Kayseri

Kayseri, Türkiye'nin Kayseri ilinin merkezi olan şehirdir.
Etimoloji
Dünyanın en eski şehirlerinden biri olan Kayseri, klasik çağlarda Kapadokya adı verilen bölgededir. Kızılırmak'ın güneyinde bulunan bu bölge, Tuz Gölü'nden Fırat Nehri'ne kadar uzanır. İpek Yolu buradan geçer. Bölge, pek çok uygarlığın beşiği olmuştur.
Kayseri kentinin adı Latince Caesarea, Yunanca καισαρεία (kaysaria) adı Arapça biçiminden Türkçeleştirilmiştir. Tarihi kayıtlarda ismi Mazaka, Mažak olarak da geçmektedir.
"Kayser" veya "kaysar" (Arapça ve Osmanlıca: ), Roma ve Doğu Roma (Bizans) imparatorlarına verilen Caesar (Yunanca: καισαρ kaisar) unvanının İslam ülkelerinde kullanılan biçimidir. Osmanlı sultanları II. Mehmed'ten başlayarak resmi sıfatları arasında Kayser-i Rum unvanını da kullanmışlardır.
Caesar asıl olarak Romalı devlet adamı Caius Julius Caesar'ın (MÖ 100-44) lakabıdır (cognomen). Sezar'ın manevi oğlu olan ilk Roma imparatoru Gaius Julius Caesar Octavianus, onursal bir unvan olarak Caesar lakabını benimsemiştir. Daha sonraki Roma imparatorları da Caesar ve Augustus unvanlarını bir arada kullanmışlardır.
Rus hükümdarları, Caesar adının Rusça biçimi olan çar (Rusça: tsar) unvanını 1453'te İstanbul'un Türkler tarafından fethinden kısa bir süre sonra benimsemişlerdir. Adlandırmanın amacı, Osmanlı sultanlarının Rum kayserliğine varis olma iddiasına karşı koymak ve Bizans tahtının mirasında hak iddia etmektir.
Kutsal Roma Germen İmparatorluğu (961-1804), Avusturya İmparatorluğu (1806-1918) ve Alman İmparatorluğu (1871-1918) da Latince Caesar ve Almanca Kaiser unvanlarını kullanmıştır. Özellikle son Alman imparatoru II. Wilhelm (1888-1918), Kaiser unvanını ön plana çıkarmıştır. Türkçe kullanımda Alman imparatorunun lakabı çoğu zaman kayzer, eski Rum ve Osmanlı hükümdarlarının lakabı ise kayser imlasıyla yazılır. Ayrıca Yılanlıdağ'ın zirvesinde dönemin en büyük Kapadokya kralına ait olan mezar kabri keşfedilmiş, çevresinde çok eski tarihi bir kale ve kale ortasında bir darphane de bulunmuştur. Kale içindeki kazılarda ele geçen bir tablete göre bu dağ üzerinde gizli bir yerde yer altı şehri ve hazineler bulunmakta olduğu iddia edilmektedir.
Tarihçe
Hititler dönemi
Kayseri, MÖ 4000 ile MS 2000 olmak üzere 6000 yıllık bir tarihe sahiptir. MÖ 2000 yıllarında Anadoluya gelen Hititler, Kayseriye 22 km uzaklıkta bulunan Kültepe (Kaniş) şehrini kurmuşlardır. Kültepe, Kayseri ovasının en büyük şehri ve Anadolunun en büyük höyüklerinden biridir. Kültepenin hemen yanında yer alan Karumda (Pazarşehir) yapılan kazılarda bu döneme ait çivi yazısı ile çeşitli yazılı tabletler bulunmuş ve bu tabletlerden Asurlu tüccarlarla Hititli yerliler arasındaki ticari ilişkilere ait bilgiler elde edilmiştir. Kültepe, MÖ 4000 yılından Roma devri sonuna kadar devamlı olarak yerleşme görmüştür.
Bizans dönemi
M. S. 395te Roma İmparatorluğu ikiye bölününce bu bölge (Kapadokya) Anadolunun diğer bölgeleri gibi Doğu Roma(Bizans)'nın payına düşmüştür. Hristiyanlık yayılırken Kayseri bu dinin en büyük merkezlerinden biriydi.
MS 6. asırda İmparator I. Justinianus, Kayseriyi surlarla çevirdi ve bazı imar faaliyetlerinde bulundu. Emeviler zamanında 690, 726, 729 ve 732de İslam orduları Halife Abdülmelik, Mesleme, Said ibni Hişam ve Süleyman ibni Hişam Kayseriyi dört defa fethettiler. Fakat yerleşim yeniden Bizansın eline geçti.
Anadolu Selçuklu Devleti dönemi
Selçuklular Kayseriyi Malazgirt Meydan Muharebesi'nden birkaç yıl önce ele geçirmişler, fakat tam olarak 1071 Malazgirt Muharebesi sonrası hakimiyet kurmuşlardır. Selçuklular devrinde Kayseri, Konyadan sonra ikinci başkent oldu. Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubat zamanında Kayserinin durumu Bizans devrini gerilerde bıraktı. En parlak devrini yaşadı. Selçuklu Anadolu'sunun Konyadan sonra en önemli şehri Kayseriydi. Şehir birbirinden güzel eserlerle süslendi. Bugün Kayserideki eski eserlerin çoğu ve en değerlileri Selçuklu devrinden kalmış olanlardır. Selçuklulardan sonra İlhanlılar bu bölgeye hakim oldular. 1277de Memluk Sultanı Baybars Kayseriye geldi, fakat İlhanlılardan Kayseriyi geri alamadı.
Anadolu Beylikleri Dönemi
On dördüncü asırda Alaeddin Eretna, İlhanlıların Anadolu genel valisi olarak Kayseriye geldi. İlhanlılar yıkılınca Eratnaoğulları Beyliği kuruldu ve yerleşim bu beyliğin Sivastan sonra ikinci başkentiydi.
Eretnaoğullarının yerine geçen Kadı Burhaneddinin hakimiyeti uzun sürmedi. Şehir 1398de I. Bayezid tarafından fethedilip, Osmanlı Devleti'ne katıldı. Fakat dört sene sonra 1402de Timur İmparatorluğu ile yapılan Ankara Muharebesinden sonra Kayseri, Timur tarafından Karamanoğullarına bırakıldı. Bir müddet sonra da Dulkadiroğulları Beyliği'nin idaresine geçti. Karamanoğulları, Kayseriyi Dulkadiroğulları Beyliğinden geri alınca, Sultan II. Murad 1436da Kayseriyi yeniden alarak Dulkadiroğulları Beyliği'ne verdi. (II. Muradın annesi Dulkadiroğulları Beyinin kızı idi.) Bir müddet sonra Karamanoğulları Beyliği Kayseriyi yeniden ele geçirdi. Memluklar bir ara Kayseriyi kuşattılar fakat alamadılar. 1508de Şah İsmail Kayseriye geldi fakat kısa bir müddet sonra geri çekildi.
Karamanoğulları Beyliği Osmanlı Devleti'ne katıldığı için Kayseri, Dulkadiroğulları Beyliği'nin idaresindeydi.
Osmanlı Devleti Dönemi
Yavuz Sultan Selim Han 1515te Kayseriyi Osmanlı Devleti'ne katınca Karaman (Konya) eyaletinin (beylerbeyliğinin) yedi sancağından (vilayetinden) birinin merkezi oldu. 1825te Kayserinin şehir nüfusu 100.000 idi. Tanzimat'tan sonra Ankara Vilayeti'nin beş sancağından biri oldu, üç kazası vardı. Cumhuriyet devrinde bütün sancaklara (mutasarrıflıklara) vilayet-il denilince Kayseri vilayet oldu. Kaysariye ismi Kayseri'ye çevrildi.
Cumhuriyet dönemi
Kayseri, 1988 yılında çıkarılan 3508 sayılı Kanun ile büyükşehir unvanı kazandı. Başlangıçta iki ilçe (Kocasinan ve Melikgazi) Kayseri Büyükşehir Belediyesinin sınırlarına dahil edildi. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırları, valilik binası merkez kabul edilerek yarıçapı 20 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi. Bu sınırlar içinde kalan 5 ilçe, büyükşehir ilçe belediyeleri haline geldi. 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı Kanun ile 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.
İklim
Nüfus
1988 yılında Kayseri büyükşehir statüsü kazanıp il merkezinde yeni ilçeler kurulmuştur. Bu yıldan itibaren il merkezi nüfusu aşağıdaki gibidir.
2004 yılında çıkarılan kanun nedeniyle il merkezinde olmayan İncesu ilçesi de büyükşehir sınırlarına girmiş olup 2008-2012 yılları arasındaki nüfus verilerine İncesu da dahil edilmiştir. 2012 yılında ise ilin tamamı büyükşehir sınırlarına girmiştir.
Galeri
Kardeş şehirler
Kayseri
Talas
Develi
Hacılar