Tahtacılar

Tahtacılar, genel olarak Ege ve Akdeniz bölgelerinin ormanlık yörelerinde yaşayan, Osmanlı İmparatorluğu döneminde ve kısmen günümüzde ağaç işçiliğiyle uğraşan Alevi Türkmenlerdir. Kızılbaş inancına sahiptirler. Bektaşilik ve Anadolu Aleviliği ile Tahtacı inancının belli başlı farkları vardır.
Kökenleri
Ataları, Oğuz boylarına bağlı Ağaçeriler'dir. Timur, Türkistan ve Horasan'ı egemenliği altına alınca, yurtlarını terk etmek zorunda kalan Ağaçeriler'in bir bölümü İran'a, çoğunluğu da Anadolu'ya yerleşti. Diğer bazı kaynaklara göre ise Tahtacılar, tarihi Hunlara dayanan bir soya sahiptirler. Büyük Hun İmparatorluğu nun yıkılışından sonra Batıya göç eden Hunların bir kolu 395 tarihinde Erzurum üzerinden Anadoluya gelmiştir. Büyük bir göç dalgası da 466da gerçekleşmiş, Avrupa Hunlarına bağlı Ağaçeri Türk boyları Anadoluya gelmişler ve yerleşmişlerdir. Moğolların Anadolu'yu işgal etmesi üzerine, buraya gelmiş olan Ağaçeriler bu kez Suriye ve Irak'a göç ettiler. Bunlardan bazılarının Timur'un ölümünden sonra 1405 yılında yeniden Anadolu'ya döndüğü ve bu dönemlerden itibaren 'Tahtacılar' olarak anıldığı kabul edilir. Fatih Sultan Mehmed' in, 1453 yılında İstanbul'un fethi sırasında kullanılan gemilerin yapımı için, Balıkesir' in Kaz Dağları'ndaki köylerden Tahtacıları da getirdiği bilinir. Tahtacılar, araştırmacıların bir kesimi tarafından Yörükler ile aynı sosyal yapıda değerlendirilmişlerdir.
Yazılı kaynaklarda Tahtacı adına ise ilk olarak 16. yüzyılda Osmanlı vergi nüfusu tahrir defterlerinde Cemāat-ı Tahtacıyān şeklinde rastlanmaktadır.
Türkiye'de Yerleşim Yerleri
Zamanla yerleşik yaşama geçmeye başlayan Tahtacılar günümüzde daha çok Adana, Mersin, Antalya, Muğla, Denizli, Isparta, Burdur, Aydın, İzmir, Manisa, Balıkesir, Çanakkale, Afyonkarahisar gibi illerde yaşamaktadırlar.
Adana'daki Tahtacı köyleri:
Pozantı: Belemedik
Karaisalı: Nergizlik
İmamoğlu: Uluçınar
Seyhan:Yeşiloba
Çukurova:Bahçeşehir
Mersin'deki Tahtacı köyleri:
Toroslar: Dalakderesi, Düğdüören, Bekiralanı
Erdemli: Tömük
Silifke: Sayağzı, Kırtıl
Mut: Yazalanı, Kayabaşı, Keleceköy, Kamaçukuru
Tarsus: Çamalan, Kaburgediği
Mezitli: Kuzucubelen
Anamur: Kaşdişlen
Bozyazı: Çubukkoyağı, Bahçekoyağı, Tekedüzü
Antalya'daki Tahtacı köyleri:
Elmalı: Akçaeniş
Finike: Alacadağ, Arifköy, Gökbük
Kumluca: Beşikçi, Hızırkahya, Toptaş
Manavgat: Dolbazlar, Sağırin
Muğla'daki Tahtacı köyleri:
Fethiye: Foça
Balıkesir'deki Tahtacı köyleri:
Balıkesir: Türkali
Burhaniye: Pelitköy, Tahtacı
Edremit: Arıtaşı, Çamcı, Doyran, Kavlaklar, Mehmetalan, Tahtakuşlar
Kepsut: Mehmetler
Savaştepe: Kongurca
Çanakkale'deki Tahtacı köyleri:
Çanakkale: Akçeşme, Çiftlikdere, Denizgöründü, Elmacık, Gürecik, Kayadere
Ayvacık: Bahçedere, Güzelköy, Uzunalan
Bayramiç: Karıncalı
Ezine: Derbentbaşı, Koşuburun
Dil ve Din
İnançlarında ve yaşam biçimlerinde Şamanizm'e ilişkin kanıtlar bulunmasıyla birlikte, korudukları bu kültür, Alevilik inanç ve töreleri ile harmanlanmıştır. İçinde Öz Türkçe'den pek çok kelimeler barındıran, günümüze kadar muhafaza edebildikleri bir günlük konuşma dili kullanmaktadırlar. Kullandıkları ağız, yaşadıkları bölgelerin ağız özelliklerinden de beslenmiş, etkileşime girmiştir.
Kültür
Tahtacılar tarih boyunca hep doğayla iç içe yaşamışlardır. Giyim kuşamları, el sanatları, yemek kültürleri ile büyük bir kültürel zenginliğe sahiptirler. Örf, adet ve gelenekler bakımından Orta Asya Türk kültüründen izler taşırlar. Zanaat olarak sürdürdükleri ağaç işçiliğinde kadın - erkek birlikte çalışırlar. Bir kısım halk, Cumhuriyet ilan edildikten sonra azalan kamusal baskı nedeniyle ziraat, esnaflık, memurluk, serbest meslek vb. meslek gruplarına da ayrılmıştır. Eskiden bu yana süregelen önemli geleneklerinden birisi de bir düğünün hemen sonrası, yeni gelin olmuş kadınlar için yapılan 'Baş Bağlama' ritüelidir.
Ünlü Tahtacılar
Musa Eroğlu: Türk halk müziği sanatçısı ve bağlama virtüözü. Mersin Tahtacılarından olan Eroğlu, genellikle Tahtacı türküleri derlemektedir.
Ahmet Günday: Türk halk müziği sanatçısı. Muğla Fethiye Tahtacılarından olan Günday, genellikle Tahtacı türküleri derlemiş ve seslendirmiştir. 13 Mart 2021 tarihinde vefat etmiştir.