Kıskanmak (roman)

Kıskanmak, Nahid Sırrı Örik'in ilk kez 1946 yılında basılan ilk romanı. 19. yüzyıl Fransız edebiyatından Gustave Flaubert, Honoré de Balzac ve Stendhal gibi yazarların romanlarına benzer tema ve tarza sahip olan eser, baş karakteri Seniha'nın duyduğu kıskançlığı ve kendisini çirkin algılamasını konu alır.
Roman 2009 yılında Zeki Demirkubuz tarafından sinemaya uyarlandı.
Konusu
Seniha kırk yaş civarında, hiç evlenmemiş çirkin bir kadındır. Ailesi ağabeyinin ihtiyaçlarına öncelik vermiş, onu yurt dışında okutmuş; Seniha'yı ise ihmal etmiş, hatta "çeyiz masrafı çıkar" diye düşünerek ona gelen evlenme tekliflerini geri çevirmiştir. Seniha, anne ve babası öldükten sonra, İstanbul'a dönmüş olan ağabeyi Halit'le yaşamak zorunda kalır. Halit'in orada iş bulması üzerine onunla Ankara'ya gider. Halit daha sonra Mükerrem adında bir genç kızla evlenir. Seniha önceleri Mükerrem'e iyi davransa da, ağabeyinden intikam almakta onu kullanabilmek için fırsat kollar. Bir süre sonra, Mükerrem'in Halit'i Nüzhet adında bir gençle aldattığını öğrenir. Seniha bu fırsatı kullanarak, durumu ağabeyine anlatır.
Yayımlanması
Kıskanmak, ilki 1929'da olmak üzere dört öykü kitabı yayımlanmış olan Nahid Sırrı Örik'in ilk romanıdır. Roman kitap halinde basımından önce, 1937 yılında "Kıskançlık" adıyla Tan Gazetesinde tefrika edildi. Kitap olarak ilk defa, 1946 yılında Hilmi Kitabevi tarafından "Türk Romanları Serisi"nin ilk kitabı olarak basıldı. 1994 yılında Oğlak Yayıncılık tarafından yapılan basımda bu ilk baskıya sadık kalındı, dilde bir sadeleştirme yapılmadı.
Eleştiriler
Nahid Sırrı Örik'in eserleri, yazarın sağlığında fazla ilgi görmedi. Romanlarıyla ilgili ilk kez 1970'li yıllarda Kemal Bekir'in yazdığı bir makale Cemal Süreya'nın sahibi olduğu Papirüs dergisinde çıktı. Eserlerinin 1994 yılında yeniden yayımlanmasıyla yazara olan ilgi arttı ve hakkında kimi başka eleştiri yazıları kaleme alındı. Yazara ve eserlerine gösterilen ilgi, Sultan Hamid Düşerken ile Kıskanmak'ın sinemaya uyarlanmasıyla daha da arttı.
Yazar Selim İleri Radikal Gazetesinin kitap ekinde Kıskanmak romanını Sultan Hamid Düşerken'den daha sonra okuduğunu belirterek, Kıskanmak için şu sözleri kullandı:
Yazar ardından Nahid Sırrı ve eserinden yola çıkarak "Cemil Şevket Bey, Aynalı Dolaba İki El Revolver" kitabını yazmaya başladığını, asıl kaynağının ise Kıskanmak olduğunu belirtti.
Romana ilişkin Bilkent Üniversitesi'nde "Nahid Sırrı Örik, Kıskanmak ve Psikanaliz" adıyla bir yüksek lisans tezi yazan Özge Soylu ise, tezdeki yaklaşımını şu ifadelerle ortaya koydu:
Yazar Enis Batur, romanın 1994 baskısının başında yer alan "Tutkunun Negatif Çehresi Üzerine Kanlı Bir Divertimento" başlıklı bir inceleme yazısı kaleme aldı. Eleştirmen Fethi Naci, "Kıskanmak Eleştiri Günlüğü 5" kitabında yer alan bir yazısında romanı irdeledi. Yazar Hilmi Yavuz ise, Zaman Gazetesinde yayımlanan bir köşe yazısında, Kıskanmak'ın Seniha'sıyla Sultan Hamid Düşerken'in Nimet'inin Türk romanında 'daemonic' (şeytani) karakterlere örnek verilebileceğini savundu. Uyarlamanın gösterime girmesinden önce bir yazısında romana değinen sinema eleştirmeni Fatih Özgüven, "yazıldığı zamanın ötesinde bir derinliğe sahip kötülük hikayesi" sözlerini kullandı.
Sinema uyarlaması
Yönetmen Zeki Demirkubuz, Kıskanmak romanını 2009 yılında aynı adla sinemaya uyarladı. Filmde Seniha'yı Nergis Öztürk, Halit'i Serhat Tutumluer, Mükerrem'i ise Berrak Tüzünataç canlandırdı. Film 2001'de Yazgı'yı Albert Camus'nün Yabancı romanından esinlenerek çeken Demirkubuz'un ikinci roman uyarlamasıdır.