Hayrettin Karaca

Hayrettin Karaca (4 Nisan 1922, Bandırma - 20 Ocak 2020, İstanbul), Türk sanayici ve çevre aktivisti. Babası Örmeci Hocazade Halil Efendi, annesi Zehra Hanım olup her ikisi de Kırım muhaciri idi.
İş hayatı
Liseyi bitirdikten sonra ailesinin triko-örme işinin başına geçip onu ülkenin en başarılı sanayi kuruluşlarından biri haline getirdi. Karaca firması Türkiye'de ihracatın liderliğini yapmış, üstelik bunu diğer kuruluşlardan neredeyse 20 yıl önce gerçekleştirmiştir. Hayrettin Karaca bu konuda şöyle konuşmaktadır:
Ellili yaşlarında, Türkiye'nin ilk özel arboretumunu kurdu. Yurt içi ve yurt dışında gezdiği her yerden tohumlar topladı, botanik bahçelerini gezdi, bağlantılar kurdu. Bugün Yalova'daki Karaca Arboretumu, dünyanın her yerindeki botanikçiler tarafından bilinmektedir. Yılda iki kez yayınlanan Arboretum Magazine bilim adamlarının araştırma ve görüşlerinin yayınlandığı bir forumdur. 14.000 türü barındıran arboretum aynı zamanda ülkenin tehlikedeki türleri için bir gen koruma merkezidir. Hannover Üniversitesi'nden ekoloji profesörü Franz H. Meyer, Hayrettin Karaca'dan "Şimdiye kadar hiç böylesine kişisel çıkar gütmeden, kendini insanlığın yararına çalışmaya adamış birine rastlamadım." diye bahsetmektedir. Ayrıca, TEMA Vakfı'nın kurucularındandır. Kendisiyle yapılan nehir söyleşiden Erozyon Dede- Hayrettin Karaca Kitabı başlıklı bir kitap yayınlanmıştır.
Özel Hayatı ve Ölümü
Hayrettin Karaca'nın ilk evliliğinden 1942 yılında oğlu Atay Karaca doğdu. Eşi genç yaşta hayatını kaybedince Sevim hanımla evlendi ve 3 çocuğu oldu. Bu evliliğinden olan oğlu Halil Karaca, 1984 yılında ameliyat esnasında hayatını kaybetti. İlk eşinden olan oğlu Atay ise 1993 yılında eşi Canan Karaca tarafından öldürüldü.
"Toprak Dede" adıyla bilinen TEMA Vakfı kurucu Onursal başkanı Hayrettin Karaca 20 Ocak 2020 tarihinde İstanbul'da 97 yaşında ölmüştür. Cenazesi 22 Ocak 2020'de Fatih Camii'nden alınarak Edirnekapı Şehitliği'ne defnedilmiştir.
Ödüller
Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi tarafından Fahri Doktora 1990
Birleşmiş Milletler Çevre Programının 'Global 500 Roll of Honour' Ödülü 1992
Çevre Bakanlığı tarafından "Çevre Beratı" 1992
Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından verilen 'Çevre Ödülü' 1993
Uluslararası Lions Club tarafından 'Melvin Jones Fellow Ödülü 1994
Çevre Bakanlığı tarafından "Üstün Hizmet Ödülü" 1994
ODTÜ tarafından 'Felsefe Onur Doktorası' 1995
Ege Üniversitesi "Fahri Doktora"sı 1995
Milli Olimpiyat Komitesi "Fair Play" Ödülü 1996
Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı "Hoşgörü Ödülü" 1996
Atatürk Kültür Merkezi tarafından "Şeref Üyeliği Beratı" 1997
Kırıkkale Üniversitesi ilk Fahri Doktora unvanı 1997
ÇEVRETED tarafından "Çevreted 97 Onur Ödülü" 1997
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi "2000 Yılının Öncüleri" Ödülü 1998
Genç Hukukçular Derneği tarafından "Yılın Yurttaşı" Ödülü 1998
Türkiye Çocuk Dergisi tarafından Babalar Günü nedeniyle "Toprak Baba" unvanı 1998
Anadolu Üniversitesi Fahri Doktora Ödülü 1998
BİLSES Vakfı "Çevre Ödülü" 1998
Ankara Çankaya İzci Grubu tarafından "Yılın Doğa Dostu" Ödülü 1998
Ankara Gazeteciler Cemiyeti tarafından "Yılın Adamı" Ödülü 1999
Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı tarafından "1998 Türk Dünyasına Hizmet Ödülü" 1999
TBMM Onur Ödülü 2005
Right Livelihood Award 2012(Alternatif Nobel Ödülü)
Birleşmiş Milletler "Orman Kahramanı Ödülü" 2013
1997: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü