turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
IRIS-T

IRIS-T (Infra Red Imaging System Tail/Thrust Vector-Controlled) orta mesafeden havadan havaya taktik saldırı ve yerden havaya savunma füzesi. Yüksek 90 derecelik görüş dışı hedef takip yeteneği ve IHMDS ile olağanüstü angajman yeteneği, yüksek manevra ve hız, thrust vectoring ve 3. nesil IIR FPA teknolojisine sahip bir füzedir. Ön kanatçıksız yapısı ve arkaya doğru uzayan uzun blok kanatçığı ile göze çarpar. AIM-9 Sidewinder fırlatma yeteneğine sahip her uçak IRIS-T de taşıyabilir. 1980'lerde Almanya, İngiltere ile beraber ASRAAM projesinin içindeyken 1990'ların başında projeden ayrılmış ve IRIS-T üzerinde çalışmalara başlamıştır. 1995'te de Almanya (%46), İtalya (%19), İsveç (%18), Yunanistan (%13) Norveç ve Kanada (İkisi de sonradan ayrıldı) ortaklığında IRIS-T geliştirme programı ortaya çıkmıştır. İspanya'da 2003 yılında bu ortaklığa katılmıştır. IRIS-T, Alman ve İtalyan Eurofighter, İsveç Gripen, İspanya F-18 ve Yunanistan ile Norveç F-16'ları tarafından kullanılmaktadır.
Tarihi
1980'lerde NATO ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri'nin AIM-7 Sparrow'un yerine orta menzilli havadan havaya füze geliştireceği, İngiltere ve Almanya'nın ise AIM-9 Sidewinder'ın yerine kısa menzilli havadan havaya füze geliştireceği konusunda bir Mutabakat Zaptı imzaladılar. ABD tasarımı AIM-120 AMRAAM olarak gelişirken, İngiliz-Alman tasarımı AIM-132 ASRAAM olarak gelişti.
Asraam'ın kökleri, Hawker Siddeley sraam'da gelişimin başladığı 1968 yılına kadar uzanıyor. Bu proje 1974 yılında üretim emri olmadan sona erdi. Bu çalışma, Almanların yeni bir arayıcı sağlaması ve İngiltere'nin kalan bileşenlerin çoğunu sağlamasıyla Birleşik Krallık-Alman çabası için tozunu aldı. Aradan geçen sürede, daha fazla menzil lehine yüksek manevra kabiliyetine olan ihtiyaç azaltıldı.
1990'da Almanya'nın yeniden birleşmesinden sonra, Almanya kendisini MiG-29 tarafından taşınan Sovyet Vympel R-73 füzelerinin (NATO rapor adı: AA-11 Archer) büyük stoklarıyla buldu ve AA-11'in yeteneklerinin gözle görülür şekilde hafife alındığı sonucuna vardı. Özellikle, arayıcı edinme ve izleme açısından en son AIM-9 Sidewinder'dan hem çok daha manevra kabiliyetine sahip hem de çok daha yetenekli olduğu bulundu. 1990 yılında Almanya ASRAAM projesinden çekilirken, İngiltere başka bir arayıcı bulmaya ve ASRAAM'I orijinal gereksinimlere göre geliştirmeye karar verdi.
1990 Yılının sonlarında, ABD ortaklığı benzer endişeleri dile getirdi ve artan manevra kabiliyeti ve IRCCM (kızılötesi karşı önlemler) performansı, yani kızılötesi karşı önlemlere (IRCM) karşı önlemler sağlamak için mevcut Sidewinder tasarımında bir yükseltme başlattı. Bu program AIM-9X olarak belirlenmiştir.[10]
Teknik veriler
Üretici Firma(lar): Diehl BGT Defence
Üretici Ülke(ler): Almanya
Tipi: Orta Menzilli Hava-Hava
Güdüm Sistemi: IR Güdümlü
Harp Başlığı: 10 kg
Azami Etkili Menzili: 25 km
Hızı: 3+ Mach
İtki Tipi: ?
Uzunluk: 2,73 m
Çap: 168 mm
Ağırlık: 89 kg
Havadan havaya füzeler
AIM-120 AMRAAM

AIM-120, savaş uçaklarından fırlatılan yeni nesil bir orta menzilli görüş ötesi havadan havaya füzedir.
1980'lerin sonunda ABD'de geliştirilmiş olan bu radar güdümlü füze, ABD müttefiki ülkelerin envanterindeki en öldürücü havadan-havaya füzedir. BVR (beyond visual range) görüş ötesi kapasiteli olup her hava ortamında kullanılmak üzere dizayn edilmiştir. AMRAAM süpersonik, havadan havaya, kendi önlemesini yapan aktif radar izlemesi ile hedef izler. Aktif (kendi başına) veya yarı aktif (uçak radarından bilgi alarak) olarak kullanılabilir. 340 poundluk katı yakıt kapasitesiyle 4 mach hızında yaklaşık versiyonuna göre 55 (AIM-120A) ila 160 (AIM-120D) km arasında bir menzile sahiptir. Uzun menzilli takiplerde AMRAAM kendi güdüm mekanizmasıyla hedefe kilitlenirken data link vasıtasıyla uçak radarından gelen bilgilerle hedef malümatını yeniler. Hedef kendi monopulse radar menziline geldiğinde terminal moduna geçer. Elektronik karıştırma uygulandığında "Home-on-jam " karıştırmanın merkezine yönlenme kabiliyeti vardır. AIM-7 SPARROW füzesinin daha gelişmişi olarak düşünülebilir.
AIM 7 için füze atıldıktan hedefe vuruncaya kadar mevcut radar kilidinin kırılmaması gerekirken AMRAAM da bu belli bir menzilden sonra kendi radarı görevi devraldığından daha farklı ve yeteneklidir. AMRAAM füzelerinin burnunda hedefe kilitlenen bir radar vardır. Bu radar F-16'nın radarından küçük olduğu için hedefi uçağın radarı kadar uzağa izleyemez. Bu yüzden önce F-16 radarı hedefi bulur ve füzeyi füzenin küçük radarının hedefi yakalayabileceği en yakın noktaya güdümlendirir. Füze bu noktaya gelince özerkleşir ve F-16'dan başka yardım almadan hedefe güdümlenir. AIM-120'nin A, B, RB 99, C ve D modelleri mevcuttur. Tüm Dünyada Amerika dahil 34 ülke envanterinde yer alan bu füzeden HvKK envanterinde 176 adet A, 138 adet de B ve 145 adet C modelinden olmak üzere yaklaşık 459 AIM-120 AMRAAM füzesi bulunmaktadır. F-16, F-4, F-15, F/A-18, F/A-22, F-35 JSF, EuroFighter, Harrier, Tornado, JAS-37 ve JAS-39 uçaklarında kullanılmaktadır.
Korkuthan, Beşikdüzü

Korkuthan, Trabzon ilinin Beşikdüzü ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Köy halkının soyu Çepni boyundan gelmektedir. Mahallede yaşayan halkın çoğu dışarıdan gelmiş olup yerlisi çok az bulunmaktadır.
Coğrafya
Trabzon iline 40 km, Beşikdüzü ilçesine 4 km uzaklıktadır.
Doğusunda Takazlı, Yeşilköy; güneyinde Şahmelik; batısında Kutluca ve Akkese köyleri bulunmaktadır.
Nüfus
Yaklaşık 191 hanedir.
Ferzende Kaya

Ferzende Kaya, (d. 1978, Van, Başkale) Gazeteci yazar
SNU Uluslararası İlişkiler ile Anadolu Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinde Lisans, GAU Lisansüstü Eğitim ve Araştırma Enstitüsü Basın Yayın Bölümü'nde Yüksek Lisansını tamamladı. Gazeteciliğe lise yıllarında başladı. Uzun süre OHAL Bölgesi'nde görev yaptı. Aralarında, AA, Politika, Selam, Nokta, Radikal, Yeni Gündem ve Turkish Daily News'in de bulunduğu çok sayıda kurumda çalıştı, yazdı. Kürt sorunu, insan hakları ve Orta Doğu üzerine çok sayıda araştırması yayınlandı. Medya eleştirmenliği ve müzik yazarlığı da yapan Kaya, gazeteciliğin yanı sıra biyografi kitaplarıyla tanınmaktadır. Ayrıca, Türkiye'deki dergiciliğin önemli isimlerinden biridir.
Kariyeri
Bakış açısı, kadrosu ve içeriğiyle edebiyat ve kültür-sanat dergiciliğinde yeni bir çığır açan Öküz dergisinin ekibinde yer aldı. Yeni Harman ve Hayvan dergisinin kurucuları arasındaydı. Ocak 2005'te 120 kişilik dev bir kadroyu toplayarak Esmer dergisini kurdu ve 33 sayı Genel Yayın Yönetmenliği ile İmtiyaz Sahipliği'ni yürüttü. Ekim 2007'de 150'ye yakın isimle beraber Esmer'den ayrılarak MULTİKULTİ adında, çokkültürcü bir dergi kurdu. Derginin ilk sayısı Ocak 2008'de yayınlandı. Nisan 2013 yılında ise DEVE Dergisi'ni kurdu. DEVE Dergisi, Türkiye düşünce dünyasının her köşesinden yazar, şair, çizere sahip. Kendisini solcu, sağcı, dindar, liberal, Alevi, Sünni, Kürt, Türk, ateist diye tanımlayan birçok kültür üreticisini DEVE Dergisi için bir araya getirdi.
Kaya, dergiciliğin yanı sıra, TV ve show dünyası için de senarist, metin yazarı, reklam yazarı olarak üretimlerde bulunuyor. Ayrıca şarkı sözü yazarlığı ve besteci kimliği bulunuyor.
Ressam Ahmet Güneştekin tarafından TRT 1 ve TRT 2 için 53 bölüm olarak hazırlanan Güneşin İzinde adlı belgeselin yayın koordinatörlüğü ve metin yazarlığını yaptı.
Ayrıca, "Hayattan Şarkılar" (Belgesel - TRT Müzik), "Tewlo" (Komedi Programı - TRT 6), "Sazbend" (Belgesel - TRT 6), "Nilüfera Rengin" (TRT 6), "Mardini Şov" (TRT 6), "Gülbarin" (TRT 6), "Gülfıroş" (TRT 6), "Hayatın Renkleri" (Aktüel - Sohbet - TRT 6), "Hatıralar Sarmış Dört Bir Yanımı" (Müzik / Anma - TRT Müzik), "Huzur Sokağı" (Drama - atv), "Yoldaki Haber" (TRT1 - Gezi) projelerinde çalıştı.
Sarı Basın Kartı sahibi olan Kaya, aynı zamanda MESAM ve ÇGD üyesidir.
Yayımlanmış eserleri
- Başım Belada / Ahmet Kaya Biyografisi - Gam Yayınları - 2002
- Mezopotamya Sürgünü / Abdülmelik Fırat'ın Yaşam Öyküsü - Alfa Yayınları - 2003
- Uzun Roman / Mehmed Uzun Portresi - Alfa Yayınları - 2007
İlhan Başgöz

İlhan Başgöz (1921, Sivas - 13 Nisan 2021, Ankara), Türk folklor araştırmacısı, yazar.
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde okudu. Aynı yerde asistanlık yaptı, doktora yaptı. Sonra oradaki görevinden uzaklaştırıldı ve Tokat Lisesi'nde öğretmenlik yaptı. Ocak 1953'te Türk Ceza Kanunu'nun özellikle solcuların o dönemde hapse düşmesine neden olan 141. maddesine aykırılıktan dolayı tutuklandı ve iki yıl hapiste yattı. 1960'ta ABD'ye gitti. Indiana Üniversitesi'nde öğretim üyesi oldu. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı öğretim üyeliği yaptı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde görev yaptı. Zaman zaman Cumhuriyet ve Radikal gazetelerinde yazıları yayımlanmıştır.
Kitapları
Doğu Anadolu'da Folklor Derlemeleri (1947)
İzahlı Türk Halk Edebiyatı Antolojisi (1956)
Manilerimizden (1957)
Köroğlu (1959)
Karac'oğlan (1977)
Geçmişten Günümüze Nasrettin Hoca
Folklor Yazıları (1987)
Yunus Emre (1990)
Türkiyenin eğitim çıkmazı ve Atatürk (2005)
Gemerek Nire Bloomington Nire Hayat Hikayem (2017)
Taşpınar, Aksaray

Taşpınar, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'ndeki Aksaray ilinin Merkez ilçesine bağlı bir beldedir. 2022 nüfus sayımına göre belde nüfusu 2.772'dir. Beldenin ortalama yüksekliği 1.025 metredir.
Tarihçe
Belde, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Belde, Aksaray il merkezine 27 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yönetim
Belediye başkanlığı
Afif Yesari

Afif Yesari (16 Nisan 1922, Elazığ - 23 Ağustos 1989, İstanbul), Türk yazardır.
Hayatı
Elazığda doğdu. Yazar Mahmut Yesari'nin oğludur. Ortaokulu terk ederek eğitim yaşamına son verdi. Kendi kendini yetiştirdi. Tiyatro ve sinema oyunculuğu da içinde olmak üzere birçok iş yaptı. Yazılar yazdı, kitaplar hazırladı. Birçok çeviri yaptı. Bazılarını Muzaffer Ulukaya takma adıyla imzaladığı iki yüz kadar dedektif romanı (büyük bir bölümü sahte Mike Hammer romanları) yazdı. Tanin, Son Havadis, Hürvatan, Dünya gazetelerinde ve Hayat dergisinde gazeteci-yazar olarak çalıştı. Dergi ve gazetelerde magazin, sinema eleştiri yazıları yazdı. Gazetecilik dışında zaman zaman aktörlük yaptı; İstanbul Şehir Tiyatrosunda, özel tiyatrolarda ve filmlerde rol aldı. Burada tanıştığı Suphi Kaner ile yakın bir dostluk kurdu. Radyo oyunları ve skeçler kaleme aldı. İTÜ Televizyonunda yayımlanan ilk yerli TV oyununun senaryosunu yazdı. Düşünce Tiyatrosu adını verdiği tiyatroda diyalogu kaldırıp piyes kahramanının düşüncelerini spikerin ağzından aktaran bir tekniği ilk uygulayan oyun yazarı olarak ün kazandı. Bu tür tiyatro üzerine kurumsal yapıtlar da yayımladı.
Ağustos 1989'da vefat etmiştir.
Kendi adıyla yazdığı bazı kitapları
Öyküleri
1949: Tren Yolu
1954: Hafta Tatili
Oyunları
1966: Olduğu Gibi
1966: Uzak
1967: Soytarının Biri
Röportaj Kitabı
1950: İşte Beyoğlu
Şiir Kitabı
1970: Boşluk
Gülmece Romanları
1979: Hengame
1984: Şalter
Anı Kitapları
1987: İstanbul Hatırası
1989: Çay ve Simit
Körük

Körük, çeşitli yerlerde, ateşi canlandırmak için, daha çok demirci ve kalaycıların kullandıkları bir alet. Açılıp kapanarak içindeki havayı ateşe üfleyen bu alet, uzun zaman el sanatları ile uğraşan erbabı tarafından kullanılmıştır.
Değişik boy ve tipte olanları vardı. Genellikle basit iki deri tulumdan meydana gelirler. Bütün körüklerde hava akımının devamı, birbiri üzerine konmuş iki körüğün sıra ile sıkıştırılması ile temin edilir.
Eskiden Anadolu'da çok kullanılan körükler, küçük iş yerlerinde hala istifade edilen aletlerdendir. Bilhassa demirci ve kalaycılar kullandıkları kömürün devamlı hararetini muhafaza etmeleri için kurdukları körük ile ateşi devamlı üflerler. Kömürün üzerindeki demir parçası, kor; kalaylanacak kap da sıcaklığını muhafaza edecek halde bulunur. Demirci ve kalaycılar bu işleri yapmak için körükçü çırakları kullanırlardı.
Bir şeyin üst üste katlanmış açılıp kapanmaya elverişli kısmına da körük adı verilmektedir. Fotoğraf makinesi körüğü, kitap körüğü gibi.
Ayrıca eskiden kiliselerde kullanılan orglarda enstrumanın ses çıkartması için ihtiyacı olan havayı üflemesi için de körük kullanılırdı.
Aletler
Şömineler
Antik Mısır'da teknoloji
Türkiye'nin köyleri

Türkiye'nin köyleri, Türkiye'de kırsal nüfusun yaşadığı ve köy kanununun uygulandığı yerleşme birimleri. 2010 verilerine göre 34.247 olan köy sayısı 2014 Türkiye yerel seçimleri ile yürürlüğe giren yeni büyükşehir yasası ile birlikte 18.335'e düşmüştür. Geriye kalanı 26,000 yerleşim birimi ise idari yönden köylere bağlı çiftlik, mahalle, oba, mezra, iskele ve istasyon gibi çok az haneli yerleşim yerleridir.
Tüzel kişilik
Köy, Türkiye mahalli idare teşkilatının en küçük yerleşim yeridir ve muhtar ile tüzel kişiliğe sahiptir. 5442 sayılı İl İdare Kanunu'na göre yapılan idari teşkilatta köyler, bucak ve kasabalara bağlıdır. Köy kanunu ile merkezi idareyle olan münasebetleri düzenlenmiştir. Bu kanuna göre nüfusu 2000'den aşağı olan yerler köydür. Köyü, muhtar ve köy ihtiyar heyeti (azalar) idare eder. Bunlar, seçmenler tarafından beş senede bir seçilir. Köyün öğretmeni ile imamı köy ihtiyar heyetinin tabii üyesidir.
Köy kanununa göre, yabancı uyruklu olanlar köyde mülk edinemezler ve İçişleri Bakanının izni olmadan orada yerleşip oturamazlar.
Köy tüzel kişiliği dayanağını anayasanın 127. maddesinden alır.
Bununla birlikte 06/12/12 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 6360 sayılı On üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile, İstanbul ve Kocaeli il mülki sınırları içerisinde bulunan köylerin tüzel kişiliği kaldırılarak bağlı bulundukları ilçe belediyesine mahalle olarak katılmıştır. Bu kanun hükümleri uyarınca Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür. Ayrıca, Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırları olarak belirlenmiştir. Bu illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır. Böylece 30 ile bağlı köyün köy tüzel kişiliği 6360 sayılı kanun ile kaldırılmıştır.
Köyler ve Mahalleler
Büyükşehir olan illerdeki köyler, mahalleye dönüştürülmüştür.
Adana
Adıyaman
Afyonkarahisar
Ağrı
Amasya
Ankara
Antalya
Artvin
Aydın
Balıkesir
Batman
Bilecik
Bingöl
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Edirne
Elazığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkari
Hatay
Isparta
Mersin
İstanbul
İzmir
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırklareli
Kırşehir
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Kahramanmaraş
Mardin
Muğla
Muş
Nevşehir
Niğde
Ordu
Rize
Sakarya
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Tunceli
Şanlıurfa
Uşak
Van
Yozgat
Zonguldak
Aksaray
Bayburt
Karaman
Kırıkkale
Batman
Şırnak
Bartın
Ardahan
Iğdır
Yalova
Karabük
Kilis
Osmaniye
Düzce
Cemaat

Cemaat veya Cemaat (), dinde bir fikir, kitap, şeyh, imam, veli, alim veya ibadet için bir araya gelen topluluklara denir. İslam'da ayrıca tasavvuf ve benzeri hareketlerde, belli bir görüş ve inanca sahip gruplar için de kullanılır. Tasavvuf cemaatine tarikat denmektedir.
Sosyoloji literatüründe ise cemaat kavramı, cemaatin üyelerinin ortaklaşa paylaştıkları bir şeye (genellikle ortak bir ideolojiye ya da bir kimlik duygusuna) dayanan, özel olarak oluşturulmuş bir toplumsal ilişkiler bütünüdür.
Türkiye'deki başlıca İslami cemaatler
Türkiye'de yayılmış belli başlı İslami cemaatler şunlardır:
{| class="wikitable"
|-
! Adı!! Not
|-
| Adnan Oktar Cemaati || Adnan Oktar kurmuştur.
|-
| Erenköy Cemaati || Nakşibendilik'in esnaf ve işadamları kolu olarak bilinir.
|-
| Gülen hareketi || Fethullah Gülen'i takip eder.
|-
| Işıkçılar Cemaati || Hüseyin Hilmi Işık'ın cemaatidir. İhlas grubu olarak da bilinir.
|-
| İskenderpaşa Cemaati || Nakşibendilik'in Halidilik koluna bağlıdır.
|-
| İsmailağa Cemaati || Nakşibendilik'in Halidilik koluna bağlıdır.
|-
| Kızıl İmamcılar || Kökeni Adnan Oktar Cemaati'dir.
|-
| Menzil Cemaati || Nakşibendilik'e bağlı olup Türkiye'de en yaygın olandır.
|-
| Nakşibendi Yahyalı Cemaati || Yahyalılı Hacı Hasan Efendi'nin devam ettirdiği yolu şu anda Ali Ramazan Dinç Efendi devam ettirmektedir. Hem Nakşi, hem de Kadiri (Halidilik) Yol düsturu bulunmaktadır. Hacegan tariki olarak da bilinir.
|-
| Nur Cemaati || Said-i Nursi'nin yolundan gidenlerin cemaatidir. Birçok farklı alt gruba ayrılır Okuyucular, Yazıcılar bunlardan bazılarıdır.
|-
| Süleymancılar || Süleyman Hilmi Tunahan'nın (Nakşibendi) gittiği yoldan etkilenen ve kendini bir hareket olarak görmeyen bir gruptur.
|-
|Furkan Cemaati
|Alpaslan Kuytul'u takip eder. Merkezi Adana'dadır.
|-
|Kadiriler
|Abdülkadir i Geylani nin yolundan gitmektedirler.
|-
|Rufailer
|Ahmed Rufai nin yolundan gitmektedirler.
|-
|Mevleviler
|Mevlana Celaleddini Rumi nin müritleridirler.
|-
== Kaynakça ==
Tarikatlar
Vacip

Vacip, Efal-i mükellefinden sayılan İslam dini terimi. Arapça kökenli bir sözcük olan vacip, İslam'da yapılması gereklilik ifade eden eylemleri tanımlamak için kullanılır. Türkçede dini bir mana içermeden sadece "yapılması gereken" manasında da kullanılır.
İslam dininin kutsal kitabı olan Kur'an'da bulunmakla birlikte açıkça emredilmiş olmayan emirlerdir. Açıkça emredilmek tanımı emrin miktar, yer ve zaman gibi tamamlayıcı unsurlarının da tam olarak anlaşılır olmasının yanında muhataplarının da belli olmasını kapsar. Bu özellikleri sağlamadığı halde bir emir olarak Kuranda bulunan dini emirler için Hanefi mezhebinde daha alt düzey bir gereklilik ifadesi olarak vacip deyimi kullanılır. Örneğin Kurban kesme ibadeti Hanefi mezhebine göre vaciptir. Farklı fıkhi mezheplerin farklı vacip anlayışları vardır. İslam'ın fıkhi mezheplerinden olan Şafii mezhebine göre vacib denince farz (yapılması mutlak olarak emredilen) anlaşılır. Fakat diğer mezheplerin vacibe bakış açısı çoğunlukla daha hafiftir. Hanefi mezhebinde vacip olarak tanımlanan hususlar diğer mezheplerde genellikle sünnet olarak tanımlanır.
Hanefilik'te
Hanefilerde genel görüşe göre vacibin terk edilmesi, tahrimen mekruhtur. Yani harama yakın mekruhtur. Fakat haram değildir. Bu konuda da farklı mezhepler farklı görüşler beyan etmiştir. Bazı klasik İslam alimlerine göre vacip olan eylem yapılmadığında kişinin tövbe etmesi gerekir. Eğer bu tövbeyi etmeden ölürse günah işlemiş olur ve azap görür. Ayrıca, İslam dininde çok önemli bir yeri olan namazın vaciblerinden birini bilerek yapmamak namazı bozmamakla beraber günah olur. Fakat o namazı yeniden kılmak efdal olandır ama yeniden kılınmasa da namaz sahihtir. Namazın vaciplerinden bazıları ise şunlardır: Dört rekatlı namazlarda ilk oturuşu yapmak, hem bu oturuşta hem de son oturuşta tahiyyat duasını okumak, her fiili yerli yerinde ve istenilen asgari miktarda yapmak olan tadil-i erkana riayet etmek, namazın nihayetinde selam vermek. Vacip olan fiili unutarak yapmayan kişi namazın sonunda sehiv secdesi (unutma secdesi) yapar.
Hanefi Mezhebinde vacip olan eylemlerden bazıları şunlardır: Vitir namazı ve bayram namazlarını kılmak, bozulan bir nafile orucun kazasını tutmak, Haccda sa'y ve veda tavafı yapmak hanefi mezhebinde vacip olan efallerdendir.
Nafile

Nafile (Arapça: , alāt al-nafl)), Arapça kökenli sözcük. İslam dininde, gerek olmamasına rağmen fazladan yapılan ibadetlere verilen isimdir.
İslam'da farz ve vacib olmayan ibadetler, "nafile" olarak tanımlanır (sınıflandırılır) ve "nafile ibadetler" olarak adlandırılır. Örneğin, vakit namazları dışında kılınan (farz veya vacib olmayan) namazlara nafile namaz, oruç tutulması şart olmayan günlerde tutulan oruca da nafile oruç denir.
nevafil: kelimesinden gelir.
nafi: faydalı demektir.
nafile: İslami lugatta şart olmayan ama lüzumlu olan ibadetlerin tamamına denir.
İslam terimleri
Mekruh

Mekruh (Arapça: ), İslam fıkıhında haram gibi kesin ve bağlayıcı olmamakla birlikte- yapılmaması istenen şeydir. Efal-i mükellefindendir. Sözcük anlamı olarak "hoş görülmeyen, beğenilmeyen şey" manasına gelir.
Hanefilik'te
Hanefilikte mekruh, tahrimen mekruh ve tenzihen mekruh olmak üzere ikiye ayrılır.
Tahrimen mekruh: Dinde ayetlerin yorumlanması veya hadislere göre yapılmaması istenen şeydir. Yapılması helalden çok, harama yakındır. Ancak, açık ayet gibi kesin olmayan bir delile dayandığından veya delaletindeki bir kapalılıktan dolayı haram sınıfına alınmamıştır. Bu sebeple ameli haram olarak da bilinir. Kesin olmamakla birlikte bu tür fiilleri işleyenlerin de ahirette cezaya uğrayabileceğine inanılır. Bunlara örnek olarak sigara içmek, bahis olmasa bile tavla ve kağıt oyunları gibi oyunlar oynamak, erkeğin altın takması ve ipek giymesi gösterilebilir.
Tenzihen mekruh: Şeriatın bağlayıcı ve kesin olmayan bir tarzda yapılmamasını istediği fiildir. Yapılmaması yapılmasından daha iyi olan davranışları tanımlar. Bu tür fiilleri işlemek ceza ve kınanmayı gerektirmez; ancak terk eden övülür. Örneğin toplu bir ibadete katılacak kimsenin soğan-sarımsak yemesi ve ikindi namazından sonra kerahat vaktine kadar nafile namaz kılmak bu tür mekruhlardandır.
Mekruh fiilleri sürekli işleyenler şeriatta fasık olarak adlandırılır, şahitlikleri kabul edilmez ve yönetici veya kadı olamazlar.
Müstehap

Müstehap (veya müstehab), "sevilen, beğenilen" anlamına gelen İslam dini terimi. Edeb ve mendub da denir. Efal-i mükellefin'dendir.
İslam'da yapılınca sevap sayılan, yapılmayınca günah olmayan eylemlere verilen isimdir. İslam'a göre müstehaplar, Allah'ın yapıldığında hoşnut olduğu eylemler olarak görülür ve bu nedenle klasik İslam alimleri tarafından yapılmaları tavsiye edilir.
Nafile sadaka vermek, kuşluk namazı kılmak, farz namazları cemaat ile kıldıktan sonra safları bozmak, vs. müstehabdır.
Mübah

Mübah (), İslami terim. Efal-i mükellefin'dendir. Yapılmasında veya terkinde dini yönden hiçbir mahzuru bulunmayan, yani, mükellefin yapıp yapmamakta tamamen serbest olduğu işlerdir. Oturmak, yemek, içmek, uyumak gibi... Mübah olan bunun gibi işlerin ne yapılmasında sevab vardır, ne de terkinde günah vardır.

İslam dininde inanan kişinin gerçekleştirmesine (yapmasına) Allah tarafından izin verilen fiillere verilen isimdir. Her ne kadar sözcük köken bakımından bir İslam dini terimi olsa da Türkçede "yapılmasına izin verilen" manasında hem dini hem de dini olmayan şekilde kullanılmaktadır. Sözcük olarak mübah Arapça kökenlidir.
Bir şeyin mübah olması, yapılabilir olduğu anlamına geldiği için, eyleme cevaz verilmiştir; yani eylem caizdir. Bu sebeple mübah yerine caiz sözcüğünün de kullanıldığı olur. Seyahate çıkmak veya yemek yemek gibi fiiller örnek olarak verilebilir. Bununla birlikte bir şeyin mübah oluşunun sınırları vardır; bir seyahatte ölüm riski varsa ve seyahati gerektirici herhangi bir sebep yoksa bu belirli seyahatin mübah olup olmadığı tartışılabilir. Aynı şekilde kişinin yemek yemesi mübah ise de, sağlığını bozacak şekilde aşırı yemesi veya haram şeylerden (İslam dininde yemesi yasaklanan şeylerden, domuz eti gibi) yemesi mübah değildir.
İslam'a göre mübah olarak sınıflandırılmış eylemler, iyi niyetle yapılırsa taat (Allah'ın beğendiği şey) olur. Kötü niyetle yapılırsa, günah olur. Önemli olan kişinin niyetidir.
Mübah iki çeşittir: mübah liaynihi ve mübah ligayrihi. Mübah liaynihi, kendisinden (bizzat özünden) dolayı mübah iken, mübah ligayrihi, kendisi dışındaki başka unsurlar sebebiyle mübah olandır. Örnek vermek gerekirse: haram olmayan şeylerden yemek özü sebebiyle mübahtır. İçki içmek veya haram bir şeyi yemek haramken, eğer kişi can tehlikesiyle karşı karşıyaysa (örneğin eğer içki içmezse öldürülecekse veya açlıktan ölme tehlikesiyle karşı karşıya iken yanındaki tek şey ise) içki içmesi veya haram bir şeyi yemesi mübah sayılır. Burada fiilin kendisi, örneğin içki içmek mübah değildir, fakat fiilin kendisi dışında unsurlar, can tehlikesi gibi, fiili mübah kılabilir.
Lifafe

Lifafe, İslam dininde bir terim. İslam'da ölen kişinin bedeninin sarılıp gömülmesi gereken bez parçasının (kefenin) bir parçası.
Lifafe baştan ve ayaklardan aşırı uzunlukta olup kefenin en geniş parçasıdır. Baş üstünden ve ayak altından uçları büzülüp bezle bağlanır.
İslam terimleri