Vasıf Öngören

Vasıf Öngören (15 Şubat 1938; Tavşanlı, Kütahya - 14 Mayıs 1984, Amsterdam), Türk tiyatro sanatçısı, dramaturg, yönetmen, yazar ve tiyatro kuramcısı.
Brecht'çi tiyatronun biçimsel özelliklerini, epik tiyatro yöntemini Türkiye'de ilk kez uygulayan dramaturgdur.
Ülkenin temel sorunlarını ele alan dört oyunuyla (Asiye Nasıl Kurtulur?, Almanya Defteri, Oyun Nasıl Oynanmalı? ve Zengin Mutfağı) Türk tiyatrosunda iz bırakmış bir oyun yazarıdır.
Yazar, karikatürcü Ferit Öngören ve şair Veysel Öngörenin kardeşi; oyuncu Aslı Öngören'in babasıdır.
Yaşamı
1938de Tavşanlı'da dünyaya geldi. Diyarbakırlı bir ailenin oğludur. Babası, Garp Linyitleri İşletmesinde memur olan Bedrettin Öngören, annesi Cemile Hanımdır.
Tavşanlı Ortaokulu ve Kütahya Lisesinde öğrenim gördü. Tiyatroya ilgisi ortaöğrenimi sırasında ortaya çıktı ve lisede üç yıl boyunca okulun tiyatro kolunu yönetti.
Liseden sonra üniversite öğrenimi için İstanbula gitti; iki yıl İstanbul Üniversitesi Jeofizik Bölümünde okudu. 1958 yılında Eminönü Halkevinde Gençlik Tiyatrosunun çalışmalarına katıldı. 1959da Türk Milli Talebe Federasyonu Gençlik Tiyatrosuna girdi. Çalışmalarında yer aldığı Pabuççu Ahmet ve Midasın Kulakları adlı oyunların İtalya ve Almanyaya götürülmesi ve Almanya da Erlangen Tiyatro Şenliğine katılması, tiyatro tutkusunu arttırdı. 1962de İstanbul Üniversitesi Jeofizik Bölümü'nü yarıda bırakarak tiyatro öğrenimi görmek üzere Berline gitti.
Berlin'de Freie Universität Theaterwissenschaft (Felsefe Fakültesinin Tiyatro Bilimleri) bölümüne yazıldı ve Doğu Berline geçerek Berliner Ensembleda Manfred Wekwerthin reji çalışmalarına katıldı. Böylece, Epik Tiyatro'yu kaynağından öğrenme olanağı buldu. Geçimini sağlamak ve eğitimine devam etmek için fabrikalarda işçilik, tercümanlık, sokak ressamlığı gibi işler yaptı. Kendisi gibi İstanbuldaki eğitimini bırakıp Berline tiyatro eğitimi almaya gelen arkadaşı Nuran Oktar ile 1964 yılında evlendi. Bu evlilikten bir kızı dünyaya geldi (1968).
Türkiye'ye döndükten sonra Ankara ve İstanbul tiyatrolarında oyunculuk yaptı. 1965 yılında, daha sonra Almanya Defteri adıyla tekrar yazacağı, ilk oyunu Göç'''ü yazdı. Bu oyun, İstanbul Uluslararası Tiyatro Şenliği'nde Gençlik Tiyatrosu tarafından sergilendi; ikincilik ödülü aldı.
1966da askerliğini köy öğretmeni olarak yapmak üzere Kayseri'nin Dereköy'üne tayin oldu. 196668 yıllarında askerliği sırasında ünlü oyunu Asiye Nasıl Kurtulur?'u yazdı.
Askerlikten sonra Halk Oyuncuları'nda profesyonel oyunculuk yaptı, çeşitli gazetelerde estetik, sanat, kültür sorunları üzerine yazılar yazdı. Epik tiyatroya ilgili arkadaşları ile 1969da Ankara Birliği Sahnesi adlı tiyatro topluluğunu kurdu. 1970te Ankara Birliği Sahnesi'nde "Asiye Nasıl Kurtulur?"u sahneledi. Büyük başarı kazanan oyun Rusça, Azerice, Kazakça, Yugoslavca ve Fransızca'ya çevrildi. Öngören, Ankara Sanat Sevenler Derneği tarafından yılın en başarılı rejisörü ve yazarı olarak ödüllendirildi. 1971de Brecht'in "Adam Adamdır" oyunu yönetti; Ankara Birliği Sahnesi, oyun sahneye konulmak üzere iken dağıldı.
Öngören, "Göç" oyununu "Almanya Defteri" adıyla tekrar yazdı ve kendi kurduğu tiyatroda sahnelemeye başladı. "Asiye Nasıl Kurtulur?" İstanbul'da Dostlar Tiyatrosu'nda oynandı.
12 Mart askeri darbesinden sonra 1972de Halil Ergün, Erdoğan Akduman ve Mustafa Alabora ile birlikte ′′gizli örgüt ′′ kurmak suçuyla tutuklandı. Askeri mahkemece altı yıl sekiz aya mahkum oldu. İki yıl cezaevinde kaldıktan sonra 1974 genel affıyla serbest kaldı. Hapishanede "Oyun Nasıl Oynanmalı?"yı yazdı.
1976'da İstanbul Birlik Sahnesi'ni kurdu. Brecht'in "Faşizmin Korku ve Sefaleti" ve "Sezuanın İyi İnsanı" oyunlarını yönetti.
1977'de "Zengin Mutfağı" oyununu ilk kez sahneledi. Oyun "İsmet Küntay Ödülü" ve "Sanat Sevenler Derneği Ödülü" dahil 4 ödül kazandı. Aynı sene kızı Aslı Öngören'e adadığı masal kitabı "Masalın Aslı"nı yazdı. Bu kitap 1978'de Almanya'da Almanca olarak basıldı.
1979'da Nazım Hikmet'in "Memleketimden İnsan Manzaraları" kitabından oyunlaştırdığı "1941-42den İnsan Manzaraları" adlı oyunu Birlik Sahnesi'nde sahneledi. Aynı yıl, "Oyun Nasıl Oynanmalı?" Ankara Sanat Tiyatrosu tarafından sahnelendi.
1980 yılında yurtdışına çıkan Öngören, Batı Berlin ve Amsterdam'da çalışmalarını sürdürdü. Hollanda'da yaşayan Türk işçi ve öğrencilerden oluşturduğu tiyatro Vasıf Öngören Tiyatrosu olarak çalışmalarını sürdürmektedir.
1984 yılında Amsterdamda ani bir kalp krizi sonucu 46 yaşında hayatını kaybetti.