Metrobüs (İstanbul)

Metrobüs, İstanbul'da toplu ulaşım hizmeti vermek amacıyla İETT tarafından işletilen metrobüs sistemidir.
Söğütlüçeşme - Beylikdüzü Sondurak güzergahında ve 'ün ortasında kendisine ayrılan gidiş ve geliş olmak üzere iki şeritli yoldan oluşan sistemin toplam uzunluğu 'dir. 37'si Avrupa, 7'si Anadolu yakasında olmak üzere toplam 44 istasyondan oluşan sistemde, metrobüs araçları, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü üzerinden geçerek şehrin Avrupa ve Anadolu yakalarını birbirine bağlar. Kesintisiz, tek bir yol üzerinde seferlerin gerçekleştiği sistemde, farklı istasyonlar arasında sefer gerçekleştiren 8 farklı güzergah bulunmaktadır. Metrobüs sistemi, öncülü olan dolmuş sistemini ikame etmektedir.
İnşaat çalışmalarına Mayıs 2006'da başlanan sistem, dört farklı etap sonunda günümüzdeki şeklini aldı. Avrupa Yakası'nda Topkapı - Avcılar arasında olması planlanan ilk etap, Avcılar'a giden kısımdaki düzenlemelerin tamamlanamaması sebebiyle Topkapı - Küçükçekmece arasında 17 Eylül 2007'de faaliyete girdi.
12 Ekim'de Avcılar'a giden kısmın açılmasıyla ilk etap tamamlandı. İkinci etap olan Topkapı - Zincirlikuyu arası 8 Eylül 2008'de hizmete girdi. 3 Mart 2009'da hizmete giren üçüncü etap ile Zincirlikuyu - Söğütlüçeşme arası 15 Temmuz Şehitler Köprüsü üzerinden birbirine bağlanmış ve böylece de metrobüs Anadolu Yakası'na uzatılmıştır.
Son etap ise yine Avrupa Yakası'nda Beylikdüzü istikametinde oldu ve 19 Temmuz 2012'de sistem Beylikdüzü Sondurak'a uzatıldı.
Günümüzde Metrobüs, Beylikdüzü Sondurak - Söğütlüçeşme aksında günde ortalama 800.000 kişi taşımaktadır.
Tarihi
İETT tarafından işletilen metrobüsün geçeceği yol olan üzerindeki düzenleme çalışmalarına Mayıs 2006'da, Kalyon Holding tarafından başlandı. Yoldaki gidiş ve geliş istikametlerinin arasına, birer gidiş ve geliş olmak üzere iki şerit eklenerek metrobüsler için ayrı bir kısım oluşturuldu. Hattın ilk etabının 'lik Topkapı ile Avcılar arasında gerçekleştirilmesi hedeflense de, Avcılar'a kadar giden kısımdaki yol çalışmalarının devam etmesi sebebiyle ilk aşamada seferlerin Küçükçekmece'ye kadar gerçekleştirileceği açıklandı. 16 Eylül 2007'de yapılan deneme sürüşleri sonrasında, 17 Eylül'de seferlere başlandı. 12 Ekim'de seferlerin Avcılar'a kadar uzatılmasıyla hattın ilk etabı tamamlandı. Hattın ilk etabı için 'ün ortasına 14 istasyon, yayaların bu istasyonlara ulaşması için ise üst geçitler inşa edildi. Seferler ilk hafta ücretsiz, daha sonrasındaki dönemde ise 2008 yılı başına kadar %50 indirimle gerçekleştirildi. 1 Ocak 2008'den itibaren normal fiyat tarifesine geçilip İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından sağlanan diğer toplu taşıma araçlarıyla aynı olacak şekilde güncellendi.
Zincirlikuyu'ya kadar uzanan hattın ikinci etabı 8 Eylül 2008'de hizmete girdi. 10,5 km'lik uzatmayla birlikte hattın toplam uzunluğu 'ye, eklenen 11 istasyonla birlikte toplam istasyon sayısı ise 25'e yükseldi. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, ikinci etabın tamamlanmasıyla birlikte, yaklaşık 150 milyona mal olan ilk etaba ek olarak yaklaşık 120 milyon daha harcama yapıldığını ve iki etabın toplamda yaklaşık 270 milyona mal olduğunu söyledi. Birkaç gün sonrasındaki açıklamasında ise toplam proje maliyetinin 276 milyon olduğunu söyledi. Metrobüs öncesinde 2x3 kesitli, orta refüj genişliği 3 metre olan ve emniyet şeridine sahip, Metrobüs sonrasında 2x3 normal şerit, 2x2 yan yol şeritli ve yol ortasından geçen 2 metrobüs şeritli oldu, emniyet şeritleri de kaldırıldı.
İstanbul'un Anadolu Yakası'ndaki Söğütlüçeşme'ye kadar uzanan metrobüsün üçüncü etabı 3 Mart 2009'da hizmete girdi. Yapılan 'lik uzatmayla hattın toplam uzunluğu 'ye ulaştı ve hatta 7 istasyon eklendi. Metrobüs araçları, Avrupa Yakası'ndaki Zincirlikuyu istasyonundan ayrıldıktan sonra yaklaşık kendine ayrılmış yolda devam etmekte; 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nden yaklaşık önce Balmumcu-Yıldız Kavşağı'nda normal araç trafiğe dahil olmakta, köprüyü trafiğin arasında geçip Anadolu Yakası'na geldiğinde ise köprü çıkışından yaklaşık sonra kendine ayrılmış yola dönmektedir. Üçüncü etabın maliyetinin yaklaşık 90 milyon olduğu açıklandı. Ocak 2010'da, istasyonlardaki geçişleri kontrol eden ve istasyonlardaki güvenliği sağlayan güvenlik görevlileri çalışmaya başladı. Temmuz 2009'da Bahçelievler Metrobüs İstasyonu'nun açılmasıyla hattaki istasyon sayısı 33'e ulaştı.
15 Mart 2011'de, Beylikdüzü Sondurak'a kadar uzanan ve yaklaşık uzunluğundaki hattın dördüncü etabının temeli bir törenle atıldı. Dördüncü etaptaki seferlere 19 Temmuz 2012'de başladı. Dördüncü etap kapsamında hatta 11 istasyon eklenirken, hattaki toplam istasyon sayısı da 44 oldu. 15 Ekim 2011'de Beşyol istasyonu hizmete girerken, Ekim 2014'te Vatan istasyonu yolcu kullanımına kapatıldı. (İstasyon günümüzde sadece Metrobüs hattı üzerinden Edirnekapı Garajı'na giden personel tarafından kullanılmaktadır.)
Filo
Günümüzde Metrobüs filosunda; 165 kişi kapasiteli 249 adet Mercedes-Benz CapaCity, 160 kişi kapasiteli 217 adet Mercedes-Benz Conecto, 220 kişi kapasiteli 120 adet Otokar Kent XL ve 289 kişi kapasiteli 60 adet Akia Ultra LF 25 olmak üzere toplam 646 taşıt bulunmaktadır.
Yaşlanan ve çoğu araçta en az 1 milyon kilometreyi aşan Metrobüs filosunu gençleştirmek amacıyla yapılan ihale sonucunda 15 Eylül 2021 tarihinde; 100 adet Otokar Kent XL (21 metre) Metrobüs aracı, 60 adet Akia (25 metre) Metrobüs aracı alım sözleşmesi imzalandı. Araçlardan 100 adet Otokar marka Metrobüs aracı, 20 adet Akia marka Metrobüs aracı teslim edildi. Diğer 40 adet Akia marka araçların 2022 yılı yaz sonuna kadar filoya katılması hedefleniyor. Mart 2023'e gelindiğinde Metrobüs hattına 20 adet Otokar Kent Xl yollarda seferlerine başladı.
İstasyonlar ve hatlar
uzunluğunda ve 44 istasyona sahip olan Metrobüs sisteminde; doğu-batı aksında Söğütlüçeşme, Zincirlikuyu, Cevizlibağ, Avcılar ve Beylikdüzü kalkış/varışlı olarak günün 24 saati sefer yapan 8 hat bulunmaktadır.
Söğütlüçeşme ve Küçükçekmece istasyonlarından Marmaray'a; Uzunçayır, Altunizade, Zincirlikuyu, Mecidiyeköy, Çağlayan, Merter, Zeytinburnu, İncirli, Bahçelievler, Şirinevler, Yenibosna istasyonlarından İstanbul metrosu'na; Edirnekapı, Topkapı, Cevizlibağ, Zeytinburnu istasyonlarından İstanbul tramvayı'na aktarma imkanı bulunmaktadır.
Acıbadem, Burhaniye, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Ayvansaray - Eyüpsultan, Bayrampaşa - Maltepe / Koç Üniversitesi Hastanesi, Merter, Beşyol, Küçükçekmece istasyonları hariç tüm istasyonlar engelli erişimine uygundur.
Metrobüs araçlarının ön tabelalarında, otobüslerde kullanılan hat numarası (34-34A-34AS-34B-34BZ-34C-34G-34Z) yerine; Beylikdüzü, Avcılar, Cevizlibağ, Zincirlikuyu ve Söğütlüçeşme yönlerine giden aracın gideceği son istasyon yazılmaktadır.
Ücretlendirme
itibarıyla metrobüs sistemindeki ücret tarifesi aşağıdaki gibidir:
Olaylar ve kazalar
21 Mart 2016 günü İETT sistemi yetkisiz erişilmiş (hacking) ve bilgilendirme ekranlarında "EKBER was here" yazısı belirmiştir. Mart 2016 Ankara saldırısı sonrası gerçekleşen bu olay yolcularda paniğe neden olmuştur.
23 Eylül 2016 günü saat 08.30 sıralarında Acıbadem Metrobüs İstasyonu'nun yakınlarında bir yolcu şoföre şemsiyeyle saldırmış, bunun sonucunda metrobüs kendi hattından çıkarak üç aracı ezmiş ve çift katlı bir otobüse çarparak durabilmiştir. Olayda şoför dahil 17 kişi yaralanmış, can kaybı olmamıştır. 12 Mart 2020 günü görülen davada olayın faili 11 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılmıştır.
14 Mayıs 2021 günü saat 19.00 sıralarında Haramidere Metrobüs İstasyonu'nda, Söğütlüçeşme yönüne giden metrobüs aracında bulunan bir kişi, elinde bıçak ile aracı rehin aldı. Bir süre sonra yolcuları ve şoförü araçtan indiren şüpheli, kendisini aracın içine kapattı. Kişinin araç içinde kendisine zarar verdiği öğrenilirken, olay yerine çok sayıda polis ve özel harekat ekipleri sevk edilerek istasyon boşaltıldı. Uzun süren ikna çalışması sonunda şüpheli araçtan indirildi. İstasyona gelen sağlık ekiplerine gitmeyi reddeden şahıs, polis ekipleri tarafından gözaltına alınıp sağlık ekiplerine teslim edildi.
29 Nisan 2022 günü saat 18.30 sularında Beylikdüzü Belediye Metrobüs İstasyonu yakınlarında sürücüsüz bir şekilde ilerleyen O5060 kapı numaralı metrobüs aracı, karşı şeritten gelen başka bir metrobüs aracıyla kafa kafaya çarpışmış, bir başka metrobüs aracı da bu araçlara arkadan çarpmıştır. Kazada üç kişi yaralanmıştır. Ekipler, metrobüs aracının kontrolden çıkma nedenini belirlemek için inceleme başlatmıştır.
9 Eylül 2022 akşamüzeri Şükrübey Metrobüs İstasyonu yakınlarında iki metrobüs kafa kafaya çarpışmış ve kaza sonucunda 99 kişi yaralanmıştır. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, yaralıları hastanede ziyaret edip kaza nedeniyle özür dilemiştir. Kazanın ardından AK Parti Avcılar Gençlik Kolları üyesi olduğunu söyleyen bir grup olay yerine giderek "Binlerce yaralı ve sayısı belli olmayacak kadar ölü" olduğu yönünde açıklamalarda bulunmuştur. Olayın sosyal medyada yayılmasının ardından AK Gençlik Avcılar adındaki Twitter hesabı, ifadelerin üzüntü nedeniyle sehven kullanıldığını ve yanlış anlaşılma nedeniyle üzgün olduklarını açıklamıştır.