Siyah Lale

Siyah Lale, Alexandre Dumas tarafından yazılan tarihi bir romandır.
Konu
Hollandanın Dordrecht kentindeki zengin ve soylu bir tüccarın oğlu olan Cornelis van Baerle, aynı zamanda Hollanda Başbakanının kardeşi olan Cornelis de Wittin vaftiz oğludur. Tıp eğitimini tamamladıktan sonra, 24 yaşında olduğu sırada, 1668 yılında babasını kaybeder. Babası öldükten sonra kendisine büyük bir miras kalan Cornelis, kendisini lale yetiştiriciliğine adar ve serveti sayesinde bu alanda hızla uzmanlaşır. Uzun yıllardır kendi evindeki imkanlarıyla lale yetiştirmiş ve önemli başarılar elde etmiş olan komşusu Isaac Boxtel ise, Cornelisin bu girişiminden memnun olmamış, başta rekabet etmeye hatta komşusunun lale soğanlarını tahrip etmeye çalışmış, sonunda vazgeçip bütün gün onu penceresinden gizlice izlemeye başlamıştır.
Haarlemdeki Çiçek Üreticileri Derneği; iri, lekesiz, siyah bir lale üretene yüz bin gulden ödül vadeder. Fakat o dönemde koyu esmer renkli lale bile üretilemediği için bu yarışmayı kazanmak olası görülmez. Birçokları gibi yarışmaya katılan Cornelis, kısa sürede lalelerinin rengini koyulaştırmayı başarır ve siyah kaleye ulaşmaya yaklaşır.
1672 Ocak ayında Dordrecht'i ziyaret eden Cornelis de Witt, kardeşi Johan'ın Monsieur Louvois ile yazışmalarının bulunduğu bir zarfı vaftiz oğluna emanet eder. Pencereden evi gözetlemekte olan Isaac bu teslimata şahit olur. Isaac, yedi ay sonra Cornelis de Witt'in tutuklandığını öğrenince komşusunu ihbar eder. Ertesi gün, Hollanda Başbakanı Johan de Witt ve kardeşi Cornelis de Witt 20 Ağustos 1672 tarihinde Laheyde linç edilerek öldürülür. Cornelis de Wittin bu olaydan kısa süre önce yazdığı ve mektupların açılmadan yakılmasını söyleyen uyarı notu aynı gün Cornelis van Baerle'ye ulaşır, ama notu alır almaz evi askerler tarafından basılan Cornelis van Baerle tutuklanır ve yargılanmak üzere Lahey'e götürülür. Isaac o gece komşusunun bahçesine girer, ama aradığı soğanı bulamaz. Evin içindeki çiçek atölyesinde de bulamayınca Cornelis'in soğanı üç parçaya ayırdığını öğrenir ve tutuklanınca yanında götürdüğünü anlayarak Lahey'e gitmeye karar verir.
Laheyde hapse atılan Cornelis, burada huysuz gardiyan Gryphusun iyi kalpli kızı Rosa ile tanışır. Cornelis 23 Ağustos günü mahkemeye çıkarılır ve kısa bir yargılamadan sonra ölüm cezasına çarptırılır. Cezasının iki saatten kısa bir süre içinde infaz edileceğini öğrenen Cornelis, kendisiyle ilgilenmiş olan Rosaya aşkını ilan eder ve kendisi idam edildikten sonra yetiştirip ödülü alması için siyah lale soğanlarını, vaftiz babasının notunun bulunduğu kağıda sararak Rosaya verir. Cornelis idam sehpasına götürülür, ama idam edilmeden hemen önce hayatının bağışlandığını ve müebbet hapse mahkum edildiğini öğrenir.
Loevestein Kalesine götürülen Cornelis, Rosaya ulaştırılmak üzere yazdığı mektubu, zaman içinde yakaladığı ve evcilleştirdiği güvercinlerle gönderir. Bir süre sonra Rosa çıkagelir; mektubu aldığını ve babasının Loevestein Kalesine tayin edilmesini sağladığını anlatır. İki aşık her akşam görüşürler, Rosa laleleri yetiştirir, Cornelis de ona okuma-yazma öğretir. Isaac ise Jakob Gisels takma adıyla hapishaneye gelip gitmeye ve Gryphus ile görüşmeye başlar. Bir gün Gryphus, Cornelisin hücresine yaptığı baskında Cornelisin lalelerinden birini bulur ve çiçeği ayağıyla ezer; ama yaptığını öğrenen Isaacin çok sinirlenmesi üzerine pişman olur.
Rosa, her gün hapishaneye gelmeye devam eden Isaacten gizli biçimde siyah laleyi yetiştirmeyi başarır, fakat yarışmayı düzenleyen derneğe mektup gönderdiği sırada Isaac kızın odasına gizlice girer, siyah laleyi çalar ve doğrudan Haarleme götürür. Lalenin çalındığını gören Rosa, üçüncü ve son lale soğanını yanına alır, babasına haber vermeden bir ata binerek Haarleme gider ve Haarlem Belediye Başkanı ve Çiçek Üreticileri Derneği Başkanı Van Systensin yanına çıkar. Fakat Van Systens, Rosayı ciddiye almaz. O sırada, De Witt kardeşleri tasfiye ederek 21 yaşında ülkenin başına geçen Prens III. Willem van Oranje, siyah lale haberini alıp şehre gelir. Prens, belediye başkanının odasına girdiğinde, derdini anlatmaya çalışan Rosayı görür; kendisini dernek üyesi olarak tanıtır ve Rosanın hikayesini dinler. Rosa başından geçen her şeyi anlatır. Yanında kanıt olarak getirdiği üçüncü lale soğanını da gösterir; ayrıca bu soğanın sarılı olduğu kağıtta Cornelis de Wittin elyazısını gören Prens, Cornelis van Baerlenin masum olduğunu anlar.
Siyah laleyi yetiştiren kişiye verilecek ödül için 15 Mayıs 1673 günü Haarlemde büyük bir tören düzenlenir. Ödülü almayı bekleyen Isaac ve prensin isteği üzerine güzel bir kıyafet giymiş olan Rosa tören alanına ayrı ayrı gelirler. Prensin emriyle Haarleme getirilen ve idam edilmeye götürüldüğünü zanneden Cornelis, sahnede Prensin ödülü Rosaya verdiğini görür. Duyduğu hayret ve korku nedeniyle beyin kanaması geçiren ve oracıkta ölen Isaaci gören Cornelis, hırsızın eski komşusu olduğunu anlayınca şaşırır.
Yüz bin guldenlik ödülü alan Cornelis ve Rosa evlenerek Dordrechte dönerler. Boxtelin evi açık artırmayla satışa çıkarılır, Cornelis bu evi bahçesiyle birlikte alarak kendi bahçesine katar. Gryphus, damadının bahçesindeki çiçeklerin bekçiliğini yapar. Cornelis ve Rosanın 1674 ve 1675 yıllarında doğan iki çocukları olur; çocuklardan erkek olana Cornelis, kız olana Rosa adı verilir.
Karakterler
Albay Van Deken: Prens III. Willem van Oranjenin yaveri
Cornelis de Witt: Hollanda Başbakanı Johan de Wittin kardeşi
Cornelis van Baerle: Lale yetiştiricisi, doktor, Cornelis de Wittin vaftiz oğlu
Craeke: Johan de Wittin hizmetçisi
Gryphus: Buitenhof ve Loevestein hapishanelerinin görevlisi
Isaac Boxtel: Cornelis van Baerlenin kıskanç komşusu
Johan de Witt: Hollanda Başbakanı
Prens III. Willem van Oranje: 1672de De Witt kardeşleri tasfiye ederek ülkenin başına geçen prens
Rosa: Gryphusun kızı
Van Systens: Haarlem Belediye Başkanı ve Çiçek Üreticileri Derneği Başkanı
Film uyarlamaları
Kitap 1921, 1937, 1956, 1970 ve 1988 yıllarında sinemaya uyarlanmıştır. Alain Delon'un başrolünde olduğu, 1963 yapımı film ise kitaptan bağımsızdır.