Hansa Birliği

Hansa Birliği, Almanya'nın kuzeyindeki kentlerin ve yabancı ülkelerde yaşayan Alman gruplarının karşılıklı çıkarlarını korumak amacıyla kurdukları ticari örgütlenme.
Hansa isminin kökeni
13. yüzyıldan 15. yüzyıla değin Avrupa'nın kuzeyinde önemli bir ekonomik ve siyasal güç olmuştur. Orta Çağ Almancasında "lonca" ya da "birlik" anlamına gelen Hanse sözcüğü, Got dilinde "takım" ya da "bölük" anlamındaki bir sözcükten türemiştir.
Birliğin doğuşu
Hansa Birliği'nin kurucuları, Alman tüccarların etkin olduğu iki ana bölgenin yerel ticaret birlikleriydi. Bunlar, Felemenk ve İngiltere'yle ticari ilişkileri olan Ren Bölgesi ile Almanların kuzeydoğu Avrupa'nın iç kesimleriyle Batı Avrupa-Akdeniz Bölgesi arasındaki ticarete aracılık yaptıkları Baltık Denizi bölgesiydi. 1280'lere gelindiğinde, Ren Bölgesi'ndeki çeşitli tüccar grupları ortak çıkarlarını korumak için işbirliğine başlamışlar ve başta Lübeck olmak- üzere Baltık ticaretine egemen olan öteki kuzey Alman kentleriyle bir birlik kurmuşlardı. Birlik üyeleri ticaretlerini güvence altına almak için korsanlara ve haydutlara karşı önlemler almayı, fener kuleleri inşa ettirip kılavuzlar yetiştirerek deniz seferlerinin güvenliğini sağlamayı ve güçlü ticaret üsleriyle tekeller oluşturmayı amaçlıyorlardı. Bu dönemde Bergen, Novgorod ve Londra (Steel Yard) gibi çeşitli yabancı kentlerde Hansa Birliği'ne bağlı ticaret üsleri (Kontore) kuruldu.
Danimarka ile savaş
Ama birliğin izlediği saldırgan ve korumacı politikalar bir süre sonra yerel tüccarlar arasında hoşnutsuzlukların doğmasına, hatta silahlı çatışmaların çıkmasına neden oldu. Öte yandan Danimarka Kralı IV. Valdemar'ın Baltık Denizinin güneybatısına egemen olmaya ve birliğin buradaki denetimine son vermeye yönelik çabaları 1368-70 arasında birliğin geleceği için ciddi bir tehlike durumuna geldi. Birlik üyeleri bu sorunu görüşmek üzere özel olarak topladıkları mecliste bir ordu kurmaya karar verdiler. Bu ordunun Danimarkalıları kesin bir yenilgiye uğratmasının ardından Hansa Birliği kısa bir süre Danimarka'ya egemen oldu.
Hansa Birliği'nin yapısı
14. yüzyılda çoğunluğu Almanya'da bulunan 100 kadar kent, birliğe üyeydi. Sürekli bir ordusu ve donanması olmayan Hansa Birliği'nin anayasası yoktu; düzenli aralıklarla toplanan meclislerin (diyet) dışında bir yönetim organına sahip değildi. Bu meclisler, üye kentlerin özel ve bölgesel çıkarlarının ortak sorunlara ağır basmaya başladığı 15. yüzyıl başından sonra gitgide daha az toplanmaya başladılar.
Hansa Birliği'nin dağılması
Hansa Birliği'nin zayıflamasında Alman olmayan Baltık devletlerinin giderek güçlenmeleri de etkili oldu. Litvanya ile Polonya'nın 1386'da birleşmesinin ardından yaklaşık 1400'de Danimarka, İsveç ve Norveç aralarında bir birlik oluşturdular. Öte yandan Alman tüccarlar 1478'de Moskova Knezliği'nin eline geçen Novgorod'dan çıkarıldılar. 16. yüzyıl ortalarına gelindiğinde Felemenklilerin Baltık Bölgesi'nden batıya yapılan ticaretin denetimini ellerine geçirmeleri Lübeck'e ağır bir darbe indirdi. Almanya'da Brandenburg-Prusya gibi prensliklerin güçlenmesiyle daha da zayıflayan birlik, Amerika'nın keşfi ve ticaret yollarının Batı'ya kayması sonucunda yavaş yavaş dağılmaya başladı. Hansa Birliği'nin meclisi son kez 1669'da toplandı.
Yeni Hansa Birliğinin kuruluşu
1980 yılında Hollandanın Zwolle kentinde düzenlenen bir konferansta Hansa Birliğinin yeniden canlandırıldığı ilan edildi. Yeni Hansa Birliğinin temel hedefi, "sınırlar ötesi ortak hayat ve kültür topluluğu meydana getirmek olarak duyuruldu. Yeni Hansa Birliği, Hansanın Orta Çağda geliştirdiği gelenekler çerçevesinde yalnızca turizmi değil, birliğe bağlı kentler arasındaki ticareti de geliştirmeye çaba gösteriyor.
Yeni Hansa Birliğine üye kentler
Belçika
Brügge
Estonya
Narva
Pärnu
Tallinn
Tartu
Viljandi
Finlandiya
Turku
Fransa
La Rochelle
İngiltere
King's Lynn
Letonya
Cēsis
Kokenhusen
Kuldiga
Limbazi
Riga
Straupe
Valmiera
Ventspils
Litvanya
Kaunas
Hollanda
Bolsward
Deventer
Doesburg
Elburg
Hasselt
Hattem
Kampen
Oldenzaal
Ommen
Roermond
Stavoren
Zutphen
Zwolle
Norveç
Bergen
Polonya
Belgard
Braniewo
Breslau
Kulm
Darlowo
Elbing
Frauenburg
Danzig
Gollnow
Köslin
Krakau
Lauenburg
Slawno
Slubice
Slupsk
Stargard Szczeciński
Strzelce Opolskie
Szczecin
Toruń
Rusya
Belosersk
İvangorod
Kaliningrad
Kingissepp
Veliki Novgorod
Pskov
Smolensk
Tihvin
Tver
İsveç
Kalmar
Nyköping
Visby
Belarus
Wizebsk
Almanya
Ahlen
Alfeld (Leine)
Anklam
Attendorn
Bad Iburg
Balve
Beckum
Bockenem
Brakel
Brandenburg
Braunschweig
Breckerfeld
Bremen
Brilon
Buxtehude
Demmin
Dolshagen
Dortmund
Duderstadt
Duisburg
Einbeck
Emmerich am Rhein
Frankfurt (Oder)
Fürstenau
Gardelegen
Goslar
Greifswald
Gronau (Leine)
Göttingen
Halle
Haltern am See
Hamburg
Hameln
Hamm
Haselünne
Havelberg
Helmstedt
Herford
Hildesheim
Höxter
Kalkar/Grieth
Kamen
Kiel
Korbach
Kyritz
Lemgo
Lippstadt
Lübeck
Lüneburg
Lünen
Magdeburg
Marienmünster
Medebach
Melle
Meppen
Merseburg
Minden
Mühlhausen
Münster
Naumburg (Saale)
Neuenrade
Neuss
Nieheim
Osnabrück
Osterburg (Altmark)
Osterode
Paderborn
Perleberg
Pritzwalk
Quakenbrück
Quedlinburg
Rheine
Rostock
Rüthen
Salzwedel
Schwerte
Seehausen (Altmark)
Soest
Solingen
Stade
Stendal
Stralsund
Sundern (Sauerland)
Tangermünde
Telgte
Unna
Uslar
Vreden
Warburg
Warendorf
Werben
Werl
Werne
Wesel
Wipperfürth
Wismar