Mehmet Sabri Toprak

Mehmet Sabri Toprak, (1877, Bosna, Osmanlı İmparatorluğu - 19 Şubat 1938, İstanbul) Türk Bürokrat, eski Tarım Bakanı ve Fenerbahçe Spor Kulübü'nün 10. başkanıdır.
Hayatı
Tüfekçizade Mehmet Bey'in oğlu olarak Bosna eyaletinde dünyaya gelen Sabri Bey, Darüşşafaka'yı 1898 yılında birincilikle bitirmesinin ardından Darülfünun'da (İstanbul Hukuk Fakültesi) Hukuk eğitimi alarak, mezun olmuştur. Darüşşafaka'da eğitim aldığı yıllardaki üstün başarısı sebebiyle Alman firması Siemens'in, Berlin'deki merkezine stajyer olarak Osmanlı Maarif Nazırlığı tarafından telgraf eğitimine gönderilmiştir.
Buradaki eğitiminden sonra yurda dönüp sırasıyla; Posta ve Telgraf Nezareti Tercüman Kalemi Memurluğu, Posta ve Telgraf Nezareti Ecnebi Muhasebatı Kalemi Baskatipliği, Mühendis Kalemi Fen Memurluğu, Telgraf Mektebi Müdürlüğü, Posta ve Telgraf Umum Müdürlüğü gibi çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye olup, 1909 yılında da bu partinin umumi katipliği (genel sekreter) görevine getirilir.
II. Meşrutiyet ilan olunduktan sonra ilkin; 18 Nisan 1912de Osmanlı Meclis-i Mebusan II. Dönem Saruhan Mebusluğuna seçilmiş, III. Dönemde de tekrar Saruhan Mebusluğu'na seçilmiş ve 1918 yılına kadar bu görevini sürdürmüştür. Cumhuriyetin kurulmasının ardından; TBMM II. Dönem Saruhan milletvekilliği, III. Dönem Cebelibereket ve Manisa milletvekilliği görevini üstlenmiştir. TBMM IV. ve V. Dönem Manisa Milletvekilliği, II. Dönem Posta ve Telgraf Encümeni Reisliği, III. Dönem Divan-ı Muhasebat Encümeni Reisliği, TBMM 1. Reis Vekilliği, 4. Hükumet Ziraat Vekilliği (Tarım Bakanı) yapmıştır.
Osmanlı'nın son dönemlerinde İstanbul'un, İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesinin ardından işgalcilerin askeri kuvvetleri, dönemin Osmanlı asker, aydın ve bürokrat isimlerini Malta Adası'na sürgüne göndermiştir. Bu sürgüne gönderilen kişiler arasında Mehmet Sabri Bey de bulunmaktadır. İngiliz Amiral Calthorpeun "ikinci sınıf sürgünler" olarak adlandırdığı esirler arasında bulunan Mehmet Sabri Bey, 28 Mayıs 1919 günü İstanbul Bekirağa Bölüğü ceza evinden alınıp 2 Haziran 1919 günü Maltaya bırakılan 41 kişi ile birlikte Maltada 14 ay boyunca esir tutulmuştur. 1926-1933 yılları arasında İngilterenin Türkiye büyükelçiliği görevini yürüten George Clerk, temsilcilik faaliyetinin yanı sıra 1927 yılında tutmuş olduğu özel bir raporda o dönem Türkiyenin önde gelen devlet adamlarını "Notes on the Leading Personalities in Turkey" (Türkiyede Önde Gelen Şahsiyetler Hakkında Notlar) başlığı altında bir anlamda fişlemiştir. Elçinin tutmuş olduğu bu rapor, daha çok asker ve siyasetçiler ile ilgili olup; belirli alanlarda dış politikaya katkı sağlaması için İngiltere Dışişleri Bakanı Austen Chamberliana gönderilmiştir. Raporda kendisi hakkında şu ifadeler geçmektedir;
Fenerbahçe Başkanlığı
Mehmet Sabri Bey, kuruluş dönemlerinde Fenerbahçe'nin üyesi olmuştur. İttihat ve Terakki Fırkası'nda başkatip olarak göreve başlamasının üzerine Kadıköy'ün Moda semtine yerleşmiş, Fenerbahçe'nin sportif faaliyetleri kendisini etkilemiş ve futbola da bu sayede ilgi duymuştur. Ardından, ikamet ettiği semtin kulübü olan Fenerbahçe'ye sempati beslemiş ve üye olmuştur.
1914 yılı sonlarında Hamit Hüsnü Kayacanın görevi bırakması üzerine Fenerbahçe başkanlığını devralan Mehmet Sabri Bey, düşman ganimeti olan "Belkıs Kotrası" ve birkaç futa ile bir araba dolusu spor malzemesini Fenerbahçeye tahsis etmiştir. Mehmet Sabri Bey, Fenerbahçe'ye I. Dünya Savaşı yıllarında büyük hizmetler sağlamıştır. Özellikle İttihat ve Terakki Fırkasının kapanmasının ardından partinin bütün kütüphanesini Fenerbahçeye tahsis etmiştir. O dönem Fenerbahçe yönetim kurulunda görev almış Elkatipzade Mustafa Bey; Mehmet Sabri Beyin son derece dürüst bir şahsiyet olduğunu ve Fenerbahçe için çok hizmetler verdiğini ifade etmiştir.
Mehmet Sabri Bey ve Mustafa Kemal Paşa uzun yıllardan süregelen çok yakın 2 arkadaştırlar. Bu sebepten dolayı Mustafa Kemal Paşa, İstanbula gelişlerinde Mehmet Sabri Beyin Modadaki evinde kalmaktadır. 1918 yılının Mayıs ayında, Yıldırım Ordular Grubu Komutanı olarak Filistin Cephesine giderken birkaç günlüğüne İstanbula uğrayan Kolağası Mustafa Kemal, 3 Mayıs 1918 tarihinde Fenerbahçe Spor Kulübü'nün Kuşdili Çayırının yanındaki Kuşdili Lokalini ziyaret etmiştir. Mehmet Sabri Bey, arkadaşı Mustafa Kemal ile kulüp lokalini ziyarete geleceklerini önceden bildirdiği için, Fenerbahçeliler onları kulüp binasında hazır bir şekilde beklemişlerdir. Önce yorgunluk kahvesi içilmiş, ardından da Hamit Hüsnü ve Elkatipzade Mustafa Beyler ile birlikte lokalin ikinci katında kupaların olduğu bölüm gezilmiştir.
Mustafa Kemal, Fenerbahçe kulüp lokalinde yaklaşık olarak üç saat kadar kalmış ve buradan Fenerbahçenin yarış teknesiyle (kayık) deniz yoluyla ayrılmıştır. Mehmet Sabri Beyin Fenerbahçe ile ilgisi Mütareke dönemi ve Milli Mücadele döneminde olduğu gibi; Cumhuriyetin ilk yıllarında da devam etmiştir. Nitekim, Fenerbahçenin 1922-1923 yılı şampiyonluğunda Mehmet Sabri Bey, Hamit Hüsnü Kayacan, Mustafa Elkatipzade, Nasuhi Baydar gibi yöneticiler başta olmak üzere futbolcu kadrosuyla beraber toplu fotoğrafta yer almıştır. Mehmet Sabri Bey, 1915-1916 ve 1923-1924 yıllarında da kulübün aralıklarla başkanlığını yapmıştır. Beş yıl süren işgal döneminde Fenerbahçe, diğer Türk kulüpleri gibi işgalci kuvvetlerin oluşturduğu futbol takımlarıyla elli maç yapmış; bunlardan 41ini kazanmış, dört beraberlik ve beş yenilgi almıştır. Kulübün bu başarısı; işgal altında olan İstanbul halkına, hatta Sakarya Savaşında da savaşan Türk askerleri üzerinde olumlu bir etki yaratmış ve bu maçlar sonucunda alınan galibiyetlerin ardından sempati toplayan Fenerbahçe, bu sayede ayrıca taraftar kitlesini oldukça genişletmiştir.
Kulübün Kuşdilindeki lokali; denize açılan bir dere ağzında olmasından dolayı Milli Mücadele döneminde Anadoluya erzak, silah ve cephane yollanan merkezlerden biri haline gelmiştir. Bu durum, işgal güçleri tarafından fark edilmiş ve lokal basılarak kulüp kapatılmıştır. Mehmet Sabri Bey, Mustafa Kemal Atatürkün uzun yıllardan beri yakın dostluğunu kazanmış bir isimdir. Hatta akşam sofralarının vazgeçilmez isimlerinden birisidir. Mehmet Sabrinin bekar olmasının getirdiği bir avantajla Kuşdilindeki Fenerbahçe Lokalinden doğruca Mustafa Kemal Paşanın o dönem ikamet ettiği Dolmabahçe Sarayına gittiği çok olmuştur. Mehmet Sabri Bey, gerek Tarım Bakanı olduğunda; gerekse Fenerbahçe lokaline geldiğinde, Fenerbahçenin hizmetinde olduğunu, herhangi bir zorlukla karşılaşılırsa bunu çözmek için elinden geleni yapacağını ifade etmiştir. Mehmet Sabri Bey, Manisa Mebusu olarak vazifesini sürdürürken 19 Şubat 1938 tarihinde tedavi altında bulunduğu İstanbuldaki Alman Hastanesinde ölmüştür.