turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Samizdat

Samizdat (Rusça: ) Sovyet bloğunu oluşturan ülkelerdeki kaçak yayınları ve bu yayınların el altından dağıtılmasını kapsayan terimdir. Komünist rejim tarafından sansürlenen yayınların kopyaları kısa bir sürede basılır ve bu kopyaları alanlar da kopyalayarak dağıtmaya devam ederdi. Bu kopyalar çoğunlukla el yazısı ya da daktilo yazısı olurdu.
Örnek olarak samizdat, Mikhail Bulgakov'un romanı Usta ile Margarita ya da Václav Havel'in yazısı Güçsüzlerin Gücü gibi metinlerin kopyalanması, arkadaşlar arasında dağıtılmasına denmektedir. Yasak edebiyat eserlerinin ve süreli yayınların çoğaltılma teknikleri, karbon kağıdı yardımıyla el yazısı olarak ya da daktiloyla birkaç kopyayla başlayıp daha büyük nicelikte yarı profesyonel baskı makineleriyle çoğaltmaya kadar değişiklik gösterdi. Glasnost'tan önce bu uygulama çok tehlikeliydi. Çoğaltma makineleri, baskı makineleri ve daktilolar bile KGB'nin kontrolü altındaydı; bu makinelerden alınan referans çıktı örnekleri KGB tarafından teşhis için saklanıyordu.
Etimolojik olarak samizdat sözcüğü "sam" (Rusça: , "kendi, kendi ile") ve "izdat" (Rusça: "", izdatel'stvo; kısaltılmışı "yayımcı") kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Kendi yayım, kişisel yayım, kendi basım anlamına gelir.
Bir de bunun "Tamizdat" adı verilen bir türü vardır. "Tamizdat", "samizdat"ın ülke dışında, Batıdaki kapitalist yayınevleri tarafından yayımlanan versiyonuna verilen addır (Rusça: , tam, orada, oralarda).
Nur Gürkan

Nur Gürkan (d. 5 Ocak 1969, İstanbul), Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı.
Hayatı
Sanat hayatına tiyatro ile başlayan Nur Gürkan, Galatasaray Lisesi'ndeki eğitimini yarıda kesip 1988 - 1997 yılları arasında Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu'nda çalıştı. Çasod üyesi olan sanatçı, tiyatro dışında sinema ve dizi filmlerde de oynadı. Aynı zamanda seslendirme çalışmaları da yapmaktadır. Gürkan, 2006 yılında yakalandığı lösemi hastalığını, kan ihtiyacı ve maddi sıkıntılara karşın yenerek, 2008 başında yeniden tiyatroya döndü.
Tiyatro oyunları
Az Sonraaa...
Babam Dokuz Doğurdu
Yanımdaki Yatak
Oğlum Çiçek Açtı
Çılgınlar Kulübü
Filmografisi
1988: Bana Allah Acısın
1988: Ümitler Kırılırsa
1989: Zehir Hafiye
1993: Saygılar Bizden
1996: Feride
1996: Bana Sevgiyi Anlat
1997: İlişkiler
1998: Mualla
1999: Aile Bağları
2000: Aşk Aynı Adreste
2000: Sünnet Holding
2000: Üvey Baba
2000: İnsanlık Hali
2002: Berivan
2003: Alacakaranlık
2004: Hızlı Adımlar
2015: Elif
İnnokenti Annenski

İnnokenti Fyodoroviç Annenski (Rusça: Ф, 1 Eylül 1855 - 11 Aralık 1909) Rus şair, eleştirmen ve çevirmen. Rus sembolizminin ilk dalgasının en önemli temsilcisi.
Bazen poètes maudits'in Rus versiyonundan bahsederdi. Baudelaire ve Verlaine'nin ses özelliklerini Rusçaya uyarlamaya çalıştı. Kurnaz sesler, kötüye alamet olan imalar, saklı sözcük dağarcığı, ufak yönlerle değiştirilen renklerin sihri ve kokular, tamamen onlarınkine benzerdi. Daha sonraları Ahmatova, Gumilyov ve Mandelstam izini takip ettiler.
Annenski, 1 Eylül 1855'te Omsk'ta bir devlet memurunun oğlu olarak doğdu. 1860'ta, Sankt-Peterburg'a götürüldü. Annenski, küçük yaşta ebeveynlerini kaybetti. Ağabeyi, Nikolay Annenski, ünlü bir Narodnik ve siyasal eylemciydi.
1879'da, tarihsel-karşılaştırmalı dilbilimlere yoğunlaştığı Sankt-Peterburg Üniversitesinin filoloji ile ilgili bölümünden mezun oldu. Öğretmen oldu ve Tsarskoe Selo (bugün Puşkin)'da bir gymnasiumda klasik lisanlar ve eski edebiyat çalışmaları yaptı. 1886'dan 1909'a kadar bu okulun yöneticisi olarak ölümüne kadar hizmet etti. Anna Ahmatova, bu okuldan mezun oldu ve Annenski için "Benim tek öğretmenim" dedi. Nikolay Gumilyov ise "Tsarskoe Selo kuğularının sonuncusu" derdi.
1855 doğumlular
1909 yılında ölenler
Rus şairler
1991 İstanbul Beyaz Güvercin Müzik Yarışması

Birinci İstanbul Beyaz Güvercin Müzik Yarışması, 14 Eylül 1991 tarihinde düzenlenmiştir. Eda Özülkü & Metin Özülkü'nün "Sen Daha Dur" isimli şarkıları ile birinci oldukları yarışmada, Suavi "Yıllar Sonra" ile ikinci, Candan Erçetin ise "Sonbaharda Aşk" ile üçüncü olmuştur.
Finalistler
Jüri
Kuşadası Altın Güvercin Müzik Yarışması
Füniküler

Füniküler ( ), bir dağ veya tepe gibi dik eğimli bir araziye döşenen, bir demiryolu hattı boyunca yer alan noktaları birbirine bağlayan bir tür kablolu demiryolu sistemidir. Sistem, rayın üst ucundaki bir makaraya dolanan bir nakliye kablosunun zıt uçlarına kalıcı olarak bağlanmış iki karşı ağırlıklı vagonun (araç veya tren olarak da adlandırılır) birbirini etkilemesi prensibi ile karakterize edilir.
Böyle bir konfigürasyonun sonucu, iki vagonun eş zamanlı olarak hareket etmesidir: biri yükselirken diğeri eşit hızda alçalır. Bu özellik, fünikülerleri yokuş yukarı çekilen tek kabinli eğimli asansörlerden ayırır.
Füniküler terimi, 'halat' anlamına gelen "funis" kelimesinin küçültme eki almış hali olan Latince "funiculus" kelimesinden türemiştir.
Poètes maudits

A poète maudit (Türkçe: Lanetli şair) Hayatını topluma karşı ya da toplumun dışında yaşayan şairdir. Uyuşturucu ve alkolün kötüye kullanımı, delilik, suç, şiddet ve genel olarak sosyal günahlar, çoğunlukla erken bir ölümle sonuçlanmak, bir poète mauditin biyografisinin tipik öğeleridir.
İlk lanetli şair François Villon (1431 - 1474)'du. Ama sözcük Alfred de Vigny'in 1832'de yayımladığı draması Stello'ya kadar kullanılmaya başlanmamıştı, şiirinde "yeryüzünün her zaman güçlüleri soylu lanetlilerdir" diye bahseder. Charles Baudelaire, Nerval, Arthur Rimbaud ve Lautréamont tipik örnekler olarak düşünülür.
Les poètes maudits
Les poètes maudits Paul Verlaine'in 1884'te yayımladığı bir eseridir.
Çalışma Tristan Corbière, Arthur Rimbaud, Stéphane Mallarmé, Marceline Desbordes-Valmore, Villiers de l'Isle-Adam ve Pauvre Lelian (Paul Verlaine) için biat niteliğindedir.
Gönül Bayhan

Gönül Bayhan (1932, İstanbul - 7 Şubat 2015, Ankara), Türk sinema sanatçısı
Gerçek adı Gönül Özkökleşen olan Bayhan 1932 yılında İstanbul'da doğdu. 1950'de eğitimine devam ederken güzellik yarışmasına katıldı. Yönetmen Atıf Yılmaz'ın kendisine şans vermesiyle 1952'de Kanlı Feryat ilk kez bir filmde rol aldı. Bir süre tiyatro oyunlarında da yer aldı. Birçok ünlü sinema sanatçısı ile filmlerde oynadı. 1970'lerin sonlarında kariyerini sonlandırdıktan sonra zor durumlara düştü. 3. evliliğinden doğan engelli kızı ile sokaklarda yaşamını sürdürürken gazeteci Ahmet Dulkadiroğlu'na röportaj verdi. Bu röportajdan sonra Üsküdar Belediyesi tarafından bir eve yerleştirildi.
Elmadağ Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde hayatını kaybetti. Beyhanın cenazesi Sincan Çimşitte bulunan kimsesizler mezarlığına defnedildi.
Filmografisi
1953: Kaderin Mahkumu
1954: Sahildeki Kadın
xxxx: Kör Kuyu
1957: Sazlı Damın Kahpesi
xxxx: Ağlarsa Anam Ağlar
1960: Kahpe Zalim
xxxx: Başa Gelen Çekilir
1961: Ölüm Film Çekiyor
1962: Yaban Gülü
1964: Evcilik Oyunu
1970: Anadolu Kini
1985: Yılanların Öcü
Sankt-Peterburg Devlet Üniversitesi

Sankt Peterburg Devlet Üniversitesi, Sankt Peterburg şehrinde 1724 yılında Çar Büyük Petro tarafından kurulmuş Rusya'nın en eski eğitim kurumlarından biridir. Bir "üniversite" olarak 1821-1914 arasında Sankt Peterburg İmparatorluk Üniversitesi, 1914-1918 arasında Petrograd İmparatorluk Üniversitesi, 1918-1924 arasında Petrograd Devlet Üniversitesi, 1924-1991 arasında Leningrad Devlet Üniversitesi adlarını taşıdı. 1991'de Sovyetler Birliği'nin tasfiyesinden sonra şimdiki adını aldı.
Üniversite 1944 yılında Lenin Nişanı'yla, 1969 yılında ise Emekçi Kızıl Bayrak Nişanı'yla mükafatlandırıldı. Mezunlarının arasında yedi Nobel Ödülü sahibi vardır.
Ünlü mezunları
Rus devrimci ve Sovyetler Birliği'nin kurucusu Vladimir Lenin de mezunlardan biriydi. Rusya Başbakanları Pyotr Stolıpin ve Dmitri Medvedev, Rusya'nın mevcut başkanı ve eski başbakanı Vladimir Putin ve Litvanya'nın eski başkanı Dalia Grybauskaitė de bu üniversiteden mezundur.
Üniversitenin sekiz mezunu Nobel Ödülü sahibidir: Ivan Pavlov (Fizyoloji ve Tıp, 1904), İlya Meçnikov (Fizyoloji ve Tıp, 1908), Nikolay Semyonov (Kimya, 1956), Lev Landau (Fizik, 1962), Aleksandr Prohorov (Fizik, 1964), Wassily Leontief (Ekonomi, 1973), Leonid Kantoroviç (Ekonomi, 1975) ve Joseph Brodsky (Edebiyat, 1987). Mezunlardan Grigori Perelman ve Stanislav Smirnov, Fields Madalyası ile ödüllendirilmiştir.
St-Petersburg Devlet Üniversitesi'ne bağlı akademisyenler arasında Leonhard Euler, Mihail Lomonosov, kimyager Dmitri Mendeleyev ve matematikçi Aleksandr Aleksandrov bulunmaktadır. Ayrıca fizikçiler Vladimir Fok, Leonid Frankfurt, Lev Pavlovich Rapoport, Elena Besley, Boris Rosing, astrofizikçi Viktor Ambartsumyan, botanikçiler Vladimir Komarov ve Vladimir Sukachev, fizyologlar Ivan Sechenov, Kliment Timiryazev, filozof ve sosyolog Georges Gurvitch ve Pitirim Sorokin, tarihçiler Mahapandit Rahul Sankrityayan, Yevgeny Tarle, Grigor Areşyan ve Boris Grekov, filologlar Aleksandr Blok, Leo Klejn, Ivan Turgenev, Ilia Chavchavadze, Lev Shcherba, Vladimir Propp, Viktor Zhirmunsky, oryantalistler Vasily Struve, Hovsep Orbeli, Boris Piotrovsky, sanatçılar Nicholas Roerich ve Zare Yusupova ve besteci Igor Stravinsky bu üniversiteden mezundur.
Amerikalı romancı Ayn Rand, 1920'den 1924'e kadar üniversiteye devam etmiş ve tarih bölümünden onur derecesiyle mezun olmuştur. Ukraynalı milliyetçi ve yayıncı Dmytro Dontsov, 1900'den sonra bir süre üniversitede hukuk eğitimi almıştır.
Dördüncü Dünya Satranç Şampiyonu Aleksandr Alehin ve 2 kez Sovyet Satranç Şampiyonu Grigory Levenfish ile Olimpiyat şampiyonu boksör Gennadiy Shatkov da bu üniversiteden mezun olmuştur. Matematik ve Mekanik Okulu öğrencisi Joseph Shor, Ostap Bender'in başlıca öğrencisi olarak bilinir.
Eş üniversiteler
Greifswald Üniversitesi Almanya
Ching Yun Üniversitesi Tayv
Belarus Ulusal Teknik Üniversitesi (Belarus)
Divin

Dvin (Ermenice: Դվին), Ermenistan'nın Ararat İdari Bölgesinde bulunan bir şehir. Ermenistan'ın eski başkentlerindendir.
Divin antik kenti Kars il sınırına çok yakın bir yerdedir. Kars merkeze 42 km uzaklıkta olup Ani Harabeleri yakınlarında Aras Nehri kenarında kurulmuştur. Bu kent Divin Savaşı'na ev sahipliği yapmıştır.
Abbasi devletinin Ermenistan eyaletinin başkentiydi. Orta Çağ Arap kaynaklarında Dabil, Tovin veya Duvin olarak geçiyor. Onuncu asırda Erdebil'den daha büyük, surla çevrili ve üç kapısı olan bir şehirdi. Cuma camisi bir kiliseyle yan yana duruyordu. Kırmızı boyanmış yünüyle meşhurdu. Onuncu asırda Al-Makdisi şehir halkını Kürt ve Hristiyan olarak tarif eder.
Selahaddin Eyyubinin babası Necmeddin Eyyub bu şehirde doğmuştur.
Portekiz Komünist Partisi

Portekiz Komünist Partisi ( PCP) Portekiz'deki büyük bir sol siyasi partidir. Parti Marksist-Leninist dünya görüşünü benimser ve parti örgütü demokratik merkeziyetçilik ilkesine göre inşa edilmiştir. Parti ayrıca kendisini yurtsever ve enternasyonalist olarak nitelendirmektedir.
Parti 1921 yılında Komünist Enternasyonal'in (Komintern) seksiyonu olarak kurulmuştur. 1920'lerdeki bir darbenin ardından yasadışı ilan edilmiştir. Portekiz Komünist Partisi, António de Oliveira Salazar'ın diktatörlük rejimine karşı muhalefet hareketinde tayin edici bir rol oynamıştır. Elli yıllık diktatörlük boyunca, parti sıkça siyasi polis (PIDE) tarafından yok edilmeye çalışılmış. PIDE, komünist parti üyelerini hapis, işkence ve ölüm tehdidi altında yer altında mücadele etmeye zorlamıştır. 1974 yılında, 48 yıllık diktatörlüğü deviren kansız Karanfil Devrimi'nden sonra, partinin hapiste bulunan 36 Merkez Komitesi üyesi, toplam 30 yıl hapis yattıktan sonra serbest kaldılar. Devrimin sonucunda komünistlerin de desteklediği gerilla hareketleri başarılı olacak ve Portekiz'e karşı bağımsızlık savaşı veren Angola, Mozambik ve Gine-Bissau bağımsızlıklarını kazanacaktır. Efsanevi önderi Alvaro Cunhal 1961-1992 yılları arasında partiyi yönetmiş ve halihazırdaki güçlü ve siyasi olarak geleneksel komünist hattı tutmasını sağlamıştır.
Seçim sonuçları
Cumhurbaşkanlığı
(Kaynak: Portekiz Seçim Komisyonu)
Cumhuriyet Meclisi
Avrupa Parlamentosu
Çalışan Gazeteciler Günü

Çalışan gazeteciler günü, gazetecilik mesleğini icra edenleri onurlandırmak için 1962den beri 10 Ocak günü düzenlenen Türkiyeye özgü bir kutlama gündür.
1961'de 212 sayılı Fikir İşçileri Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 10 Ocak günü, 1962-1971 arasında "Çalışan gazeteciler bayramı" adıyla kutlanmış; 1971 yılındaki askeri müdahaleden sonra ülkede gazetecilerin bazı haklarının geri alınması üzerine kutlama gününün adı "Çalışan gazeteciler günü" olarak değiştirilmiştir.
Arka plan
Fikir İşçileri Kanunu
4 Ocak 1961de kabul edilen ve basın çalışanlarına bazı haklar ve yasal güvence sağlayan 212 sayılı Fikir İşçileri Kanunu'nun Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği 10 Ocak günü, 1962'den itibaren bir kutlama günü olmuştur. Söz konusu düzenleme, gazetecileri "fikir işçisi" olarak tanımlıyor; iş sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması, sözleşmelere işin türü ve ücret miktarının yazılması gibi gazetecilerin sosyal ve yasal haklarını belirleyen hükümleri içeriyordu.
Dokuz Patron Olayı ve Basın Gazetesi
212 sayılı yasa ile kendilerine yüklenen sorumlulukları kabul etmek istemeyen 9 gazetenin patronu (Akşam, Cumhuriyet, Dünya, Hürriyet, Milliyet, Tercüman, Vatan, Yeni İstanbul ve Yeni Sabah gazeteleri) 212 sayılı yasanın ve Basın İlan Kurumunun oluşmasına ilişkin 195 sayılı yasanın mesleki sakıncalar doğuracağını iddia eden bir ortak bildiriye imza atarak gazetelerini 3 gün kapadıklarını duyurdular. Dokuz patron olayı olarak basın tarihine geçen bu gelişme üzerine gazeteciler, çeşitli protesto eylemleri gerçekleştirdiler ve halkı gazetesiz bırakmamak adına boykot boyunca Basın adlı bir gazete yayımladılar. Basın gazetesi 11 Ocak günü " Daima Halkın Hizmetindeyiz" manşetiyle yayına başladı ve üç günlük boykot sırasında düzenli olarak yayını sürdürdü. Gazetenin ilk sayısının başyazısında şu ifadeler yer aldı:
Tarihçe
İstanbul Gazeteciler Sendikası, bir yıl 10 Ocak'ta basın çalışanlarına bazı haklar ve yasal güvence sağlayan kanunun çıkışı üzerine gerçekleşen medya patronlarının boykotu karşısında basın çalışanlarının elde ettikleri başarıya sahip çıkmak ve üyelerine moral vermek için 10 Ocak 1962'yi Çalışan Gazeteciler Bayramı olarak kutlama kararı aldı ve Park Otel'de bir tören düzenledi.
2012 sayılı yasanın uygulamadaki etkinisin azalması, çalışan gazetecilerin sorunlarının ağırlaşmasına paralel olarak zamanla kutlamaların ilk yıllardaki canlılığı azaldı.
Türkiye'de 1971 yılındaki askeri müdahaleden sonra gazetecilerin bazı haklarının geri alınması üzerine kutlama gününün adı, "10 Ocak Çalışan gazeteciler günü" olarak değiştirildi.
Karınca Hastanesi

Karınca Hastanesi, Bülent Usta'nın ilk romanıdır. Ocak 2008'de Versus Kitap tarafından yayımlanmıştır. Romanın kapak resmi Komet'e, tasarımı Bülent Arslan'a aittir. ISBN numarası:978-9944-989-59-6. Sayfa sayısı: 178.
Kitap hakkında yayımlanmış yazı ve söyleşiler
"Rüya, Belki Gerçektir", Sema Aslan, Radikal Kitap, 17 Ocak 2008.
"Hayal Kurmayı Sevenlerin İşidir Devrim", Ulaş Gürpınar, Birgün Gazetesi, 14 Ocak 2008.
"Karınca Hastanesi'nin Büyülü Gerçekliği", Çağlar Demirbağ, mevsimsiz. net, 13 Ocak 2008.
"Usta'nın Gizemli Hikayesi", Nüsra Şahin, Milliyet Sanat, Şubat 2008.
"Bülent Usta İle Söyleşi", Gülce Başer, Varlık, Şubat 2008.
"Üç Kulaklı Kediye Dikkat: Her Şeyi Duyabiliyor!", Ilgın Yıldız, Virgül, Şubat 2008.
"Tanrı Olma Sendromu"(söyleşi), Gülenay Börekçi, Akşam Kitap, 30 Mart 2008.
"Karınca Hastanesi", Nevin Kamçez, Cumhuriyet Kitap, 3 Nisan 2008.
"Devrim ve Darbe", Necmiye Alpay, Radikal gazetesi, 1 Ağustos 2008.
Türkçe romanlar
İç Savaş Manzaraları

İç Savaş Manzaraları; (Almanca: Aussichten auf den Bürgerkrieg) Hans Magnus Enzensberger'in Almanca 1993 yılında basılan kitabıdır.
Yazar kitabında tüm dünya üzerinde çeşitli biçimlerde kendini gösteren iç savaş hallerini araştırıyor, yorumluyor ve bir çözüm sunmaya çabalıyor. Enzensberger; gerilla savaşları, etnik kırım, barbarlık, canilik, çatışma ve iç savaş halini tasvir ettikten sonra karşıya umutlu insanların direncini, dayanışmayı, sebatkarlığı ve hayata bağlılığı koyuyor. Kitabın Türkçe çevirisini Ersel Kayaoğlu yaptı ve 1995 yılında İletişim Yayınları tarafından yayınlandı.
1995 kitapları
Terörizm ile ilgili kitaplar
Siyasi kitaplar
Kurgusal olmayan kitaplar
Almanca kitaplar
Alman kitapları
Fiziksel bağımlılık

Fiziksel Bağımlılık bir maddeye karşı olan bağımlılık türlerinden birisidir. Fiziksel bağımlılıkta kişi bağımlı olduğu maddeyi sadece öforik etkisi nedeniyle değil bedeninde zamanla gelişen bir takım fiziksel değişimlerin zorlaması ile kullanır. Bir başka deyişle kişi önceleri zevk için kullandığı maddeyi artık zorunluluktan kullanmaya başlamıştır. Fizksel bağımlılık erken veya geç dönemde gelişebilir. Sigara örneğinde konu incelenirse; kişi önceleri sigarayı keyif için içer ve herhangi bir fiziksel zorunluluk hissetmez. Ancak bir süre sonra kişi artık içmekten zevk almasa da sayıca artmış olan nikotinik reseptörler kişiyi sigara içmeye zorlar. Fiziksel bağımlılıkta geri dönüş vardır.
Bağımlılık
Dört Kitap (Konfüçyüsçülük)

Dört Kitap (), Neokonfüçyüsçü filozof Zhu Xi'nin Song Hanedanlığı zamanında derlediği Konfüçyüsçü öğretinin dört kutsal kitabıdır. Bunlar
Büyük Öğrenme ()
Konfüçyüs'ten Seçmeler ()
Orta ve Ölçü ()
Mengzi ()
Çin edebiyatı
Çin felsefesi
Din tarihi
Doğu felsefesi
Konfüçyüsçülük
Song Hanedanı
2004 Voleybol Erkekler Avrupa Ligi

<noinclude>
2004 Voleybol Erkekler Avrupa Ligi, CEVin Dünya Ligine katılamayan Avrupa ülkeleri arasında bu lige alternatif olarak düzenlediği organizasyonun ilkidir. İlk Avrupa Liginde dörderli iki gruba ayrılan sekiz ülke, çift devreli, çift maçlı ve deplasmanlı olarak birbirleriyle karşılaştılar. Gruplarda ilk iki sırayı alan dört ülke, bu finalistlerden biri olan Çek Cumhuriyetinin Opava kentindeki dörtlü finalde Avrupa Ligi şampiyonluğu için mücadele etti. Bu ilk organizasyonda şampiyonluğu ev sahibi Çek Cumhuriyeti kazandı.
Katılan Ülkeler
Hırvatistan
Grup Maçları
1. Grup
2. Grup
Dörtlü Final Maçları
Yarı Final Maçları
Üçüncülük Maçı
Final Maçı
Sıralama
Isabelle (Fransa)

Isabelle (1295 - 22 Ağustos 1358), İngiltere kralı II. Edward'ın karısı. Kocasının 1327'de tahttan indirilmesinde önemli rol oynamıştır.
Fransa kralı IV. Philippe'in kızıydı. 25 Ocak 1308'de Boulogne'da Edward'la evlendi. Isabelle, Kralın başdanışmanı Piers Gaveston'ın ülke yönetiminde büyük nüfuza sahip olduğu dönemde, Edward'la baronlar arasında uzlaşma sağlamaya çalıştı.
Bu tutumunu Gaveston'ın 1312'de öldürülmesinden sonra da sürdürdü. Ama 1320'lerde, Edward'ın yeni gözdesi Despenser ailesine karşı uzlaşmaz bir tutum takındı. 1325'te Gaskonya konusunda süregelen anlaşmazlığa çözüm bulmak amacıyla Fransa'ya gitti. Orada oğlu Edward'la (sonradan İngiltere kralı III. Edward) buluşarak Despenser'lar saraydan uzaklaştırılmadıkça İngiltere'ye dönmeyeceğini açıkladı.
Bu sırada Fransa'ya kaçmış nüfuzlu bir baron olam Wigmore'lu Roger Mortimer'la tanıştı ve onun metresi oldu. 1326'da Mortimer ve sürgünde yaşayan öteki baronlarla birlikte Fransa'dan Essex'e geçerek kocası Edward ile Despenser'ların birliklerini bozguna uğrattı, Edward'ı Ocak 1327'de tahttan çekilmek zorunda bıraktı.
Isabella, 15 yaşındaki III. Edward'ın İngiltere tahtına çıkmasını (1327) izleyen ilk yıllarda Mortimer'la birlikte büyük siyasal nüfuz kazandı. Ama 1330'da yönetime ağırlığını koyan III. Edward'ın Mortimer'ı tutuklatıp idam ettirmesinin ardından köşesine çekilmek zorunda kaldı. Ömrünün son yıllarında Azize Chiara tarikatına girdi.
Popüler sanata etkileri
Mel Gibson'un yönettiği 1996 yapımı Cesur Yürek filminde Sophie Marceau tarafından canlandırılmıştır.
1295 doğumlular
1358 yılında ölenler
İngiltere kral ve kraliçeleri
Artdamaksıl genizsil ünsüz

Artdamaksıl genizsil ünsüz sürekli, tonlu, art damak ünsüzüdür. IPA'da olarak ifade edilir. Genellikle <ñ> harfiyle gösterilir. Türkçede hala yaşayan bir sestir ancak Türkiye Türkçesinde gösterimi yoktur. Kazak Türkçesi, Türkmen Türkçesi gibi çoğu Türk dilinde gösterilir. Kiril Abecesi kullanan Türk dillerinde n sesine karşılık gelen harfe kuyruk çizilmesi ile (Ң) gösterilir.
Türk dillerinde bu ses tamlama eki olan +ıñ/+nıñ ekinde ve belirli sözcüklerde bulunur. Bu sözcüklere birkaç örnek aşağıdaki başlıklarda verilmiştir.
Anadolu Türkçesinde ŋ sesi
Osmanlı Türkçesinde bu sesi göstermek için kef harfinin değiştirilmiş (üç noktalı) bir biçimi (ڭ, nef, kaf-ı nuni) kullanılmıştır. Ancak, o zamanlar matbaalarda bu harfin kalıbı bulunmadığı zaman yerine kef konduğu görülür. Örnegin deñiz sözcüğü (sağdan sola /d/+/k/+/z/) olarak yazılabiliyordu.
Osmanlı Türkçesinde ŋ sesi içeren birkaç sözcük
Ana madde: Osmanlıcadaki ŋ sesli sözcükler.
{| class="wikitable"
|-
! Yazıçevrimi olarak
! Türkiye Türkçesinde
! Osmanlı Türkçesinde
|-
|deñiz
|deniz
|ڭ
|-
|biñ
|bin (1000)
|ڭ
|}
Mersin Ağzında ŋ sesi içeren birkaç sözcük
Ana madde: Mersin Ağzında ŋ sesli sözcükler.
{| class="wikitable"
|-
! Mersin Ağzında
! İstanbul Ağzında
! Anlamı ve derlendiği bölge
|-
|añdaç
|andaç
|hatıra, armağan (Ayvagediği, Erçel/ Mersin; Karadiken/ Tarsus; Çiğrin Mah., Sütlüce, Gülnar/ Çamlıyayla)
|-
|ay aydıñ
|ay aydın
|besbelli, açık seçik (Dayıcık/ Gülnar)
|-
|yiñi
|yeni
|yeni (Çömelek/ Mut)
|}
Eski Türkçede (Göktürk ve Uygur) ŋ sesi
Orhun yazıtlarında bu sesi göstermek için Göktürk abecesindeki tamgası kullanılmıştır. Bu tamga, ideografik olarak "yükseklik/büyüklük gösteren bir adam" biçiminde yorumlandığında gerçekten bu tamganın tek başına kullanımını veren "büyük, yüksek olan" anlamı ile örtüşür. Çağdaş Türkçede bu sözcük/tamga "en" pekiştirme sıfatı olarak varlığını sürdürür.
Göktürk abecesinde ŋ sesi içeren birkaç sözcük
Ana madde: Orhun yazıtlarındaki ŋ sesli sözcükler.
{| class="wikitable"
|-
! Yazıçevrimi olarak
! Türkiye Türkçesinde
! Eski Türkçede
|-
|eñ
|en (pekiştirme sıfatı)
|
|-
|teñri
|tanrı
|
|-
|teñiz
|deniz
|
|}
Ön Türkçede ŋ sesi
Ön Türkçede de, başka abeceler kullanılmasına karşın bu ses bulunur. Örneğin Hunlar, Çin yazısı kullanmışlardır.
Çin yazısıyla yazılmış ŋ sesi içeren birkaç Hunca sözcük
Ana madde: Huncadaki ŋ sesli sözcükler.
Çin'in kuzeyinde Han sülalesi döneminde (M. Ö. 206 ile M. S. 220 arası) yedi yüzyıl süren bir imparatorluk olan Hunlar (Hsiung-nu'lar) , Çin kaynaklarında Çin yazıçevrimiyle geçmiş sözcükler bırakmıştır. Bu sözcüklerin tanınınıp anlaşılması zordur, çünkü Çin yazısında /l/ ve /r/ ünsüzleri ayırsanamaz, /ö/ ve /ü/ ünlüleri de bulunmaz.
{| class="wikitable"
|-
! Ön Türkçe
! Türkçede
! Eski Türkçe
! Çin yazısından çevrim
! Çin yazısında
|-
|täñri
|tanrı, gök
|teñri
|ç'eñ-li
|
|-
|talıkıñ
|çıkın! (emir tümcesi)
|taşıkıñ
|'t'iei-lied-kañ
|
|-
|kiñ-lak
|Ye Uyg kıñırak (kıngrak, geniş bıçak)
|kıñrak
|kiñ-lu
|
|}