Kureyşan

Kureyşan ya da Kureyşan ocağı, Tunceli'de bulunan bir seyyid ocağıdır.
Kureyşan isminin anlamı
Kureyşan isminin anlamı konusunda kaynaklarda farklı bilgiler yer almaktadır. Kureyşan isminin ocağa adını veren Hacı Kureyş'ten geldiği, Kureyş kelimesinin ise Koreyşan/Horeysan/Horasan kelimesinin halk dilinde aldığı biçimlenmeden kaynaklandığı değişik kaynaklar tarafından ifade edilmektedir. Kureyşan ocağı mensupları, soylarını İslam peygamberi Muhammede dayandırsa da ocağın ismi, Muhammedin mensup olduğu Kureyş kabilesinden gelmemektedir. Kureyşan; ismi Mahmud, lakabı Kureyş olan ve peygamber soyundan geldiği şecere ile tasdiklenmiş olan dervişten gelmektedir. Kureyşan, Kureyş ismine getirilen Farsça çoğul yapma eki olan -an ekiyle oluşturulmuştur.
Kureyşan ocağının Anadolu'ya gelişi
Kirmanşah ya da Horasanda yerleşik bir hayat süren ocak, Moğol Devletinin kurulması nedeniyle 13. yüzyılın başlarında Tunceliye göç etmiştir. Ocağın bir kısmı Anadolunun çeşitli bölgelerine yayılmış, bir kısmı da Mazgirtte kalmıştır. Ocağın Anadoluya yayılan üyelerinin çoğu, o zamanlar Anadolu Selçuklu Devletinin başkenti olan Konyaya gitmiş ve Karaman bölgesine yerleşmiştir. Eylül/Ekim 1747 tarihli I. Mahmud'un tuğrasını taşıyan şecere ile 10 Kasım 1721 tarihli III. Ahmet'in tuğrasını taşıyan şecereye göre ocağın yaşadığı Mazgirt yöresine Anadolu Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubad gelir ve kerametlerini duyduğu Kureyşi sınar. Bunun üzerine dervişe istediği bir yere yerleşme hakkını verir. Böylece ocak üyelerinin bir kısmı, Hacı Kureyşle birlikte Nazımiye yöresine yerleşir. Hacı Kureyş, daha sonra buradan ayrılmış ve en son Gaziantep Yukarı Kayabaşına yerleşip burada vefat etmiştir. Kureyşin soyundan gelenler, Adıyaman Kındıraliye göç etmişlerse de sonrasında Yukarı Kayabaşına geri dönmüşlerdir.
Kureyşan ocağının kolları
Hüseynan
Gulnan
Kalyan
Valyon
Aliyon
Heman
Süleymaniyan
Çitan
Gudan
Seyhan
Gaziyan
Kureyşan ocağı mensuplarının yerleştiği yerler
Kureyşan ocağı mensupları; Erzincan, Pülümür, Tunceli, Mazgirt, Buğulu, Demirkapı, Çalga, Baylık, Doluküp, Kopuzlar, Atlantı, Aktuluk, Batman, Pülümür, Bozağa, Karabendi, Uzunkaya mezrası, Beyceköy'de; Nazımiye ilçesinin Dallıbahçe, Yazgeldi, Çevrecik, Ilısu, Ballıca, Güzelpınar, Turnayol, Eğribelen'de; Mazgirt ilçesinin Kalaycı, Ağaçerdi, Dazkaya, Tarlacık, Kızılcık köyü ve mezralarında; Hozat'ın Binalik, Ovacık köylerinde; Kiğı'nın Tekbaş, Dalbasan, Yavuztaş, Yazgünü ve Çayağzı köylerinde; ayrıca Karakoçan ilçesinin köylerinde yaşarlar.
Selçuklu döneminde Kureyşan ocağı
Anadolu'daki mevcut seyyid ocaklarının içinde en eski tarihli şecerename bu ocağın elindedir. Veriliş tarihi 1232 olan şecereyi Selçuklu sultanı I. Alaeddin Keykubad onaylamıştır. Ocak, gerek Anadolu Selçuklu Devleti gerek Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk yıllarında hürmet görmüştür.
Osmanlı döneminde Kureyşan ocağı
Osmanlı Devleti'nin İran'la giriştiği mezhepsel siyasi mücadele sırasında Yukarı Murat Havzası'ndaki Alevilerin dini önderi olan Kureyşanlılar, Safevi Devleti'ne yakınlıklarından ötürü Osmanlı'nın Sünni uleması tarafından dışlanmıştır. Şah Veli İsyanı ve Kalender Şah İsyanı'na destek vermişlerdir.
Tanınırlık
Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun mensup olduğu ocaktır.