İslam'da iman

İslam'da iman, İslam dininin esaslarına inanmaktır. İslam'a göre kişinin kurtuluşa erebilmesi için iman etmesi şarttır. İnanç konusunda ise, farklı mezheplerin farklı görüşleri bulunmaktadır.
Amentü ve manası
İslam dininin Sünni Mezhebinde inanılması lazım olan altı temel esasa Amentü denir. Şii amentüsü ise Sünnilik'tekinden farklıdır.
"Amentü billahi ve melaiketihi ve kütübihi ve rusulihi vel yevmilahiri ve bil kaderi hayrihi ve şerrihi minellahi teala vel-ba'sü ba'delmevti hakkun eşhedü enla ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve resulühü" (Allaha, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kaderin, hayır ve şerrin Allah'tan olduğuna iman ettim. Öldükten sonra dirilmek haktır. Allah'tan başka ilah olmadığına, Muhammed'in Allah'ın kulu ve resulü olduğuna şehadet ederim).
Geleneksel Sünni İslam inancında Amentü'de özetlenen maddelere inanan kişiye mü'min denir. Kişi amentüye inanmadığı sürece mü'min yani Müslüman kabul edilmez. Ama bununla birlikte bazı araştırmacılara göre kader bahsi bu şartın dışında olup, Emeviler döneminde imanın esasları arasına girmiştir.
Konuyla alakalı Kuran'da geçen iman şartları şunlardır:
Müminler! Allaha güvenin; Elçisine, o Elçiye indirdiği Kitaba ve daha önce indirdiği Kitaplara da güvenin. Kim Allahı, meleklerini, kitaplarını, elçilerini ve ahiret gününü görmezlik ederse gerçekten derin bir sapıklığa düşmüş olur.
Önce inanan, sonra görmezlikten gelen, sonra tekrar inanan, sonra yine görmezlik eden ve görmemeye devam edenler var ya; Allah böylelerini ne bağışlar ne de yola getirir. (Nisa 4/136-137)
Bu Elçi, Rabbinden kendine indirilene inanmıştır. Müminler de öyle. Her biri Allah'a, meleklerine, kitaplarına ve elçilerine inanmıştır. "Onun elçileri arasında bir ayırım yapmayız" derler. Şunu da söylerler: "İşittik ve boyun eğdik! Bağışla bizi ey Rabbimiz! Dönüş sanadır!" (Bakara 2/285)
Sünni İslam'a göre imanın şartları
Allah'a iman
Tevhid'e; Allah'ın varlığına ve birliğine inanmaktır. Şu noktaları içerir:
Allah'tan başka kanun koyucu olmadığı, yalnız onun hüküm koyma yetkisinin olduğuna inanmaktır.
Allah'ın yaratıcı, mülkün sahibi, yegane tasarruf sahibi tanrı olduğuna inanmaktır.
Allah'ın tapınılmayı hak eden gerçek ilah, onun dışında tapınılanların ise batıl ilahlar olduğuna inanmak.
Meleklere iman
Meleklere inanmaktır. Buna göre: Melekler, Allah'ın yalnız ona ibadet etsinler ve onun emirlerini yerine getirsinler diye yarattığı üstün kullarıdır. Allah onlara özel görevler vermiştir. Cebrail, Allah'ın katından peygamberlere vahiy (mesaj/kitap) indirmekle; Mikail, tabiat olaylarını yönetmekle; İsrafil, kıyameti başlatacak sura üflemekle; ölüm meleği olan Azrail, canlıların hayatını sona erdirmekle görevlidir.
Kitaplara iman
Allah'ın insanlara peygamberler gönderdiğine ve bu peygamberlerden bazılarına içinde doğru yolu, iyiliği ve kurtuluşu gösteren kitaplar indirdiğine inanmaktır. Buna göre:
Musa'ya Tevratın,
Davud'a Zebur'un
İsa'ya İncil'in
Son peygamber Muhammed'e de Kur'an'ın indirildiğine inanmaktır.
Ayrıca İslam'da bu dört kitap dışında bazı peygamberlere adına suhuf denilen vahiyler indirildiğine ama bu sahifelerin günümüze ulaşmamış olduğuna da inanılır.
İslam'da diğer kutsal kitapların özünü kaybederek tahrif edildiğine, Kur'an'ın ise korunacağına ve tahrif edilemeyeceğine inanılır. İslami inanca göre Kur'an mahşere kadar özgünlüğünü koruyacaktır.(Hicr Suresi: 9)
Peygamberlere iman
Allah'ın peygamberler gönderdiğine inanmak. Buna göre:
Onların ilki Adem sonuncuları da Muhammed'dir. İçlerinde Meryem oğlu İsa ve Üzeyr de dahil olmak üzere peygamberlerin hepsi birer insandır. Rablık sıfatlarından hiçbirini taşımazlar. Onlar Allah'ın kendilerine peygamberlik vermekle lütufta bulunduğu kimselerdir, Allah'ın elçileridirler.
Cenab-ı Hakk, Peygamber Muhammed'i bütün insanlığa göndermekle peygamberliği sona erdirmiştir. İslam'a göre ondan sonra peygamber yoktur.
Kur'an'da adı geçen peygamberler şunlardır:
Adem (َُ)
İdris (إٍِ)
Nuh (ُ)
Hud (ُ)
Salih (َِ)
İbrahim (إَِ)
Lut ()
İsmail (إَِ)
İshak (إَ)
Yakup (َُ)
Yusuf (ُُ)
Eyyub (ُ)
Şuayb (َُ)
Musa (ُ)
Harun (َُ)
Davud (َُ)
Süleyman (َُ)
İlyas (إَ)
Elyesa (َََ)
Zulkifl (ُِ)
Yunus (ُُ)
Zekeriyya (َََِ)
Yahya (َ)
İsa (ِ ِ َ)
Muhammed (ََُ ِ َُ )
Bunların dışında Lokman (َُ), Üzeyr (), Zulkarneyn (ِ ََ) ve Hızır'ın (ٌِ) da peygamber olabileceği konusunda görüşler vardır. Bunların adı, Kur'an'da geçmekle birlikte peygamber olup olmadıklarını ifade eden cümleler kullanılmaz.
Ahirete iman
Ahiret'e, yani ahiret Gününe, inanmak. Buna göre:
Ahiret günü; Allah'ın insanları kabirlerinden diri olarak çıkarıp onları bir arada toplayacağı gündür. O gün onlar ya nimetleri bol cennet yurduna ya da elem verici azabın olduğu cehennem yurduna gireceklerdir.
Ahiret gününe iman; öldükten sonra kabirde karşılaşılacak ceza ve ödül, sonraki diriliş, toplanma ve hesap verme, ardından da cennete ya da cehenneme girilmesi gibi ölümden sonra gerçekleşecek olan şeylere iman etmektir.
Kader ve Kazaya iman ve haci yağı surmek
Kader'e, yani olmuş ve olacak her şeyin (hayrın ve şerrin) Allah'tan olduğuna inanmak. Buna göre:
Allah'ın ezeli ilmi ve bilgeliğinin gereği olarak evreni yönettiğine, her şeyin onun bilgisi dahilinde olduğuna ve huzurundaki Levh-i Mahfuz'da yazıldığına inanmaktır. Allah evreni dilemiş ve yaratmıştır. Onun iradesi ve yaratışı olmadan olmuş hiçbir şey yoktur.
Not:Kadere iman Kuranı kerimde geçmez, Kurana göre imanın şartı 5'tir
Ey inanıp güvenenler! Allaha, Elçisine, o Elçiye indirdiği Kitaba ve daha önce indirdiği Kitaplara inanıp güvenin. Kim Allahı, meleklerini, kitaplarını, elçilerini ve ahiret gününü görmezlik eder de kafir olursa işte o, gerçekten iyice sapıtmış demektir.(Nisa 4/136)
On İkiciler Şiiliğine göre imanın şartları (Usul el-Din)
Tevhid: (Allah'ın birliği): Allahur-Rahmanur-Rahiym'in tek ve yaradılmamış olduğuna inanmak,
Adalet: Allah'ın adil olduğuna inanmak,
Nübüvvet: (Peygamberlik): Allahu-Celle-Celalehu tarafından tüm insanlığa kendi dinini öğretmek için mükemmel ve yanılmaz 124 bin peygamber gönderdiğine inanmak,
İmamet: (Liderlik): Hakk Teala'nın insanlığa rehberlik edecek belirli liderler (On İki adet Masum İmam) atadığına inanmak.
Mead: (Kıyamet, Hüküm Günü/Mahşer): Cenab-ı Hakk'ın "Kıyamet Günü" insanları yeniden dirilteceğine ve mizan, hesap, Sırat, Cennet ile Cehennem'in hak olduğuna inanmak,
Not: Bunların dışında genellikle Şii i'tikadında şart olarak sıralanmasa da, meleklere ve kitaplara iman da Şiilik i'tikadında mevcuttur.