Mösyö İbrahim ve Kuran'ın Çiçekleri

Mösyö İbrahim ve Kuran'ın Çiçekleri, Fransız yazar Eric-Emmanuel Schmitt'nin 2001 yılında yayımladığı biyografik romanıdır. Özgün adı Monsieur Ibrahim et les Fleurs du Coran olan roman Türkiye'de ilk kez 2004 yılında Bilge Kültür Sanat Yayınevi'nden Bahadır Bozkurt'un Türkçe çevirisiyle çıktı.
Eric-Emmanuel Schmitt'in 1960'lı yıllarda Paris'te başlayıp Anadolu'da biten bu duygu dolu naif romanı, farklı dinlere mensup ve aralarında büyük yaş farkı olan iki insanın, 12 yaşındaki yoksul Musevi çocuk Momo'yla (Musa), 60'lı yaşlarındaki Müslüman-Türk bakkal İbrahim Bey'in arasında gelişen sevgi ve hoşgörüye dayalı dostluğu anlatmaktadır. Bu iki insanın isimlerinin (Musa ve İbrahim) mensubu oldukları dinlerin her ikisinin de kitaplarında aynen mevcut olması, romanın hümanist bir mesaj içerdiğini okuyucuya daha baştan sezdiriyor.
Eric-Emmanuel Schmitt'in bu çok satan romanı 2001 yılında 'Fransız Akademisi' büyük ödülünü kazanmıştı.
Konusu
Roman 1960'lı yıllarda Paris'in, çeşitli etnik ve dini gruplara mensup alt sınıftan çalışan insanların yaşadıkları karışık bir mahalesinde geçer. "Mösyö İbrahim ve Kuran'ın Çiçekleri" romanı, İçinde genelevlerin bile bulunduğu bu kozmopolit semtte yaşayan iki insan üzerine odaklanmıştır. Bunlardan ilki 12 yaşlarında yoksul, Yahudi bir yeniyetme olan Musa'dır (Herkes ona Momo der). Annesi ve erkek kardeşi evi terk ettiği için babası ile yaşamaktadır. Ancak babasının da psikolojik sorunları vardır ve onunla pek ilgilenmemektedir. Hayatı yeni yeni tanımaya başlayan ve yaşıtlarından da pek fazla arkadaşı olmayan bu çocuk ihtiyacı olan ilgiyi ve sevgiyi çevresindeki fahişelerde arar.
Romanın diğer kahramanı ise mahallenin yaşlı Müslüman bakkalı Mösyö İbrahim'dir. O da en az Momo kadar yalnız bir insandır, kimi kimsesi yoktur ve dükkanını gecenin geç saatlerine kadar açık tutar. Fransa'da Müslüman ve Arap kelimeleri aynı anlamda kullanıldığı için herkes tarafından Arap zannedilen ve 'Arap bakkal' olarak çağrılan İbrahim bey aslında Türk'tür. İbrahim Bey Kuran'a gönülden bağlı, inançlı bir insandır ve sufi'dir. İlginç bir adam olan İbrahim Bey'in sakin ve sade görünümünün altında derin bir felsefi birikim yatar, sabırlıdır, kanaatkardır, paylaşımcıdır,
hoşgörülüdür ve bilgedir.
Momo sık sık alışveriş için gittiği bu bakkal dükkanında Mösyö İbrahimle tanışır ve zamanla bu iki yalnız insan arasında sıcak bir dostluk gelişir. Hatta tanışmalarının öyküsü de biraz tuhaftır: Momo her seferinde bu dükkandan ufak tefek şeyler aşırır. Ancak olgun bir insan olan İbrahim bey bu küçük hırsızlıkların farkında olduğu halde ses çıkarmaz. İbrahim bey Momo'ya Müslüman ve Arap olmanın farklarını anlatır, ona Kur'an'dan pasajlar okur, bu kitaptan hayatın sırları ile ilgili ipuçlarını aktarır. Aşk, mutluluk ve yaşama dair öğütler verir:
Bir süre sonra Momo'nun akli dengesi pek yerinde olmayan babası intihar edip ölünce, Mösyö İbrahim onu evlat edinir. Sonunda kırmızı renkli bir spor araba satın alan Mösyö İbrahim, bakkal dükkanını kapatır ve Momo'yla birlikte doğduğu topraklara, yani Anadolu'ya doğru uzun ve şiirsel bir yolculuğa çıkarlar.
Önce uğradıkları İstanbul'da hem camileri hem kiliseleri gezerler, semazenleri izlerler. Bu kozmopolit şehirde farklı dinlerin ve inançların bir arada uyum içinde bu kadar uzun süre yaşayabilmiş olmasını gözleriyle görmesi, Momo'nun ruhunun terbiye olması ve olgunlaşmaya başlamasının ilk aşamasını oluşturur. Orta Anadolu'da Mösyö İbrahim'in doğduğu köye doğru giderlerken yolda uğradıkları her yerleşim yerinde bu hümanizm derslerine yenileri eklenir ve olgunlaşıp arınan Momo basit güzelliklere değer verebilmeyi öğrenir.
Mösyö İbrahim, doğduğu köyün çok yakınında geçirdiği bir trafik kazasında ölünce, Momo'ya iki şey bırakır: içinde mavi kır çiçeklerinin kurutulmuş olduğu bir Kur'an ve Paris'teki bakkal dükkanı. Momo Paris'e döner ve bakkal dükkanının başına geçer.
Film uyarlamaları
Eric-Emmanuel Schmitt'in 2001 tarihli çok satan ödüllü romanı "Monsieur Ibrahim et les Fleurs du Coran", Fransız yönetmen François Dupeyron tarafından 2003 yılında aynı adla sinemaya da uyarlandı. Senaryoyu da yönetmenle birlikte bizzat yazarın kendisi uyarlayıp yazmıştı. İbrahim Bey ve Kuran'ın Çiçekleri adıyla 17 Eylül 2004'te Türkiye'de de gösterilen filmin baş rollerinde Mısır'lı aktör Ömer Şerif ve genç Fransız oyuncu Pierre Boulanger oynamışlardır. İlk gösteriminin yapıldığı Venedik Film Festivali'nde Ömer Şerif'e "Seyirci özel ödülü" verildi. Fransa'nın Oscar'ı olarak kabul edilen César Ödülleri yarışmasında "En iyi erkek oyuncu" ödülü de yine Ömer Şerif'e gitti. Film ayrıca "En iyi yabancı dilde film" dalında Altın Küre'ye aday gösterildi. Momo rolündeki Pierre Boulanger'e Chicago Film Festivali'nde "En İyi Erkek Oyuncu" ödülü verildi.