turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Esendurak, Tortum

Esendurak, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Esendurak köyünü eski adı Sağir'dir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sağir () olarak geçer. Köyün adı daha sonra Sağer ve Sağır şeklinde yazılmıştır. Sağira ve Sağiraşvili ( / ) Gürcü toplumunda kişi ve aile adıdır.
Sağir veya Sağira köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Sağir" şeklinde kaydedilmiştir. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 32 hanede 100 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Sağir köyünün nüfusunun yaklaşık 200 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu defterde Rabat (bugün Kemerkaya) köyü, Rabat adını taşıyan diğer köylerden ayırt etmek için "Rabat-i Sağir" şeklinde yazılmıştır.
Bu yer adı F. R. Maunsellin 1902 tarihli İngilizce "Oltu-Tortum" haritasında Saghir (Sağir) şeklinde kaydedilmiştir. Bu haritaya göre köy, Tortum Kalenin batısında, Rabat köyünün kuzeyinde yer alıyordu.
Sağir köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 486 kişiden oluşuyordu. Sağir veya Sağer Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Esendurak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Esendurak köyünün nüfusu 595 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 214 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 67 km, Tortum ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
Nüfus
Gökdere, Tortum

Gökdere, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Gökdere mahallesi Aşağı ve Yukarı Gökdere olmak üzere iki mahalleden oluşur. Gökdere ismi, yerleşimin geçtiğimiz 200 yıldır bilinen en eski ismidir. Aşağı Gökdere'in bir adı da Kan-ı Has'tır. Bunlara ilaveten Birinci Dünya Savaşı sırasında halkı göç edip geri dönmeyen ve bugün metruk olan Kılakom adlı bir başka mahallesi daha vardır.
Coğrafya
Erzurum iline 96, Tortum ilçesine 44 km uzaklıktadır. Mahalle yüksek ve dağlık alanda kurulmuştur, rakımı 2480 metredir.
Karadeniz iklimi ve Karasal iklim arasında geçiş iklimi vardır. Yerleşim yeri civarında ormanlık alanlar görülür, bu ormanların geçtiğimiz yüzyıla kadar tüm civarı kapladığı bilinir.
Nüfus
Mahalle halkı Gökdere dışında Erzurum Merkez, Sivas Suşehri, Ankara, İzmit Darıca ve İzmir gibi şehirlerde yaşamaktadırlar.
Hamidiye, Tortum

Hamidiye, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Hamidiye, köyün bilinen en eski adıdır. Bununla birlikte 1935 genel nüfus sayımında Hamidiye (Yeniköy) olarak kaydedilmiş olması, köyün başka bir ada da sahip olduğunu göstermektedir.
Coğrafya
Hamidiye köyü, Erzurum kentine 71 km, Tortum kasabasına 20 km uzaklıktadır.
Nüfus
Âşık Gülabi

Aşık Gülabi (d. 1950), Türk halk ozanı.
Aşık Gülabi (Gülabi Gültekin), 1 Ocak 1950 yılında Çorum'un Sungurlu ilçesinin Çayan köyünde doğdu.
Aşık Gülabi, 7-8 yaşından sonra saz çalmaya başlamıştır. Saz bilgi ve öğrenimi çocukluk yıllarında Anadolu köylerinde yaygın olarak yerel ozanlarının köy köy gezip köy odalarında dinletiler verdiği döneme denk gelir. Gülabi de Çayan köyüne gelip köy odalarında saz çalan aşıklara ilgi duymuş ve saza başlamıştır.
Aşık Gülabi, halen İstanbulda yerleşiktir. 2009 yılından beri Ekintürk kanalında Kader Çizgisi ismi altında canlı program yapmaktadır. Ayrıca Ankara'da özel bir kursta saz dersleri vermektedir.
Yapıtları
Aşık Gülabi'nin yapıtlarından çoğu daha önceki yıllarda (1965 -1985) 45'lik plak olarak çıkmış olmakla birlikte aşağıda yer alanlar ise albüm olarak yapımcı şirketler tarafından çıkarıldığı yıl ve isimlere göre dizinlenmiştir. Alevi bir söz sanatkarıdır.
Albümler
Kaleboynu, Tortum

Kaleboynu, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir. Köyün eski adı Çarnistir.
Ermeni döneminden kalma birçok kilise bulunmaktadır. köyün hemen tepesinde bir Ermeni kalesi bulunmaktadır köyün kalenin yakanında bulunması sebebiyle Kaleboynu köyü ismini almıştır. Geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Yaz aylarında şehirden gelenler ile nüfusu 500 ila 1000 olmaktadır. Yeşil bahçeleri ve köyün ortasından geçen çayı ile el değmemiş doğa arayan arıcı ve kampçıların uğrak noktası olmaktadır.
Tarihçe
Coğrafya
Erzurum iline 91 km, Tortum ilçesine 39 km uzaklıktadır.
Nüfus
Tortum'un mahalleleri
Kapıkaya, Tortum

Kapıkaya, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Eski adı Keğik'tir. Bu adı Gürcüce kaynaklarda Keiği () olarak geçer. Köyün bulunduğu tarihsel Tao bölgesini Osmanlıların Gürcülerden ele geçirmiş olmasına bakarak, bu yer adının Türkçeye Gürcüceden girdiği söylenebilir. Keğik kelimesi "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Kapıkaya olarak değiştirilmiştir.
Kapıkaya'da bulunan ve harç kullanılmadan inşa edilmiş olan iki kale, (Kapıkaya kalesi) köyün çok eski yerleşme olduğunu göstermektedir. Kalenin Urarturlara ait olduğu iddia edilir. Köyün 400 metre kuzeyinde yer alan kalenin (6444 m) duvar kalınlığı 3 metreyi, yüksekliği 8 metreyi bulur. Kalenin 7 kulesi bulunuyordu. Diğer kale (48 41 m) köyün 2 km kuzeybatısında yer alır ve daha küçük bir yapıdır.
Coğrafya
Kapıkaya köyü, Erzurum kentine 78 km, Tortum kasabasına 26 km uzaklıktadır.
Nüfus
Karlı, Tortum

Karlı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Eski adı Norşen'dir. Gürcüce kaynaklarda da Noraşeni () olarak geçer. Tarihsel Tao bölgesinde bulunan köyü Osmanlılar 16. yüzyılda Gürüclerden ele geçirmiştir. Bu ad da Türkçeye Gürcüceden girmiş olabilir.
Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Norşin () olarak geçer. Bu tarihte Norşin, Erzurum vilayetinin merkez kazasının Ilıca nahiyesinin bir köyüydü. 1935 genel nüfus sayımında "Norşen" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 313 kişiden oluşuyordu.
Coğrafya
Karlı köyü, Erzurum il merkezine 84 km, Tortum ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kemerkaya, Tortum

Kemerkaya, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Kemerkaya köyünün eski adı Rabat'tır. Nitekim 1835 Osmanlı nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rabat () olarak geçer. Ancak Rabat Osmanlıların 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirdiği Tao-Klarceti bölgesinde pek çok yerin ortak adı olup kale çevresindeki yerleşimi ifade eder.
Rabat köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ortadan kalkmış olan kilise, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Rabat, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Rabat-i Sağir" şeklinde kaydedilmiştir. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 26'sı Hristiyan ve 9'u Müslüman olmak üzere 35 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 70 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Bu yer adı F. R. Maunsellin 1902 tarihli İngilizce Oltu-Tortum haritasında Rabat şeklinde kaydedilmiştir. Bu haritaya göre köy, Tortum Kalenin güneybatısında, Sağir köyünün güneyinde yer alıyordu.
Rabat köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 156 kişiden oluşuyordu. Rabat Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Kemerkaya olarak değiştirilmiştir. Nitekim köyün adı 1950 genel nüfus sayımında Rabat, 1955 genel nüfus sayımında Kemerkaya olarak geçer. 1965 genel nüfus sayımında Kemerkaya köyünün nüfusu 218 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 65 kişi okuma yazma biliyordu.
Rabat köyünde eski bir kilise bulunuyordu. Ne var ki bu yapı tamamen yıkılmış, taşları evlerde ve taş duvarlarda kullanılmıştır.
Coğrafya
Kemerkaya köyü Erzurum il merkezine 72 km, Tortum ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kırmalı, Tortum

Kırmalı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Kırmalı mahallesinin eski ismi dankardır. Bir görüşgöre dankar, dangaz, dankes, tünges, tingir köy adlari dengiz kelimesiyle aynı olduğunu söyler. Bu görüşe göre de dankar mahallesinin soyu Oğuzlarin dengiz koluna dayanır. Dengizler, Erzurum Tortumda dankar, Hınısta dengiz mahallesi, İspirde dankes mahallesi, Artvin Yusufeli de tünges, Muş Sasunda tingit ve Türkiye'nin birçok bölgelerinde yaşamaktadır.
Dengiz Öz Türkçe bir sözcüktür. Sadece deniz anlamina gelmez, büyük göl, büyük nehir anlamıda taşır. Ord. Prof. Gy. Némenth'e göre gökyüzü tanrı anlamına gelen tengri ile ayni asıldan gelir.
Muhtelif eski Türk lehçelerinden geçen bu söze uygurca'da tangiz, kumancada tengis, Osmanlıca'da dengiz şeklinde rastlanmıştır.
Kırmalı mahallesinin eski adı 'Dankar'dır
Coğrafya
Erzurum iline 86 km, Tortum ilçesine 34 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kireçli, Tortum

Kireçli, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Eski adı Ağasor'dur. Gürcüce kaynaklarda Ağasari () olarak geçer. Köyün yer aldığı Tao bölgesini Osmanlılar Gürcülerden ele geçirdiği için bu yer adı Gürcüceden girmiş olabilir. Ağasor kelimesi "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Kireçli olarak değiştirilmiştir.
Coğrafya
Kireçli köyü, Erzurum kentine 54 km, Tortum kasabasına 5 km uzaklıktadır.
Nüfus
Meydanlar, Tortum

Meydanlar, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Eski adı Haşud olan ve tarihsel Tao bölgesinde yer alan köyün tarihine ilişkin bilgi yoktur. Burada bir köy kilisesinin bulunduğu bilinmektedir. Ancak bu kiliseden geriye bir şey kalmamıştır.
Coğrafya
Meydanlar köyü, Erzurum kentine 85 km, Tortum kasabasına 33 km uzaklıktadır.
Nüfus
Peynirli, Tortum

Peynirli, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Peynirli köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Kovans, Kuvans, Koğansi olarak geçer. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Koğansi () şeklinde yazılmıştır. Bu yer adının, Gürcüce "kva" () kelimesinden türemiş ve "taşlı yer" anlamındaki Kvanisi'den () değişime uğradığı tahmin edilmektedir.
Kuvans veya Kvanisi köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki megalit yapı kalıntısı buranın çok eski bir yerleşim bölgesi olduğunu göstermektedir.
Kovans köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı bir köydü. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 13 hanede 38 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Kovans köyünün topal nüfusunun yaklaşık 76 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Kuvans köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Koğansi () şeklinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Koğans" şeklinde kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 221 kişiden oluşuyordu. Kuvans veya Koğans Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Peynirli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Peynirli köyünde 296 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 67 kişi okuma yazma biliyordu.
Rize Çamlıhemşinden alınan göçler ve zamanla tahsis edilen akrabalık bağları sebebiyle karadeniz kültüründen oldukça etklilenmiştir. Ancak, Mahallenin tarihi çok eskiye dayanmaktadır. Yerleşim yeri, eski bir Rum köyüdür. Eski Rum yapıları kati rivayetlerle sabittir. Yakın mecralardaki isimlendirmelerden de anlaşılacağı üzere Mahallede bir kilise dahi mevcuttu. Zamanla harap olmuş ve günümüze kadar harabesi dahi ulaşamamıştır. rumlardan sonra Türkler köyde yerleşim kurmuştur. Tarihleri sabit olmamakla birlikte, Türklerin yaklaşık 200-300 yıl arası bir süredir mahallede ikamet ettiği tahmin edilmektedir.
Coğrafya
Erzurum iline 87 km, Tortum ilçesine 35 km uzaklıktadır.
Nüfus
Suyatağı, Tortum

Suyatağı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Eski adı Aburnes'tir. Gürcüce kaynaklarda Aburnesi () ve Abunasi () olarak geçer. Tarihsel Tao bölgesinde yer alan köyü Osmanlılar 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün eski adı da Türkçeye Gürcüceden girmiş olmalıdır. Aburnesi kelimesi "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Suyatağı olarak değiştirilmiştir.
Suyatağı köyünde, gümüzde yıkık durumda olan iki eski kilise bulunmaktadır.
Coğrafya
Suyatağı köyü, Erzurum kentine 75 km, Tortum kasabasına 23 km uzaklıktadır.
Nüfus
Tipili, Tortum

Tipili, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Tipili köyü Osmanlı kaynaklarında "Vaktanos" olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy Tortuma 29, Erzuruma 81 kilometre mesafede bulunmaktadır. Köyün rakımı 2300 metre civarındadır.
Nüfus
Köyde azınlık olarak 1828-29 Rus-Türk savaşı sırasında Osmanlı Devleti'nin önlemleri sonucu Rize'den göç eden Çamlıhemşin ve Hemşinli nüfusu bulunmaktadır. Ayrıca Sünni Türk nüfusu çoğunlukta olmakla beraber ve Kafkasya kökenliler de bulunmaktadır. Köyün 27 kabilesinin 9'u Hemşin kökenlidir. Zamanında Rize, Lazistan sancağı adlandırıldığından, Hemşin kökenliler kendilerini Laz olarak görmektedir.
Tortumkale, Tortum

Tortumkale, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Tortumkale'nin eski adı Tortum veya Tortomi () olarak bilinir. Tortum bir akarsu ile bir bölgenin de adıydı. Ancak Tortum adını taşıyan yerleşim bugünkü Tortum kenti değil, Tortumkale köyüydü. Bu yerleşim, buradaki kaleden dolayı Tortumkale olarak adlandırılmıştır. Bugünkü Tortum adını taşıyan yerleşimin eski adı Nihahi () idi. Nitekim F. R. Mausell'in 1902 tarihli İngilizce "Oltu-Tortum" haritasında Tortumkale "Tortum Kale", Tortum kenti ise "Nikhagh" olarak geçer.
Tortumkale köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde köydeki Tortum Kalesi'nin Memaroz/Mamrel olarak adlandırılan Gürcü hükümdarı tarafından inşa edildiği belirtilmiştir. Nitekim kalenin kesin inşa tarihi bilinmese de Osmanlılar Tao bölgesini ve buradaki kaleyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Vezir Ahmed Paşa komutasındaki Gürcistan seferi sırasında 9 Eylül 1549'da kuşatılan Tortum Kalesi, 13 Eylül'de teslim olmasıyla kesin olarak Osmanlı topraklarına katılmıştır. Nitekim Tortum Kalesi'ndeki kilise de bu yapının Osmanlı döneminden önce inşa edildiğini göstermektedir. Osmanlı hakimiyetine girmesiyle Çıldır Eyaleti'ine bağlı Tortum sancağı oluşturuldu ve Tortumkale yerleşimi de bir süre bu sancağın merkeziydi.
Tortumkale, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adı Osmanlı tahrir defterine "Kilise" ve "Rabat-i Kala-i Tortum" adıyla kaydedilmiştir. Bu tarihte yerleşim Tortum sancağının Tortum nahiyesine bağlıydı ve nüfusu, tamamı Hristiyan olan 168 haneden oluşuyordu.
Tortumkale, 1835 tarihli nüfus defterinde "Tortum" adıyla geçer. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte Tortum, Tortum sancağına bağlı Tortum kazasının köylerinden biriydi. Köydeki 48 hanede 140 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 280 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Tortumkale köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Tortum Kala ( ە) adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 738 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Nihahi'nin adı Tortum olarak değiştirilmiş ve 1.534 kişinin yaşadığı Tortum, Tortum kazasının idari merkezi olmuştu. 1965 genel nüfus sayımında Tortumkale köyünün nüfusu 525 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 158 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Tortumkale Erzurum il merkezine 68 km, Tortum ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır. Yerleşik iki dağ arasındaki dar bir vadide, Tortumkale çayının iki yakasında kuruludur.
Nüfus
Uzunkavak, Tortum

Uzunkavak, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin tarihi Akkoyunlulara dayanmaktadır, o dönemden kalıntılar bulunmaktadır. Eski adı Verinkiğ olup Uzunkavak adını kavak ağaçlarının çokluğundan almaktadır. Eski kale kalıntıları, eski yerleşim yerleri, ağ mezarlar denilen alanda kimlere ait olduğu bilinmeyen mezar kalıntıları vardır. I. Dünya Savaşı'ndan önce Ermeniler ile Türkler bir arada yaşamıştır, Tortum'un en son mahallesi olup İspir'in Duruköy mahallesi eski adı ile Kompur ile sınırdır.
Coğrafya
Erzurum iline 105 km, Tortum ilçesine 60 km uzaklıktadır.
Nüfus
Tortum'un mahalleleri
Vişneli, Tortum

Vişneli, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir. Erzurum ili büyükşehir belediyesi olmadan önce bir köydü.
Tarihçe
Eski adı Ekeki olan köyün adı eski Osmanlı kayıtlarında Ekik () olarak geçer. Gürcü Krallığı döneminde, 9. yüzyılda inşa edilmiş olan Ekeki Kilisesi köyün eski bir yerleşme olduğunu, kilisedeki Gürcüce ve Yunanca yazıtlar bu dillerde ibadet eden bir nüfusun olduğunu göstermektedir.
Gürcü kralı II. Giorgi'nin Kveli Kalesi Savaşı'nda yenilmesinin ardından Ekeki ve Karadeniz kıyısına kadar Tao-Klarceti bölgesi Büyük Selçuklular tarafından istila edildi. Daha sonra birleşik Gürcü Karllığı ve Samtshe-Saatabago (1268-1625) yönetimi altında kalan köy, 16. yüzyılın ortasında Osmanlıların eline geçti ve yöre Çıldır Eyaleti içinde yer aldı. 1694-1732 yıllarını kapsayan Osmanlı cebe defterine göre köy bu eyalete bağlı Tortum livasının Anzav nahiyesine bağlıydı.
Ekekide yer alan en önemli tarihsel yapılar Ekeki Kilisesi ve Ekeki Kalesi'dir. 9. yüzyılda inşa edilen bu Gürcü kilisesi, Osmanlı döneminde cami olarak kullanılmıştır. Kilise 1960ların başında yıkılmış, taşlarıyla köyün camisi ve caminin avlu duvarları inşa edilmiştir. Ekeki Kilisesi'nin yakından başka bir kilise daha vardır. Bu yapının Ekeki Manastırının küçük kilisesi olduğu tahmin edilmektedir. Ekeki Klaesi ise, köyün 2,2 kilometre doğusunda, iki derenin birleştiği yerde yer alır. Moloz taşlardan inşa edilmiş olan kale bugün yıkık durumdadır. Ekeki Kalesinin kuzeydoğu kesiminde tek nefli bir kilise bulunmaktadır. Bu yapının kalenin kilisesi olduğu sanılan küçük bir kilise daha vardır.
Coğrafya
Erzurum kentine 78 km, Tortum kasabasına 15 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yazyurdu, Tortum

Yazyurdu, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yazyurdu köyünün eski adı Ahçirik'tir. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ahçirik, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ise Ahcirik olarak geçer.
Ahçirik köyü, tarihsel Gürcistan'ın bir bölgesi olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün yaylasında, üzerinde haç, insan yüzü ve insan eli kabartmalarının bulunduğu mezar taşları burada Hristiyan bir nüfusun yaşadığını göstermektedir.
Ahçirik köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı mufassal defterine göre, Tortum sancağına bağlı Ahçirik nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 76 Hristiyan haneden oluşuyordu. Tortum sancağının üç nahiyesinden biri olan Ahçirik nahiyesi ise, 15 köyü kapsıyordu. Nahiyenin nüfusu, 1.248'i Hristiyan ve 22'si Müslüman olmak üzere, 1.270 haneden oluşuyordu.
Ahçirik köyü, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Erzurum eyaletinin Tortum kazasına bağlıydı. Köyde 9 hanede 22 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Ahçirik köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 44 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Ahçirik köyü, 1935 genel nüfus aşımında Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Kisha nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 94 kişiden oluşuyordu. Ahçirik Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Yaylacık, 1959 yılında 7267 sayılı kanunla da Yazyurdu olarak değiştirilmiştir. Yazyurdu köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 145 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 13 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Erzurum iline 91 km, Tortum ilçesine 40 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yellitepe, Tortum

Yellitepe, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yellitepe köyünün eski adı Kasirik'tir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Kasirik olarak geçer.
Kasirik köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün 4 kilometre güneydoğusunda eski br kaleye ait kalıntılar buranın eski bir yerleşim alanı oluğunu göstermektedir.
Kasirik köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum eyaletine bağlı Tortum kazasının köylerinden biriydi. Köyde Müslüman nüfus ile Hristiyan nüfus bir arada yaşıyordu. Bu nüfus tespitinde, 17'si Müslüman ve 3'ü Hristiyan olmak üzere, 6 hanede 20 erke tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 40 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Kasirik köyü, 1940 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 224 kişiden oluşuyordu. Kasirik Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Yelli olarak değiştirilmiştir. Daha sonra köye Yellitepe adı verilmiştir. Yellitepe köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 273 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 32 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Yellitepe köyü Erzurum il merkezine 82 km, Tortum ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yukarısivri, Tortum

Yukarısivri, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yukarısivri köyü ile Çamlıca mahallesinin eski ortak adı Lisgavi veya Liskavi'dir. Nitekim Osmanlı tahrir defterlerinde Yukarısivri köyü, Yukarı Liskavi, Çamlıca mahallesi de Aşağı Liskavi olarak geçer.
Yukarı Lisgavi köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Yukarı Lisgavi köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Tortum sancağının Liskavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Aşağı Liskavi köyünü de kapsayan Liskavi nahiyesi 15 köyden oluşuyordu. Yukarı Liskavi köyü nüfus açısından bu nahiyenin dördüncü büyük köyüydü ve nüfusu 84 Hristiyan haneden oluşuyordu.
Yukarı Lisgavi köyü, geçen zaman içinde nüfus açısından daha küçük bir köye dönüşmüştür. 1835 Osmanlı nüfus defterine göre köyün nüfusu 60 haneden oluşuyordu. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sayımda köyde 187 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 374 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Yukarı Lisgavi köyü, 1935 genel nüfus sayımında "Yukarıliskav" adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 556 kişiden oluşuyordu. Lisgavi veya Liskav Türkçe olmadığı için Yukarı Liskav'ın adı 1950'lerin ilk yarısında Yukarısivri olarak değiştirilmiştir. Bundan dolayı köyün adı 1955 genel seçimlerinde Yukarısivri olarak geçer. 1965 genel nüfus sayımında "Yukarısivri (Yukarılisgav)" şeklinde kaydedilmiş olan köyde 835 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 255 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Yukarısivri, Erzurum il merkezine 58 km, Tortum ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
Nüfus