Tiraje Dikmen

Fatma Tiraje Dikmen (21 Eylül 1923, İstanbul 1 Eylül 2014, İstanbul), Türk ressam. Türk modern resim sanatının ülke sınırları ötesinde ün kazanmış temsilcilerindendir Renk, figür ve soyut üzerine çalışmaları ile tanınır.
Yaşamı
1925 yılında İstanbulda, Büyükadada dünyaya geldi.<ref name= evrim>{{Web kaynağı |url=http://www.radikal.com.tr/haber. php?haberno=57249 |başlık=Evrim Altuğ, Büyükadalı bir avangart, Radikal gazetesi, 21.11.2002 |erişimtarihi=21 Ağustos 2012 |arşiv-url=https://web.archive. org/web/20041128082715/http://www.radikal.com.tr/haber. php?haberno=57249 |arşiv-tarihi=28 Kasım 2004 |ölüurl=hayır }}</ref> (Ancak Dikmen'in doğum yılına dair farklı bilgiler de mevcut.) Babası, Türkiye'nin ilk mikrobiyologlarından Batum muhaciri Gürcü asıllı Cafer Fahri Bey'dir. İki çocuklu ailenin ikinci çocuğu olan Tiraje Dikmenin ablası ressam Şükriye Dikmendir.
Tiraje Dikmen, babasının isteği nedeniyle ablasıyla birlikte erken yaşta Fransızca öğrendi. Namık İsmail, Feyhaman Duran gibi ressamların Dikmen ailesini yakından tanıması nedeniyle sanatla ilgili bir ortamda yetişti. Işık Lisesi'ni bitirdikten sonra (1940), İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nden mezun oldu (1946). Aynı fakültede doktorasını tamamladı. İstanbulda Kadın İşçilerin Çalışma Koşulları başlığını taşıyan doktora tezi için 1946-1949 yılları arasında İstanbulun Cibali, Eyüpsultan, Tophane ve Üsküdar semtlerinde geniş kapsamlı anketler yaptı. 1943- 1948 arasında bir yandan da Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde özel öğrenci olarak Léopold Lévy'nin atölyesine devam etmekteydi.
1949 yılında Fransız hükümetinden aldığı burs ile Parise gitti; Hukuk ve İktisadi Bilimler Fakültelerine devam etti Bir yandan da o dönemde Paris'e dönen Leopold Lévy'nin atölyesinde resim çalışmalarını sürdürdü. Paristeki ilk beş yılında Louvre Müzesi ile Halk Sanatları ve Gelenekleri Müzesinde sanat tarihi, müzeoloji stajları yaptı; aralarında Max Ernst, Yves Bonnefoy, Man Ray, Jacques Herold gibi isimlerin bulunduğu çevreyle ilişkiler kurdu; figür olgusunu irdeleyen resimler yaptı. İlk kişisel sergisini 1956 yılında Galerie Edouard Loebda açtı. Bu sergide sadece desenlerini sergiledi. Marx Ernst, sergiden bir desen alarak ve olumlu eleştiriler yazarak onu desteklemiştir.
Sanatçı, Paristeki ikinci beş yılında renk olgusu üzerine çalıştı. İkinci kişisel sergisini yine Galerie Edouard Loebda açtı ve yağlı boya çalışmalarını sergiledi.
1961de İstanbulda Devlet Güzel Sanatlar Akademisinde yapılan Pariste Türk Sanatçıları başlıklı sergiye katıldı. 1963'te Pariste Musée dArt Modernede düzenlenen Çağdaş Türk Sanatı sergisine katıldı.
Çalışmaları o yılların sanat ortamında gerçeküstücü olarak değerlendirilen Tiraje Dikmen, 1964 yılında, Parisin o dönemde en ünlü galerisi Charpentier'de açılan ve günümüzde gerçeküstücülük tarihinin en önemli sergilerinden biri sayılan Sürrealizmin Kökenleri ve Tarihi (Le Surrealisme Source-Histoire-Affinites ) adlı sergiye davet edildi Aynı yıl Pariste Galerie Birtschanskyde bir sergi açtı.
1966da ölen Leopold Levynin onu resmi mirasçısı atayıp resimlerini ve atölyesini kendisine bırakması üzerine Levye karşı duyduğu sorumluluk gereği tüm çalışmalarının ayrıntılı bir arşivini hazırladıktan sonra, 1967 yılından itibaren çalışmalarını bu atölyede sürdürdü.
Fransa'daki Mayıs 1968 olaylarına tanıklık etmek onu derinden etkiledi. Bu döneme dair izlenimlerini Mai 1968 isimli dizisinde yorumladı. Paristen getirmiş olduğu bu çalışmalarla 1970 yılında İstanbuldaki ilk kişisel sergisini açtı. 1980lerden itibaren ağırlıklı olarak İstanbulda yaşamaya başladı; Büyükadada doğduğu köşke yerleşti. Ancak Paristeki atölyesini hiç kapamamış ve biyografisine Paristen ayrılmadı notu düşmüştür.
Dikmen, 1985'te Ankara Galeri Nevde Zamanların Hafızası'' isimli dördüncü kişisel sergini açtı. 1990larda ağırlıklı olarak göç temasını izleyen çalışmalar üretti. Sergi etkinliklerinden özellikle uzak durarak deneysel çalışmaları tercih etti.
1 Eylül 2014te öldü. Büyükadada Tepeköy Mezarlığında defnedildi.
Dikmen'in Büyükada'daki evi ve sanat arşivi uzun süre hukuki anlaşmazlıklar nedeniyle bakımsız kaldı. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Rektörü Handan İnci, Dikmen'in eserlerinin üniversitenin yedieminliğinde bulunduğunu ve korunduğunu açıkladı.