turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
ß

ẞ, ß (Almanca: scharfes S veya Eszett ), Almancada kullanılan bir harftir. Adından da anlaşılacağı gibi, Eszett harfi, eski Almanca matbu harflerinden S (s) ile Z (ʒ) harflerinin bitişik yazılmasıyla oluşan, sert okunması gerekten bir harf ikilisinin (sʒ) zamanla tek bir harfe dönüşmesiyle ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Yunan alfabesinin bir harfi olan β (beta) ile ne seste, ne de köken açısından hiçbir bağlantısı yoktur.
Almancanın gelişiminde bu harfin kullanımında daima değişiklikler olmuş, en son 1996 yılında başlatılan yazım kuralları reformu sonucu 'ß' harfinin kullanımı ile ilgili benimsenen kural şöyledir:
Sert okunan ve daha önce 'ss' ya da 'ß' ile yazılan kelimeler söz konusu olduğunda, bu harfler ya da harfin bulunduğu hecenin ünlüsü hızlı okunuyorsa, 'ss', yavaş okunuyorsa 'ß' yazılır. Örnek: 'Straße' (sokak), 'Fass' (fıçı) (1996'dan önce Faß yazılırdı). Ayrıca Türkçe 'ki' anlamına gelen eski yazılışıyla 'daß' edatı artık daima 'dass' yazılır, aynı kurala uygun olarak. İsviçre Almancasında, Almanya'nın benimsediği bu kuraldan ayrılarak, 'ß' kullanımı tamamen kaldırıldı.
Türkçe klavyelerde tuş kombinasyonu alt+0223 ya da Alt gr + s'dir.
ẞ Harfi
"ß" harfi hiçbir Almanca sözcüğün başında yer almaz, bu yüzden "ß" harfi için uzun süre büyük bir yazılış şekli gereksiz görülmüştü. Ama bir kelime sadece büyük harfler ile yazıldığında zamanla sorunlar ortaya çıkabildiği için, en sonunda 29 Haziran 2017 yılında, Alman Yazı Denetim Konseyi'nin aldığı yeni karar ile "ẞ" harfi Alman alfabesine eklenmiştir. Bir kelime sadece büyük harflerle yazıldığında, "ß" harfi yerine kullanılan "SS" nin yerine artık "ẞ" harfi de kullanılabilir durumuna geldi. Örneğin sokak anlamına gelen "Straße" nin STRASSE veya STRAẞE olarak yazılması gibi.
Mehmet Çapan

Mehmet Çapan, Memed Çapan veya "Mem" (d. 15 Mart 1945, Mazgirt), Zaza kökenli Türk halk ozanı. Kendine has türküleri okuma tarzıyla hem Zazaca hem de Türkçe söylediği türkülerle yeni bir akım başlatmıştır.
Mehmet Çapan, Ruhi Su'nun 70'li yıllarda kurmuş olduğu Dostlar Korosu'nda yer almış olan Sümeyra, Hasan Yükselir ile birlikte en önemli öğrencilerinden birisidir. Ruhi Su tarzında fakat kendi yorumunu da katarak söylediği türkülerle birçok festivallere katılmıştır. Ayrıca kendisine ait olan çok ünlü Zazaca besteleri vardır. Örneğin "Düzgün Baba" veya "Daye Daye" türküleri. Son albümü Türkiye'de Etno Müzik tarafından çıkarılan ve tamamen Zazaca türkülerin yer aldığı Laç Deresi Destanı-Destana Deré Laçi adlı albümüdür.
İlkokul öğretmenliği okuyan Çapan, eşi Emine ile de okulda tanıştı. Daha sonra evlendiler ve 2 çocukları oldu. Ancak geçim derdi ve anlaşmazlıklar nedeniyle boşandılar. 1986 yılında Yunanistan'a gitti. 3 yıl kadar burada inşaatlarda çalıştı. Daha sonra Almanya'ya geçti. Stuttgarta bağlı bir belediyede park ve bahçe işlerinde işe başladı. Müzik tutkusundan vazgeçmeyen Çapan, Almanyada müzik okuluna başvurur. Çapan uzun yıllardan beri Almanya'da yaşamaktadır.
Guaraníler

Guaraníler, Güney Amerika'da yaşayan yerli topluluğudur, ayrıca Guaraní dili de bulunmaktadır.
Çoğunlukla Paraguay, Uruguay'da, yer yer de Arjantin, Brezilya ile Bolivya'nın bazı bölgelerinde yaşarlar.
Guaraniler bölgeye gelen ilk Avrupalı yerleşimcilerin karşılaştıkları Güney Amerika uygarlığının bir bölümü olan geniş tupí-guaraní kültür-dil topluluğunun bir parçasını oluştururlar.
'Jaguar', 'toucan' gibi İngilizce sözcüklerin kökeni Guarani diline dayanır.
1600'lü yılların başında, bölgeye Hristiyan misyonerlerin gelmesiyle (Cizvitler), ABD'deki yerlilerin başlarına gelenlerin benzeri, Guaranilerin de başına gelmiştir. Roland Joffe'nin 1986 yapımı filmi "The Mission", Guaraniler ve onlar üzerine misyonerler ile Portekizliler arasında geçen çekişmeleri konu alır. Filmde geçen olaylar düş ürünü olsa da, geçmişte Avrupalıların Guaranilere yaptıkları ile benzeşir.
Güney Amerika Kızılderilileri
Güney Amerika'daki etnik gruplar
Brezilya Kızılderilileri
Arjantin Kızılderilileri
Paraguay Kızılderilileri
Uruguay Kızılderilileri
The Phantom of the Opera (müzikal, 1986)

The Phantom of the Opera (Türkçe: Operadaki Hayalet), Fransız yazar Gaston Leroux'ın aynı adlı romanından uyarlanan bir müzikaldir. Sahneye konulan ilk Operadaki Hayalet müzikali (Andrew Lloyd Webber) 1986'da yılın sanat olayı olmuştu.
Operadaki Hayalet'in bir opera eseri olduğu sıkça düşülen bir yanılgı olmasına karşın, Operadaki Hayalet bir müzikaldir, fakat hikaye bir opera binasında geçer.
Julie London

Julie London (d. 26 Eylül 1926 - ö. 18 Ekim 2000), Amerikalı oyuncu ve şarkıcı. Buğulu, hoş ve dinlendirici bir caz sesine sahiptir.
Biyografi
Kaliforniya'da doğmuştur. 14 yaşına geldiğinde ailesi ile Los Angeles'a taşınmıştır. Kısa bir süre filmlerde rol almaya başlamış ve 1944'te de Hollywood Professional High School'dan mezun olmuştur.
Jack Webb ile evlendi. Şarkı söylemeyi ve cazı çok sevdiği için evlilikleri kısa sürdü. İki kızları oldu; bir tanesi 1990'larda trafik kazasında öldü. Julie London daha sonra müzisyen Bobby Troup ile evlendi. Troup'la 1999'da ölene kadar evli kaldı. Bir kızları ve ikiz oğulları oldu.
London, 74 yaşında Los Angeles'da hayata gözlerini yumdu.
Kariyeri
Şarkıcı olarak
Çok küçük yaşlarda barlarda şarkı söylemeye başlamıştı. O dönemde henüz film çekmiyordu.
Hayatı boyunca 1955'ten başlayarak 32 albüm yaptı.
En çok bilinen şarkısı Cry Me a River'dır. Şarkıyı okul arkadaşı Arthur Hamilton yazmıştır. Yapımcılığını ise eşi Bobby Troup yapmıştır. Bu şarkı birçok filmde kullanılmakla birlikte 2006 yılında V for Vendetta filminde yeniden kullanılarak (V'nin juke-boxı) tekrar hatırlanmıştır.
Oyuncu olarak
Rol aldığı bazı filmler:
Nabonga (1944)
Diamond Horseshoe (1945) (bit part)
On Stage Everybody (1945)
A Night in Paradise (1946) (bit part)
The Red House (1947)
Tap Roots (1948)
Task Force (1949)
Return of the Frontiersman (1950)
The Fat Man (1951)
The Fighting Chance (1955)
The Girl Can't Help It (1956)
Crime Against Joe (1956)
The Great Man (1957)
Drango (1957)
Saddle the Wind (1958)
Voice in the Mirror (1958)
Man of the West (1958)
Night of the Quarter Moon (1959)
The Wonderful Country (1959)
A Question of Adultery (1959)
The Third Voice (1960)
The George Raft Story (1961)
Emergency! (1972 - 1979)
Fi

Fi (Φ φ) (Yunanca:Φι, Fi), Yunan alfabesinin yirmibirinci harfidir. Harfin kökeni tam olarak bilinmemektedir. Eski Yunanca'daki kopa'dan geldiği düşünülmektedir. Türkçe'deki F sesi gibi sesletilir. Fakat Yunanca'da f sesini veren bir başka harf bileşiği daha vardır; bu nedenle sık kullanılan bir harf değildir.
Örnekler
Φασόλι (fasoli) = Fasulye
Φιστίκι (fistiki) = Fıstık
Φανέλα (fanela) = Fanila
Φουντούκι (funduki) = Fındık
Φτογραφία (fotografia) = Fotoğraf
Serfiçe

Serfiçe, Serfice veya Serfiğe (Yunanca: Σέρβια Servia), Yunanistan'ın orta kesiminde bir kasaba. Batı Makedonya'daki Kozana ili'nin bir parçasıdır ve Kozana şehrinin yakınlarındadır.
Osmanlı İmparatorluğunda Manastır merkezinde bulunan Rumeli Vilayetine bağlı sancak statüsündeki yerleşim yeri olmuştur. Kayılar kazası bir dönem buraya bağlı idi.
Yunanistan'daki şehirler
Kozani (il)
Yunanistan'daki arkeolojik sitler
Yunan Makedonya tarihi
Tarih öncesi Yunanistan
Taf

Taf (Τ τ) (Yunanca: Ταυ, Taf), Yunan alfabesinin on dokuzuncu harfidir. Türkçedeki /t/ sesine denk gelir. Türkçe transkripsiyonlarda aynı yazılması karşın Θ harfi ile karıştırılmamalıdır.
Yunan alfabesindeki Taf, Fenike alfabesindeki tav harfinden gelmektedir.
Örnekler
Τουρκία (Tourkia) = Türkiye
τουφέκι (tufeki) = Tüfek
τενεκές (tenekes) = Teneke
τέσσερα (téssera) = 4 (sayı)
τόπι (topi) = Top
τουρσί (tursi) = Turşu
τηλέφνο (tilefono) = Telefon
τεχνολογία (technologia) = Teknoloji
Τ
Sigma

Sigma (Σ σ, ς) (Yunanca:Σίγμα, Sigma) Yunan alfabesinin onsekizinci harfidir. Fenike alfabesi'nin shin harfinden gelmektedir. Diğer harflerden farklı olarak kelimenin sonunda, başındaki ve ortasındaki halinden daha farklı yazılır. Kelime ortasında ve başında (küçük harfte) σ, sonunda ise ς olarak yazılır, büyük harf düzeninde her ikisi de Σ olarak yazılır. Türkçedeki S sesi gibidir. Fakat kendinden sonra Ββ, Υυ, δ, Λλ, Μμ, Νν, Ρρ harflerinden biri gelirse, ses Z'ye dönüşür, yani yazılışta s, okunuşta z olur.
Sigmanın matematiksel gösterimi
Sigma matematikte genellikle uzun ardışık sayıların toplamını ifade etmek için kullanılan bir kısaltmadır. Sigma bazen fizikte de kullanılmaktadır. Fizikte ve matematikte anlamı toplam demektir.
Örnek
1+2+3+4+5+...18 ardışık sayıların toplamı istenildiği vakit tek tek toplamak yerine toplamlarını ifade eden sigma işareti kullanılır.
şeklinde gösterilir.
Sigmanın fizikteki kullanımı
Fizikteki kullanım genellikle sorularda ortaya çıkar. Toplam demektir
burada sigmanın kullanımı nedeni toplam momenti(tork) istemektir
Örnekler
σακατεύ (sakatévo) = Sakatlamak
σόμπα (sóba) = Soba
σαζάνι (sazáni) = Sazan
σαράφης (saráfis) = Sarraf
σαπούνι (sapúni) = Sabun
σοσιαλισμός (sosialismós) = Sosyalizm
Σουηδία (Souiđia) = İsveç
Σ
Ro

Ro (Ρ ρ) (Yunanca:P, Ro), Yunan alfabesinin onyedinci harfidir. Fenike alfabesi'nin resh harfinden gelmektedir. Şekil olarak Latin harfi olan P p'ye benzese de Yunan Ro'su, Türkçe'deki R sesine karşılık gelir. Hatta Türkçe'dekinden biraz daha sert bir R olduğunu söylemek yanlış olmaz.
Örnekler
ρεζίλης (rezilis) = Rezil
ρετσίνι (reçini) = Reçine
ρακί (raki) = Rakı
Ρώμη (Romi) = Roma
Ρσία (Rosia) = Rusya
Ρ
Lamda

Lambda (Λ λ) (Yunanca:Λάμδα, Lamða), Yunan alfabesinin 11. harfidir. Fenike alfabesi'ndeki lamed harfinden gelmektedir. İnce /l/ sesine denk gelir. Kimyada radyoaktif bozunumu temsil eder. Bunun dışında lambda harfi, Spartalıların sembolü olarak kabul ediliyordu. Bunun sebebi antik Yunanistan'da Sparta'nın kendilerini "Lakedaimonlar" olarak adlandırmalarıydı. Aynı zamanda oyun yapım şirketi Valve'nin oyunu Half Life oyun serisinin amblemidir.
Örnekler
λάχανο (laħano) = Lahana
λεκές (lekes) = Leké
λάστιχο (lastiħo) = Lastik
λαβράκι (lavraki) = Levrek
λάμπα (lamba) = Lamba
Λ
Doçent

Doçentlik, bir üniversite akademik unvanı olup Doktor ile Profesör arasında yer almaktadır.
Doçent olabilmek için, adayın doktora ya da tıpta uzmanlık derecesi alındıktan sonra kişinin lisansüstü çalışmalarına bağımlı kalmadan çalışma yapabildiğini ispat etmesi gerekir. Bu nedenle, yılda iki defa Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca doçentlik sınavı açılmakta ve 3 ya da 5 kişiden oluşan jüri üyelerince adayın yaptığı çalışmalar incelenmektedir. Genelde branşa göre belirlenen asgari koşullar bulunmakta ve juri üyeleri tarafından bu koşulların sağlanıp sağlanmadığı öncelikli olarak kontrol edilmektedir.
İota

İota veya Iota (Ι ι) (Yunanca: Ιώτα, İota) Yunan alfabesinin dokuzuncu harfidir. Fenike alfabesi'nin yodh harfinden gelmektedir. Türkçe'deki I ı harflerine benzese de Yunanca'da /i/ sesini veren üç harften biridir. Yunan dilinde Türkçe /ı/ sesi (Kapalı arka düz ünlü) yoktur.
Örnekler
ιδέα (idea) = ide, fikir
Ιράν (iran) = İran
Ιράκ (irak) = Irak
Kappa

Kappa (Κ κ) (), Yunan alfabesinin onuncu harfidir. Fenike alfabesi'nin kaph harfinden gelmektedir. Türkçe'deki Kk sesine denk gelir. Kendinden önce Γγ geldiği takdirde değişik şekilde okunabilir. Cümle içinde bulunduğu yere göre g ya da ng olarak okunur.
Örnekler
κάλφας (kalfas) = Kalfa
καπλαμάς (kaplamas) = Kaplama
καρπούζι (karpuzi) = Karpuz
κασκόλ (kaskol) = Kaşkol
κιμάς (kimas) = Kıyma
Κίνα (Kina) = Çin
Αργκό (argo)
Παγκράτι (pangrati)
Κ
Öğretim yardımcısı

Öğretim yardımcısı; öğretim görevlileri, araştırma görevlileri (üniversite asistanları), okutmanlara, çevirmenlere (tercüman) ve uzmanlara verilen isim.
Öğretim görevlisi; atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim - öğretim ve uygulamaları için görevlendirilen, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişilerdir.
Araştırma görevlisi (Üniversite asistanı), asistanlık yönetmeliğine göre seçilir. Başlangıçta asil olarak tayin edilmeyen asistanlar, bu tarihten bir yıl sonra asil kadroya geçerler. Gerekli görülenlerin adaylık süresi bir yıl daha uzatılabilir. Asistanlar, asaletlerinin onanmasından itibaren 4 yıl içinde uzmanlıklarını ve altı yıl içinde doktoralarını vermek zorundadırlar. Bu süre içinde doktor veya uzman olamayan asistanların görevlerine devam edip etmemelerine, kürsü profesörünün teklifi üzerine profesörler kurulu karar verir. Asistanların üniversite dışında herhangi bir işte çalışmaları yasaktır. Kendilerine belirli miktarda üniversite tazminatı ödenir. Asistanlar, yanlarında çalıştıkları profesör veya doçentlerin gerekli göreceği öğretim ve uygulamalarda hazır bulunmak, kendilerine konularıyla ilgili olarak verilecek işleri zamanında ve düzenli olarak yapmak, öğrencilerin çalışma ve uygulamalarına yardım etmek işleriyle görevlidirler.
Okutman; dil dersleri vermek, eski dilde yazılmış metinleri çözümlemek gibi asıl öğretime yardımcı işlerle uğraşır. Fakülte yönetim kurullarının teklifi ve rektörün onayıyla tayin edilirler.
Uzman; laboratuvarlarda, kütüphanelerde, enstitülerde ve atölyelerde öğretimle doğrudan doğruya veya dolayısıyla ilgili, özel bir bilgiye ihtiyaç gösteren işlerle görevlidir. Fakülte veya fakültelere bağlı çalışacaklarsa, fakülte yönetim kurulunun teklifi ve rektörün onayıyla tayin edilirler.
Çevirmen (Tercüman), yazılı veya sözlü tercüme işlerinde sürekli veya geçici olarak görevlendirilir. Bunların tayini, uzmanların tayinindeki usule göre yapılır.
Guaraní alfabesi

Guaraní alfabesi (achegety) daha çok Paraguay ve çevresindeki ülkelerde konuşulan Guaraní dilini yazmak için kullanılan fonetik yazı sistemidir. 33 harften oluşmuştur, sırası ile:
"A", "E", "I", "O", "U", "Y" harflerinden oluşan altı harf seslileri gösterir; tilde biçimleri genizsel biçimleridir. Kesme işareti " ' " (puso olarak adlandırılır), gırtlaksal duruşu belirtir. Diğer harflerin tümü ("Ñ", "G̃" ve digraflar dahil) sessizdir.
B, C ve D Latin harfleri sadece digrafların bir parçası olarak kullanılır, bunun yanında F, Q, W, X ve Z harfleri hiç kullanılmaz. "L" harfi ve "RR" digrafı sadece İspanyolcadan alınan kelimelerde, İspanyolca fonolojisinden etkilenen kelimelerde veya sözlü olmayan yansımalarda kullanılır. "LL" digrafı Guaraní'de kullanılmaz.
"E", "I", "U", "Y" ve "G" harflerinin tildeli biçimleri ISO Latin-1 fontlarında yoktur ve tilde-"G" harfi Unicode'da bile yoktur. Dijital ortamda bu gliflerin mümkün olmadığı durumlarda, tilde genellikle karakterin sonuna eklenir ("E~", "I~", "U~", "Y~", "G~") veya yerine bir inceltme işareti kullanılır ("e", "İ", "U", "Ŷ", "Ĝ").
Tiz aksan ayıranı "" stresi (muanduhe) belirtmek için kullanılır. Uygulandığından stres son heceye uygulanır: syva [sy'va] ("alın"), áva ['ava] ("saç"), tata [ta'ta] ("ateş"), tái [taj] ("biberli").
Tarih
Amerika'nın 15. yüzyıldaki İspanyol Fethi'ne kadar, Guaranílerin yazım sistemleri yoktu. Guaraní dilinde yazılmış ilk metinler Cizvit misyonerleri tarafından Latin alfabesi kullanılarak yazılmıştır. Rahip Antonio Ruíz de Montoya diğerleri arasında Tesoro de la lengua guaraní (Guaraní-İspanyolca sözlük, 1639'da basılmış) ve Arte y bocabvlario de la lengua guaraní (dilbilgisi özeti ve sözlüğü, 1722'de basılmış) kitapları ile dili belgelemiştir.
Bu kitaplardaki alfabe ve yazımlar tutarsız ve çağdaşlarından büyük ölçüde farklıdırlar. 1867'de Paraguay başkanı Mariscal Francisco Solano López, yazı düzenini düzenlemek için bir yazı topluluğunu toplamıştır fakat bu çabası başarısız olmuştur.
Yazı 1950'de Reinaldo Decoud Larrosa'nun girişimleri ile Montevideo'da Guaraní Dil Kongre'sinde şu anki hali ile standartlaştırılmıştır. Standartlar Uluslararası Fonetik Alfabesi'nin yazımından etkilenmiştir ve Paraguay'da şu anda kullanılmaktadır.
Bununlar beraber, hala okuryazarlar arasında standartın detayları ile ilgili anlaşmazlıklar vardır. Bazıları "CH" digrafının "X" ile değiştirilmesi gerektiğini düşünmektedir, ve "G"-tilde harfinin düz "G" ile değiştirilmesini ve tildenin bitişik sesliye eklenmesi gerektiğini düşünmektedirler.
Guaraní adı achegety a-che-ge (ilk üç harfin adı) ve "gruplama", "topluluk" anlamına gelen ty kelimelerin yeni ifadesidir.
Süksesyon

Süksesyon, belli bir zaman diliminde ekolojik topluluğun tür yapısındaki değişim sürecidir. Süksesyon, on yıl (ö. orman yangını sonrası) veya bir türün tükenmesine bağlı olarak milyonlarca yıl sürebilir. Süksesyon başlangıç noktasına bağlı olarak Primer süksesyon veya Sekonder süksesyon olarak adlandırılır. Primer süksesyon, bölgede daha önce bulunmamış
Süksesyonun evreleri
Nudasyon
Göç
Yerleşme
Rekabet
Reaksiyon
Son evre (klimaks)
Süksesyonun türleri
Primer süksesyon
Ekolojik topluluk tarafından daha önce işgal edilmemiş bölgenin kolonizasyona bağlı olarak art arda gelen dinamiklere primer süksesyon adı verilir. Örnek olarak yeni açığa çıkmış kaya veya kum yüzeyler, lav akıntıları ve yeni açığa çıkmış buzul fayanslar verilebilir. Aşağıda primer süksesyon örnekleri bulunmaktadır.
Karasal (kurak) bitki gelişimi (primer süksesyon)
Kabuksu liken safhası
Yapraksı liken safhası
Yosun safhası
Otsu safha
Klimaks vejetasyon safhası (klimaks mera safhası)
Su içi (sulu) bitki gelişimi (primer süksesyon)
Su içi safhası
Yüzme safhası
Bataklık safhası
Çayır safhası
Klimaks safha (klimaks ağaç safhası)
Sekonder süksesyon
Bölgedeki topluluğun yok olmasıyla art arda gelen dinamiklere sekonder süksesyon adı verilir. Aşağıda bir sekonder süksesyon örneği bulunmaktadır:
Durağan bir yaprak döken orman topluluğu mevcut
Yangın ormana zarar verir
Yangın toprak dışındaki bitkileri yok eder
Otlar ve diğer otsu bitkiler ağaçlardan önce büyür
Küçük bitkiler ve ağaçlar bölgeyi kolonileştirmeye başlar
Hızlı büyüyen yaprak dökmeyen ağaçlar dolulukta, gölgeye duyarlı ağaçlar ise arazide gelişir.
Kısa ömürlü ve gölgeye toleranssız yaprak dökmeyen ağaçlar, yaprak döken daha uzun ağaçların boylarının uzamasıyla ölür. Ekosistem başladığı yere geri döner.
Opal

Opal, silis grubundan inorganik madde. Silisin hidratlı ve jelatinli bütün çeşitlerini kapsar.
Opal bir "Kolloid"tir; bileşiminde %3 ile %13 su bulunur(SiO2. nH2O); görünümü yağsı veya camsıdır, kırık yüzeyleri kavkıya benzer. Birçok çeşidi vardır, bunlar arasında en tanınmışı asil opaldır. Çok güzel yanar-döner parıltılar verdiğinden mücevhercilikte değerli taş olarak kullanılır. En güzel türleri Macaristan'da çıkarılır. Çok çeşitli ve parlak renklerde bulunduğu için alevli opal, pullu opal, şark opali gibi adlar alır. Meksika'da bulunan bir türü ticarette ateş opali, ballı opal, alev opali adıyla bilinir; kırmızı, turuncu ve bazen Yeşilimsi sarı renkte olan bu opal, ateş kırmızısı tonlarında parıltılar yapar.
Diğer opal türleri şunlardır: saydam, yanar-döner, olmayan ve yumrulu yapıda hiyalin; bileşimindeki hidrokarbonlar sebebiyle çeşitli renklerde bulunan çakmak taşı; yumru veya kabuk şeklinde bulunan kaşolon; hidrofan, menilit, gayzerit veya gayzer silisleri vb.
Değerli taşlar
Doğal cam
Hidratlar
Avustralya'nın ulusal sembolleri
Silikat mineralleri
Kuvars çeşitleri
Pelikula

Pelikula, Tek hücreli canlılarda hücre zarının altında organik liflerden oluşan çadırımsı yapılar.
Kök ayaklılarda bulunmaz. Canlıya şekil verir turgor patlamasına karşı korur. Kamçılı ve sillilerde destek görevini görür. Endositoz ve ekzositozu engeller. Canlı bir tabakadır. Sil ve kirpik adı verilen uzantıları bulunur. Bazen pelikulanın yapısına kalsiyum ve silisyum gibi minerallerin girmesi sonucu kabuk oluşur. Bir canlıda pelikulanın bulunması o canlının prokaryot olduğunu kanıtlamaz. Çünkü tek hücreli ökaryot canlılarda da vardır.
Ökaryot hücreler
Protista
Hücre biyolojisi
Algler
Mi (harf)

Mi (Μ μ) (Yunanca:Μι veya Μυ, Mi) Yunan alfabesinin onikinci harfidir. Fenike alfabesi'nin mem harfinden gelmektedir. Türkçe'deki /m/ sesine karşılık gelir. Eğer yanına Ππ harfi gelirse sözcük içinde bulunduğu duruma göre B sesi de verebilir.
Örnekler
Mαγαζί (magazi) = Mağaza
Mανάβικο (manaviko) = Manav
Mανιτάρι (manitari) = Mantar
Mαραγκός (marangoz) = Marangoz
Mαργαρίνη (margarini) = Margarin
Mιναρές (minares) = Minare
Mπακάλης (bakalis) = Bakkal
Mπαμπάς (babas) = Baba
Mπικίνι (bikini) = Bikini
Μ
Omikron

Omikron (Ο ο) (Yunanca:Όμικρον, Omikron), Yunan alfabesinin onbeşinci harfidir. Fenike alfabesi'nin ayin harfinden gelmektedir. Türkçe karşılığı O harfidir. Yunanca'daki bir diğer o sesine sahip olan Ω ile karıştırılmamalıdır. Ο harfi yanına υ aldığında diftong yaratır, ve U olarak sesletilir. ι aldığı takdirde de i olarak okunur.
Örnekler
όπερα (opera) = Opera
οτοστόπ (otostop) = Otostop
Ο
Endositoz

Endositoz, hücrelerin zarlarından geçemeyecek büyüklükteki maddelerin içeri alınma şekli. Enerji gerektiren bir alınımdır. Bakteri ve mantar hücrelerinde hücre duvarı endositozu engeller. Monomerler, hücre zarından geçebilir. Ancak polimer maddeler hücre zarından geçemeyecek kadar büyüktür. Bu maddeleri içeri alırken hücre endositoz yapar. Polimer maddelere örnek olarak nişasta, glikojen ve protein verilebilir. Temelde endositoz iki ana başlıktan oluşur. Bunlar fagositoz ve pinositozdur.
Fagositoz
Hücre zarından geçemeyecek kadar büyük katı maddelerin, hücre zarı tarafından yalancı ayak oluşturulduktan sonra organik maddeyi sararak hücrenin içine alınmasıdır. Fagositozda ATP harcanır. Fagositoz yapabilen canlılara örnek olarak amip, öglena ve insan akyuvar hücreleri verilebilir. Hücre çeperine sahip canlılar fagositoz yapamazlar.
Bir hücrenin fagositoz yapma sıralaması şu şekildedir:
Fagositoz yapılacak olan molekülün etrafı sarılır ve hücre zarının çıkıntıları sayesinde yalancı ayaklar oluşturulur.
Hücre besini koful oluşturarak içeri alır. Bu aşamadan sonra sitoplazmada boş halde bulunan lizozomlar gelip bu koful ile birleşirler.
Bu yapıya besin kofulu denir. Lizozom besin kofulundaki maddeyi sindirdikten sonra madde difüzyon ya da aktif taşıma ile hücre içine alınır.
Geri kalan artık maddeler ekzositoz, aktif taşıma ya da difüzyon ile dışarı verilir.
Pinositoz
Hücre zarından geçemeyecek kadar büyük olan sıvı maddelerin içeri alınma şeklidir. Tıpkı fagositozda olduğu gibi canlı bu alımı yaparken enerji harcar. Fagositozun aksine hücre çeperine sahip canlılar da pinositoz yapabilir.
Bir hücre şu şekilde pinositoz yapmaktadır:
Hücre organik besinin etrafını sarar ve hücre zarı içine doğru çökerek organik besinle beraber hücre zarından içeri girer.
Koful oluşturulduktan sonra maddeler yine lizozom yardımıyla sindirildikten sonra monomerler hücre sitoplazmasına geçer.
Kalan artıklar hücrenin dışına atılır.
Ksi

Ksi (Ξ ξ) (Yunanca: Ξι, Ksi) Yunan alfabesinin ondördüncü harfidir. Fenike alfabesi'nin samekh harfinden gelmektedir. Ksi harfi tek bir sesin değil /k/ ve /s/ seslerinin birleşimini temsil eder. Türkçede bu harfi temsil eden tek bir harf yoktur, fakat yazı dilinde bazen kullanılan X (x [iks]) ile aynı görevdedir.
Örnekler
ταξί (taksi) = taksi
ξαδέλφια (ksadélfia) = kuzenler
Μεξικό (Meksiko) = Meksika
ξύλο (ksýlo) = tahta
εξάνιο (eksánio) = hekzan
Ξ
Ni (harf)

Ni (Ν ν) (Yunanca: Νι, Ni) Yunan alfabesinin on üçüncü harfidir. Fenike Αlfabesi'nin nun harfinden gelmektedir. Türkçe'deki N sesine karşılık gelir. Küçük harf olan ν Latin harfi V ile karıştırılmamalıdır. Yunanca'daki Ν ν hiçbir zaman genizsi söylenmez, dil ucu ön damağa değdirilerek söylenir. Kendisinden sonra taf (Τ, τ) harfi gelmesi durumunda iki harf birlikte Türkçedeki D harfine benzer bir ses verir.
Örnekler
νισαντήρι (nisadiri) Nişadır
νάζι (nazi) = Naz
νάρκισσος (narkisos) = Nergis
ναργιλές (naryiles) = Nargile
Νορβηγία (Norvigia) = Norveç
Ν