Mehmet Akan

Mehmet Akan, (5 Aralık 1939, Şanlıurfa - 9 Temmuz 2006, İstanbul), Türk tiyatro ve sinema dizi oyuncusu, yönetmen, koreograf, folklorcu ve yazar.
Yaşamı
Profesyonel oyunculuğa Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu'nda adım atmıştır. Bizimkiler dizisindeki apartman yöneticisi Sabri Bey rolü, ona ulusal çapta ün getirmiştir.
Ortaokulu Birecik'te, liseyi Haydarpaşa Lisesinde, üniversiteyi İstanbul Teknik Üniversitesinde Makine Mühendisliği Bölümünde son sınıfa kadar okumuştur. Burada, çalışmalarını takdirle yakından takip ettiği Genç Oyuncular topluluğuna (1959) katılmıştır. Kiraz Çiçek Açıyor Aykırı Dal Üstüne (1961) ve Akçagüller ile Karagülmez (1962) adlı 2 oyunu bu toplulukta sahneledi. İlk yazarlık denemelerini burada gerçekleştirmiştir. Türk Devrim Ocakları'nda halk dansları çalıştı. Madam Helenar'dan bale dersi aldı.
Profesyonel oyunculuğa (1962) Gülriz Sururi - Engin Cezzar Tiyatrosu'nda başlayan Akan, ilk yönetmenliğini de bu toplulukta yapmıştır. Yönettiği ilk oyun Haldun Taner'in Zilli Zarife'sidir. Bu tiyatro topluluğunda profesyonel olarak 4 yıl boyunca Aklın Oyunu, Othello, Midasın Kulakları, Ferhat ile Şirin, Keşanlı Ali Destanı gibi oyunlarda rol almıştır.
Akan daha sonra Ulvi Uraz Tiyatrosu'na geçmiş, burada rol aldığı oyunların yanı sıra kendi yazdığı Ham Hum Şaralop (1968) oyununu sahnelemiştir. Daha sonra 1969'dan başlayarak Dostlar Tiyatrosu'nun kuruluş aşamasında yer almış, daha sonra bu tiyatronun çeşitli oyunlarında oyunculuk, yönetmenlik ve koreograflık yapmıştır. Burada oynadığı Abdülcanbaz, Düşmanlar, Gün Dönerken, Rosenbergler Ölmemeli, Şili'de Av, Yaz isimli oyunlarda başarılı kompozisyonlar çizdi.
Bu tiyatroya bağlı olarak HASADı kurmuş, bu topluluk ile birlikte halk danslarımızdan yola çıkarak çağdaş bir dans yaratma yolunda önemli adımlar atmıştır. Bu toplulukta tanıştığı dansçı Alev Akçin ile evlenmiştir. Çiftin 1981 yılında Saliha Şirvan adında bir kızı olmuştur. 1974'te Çekoslovakya'da Keşanlı Ali Destanı'nın koreografisini gerçekleştirdi.
Yazdığı en önemli oyunlardan olan Hikaye-i Mahmud Bedreddin (1982), önce Ankara Sanat Tiyatrosu'nda, daha sonra İstanbul Devlet Tiyatroları'nda sahnelenmiştir. Bu oyunla Ulvi Uraz ve Ankara Sanatsevenler Derneği'nin en iyi yönetmen, İsmet Küntay en iyi yazar ödüllerini almıştır. Geleneksel Türk tiyatrosu özelliklerinin günümüz tiyatrosunda kullanılması için önemli çabalarda bulunmuştur.
Dostlar Tiyatrosu'nda Oyun Sonu adlı oyunun provalarındayken, midesindeki bir kitlenin alınması amacıyla ameliyat olmak üzere hastaneye yatmıştır. Ameliyattan sonra kanama geçirerek 66 yaşında ölmüştür. Mezarı, Zincirlikuyu Mezarlığı'ndadır.
Sanatçının adı, doğum yeri olan Birecik'te bir caddeye ve kültür merkezine verilmiştir. Mehmet Akan Kültür Merkezi, Birecik'te her yıl çeşitli kültürel organizasyonlara ev sahipliği yapmaktadır.
Tiyatro oyunları
Histeri
Buruk Ezgi
Yaz
Galileo Galilei
Kafkas Tebeşir Dairesi
Bitmeyen Kavga
Ezenler Ezilenler Başkaldıranlar
Düşmanlar
Alpagut Olayı
Azizname
Keşanlı Ali Destanı
Soruşturma
Havana Duruşması
Rosenbergler Ölmemeli
Filmografisi
Sinema
Gönderilmemiş Mektuplar - 2003 (yönetmen: Yusuf Kurçenli)
Duruşma - 1999 (yönetmen: Yalçın Yelence)
Kurt Kanunu - 1992 (yönetmen: Ersin Pertan)
Melodram - 1988 (yönetmen: İrfan Tözüm)
Yansıma - 1988
Bez Bebek - 1987
Gramofon Avrat - 1987 (yönetmen: Yusuf Kurçenli)
Kadının Adı Yok - 1987 (yönetmen: Atıf Yılmaz)
Aaahhh Belinda - 1986 (yönetmen: Atıf Yılmaz)
Asiye Nasıl Kurtulur - 1986 (yönetmen: Atıf Yılmaz)
Teyzem - 1986 (yönetmen: Halit Refiğ)
Diziler
Aşk Oyunu - 2005
Kurşun Yarası - 2004
Büyük Umutlar - 2004
Bir İstanbul Masalı - 2003
Tatlı Hayat - Gazete bayi sahibi İsmail bey rolünde - Konuk oyuncu
Yıldızların Altında - 2002
Yeter Anne - 2002
Oğlum Adam Olacak - 1996
Yazlıkçılar - 1993
Bizimkiler - 1989
Keşanlı Ali Destanı - 1988
Elif Ana-Ayşe Kız - 1987
Ödülleri
1981: Sanat Kurumu - En İyi Yönetmen, "Hikaye-i Mahmut Bedrettin" adlı çalışmasıyla