turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Düşmanlık

Düşmanlık bir insana karşı duyulan öfke ve nefretin birleşmesiyle insanın, öfke ve nefret duyduğu kişiye beslediği bir tür kötü duygudur.
Genel Bilgi
Düşmanlık, aslında insanın nefret beslediği kişiye bağlı olarak yaşamış ya da yaşamaya devam ettiği olaylar sonucunda ona karşı beslediği bir duygudur. Bu duygu insanın karşındaki kişiyi sevmemesinden de kaynaklanır. Sonuçta düşmanlık beslediği kişiye karşı iletişimsizlik ve daha da kötü olaylar olmasına yol açar. Ancak kin duygusu daha farklıdır.
Düşmanlık bazen değişik durumlarda karşımıza çıkabilir. Daha önce açıkladığımız olaydan farklı olarak hem duygu hem de eylem niteliğinde de karşımıza çıkar. Az gelişmiş toplumlarda nefret duyguları daha sık görülür. Düşmanlığın sadece insanın içinde kalması, iki insana fiziksel olarak zarar vermemesi yönünden tehlikeli değildir. Ancak düşmanlığın eyleme ve duyguyla birlikte düşünceye geçmesi, insanlara ve çevredekilere zarar verebilir ve bu yüzden tehlikelidir.
Duygular
Turk 182

Turk 182!, 1985 yılı ABD yapımı, yönetmenliğini Bob Clark'ın yaptığı, başrolünde Oskarlı oyuncu Timothy Hutton'ın üstlendiği drama ve macera filmi. Turk 182! filminde graffiti sanatçısı TAKI 183'ün gerçek hayatından esinlenilmiştir. Türkiye'de 1987 yılında Türk 182 adıyla gösterime girmiştir.
Konusu
34 yaşındaki itfaiyeci Terry Lynch (Robert Urich), 20 yaşındaki kardeşi Jimmy (Timothy Hutton) ile New York'ta yaşamaktadır. Terry görev saati dışında bir olaya müdahale etmek zorunda kalır ve bir genç kızın hayatını kurtarır ancak kendisi ciddi şekilde yaralanır ve işinden olur. Kardeşi Jimmy'nin Belediye Başkanı Tyler ile görüşmek istemesi fiyasko ile sonuçlanır ve Jimmy birkaç kez kovulur. Belediye Başkanının politik mesajları nedeniyle graffiticilerden rahatsız olması ve anti-vandalizm kampanyası Jimmy'e ilham verir. Kimliğini gizleyerek graffiti ile gündem yaratmaya başlayan Jimmy kısa sürede medyanın ilgisini çeker, polislerin bir türlü yakalayamadığı Jimmy ağabeyinin lakabı "Turk" ve numarası "182"yi birleştirerek New York'u "Turk 182" graffitileriyle donatmaya başlar. Belediye Başkanını graffitileriyle köşeye sıkıştıran Jimmy amacına ulaşacaktır.
Gökhan Üçoklar

Gökhan Üçoklar, (d. 12 Mart 1976, Ankara) 1.98 cm boyunda kısa forvet pozisyonunda oynayan Türk basketbolcudur.
Basketbola TED Ankara Kolejliler SK'de başladıktan sonra Türk Telekom ve Galatasaray forması ile Türkiye Basketbol Ligi'nde uzun yıllar mücadele etti. Daha sonra tekrar TED Kolejliler, Tekel ve Galatasaray formalarını giydi. TED Ankara Kolejliler SK'de çok genç yaşta 1. Ligde oynamaya başlayıp başarılı olmasıyla dikkatleri üzerine çekmiş, genç ve ümit milli takımlarında yer almıştır. Özellikle 3 sayılık atışlardaki yüzdesi ve skorerliği ile tanınan bir oyuncudur.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ya da kısaca FSEK, Türkiye'de 5 Aralık 1951 tarihinde kabul edilmiş ve halen yürürlükte olan 5846 sayılı kanundur. Resmi Gazete'nin 7981 no. lu sayısında yayımlanarak, 13 Aralık 1951 tarihinde yürürlüğe girdi.
Kanun, bilgisayar programları dahil bilim, edebiyat, müzik, güzel sanatlar ve sinema eserlerinden doğan hakları tanımlar ve güvence altına alır. Buna göre ilgililerin bu eserler dolayısıyla maddi ve manevi yetkileri doğar.
FSEK, 1983, 1995, 2001 ve 2004 yıllarında çeşitli değişikliklere uğradı. 1995 değişiklikleri Türkiye - AB Gümrük Birliği mevzuat uyum çalışmaları doğrultusunda yapıldı. 2004 yılında 5101 sayılı kanunla geniş çaplı değişiklikler yapıldı. 5101 sayılı kanun Türkiye'de halk arasında "korsanla mücadele kanunu" olarak bilinir.
Türk Telekom (futbol takımı)

Türk Telekom Futbol Takımı, 1953 yılında Telspor adıyla Ankara'da kurulmuş, önce PTT ardından Türk Telekom tarafından desteklenmiş olan Türk Telekom Gençlik ve Spor Kulübü'nün futbol takımıdır.
Telspor, 1954 yılında PTT adını almış ve 1999 yılında bugünkü adı olan Türk Telekomspor ismini almıştır. Takım maçlarını uzun süre Cebeci İnönü Stadyumu'nda oynamıştır.
Kulüp; uzun yıllar sarı-siyah olan renklerini PTT'nin bölünmesi ve posta ile telekomünikasyon bölümlerinin ayrılması ile Türk Telekom'a çevrilen adı ile birlikte renklerini de mavi beyaz olarak değiştirdi. Futbol branşı; maçlarını Demetevler'deki 2.000 kişilik Macunköy Stadyumu'nda oynamaya başlamıştır.
1960-1971 ve 1972-1973 yıllarında olmak üzere 12 sezon en üst lig olan Süper Ligde mücadele eden takım. 2011 senesinde 2. Ligde mücadele ederken maddi sorunlarından dolayı liglerden çekilmiştir.
Lig mücadeleleri
Süper Lig: 12 Sezon
1960-1971, 1972-1973
1. Lig: 21 Sezon
1971-1972, 1973-1974, 1983-1994, 1995-1998, 2000-2001, 2003-2007
2. Lig: 6 Sezon
2001-2003, 2007-2011
3. Lig: 4 Sezon
1974-1975, 1994-1995, 1998-2000
Amatör Lig: 8 Sezon
1975-1983
Başarıları
1. Lig:
Şampiyonluk (1) : 1971-1972
2. Lig:
Şampiyonluk (1) : 2002-2003
Spor Toto Kupası:
Şampiyonluk (1) : 1964-65
Hereroca

Herero (Otjiherero), Bantu ailesinin Niger-Kongo dillerine ait bir Afrika dili. Namibya (206,000) ve Botsvana'da yaşayan Hererolar tarafından konuşulur. Bu dili konuşanların toplam sayısı 237,000'dir.
Bu dilin tercümesi daha çok Gottlieb Viehe (1839 - 1901) adlı misyonerin İncili sayesinde olmuştur. Peter Heinrich Brincker (1836 - 1904) tarafından ise çeşitli yerel kültür öğeleri ve şarkıları tercüme edilmiştir.
Viral kanamalı ateş

Viral kanamalı ateşler, insan ve hayvanlarda görülen ve 4 farklı RNA virüsü'nün sebep olduğu hastalıklardır. Bu RNA virüsleri şunlardır; Arenaviridae, Filoviridae, Bunyaviridae, Flaviviridae. Tüm viral kanamalı ateş türleri, ateş ve kanama bozuklukları ile karakterizedir ve çoğu durumda yüksek ateş, şok ve ölüme kadar ilerleyebilir. Viral kanamalı ateşajanlarından bazıları, İskandinav nefropatisi epidemisi (hantavirüs) gibi nispeten hafif hastalıklara neden olurken, Ebola virüsü gibi diğerleri ciddi, yaşamı tehdit eden hastalıklara neden olabilir.
Virüsler
Arenaviridae
Bunyaviridae
Filoviridae
Flaviviridae
Grandük Jean Modern Sanatlar Müzesi

Grandük Jean Modern Sanatlar Müzesi (Fransızca:Musée d'art moderne Grand-Duc Jean) kısaca Mudam, Lüksemburg'un başkenti Lüksemburg kentinde bulunan bir modern sanat müzesidir. Müze 1 Haziran 2006 tarihinde açılmıştır. Müzenin binası ödüllü mimar I. M. Pei tarafından yapılmış olup, müzeyi açıldığı yıl, 1 yıl içerisinde 115.000'den fazla kişi ziyaret etmiştir. Bu rakam Lüksemburg'da bulunan müzeler için bir rekordur.
Sergiler
Eldorado (açılış sergisi)
Michel Majerus
Glenn Ligon
John Lurie
Laure Tixier
Ena Swensa
1932 Türkiye-İtalya Sözleşmesi

İtalya ile Türkiye arasında 1932'de imzalanan bir sözleşme, Ege Denizi'nde bir toprak anlaşmazlığını çözmüştür.
Tarihçe
Ankara'da 4 Ocak 1932 tarihinde İtalyan Tam Yetkili Büyükelçi Pompeo Aloisi ve Türk dışişleri bakanı Tevfik Rüştü Aras tarafından imzalanan anlaşma, 1923 Lozan Antlaşması sonrasında ortaya çıkan bir anlaşmazlığı çözmüştür. Bu anlaşmazlık, Anadolu kıyıları ile Meis adası arasındaki suların sınırlarını ve birkaç küçük adanın egemenliğini içermekteydi. Meis adası, 1921'den beri İtalya'nın elinde bulunuyordu.
Anlaşma ile, Meis limanı koyunun içinde yer alan adacıklar ile daha uzaktaki Rho ve Strongili adaları İtalya'ya verilirken, çevredeki diğer adacıklar Türkiye'ye verildi.
Bodrum bölgesindeki İtalya'daki ve Türkiye'deki adalar aşağıdaki bölümde gösterilmiştir.
İtalyan Hükümeti, Bodrum şehrinin önünde bulunan Ege Denizi'ndeki Kara Ada (Yunanca: Arkos) isimli adanın egemenliğini Türkiye'ye tanımıştır.
Aynı yılın Aralık ayında imzalanan bir Ek'te, iki ülke, Anadolu kıyısı ile İtalya'nın egemenliği altında bulunan Dodekanes (On iki ada) arasındaki deniz sınırını belirleyen sözleşmeyi genişletmeyi kabul etti. Bu, İtalyan ve Türk toprakları arasında eşit uzaklıkta olan otuz beş noktanın belirlenmesiyle gerçekleştirildi.
Ek'in geçerliliği, 1996 yılındaki Kardak krizi bağlamında Ege anlaşmazlığının bir siyasi meselesi haline geldi. Türk hükümeti, Cenevre'deki Milletler Cemiyeti'ne verilmediği gerekçesiyle yasal olarak geçersiz olduğunu reddetmiştir. Bu durum, Türk'yenin kabulüne göre, On iki adadaki bilinmeyen sayıda küçük adacık ve kayalıklar üzerinde egemenliğin hala belirsiz olabileceği anlamına gelir. Bununla birlikte, Kara Ada ve Meis bölgesiyle ilgili olarak sözleşmenin geçerliliği tartışmaya açık değildir.
Ulusal Tarih ve Sanat Müzesi

Lüksemburg Ulusal Tarih ve Sanat Müzesi (Lüksemburgca: Nationalmusée fir Geschicht a Konscht, Fransızca: Musée national d'histoire et d'art, Almanca: Nationalmuseum für Geschichte und Kunst), kısaca MNHA Lüksemburg'un güneyinde başkent Lüksemburg şehrinde bulunan bir müzedir. Müzede sanat çalışmaları ve Lüksemburg tarihiyle ilgili parçalar sergilenmektedir. Müze şehrin tarihi bölümünde Fish Market Caddesi üzerindedir.
Tarihi
Müze 1839'da 1. Londra Antlaşması gereğince bağımsız olan Lüksemburg'un tarihini anlatmak Lüksemburg halkı için önemli bir konu haline geldi. 1854 yılında tarihçi ve arkeologlar, Lüksemburg Dükalığı Tarihi Anıtları Koruma Kurumu (Fransızca: Société pour la recherche et la conservation des monuments historiques dans le Grand-Duché de Luxembourg), daha sıkça Arkeoloji Kurumu'nu kurdular. Bu kurum Lüksemburg'daki tarihi varlıkların korunması görevini üzerine aldı. Bu kurum 1868 yılında Kraliyet tarafından arkeolojik varlıkları koruduğu gerekçesiyle övgü aldı.
Lüksemburg'daki müzeler
Ateş (tıp)

Ateş olarak da anılan pireksiya (Eski Yunanca: πύρεξ(ις) pýrex(is), Yunanca: πυρετός pyretós), vücut sıcaklığının ayarlı noktasındaki artışa bağlı olarak sıcaklığın normal aralık üzerinde olması olarak tanımlanır. İnsanlarda 37.2 ve 38.3 C arasındaki değerleri kullanan kaynaklarla normal sıcaklık için üzerinde anlaşmaya varılan üst sınır yoktur. Ayar noktasındaki artış kas kasılmalarında artışı tetikler ve üşüme veya titreme hissine neden olur. Bu, daha fazla ısı üretimi ve ısıyı koruma çabalarından kaynaklanır. Ayar noktası sıcaklığı normale döndüğünde, kişi sıcak hisseder, kızarır ve terleme başlayabilir. Nadiren ateş bir nöbeti tetikler, ancak çocuklarda daha yaygındır. Ateşler genelde değerinden daha yüksek olmaz.
Vücut sıcaklığı hipotalamus tarafında kontrol edilmektedir. Ön preoptik ve arka hipotalamustaki nöronlar 2 çeşit sinyal alırlar. Biri ciltteki sıcak / soğuk reseptörlerinden bilgi ileten periferik sinirlerden, diğeri ise bölgeyi besleyen kanın sıcaklığından bilgi alır. Bu iki tip sinyal, normal sıcaklığı korumak için hipotalamusun termoregülatör merkezi tarafından entegre edilir. Nötr sıcaklık ortamında, insan metabolizma hızı, iç vücut sıcaklığını 36,537,5 C (97,799,5 F) aralığında tutmak için gerekenden daha fazla ısı üretir.
Ortam sıcaklığına bağlı olarak vücut sıcaklığının yükselmesi anlamına gelen hipertermi ile karıştırılmamalıdır.
Tipler
Tedavi
Ateş; kendi başına bir hastalık değildir, altta yatan hastalığın göstergesi olan bir mekanizmadır. Ateşin kendisi yerine altta yatan nedenler bulunmalı ve tedavi edilmelidir.
Mikrosefali

Mikrosefali, baş çevresinin yaş ve cinsiyete göre ortalamanın altındaki iki standard sapmadan daha küçük olduğu nörogelişimsel bir bozukluktur.
Mikrosefali konjenital olabileceği gibi, yaşamın ilk birkaç yılında da gelişebilir. Mikrosefali nedenleri iki ana nedene ayrılabilir. Birincil mikrosefali, gebeliğin ilk yedi ayında olan anormal gelişimin sonucunda ortaya çıkarken; ikincil mikrosefali, gebeliğin son iki ayında ya da perinatal dönemde olan bir hasar sonucunda ortaya çıkar. Birincil mikrosefali daha çok genetik ve çevresel etkenler sonucu oluşur. Bunlara kromozomal bozukluklar, metabolik nedenler örnek verilebileceği gibi doğumsal enfeksiyonlar ve iyonize radyasyon ile gebelikte karşılaşmak da mikrosefalide önemli bir etkendir. İkincil mikrosefali ise daha çok enfeksiyonlar (menenjit ve ensefalit), beslenme yetersizliği gibi çevresel nedenler sonucunda olur.
Genelde, mikrosefali olan kişilerin beklenen yaşam süreleri düşer ve normal beyin fonksiyonlarında azalma görülebilir. Beyin fonksiyonlarının azalmasının şiddeti eşlik eden anomalilerin varlığına bağlı olarak farklılıklar gösterir.
Mikrosefalinin tedavisi yoktur, yaşam boyu süren bir hastalıktır. Mikrosefalinin erken teşhisi bebeğin zihinsel ve fiziksel gelişimi için son derece önem taşır. Kafatasının erken kapanması durumunda cerrahi işlem uygulanır. Erken teşhis ile nörolojik problemler en aza indirilir ve bebeğin yaşam kalitesi arttırılabilir.
Konjenital bozukluklar
Beyin hastalıkları
Nörolojik bozukluklar
N-metil-D-aspartik asit

N-metil-D-aspartik asit veya NMDA, NMDA reseptörlerine özgül agonist olarak davranan bir aminoasittir, ve bununla beraber glutamat reseptörlerine bağlanarak bu nörotransmitter gibi davranabilir.
NMDA suda çözünebilen sentetik bir maddedir, normalde biyolojik dokularda bulunmaz. İlk kez 1960'larda sentezlenmiştir.
Temporal lob

Temporal lob, temporal korteks ya da lobus temporalis beynin yan taraflarında yerleşimli telensefalon bölgesi. İnsan beynindeki 4 beyin lobundan biridir. Konuşma, hafıza ve işitmenin de dahil olduğu birçok görevi bulunmaktadır.
Ek resimler
Kuzeybatı

Batı ile kuzeyin tam arasına verilen ad. Bu tam aradan kuzeye kadar olan bölge, kuzey kuzeybatı ; tam aradan batıya kadar olan bölgeye ise batı kuzeybatı adı verilir. Bu yönler genellikle deniz ve havayollarında kullanılır.
Kuzeybatı pusulada NW (North - West) olarak belirtilir. kuzey, kuzeybatı ve batıyı bir üçgen kabul edersek kuzeybatının açısı 90 derecedir.
Tekin Kurtuluş

Tekin Kurtuluş (d. 16 Eylül 1968, Uşak) Türk kökenli Alman oyuncu.
Biyografi
1963 yılında Almanya'ya çalışmak üzere giden göçmen bir ailenin çocuğudur. Yine kendisi gibi oyuncu olan kardeşi Mehmet Kurtuluş ile birlikte Almanya'nın Salzgitter kentinde büyüdü.
Alman Sat.1 televizyonunda Lenßen & Partner isimli polis dizisinde dedektif rolünde oynamaktadır.
Filmografisi
Lenßen & Partner - "Tekin" - 2003
SOKO Leipzig - "Erdogan Cimsir" - 2008
Güneybatı

Batı ile güneyin tam arasına verilen ad. Bu tam aradan batıya kadar olan bölge, Batı güneybatı ; tam aradan güneye kadar olan bölgeye ise Güney güneybatı adı verilir. Bu yönler genellikle deniz ve havayollarında kullanılır.
Güneybatı pusulada SW (South - West) olarak belirtilir. Güney, güneybatı ve batıyı bir üçgen kabul edersek güneybatının açısı 90 derecedir.
Akrep Kral

Akrep Kral (İngilizce özgün adı: The Scorpion King), Chuck Russell'ın yönettiği 2002, ABD yapımı aksiyon filmidir. Filmin başrollerinde Dwayne Johnson, Kelly Hu, Grant Heslov ve Michael Clarke Duncan vardır. Filmde Mumya'nın Dönüşü'ndeki Mathayus adlı karakterin hikayesi işlenmektedir. Kahini öldürmekle görevli olan Mathayus, Memnon'un kampına girdiği sırada bir tuzakla karşı karşıya gelir ve burada arkadaşlarını kaybeder. Onların intikamını almak için Memnon'u öldürmesi gerekiyordur. Memnon da Mathayus kadar iyi bir dövüşçü ve de kraldır. Üzerine gelen bütün okları elleri ile tutan Mennan son sahnede Mathayus'un yayından gelen oka engel olamayıp orada can verir. Memnon krallığına son veren Mathayus ile kahin evlenir ve huzur içinde yaşlanmayı beklerler.
Oyuncular
2002 çıkışlı filmler
2000'lerde macera filmleri
2000'lerde aksiyon filmleri
Kurgusal mumyalar
Kurguda Antik Mısır
Kurgusal akrepler
WWE Studios filmleri
Universal Pictures filmleri
Arizona'da çekilmiş filmler
Kaliforniya'da çekilmiş filmler
John Debney'in müziğini yaptığı filmler
Amerika Birleşik Devletleri aksiyon macera filmleri
Amerika Birleşik Devletleri fantastik macera filmleri
2000'lerde İngilizce filmler
Kutup Ekspresi (film)

Kutup Ekspresi (Özgün Adı: The Polar Express), 2004 yılında gösterime giren, yönetmenliğini Robert Zemeckis'in yaptığı bir animasyon filmidir. Filmde Tom Hanks ve Andrew Ableson gibi isimler seslendirmede görev almıştır.
Seslendirenler
2004 çıkışlı filmler
Amerika Birleşik Devletleri fantastik filmleri
Uyarlama filmler
Warner Bros. animasyon filmleri
Warner Bros. filmleri
Robert Zemeckis'in yönettiği filmler
Alan Silvestri'nin müziğini yaptığı filmler
Shangri-La Entertainment filmleri
2000'lerde Amerika Birleşik Devletleri animasyon filmleri
Amerika Birleşik Devletleri 3D filmleri
Amerika Birleşik Devletleri Noel filmleri
Konusu Arktika'da geçen filmler
3D animasyon filmler
Amerika Birleşik Devletleri bilgisayar animasyonlu filmleri
2000'lerde İngilizce filmler
Oyuncak Hikâyesi

Oyuncak Hikayesi (İngilizce: Toy Story), 1995 Pixar yapımı bir animasyon filmidir. İlk uzun metrajlı 3D bilgisayar animasyonu olarak bilinmektedir.
Konusu
Buzz Lightyear adlı yeni çıkan oyuncak, Andy'e hediye edilir. Oyuncağı çok seven Andy, eski gözdesi Şerif Woody'e olan ilgisini yitirir. Bir gün Buzz yanlışlıkla pencereden aşağı uçunca, herkes Woody'nin onu öldürdüğüne inanır. Woody, kendisini kurtarabilmek için Buzz'ın arkasından giderek onu geri getirmeye karar verir. Fakat ikiliyi dış dünyada büyük tehlikelerle dolu maceralar beklemektedir.
"Oyuncak Hikayesi", 2005 yılında Kongre Kütüphanesi tarafından "kültürel, tarihi ve estetik olarak önemli" filmler arasına seçilerek ABD Ulusal Film Arşivi'nde muhafaza edilmesine karar verilmiştir.
Karakterler ve seslendirenler
Oyuncak Hikayesi
1995'te animasyon filmler
1990'larda fantastik komedi filmleri
Amerika Birleşik Devletleri 3D filmleri
Amerika Birleşik Devletleri ikili filmleri
Amerika Birleşik Devletleri fantastik komedi filmleri
John Lasseter'ın yönettiği filmler
Pixar filmleri
Annie Ödülü sahipleri
Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Film Arşivi filmleri
En İyi Animasyon dalında Annie Ödülü kazanan filmler
İnsansı karakterler içeren filmler
Walt Disney Pictures filmleri
Randy Newman'in müziğini yaptığı filmler
Bonnie Arnold'un yapımcısı olduğu filmler
Alec Sokolow'un senaryosunu yazdığı filmler
Andrew Stanton'un senaryosunu yazdığı filmler
Joe Ranft'ın senaryosunu yazdığı filmler
Joel Cohen'in senaryosunu yazdığı filmler
John Lasseter'in senaryosunu yazdığı filmler
Joss Whedon'un senaryosunu yazdığı filmler
Pete Docter'in senaryosunu yazdığı filmler
Oyuncaklar ile ilgili filmler
1990'larda Amerika Birleşik Devletleri animasyon filmleri
Amerika Birleşik Devletleri komedi-macera filmleri
Arkadaşlık ile ilgili animasyon filmler
3D animasyon filmler
Amerika Birleşik Devletleri bilgisayar animasyonlu filmleri
Televizyona uyarlanmış filmler
1990'larda İngilizce filmler
1995 çıkışlı komedi filmleri
1990'larda ilk yönetmenlik denemesi filmler
1873 ekonomik krizi

1873 Ekonomik krizi (İngilizce: Panic of 1873), 18 Eylül 1873'te üretim fazlası nedeniyle yaşanan krizdir. 20 Eylül'den itibaren New York Menkul Kıymetler Borsası'nın faaliyetleri 10 gün süreyle geçici olarak durduruldu.
Fabrikalar üretimlerini artırırken talebin azalması nedeniyle fiyatlar düşmeye başlamıştı. Bu da bazı fabrikaların işçi çıkarmasına ve bazı fabrikaların maliyetlerinin altında satış yapmalarından dolayı kapanmasına sebep olmuştur. Fabrikalarının batmasına bağlı olarak onların finansörü durumunda olan bankalar da batmıştır. Bu da finans sektörünün batmasına zemin hazırlamıştır. Batmadan ayakta kalabilen birkaç banka ise diğer bankaları ve reel sektör firmalarını alarak monopol oluşturmuşlardır. Bu durum tarihte rekabetçi piyasadan tekel piyasaya geçişin ilk örneği olarak gösterilmektedir. 1873 Ekonomik Krizi sonrası finans sektörü, reel sektörü eline geçirmiştir. Bu krizin etkileri günümüzde de devam etmektedir.
Nuran Bayer

Nuran Bayer, (d. 22 Ekim 1954) yazar, yönetmen ve belgeselci.
Kariyeri
Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksek Okulu mezunudur. Ankara Üniversitesi Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalında Master yaptı. Meslek yaşamına 1979 yılında TRT'de başladı. 1980-94 yılları arasında R-3de klasik müzik programları, 1995-1998 arasında TRT'TV de haftada 5 gün canlı yayınlanan "Dört Mevsim Kadın" adlı programın yapımcılığını üstendi. TRT'de toplumsal cinsiyet, çevre ve güncel sanat belgesellerine imza attı. Feminist düşüncenin önemli savunucularından ve aktivist olan Bayer, Kadın Dayanışma Vakfı ve İRİS Eşitlik Gözlem Grubu'nun kurucuları arasındadır, Nuran Bayer iki çocuk annesidir.
"Feminist bakış açısıyla yaptım" dediği 15 bölümden oluşan Sesimi Duy adlı belgeseli 2004 yılında Sedat Simavi Televizyon Ödülünü almıştır.
Belgeselleri
Sesimi Duy
Ötekinin Sesi: Yeşilçamın Görünmeyen Kadınları
Yeşil Barış
Mustafa Kemal'den Atatürk'e
Kitapları
Anneanne
20. yüzyıl Türk yazarları
21. yüzyıl Türk yazarları
Türk feministler
Türk aktivistler
1954 doğumlular
Türk belgesel yönetmenleri
Türk film yapımcıları
Türk kadın film yönetmenleri
Allan Pinkerton

Allan Pinkerton (25 Ağustos 1819 1 Temmuz 1884), İskoç dedektif ve casus, ABD'deki ilk dedektif ajansı olan Pinkerton Ajansını kurmasıyla bilinir.
Gençliği, mesleği ve Amerikaya gelişi
Pinkerton Glasgow İskoçyada doğar. Mesleği fıçı imalatıdır, İngiliz Çartist hareketinde gençken aktif olmuştur. Amerikaya göçmeden önce bir şarkıcı olan Joan Carfrae ile evlenir. Amerikaya göçmesindeki nedenlerden biri de işçilere oy hakkı tanınmamasıdır. 1842 yılında ABDye gelir. 1849 yılında Chicagodaki ilk dedektif odur. 1850li yıllarda Chicagolu savcı Edward Rucker ile birlikte daha sonraları Pinkerton Ulusal Dedektif Ajansı olarak tanınacak ajansı kurarlar. Şirketin simgesi faltaşı gibi açık bir göz, şiarı da Biz hiç uyumayız! dır. ABD toprakları batıya doğru geliştikçe demiryolu hatlarıyla taşımacılık yaygınlaşır ve tren soygunlarının sayısında artış olur. Pinkerton Ajansı ise ajanlarıyla bu soygunların önüne geçecek ve bu sayede Pinkerton, George McClellan ve Abraham Lincoln gibi devlet kademesinin zirvesindeki isimlerle beraber çalışmaya başlayacaktır.
Amerikan İç Savaşı
Kuzey Ordusundaki görevinden önce Pinkerton, çoğu günümüzde hala kullanılan izleme teknikleri kullanır. Bunlardan bir tanesi şüpheli birisinin özellikle yakalanmayıp takip edilmesi olarak bilinen yöntemdir. Amerikan İç Savaşının başlamasıyla birlikte Kuzey Ordularının İstihbarat Başkanlığına getirilir ve Baltimore, Marylanddeki bir suikast planını engeller. Savaş sırasında ajanları Konfederasyon askeri veya sempatizanı sahte kimliğiyle gezerek istihbarat toplar. Pinkerton ise Binbaşı E. J. Allen adıyla orduda görev yapar. Kendisinden sonra istihbarat başkanlığına Lafayette Baker getirilecek ve günümüzdeki ABD gizli servislerinin temeli atılmış olacaktır.
Savaştan sonra
Savaştan sonra Pinkerton tren korumasına ağırlık verir. Reno Çetesine karşı mücadele verir ve işçi sendikalarına karşı patronların lehine müdahale eder. 1872 yılında İspanyol hükumeti Kübada köleliğin sona erdirilip, eşit oy hakkı isteyen devrimci isyanı bastırması için Pinkertonları çağıracaktır.
Ölümü
1884 yılında Chicagoda yürürken kaldırımda ayağı kayar ve dilini ısırır. Tedavi olmaz ve dili iltihap kapar. İlerleyen iltihap sonucu 1 Temmuz 1884 tarihinde ölür. Ölmeden önce bütün suç raporlarını ve bilgilerini tek merkezde toplamayı tasarlamaktadır. Bugün bu veritabanı FBI bünyesinde tutulmaktadır. Mezarı Chicago, Graceland Mezarlığındadır.
Geleneği
Ölümünden sonra Pinkertonlar gelişip büyümekte olan ABD ve Kanada işçi sınıfı hareketinin önündeki en büyük engel olacaktır. 19. ve 20. yüzyıldaki birçok işçi eylemine kanlı şekilde müdahale eden ajansın kötü bir şöhreti oluşmuştur. Bu eylemlerden bazıları:
Homestead Grevi 1891
Pullman Grevi 1894
Ludlow Katliamı 1914
La Follette Komitesi 1933-37
Birçok sendikacı Pinkertonları sendikaları suçlu göstermek için bilerek kavga çıkartmak ve polis müdahalesine sebebiyet vermekle suçlarlar. Birçok grev sırasında Pinkertonlar yasa dışı olmasına rağmen grev kırıcı işçileri işyerlerine sokmuş ve Andrew Carnegie gibi patronların desteğini kazanmışlardır. Sendika camiasında pinkerton kelimesi artık argo bir söz olmuştur.
Yüksek Volüm

İlyas Başsoyun 1997 tarihli, Kedi, Çukurcanın Tepeleri, Kurt ve Yüksek Volüm isimli dört öyküden oluşan kitabıdır. Yazım tarihi 1994tür. Kedi isimli öykünün ikinci bölümü Türkiyede ve Amerikada kısa film olarak çekildi. Aynı öyküdeki kahramanların birbirleriyle konuşmalarının sansürsüz aktarımına tepki gösterenler oldu. Kurt isimli öykü Şizofrengi dergisinde yayınlandı. Güneydoğudaki savaşı bir Türk askerinin içsesiyle aktaran Çukurcanın Tepeleri öyküsü yazıldığı dönemde çok az konuşulabilen konulara değinmektedir. (Doruk Yayınları. Kapak: Tibet Sanlıman)
Hikaye kitapları
1997 kitapları
Türkçe kitaplar
Sinemaya uyarlanmış hikayeler