Sanâyi-i Nefîse Mektebi

Sanayi-i Nefise Mektebi, güzel sanatlar alanında eğitim vermek üzere II. Abdülhamit döneminde İstanbulda 1882de kurulmuş bir yüksekokuldur.
Osmanlı İmparatorluğunun ilk güzel sanatlar okuludur. Günümüzde Eski Şark Eserleri Müzesi olarak hizmet veren binada 2 Mart 1883te eğitime başlayan okul, 1928de Güzel Sanatlar Akademisi adını almıştır; 1982de Mimar Sinan Üniversitesi adını almış, 2006'da şu anki Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi adını alarak eğitime devam etmektedir.
Tarihçe
Sanayi-i Nefise Mektebi, 1882de Osman Hamdi Bey'in, II. Abdülhamit tarafından Sanayi-i Nefise Mektebi Müdürlüğü'ne tayin edilmesiyle resmen kuruldu. Okulun kuruluşundaki resmi adı, kuruluş fermanındaki şekliyle Mekteb-i Sanayi-i Nefise-i Şahane 'dir. Okulun adı, resmi yazışmalarda ve dönemin arşiv belgelerinde ise Sanayi-i Nefise Mekteb-i Alisi olarak geçer.
Başlangıçta Ticaret Nezaretine bağlı bir kurum idi. 1886da Maarif Nezaretine bağlandı.
Paris Güzel Sanatlar Okulu (Ecole Des Beaux-Art)nu örnek alarak kurulan okulda 1882 yönetmeliğine göre resim, heykeltıraşlık, mimarlık ve hakkaklık ile sanat dersleri okutulunacak ve öğretilecekti. Dersler antik sanat ağırlıklı idi. Osman Hamdi Bey, okulun Arkeoloji Müzesine yakın olması gerektiğini düşünüyordu. Mimar Alexandre Vallauryden okulu müzenin ana giriş kapısının karşısına, Çinili Köşk'ün yanına inşa etmesini istedi. Vallaury beş derslik ve bir atölyeden oluşan küçük bir bina yaptı. 1916ya kadar kullanılan bu bina, 1892 ve 1911de yapılan eklerle genişletilmiştir. Vallaury aynı zamanda mektebin il mimarlık hocası olarak görevlendirilmiştir.
Okul binasının yapımı, kütüphane oluşturulması, akademik ve idari kadro temini gibi meseleler halledildikten sonra, okul eğitime resmen 2 Mart 1883 tarihinde başladı. Sekiz eğitmen ve yirmi öğrenci vardı. Öğrencilerin hepsi erkek, çoğu gayri-müslimdi. Okulu dahili öğrencileri mektepte tahsil görüp orada yatılı kalırlar iken, harici öğrenciler yalnız binayı yatıp-kalkmak için kullanırlar, eğitimlerini diğer Fransız okullarında alırlardı. 1890ların sonlarında öğrenci sayısı 200ü bulmuştur.
Osman Hamdi Bey ölümüne kadar bu okulun müdürlüğü görevini sürdürdü. 1910da ölümü üzerine kardeşi Halil Ethem Bey okul müdürlüğüne atandı.
1911 yılında okulun yapısı ve müfredatı hakkında yeni bir talimatname yürürlüğe girdi. Bu talimatnamede öğrencilerin 1 sene hazırlık gördükten sonra, resim bölümü 5 sene, mimarlık ve heykeltıraşlık 4 sene, hakkaklık ise 3 sene olarak okuyacakları belirtilmiştir. Önceden 17 olan öğrenci yaşı 16ya indirilmiş; sınır 25 yaş olarak belirlenmiştir. Öğrencilerin lise mezunu olması şatı vardı. Atölye çalışmalarında canlı model kullanılacağı belirtilmişti.
Okul binası artan öğrenci sayısına yetersiz gelmekteydi; savaş dolayısıyla eski binayı onarmak imkansızdı. Okul, öğrenim için uygun olmayan çeşitli yapılarda çalışmaya devam etti. 1916da Cağaloğlu ndaki Lisan Mektebi binasına nakledildikten sonra 1920 döneminde Şehzadebaşındaki bir binaya ardından, Divanyolunda Gedikler Kahyası Salih Efendi Konağı adıyla bilinen, şimdiki Sıhhiye Müzesi binasına taşındı. 1921de tekrar Lisan Mektebi binasına döndü.
Bu dönemde okul müdürlüğüne Nazmi Ziya Bey gelmişti. Okul müdürlüğünü 1921-1924 arasında Cemil Cemin üstlendi. 1924te Nazmi Ziya Bey yeniden okul müdürü oldu. yıl yeni bir talimatname hazırlandı ve 1934e kadar uygulandı. Okula tezyinat ve resim öğretmenliği bölümleri eklendi.
Cumhuriyet dönemi ile birlikte yabancı hocaların yerini Türk hocalar aldı. Öğrenciler klasikten uzak daha rahat ve serbest çalışmalar yapmaya başladı.
Kız öğrenciler için 1914te İnas Sanayi-i Nefise Mektebi Zeynep Hanım Konağında hizmete girmişti. Bu okul öğretim kadrosu büyük ölçüde Sanayi-i Nefise Mektebinden sağlamaktaydı. 1926da iki kurum birleşti. Sanayi Nefise Mektebine Fındıklıdaki eski Meclis-i Mebusan binası (Cemile Sultan Sarayı) tahsis edildi. Kız ve erkek öğrencileri bu binada ve bir arada öğrenim görmeye başladılar.
1927de Namık İsmailin müdürlüğünde mektebin ismi önce Sanayi-i Nefise Akademisi olarak değişti Zamanla Güzel Sanatlar Akademisi adı benimsendi
1929da mektepte seramik bölümü faaliyete geçti. 1930larda atölyeler daha da çeşitlendi. 1936da Türk Tezyini Sanatlar Bölümü eklenmiştir. 1938de alınan kararla, mimari bölümü liseden sonra 5 sene oldu; bölümün adı da Yüksek Mimarlık bölümü olarak değişti. 1959da artık tüm bölümlere liseyi bitirenler, imtihanla alınmaktadır. Ayrıca tüm bölümler 5 senelik olmuştur.
1969 yılındaki yasa ile akademi, bilimsel bir özerkliğe kavuşmuştur ve artık ismi İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi olarak geçmektedir. 1975te akademiye birçok bölüm eklendi.
1981de Akademi YÖK çatısı altına girdi ve adı da artık Mimar Sinan Üniversitesi oldu. Üniversite kuruluşunun 121. yılında, yani 2004 yılında tekrar isim değiştirdi ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi ne dönüştü.
İlk Eğitim Kadrosu
Müdür-ü Umumi: Osman Hamdi Bey
Dahili Müdür ve Heykel Muallimi: Osgan Efendi
Fenn-i Mimari Muallimi: Alexandre Vallaury
Yağlıboya Resim Muallimi: Salvatore Valeri
Karakalem Resim Muallimi: Joseph Warnia-Zarzecki
Tarih ve Tarih-i Sanat Muallimi: Aristoklis Efendi
Ulum-u Riyaziye Muallimi: Kaymakam Hasan Fuat Bey
Teşrih Muallimi: Kolağası Yusuf Rami Efendi
Hakkaklık Muallimi: Mösyö Napier