınavsız alınmakta idi. Diploması olmayanlar ise sınava alınıyor, başarılı durumlarına göre sıbyan veya rüştiye şubelerine ayrılıyordu. İhtiyacı olan öğrencilere, günümüzdeki öğrenci kredisi benzeri maaş bağlanmakta idi. 5 yıllık zorunlu hizmet karşılığında verilen bu ücret, hizmet yapmayanlardan geri alınyordu.
Okulun programında ulum-ı diniyye, kıraat-ı Türkiyye, Arabi, Farisi, lisan-ı Osmani ve imla, inşa-yı Türki, kavaid ve imla, imla ve inşa, resim, sülüs, rık'a, dikiş, makine, nakış, coğrafya, tarih-i Osmani, hesap dersleri yer alıyordu. Darülmuallimin (Erkek Öğretmen Okulu) adlı okullarla aralarında pek bir ders farkı yoktu. 1879'da programa "eğitim" üzerine bir ders konmuş, Aristokli Efendi bu dersi vermekle görevlendirilmişti ancak ders, bir sene sonra kaldırıldı. 1891'de Ayşe Sıdıka Hanım'ın çabaları ile ders programına "Eğitim Yöntemi" dersi eklenmiş ve bu dersi okutma görevini de kendisi üstlenmiştir.
Maarif Nezareti'nin Darülmuallimat'a öğrenci alımı için açtığı ilk sınava katılan 32 öğrencinin hepsi de başarılı bulunmuş ve bunlardan 20'si 1872-73 ders yılında mezun olmuştur. Böylece 1873 yılında ilk defa kız rüstiyelerinde nakış dışındaki derslere hanım öğretmenler girmeye başladı. Bu hanımlar, Türk eğitim tarihinde resmi okuldan yetişerek görev alan ilk öğretmenler ve devletin ilk kadın memurları idi.
1910-1911 döneminde okulu yatılı taşradan öğrenci gererek okul yatılı hale getirme düşüncesi gerçekleştirilemedi; alınan öğrenciler Fatih Çarşambadaki Saip Paşa Konağı'na yerleştirildi ve Kız Sanayi Mektebinin derslerine devam ettiler. 1918de Darülmuallimatın Çapadaki Derviş Paşa Konağına taşınmasından sonra Çarşambadaki yatılı Kız Sanayi Okulu kaldırılıp Darülmuallimat ile birleştirilmiş; böylece Darülmuallimat yatılı okul haline gelmiştir.
1913te Darülmuammilatın eğitim süresi 5 yıla çıkarıldı. Bu kuruma öğretmen yetiştirmek üzere Darülmuammilat-ı Aliye açıldı. Aynı yıl bazı büyük vilayet merkezlerinde de, yeni Darülmuallimatlar açıldı. 1914te 253 olan öğrenci sayısı, 1919 yılında İzmir, Ankara, Konya, Adana, Edirne, Eskişehir, Beyrut, Halep ve Bursada bulunan Darülmuallimatlarla birlikte okulun öğrenci sayısı 6000e yaklaşmıştı.
1916da, Darülmuallimat için, yeni bir nizamname ve müfredat programı oluşturuldu. Buna göre Darülmuallimat, iptidai, izhari ve ali olmak üzere üçe ayrıldı.
1918de çıkan Fatih yangını sırasında okulun yanması üzerine mektep, Çapadaki binasına taşınmıştı. İlk uygulamalı dersler, burada başlatıldı. 1922de Maarif Vekaleti'ne bağlanan Darülmuallimat, 1924te Kız Muallim Mektebi adını aldı.
Osmanlı Devleti'ndeki üniversiteler
Türkiye'deki eğitim kurumları
Osmanlı eğitim kurumları
II. Abdülhamid döneminde kurulan okullar