turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Kuzukaya, Çıldır

Kuzukaya, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Kuzukayanın Gürcüce eski adı Sabaduri (), ağ yeri anlamına gelir. Sabaduri'nin adı Osmanlı kayıtlarında Sabadur () olarak geçer. Kura Irmağı kıyısındaki köyün bulunduğu yer, akarsuyun yatağının genişleyip akışının iyice azalmasından dolayı gerçekten de ağ atmaya uygun bir yer olarak bilinir. Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli Sabaduri köyünün Kura kıyısında, ağ atmaya uygun bir yer olduğunu ve bundan dolayı köye Sabaduri (ağ yeri) adının verilmiş olabileceğini yazmıştır. 1928 tarihli Osmanlıca Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı yayında köyün adı Sabadur () olarak geçer. Sabaduri adı, yabancı kökenli olması nedeniyle muhtemelen 1960ların başında Kuzukaya olarak değiştirilmiştir. Gürcistan'ın Ardahan'a sınır Acara bölgesinde de Sabaduri adını taşıyan köy vardır.
Tarihsel Artaani bölgesindeki yerleşim yerlerinden biri olan Kuzukaya'nın kuruluş tarihi bilinmemektedir. Ancak eski adının Gürcüce olması ve burada bir köy kilisesinin bulunması, köyün 16. yüzyılda Osmanlıların eline geçmesinden önce de bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Bulunduğu bölge itibarıyla birleşik Gürcü Krallığı ile Gürcü atabeglerin yönetimindeki Samtshe Prensliği idaresinde kalan köy, Osmanlı döneminde Çıldır Eyaleti sınırları içinde yer aldı. Bu dönemde Sabaduri Çıldır livasında Canbaz nahiyesine bağlı bir köydü.
Sabaduri, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşında tarihsel Tao-Klarceti bölgesinin diğer yerleri gibi Rusların eline geçti. Rus yönetimi altındayken, I. Dünya Savaşı sırasında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli'nin verdiği bilgiye göre o tarihte köyde 6 hanede 53 Müslüman Gürcü yaşıyordu. Rus ordusunun bölgeden çekilmesinden sonra 1918-1921 arasında Gürcistan sınırları içinde kalan Sabaduri, Ekim 1921de imzalanan Kars Antlaşmasıyla Türkiyeye bırakıldı.
Konstantine Martvilelinin Ardahanı gezdiği sırada Sabaduri köyünde küçük bir kilisenin yıkıntıları bulunuyordu. Yıkık durumdaki bu köy kilisesinin daha sonra başına ne geldiği bilinmemektedir.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 37 km, Çıldır ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
Nüfus
Meryemköy, Çıldır

Meryemköy, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Meryemköy'ün eski adı Türkçe kaynaklarda "Meryem" olarak geçer. Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı ve 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de "Meryem" () biçiminde yazılmıştır. Bu defteri yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia, köyün adının Gürcüce Mariami'den () Türkçeleştirilmiş olabileceğini, bu adında köyde Meryem (Mariami) adına inşa edilmiş kiliseyle bağlantılı olabileceğini yazmıştır. Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Meryem olarak geçer.
Meryem, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Artaani'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında bu bölgeyi ve köyü Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 19 Hristiyan haneden oluşuyordu. Meryem'de buğday, arpa, yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.
Doksanüç Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti Ardahan bölgesini Rusya'ya bırakınca, Meryem de Osmanlı egemenlik alanının dışında kaldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde Meyram () adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına (uçastok) bağlıydı. Köyün nüfusu, "Karapapak" olarak kaydedilmiş olan 123 kişiden oluşuyordu.
Meyrem, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Meyrem Türkiye'ye bırakıldı.
Meryem köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Meryem" () olarak geçer. Bu tarihte köy Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 320 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında köyde 598 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 173 kişi okuma yazma biliyordu. Köyün adı daha sonra Meryemköy biçiminde yazılmıştır.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 30 km, Çıldır ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
Nüfus
Öncül, Çıldır

Öncül, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Öncül köyünün eski adı Tskarostavi (), Gürcüce iki kelimeden (: pınar ve : baş) oluşan bir tamlamadır ve pınar başı anlamına gelir. Bu ad en eski Osmanlı kayıtlarında Zğarostav () olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı yayında köyün adı Zikaristav () olarak yazılmıştır. İçişleri Bakanlığı'nın 1968 tarihli Köylerimiz adlı yayınında ise köyün adı Zingaristav biçimini almıştır. Türkçe kaynaklarda farklı biçimlerde geçen köyün adı yabancı kökten geldiği için 1928den sonra Öncül olarak değiştirilmiştir. Bugünkü Gürcistanda da Tskarostavi adını taşıyan yerleşmeler vardır.
Tskarostavi, tarihsel Cavahetinin Tao-Klarceti bölgesi içinde kalan kesiminde yer alır. Köyün kuruluş tarihine ilişkin kesin bilgi yoktur. Bununla birlikte Tskarostavideki bir kilisenin 6. yüzyılda inşa edilmiş olması, buranın en geç bu yüzyıldan itibaren bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Tskarostavideki bu kilise, buradaki piskoposluk merkezinin kilisesiydi. Tskarostavi Piskoposluğu, Gürcü Ortodoks Kilisesinin 13 piskoposluğu arasında yedinci sırada yer alıyordu. Bir derenin başında yer alan Tskarostavi, Kral Vahtang Gorgasali döneminden itibaren Gürcü Krallığı ve geç ortaçağda da Gürcü prensliği Samtshe-Saatabago sınırları içinde kaldı. 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlıların eline geçti. 1595 Defter-i Mufassal Vilayet-i Gürcistan ile Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 adlı Osmanlı tahririlerinde Tskarostavi, Çıldır livasında, Zğarostav adıyla Kenarbel nahiyesine bağlı bir köydü. Köyde iki adet keten tohumu yağı çıkaran bezirhane vardı.
Uzun süre Osmanlı yönetiminde kalan Tskarostavi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşında Rusya İmparatorluğunun eline geçti. I. Dünya Savaşı sırasında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvilelinin verdiği bilgiye göre Tskarostavi köyünde 57 hanede 437 Müslüman Gürcü yaşıyordu. Köyün ortasında, Gelati Kilisesinden biraz daha küçük, ama ona benzeyen bir kilise vardı ve kilisedeki duvar resimleri tamamen korunmuştu. Tskarostavi, Rus ordusunun bölgeden çekilmesinden sonra, 1918-1921 arasında Gürcistan sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında bu köyün de yer aldığı Ardahan ile Artvin bölgeleri Türk kuvvetleri tarafından fiilen ele geçirildi. Ekim 1921de imzalanan Kars Antlaşmasıyla Tskarostavi köyü de Türkiyeye bırakıldı.
Eski piskoposluk merkezi olan Tskarostavide piskoposluk kilisesinin ilki 6. yüzyılda inşa edilmiştir. 10. yüzyılda yeniden inşa edilen Tskarostavi Kilisesi, kubbeli bir yapıydı. Bugün kilisenin olduğu yerde cami bulunmaktadır. Köydeki tarihsel yapılardan bir diğeri ise, tek nefli bir yapı olan köy kilisesidir. Piskoposluk kilisesinin kuzeyinde bulunan bu yapıdan geriye sadece yıkıntılar kalmıştır. Köyde ayrıca kare planlı bir kale (43 40 m) yer alır. Köyün merkezinin 1,7 km güneyinde, bir tepenin eteğinde bulunan kale, tamamen yıkılmıştır.
Ardanuçun Bağlıca (eski adı Çedila) köyündeki Gürcü manastırının adı da Tskarostavidir.
Coğrafya
Öncül köyü, Ardahan il merkezine 64 km, Çıldır ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
Nüfus
Sabaholdu, Çıldır

Sabaholdu, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Sabaholdu köyünün eski adı kaynaklarda Kotasi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Kotasi (), Gürcüce bir kelime olup mısır koçanı, ahşap mil, ahşap kabza gibi değişik anlamlar taşıyan Kota () kelimesinden türemiş olmalıdır. Bu yer adı Türkçeye "Kodas" şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kodas (/ ) olarak geçer.
Kotasi köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Cavaheti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün kilisesi olan Kotasi Kilisesi bu dönemden kalmıştır.
Kotasi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Gürcistan Vilayeti içinde Ahalkalak livasının Niyaliskur nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde sadece 2 Hristiyan hane yaşıyordu. Köyün nüfusu 1870 yılında 4 hane olarak kaydedilmiştir.
Kotasi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 yılındaki nüfus tespitinde Kotas () adıyla kaydedittiği köy, Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Tzkarostavi nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Köyün nüfusu, 43'ü erkek ve 38'i kadın olmak üzere, 8 hanede yaşayan 81 kişiden oluşuyordu. Kotas köyünün nüfusu "Karapapak" olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu artmış, 1896'da 94, 1906'da 107 kişiye ulaşmıştır.
Kotasi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Kotasi köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.
Kotasi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kodas" () biçiminde yazılmıştır. Bu sırada köy Kars vilayetinin Çıldır kazasının Kurt Kala nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kodas" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 121 kişiden oluşuyordu. Kotasi veya Kodas Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Sabaholdu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sabaholdu köyünün nüfusu 269 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 10 kişi okuma yazma biliyordu.
Sabaholdu köyünde Kotasi Kilisesi olarak bilinen bir Gürcü kilisesi bulunuyordu. Gürü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili kiliseye ait Gürcüce yazıt tespit etmiştir. Sabaholdu köyünün bugünkü sınırları içinde Samtzubi () adında bir köy bulunuyordu ve bu Gürcü köyünün kilisesi olan Samtzubi Kilisesi de günümüze ulaşmıştır.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 90 km, Çıldır ilçe merkezine ise 48 km uzaklıktadır.
Nüfus
Saymalı, Çıldır

Saymalı, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Saymalı köyünün eski adı Köyhas'tır. Köy, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Çrdili'de yer alır. Bununla birlikte Osmanlıların 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirdiği toprakların tahririni kapsayan 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı mufassal defterde köyün adı geçmemektedir. Köy daha geç tarihte kurulmuş olmalıdır. Nitekim köyün adına 19. yüzyıl kayıtlarında rastlanmaktadır. Bu kayıtlardan biri, Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitidir. Bu tespitte köy "Kevhas" () biçiminde kaydedilmiştir. Bu sırada Köyhas Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, "Karapapak" olarak kaydedilmiş 141 kişiden oluşuyordu.
Köyhas, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Köyhas Türkiye'ye bırakıldı.
Köyhas köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Köy-i Has ( ) olarak da okunacak biçimde yazılmıştır. Bu yazılış biçiminden köyünün adının "Has Köy" anlamı taşıdığı söylenebilir. Bu tarihte köy, Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy, "Köyhas" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 300 kişiden oluşuyordu. Köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Saymalı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sarmalı köyünün nüfusu 421 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 76 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 47 km, Çıldır ilçe merkezine ise 5 km uzaklıktadır.
Nüfus
Sazlısu, Çıldır

Sazlısu, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Sazlısu köyünün eski adı Karavel'dir. Nitekim Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında da Karavel () olarak geçer. Bu yer adı Gürcüce Karaveli () biçiminde yazılır.
Karaveli, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Çrdili'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bununla birlikte erken dönem Osmanlı kayıtlarında köyün adı geçmemektedir. Köyün adına 19. yüzyıl kayıtlarında rastlanmaktadır. Bu kayıtlardan biri, Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitidir. Bu tespitte Karavel köyü Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, "Türk" olarak kaydedilmiş 145 kişiden oluşuyordu.
Karavel, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Karavel Türkiye'ye bırakıldı.
Karavel köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Koravil" () biçiminde yazılmıştır. Bu tarihte köy, Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köyün adı "Karayel"e dönüşmüştür. Bu tarihte aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 492 kişiden oluşuyordu. Türkçe kaynaklarda Koravel biçiminde de yazılmış Karavel Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Sazlısu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sazlısu köyünün nüfusu 773 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 175 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 45 km, Çıldır ilçe merkezine 3 km uzaklıktadır.
Nüfus
Semihaşakir, Çıldır

Semihaşakir, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Semihaşakir köyünün bilinen en eski adı Çayistar'dır. Nitekim 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde Çayistar () olarak geçer. Ancak bu yer adı bazen sadece Çayis olarak yazılmış ve bu yüzden Kayabeyi köyünün eski adı olan Çayis ile karışmıştır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çayistar köyünün adı Cayis () olarak, bugünkü Kayabeyi köyünün adı da Çays () biçiminde kaydedilmiştir. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda Çaistari () ve Çaisi () olarak geçer.
Çayistar köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artaani'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Çaystar, Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köy tamamen boşalmış ve insansız hale gelmişti.
Çaistari köyü uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi sonunda imzalanan Berlin Antlaşması'yla Ruslara bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımıda Çais (Ч) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlıydı. Köyde 74 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı Karapapak olarak kaydedilmişti. Gürcülerden ele geçirildiğinde boşalmış olan köye sonradan yeni nir nüfus yerleştirilmiş olduğu bu kayıttan da anlaşılmaktadır.
Çayis köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Bolşevik hükumeti 7 Mayıs 1920'de Gürcistan hükumetiyle imzaladığı Moskova Antlaşması'yla da Ardahan bölgesini bağımsız Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükumetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Ardahan bölgesi ve Çais köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla, Çayis köyünü de kapsayan Ardahan ile Artvin bölgeleri Türkiye'ye bırakıldı.
Çayis köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Cayis () adıyla Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Terekemeçayis" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 214 kişiden oluşuyordu. Çaistari veya Çayis "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Koçgüden olarak değiştirilmiştir. Koçgüden köyünün nüfusu 1965 yılında 450 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 15 kişi okuma yazma biliyordu.
Suyu olmayan bu köye Semiha Şakir isimli hayırsever su getirdiği için, köy halkının isteği doğrultusunda köyün ismi Semihaşakir olarak değiştirilmiştir.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 30 km, Çıldır ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
Nüfus
Taşdeğirmen, Çıldır

Taşdeğirmen, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Taşdeğirmen köyünün bilinen en eski adı Didi Çamdzvrali'dir. Çamdzvrali () Gürcüce bir kelime olup batık, çöküntü gibi bir anlama gelir. Didi Çamdzvrali ( : büyük çöküntü), 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Camzvral-i Büzürg / Camzural-i Büzürg ( ) olarak kaydedilmişti. Bu yer adı daha geç dönemde Ahalkalak livasındaki bir başka köyün adı gibi yazılarak Çandura, Çamdra, Çandira gibi farklı biçimlere dönüşmüştür. Nitekim Rus idaresinin 1886 yılındaki nüfus tespitinde köyün adı Çamdra (Ч), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Çamdira" (ە) olarak geçer.
Camzrval-i Büzürg (Büyük Camzrval) köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Çrdili'de yer alıyodur. Nitekim Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında bu bölgeyi ve köyü Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 32 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.
Osmanlı Devleti, Doksanüç Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Ardahan bölgesini Rusya'ya bırakınca, Büyük Çamdzvarli köyü de Osmanlı egemenlik alanının dışında kaldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çamdra (Ч) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Çıldır kazasına (uçastok) bağlıydı. Köyün nüfusu, "Karapapak" olarak kaydedilmiş 409 kişiden oluşuyordu.
Çamdra köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Çamdra Türkiye'ye bırakıldı.
Çamdra köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Çamdira" (ە) biçiminde yazılmıştır. Bu tarihte köy, Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Çamdıra" adıyla aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 705 kişiden oluşuyordu. Türkçe kaynaklarda değişik biçimlerde yazılmış olan Çamdura veya Büyük Çamdzvrali Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Taşdeğirmen olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Taşdeğirmen köyünün nüfusu 1.174 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 296 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 55 km, Çıldır ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yenibeyrehatun, Çıldır

Yenibeyrehatun, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Yenibeyrahatun köyü 19. yüzyılın sonları veya 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkmış bir yerleşmedir. Nitekim Rus idaresinin 1886 yılında gerçekleştirdiği nüfus sayımında Begrahatun köyü kaydedilmiş olduğu halde Yenibeyrahatun'un adı geçmemektedir. Birinci Dünya Savaşı yıllarında, Rus idaresi Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli Begrahatun köyünün yakınında Parkau (Kars Vilayetinin Harbi Valisi Pyotr-Emmanuil Fridrihoviç fon Parkau onuruna) ya da Yeni Begra-hatun köyünün bulunduğunu, burada 90 hane Süryaninin yaşadığını belirtmiştir. Bugün Eskibeyrehatun olarak anılan Begrahatun köyünün yakınında kurulduğu için yerleşmeye Yeni Begrahatun / Yeni Beyrahatun adı verilmiş olmalıdır.
Yeni Begrahatun köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan sınırları içinde kaldı. Bu durum 1920 tarihli Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak ertesi yıl Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'ye bırakıldı.
1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Yenibeyrehatun köyü Yukarı Begre Hatun / Begre Hatun Yukarı (ە ) adıyla kaydedilmiştir. Bu sırada köy Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Bugünkü Eskibeyrehatun köyünün adı ise bu listede Begre Hatun Aşağı (ە ) biçiminde yazılmıştır. 1935 genel nüfus sayımında "Yenibeyrehatun" olarak kaydedilmiş olan köyün nüfusu 211 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde Yenieyrehatun köyünde 349 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde sadece 7 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 25 km, Çıldır ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.
Nüfus
. Kaynakça
Yukarıcambaz, Çıldır

Yukarıcambaz, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Yukarıcambaz köyü 1595 tarihli Osmanlı tahrir defteriden Canbaz-i Büzürg ( ) olarak geçer. Aşağııcambaz köyü ise, Canbaz-i Küçük ( ) adıyla kaydedilmiştir. Bu iki yerleşimin ortak adı olan Canbaz'ın Camasp'tan () değişime uğradığı tahmin edilmektedir. Samtshe-Saatabago hükümdarı II. Kaihosro ve ailesinin seyahatini anlatan bir kaynak buradaki yerleşimlerden Camasp olarak söz etmektedir. Geç dönemde Canbaz-i Büzürg (Büyük Canbaz) köyünün adı Yukarıbambaz, Canbaz-i Küçük'ün (Büyük Canbaz) adı da Aşağıcambaz'a dönüşmüştür.
Büyük Canbaz köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Çrdili'de yer alıyodur. Nitekim Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında bu bölgeyi ve köyü Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Büyük Canbaz veya Küçük Cabaz köyünden biri bu nahiyenin merkeziydi. Büyük Canbaz köyünün nüfusu 10 Hristiyan haneden oluşuyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü hane reisleri İoseba, Batata, İoram, Gabriel, Vardzel, Şakara, Basila, Giorgi, Misela gibi adlar taşıyordu. Bu adlardan Büyük Canbaz'ın bir Gürcü köyü olduğu anlaşılmaktadır. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz besleniyordu.
Osmanlı Devleti, Doksanüç Harbi'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması'yla Ardahan bölgesini Rusya'ya bırakınca, Yukarı Canbaz köyü de Osmanlı egemenlik alanının dışında kaldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde Yukarı Cambaz ( ) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Çıldır kazasına (uçastok) bağlıydı. Köyün nüfusu 337 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 17 kişi "Türk", 320 kişi "Karapapak" olarak kaydedilmiştir.
Yukarı Cambaz, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Yukarı Cambaz köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Büyük Canbaz köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Canbaz-i Yukarı" ( ) adıyla kaydedilmiştir. Bu sırada köy Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Yukarı Cambaz" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 699 kişiden oluşuyordu. Daha sonra Yukarıcambaz biçiminde yazılmış olan köyde 1965 genel nüfus sayımında 1.022 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 267 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 58 km, Çıldır ilçe merkezine ise 16 km uzaklıktadır.
Nüfus
Baltalı

Yerleşim yerleri
Baltalı, Şereflikoçhisar - Ankara ili Şereflikoçhisar ilçesine bağlı mahalle
Baltalı, Çıldır - Ardahan ili Çıldır ilçesine bağlı köy
Baltalı, Bolu - Bolu ili merkez ilçesine bağlı köy
Baltalı, Gölpazarı - Bilecik ili Gölpazarı ilçesine bağlı köy
Baltalı, Tarsus - Mersin ili Tarsus ilçesine bağlı mahalle
Baltalı, Banaz - Uşak ili Banaz ilçesine bağlı köy
Diğer anlamı
Baltalı ilah - (Zagor) Çizgi roman kahramanı