Otello Kâmil

Otello Kamil (Kamil Rıza Bey, 1887, Zırnevo - 1934, İstanbul), Türk tiyatrocu. Türkiye'ye Shakespeare'i tanıtan tiyatrocu olarak bilinir. Defalarca oynadığı Othello rolü nedeniyle Otello Kamil adıyla tanınmıştır.
Hayatı
1889 yılında asker olan babasının sürgünde olduğu Zırnevoda dünyaya geldi. Asıl adı Kamil Rıza Beydir.
İlk kez babasının komutanı olduğu alayda askerler tarafından sahnelenen Vatan Yahut Silistre oyununda Abdullah Çavuş rolüyle sahneye çıktı. II. Meşrutiyet döneminden sonra oyunculuğa başladı; Mürebi-i Hissiyat Kumpanyasında Behzat Haki Bey ile tanıştı. Hüseyin Kaminin kurduğu Darültemsili Osmanide de çalıştı ancak topluluk kısa süre içinde dağıldı. 1910da Burhanettin Beyin yanında çalışmaya başladı. Alphonse Daudetin Arlesli Kız adlı oyununda Mitifigo rolü ile büyük başarı kazandı. Ahmet Fevzi Efendi topluluğu ile Anadolu turnesine çıktı.
1914'te açılan sınavı kazanarak Darülbedayi'nin ilk öğrencilerinden birisi oldu fakat Çanakkale Savaşına katılmak üzere kısa süre sonra buradan ayrılmak zorunda kaldı; Romanya cephesine gönderildi. Mütareke sonrasında Anadoluya geçti, Temaşa adında bir dergi çıkardı. Bir topluluk kurup turneler düzenlemek istedi ancak topluluk fazla yaşamadı ve Kamil Rıza Bey İstanbula döndü.
Gavril Efendi'nin gezici kumpanyasına katıldı ve bu kumpanyayla birlikte memleketi dolaşarak Sheakespeare'in Türkçeye "Arabın İntikamı" adıyla uyarlanan Othello oyununu canlandırdı. Otello lakabı bu sırada takıldı.
Ekonomik sıkıntılar çeken Kamil Rıza Beyin sağlığı içki, sigara ve madde düşkünlüğü neticesinde bozuldu. Tüm bunlara Reyno hastalığı iki bacağını da kestirmek zorunda kaldı. Uzuvlarını kaybettikten sonra Şehir Tiyatrolarından aldığı aylıkla geçinen Kamil Rıza Bey, bir gazinonun kışlık salonunda yaşamaktaydı. Genç bir gazeteci olan İlhan Tarus Kadıköyde bir eve geçip son günlerini daha rahat geçirmesine yardımcı oldu. Kimi kaynaklara göre 1934 yılında İlhan Tarusun onun için yazdığı son oyunu sahnelemek üzereyken öldü; kimi kaynaklara göre ise son oyununu oynadıktan sonra orkestra boşluğuna atlayarak yaşamına son verdi.
Yaşamı yazar Aslıhan Ünlü tarafından oyunlaştırılmış ve 1999-2000 sezonunda Antalya Devlet Tiyatrosu tarafından Otello Kamil anısına tek kişilik bir oyun sergilemiştir, ayrıca ismi İstanbul Mecidiyeköy'de bir sokağa verilmiştir.
Hakkında yazılanlar
Nazım Hikmet Ran da Oyunlarım Üstüne başlıklı yazısında Otello Kamil'den övgüyle söz etmiştir. Nazım Hikmet'in bu yazısından bir bölüm:
"Ankara'da 921 kışında, ahırdan bozma salaş bir tiyatroda, gaz lambalarının ışığında ve ikide bir soğuktan avuçlarıma hohlayarak Otello Kamil'i seyrettim. Ömrümde ilk defa Şekspiri seyrettim. Abdullah Cevdet adında bir eski Jön Türk şairi Arap ve Acem sözcükleriyle dolu bir dille büyük üstadı Türkçeye çevirmişti. Otello'yu, Hamlet'i filan okumuştum, şaşmıştım, hayran olmuştum, ama pek anlamamıştım. Kamil bir gezgin aktördü. Repertuvarında bir tek piyes vardı denilebilir. Otello'nun, Otello'yu Papazyan üslubuyla oynadığını söylerler. Ne yazık Papazyanı Otelloda seyretmek nasib olmadı. Ama çırağı Kamil'in Otello'suna bakıp ustasının ustalık kertesini kestirmek mümkün.
Kamil, Ankara'da kaldığım aylar içinde Venedik Amiralini belki on kere oynadı, ben her keresinde ordaydım. Şekspir'e hayranlığımı Abdullah Cevdet'in kötü, çok kötü çevirmelerine borçluyum, ama Şekspiri bana Vahram Papazyan'ın çırağı Otello Kamil anlattı. Kamil çoktan öldü, aç, sefil, hasta, göçüp gitti. Vahram Papazyan Sovyetler Birliği'ne geldi..."