Semavi Eyice

Mustafa Semavi Eyice (9 Aralık 1922 28 Mayıs 2018), Türk Bizantolog ve sanat tarihçisi.
Bizans ve Osmanlı sanatına ilişkin çalışmaları ile tanınmış bilim insanıdır. Bini aşkın kitapta makale, ansiklopedi maddesi ve araştırması yayımlanan Eyice, Türkiyede Bizans sanatının tanınmasında ve Osmanlı sanatı ile karşılaştırılmasında önemli rol oynamıştır.
Bir İstanbul aşığı olarak tanınır. İstanbulun kaybolan tarihi eserleri ile ilgili makaleleri bu konudaki çalışmaların en önemli kaynağıdır. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunda görev yapması dolayısıyla birçok tarihi yapının yok olmaktan kurtarılmasını; kurtaramadıklarının kayıt altına alınmasını sağlamıştır.
İstanbul'un tarihi eserleri konusundaki çalışmaları dışında Toroslardaki arkeolojik alanlar, Balkan ülkelerindeki Osmanlı eserleri hakkında araştırmaları vardır.
Yaşamı
1922de İstanbulda dünyaya geldi. Amasranın köklü denizci ailelerinden Eyiceoğullarına mensuptur. Babası deniz subayı Kamil Eyice, annesi Amasra eşrafından Hacı İbrahim Beyin kızı Hatice Eyicedir.
İstanbulda Saint Louis İlkokulunda başlayan ilköğrenimini bir başka Fransız okulu olan Saint Josephte sürdürdü; ardından Galatasaray Lisesine geçti; 1943'te mezun oldu. Eski eserlere ilgisi ilkokul yıllarında başladı.. Boş vakitlerini ve tatillerini İstanbulu gezmeye ayırdı.
İlk yazısı Reşat Ekrem Koçunun çıkardığı İstanbul Ansiklopedisinde 1949da yayımlandı. Fatihin Çarşamba semtindeki Hırami Ahmet Paşa Mescidi hakkındaki bu ilk makaleden sonra pek çok madde yazarak ansiklopediye katkıda bulundu.
Alfons Maria Schneider ile tanıştıktan sonra onun daveti üzerine Bizans Sanatı ve arkeolojisi çalışmak niyetiyle Göttingen'e gitti. II. Dünya Savaşı sürerken Viyana ve Berlin Üniversitelerinde Bizans tarihi okudu. Berlinin işgali gündeme gelince Türkiyeye döndü. Prof. Ernst Diez ile İstanbul Minareleri konulu tez hazırlayarak 1948'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümünü bitirdi. Bu tez ile, etraflı tetkiklere mazhar olan Mısır, Mağrip ve İran minarelerinin yanı sıra Türk-Osmanlı minarelerinin de ehemmiyetli bir mevkie sahip olduklarını belirtmeyi" amaçladı. Özellikle camileri yıkılmış olmasına rağmen o dönemlerde ayakta duran birçok minareyi bu çalışma ile tespit etmiş ve bugün kendilerinden herhangi bir iz bulunmayan birçok yapı kayıt altına almıştır.
1950-1953 yılları arasında Arif Müfid Mansel tarafından yürütülen Side kazılarına katılan Eyice, 1952'de Sidenin Bizans Dönemine ait Yapıları tezi ile doktorasını tamamladı. 1954 yılında Kamran Yalgın ile evlenen Eyice, bu evliliğinden iki kız çocuğu sahibidir. 1955'te İstanbulda Son Devir Bizans Mimarisi kitabı ile doçentliğini aldı. Aynı yıl Fransız hükümeti tarafından Legion dHonneur Nişanı ile ödüllendirildi.
1958 yılında eşi ile birlikte Münih Üniversitesine gitti. Humboldt bursunu kazanarak 13 ay boyunca derslere devam etti; boş vakitlerini kitap toplamaya ayırdı.
1959 yılında İstanbul Üniversitesi Sanat Tarihi bölümündeki görevine döndü ve Bizans tarihi üstüne dersler vermeye başladı. 1963 yılında Edebiyat Fakültesinde Bizans kürsüsü adıyla yeni bir kürsü kuruldu. 1964 yılında İlk Osmanlı Devrinin Dini-İçtimai Bir Müessesesi: Zaviyeler tezi ile profesör olan Eyice, Bizans kürsüsünde görev yaptı. 1982'de Bizans kürsüsünün başkalarıyla birleştirilip Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümüne çevrilmesinden sonra bölümün başkanlığını üstlendi. İstanbuldaki tarihi eserler ile ilgili çalışmalarının yanı sıra Toroslardaki ören yerlerinde arkeolojik araştırmalar yaptı; Balkan ülkelerindeki Türk eserlerini araştırıp derledi. Almanyada, Fransada ve İsviçrede çeşitli üniversitelerde dersler ; dünyanın birçok yerinde konferanslar veren Eyice, 1991 yılında emekliye ayrıldı.
Akademik çalışmalarının yanı sıra, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunda 1958-1997 arasında 38 yıl süreyle görev yapmış; 1997de Taksimde camiye onay vermediği için Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulundan alınmıştır.
30.000 adet kitaptan oluşan kütüphanesinde İstanbul ve Bizans üzerine değerli kitapları vardır. Kitaplığı, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nün Bizans Araştırmaları Bölümü ve Semavi Eyice Kitaplığı bölümünde görülebilir (Tepebaşı'ndaki Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü).
Alman Arkeoloji Enstitüleri asli üyesi ve Belçika Krallık Akademisi üyesidir. Tarihçiye 2011 yılında sanat tarihi dalında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü verilmiştir, ayrıca Türkiye Bilimler Akademisi Bilim ödülü sahibidir.
Çalışmaları hakkında bazı notlar
Tarihçi, Amsterdam'daki Rijksmuseum envanterinde bulunan ve 1970'li yıllara kadar Halep şehrini tasvir ettiği düşünülen tablonun Ankara'yı tasvir ettiğini Türk Tarih Kurumu tarafından 1970 yılında düzenlenen bir konferansta sunduğu "Ankaranın Eski Bir Resmi" başlıklı bildiri ile ortaya koymuştur. Adı Ankara Manzarası olarak güncellenen eser, Ankara kent çalışmalarına katkı sağlayabilecek çok önemli bir belge olarak kabul görmüştür.
Ölümü
Semavi Eyice, 28 Mayıs 2018'de tedavi gördüğü Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde organ yetmezliği nedeniyle 95 yaşında öldü. Cenazesi 30 Mayıs 2018'de Fatih Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Fatih Camii Haziresi'ne defnedildi.
Bazı eserleri
İstanbul Minareleri
Son Devir Bizans mimarisi
Galata ve Kulesi
Amasra Tarihi ve Eski Eserler Kılavuzu
Bizans Devrinde Boğaziçi
Eski İstanbul'dan Notlar
Tarih Boyunca İstanbul
Atatürk ve Pietro Canonica
Bursa
Fotoğraflarla Fatih Anıtları (M. Tunay-B. Tanman'la)
Istanbul Petit Guide
İstanbul: City of Domes
Karadağ ve Karaman Çevresinde Arkeolojik İncelemeler
Semavi Eyice Armağanı:İstanbul Yazıları.
Hakkındaki eserler
Sema Doğan-Yasemin Akçaoğlu, Semavi Eyice Kaynakçası -86 Yıla Armağan-, İstanbul 2009.
Yasemin Akçaoğlu, Türk Sanatı ve Tarihine Katkılarıyla Semavi Eyice''', Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2005.
Selim Efe Erdem, Semavi Eyice Kitabı'', İstanbul'un Yaşayan Efsanesi-İstanbul 2014-Timaş Yayınları
Ödüller
2011: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü