Steven Spielberg

Steven Allan Spielberg (18 Aralık 1946, Cincinnati, Ohio), Amerikalı sinema yönetmeni, yapımcı ve senarist. Filmleri büyük gişe başarıları kazanmış, tüm zamanların en çok hasılat yapan yapımlarına imza atmıştır. Premiere dergisine göre Amerikan film endüstrisindeki en güçlü ve en etkili figürdür. Ayrıca Life dergisi yönetmeni, kendi jenerasyonundaki en etkili kişi olarak liste başı yapmıştır. 70lerden 90lara, üç önemli döneme damga vuran, uluslararası arenada popüler olup büyük gişe başarısı kazanan Jaws, E. T. ve Jurassic Park filmlerini yönetmiş, sinema endüstrisinin köşe başlarından birini tutan DreamWorks Picturesı kurmuştur. Filmlerinde birbirinden farklı temalar kullanmış, macera ve bilimkurgunun en başarılı örneklerine imza atmış, son yıllarda dramatik öğeler üzerine yoğunlaşmış, aile, savaş, ilişkiler ve terörizm konularında filmler çekmiştir. II. Dünya Savaşı konusu filmografisinde önemli bir yer tutmaktadır. Spielberg filmleri birçok kez Oscar'la ödüllendirilmiştir. Orijinal film müzikleri için çoğunlukla John Williams'ı tercih eden yönetmen, Tom Hanks, Harrison Ford ve Richard Dreyfuss gibi oyuncularla sık sık çalışmıştır.
Hayatı
Spielberg 18 Aralık 1946'da Ohio, Cincinnati'de doğdu. Annesi Leah (née Posner, daha sonra Adler; 12 Ocak 1920 - 21 Şubat 2017), bir lokanta ve konser piyanisti, babası ise Arnold Spielberg (1917) elektronikbilgisayar bilimcisidir. Ailesi, dinine sadık Aşkenazi Yahudileriydi. Spielberg'in baba ve büyükbabası 1900'lerde Cincinnati'ye yerleşen Rus İmparatorluğu Yahudileriydi. Elektrik mühendisi olan babası Arnold Spielbergin işleri dolayısıyla çocukluğu Camden, New Jersey, Haddon Township, New Jersey, Phoenix, Arizona ve Saratoga, California gibi farklı şehirlerde geçen Spielbergin izlediği ilk film, Cecil B. DeMillein The Greatest Show on Earthüydü.
Küçük yaşlarda sinemaya duyduğu büyük ilgiyle hayaller kuran Spielberg, daha sonraları American Film Institutee verdiği bir röportajda da belirttiği gibi, ilk filmini 12 yaşında yaptı. Filmin konusu kendi oyuncak trenlerini kullandığı bir tren kazasıydı. Henüz buluğ çağına gelmeden, arkadaşlarıyla birlikte 8mmlik macera filmleri çeken Spielberg, filmlerin gösterimini evde para karşılığında yapıyor, ablası da misafirlere popcorn satıyordu.
Spielberg ilk ödülünü 13 yaşındayken adını Escape to Nowhere koyduğu 40 dakikalık savaş türündeki filmiyle kazandı. Bu filmde lise arkadaşlarını oynatmıştı. 1963 yılında Phoenix, Arizona daki Arcadia High Schoola devam ederken Spielberg ilk uzun metrajlı bağımsız filmini yazıp yönetti. 140 dakikalık bir bilimkurgu filmi olan ve daha sonra Close Encountersı çekerken ona ilham verecek Firelightı 400 dolarlık bir bütçeyle çekip, 100 dolar kazandı. Firelight, Spielbergin ilk büyük tanıtım başarısı oldu, zira Phoenix gazeteleri 16 yaşındaki bu çocuğun büyük gelecek vadettiğini yazıyordu.
Annesiyle babasının boşanmalarının ardından babasıyla birlikte California ya taşındı. 3 kız kardeşi ve annesi Arizonada kalmıştı. Öğrenimine devam ederken yaşadığı En kötü tecrübe ve Yeryüzündeki cehennem olarak nitelendirdiği okulu Saratoga High Schooldan 1965 yılında mezun oldu. Arkadaşları ona Spielbug lakabını takmışlardı.
Kartal İzci olan ve Amerikanın Erkek İzcileri (BSA)dan Distinguished Eagle Scout ödülünü ve sinematografi şeref rozetini alan Spielberg, daha sonraları BSAnın anti-homoseksüel duruşundan hoşlanmadığı için BSAdan istifa edecekti.
Spielberg Californiaya taşındıktan sonra 3 kez UCLAnın University of Southern California's School of Cinema-Television bölümüne sinema eğitimi almak için müracaat etmesine rağmen, kabul edilmemişti. Spielberg, hem UCLAya kabul edilmeyişi hem de Vietnam Savaşı'nda askere alınması riskine karşı ailesinin isteği yüzünden Long Beachtaki California State Universityye kaydoldu. Henüz mezun olmadan sinema tutkusuyla kendini Universal Studiosun kurgu bölümünde haftanın üç günü para almadan çalışan bir stajyer olarak buldu ve film kariyeri bu şekilde başladı.
Kariyeri
1960'lar
1968de, Universal Studiosta çalışırken ilk kısa filmi olan Amblin'''i çekti. Universal Studios başkan yardımcısının 24 dakikalık filmi görmesinden sonra, 21 yaşındaki Spielberg kendisiyle uzun vadeli kontrat imzalanan en genç yönetmen olacaktı. Daha sonraları ona profesyonel anlamda yönetmenlik yolunu açan bu kısa filmin anısına ilk prodüksiyon şirketinin adını da Amblin koyacaktı.
1969da California State Universitydeki eğitimini Universal Studios ile imzaladığı anlaşma nedeniyle bırakıp, profesyonel olarak yönetmenlik yapmaya başladı.
1970'ler
Spielbergin Universal Studiostaki ilk işi Joan Crawfordun başrolde oynadığı TV dizisi Night Galleryydi. 1977de hayata gözlerini yumana kadar Spielbergle yakın dost olan Crawford, kendisiyle röportaj yapmak için Night Gallerynin setine gelen Detroit Free Pressten Shirley Edere Spielberg için şunları söyledi: Git onunla röportaj yap, çünkü o tüm zamanların en büyük yönetmeni olacak!
Universal Studios, Spielbergün işlerinden çok memnun kalınca yönetmenle 3 TV filmi için yeni bir anlaşma daha imzaladı. Bunların ilki Richard Mathesonun romanından uyarlanan ve aynı zamanda yönetmenin ilk uzun metraj filmi olarak kabul edilen, 1971 tarihli Bela idi. Ardından 1972de Something Evil ve 1973te Savage Grace geldi.
Spielberg, yola 1974 tarihli The Sugarland Expressle devam ettikten sonra, ona kariyerinin ilk yıllarında büyük bir başarı getirecek olan Jaws filmi için 1975te kamera arkasına geçti. Kurgu, film müziği ve ses dallarında 3 oskarı kucaklayan filmin gişe hasılatı 100 milyon dolar oldu. Box-office rekoru kıran film için basın Jawsmania tanımlamasını yaptı. En iyi film adayı olarak da gösterilen Jawstan sonra Spielberg, aktör ve sonraları alter-egosu olduğunu belirteceği Richard Dreyfussla ortak oldu. Jaws 2yi çekmesi yönünde yapılan teklifleri reddeden Spielberg, 1977de çocukluğundan beri çekmeyi düşündüğü UFOlarla ilgili olan Close Encounters of the Third Kind için kamera arkasındaydı. Film en iyi sinematografi dalında Vilmos Zsigmonda Oscar Ödülü kazandırdı.
1979da Pearl Harborla ilgili ironik değerlendirmeler yaptığı, Dan Aykroyd, John Belushi ve John Candynin başrollerini paylaştıkları 1941 filmini çekti.
1980'ler 1941, gişede istediği başarıyı yakalayamayınca Spielberg, George Lucas ve ekibiyle bir macera filmi için kolları sıvadı: Raiders of the Lost Ark. Film en iyi sanat yönetimi dalında Oscar Ödülü aldı, Spielberge ikinci en iyi film Oskar adaylığı getirdi ve 1981 yılının en çok gişe hasılatı kazanan yapımı oldu. Ayrıca Spielbergin daha sonraki projelerinde de birlikte çalışacağı Harrison Fordla tanışması için harika bir fırsattı.
1982de Spielberg ikinci bilimkurgu filmi için kamera arakasındaydı: The Extra-Terrestrial. ET yönetmenin 1993te çekeceği Jurassic Parka kadar en çok gişe hasılatı yapan ve Spielbergin en kişisel filmi oldu. 4 dalda Oscar kazandı. Ayrıca prodüksiyonunda storyboard kullanılmayan ve global pazarlama&reklamcılık stratejileriyle hazırlanan ilk Spielberg filmiydi. Spielberg filmi, anne babası ayrıldığında ne hissettiği hakkında çektiği çok kişisel bir film olarak tanımladı. 27 Haziran 1982de dönemin Amerika başkanı Ronald Reagan ve eşi Nancy Reagan Spielbergi davet ederek filmin Beyaz Sarayda gösterimini gerçekleştirdiler.
Spielberg ayrıca o dönemde vizyona E. T. den bir hafta önce giren Poltergeist filminin prodüksiyonunda ve senaryo grubunda yer aldı.
1984'te Spielberg, Star Wars filmlerini çeken George Lucasın hikayesini yazdığı ve başrolde Harrison Fordu oynatacağı yeni filmi Indiana Jones and the Temple of Doomu çekti. Film en iyi efekt dalında Oscar ödülünün sahibi oldu.
Güneş İmparatorluğu ve The Color Purple filmlerinden sonra serinin ikincisi Indiana Jones and the Last Crusade için 1989da kamera arkasındaydı. Bu kez kadroda ünlü oyuncu Sean Connery de vardı.
1989 yılı Spielbergün 2 film çektiği ilk yıl oldu. Zira aynı yıl Alwaysi de izleyiciyle buluşturan Spielberg, gişede istediği sonucu alamadı. Ancak Always, Audrey Hepburnün oynadığı son film olarak sinema tarihindeki yerini aldı.
1990'lar
Alwaysin yarattığı hayal kırıklığından sonra Peter Panın hikayesi Hooku beyaz perdeye uyarlayan Spielberg, gişede beklediği başarıyı elde edemedi.
1993te, yeniden bir macera filmi çekmek için kolları sıvayan yönetmen bu kez Michael Crichtonın romanından beyaz perdeye uyarlayacağı Jurassic Park için iş başındaydı. Film en iyi ses, görüntü efektleri ve en iyi ses dallarında olmak üzere toplam üç Oscarın sahibi oldu ve E. T. den sonra tüm zamanların en çok ticari başarı kazanan filmiydi. Ayrıca, filmin prodüksiyonu sinema endüstrisinde ilk kez kullanılan DTS (Digital Theatre System) ile yapılmıştı.
Spielberg ayrıca 1993'te Oskar Schindlerin gerçek özyaşam öyküsünü beyaz perdeye taşıdığı ve ona en iyi yönetmen, en iyi film de olmak üzere toplam 7 dalda Oscar kazandıracak Schindler's Listi çekti. 1100 kişiyi kendi hayatını kaybetmeyi göze alarak Nazi kampından kurtaran Oskar Schindlerin hayatı, birçok eleştirmen tarafından yönetmenin en önemli ve olgun filmi olarak tanımlansa da, Spielberg filmin en önemli filmi olduğunu kabul etmekte, ancak E. T. yi en büyük filmi olarak birinci sıraya koymaktadır. American Film Institute tüm zamanların en iyi 10 filmi listesinde Schindler's Liste yer vermiştir.
Jurassic Park ve Schindler's Listin başarılarıyla geçen 1993, Spielbergün film şirketi Dreamworksün de kuruluş tarihiydi. Zira Spielberg 1997de kendini Jurassic Park, The Lost Worldü çekerken yönetmen koltuğunda buluncaya kadar DreamWorks için çalıştı.
Aynı yıl yeniden bir tarihi drama için kolları sıvayan yönetmen Amistadı çekti. Spielberg, 1998de ona ikinci kez en iyi yönetmen oskarı kazandıracak 2. dünya savaşındaki kişisel bir hikayeyi anlattığı Saving Private Ryan için yönetmen koltuğundaydı.
2000'ler
7 Şubat 2000 tarihinde Spielbergün doktoru yönetmenin rutin muayenesinde böbreğinde kansere neden olabilecek hücre değişiklikleri kaydetti. Los Angelesteki Cedars Sinai Medical Centerda tedavi gören Spielberg, kısa sürede iyileşti.
2001 yılında yakın arkadaşı Stanley Kubrickin yıllardır çekmeyi planladığı final projesi A. I.: Artificial Intelligencei çekti. Efsane yönetmen Billy Wilder, filmin çok önemli olduğunu ancak hakkının teslim edilmediğini belirtti.
Philip K. Dickin romanından beyaz perdeye aktarılan ve Roger Ebertin 2002nin en iyi filmi olarak nitelendirdiği Minority Report, gişede 300 milyon dolar hasılat yaptı.
Aynı yıl Salt Lake Cityde yapılan Kış Olimpiyatlarının açılış töreninde, geleneksel olimpiyat bayrağını taşıma görevi Spielberge verildi. Yönetmen ayrıca 1965te kaydolduğu ve sinema kariyeri yüzünden bıraktığı California State Universitydeki eğitimini de 2002de tamamladı. Mezuniyetinin senelerce uzamasını montaj süreci 33 yıl boyunca süren bir filme benzeten yönetmen, elektronik sanatlar ve sinema dalında lisansını aldı. Okuldaki profesörlere mesleki deneyim olarak Saving Private Ryan, Schindler's List ve Jurassic Park filmlerini sundu.
Spielberg daha sonra Catch Me If You Can (2002), Terminal (2004), War of the Worlds (2005), Münih (2005) filmlerinin yönetmenliğini yaptı. Münih 5, War of the Worlds 3, Catch Me If You Can 2 dalda Oscar'a aday oldu.
Temalar
Spielberg filmlerinde farklı temalar kullanmaktadır. Sıradan insanların kendilerini sıra dışı durumların içinde bulduğu konsept ağırlık kazanmaktadır. Duel, Jaws, Close Encounters of the Third Kind, E. T. the Extra-Terrestrial, Empire of the Sun, Hook, Jurassic Park, Saving Private Ryan, Catch Me if You Can, War of the Worlds ve Munich bu temaya örnektir. Bilimkurguya olan düşkünlüğünün babasından geldiğini açıklayan yönetmen, filmlerinde aile bağları üzerinde de sıklıkla durmuş, naif, merak ve inanç duygusu gelişmiş bir duruş geliştirmiştir. Özellikle çocuk ve ebeveyn ilişkileri ekseninde gelişen konular üzerine gitmiştir. Anne babası ayrı çocuklar, ilgisiz babalar, aile sorunları yanında II. dünya savaşı başta olmak üzere, savaş, terörizm, ırkçılık gibi global konularla da yakından ilgilenmiştir.
Gönül Projeleri
Sinemanın dahi çocuğu diye anılan Steven Spielberg, Schindler'in Listesinden bu yana, kendisi açısından özel önem taşıyan konuları filme çekmek için yönetmen koltuğuna oturacağını açıkladı.
Yönetmenin projelerinden biri de Filistinli ve İsrailli çocuklara 250 video kamerayla oynatıcı dağıtmak. Onların her gün ne yiyip içtikleri, nelerle ilgilenip hangi oyunları oynadıkları gibi günlük yaşamlarıyla ilgili detayları kameraya çekmelerini ve sonra birbirlerine vermelerini istiyor. Spielberg, bu yolla İsrailli ve Filistinli çocukların aralarındaki farkın ne kadar az olduğunu göreceklerine inanıyor.
Filmografi
Fabelmanlar (2022)
Batı Yakası'nın Hikayesi (2020)
Başlat: Ready Player One (2018)
Casuslar Köprüsü (2015)
Under the Dome (2013) (Tv Dizisi)
Lincoln (2012)
Savaş Atı (2011)
Süper 8 (Yapımcı olarak) (2011)
Tenten'in Maceraları (2011)
Transformers: Ayın Karanlık Yüzü (Yapımcı Olarak) (2011)
Transformers: Yenilenlerin İntikamı (Yapımcı olarak) (2009)
Indiana Jones ve Kristal Kafatası Krallığı (2008)
Transformers (Yapımcı olarak) (2007)
Atalarımızın Bayrakları (Yapımcı olarak) (2006)
Dünyalar Savaşı (2005)
Münih (2005)
Terminal (2004)
Sıkıysa Yakala (2002)
Azınlık Raporu (2002)
Yapay Zeka (2001)
Er Ryan'ı Kurtarmak (1998)
Amistad (1997)
The Lost World: Jurassic Park (1997)
Schindler'in Listesi (1993)
Jurassic Park (1993)
Kanca (1991)
Daima (1989)
Indiana Jones: Son Macera (1989)
Güneş İmparatorluğu (1987)
Geleceğe Dönüş (1985) (yapımcı olarak)
The Color Purple (1985)
Indiana Jones: Kamçılı Adam (1984)
E. T. (1982)
Raiders of the Lost Ark (1981)
1941 (1979)
Üçüncü Türden Yakınlaşmalar (1977)
Jaws (1975)
Sugarland Ekspresi (1974)
Bela (1971)
Amblin' (1968)
Firelight (1964)
Aldığı ödüller
1982 En İyi Sinema Filmi Altın Küre Ödülü (Drama) - E. T. the Extra-Terrestrial 1987 Irving G. Thalberg Ödülü
1993 En İyi Yönetmen Akademi Ödülü - Schindler'in Listesi 1993 En İyi Film Akademi Ödülü - Schindler'in Listesi 1993 En İyi Yönetmen Altın Küre Ödülü - Schindler'in Listesi 1993 En İyi Sinema Filmi Altın Küre Ödülü (Drama) - Schindler'in Listesi 1993 BAFTA En İyi Yönetmen Ödülü - Schindler'in Listesi 1993 BAFTA En İyi Film Ödülü - Schindler'in Listesi 1998 En İyi Yönetmen Akademi Ödülü - Er Ryan'ı Kurtarmak 1998 En İyi Yönetmen Altın Küre Ödülü - Er Ryan'ı Kurtarmak 1998 En İyi Sinema Filmi Altın Küre Ödülü (Drama) - Er Ryan'ı Kurtarmak''
2001 İngiliz Komutan Şövalyelik Nişanı
2004 Fransız Légion d'honneur
2008 Cecil B. DeMille Ödülü