Thomas Müntzer

Thomas Müntzer (d. 1488 civarı ö. 27 Mayıs 1525), reform devrinin erken dönem Alman teoloğu ve anabaptistti.
Müntzer birtakım anti-Lutherci yazılarıyla Luther'e karşı çıktı ve Köylüler Savaşı sırasında asilerin lideri oldu. Frankenhausen Muharebesi'nde, Müntzer ve çiftçileri yenilgiye uğradılar. O yakalandı, işkence gördü ve boynu vuruldu.
Yaşamının ilk dönemleri
Müntzer 1488 dolaylarında, Harz Dağları'nda, Türingiya (şu anda merkez Almanyadır), bulunan Stolbergin küçük bir köyünde doğdu. En sonunda hangi akademik unvanı kazandığı bilinmese de, Thomas Müntzer ilk olarak Leipzig Üniversitesinde, sonra da Frankfurt Üniversitesinde öğrenim gördü. Yunanca, İbranice ve Latince dillerinde uzmanlaştı.
1516 yazından 1518 kışına kadar, Müntzer Frohsede bir manastırda kalmıştır, Martin Lutherin 95 tezinin 31 Kasım 1517de yayımlanması ise büyük ihtimalle onu kiliseden ayrılıp Wittenberge gitmeye teşvik etmiştir. Dediklerine göre, orada Lutherle karşılaşmıştır, Müntzer Lutherin reformlarının siyasallaşmasına dair fikirleri yüzünden Luther tarafından küçümsenmiştir. 1519da Orlamhünde ve Jüeterbockdaki kısa görevlerin ardından, Müntzer, John Eck ve Andreas Karlstadt arasındaki (27 Hazirandan 3 Temmuza) ve Luther ve Eck arasındaki (4 Temmuzdan 14 Temmuza) ünlü tartışmalara tanıklık etmek için Leipzige gitmiştir. Müntzer oradan oraya gitmeye sık sık devam etmiş, 1520de Zwickauya gitmeden önce 1519 yılının Aralık ayında Beuditzdeki bir rahibe manastırında günah çıkarma yetkisine sahip rahip mevkisini kabul etmiştir.
Yükselen radikalizm
1520 mayısında, Müntzer Thüringendeki Zwickauda papaz oldu ve kilise merciiyle belirgin ilk karşı karşıya gelişini o zaman yaşadı. 1521 ve 1522 yıllarında, bir şekilde, Luther ve Müntzerin fikirleri arasındaki büyüyen ayrılık iyice belirginleşti, Müntzer kendi anti-entelektüalizmini geliştirdi ve bebek vaftizini reddetti.
Müntzer 1521 Nisanında Zwickau mercileri tarafından kovulunca, Praga kaçtı. Haziranda oraya vardığında, ilk başlarda, Lutherin takipçisi olarak kabul gördü, kasabada coşkuyla karşılandı, kalacak yer sağlandı ve üniversite şapellerinde Latince ve Almanca vaazlar vermesi yönünde davetler aldı. Bilinmeyen nedenlerden dolayı, her nasılsa, kasım geldiğinde ona çok daha az hoşgörüyle bakılıyordu. O ay Prag Manifestosunu yazdı. Almanca ve Latince dört farklı sürümü yazılan eser öfkeli, kilise karşıtı ve vahiysel bir eserdir.
Aralık 1521de, Müntzer Pragtan ayrıldı. 1522 yılını çoğu yerde kalmayıp dolaşmakla geçirdi. Mart 1523de, Thüringendaki Elektöral Saksonyaya ait bir yer olan 900 civarında kişinin yaşadığı bir kasabada, Allstedtte papaz oldu. Haziran 1523te, eski bir rahibe olan Ottilie von Gersonla evlendi. Kasımda, George Spalatin ve Bilge Frederick tarafından sorgulandı. Luther Wittenbergde özel yüzleşme konusunda ona baskı yaptı, ama Müntzer halka açık bir tartışma istedi ve bunların hiçbiri gerçekleşmedi. Aralık 1523te, Müntzer Allstedtde kullanılmak üzere tamamı Almanca olan ilk liturjisini, Almanca Kilise Töreni Buyruğu, sundu.
13 Temmuz 1524te, Bu olayı çevreleyen nedenler belirsiz olmasına rağmen, görünen o ki Müntzer prenslere vaaz vermişti, iddialara göre vaaz Allstedtdeki Saksonya Dükü Johna ve danışmanlarınaydı. Vaaz Daniel Kitabının 2. kısmına, Babilde tutsak olan Danielin rüyaları tabir etme yeteneği dolayısıyla kralın danışmanı olduğu bölüme odaklanmaktadır. Vaazda, Müntzer kendini prenslerin rüyalarını tabir eden yeni Daniel olarak tanıtır. Daniel 2:44ü dünyevi krallıkların tümünü yerle bir edecek Tanrının krallığından dem vurarak yorumlar.
Muhtemelen bu olayın sonucu olarak, Lutherin 1524 Temmuzunun başlarında Prenslere yazdığı Müntzer ve Andreas Karlstadta saldırdığı mektubu da işin tuzu biberi olunca, 31 Temmuz ya da 1 Ağustosta Müntzer ve Allstedtden diğerleri duruşmaya, Saksonya Dükü Johnun huzuruna çağrıldılar. Allstedtdeki matbaanın kapatılmasına karar verdi. Müntzer bir süre sonra Allstedtten kaçtı.
Alman Köylü Savaşı
Ağustos 1524'te, Müntzer sonradan Köylüler Savaşı olarak anılacak ayaklanmanın liderlerinden biri oldu. Sloganlarından biri Omnia sunt communia, yani her şey ortaktırdı. Allstedtten kaçışının ardından, Thüringendeki Muehlhausen adlı imparatorluk şehrine vardı. Eylül ayının ortalarında, Müntzer ve arkadaşı, eski köktenci rahip Heinrich Pfeiffer, var olan şehir meclisinin dağılmasını ve Tanrının Sözü ve ilahi adalet temelli ebedi meclis kurulması çağrısı yapan On bir Muehlhausen makalesini yayımlamak için orta sınıf esnafla şehir meclisi arasında süre gelen gerginlikten avantaj sağladılar. Kopyalar çevre köylerdeki köylülere yollandı, ama destek somut hale gelmedi, nedeni belli ki makale ağırlıklı olarak kent dertlerine değinmiş, köylülerin ihtiyaçlarından hiç bahsetmemişlerdi. 27 Eylül 1524te, Müntzer ve Pfeiffer Muehlhausendan sürüldüler.
Müntzer 1524ün son aylarını Nürnbergte geçirdi, ama Şubatın ortalarında Muehlhausena dönebilecekti. Bunu izleyen ayda, bütün vatandaşlar eski meclisinde aleyhinde oy verdi ve yeni bir Tanrının Ebedi Birliği kuruldu, birlik erkek nüfustan ve bazı eski meclis üyelerinin ortalamasından meydana getirildi. Müntzer ve Pfeiffer Muehlhausen şehir meclisinin yönetimini devralmada başarılı olmuşlar ve yerine komünistik teokrasi kurmuşlardı.
Müntzer politik ve dinsel baskıya karşı Tanrının saflarında yer aldığına inanan 8000 kadar köylüye Frankenhausen Muharebesinde (15 Mayıs 1525) önderlik etti. Bütünüyle yenilindi, yakalandı, tutsak edildi ve işkence gördü, Müntzer sözünden caydı ve Roma Katolik başrahibini 27 Mayıs 1525te Thüringen Muehlhausende başının kesilmesi için kabul etti. Kafası ve gövdesi sergilendi.
Teoloji ve Meryem hakkındaki görüşleri
Luther ve Müntzer birkaç öğreti konusunda anlaşmazlık yaşamışlardı. Müntzer Tanrının yaşayan sözüne (başka bir deyişle sürekli vahiy ve ilham) inanmış ve bunu öğretmişti, çocuk vaftizini ve aşai rabbani ayinindeki şarap ve ekmeği yasaklamak İsa'nın fedakarlığının sembolleriydiler. Luther bu öğretilerin hiçbirine katılmadı. Çocuk vaftizi hususundaki konumu dolayısıyla, Müntzer Anabaptist hareketin kurucularından biri sayılıyordu, yine de yetişkinlerin vaftizlerini geri almayı kabul edip etmediğine karşı bir şüphe mevcuttur.
Luther ayrıca Müntzer kadar radikal değildi. Cennetten gelen devamlı vahye inanmayan Roma Katoliği rahipleri eleştirirken, Müntzer, "Bu rezil ve hain rahiplerin en küçük minvalde dahi kiliseye yararları dokunmamaktadır, damadın sesini reddedenler için bu onların iblis sürüsü olduklarının en kesin delilidir. Fahişelerinin utanmazlığıyla edepsizce reddederlerken, o zaman nasıl Tanrının hizmetkarları, Onun sözünün taşıyıcıları olabilirler? Tüm gerçek rahiplerin vahiyleri olmalıdır, ki böylece gayelerinden ödün vermesinler." Lutherden farklı olarak, Müntzer iyi işlerin ayrıca erdemliğe iman etmeyi gerektirdiğine inanmıştır. Müntzer, "Hristiyan olmanın başlangıcı kelamı gayretle beklemektir. Bu bekleyiş esnasında birisi Kelamdan yakınmalı ve işlerimizin gecikmiş olduğu gerçeğine karşı bir teselli söz konusu olmamalıdır. Sonra birisinin diğerinin hiç inancı olmadığını düşünür; gerçekten de, hiç olmayanı hisseden gelecektir. Hakiki imana çok az istek duyulur, ama çok zayıftır ki bunun güç bela farkındalığındadır. En sonunda, o ruhen yıkılmalı ve hayıflanmalıdır, 'Ne acınası biriyim ben! Yüreğimden içeri ne sokuldu benim? Vicdanım dayanma gücümü ve beni ben yapan her şeyi yiyip bitiriyor! Ne yapmalıyım? Tanrıya güvenimi kaybettim' " Müntzer teolojiyi yenilerken, eski öğretilerinin çoğuna dokunmadı.
Bu onun Meryem hakkındaki görüşlerinde de etkili olur. Meryemin Doğumu Bayramında, 1520 yılında Zwickauda verdiği bir vaazında, Meryemi Başpapaz, başrahip ve Kraliçe olarak betimler. Bakire Meryem bir arabulucu kadındı, gün ve gecenin arabulucusuydu, Tanrı ve insan arasında arabulucuydu, mediatrix inter deum et hominem. Alçakgönüllülüğü sayesinde şeytanla savaşını kazanmıştı. Onun kişiliği Tanrının gücünü gösteriyordu, yüceliği kendi yaptıklarının sonucu değil, inayetinin sonucuydu. Meryemin doğumu eski emrin yenilenmesi için meleklere ve insanlara unut vermişti. Müntzer Meryemin İsanın doğumu sırasında da önce de ve sonra da bakire olduğunu savunur. Clairvouxlu Bernardın söylediklerini, belirgin olarak ise Meryem hakkındaki argümanlarını alıntılar. Müntzer ne Meryemin ne de havarilerin suyla vaftiz edildiği konusunda ısrar etmiştir. Bundan böyle, Meryeme yüksek mertebe verili, suyla yapılan vaftizin dinsel vaftiz hareketinden daha aşağı kademede olduğunu iddia eder. Müntzer Özgürlükçü teolojinin babası sayılabilir, çünkü Magnificatı alçakgönüllüyü yükseltti Meryemin var olan toplumsal düzene eleştirisi olarak yorumladı. Müntzer sistematik bir Meryemoloji geliştirmedi, ama onun Meryem hakkındaki görüşleri Meryemi kutsal kitaptaki en üstün esas modele terfi ettirdi. Meryem imanı temsil eder, fides non ficta. Lutherle sık sık yaptığı ağır ve polemikçi tartışmalarda, Müntzer görüşlerini kanıtlamak için Meryemin örnek yaşamını kullanır. Meryem hakkındaki tüm yorumlamalarında, Dayanağı olarak kutsal kitaplardan alıntılar yapar.
Mirası
Reform konulu çalışmalarda, Müntzer sıklıkla görmezden gelinmiştir. Protestan tarihçilere göre, az yaşamış bir radikaldi. Sonra, Müntzer mal paylaşımı uygulandığı yeni bir eşitlikçi toplum anlayışı nedeniyle erken dönem sınıf mücadelesinin sembolü olarak sosyalistler tarafından sahiplenildi. Müntzerin hareketi ve köylülerin isyanı Friedrich Engelsin tarihsel materyalizmin klasik savunması olan Almanyada Köylü Savaşı kitabının önemli başlığını oluşturdu. Engels Müntzeri İncilsel dili kullanmayı, köylülerin en iyi anlayacağı dili, seçen devrimci bir lider olarak tanımlar. Müntzer sonraları, 20. yüzyılda Doğu Almanya devletinin (Almanya Demokratik Cumhuriyeti, ADC) sembolik kahramanı oldu, 1975 tarihli beş marklık banknota resmi kondu. Frankenhausen savaş alanında ADC Werner Tuebke tarafından yapılan dünyanın en geniş resmini barındıran, Müentzerin ana figür olduğu devasa bir anıt dikti.
Yakın zamandaki çalışmalarda, her nasılsa, Müntzerin hayatının içeriğine karşı daha duyarlı olundu. Müntzer daha erken zamanlarda Reform hareketi tarafından alınmış birçok teolojik yönelimin sembolü olarak ayakta durmaktadır.
16. yüzyılda Almanlar
16. yüzyılda Hristiyan dini liderler
16. yüzyılda Protestanlar
Alman devrimciler
Protestanlık dini kişilikleri
Hristiyan ilahiyatçılar
Protestan ilahiyatçılar