turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Zilkale

Zilkale ya da asıl adıyla Zirkale, Rize'nin Çamlıhemşin ilçesi sınırlarında, Fırtına Deresi Vadisinde yer alan, ilk inşa tarihi kesin olarak bilinmeyen bir kaledir.
14. veya 15. yüzyılda inşa edilen kale, 1800'lü yılların sonuna kadar kullanılmıştır. Sekiz burç ve bir gözetleme kulesinden oluşur. Savunma hendeği durumundaki Zil deresine merdivenle inilir. Kale, 1. derece arkeolojik sit alanı içerisindedir.
Konumu
Çamlıhemşin ilçesinin 12km güneyinde, Avup Dağı'nın üzerinde konumlanmıştır. Kalenin, üzerinde inşa edildiği sarp kaya kütlesi, denizden 750, dere yatağından ise yaklaşık 100 m. yüksektedir.
Tarihçe
Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen kale, Britanyalı tarihçi Anthony Bryer'ın tahminine göre Trabzon İmparatorluğu döneminde bizzat merkezi yönetimce ya da İmparatorluğa bağlı yerli derebeyleri (mesela Zil Kale için Hemşin derebeyi Arhakel) tarafından yapılmış olmalıdır. Karadeniz Kıyıları Tarih ve Coğrafyası adlı eseriyle tanına Bıjışkyan Kayalığın üzerinde bulunan ve Zilkale denilen eski bir kalenin içinde insana şaşkınlık veren kemerli binalar ve büyük bir kule vardır. Kalenin alt ucu, tepelerin üzerinde başka kalelere ve eski bir kilise kalıntıları bulunan Fırtına Deresine kadar uzanır diyerek gözlemlerini anlatmış; ancak, kale tarihi hakkında bilgi vermemiştir.
Asıl adı "Aşağı Kale" anlamına "Zir kale" iken halkın ağzında "Zil Kale" halini almıştır. Kale, aynı yörede bulunan Varoş Kale ve Pazar Kalesi ile ilk bakışta aynı elden çıkmış ve aynı amaçla yapılmış izlenimi verir.
Bayburta ulaşan önemli bir Orta Çağ kervan yolu üzerinde güvenliği sağlayan kale, Cenevizliler başta olmak üzere Rumlar ve Osmanlılar tarafından 1800'lü yılların sonuna kadar kullanıldı. 1871 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde yörede "Kale-i Bala" ve Zir namlarında iki harap kale bulunduğu belirtilmiştir. 1979 yılında kalede bulunan 26 cm uzunluk ve 4-4 1⁄2 cm çapında pirinç döküm iki el topu Trabzon Müzesine getirilerek 440 (79-1-1) ve 441 (79-1-2) no. lar ile envantere kayıt edilmiştir.
Kale, 2008-2010 arasında restorasyon gördü. Restorasyondan sonra turistik bir cazibe kazanmıştır. 2013 yılında piyanist Tuluyhan Uğurlu'nun verdiği konser, yapının bilinirliğini artırmıştır.
Yapısı
Kale, dış surlar, orta surlar ve iç kaleden meydana gelir. Kuzey batı yönündeki patika ile dış suların kapısına ulaşılır. Orta kale içerisinde üç önemli yapı vardır: muhafız binası, şapel ve baş kule. Dört katlı olduğu anlaşılan kulenin ahşap olan iç konstrüksiyonun çürüyüp yok olduğu düşünülür. Bryera göre kuzey duvarına bitişik dörtgen apsidli oda bir şapeldir. Kulenin üstü teras şeklindedir.
Galeri
Vartavar

Vartavar ( Hemşince: Vartevor veya Behur) Ermenistan ile Türkiye'nin Doğu Karadeniz bölgesinde kutlanan bir festivaldir. Türkiye'de Rize'nin Çamlıhemşin ve Hemşin ilçelerinin yüksek kesimlerinde yaşayan bir halk olan Hemşinliler tarafından Temmuz ve Ağustos ayları içerisinde köyden köye değişen tarihlerde, dinlenmek ve eğlenmek amacıyla yapılan ve Trabzon'da yayılan derneklerden farklı olarak, herkesin değil de daha çok genç kız ve erkeklerin horon edip diğerlerinin seyretmesi ile kutlanan bir yayla şenliğidir.
Etimoloji
Vartavar isminin kökeni Ermenice varth "gül" ile var ışık saçan" kelimelerine dayanmaktadır.
Tarihçe
Anadolu'nun Hristiyanlaşmasından önceki pagan inançlarından birisi olan, hasat zamanı kutlamalarının dini motiflerle zenginleştirilmiş bir versiyonu olarak varlığını yakın zamanlara kadar sürdürmüş ve İslamlaşmadan sonra da bir eğlence ve genç kız ve erkeklerin, gelecekteki eşlerini bulmaları ve tanımaları amacına hizmet eden şarkılı, horonlu bir şenlik olarak günümüze dek gelmiş olmalıdır.
Ermeni inancında Nuh Tufanı'ndan sonra, Nuh gemiden inerken son bir kez yağmur yağar ve hayat yeniden başlar. Hristiyanlıkla birlikte bu şenlik İsa'nın suret değişmesi (Ermenice Baydzara-gerbutyun Diarn, 22 Temmuz) yortusuyla birleştirilmiştir. Kitab-ı Mukaddes'e göre İsa'nın üç havarisiyle çıktığı dağda, yüzü güneş gibi parlar, etrafında Musa ve İlyas belirir ve Tanrı "Sevgili oğlum budur," der.
Ermeniler Vartavar'ı etrafı güllerle süsleyerek ve birbirlerini su ile ıslatarak kutlarlar. Hemşinliler dışında bazı Müslüman Kürt topluluklar da kuzuların sütten kesilme zamanını (7 Ağustos) Vartivor adı altında kutlamaktadırlar.
Galeri
Sakin Ol (film)

Sakin Ol, Zhang Yimounun 1997 yapımı filmi. Yimou'nun Gong Lisiz ilk filmi olan Sakin Ol'un orijinal adının tam çevirisi: Söyleyecek bir şeyin varsa güzelce söyle. Aşık olduğu kadının iş arkadaşları tarafından hırpalanmasına tanık olan bir adamın yaşamı üstüne kurulu çağdaş bir komedi olan film, Pekini yaşamak ve yaşatmak için kentin o eşine az rastlanır çekicilikteki atmosferine gerçekçi ve zevk aşılayan bir şekilde yaklaşmaktadır.
Öykü, anlaşılmak konusunda zorluk çıkarmamasının yanında, büyüleyici atmosferi, karmaşık duruşu ile izleyicinin bilincini açık tutmaya zorlar. Evler, dekorlar, lokantalar ve duvar resimleri yöresel ve otantik olanın çekiciliğini yansıtır. Konuşmalar ve değişen durumlarla yeni boyutlara uzanan öykü, bu akış süreci içinde ilginçliğini yitirmez. Filmin önceki Yimou filmleriyle olan en önemli farkları sınır tanımayan kamera devinimleri ve serbest bırakılmış, doğaçlama izlenimi uyandıran oyuncu yönetimidir. Ve Yimounun sıradan karakterleri sıra dışı durumlarla sosyal ve karakteristik değişimlere uğratma anlayışı, özellikle entelektüel izleyiciyi büyüleyen bir başkalaştırma eylemi olarak Sakin Olda da güçlü bir biçimde kullanılır.
Türk hamsteri

Türk hamsteri (Mesocricetus brandti), Avurtlak olarak da bilinir, Cricetidae familyasından bir kemirici türü.
Özellikleri
Boyları 450540 mm., kuyrukları 60 mm. kadar olur, ağırlıkları ise 240-450 gr. arasında değişir. Kulakları büyük, kuyrukları oldukça küçüktür. Burun kısmı küt, ayakları kıllıdır. Dudakların dibine açılan ve arkaya doğru omuza kadar uzanabilen yanak keseleri vardır. Bu keseler besinle dolu iken kafa sekiz misli büyük görünür. Baş ve sırt kısımları sarımsı, karın, boyun ve yanaklar kırmızımsı. Göğüste ve omuz kısmında siyahlıklar vardır.
Yaşam alanı ve dağılımı
Bozkır ve kurak arazilerde, yüksek yaylalardaki yumuşak topraklarda yaşarlar. Kafkasya, Kuzey Irak, Kuzeybatı İran, Suriye, Filistinde görülür. Türkiyenin iç kesimlerinde rastlanır.
Yaşam şekli ve beslenme
Toprağın hemen altına galeriler açarak yuva yaparlar. Kış uykusuna yatarlar. Bir ay kadar süren kış uykusunu zaman zaman keserek beslenir. Bu süre içinde yetecek kadar besini yuvasında depolar. Kavgacıdırlar. Tahıl taneleri, tohumlar ve bitki yumruları ile beslenirler. Buldukları zaman böcek ve solucanları da yerler.
Üreme
Senede 3 defa 13e kadar yavru doğurabilirler. Yavru sayısı genellikle 9dur. Yavrular kör ve çıplak olarak doğar; ilk birkaç gün ağız keselerinin içine alınabilir. 2-3 ayda erginleşirler. 12-13 yıl yaşarlar.
Kullanımı
Bol bulunurlar ve kolayca üredikleri için tehlikede sayılmazlar. 1960lı yıllarda Orta Anadoludan yakalanan hayvanlar üretilerek denek olarak kullanılmaktadır.
VEYA kapısı

Girilen iki ya da daha çok değerin toplanmasına yarayan kapıdır. Bu sistemde bir yahut daha çok giriş ve bir çıkış kapısı bulunur. Buna veya kapısı (OR gate) denir. Ayrılma mantık bağlacının dijital sistemlerdeki karşılığıdır.
VEYA Kapısı, herhangi bir girişi 1 olduğunda 1 cevabi verir, ancak tüm girişleri 0 ise 0 verir.
VEYA Kapısının doğruluk tablosu:
Burada A ve B değerlerinin toplamının verdiği Y çıkışını görüyoruz.
Mantıksal kapılar
Vedeğil kapısı

Girilen iki ya da daha çok değerin çarpılmasını sağlayan ve sonucun tersini alan kapıdır. Buna ve değil kapısı veya TVE (Ters Ve) kapısı denir. İngilizce kısaltması ise NAND 'dır.
VE Değil Kapısı, sadece tüm girişleri 1 ise 0 verir, diğer tüm hallerde 1 verir.
VE Değil Kapısının doğruluk tablosu:
Burada A ve B değerlerinin çarpımının değilini verdiği Y çıkışını görüyoruz.
Mantıksal kapılar
D flip-flop

D flip-flop, 1 bitlik hafıza. Tetikleme darbesi ile tutuğu değeri bırakır ve yeni gelen değeri tutmaya başlar.
Durum Tablosu
D tipi Flip Floplar, giriş verisinin saat darbesiyle kabul edilmesi açısından farklılık gösterirler. Bu farklılık Flip Flopun tetiklenme yapısından kaynaklanır. Kenar (edge) tetiklemeli Flip Floplar, D girişindeki lojik değeri saat darbesinin bir lojik değerden diğerine geçişinde çıkışa yani Q'ya iletirler. D Flip Flopun bu özelliği blok gösteriminde (pozitif kenar tetiklemeli) clock girişindeki > işareti ile belli edilir. Eğer Flip Flop 0dan 1e geçişte clock alıyorsa, D girişindeki bilgiyi çıkışa iletiyorsa pozitif kenar tetiklemeli, 1den 0a geçişte tetik alıyorsa negatif kenar tetiklemelidir.
JK flip-flop

1 bitlik hafızadır. Tetikleme darbesi ile tuttuğu değeri bırakır ve yeni gelen değeri tutmaya başlar.
JK Flip Flopunun Durum Tablosu:
JK Flip Flopunun tetikleme hareketi 0 ise: Flip Flopta bir değişiklik olmaz. Ancak tetiklemeden 1 gelir ise sistem o anki değerini değişimini J ve K girişlerinden gelen değerlere göre değiştirecektir.
JK flip flop'u hemen hemen SR flip-flop'u ile aynı tepkileri verir. Bu flip-flop'u SR flip-flop' undan ayıran tek fark J ve K uclarına 1 geldiğinde tanımsız olmamasıdır. Bu flip-flop'ta JK uclarına 1 geldiğinde flip-flop bir önceki aldığı değerin tersi bir değer alır.
Örnegin
Flip Flopta 1 yüklü yani Q(n)=1
Sistem c=1 olacak şekilde tetiklendi. Eğer J ve K bacaklarından 0 1 gelir ise bu durumda sistem durum tablosundan da görülebileceği gibi silme durumuna geçer. Yani Q(n) değeri 0 olur.
Bunu da Q(n+1)=0 şeklinde gösteririz.
Mantıksal kapılar
CSS

Cascading Style Sheets (Basamaklı Stil Şablonları ya da Basamaklı Biçim Sayfaları, bilinen kısa adıyla CSS), HTML'e ek olarak metin ve format biçimlendirme alanında fazladan olanaklar sunan bir işaretleme dilidir.
İnternet sayfaları için genelgeçer şablonlar hazırlama olanağı verdiği gibi, bağımsız olarak harflerin stilini, yani renk, yazı tipi, büyüklük gibi özelliklerini değiştirmek için de kullanılabilir. Bu tekniğin en önemli özelliği kullanımındaki esnekliktir.
Bir Web sayfası içerisinde birbiriyle uyumlu birkaç renk ve birkaç yazı tip kullanılır ve bunları her sayfada ayrı ayrı tekrar belirtmek yerine CSS yardımıyla bir sefer tanımlayıp bütün Web sayfalarında ortak olarak kullanılabilir. Böylece sayfaların hafızadaki boyutu epey küçüldüğü gibi güncelleme yapmak da kolaylaşır.
CSS kodları, HTML kodlarının içine yazılabildiği gibi harici bir CSS dosyası oluşturularak da işlem yaptırılabilir. Türüne göre <BODY> veya <HEAD> bölümlerinde yer alabilirler. Ayrıca koduyla CSS dosyası çalışma sayfasına eklenebilir. Onları ayrı dosyada veya dosyalarda saklamak, onları değişik HTML sayfalarınca kullanılmasını sağlar, aynı sayfanın değişik aygıtlara göre formatlandırılmasını kolaylaştırır, sunumla yapıyı ayırarak değişiklik yapılmasını ekonomikleştirir.
Örnek CSS kodu
<html>refreshed with css
<head>perfect customizations css
css maintenance custom
<style> w3. org/Style/CSS/
#WikipediaBox{
width:250px;
height:300px;
border:solid 2px;w3. org/Style
}
. WikipediaLogo{
background:url("http://upload.wikimedia. org/wikipedia/commons/e/e6/Wikipedia-logo-tr. png");
}
</style>
</head>
<body>
<div id="WikipediaBox">
<div class="WikipediaLogo"></div>
</div>
</body>
</html>
CSS kodlarının, HTML dosyasına eklenmesi temelde dört farklı şekilde yapılabilir.
HTML dosyası harici CSS dosyasına referans verebilir.
<html>
<head>
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="dosya. css">
</head>
<body>
<div>Eğer dosya. css sunucuda bulunuyorsa, HTML'in sunumunda kullanılacaktır.</div>
</body>
</html>
HTML dosyası iç stil türünde CSS içerebilir.
<html>
<head>
<style>
div {
color: red;
}
</style>
</head>
<body>
<div>Bu yazı kırmızıdır.</div>
</body>
</html>
JavaScript yoluyla HTML dosyasına CSS eklenebilir.
<html>
<head>
<script>
var css = document. createElement("style");
css. type = "text/css";
css. innerHTML = "div { color: red; }";
document. body. appendChild(css);
</script>
</head>
<body>
<div>Bu yazı kırmızıdır.</div>
</body>
</html>
Etiketler ile beraber CSS içerebilir.
<html>
<body>
<div style="color: red;">Bu yazı kırmızıdır.</div>
</body>
</html>
Ucuz Roman

Ucuz Roman (İngilizce: Pulp Fiction), Quentin Tarantino yönetmenliğindeki Roger Avary ile birlikte yazılmış, 1994 yapımı, kült kabul edilen bir filmdir. Ucuz Roman, En İyi Film dahil 7 dalda Oscar'a aday gösterilmiş ve En İyi Orijinal Senaryo Oscarı'nı almıştır. Aynı zamanda 1994 Cannes Film Festivali'nde en iyi film ödülü olan Altın Palmiye Ödülü'nün sahibidir. IMDB tüm zamanların en iyi filmleri sıralamasında 1,2 milyon oylama sonucu 8.9 puanla 8. sıradadır.
Konu
Ringo (Tim Roth) ve Yolanda (Amanda Plummer) birbirlerine deliler gibi aşık bir soyguncu çifttir ve işlerine biraz heyecan katmak için farklı bir plan yaparlar. Jules (Samuel L. Jackson) ve Vincent (John Travolta) iki profesyonel tetikçidir ve patronları Marsellus Wallace'ı (Ving Rhames) dolandırmaya çalışan birkaç sahtekar genci "temizlemeye" giderler. Patron Marsellus ise boksör Butch ile (Bruce Willis) bir şike anlaşması yapar. Fakat cesur ve gururlu Butch final maçında yenilmeyi kendine yediremez ve anlaşmayı bozup kaçmayı planlar. Ayrıca Vincent patronunun karısı Mia ile (Uma Thurman) patronunun ricası üzerine bir gece vakit geçirecektir. Tek yapması gereken Marsellus Florida'dayken Mia'yı dışarı çıkarıp eğlendirmektir. Ancak kimsenin işleri yolunda gitmez ve ummadıkları şeylerle yüzleşmek zorunda kalırlar.
Kadro
John Travolta (Vincent Vega rolünde)
Marsellus Wallace isimli mafya liderinin kirli işlerini yapan iki tetikçi karakterden biridir. Filmin ekstralarında Suzanne Vega'nın yeğeni olduğu da geçmektedir.
Samuel L. Jackson (Jules Winnfield rolünde)
Uma Thurman (Mia Wallace rolünde)
Bruce Willis (Butch Coolidge rolünde)
Harvey Keitel (Winston Wolfe rolünde)
Tim Roth ("Bal kabağı" rolünde)
Amanda Plummer ("Honey Bunny" rolünde)
Maria de Medeiros (Fabienne rolünde)
Ving Rhames (Marsellus Wallace rolünde) Bir mafya babası olan Marsellus Wallace, Mia, Wallace ile evlidir. Filmin başlarında seyirci tarafından Jules ve Vincent'in bir adamı "karısının ayaklarına masaj yaptığı" gerekçesiyle camdan atmasıyla tanınır. İlerleyen dakikalarda Marsellus Wallace, Boksör Butch ile maç sırasında şike yapması için anlaşır ama gururlu olan Butch şike yapmak yerine maçı kazanır ve patron Marsellus'tan kaçmayı planlar. Fakat Butch'un önemli bir eşyasını almak için evine dönmesi gerekir. evine dönüp eşyasını aldıktan sonra sevgilisinin yanına giderken yolda Marsellus ile karşılaşır ve arabasıyla onu ezerek başka bir araca çarpar. Baygın olan Marsellus uyandığı zaman Butch'a ateş etmeye başlar, Butch hayatını kurtarmak için bir alışveriş dükkanına girer ve arkasından giren Marsellus'u yere yıkıp silahını alır ancak dükkanın sahibi çıkardı tüfek ile silahını atmasını söyler ve Butch'u bayıltıp bodrum katına Marsellus' ile birlikte kitler. Arkadaşı Zed geldiği zaman Marsellus'a tecavüz etmeye başlarlar. Yan odada ki Butch ellerini çözüp Marsellus'u kurtarır ve Marsellus şehri terk etmesi takdirinde aralarının iyi olacağını söyler. İlerleyen dakikalarda Vincent ve Jules'e bir ceset konusunda yardım etmesi için adamı Winston'u görevlendirir.
Eric Stoltz (Lance rolünde)
Rezervuar Köpekleri

Rezervuar Köpekleri ya da orijinal adıyla Reservoir Dogs, Amerikalı yönetmen Quentin Tarantino'nun ilk filmi.
Tarantino'nun senaryosunu da kendisinin yazdığı film, sinemaya alışılmadık bir tarz getirdi. Bol kanlı şiddet sahneleri, neredeyse hiçbir şey ifade etmeyen diyaloglar, karmaşık anlatım tarzı ile yönetmenin, diğer filmlerinin öncüsü diyebiliriz. Aktör Harvey Keitel, bu filmde hem oyuncu hem de yapımcı olarak yer alır.
Rezervuar Köpekleri ABD'de 2,832,029 $ hasılata ulaşmıştır.
Konusu
Joe Cabot (Lawrence Tierney), büyük bir elmas mağazasını soymak için, oğlunun da dahil olduğu bir ekip hazırlar. Renk isimlerini kod isim olarak kullanan ekibin adı, "rezervuar köpekleri". İşinin ehli gibi gözüken ekipte, Joe'nun oğlu da vardır. Soygunun planları yapılır. En ince detayları bile gözden geçirilmiştir. Ama soygun planlandığı gibi işlemez. Mağazaya gelindiğinde tuzağa düşerler. Ekibin içinde polis olduğunun farkına varırlar. Kim, kime silahını çekeceğini, kimden şüpheleneceğini, bilemez durumdadır. Silahlar çekilir. Etraf bir anda kan gölüne döner. Soyguncuların bir kısmı bir depoya sığınır. Depo içerisinde de bir hesaplaşma vardır.
Oyuncular
Harvey Keitel Bay Beyaz. Lawrence Dimmick
Tim Roth Bay Turuncu. Freddy Newandyke
Michael Madsen Bay Sarışın. Victor Vega
Edward Bunker Bay Mavi
Steve Buscemi Bay Pembe
Quentin Tarantino Bay Kahverengi
Chris Penn Eddie Cabot
Lawrence Tierney Joe Cabot
Kirk Baltz Marvin Nash
Randy Brooks Dedektif Holdaway
Lawrence Bender Genç polis
Linda Kaye Vurulan kadın
Nina Siemaszko Mcklusky
Rick Turner Şerif
Tony Cosmo Şerif
David Steen Şerif
Stevo Polyi Şerif
Eleştiriler
Reservoir Dogs filmi ile sinema yeni bir yönetmenle tanıştı. Hem filmin, hem de yönetmenin tanınmasında elbette, ünlü oyuncular Harvey Keitel, Michael Madsen, Steve Buscemi'nin, kadroda yer almasının etkisi yadsınamaz. Hatta Harvey Keitel'ın yapımcılığını üstlenmesinin yanı sıra, sinemada daha çok yeni olan Tarantino'nun, bir nevi yardımcısıydı. Şiddet, öfke, ilginç diyaloglar, ilginç bir anlatım tarzıyla sunulmuştu izleyiciye. Film dolayısıyla çok konuşuldu. Yönetmenin, daha sonra yaptığı işlerle birlikte, eleştiriler yavaş yavaş yerini övgü dolu sözlere bıraktı.
Video oyunu
Filmin oyunu PC, Xbox ve PlayStation 2 için 2006 yılında piyasaya sürülmüştür. Ayrıca oyunda Michael Madsen dışında diğer oyuncuların yüzleri kullanılmamıştır. Oyun çoğu oyun siteleri tarafından başarısız olarak değerlendirildi. Oyundaki şiddet ve ağır dil nedeniyle Avustralya ve Yeni Zelanda'da yasaklandı.
Varto

Varto (Zazaca: Gimgim), Muş iline bağlı bir ilçedir.
Tarih
Varto bölgesi tarihte sırasıyla Medler, Pers, Part, Roma ve Bizans egemenliği altında kalmıştır. 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi ile Selçuklu Hanedanının, daha sonra Akkoyunlular ve Karakoyunlular'ın hakimiyeti altında kalmıştır. 1514 yılında Çaldıran Muharebesi'yle Osmanlı idaresine geçmiştir. 1923'te Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla, TBMM onayı ile Varto ismini alarak ilçe oldu. Varto, Gimgim adıyla da bilinir.
Coğrafya
Varto ilçesi, Muş il alanının kuzeybatısında yer alır. Kuzeyde Erzurum ili ve Hınıs ve Tekman ilçeleri, batıda Bingöl ilinin Solhan ve Karlıova ilçeleri, doğuda Muş ilinin Bulanık ilçesi, güneyde ise Merkez ilçesiyle çevrilidir. Yüzölçümü 1418 km2'dir. Muş'un yüzölçümü olarak alanının %17,3'nü kaplar.
Genellikle dağlarla kaplı olan ilçe alanı, Muş il alanının en yüksek bölümünden de yer alır. İlçenin kuzeyini Bingöl Dağları'nın uzantıları engebelendirir. Rakım, Bingöl Dağları'na doğru, ilçenin kuzey sınırında 3000 m'yi, Akdoğan ve Şerafettin Dağları'nın uzantılarında ise 2500 m'yi aşar. İlçe alanı, Murat Nehri ile, Bingöl Çayı ve bu iki akarsuyun kollarınca derin bir biçimde parçalanmıştır. Murat Irmağı, ilçe alanına doğudan girer. Doğu - batı doğrultusunda, Merkez ilçeyle doğal bir sinir oluştururcasına akar. Kayalıdere köyünün batısında Bingöl Suyu'nu alır ve bir dirsekle güneye yönelerek ilçe alanını terk eder. Akdoğan Gölü ilçenin doğusundadır. Bu gölün hemen güneyinde ise Küçük Hamurpert Gölü yer alır.
Varto ilçe merkezi ve birçok köy, deprem fay hattı üzerindedir. Varto, ilki 1946, ikincisi ise 1966'da olmak üzere iki büyük deprem yaşamıştır. (1966'daki depremde 2.118 kişi hayatını kaybetmiştir. Bu depremde Varto merkezi tamamıyla yıkılmıştır.)
Varto'nun 1985 nüfus sayımındaki nüfusu 44.116'idi. Muş'un yüzölçümü bakımından olduğu gibi nüfusça da dördüncü büyük ilçesidir. 1966'da yaşanan depremde Varto, ölümler sebebiyle uğradığı nüfus kaybına ek olarak, ilçe merkezi ve köylerindeki binaların büyük bölümü yıkıldığından göçten ötürü de nüfus kaybına uğramıştır.
Varto ilçesinin 93 köyü bulunmaktadır. Varto'da halkın en önemli geçim kaynağı, Muş genelinde olduğu gibi tarımdır. Başlıca tarım ürünleri buğday olmak üzere tahıldır. Elma ve armut üretimi önemlidir. Varto, bitkisel üretimden çok hayvancılık bakımından gelişmiştir. Koyun ve kıl keçisi varlığı bakımından Muş'un Merkez ilçeden sonra ikinci önemli ilçesidir.
Varto depremi
Verilere göre 1900'lü yılların ilk depremi 24 Nisan 1903 tarihinde Malazgirt'te 6,7 şiddetinde olmuş ve 2.626 kişi ölmüştür. Buna müteakiben 31 Mayıs 1946 Varto Hınıs'ta 5,7 şiddetinde olan depremde 839 kişi ölmüştür.
En etkili ve birçok şeyin altüst olmasına, göçe ve ailelerin dağılmasına, konut - sağlık - okul - yol sorunun halen çözülmemesi gibi yaşamın yeniden idame edilmesinin hayli zorlaşmasına neden olan deprem, 19 Ağustos 1966 yılında olmuş şiddeti tam olarak bilinmiyor ve 2.394 kişi ölmüştür. Varto'da zaman zaman irili ufaklı deprem sarsıntıları olmaktadır.
Nüfus
Akışbilim

Reoloji, cisimlerin yük, şekil değiştirme ve zaman faktörleri altındaki davranışlarını inceleyen özel bir bilim dalı.
Taş örneklerinin laboratuvardaki, kayanın doğadaki mekanik davranışlarının, elastik, plastik ve viskoz bileşenler içerdiği, deneyler, gözlem ve ölçmelerle saptandığına göre, bunların matematik modellerinin yapılabilmesi için, belirtilen sistemlerin paralel veya ardışık bağlanmalarıyla oluşturulan düzenler kullanılmaktadır.
Tam elastik yaylar
Tam viskoz silindirler
Tam plastik sürtünme cisimleri
Yönlendirici paralel kil laminaları

Jeoloji dalları
Mohs sertlik ölçeği

Mohs sertlik skalası (Mohs sertlik cetveli), Minerallerin sertliği Avusturyalı mineralog Friedrich Mohs tarafından 1812 de ortaya konulan ve Mohs sertlik dizisi adı verilen bir ölçek yardımıyla nisbi olarak ölçülür. Mohs sertlik skalasına göre bir mineralin sertliğini bulmak için, sertliği bilinen mineral veya minerallerle, sertliği saptanacak olan mineral birbirine sürtülür ve sertliği bilinmeyen mineralin hangi minerali çizdiği ve hangisiyle çizildiği belirlenir. Sonuçta bu işleme göre mineralin sertliği bulunmuş olur. Örneğin, Apatit'i çizip kuvars ile çizilen bir mineralin Mohs skalasına göre sertliği 6 dır. Diğer bir yöntem Mohs skalasında bilinen değerleri olan bir seri madde ile çizme deneyi şeklindedir. Örneğin bir madde flüoriti ile çizilmez ama apatit'le çizilirse, Mohs sertlik derecesi 4 ile 5 arasındadır.
Kırılgan olan mineraller diğer minerallere sürtülünce kırılıp, ufalandıkları için oldukları sertlik derecesinden daha düşük değerlerde gibi görünebilirler.
Çok yumuşak (sertliği az olan) mineraller sürtülme esnasında tozlarını sert mineral üzerinde bırakabileceğinden, sanki sert minerali çizmiş gibi bir görüntü verebilmektedir.
Sertliğe ilk kez bilimsel yaklaşımda bulunan Mohs'un ardından 19. yüzyılın sonlarına doğru Rockwell kullanımı çok daha kolay ve ucuz bir sistem geliştirmiştir. Günümüzde halen daha geniş alanlarda kullanılan bu sisteme ek olarak Brinell ve Vickers sertlik ölçme testleri de vardır.
Sertlik
Minerallerin çizilmeye karşı gösterdikleri direnç sertlik olarak bilinmektedir. Dolayısıyla sertlik mineralin çizilebilirlik özelliği olarak da adlandırılabilir. Minerallerin sertliği doğrudan kristal yapıları ve atomlar arasındaki bağ kuvvetleri ile ilintilidir. Bağ kuvvetleri arttıkça minerallerin sertliği de artmaktadır. Sertlik bağıl bir kavram olup, sertlik derecesinin saptanması sertliği bilinen bir mineral veya çakı, iğne vb. malzemelerle deneme yoluyla yapılır. Bunun için en yaygın olarak kullanılan skala (çizelge) Mohs'un geliştirdiği çizelgedir. Mohs sertlik dizisinde 10 mineralin sertliği en yumuşak olandan en sert olana doğru sıralanmıştır. Bu çizelgeye göre en yumuşak olandan sert olana doğru yapılan sıralama şöyledir;
Mohs Skalası
Mineralin sertliği diğer bir mineralin çizmesi ile tanınır.
Mohs sertlik skalası saf bir sırasal bir ölçek örneğidir; yani Mohs sertlik numarası sadece bir sıralama sayısı olup her bir sertlik derecesi arasındaki oranlar eşit değildir. Örneğin Mohs sertlik derecesi (9) olan korendon, Mohs sertlik derecesi (8) olan topaz'dan mutlak olarak 32 defa daha serttir; diğer taraftan Mohs sertlik derecesi (10) olan elmas, (9) Mohs dereceli korendon'dan mutlak olarak 4 misli serttir. Yukarıdaki tablo sklerometre ile ölçülen mutlak sertlik değerlerini de vermektedir.