Komando (Türkiye)

Komando, Türk Silahlı Kuvvetleri personeli muharip sınıflara bağlı subay, astsubay ve uzman çavuşlardan eğitime seçilen ve eğitimde başarılı olanlara verilen unvandır. Kuramsal eğitimler ve karar verebilme yetilerinin yanında alınan uzun süreli sistemli eğitimlerle kazanılan yetenekler çerçevesinde düşman hedeflerinin keşfini yaparak imha hareketlerine başlayan ikmal unsurları olmasa dahi görevine devam eden en zor şartlarda savaşabilen askerdir. Komandolar düşmana ani baskınlar yaparak düşman kuvvetlerinin fiziksel taktiksel ve moral yönünden zayıflatarak dost birlik ve kuvvetlere geniş hareket alanı sağlar. Deniz Komando deniz kuvvetlerinin denizcilerine verilen unvandır.
Tarihi
1926 yılında Muğla'da Dağ Talimgahı'nın kurulması ve 1927'de Eğirdir'e taşınmasıyla Türk hafif piyade gücünün temelleri atılmıştır. 1941'de Almanların Girit'e hava indirme harekatı yapmasından sonra ABD'den alınan paraşütlerle ilk Türk hava indirme birliği teşkil edilmiştir. 1953'te Menteş/İzmir'de Komando Okulu kurulmuştur. 1957'de Dağ Talimgahı'nın adı Dağ Okulu olarak değiştirilmiştir. 1960'ta Komando Okulu da Eğirdir'e taşınarak Dağ, Komando Okul Komutanlığı adını alarak günümüzdeki halini almıştır. 1965'te bir komando tugayı teşkil edilmesine karar verilerek 1. Komando Tugayı kuruldu.
1973'te 1. Komando Tugayı'nın bazı taburları ayrılarak 2. Komando Tugayı kuruldu. 1974 yılında bu 2 tugay birlikte Kıbrıs Harekatı'na katıldılar. 1984 sonrasında ise PKK ile mücadelede görev aldılar. 1990'ların başında 1. ve 2. Komando Tugayları bazı taburlarını Hakkari ve Siirt'te bıraktı ve bu taburlarla 1993'te Hakkari Dağ ve Komando Tugayı, 1994'te 3. Komando Tugayı kuruldu. 2000'lerin başlarında Tunceli'de 4. Komando Tugayı kuruldu sonraki yıllarda ise komando tugaylarının artırılmasına karar verilerek bazı mekanize piyade tugayları komando tugayına dönüştürülerek tugay sayısı 16'ya çıkarılmıştır.
Harekatları
1974 yılında düzenlenen Kıbrıs Barış Harekatı'na hava indirme harekatı ve helikopterlerle katılmışlardır.
Güneş Harekatı, Hakurk operasyonu, Çelik harekatı, Atmaca Harekatı gibi Irak'ın kuzeyindeki operasyonlara katılmışlardır.
2016-2020 Suriye harekatlarında (Fırat Kalkanı Harekatı, Zeytin Dalı Harekatı, Barış Pınarı Harekatı, Bahar Kalkanı Harekatı), 2019-günümüzde ise Pençe harekatlarında görev almışlardır.
Eğitim
Dağ, Komando Okulu'nda Komando Temel ve Komando İhtisas kursları verilir.
Piyade Komando Temel
Komando Temel Kursu 10 hafta sürmektedir ve hafif piyade eğitimi içerir. Komandoların bir kısmı ise 1. Komando Tugayı'nda ve Manisa 1. Komando Eğitim Tugayı'nda eğitim alır.
Piyade Komando İhtisas
Komando Temel kursunu alan subay ve astsubaylardan gönüllü olanlar ise yılda 1 kere düzenlenen komando ihtisas kursuna başvurabilir. Çok zorlu olan bu kurs seçkin/elit hafif piyade-ordu/kara özel harekat kuvveti yetiştirmeye yöneliktir ve 28 hafta sürmektedir. Komando İhtisas Kursu 5 safhadan oluşur. Bunlar:
Derin Kar ve Şiddetli Soğuklarda Muharebe Harekatı
Kara Komando Harekatı
Su Üstü Komando Harekatı
Hava İndirme Harekatı
Meskun Mahallerde Teröristle Mücadele Harekatı
Komando Temel Brövesi sahipleri komando unvanına sahip değilken Komando İhtisas Brövesi sahipleri komando unvanına sahiptir ve Piyade Komando Astsubay/Subay olarak adlandırılırlar.
Yapısı
Türk Kara Kuvvetleri'nde Batılı muadillerinde olduğu gibi bir hafif piyade (dağcı piyade, hava indirme piyade, seçkin/elit hafif piyade-ordu/kara özel harekat kuvveti) ayrımı olmayıp tamamının görevini komando tugayları üstlenmektedir. Dağ piyade görevini tüm tugaylar görürken hava indirme görevini ise yalnızca 1. Komando Tugayı üstlenmektedir ancak Komando İhtisaslı personellerin Komando Temelli personellerden bir ayrımı olmamasından dolayı özel harekat görevini yürüten belirli bir birlik yoktur. Şu an Türk Kara Kuvvetleri bünyesinde 16 komando tugayı, 2 komando alayı ve çeşitli birlikler içerisinde komando tabur ve bölükleri bulunmaktadır. Komando tugay ve alaylarının konuşlanması şu şekildedir:
1. Komando Tugayı (Kayseri)
2. Komando Tugayı (Bolu)
3. Komando Tugayı (Siirt)
4. Komando Tugayı (Tunceli)
Dağ ve Komando Tugayı (Hakkari)
6. Komando Tugayı (Akçay, Şırnak)
7. Komando Tugayı (Sakarya)
8. Komando Tugayı (Serinyol)
9. Komando Tugayı (Sarıkamış)
10. Komando Tugayı (Tatvan)
11. Komando Tugayı (Denizli)
12. Komando Tugayı (Osmaniye)
14. Komando Tugayı (Midyat, Mardin)
17. Komando Tugayı (Ortahisar, Trabzon)
19. Komando Tugayı (Edremit)
23. Komando Tugayı (Maltepe)
41. Komando Tugayı (Vize)
47. Komando Tugayı (Başakşehir)
49. Komando Tugayı (Bingöl)
51. Komando Tugayı (Hozat, Tunceli)
5. Komando Alayı (Gökçeada)
Teçhizat
Komando tugayları süregelen modernizasyonlarla teçhizatlarını yenilemektedir. Mevcut silah envanteri şu şekildedir:
Piyade Tüfekleri: MPT-76 (7.62x51 mm), MPT-76 MH (7.62x51 mm), MPT-55 (5.56x45 mm), MPT-55K (5.56x45 mm), HK33 (5.56x45 mm)
Makineli Tüfekler: PKM (7.62x54 mm), MG3 (7.62x51 mm), PMT-76 (7.62x51 mm)
Keskin Nişancı Tüfekleri: JNG-90 (7.62x51 mm), KNT-76 (7.62x51 mm)
Pompalı Tüfekler: MKA 1919 (12 Gauge)
Bomba Atarlar: MGL, T-40
Roketatarlar: RPG-7
Tabancalar: Canik serisi, Sarsılmaz serisi