Blaise Pascal

Blaise Pascal (19 Haziran 1623 19 Ağustos 1662), Fransız matematikçi, fizikçi ve düşünürdür.
En bilinen temel eseri Düşünceler'dir. 16 yaşındayken konikler üzerine bir inceleme yazdı. 1642'de 19 yaşında iken vergi tahsildarı babasının işini kolaylaştıracak, dişliler ve tekerleklerden oluşan mekanik bir hesap makinesi tasarladı. Matematikle uğraşan babasıyla birlikte Paris Mersenne Akademisi'ne kabul edildi.
Biyografi
Blaise Pascal (19 Haziran 1623 19 Ağustos 1662) Fransız bir mucit, matematikçi, fizikçi, yazar ve filozof idi. Rouende vergi tahsildarı olan babası tarafından eğitilen bir çocuk dahiydi. Pascalın ilk çalışmaları doğa bilimleri ve uygulamalı bilimler alanındaydı. Bu dönemde, akışkanlar ile ilgili çalışmalara büyük katkılarda bulunmuştur ve Evangelista Torricellinin çalışmalarını genelleştirerek basınç ve vakum kavramlarını açıklığa kavuşturmuştur. Aynı zamanda Pascal, bilimsel yöntemi savunmuştur.
1642 yılında gençliğine rağmen hesap makineleri üzerinde bazı çalışmalara öncülük etmiştir. Üç yıllık uğraştan ve elli prototipten sonra, mekanik hesap makinesinin ilk iki mucidinden biri olmuştur. Daha sonraki on yıl içinde, Pascal hesap makinesi daha sonra da Pascaline adı verilen bu makinelerden 20 tane daha yapmıştır. Pascal, iki ana araştırma konusu oluşturulmasında yardımı dokunan önemli bir matematikçiydi. 16 yaşındayken izdüşümsel geometri konusunda kayda değer bir bilimsel eser yazmıştır, daha sonra olasılık kuramı konusunda Pierre de Fermat ile benzeşmiştir ve modern ekonomi ile sosyal bilimlerin gelişmesinde büyük bir etkisi olmuştur. Galileo ve Torricelli gibi o da 1646da Kainat boşluk kabul etmez ifadesini savunan Aristotelesin takipçilerini çürütmüştür. Pascalın çalışmasının sonuçları kabul edilmeden önce çeşitli tartışmalara sebep olmuştur.
1646 yılında kardeşi Jacqueline ile beraber Katolik hareketlenmelerle özdeşleşmiştir. 1651 yılında babası ölmüştür. 1654 yılının sonlarına doğru dini tecrübelerini kullanarak felsefe ve teoloji alanında etkileyici çalışmalarda bulunmuştur. En çok bilinen ve Jansenizm müridi ile Cizvitler arasındaki çatışma hakkında olan iki eseri Lettres provinciales ve Pensées o döneme aittir. Aynı yıl aritmetik üçgen üzerine de önemli bir bilimsel eser yazmıştır. 1658 - 1659 yılları arasında sikloit ve katıların hacmini hesaplamakta kullanımı üzerine yazı yazmıştır.
Pascalın sağlığı özellikle 18 yaşından sonra bozulmuştur ve 39. doğum gününden 2 ay sonra ölmüştür.
Gençliği ve Eğitimi
Pascal Clermont-Ferrandda doğmuş ve annesi Antoinette Begonu üç yaşındayken kaybetmiştir.
Bilim ve matematiğe de ilgisi olan babası Etienne Pascal (15881651), yerel bir hakim ve Noblesse de Robe" üyesiydi. Pascalın Jacqueline adında bir kız kardeşi, Gilberte adında bir ablası vardı.
Etienne Pascal eşinin ölümünden 5 yıl sonra, 1631 yılında, çocuklarıyla beraber Parise taşınmıştır. Yeni taşınan aile, daha sonra ailenin önemli bir üyesi olacak olan Louise Delfaultu hizmetçi olarak işe almıştır. Yeniden evlenmeyen Etienne, çocukları, özellikle oğlu Blaise, üstün zihinsel yetenek gösterdikleri için onları sadece kendisinin eğitmesi gerektiğine karar vermiştir. Küçük Pascalın bilim ve matematiğe üstün bir becerisi ve eğilimi vardı.
Pascalın özellikle ilgisini çeken bir konu da Desarguesın konik kesitler alanındaki çalışması olmuştur. 16 yaşındaki Pascal Desarguesın yolundan ilerleyerek Mystic Hexagram denilen konu hakkında kısa bir tez yazmıştır ve matematik alanındaki ilk ciddi çalışması olan bu çalışmayı Paristeki Père Mersenneye göndermiştir. Bu çalışma bugün hala Pascal Teoremi olarak bilinmektedir. Teorem, eğer bir hexagon (6 köşeli yıldız) bir çemberin içine çizilirse zıt taraflardaki üç kesişim noktasının Pascal çizgisi denilen bir düz çizgi üzerinde olduğunu söyler.
Pascalın çalışması yaşına göre o kadar ileri seviyedeydi ki Descartes onu babasının yazdığından neredeyse emindi. Mersenne gerçekten de Pascalın kendisinin yazdığının garantisini verdiği zaman ise Descartes Koniklerle ilgili ispatları diğer eski düşünürlerden daha uygun bir şekilde sunmasını ilginç bulmuyorum, ancak bu konudaki diğer hususlar pek 16 yaşındaki bir çocuğun aklına gelebilecek şeyler değil. demiştir.
O zamanlar Fransada ofisler ve mevkiler alınıp satılabiliyordu. 1631 yılında Etienne Cour des Aides ikinci başkanlığı olan mevkisini 65,665 livreye satmıştır. Bu para bir devlet tahviline yatırılmıştır ve buradan çok fazla olmasa da oldukça rahat yaşamalarını sağlayacak bir gelir elde etmişlerdir. Böylelikle Parise taşınıp oranın keyfisi sürebilmişlerdir. Fakat 1638 yılında Richelieu Otuz Yıl Savaşını devam ettirmeye çalıştığı için paraya ihtiyacı olmasından dolayı devlet tahvillerini temerrüt etmiştir. Bu nedenle Etienne Pascalın değerleri aniden neredeyse 66,000 livreden 7,300 livrenin altına düşmüştür.
Birçok insan gibi sonunda Etienne de Kardinal Richelieunün mali politikalarına karşı duruşundan dolayı Parisi terk etmek zorunda kaldı. Bu esnada üç çocuğunu muhteşem güzellikteki komşuları Madame Sainctotun gözetimine bıraktı. Daha sonra ancak Jacqueline Richelieunün de seyircisi olduğu bir çocuk tiyatrosunda iyi oynadığı zaman Etiennee af çıktı. Zamanla Etienne tekrar kardinal ile arasını düzeltti ve 1639 yılında vergi kayıtları tam bir kaos halinde olan Rouen şehrinde kralın vergi toplayıcılığına atandı.
1642 yılında, daha 19 yaşında bile değilken, babasının bitmek tükenmek bilmeyen, aşırı yorucu vergi hesaplamalarına yardımcı olmak için toplama ve çıkarma yapabilen mekanik bir hesap makinesi geliştirdi (Pascaline). Bu güne kadar gelmiş olduğu bilinen 8 Pascalineden dördü Paristeki Musée des Arts et Métiersde, biri Almanyadaki Zwinger müzesinde bulunmaktadır. Bu makineler 400 yıl boyunca mekanik metotla yapılan hesaplamalara, hatta sonra bilgisayar mühendisliğine öncülük edecek olmasına rağmen ticari açıdan başarılı olamamıştı. Bunun nedenlerinden biri pratikte kullanılmak için henüz elverişsiz olmasıydı, fakat asıl nedeni fazlasıyla pahalı olmasıydı. Pascal daha sonraki 10 yıl içerisinde de tasarımını geliştirmeye devam etti ve onun tasarımına dayanarak 50 civarı daha makine yapıldı.
Matematiğe Katkıları
Pascal hayatı boyunca matematiği etkilemeye devam etmiştir. Pascalın 1653 yılındaki Traité du triangle arithmétique diye geçen Aritmetik üçgen üzerinde incelemesi, binom çarpanlarını uygun bir tablo halinde tanıtmıştır (Pascal üçgeni).
Tablodaki sayıları bir özyineleme formülü şeklinde belirtmiştir. (m + 1)inci satır ve (n + 1)inci sütundaki sayı tmn olsun. O zaman m = 0, 1, 2, ... ve n = 0, 1, 2, olduğu durumlarda tmn = tm1, n + tm, n1 olur. Sınır koşulları tm,−1 = 0, t−1, n = 0, m = 1, 2, 3, ... ve n = 1, 2, 3, ... Üreteç t00 = 1dir.
Pascal, bir ispat ile sonlandırmıştır:
1654 yılında kumar problemleri ile ilgilenen bir arkadaşının teşvik etmesi sonucu, bu konuda Fermat ile haberleşmiştir ve bu birlikte çalışma sonucu Olasılık Kuramı ortaya çıkmıştır. Arkadaşının adı Antoine Gombaud (lakabı Chevalier de Méré) idi ve belirtilen problem, iki kişinin bir şans oyunu oynarken oyunu birisi kazanmadan önce bitirmek istemesi ve o anki şartlara bakarak her birinin oyunu kazanma olasılığına göre ödülün adil olarak dağıtılması problemiydi (puanlar problemi). Bu tartışmadan itibaren olası değer kavramının tanımı yapılmıştır. Pascal daha sonra (Pensées adlı eserinde) Tanrı inancını ve namuslu bir yaşamı savunmak için olasılığa dayanan bir argüman kullanmıştır (Pascalın kumarı). Pascal ve Fermatın yaptığı olasılıklar hesaplaması çalışmaları, daha sonra Leibnizin Kalkülüs formülasyonuna önemli bir temel oluşturmuştur.
1654 yılındaki dini bir tecrübesinden sonra Pascal matematik alanında çalışmayı bırakmıştır.
Matematik Felsefesi
Pascal, matematik
felsefesine en büyük katkısını De
l'Esprit géométrique ("Of the Geometrical Spirit") eseri ile
sağlamıştır. Bu eser aslında "Petites-Ecoles de
Port-Royal" ("Little
Schools of Port-Royal") isimli ünlü bir geometri kitabına giriş olarak
yazılmıştır. Bu çalışması ölümünden ancak 1 asır sonra yayınlanmıştır. Burada
Pascal, gerçeklerin keşfedilmesi meselesi için kullanılan metodun en ideal
halinin daha önceden saptanmış gerçekler hakkındaki tüm önermelerin ortaya
çıkarılması olduğunu savunmuştur. Aynı zamanda bunun imkansız olduğunu iddia
etmiştir çünkü önceden saptanmış gerçeklerin desteklenmesi için başka
gerçeklere ihtiyaç vardır ve bu nedenle ilk ilkelere ulaşılamayacaktır. Buna
dayanarak, Pascal geometride kullanılan prosedürün, bazı ilkelerin doğru
varsayılması ve diğerlerinin onlara dayanılarak geliştirilmesi yoluyla da olsa,
olabileceği en mükemmel durumda olduğunu savunmuştur. Buna rağmen varsayılan
ilkelerin doğruluğunu test etmek için bir yol bulunmamaktadır.
Pascal, De l'Esprit géométrique eserini bir
tanım teorisi geliştirmek için de kullanmıştır. Pascal, iki çeşit tanımı
ayırmıştır: Yazar tarafından tanımlanan alışılagelmiş etiketler olarak geçen
tanımlar ve dilin içerisinde olup, kastedilen şeyi doğallıkla belirttiği için
herkes tarafından anlaşılan tanımlar. İkinci tip tanım, esasçılık felsefesinin
ayırt edici özelliğidir. Pascal, bilim ve matematiğin biçimcilik felsefesini
Descartesın formüle ettiği gibi kabul etmesi gerektiğini savunarak, sadece
birinci tip tanımın bu alanlar için önemli olduğunu iddia etmiştir.
De l'Art de persuader ("On the Art
of Persuasion") eserinde Pascal geometrinin aksiyomatik metodunu, özellikle de
sonuçların dayandırıldığı aksiyomlara insanların nasıl inandığı sorusunu daha
derinden incelemiştir. Pascal, insan metodlarıyla bu aksiyomlarda ve sonuçlarda
kesinliğe ulaşmanın imkansızlığı konusunda Montaigne ile hemfikir olmuştur. Bu
ilkelerin ancak sezgi yoluyla anlaşılabileceğini ve bu durumun gerçekleri
ararken Tanrıya itaat etmenin gerekliliğini vurguladığını ileri sürmüştür.
Fiziki Bilimlere Katkıları
Pascalın
hidrodinamik ve hidrostatik alanındaki çalışmaları hidrolik akışkanlar
konusunda yoğunlaşmıştır. Hidrolik pres (hidrolik basınç kullanarak kuvveti
arttırma) ve şırınga, icatları arasındadır. Hidrostatik basıncın sıvının
ağırlığına değil yükselti farkına bağlı olduğunu kanıtlamıştır. Bu prensibi
göstermek için su dolu bir fıçıya ince uzun bir tüp bağlayıp tüpü bir binanın
üçüncü katının yüksekliğine kadar su ile doldurmuştur. Bu durum fıçıdan su
sızmasına sebep olmuştur ve daha sonra bu deney Pascalın fıçı deneyi adını
almıştır.
Pascal, 1646 yılı
itibarıyla Evangelista Torricelli'nin barometrelerle olan deneyini
öğrenmiştir. Cıva ile dolu bir tüpün cıva ile dolu bir kaba batırılması ile
gerçekleşen bir deneyin benzerini yapmış biri olarak, nasıl bir gücün cıvanın
bir kısmını tüpün içinde tuttuğunu ve tüpün üzerindeki boşluğu neyin
doldurduğunu sorgulamıştır. O zamanlar çoğu bilim insanı orada vakum yerine
görünmez bir maddenin olduğunu ileri sürmüştür. Bu düşünce, evrenin görünür ya
da görünmez bir madde olduğunu ve bu maddenin daima hareket halinde olduğunu
savunan Aristocu düşünceye dayanmaktadır. Hatta Aristo hareket eden her şeyin
başka bir şey tarafından hareket ettirildiğini iddia etmiştir. Bu nedenle,
Pascalın zamanında yaşamış ve Aristonun fikirlerine göre eğitilmiş bilim
adamlarına göre vakum imkansızlıktır. Nasıl mı? Kanıt olarak şunlar
gösterilmiştir:

Cam tüpün içindeki vakum
denilen şeyin içinden ışık geçebilmektedir.

Aristo her şeyin hareket
ettiğini ve bir şey tarafından hareket ettirildiğini yazmıştır.

Sonuç olarak, ışığın cam tüpün
içindeki hareketini sağlamak için tüpün içinde bir şey olması gerektiğine göre,
tüpün içindeki vakum olamaz. Başka herhangi bir yerde de vakum olamaz. Vakum
-her şeyin yokluğu, hiçbir maddenin var olmaması- düpedüz imkansızdır.
Bu yolda başka
deneylerle ilgilenirken, 1647 yılında Pascal Experiences nouvelles touchant le vide ("New Experiments with
the Vacuum") adlı, çeşitli sıvıların hangi dereceye kadar hava basıncı ile
desteklenebildiğinin basit kurallarını anlatan eserini çıkarmıştır. Aynı
zamanda bu eserde, barometre tüpündeki boşluğun vakum olmasının da nedenlerini
vermiştir.
19 Eylül 1648de,
Pascalın arkadaşça ama ısrarcı kışkırtmalarından sonra Pascalın ablası
Gilbertenin eşi Florin Périer, Pascalın teorisi için büyük önem
taşıyan gerçekleri bulma görevini gerçekleştirebilmiştir. Périer tarafından
yazılan rapor der ki:
Geçen Cumartesi
hava biraz şüpheliydi... ama o sabah saat 5 civarında... Puy-de-Dome görülebiliyordu
... ben de denemeye karar verdim. Clermont şehrinden bir takım
önemli insanlar yükselmeyi yapacağım zaman onlara haber vermemi istemişti
... Bu büyük çalışmada onların yanımda olmasından mutluluk duymuştum
... saat 8de Minim Fathers
bahçelerinde buluştuk, burası şehirdeki en düşük yükseltiye sahipti... önce 16
poundluk cıvayı kaba koydum... sonra birkaç cam tüp aldım... hepsi 4 feet
uzunluğundaydı ve bir ucu hava geçirmez şekilde kapalı, bir ucu açıktı
... sonra tüpleri kabın içine yerleştirdim... tüpteki cıvanın kaptakinden
26" ve 31⁄2 çizgi daha yüksekte durduğunu gördüm Aynı deneyi iki kere daha
aynı noktada tekrarladım... her seferinde aynı sonuca vardım
Tüplerden birini
kaba bağladım ve cıvanın yüksekliğini işaretledim Minim kardeşlerden biri
olan Father Chastinden gün içinde durumda herhangi bir değişiklik olursa diye
izlemesini istedim Diğer tüpü ve cıvanın bir kısmını aldım Puy-de-Domeun tepesine
yürüdüm Orası manastırdan yaklaşık 500 kulaç daha yüksekteydi orada deneyi
tekrarladığımda tüpteki cıvanın sadece 23" ve 2 çizgi yüksekte olduğunu
gördüm... Deneyi zirvenin değişik noktalarında 5 kez dikkatle tekrarladım
... her seferinde aynı yüksekliği buldum...
Pascal, deneyi
Pariste 50 metre yükseklikteki Saint-Jacques-de-la-Boucherie kilisesinin çan
kulesinin tepesine bir barometre çıkararak tekrarlamış ve cıvanın 2 çizgi düştüğünü
görmüştür.
Her boşlukta bir
maddenin bulunmasının zorunlu olduğu eleştirisine karşı Pascal, Estienne Noele cevap olarak 17. yüzyılın en büyük
ifadelerinden birini vermiştir. Karl Popperın popülerleştirdiği bu ifade, bilimsel teorilerin
çürütülebilirliklerine göre karakterize edilmesi fikrinin dikkat çeken bir
öngörüsüdür: Bir hipotezin doğruluğunu göstermek için bütün olguların onu
izlediğini göstertmek yeterli olmaz; fakat, eğer hipotez olgulardan herhangi
birinin tersine bir yol izliyorsa bu onun yanlışlığını ortaya çıkarmak için
yeterlidir. Pascalın vakumun varlığı konusundaki ısrarı, Descartes da dahil
olmak üzere diğer seçkin bilim adamları arasında çatışmaya yol açmıştır.
Pascal, sürekli
hareket makinesi arayışındayken ruletin ve rulet tekerleğinin ilkel bir halini
ortaya çıkarmıştır.
Yetişkin Hayatı, din, felsefe ve edebiyat
Zaten insan dediğin
doğada nedir ki? Sonsuzluğun karşısında hiçbir şey, hiçliğin karşısında her
şey, hiçbir şey ve her şey arasında bir orta nokta ve ikisini de anlamaktan son
derece uzak. Bir şeylerin başlangıcı ve sonu ondan delinmez bir sırla ele
geçirilemez bir şekilde saklanmış. İçine sürüklendiği hiçliği de, içinde
kaybolduğu sonsuzluğu da görebilmekten eşit derecede aciz.
Blaise Pascal, Pensées No. 72
Din Değiştirme
1646 yılının
kışında, Pascalın 58 yaşındaki babası Rounenin buzlu bir sokağında kayıp
düşerek kalçasını kırmıştır. Adamın yaşı ve 17. yüzyıl'da tıbbın durumuna
bakılırsa, kırık bir kalça ciddi bir sağlık problemiydi, belki de ölümcüldü.
Paristeki en iyi iki doktor Rouende yaşıyordu: Monsieur Doctor Deslandes ve
Monsieur Doctor de La Bouteillerie. Büyük Pascal... kendine bu adamlardan
başkasının tedavi etmesine izin vermezdi bu iyi bir seçimdi çünk yaşlı adam
kurtuldu ve tekrar yürüyebildi... Fakat tedavi ve eski haline gelmesi üç ay
sürdü, bu esnada La Bouteillerie ve Deslandes evlerinde misafir oldu.
İkisi de Jansenizm
denen bölücü bir Katolik grubun savunucusu olan Jean Guillebertin
takipçisiydi. Hala epey küçük olan bu grup o zamanlar Fransız Katolik
topluluğuna şaşırtıcı baskınlar yapıyordu. Şiddetli Augustinismi
destekliyordu. Blaise doktorlarla sık sık konuşuyordu ve babasının başarılı
tedavisinden dolayı onlardan Jansenist yazarların çalışmalarını ödünç almıştı.
Pascal bu dönemde bir ilk dönüşüm yaşadı ve takip eden yılda teolojik konular
hakkında yazmaya başladı.
Pascal bu ilk dini
bağlantısından uzaklaştı ve daha sonra birkaç yıllık bir, biyografi
yazarlarının deyimiyle, dünyevi dönem yaşadı. (1648 - 1654) 1651 yılında
babası öldü ve mirasını Pascal ve Pascalın vasiliğini yaptığı
Jacquelinee bıraktı. Jacqueline, yakında Port-Royalın Jansenist rahibe
manastırına aday olacağını açıkladı. Pascal oldukça etkilenmiş ve üzülmüştü,
fakat bunun sebebi kardeşinin seçimi değil, kendisinin sağlığının iyi
olmamasıydı. Onun da Jacquelinee ihtiyacı vardı.
Bir anda Pascal
evinde savaş çıkmıştı. Blaise Jacquelinee gitmemesi için yalvarıyordu ama o
son derece kararlıydı. Kalmasını emretti ama o da işe yaramadı. Bu durumun
özünde... Blaisein terkedilme korkusu yatıyordu eğer Jacqueline
Port-Royale girerse, mirasının geride bırakmak zorunda kalacaktı ama hiçbir
şey fikrini değiştirmiyordu.
1651 yılının sonuna
doğru kardeşler arasında ateşkes yapıldı. Yeterli olacak kadar aylık cep harçlığına
karşılık Jacqueline mirasını kardeşine devretti. Gilberte mirasının kendi
kısmını zaten çeyiz (başlık parası) olarak vermişti. Ocakın başlarında
Jacqueline Port-Royale gitmek üzere ayrıldı. O gün, kardeşi için endişelenen
Gilberteye göre salonda bekleyen Jacquelinei görmeden, çok üzgün bir halde
odasına çekildi 1653 Haziranının başlarında, görünüşe göre Jacquelinein
bitmeyen eziyetleri sonucu, Pascal kardeşinin tüm mirasını resmi olarak
tarikat kokuları almaya başladığı Port-Royale devretti. Babasının mirasının
üçte ikisinin gitmesiyle, 29 yaşındaki Pascal soylu yoksulluğa mahkum oldu.
Bir süre bekar
hayatı yaşadı. 1654 yılında, Port-Royaldeki kardeşine yaptığı ziyaretler
sırasında dünya işleri onu iğrendirdi fakat Tanrıya yakınlaşmadı.
Ölümün Yakınından Geçme
23 Kasım 1654te,
gece 10:30 - 12:30 arası, Pascal yoğun bir dinsel imgelem görmüş ve bu deneyimi
anında kendine kısa bir not olarak kaydetmiştir. Not şöyle başlar: Ateş.
Abrahamın Tanrısı, Isaacin tanrısı, Jacobun tanrısı, bilim damları ya da
filozoflarınkiler değil ve Psalm 119:16dan bir alıntıyla sonlanır: Sözünü
unutmayacağım. Amin. Görünüşe göre bu belgeyi dikkatli bir şekilde ceketine
dikmiş ve kıyafet değiştirdiğinde yeni kıyafetine aktarmıştır, hizmetçilerinden
biri tesadüfen ölümünden sonra bunu fark etmiştir. Bu eser Memorial olarak bilinmektedir. İnancı ve dine bağlılığı
canlanmıştır ve Pascal 1655 Ocakta Port-Royaldeki iki manastırdan eski
olanını iki haftalığına inzivaya çekilmek için ziyaret etmiştir. Takip eden
dört yıl boyunca düzenli olarak Port-Royal ile Paris arasında yolculuk
etmiştir. Tam bu noktada, yani dönüşümünün hemen ardından, din üzerine yazdığı
en büyük eseri olan Provincial Lettersı
yazmaya başlamıştır.
The Provincial Letters
Pascal 1656dan
başlayarak, modern çağların başlarında Katolik düşünürlerin (özellikle
cizvitlerin) kullandığı etik bir method olan safsataya karşı unutulmaz
saldırılarını yayımlamıştır. Pascal, safsatanın ahlaki gevşekliği ve diğer
bütün günahları haklı çıkarmak için karışık muhakeme yapılmasından ibaret
olduğunu ilan etmiştir. 18 mektup serisi 1656 - 1657 yılları arasında Louis de
Montalte takma adı altında yayımlanmış ve
XIV. Louisyi öfkelendirmiştir. Kral, 1660 yılında kitabın
parçalanıp yakılmasını emretmiştir. 1661 yılında, formüler tartışmanın
ortalarında Port-Royaldeki Jansenist okula el koyulmuş ve kapatılmıştır; okul
ile ilgisi olanlar da Jansen öğretilerini kafirlikle suçlayan 1656 papalık
mühürlü belgeler imzalamıştır. 1657deki son mektup, Papa VII.
Alexandera karşı gelmiştir.
Papa Alexander bile resmi olarak onlara zıt düşse de Pascalın argümanları
tarafından ikna edilmiştir.
Mektupların dini
etkileri bir yana, Provincial Letters
edebi eser olarak popüler olmuştur. Pascalın mizahı, alayı ve saldırgan
taşlamayı argümanlarında kullanması bu mektupları umumi kullanıma uygun hale
getirmiş ve Voltaire ve Jean-Jacques Rousseau gibi ileri dönemlerde yaşamış Fransız
yazarların düzyazılarını etkilemiştir.
Provincial Letters aynı zamanda övgü de almıştır.
Örneğin Charles Perrault mektuplar hakkında şunları yazmıştır: Bir yazıda
olması gereken her şey orada - dilin saflığı, düşüncenin asilliği, muhakemenin
sağlamlığı, usta şakacılık ve baştan sona uyum başka yerde bulunamaz.
The Pensées
Pascalın ölümüden
sonra Pensées ("Thoughts",
Düşünceler) olarak anılacak olan en etkileyici teolojik eseri ölümünden önce
tamamlanmamıştı. Eser, Hristiyan inancının devamlı ve mantıklı incelemesi ve
savunucusu olmuştur, zaten orijinal adı da Hristiyanlık dininin savunması
anlamına gelen Apologie de la religion
Chrétiennedir. ("Defense of the Christian Religion") Ölümünden
sonra bulunan çok sayıda karalama, 1669 yılında kitap olarak bastırılmıştır.
Kitabın adı Pensées de M. Pascal sur la
religion, et sur quelques autres sujets ("Thoughts of M. Pascal on
religion, and on some other subjects", M. Pascalın din ve bazı diğer
konular üzerindeki düşünceleri) olmuştur ve daha sonra yakın zamanda bir
klasik haline gelmiştir. Apologieninbaşlıca stratejilerinden biri şüphecilik ve stoacılık felsefelerinin
çatışıklığını kullanmaktır. Bir yanda Montaigne diğer yanda ise Epiktetosun
canlandırmalarıyla, inanmayan kişiyi çaresizlik ve kafa karışıklığına
sürükleyerek onun Tanrıyı benimsemesini sağlamaktır.
Pascalın Penséesinin Fransız düzyazıları
arasında ciddi anlamda bir başyapıt ve dönüm noktası olacağı düşünülüyordu. Sainte-Beuve özellikle bir
bölümden söz ederken (Düşünce #72), Fransız dilinde yazılmış en iyi sayfa
diyerek övgüyle bahsetmiştir. Will Durant ise Fransız
düzyazıları arasındaki en etkili ve güzel kitap diyerek övmüştür. Pascal, Penséesde
birkaç felsefi paradoksu incelemiştir: sonsuzluk ve hiçlik, inanç ve neden, ruh
ve madde, ölüm ve yaşam, anlam ve boşunalık - görünen o ki alçak gönüllülük,
cahillik ve nezaket dışında kesin bir sonuca varamamıştır. Bunların hepsini
birleştirerek Pascalın Kumarını geliştirmiştir.
Son Çalışmaları ve Ölümü
T.
S. Eliot hayatının bu döneminde Pascalı Münzeviler arasında bir dünya adamı,
dünya adamları arasında bir münzevi şeklinde tanımlamıştır. Pascalın münzevi
yaşam tarzı, insanın acı çekmesinin doğal ve gerekli olduğunu söyleyen bir
inançtan türemiştir. 1659 yılında Pascal ciddi anlamda hastalanmıştır. Son
yıllarında sık sık doktorlarının bakımını reddedip, Hastalık Hristiyanların
doğal halidir. demiştir.
XIV. Louis, 1661
yılında Port-Royaldeki Jansenist hareketi bastırmıştır. Buna cevap olarak,
Jansenistlerin pes etmemesini sağlamak için Pascal son eserlerinden biri olan Ecrit sur la signature du formulairei
("Writ on the Signing of the Form") yazmıştır. O yıl içinde kardeşi
Jacqueline vefat etmiştir, bu durum Pascalın Jansenism üzerine yaptığı
tartışmalara bir son vermeye ikna etmiştir. Pascalın son büyük başarısı,
mekanik dahiliği sayesinde, belki de ilk otobüs hattını açarak, insanların
Paris içinde birçok koltuğu olan bir taşıt ile yolculuk etmesini sağlamaktır.
1662 yılında
Pascalın hastalığı daha şiddetli bir hale gelmiş ve duygusal durumu kardeşinin
ölümünden beri ciddi bir şekilde kötüleşmiştir. Sağlığının hızlı bir şekilde
kaybolduğunun farkında olarak hastanedeki çaresiz hastalıklar kısmına gitmek
için bir yol aramıştır fakat doktorları taşınmak için durumunun fazla değişken
olduğunu açıklamışlardır. 18 Ağustos 1662de Pariste, Pascal havale
geçirmiştir ve ölmek üzere olan kişinin vücuduna rahibin kutsal bir yağ
sürmesiyle yapılan extreme
unction denilen Katolik kilisesi ayini yapılmıştır. Ertesi sabah vefat etmiş
ve Saint-Etienne-du-Mont mezarlığına
gömülmüştür. Son sözleri Tanrının beni asla terk etmemesi dileğiyle...
olmuştur.
Yapılan otopsi
sonucu midesinde ve karın bölgesindeki diğer organlarındaki ciddi problemlerin
yanı sıra beyninde de hasar olduğu ortaya çıkmıştır. Otopsiye rağmen bozuk
sağlığının nedeni hiçbir zaman tam olarak saptanamamıştır. Yapılan tahminlere
göre verem, mide kanseri ya da ikisinin birleşimi olduğu söylenmektedir.
Pascala eziyet eden baş ağrılarının da genel olarak beyin lezyonundan kaynaklı
olduğu düşünülmektedir.
Mirası
Pascalın bilime
katkılarının şerefine Pascal adı basınç birimine, bir programlama diline ve
Pascal Kuralına (hidrostatikte önemli bir kural) verilmiştir. Ayrıca yukarıda
bahsedildiği gibi Pascal üçgeni ve Pascalın kumarı da hala onun adını
taşımaktadır.
Pascalın matematiğe
yaptığı en etkileyici katkı olasılık kuramını geliştirmesi olmuştur. İlk olarak
kumar oynanırken uygulanmıştır fakat günümüzde ekonomi alanında, özellikle aktüaryel
bilimlerde, çok önemli bir yer kaplamaktadır. John Ross yazmıştır ki: Olasılık
kuramı ve onu takip eden buluşlar belirsizlik, risk, karar verme ve bireylerin
ya da toplumun gelecekteki olayların gidişatını etkileme kabiliyetine bakış
açımızı değiştirmiştir. Fakat şu da bilinmelidir ki, Pascal ve Fermat olasılık
kuramı ile ilgili oldukça önemli başlangıç çalışmaları yapmalarına rağmen, bu
alanı çok fazla geliştirememişlerdir. Christiaan Huygens, Pascal ve Fermat ile haberleşmesi ile
konuyu öğrenmiş ve bu konu ile ilgili ilk kitabı yazmıştır. Daha sonra kuramın
geliştirilmesine katkıda bulunanlar arasında Abraham
de Moivre ve Pierre-Simon Laplace da vardır.
Edebiyatta, Pascal
Fransız klasik döneminin en önemli yazarlarından biri olarak kabul edilir ve
bugün, Fransız düzyazısının en büyük ustalarından biri olarak okunmaktadır.
Taşlamayı ve ince esprileri kullanım biçimi daha sonraki polemikçileri
etkilemiştir. Edebi eserlerinin içeriği en iyi René Descartesin rasyonalizmine karşı kuvvetli aykırılığıyla ve ana
telafi edici felsefe olan empirizmin de önemli gerçekleri saptamadaki
yetersizliği ile ilgili eş zamanlı iddialarıyla hatırlanmaktadır.
Fransada, Blaise Pascal Chair denilen prestijli senelik ödüller, araştırmalarının Ile de France bölgesinde yürütülmesi için olağanüstü
uluslararası bilim adamlarına verilmektedir. Clermont-Ferranddaki
üniversitelerden birine onun adı verilmiştir. (Université Blaise Pascal)
Ontario, Kanadadaki University of Waterloo Pascalın adına her yıl matematik
yarışması düzenlemektedir.
Roberto Rossellini, orijinali 1971 yılında İtalyan
televizyonlarında yayınlanan Blaise Pascal isimli bir biyografik film
yönetmiştir. Pascal, Don Cupitt tarafından sunulan 1984 yılındaki BBC
Two belgeseli Sea of Faithe de konu olmuştur. bir tür filozof olmuştur ve bunu bilen kimse olmamıştır
Çalışmaları
Essai pour les coniques (1639)
Experiences nouvelles touchant le vide (1647)
Traité du triangle arithmétique (1653)
Lettres provinciales (165657)
De l'Esprit géométrique (1657)
Ecrit sur la signature du formulaire (1661)
Pensées