Ammianus Marcellinus

Ammianus Marcellinus, Antakya doğumlu Romalı tarihçi. 322-400 yılları arasında yaşamış olan Marcellinus imparator Iulianus ile birlikte Pers seferine katılmıştır. 31 kitaptan oluşan bir Roma tarihi (Res Gestae) yazan Marcellinus'un eserinden 353-378 yılları arasındaki olayları anlattığı 14-31. kitaplar günümüze kalmıştır.
Hayatı
325-330 yılları arasında Antioch'da (Antakya) doğmuştur. Yaşamı hakkında çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Eldeki bilgilerin hemen hepsi kendi eserinden bildiklerimizden ibarettir. Doğduğu şehir olan Antakya Roma İmparatorluğunun en önemli şehirlerinden biriydi. Yazarın burada uzun bir süre yaşadığını biliyoruz. Büyük ihtimalle varlıklı bir aileye mensuptu ve açıkça iyi eğitim gördüğü anlaşılmaktadır. En azından Rumca ve Latince edebiyat dallarında oldukça sağlam bilgi birikimine sahip olduğu anlaşılmaktadır. Ammianus genç yaşlarda orduda muhafız (protector domesticus) subayı olarak görev aldı. Görevi gereği ordu komutanı (magister militum) Ursicinusa kişisel olarak eşlik etmek ve onu korumaktı. Tahminlere göre Ursicinus, Ammianusun hem hamisi (Patronus) hem de destekleyicisiydi. 354 yılında Ammianus amirine Antakyaya kadar eşlik etti, ki o sırada şehirde Constantius Gallus ve eşi Constantina hüküm sürmekteydi. 355 yılında Kölndeki Gasıp Silvanusun ortadan kaldırılması harekatına katıldı. Ammianus 357 yılına kadar Ursicinusun maiyetinde, o dönemde bir Caesar olarak Constantiusun bir akrabası olan Julianın yönettiği Ammianus ileride tarih eserinde bu şahısı bir kahraman olarak tasvir etmiştir-, Galyada kaldı. Daha sonra Ammianus Ursicinus ile beraber imparatorluğun doğusuna yöneldi ve burada Pers İmparatoru II. Şapura karşı savaşa katıldı. Bu savaşlar sırasında üstünlük kuran Persler 359 yılında Romanın doğu bölgelerini içine alan geniş çaplı bir işgal harekatı yürütmekte iken, bir Roma müstahkemi olan Amidanın Persler tarafından ele geçirilmesi sırasında hayatta kalabilen çok az sayıda insandan birisi olmak, Ammianus için çok sert bir tecrübe olmuştu. Şehirde kalan herkesi kıyımdan geçiren Perslerin elinden güçlükle kaçabilmişti. Amidanın kuşatılması ve şehrin düşüşünü ayrıntılı ve canlı biçimde eserinde anlatır, ki bu olay Roma tarihine dair klasik eserlerden sayılan hiçbir eserde bulunmaz. 360'ta Ursicinus görevinden alındı ancak Ammianus orduda hizmet etmeye devam etti. Julianın 363 yılındaki felaketle sonuçlanan Pers seferine katıldı. 363 yılında ordudan ayrıldı ve Yunanistan, Trakya ve Mısıra seyahat etti. 380 yılında Romaya gitti. Aynı şehirde daha sonra tarihi eseri olan (icraatlar) Res Gestaeyi kaleme aldı. Eserinin tam adı bilinmemektedir. Ammianusun eserinin kendi zamanında tanınıyor olma ihtimali vardır. Antiochlu tanınmış retorik ustası Libanios ile Ammianus arasında yazılan bir mektupta eserin son derece sevildiği yazılmaktadır. Mektupta Ammianusun eserini 390'lı yıllarda Romada ders olarak anlattığı ve büyük bir ilgi ve dikkatle takip edildiğinden bahsetmektedir. Yine Ammianusun daha sonra senatoya alındığı tahminleri bulunmakla ne senato konusunda ne de senatörlerle ilişkisi kesin olarak bilinememektedir. Aynı şekilde Yazarın ölüm yılında tam olarak bilinemiyor, ancak yapılan araştırmalar 395-400 yılları arasında bir tarihte ölmüş olabileceğini ortaya koymuştur.