Hunad Hatun

Hunad Hatun, Hunat Hatun ya da Hunad Mahperi Hatun (Eski Anadolu Türkçesi: ), I. Alaeddin Keykubad 'ın eşi, II. Gıyaseddin Keyhüsrev'in annesidir. Anadolunun çeşitli yerlerinde yaptırdığı medreseler, aşevleri ve daha pek çok eser bırakmıştır. Kayseride adını taşıyan büyük bir külliyesi vardır.
Yaşamı
Babası, Antalya yakınındaki Kalanoros (Alanya) Kalesinin hakimi Kir Fard' idi. Kimi kaynaklara göre babası Adom adlı bir Ermeni büyüğünün oğlu olarak gösterilse de Kir unvanı, Bizanslı bir asilzade olduğunu gösterir. Amcası ise Alara Kalesinin hakimi idi.
1146da Konyayı kuşatıp alamayan Bizansın otoritesi Anadoludan çekilmiş; Miryokefalon Muharebesi ve IV. Haçlı Seferinden sonra Akdeniz sahili ile bağlantısı kesilmiş ve Akdenizde bağımsız hareket eden şehirler ortaya çıkmıştı.. Kalanaros Kalesi hakimi babası Kir Fard da Bizans bölgeden otoritesini çekince bağımsız hareket etmeye başlamıştı; bölgenin ruhani lideri gibiydi. I. Alaeddin Keykubad, Alanya'yı kuşatmış ve Kir Fard Keykubad'a bir mektup göndererek anlaşma yapmak istemiştir. Mektupta "Eğer bana aman ve ülkenizde kalan ömrümü geçirecek bir yer verilirse büyük bir lütuf olacaktır" yazılıdır. I. Alaeddin Keykubad], Kir Fardın bu teklifini kabul etmiş ve "Sadakatini ispat için ailesi efradından birini akrabalığımıza arz ederse hakkındaki güvencemiz artmış olur" diye cevap vermiştir. Bunun üzerine Kir Fard kızını I. Aleaddin Keykubada eş olarak göndermiştir. Kendisine kaleyi devreden Kir Farda Akşehir ve iki karyesi mülk olarak verildi
Evliliği
Prensesin evlenmeden önceki ismi Prenses Destina'dır. Evlendikten sonra Mahperi ismini aldı. Kendisine verilen Huand (Hont) unvanı, Farsça Efendi Büyük Hatun anlamına gelir; halk arasında Hunat a çevrilerek asıl isminin yerine geçmiştir. Evlendikten sonra kocasının ölümüne kadar Hristiyan olarak kaldığı, oğlu II. Gıyaseddin Keyhüsrev'in Konstantinopolis'teki Latin imparator Baudouin'e yazdığı mektuptan anlaşılmaktadır.
Hayatının büyük bölümünü Kayserideki Keykubadiye Sarayında geçiren Hunad Mahperi Hatunun Sultan Alaaeddin Keykubad ile evliliğinden II. Gıyaseddin Keyhüsrev adlı oğlu dünyaya geldi. Alaeddin Keykubad Mısır Eyyubi hükümdarı Melik Adilin kızı Melike Adile (Gaziye Hatun) ile ikinci bir evlilik yapıp bu evlilikten iki kız iki oğlan çocuk sahibi olmuş ve 1237de ortanca oğlu İzeddin Kılıçarslanı veliaht ilan etmiştir. Sultanın bu olaydan kısa bir süre sonra zehirlenerek aniden ölmesi üzerine iki Sultan eşi arasında kendi oğullarını devletin başına geçirmek için büyük bir mücadele yaşandı. Dönemin vezirleri ve emirlerinin, başta Sadeddin Köpek'in yardımıyla mücadeleyi Hunat Hatun kazandı, Anadolu Selçuklu tahtına oğlu II. Gıyaseddin Keyhüsrev geçirildi. Taht mücadelesinin sonunda Melike Adil Ankara Kalesinde, oğulları Borgulu Kalesinde öldürülmüş, kızları Anadoludan uzaklaştırılmıştır. Tarihçiler daha sonraki hadiselere bakarak, Sultanın zehirlenmesi hadisesinde, büyük oğlu Keyhüsrev ve kendisine yakın emirleri ile Valide Sultan Hunat Hatunun ilgisinin olduğunu düşünmüşlerdir.
Oğlunun saltanatı başlarında Hunat Hatunun Müslüman olduğu ve kendini hayır işlerine verdiği bilinmektedir. Kayseride kendi adını taşıyan bir külliye yaptırmıştır. Medrese, cami, türbe ve hamamdan oluşan külliyedeki yapılardan caminin inşa kitabesinde Hicri 635 (Miladi takvime göre 1238) yılında yapıldığı yazılıdır. Eşinin şüpheli biçimde zehirlenerek ölmesi, ardından oğlunu tahta geçirmek için vereceği mücadelede Hristiyan kalmasının zaten mümkün olmadığı, daha sonra da Müslümanlığını inandırıcı kılması gerektiği ileri sürülmektedir. Melike Adilin ve oğullarının öldürülmesinden sonra Hunat Hatunun Müslüman olması ve cami yaptırması kimi kaynaklarda kendini affettirmek, geçmişini unutturmak çabası olarak değerlendirilmiştir.
Halk arasında Hunat Hatunun Müslüman olmasına, kendisine İncesuyun Tekke Dağında birzaviye yaptırıp etrafındaki geniş araziyi vakıf olarak bağışladığı Şeyh Turasan Velinin sebep olduğunu anlatan bir menkıbe de bulunmaktadır.
1243 yılında Moğollar Kayseriyi ele geçirdiğinde gelini Gürcü Hatun ve torunu Selçuk Hatun ile birlikte kaçarak Adanada küçük bir Ermeni Krallığına sığınmış; ancak Ermeniler tarafından Moğollara teslim edilmiştir.
Türbesi
Türbesi (kümbeti) Hunat Hatun Külliyesinde bulunur. Anadolu`da İlk Türk Mimarisi Başlangıç Ve Gelişmesi, Prof. Dr. Oktay Aslanapa Türbesinde ölüm tarihi belirtilmez. Ancak sandukasındaki kitabede yer alan '2.. merhum ve şehid II. Gıyaseddin Keyhüsrev bin Keykubadın annesi Mahperi Hatundur ifadesinden oğlunun şehit olduğu 1246da hayatta olduğu düşünülür. Ayrıca İbn Bibinin anlatılarında, vezir Celaleddin Karatayın öldüğü 1254 yılında hayatta olduğu belirtilir.
Kayserideki külliye içindeki türbesini sağlığında yaptırdığı düşünülür. Geçmişteki Hristiyan kimliği ve eşinin tartışmalı ölümü nedeniyle siyasi anlamda çekingen davrandığı, başkent Konyadan uzak durduğu düşünülür. İmar faaliyetlerini Kayserinin yanı sıra Tokat, Amasya, Yozgat, Sivas çevrelerine yoğunlaştırmıştır.. Bu çevrelerde büyük boyutlu hanlar inşa ettirmiştir. Kitabelerde unvanı '''Saffetü'd-dünya ve'd Din Mah-peri Hatun (Din ve dünyanın yüz akı) olarak geçer. Bu gibi ifadeler hükümdarlara mahsus idi; hanımların ismi Saffetü'd-dünya ve'd Din unvanından sonra geçmezdi. Mahperi Hatun isminin bu unvanla kullanılması, oğlunun saltanat döneminde gücünün büyük olduğunu gösterir.