Roman Polanski

Roman Polanski (18 Ağustos 1933), Yahudi asıllı Polonyalı film yönetmeni, yapımcı, senarist ve eski aktördür.
Yaşamı
Polanski, 1933'te Polonya'dan göçmüş Yahudi bir baba ve Polonyalı bir annenin oğlu olarak Pariste dünyaya geldi. Üç yaşında ailesi ile birlikte Krakówa taşındı. 1940'ta şehrin Almanlar tarafından işgal edilmesinin ardından ailesi bir toplama kampına gönderildi.
Naziler tarafından götürülmesinden hemen önce babasının sayesinde kaçmayı başaran Polanski, iyiliksever Katolik ailelerin yardımı sayesinde hayatta kalmayı başarır. Annesi Auschwitzde ölür. Kamptan sağ olarak kurtulmayı başaran babası, oğluyla birlikte Krakova döner. Babasının tekrar evlenmesi üzerine, artık bir yetişkin olan Polanski evden ayrılır. Babası, Polanskiyi bir teknik okula gönderir. 1950de bir sinema okuluna devam etmek üzere okulu terk eder. Aynı zamanda, Kraków tiyatrosunda oyuncu olarak işe başlar. İlk sahneye çıkışı, 1954te Andrezj Wajdanın Pokolenie / Bir Kuşakı ile olur.
1954te Lodzun ünlü Devlet Film Okulunda yönetmenlik bölümüne girer, üç yıl sonra öğrencilik döneminin ilk filmi olan Rozbijemy Zabawe/ Break Up The Party yi çeker.
İlk tanınan filmi 1962de çektiği Knife in The Water - Suda Bıçak olur. Bu filmde senaryo üzerinde kendisi çalışmıştır. Sonraki iki filmini çekmek üzere Birleşik Krallık'a giden yönetmenin burada yaptığı ilk film olan Repulsion - Tiksinti, parlak bir başarı elde edemez. Filmin, yönetmenin en çok sevdiği filmi olduğu söylenir. Polanskinin Hollywooda ayak basışı, 1968de çektiği korku filmi Rosemarys Baby- Rosemary'nin Bebeği ile olur. Önceki eserlerinde olduğu gibi bu filmde de yönetmen, uğursuzluklara işaret eden bir dehşet havası yaratır.
Bir sonraki filmi Macbeth, bir Shakespeare uyarlamasıdır. İkinci karısı Sharon Tatein Manson Ailesi tarafından canicesine öldürülmesinin hemen ardından çekilmesi, yönetmenin hissettiği acı ve şiddetin filme yansımasına sebep olmuştur.
Bu filmin ardından kılık değiştiren yönetmen, İtalyaya gidip bir seks komedisi çeker. Ardından, en iyi filmlerinden biri sayılan Chinatownu çekmek üzere tekrar Hollywooda döner (1974). Film, Polanskiye bir Oskar, bir de İngiliz Akademi Ödülü getirir. 1976 yılında çektiği heyecan verici ve gerçeküstü The Tenant- Kiracı ile başarıları devam eder. Uğursuz, paranoyak bir delilik, suistimal ve intikam hikayesini anlatan filmin Polanskinin Parise geldiği ilk yıllarda yaşadığı mahallede çekildiği söylenir. Bu film aynı zamanda "apartman üçlemesinin" Repulsion ve Rosemary'nin Bebeği'nden sonraki üçüncü ve son filmi olma özelliğini taşımaktadır.
Tutuklama kararı
Polanski 1977 yılında o zaman 13 yaşında olan Samantha Geimer isimli bir kıza hukuken tecavüzden (ki bu olayın Jack Nicholson'un evinde vuku bulduğu rivayet edilir) suçlu bulunur. Bu olayın ardından ABD'deki tutuklama kararı nedeniyle Parise yerleşir ve Fransız vatandaşlığına geçer. Fransız otoriteler yönetmeni iade etmezler. 1979 yılına kadar da film yapmaz. Thomas Hardynin bir romanından uyarlanan üç saat uzunluğundaki Tess (17 yaşındaki Nastassja Kinski filmde rol alacaktır.), Fransada o zamana kadar çekilen en pahalı film olur. Polanski, bunun karşılığını bir Oskar ödülü ve Cesarda en iyi yönetmen ödülüyle alacaktır.
Bir sonraki filmi olan Pirates-Korsanlar (1986) ise tam bir hayal kırıklığı yaratır. 1987de çektiği ve Harrison Fordun rol aldığı gerilim filmi Frantic de ne eleştirmenlerden, ne de işin ticari kısmıyla ilgilenenlerden olumlu puan alabilmiştir. 1992de Bitter Moon - Acı Ay u çeker ama beğenilmez. Polanski eleştirmenlerin övgüsünü ancak 1994te çektiği Death and the Maiden ile kazanabildi. Ariel Dorfmanın oyunundan uyarlanan filmde Ben Kingsley ve Sigourney Weaver başrol oyunculuğu yaptılar. İki yıl sonra deneysel bir çalışma olan Gli Angeliye imza atan yönetmen, 1999da The Ninth Gate (Dokuzuncu Kapı) ile esrarlı gerilim filmlerine dönüş yaptı.
Yönetmen, 2002 yılında, kendi yaşam-öyküsünün aynası niteliğindeki Piyanisti çekti. II. Dünya Savaşı sırasında, Varşova'nın varoş sokaklarında yaşam savaşı veren bir adamın hikayesini konu alan film, 55. Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye Ödülü'ne layık görüldü.
2005 yılında ise Charles Dickens'in Oliver Twist romanını filme çekmiştir. Hikaye, 19. yüzyılda, yetim bir çocuğun, Londra sokaklarında yaşamak zorunda kaldığı sefilliği anlatır.
Filmleri
Yönetmen olarak
Zaczarowany rower (Magical Bicycle) (1955)
Morderstwo (A Murderer) (1957)
Uśmiech zębiczny (A Toothful Smile) (1957)
Rozbijemy zabawę (Break Up the Dance) (1957])
Dwaj ludzie z szafą (Two Men and a Wardrobe) (1958)
Lampa (The Lamp) (1959)
Gdy spadają anioly (When Angels Fall) (1959)
Le Gros et le maigre (The Fat and the Lean) (1960)
Ssaki (Mammals) (1961)
Noz w wodzie(Knife in the Water) (1962)
Les plus belles escroqueries du monde (The Beautiful Swindlers, "La rivière de diamants) (1964)
Tiksinti (1965)
Cul-de-sac (1966)
Korkusuz Vampir Avcıları (1967)
Rosemary'nin Bebeği (1968)
Macbeth (1971)
What? (Diary of Forbidden Dreams) (1973)
Chinatown (1974)
Le Locataire (The Tenant) (1976)
Tess (1979)
Pirates (1986)
Frantic (1988)
Bitter Moon (1992)
Death and the Maiden (1994)
Dokuzuncu Kapı (1999)
The Pianist (2002)
Oliver Twist (2005)
To Each His Cinema (2007)
Pompeii (2008)
The Ghost Writer (2010)
Acımasız Tanrı (2011)
A Therapy (kısa film) (2012)
La Vénus à la fourrure (Venus in Fur) 2013
Oyuncu olarak
Trzy opowieści (Three Stories) - Genek 'The Little' rolünde (1953)
Zaczarowany rower (Magical Bicycle) - Adas (1955)
Rower (Bicycle) - Bisiklet satın almak isteyen genç çocuk (1955)
Pokolenie (A Generation) - Mundek (1955)
Nikodem Dyzma - Oteldeki Genç (1956)
Wraki (The Wrecks) (1957)
Koniec nocy (End of the Night) - Little One (1957)
Dwaj ludzie z szafa (Two Men and a Wardrobe) Bad boy (1958)
Zadzwońcie do mojej żony? (Call My Wife) Dansçı (1958)
Gdy spadają anioly (When Angels Fall Down) - Yaşlı Kadın (1959)
Lotna - Müzisyen (1959)
Zezowate szczęście (Bad Luck) - Jola's Tutor (1960)
Do widzenia, do jutra (Good Bye, Till Tomorrow) - Romek (1960)
Niewinni czarodzieje - (Innocent Sorcerers) -Dudzio (1960)
Ostrożnie, Yeti! (Beware of Yeti!) (1961)
Gros et le maigre, Le (The Fat and the Lean) - The Lean (1961)
Samson (1961)
Knife in the Water (Nóż w wodzie) - Delikanlı-Seslendirme (1962)
Repulsion - Kaşıkla Oynayan (1965)
The Fearless Vampire Killers - Alfred, Abronsius'un Asistanı (1967)
The Magic Christian - Yalnız başına içki içen adam (1969)
What? - Mosquito (1972)
Blood for Dracula (Andy Warhol) - Tavernadaki adam (1976)
Chinatown Bıçaklı Adam (1974)
Locataire, Le (The Tenant) - Trelkovsky (1976)
Chassé-croisé (1982)
En attendant Godot (TV) - Lucky (1989)
Back in the U. S. S. R. - Kurilov (1992)
Pura formalità, Una (A Pure Formality) - Inspector (1994)
Grosse fatigue (Dead Tired) - Roman Polanski (1994)
Hommage à Alfred (Tribute to Alfred Lepetit) (2000)
The Revenge (Zemsta) - Papkin (2002)
Rush Hour 3 - Detective Revi (2007)
Caos calmo (Quiet Chaos) - Steiner (2008)
Ödüller ve adaylıklar