turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Şalpazarı, Olur

+B1:B29
Şalpazarı, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1889 ve 1928 yılı kayıtlarında Gürcüce kökenli Malakiz ya da Melakez olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurumda, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesinin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 218 km, Olur ilçe merkezine 52 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeybatısında olup, numaralı Ardanuç-Olur il yoluna, Yıldızkaya, Keçili ve Eğlek Mahalleleri üzerinden 33,8 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus
Sarıbaşak, Olur

+B1:B29
Sarıbaşak, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1889 ve 1928 yılı kayıtlarında Pırtanos ya da Pirdanus olup, Ermenicede "haynisd" sözcüğü "Ermeni obası" anlamına gelmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurumda, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesinin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 181 km, Olur ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeyinde olup, numaralı Ardanuç-Olur il yoluna 5,4 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus
Uzunharman, Olur

+B1:B29
Uzunharman, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
ahallenin eski adı, 1889 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Haynos, 1928 ve 1957 yılı kayıtlarında ise Haydos olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurumda, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesinin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 194 km, Olur ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeydoğusunda olup, numaralı Ardanuç-Olur il yoluna, Sarıbaşak Mahallesi üzerinden 8,5 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus
Yukarıçayırlı, Olur

+B1:B29
Yukarıçayırlı, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Yukarıçayırlı köyünün yaygın olarak bilinen eski adı Yukarı Kızılköy'dür. Aşağıçayırlı köyünün eski adı da Aşağı Kızılköy'dür. Bu yer adları 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kızıl Köy-i Ulya ( ) ve Kızıl Köy-i Süfla ( ) olarak geçer. Ancak bu iki yerleşim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Zağkos / Zağgos () adıyla da tek köy olarak kaydedilmiştir. Köyün eski adının Zağkos olduğu ve ikinci bir isimle Kızıl Köy ( ) olarak kaydedildiği bu kayıttan anlaşılmaktadır. Bu arada köyün adı Gürcüce Dzağkosi () biçiminde yazılmıştır.
Yukarı Kızıl Köy, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan Tao bölgesinde yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Zağkos veya Kızıl Köy, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasına bağlı Penek nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu tarihte köyün nüfusu 6 Hristiyan haneden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Kızıl Köy'de 33 hanede 95 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 190 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Zağkos veya Kızıl Köy, 1877-1878 savaşının ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Kızıl Köy, Oltu sancağının Tavusker kazasının köylerinden biriydi. 1886 nüfus sayımında Kızıl Köy (-) olarak kaydedilmiş olan köyde 35 hanede, 95'i erkek ve 67'si kadın olmak üzere 162 kişi yaşıyordu. Bu tarihte köyün nüfusu "Türk" olarak kaydedilmiştir. Kızıl Köy'ün nüfusu 1896 yılında 245 kişiye, 1906 yılında 313 kişiye yükselmiştir. Rus idaresi sırasında köye dışarıdan yeni nüfus yerleştirildiği bu kayıtlardan anlaşılmaktadır.
Kızıl Köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kızıl Köy-i Ulya (Yukarı Kızıl Köy) ve Kızıl Köy-i Süfla (Aşağı Kızıl Köy) olmak üzere iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu sırada bu iki köy, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. Yukarı Kızıl Köy, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 147 kişiden oluşuyordu. "İltibasa yol açtığı" gerekçesiyle Yukarı Kızıl Köy'ün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yukarı Çayırlı olarak değiştirilmiştir. Yukarı Çayırlı köyünün nüfusu 1965 yılında 233 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 54 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurumda, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesinin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 192 km, Olur ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeydoğusunda olup, numaralı Olur-Oltu il yoluna, Filizli Mahallesi üzerinden, 18,8 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus
Boğazgören, Olur

Boğazgören, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Boğazgören köyünün eski adı Ureki'dir. Gürcüce bir yer adı olan Ureki (), balta girmemiş orman anlamına gelir. Gürcistan'ın Karadeniz kıyısındaki bir tatil köyü de aynı adı taşımaktadır. Bu yer adı Türkçeye Urek / Ürek olarak girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de Urek () olarak geçer.
Ureki, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'daki yerleşim yerlerinden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde tamamen yıkılmış olan kiliseler bu dönemden kalmış olmalıdır. Ureki, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde Urek () olarak kaydedilmiştir. Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Panaskerti nahiyesine bağlı köylerden biriydi ve 48 Hristiyan haneden oluşan büyük bir yerleşimdi.
Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit etti 1835 yılında Ureki köyünde 25 hanede 64 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 128 kişiden oluştuğu söylenebilir. 1595 tarihli hane sayısıyla kıyaslandığında Ureki köyünün nüfusunun büyük ölçüde azalmış olduğu görülmektedir.
Ureki, 1877-1878 savaşının ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Oltu sancağının Tausker kazasının köylerinden biriydi. 1886 nüfus sayımında tek köy olarak Urek (ъ) adıyla kaydedilmiş olan köyde 79 hanede, 185'i erkek ve 185'i kadın olmak üzere 370 kişi yaşıyordu. Bu tarihte köyün nüfusu "Türk" olarak kaydedilmiştir. Ureki köyünün nüfusu 1896 yılında 160 kişiye, 1906 yılında 156 kişi olarak tespit edilmiştir.
Ureki köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Urek (ە) olarak geçer. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Ürek" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 154 kişiden oluşuyordu. Ureki veya Ürek "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Boğazgören olarak değiştirilmiştir. Boğazgören köyünün nüfusu 1965 yılında 316 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 80 kişi okuma yazma biliyordu.
Ureki köyünde dört kilise bulunmaktadır. İkisi köyün doğu kısmında yer alır. Bu kiliselerden geriye yıkıntılar kalmıştır. Diğer iki kiliseden biri köyün merkezinin 2 km güneydoğusunda yer alır ve tamamen yıkılmıştır. Köyün merkezinin 1,5 km kuzeyinde yer alan diğer kilisenin yıkıntıları günümüze ulaşmıştır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurumda, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesinin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 182 km, Olur ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un doğusunda olup, numaralı Olur-Oltu il yoluna, 7,4 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus
Büyükdere, Pazaryolu

Büyükdere, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin eski adı Gocuktur'du. Bu ad köye 16-17. yüzyılda köyde yaşayan Ermeniler tarafından verilmiştir. Osmanlı Devletinin iskan politikası ile İspir ve köylerine Türk aileler yerleşmiş ve bölge Türklerin hakimiyetine geçmiş ve bölgeden ayrılan Ermeniler olmuştur. Günümüzde kullanılan Büyükdere ismi, mahallenin bulunduğu vadiden akmakta olan akarsudan esinlenilerek konulmuştur. Köyde kırma taştan yapılmış evler bulunmaktadır. Evlerde ekmek pişirme, yemek yapma ve ısınma amacıyla kullanılan tandır bulunmaktadır ve aşkana adlı baca ile duman dışarı çıkar. Günümüzde nadiren kullanılmaktadır.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 153 km, Pazaryolu ilçesine 31 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çiftepınar, Pazaryolu

Çiftepınar, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin eski adı Badirgens'tir. Köy, eski bir Türk mahallesi olup Ermeni yurttaşlar da yaşamakta imiş. Türklerin mahallesi olan Elmalı mahallesi, mahalleden 2 km. yukarıdadır. Daha sonra Elmalı mahallesi boşalmış, Badirgens mahallesine taşınmıştır. Daha sonraki ismi; mahallenin "meydan" dedikleri mezrada bulunan iki pınardan gelmektedir. Mahallenin içme suyu bu Çiftepınar'dan karşılanır.
Coğrafya
Erzurum iline 144, Pazaryolu ilçesine 22 km. uzaklıktadır.
Nüfus
Esenyurt, Pazaryolu

Esenyurt, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
eski ismi hirdomusdur bunun da çeşitli rivayetlere dayandığı söylenir fakat mahallemizin zalim Ermenilerin zulmüne uğradığı bir gerçektir bu isimde o tarihten kalsa gerek.
Coğrafya
Erzurum iline 136 km, Pazaryolu ilçesine 14 km uzaklıktadır.
Nüfus
Gölyanı, Pazaryolu

Gölyanı, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Erzurum'un MÖ. 4900 yıllarında kurulduğu tahmin edilmektedir. Erzurum'u da içine alan bölge tarih boyunca Urartular, Kimmerler, İskitler, Medler, Persler, Parftlar, Romalılar, Sasaniler, Araplar, Selçuklular, Bizanslılar, Sasaniler, Moğollar, İlhanlılar ve Safaviler gibi çok çeşitli kavim ve milletler tarafından idare edilmiştir.1514 yılında şehir ve çevresini fetheden Osmanlılar, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulduğu 1923 yılına kadar bu topraklarda hüküm sürmüşlerdir.
Milli mücadele, Milli Birlik ve Bağımsızlık hareketinin temelinin atıldığı Kongre 23 Temmuz 1919 da Erzurum'da Mustafa Kemal Paşa başkanlığında toplanmıştır.
ŞEHİR İSMİMLERİ HAKKINDA AYRINTILI BİLGİ
Bugünkü Erzurum şehrinin bulunduğu yerde, daha önce tarihin çeşitli dönemlerinde Karin, Karna, Garin, Kornoi, Kalai ve Karnak şeklinde isimlendirilen bir şehir bulunduğu bilinmektedir. Yine aynı tarih dönemlerinde Erzurum Ovasının batı bölümünde Erzen, Erzeron isimli bir şehrin var olduğu tarihi kaynaklarla sabittir.
Bizans İmparatorlarından II. Teodosious (M. S. 408-450) zamanında Erzurum Ovasını doğudan gelen İran saldırılarından korumak amacıyla, Karin şehrine hakim bir tepe üzerinde bir kale inşa edilmiş olup, kale içindeki şehre de imparatorun adına izafeten Teodosiopolis adı verilmiştir. Bugünkü Erzurum şehrinin yerinde kurulmuş olan Karin (sonradan Teodosiopolis) ile Erzurum Ovasının batı bölümündeki Erzen şehri iki ayrı şehirdir.
Bizans kaynaklarında Teodosipolis olarak geçen şehre, Araplar Kalikala adını vermişlerdir. Kalikala Arapçada Kalinin ihsanı anlamına gelmektedir. Arap tarihçilerden Belazuri (ölümü 892) ye göre, şehir bu adını kurucusundan almıştır. Bizans döneminde bölgeyi ele geçiren bir beyin karısı olan Kali, bir şehir yaptırmış ve şehre de Kalikala adını vermiştir. Araplar bu isim kendilerine göre Kalikala şehrinde kullanmışlardır.
M. S. 1048'de Doğu Anadoluyu fethetmek üzere Bizans topraklarına giren Selçuklu Türkleri, Yinal oğlu İbrahim Bey komutasında, ovanın batısındaki Erzen (Arze)'i zapt etmişlerdir. Erzenin bu kuşatmada bir harabe halini almasından sonra, geride kalanlar bugünkü Erzurum şehrinin bulunduğu yerdeki Kalikalaya sığınmışlar ve şehre de Erzen adı vermişlerdir. Saldırılar sonucunda harap olmuş asıl Erzen şehrine ise Türkler, Kara Erzen demişlerdir. Bu isim zamanla halk dilinde Kara Arza, Kara Arz ve nihayet Karaz şeklinde söylene gelmiştir.
Erzurumla ilgili muhtelif tarihi metinlerde, kitabelerde ve basılan paralarda Erzi-i Rum, Erzen-ir Rum, Arz-ı Rum isimleri kullanılmıştır. Erzurum adı bu isimlerin halk dilinde kullanılmasına göre şekil almış ve günümüze kadar gelmiştir.
Coğrafya
Erzurum iline 132 km, Pazaryolu ilçesine 11 km uzaklıktadır.
Nüfus
Pazaryolu'nun mahalleleri
Göztepe, Pazaryolu

Göztepe, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Osmanlı kaynaklarında "Mezekrek" olarak geçen yerleşimin adı büyük çiftlik anlamına gelen Ermenice "Mezexrek" den gelmektedir. 1642 tarihli avarız defterinde toprağı verimli bir köy olarak belirtilmiş ancak yaşayanlar hakkında bir bilgi verilmemiştir. 1835 yılı nüfus sayımına göre 66'sı Müslüman, 42'si Hristiyan olmak üzere toplam 108 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 143'ü Müslüman, 84'ü Hristiyan olmak üzere toplam 227 erkek nüfus bulunmaktaydı. 1900'lü yılların başlarında yaşanan Ermeni Kırımı sırasında Ermeni nüfusun tamamı yerleşimden ayrılmıştır. 1916 yılında yerleşiminde içinde olduğu bölge Rus kuvvetlerince ele geçirilmiştir. 1918'e kadar süren Rus hakimiyeti döneminde Ermeni çeteleri tarafından köyde katliam gerçekleştirilmiştir.
Cumhuriyet döneminde Göztepe olarak adı verilen köy, önceleri İspir'e bağlı iken Pazaryolu'nun ilçe olması ile Pazaryolu'na bağlanmıştır.
Coğrafya
Erzurum iline 136 km, Pazaryolu ilçesine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus
Gülçimen, Pazaryolu

Gülçimen, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Tarihi kayıtlarda yerleşimden Varzenis/Varzens/Varicenis adlarıyla bahsedilmektedir. 1835 yılında yapılmış olan nüfus yoklamasında Varzenis adıyla kaydedilen köyde 71 Müslüman, 16 Hristiyan erkek nüfusu bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Norgah nahiyesine bağlı Varzens adıyla kaydedilen köyde sadece Müslümanlardan oluşan 163 erkek nüfusu yaşamaktaydı. 1935 yılı nüfus sayımında İspir kazasının Norgah nahiyesine bağlı köyden Varzens adıyla bahsedilmekte olup ilerleyen yıllarda günümüzdeki adını almıştır.
Coğrafya
Erzurum iline 127 km, Pazaryolu ilçesine 5 km uzaklıktadır.
Nüfus
Güneysu, Pazaryolu

Güneysu, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Daha önceleri Kındız köyüne bağlı Süneyli mahallesi iken, 6 Haziran 1956'da Güneysu adıyla köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 157 km, Pazaryolu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kılıççı, Pazaryolu

Kılıççı, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Osmanlı kaynaklarında yerleşimden İspir kazasına bağlı Kılıç/Kılıççı adlı bir köy olarak bahsedilmiştir. 1642 tarihli avarız defterinde 9 Müslüman, 1 Hristiyan hanenin yaşadığı belirtilen köyde 3 asker bulunmaktaydı. 1835 yılı nüfus sayımına göre 42'si Müslüman, 23'ü Hristiyan olmak üzere toplam 65 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında ise sadece Müslümanların yaşadığı belirtilen köyde 143 erkek nüfus bulunmaktaydı.
Coğrafya
Erzurum iline 139 km, Pazaryolu ilçesine 17 km uzaklıktadır.
Nüfus
Konakyeri, Pazaryolu

Konakyeri, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Daha önce İspir'e bağlı olan Konakyeri mahallesi, Pazaryolu'nun ilçe yapılmasıyla, Pazaryolu'na bağlanmıştır.
Coğrafya
Erzurum iline 160 km, Pazaryolu ilçesine 38 km uzaklıktadır. Kuzeyinde Bayındır (4 km) ve Hantıs (4,7 km) mahallesi, doğusunda Yaylalı (Cirasor) (2,8 km) mahallesi, batısında Bayburt'un bir mahallesi olan Kavakyanı (5,5 km) mahallesi ve güneyinde Mescid Dağları vardır.
Nüfus
Laleli, Pazaryolu

Laleli, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı Türkçe kaynaklarda Kındıs () ve Kındız olarak geçer. Gürcüce kaynakta ise, Gindasi () biçiminde verilmiştir. Osmanlı idaresinin vergi belirleme ve askere alma amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği erkek nüfus tespitinde köyde 98 erkek tespit edilmiştir. Köyün toplam nüfusunun bunun iki katı olduğunu söylenebilir. Bu tespite göre Kındıs'ın nüfusu sadece Müslümanlardan oluşuyordu. Köyün 1896 yılında nüfusu iki katına çıkmış ve yaklaşık 440 kişi (219 erkek) olarak belirlenmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Kındıs, Erzurum vilayeti içinde İspir kazasının Norgah nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köyün nüfusu 615 kişiden oluşuyordu. Gindasi veya Kındıs Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Laleli olarak değiştirilmiştir.
I. Dünya Savaşı'nda çarlık Rusyasının askerlerinin Laleli mahallesine de gelip sivil halkı can ve mal açısından kayba uğrattıkları bilinmektedir. Bu sırada köy halkı yine Erzurum'un bir mahallesi olan Mülk mahallesine sığınmış, kimi köy insanı ise büyük şehirlere doğru göçü başlatmıştır. Türk Kurtuluş Savaşı'ndan sonra ise halk yeniden mahallesine dönmüştür.
Coğrafya
Laleli mahallesi doğal güzellikleri açısından Pazaryolu köyleri arasında çok önemli bir yere sahiptir. Çoruh nehri, mahallenin tam önünden geçmektedir. Köy yerleşimi, dağların arasında, eğimli bir arazi üstünde, Çoruh nehrinin yanındadır. Çevresindeki yeşil dağlar, tam önünden akan coşkun Çoruh, tertemiz havası mahallenin ilk akla gelen özelliklerindendir. Çevre köylerce İspir'in İstanbul'u olarak da bilinir.
Nüfus
Meşebaşı, Pazaryolu

Meşebaşı, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Köy adını hemen tepede bulunan meşe ormanından almaktadır. Eski ismi Rus'ların ve Ermenilerin işgali ile Arnas olarak değiştirilmiştir. Mahallenin tam olarak ne zaman kimler tarafından kurulduğu bilinmemekle birlikte tahmini olarak yıllardan beridir burada yerleşimin olduğu bilinmektedir. Bir dağ mahallesi olan Arnas'a Çoruh nehri üzerine yapılan köprünün bitimiyle birlikte tonlarca dinamit atılarak mahallenin yüksek rakımına rağmen otoban misali genişçe bir yol yapılmıştır.
Coğrafya
Erzurum iline 138 km, Pazaryolu ilçesine 26 km uzaklıktadır.
Nüfus
Sergenkaya, Pazaryolu

Sergenkaya, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir. Mirgans olarak da bilinir.
Tarihçe
Mahallenin adı, rafa benzeyen kayalardan gelir.
Coğrafya
Erzurum iline 157 km., Pazaryolu ilçesine 35 km. uzaklıktadır.
Nüfus
Köy, 9 sülaleden meydana gelir: Albayrak, Yeşilyurt, Yılmaz, Yıldız, Öztürk, Özaydın, Aktaş ve Yılmazok.
Pazaryolu'nun mahalleleri
Yaylaözü, Pazaryolu

Yaylaözü, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yaylaözü köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda "Hozahbur" ve "Hozahpur" () olarak geçer. Köyün Ermenice adı (Խոզաղբյուր: Hozağpur) domuz pınarı anlamına gelir. Gürcüce adı (: Hozopuri) ise, bir cins kabuksuz buğdaydır. Osmanlılar köyü 16. yzüyılın ilk yarısından Gürüclerden ele geçirdi. 1642 tarihli Osmanlı avarız defterinde köyde 9 Hristiyan hane (yaklaşık 45 kişi) kaydedilmiştir. Sonraki dönemde köyün nüfusunun bir kısmının Müslüman olduğu görülmektedir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterine göre Hozapuride 31i Müslüman ve 71 Hristiyan olmak üzere 102 erkek yaşıyordu. Köyün toplam nüfusunun yaklaşık bunun iki katı olduğu ve 204 kişiden oluştuğu söylenebilir. Hristiyan nüfusun Ermenilerden oluştuğu ve 1915 yılında zorunlu göçe tabii tutulduğu anlaşılmaktadır. 1928 yılında Hozahpur Erzurum vilayetinde İspir kazasına bağlı Norgah nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 1940 genel nüfus sayımı sırasında 209 kişiden oluşuyordu. Hozahpur Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yaylaözü olarak değiştirilmiştir. Köyün Hristiyan nüfusundan kalma kilisesi 1953 yılında camiye çevrilmiştir. 1987 tılında bu kilise-cami yıkılıp yerine bugünkü cami inşa edilmiş, bu yeni camide eski kilisenin taşları da kullanılmıştır.
Coğrafya
Erzurum iline 172 km, Pazaryolu ilçesine 50 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yiğitbaşı, Pazaryolu

Yiğitbaşı, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yiğitbaşı köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda "Sidons" veya Sodens () olarak geçer. Osmanlı idaresinin vergi salma ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Sidons köyünde 28 Müslüman erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 56 kişiden oluştuğu söylenebilir. Yiğitbaşı ismini mahallenin 1 kilometre aşağısındaki yüksek bir kaya olan yiğit taşından almıştır. Köylünün bu taşa Yiğit adını verme sebebi, köye yakın olan en büyük taş olmasıdır.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 141 km, Pazaryolu ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
Nüfus
Akşar, Şenkaya

Akşar, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Akşar köyünün eski adı Kosor'dur. Nitekim Osmanlıca kaynaklarda Kosor () olarak geçer. Gürcüce kaynaklarda köyün adı Kosori () biçiminde yazılmıştır.
Kosor köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Büyük bir yerleşme olan Kosor'un nüfusu 39 Hristiyan haneden oluşuyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü erkek adlarına bakınca, köyün nüfusunun Gürcü ve Ermenilerden oluştuğu söylenebilir. Köyde buğday, çavdar, darı ekiliyor, şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.
Kosor, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 29 hanede 59 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Hars köyünün nüfusunun yaklaşık 118 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Kosor köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin de Kosor () adıyla kaydettiği köy Oltu sancağının (okrug) Oltu kazasına (uçastok) bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köyde 110 kişi yaşıyordu. Bu nüfus içinde 7 kişi Türk, 107 kişi Kürt olarak kaydedilmiştir.
Kosor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Tortum kazasında yer alıyordu. Bu kazanın nahiyelerinden biri olan Kosor nahiyesinin 56 köyünden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında Kosor köyü aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 503 kişiden oluşuyordu. Kosor nahiyesi ise bu tarihte 31 köyden, nüfusu da 10.882 kişiden oluşuyordu.
Kosor "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Akşar olarak değiştirildi. Ancak nahiyenin adı Kosor olarak kaldı. 1965 genel nüfus sayımında Akşar köyünün nüfusu 757 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 346 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte Kosor nahiyesinin adı da Akşar bucağı olarak değişmişti. Akşar bucağının toplam nüfusu 12.308 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 3.359 kişi okuryazardı.