turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Eskil

Eskil, Aksaray iline bağlı bir ilçedir.
Eski kaynaklarda daha ziyade "Eski il" olarak geçen Eskil'in ilk kurulduğu yer bugün Gavuröreni olarak bilinen ve ilçenin daha kuzeyinde, Tuz Gölü'nün yakınında bulunan mevkiidir. Anadolu Selçuklu hakimiyeti ile birlikte Sultan II. Kılıçarslan tarafından Eskil ve çevresine Türk boyları yerleştirilerek bölge türkleştirilmiştir.
Osmanlılar zamanında Eskil'inEyalman' Vilayetine bi ağlı Esk-Kalen Kazalar grubuna merkezlikCumhurbpşkanlığı Osmanlı Avekaleilayşivi İl Yazıleriı defterinde belirtilmektedir. Geniş yerleşim yerlerine sahip Eskil'de tarihi kalıntılara rastlanılmaktadır. Böğet Köyü, Ortakuyu, Köşk, Hüyüklü, Mutlu, Çulfa, Sağsak ye Tosun Yaylalarında höyükler mevcut olup, mimari eser kalında tılarına rastlanılmaktadır.
Ortakuyu yaylasında Bizanslılardan kalma tiyatro kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Bağdat yolu olarak bilinen tarihi yolun taş döşeli kısımlarına Bayramdüğün mevkiinde de rastlanılmaktadır
Eskil merkezinde Selçuklu Hanedanı zamanından kalma Ulu Camii mevcuttur.
Eskil 1929 yılında belde statüsüne kavuşmuştur ve aynı tarihte Eskil Belediyesi kurulmuştur. 1989 yılına kadar Karakol, Taşkapı ve Taşkesik mahalleleri mevcutken bu tarihte mahalle sayısı 11e yükseltilip, Merkez (5 Yayla), Karşıyaka (2 Yayla), Cumhuriyet (9 Yayla), Mimar Sinan (3 Yayla), Fatih (11 Yayla), Mithatpaşa (7 Yayla), Zafer (5 Yayla), Fevzi Çakmak (7 Yayla), Yıldırım (10 Yayla), Hürriyet (8 Yayla), İstiklal (10 Yayla) şeklinde düzenleme yapılmıştır. İlçeye bağlı Eşmekaya Belediyesi 1971 yılında kurulmuştur. Cami-i Kebir (4 Yayla), Yenimahalle (4 Yayla), Kayacık (3 Yayla), Yeşilyurt (6 Yayla) olmak üzere 4 mahalleden oluşmaktadır.
Eskil, 09.05.1990 tarih ve 3644 sayılı kanunla ilçe statüsüne getirilmiştir.
İlçeye bağlı 1 belde ve 8 köy bulunmaktadır. Merkez İlçe Belediyesi toplam ilçe yüzölçümünün yaklaşık 2/3 ünü kapsamaktadır. Merkeze bağlı 11 mahalle mevcuttur. Merkez, Karşıyaka, Cumhuriyet, Mimar Sinan, Fatih, Mithat Paşa, Zafer, Fevzi Çakmak, Yıldırım, Hürriyet ve İstiklal mahalleleri.
İlçeye bağlı Eşmekaya Belediyesi 1971 yılında kurulmuştur. Camiikebir, Yeşilyurt, Yeni Mahalle ve Kayacık olmak üzere 4 mahalleden oluşmaktadır. Bu mahallelere bağlı 14 yayla bulunmaktadır.
Eskil İlçesine bağlı 8 adet Köy bulunmaktadır. Böğet, Başaran, Güneşli, Bayramdüğün, Celil, Çukuryurt, Katrancı ve Sağsak. Bu köylere bağlı 14 yayla bulunmaktadır.
Nüfus
Güzelyurt, Aksaray

Güzelyurt, Aksaray'ın ilçesi. Aksaray merkeze 45 km, Ihlara Vadisi'ne ise 15 km. uzaklıktadır.
Tarihçe
Eski adı Gelveri'dir. "Gelveri" kelimesi Rumca "güzel" ve "su" kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. Hıristiyanlığın yayılması için çalışan Ortodoks mezhebinin büyük azizlerinden Nenzili Gregor Güzelyurt'u önemli bir merkez haline getirmiştir.
Güzelyurt'ta yaşayan Rumlar, Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesinde Yunanistan'daki Kavala şehrine bağlı Nea Karvali beldesine, Selanik'te yaşayan Türkler de Güzelyurt'a yerleştirilmişti. Ayrıca ilçe, Niğde'den de göç almıştır. İlçe merkezinde otel olarak kullanılan bir manastır ve çukurda kalan mahallede büyük bir Ortodoks kilisesi, biraz yukarıda taş döşeli yol ve çevresinde mağara kiliseler görülebilir.
Güzelyurtta bulunan kiliseler:
Yüksek Kilise
Kızıl Kilise
Silvişli Kilise
Ahmatlı Kilise
Koç Kilisesi
Ayrıca 1891 tarihinde kilise olarak inşa edilen ve halen cami olarak kullanılan kitabeli bir yapı da Güzelyurt'a ayrı bir özellik katmaktadır.
Nüfus
İlçeye bağlı 11 köy vardır.
Mutfak
Gelveri ekmeği
Kapak ekmeği
Resimler
Sarıyahşi

Sarıyahşi, Aksaray'ın en az nüfuslu ilçesi.
Sarıyahşi ismini kesin olarak nereden ve nasıl aldığı tam olarak bilinmemektedir. Ancak İbrahim Hakkı Konyalının Abideleri ve Kitabeleri ile Şereflikoçhisar Tarihi adlı eserinde yer alan bilgilere göre, Yahşi Handan almıştır. Türk askeri olan Yahşi Han yaralı olarak askerler ile Sarıyahşi'den geçerken vefat eder. O zamana kadar "sarı" olarak bilinen yer, "yahşi" ile birleşerek, şimdiki Sarıyahşi ismini alır. Sözlükte yahşi "güzel" anlamına gelmektedir. Yani Sarıyahşi, Sarıgüzel anlamına da gelmektedir.
Sarıyahşi 1957 yılında kasaba olmuştur. Bağlı olduğu yer Ankara ili Şereflikoçhisar ilçesi iken 15.6.1989 tarih ve 3587 sayılı kanun ile ilçe olmuş ve yine aynı kanun ile il olan Aksaray'a bağlanmıştır.
Tarihçe
Sarıyahşi MÖ 323'te Büyük İskender İmparatorluğu sınırları içinde yer almaktaydı.
2. yüzyıl başında Roma İmparatorluğu sınırları içinde yer aldı.
632 yılında Bizans İmparatorluğu sınırları içinde yer aldı.
814 yılında Sarıyahşi Doğu Roma (Bizans İmparatorluğu) sınırları içinde yer aldı.
1040 yılında Büyük Selçuklu İmparatorluğu sınırları içinde yer alan Sarıyahşi 1096 yılında Anadolu Selçuklu Devleti sınırları içinde yer aldı.
1242'den 1356'ya kadar Selçuklu Devleti sınırları içinde yer aldı.
1356'dan sonra beylikler yönetimine girmiş ve Osmanlı fetihleri sen 1402 yılına kadar Osmanlı sınırları içinde kalan Sarıyahşi, Ankara meydan Muharebesinden sonra yeniden kurulan Anadolu Beylikleri yönetimi altına girmiştir.
Karamanoğlu Beyliği'nin ele geçirilmesiyle tekrar Osmanlı yönetimine girmiş ve 1481-1914 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu sınırları içine yer almıştır.
1918-1923 yılları arasında Türk Kurtuluş Savaşı döneminde de Türk sınırları içindeki yerini korumuş ve işgale uğramamıştır.
Sarıyahşi topraklarına tarih boyunca birçok imparatorluk, devlet ve beylik hakim olmuştur.
Coğrafya
Coğrafi bölge olarak İç Anadolu Bölgesinde yer almaktadır. Aksaray'a 110 km uzaklıktadır. Sarıyahşi, Hirfanlı barajı'nın kenarındadır. Kızılırmak'ın güneyinde kurulmuş, sulak, yeşil, tarıma, hayvancılığa, elverişli bir ilçedir.
İlçede karasal iklim hakimdir. Yağış (Yıllık ortalama) 30 40 cm arasıdır. Tahıl olarak buğday, arpa, çavdar, nohut, mercimek ve pancar ekilmektedir. İklime uygun her türlü sebze ve meyve yetiştirilebilmektedir.
Doğal bitki örtüsü
Doğal step olmasına rağmen oldukça yeşilliğe sahiptir.
Ulaşımın tamamı kara yoluyla gerçekleşmektedir. Aksaray'ın merkeze en uzak olan ilçesidir.
2006 yılında Kızılırmak nehri Hirfanlı Baraj Gölü üzerine ilçenin Kırşehir bağlantısını sağlayacak olan bir köprü inşaatına başlanmış olup, 2009 yılında bitmesi planlanan köprü ulaşıma açılmış ve ilçenin Kırşehir iline mesafesi 30 km olmuştur.
4. dereceden deprem bölgesinde yer almaktadır.
Nüfus
Kakao

Kakao (Theobroma cacao), 4-8 metre boyunda ebegümecigiller (Malvaceae) familyasından çikolata yapımında kullanılan bir bitki türü.
Doğal yetişme alanı Güney Amerika, Batı Afrika, Batı Hint adaları olmakla beraber, Tropiklerin genelinde yetiştirilmektedir. Theobromin adlı bir alkaloit eldesinde ve kakao yağı eldesinde kullanıldığı gibi, kakaonun tohumları da çikolata yapımında kullanılmaktadır.
Etimoloji
Kakao bitki cinsinin "Tanrıların yemeği" anlamına gelen bilimsel adı Theobroma Yunancada "tanrı" manasına gelen εός (theos) ve "yemek" anlamına gelen βρῶμα (broma) kelimelerinden türemiştir.
Dağılımı
Kakao ağacını doğal yetişme alanları And Dağları'nın etekleri ile Amazon ve Orinoco ırmaklarının havzalarının 200400 m yakınlarındaki yükseltilerdir. Orta Amerika'ya Mayalar tarafından getirildiği sanılmaktadır. Ilık iklimlerde düzenli yağmur alan, verimli topraklarda yetişir.
Tarihçe
Kakao Orta Amerika'da tarihin en eski dönemlerinden beri yetiştirilmekteydi. Veracruz Körfezi arkeolojik alanında bulunan Pre-Olmek dönemine ait kaplardan kakao üretiminin M. Ö 1750 yılına dayandığı görülmektedir. İspanyolların kıtayı keşiflerinden ve kolonisi haline getirmesinden sonra Avrupa'ya getirilen kakao, süt ile karıştırılarak kullanılmaya başlandı ve kısa sürede popüler oldu. Kakao tozu zamanla kakao yağı ile karıştırılarak bugünkü çikolata ortaya çıktı. Günümüzde çikolata ile birlikte kakao tozu ve yağı en faydalı besinlerdendir. Böğürtlen, ahududu, çilek, yabanmersini gibi meyveler ondan sonraki sırada yer alır.
Üretim
Kakao, dünya çapında 70 bin kilometrekarenin üzerinde bir ekim alanına sahiptir. Üretimin % 40'ını gerçekleştiren Fildişi Sahili'ni, %15'er payları ile Gana ve Endonezya izlemektedir. Diğer kakao üreticileri, küçük miktarlarda olmakla beraber, Brezilya, Nijerya ve Kamerun'dur.
Kullanımı
Kakao ağacının tohumları ya hemen ya da bir süre sonra mayanlandırılır ve ardından kurutulur. Böylece tohumun acı lezzeti kaybolur ve hoş bir koku meydana gelir. Bu taneler kavurularak, un haline getirilip yağı alınır. Sonra yeniden öğütülerek, toz halindeki kakao elde edilir. Kakao, sütle karıştırılıp içilir, ayrıca yağı alınmamış kakao tohumlarından çikolata yapılır.
kaynakça
Theobroma
Baharat bitkileri
Genomu dizilenmiş bitkiler
Mezoamerika'da tarım
Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Altay

Altay, birden fazla anlamda kullanılmaktadır. Bunların tamamı ya da bir kısmı aşağıda sıralanmıştır.
Yerler
Altay Dağları: Orta Asyada Çin, Rusya, Moğolistan ve Kazakistan arasında çevre ahalisinin büyük çoğunluğu Türk kökenli kişilerin oluşturduğu yüksek dağlık alanlar.
Moğolistan'da
Altay ilçesi: Moğolistan'ın Bayan Ölgii ilinin bir ilçesi.
Altay ilçesi: Moğolistan'ın Hovd ilinin bir ilçesi.
Altay şehri: Moğolistan'ın güneybatısındaki Gov (Gobi) Altay ilinin merkezi olan şehir.
Gobi Altay ili: Moğolistan'ın güneybatısındaki il
Rusya'da
Altay Cumhuriyeti - Rusya'da bir özerk Türk cumhuriyeti.
Altay Krayı: Rusya Federasyonu'nda bir diyar.
Altay aymağı: Rusya Federasyonu Hakasya Cumhuriyetinde bir ilçe.
Çin'de
Altay İli - Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde bir il.
Altay şehri: Doğu Türkistanın İli Kazak Özerk Bölgesini'nin Altay
Spor
Altay Spor Kulübü
Alsancak Stadyumu
Diller ve Etnik Gruplar
Altayca
Altaylar
Altay dilleri
Kişiler
Adil Altay - Türk siyasetçi
Altay - Türk şarkıcı
Altay Bayındır - Türk futbolcu
Altay Cengizer - Türk büyükelçi
Altay Dağdelen - Türk eski futbolcu, teknik direktör
Altay Erol - Türk mimar
Altay Martı - Türk hekim, karikatürist ve yazar
Altay Sersenulı Amanjolov - Kazak Türkolog
Altay Utkan - Türk bürokrat
Altay Yavuzaslan - Türk eski futbolcu
Aslı Altaylar - Türk dizi ve film oyucusu
Ayfer Akansel Altay - Türk çevirmen
Cemil Altay - Türk siyasetçi
Çetin Altay - Türk oyuncu
Engin Altay - Türk siyasetçi
Fahrettin Altay - Türk asker ve siyasetçi
Fethi Altay - Türk siyasetçi, eğitmen, denetçi, kontrolör ve şeftir
Halife Altay - Kazak Türklerinden yazar, din ve sosyal bilimci
Hasan Altay - Türk siyasetçi
Kadri Altay - Türk siyasetçi
Mehmet Altay - Türk siyasetçi
Orhan Altay - Türk futbolcu
Selin Altay - Türk oyuncu
Seray Altay - Türk milli kadın voleybolcu
Diğer Kullanımlar
Altay (tank) - Türk ana muharebe tankı
Altay Havalimanı - Altay İli'nde havalimanı.
Altay Han - Türk dağ tanrısı.
TÜBİTAK Hizmet Ödülü

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından Hizmet Ödülü, bilim insanı yetiştirmek, kendi bilim dalını kurumsallaşmasına katkıda bulunmak, bilimsel kurum kurmak yoluyla bilime üstün hizmet edenlere verilir. Ödüllere ilişkin duyuru her yıl ekim ayı içinde yapılır.
Geçmiş Yıllarda Bu Ödülü Alanlar
1969 Y. Müh. Zihni Derin
1971 Prof. Dr. Mustafa İnan
1971 Prof. Dr. Bekir Alkan
1972 Prof. Dr. Fahir Yeniçay
1972 Ord. Prof. Dr. Tevfik Sağlam
1973 Prof. Dr. Fatin Gökmen
1973 Ord. Prof. Dr. Akil M. Özden
1974 Ord. Prof. Ata Nutku
1974 Prof. Dr. Hamdi Suat Aknar
1975 Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver
1975 Ord. Prof. Hulusi Behçet
1975 Nuri Şeker
1976 Ord. Prof. Hilmi İleri
1977 Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı
1977 Ord. Prof. Dr. Kerim Erim
1977 Ord. Prof. Dr. Ahmet Hamdi Peynircioğlu
1978 Ord. Prof. Emin Onat
1978 Prof. Dr. İhsan Doğramacı
1978 Prof. Dr. Şeref Zileli
1978 Prof. Dr. Mustafa Uluöz
1979 Prof. Dr. H. Nafiz Pamir
1979 Ord. Prof. Bedri Karafakıoğlu
1979 Prof. Dr. Reşat Garan
1979 Prof. Dr. Sabahattin Özbek
1980 Prof. Dr. Tarık Özker
1980 Prof. Dr. Fikret Saatçioğlu
1981 Prof. Dr. Fikret Kortel
1981 Prof. Dr. Macit Erbudak
1981 Prof. Dr. Mustafa Parlar
1981 Prof. Dr. H. Nüzhet Terem
1982 Prof. Dr. Muhtar Başoğlu
1982 Prof. Dr. Nazım Terzioğlu
1983 Prof. Dr. Sait Akpınar
1983 Asım Zihnioğlu
1983 Ord. Prof. Dr. İhsan Şükrü Aksel
1983 Dr. Hamdi Açan
1983 Prof. Dr. Mustafa Santur
1983 Y. Müh. Hacim Kamoy
1984 Ord. Prof. İlhami Civaoğlu
1984 Prof. Dr. Nusret Karasu
1986 Prof. Dr. Zafer Paykoç
1986 Prof. Dr. Orhan Düzgüneş
1986 Dr. Kazım Türkoğlu
1987 Prof. Dr. Ekrem Göksu
1987 Prof. Dr. Necmi Sönmez
1989 Prof. Mustafa Aytaç
1989 Prof. Dr. Cahit Örgen
1989 Prof. Dr. Sabiha Özgür
1990 Prof. Dr. Adnan Çakıroğlu
1990 Prof. Dr. Ahmet Hulusi Köker
1990 Dr. Ayten Güvender
1990 Prof. Dr. Remzi Geldiay
1991 Prof. Dr. Remziye Hisar
1991 Ord. Prof. Dr. Ratip Berker
1991 Mehmet Ozan Sungurlu
1992 Prof. Dr. Kazım Ergin
1992 Prof. Dr. Duran Leblebici
1992 Prof. Dr. Selahattin Koloğlu
1993 Prof. Lütfullah Ulukan
1993 Prof. Dr. Nusret Fişek
1993 Prof. Dr. Mithat Özsan
1994 Prof. Dr. İ. Akif Kansu
1994 Doğan Kuban
1994 Prof. Dr. Kamile Şevki Mutlu
1995 Dr. Hüseyin Demir
1995 Prof. Dr. Nurhan Avman
1995 Prof. Dr. Şükrü Kaymakçalan
1996 Prof. Dr. Abdullah Kızılırmak
1996 Prof. Dr. Rıdvan Ege
1996 Prof. Dr. Sadi Sun
1997 Prof. Dr. Tevfik Karabağ
1997 Prof. Dr. İmran Özalp
1997 Prof. Dr. Mehmet Nimet Özdaş
1998 Prof. Dr. Sırrı Erinç
1998 Prof. Dr. Asuman Ü. Müftüoğlu
1999 Prof. Dr. Asuman Baytop
1999 Dr. Fikret Yücel
2000 Prof. Tulu Baytin
2000 Prof. Dr. Sadık Kakaç
2002 Prof. Dr. Ali Rıza Berkem
2002 Prof. Dr. Aykut Erbengi
2002 Prof. Dr. Ekrem Kün
2003 Prof. Dr. Teoman Özalp
2004 Prof. Dr. Cevat Erder
2004 Prof. Dr. Altan Günalp
2006 Ord. Prof. Dr. Muhiddin Erel
2006 Prof. Dr. İlhan Tekeli
Hizmet Ödülleri
Murat Uyurkulak

Murat Uyurkulak (d. 1 Ocak 1972, Aydın), Türk çevirmen ve yazardır.
Uzun süre Radikal gazetesinin dış haberler bölümünde çalıştı. Milliyet Sanat, Gate, Radikal Kitap gibi dergilerde yazıları yayımlandı. İlk romanı "Tol", Mahir Günşiray'ın yönetmenliğiyle Tiyatro Oyunevi tarafından sahneye uyarlandı. "Tol", 2008'de "Zorn" adıyla Almanya'da, 2010'da Fransa'da, 2016'da da İtalya'da yayımlandı.
Yazılarını yayımladığı internetteki "Afili Filintalar" oluşumundan, bazı yazarların Reyhanlı saldırısı ve Gezi direnişi karşısında takındıkları tutum nedeniyle ayrıldı.
2016'da "Babam ve Ailesi" başlıklı TV dizisinin senaryo ekibinde yer aldı.
Mart 2017'de kapatılan Özgür Gündem gazetesi ile dayanışma amacıyla nöbetçi yayın yönetmenliği yaptığı için açılan davada Terörle Mücadele Kanunu'nun (TMK) 7/2 maddesi (Terör örgütü propagandası yapmak) ve 6/2. maddesini (Terör örgütlerinin bildiri veya açıklamalarını basma veya yayınlamak) ihlalden yargılandı. Yargı kararı sonucunda 15 ay hapse mahkum edildi. Cezası ertelendi.
Trablus Antlaşması

Trablus Antlaşması veya ABD - Osmanlı Sözleşmesi, 4 Kasım 1796 tarihinde ABD ile Osmanlı İmparatorluğu arasında imzalanan yardımlaşma ve ticaret antlaşmasıdır.
Tarihçe
1783 yılında, Avrupa standartlarına göre mütevazı da olsa, yeni bir denizci devlet olan ABD, denizlerde tek başına bayrak gezdirmeye başladı. 25 Temmuz 1785'te, Atlas Okyanusu'nda Cadiz açıklarında, bu yeni bayrağı taşıyan ilk gemi Cezayir açıklarında Osmanlı gemileri tarafından ele geçirildi. Bu gemi, Boston limanına bağlı, Kaptan Isaak Stevens'in idaresindeki Maria idi. Arkasından, Philadelphia limanına bağlı, Kaptan O'Brien'in Dauphin'i de aynı akıbete uğradı. 1793 Ekim ve Kasım aylarında 11 ABD gemisi daha Osmanlıların eline geçti. Amerikan Kongresi, 27 Mart 1794 yılında, Osmanlı denizcilerine karşı koyacak güçte savaş gemileri inşa edilmesi veya satın alınması için, Başkan George Washington'a 700.000 altına yakın harcama yetkisi verdi.
Önemi
5 Eylül 1795'te ABD bu tehdide karşı bir anlaşma yapmayı kabul etti. Bu anlaşmaya göre ABD, Cezayir'deki esirlerin iadesi ve gerek Atlas Okyanusu'nda, gerekse Akdeniz'de ABD sancağı taşıyan hiçbir gemiye dokunulmaması karşılığında, tek sefer mahsus 642.000 altın ve yılda 12.000 Osmanlı altını (21.600 dolar) ödeyecekti. Dili Türkçe olan ve 22 maddeden oluşan anlaşmaya, Amerika Birleşik Devletleri adına Joseph Donaldson ve Osmanlı adına Cezayir Beylerbeyi Cezayirli Hasan Paşa, namıdiğer Hasan Dayı, imza attı. Bu, ABD'nin iki asrı aşkın tarihinde, yabancı bir dille imzalanan tek anlaşması olduğu gibi, yabancı bir devlete vergi ödenmesini kabul eden tek ABD belgesidir. ABD, 22 maddelik bu antlaşmaya 1818 yılına kadar bağlı kalmıştır.
Enigma makinesi

Enigma; II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından gizli mesajların şifrelenmesi ve tekrar çözülmesi amacı ile kullanılan bir şifre makinesi. Daha açık bir ifade ile Rotor makineleri ailesi ile ilişkili bir Elektro-Mekanik aygıttı ve birçok değişik türü vardı.
Enigma makinesi, ticari olarak 1920 li yılların başında kullanılmaya başlandı. Birçok ülkede Ordu ve Devlet kurumları için özel modeller üretildi. Bunların en ünlüleri II. Dünya Savaşı öncesinde ve savaş sırasında Nazi Almanyası'nda kullanılan modellerdi. Alman ordu modeli olan Wehrmacht Enigma, en çok konuşulan modeldi.
Bu makine kötü bir üne sahip oldu çünkü Müttefik şifreciler (Polonya şifre bürosu, Birleşik Krallık - Bletchley Park vb.) tarafından geniş mesajları çözümlendi. Şifre çözücülerin Müttefiklerin savaşı kazanmalarına büyük yardımları olmuştu. Bazı tarihçiler, Alman Enigma kod sisteminin deşifre olması sayesinde Avrupa'da savaşın iki yıl daha önce bittiğini ileri sürmektedirler.
Enigma şifresinin bazı zayıf yanları olmakla birlikte, aslında diğer faktörler olan operatör hataları, prosedür açıkları ve nadir olarak ele geçen kod kitapları sayesinde çözümlenebildi.
II. Dünya Savaşında Bletchley Park - Birleşik Krallık'ta üslenen Amerikalı ve İngiliz şifre çözücüler, o zamanın en yetenekli ve en değerli bilim insanı, matematikçi ve mühendis lerinden oluşmaktaydı. Bunlardan bazıları, daha sonra Bilgisayar biliminin kurucularından sayılacak Alan Mathison Turing ve dünyanın ilk dijital ve programlanabilir bilgisayarı olan Colossus'u yapan Thomas Harold Flowers'dır. Birçok Colossus bilgisayarı, II. Dünya Savaşı sırasında Alman Lorenz SZ40/42 şifre sisteminin çözülmesi işleminde olasılık hesaplayıcı olarak kullanılmıştır.
II. Dünya Savaşı ve stratejik planların aktarılmasında kullanılan şifre sistemleri ve bunların çözülmesinde kullanılan algoritmalar, buluşlar, şifre çözücü makineler bir anlamda bilgisayar biliminin doğmasına neden olmuştur diyebiliriz.
Çalışma Sistemi
Diğer Rotor makineleri gibi Enigma da Elektro-Mekanik bir sistemdir. Temel olarak, rotor mekanizması sayesinde olasılık üreten bir mekanizmadır. Daktilo klavyesine benzer her bir klavye tuşuna basıldığında, rotorlar döner. Belirgin olarak tüm Enigma sistemlerinde öncelikle en sağdaki rotor döner, daha sonra ona komşu olan rotorlar bir veya daha fazla adım atabilir. Rotorun dişli mekanizması her algoritma programlanmadan önce sökülür ve farklı bir konumda takılırdı. Ayrıca her mesaj çekiminden önce operatör tarafından alt bölümdeki elektrik soketlerini farklı şekilde dizerek şifrenin çözümünü daha da zorlaştırırdı. Mekanik sisteme bağlı elektrik sistemi, operatöre gösterge bölümünde hangi harfin basıldığını ışıklı olarak gösterirdi.
Diğer Enigma makineleri
Savaş sırasında ve sonrasında kullanılan diğer Enigma makineleri.
Mareşal (Türkiye)

Mareşal, Türk Kara Kuvvetleri ve Türk Hava Kuvvetlerinde en yüksek olan askeri rütbe. Türk Deniz Kuvvetlerindeki karşılığı büyükamiraldir. Bu rütbe en yüksek askeri rütbe olmakla beraber diğer rütbelerden önemli bir farkı kıdem ve bekleme ile kazanılamamasıdır. Bu rütbe savaşta üstün yararlılıkları görülen ve en az orgeneral ya da oramiral rütbesine sahip subaylara TBMM tarafından ilgili kanuna dayanarak verilir.
NATO kodu OF-10'dur.
Köken bilimi
Mareşal sözcüğü Türkçeye Fransızca maréchal kelimesinden geçmiştir. Maréchal (nalbant, komutan) sözcüğü, Latince kökenli mariscalcus sözcüğünden gelir. Latince Mariscalcus kelimesi, Cermence (Eski Almanca) at ve uşak kelimelerinden unsurlar taşır.
Tarihçe
Osmanlı İmparatorluğu
Türkiye Cumhuriyeti
Müşir, 1923-1935 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti'ndeki en yüksek askeri rütbedir. 10 Haziran 1935 tarihinde kabul edilen
2771 sayılı Ordu Dahili Hizmet Kanunu ile Türkçe karşılığı mareşal olmuştur.
Türk Silahlı Kuvvetleri'nde savaşta olağanüstü yararlılıkları görülen en az orgeneral (denizci ise oramiral) rütbesine sahip hayattaki ya da ölmüş olan orgenerallere, TBMM tarafından kanunla verilen bir askeri rütbedir. Bu rütbe yukarıda belirtilen şartlar haricinde süre beklemeyle kazanılamamaktadır.
Günümüze kadar iki asker müşir (mareşal) rütbesine terfi ettirildi:
Rütbeler
Türkiye
Osmanlı İmparatorluğu
1909-1920
Uzman erbaş

Uzman erbaş, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı emrinde görevli olan ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu hükümlerine göre sözleşmeli olarak istihdam edilen uzman çavuş ve uzman onbaşı rütbelerindeki askeri personeli ifade eder.
Uzman erbaşlar yönetmelikte belirtilen kriterleri taşıdıklarında, aldıkları eğitime müteakiben uzman çavuş veya uzman onbaşı rütbesiyle göreve başlamaktadırlar. Bununla birlikte tüm uzman erbaşlar, kurs aşamasında çavuş veya onbaşı rütbesi ile eğitim görmekte, kursu tamamlayarak göreve başlamalarının ardından uzman çavuş veya uzman onbaşı rütbesi ile görev yerlerine atmaları yapılmaktadır.
Uzman çavuş
Uzman çavuş, en az ortaöğretim veya dengi okul mezunu çavuşlar veya en az ilköğretim okulu mezunu olup, muvazzaflık hizmetini çavuş rütbesi ile tamamlayanlardan, muvazzaflık hizmetini müteakip Türk Silahlı Kuvvetlerinin devamlılık arz eden teknik ve kritik görev yerlerinde veya çavuş kadro görev yerlerinde, Uzman Erbaş Kanun esaslarına göre istihdam edilenler ile yönetmelikte belirtilen esaslara göre uzman onbaşılıktan uzman çavuşluğa geçirilen askeri şahısları ifade eder.
Uzman onbaşı
Uzman onbaşı, en az ilköğretim okulu veya dengi okul mezunu olup, muvazzaflık (askerlik) hizmetini müteakiben, Türk Silahlı Kuvvetlerinin devamlılık arz eden teknik ve kritik uzmanlık görev yerlerinde istihdam edilen askeri şahısları ifade eder.
Rütbeler
M.V.A.B.

M. V. A. B ya da Mazeretim Var Asabiyim Ben, Mazhar-Fuat-Özkan'ın 8. stüdyo albümü. Bu albümde grup, yurtdışında David Bowie, Iggy Pop gibi önemli isimlerle çalışmış müzik adamı Erdal Kızılçay ile çalıştı. Albümün çıkış şarkısı albümle aynı adı taşıyan şarkıydı. İkinci klip ise sözlerini Fikret Kızılok'un yazdığı "Sakın Gelme"ye çekildi. Bir şarkı dışında bütün şarkıların sözlerinin ya da bestelerinin altında MFÖ üyelerinin imzası vardır. Bunun yanında Cüneyd Kosal bestesi "Hüseyni İlahi" ya da "Bir Dertliyim Derdim Vardır" adıyla bilinen bir ilahinin "Allah Allah" adıyla yapılmış yeni bir düzenlemesi de albümde yer almaktadır. Bu albümden sonra grup, uzun bir süre müziğe ara verdi ve grup üyeleri solo çalışmalarına odaklandı.
Albüm Şarkıları
"Mazeretim Var Asabiyim Ben" (3:41) (Söz: Mazhar Alanson, Müzik: Mazhar Alanson, Fuat Güner, Özkan Uğur)
"Allah Allah" (4:03) (Söz: Niyazi Mısri, Nizamoğlu Seyyid Seyfullah, Müzik: Cüneyd Kosal)
"Sakın Gelme" (2:46) (Söz: Fikret Kızılok, Müzik: Fuat Güner)
"Belalın Oldum" (3:20) (Söz-Müzik: Mazhar Alanson)
"Leylayım" (2:44) (Söz: Mazhar Alanson, Müzik: Özkan Uğur)
"Ağlamadan" (3:19) (Söz: İsmet Özel, Müzik: Mazhar Alanson)
"Acayip Haldeyim" (3:18) (Söz: Mazhar Alanson, Müzik: Özkan Uğur)
"İstedim" (4:05) (Söz-Müzik: Fuat Güner)
"Para Gelince Aşka" (3:11) (Söz-Müzik: Fuat Güner)
"Bilmem Nedendir" (3:02) (Söz: Mazhar Alanson, Melih Ziya Sezer, Müzik: Özkan Uğur)
"Rüyalar" (4:06) (Söz-Müzik: Mazhar Alanson)
Künye
Mazhar Alanson: Vokal
Fuat Güner: Vokal, akustik ve elektrik gitar
Özkan Uğur: Vokal, bas gitar
Erdal Kızılçay: Aranje, kayıt, mix, klavye, geri vokal, davul programlama, gitar
Ercan Irmak: Ney
Sacit Süha Dilek: Prodüktör
Sadık Kuyaş: Prodüksiyon menajeri
Sevil Sert: Fotoğraf
Mazhar Fuat Özkan albümleri
Pop albümleri
1995 albümleri