İstanbul Büyükşehir Belediyesi

İstanbul Büyükşehir Belediyesi veya kısaca İBB, İstanbul ilinin belediye işlerinden sorumlu devlet kurumudur. Kırım Savaşı sonrasında Avrupa ülkeleri ile ilişkilerin artması ve devlet kurumlarının batı ülkelerine benzetilmeye çalışması sonrasında, 1855 tarihli Bab-ı Ali kararıyla İhtisap Nezareti'nin kaldırılması sonucunda kurulmuştur. Şu anki Büyükşehir belediye başkanı, Cumhuriyet Halk Partisi üyesi Ekrem İmamoğlu'dur.
Tarihçe
İstanbul'un Fethi sonrasından Tanzimat'a kadar belediye faaliyetleri için şehir, Dersaadet ve Bilad-ı selase (Üsküdar, Galata, Eyüp) olarak dört ilçeye ve bu dört ilçe de kırk şubeye ayrılmıştı. Başkan görevini yürüten kişiye ise İstanbul Efendisi (kadısı) denmekteydi. Kadı direkt olarak Sadrazam'a bağlıydı.
İstanbul Şehremaneti
Kırım Savaşı sonrasında Avrupa ile gelişen ilişkilerin bir sonucu olarak, devlet kurumlarının batılı ülkelere benzemesi sonrasında İstanbul'da belediye faaliyetlerini gerçekleştirecek bir kurum kurulması kararı verilmiştir. Bu sebeple 27 Ramazan 1271 (13 Haziran 1855) tarihinde Bab-ı Ali kararıyla İhtisap Nezareti kaldırılıp yerine Şehremaneti adıyla yeni bir şehir meclisi kurulmuştur. Meclis üyeleri ise İstanbul halkı ve esnafı arasından seçilen kişilerden oluşmuştur. Şehremanetin görev yetkileri ise Meclis-i Vala tarafından 13 Haziran 1854 tarihinde çıkarılan bir nizamname ile belirlenmiştir. 1921 yılında Dahiliye Nezareti'ne bağlanmış, 1930 yılında ise 1580 sayılı Belediye Kanunu ile yetkileri İstanbul Belediyesi'ne verilmiştir.
Altıncı Daire
Şehremanetin kurulmasından sonra, 1857 yılında Bilad-ı selase'nin Boğaziçi ve Adalar ile 14 belediyeye ayrılması düşünülmüştür. Ancak on dört belediyenin tamamını faaliyet geçirmenin masraflı olacağı sebebiyle, faaliyetlere ilk olarak Altıncı Daire adı verilen Beyoğlu ve Galata'dan başlanmıştır. Galata ve Beyoğlu'ndan başlanmasının sebebi ise, nüfusun diğer bölgelere göre daha çok olması ve daha doğru bir şehir yerleşimi olmasındandır. Şehremanetin ilk faaliyetlerinin planlanması, gelirlerinin tespiti, vergilerin toplanması ve kurumun organize olması için Hariciye teşrifatçısı Kamil Bey görevlendirilmiştir. Ayrıca kurumun özel bir statüsünün bulunduğunu belirten 27 Ocak 1858 tarihli Daire-i Belediye Nizamatı'da yürürlüğe girmiştir.
Altıncı Daire tarafından gerçekleştirilen ilk faaliyet sokaklara isim ve haneler numara verilmesi olmuştur. Sokaklara isim verilirken Fransızca başta olmak üzere, bölgede konuşulan tüm dillerde isimler verilmesine dikkat edilmiştir. Buna örnek olarak Pera Caddesi'nin adının Grande Rine adını alması verilebilir. 14 Nisan 1885 tarihinde ise tüm sokaklar adlandırılmış ve haneler numaralandırılmıştır.
Altıncı Daire Reisleri
İlk Altıncı Daire reisi olan Kamil Bey, nizamnamenin yayınlanması ve padişahın onayıyla görevine başlamıştır. İlk olarak sokakların aydınlatılmasını gerçekleştirmiştir. Ayrıca görev süresi içinde Dolmabahçe Gazhanesi'nden getirilen gazlarla İstiklal Caddesi, ilerleyen zamanlarda da Galata ve Tophane aydınlatılmıştır. Server Efendi döneminde ise kadastro çalışmalarına başlanmıştır. Sonuç olarak Akabinde yollar ve binalar yönetmeliği çıkartılmış ve ahşap binalar yerine kargir binaların yapılması tercih edilmiştir. Galata Surları'nın yıkımı ise sona erdirilmiştir. Yıkımlarda ortaya çıkan yazıt ve armalar ise Altıncı Daire'de muhafaza edilmiştir. İlk belediye hastanesi olan Mecruhin Hastanesi'de yine bu dönemde Fransız rahibeler tarafından kurulmuştur. Hastane, salgın sonrasında belediye tarafından devralınarak 6. Daire-i Belediye Hastanesi adıyla hizmet vermeye devam etmiştir.
Cumhuriyet dönemi
Cumhuriyet döneminde İstanbul, 1927-1957 yılları arasında İstanbul Valiliği tarafından yönetildi. 1 Mart 1957 tarihinde ise belediyeler İl özel idaresi'nden ayrıldı. 1984 yılında da Ankara ve İzmir ile birlikte büyükşehir oldu.
Organizasyon yapısı
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi ve İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni olmak üzere üç ana gruba ayrılır.
Bağlı birimler
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin 28 daire başkanlığı, iki doğrudan bağlı şube müdürlüğü ve beş denetleyici ve düzenleyici kurumu bulunmaktadır.
İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığı
Yazı İşleri Ve Kararlar Dairesi Başkanlığı
Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı
Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı
Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı
Raylı Sistem Dairesi Başkanlığı
Kültür Dairesi Başkanlığı
Sağlık Dairesi Başkanlığı
Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı
Kültür Varlıkları Dairesi Başkanlığı
Basın Yayın Ve Halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığı
Ulaşım Dairesi Başkanlığı
İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı
Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Dairesi Başkanlığı
Boğaziçi İmar Şube Müdürlüğü
Emlak Yönetimi Dairesi Başkanlığı
Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı
Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı
İştirakler Koordinasyon Şube Müdürlüğü
Mezarlıklar Dairesi Başkanlığı
Zabıta Dairesi Başkanlığı
Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
İtfaiye Dairesi Başkanlığı
Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı
Muhtarlık İşleri Dairesi Başkanlığı
Satınalma Dairesi Başkanlığı
Park Bahçe ve Yeşil Alanlar Dairesi Başkanlığı
Fen İşleri Dairesi Başkanlığı
Yol Bakım ve Altyapı Koordinasyon Dairesi Başkanlığı
Etüd ve Projeler Dairesi Başkanlığı
Basın Danışmanlığı
Özel Kalem Müdürlüğü
Teftiş Kurulu Başkanlığı
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Hukuk Müşavirliği
Bunun dışında Etik Komisyonu ve Arabuluculuk Komisyonu olmak üzere iki komisyon bulunmaktadır.
Bağlı iştirakler
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin 29 anonim şirketi, kamu kuruluşu olarak ise İSKİ, İETT, İSMEK ve İstanbul Vakfı olmak üzere 4 kuruluşu bulunmaktadır. Bu kuruluşlarda 2018 yılı itibarıyla toplam 53 bin 481 kişi çalışmaktadır.
İstanbul Planlama Ajansı
İstanbul Planlama Ajansı, 2020 yılında İstanbul Büyükşehir Belediye başkanı Ekrem İmamoğlu'nu başkanlığında, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından şehrin vizyon ve yönetimine dair stratejilerin, ortak akılla belirlenmesi amacıyla kurulmuş bir ajanstır. Çalışmalarını sivil toplum kuruluşları, özel sektör, akademi ve uluslararası organizasyonlar ile işbirliği içerisinde yürütmektedir.
Ajansın kuruluş amacı kendileri tarafından "küresel sistem içerisinde İstanbulun rolünü, vizyonunu, gideceği yönü belirlemek ve İstanbulun gerçek sorunlarına bilimsel, akılcı ve kalıcı çözümler üretmek" olarak nitelendirilmiştir. Bu amacı gerçekleştirmek için ajansa bağlı; Vizyon 2050 Ofisi, İstanbul İstatistik Ofisi, Kamusal Tasarım Ofisi, Sosyal Politikalar Ofisi ve İPA Enstitüsü olmak üzere 5 birim oluşturulmuştur. Ajansın mevcut Genel koordinatörü Esra Huri Balduk'tur.
İstanbul İstatistik Ofisi
İstanbul İstatistik Ofisi, İstanbul'da karar alma mekanizmalarına veriye dayalı karar alma imkanı sunmak amacıyla çeşitli birincil ve ikincil kaynaklardan veri derleyen, analiz eden ve sonuçlarını toplumsal farkındalık adına yayınlayan bir kuruluştur.
Ofisin amaçları arasında yaptığı çalışmalar ve topladığı veri kaynakları ile İstanbul şehri hakkındaki tüm verinin teknik altyapısı ve koordinasyonu yüksek bir kurumda merkezileştirildiği; bu sayede bilimsel çalışmalara, kamusal karar alma süreçlerine ve kamuoyuna şeffaf bir şekilde sunulduğu bir kurum oluşturmak vardır.
Kamusal Tasarım Ofisi
Kamusal Tasarım Ofisi, İstanbul Planlama Ajansı bünyesinde oluşturulmuş birimlerden biridir. İstanbul'daki kamusal projeler için nitelikli, katılımcı ve çağdaş tasarım uygulamaları geliştirilmesini sağlar. Bu amaçla çeşitli yarışmalar ve anketler düzenler, İBB tarafından yapılan projelerin takip ve planlamasını yapar.
153 Çözüm Merkezi
ALO 153 Çözüm Merkezi çağrı numarası, ilk kez 1990'lı yıllarda Beyaz Masa adıyla, Büyükşehir belediye başkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından hayata geçirilmiştir. Başta İstanbul olmak üzere çeşitli illerde bu numara aranarak il belediyelerine ulaşılabilmektedir.
İstanbul Gönüllüleri
İstanbul Gönüllüleri, ilk kez İstanbul'da Mart 2019 Türkiye yerel seçimlerinde Millet İttifakı'nın Cumhuriyet Halk Partisi adayı Ekrem İmamoğlu'nu desteklemek ve sandık güvenliğinin sağlanması amacıyla kurulmuştur. Günümüzde ise İstanbul ve İstanbullular için çeşitli faaliyetler düzenleyen bir gönüllü topluluğu haline gelmiştir.
Meclis
İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin faaliyetleriyle ilgili kararları almak için oluşturulan bir organdır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 13. maddesine göre her ayın ikinci haftası birleşim gerçekleşmektedir.
Yerel Seçimler
İstanbul Belediye Sarayı
1953 yılında bir belediye binası yapılması için düzenlenen yarışmada, mimar Nevzat Erol tarafından yapılan proje birinci olmuş ve inşa edilmiştir. 1960 yılında başlanan yapı, 1970 yılında tamamlanarak hizmete açılmıştır. Günümüzde halen İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından kullanılmaktadır.
Logosu
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin logosu, 24 Şubat 1969'da belediyenin düzenlediği bir yarışmada birincilik, ikincilik ve üçüncülük ödülünü aynı anda kazanmıştır. Tasarımcısı Metin Edremit'tir. Edremit logonun ortasındaki üçgenlerin İstanbul'un yedi tepesini, surların Asya ve Avrupa yakalarını, İstanbul Boğazını ve tarihi surları, minarelerin ise İstanbul'daki camileri ifade ettiğini belirtmiştir. 2019 yılında ise logodaki tipografik ve yapısal hatalar giderilmiştir.
Belediye başkanları
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin şu anki başkanı Cumhuriyet Halk Partisi üyesi Ekrem İmamoğlu'dur.
Projeler
Askıda Fatura
İBB, 2020 yılında başlayan Askıda Fatura projesiyle Bloomberg Küresel Belediye Başkanları Yarışması'nda ve IDC CIO Summit'te çeşitli ödüller kazanmıştır.
Üyesi olunan kuruluşlar
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin üyesi olduğu kuruluşlar aşağıda belirtilmiştir.
Avrupa Kentleri Teşkilatı
Birleşmiş Kentler ve Yerel Yönetimler
B40 Balkan Şehirleri Ağı
Dünya Büyük Metropoller Birliği
Uyuşturucuya Karşı Mücadele Veren Avrupa Kentleri Teşkilatı
İslam Başkentleri ve Kentleri Teşkilatı
Dünya Mirası Şehirleri Teşkilatı
Tarihi Şehirler Birliği
Depremler ve Megakentler İnisiyatifi
Dünya Haller Birliği
Uluslararası Fotogrametri ve Uzaktan Algılama Uzay Bilimi Birliği
Dünya Sağlık Örgütü Sağlıklı Kentler Ağı
Ulaşım Araştırmaları Derneği Dünya Konferansı
Asya Belediye Başkanları Forumu
Avrupa Sosyal Hizmet Ağı
Profesyonel Eğitim Birliği