Bir Yaz Gecesi Rüyası

Bir Yaz Gecesi Rüyası (İngilizce: A Midsummer Night's Dream), William Shakespeare'in erken dönem romantik komedya oyunu. İlk basımı 1600 olmakla beraber yazımı ve ilk sahnelenişinin 1594 ya da 1595 yıllarında gerçekleştiği sanılmaktadır. Ana teması aşk ve evliliktir. Karışık ilişkiler üzerinden bu iki kavramın komikliğine vurgu yapmıştır. Olaylar Antik Yunanistan'da bir düğün çevresinde geçmektedir.
Belgelere göre ilk oynanışı 1604 yılında "A Play of Robin Goodfellow" adıyla gerçekleştirildi. Oyunda Ovidius'un dönüşümler'inden ve İngiliz halk masallarından izlere rastlanmakla birlikte olay örgüsünün büyük ölçüde Shakespeare'e dayandığı sanılmaktadır.
1970 yılında Peter Brook'un sahneye koyduğu yapım, oyunun önemli yorumlarından biridir.
Oyun Türkçede genellikle Bir Yaz Gecesi Rüyası ve benzeri adlarla bilinse de, Can Yücel'in Bahar Noktası adıyla yaptığı bir çevirisi de bulunmaktadır.
Oyunun sonunda "Yaramaz" peri Puck aşağıdaki sözlerle başladığı repliğiyle oyunun kapanışını yapar:
Biz gölgeler, kusur işlediysek eğer, Şöyle düşünün ve bizi hoşgörün:Bu hayaller görünürken sahnemizde, Siz de biraz kestirdiniz yerinizde.
Karakterler
Theseus - Atina Dükü
Hippolyta - Amazonlar Kraliçesi, Theseus'un nişanlısı
Egeus - Hermia'nın babası
Hermia - Egeus'un kızı, Lysander'a aşık
Lysander - Hermia'nın sevdiği genç ve Hermia'ya aşık olan genç (sonradan Puck sayesinde Helena'ya aşık olur)
Demetrius - Hermia ile evlenmek isteyen genç
Helena - Demetrius'a aşık
Philostrate - Theseus'un şenlikçibaşısı
Oberon - Periler Kralı
Titania - Periler Kraliçesi
Puck (ya da Robin Goodfellow) - Peri
Bezelye Çiçeği, Örümcek Ağı, Pervane, Hardal Tohumu - Diğer periler
Peter Quince - Marangoz, ara oyunda Önsöz
Nick Bottom - Dokumacı, ara oyunda Pyramus
Francis Flute - Körükçü, ara oyunda Thisbe
Tom Snout - Tenekeci, ara oyunda Duvar
Snug - Doğramacı, ara oyunda Aslan
Robin Starveling - Terzi, ara oyunda Ay Işığı
Oberon ve Titania'nın hizmetindeki periler
Theseus ve Hippolyta'nın yanındaki lordlar
Saraylılar ve yardımcılar
Özet
Theseus ve Hippolytanın düğün töreni hazırlıkları yapılmaktadır. Bu sırada Demetrius ve Lysander Hermiayı sevmektedir... Hermianın ise Lysanderdan başka gözü kimseyi görmemektedir.
(1) Ne vardır ki Hermianın babası Egeus kendine damat olarak Demetriusu seçmiştir.
(2) Hermia ile Lysander bu kargaşadan kurtulmak için gece oradan kaçmaya karar verirler.
(3) Lysander Helenaya bu planı anlatır!!
(4) Helenanın Demetriusa aşık olması sonucu Helena da Demetriusa hemen gidip Lysanderın ona anlattıklarını anlatır... Gece Hermia ile Lysander kaçarlarken Demetrius onların peşine düşer Helena ise Demetriusun peşindedir... Yolda giderken bir gezici amatör tiyatro grubu (The Mechanicals (Makineciler) adı altında) tiyatro yapmaktadır Giderken bir peri sarayına ulaşırlar. Orada durular.
(5) Helena Demetriusa aşkını ilen eder fakat Demetrius onu reddeder.
(6) Periler kraliçesi(Titania) ve kralı(Oberon) her şeyden habersiz Oberonun kıskançlığı yüzünden tartışmaktadırlar. Oberonun baş belası haline gelen Puck ise göze konulan yeni bir aşk iksiri üzerine çalışmaktadır. Bu planlanan aşk iksiri göze konulunca ilk göz açılmasında görülen ilk şeye aşık olmayı içermektedir.
(7) Oberon Titaniaya çok kızgındır ve intikam için bir plan yapar. Puckdan yeni yaptığı iksiri Titanianın üzerinde kullanmasını ister. Kendisi ise birbirlerine aşık olması için Helena ile Demetriusun üzerinde kullanacaktır bu iksiri... Ama Puck aynı zamanda ortalığı karıştırır ve aynı zamanda iksiri Hermia ile Lysanderın üzerinde kullanır.
(8) O sabah Lysanderı Helena uyandırır ve ne yazık ki Lysander bu iksir sayesinde gerçek aşkı Hermiayı unutup Helenaya aşık olur.
(9) Helena ise Lysanderın onunla eğlendiğini düşünür.
(10) Bu sırada Hermia bunu öğrenir ve Lysandera neyin değiştiğini sorar. Daha sonra Puck Bottomı eşeğe çevirir.
(11) Bottom oturur ve bekler... (
(12) Bu sırada Titania uyanır ve Bottoma aşık olur. Oberon Puckın raporunu duyar. Rapor şöyledir: 1. Titania Battoma aşıktır. 2. Lysander ise Helenaya aşıktır. Helena bir yanlıştır çünkü o ismin Hermia olması gerekmektedir.
(13) Oberon Pucka görevini kötüye kullandığını söyler. Oberon bunu duyunca iksiri hemen Demetriusun üzerinde kullanır ve
(14) Puckı da Helenayı bulması için yollar. Lysander ve Demetrius Helenaya aşklarını itiraf ederler.
(15) Ama Helena hala onların şaka yaptığını düşünmektedir. Hermia ve Helena birbirlerine çok sinirlidirler.
(16) Hermia Lysanderın neden böyle yaptığına bir anlam veremez. Lysander ile Demetrius birbirlerini dövmek istemektedirler... Oberon Pucka ormanda göz gözü görmeyecek kadar koyu bir sis yapmasını ister. Bu arada Demetrius Lysanderdan bir yumruk yer. Sis sayesinde bir anda çok yorgun olduklarını hissederek Hermia, Helena, Lysander Demetrius, Titania ve Bottom uykuya dalarlar.
(17) Oberon ve Puck bütün uyuyanların üstüne sihirli tozu serperler. Bu toz her şeyin eski haline gelmesini sağlayacaktır. Bütün uyuyanlar uykularından uyanır. Fakat Bottom onlardan daha sonra uyanır. Demetrius uyandıktan sonra Hermiaya olan aşkının bittiğini ve şimdi sadece aşkını Helenaya olduğunu açıklar. The mechanicals (Makineciler) gezici tiyatro grubu (Bottom, Quince, Snug, Flute, Robin, Snout) kutlama için görevlerini yerine getirirler. Oberon ve Titania bütün courdları (Hippolyta, Theseus, Egeus, Philostarate) kutsaması için perileri çağırır. Puck bütün dinleyicilere şunu anons eder...
(18) Hepiniz Bottomın rüyasına şahitlik ettiniz. {Yani tüm bu yaşananlar sadece Bottomın rüyasıdır.}
Türkçeye çeviriler
Yaz Ortasında Bir Gecelik Rüya. Çev. Nureddin Sevin. İstanbul: Hilmi Kitabevi, 1936.
Bir Yaz Dönümü Gecesi Rüyası. Çev. Nureddin Sevin. Ankara: Maarif Matbaası, 1944
Bahar Noktası. Çev. Can Yücel. 1981. İstanbul: Papirüs Yayınları, 1996.
Bir Yaz Gecesi Rüyası. Çev. Bülent Bozkurt. 1987. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1999.
Yaz Gecesi Rüyası. Çev. Can Doğan. 2005. İstanbul: Mitos Boyut, 2005.
Dipnotları