Mehmet Aksoy

Mehmet Aksoy (d. 15 Mayıs 1939; Keseb, Hatay Devleti), Türk heykeltıraş.
Almanya'da ve Türkiye'de tanınmış bir sanatçıdır, bu iki ülkede çeşitli alanlarda açık hava heykelleri bulunur.
Karsta Türkiye ve Ermenistan'ın dostluğunu simgelemek 2006da yaptığı İnsanlık Anıtı adlı eserinin 2011 yılında hükumet tarafından yıktırılmasına gösterdiği tepkilerle kamuoyu gündemine gelmiştir.
Yaşamı
1939'da Hatay'ın Yayladağı ilçesinin günümüzde Suriye sınırlarında kalan Keseb kasabasında doğdu. Bir Türkmen ailenin yedi çocuğundan birisidir. İlk ve orta öğrenimini Yayladağ, Hatay, Tarsus ve Antakya'da yaptı.
1960 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nin Resim bölümüne girdi. 1961de Akademinin Heykel bölümüne geçerek 1967e kadar Prof. Şadi Çalık atölyesinde öğrenim gördü. 1969da askerlik hizmetini tamamladıktan sonra Akademide aynı bölümde asistanlık yaptı. 1970 yılında Milli Eğitim Bakanlığının yurtdışı eğitim bursu sınavını kazanarak öğrenimine devam etmek üzere Londraya gitti. 1972de Berlin'e geçti, eğitimine Berlin Güzel Sanatlar Okulunda devam etti. Wolfgang Biernin demir atölyesinde bir süre çalıştıktan sonra Bernhardt Heilegenin atölyesine devam etti. Berlindeki Türk Toplumcular Ocağında sosyalizm ile tanışan sanatçı, çeşitli politik etkinliklere katıldı. Almanyadaki ilk döneminde Anlamak (1975), İşsiz (1977), Nazım Hikmet Büstü (1977), Nazim Hikmet Hapiste (1977), Nelson Mandela (1979), Köylü Başı (1979), Türkiye (1979) adlı eserleri üretti. Bu eserlerde sosyalist ideallerini ön plana çıkarttığı görülür. 1977'de yüksek lisans eğitimini tamamladı.
1978'de Türkiye'ye dönen sanatçı 1980'e kadar İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisinde öğretim üyeliği yaptı. İdealist bir tutumla halka heykeli tanıtmak, sevdirmek amacıyla açık hava resim, heykel, fotoğraf sergileri düzenledi.
12 Eylül darbesinde askerlerin evine baskın yapmasından sonra ülkeden ayrılıp Berline giden sanatçı, 1989'a kadar Berlin'de serbest sanatçı olarak çalıştı. Kreuzbergde bir atölye sahibi oldu ve Türk Toplumcular Ocağı yerine kurulan Türk Merkezinin başkanlığını yaptı. bu dönemde yaptığı heykellerde Türkiyedeki gerilimleri, hapishanelerde işkence görenleri konu edindi. Almanyada çeşitli heykel sempozyum ve fuarlarına katılan sanatçı ülkede tanınmaya başladı; Berlin'de bazı açık alanlara heykelleri dikildi.
1980'lerin ortalarından itibaren heykellerinde daha soyut bir ifadeye yöneldi. 1987 yılında mermerden yaptığı Ayrılık heykelinde Almanyadaki Türklerin ve diğer yabancıların çıkarılan zorluklar nedeniyle çocuklarını ülkeye getirmede yaşadıkları sıkıntıyı, çocuğun ailesinden koparılışını soyut bir dille anlattı. 1989'da Bonn şehrine dikilecek Asker Kaçağı heykeli için açılan yarışmayı kazandı. Alman askerini küçük düşürdüğüne dair açılan dava sonucu meydana dikilmesine izin verilmeyen heykel, uzun süre Almanya gündeminde kalmış, çeşitli eyaletlere gezdikten sonra son olarak Potsdam'a dikilmiştir.
Türkiyeye duyduğu özlem ve Berlinde Neo-Nazilerin yabancı düşmanı hareketlerinden duyduğu rahatsızlık nedeniyle Türkiyeye döndü. Şahmeran Masalları adlı heykeli ile İstanbul Bienaline katıldı. Ankara ve İstanbulda sergiler açtı. Heykellerinde Anadolu kültürüne, mitoloji ve tarihine dair konuları ele aldı. 1990lı yıllardan itibaren Türkiyenin çeşitli alanlarında Aksoyun eserleri yer almaya başladı. Levent İş Kulelerinde Kibele Çeşmesi heykelinde ve Soyaktaki ikinci Kibele Çeşmesi heykelinde yaşamı ve yaşamın devamlılığını çağrıştırmak için suyun akışkanlığı, köpüklenmesi, tozuması, durgunluğu, ayna etkisi, meditatif halleri ve sesini kullandı.
Sanatçı, çalışmalarını Polonezköy yakınındaki Cumhuriyet Köyünde "böcek ev" adını verdiği atölye-ev'de sürdürür.
Erkek kardeşi 2023 Büyük Türkiye depremleri sırasında İskenderun'da hayatını kaybetmiştir.
Ucube davası
2006 yılında dönemin Kars Belediye Başkanı Naif Alibeyoğlu ile heykeltıraş Mehmet Aksoy arasında sözleşme sonucunda, Türkiye ve Ermenistan'ın dostluğunu simgelemek amacıyla İnsanlık Anıtı adlı eserini gerçekleştirdi. Dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Sarıkamış şehitlerini anma törenleri için gittiği Kars^ta 8 Ocak 2011de gerçekleştirdiği mitingde heykeltıraş Mehmet Aksoyun yaptığı İnsanlık Anıtı'nı ucubeye benzeterek anıtın belediye tarafından yıkılacağını ve yerine park yapılacağını söyledi. 14 Haziran 2011 tarihinde 24,5 metre yüksekliğindeki heykel, kesilerek kaldırıldı.
Aksoyun, İnsanlık Anıtına ucube diyerek hakaret ettiği gerekçesiyle 2015 yılında açtığı dava sonucu Erdoğan 10 bin TL manevi tazminat ödemeye mahkum olmuş; bu karar, üç ay sonra Yargıtay tarafından bozulmuştur. Yeniden görülen davada mahkeme bu kez Yargıtay'ın kararına uydu ve Mehmet Aksoy'un açtığı davanın reddine karar verildi.
Aksoy'a tazminat davasını kısmen kazandıktan sonra verdiği röportajda, 10 bin liralık tazminata atıfla Haram parayı heykele yatırmam dediği gerekçesiyle Cumhurbaşkanına hakaret suçlamasıyla dava açılmıştır.
Aksoy'un İstanbul'un Ümraniye ilçesinde bir site içindeki sosyal tesislerde bulunan "İki Çocuklu Toprak Ana" heykeli, Milli Emlak Müdürlüğü ile site yönetimi arasındaki dava sonucu arazinin Milli Emlak'a ait olduğuna karar verilince yıkılarak kaldırılmak istenmiş; yıkılmak yerine sanatçının atölyesine taşınmıştır.
Ödülleri
1966 Devlet Resim ve Heykel Sergisi 2. lik ödülü (birinci yok)
1970 Devlet Resim ve Heykel Sergisi 1. lik ödülü
1979 Devlet Resim ve Heykel Sergisi 1. lik ödülü
1982-1983 Lutherplatz Heykel yarışması 2. lik ödülü
1985 Bundesgartenschau heykel yarışması 2. lik ödülü
1990 Ankara Sanat Kurumu Plastik Sanatlar dalında "Yılın sanatçısı" ödülü
1990 III. Asya-Avrupa Bienali büyük ödülü
1990 Plastik Sanat dalında Sedat Simavi Vakfı ödülü
2004 ODTÜ Üstün Hizmet Ödülü
2008 Artist 2008 TÜYAP Onur Sanatçısı Ödülü
2010 ÇAĞSAV Ankart Onur Ödülü
Bazı eserleri
1986 Buluttan Sevgililer, Kranoldplatz Berlin
1987 İş Göçü adlı heykel ansamblesi, Berlin Schlesisches Tor
1988 Cemalin rüyası, Statthaus Böcklerpark gençler yurdu binası önü
1989 Meçhul Asker Kaçağı, Potsdam
1990 Ayrılık, İstanbul Bebek Türk Merchant Bank önü
1991 Toprak Ana heykel projesi, Ankara Esenboğa Havaalanı girişi
1998 İzmir Selçuk Kurtuluş Yolu Anıtı
1995 Ayı ve Boğa, İstanbul Borsa Binası önü
1998 Atatürk heykeli ve İo Heykeli, Cumhurbaşkanlığı Huber Köşkü, Ankara
2001 Can Yücel mezar heykeli, Datça
2001 Kibele Çeşmesi, İş Bankası Kuleleri
2004 Yenişehir Soyak Kibele Evleri Heykel Projeleri, İstanbul
2005 İnsanlık Anıtı, Kars
2008 Hezarfen heykeli, İ. T. Ü. Maslak kampüsü kütüphane önüne
2011 Türk Hava Kuvvetleri 100. Yıl Anıtı
2012 İlhan Selçuk ve Cumhuriyet Aydınlanmasını Yaratanlar Anıtı, İstanbul