Emel Esin

Emel Esin (d. İstanbul 1914 - ö. İstanbul, 26 Şubat 1987), Türk - İslam kültür ve sanat tarihi uzmanı
Yaşamı
Türkçülüğün önemli isimlerinden, Türk Ocağı kurucular heyeti üyesi, meşrutiyet meclisi mebuslarından, birinci meclis hükumetinin maliye ve dahiliye vekili daha sonra diplomat olan Ahmet Ferit Tek ile Fecr-i Ati devri yazarlarından romancı Müfide Ferid Hanımın kızıdır. İngiltere ve Fransada tahsil gördü. Fransızca, İngilizce ve Almanca öğrendi. Lise sonrası bakaloryasını verdi ve mimarlık tahsili görmek üzere Ortaçağ usulünde öğretim veren Ecole des Beaux Artsa kaydoldu. Buranın ağır şartlarından hoşlanmadı ve dolayı tahsilini yarıda bıraktı. Ebeveyninin tahsil görmüş olduğu Ecole des Sciences Politiquesin tarih bölümüne kaydolarak buradan mezun oldu. Yüksek matematik sahasında Sorbonnedan sertifika aldı. Daha sonra Paris ve Viyana güzel sanatlar akademilerinde mimari, resim, mozaik, vitray ve gravür gibi alanlarda öğrenim gördü.
Türkiyede Prof. Necati Lugalden Arapça ve Farsça, Prof. Dr. Zeki Velidi Togandan Orta Asya tarihi ve Prof. Dr. Herbert Janskyden Ortaçağ Türkçe metinleri dersleri aldı. Paris Üniversitesinde Le Dragon dans liconographie Turque (Türk İkonografisinde Ejder) başlıklı tezini savunarak sanat tarihi doktoru payesini kazandı. İyi derecede bildiği bellibaşlı Doğu ve Batı dillerinin yanında Moskova Sefiresi iken Rusça da öğrendiği için farklı dillerdeki eserleri inceleyip değerlendirmek suretiyle Türk ve İslam sanat tarihi ve arkeolojisi sahalarında dikkat çekici çalışmalara girişti ve önemli eserler yazdı. Fiş usulü ile çalışan Esin topladığı bilgileri fişlere kaydederek sakladığı için binlerce fişten meydana gelen bir ihtisas koleksiyonu oluşturdu. Çalışmalarını yalnız başına ve hasbi olarak yürüttü, ülke içinde ve ülke dışında katıldığı kongrelerde tebliğler verdi, yerli yabancı dergilerde makaleleri yayımlandı.
İslam Ansiklopedisi heyetinin talebi üzerine Tirmiz ve Turfan; Türk Ansiklopedisine aralarında Hac, Hacer-i Esved, Hızır, Hz. İbrahim, Kabe, Medine, Mekke, Medrese, Mescid, Mescid-i Aksa, Minare maddeleriyle İslam, İlhanlı, İran, Karahanlı ve Karluk sanatlarıyla ilgili madde kısımlarını, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisine de Ahmed Yesevi Külliyesi, Ahsikes, Almalığ, Amuderya ve Börk maddelerini kaleme aldı.
Türk - Arap İncelemeleri Vakfının kurucu üyeleri arasında yer aldı. 1983 yılında, Atatürk Kültür Dil Tarih Yüksek Kurumu bünyesindeki Atatürk Kültür Merkezi asli üyeliğine seçildi. Atatürk Kültür Merkezi namına olduğu Uygur Türk medeniyeti tarihi, Hakāni Türk medeniyeti tarihi, Oğuz Türklerinin kültür ve sanat tarihine dair çalışmalarını yürütmekteyken 26 Şubat 1987de İstanbulda vefat etti ve Karacaahmet Mezarlığına toprağa verildi.
Tek-Esin Türk Kültürünü Araştırma ve Geliştirme Vakfı
Vefatından sonra, vasiyeti üzerine, bağışladığı mal varlığı ile Türk kültürü sahasındaki çalışmaları desteklemek ve bu sahaya dair araştırmaları neşretmek üzere 28 Aralık 1989da Üsküdar Salacaktaki kendi evinde Tek-Esin Türk Kültürünü Araştırma ve Geliştirme Vakfı kuruldu.
Esinin çoğu Türk kültür ve sanatına dair olmak üzere 7385 cilt kitap, 890 yazma, 4500 makale ve ayrı basım ile 290 ayrı dergi yanında çeşitli çalışmalarıyla ilgili dosyalar ve zengin bir fotoğraf ve dia arşivini ihtiva eden zengin ve emsalsiz kütüphanesi de adına kurulan bu vakfın bünyesinde olup katalogları vakıfça yayımlanmıştır.
Emel Esin, 1931 yılında Mısır Prensi Vahid Yüsri Paşa ile evlendiyse de bu evliliği, ahid Yüsri Paşa ikinci bir evlilik dolayısıyla uzun sürmeden sona ermiştir. Japonya sefiri olan babasıyla Tokyo'ya giden Esin, 1941 yılında Tokyoda Plevne Kahramanı Gazi İbrahim Edhem Paşa'nın ailesinden Büyükelçi Seyfullah Esinle evlenmiştir. Çocukları olmamıştır.