Unkapanı

Unkapanı, İstanbul'da bir semt. Osmanlılar zamanında bazı satış yerlerinde Arapçada Kabban adını taşıyan büyük teraziler bulunduğundan, bu tip yerlere Kapan denirdi. O dönemde un ve tahılların muhafaza edildiği hanlar burada bulunuyordu. Bugünkü Unkapanı sahiline buğday ve arpa yüklü gemiler demirlediğinden, semt 19. yüzyılda bu ismi almıştır. Ayrıca kapanlara getirilen ürünlere göre yağkapanı ve balkapanı (Sirkeci'de Balkapanı Hanı) adını alan çeşitleri de vardır. Ayrıca Türkiye müzik piyasasının merkezi olan, plakçılar ve müzik yapımcılarının bulunduğu İMÇ Blokları için kullanıldığından, bu semt Unkapanı Plakçılar Çarşısı'dır.
Yeşilçam sinemasında Unkapanı doğulu, saf, temiz ve yanık sesli türkücülerin yolunun düştüğü semt olarak anılıyor.
İsmi
Unkapanı semti adını un ve Osmanlı Döneminde kullanılan bir çeşit tartı aleti olan, toptan satış yapılan yer anlamına da gelen kapan kelimelerinden almıştır. Semte Unkapanı denilmesinin sebebi ise, İstanbula tahıl getiren gemilerin yüklerini Unkapanına boşaltmasıdır. İstanbula gelen zahire, yiyecek ve diğer ihtiyaç maddelerinin ölçümünün, ekspertizinin, fiyatlandırması ve dağıtım işlemlerinin yapıldığı kapanların en önemlilerinden biri olan un kapanının burada bulunması, giderek semtin de aynı adla anılmasına neden olmuştur. Hemen hemen her sokağında buğday ambarları, değirmenler ve fırınlar bulunan semtin en büyük değirmen yapısı, Unkapanı Değirmenidir.
Tarihi
Miladi 600, 1200, 1500, 1600 ve 1700 yıllarında dünyanın en kalabalık şehri olarak öne çıkan İstanbul, 1453 yılı sonrası Osmanlı başkenti olmasıyla beraber yaklaşık 250 yıl boyunca dünyanın en kalabalık şehri olma vasfını sürdürmüştür. Böyle kadim bir şehrin gıda sorununu ise, büyük bir organizasyonla çözerken, Akdeniz dünyasının tahıl ihtiyacını da karşılayan bir üst olma vasfını da korumuştur. İşte bütün bu iktisadi ve sosyal organizasyonun İstanbul içerisinde yönetim merkezi, devasa Haliç limanı arasında Unkapanı Semtinde teşekkül ettirilmişti.
Bu tez çalışmamızın, birinci bölümünde, böyle bir teşekkülün oluşmasındaki coğrafi şartların oluşumunun ardından Unkapanı Semtinin İstanbul Şehri içerisindeki sınırları ve tarihi gelişimi belirtilmiş olup, devamı bölümlerde sırasıyla semtin tarihi mirası olan, cami-mescid yapıları, tekke ve sinagog binaları ile çeşme, sebil, hamam ve hazireleri ile ayazması incelenmiştir. Ve günümüze ulaşmamış, yeni imar yolların açılması sırasında yıktırılan veya afetler sebebiyle günümüze ulaşmamış eserler de arşiv fotoğraflarıyla belgelenmeye çalışılmıştır.
Tez akışı içerisinde kamu yapıları olan, karakol binası, köprü, değirmen binası, askeri fırın gibi yapılar da bu incelemeler içerisinde ortaya konulmuştur. Bu tez çalışmasında amacı, Unkapanı Semtinin monografyasının ortaya çıkarılmaya çalışılması olup, semtin dünü ve bugünü ile yaşadığı fiziki ve sosyal değişim de ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Ulaşım
Otobüs Hatları
145M Yeşilkent/Beykent - Taksim
145T Beylikdüzü - Taksim
146B Metrokent - Eminönü
28 Topkapı/Edirnekapı - Beşiktaş
28T Topkapı - Beşiktaş
30D Ortaköy Dereboyu - Yenikapı
31E Kuyumcukent - Eminönü
32 Cevatpaşa - Eminönü
32T Cevatpaşa - Taksim
33 Giyimkent/Turgutreis - Eminönü
33B Giyimkent/Birlik Mahallesi - Eminönü
33D Esenler Bilim Parkı - Eminönü
33ES Giyimkent - Eminönü
33TE Esenler Turgutreis - Eminönü
33Y Esenler Giyimkent/Yüzyıl Mahallesi - Eminönü
336 Arnavutköy - Eminönü
336E Sultançiftliği - Eminönü
35 Kocamustafapaşa - Eminönü
35C Kocamustafapaşa - Taksim
36KE Karadeniz Mahallesi - Eminönü
38E G. O. Paşa Devlet Hastanesi/Küçükköy - Eminönü
46T Çağlayan - Topkapı
50P Çırçır Metro - Eminönü
70FY Feriköy - Yenikapı
70KY Kurtuluş - Yenikapı
71T Ataköy - Taksim
72T Yeşilköy - Taksim
72YT Yeşilköy - Taksim
73 Yenibosna Metro - Taksim
73F Florya - Taksim
76D Bahçeşehir/Esenkent - Taksim
77 Şişli - Yenikapı
77A Şişli - Vezneciler
78 Metrokent - Eminönü
78H Fenertepe - Eminönü
79E Kayabaşı Kiptaş - Eminönü
79GE Güvercintepe/Fenertepe - Eminönü
80 Kazlıçeşme - Eminönü
80T Kazlıçeşme - Taksim
82 Kuyumcukent - Eminönü
85T Esenler Metro - Taksim
87 Topkapı/Edirnekapı - Taksim
89C Metrokent - Taksim
89T K. S. S. Hastanesi/Atakent Mahallesi - Taksim
90 Draman - Eminönü
92 Yenimahalle Metro - Eminönü
92C Haznedar - Eminönü
92T Bağcılar Devlet Hastanesi - Taksim
93 Zeytinburnu - Eminönü
93T Zeytinburnu - Taksim
97A Basınsitesi - Eminönü
97BT Kocasinan İtfaiye - Taksim
97GE 15 Temmuz Mah A. S. M. - Eminönü
97T Basınsitesi Taksim
E-56 Ispartakule/Bizimevler - Taksim
E-59 Boğazköy/Bahçeşehir - Taksim
Minibüs Hatları
Taksim - Aksaray
Taksim - Bakırköy
Taksim - Cevizlibağ
Taksim - Florya
Taksim - Kocamustafapaşa
Taksim - Topkapı
Taksim - Yeşilköy
Taksim - Yenibosna
Metro Hatları
Yenikapı - Hacıosman