Osman Selahaddin Dede Efendi

Osman Selahaddin Dede (26 Ocak 1820, Zeytinburnu, İstanbul - 11 Şubat 1887, İstanbul) Mevlevi şeyhi, mutasavvıf.
Hayatı
Kütahyalı Seyyid Ebubekir Dede'nin torunu, Abdülbaki Nasır Dede'nin oğludur.
Ocak 1820'de İstanbul'da Yenikapı Mevlevihanesi'ne yakın baba evinde dünyaya geldi. Küçük yaşta Beşiktaş Mevlevihanesi şeyhi Kadri Efendi'den terbiye alan Osman Selahaddin Efendi, bir taraftan da dergahın Hünkar Mahfili Sokağı'nda bulunan Mahmud Ağa Sıbyan Mektebi'ne devam etmiştir. Amcası Abdurrahim Künhi Dede'nin vefatı üzerine 1831'de genç yaşta Yenikapı Mevlevihanesi'nin şeyhi olmuştur. Ancak, şeyhin büluğ çağına ulaşmamış olması sebebiyle, Konya'dan gelen bir emirle aynı zamanda Halveti ve Şehremini Ümmi Sinan Dergahı şeyhi olan ve Nasır Dede'den de hilafet almış Mehmed Sadık Dede, Mevlevihane'ye Ser-tabbahlık (Aşçıbaşılık) göreviyle yeni şeyhe vekil ve mürebbi olarak atanır. Bir taraftan şeyhlik eğitimi alan Osman Selahaddin Efendi, diğer taraftan da normal tahsiline devam etmiştir. Osman Selahaddin Dede, 25 Eylül 1871'de vefat eden Dervişe Hatice Şöhret Hanım'ın kızı Münire Hanım ile evlenmiş, Celaleddin ve Kemaleddin adlarında iki oğlu ve Aliye adında bir kızı olmuş, 1887'deki vefatından sonra oğlu Mehmed Celaleddin Efendi yerine postnişin olmuştur.
Siyasi ve sosyal hayata etkileri
Osmanlı'nın siyasi ve sosyal açılardan birçok karışıklıklara sahne olduğu bir dönemde şeyhlik yapan Osman Salahaddin Dede'nin adı birçok siyasi olaya da karışmıştır. Özellikle Mithat Paşa ile samimi dostluğu sebebiyle, Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilerek yerine Sultan II. Abdülhamid'in getirilmesi olayında etkisi olduğu söylenmektedir. Osman Selahaddin Dede'nin en önemli özelliği, Tanzimat dönemi siyasi kadrolarıyla kurduğu yakın ilişki sonucunda Yenikapı Mevlevihanesi'ni özgürlük fikirlerinin tartışılabildiği başlıca merkezlerden birisi durumuna getirmesidir. Kendisine intisap eden devlet adamları arasında Tanzimat'ın iki büyük sadrazamı, Keçecizade Fuad Paşa ile Ali Paşa da vardır. Fuad Paşa'nın intisabı, babası İzzet Molla'nın Abdülbaki Nasır Dede müridi oluşundan ötürü bu dergaha ailece bağlanmanın bir sonucudur. Her iki devlet adamının ailelerine ait mezarlar, Yenikapı Mevlevihanesi haziresinde halen mevcutturlar. Salahaddin Dede'nin siyasi hayattaki yerini belirleyen kişi, yakın dostu Sadrazam Mithat Paşa olmuştur. Yenikapı Mevlevihanesi yakınındaki Arap-zade çiftliğini satın alarak buraya kendisi için bir köşk yaptıran Mithat Paşa, I. Meşrutiyet öncesi anayasa tartışmalarını hiç kuşkusuz Salahaddin Dede'nin toplantılarına da taşımış ve bu durum daha sonra Yenikapı Mevlevihanesi'nin II. Abdülhamid tarafından kontrol altında tutulması sonucunu doğurmuştur. İlk başta, Salahaddin Dede'ye sarayda kendisine Mesnevi okuması için maaş bile bağlayan II. Abdülhamid, bir süre sonra bu dersleri kesmiş, daha sonra da şeyhin Mevlevihane'den çıkmasını yasaklamıştır.
55 yıl gibi uzun bir süre şeyhlik yapan Osman Salahaddin Dede'nin zamanında Yenikapı Mevlevihanesi paşa, vezir, alim, şehzade ve padişahlardan oluşan çok geniş bir müntesip ve ziyaretçi kitlesine ev sahipliği yapmıştır. Sadrazam Fuad ve Ali Paşa, Yusuf Kamil Paşa, Prens Mustafa Paşa, Adile Sultan'ın eşi Mehmed Ali Paşa, Ahmed Midhat Paşa, eski şeyhüslamlardan Saadedin ve Refik Efendiler bunlardan bazılarıdır. Ayrıca Sultan II. Mahmud, Abdülmecid, Abdülaziz ve II. Abdülhamid ile daha sonra padişah olan Şehzade Hamid ve Reşad Efendiler de bu ziyaretçilerdendir. Daha sonra Sultan olan Mehmed Reşad başta olmak üzere çok geniş bir müntesip kitlesi bulunan Salahaddin Dede Tanzimat döneminde şeyhülislamlık makamına bağlı olarak ve tarikatların devlet denetimi altında tek merkezden yönetimi amacıyla 1868'de kurulan Meclis-i Meşayıh'ın kuruluşundan 1880 yılına kadar üç dönem başkanlığını da yapmıştır.