turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
652

Olaylar
Büyük Vahşi Kaz Pagodası, Tang hanedanlığı zamanında yapıldı.
Arap-Bizans savaşları: Abdullah ibn Sa'ad komutasındaki bir Arap filosu, İskenderiye kıyılarında Bizans filosunu (500 gemi) yendi.
Dongola Kuşatması: Abdullah ibn Sa'ad komutasındaki bir Raşidun ordusu (5.000 erkek), Makuria Krallığı'nda (modern Sudan) Dongola'yı kuşattı.
Osman ibn Affan, Mısır'daki Hıristiyan Nübyeliler ile Müslümanlar arasında altı asır süren bir antlaşma yaptı.
Muhammed'in sahabisi Abdurrahman bin Avf, ölümünde (yaklaşık tarih) 30.000 köleyi azat etti.
Doğumlar
IV. Konstantinos, Bizans imparatoru (ö. 685)
Ölümler
Abbas bin Abdülmuttalib, sahabe (d. 566)
Abdurrahman bin Avf, sahabe (d. y. 580)
Ebu Süfyan, Mekke'nin fethi sırasında Müslüman olmuş olan sahabe (d. 565)
Ebu Zer el-Gıfari, İslam'ı ilk kabul eden sahabelerden biri
653

Olaylar
Bizans İmparatorluğu
İmparator II. Constans, Suriye valisi Muaviye ile yaptığı ateşkesin ardından Ermenistan'ı gönüllü olarak Araplara teslim etti. Muaviye Ermenilere fiili özerklik verir ve nakharar Theodor Rshtuni'yi Ermenistan'ın hükümdarı olarak atar.
Muaviye, Rodos Heykeli'nin (Antik Dünyanın Yedi Harikasından biri) dağınık parçalarını alarak ve madeni para yapmak için bronz hurdayı yok ettiği Suriye'ye geri göndererek Rodos'a bir baskın düzenler.
Doğumlar
Kasım bin Muhammed, Ebu Bekir'in torunu (ö. 721/725 civarı)
Tavus bin Keysan, Fars müfessir, muhaddis ve düşünür (ö. 724)
Ölümler
Abdullah bin Mesud, sahabi ve ilk dönem din alimi
Yukuk Kağan, Batı Göktürk Kağanlığı'nın son dönemlerinde ülkeye hükmeden Türk kağanı
654

Olaylar
İslam Devleti orduları Rodos'u fethetti
Doğumlar
Ölümler
24 Kasım - İmparator Kōtoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 36. imparatoru (d. 596)
tarihi bilinmeyen
Arfaja al-Bariqi, sahabe (d. 598)
Ubade bin Samit, sahabe (d. 583)
Ubeyy bin Kab, sahabe ve ilk dönem müfessir, muhaddis ve fakihlerinden
656

Olaylar
7 Kasım - Cemel Savaşı gerçekleşti.
Ali bin Ebu Talib halife oldu.
Doğumlar
Ölümler
17 Haziran - Osman bin Affan, Dört Büyük Halife'den üçüncüsü (d. 574/576)
tarihi bilinmeyen
Huzeyfe bin Yeman, sahabe
Selman-ı Farisi, İslamiyet'i kabul eden İran asıllı ilk sahabe (d. 568)
Talha bin Ubeydullah, sahabe (d. 598)
Zübeyr bin Avvam, sahabe (d. 594)
661

Olaylar
İslam Halifesi Ali, Hariciler tarafından Kufa'da düzenlenen bir suikastte ağır yaralandı, birkaç gün içinde öldü.
29 Temmuz - Ali'nin yerine halife olarak biat alan oğlu Hasan Küfe şehrinde Muaviye lehine halifelikten feragat etti. Hasan ve Kufe halkı buraya gelen Muaviye'ye biat etti. Böylelikle Emevi Devleti resmen kurulmuş oldu.
Doğumlar
II. Muaviye, Emeviler'in üçüncü halifesi (ö. 684)
Haccac bin Yusuf es-Sekafi, Emevi valisi (ö. 714)
Ölümler
Ali bin Ebu Talib, İslam halifesi
İmparatoriçe Kōgyoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 35. ve 37. hükümdarı (d. 594)
Temim ed-Dari, sahabe
664

Olaylar
Emevi kuvvetleri Kabil'i aldı.
Doğumlar
Kapgan Kağan, İkinci Göktürk kağanı (ö. 716)
Ölümler
6 Ocak - Amr bin As, Arap komutan
tarihi bilinmeyen
Xuan Zang, Erken Tang döneminden tanınmış bir Çinli Budist rahip, bilgin, gezgin ve çevirmen (d. 602)
668

Olaylar
Koguryo-Tang Savaşları sona erdi ve Goguryeo yıkıldı.
Doğumlar
I. Velid, Emevilerin altıncı halifesi (ö. 715)
İbrahim en-Nehai, Tabiun dönemi hadis ve fıkıh bilgini (ö. 715)
Ölümler
15 Eylül - II. Konstans, Bizans imparatoru (d. 630)
tarihi bilinmeyen
Brahmagupta, Hint matematikçi ve gök bilimci (d. 598)
669

Olaylar
Konstantinopolis Kuşatması gerçekleşti.
Doğumlar
II. Justinianos, Herakleios Hanedanı mensubu son Bizans imparatoru (ö. 711)
II. Gregorius, papa (ö. 731)
Kuteybe bin Müslim, Emevilerin en önemli Arap komutanlarından biri ve Emevilerin Horasan valisi (ö. 715)
Süddi, Tabiin dönemi tefsir ve hadis bilgini (ö. 744)
Ölümler
7 Nisan - Hasan bin Ali, İslam peygamberi Muhammed'in torunu, halife (d. 624)
tarihi bilinmeyen
Mizizios, Sicilya'da imparatorluk ilan etmiş bir gaspçı Bizans İmparatoru (d. 622)
670

Olaylar
Emevi kuvvetleri, Bizans toprağı olan Kyzikos (Kapıdağ) yarımadasını aldı. Buradan İstanbul kuşatmalarını yapacaklardır.
Emevilerin İfrikiyye valisi Ukbe bin Nafi, askeri bir üs şehri olarak Kayrevan'ı kurdu.
Doğumlar
Tarık bin Ziyad, Endülüs'ü fetheden Emevi komutanı (ö. 720)
Ölümler
Mugire bin Şu'be, sahabe, vahiy katibi ve Emevi devlet adamı (d. 600)
Fıtrat

Fıtrat, İslam dininde bir kavram, özellikle tasavvufta önemli bir yer tutar.
Bir şeyi başlangıcında yarmak, kazmak anlamına gelen ve fatr kökünden türemiş olan fıtrat kelimesi, ilk yaratılış manasına gelir. Yani, mutlak yokluğun yarılarak, içinden varlığın çıkmasıdır. Fıtrat, bu yarma sonucu ortaya çıkan ilk varlık halidir. İbn Manzur, Lisanü'l-Arab adlı eserinde fıtratı şöyle tanımlar: Yaradılış, yapı, karakter, tabiat, mizaç, Peygamberlerin sünneti, Kalb-i selim, adetullahtır.
Sadece Allahı tanıma değil, belki genel manada din ve dini ayinleri tanıma da fıtridir. İnsanın fıtratı sabit, payidar ve değişiklik kabul etmez. Ayrıca Rum suresinin 30. ayeti Fıtrat Ayeti olarak bilinmektedir.
Ayrıca hilkat, tabii eğilim, hazır olmak, huy, cibilliyet, içgüdü, istidat gibi manalara da gelir. Terim olarak fıtrat: "Allahu Teala'nın mahlukatını kendisini bilip tanıyacak ve idrak edecek bir hal, bir kabiliyet üzere yaratmasıdır." Muhyiddin İbn Arabi ise fıtrat sözcüğüne "bir şey üzerine yaratılmak" manası vermektedir. Fıtrilik fıtrat kelimesinden türetilmiştir ve fıtrata yani yaradılış maksadına uygun olan anlamına gelmektedir.
672

Olaylar
27 Temmuz - 24 Ağustos arasında Asuka Dönemi'nde Prens Ōama ve Prens Ōtomo arasında meydana gelen bir veraset savaşı olan Jinshin Savaşı gerçekleşti.
Doğumlar
Bede, Anglosakson dünyasının ilk tarih yazarı, teolog, tarihçi ve kronolog (ö. 735)
Ölümler
7 Ocak - İmparator Tenji, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 38. imparatoru (d. 626)
27 Ocak - Vitalianus, papa
21 Ağustos - İmparator Kōbun, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 39. imparatoru (d. 648)
680

Olaylar
10 Ekim - Kerbela Olayı yaşandı.
7 Kasım - Üçüncü Konstantinopolis Konsili başladı.
Trakya (thema) kuruldu.
Doğumlar
Ölümler
6 Mayıs - I. Muaviye, İslam Devleti'nin Ali'den sonraki halifesi ve Emevi Hanedanı'nın kurucusu (d. 602)
10 Ekim
Ali el-Ekber, Hüseyin'in Kerbela'da öldürülen büyük oğlu (d. 662)
Hüseyin bin Ali, Muhammed bin Abdullah'ın torunu, Ali bin Ebu Talib'nin oğlu (d. 626)
tarihi bilinmeyen
Alkame bin Kays, Tabiun dönemi fıkıh, hadis, kıraat ve tefsir bilgini (d. 591)
Müslim bin Akil, Hüseyin bin Ali'nin kuzeni
681

Olaylar
16 Eylül - Üçüncü Konstantinopolis Konsili'nin son oturumu yapıldı.
5 Aralık - başta Aşide Beŋü ve Aşina Funian olmak üzere 54 Göktürk Ch'ang-an'ın Doğu Pazarında halka açık bir alanda idam edildi.
Birinci Bulgar Devleti kuruldu (dağılışı 1018).
Doğumlar
Ölümler
10 Ocak - Agatho, papa
5 Aralık
Aşide Beŋü, Göktürk Kağanlığı'nın yıkılmasından sonra Göktürklerin 50 yıllık bağımsızlık isyanının azmettiricisi olan Göktürk asilzadesi
Aşina Funian, Doğu Göktürk Kağanı
tarihi bilinmeyen
Cavanşir, Kafkas Albanyası hükümdarı (d. 616)
683

Olaylar
Doğumlar
Bilge Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın kağanı (ö. 734)
İmparator Mommu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 42. hükümdarı (ö. 707)
İmparatoriçe Genshō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 44. hükümdarı (ö. 748)
Ölümler
28 Haziran - II. Leo, papa (d. 611)
27 Aralık - İmparator Gaozong, Çin'in Tang Hanedanı'nın üçüncü imparatoru (d. 628)
tarihi bilinmeyen
I. Yezid, Emevilerin ikinci halifesi (d. 646)
Mesruk el-Kufi, tabiun dönemi hadis ve fıkıh bilgini
Ümmü Seleme, İslam peygamberi Muhammed'in eşlerinden biri (d. 597)
684

Olaylar
Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti (önceki: 607 ; sonraki : 760).
Doğumlar
Kül Tigin, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığını ağabeyi Bilge Kağan ile birlikte yöneten devlet başkanı (ö. 731)
Ölümler
II. Muaviye, Emeviler'in üçüncü halifesi (d. 661)
Abdullah bin Amr, sahabe
685

Olaylar
Doğumlar
8 Eylül - İmparator Xuanzong, Çin'in Tang Hanedanı'nın yedinci imparatoru (ö. 762)
III. Leon, Bizans imparatoru (ö. 741)
Ölümler
7 Mayıs - I. Mervan, Emevilerin dördüncü halifesi (d. 623)
8 Mayıs - Papa II. Benedictus, papa (d. 635)
Eylül - IV. Konstantinos, Bizans imparatoru (d. 652)
tarihi bilinmeyen
Ebu Berze Eslemi, sahabe
686

Olaylar
Doğumlar
23 Ağustos - Charles Martel, Franklar Krallığı'nda devlet adamı ve askeri komutan (ö. 741)
Ölümler
5 Ağustos - Ubeydullah bin Ziyad, Emevi valisi (d. 648)
1 Ekim - İmparator Temmu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 40. imparatoru (d. 631)
tarihi bilinmeyen
Ömer bin Sa'd, Sahabelerden ve Aşere-i Mübeşşere'den Sa'd bin Ebu Vakkasın oğlu (d. 620)
687

Olaylar
Doğumlar
II. Yezid, Emevi halifesi (ö. 723)
Ölümler
Mart - Muhtar es-Sekafi, Muhtariyye hizibinin kurucusu (d. 622)
21 Eylül - Papa Konon, 1 yıl papalık yapan Katolik din adamı (d. y. 630)
tarihi bilinmeyen
Abdullah bin Abbas, İslam peygamberi Muhammed'in amcasının oğlu olan sahabe (d. 619)
689

689 (DCLXXXIX) cuma günü başlayan bir yıldır.
Olaylar
Bizans-Bulgar Savaşı: İmparator II. Justinianos Makedonya'daki Bulgarları yenerek Selanik'i ele geçirdi.
Doğumlar
Rōben, Japon Budist rahip (ö. 773)
Ölümler
20 Nisan - Cædwalla, Wessex kralı
10 Eylül - Guo Zhengyi, Tang Hanedanı yöneticisi
699

Olaylar
Türkeş Devleti kuruldu (dağılışı 766)
Doğumlar
İmam-ı Azam Ebu Hanife, hanefi mezhebinin kurucusu, islam alimi (ö. 767)
Vasıl bin Ata, Mutezile mezhebinin kurucusu olarak tanınan ilahiyatçı, hukukçu (ö. 748)
Wang Wei, Tang döneminde yaşamış Çinli şair, müzisyen, ressam ve devlet adamı (ö. 759)
Zeyd bin Ali, Zeydiyye mezhebinin kurucusu, Tabiin'den fıkıh alimi (ö. 740)
Ölümler
709

Olaylar
Arap-Bizans Savaşları: Mesleme bin Abdülmelik komutasındaki Emevi ordusu günümüzde Konya'nın Bozkır ilçesi olan İsauria kentine saldırdı.
İki yıl uğraştan sonra, Kuteybe bin Müslim, Buhara'yı ele geçirdi. Toharistan prensi Emeviler'e karşı ayaklandı fakat ayaklanma süratle bastırıldı.
Doğumlar
18 Kasım - İmparator Kōnin, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 49. imparatoru (ö. 782)
Ölümler
Enes bin Malik, sahabe (d. 612)
Gotfrid, Bavyera'ya hükmeden Agilolfing Hanedanı'na mensup Almanya dükü
Nizek Tarhan, Kuteybe bin Müslim'in emriyle boynu vurularak öldürülen Türk beyi
710

Olaylar
Bizans ileri karakolu olan Kırım'da II. Justinianos'a karşı Hazar destekli isyan çıktı. İmparator gönderdiği bir donanmayla şehri geri aldı ve Bizans otoritesini yeniden tesis etti. Dönüşte donanma fırtınaya yakalandı ve pek çok gemi kaybedildi.
Bizans generali Leo, Abhazya bölgesini Araplardan geri aldı.
Ak Hun İmparatorluğu dağıldı (kuruluşu 440)
Doğumlar
Ölümler
711

Olaylar
Guadalete Muharebesi gerçekleşti.
Endülüs kuruldu: Tarık Bin Ziyad İspanya'ya çıkıp gemilerini yaktı. Vizigot kralı Rodrik'i kendi eliyle öldürerek Vizigot Devleti'ni yıktı. Avrupa'da 1492 senesine kadar sürecek islam hakimiyetini kurdu. Ünlü gemileri yakmak deyimi buradan gelir.
Bolçu Savaşı gerçekleşti.
Doğumlar
Ölümler
Aralık - II. Justinianos, Herakleios Hanedanı mensubu son Bizans imparatoru (d. 669)
715

Olaylar
Konstantinopolis Kuşatması gerçekleşti.
Terette'de Jolet şifresi çözüldü.
Doğumlar
II. Stephanus, Papalık Devletlerinin ilk hükümdarı (ö. 757)
Ōtomo no Yakamochi, Japon şair ve devlet adamı (ö. 785)
Ölümler
I. Velid, Emevilerin altıncı halifesi (d. 668)
Constantinus, papa
İbrahim en-Nehai, Tabiun dönemi hadis ve fıkıh bilgini (d. 668)
Kuteybe bin Müslim, Emevilerin en önemli Arap komutanlarından biri ve Emevilerin Horasan valisi (d. 669)
Muhammed bin Kasım es-Sekafi, Sind'i fetheden Emevi kumandanı (d. 691-92)
Said bin el-Müseyyeb, hadis, tefsir ve fıkıh alanında tabiin'in önde gelen müçtehidlerinden biri (d. 637)
716

Olaylar
Ağustos - Konstantinopolis Kuşatması: Mesleme bin Abdülmelik komutasındaki Emevi ordusu Bizans'ın başkenti Konstantinopolis'i kuşattı.
Bilge Kağan'ın göktürklerin başına geçişi, sulu Kağan'ın onokların başına gelişi.
Bizans-Bulgar Antlaşması gerçekleşti.
Doğumlar
Ölümler
22 Temmuz - Kapgan Kağan, İkinci Göktürk kağanı (d. 664)
tarihi bilinmeyen
Aşina Duoxifu, İkinci Türk Kağanlığı'nın doğu topraklarının idarecisi
Bavyeralı Theodo, Bavyera Dükalığı dükü (d. y.625)
Musa bin Nusayr, Emevi Halifesi (d. 640)
718

Olaylar
15 Ağustos - Konstantinopolis Kuşatması sonlandı.
Endülüs Emevi orduları Pireneler'i aşarak Fransa'ya girdi.
Doğumlar
V. Konstantinos, Bizans imparatoru (ö. 775)
Ebu Müslim Horasani, İranlı bir Müslüman siyasetçi (ö. 755)
Halil ibn Ahmed el-Ferahidi, Arap dil ve edebiyat bilgini (ö. 786)
İmparatoriçe Kōken, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 46. ve 48. hükümdarı (ö. 770)
Ölümler
II. Anastasios, Bizans imparatoru
731

Olaylar
Doğumlar
I. Abdurrahman, Endülüs Emevi Devletinin kurucusu ve ilk hükümdarı, Kurtuba emiri (ö.788)
Ebu Yusuf, Hanefi fıkıh ve hadis bilgini (ö. 798)
Ölümler
11 Şubat - II. Gregorius, papa (d. 669)
27 Şubat - Kül Tigin, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığını ağabeyi Bilge Kağan ile birlikte yöneten devlet başkanı (d. 684)
tarihi bilinmeyen
Muhammed el-Bakır, On İki İmamlar'ın beşincisi (d. 676)
740

Olaylar
İstanbul'da çok sayıda ölüm ve yaralanmaya neden olan bir deprem meydana geldi.
Akroinon Muharebesi gerçekleşti.
Doğumlar
Abdulmelik el-Esmai, Arap zooloji ve filoloji bilgini (ö. 828)
Ölümler
Battal Gazi, hakkında çeşitli inanışlar bırakmış bir lider, Malatya Serdarı Hüseyin Gazi'nin oğlu
Zeyd bin Ali, Zeydiyye mezhebinin kurucusu, Tabiin'den fıkıh alimi (d. 699)
741

Olaylar
Doğumlar
Ölümler
18 Haziran - III. Leon, Bizans imparatoru (d. 685)
Temmuz - Bilge Kutluk Tengri Kağan, İkinci Göktürk Devleti'nin altıncı kağanı
22 Ekim - Charles Martel, Franklar Krallığı'nda bir devlet adamı ve askeri komutan (d. 686)
tarihi bilinmeyen
III. Gregorius, papa (d. 690)
744

Olaylar
2 Ekim - III. Yezid'in ölümü üzerine İbrahim bin Velid Emevi halifesi oldu.
18 Kasım - Aynülcer Muharebesi: Bir isyan başlatan Emeviler'in Azerbaycan ve İrminiye Valisi Mervan bin Muhammed ile halife İbrahim bin Velid'in ordusu arasında yapılan savaşta Mervan, halife ordusunu yenerek Şam'a girdi ve halifeliğini ilan etti.
Göktürk Kağanlığı dağıldı (kuruluşu 552)
Uygur Kağanlığı kuruldu (dağılışı 840)
Doğumlar
Ölümler
6 Ocak - Ozmış Kağan, Göktürk Kağanlığı'nın son kağanı
tarihi bilinmeyen
II. Velid, Emevi halifesi (d. 706)
III. Yezid, Emevi halifesi (d. 691)
Huoching, Alamanyalı asilzade (d. 675)
Süddi, Tabiin dönemi tefsir ve hadis bilgini (d. 669)
749

Olaylar
28 Kasım - Abbasi isyancıları Kufe şehrine girerek Seffahı halife ilan ettiler.
Doğumlar
Muhammed bin Hasan eş-Şeybani, Hanefi mezhebinin Ebu Hanife'den sonraki en ünlü iki bilgininden birisi (ö. 805)
Ölümler
4 Aralık - Aziz İoannis, Suriyeli Hristiyan azizi, kilise babası ve teolog (d. 676)
750

Olaylar
25 Ocak - Zap Suyu Muharebesi: Abbasi isyancılarının halife ilan ettiği Seffah ile son Emevi halifesi II. Mervan arasında gerçekleşen muharebede II. Mervan yenildi. Emevi Devleti yıkıldı dolayısıyla Abbasi Devleti kurulmuş oldu.
Doğumlar
25 Ocak - IV. Leon, Bizans imparatoru (ö. 780)
tarihi bilinmeyen
III. Leo, papa (ö. 816)
Ölümler
25 Ocak
II. Mervan, Son Emevi halifesi (d. 693)
İbrahim bin Velid, Emevi halifesi (d. ?)
5 Ağustos - Abdülhamid el-Katib, II. Mervan'ın bürokratı, diplomat ve yazar
756

Olaylar
15 Mayıs - Musare Savaşı: Abbasiler'in takibinden kaçan I. Abdurrahman, Endülüs valisi Yusuf el-Fihri'nin ordususunu Guadalquivir kıyısında bozguna uğrattı. Bu olayla Endülüs Emevi Devleti kurulmuş oldu.
Doğumlar
Ebu Nuvas, şair (ö. 810)
İbrahim bin Agleb, Kuzey Afrika'da Abbasiler'e bağlı olarak hüküm süren Aglebiler hanedanının kurucusu (ö. 812)
Ölümler
4 Haziran - İmparator Shōmu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 45. imparatoru (d. 701)
tarihi bilinmeyen
Aistulf, Lombard kralı
759

Olaylar
Doğumlar
Theodoros, Hristiyan aziz, kilise babası, keşiş ve teolog (ö. 826)
Ölümler
Bayan Çor Kağan, Uygur Kağanlığı kağanı (d. 713)
İbn-i Mukaffa, İranlı düşünür, bürokrat ve edebiyatçı (d. 720/724)
Wang Wei, Tang döneminde yaşamış Çinli şair, müzisyen, ressam ve devlet adamı (d. 699)
Fîhi Mâ Fîh

Fihi Ma Fih (), Arapça sözcük karşılığı "ne varsa içindedir" manasına gelen, anlam karşılığı ise "ne varsa onun içinde var" veya "ne varsa onda var"a gelen Mevlana Celaleddin-i Rumi'nin bir eseri.
Nitelik ve içeriği
Bu eser Mevlana'nın çeşitli meclislerde yaptığı sohbetlerin, oğlu Sultan Veled tarafından toplanması ile meydana gelmiştir. 75 bölümden oluşmaktadır ve bu bölümlerin 6'sı Arapça diğerleri ise Farsça kaleme alınmıştır. Bu bölümlerden bir kısmı, Selçuklu Veziri Süleyman Pervane'ye hitaben kaleme alınmıştır. Eserde bazı siyasi olaylara da temas edilmesi yönünden, bu eser aynı zamanda tarihi bir kaynak olarak da kabul edilmektedir. Eserde Mevlana'nın düşünüşü, dünya görüşü, devrini bildirişi, din ve insanlık hakkındaki düşünüşleri, anlatılır. Cennet ve cehennem, dünya ve ahiret, mürşit ve mürid, aşk ve sema gibi konular işlenmiştir.
Adı
Esere "Fihi Ma-Fih" isminin hangi nedenle verildiğini kesin bir tarzda söylemek doğru olmadığı gibi; "içinde olması gereken şeyler buradadır" manasının kasdedilmiş olabileceği ihtimali düşünülmelidir.
Baskıları
Fihi Ma-Fih, ilk defa Türkçeye Ahmet Avni Konuk (1868-1938) tarafından tercüme edilmiştir.
Dr. Selçuk Eraydın tarafından hazırlanmış bir baskısı İz Yayınları tarafından yayınlanmıştır.
Türkçeye Billur C. Yılmazyiğit tarafından çevrilen ve "Ne varsa onun içinde var" adıyla yeniden PARŞÖMEN YAYINLARI tarafından basıldı.
767

Olaylar
Doğumlar
15 Eylül - Saichō, Budizmin Tendai mezhebinin kurucusu olan Japon Budist keşiş (ö. 822)
tarihi bilinmeyen
Bişr-i Hafi, mutasavvıf (ö. 841)
İmam Şafii, Şafii Mezhebi'nin kurucusu (ö. 820)
Ölümler
28 Haziran - Papa Aziz I. Paulus, papa (d. 700)
Eylül - İmam-ı Azam Ebu Hanife, hanefi mezhebinin kurucusu, islam alimi (d. 699)
28 Aralık - İbn Cüreyc, hadis kitabıyla tanınan İslam alimi (d. 699)
tarihi bilinmeyen
İbn-i İshak, Meğazi ilminin kurucusu olarak kabul edilen tarihçi (d. 704)
Mukatil bin Süleyman, Tabiin dönemi hadis alimi ve müfessir (d. 702)
770

Olaylar
Doğumlar
II. Mihail, Bizans imparatoru (ö. 829)
IV. Stephanus, İtalyan din adamı, papa (ö. 817)
Ölümler
28 Ağustos - İmparatoriçe Kōken, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 46. ve 48. hükümdarı (d. 718)
tarihi bilinmeyen
Du Fu, Çinli şair (d. 712)
775

Olaylar
Doğumlar
V. Leon, Bizans imparatoru (ö. 820)
İbrahim Nazzam, filozof ve teolog (ö. 845)
Karı Çor Tigin, Uygur tigini (ö. 795)
Ölümler
7 Ekim - Mansur, Abbasi halifesi (d. 714)
tarihi bilinmeyen
V. Konstantinos, Bizans imparatoru (d. 718)
Kibi no Makibi, Nara Dönemi'nde yaşamış bir Japon bilgini ve asili (d. 695)
Lebuinus, aziz
780

Olaylar
Endülüs Emevi Devleti hükümdarı I. Abdurrahman, Zaragoza şehrini ele geçirdi.
Medikion Manastırı kuruldu.
Doğumlar
Ahmed bin Hanbel, Hanbeli mezhebinin öncüsü (ö. 855)
Harizmi, matematik, gökbilim, coğrafya ve algoritma alanlarında çalışmış Fars bilim insanı (ö. 850)
Ölümler
8 Eylül - IV. Leon, Bizans imparatoru (d. 750)
785

Olaylar
Doğumlar
İmparator Junna, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 53. imparatoru (ö. 840)
Ölümler
4 Ağustos - Mehdi veya Muhammed el-Mehdi bin Abdullah Mansur, Abbasi halifesi (d. 746)
tarihi bilinmeyen
Edessalı Theofilus, Orta Çağ astroloğu ve alimi (d. 695)
Ōtomo no Yakamochi, Japon şair ve devlet adamı (d. 715)
Tatzates, Ermeni asıllı Bizans generali
786

Olaylar
Doğumlar
14 Eylül - Memun, Abbasi halifesi. (ö. 9 Ağustos 833)
10 Ekim - İmparator Saga, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 52. imparatoru (ö. 842)
tarihi bilinmeyen
Hacac bin Yusuf bin Matar, Müslüman matematik bilgini (ö. 833)
Ölümler
14 Eylül - Hadi, Abbasi halifesi (d. 764)
tarihi bilinmeyen
Halil ibn Ahmed el-Ferahidi, Arap dil ve edebiyat bilgini (d. 718)
788

Olaylar
Eylül - Kopidnadon Muharebesi: Abbasi ve Bizans orduları arasında, Pozantı yakınlarındaki yapılan savaşta Bizanslılar ağır bir yenilgi aldılar.
Kral Şarlman, Bavyera'yı fethederek Frank Krallığı'na kattı.
Avarlar, Doğu Frank Krallığı'nı (modern Almanya) saldırdı. Bu Frank Krallığı ile Avarlar arasındaki savaşları başlattı.
Doğumlar
I. Methodios, Rum Ortodoks patriği (843-847)
Adi Şankara, Hint filozof, mistik ve teolog (ö. 820)
Ebu Temmam, Arap şair.
Ölümler
I. Abdurrahman, Endülüs Emevi Devletinin kurucusu ve ilk hükümdarı, Kurtuba emiri (d. 731)
789

Olaylar
Kral Şarlman, Elbe Nehri'ni Frank-Sakson ordusu ile geçti ve Obotrite bölgesine girdi. Baltık bölgesine kadar hakimiyetini genişletti.
Şarlman günümüz Almanya sınırlarında bulunan Herford kasabasını Werre Nehrinin alçaldığı kısmın güvenliğini sağlama gerekçesiyle kurdu.
Şarlman Frank krallığında eğitim ve dini reformları içeren Admonitio generalis adlı fermanı yayınladı.
Fes şehri kuruldu (günümüzde Fas), kurucusu Fas emiri I. İdris, Zeydiler hanedanının kurucusu.
Doğumlar
Ziryab, Müslüman şair, müzisyen, şarkıcı, botanikçi ve coğrafyacı (ö. 857)
Ölümler
8 Kasım - Willehad, Bremen psikoposu
tarihi bilinmeyen
El-Hayzüran bint Ata, Abbasi halifesi Mehdi'nin eşi
Hildeprand, Spoleto dükü
Mauregatus, Asturias kralı (veya 788)
Torson, Frank Toulouse kontu (veya 790)
795

Olaylar
Doğumlar
I. Lothar, Bavyera kralı (ö. 855)
Babek Hürremi, Fars kökenli komutan (ö. 838)
Æthelwulf, Wessex kralı (ö. 858)
Ölümler
20 Mayıs - Karı Çor Tigin, Uygur Kağanlığı döneminde yaşamış tigin (d. 775)
25 Aralık - I. Hadrianus, Katolik din adamı, papa
tarihi bilinmeyen
Malik bin Enes, Maliki mezhebinin kurucusu (d. 712)
Ur Çor Kağan, Uygur-Türk kağanı
802

Olaylar
I. Nikiforos, Bizans imparatoru oldu. İsauria Hanedanı sona erdi, Nikiforos Hanedanı dönemi başladı.
Wessex Kralı Beorhtric zehirlenerek öldü. Kraliçe Eadburh, Şarlman'a sığındı. Egbert Wessex'e döndü ve yeniden tahta geçti.
II. Jayavarman hükümdarlığını ilan ederek Khmer İmparatorluğu'nu kurmuş oldu.
Kore'de Haeinsa tapınağı inşa edildi.
Doğumlar
Fujiwara no Nagara, Japon devlet adamı (ö. 856)
Ono no Takamura, Japon şair (ö. 853)
Ralpacan, Tibet İmparatoru (ö. 836)
Ölümler
Behlül ibn Marzuk, Endülüslü komutan
Beorhtric, Wessex Kralı
Eadburh, Wessex Kraliçesi
Viseslav, Hırvatistan Dükü
810

Olaylar
Doğumlar
21 Temmuz - İmam Buhari, Buharalı Fars muhaddis (ö. 869)
tarihi bilinmeyen
I. Fotios, Konstantinopolis Patriği (ö. 893)
Abbas İbn Firnas, Berberi astronom, simyacı, fizikçi, şair ve İslam bilgini (ö. 888)
Huneyn bin İshak, Abbasi döneminde yaşamış ünlü bir mütercim ve hekim (ö. 873)
Kassia, Bizanslı başrahibe, şair, besteci ve ilahi yazarı (ö. 865)
Ölümler
Ebu Nuvas, İran'lı şair (d. 756)
815

Olaylar
Konstantinopolis'te imzalanan Bizans-Bulgaristan Antlaşması ile Bulgar Hanı Omurtag ile Bizans İmparatoru V. Leon arasında Bulgarlar lehine 30 yıllık bir barış yapıldı.
Konstantinopolis Konsili toplandı.
Doğumlar
Johannes Scottus Erigena, İrlandalı Orta Çağ düşünürü (ö. 877)
Theodora, Bizans İmparatoriçesi, Bizans imparatoru Theofilos'un eşi
Ölümler
Cabir bin Hayyan, Farsi çok yönlü bir fen bilgini; simyacı, kimyacı ve eczacı (d. 721)
820

Olaylar
Müslüman matematikçi Harizmi, cebri buldu.
Doğumlar
Álmos, Macar kabilelerinin öncüsü, hükümdarı (ö. 895)
Ebu Hanife Dineveri, astronomi, botanik, metalürji, coğrafya, matematik ve tarih gibi çok çeşitli alanlarda çalışmalarda bulunmuş bilim insanı (ö. 896)
İbn Hurdazbih, günümüze kadar ulaşan Kitabü'l-mesalik vel-memalik'in yazarı, Fars coğrafyacı (ö. 912)
Ölümler
19 Ocak - İmam Şafii, Şafii Mezhebi'nin kurucusu (d. 767)
tarihi bilinmeyen
V. Leon, Bizans imparatoru (d. 775)
Adi Şankara, Hint filozof, mistik ve teolog (d. 788)
822

Olaylar
23 Mayıs - Endülüs Emevi Devleti hükümdarı II. Abdurrahman tahta çıktı.
Doğumlar
Mart - Mütevekkil, Abbasi halifesi (ö. 861)
Ölümler
26 Haziran - Saichō, Budizmin Tendai mezhebinin kurucusu olan Japon Budist keşiş (d. 767)
tarihi bilinmeyen
Ahmed bin el-Keyyal bin el-Khasibi, Hindistan Batıniliği'nin yaratıcısı
Grigorios Pterotos, Bizanslı general
823

Olaylar
Doğumlar
13 Haziran - Dazlak Karl, Kutsal Roma imparatoru, Frank kralı (ö. 877)
27 Eylül - Orléanslı Ermentrude, Dazlak Karl ile evliliği sayesinde Frank Kraliçesi (ö. 869)
Ölümler
Ekim - Slav Thomas, Bizans askeri komutanı (d. y. 760)
tarihi bilinmeyen
Thekla, II. Mihail'in eşi, imparatoriçe