turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Yeşildemet, Şenkaya

Yeşildemet, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yeşildemet köyünün eski adı Ağnaki veya İğnaki'dir. Nitekim bu yerleşimin adının 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki yazılış biçimi Ağnaki / İğnaki () biçiminde okunmaya uygundur.
Ağnaki köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlıların eline geçmesinden yaklaşık 45 yıl sonra, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Ağnaki büyükçe bir yerleşimdi ve nüfusu 40 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reislerinin önemli bir kısmı Pavle, Elia, Maksime, Bagrat, Tabuk, İordane gibi Gürcü adları taşıyordu. Bu sırada köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday, arpa, darı tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.
İğnaki veya Ağnaki, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve Müslim nüfus defterine göre bu tarihte köyü oluşturan 6 hanede 18 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Ağnaki köyünün Müslüman nüfusunun yaklaşık 36 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Ağnaki köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşmasıyla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Egnaki (Э) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 8 hanede, 33'ü erkek ve 30'u kadın olmak üzere 63 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmenlerden oluşuyordu. Egnaki köyünün nüfusu 1896 yılında 92 kişi, 1906 yılında ise 135 kişi olarak tespit edilmiştir.
Egnaki köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İğnaki" () adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 278 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve İğnaki köyü bu ilçeye bağlandı. Ağnaki veya İğnaki Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yeşildemet olarak değiştirilmiştir. Yeşildemet köyünde 1965 yılında 455 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 164 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 153 km, Şenkaya ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yoğurtçular, Şenkaya

Yoğurtçular, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahallesidir.
Tarihçe
Yoğurtçular köyünün eski adı Zvarti'dir. Gürcüce "zvari" () kelimesinden türemiş olup "bağlar" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçe kaynaklarda Zuvart () olarak geçer.
Eski bir yerleşim olan Tetrikoşi, günümüzde Yoğurtçular köyünün sınırları içinde bulunmakta ve köyün mezrasını oluşturmaktadır. Gürcüce bir yer adı olan Tetrikoşi (), beyaz anlamına gelen "tetri" ()ile balık tutma sepeti olan "koşi" () kelimelerinden oluşur. Türkçe Tetrikoş denilen Tetrikoşi'de megalit bir yapı ile iki kilise kalıntısı bulunmaktadır. Mezranın 2 kilometre güneybatısında bulunan kilisenin etrafında eski bir yerleşimin izleri tespit edilmiştir.
Zvarti köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşmasıyla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Zuvart (ъ) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 25 hanede, 114'ü erkek ve 108'i kadın olmak üzere 222 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamını Türkmenler oluşturuyordu. Zuvart köyünün nüfusu 1896 yılında 289 kişi, 1906 yılında ise 375 kişi olarak tespit edilmiştir.
Zvarti köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı kazaya bağlı Kömürlü nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 631 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ve Zuvart köyü bu ilçeye bağlandı. Zvarti veya Zuvart Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yoğurtçular olarak değiştirilmiştir. Yoğurtçular köyünde 1965 yılında 961 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 226 kişi okuma yazma biliyordu.
Nüfus
Yukarıbakraçlı, Şenkaya

Yukarıbakraçlı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Yukarıbakraçlı köyünün eski adı Merenisi'dir. Bu yer adı Türkçe kayıtlarda Mernis, Merenes, Merinis gibi değişik biçimlerde yazılmıştır. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Merisinis" ve Erkan-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında Merenes (ەەە) olarak geçer. Gürcüce bir yer adı olan Merenisi (), "mere" () kelimesinden gelir. Gürcüce "mere" kelimesi, akarsu kıyısındaki düzlüğe, meydana verilen addır.
Merenisi, tarihsel olarak tek bir yerleşim olmakla birlikte, zaman zaman iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bundan dolayı Yukarıbakraçlı köyü Yukarı Merenisi, Aşağıbakraçlı köyü de Aşağı Merenisi olarak adlandırılmıştır.
Yukarıbakraçlı'da 10. yüzyılda inşa edilmiş olan Gürcüce yazıtlı kilise ile Aşağıbakraçlı'da bugüne izi kalmamış olan kilise, bu iki köyün eski yerleşmeler olduğunu göstermektedir. Merenisi Kilisesi'nin inşa edildiği yüzyılda Merenisi, Gürcü Krallığı sınırları içinde kalıyordu. Bu kilisenin Asomtavruli harfleriyle yazılmış olan Gürcüce yazıtında, Gürcü kralı II. Aşot Kurapalati'nin 25 Ocak 954'te öldüğü belirtilmiştir. Merenisi, 1080 yılından itibaren bir süre Büyük Selçuklu hakimiyetinde kaldı. 1121 tarihindeki Didgori Savaşı'nın ardından birleşik Gürcistan Krallığı'na katıldı. Osmanlılar köyü, 16. yüzyılın ortasında, Tao bölgesinde birleşik Gürcistan Krallığı'nın yerini almış Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde tek köy olarak kaydedilmiş olan Merenisi, Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve Müslim nüfus defterine göre köydeki 25 hanede 82 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Merenisi köyünün nüfusunun yaklaşık 164 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Merenisi köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşmasıyla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin "Merines" (ъ) adıyla tek köy olarak kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. Bu kazaya bağlı Penyak nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu, 151'i erkek ve 131'i kadın olmak üzere 41 hanede yaşayan 282 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı Rum olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında Merenisi'nin nüfusu artmış, 1896 yılında 339 kişiye, 1906 yılında da 427 kişiye ulaşmıştır.
Merenisi Türkiye'ye kaldıktan sona iki ayrı köy sayıldı. 1935 genel nüfus sayımında "Yukarımernis" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 140 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ile Yukarımernis köyü bu kazaya bağlandı. Yukarı Merinis adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yukarı Bakraçlı olarak değiştirilmiştir. Yukarıbakraçlı köyünün nüfusu 1965 yılında 235 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 21 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Yukarıbakraçlı köyü, Erzurum kentine 151 km, Şenkaya kasabasına 36 km uzaklıktadır.
Nüfus
Aşağıbakraçlı, Şenkaya

Aşağıbakraçlı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Aşağıbakraçlı köyünün eski adı Merenisi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Merenisi (), "mere" () kelimesinden gelir. Gürcüce "mere" kelimesi, akarsu kıyısındaki düzlüğe, meydana verilen addır. Bu yer adı Türkçeye Mernis, Merinis olarak girmiştir. Merenisi, tarihsel olarak tek bir yerleşme olmakla birlikte, zaman zaman iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bundan dolayı Aşağıbakraçlı köyü Aşağı Merenisi, Yukarıbakraçlı köyü de Yukarı Merenisi olarak adlandırılmıştır. Tarihsel Merenisi'nin bir parçası olan Yukarıbakraçlı'da 10. yüzyılda inşa edilmiş olan Gürcüce yazıtlı kilise ile Aşağıbakraçlı'da bugüne izi kalmamış olan kilise, bu iki köyün eski yerleşmeler olduğunu göstermektedir.
Merenisi Kilisesi'nin inşa edildiği yüzyılda Merenisi, Gürcü Krallığı sınırları içinde kalıyordu. Bu kilisenin Asomtavruli harfleriyle yazılmış olan Gürcüce yazıtında, Gürcü kralı II. Aşot Kurapalati'nin 25 Ocak 954'te öldüğü belirtilmiştir. Merenisi, 1080 yılından itibaren bir süre Büyük Selçuklu hakimiyetinde kaldı. Daha sonra birleşik Gürcistan Krallığı'na katıldı. Osmanlılar köyü, 16. yüzyılın ortasında, Tao bölgesinde birleşik Gürcistan Krallığı'nın yerini almış olan Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi.
Uzun süre Osmanlı egemenliğinde kalan Aşağı Merenisi, 93 Harbi'nin (1877-1878) ardından Rusların eline geçti. Aşağı Merenisi ve Yukarı Merenisi köyleri, Merines () adlı altında tek köy olarak kaydedilmiştir. Rus idaresinde köy, Oltu sancağının (okrug) Oltu kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazaya bağlı Penyak nahiyesinin köylerinden biri olan Merenisi'nin nüfusu 282 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı "Rum" olarak kaydedilmiştir. Merenisi Kilisesi'nden hareketle eskiden Gürcü nüfusa sahip olduğu anlaşılan köyün demografik yapısı zaman içinde değişmiş olmalıdır. Rus idaresi sırasında Merenisi'nin nüfusu artmış, 1896 yılında 339 kişiye, 1906 yılında da 427 kişiye ulaşmıştır.
Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında, Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından Merenisi'nin de içinde yer aldığı bölge bağımsız Gürcistan tarafından kendi sınırları içinde sayıldı. Bununla birlikte bölge Gürcistan'ın kontrolünde değildi. Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye sınırları içinde kaldı.
Merenis Türkiye'ye kaldıktan sona iki ayrı köy sayıldı. Aşağı Merenisi 1935 genel nüfus sayımında "Aşağı mernis" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 85 kişiden oluşuyordu. "Aşağı Merinis" adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aşağı Bakraçlı olarak değiştirilmiştir. Bununla köyün eski adı resmi kaynaklarda bir süre daha "Aşağıbakraçlı
(Aşağımerinis)" biçiminde kullanılmıştır.
Coğrafya
Aşağıbakraçlı köyü, Erzurum kentine 142 km, Şenkaya kasabasına 45 km uzaklıktadır.
Nüfus
Paşalı, Şenkaya

Paşalı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Paşalı köyünün eski adı Berdik'tir. Nitekim 1886 Rus nüfus tespitinde Berdik (), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Perdik () olarak geçer.
Berdik, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 93 Harbi'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti bölgenin büyük bölümünü Rusya'ya bırakmak zorunda kaldı.
Rus idaresinde Berdik, Oltu sancağına bağlı Oltu kazasının köylerinden biriydi. 1886 nüfus sayımında köydeki 31 hanede, 80'i erkek ve 98'i kadın olmak üzere 178 kişi yaşıyordu. Köyün nüfusu Beritan Aşiretine bağlı Kürtlerden oluşuyordu. Berdik köyünün nüfusu 1896 yılında 230 kişi, 1906 yılında ise 302 kişi olarak tespit edilmiştir.
Berdik, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Perdik" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında Kömürlü nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 595 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ve Berdik köyü bu ilçeye bağlandı. Berdik Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Paşalı olarak değiştirilmiştir. Paşalı köyünde 1965 yılında 994 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 237 kişi okuma yazma biliyordu.
19 Haziran 1999 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.
Coğrafya
Erzurum iline 145 km, Şenkaya ilçesine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus
Altınçanak, Uzundere

Altınçanak, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Altınçanak köyünün eski adı İsi'dir. Gürcüce kaynaklarda İsi () olarak bilinen bu yer adı, Türkçe kaynaklarda İs () olarak geçer.
İsi köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirdi. 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 58 Hristiyan haneden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde ise köyde 25 hanede 80 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, İsi köyünün nüfusunun yaklaşık 160 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
İsi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İs" adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahip olup nüfusu 118 kişiden oluşuyordu. İsi veya İs "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Altınçanak olarak değiştirildi. 1965 genel nüfus sayımında Altınçanak köyünün nüfusu 228 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 18 kişi okuma yazma biliyordu.
Altınçanak köyünde, köyün Hristiyan nüfusundan kalma bir köy kilisesi bulunmaktadır. İsi Kilisesi'nden kalan duvarlar da kullanılarak yerinde bir ev inşa edilmiştir.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 98 km, Uzundere ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
Nüfus
Balıklı, Uzundere

Balıklı, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Tortum Gölü kıyısında yer alan Balıklı köyünün eski adı Zihek'tir. Nitekim Gürcüce kaynaklarda Ziheki (), Türkçe kaynaklarda Zihik ()olarak geçer.
Zihek köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirdi. 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 218 haneden oluşuyordu. Bu hane içinde 211 hane Hristiyan, 7 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Bu nüfus Zihek köyünün hayli büyük bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 48 hanede 160 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Zihek köyünün nüfusunun yaklaşık 320 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Zihek, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zihik" adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinde yer alıyordu. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 350 kişiden oluşuyordu. Zihek veya Zihik Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Balıklı olarak değiştirildi. Nitekim köyü adı 1955 genel nüfus sayımında "Balıklı (Zihik)" biçimde yazılmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Balıklı köyünün nüfusu 567 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 129 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Tortum kazasının Uzundere bucağına bağlıydı. Uzundere 1987 yılında ilçe olunca, Balıklı da bu ilçenin merkez nahiyesinin köyü haline geldi.
Balıklı köyünde iki adet kilise bulunmaktadır. Aşağı mahalledeki tek nefli kilise, çatı örtüsü dışında, nerdeyse tamamen ayakta kalmıştır. Değirmentepe mahallesindeki kilise ise, büyük ölçüde yıkılmış ve geriye kuzey duvarı ile doğu ve batı duvarlarının birer parçası kalmıştır.
Coğrafya
Erzurum iline 105, Uzundere ilçesine 19 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çağlayan, Uzundere

Çağlayan, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir mahalledir. Erzurum ili büyükşehir belediyesi olmadan önce köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Çağlayan köyünün eski adı Tevi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Tevi (), Gürcü dilinin güney diyalektlerinde "ta" () olarak geçen ve dağ / tepe anlamına gelen "mta" () kelimesinden gelen Mtevi'den () değişime uğramıştır. Mtevi / Tevi'nin "dağlar" anlamındaki "mtebi" () kelimesiyle eşanlamlı kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu yer adı Türkçeye Tiv / Tev olarak girmiştir.
Tevi köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu böleyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirdi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 27 hanede 75 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Tevi köyünün nüfusunun yaklaşık 150 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Tevi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Tiv" () biçiminde kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahip olup nüfusu 180 kişiden oluşuyordu. Tevi veya Tev "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Çağlayan olarak değiştirildi. Nitekim 1950 genel nüfus sayımında Tev olarak geçen köy, 1955 genel nüfus sayımında Çağlayan olarak kaydedilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çağlayan köyünün nüfusu 498 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 159 kişi okuma yazma biliyordu.
Tevi tarihsel yapılar açısından dikkat çekicidir. Köyde iki kilise, bir kale ve bir kule kalıntısı mevcuttur. İlk kilise köyün merkezinin 2 km doğusunda yer alır. Bu kiliseden geriye sunağın bir bölümü kalmıştır. İkinci kilise köyde meyve bahçesinde bulunmaktadır. Kaba taş ve harç kullanılarak inşa edilmiş olan yapının kuzeydoğu bölümü günümüze ulaşmıştır. Köydeki kale, köyün merkezinin 500 m kuzeydoğusunda bulunmaktadır. Büyük bir kale olan Tevi Kalesi, kabaca yontulmuş taşlarla harç kullanılarak inşa edilmiştir. Kaleden geriye su kuyusu ve duvarlar kalmıştır. Yaklaşık iki metre kalınlığından olan duvarların günümüze kalan kısımlarının yüksekliği 7 metreyi bulmaktadır. Köyün merkezinin 300 metre güneydoğusunda yer alan kalıntılar köylülerin verdiği bilgiye göre bir kuleye aittir.
Coğrafya
Erzurum iline 111 km, Uzundere ilçesine 25 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çamlıyamaç, Uzundere

Çamlıyamaç, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir mahallesidir.
Tarihçe
Çamlıyamaç'ın Türkçe kaynaklarda eski adı Öşkvank'tır. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oşkvank / Öşkvank () olarak geçer. Bu yer adı, eski Oşki köyünden gelir. Oşki köyü Osmanlı döneminde iki ayrı köy olarak adlandırılmıştır. Nitekim 1917 yılında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvilinin verdiği bilgiye göre, Oşkinin kuzey kısmı Öşkvank, güney kısmı ise Öşk olarak adlandırıyordu. Oşki'nin güney kısmı da 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oşk / Öşk () olarak kaydedilmişti.
Günümüzde iki köye ayrılmış olan Oşki köyü, 9. yüzyıldan itibaren Gürcü Bagrationi hanedanı egemenliğinde bulunuyordu. Oşki Kilisesi bu hanedanlık döneminde 958-966 yılları arasında tamamlanmıştır. Manastır kompleksinin içerisinde yer alan kilise, buradaki Oşki adındaki yerleşime istinaden bu adı almıştır.
Öşkvank köyü, 1935 nüfus sayımı sırasında Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 593 kişiden oluşuyordu. Oşki / Öşkvank "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanun uyarınca Çamlıyamaç olarak değiştirilmiştir.
Önceden köy olan bu yerleşim birimi, 6360 sayılı kanun ile mahalleye dönüştürülmüştür.
Coğrafya
Erzurum iline 104 km, Uzundere ilçesine 18 km uzaklıktadır.
Nüfus
Dikyar, Uzundere

Dikyar, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir mahallesidir.
Tarihçe
Dikyar köyünün eski adı Unguzek'tir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Unguzek () olarak geçer. Bu yer adı Üngüzek olarak da yazılır.
Unguzek köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirdi. 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 142 haneden oluşuyordu. 139 hane Hristiyan, 3 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 56 hanede 185 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Unguzek köyünün nüfusunun yaklaşık 370 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Unguzek, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinde yer alıyordu. 1935 yılında "Öngöcek" adıyla kaydedilmiş olan köy, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.096 kişiden oluşuyordu. Üngüzek, Engüzek, Öngöcek gibi değişik biçimlerde yazılan Unguzek Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında "Dikkale" olarak değiştirildi. Nitekim köyü adı 1955 genel nüfus sayımında "Dikkale (Üngüzek)" biçimde yazılmıştır. 1960 genel nüfus sayımında adının "Dikyar (Üngüzek)" olarak kaydedilmesi, köyün adının 1959 yılında bir kez daha değiştirildiğini göstermektedir. 1965 genel nüfus sayımında Dikyar köyünün nüfusu 1.338 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 288 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Tortum kazasının Uzundere bucağına bağlıydı. Uzundere 1987 yılında ilçe olunca, Dikyar da bu ilçenin merkez nahiyesinin köyü haline geldi.
Dikyar köyünde iki eski kale bulunmaktadır. Bunlardan biri olan Üngüzek Kalesi oldukça sağlam biçimde günümüze ulaşmıştır. Ağca Kale olarak da bilinen kale içinde kilise, sarnıç, depolar, su kaynağına ulaşan tünel ve başka yapı kalıntıları bulunmaktadır. Dikyar sınırları içinde kalıp terk edilmiş bir köy olan Karoti'deki Karoti Kalesi'nin günümüze ulaşan duvarlarının yüksekliği 2,5 metreyi bulur. Kale içinde yapı izleri tespit edilmiştir. Dikyar köyünde ayrıca kilise mevkiinde bir kilise bulunuyordu. Bu kilise yıkılmış, taşları Yukarı mahalledeki eski caminin inşasında kullanılmıştır.
Coğrafya
Erzurum iline 83 km, Uzundere ilçesine 5 km uzaklıktadır.
Nüfus
Gölbaşı, Uzundere

Gölbaşı, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Gölbaşının eski adı Öşk'tür. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oşk / Öşk () olarak geçer. Bu ad esi Oşki köyünden gelir. Oşki köyü Osmanlı döneminde iki ayrı köy olarak adlandırılmıştır. 1917 yılında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvilinin verdiği bilgiye göre, Oşkinin güney kısmı Öşk, kuzey kısmı ise Öşkvank olarak adlandırıyordu. Oşki'nin kuzey kısmı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Oşkvank / Öşkvank () olarak kaydedilmiştir. Öşk köyü, 1935 nüfus sayımı sırasında Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 506 kişiden oluşuyordu. Oşki / Öşk "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanun uyarınca Gölbaşı olarak değiştirilmiştir.
Coğrafya
Gölbaşı, Erzurum il merkezine 99 km, Uzundere ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kirazlı, Uzundere

Kirazlı, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir mahallesidir.
Tarihçe
Kirazlı köyünün eski adı Otha'dır. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Otha (ە) olarak geçer. Otha köyünü Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında Gürüclerden ele geçirdi. Bu yer adı Gürcüce dört anlamına gelen "othi" () kelimesinden türemiş olmalıdır. 1935 yılında Otha, Erzurum vilayetinde Tortum ilçesinin Azort nahiyesine bağlı bir köydü ve nüfusu 664 kişiden oluşuyordu. Otha "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanun uyarınca Kirazlı olarak değiştirilmiştir. Köyün nüfusunun Hristiyan olduğu döneme ait Otha Kilisesi'nin günümüze kalıntıları kalmıştır.
Coğrafya
Erzurum iline 104 km, Uzundere ilçesine 18 km uzaklıktadır.
Nüfus
Sapaca, Uzundere

Sapaca, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Sapaca köyünün eski adı Oşkisor'dur. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oşkisor () olarak geçer. Osmanlılar köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. Bu yer adı Türkçeye Gürcüceden () girmiş olabilir. Köyün eski camisinde kullanılmış Gürcüce yazıtlı ve motifli eski kilise taşları, Oşkisori'nin eski bir Gürcü yeleşmesi olduğunu göstermektedir. Köyün adı daha sonra Türkçe kaynaklarda Eskisor, Eskisar gibi farklı biçimlerde yazılmıştır. Burada Oşkisori Kalesi ile üç adet şapele ait kalıntılar bulunmaktadır.
Coğrafya
Erzurum iline 95 km, Uzundere ilçesine 9 km uzaklıktadır.
Nüfus