Red Kit

Red Kit (Özgün adı: Lucky Luke), Belçikalı karikatürist Morris (1923-2001) tarafından çizilen çizgi romandır. Çizgi romanın maceralarından bazıları Fransız René Goscinny (1926-1977) tarafından yazılmıştır. Morris'in ölümünden sonra bazı maceralar Fransız Achdé tarafından çizilmiştir.
Gölgesinden hızlı silah çeken yalnız kovboy "Red Kit" sadık beyaz atı Düldül (Jolly Jumper) ve sevimli köpeği Rin Tin Tin (Rantanplan) ile beraber suçluların ve adaletsizliğin amansız düşmanıdır. Suçluları temsil eden Dalton kardeşler; Joe, William, Jack ve Averel birçok macerada yer alırlar. Diğer unutulmaz karakterler Kalamiti Jane, Billy Kid, Yargıç Roy Bean, Jesse James, Akbaba, Posta arabası sürücüsü Hank ve Cenaze Levazımatçısıdır.
Türkçe adlandırma
Lucky Luke, Türkiye'de Red Kit isminin verilmesinin hikayesi şöyle; Ferdi Sayışman'ın, daha sonra isim babası olacağı Red Kit ile tanışması 1954-56 arasında rastlıyor. "O zaman Lucky Luke'un maceraları Fransız Spirou dergisinde çıkıyordu. Burada da yayınlamaya karar verince, Türkçe ne isim koyalım, diye düşünmeye başladık. Bir arkadaşın çıkarmak istediği Red Rider (Kızıl Sürücü) diye bir dergi vardı. Ben de Bil Kit diye başka bir derginin kopyasını yapıyordum. Red kısmını Red Rider'dan Kit kısmını da Bil Kit'ten aldık, Red Kit oldu."
Türkiye'deki yayın öyküsü
İlk defa 1956 yılında Turhan Selçuk'un çıkarttığı Dolmuş adlı mizah dergisinde gözüktü. Orijinali renkli olan Red Kit (Lucky Luke) telif hakkı ödenmediği için ancak kopyalanarak ve siyah beyaz çizgilerle, aslına sadık olmayan bir biçimde yayımlanabiliyordu. Kopyalama orijinal baskının üzerine aydınger kağıdı koyularak yapılıyordu.
1959 yılı ortalarında Adnan Şakrak'ın Bilge Yayınları'ndan haftalık fasiküller olarak çıktı. otuz ikişer sayfa olan fasiküller küçük boy ve siyah beyaz basılıyordu. Dolgu malzemesi olarak kullanılan başka çizgi romanlarla birlikte 1961 yılına kadar çıkmaya devam etti. ilk zamanlar çevirmen Ali Öndeş'ti. Çizgileri ise Hayri Önder, Erol Kandiyar, Fuat Yılmaz, "Bora" ve Erdoğan Bozok kopyalayıp çiziyorlardı. Bunlar Şilliler'in de kopya çizerleriydiler.
1962'de Karaca Yayınları tarafından çıkarılan haftalık Arkadaş dergisinde ilk kez özgün haliyle tefrika edildi. Dergide çıkan üç macera ertesi yıl oldukça kaliteli olarak hazırlanmış albümler haline getirildi. Bunlar Avrupa'daki özgün albümlere tıpatıp benzeyen renkli ve büyük boy albümlerdi.
1962 ve 1963 yılları arasında Sait Yurdagül'ün sahibi olduğu Yurdagül Yayınları'ndan haftalık fasiküller halinde çıktı.
1965-1971 tarihleri arasında Red Kit Bilge Şakrak tarafından da yayımlanıyordu. Büyük ve küçük boy seriler halinde basıldı.
1965'ten itibaren kardeşi Asım Şakrak'ın sahibi olduğu Kardeş Yayınevi de başka bir Red Kit serisi çıkarmaya başladı. İki kardeş yayınevi birbirlerine rakip olmuşlardı. Arada özel albümler de bastılar. 1969 serisinde "Lucky Luke" ismi logoya eklendi.
1972'de Milliyet Çocuk Dergisi'nde özgün renk ve çizgileriyle yayımlanmaya başladı. Red Kit, Milliyet Yayınları'nca yayın hakları alındıktan sonra aslına sadık olarak yayınlanabildi.
1974'te Yaşar Şilliler'in sahibi olduğu Şilliler Yayınevi tarafından çıkartılmaya başlandı. Tekrar edilen baskılarla 1980'lerin sonuna kadar aralıklarla çıkmaya devam etti. Tekrar sürümler ciltler halinde de yapıldı.
1984, Milliyet Yayınları, Milliyet Çocuk Dergisi'nde çıkan maceraları ayrıca seri albümler halinde de yayımladı.
1980'lerin ortasında Nil Yayınları'ndan ciltli ve küçük boy olarak bol miktarda basılarak piyasaya verildi.
1994'te Milliyet Yayınları'ndan çıkan albümler, Milliyet Gazetesi'nin ekleri olarak da okuyucusuna verildi. Değişik zamanlarda bu ekler tekrar tekrar verildi.
1996, Milliyet'in yan kuruluşu AD Yayıncılık tarafından yayımlandı. Bunlar Avrupa'daki orijinallerini aratmayacak üstün kaliteli baskılardı. İlk beş macera sert mukavva kapaklıydı. Sonrakiler karton kapaklı çıktı.
1990'ların ortalarında Gelişim Yayınları'nca 'çocuk eğitim kitapları dizisi' olarak sunulan Red Kit fasikülleri ise okumayı öğrenme tekniğine göre alt yazılı olarak düzenlenmişlerdir.
1996 yılından itibaren İnkılap Kitabevi tarafından büyük boy renkli albümleri orijinaline uygun formatta yayınlanmıştır. Bu serinin Türkçe adları da orijinal adlarına daha uygun seçilmişlerdir. Milliyet Yayınları da dahil önceki Red Kit'lerin adları, özgün adlarının anlamlarından farklılıklar gösteriyordu (tabloya bakınız)
2007'den itibaren de Yapı Kredi Yayınları'ndan Eray Canberk'in çevirisiyle büyük boy ve renkli olarak çıkmaya başladı. Yayınevi Nisan 2010 itibarıyla serinin 31. albümü olan "Joss Jamona Karşı" yı çıkartmıştır.
Yapı Kredi Yayınları tarafından, Eray Canberk'in çevirisiyle büyük boy ve renkli olarak, Morris çizimli 70 sayılık serinin tamamı; çizerin ölümünün ardından "Morris'in İzinde" (D'aprés Morris) adıyla ve Achdé çizimiyle yayınlanan serinin 7 kitabı (Kasım 2018'de yayınlanan "Un Cow-boy á Paris" adlı 8. kitap ve Ekim 2020'de yayınlanan "Un Cow-boy Dans Le Coton" adlı 9. kitap henüz Türkçe yayınlanmadı - Mart 2022) ve "Çocuk Red Kit" (Kid Lucky) serisinin 5 sayısı yayınlandı (tabloya bakınız).
Not 1: Türkiye'de başlarda birçok çizgi romanda yapılmış olduğu gibi Red Kit'de de kopya çizgilere yer verilmiş olmakla birlikte, hiçbir zaman yerli üretim bir Red Kit çizilmemiştir. Oysa aynı dönemlerde 9 adet yerli yapım Tenten macerası üretilmişti. Red Kit'in ilk birkaç macerasında çizer Morris'in farklı çizgi tekniğinden ötürü bu maceralar yanlış olarak 'yerli yapım Red Kitler' olarak tanımlanmıştır.
Not 2: Red Kit'in maceralarının tamamı henüz Türkiye'de eksiksiz olarak yayımlanamadı.
Red Kit albümleri
Standart seri
Kid Lucky serisi
Bu seride Red Kit'in çocukluğunda geçen maceralara yer verilmiştir.
Rintintin (Rantanplan) serisi
Red Kit'in köpeği Rintintin (Rantanplan)'ın çevresinde gelişen olayların işlendiği ayrı bir seri.
Gayriresmi bir Red Kit albümü
Paul Schuurmans'ın 1970'li yıllarda yazıp çizdiği bir de Red Kit parodisi vardır. Erotik olmaktan da öte, pornografik bir albüm olan "Les aventures sexuelles de Lucky Luke" (Red Kit'in Cinsel Serüvenleri) adlı bu kitapta Morris'in yarattığı birçok özgün karakter birebir kullanılmıştır. Bu Fransızca albümün formatının Red Kit'in özgün formatından bir farkı siyah beyaz oluşudur. Bu albümün "Sex-Avonturen Van Lucky Luke" adında Felemenkçe bir versiyonu da mevcuttur. Bu çizgi roman önce Rosie adlı bir erotik dergide aylık periodlarla tefrika edilmiş, sonra albüm haline getirilmiştir.

Milliyet'in Red Kit Serisi ve sıra no'ları
Red Kit 1970'li 1980'li yıllarda Milliyet Yayınları tarafından çıkartılırken kullanılan albüm isimleri sonraki yıllarda İnkılap Kitabevi ve Yapı Kredi Yayınları tarafından basılan albümlerin isimlerinden bazı farklılıklar gösterir. Her üç yayınevinin albümleri yayımlama sıraları da farklıdır. Üçünün de yayım sırası albümlerin özgün yayım sırasına uymaz. Bu listede Milliyet'in albümleri kendi yayım sırasıyla ve Milliyet'in verdiği adlarla sıralanmıştır.
Red Kit 01 - Teksas Postası
Red Kit 02 - Tek Kollu Haydut
Red Kit 03 - Red Kit Nişanlanıyor
Red Kit 04 - Daltonların Hazinesi
Red Kit 05 - Mavi Ayaklılar
Red Kit 06 - Daltonlar Kanada'da
Red kit 07 - Petrolcüler
Red Kit 08 - Daltonlar Meksika'da
Red Kit 09 - Daltonlar Kenti
Red Kit 10 - Posta Arabası
Red Kit 11 - Daltonlar Koşuyor
Red Kit 12 - Sarah Bernhardt
Red Kit 13 - Dalton Ana
Red Kit 14 - Büyük Ödül
Red Kit 15 - Jeyn Kalamiti
Red Kit 16 - Joss Jamon'a Karşı
Red Kit 17 - Daltonların Tedavisi
Red Kit 18 - Missisipi Kumarbazı
Red Kit 19 - Beyaz Şövalye
Red Kit 20 - Billy Kid Uslanıyor mu?
Red Kit 21 - Apaçi Kanyonu
Red Kit 22 - Lord Badi Badi
Red Kit 23 - Abrakadabra
Red Kit 24 - Jesse James
Red Kit 25 - Papatya Kasabası
Red Kit 26 - Rintintin'in Mirası
Red Kit 27 - Ödül Avcıları
Red Kit 28 - Kara Tepeler
Red Kit 29 - Harikalar Sirki
Red Kit 30 - Perili Çiftlik
Red Kit 31 - Hayalet Kasaba
Red Kit 32 - Daltonların Namusu
Red Kit 33 - İmparator
Red Kit 34 - Dül Dül Kayıp
Red Kit 35 - Şerif Okulu
Red Kit 36 - Oklahoma Çölünde
Red Kit 37 - 20. Süvari Alayı
Red Kit 38 - Orman Kanunu
Red Kit 39 - barut Fıçısı
Red Kit 40 - Daltonların Kaçışı
Red Kit 41 - Belalı Kervan
Red Kit 42 - Silahşorlar Silahşoru
Red Kit 43 - Daltonların İzinde
Red Kit 44 - Daltonların Yeğeni
Red Kit 45 - Amansız Rakipler
Red Kit 46 - Dikenli Tel
Red Kit 47 - Bill Kid
Red Kit 48 - Çarın Elçisi
Red Kit 49 - Demiryolu Haydutları
Red Kit 50 - Örümcek Ayak
Red Kit 51 - Tehlikeli Geçit
Red Kit 52 - Kanunsuzlar
Red Kit 53 - Tetik Joe
Red Kit 54 - Kumarbaz
Red Kit 55 - Doktor Doxey'in İksiri
Spirou dergisinde çıkan Red Kit öyküleri
Birçok Red Kit öyküsü albüm haline gelmeden önce Journal de Spirou adlı resimli roman dergisinde yayımlanmıştı. Bunlardan birçoğu da bir albümü dolduramayacak uzunlukta oldukları için ancak ikisi veya üçü birleştirilerek bir albüm oluşturulmuştur. Bu öykülerden oluştulan albümlere bazen birinci başat öykünün adı veriliyor ya da yeni bir ad bulunuyordu. Bazı öyküler yeterince uzun oldukları için tek bir albüme sığabiliyordu. Bazen de önceden doğrudan albüm olarak çıkmış bir öykü dergide yayımlanıyordu. Birçok albüm de dergide hiç yayımlanmamıştır.
Sinema uyarlamaları
Red Kit dünyada pek çok defa animasyon ve televizyon serisi olarak filme çekilmiştir. 1983'ten sonraki maceralarında sigarayı bırakmış ve ağzında bir saman parçası tutmaya başlamıştır. Dünyada ilk kez Türkiye'de sinemaya aktarılmıştır. 1967'de Öztürk Serengil'in başrolünü oynadığı filmde Öztürk Serengil gördüğü bir rüyada kendini Red Kit sanır ve vahşi batıda maceradan maceraya koşar. 1971 yılında ise İzzet Günay Red Kit olur ve Daltonlarla mücadele eder. 1974 yılında Aram Gülyüz'ün yönetiminde çevrilen Atını Seven Kovboy adlı filmde ise son Red Kit Sadri Alışık'tır.
Türkiye'deki sinema uyarlamaları
Dünyadaki sinema uyarlamaları Canlı karakterlerle çekilenler Animasyon filmleri'
Sadece sinema filmleri alınmıştır. Çizgi diziler bu listede yoktur.