turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Gökçe, Ardanuç

Gökçe, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Opiçala'dır. Gürcüce bir yer adı olan Opiçala (), "kara kavak deresi" anlamına gelir. Türkçeye Opiçala, Obicala (), Hopiçala gibi farklı biçimlerde girmiştir.
Opiçala, Gürcü idaresi altındayken 16. yüzyılın ortasında Osmanlıların eline geçti. Yeni kurulan Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlanı. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defteri köyde 21 hane kaydedilmiştir. Her hanede 5-6 kişinin yaşadığı varsayılırsa köyün nüfusunun 105-126 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu tarihte köyün tamamı Hristiyan olarak kaydedilmiştir. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defteri köyün nüfusunun 11 haneye düştüğünü göstermektedir. Köyde 1 hanenin Müslüman olarak yazılmış olması, Opiçala'da köylülerin Müslümanlaştırılmaya başladığına işaret eder. Köyün eksilen 10 hanesi dinini değiştirmek istemediği için göç etmiş olabilir. Osmanlı idaresinin 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Opiçalada 15 hanede 51 erkeğin yaşadığı görülmektedir. Bu dönemde Osmanlılar sadece erkek nüfus tespit ediyordu. Opiçala'nın toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda köyde 102 kişinin yaşadığı ortaya çıkar.
Uzun süre Osmanlı egemenliğinde kalan Opiçala, 93 Harbi'nde Çarlık Rusyası'nın eline geçti. Rus idaresinin kaydına göre 1886 yılında köyde 162 kişi yaşıyordu. Rusların Opisçala () olarak kaydettiği köy Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazaya bağlı Ança nahiyesinin dört köyünden biri olan Opiçala, nüfus açısından da bu nahiyenin en küçük köyüydü. Köyün nüfusunun tamamı Gürcülerden oluşuyordu.
Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Opiçala bir süre Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'ye bırakıldı. Opiçala, 1922 tarihli nüfus cetveline göre Artvin vilayetinin merkez kazasına bağlı Ardanuç nahiyesinin bir köyüydü. 1925'te adı "Gökçe" olarak değiştirildi. Gürcü Kolu köylerinden biri sayılan Gökçe köyünde 1965 genel nüfus sayımında 125 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 33 kişi okuma yazma biliyordu.
Opiçala'da varlığı tespit edilen tek tarihsel yapı eski bir su değirmenidir. Kabaca yontulmuş taşlarla harç kullanılarak inşa edilen değirmenden geriye yıkıntılar kalmıştır.
Coğrafya
Gökçe köyü, Artvin il merkezine 53 km, Ardanuç ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
Nüfus
Güleş, Ardanuç

Güleş, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Güleş köyünün eski adı Gelaşeni'dir. Gürcüce bir yer adı olan Gelaşeni (), "Gela'nın köyü" anlamına gelir. Köyün adı çeşitli kaynaklarda Göreşen, Güleşen, Gölaşan gibi farklı biçimlerde de yazılmıştır. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Goreşen / Goreşin (ە ) ve Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli Osmanlıca bir yayında Goleşen (ەە) şeklinde yazılmıştır.
Tarihsel Klarceti bölgesinde yer alan Gelaşeni'deki megalit kale ve kilise kalıntısı, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Nitekim 16. ortasında Osmanlılar Gürcülerden ele geçirdiğinde köy ilk tahrirde yer almıştır. Bu sırada Gelaşeni, yeni kurulan Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı. Ardanuç livası, önce Erzurum Eyaleti içinde yer alırken, 1580 yılında Çıldır Eyaleti'ne katıldı. 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre köyde tamamı Hristiyan olan 14 hane yaşıyordu. 1595 yılında köyün hane sayısı 13 düşmüş, bu arada 3 hane Müslüman olmuştu. Bu dönemde köy Ardanuç livasına bağlıydı.
Gelaşeni, yaklaşık üç yüzyıl sonra, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin Gilyaşen / Gyulyaşen ( / ) biçiminde kaydettiği köyde 458 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti. Bu sırada köy Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Longothevi nahiyesinin yedi köyünden biriydi.
Rusların bölgeden çekilmesinden sonra bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kalan Gelaşeni, Moskova Antlaşması'yla 1921'de yeniden Türkiye'ye bırakıldı. Köyün adı 1925 yılında Güleş olarak değiştirilmiş, bununla birlikte uzun süre resmi kayıtlarda Güleş (Gölaşan) biçiminde eski adı yeni adıyla birlikte kullanılmıştır.
Güleş köyünde megalit bir kale ile Gürcü kilisesine ait kalıntılar günümüze ulaşmıştır. Ardanuçun Hertvisi köyünün Cami mahallesindeki eski caminin inşasında kullanılan Bolnisi haçı figürlü taşlar Gelaşeni Kilisesinden götürülmüştür.
Coğrafya
Güleş köyü, Artvin il merkezine 62 km, Ardanuç ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus
Gümüşhane, Ardanuç

Gümüşhane, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı bilinmemektedir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı mufassal defterde ve sonraki Osmanlı kayıtlarında Gümüşhane olarak geçer. Bununla birlikte köyün sınırları içinde, Şagora () adlı eski bir yerleşme bulunmaktadır. Günümüze sadece kilisesi kalmış olan bu yerleşmenin adı, "orta tepe" anlamındaki Şua Gora'dan ( ) değişime uğramış olmalıdır. Bazı kaynaklar, köyün eski ismini Şurmak olarak verse de bu ad, köyün bir mahallesine aittir.
Gümüşhane'nin bulunduğu Klarceti bölgesi, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Osmanlılar burayı 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre köyün nüfusu 55 haneden oluşuyordu. Nüfusun tamamı Hristiyan olarak kaydedilmişti. Her hanede ortalama 5 kişinin yaşadığı kabul edilirse, köyün nüfusunun 275 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Sonraki yirmi yıl içinde köyün nüfusu artmış ve 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterinde 69 hane (yaklaşık 345 kişi) kaydedilmiştir. Bu tarihte de köyde 5 hane Müslüman, 64 hane Hristiyan olarak yazılmıştır. Osmanlı Devleti'nin askere alma ve vergi toplama amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 72 haneden 233 erkek yaşıyordu. Köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın eklenirse, Gümüşhane'nin nüfusunun yaklaşık 466 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Gümüşhane köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresinin de Gumişhane () olarak kaydettiği köy, Artvin Okrugu'nun Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. 1886 yılında köyün nüfusu, tamamı "Türk" olarak kaydedilmiş 736 kişiden oluşuyordu. Gümüşhane aynı zamanda, Ahiza, Sagara ve Gümüşhane köylerini kapsayan bir nahiyenin adıydı. Gümüşhane nahiyesinin ( : kırsal topluluk) nüfusu ise, 1.581 kişiden oluşuyordu. Nahiyede 8 kişi "Gürcü", diğerleri "Türk" olarak kaydedilmiştir.
Gümüşhane, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rus egemenliğinin sona ermesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'nın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcü hükumeti Artvin bölgesinden çekilince Gümüşhane fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakıldı. Ertesi yıl yapılan nüfus tespitinde Gümüşhane köyünde 81 hanede 295 kişi yaşıyordu. Muvahhid Zeki'nin 1927 yılında yayımlanan kitabında Gümüşhane (ە) olarak geçer. Bu tarihte köyün nüfusu 94 hanede yaşayan 405 kişiden oluşuyordu. Gümüşhane köyü, Artvin vilayetinde üzüm bağlarıyla ünlüydü.
Gümüşhane köyünde, eski yerleşme yeri olan Şagora'da tek nefli Şagora Kilisesi yıkık halde günümüze ulaşmıştır.
Coğrafya
Gümüşhane köyü, Artvin il merkezine 56 km, Ardanuç ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.
Nüfus
Hamurlu, Ardanuç

Hamurlu, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Hamurlu köyünün eski adı, Hemogreti / Hemogoreti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Hemogoreti (), Türkçeye Hamgoret (ە), Hamogret gibi farklı biçimlerde girmiştir. Köyde, bugün de kullanılan Kutati (), Erdosgomi (), Sadgomi (), Sathe (), Sanati (), Saluhani (), Katameti (), Miçitana () gibi yer adları da buranın tarihsel olarak bir Gürcü yerleşmesi olduğunu göstermektedir.
Hemogoreti, orta çağda Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Osmanlılar bölgeyi ve Aharşia köyünü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre köyün nüfusu 15 haneden (yaklaşık 75 kişi) oluşuyordu. Nüfusun tamamı Hristiyan olarak kaydedilmişti. Sonraki yirmi yıl içinde köyün nüfusu iyice azalmış ve 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterindeki kayda göre 6 haneye (yaklaşık 30 kişi) düşmüştür. Bu tarihte de köyde henüz Müslüman olmuş hane mevcut değildi. Hemogoreti'nin daha sonra Müslümanlaştığı anlaşılmaktadır. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespiti sırasında Hemogoreti'de 33 hanede 72 erkek yaşıyordu. Osmanlı idaresi sadece erkek nüfus tespit ettiğinden köyün toplam nüfusunu bulmak için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda Hemogoreti köyünün toplam nüfusunun 144 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Hemogoreti, uzun süre Osmanlı idaresinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin Hemogret () olarak kaydettiği köy, Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Unishevi nahiyesinin ( : kırsal topluluk) yedi köyünden biriydi. 1886 yılında yapılan nüfus tespitine göre köyde 204 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamının "Türk" olarak kaydedilmiş olması, Hemogoreti'nin Hristiyan nüfusunun Müslüman olduktan sonra asimile olduğunu göstermektedir.
Hemogoreti, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcistan hükumeti Artvin ve Ardahan bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Hemogoreti köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Gürcistan tarafından Türkiye'ye bırakılmasından bir yıl sonra, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında "Hamagirvet" olarak kaydedilmiş olan Hemogoreti bu livanın Ardanuç nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 37 hanede yaşayan 135 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte de nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Türkçe kaynaklarda farklı biçimlerde yazılmış olan Hemogoeti adı Türkçe olmadığı için 1925 yılında Hamurlu olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Hamurlu (Hamogöret)" biçiminde geç döneme kadar resmi yayınlarda kullanılmıştır.
Coğrafya
Hamurlu köyü, Artvin il merkezine 49 km, Ardanuç ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kaşıkçı, Ardanuç

Kaşıkçı, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Kaşıkçı köyünün eski adı bilinmemektedir. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi toplama amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus sayımında da adı Kaşıkçı olarak geçer. Artvin üzerine 1927 tarihli bir yayında köyün adı Kaşıkçı () olarak yazılmıştır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Kaşukci () biçiminde kaydedilmiştir.
Kaşıkçı köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de bulunmaktadır. Bu bölge Gürcülerin yönetimi altındayken, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı Devleti'nin eline geçti. Erken Osmanlı tahrirlerinde Kaşıkçı adı geçmemektedir. Bununla birlikte, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi toplama amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespiti sırasında köyde 13 hanede 32 erkek tespit edilmiştir. Osmanlı idaresi geleneksel olarak sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Erşknari'nin nüfusunun yaklaşık 64 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
93 Harbi'nin ardından Klarceti bölesine hakim olan Ruslar bu yerleşmeyi "Kaşuhti" () adıyla kaydetmiştir. Kaşıkçı köyü, Rus idaresinin 1886 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespiti sırasında, Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazada Diagarmiçi nahiyesinin ( : kırsal topluluk) altı köyünden biri ve nüfus açısından en küçük yerleşmesiydi. Kaşıkçı'nın 61 kişiden oluşan nüfusunun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti. Bununla birlikte köyde Pantaluği (), Laşeti (), Çurispiri (), Puşni () gibi yer adları, buranın bir Gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir.
Kaşıkçı, Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna doğru Rusların bölgeden çekilmesinden sonra bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sürerken,
Ankara Hükumeti'nin verdiği ültimatomun ardından Gürcistan hükumeti bölgeden çekildi. Kaşıkçı'nın da yer aldığı Artvin ile Ardahan bölgeleri fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Moskova Antlaşması'yla da köy yeniden Türkiye'ye bırakıldı. İşkinar, 1922 nüfus cetveline göre Artvin livasının (sonra vilayet) Ardanuç nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 10 hanede yaşayan 40 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte de nüfusun tamamı "Türk" olarak yazılmıştır. 1935 genel nüfus sayımında ise, köyün nüfusu 122 kişiden oluşuyordu. Kaşıkçı, Rize ve Artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Artvin kazasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı.
Coğrafya
Kaşıkçı köyü, Artvin il merkezine 58 km, Ardanuç ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kızılcık, Ardanuç

Kızılcık, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Kızılcık köyünün eski adı Unishevi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Unishevi () Türkçeye Unishev, Unushev () biçiminde girmiştir. Gürcüce bir yer adı olan Unishevi, "hevi" (: vadi, dere) kelimesiyle biten bir tamlamadır; ancak ilk kelimenin anlamı kesinleştirilememiştir.
Unishevi'nin yer aldığı Klarceti, orta çağda Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan bölgelerden biriydi. Osmanlılar bu yerleşmeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. Unisehvi, yeni kurulan Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlandı. Ardanuç livası, önce Erzurum Eyaleti içinde yer alırken, 1580 yılında Çıldır Eyaleti'ne katıldı. 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlı bir köydü. Köyde 21'i Hristiyan ve 4'ü Müslüman olmak üzere 25 hane yaşıyordu. 1595 tarihli tahrire göre ise, 10u Hristiyan ve 3ü Müslüman olmak üzere köyün hane sayısı 13e düşmüştü. Bu tespitten 12 hanenin göç ettiği anlaşılmaktadır.
Unishevi, 1835 tarihli Osmanlı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'ne bağlı Ardanuç livasının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 88 hane ve 193 erkek kaydedilmişti. Osmanlı idaresi sadece erkek nüfus tespit ettiği için köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın nüfusu eklemek gerekir. Bunun sonucunda köyün toplam nüfusunun 386 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Uneishevi, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinde Unishevi hem köyün hem de yedi köyü kapsayan bir nahiyenin adıydı. Bu sırada Unishevi köyü Artvin Okrugu'nun Ardanuç kazasının (uçastok) Unishevi nahiyesine ( : kırsal topluluk) bağlıydı. Rus idaresinin Unushev () olarak kaydettiği köyde, 1886 yılında 329 kişi yaşıyordu. Unishevi köyünün dışında Vartelia, Mukeri, Tsihia, Hevati, Harauli ve Hemogreti adlı köylerden oluşan Unishevi nahiyesinin nüfusu ise, 1.289 kişiden oluşuyordu. Hem köyün hem de nahiyenin nüfusunun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti. Bununla birlikte köyde Sha (), Çançahi (), Kuzikana (), Çartoli () gibi Gürcüce yer adları günümüzde de kullanılmaktadır.
Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra Unishevi bir süre Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sürerken Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'ye bırakıldı. Unishevi'nin adı 1925 yılında Kızılcık olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Kızılcık (Unushev)" biçiminde resmi kayıtlarda uzun süre kullanılmıştır.
Coğrafya
Kızılcık köyü, Artvin il merkezine 47 km, Ardanuç ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
Nüfus
Konaklı, Ardanuç

Konaklı, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Hertvisi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Hertvisi (), Türkçeye Hertvis / Hertus () olarak girmiştir. Hertvisi iki derenin birleştiği yer anlamına gelir ve bu tip yerlerde kurulan yerleşmelere bu ad verilmiştir.
Klarceti bölgesinin önemli tarihsel kalıntıları barındıran köylerinden biri olan Hertvisi, Gürcü idaresi altındayken 16. yüzyılın ortasında Osmanlıların eline geçti. Bu tarihte kurulan Ardanuç livasına bağlanan köyde 1574 tarihli tahrire göre 36 hane yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Hristiyan olarak kaydedilmiştir. Yirmi yıl sonra, 1595 yılında yapılan tahrire göre ise köyde 25 hane kalmış, büyük bir olasılıkla Müslüman olmak istemeyen 11 hane göç etmiştir. Üç hane ise bu defterde Müslüman olarak kaydedilmiştir.
Hertvisi, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin Hertvis () olarak kaydettiği köyde 1886 yılında 116 kişi yaşıyordu. Bu sırada köy Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Rusların bölgeden çekilmesinden sonra bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kalan Mukeri, Moskova Antlaşması'yla 1921'de yeniden Türkiye'ye bırakıldı. Köyün adı 1925 yılında Konaklı olarak değiştirilmiş, bununla birlikte eski adı uzun süre resmi kayıtlarda yeni adıyla birlikte kullanılmıştır.
Hertvisi'de çok sayıda yeraltı yapısı, kale ve kilise kalıntıları bulunmaktadır. Köyün değişik bölgelerinde geniş alanlara yayılan yeraltı yapılarının sığınak ve depo olarak kullanıldığı tahmin edilmektedir. Köyde varlığı bilinen iki kilise özellikle definecilerin verdiği zarar sonucunda tamamen yıkılmıştır. Hertvisi Kalesi, köydeki başka önemli tarihsel yapıdır. Hayli büyük bir yapı olan Hertvisi Kalesi (120 x 25 m), harç kullanılmadan inşa edilmiştir.
Konaklı köyünün Cami mahallesindeki eski caminin inşasında kullanılmış olan iki taşta Gürcistan'ın ulusal sembolü olan Bolnisi haçı bulunmaktadır. Köylülerin verdiği bilgiye göre bu taşlar Güleş köyünden, muhtemelen bugün yıkık durumdaki Gelaşeni Kilisesi'nden getirilmiştir. Bununla birlikte bu taşların, bugün tamamen ortadan kaldırılmış olan Hertvisi kiliselerinden birine ait olma ihtimali de vardır.
Coğrafya
Konaklı köyü, Artvin il merkezine 52 km, Ardanuç ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Köyde Çuruspil Yaylası bulunmaktadır.
Nüfus
Kutlu, Ardanuç

Kutlu, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Kutlu köyünün eski adı Goraşeti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Goraşeti (), Goraşidze () ailesinden geldiği veya "tepeler diyarı" anlamındaki Goraeti'den () değişime uğradığı tahmin edilmektedir.
Bu yer adı Türkçede Goraşet (), Koraşet (ە), Göreşet gibi biçimler almıştır.
Goraşeti köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar u bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Goraşeti Kalesi ile varlığı bilinen iki kilise de bu dönemden kalmıştır.
Goraşeti, 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı. Köyde tamamı Hristiyan 17 hane yaşıyordu. 1595 yılında köyden 9 hane göç etmiş, geriye 2'si Müslüman 8 hane kalmıştı. 1709 (Hicri 1121) yılında Goraşeti, Çıldır Eyaleti içinde Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir.
Goraşeti'de 1835 tarihli Osmanlı nüfus sayımında 39 hane ve 99 erkek kaydedilmiştir. Bir o kadar da kadın nüfusu eklenince köyün nüfusunun 198 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Uzun süre Osmanlı idaresinde kalan Goraşeti 93 Harbi'inde Rusların eline geçti. Rusların Goroşet () olarak kaydettiği köyde 51 hanede 295 kişi yaşıyordu. Rus idaresinde köy Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazanın nahiyelerinden biri olan Karsnia nahiyesinin beş köyünden biriydi.
Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Goraşeti bir süre Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'de kaldı. 1922 yılında Artvin livasının (vilayet) merkez kazasına bağlı Ardanuç nahiyesinin bir köyüyken Goraşeti'de 62 hanede 409 kişi yaşıyordu. Köyün adı 1925'te Kutlu olarak değiştirildi. Gürcü Kolu köylerinden biri sayılan Kutlu köyünde 1965 genel nüfus sayımında 652 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 249 kişi okuma yazma biliyordu.
Goraşeti'de günümüze ulaşmış veya varlığı bilinen en önemli tarihsel yapılar Goraşeti Kalesi ve iki kilisedir. Köyün kuzeyinde, Goraşeti Bağları (bugün Bağlar mahallesi) arasında alçak bir tepede yer alan Goraşeti Kalesi büyükçe bir kaledir. İki kiliseden ise günümüze bir şey kalmamıştır.
Coğrafya
Kutlu köyü, Artvin il merkezine 80 km, Ardanuç ilçe merkezine 38 km uzaklıktadır.
Nüfus
Meşeköy, Ardanuç

Meşeköy, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Varthel'dir. Bu adın Gürcüce Vartheli'den () Türkçeye girdiği anlaşılmaktadır. Nitekim köy, Gürcülerden ele geçirilmesinden kısa süre sonra Osmanlı tahrir defterlerine Varthel olarak yazılmıştır. 93 Harbi'nde Klarceti bölgesini ele geçiren Ruslar da köyün adını Gürcüce yazılışına uygun biçimde Varheli () olarak kaydetmiştir.
Vartheli, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alıyordu. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında, birleşik Gürcistan Krallığı'ndan sonra bu bölgeye hakim olan ve Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Ardanuç livasında Ardanuç nahiyesine bağlı olan Varheli'de 24 hane (yaklaşık 120 kişi) yaşıyordu. Bu tarihte köyün nüfusunun tamamı Hristiyan olarak kaydedilmiştir. Yaklaşık yirmi yıl sonra, 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterine göre ise, hane sayısı değişmemişti; 18 hane Hristiyan, 6 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Osmanlı idaresinin vergi tahsil etme ve askere alma amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitine göre, Vartheli'de 20 hanede 39 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 78 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Vartheli, 93 Harbinden sonra kurulan Rus idaresi sırasında Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazanın Sahre nahiyesinin dört köyünden biriydi. 1886 tarihli tespite göre köyün nüfusu 153 kişiden oluşuyordu ve nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti. Vartheli, Rus egemenliğinin ardından, 1918-1921 arasıda bağımsız olan Gürcistan'ın sınırları içinde yer aldı. Gürcistan'ı işgal eden Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakıldı. 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespitine göre, Ardanuç nahiyesine bağlı olan köyün nüfusu 3 hanede yaşayan 6 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte de köyün nüfusu "Türk" olarak kaydedilmiştir. Varthel veya Vartheli adı, Türkçe olmadığı için 1925 yılında Meşeköy olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Meşeköy (Varthel)" biçiminde uzun süre resmi kayıtlarda kullanılmıştır.
Meşeköy'de varlığı bilinen tek tarihsel yapı, Vartheli Kilisesi'dir. Köyün 400 metre güneyinde yer alan ve bir köy kilisesi olan yapı tamamen yıkılmıştır. Günümüze ulaşan kalıntılardan kilisenin kesme ve moloz taştan inşa edildiği anlaşılmaktadır.
Coğrafya
Meşeköy, Artvin il merkezine 60 km, Ardanuç ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
Nüfus