Tekin Sönmez

Tekin Sönmez (d. 1936, Kars), Türk roman, öykü, deneme yazarı, gazeteci, şair, fotoğraf sanatçısı, sinevizyon editörüdür.
İlkokulu Sarıkamış, ortaokulu Kars, liseyi Vefa ve Haydarpaşa'da okudu. İsveç Vuxsenutbildning lise ek derslerini 1984'te okuduktan sonra Stockholm Üniversitesinde 1985/86'da edebiyat ve sanat tarihi eğitimi gördü.
Biyografisi

İlk şiirleri 1961-1963'te Yelpaze ve Çağrı, daha sonra Varlık, Türk Dili, Yelken, Türk Solu, Ant, Yeni Edebiyat dergilerinde yayımlandı. 1970'te Şafağın Demircisi şiiriyle, TRT Bilim ve Sanat Ödülleri, Tek Şiir Başarı Ödülü'nü kazandı. Nadas Yayınevi'ni kurdu (1971-1979). 1972 - 1975 yılları arasında aylık edebiyat dergisi Yansıma'yı yayımladı. Dergide Ceyhun Atuf Kansu, Hasan Hüseyin, Bedrettin Cömert gibi dönemin önemli yazarları yer aldı. Gelecek (1971) ve Sanat ve Toplum (1978-1979) dergilerinin yönetiminde yer aldı. Sönmez, 1980'de "Morgun Önünde Üç Kadın" başlıklı yazısıyla Çağdaş Gazeteciler Derneği makale ödülünü kazandı. 1979 -1980 arasında Türkiye Yazarlar Sendikası yönetim kurulunda görev yaptı. 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından iki kez tutuklandı. Selimiye Kışlası ve Sultanahmet Cezaevi'nde yaklaşık 3 ay tutuklu kaldı. Barış Derneği Davası'ndan yargılandı ve beraat etti. 1983'te İsveç'e yerleşti.
Şiir, roman, seyahat, anı, biyografi türünde çok sayıda kitap yazdı. Cumhuriyet, Hürriyet, Politika, Aydınlık gazetelerinde, Gösteri, Yazko Edebiyat dergilerinde çeşitli konularda yazıları ve fotoğrafları yayımlandı.
Dönemler
İlk evre
Varlık Dergisinde yayımlanan (1964) altı şiiriyle edebiyat dünyasına girdi. TRT Tek Şiir Başarı Ödülü, Şafağın Demircisi (1970) adlı şiirine verildi. Türk Dili, Varlık gibi dergilerde (1970/72) şiirleri yayımlandı. Altı sayı sonra sıkıyönetim ta-rafından kapatılan ve A. Kadir, Rıfat Ilgaz, A. Bezirci, E. B. Lav, M. İlkinnin de bulunduğu Gelecek Dergisi hareketine (1971) katıldı. Yansıma Dergisini yayınladı, yönetti. Sait Maden, E. Canberk, H. Asılyazıcı, Z, Bayer, Rıfat Ilgaz, C. A. Kansu, B. Cömert, H. Hüseyin, Ziya Oykut gibi ve pek çok yazarın ürünleriyle Yansıma Dergisi: Türk Hikayesi, Çocuk Edebiyatı, Türk şiiri, Mizah - Karikatür, Vietnam özel sayıları, S. Ali özel sayısı ve Nazım Hikmet inceleme yarışması gerçekleştirdi, 45 ay aralıksız yönetti. Abdülcanbaz ve Gözlüklü Samiler (29 Kasım 1975) ilk seri yazısı, Arada Bir başlığı altında ilk deneme yazıları Cumhuriyet Gazetesinde yayımlandı. Sanat ve Toplum adlı üç aylık dergiyi (1978) yönetti. Tarihi Kurultayda Aziz Nesin başkanlığında, D. Ceyhun, Ş. Kurdakul, A. Bezirci, A. Özyalçıner, A. Kabacalı, E. G. Sandalcı, A. Behramoğlu, A. Çalışlardan oluşan Türkiye Yazarlar Sendikası Yönetim Kuruluna (1979) seçildi. Haftalık Yansıma Gazetesi (Mayıs-Haz.-Tem.1980) yönetti.
Ankara Çağdaş Gazeteciler Derneği- makale birincilik ödülünü Morgun Önünde Üç Kadın adlı yazısına (1980) verildi. May yayınlarıda çıkan Kültür Ansiklopedisine edebiyat kişileri üzerine, otuz adet madde yazdı. İki deneme, dört çocuk, dokuz şiir; on beş yapıt geride bırakıp, ilk sanat evresini kapattı (1983) ve yurtdışına çıktı.
İkinci evre
İsveç PEN onur üyeliği (1984) verildi. Kadınlar Vardı/Marissa Epos adlı ilk romanını, Kent Kültür Başkanlığının davetiyle (1987) Almanya Mannheimda yazdı. Mannheim, Ludwigshafen (1987) siyah beyaz kendi basımı kişisel Anadolu başlıklı fotoğraf sergileri açtı. İsveç Yazarlar Birliğinin (The Swedish Writers Union, Förfat-tarförbund) desteğiyle: (1990) Khajuraho, Varanasi, (BenAras adlı romanın ilk yazımını yaptığı Madurai başta olmak üzere tüm Hindistanda ve Katmandu/Nepalde bir yıl yaşadı. İlk Hindistan seri yazıları Cumhuriyet ve Aydınlıkda siyah beyaz fo-toğraflarıyla yayımlandı. Söylence Berlin adlı romanı, Berlin Kültür Senatosu ko-nukluğu (1991) sırasında Berlinde ve ayrıca Kars Platosu Öyküleri yazdı. Aynı yıl Maya uygarlığı peşinde Meksika, Guatemala, Hondurasda yaşadı, (1991) İspanyolca öğrendi. Dönüşünde Hindistandan Meksikaya Kadınlar siyah beyaz kendi basımı fotoğraf sergisini (1992) Berlinde açtı. İsveç, Yok Mokda Anadolu ve Stockholmda kendi basımı kişisel siyah beyaz Türk Çocukları Portreleri sergisi açtı, Meksika ve Guatemalada ikinci kez yaşadı. Panama, Peru, Bolivya, Arjantin, Şiliye gitti (1995), yazı ve fotoğrafları Hürriyet Gaz. (Tango, Machu Puchi 1996) ve öteki Ulusal gazetelerde, ayrıca Hindistan, Latin Amerika fotoğraflı yazıları Radikal Gazetesinde (1997) yayımlandı. Hindistan, Benarasda ikinci kez yaşadı, BenAras romanı (1997) geliştirdi. Vietnam, Pekin, Çin, (1998) Mekong Deltasında: A. Strindberg konusunda (1999) Parisde yaşadı. Cumhuriyetde yayınlanan Hayal Üçgenleri, için Otobüsle, Gürcistan yolu ilk kez Erivana (1999) gitti. Dört roman (Kadınlar Vardı, Söylence Berlin, Çıplak Viking, BenAras) yazı ve fotoğraflarla 20 yıl sonra Türkiyeye döndü.
Üçüncü evre
Cumhuriyet Gazetesi Savaş Muhabiri olarak Afganistana (Ocak 2002) gitti. Sekiz gazetecinin kurşuna dizildiği yerden (Celalabad-Kabil karayolu) geçti. Seri yazıları, fotoğrafları Cumhuriyet Gazetesinde (2002) ve Erivan seri yazıları aynı gazetede (2002) yayımlandı. Batı Rüyası Okulu Konya Kulu (2002), Saklı Cennet, (2003) Kars Platosu Öyküleri, Köyceğiz Gölü Öyküleri (2004), BenAras (2005) yayımlandılar. Beyoğlunda (2002-08) İlk Belediye Cad. yaşadı Pera da İstanbulu yazdı, (2007) yayımladı. Blog http://kitaplarvetekinsonmez.blogspot.com/ile deneme, söyleşi türleri (2006-10) Aşkı kitap, kitabı aşk Beyoğlu (2011) adı ile yayımlandı. Nüfus hareketlerinin kitleselleşmesi çalışmasını Kafkas Üniversite'nde başlattı, (2005) Ür-güp Sanat Enstitüsü ve Muğla Ünvde yineledi. Türkiye Yılı nedeniyle TC. Kültür B. konuk ettiği (2008) Frankfurt Kitap Fuarında: Türkçenin Serüveni sunumu yaptı. Pariste yaşadı öyküler (2008) yazdı. Ankara Kayaşta aralıklarla yaşadı ve Ankara Düşerken Erzurum ve Bardezbaldooruk Ailesi romanını (2012 Stockholm) yazdı.
Dördüncü evre
Ksenophonun ve Puşkinin geçtiği Soğanlı'da, internet gazeteci-liği: Babil gibi Kars Platosunda Bal kulesi, kristal buzdan Bardız Kalesi (2011 - 12)
Puşkin ve edebiyatın cesareti başlıklı yazılar ve canlı yayınla bu arkaik alanı http://bardiztekinsonmez.blogspot.com/ internete taşıdı. Çeşitli konu ve yazınsal türlerde http://tekinsonmezblogs.blogspot.com/ yirmi blog; http://sonmezhaber.com/ yazı ve fotoğraflarla (2006 2012) üç site yönetimi gerçekleştirdi. Ankara Düşerken Erzurum ve Bardezbaldooruk Ailesi romanı (2012), Aşk Asla Sürgün öyküleri (2013) yayımlandılar. Tüyap Kitap Fuarlarında, (İstanbul, İzmir, Bursa) Kırkıncı Yılında Yansıma Dergisi yazarlarına Vefa Panelleri (2012 13) düzenledi.
Beşinci evre
İzmir, İstanbul, Bursa, Ankara kitap fuarlarında: Düşünsel Algı Dili, Türkçe (2014-16) Puşkin, Osmanlı Rus Savaşı (2015) konulu söyleşiler yaptı. Sarı-kamış36 seri yazıları ve Bardezde Romeo Juliet, Bardez Blogda (2011), Erzurum Efsaneleri Sarıkamış: Kar ve Kurt Efsaneleri Sarı Kam, roman (2015): Soğanlı Dağ-ları (3 gece 4 gün) yürüyüşünü iki kez (2015-2016) 70 km, tamamladı. Hürriyet Seyahatte fotoğraflı yazılar (201314), Puşkin Kitabı, Sözlük-Türkçe Deyimler (2016): Kadınlar Kitabı (2017), Kar Büyüsü (2018), Aynalı Çarşı, (2019), Gelincik Günler-Boğa Dağları, roman yayımlandılar. Kuluya gitti, Fşamingolar ve Tümülüs izlenceleri çekti, Batı Rüyası Okulu Kulu.. yapıtının yeni basımını (2020) yaptı.
Ödülleri
Tekin Sönmez Dil ve Edebiyat Ödülleri
Felsefe çeviri, Roman, Deneme, Tüyap İs-tanbul Kitap Fuarı (2016) ödülleri verildi. Ödüllerin 2ncisi: Felsefe çeviri, Sahne Sanatları, Cumhuriyet Gazetesi Kitap Eki (T. İ. K. F. 2017): Ödüllerin 3ncüsü: Eleştiri-Deneme, Sahne Sanatları, Sözcükler Dergisi (T. İ. K. F. 2018): Ödüllerin 4cüsü: Felsefe çeviri, Yaşamkurgusal Roman, Dil Dergisi (T. İ. K. F. 2019) ödülleri törenle verdi.
Video ve etkinlik
Arkaik Anadolu dili Türkçe, Gılgamış, Ksenophon ilintili belge-sellik YouTube sunumları (2018-2020) başlattı. Başkanı olduğu Edebiyat Akademisi Derneği: Avrupa ve 30 Yıl Süren Din Savaşları ve Yetişmiş İnsan Kaynakları, Algı Dili Türkçe, Forum (Berlin ve Stockholm 2017-2018) etkinlikleri gerçekleştirdi.
Ödül-belge
Şafağın Demircisi (1970) TRT Şiir ödülü, Morgun Önünde Üç Kadın (1980) Ankara Çağdaş Gazeteciler Derneği birincilik ödülü, Kapadokya tanıtımı Ürgüp Belediye Meclisi (2005) hemşehrilik, Türk Edebiyatına katkısı Kavram Dersaneleri plaketi (2006), Nevşehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı (2007) Hitit Anforası, Kapadokya Rotary Kulübü: Yaşam Boyu Büyük Meslek Ödülü verildi.
Uluslararası etkinlik ve Öğrenim
Sönmeze, 1984de İsveç PENi, onur üyeliği verildi. New York Dünya Yazarları (1986) toplantısına İsveç PEN Üyesi olarak katıl-dı: Anadolu ve Yunus Emre bildirisini sundu. İkokulu Sarıkamış Yağbasan köyünde okudu, Kars Lisesi üç sınıflı ortaokul bölümünü dışarıdan sınavlarla verdi. Vefa Lisesi ve Haydarpaşa Lisesinde dışarıdan sınavlara girdi ve eksik dersleri, Norra Real Vuxsenutbildning/Erişkinler Lisesinde (Stockholm 1984) tamamladı. Stockholm Üniv. nde (1985/86) edebiyat, sanat tarihi içerikli İsveç Dili eğitimi gördü.
Yansıma Dergisi ve Tekin Sönmez üzerine Ulusal Bilimsel Akademik çalışmalar
Pulat A., Karaaslan K, (2017) Yansıma Dergisi Üzerine Bir İnceleme Uşak Ünv. Sos. Bilim Dergisi / UUSBD, 10/4 s.523-554.
Pulat A., Karaaslan, K. (Kış 2017): Yansıma Dergisinde Sabahattin Ali ve Nazım Hikmet, Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi. C.1 (1), s.30-40.
Yayımlanmış kitapları
Şiir
Günün Apansız Açıklanması (1968)
Boşuna Değil Yaşamak (1970)
Şafağın Demircisi (1971)
Ağıt Yok (1973)
Şili'nin ve Jara'nın Destanı (1976)
Yeryüzü Sevdiğim (1977)
Kanatsız Kuş (1980)
Ferhat'ım Şirin'imi (1980)
Roman
Kadınlar Vardı (1989)
Söylence Berlin (1992)
Çıplak Viking (1994)
Marissa Epos (2000)
BenAras (2006)
Öykü
Kars Platosu Öyküleri (1993)
Deneme, Seyahat, Söyleşi
Ormanı Yedi Faşistler (1978)
Gizem ve Büyü (1990)
Hayal Üçgenleri (2003)
Pera da İstanbul (2007)
Saklı Tarih Son Oğuzlar
Batı Rüyası Okulu Kulu
Reporting Afghanistan
Saklı Cennet: Köyceğiz, Kaunos, Olympos, Dalyan
CappaFantastica: Urgup