Cats

Cats, Andrew Lloyd Webberin, T. S Eliotun 'Old Possums Book Of Practical Cats' adlı kitabından uyarlayarak bestelediği bir müzikaldir. Müzikal, çok bilinen Memory şarkısını da bütün dünyaya tanıtmıştır.
Müzikal ilk kez 1981de West Endde, ardından 1982de Broadwayde oynanmıştır. T. S Eliot'ın "Yetenekli Kediler" adlı şiirinden esinlenerek yazılmıştır. İki müzikali de Trevor Nunn yönetmiş, koreografileri ise Gillian Lynne tarafından hazırlanmıştır. Müzikal, başta Laurance Olivier ve Tony Ödülleri- En İyi Müzikal olmak üzere sayısız ödül kazanmıştır. Londradaki yapım 20 yıl sürmüşken, Broadway yapımı 18 yıl devam etmiştir. İkisi de tarihte en uzun süren oyunlar olarak tarihe geçmiştir. Müzikalin oyuncularından Elaine Paige ve Bettly Buckley müzikalden sonra Cats ile anılmaya başlamış, Marlene Danielle ise Broadway prodüksiyonunda 18 yıl boyunca oynamıştır. (1982den 2000e kadar)
Cats birçok kez dünya turnesine çıkmış ve yirmiden fazla dile çevrilmiştir. 1998de televizyona da uyarlanmış, 8 milyon seyirci tarafından izlenmiştir. Cats müzikali Tom Hooper tarafından ayni isimde sinema ekranlarına uyarlanmıştır. Cats filmi 18 Aralik 2020'de ABD'de vizyona girmesi planlanıyor.
Yapımın hikayesi
Cats, Webberin çocukluğundaki gözde kitabı Old Possum's Book of Practical Catsten uyarlanarak bestelenmiştir. Müzikalin şarkıları besteci tarafından Elliotun dizelerinden müziğe aktarılmıştır. Buna tek istisna, sözlerini Eliotun Rhapsody on a Windy Night şiirinden sonra Trevur Nunnun yazdığı, müzikalin en meşhur şarkısı Memorydir. Ayrıca The Moments of Happiness adlı kısa bir şarkı Eliotun Four Quartets eserinden alınan bir pasajdan oluşmaktadır. Yapısal olarak alışılmışın dışındaki bu müzikalin uvertürü bir füg içermektedir ve müzikalde, müziğe sözlü dizelerin eşlik ettiği bölümler vardır. Dekoru büyük bir hurda çöplüğünden oluşan sahne, değişiklık olmaksızın bütün gösteri boyunca aynı kalır. Webberin derleyiciliği (eklektisizm) müzikale güçlü biçimde yansımaktadır. Müzik janrları klasikten popa, music hallden (tiyatro müziği) caza, rocka, elektro akustik müziğe ve hatta The Adressing of Cats gibi ilahi şarkılara kadar uzanır.
Müzikalin sırası
Sahne I
Uvertür - Orkestra
Prolog: Jellicle Kedilerine Jellicle Şarkıları Birlikte
Pekinezler ve Pollicle köpeklerinin korkunç dövüşü - Munkustrap, İlk Pekinez, İlk Pollicle, Pekinez Lideri, Pollicle Lideri, Harika Rumpus Cat
Jellicleların şarkısı - Birlikte
Jellicle Balosu
Grizabella, Alımlı Kedi (Tekrar) - Jellylorum, Jemima, Grizabella
Memorynin ön gösterimi - Grizabella
Sahne II
The Moments of Happiness /Memory - Old Deuteronomy, Jemima
Gus: Tiyatrocu kedi - Asparagus, Jellylorum
Growltiger'ın son çıkışı ya 'The Ballad Of Billy M'Caw' ya da the Italian aryası 'In Una Tepida Notte' ile - Growltiger, Griddelbone, Ghengis/Gilbert, Siyamlar, the Crew
Final: Kedilerin Hitabı - Old Deuteronomy
Kedilerin özellikleri
Kedi grubunun adı: Jellicle Cats. Bunlar dans eden, konuşan, kralları olan ve her birinin kendilerine özgü birer özellikleri olan kedileridir. Her yıl bir balo verirler ve kral Heaviside'a gönderilecek kediyi seçer. Heaviside'a gönderilmek demek, yeniden doğmak (lüks şartlar içinde ve en güzel dans edebilme, güzel olma özelliklerine sahip olarak yaşamak üzere) demek. Kediler dans ederek krala hünerlerini gösterirler.
Özet
RumTumTugger adında çapkın, meraklı ve akıllı bir kedi, kedileri koruyan bir bodyguard, Black Cat (Siyah Kedi), White Cat (Beyaz Kedi) ve sürekli uyuyan Jennyanydots (Lazy Cat = Tembel kedi) bilinen birkaç kedidir. Bunun dışında kötü bir Jellicle kedi vardır. Yıllarca sessizliğini korumuştur. Ancak tam kral Heaviside'a gidecek kediyi seçecekken Macavity adlı bu kötü kedi ve adamları gelip kralı kaçırırlar. Kediler bu durumdan kurtulmak için Rum Tum Tugger'ın önerisiyle büyücü Mr. Mistoffelees adlı kediyi çağırırlar. Kralları bu kedi sayesinde geri döner. O sırada çok yaşlı, eskiden çok iyi dans eden ve Jellicle Kediler'in en güzeli olan Grizabella gelir. Çok yaşlıdır, ağır aksak yürür, güzelliğini, şarkı söyleme ve dans etme becerisini kaybetmiştir. Dans etmeye çalışır ama edemez. Tüm kediler ona güler. O, bu olaydan sonra "Memory" adlı şarkıyı söyleyerek eski anılarını hatırlar. Kral ve bütün kediler çok etkilenir. Sonunda Grizabella Heaviside'a gider.
Sahne II Yaz günleri neden geciksin?
Jellicle Balosundan sonra, Old Deuteronomy mutluluğun ne olduğuna dair bir şarkı söyler (The Moments Of Happiness- Mutluluk Anları). Gus, (Asparagusun kısaltılmış hali) ayaklarını sürüye sürüye öne çıkar (Gus: The Theatre Cat- Tiyatrocu Kedi). Bir zamanlar ünlü bir oyuncu olan bu kedi şimdi yaşlıdır ve pençelerini titreten parkinsondan acılıdır. Ona, maceralarından bahseden Jellylorum eşlik eder. Gus daha sonra bir zamanlar Thames Nehrinin belası Growltigerı nasıl oynadığını hatırlar. Korsanın Griddlebone ile yaşadığı aşktan, sonra Siyamlar tarafından ele geçirildiğinden bahseder.
Arkada, Skimbleshanks köşesinde uyumaktadır. ('Skimbleshanks: The Railway Cat- Demiryolu Kedisi'). Bu kedi, resmi olmasa da Glasgowa giden gece treninden sorumludur. Çok akıllı ve çok önemlidir. Çünkü eğer giderse trenin kalkması mümkün değildir.
Üçüncü bir gümbürtü ve şeytani bir kahkaha ile en çok bu aranıyor kedisi Macavity görünür. Kendisi uzman suçludur ve asla olay mahallinde yakalanmaz. Korkunç görünümlüdür ve Jellicle kabilesinin yüz karasıdır: hainidir. Macavity öne çıkar ve Old Deuteronomyi yakalar. Diğer kediler onu takip etmeye çalışırken, Demeter ve Bombalurina, Macavity hakkında bildiklerini söylerler. Çünkü ikisinin de onunla geçmişte bir hikayesi olmuştur (Macavity: The Msytery Cat- Gizemlerin Kedisi). Şarkıyı bitirdiklerinde; Macavity, Old Deuteronomynin kılığında geri döner. Demeter bunu ortaya çıkarınca ise Munkustrap ve Alonzo ile kavgaya girişir.
Rum Tum Tugger, kedilere Bay Mistoffeleesi bulmayı önerir. (Sihirli Mistoffelees). Bu küçük, siyah kedi hiçbir kedinin yapamadığı birçok büyü yapabilmektedir. Sihirli kedi Old Deuteronomyyi geri getirmeyi başarır ve tüm kedilerin takdirini toplar: Jelliclle kararı artık verilebilir.
Old Deuteronomy oturur ve Grizabella son kez görünür. Old Deuteronomy kedilere son kez hitap etmesi için ona bir şans verir. Solgun görüntüsü ve terk edilmiş hali şarkısına (Memory) çok büyük etkisi yapar. Bu hitapla başarıya ulaşır ve seçilen kişi olur (Journey to The Heaviside Layer- Heaviside Layera yolculuk). Devasa bir lastik Old Deuteronomy ve Grizabellayı yukarı doğru çıkarır. En tepede Grizabella yolculuğunu bitirir. Old Deuteronomy seyirciye kapanış konuşmasını yapar (The Adressing of Cats- Kedilerin Hitabı) Oyun biter.
Karakterler
Ana Karakterler
Bu açıklamalar alfabetik sırada ve gösterinin daha yeni versiyonlarına göre yapılmıştır. Ancak yapımdan yapıma çok küçük farklılıklar vardır.
Asparagus / Gus Tiyatrocu Kedi. Aynı aktör Asparagusu genel koro kedisi olarak da oynar. Gusun genç halini oynar. Gus-Tiyatrocu Kedi şarkısında Yaşlı Gusu ve Growltigerı oynar, sonra tekrar genç Gusu oynamaya devam eder.
Bombalurina Sırnaşık, kızıl kedi. Demeterle bir düet söyler.
Bustopher Jones Şişman, poundların kedisi. Şık bir smokin giyer. Zengin sınıfının St. James Sokağı Kedisi olarak herkesten saygı görür. Birçok yapımda, Gusu oynayan aktör Bustopheri de oynar. İlk yapımlarda ise bu rol Old Deuteronomy tarafından oynanmıştır.
Jennyanydots Yaşlı obur kedi. Tüm gün oturur. Geceleri de farelere ve hamamböceklerine hükmeder. Onları, yararlı işlevler üstlenmeleri, yaratıcı projeler üstünde çalışmaları veya zararlı alışkanlıklarını törpülemeleri için zorlar.
Macavity Gösterinin tek gerçek kötü adamıdır. Bu karakter Sherlock Holmesun Profesör Moriarty karakterinin bir yansımasıdır. Genellikle Plato ya da Admetusu oynayan karakter canlandırır.
Diğer karakterler
Koro ve Dans Rolleri. Birçok karakter yapıma özel rolleri oynarlar. Genellikle ana karakterler dışındakilere küçük yapımlarda yer verilmez.
Admetus birçok yapımda Macavityyi de oynayan genç kedi. Genellikle gösterilerde ya Admetus ya da Plato vardır. İkisinin de işlevi aynıdır.
Alonzo yapımların çoğundaki siyah beyaz tekir. ABDde ve ilk Avrupa yapımlarında siyah-sarı olarak gösterilmiştir. Bazen Munkustraptan sonraki en güçlü karakter olarak gösterilir. Çünkü Macavity ile savaşır.
Bill Bailey Özellikle de Londra yapımındaki beyaz-kahverengi erkek kedi. Akrobasi hareketlerine yatkındır, Tumblebrutus karakteri ile yer değiştirebilir.
Carbucketty T. S. Elliotun gürbüz kediler için uygun bulduğu isimlerdendir. Pouncival karakteriyle bazen yer değiştirir.
Cassandra Kahverengi, yumuşacık tüyleri, örgülü kuyruğuyla Habeş kraliçesi. Eşsiz ve biraz da gizemli.
Coricopat Tantomilein erkek ikizi. Modern gösteriler Coricopat ve Tantomilein psişik kediler olmasını önerir. Çünkü diğer karakterlerden önce, bir tehlikenin geleceğini önceden sezerler.
Tantomile Coricopatın dişi ikizi. İsim T. S. Eliotun Cadı Kedisi için önerdiği bir isimdir.
Victor Genç, gri kedi. Genellikle Londra yapımlarındaki bir karakterdir.
Müzikaldeki değişiklikler
Andrew Lloyd Webber, Catsin Broadway versiyonu için Growltigerın Son Çıkışının sırasını değiştirmiştir. Londra gösterisinde, Growltiger ve Griddleboneun düeti T. S Eliotun yayımlanmamış şiiri The Ballad of Billy M'Cawdan uyarlanmış bir sahneydi.