turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Gök gürültüsü

Gök gürültüsü, şimşek ve yıldırım esnasında oluşan patlamaya benzer yüksek ses. Şimşek sonucu meydana gelen yıldırım demetlerini çevreleyen havada şiddetli bir basınç ve sıcaklık yükselmesi görülür. Yıldırım demetlerini çevreleyen havada oluşan bu ani sıcaklık ve basınç değişimi havanın hızla genleşmesine neden olur. İşte, havanın bu ani genleşmesi sonik ses dalgası yaratır, ki bu da gök gürültüsünü meydana getirir.
Gök gürültüsünün çeşitli sesleri vardır. Ağır ve derinden gelen bir ses, gök gürültüsünün uzaklardan geldiğini gösterir. Çatırtılı gök gürültüsü, yıldırımın birçok kollara ayrıldığında duyulur. Şimşek çakmasından sonra duyulan en kuvvetli sesi, yıldırımın asıl gövdesi; arkadan gelen sesi, ayrıldığı kollar meydana getirir. Ses hızı, ışık hızından çok küçük olduğundan, gök gürültüsü daima şimşek görüldükten sonra duyulur.
Dağlık bölgeler hariç, gök gürültüsünün 30-40 saniyeden fazla sürdüğü pek görülmez. Yapılan tetkiklerde bazı bilim adamlarına göre şimşek ve bunun sonucu gök gürültüsünün meydana gelmesi için elektrik yüklü bulutların uçlarındaki sıcaklığın 28 C'ye yükselmesi gerekmektedir. Bundan başka, bulut içinde buz parçacıkları ve su damlalarının aynı anda mevcut olmaları, şimşeğin akması için gerekli görülmektedir. Böyle bir durumda bulut içinde sıcaklık -20 C olduğu seviye etrafında pozitif elektrik yüklü ve 0 C ile 10 C arasında bulunan büyük bir alanda ise negatif elektrik yüklü bir merkez bulunur. Bu merkezler esas elektrik boşalım merkezleri olup, şimşek bu merkezler arasındaki kanalda meydana gelir. Kanalın sıcaklığı bir anda hemen hemen 10.000 C'ye yükselir. Bu ısınma sonunda süratle hacmi genişleyen havadan gürültü olarak dalgalar yayılır.
Gök gürültüsü bazen şimşek mahallinden 64 km uzaktan, ses dalgalarının aşağı atmosferde kırılmalara uğradığı zamanlarda 1625 km uzaktan işitilebilir. Buna karşılık bazen 16 km'den çok daha kısa mesafelerden bile işitilmediği de olur.
Mesafe hesabı
Şimşeğin gözlemciye uzaklığı çok basit bir yöntemle hesaplanabilir. Ses hızı deniz seviyesinde saniyede yaklaşık 340 metredir. Öncelikle şimşek çakması ile gök gürültüsünün işitilmesi arasındaki zaman farkı ölçülür. Bunun için bir kronometre kullanılabilir. Her bir saniye 340 metre ile çarpılır. Örneğin gök gürültüsü şimşekten 7 saniye sonra işitilmişse, şimşek 7 s x 340 m/s = 2380 metre (2,38 km) uzakta gerçekleşmiştir.
Arif Susam

Arif Susam (d. 1956, Elazığ), Türk taverna müziği şarkıcısıdır. Ayrıca orkestra şefliği de yapmıştır. 8 yıl klasik batı müziği eğitimi almıştır. Bir ekol yarattığını düşünenler bulunur. Albümlerinin neredeyse tamamı canlı kayıttır ve canlı performans atmosferini yansıtır. Şarkılarının arasında konuşması ile ünlüdür. Emirgan Köşem Restaurant'ta 14 yıl aralıksız sahne almıştır.
İstanbul Konservatuvarı Klasik Batı müziği eğitimi almıştır. Askerliğini Yeniköy Orduevi'nde orkestra şefi olarak yapmıştır. 1982 yılında Tarabya'da sahne almaya başlamıştır. 1984'te ilk albümü olan Efsane Aşkı çıkarmıştır. Ayrıca Cengiz Kurtoğlu'yla birlikte Şahin Özer plakçılığın ilk sanatçılarındandır. 1986 yılında çıkarmış olduğu Tavernada Yıldönümü adlı kaseti Türkiye'de 1,5 milyonun üzerinde bir satışa ulaşmıştır. O yıllara Arif Susam'ın altın yılları denilebilir.
Arif Susam Emirgan Köşem Bistro'da aralıksız 14 yıl sahne almıştır. 5 yıl kadar Kumkapı Kordon Restaurant'ta sahne almıştır.
Albümleri
Efsane Aşk (1984)
Kara Kara (1985)
Tavernada Yıldönümü (1986)
Kararsız Gönlüm (1987, 2002'de yeniden basıldı)
Kader Utansın (1988)
En Büyük Cimbom - Şampiyonluk Gecemiz (Cengiz Kurtoğlu ve Mehmet Yüktaşır'la birlikte) (1988)
O Kadın İçin (1988, 2002'de yeniden basıldı)
Hasreti Kutluyorum (1989, 2002'de yeniden basıldı)
Salimin Tavernasında Krallar El Ele (1989)
Evliler De Sevebilir - Hasret Olmasın (1990)
Beni Düşün (1991)
Sevenler İçin (1992)
Boncuk Gözlüm (1993)
Unutulmuyor (1994)
İşte Yeniden - Çılgınım (1996)
Sakın Unutma (1998)
Aşkımız Bitmesin (1999)
Ölümsüz Sevdim (2011)
Best Of Arif Susam (2020)
Filmleri
Kader Utansın (1987)
Hatıram Olsun (1988)
Herşeyi Bitirdik (1990)
Benimi Buldun (1990)
Veda Gecesi (2000)
D. Mehmet Doğan

{{Yazar bilgi kutusu
| adı = D. Mehmet Doğan
| resim = D. Mehmet Doğan. jpg
| başlık =
| takma_adı =
| doğum_tarihi = 4 Eylül 1947
| doğum_yeri = Kalecik, Ankara Türkiye
| ölüm_tarihi =
| ölüm_yeri =
| meslek = Yazar, Gazeteci
| milliyet =
| uyruk = Türk vatandaşı
| köken =
| dönem = Günümüz
| tür =
| konu = Fikir, Sözlük
| akım =
| ilk_eser = Batılılaşma İhaneti| website =
}}
D. Mehmet Doğan, (d. 1947, Kalecik, Ankara), Türk yazar ve gazeteci.
Ankara Üniversitesi Basın ve Yayın Yüksekokulundan 1972 yılında mezun oldu. Türk Tarih Kurumu Yeni Türkiye Araştırma Merkezinde (1972-1974), Dergah Yayınlarında (1975-1977), TRT'de (1977-1978) çalıştı. Türkiye Yazarlar Birliğinin kuruluş çalışmalarını yürüttü ve Birlik Yayınlarını kurdu. 1980de Kültür Bakanlığı sinema dairesinde sözleşmeli film yapımcısı ve senaryo yazarı olarak çalışmaya başladı. Film Denetleme Kurulu üyeliği yaptı. Zaman gazetesinin yayın kurulunda yer aldı ve bu gazetede Kimlik başlığı altında günlük yazılar yazdı. (1986-1987) Yörünge dergisinde haftalık yazılar yazdı (1991-1992). Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesinde yazarlık dersleri verdi (1991-1993). Vakit (Akit) gazetesinde günlük yazılar yazdı (1994-1996) ve Birlik Medya A. Ş. nin Genel müdürlüğünü yaptı (1994-1996). TBMM tarafından Radyo ve Televizyon Üst Kurulu üyeliğine seçildi (1996-2005).
Hareket, Türk Edebiyatı, Mavera, İslam, İlim ve Sanat, İzlenim ve Nehir dergilerinde yazdı. Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi ve Türk Aile Ansiklopedisinin yayınını yönetti. Türkiye Yazarlar Birliği Vakfı ve Türkiye Gönüllü Teşekküller Vakfının kurucularından olan Doğan, uzun süre Türkiye Yazarlar Birliğinin genel başkanlığını yürüttü (1978-1996). 2016 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Ödülleri'nde "edebiyat" dalında ödüle layık görüldü. Halen Karar gazetesinde köşe yazıları yazmaktadır.
Mehmed Niyazi Özdemir

Mehmed Niyazi Özdemir (d. 8. Nisan 1942, Akyazı - ö. 11 Mayıs 2018, İstanbul), Türk tarihçi, yazar ve mütefekkir.
Hayatı
İlk ve orta okulu Akyazı'da okudu. Liseyi İstanbul Haydarpaşa Lisesi'nde bitirdi. Ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi ve 1967de mezun oldu. O zamanlar hukuk fakültesinde takıntısız olarak üçüncü sınıfa geçenler, dekanlığa müracaat edip izin alarak, edebiyat fakültesinin herhangi bir bölümüne de devam edebiliyorlardı. Bu imkandan faydalanarak edebiyat fakültesinin felsefe bölümünden de diploma aldı. Mezuniyetini takiben devlet felsefesi sahasında doktora yapmak için Almanya'ya gitti.
Brilon'daki Goethe Enstitüsü'nde Almanca öğrendi. Marburg Üniversitesi'ne intisap ederek burada Prof. Dr. Ditrich Pirson'un yanında "Türk devletlerinde temel hürriyetler" başlıklı doktora çalışmasına başladı. Uzun yıllar Almanyada yaşadı. 1988 yılında Türkiyeye döndü. Tercüman ve Zaman gazetelerinde yazdı. 1987'den itibaren ilk başta haftada üç gün, sonraları haftada bir gün Zaman gazetesinde yazdı. 10. Nisan 2016 tarihinden itibaren her pazar Yeni Şafak gazetesinde köşe yazısı yazmaya başladı. Ayrıca; Genç Akademi, Nizam-ı Alem, Türk Yurdu, Ufuk Çizgisi gibi dergilerde makalelerini de zaman zaman batı dergilerinde yayınlandı.
Mehmed Niyazi Özdemir, tezli romanlarıyla tanınan bir yazar ve düşünürdür. Eserlerinde, toplumsal ve sosyal konuları işlemeyi şiar edinmişti. Felsefi eserlerinde ise Türkiye'nin sosyal yapısı üzerine görüşlerini açıkladı.
Mehmed Niyazi Özdemir, 11. Mayıs 2018 tarihinde İstanbul'da Acıbadem Koşuyolu Hastanesi'nde vefat etti. Cenazesi ertesi gün Marmara İlahiyat Fakültesi Camii'nde öğle namazını müteakip kılınan cenaze namazından sonra Karacaahmet Mezarlığında toprağa verildi.
Durali Yılmaz

Durali Yılmaz (d. 1948, Acıpayam, Denizli) Türk akademisyen ve yazardır.
Hayatı
1948 yılında Acıpayam'a bağlı Köke köyünde doğdu. İlköğrenimini burada yaptıktan sonra orta ve lise öğrenimini Burdur'da, yükseköğrenimi İstanbul'da tamamladı. Yeni Türk Edebiyatı sahasında doktora yaptı. Aynı sahada doçent, 1993'te profesör oldu. 1988 yılında İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi'nde doçent olarak göreve başlayan Yılmaz, burada Tanıtım ve Halkla İlişkiler Bölüm Başkanlığı yaptı. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde de Müdür Yardımcılığı görevini yürüttü. Harp Akademileri'nde basın ve halkla ilişkiler dersleri verdi. Halkla İlişkiler, Gazetecilik ve Radyo-TV Anabilim Dallarında yüksek lisans ve doktora tezleri yönetti. 1995 yılında Muğla Üniversitesi'ne gelerek buradaki Fen-Edebiyat Fakültesi'nin Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümünün kuruluşunu tamamladı. 1996 yılında Muğla Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı görevini üstlendi; bu fakültenin kimya, felsefe, sosyoloji bölümlerinin kuruluşunu sağladı. Tekrar İstanbul Üniversitesi'ne döndü ve Türk Dili Bölümü başkanı oldu.1999 yılında emekliye ayrıldı. Bir süre Kıbrıs Yakın Doğu Üniversitesi'nde çalıştı. 2001 yılında İstanbul Kültür Üniversitesi'ne geçti. Burada Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünün kuruluşunu tamamladı. Halen bu üniversitede görev yapmaktadır.
1965 yılında henüz ortaokul öğrencisiyken Burdur'un Sesi aldı mahalli gazetede ilk kez yayınladığı çalışmalarını daha sonra Diriliş, Hisar, Hareket, Büyük Doğu gibi dergilerde sürdürdü. Gazetelerde sanat sayfaları düzenledi ve köşe yazarlığı yaptı. Türkiye Milli Kültür Vakfı, KASD, DEN-BİR ödüllerini alan Yılmaz'ın eserleri hakkında yerli ve yabancı basında çok sayıda değerlendirme yazıları yayınlanmıştır.
Sibel Alaş

Sibel Alaş (d. 13 Şubat 1975, İstanbul), Türk şarkıcı-şarkı yazarı ve çevirmen.
Yaşamı
İstanbul Üniversitesi Amerikan Kültürü ve Edebiyatı Bölümündeki ikinci yılında Yonca Evcimik'in vokalistliğini yapmaya başlayan Alaş, Sony Müzikten gelen teklif üzerine 1995'te ilk albümünü çıkardı. Mustafa Sandal'ın yapımcılığını üstlendiği Adam adlı ilk albümde, albüme adını veren "Adam" adlı şarkıyla yaptığı çıkış Alaş'a, 2. Kral TV Video Müzik Ödülleri'nde "En İyi Çıkış Yapan Kadın Şarkıcı Ödülü"nü getirmiştir. Şarkının Abdullah Oğuz tarafından çekilen klibi "Yılın En İyi Klibi Ödülü"ne layık görülmüştür. Aralık 1996'da Fem, Mart 1998'de ise Çocuk adlı albümleri yayınlanmıştır.
2005 yılında arteriovenöz malformasyon teşhisi konulan Alaş, beyin ameliyatı geçirmiştir.
Nisan 2006'da ise Carpe Diem isimli bir albüm çıkardı.
2008'de Kırık Kalpler Oteli adlı kitabı çeviren Alaş daha sonra George R. R. Martin'in Buz ve Ateşin Şarkısı adlı serisinin ilk kitabı olan Game of Thrones Taht Oyunları'nı çevirmiştir.
2012 yılında Volga Tamöz'ün Tam 90'dan albümünde yer alan Fem şarkısını yeniden seslendirmiştir.
Özel yaşamı
1996 yılında müzik yapımcısı Zeki Aköz ile evlenmiştir. Alaş'ın 1998 yılında henüz iki yaşındayken alıp koruyucu anneliğini üstelendiği Tuğçe adında bir kızı vardır.
Albümleri
Adam (1995, Sony Müzik)
Fem (1996, Sony Müzik)
Çocuk (1998, Sony Müzik)
Carpe Diem (2 CD [CD & VCD] 2006, İrem Records)
Sibel Alaş, Koleksiyon serisi (2006, Sony BMG)
Carpe Diem [Limited Edition] 3 CD (CD 3: Böyle Dünyanın/Single) (2006, İrem Records)
Herkes Gibisin [Extra Orkestra içinde] Tekli - 2014
Full Metal Jacket

Full Metal Jacket, Stanley Kubrick'in hem yönetmenliğini, hem yapımcılığını hem de senaristliğini üstlendiği 1987 yapımı film.
Vietnam Savaşı öncesi Amerikan ordusunun eğitimleri ve Vietnam Savaşı sırasında Amerikan ordusundaki askerlerin başından geçen olağan olaylar anlatılmaktadır.
Filmin adı
Vietnam Savaşı'nı konu alan bu filmin özgün adı olan "Full Metal Jacket", Amerikan piyade erlerinin kullandıkları bir tür mermiden gelmektedir. Full metal jacket bullet ("Tam metal kaplama mermi") adı verilen bu mermilerin kurşun çekirdekleri, namlunun yiv-setlerine tam oturup daha istikrarlı ve enerji kaybı olmaksızın yol alabilmesi için bakır gibi yumuşak ve kayıcı bir metalle kaplanmaktadır. Bu kaplama namlunun nazik iç yapısını da korumaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri dramatik filmleri
Warner Bros. filmleri
1980'lerde aksiyon filmleri
Stanley Kubrick'in yönettiği filmler
Vietnam Savaşı ile ilgili savaş karşıtı filmler
Vietnamca filmler
Konusu Amerika Birleşik Devletleri'nde geçen filmler
Konusu Vietnam'da geçen filmler
Kurguda 1960'lar
Pinewood Studios filmleri
Soğuk Savaş filmleri
Stanley Kubrick'in yapımcısı olduğu filmler
Birleşik Krallık dramatik savaş filmleri
1980'lerde İngilizce filmler
1987 çıkışlı dramatik filmler
Beyzbol

Beyzbol, Amerika kökenli bir spor türü. Genellikle Amerika ve Uzak Doğu ülkelerinde oynanmaktadır.
Temel kurallar
Beyzbol genellikle 9 set oynanır. Her iki takımda her sette bir savunma ve bir hücum oyuncusu bulunur.
Hücumdaki takımın her oyuncusu sırayla sayı kalesine gelir ve fırlatıcı tümseğinden fırlatıcının sayı kalesinin arkasında duran yakalayıcıya attığı topa beyzvol sopası'yla vurmaya çalışırlar. Fırlatıcının atışının, vuruş alanı içinden geçen, geçerli bir atış olup olmadığına sayı kalesinin arkasındaki hakem karar verir. Fırlatıcı dört geçersiz atış yaparsa, vurucuya birinci kaleye yürüme hakkı vermiş olur. Eğer bir vurucu, üç kez geçerli atışa vuramazsa, vurduğu topu karşı takımın yakalayıcısı havada yakalarsa ya da vurduğu topu ceza alanına düşürürse oyun dışı kalır. Üç oyuncusu oyun dışı kalan takım hücum hakkını kaybeder ve savunma konumuna geçer. İki takım da vuruş hakkını tamamlayınca set tamamlanır.
Vurucu, topa isabetli bir vuruş yaptığında birinci kaleye koşar. Savunma konumundaki karşı takımın oyuncularının topu alıp kale bekçilerine ulaştırmasına kadar geçen sürede öbür kaleleri de dolaşarak sayı kalesine dönebilir. Vurucu bu durumda sayı turunu tamamlamış olur. İsabetli bir vuruştan sonra bir kaleye ulaşabilen vurucu o kalede durabilir ve bir sonraki vurucunun koşusu esnasında o da ilerideki kaleye koşabilir.
Sayı turu
Eğer vurucu iyi bir vuruşla topu çitlerin dışına gönderirse, buna sayı turu vurmak denir. Sayı turu vuran oyuncu, yakalanması söz konusu olmadan, kalelerden geçerek sayı turunu tamamlar. Sayı turu vurulduğu zaman eğer kalelerde koşucular varsa, onlar da sayı turunu tamamlarlar. Bir vurucunun takımına sağlayabileceği en büyük yarar sayı turudur. Çünkü normal bir koşuda bir vurucu ancak bir sayı kazandırabilirken, sayı turunda sahada ne kadar koşucu varsa bir o kadar daha sayı kazandırmış olur.
Tarık Tolunay

Tarık Tolunay, (d. 1970 İstanbul) Türk çizer. 1989 Oğuz Aral Gırgır'ının son kuşağından bir çizerdir.
1970'te İstanbul'da doğdu. 1989'da Dokuz Eylül Üniversitesi Grafik bölümüne girdi. Aynı yıl Gırgır dergisine çizimlerini götürüp Oğuz Aral'a gösterdi, bu dergide çizerlik yapmaya başladı.
Karikatür, çizgi roman, storyboard, illüstrasyon ve animasyon alanlarında çalışmıştır.
2017 yılında yayınladığı "Fractal Istanbul" isimli illüstratif İstanbul haritası sosyal medyada oldukça tartışıldı.
2019 yılında "Haydarpaşa Panorama" isimli haritayı yayınladı.
Ardından 2020 yılında Fractal İstanbul - Pandemi isimli çalışmasını duyurdu.
Bu çalışmalar minyatür, gravür şehir haritaları ve günümüz oyun görsellerinin bir karması olarak yeni bir yaklaşımı temsil ettiler.
Çizer, aynı zamanda toplumsal duyarlılığının bir gereği olarak Cumhuriyet Gazetesi, NuSe Davası ve Gezi Davası gibi tarihsel devalarda mahkeme ressamlığı yapmış ve çizgileri ile bu tarihsel davaları kayıt altına almıştır.
Türkiyede NFT alanında öncü çalışmalara imza attı. Eserleri uluslararası platformlarda yüksek meblağlarda alıcıları ile buluştu.
Çalışmalarını "Kentçizer" olarak sürdürmekte, Fractal Istanbul projesini "Kent Haritaları Ofisi"ne dönüştürme hedefine odaklanmıştır.
Tarık Tarcan

Tarık Tarcan (14 Nisan 1958, Bursa) Türk oyuncu, manken, sunucu.
Hayatı
Kayı boyu'na dayanan bir ailede doğdu. Lisede İstanbul Spor Akademisi'ne kazandı. Öğrenciyken Vakko'nun ilanına başvurup Vakko'nun mankeni oldu. İlk sinema filmini Müjde Ar ile beraber oynadı. Show TV'de zamanında sunduğu Çarkıfelek adlı yarışma programı ile hatırlanır. Bir süre Star TV'de Bu Yarışmada En Büyük Yarışmaya ev sahipliği yaptı.
Filmografi
1984: Fahriye Abla (Mustafa)
1986: Aşk Hikayemiz (Cengiz)
1986: Güzelim
1986: Hayat Kadını(Ali)
1986: Kafesteki Kadın
1986: Kupa Kızı
1988: Kadının adı yok (Mehmet)
1988: Sapık Kadın (Ahmet)
1988: Yaprak Dökümü (TV dizisi - Şevket)
1989: Suçlu (Cengiz)
1989: Ekran Aşıkları
1991: Vahşetin Davulları - Mankurt (Yalaman)
1993: Kıvılcım (Tarık)
1993: Tatlı Betüş (TV dizisi)
1994: Sevginin Gücü (TV dizisi)
1995: Gurur (TV dizisi)
1995: Işıklar Sönmesin (Yüzbaşı Murat)
1996: Mirasyediler (TV dizisi)
1997: Sırtımdan Vuruldum (TV dizisi - Erol)
1998: Affet Bizi Hocam (TV dizisi - Kemal)
2000: Zehirli Çiçek (TV dizisi)
2003: Gurbet Kadını (TV dizisi - Kemal)
2008: Akasya Durağı (TV dizisi - Levent)
2015: Nadide Hayat (Sinema Filmi - Kendisi)
2021: Elkızı (TV dizisi - Durmuş)
Tekke Tepe

Afyonkarahisar-Antalya-İzmir-Dinar-Isparta yol kavşağıdır. Tekke Tepe daha çok bölge halkı tarafından burada bulunan gazino-taverna dolayı eğlence merkezi olarak bilinir. Bölgede alkollü içkili ve dansöz eğlencelerinin yapıldığı değişik mekanlar vardır. Genellikle askerliğe adım atacak kişileri eğlendirmek ve bölgenin eğlence ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılır.
Asıl Tekke Tepe denilen mevki: Trt batı akdeniz vericisinin bulunduğu tepedir. 1850m Rakımlıdır. Keçiborlu Özbahçe köyünden tepeye ulaşım vardır.
Afyonkarahisar ilindeki yeryüzü şekilleri
Türkiye'deki tepeler
Vanilla planifolia

Vanilya (Vanilla planifolia), Orchidaceae (salepgiller) familyasından birçok tropikal ülkelerde yetiştirilen, tırmanıcı gövdeli bir bitki türü.
Sıcak ve nemli tropikal iklimlerde yetişir.
Başlıca yetiştirilme bölgesi Veracruz, Meksika, Tahiti, Endonezya ve Madagaskar'dır.
Kullanımı
Yeşilken toplanıp, sonra suda haşlandıktan sonra kurutulan meyveleri kullanılır. Özel kokulu vanilin maddesi ancak fermentatif bir kurutma sonucunda meydana gelmektedir. Vanilin meyveden glikosit ile bağlı durumdadır. Ancak böyle bir kurutma esnasındaki mayalanma ile serbest hale geçmektedir. Genellikle evlerde kullanılan vanilya doğal değildir. Pasta, çikolata, dondurma, şekerleme, kahve, kakao ve kola, likör gibi pek çok ürüne tat katmak için kullanılır. Vanilya, mide ve sinir sistemini üzerinde uyarıcı etkilere sahiptir. Koku verici olarak gıda ve parfüm sanayiinde kullanılmaktadır.
Vanilya 3 şekilde kullanılabilir. Çubuk vanilyayı bütün olarak, öğütülmüş olarak veya Vanilya Özü olarak kullanabilirsiniz. Vanilyanın belki de en fazla sevildiği alan Dondurma ve sütlü tatlılardır. Ancak genel olarak tüm tatlılarda, hamur işlerinde, kahve, çikolata ve pek çok diğer gıda ürünün tadını ve aromasını zenginleştirir. Ayrıca kozmetik sektörü de vanilyanın yoğun kullanıldığı alanlardan biridir.
Bütün olarak (Vanilya çubuğu)
Vanilya bütün olarak yemeklere ve tatlılara eklenebilmektedir. Bununla birlikte vanilyanın değişik kullanım yöntemleri de bulunmaktadır. Bunlardan birisi sütlü tatlılarda sütü kaynatırken belirli bir süre vanilya çubuğu ile kaynatılmasıdır. Kuvvetli bir aroma vermek istenildiğinde, vanilya çubuğunu ortadan uzunlamasına ikiye ayırarak kullanılabilmektedir. Ayrıca yemek ve tatlılarda süsleme amaçlı olarak da kullanılır. Bunun dışında şeker, bal veya reçel gibi ürünlerin içinde bekletilerek 1-2 hafta gibi sürelerde aromasını tamamen ürüne verilebilmektedir.
Çekilmiş olarak (sade veya şekerle karıştırılarak)
Vanilya hazır öğütülmüş olarak alarak veya direkt öğütülerek kullanılabilir. Bu şekilde öğütülmüş vanilya genelde şekerle karıştırılabilir veya tatlılarda kullanılabilir.
Vanilya Özü olarak (Alkol veya gliserol ile karıştırılarak)
Vanilya çubuklarının belirli bir süre için alkol veya gliserollü bir karışımda bekletilmesi ile elde edilir. Bu şekilde kullanım pratik olduğu için endüstriyel veya ticari kullanımlarda tercih edilmektedir. Vanilya ve solüsyonun oranına göre derecelendirilmektedir. Örneğin 2X olan bir öz 1X olan öze göre 2 kat daha fazla Vanilya özü içerir, yani daha yoğundur ve daha az kullanarak aynı sonucu elde edebilirsiniz demektir.
Vanilin

Vanilin, kimyada 4-hidroksi-3-metoksibenzaldehid ismiyle bilinen, tabii olarak vanilyanın meyvesinde glikozit halinde bulunan hoş kokulu bir madde. İğne kristaller halinde, renksiz, ergime noktası 82 C olan bu aromatik bileşik, alkolde, eterde ve yağlarda soğukta dahi çok iyi çözünür fakat kaynar suda çok az çözünür. Kapalı formülü C8H8O3 olan vanilinde hidroksi(-OH) ve karbonil(-C=O) grupları bulunmaktadır. Vanilya bitkisinden elde edildiği gibi sentetik olarak da elde edilir.
Aromalar
Kozmetik kimyasalları
Aldehitler
Fenoller
Doğal fenoller
Rasim Özdenören

Rasim Özdenören (20 Mayıs 1940, Kahramanmaraş - 23 Temmuz 2022, Ankara), Türk öykü ve deneme yazarı. Alaeddin Özdenören'in ikiz kardeşi.
Hayatı
Özdenören, ilk ve orta öğrenimini Kahramanmaraş, Malatya, Tunceli gibi Güney ve Doğu illerinde tamamlamıştır. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni ve İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsünü bitirdikten sonra Devlet Planlama Teşkilatında uzman olarak çalışan Özdenören, 1970 yılında araştırma amacıyla ABDye giderek çeşitli eyaletlerde iki yıl kadar kalmıştır. 1975 yılında Kültür Bakanlığı Bakanlık Müşavirliği görevine getirilmiş; aynı Bakanlıkta bir yıl da müfettiş olarak çalışmıştır. 1978'de istifa ederek ayrıldığı devlet memurluğuna bir süre sonra geri dönmüştür. 23 Temmuz 2022'de tedavi gördüğü Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde öldü. Mezarı Eyüpsultan Cülus Yolu üzerinde bulunan Mihrişah Valide Sultan Külliyesi haziresindedir.
Edebi kimliği
Rasim Özdenörenin, Türk edebiyatında adını duyurmaya başladığı yıllarda; köy romancılığının etkisi azalmaya, varoluşçu yazarların etkisiyse artmaya başlamıştı. Dönemin eserlerinde rastlanan ağırlıklı Batılı anlayışın aksine Özdenören, öykülerini çocukluğundan itibaren Anadolunun köy ve kasabalarında edindiği izlenimlerden yararlanarak ayrıntılı betimlemelerle ve insanın evrensel yanlarını öne çıkararak yazmıştır.
İlk gençlik yıllarından itibaren edebiyata ilgili bir arkadaş grubuna dahil olan Özdenören, bu grubun içinde sonraki yıllarda şekillenecek edebi kişiliği için önemli bir zemin bulmuştur. Özdenörenin okumaları ve edebi ilgileri büyük oranda bu arkadaş grubunda şekillenmeye başlamış; sonraki yıllarda tanıştığı Sezai Karakoçun etkisiyle de bir bütünlük kazanmıştır.
Özdenörenin Amerikada iki yıla yakın bir süre kalarak çağdaş dünyanın önemli merkezlerinden birini tanıması, eserlerine olumlu şekilde yansımıştır. Öykülerinde yerli olmak nedir, bu nasıl gerçekleştirilir, sorularına cevap aramış; hikayelerinin kahramanlarını, gerçek hayattan almaya çalışmıştır.
İslami kimliğiyle tanınan bir öykücü olmasına rağmen eserlerinde, inandığı şeyleri okuyucusuna dayatmamaya özen göstermiş; vermek istediği mesajı öyküyü zara vermeden, akışı ve yapıyı bozmadan anlatmaya çalışmıştır. Anlatımında dili ustalıkla kullanmış; yer yer şiirsel ifadelere de yer vermiştir.
Çok Sesli Bir Ölüm ve Çözülme adlı hikayeleri, televizyon filmlerine uyarlanmış; bunlardan ilki, Uluslararası Prag Televizyon Filmleri Yarışması'nda jüri özel ödülünü almıştır.
Kendisi hakkında yapılan çalışmalar
Özdenören hakkında pek çok tez, dergi özel sayısı ve kitap yazılmıştır. Kendisini anlatan tezlerden bazıları şunlardır:
Rasim Özdenören (Eserlerinin Tematik İncelenmesi). Sağlık, Şaban, Ondokuz Mayıs Üniversitesi SBE, Samsun 1992.
Türk Öykücülüğünde Rasim Özdenören. Eronat, Kamuran, Fırat Üniversitesi SBE, Yüksek Lisans Tezi, Elazığ 1995.
Rasim Özdenören- Hayatı- Sanatı- Eserleri. Eryarsoy, Mehmet Nezir, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2008.
Popüler kültürdeki yeri
TRT 1'de yayımlanmış olan Yedi Güzel Adam dizisinde, Rasim Özdenören'i Mertcan Sevimli canlandırmıştır.