Memeli sınıflandırması

Mammalia (Memeliler), Chordata (Omurgalılar) şubesi içinde yer alan bir hayvan sınıfıdır. Carl Linnaeus'un ilk olarak bu sınıfı tanımlamasından beri memeli sınıflandırması çeşitli gözden geçirmeden geçmiştir. Evrensel olarak kabul edilen bir sınıflandırma sistemi yoktur; McKenna & Bell (1997) ile Wilson & Reader (2005) son zamanlarda yararlı özetle sunmuşlardır. Linnaeus ve diğerlerinin öne sürdüğü fikirlerin çoğu artık günümüz taksonomistleri tarafından tamamen terkedilmiştir; bunların arasında yarasaların kuşlarla akraba oldukları ya da insanların diğer yaşayan varlıklardan farklı bir grup oluşturduğu fikirleri de bulunmaktadır. Memeli takımları arasındaki ilişkileri tanımlayan birbirinden farklı fikirler çatışmaya devam etmekte ve bu konuda yeni çalışmalar sürmektedir. Son zamanların en önemli gelişmesi kladistik düşüncenin tüm taksonomik tanımlamaların monofiletik grupları tanımlamasını sağlamak olmuştur. Moleküler filojeninin sonuçları neticesinde bu alan son zamanlarda ilgi çekmiş ve değişikliğe uğramaya başlamıştır.
George Gaylord Simpson'ın 1945 yılından kalma memelilerin kökeninin bir sistematiğini ortaya koyan klasik eseri Principles of Classification and a Classification of Mammals (Sınıflandırma Prensipleri ve Memelilerin Bir Sınıflandırması) adlı taksonomik metin 20. yüzyılın sonuna kadar evrensel olarak okutuldu.
Simpson'ın 1945 yılın sınıflandırmasından beri paleontolojik kayıtlar yeniden değerlendirildi ve aradan geçen yıllarda sistematiğin teorik temelleri üzerine çok sayıda tartışma yapıldı ve kısmen kladistik kavramı sayesinde ilerleme kaydedildi. Saha çalışmaları Simpson'ın sınıflandırmasının miadını doldurmasına neden olduysa da memelilerin resmi sınıflandırmasına en yakın sınıflandırma olarak kalmaya devam etti. Memeli cinsleri ve türleri hakkında daha detaylı bilgi için eteneliler listesi ile ilkel memeliler ve keseliler listesine bakınız.
Etenelilerin moleküler sınıflandırması
21. yüzyılın başlarında moleküler sistemcilerin DNA analizi üzerine moleküler incelemeleri memeli familyaları arasında yeni ilişkileri ortaya çıkardı. Moleküler incelemeler üzerine şekillendirilen sınıflandırma sistemleri eteneli memeliler için Kretase Dönemi'nde ilk ortak atalardan ayrılmış üç ana grubu ortaya çıkarmıştır: Afrotheria, Xenarthra ve Boreotheria.
Bu üç grup arasındaki ilişkiler tartışma konusudur ve farklı hipotezlerde her üçü de ayrı ayrı bazal olarak önerilmiştir.
Onlarca milyon yıl süren göreceli tecritten sonra Afrika-Arabistan Avrasya ile çarpışması ve Panama Kıstağının oluşmasıyla Güney Amerika ile Kuzey Amerika bağlanması günümüzde görülen memeli dağılımını kolaylaştırdı. Yarasalar ve Murinae alt familyasında yer alan kemiriciler dışında hiçbir eteneli memeli ilk insanların 50.000 yıl kadar önce gelmelerine kadar Avustralasya'ya ulaşmamıştır.
Yine de bu moleküler sonuçların asıl olarak morfolojik verilere yansımaması sonucu hala tartışmalıdır ve dolayısıyla birçok sistematikçi tarafından kabul görmemektedir. Yine fosil taksonların buna dahil olmadığını ve çoğu durumda da dahil olamayacağını belirtmek gerekir. Her ne kadar Mylodon cinsi tembel hayvanlar ve Neandertal insanı Homo neanderthalensis gibi tarih öncesi memelilerden DNA bulunabildiği durumlar olsa bile, fosiller genellikle yalnızca morfolojik analizlerde kullanılabilmektedir.
Aşağıda bulunan taksonomi yalnızca yaşayan plasentalıları yanı Eutheria infra sınıfını içerir:
Atlantogenata
Afrotheria
Klad Afroinsectiphilia
Takım Macroscelidea
Familya Macroscelididae: (20 tür)
Takım Afrosoricida
Familya Tenrecidae: (31 tür)
Familya Potamogalidae: (3 tür)
Familya Chrysochloridae: (21 tür)
Takım Tubulidentata
Familya Orycteropodidae: (1 tür)
Klad Paenungulata
Takım Proboscidea
Familya Elephantidae: (3 tür)
Takım Hyracoidea
Familya Procaviidae: (4 tür)
Takım Sirenia
Familya Dugongidae: (1 tür)
Familya Trichechidae: (3 tür)
Xenarthra
Takım Cingulata
Familya Chlamyphoridae: (14 tür)
Familya Dasypodidae: (7 tür)
Takım Pilosa (=Dasypoda)
Alt takım Vermilingua
Familya Cyclopedidae: (1 tür)
Familya Myrmecophagidae: (3 tür)
Alt takım Folivora
Familya Choloepodidae: (2 tür)
Familya Bradypodidae: (4 tür)
Boreoeutheria
Euarchontoglires
Üst takım Euarchonta
Takım Scandentia
Familya Ptilocercidae (1 tür)
Familya Tupaiidae: (19 tür)
Klad Primatomorpha
Takım Dermoptera
Familya Cynocephalidae: (2 tür)
Takım Primates
Familya Cheirogaleidae: (32 tür)
Familya Lemuridae: (22 tür)
Familya Lepilemuridae: (26 tür)
Familya Indriidae: (19 tür)
Familya Daubentoniidae: (1 tür)
Familya Lorisidae: (9 tür)
Familya Galagidae: (19 tür)
Familya Tarsiidae: (9 tür)
Familya Callitrichidae: (41 tür)
Familya Cebidae: (14 tür)
Familya Cercopithecidae: (137 tür)
Familya Hylobatidae: (14 tür)
Familya Hominidae: (8 tür)
Üst takım Glires
Takım Lagomorpha
Familya Leporidae: (60 tür)
Familya Ochotonidae: (30 tür)
Takım Rodentia
Alt takım Castorimorpha
Familya Castoridae: (2 tür)
Familya Geomyidae: (yaklaşık 35 tür)
Familya Heteromyidae: (yaklaşık 59 tür)
Alt takım Myomorpha
Familya Dipodidae
Familya Zapodidae
Familya Sicistidae
Familya Platacanthomyidae
Familya Spalacidae
Familya Calomyscidae
Familya Nesomyidae
Familya Cricetidae
Familya Muridae
Alt takım Anomaluromorpha
Familya Anomaluridae
Familya Pedetidae
Alt takım Hystricomorpha
Familya Ctenodactylidae
Familya Diatomyidae
Familya Hystricidae: (11 tür)
Familya Bathyergidae
Familya Petromuridae: (1 tür)
Familya Thryonomyidae
Familya Erethizontidae: (19 tür)
Familya Chinchillidae
Familya Dinomyidae
Familya Caviidae: (18 tür)
Familya Dasyproctidae
Familya Cuniculidae
Familya Ctenomyidae
Familya Octodontidae
Familya Abrocomidae
Familya Echimyidae
Familya Capromyidae
Familya Heptaxodontidae (yakın geçmişte soyu tükendi)
Familya Myocastoridae
Alt takım Sciuromorpha
Familya Aplodontiidae: (1 tür)
Familya Sciuridae
Familya Gliridae
Laurasiatheria
Takım Eulipotyphla
Familya Solenodontidae
Familya Nesophontidae (yakın geçmişte soyu tükendi)
Familya Soricidae
Familya Talpidae
Familya Erinaceidae
Familya Galericidae
Büyük takım Chiroptera
Takım Chiroptera
Alt takım Yinpterochiroptera
Familya Pteropodidae
Familya Hipposideridae
Familya Rhinolophidae
Familya Rhinopomatidae
Familya Craseonycteridae
Familya Megadermatidae
Alt takım Yangochiroptera
Familya Emballonuridae
Familya Nycteridae
Familya Mystacinidae
Familya Thyropteridae
Familya Furipteridae
Familya Noctilionidae
Familya Mormoopidae
Familya Phyllostomidae
Familya Myzopodidae
Familya Natalidae
Familya Molossidae
Familya Miniopteridae
Familya Cistugidae
Familya Vespertilionidae
Büyük takım Ferae
Takım Pholidota
Familya Manidae
Takım Carnivora
Alt takım Feliformia
Familya Nandiniidae
Familya Prionodontidae
Familya Felidae
Familya Viverridae
Familya Herpestidae
Familya Eupleridae
Familya Hyaenidae
Alt takım Caniformia
Familya Canidae
Familya Ursidae
Familya Otariidae
Familya Odobenidae
Familya Phocidae
Familya Ailuridae
Familya Mephitidae
Familya Mustelidae
Familya Procyonidae
Büyük takım Ungulata
Takım Perissodactyla
Familya Equidae
Familya Tapiridae
Familya Rhinocerotidae
Takım Artiodactyla (artık Cetacea üyelerini de içerir)
Alt takım Suiformes
Familya Suidae
Familya Tayassuidae
Alt takım Tylopoda
Familya Camelidae
Alt takım Ruminantia
Familya Tragulidae
Familya Antilocapridae
Familya Giraffidae
Familya Cervidae
Familya Moschidae
Familya Bovidae
Alt takım Whippomorpha
Familya Hippopotamidae
İnfra takım Cetacea
Parvo takım Mysticeti
Familya Balaenopteridae
Familya Balaenidae
Familya Eschrichtiidae
Familya Neobalaenidae
Parvo takım Odontoceti
Familya Delphinidae
Familya Monodontidae
Familya Phocoenidae
Familya Physeteridae
Familya Kogiidae
Familya Platanistidae
Familya Iniidae
Familya Pontoporiidae
Familya Lipotidae
Familya Ziphiidae
Standart ders kitabı sınıflandırması
Aşağıda yer alan sınıflandırma, günümüzde yaşayan veya son buzul çağından sonra soyu tükenen memelilerin familya seviyesine kadar sınıflandırılmasıdır.
Sınıf Mammalia - Memeliler
Alt sınıf/Takım Prototheria - İlkel memeliler (Yumurtlayan memeliler)
Takım Monotremata - Tek delikliler
Familya Tachyglossidae - Dikenli karıncayiyengiller
Familya Ornithorhynchidae - Ornitorenkgiller
Alt sınıf Marsupialia/Metatheria - Keseliler/Keseli memeliler
Üst takım Ameridelphia (Amerika keselileri)
Takım Didelphimorphia - (Yeni Dünya keseli sıçanları)
Familya Didelphidae - Keseli sıçangiller
Takım Paucituberculata
Familya Caenolestidae - Fare keseli sıçanıgiller
Üst takım Australidelphia (Avustralya keselileri)
Takım Microbiotheria
Familya Microbiotheriidae - Chiloé keseli sıçanı
Takım Notoryctemorphia
Familya Notoryctidae - Keseli köstebekgiller
Takım Dasyuromorphia - Yırtıcı keseliler
Familya Thylacinidae - Tazmanya kaplanı soyu tükenmiş
Familya Myrmecobiidae - Keseli karıncayiyen
Familya Dasyuridae - Keseli sansargiller
Takım Peramelemorphia - Keseli porsuğumsular
Familya Thylacomyidae - Keseli tavşan (Bilbie)
Familya Chaeropodidae - Domuzayaklı keseli soyu tükenmiş
Familya Peramelidae - Keseli porsukgiller
Takım Diprotodontia - İki ön dişliler
Alt takım Vombatiformes - Vombatımsılar
Familya Phascolarctidae - Koala
Familya Vombatidae - Vombatgiller
Alt takım Phalangeriformes - Kuskusumsular
Üst familya Phalangeroidea
Familya Burramyidae - Keseli yediuyuklayangiller
Familya Phalangeridae - Kuskusgiller
Üst familya Petauroidea - (Uçan keseliler)
Familya Pseudocheiridae - Kıvrıkkuyruklu keseligiller
Familya Petauridae - Uçar kuskusgiller
Familya Tarsipedidae - Balcıl keseli
Familya Acrobatidae - Cüce uçar kuskusgiller
Alt takım Macropodiformes - Kangurumsular
Familya Hypsiprymnodontidae - Misk sıçankangurusu
Familya Potoroidae - Sıçan kangurusugiller
Familya Macropodidae - Kangurugiller
Alt sınıf Placentalia/Eutheria - Eteneliler
Üst takım Afrotheria
Takım Afrosoricida - Tenreksiler
Familya Tenrecidae - Tenrekgiller
Familya Chrysochloridae - Altın köstebek
Takım Macroscelidea
Familya Macroscelididae
Takım Tubulidentata - Damarlı dişliler
Familya Orycteropodidae - Yerdomuzu
Takım Bibymalagasia soyu tükenmiş
Familya Plesiorycteropodidae soyu tükenmiş
Takım Hyracoidea - Kır sıçanımsılar
Familya Procaviidae - Kırsıçanımsıgiller
Takım Proboscidea - Hortumlular
Familya Elephantidae - Filgiller
Takım Sirenia - Denizinekleri
Familya Dugongidae - Dugonggiller
Familya Trichechidae - Manatigiller
Üst takım Xenarthra
Takım Cingulata
Familya Dasypodidae - Armadillo
Takım Pilosa/Edendata - Dişsiz memeliler
Alt takım Folivora - Tembel hayvanlar
Familya Bradypodidae - Üç parmaklı tembel hayvanlar
Familya Megalonychidae - İki parmaklı tembel hayvanlar
Alt takım Vermilingua
Familya Myrmecophagidae - Karıncayiyengiller
Üst takım Euarchontoglires / Glires
Takım Scandentia
Familya Tupaiidae - Sivri sincapçıkgiller
Takım Dermoptera - Abalı memeliler
Familya Cynocephalidae - Uçar makigiller
Takım Primates - Maymunlar
Alt takım Strepsirrhini - Nemli burunlu maymunlar
İnfra takım Lemuriformes - Makimsiler
Familya Cheirogaleidae - Kedi makisigiller
Familya Lemuridae - Makigiller
Familya Lepilemuridae - Oyuncu makigiller
Familya İndriidae - İndrigiller
Familya Daubentoniidae - Ayay
İnfra takım Lorisiformes - Lorisiler
Familya Lorisidae - Lorisgiller
Familya Galagonidae Galagogiller
Alt takım Haplorrhini - Kuru burunlu maymunlar
İnfra takım Tarsiiformes - Uzun bacaklı makiler
Familya Tarsiidae - Cadı makigiller
İnfra takım Platyrrhini - Yeni Dünya maymunları
Familya Callitrichidae - Marmosetgiller
Familya Cebidae - Kapuçingiller
Familya Aotidae - Gece maymunugiller
Familya Pitheciidae - Sakigiller
Familya Atelidae - Örümcek maymunugiller
İnfra takım Catarrhini - Eski Dünya maymunları
Üst familya Cercopithecoidea - Kuyruklu Eski Dünya maymunları
Familya Cercopithecidae - Köpeksi maymunlar
Üst familya Hominoidea - İnsansılar
Familya Hylobatidae - Gibongiller
Familya Hominidae - İnsangiller
Takım Rodentia - Kemiriciler
Alt takım Sciuromorpha - Sincapsılar
Familya Aplodontidae
Familya Sciuridae - Sincapgiller
Familya Gliridae - Yediuyuklayangiller
Alt takım Castorimorpha - Kunduzsular
Familya Castoridae - Kunduzgiller
Familya Heteromyidae - Kanguru faresigiller
Familya Geomyidae - Avurdu keseligiller
Alt takım Myomorpha - Sıçansılar
Familya Dipodidae - Arap tavşanıgiller
Üst familya Muroidea
Familya Platacanthomyidae
Familya Spalacidae - Kör faregiller
Familya Calomyscidae - Fare hamsterigiller
Familya Nesomyidae
Familya Cricetidae
Familya Muridae - Sıçangiller
Alt takım Anomaluromorpha
Familya Pedetidae
Familya Anomaluridae - Düzensiz kuyruklugiller
Alt takım Hystricomorpha - Oklu kirpimsiler
Familya Diatomyidae
İnfra takım Ctenodactylomorphi
Familya Ctenodactylidae - Tarak parmaklıgiller
İnfra takım Hystricognathi
Familya Hystricidae - Oklu kirpigiller
Familya Bathyergidae - Toprakkazangiller
Familya Petromuridae - Kaya sıçanıgiller
Familya Thryonomyidae - Sazlık sıçanıgiller
Üst familya Caviomorpha - Kobaysılar
Familya Erethizontidae - Yeni Dünya kirpisigiller
Familya Chinchillidae - Çinçilagiller
Familya Dinomyidae
Familya Caviidae - Kobaygiller
Familya Dasyproctidae
Familya Cuniculidae
Familya Ctenomyidae
Familya Octodontidae - Sekizdişligiller
Familya Abrocomidae - Çinçila sıçanıgiller
Familya Echimyidae - Dikenli sıçangiller
Familya Myocastoridae - Kunduz sıçanıgiller
Familya Capromyidae - Ağaç sıçanıgiller
Familya Heptaxodontidae soyu tükenmiş
Takım Lagomorpha - Tavşansılar
Familya Ochotonidae - Islıklı tavşangiller/Cüce tavşangiller
Familya Leporidae - Tavşangiller
Üst takım Laurasiatheria/Euarchonta
Takım Eulipotyphla/İnsectivora - Böcekçiller
Familya Erinaceidae - Kirpigiller
Familya Nesophontidae - Karibik sivri fareleri soyu tükenmiş
Familya Solenodontidae
Familya Soricidae - Sivri faregiller
Familya Talpidae - Köstebekgiller
Takım Chiroptera - Yarasalar/Uçan memeliler
Alt takım Megachiroptera - Büyük yarasalar
Familya Pteropodidae - Kanat ayaklılar
Alt takım Microchiroptera - Küçük yarasalar
Üst familya Rhinolophoidea
Familya Rhinolophidae - Nal burunlu yarasagiller
Familya Hipposideridae
Familya Megadermatidae
Familya Nycteridae
Üst familya Rhinopomatoidea
Familya Rhinopomatidae - Fare kuyruklu yarasalar
Familya Craseonycteridae
Üst familya Emballonuroidea
Familya Emballonuridae - Serbest kuyruklu yarasagiller
Üst familya Noctilionoidea
Familya Mystacinidae - Yeni Zelanda yarasaları
Familya Phyllostomidae
Familya Mormoopidae
Familya Noctilionidae - Balık yiyen yarasagiller
Üst familya Natalioidea
Familya Myzopodidae
Familya Furipteridae
Familya Thyropteridae
Familya Natalidae - Huni kulaklı yarasagiller
Üst familya Molossoidea
Familya Molossidae - Kuyruklu yarasagiller
Üst familya Vespertilionoidea
Familya Vespertilionidae - Fare kulaklı yarasagiller/Yassı burunlu yarasagiller
Takım Pholidota
Familya Manidae - Pullu hayvanlar
Takım Carnivora - Etçiller
Alt takım Caniformia - Köpeğimsiler
Familya Amphicyonidae soyu tükenmiş
Familya Canidae - Köpekgiller
Familya Miacidae soyu tükenmiş
Familya Ursidae - Ayıgiller
Familya Ailuridae - Küçük panda
Familya Mephitidae - Kokarcagiller
Familya Mustelidae - Sansargiller
Familya Procyonidae - Rakungiller
Üst familya Pinnipedia - Yüzgeçayaklılar
Familya Odobenidae - Morsgiller
Familya Otariidae - Denizaslanıgiller
Familya Phocidae - Fokgiller
Alt takım Feliformia - Kedimsiler
Familya Nimravidae soyu tükenmiş
Familya Eupleridae - Madagaskar etçilleri
Familya Felidae - Kedigiller
Familya Herpestidae - Kuyruksürengiller
Familya Hyaenidae - Sırtlangiller
Familya Nandiniidae Afrika palmiye misk kedisi
Familya Viverridae - Misk kedisigiller
Takım Artiodactyla - Çift toynaklılar
Alt takım Ruminantia - Gevişgetirenler
Familya Antilocapridae - Amerikan antilobu
Familya Bovidae - Boynuzlugiller
Familya Cervidae - Geyikgiller
Familya Giraffidae - Zürafagiller
Familya Moschidae - Misk geyiğigiller
Familya Tragulidae - Cüce geyikgiller
Alt takım Suina - Domuzumsular
Familya Hippopotamidae - Su aygırıgiller
Familya Suidae - Domuzgiller
Familya Tayassuidae - Pekarigiller
Alt takım Tylopoda - Topuktabanlılar
Familya Camelidae - Devegiller
Takım Perissodactyla - Tek toynaklılar
Familya Equidae - Atgiller
Familya Rhinocerotidae - Gergedangiller
Familya Tapiridae - Tapirgiller
Takım Cetacea - Balinalar: Balinalar
Alt takım Mysticeti - Dişsiz balinalar
Familya Balaenidae - Gerçek balinagiller
Familya Balaenopteridae - Oluklu balinagiller
Familya Eschrichtiidae - Gri balina
Familya Neobalaenidae - Küçük gerçek balina
Alt takım Odontoceti - Dişli balinalar
Üst familya Delphinoidea - Yunussular
Familya Delphinidae - Yunusgiller
Familya Monodontidae - Beyaz balinagiller
Familya Phocoenidae - Musurgiller
Familya Physeteridae - İspermeçet balinasıgiller
Familya Ziphiidae - Gagalı balinagiller
Üst familya Platanistoidea - Nehir yunusları
Familya Platanistidae - Ganj ve İndus nehir yunusu
Familya Iniidae - Amazon nehir yunusu
Familya Lipotidae - Çin nehir yunusu
Familya Pontoporiidae - La Plata yunusu