Turan Kitabı

Kitabın Serüveni
20. yüzyıl Türkçülük tarihinde oldukça önemli bir yere sahip Turan isimli kitap, neşredilişinden başlamak üzere uzun süre sahipsiz kalmıştır. Kitap hakkında bugüne kadar pek çok yazar birbirinden ilginç yazılar kaleme almıştır.
Eser Ahmet Ferit Bey, tarafından 1914 (R. 1330) yılında Sinopta sürgün olduğu dönemlerde yazılıp İstanbulda neşrettirilmişti. Tekin müstearıyla yazılan bu kitap, araya giren Umumi Harp ve Milli Mücadele gibi büyük siyasi olaylar arasında pek fazla düşünülmeden kütüphane ve kitapçı kataloglarında Tekin Alp müstearının sahibine, yani Moiz Kohene atfedilmiş ve bu yanlış bilgi günümüze kadar devam etmiştir. Kitabın içeriğinde özellikle vurgulanan Turan ve Türkçülükle ilgili çok önemli fikirler, bu kitabın tam anlamıyla kime ait olduğu gerçeğinin ortaya çıkmasını zorlaştırmıştır ki bu nedenle bazı yazarlar, kitabı Moiz Kohene atfederek, yanlış değerlendirmelerde bulunmuşlardır. M. Ertuğrul Düzdağ, Dünden Yarına kitabında şu hükümlerde bulunmuştur: Bir Yahudinin zinde ve pür hayat Türklük hakikat-ı ırkıyyesine olan bu aşkından anlıyoruz ki Türkçülük cereyanından asıl maksat, Türklere faydalı olmak değil; onların bin yıldır gönüllerinde yaşattıkları İslam imanı ve kardeşlik hissi yerine başka bir şey koymak imiş.
Turan hakkındaki ikinci yanlışın sahibi Sadık Albayrak, Devrimin Çakıl Taşları isimli eserinde kitabı Moiz Kohene atfederek şu kanaate varmıştır:
Yine aynı tarihte yazdığı Turan adlı eserinde Türklerin Turan idealinde titreyerek ayılacaklarını yazmıştır. Bunun sonunda da sinelerinde Cengizlerin tahtı kurulmuş olacaktır. Yani açıkça barbar bir Türk kavmi isteniyor, Cengizin yolu salık veriliyordu. Kendi Yahudi ırkçılığından soyutlanmış olarak bütün çalışmasını Türkçülük üzerine teksif ederek asrın ırkçılık asrı olduğunu söylüyor, milleti bölmek için, daha doğrusu Müslümanların ümmet bağını koparmak için bile bile diğer kavimleri de ırki bağlara sarılmayı, ırki ve kavmi gruplar teşekkül ettirmeyi planlıyordu.
Bir Osmanlı Yahudisine atfedilen Tekin hikayesine son senelerde bir Yahudi Türkiyatçısı olan Jacob M. Landau da katılmış ise de yeni bir şey söylememiş ve böylece bir Türke ait olup bir Yahudiye atfedilen müstear meselesinde Türk araştırmacılarının yanlışına O da ortak olmuştur. Jacob M. Landau, Tekinalp Bir Türk Yurtseveri adlı çalışmasında Turan hakkında şu değerlendirmelerde bulunmuştur:
1914te İstanbulda Türkçe olarak basılan Turan da, bütün Türk asıllı insanların mutlu vatanı Turanı ve bunun politik geleceği üzerine çeşitli varsayımların irdelendiği Büyük Türklük üzerine uzunca bir çalışmaydı. Ancak, kitabın yazarının kimliğini sorgulamak yerinde olur. Türkiyede aralarında Ankara Milli Kütüphanesi de bulunmak üzere birçok ünlü kütüphanenin katalogları, kaynakça araştırmaları ve konunun uzmanları, Turanın yazarının Tekinalp olduğunu iddia ederler. Bununla beraber cevaplanması gereken iki soru var. Birincisi, kitap M. Kohenin daha önce ya da sonraki zamanda hiç kullanmadığı Tekin ismiyle imzalanmış olması. İkinci olarak, yazılarında ya da kendi hal tercümesinde bu esere hiç gönderme yapmamış, listesine katmamıştır. Yine de Turanın, kapsadığı fikirlerin Tekinalpe ait olması açısından, Onun tarafından yazıldığı söylenebilir. Ayrıca Kemalist dönemde Turanizmin Türkiyedeki rejime ters düştüğü devrede, Tekinalp bu kitabın sahipliğini üstlenmeyi istememiş olabilir. Bu kanıtlar tamamen ikna edici olmasa da Tekinalpin Turanın yazarı olduğu iddiasını çekinceli olarak kabul edebiliriz.
Görüldüğü gibi mesele iyice içinden zor çıkılır bir hal almıştır. Halbuki hiçbir araştırmacı Moiz Kohenin müstearını neden kısaltmış olduğu meselesi üstünde durmak ihtiyacını duymamıştır. Bu hususta cesurane hüküm vermemek için elde kafi işaretler vardı.
Evvela müstear kısaltılmıştı, bunu niçin ve hangi gerekçe ile yapmış olabilirdi? M. Kohen, Tekinalp yerine niçin Tekini tercih etmişti? İkincisi eserlerinin listesini verirken makalelerini bile zikrettiği halde, pek de küçümsenemeyecek hacimdeki (143 s.) bir kitabını niçin zikretmemişti? Üçüncüsü, daha sonra aynı mesele etrafında yazmış olduğu Kemalizm ve Türk Ruhu gibi kitaplarında Turan, bir satır halinde bile olsa, niçin hatırlanmamıştı? Nitekim Turanın yazarı için de Türk Yurdunda çıkan (1914/1330) tanıtma yazısında Tekin müstearı adı altında gizlenen Turan muharriri Osmanlı-Türk muharrir ve edipleri arasında şayan-ı dikkat bir mevki işgal etmiş olan bir zattır denilmektedir. Kısaca Turanın bir Türkün kaleminden çıktığı gerçeğinin delili Türk Yurdu mecmuasında bulunuyordu ve bu Türkün ismi Ahmet Ferit Tekti.
Kitabın İçeriği
Kitabın içeriği de en az kitabın serüveni kadar ilginçtir. II. Meşrutiyet devri Turancılık düşüncesinin en dikkate değer beyannamelerinden biri olarak kabul edilmesi gereken Turan 1914 tarihinde neşredilmiştir. Kitap Necati Kültepe tarafından yeni harflere çevrilerek ve başına Emel Esin ile Prof. Dr. Ali Birincinin açıklamaları derç edilerek ve kitabın son bölümüne kitabın eski yazılı şekli eklenerek Turan Kültür Vakfı tarafından 1999 Ekiminde yeniden yayınlanmıştır. Yüz kırk üç sayfa olan bu kitap birbirine bağlı dokuz makaleden oluşmaktadır. Bu makaleler: Turan, İl Handan Cengiz Hana, Çinli Pençesi ve Rus Çizmesi, Altın Soy, Altın Yurt, Yeşil ve Sarı Ova, Hanbalıktan Sultanbalıka mı?, Baygölden Güzeldenize mi?, Yeni Turan, Yeni Cengizliktir.
Turan
Turan isimli makalede Turan tabirinin, tarihi bir tabir olmadığı, sadece coğrafi bir isim sanılan İtalya gibi onun da ileride gerçekleşmesi pek mümkün Türk Birliğinin adı olduğu anlatılmaktadır. Bugün Türkleri esir tutan Rusya ve Çinin, diğer İmparatorluklar gibi bir gün yıkılacağı ve Büyük Turanın ayağa kalkacağı belirtilmektedir. Yazara göre: Turan Türkü bir gün gelecek titreyecek ve ayağa kalkacaktır. Türklerin, fikr-i milliyet ile yanan sineleri üzerine yeni Cengizlerin altın tahtları kurulacaktır. Çünkü Turan, bir tabir-i tarih değil; bir hakikat-ı ırkiyedir. Çünkü Türklük yaşayan zinde ve pür hayat bir milliyettir.
İl Han'dan Cengiz Han'a
İl Handan Cengiz Hana makalesinde Türklerin tarih sahnesine çıkışı ve tarihi seyirleri betimlenmektedir. Türklerin Ergenekonda türeyişleri, Hyung-nu Devletini kurmaları, Çinlilerle temasları ile Çin Seddinin oluşumu, Göktürk (Tu-Kiyo) Devletini teşekkül ettirmeleri, Orhun Abideleri, Uygur Devleti, Türklerin batıya göçleri, İslamla tanışmaları, Selçuklu Devletini kurmaları, Doğudan gelişen büyük Moğol hücumu ile Turanın bütün azamet ve mehabetiyle kuruluşu ve parçalanması, Timur ve Devleti ve bu tarihten itibaren Türklüğün içine düştüğü vahim durum ayrıntılı bir şekilde tasvir edilmiştir.
Çinli Pençesi ve Rus Çizmesi
Çinli Pençesi ve Rus Çizmesi adlı makalesinde ise Çin ve özellikle Rusların orta zamanlarda, Turanda büyük Türk Devletlerinin yıkılmasıyla beraber, bu coğrafyalarda 20. yüzyıla kadar yaptıkları siyasi ve askeri faaliyetler anlatılmaktadır. Yine Rusların küçük bir knezlikten Orta Asya ve Sibiryayı işgal eden, 18. yüzyıldan sonra da Osmanlı Devletini tehdit eden bir güç haline gelişi aktarılmıştır.
Altın Soy
Altın Soy adlı makalesinde 19. yüzyıl ve 20. yüzyıl başlarında dünyanın çeşitli coğrafyalarında yaşayan Türkler ve sayılarından bahsedilmektedir. Bu Türklerin, bugün hangi Devletlerin sınırları içinde yaşadıkları anlatılmıştır. Yazara göre:Türk yaşıyor, o halde, Turan da bir hakikat olacaktır. Çünkü Devlet ölür. Fakat millet asla ölmez, yaşar. Millet yaşayınca da, bir vatan bir istikbal, bir Turan muhakkak doğacak ve yaşayacaktır
Altın Yurt
Altın Yurt adlı makalesinde ayrıntılı olarak Türkün yaşadığı coğrafyanın özellikleri, Turandan geçen ticaret yolları, geçit noktaları, Turan şehirleri ve bu şehirlerin özellikleri, iklim ve bitki örtüsü, rüzgarları, yeraltı ve yerüstü zenginlikleri anlatılmıştır.
Yeşil ve Sarı Ova
Yeşil ve Sarı Ova makalesinde ise Altın Yurtta olduğu gibi özellikle Turanın iklimi ve yetişen nebatatları, bitkileri ve ticaret yollarından bahsedilmiştir.
Hanbalık'tan Sultan Balık'a Mı?
Hanbalıktan Sultan Balıka mı? Baygölden Güzel Denize mi? İsimli makalesinde Rus ve Çinli çizmesi altında inleyen Turanın nasıl büyüyeceği ve sınırlarının nereden başlayıp nereye uzanacağına değinilmiştir.
Yeni Turanda, yeniden kurulacak Büyük Turanın temelini oluşturacak, Küçük Turanın sınırları, hangi coğrafyada kurulacağı ve nüfusunun ne kadar olacağına değinilmiştir.
Yeni Cengizlik
Yeni Cengizlik isimli son makalesinde ise yaşayan Turanın, Çinli Pençesi ve Rus Çizmesi altında olduğu belirtilip; 20. yüzyılın ırk devri olacağına değiniliyor. Bu nedenle Turan giderek canlanacak ve ayağa kalkacaktır. Bundan üç bin yıl önce olduğu gibi bugün de Turanı ateş ve demirin kurtaracağına temas ediliyor. Yazar kitabının son paragrafını şu şekilde oluşturuyor:
Ateş ve demir! İşte Türkleri, bundan üç bin sene evvel ilk esaretten kurtaran kuvvet!... Bu kuvvet bugün de Türklüğü son esaretten kurtaracak, Turan ancak bu yolda bir elde kılıç bir elde çerağ fetih olunacaktır.