Uğurköy, Borçka

Uğurköy (Gürcüce: ; translit.: "ak'ria"), Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı bir köydür. Köyün eski adı Akria'dır. Tarihsel Maçaheli bölgesinin Türkiye tarafında kalan köylerinden biridir.
Köyün eski adı
Tarihsel olarak bir Gürcü yerleşimi olan ve bugün Uğurköy adını taşıyan köyün bilinen en eski adı Akriadir. Gürcüce Akria () biçiminde yazılan bu ad, Türkçe kaynaklarda Akriya olarak geçer. Nitekim Muvahhid Zeki, 1927de yayımlanan Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye adlı Osmanlıca kitapta köyün eski adını Akriya () olarak yazmıştır. 19. yüzyılın son çeyreğinde bölgeyi ele geçiren Ruslar ise, 1886 yılı nüfus sayımında köyün adını Gürcüce yazılışına uygun biçimde Akria () olarak kaydetmiştir. Bu tarihten yaklaşık yedi yıl sonra Maçaheli bölgesini dolaşan Gürcü tarihçi köyün adını Akria olarak değil Akrieli () biçiminde yazmıştır.
Köyün adı, 1925te Uğur olarak değiştirilmiş olmasına rağmen Dahiliye Vekaletinin 1933'te yayımladığı Köylerimiz adlı kitapta adı Akriya olarak verilmiştir.
Coğrafya
Köy, Artvin il merkezine 92 km, Borçka ilçe merkezine 60 km uzaklıktadır. Uğurköy endemik flora ve faunaya sahip doğasıyla da bilinmektedir.
Demografi
Tarihsel Gürcistanın önemli tarihsel bölgelerinden biri olan Maçahelide kadın ve erkeğin birlikte sayıldığı ilk nüfus tespiti Rus idaresi sırasında yapıldı. 1886 yılında yapılan bu sayıma göre Akriada 113 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Bu tarihte Akria, Aşağı Acara kazasına (uçastok) bağlı Zeda-Hertvisi nahiyesinin köylerinden biriydi. Tamamı Gürcülerden oluşan bu nahiyenin bugün Türkiye tarafında kalan köylerinin toplam nüfusu 712 kişiden oluşuyordu ve bu nüfusun yaklaşık % 16sı Akriada yaşıyordu.
Türkiye sınırları içinde kalmasından bir yıl sonra, 1922 yılında nüfus cetveline göre Akria'nın nüfusu 29 hanede yaşayan 247 kişiden oluşuyordu. Hane başına ortalama 8,5 kişi düşmesi, Mindietide olduğu gibi köydeki ailelerin kalabalık bir nüfusa sahip olduğunu göstermektedir. Öte yandan 1886 yılından itibaren nüfusun iki katından fazla artış göstermesi, bu tarihten sonra köyden Osmanlı ülkesine göçün olmadığına işaret etmektedir.
Akrianın adının Uğur olarak değiştirilmesinden sonra, 1926 yılında yapılan nüfus sayımında köyde hane sayısı 33e, nüfus da 264 kişiye ulaşmıştı. Bu nüfusun 131i kadın, 133ü erkekti. Bu tarihte hane başına ortalama 8 kişi düşmesi, Akrianın kalabalık aile olarak yaşama geleneğine sahip olduğunu göstermektedir. Ancak bunun başka bir açıklaması, yoksulluk ve ekilebilir arazilerin sınırlı olması nedeniyle ailelerin bölünmeme yolunu seçmiş olması da olabilir.
Son tespitlere göre Uğurköyde 138'i erkek ve 115'ü kadın olmak üzere 253 kişi yaşamaktadır. Yaklaşık 90 yıl öncesine göre bile nüfusun azalmış olması köyden kente göçün bir sonucu olabilir.
Tarihçe
Akria, tarihsel Acara bölgesinin Tao-Klarceti'de kalan kısmında yer alan yerleşimlerden biridir. Akrianın içinde yer aldığı Maçaheli bölgesini Osmanlı Devleti 16. yüzyılda ele geçirdiğinde Miçihiani adını taşıyordu. Erken Orta Çağda Gürcü Krallığı döneminde Akria köyü, Gürcü Ortodoks Kilisesinin piskoposluklarından biri olan Tbeti Piskoposluğu sınırları içinde kalıyordu. Tbetis Sulta Matiane (12-16. yüzyıl) adlı elyazmasında köyün adı ve bu köyden Tbeti Kilisesine bağış yapmış kişi olarak Nana adı ve Guianeti soyadı geçer.<ref>{{Web kaynağı |url=https://dspace.nplg. gov. ge/handle/1234/200401 |başlık=Sulta Matiane (Tbeti Manastırı Bağışçı Kayıtları), (Yayıma hazırlayan) Tina Enukidze, Tiflis, 1977, s. 60, 112. |erişimtarihi=26 Kasım 2022 |arşivurl=https://web.archive. org/web/20221126192351/https://dspace.nplg. gov. ge/handle/1234/200401 |arşivtarihi=26 Kasım 2022 |ölüurl=hayır }}</ref> Geç Orta Çağda Samtshe-Saatabagonun (1268-1625) idaresi altındayken, 16. yüzyılın ikinci yarısından Osmanlı egemenliğine girdi ve Çıldır Eyaleti sınırları içinde kaldı.
Yaklaşık üç yüzyıl Osmanlı idaresinde kalan Akriayı 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşında Ruslar ele geçirdi. Bu savaştan yaklaşık sekiz yıl sonra, 1886 tarihinde yapılan nüfus sayımına göre Akria Batum sancağının (okrug) Aşağı Acara kazasına (uçastok) bağlı bir köydü. Aşağı Acara kazasına bağlı Zeda-Hertvisi nahiyesinde yer alıyordu. Bu nahiyenin bugün Türkiye'de bulunan kısmında Akrianın dışında Mindieti (), Efrat / Eprat ( / Э), Zed-Vake (-), Kvabistavi (-) ve Zeda-Hertvisi (-) köyleri yer alıyordu.
Akria, I. Dünya Savaşının sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından, 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan sınırları içinde kaldı. 1921de Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Türk birlikleri de Ardahan, Artvin ve Batum bölgelerini işgal etti. Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de Sovyet Rusya'yla imzaladığı Moskova Antlaşmasıyla Akrianın da içinde yer aldığı Artvin ve Ardahan Türkiyeye bırakıldı.
Akria, Türkiye'ye sınırları içinde kalmasından bir yıl sonra, 1922 tarihli nüfus cetveline göre Artvin vilayetinin Borçka kazasına bağlı Maçaheli nahiyesi sınırları içinde yer alıyordu. Akrianın adı 1925te Uğur (daha sonra Uğurköy) olarak değiştirildi. Bununla birlikte Akria (Akriya) adı halk arasında bugün de kullanılmaktadır. 1926 nüfus sayımında Akria Artvin vilayeti merkez kazasına bağlı Maçaheli nahiyesinin bir köyüydü. Akria 1928 tarihli Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı Osmanlıca yayında Uğur adıyla yer almasına karşın, Dahiliye Vekaleti'nin 1933te yayımladığı Köylerimiz'' adlı yayında Çoruh vilayetinin Borçka kazasının bir köyü olarak Akriya adıyla kaydedilmiştir.
Osmanlı Devleti ele geçirmeden önce inşa edilmiş olan Akria Kilisesi, tek nefli bir yapı olup günümüze büyük ölçüde sağlam ulaşmıştır.