Tayvan'ın siyasi durumu

Tayvanın siyasal durumu, Çin İç Savaşının sonucu olarak Çin Halk Cumhuriyeti ile Çin Cumhuriyeti arasında ortaya çıkan çatışma ile ilgilidir. Bu çatışma Tayvan adası, Tayvana ait olan adalar (ör. Penghu Adaları, Yeşil Ada, Orkide Adası) ve tarihi olarak Fujian (Kinmen, Matsu Adaları), Guangdong (Pratas Adaları) ve Hainan (Taiping Adası) eyaletlerine ait olan adaların statüsü hakkındadır.
Çin Halk Cumhuriyeti Tayvanı anakaradan ayrılmış bir il olarak görürken, Tayvanı de facto olarak yöneten Çin Cumhuriyeti, Çin Halk Cumhuriyetinin 1949daki kuruluşuyla Çin anakarasını kendisinden ayrıldığını varsayar ve kendini egemen devlet olarak görmektedir.
Her iki devlet, tüm Çinin uluslararası alandaki tek temsilcilik hakkının talebinde bulunmaktadır (bkz: Tek Çin politikası). 1950 yıllarında her iki taraf birbiriyle askeri çatışmada bulunurken, 1980 yıllarından beri başlıca olarak ekonomik çıkarlara dayalı kademeli bir yakınlaşma süreci yer almıştır. 2008de Tayvan devlet başkanı Ma Ying-jeounun göreve girmesinden beri her iki taraf arasındaki ilişkiler, özellikle 2010da Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması (EFCA)nın imzalanmasıyla daha fazla iyileşmiştir. Ancak 2016da Tayvanın kendi bağımsızlığını resmi olarak ilan etme fikrini savunan Tsai Ing-wenin devlet başkanı olarak seçilip göreve girmesi, her iki taraf arasındaki ilişkilerin iyileşme potansiyeline şüphe ettirmiştir.
Çin Cumhuriyetinin uluslararası alandaki izolasyonu
1970li yıllarının başına kadar Çin, uluslararası alanda Çin Cumhuriyeti tarafından temsil edildi. Ancak ABDnin Çin Halk Cumhuriyeti ile yakınlaşması çerçevesinde Tayvan, uluslararası konumunu gittikçe kaybediyordu. 25 Ekim 1971 tarihinde, Çinin Birleşmiş Milletlerdeki temsil edilmesi hakkındaki 2758 nolu Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Kararı, Pekinin müttefiği olan Arnavutluk tarafından Birleşmiş Milletlerde oya sunuldu. Bu kararın sonucu Çinin Çin Halk Cumhuriyeti tarafından temsil edilmesi ve böylece Çin Cumhuriyeti'nin BMden hariç edilmesiydi. Bu karar diplomatik bir depreme sebep oldu, zira bu Çin Halk Cumhuriyetinin tek temsilcilik hakkı üzerindeki talebini meşrulaştı ve neticede Çin Halk Cumhuriyetiyle diplomatik ilişkilerin kurulması, Çin Cumhuriyetiyle ilişkilerin kesilmesine anlamına geldi. Buna rağmen Tayvan yine büyük ekonomik başarılar ve gittikçe artan ihracatlar kayda geçirebilmiştir, zira Tayvan diğer ülkelerle sahip olduğu ikiyönlü bağlantıları muhafaza etti ve bunları devlet tanıması olmadan ekonomik, konsolosluk, kültürel ve bilimsel/teknik alanlarda daha fazla genişletebilmiştir.
Günümüzde Tayvanla hala resmi diplomatik ilişkilerde bulunan sadece 13 devlet vardır:
Arasında ABD, Kanada, Rusya, Türkiye ve çoğu Avrupa Birliği devletinin olduğu 56 diğer devlette Tayvan yarı resmi olarak kültür bürolarıyla temsil edilmektedir.
Buna karşın 1999da Çin Halk Cumhuriyeti, 161 devletle diplomatik ilişkide bulundu; bunların arasında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi veto güçleri olan ABD, Birleşik Krallık, Fransa ve Rusya var. Çin Cumhuriyeti, karşılık olarak Tayvanın diplomatik seviyede tanınması amacıyla fakir ülkelere gelişme yardımı bağışında bulunarak (sözde dolar diplomasisi) kendi dış politik konumunu güçlendirmeye çalışmaktadır. Bu teşebbüsler sürekli Çin Halk Cumhuriyetiyle tartışmalara sebep olmuş ve bu yolla kazanılan partnerler, Tayvanın çıkarlarının uluslararası alanda temsil etme gücüne sahip değildir.