Sovyetler Birliği ekonomisi

Sovyetler Birliği ekonomisi, Sovyetler Birliği'nin ekonomik yapısını tanımlar. Merkezi sosyalist planlamaya dayalı bir ekonomiye sahip olan SSCB'nin ekonomik temelini üretim araçlarının sosyalist mülkiyeti oluşturur. Tüm üretimin kamusal mülkiyette olduğu sistemde yatırımlar da merkezi planlama uyarınca devlet tarafından yapılırdı. İşsizlik ve enflasyon olmayan bu ekonomik sistemin özellikle son yirmi yıllık döneminde yolsuzluk ve durgunluk yaşandığına dair eleştiriler bulunmaktadır.
Tarım
SSCB'de tarım önemli etkinlik alanlarından birini oluşturmaktaydı. Etkin nüfusun %15'lik bir bölümünün çalıştığı tarımda, ana işletme biçimleri kolhozlar ve sovhozlardı. 1981'de 1/3,3 milyon hektar toprağı işleyen 25.900 kolhoz ve 327,5 milyon hektar toprağı işleyen 21.600 sovhoz vardı. Tarım yapılan toprakların %60'ının riskli bölgelerde yer alması, tarım üretiminde öngörülen hedeflere ulaşılamamasına yol açmaktaydı. Tarım alanlarının önemli bir bölümü buğday ekimine ayrılmaktaydı.
Tarım Üretimi
Sebze ve meyve üretimi de özellikle iklimin elverdiği bölgelerde yoğun biçimde yapılmaktaydı.
Hayvancılık
Tarımsal etkinlik içinde önemli bir yer tutan hayvancılık alanında kolhoz ve sovhozların yanı sıra buralarda çalışanların sahip oldukları bireysel topraklarda yapılan üretim de önem taşır. Nitekim sığır üretiminin %43,2si kolhozlarda, %35,8i sovhozlarda, %21i özel bahçelerde; domuz üretiminin %43,2si kolhozlarda, %34,5 sovhozlarda, %22,3ü özel bahçelerde; koyun üretiminin %36sı kolhozlarda, %46sı sovhozlarda, %17,5u özel bahçelerde gerçekleştirilir.
Balıkçılık
Balıkçılıkta dünyada 2. sırada yer alan SSCBde bu alanda 400ü aşkın kolhoz etkinlik göstermekteydi. Dünyadaki balıkçılık tekniklerinin %22sine sahip olan SSCBde 600 balık işleme tesisi olan gemi ve balık taşıma gemisi vardı. 260a yakın bilimsel araştırma gemisi bu alanda etkinlik göstermekteydi. Tutulan balık miktarı 1981de 9,412 milyon ton dolayındaydı.
Ormancılık
Ülke yüzölçümünün %40a yakın bölümünü kaplayan ormanlar da 1984'te 280 milyon metreküplük üretimde dünya kereste üretiminde SSCBnin birinci sırada yer almasını sağladı.
Madencilik
SSCB dünyanın en zengin yer altı kaynaklarına sahip ve en büyük maden üreticisi ülkesiydi. Taşkömürü, turba, petrol, doğalgaz, demir cevheri, çinko, nikel ve boksit rezervleri bakımından dünyada birinci ya da ilk birkaç ülke arasında yer alır. En büyük petrol yatakları Volga ile Ural arasında, Kafkasyada(Bakü, Groznyj) Batı Kazakistanda (Emba) ve Sahlin adasında yer alır. Doğalgaz yatakları ise, Kuzey Kafkasyada (Stavropol), Ukraynada (Şebelinsk), Özbekistanda (Gazli) ve Volga bölgesinde yoğunlaşır. En önemli taş kömürü havzaları Donbas, Kuzbas, Kansk-Açinsk, Karaganga, İrkutsk, Peçora ve Güney Yakutistandır. Demir cevheri yatakları, Kursk bölgesinde, Krivoy-Rog havzasında, Urallarda, Kazakistanda ve Sibiryada yoğunlaşır. Manganez Cevheri yatakları, Gürcistanda (Çiatursk) ve Ukraynada (Nikopolsk); Güney Urallarda ve Batı Kazakistanda; titan, Urallar, Ukrayna ve Sibiryada; bakır, Kazakistanda, Urallarda ve Transbaykalda; kurşun ve çinko, Kazakistanda; nikel, Kola Yarımadasında, Sibiryada Norilsk bölgesinde ve Urallarda; Kobalt Tuvada; Kalay, Transbaykalda ve Uzakdoğuda bulunur; elmas, Yakutistanda çıkartılır.
Sanayi
Ağır sanayi temeline dayalı Sovyet sanayisi, ülke çapında yer altı kaynaklarına bağlı olarak gelişti. Bellibaşlı metalürji tesisleri, Donbas-Kriyov-Rog, Ural-Kuzbas, Ural Karaganda kombinalarıdır. Moskova, Leningrad ve Kriyov-Rogda demiryolu malzemesi, otomobil, tekstil makinaları ve silah fabrikaları; Volga Vadisinde(Gorki, Kazan, Saratov ve Volgograd) otomobil, traktör, tarım makinaları işletmeleri; Urallarda (Nijni-Tagil, Sverdlovsk, Çelihabinsk) silah, otomobil, iş makinaları fabrikaları; Türkistanda(Taşkent) tarım makinaları işletmeleri; Sibiryada (Novosibirsk, İrkutsk, Kuzbas) işmakinaları, tarım ve demiryolu araçları fabrikaları metakürjiye bağlı imalat sanayisini oluşturur. Makina yapımında ABDden sonra 2. sırada yer alan SSCB, 1975'te 232.000 dolayında takım tezgahı üretmekteydi. 1982de üretilen türbinlerin toplam gücü 17.300.000 kwdı. ABDden sonra dünya üretiminde kimya sanayisi alanında 2. sırada yer alan SSCB, bu dalda birçok ürün bakımında en önde bulunmaktadır.
Hafif sanayi çerçevesinde 1984'te 11,8 milyar m2 tekstil ürünü, 1982de 730 milyon çift ayakkabı, 1984'te 118.000 biçerdöver, 1,2 milyon motosiklet, 5,5 milyon bisiklet ve motorlu bisiklet 4,4 milyon fotoğraf makinası, 70 milyon saat, 9,4 milyon radyo ve pikap, 9 milyon televizyon, 4,5 milyon çamaşır makinası, 5,7 milyon buzdolabı üretildi. Son yıllarında SSCB petrol, dökme demir, yapay gübre, çimento, traktör, biçerdöver, dizel ve elektrikli lokomotif, yünlü kumaş ve deri ayakkabı üretiminde dünyada birinci sıradaydı. SSCB'nin son yıllarında, dünya sanayi üretiminin %20si SSCBde gerçekleştirilmekteydi.