turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Üçkardeş, Kemalpaşa

Üçkardeş, Artvin ilinin Kemalpaşa ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Üç kardeş köyünün eski adı Sumcuma'dır. Lazca bir yer adı olan Sumcuma (), üç anlamına gelen "sum" () ile kardeş anlamına gelen "cuma" () kelimelerinden türemiş olup "üç kardeş" anlamına gelir. Çaneti (Lazeti) yer adları üzerine çalışmasında Gürcü tarihçi İuri Siharulidze de yerleşimin adını Sumcuma () olarak vermiş, deniz kıyısında bulunan köyün adının günahlarından dolayı taşa çevrilmiş olan üç kardeş efsanesiyle ilişkili olduğunu belirtmiştir.
Bu yer adı Osmanlı döneminde Üç Kardeş olarak kayda geçmiştir. Nitekim 1902 tarihli "Batum Haritası"nda da "Uch Kardash" olarak geçer. Bu yerleşim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Üç Kardaş ( ) şeklinde kaydedilmiştir. Bu tarihte köy, Rize vilayetinin Hopa kazasına bağlı Kemalpaşa nahiyesinde yer alıyordu. 1935 genel nüfus sayımında "Üçkardeş" olarak kaydedilmiş olan yerleşim, Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve bu tarihte köyün nüfusu 92 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Üçkardeş köyünde 144 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 47 kişi okuma yazma biliyordu.
Kemalpaşa 2017 yılında bir kanun hükmünde kararnameyle Hopa ilçesinde ayrılarak ayrı bir ilçe oldu ve Üçkardeş de bu ilçenin bir köyü haline geldi.
Coğrafya
Köy, Hopa ilçe merkezine 15 km, Artvin il merkezine 75 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yoldere, Hopa

Yoldere, Artvin ilinin Hopa ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Yoldere köyünün eski adı Zurpici / Jurpici veya Zurbuci'dir. Doğubilimci Nikolay Marr Lazistan gezi notlarında ve İuri Siharulidze Çaneti (Lazeti) yer adları üzerine çalışmasında bu yerleşimin adı Zurpici / Jurpici ( / ) biçiminde yazmıştır. Lazca bir kelime olan Zurpici veya Jurpici ( / ) "iki yaka" anlamına gelir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde köyün adı Zurbici () olarak geçer.
Zurbici, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Trabzon vilayetinin sancaklarından biri olan Lazistan sancağına bağlı Hopa kazasının bir köyüydü. Nüfusu 40 hanede yaşayan 153 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. Bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda Surbici'de yaklaşık 306 kişinin yaşadığı söylenebilir. Tarımla geçinen köydeki hayvan varlığı 400 keçi/koyun, 5 at, 5 inek ve 1 öküz olarak tespit edilmiştir.
Zurbici, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Hopa kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Köy daha sonra, Artvin vilayetinin yerini alan Çoruh vilayeti içide yer alıyordu. 1940 genel nüfus sayımında köy, bu idari konuma sahipti ve nüfusu 361 kişiden oluşuyordu. Zurpici / Zurbuci "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yoldere olarak değiştirilmiştir. Yoldere köyünde 1965 genel nüfus sayımında 625 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 182 kişi okuma yazma biliyordu.
Yoldere köyünde eskiden kalma tek kemerli bir taş köprü bulunmaktadır.
Coğrafya
Yoldere köyü, Artvin il merkezine 70 km, Hopa ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
Nüfus
Balıkköy, Hopa

Balıkköy, Artvin ilinin Hopa ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Balıkköy'ün eski adı Zendidi'dir. Lazca bir yer adı olan Zendidi (), düzlük anlamındaki "zeni" () ile büyük anlamındaki "didi" () kelimelerinden türemiş olup "büyük düzlük" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye "Zendit" veya "Zendid" olarak girmiştir.
Zendidi, Hendek köyüne bağlı bir mahalleyken, 6 Haziran 1956 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan bir tamimle, 19 Nisan 1956 tarihinden geçerli olmak üzere ayrı köy haline getirilmiştir. Bu sırada yerleşimin adı Balıkköy köy olarak da yazılmıştır. Nitekim 1960 genel nüfus sayımında Balıkköy olarak kaydedilmiş olan Zendit, Hopa ilçesinin merkez bucağına bağlıydı ve nüfusu 271 kişiden oluşuyordu. 1965 yılında Balıkköy'ün nüfusu 287 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 112 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Artvin il merkezine 70 km, Hopa ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yeşilköy, Hopa

Yeşilköy, Artvin ilinin Hopa ilçesine bağlı bir köydür. Kazım Koyuncu'nun mezarı bu köyde bulunmaktadır.
Tarihçe
Bir Laz köyü olan Yeşilköy'ün eski adı Pançoli'dir. Gürcüce kaynaklarda da Pançoli olarak geçer. Nitekim Gürcü tarihçi İuri Siharulidze Çaneti (Lazeti) yer adları üzerine çalışmasında köyün adını Pançoli () olarak vermiş, Rusça "Poncol" () şeklinde yazıldığını belirtmiştir.
Pançoli, uzun süre mahalleyken, 1971 yılında köy statüsü kazanmıştır. Nitekim 1970 genel nüfus sayımında köyün adı geçmemektedir. 1975 genel nüfus sayımında ise, köyde 259 kişi yaşıyordu.
Yeşilköy'de eski bir kalenin varlığı bilinmektedir. Söz konusu kale, köyün 500 metre batısında Yeşilköy ile Çamlı köyleri arasındaki tepenin zirvesinde bulunmaktadır. Köylüler kalenin olduğu yeri Lazca "Ciha" (kale) olarak adlandırmaktadır.
Coğrafya
Yeşilköy, Artvin il merkezine 70 km, Hopa ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
Nüfus
Eşmekaya, Hopa

Eşmekaya, Artvin ilinin Hopa ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eşmekaya ve Hopa ilçesine bağlı Çimenli köylerinin ortak eski adı Aradala'dır. Gürcü tarihçi İuri Siharulidze Çaneti (Lazeti) yer adları üzerine bir çalışmada bu yerleşimin adını Ardala () ve Ordala () şeklinde vermiştir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise köyün Ardala (ە) olarak geçer.
Bugünkü Eşmekaya ve Çimenli kapsayan Ardala, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Trabzon vilayetine bağlı Lazistan sancağının Hopa kazasının bir köyü olarak geçer. Ardala'nın nüfusu 29 hanede yaşayan 163 kişi olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. Bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda Ardala'da yaklaşık 326 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. Hane başına yaklaşık 8,3 kişinin düşmesi, ailelerin kalabalık olduğunu göstermektedir. Tarımla geçinen köydeki hayvan varlığı 300 keçi/koyun, 3 at ve 8 inek olarak tespit edilmiştir.
Ardala, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetine bağlı Hopa kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. Köy daha sonra, Artvin vilayetinin yerini alan Çoruh vilayeti içide yer alıyordu. 1935 genel nüfus sayımında köy, bu idari konuma sahipti ve nüfusu 452 kişiden oluşuyordu. Ardala kelimesi "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Eşmekaya olarak değiştirilmiştir. Bugünkü Çimenli köyü ise Eşmekaya köyünün bir mahallesi olarak kaldı. 1965 genel nüfus sayımında Eşmekaya köyünde 881 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 305 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Eşmekaya köyü, Artvin il merkezine 77 km, Hopa ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kazimiye, Kemalpaşa

Kazimiye, Artvin ilinin Kemalpaşa ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı Molisor şeklindedir. Köyün adı, 1928 tarihinden beri "Kazımiye" olarak geçer. Daha önceleri Sarp köyüne bağlı bir mahalle iken, 14 Temmuz 1954'te köy statüsü kazandı. Köy, daha önceleri Hopa ilçesine bağlı iken, Kemalpaşa'nın 2017 yılında yayımlanan KHK ile ilçe olması üzerine Kemalpaşa'ya bağlandı.
Coğrafya
Köy, Hopa ilçe merkezine 7 km, Artvin il merkezine 100 km uzaklıktadır.
Nüfus
Subaşı, Hopa

Subaşı, Artvin ilinin Hopa ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Tskaristi'dir. Lazca bir yer adı olan Tskaristi (), Türkçeye İskaristi olarak girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde İskaristi () olarak geçer. Tskaristi, "su başı" veya "pınar başı" anlamına gelir.
Tskaristi köyü, Antik Çağ krallıklarından biri olan Kolheti'nin sınırları içinde yer alan bir yerleşmedir. Osmanlılar köyün bulunduğu bölgeyi, 1461'de Trabzon İmparatorluğu'nun varlığına son erdikten sonra ele geçirdi. Trabzon Eyaleti sınırları içide kalan Tskaristi, 1867'de, yeni kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının köylerinden biriydi. Bu sancağın Hopa kazası sınırları içinde kalıyordu. Kültür tarihçisi Nikolay Marr ise, 1910 yılında, Hopa kazasına bağlı Arhavi nahiyesindeki Tskaristi köyünde Çhalazeni köyünden göç etmiş olan Lazların yaşadığını yazmıştır.
Tskaristi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İskaristi" adıyla Rize vilayetinin Hopa kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Köy daha sonra, Artvin vilayetinin yerini alan Çoruh vilayeti içide yer alıyordu. 1940 genel nüfus sayımında köy, bu idari konuma sahipti ve nüfusu 173 kişiden oluşuyordu. Tskaristi veya İskaristi kelimesi "yabancı kökten geldiği" için köyün adı Lazcadan çevrilerek 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Subaşı olarak değiştirilmiştir.
Coğrafya
Subaşı köyü, Artvin il merkezine 70 km, Hopa ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
Nüfus
Gümüşdere, Kemalpaşa

Gümüşdere, Artvin ilinin Kemalpaşa ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı Heluket'tir. Hopa ilçesinde yer alırken, 2017 yılında kanun hükmünde kararnameyle ilçe olan Kemalpaşa'ya bağlanmıştır.
Coğrafya
Gümüşdere köyü, Kemalpaşa ilçe merkezine 5 km, Artvin il merkezine 90 km uzaklıktadır.
Nüfus
Akdamla, Şavşat

Akdamla, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Akdamla'ın eski adı Türkçe kaynaklarda Çıkta / Çıhta olarak geçer. Bu ad Gürcüce Çihta () veya Çihvta'dan () gelir. Bir Gürcü köyü olan Çihta'da Gürcü dili ve Gürcüce mevki adları bugüne kadar korunmuştur.
Çihta'nın tarihi hakkında kesin bir bilgi mevcut değildir. Bununla birlikte buradaki kule ya da kilise kalıntısı ile adının Gürcüce olması, köyün Osmanlı dönemi öncesi bir yerleşme olduğunu işaret etmektedir. Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılın ortasında ele geçirdiği Çihta, bu dönemde Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe-Saatabago sınırları içindeyi. Uzun süre Osmanlı idaresinde kalan Çihta'yı 93 Harbi'nde Ruslar ele geçirdi.
Rus idaresi sırasında Çihta, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasında yer alıyordu. 1886 nüfus sayımında Çihta (Ч) adıyla Cinali köyünün bir mahallesiydi. Bu tarihte Cinali köyünde 91 hanede 664 kişi yaşıyordu. Büyükçe bir yerleşim olan Çihtada ise, 18 hane bulunuyordu. Köyde hane başına düşen ortalama kişi sayısı üzerinden mahallede yaklaşık 130 kişinin yaşadığı söylenebilir. Köyün nüfusu bu tarihte Gürcüler ve Türklerden oluşuyordu.
Çihta köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Bu durum, Artvin ve Batum sancaklarını Gürcistan'ın parçası sayan Moskova Antlaşması'yla da Sovyet Rusya tarafından kabul edildi. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.
Çihta, uzun süre Cinali (Ilıca) köyünün bir mahallesiydi. 1944 yılında "Çıkta" adıyla ayrı bir köy haline getirildi ve Şavşat kazasının Mirya nahiyesine bağlandı. Nitekim Çihta 1945 genel nüfus sayımında Çıkta adıyla Çoruh vilayetinin Şavşat ilçesinin Mirya bucağının köylerinden biriydi ve nüfusu 384 kişiden oluşuyordu. Çihta veya Çıkta "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında Akdamla olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte uzun süre "Akdamla (Çıkta)" biçiminde resmi kayıtlarda kullanılmıştır.
Akdamla köyünde günümüze ulaşan tek tarihsel yapı, Çihta Kulesi'dir. Kare planlı yapı (6x4 m), köyün kuzeyinde, deniz seviyesinden 2.210 metre yükseklikte, bir tepede yer alır. Günümüze yıkıntısı ulaşan yapının güneydoğu kısmında yuvarlak bir forma sahip olması, duvardan dışarı taşan bir kule veya kilisenin bir parçası olduğunu göstermektedir. Nitekim 1890'ların başında Şavşeti bölgesini dolaşan Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze Çihta'da küçük bir kilisenin kalıntısından söz etmiştir.
Coğrafya
Akdamla, Artvin il merkezine 105 km, Şavşat ilçe merkezine 37 km uzaklıktadır.. Köyün ortalama rakımı 2.000 metredir. Köyün başlıca geçim kaynağı tarımdır. Köyde mısır, fasulye, patates ve korunga ekilmekte, hayvancılık ve arıcılık yapılmaktadır. Orman köyü olan Akdamlanın çevresi sarıçam göknar ladin ormanları ile kaplıdır. Akdamla köyü güneyinden Zuvareti Sırtı, kuzeyinden Zelketi Ormanı ve doğudan Sapacık Yaylası'yla çevrilidir.
Nüfus
Arpalı, Şavşat

Arpalı, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Arpalı köyünün eski adı Zendaba'dır. Gürcüce bir yer adı olan Zendaba (), "Zena Daba"dan ( ) değişime uğramıştır ve "Yukarı köy" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Zenduba / Zendoba gibi farklı biçimlerde girmiştir.
Zendaba, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim bu yerleşimi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Natievi (), Ahoti (), Çuta (), Lertzmana () gibi günümüzde de kullanılan yer adları da buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.
Zendaba, Osmanlı idaresinin 1835 yılında vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Çıldır Eyaleti'nin İmerhevi sancağına bağlı köylerden biriydi. Köyde 34 hanede 108 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Zebdaba'nın toplam nüfusunun yaklaşık 216 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Zendaba, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Zendaba () olarak kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Anklia nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Zendaba köyünde, 97'i erkek ve 86'sı kadın olmak üzere, 32 hanede 183 kişi yaşıyordu. Bir hane hariç nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmişti. 1 hanede ise, 3'ü erkek ve 2'si kadın olmak üzere 5 Gürcü yaşıyordu.
Zendaba, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükumetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Zendaba köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla bu köyü de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.
Zendaba, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında Artvin livasının Şavşat kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 48 hanede yaşayan 330 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte köyün nüfusunun tamamı "Türk" olarak yazılmıştır. Zendaba Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Arpalı olarak değiştirildi. Arpalı, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetine bağlı Şavşat kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 456 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 669 kişiyi bulmuştu ve bu nüfus içinde 366 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 74 km, Şavşat ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çağlıpınar, Şavşat

Çağlıpınar, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Çağlıpınar'ın eski adı Hohlevi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Hohlevi () Türkçeye Hohlev olarak girmiştir. Gürcüce bazı kaynaklarda Hohleuri () biçiminde de geçer. Buna bağlı olarak Türkçe ise, Koklevur biçiminde yazılmıştır. Hohlevi ya da Hohleuri Gürcücede "taşlı yer" anlamına gelir. Köyün eski adı geç dönemde Türkçe "Oklavur" biçiminde de yazılmıştır.
Hohlevi, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'nin köylerinden biridir. Osmanlılar burayı 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirdi. Nitekim köyde günümüzde de kullanılan Didaho (), Kldeçreli (), Nacvarevi () ve Kvemomta () gibi mevki adları da buranın bir Gürcü yerleşmesi olduğunu göstermektedir.
Hohlevi, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin Hohlevi, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı bir köy olan Tsetileti'nin (Ц) bir mahallesiydi. Rusların 1886 yılında yaptığı tespite göre, Tskalsimeri nahiyesinin dört köyünden biri olan Tsetileti'de, tamamı Gürcü olan 512 kişi yaşıyordu. Rus idaresinin Hohlaur (ъ) biçiminde yazdığı Hohlevi'de ise 12 hane kalmıştı. Çünkü 15 hane İstanbul Antlaşması uyarınca daha önce Osmanlı ülkesine göç etmişti. Hohlevi ayrı bir köyken ise, Lomieti () ve Meshieti () adlı iki mahalleden oluşuyordu. Rus idaresi sırasında, 1890'ların başında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze de Tsetileti'yi İmerhevi'de Gürcücenin konuşulduğu köyler arasında saymıştır.
Hohlevi, Rus egemenliğinin ardından, 1918-1921 arasıda bağımsız olan Gürcistan'ın sınırları içinde yer aldı. Ardından Gürcistan'ı işgal eden Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakıldı.
Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfus tespitinde bir köy olarak geçmemesi, Hohlevi'nin bir mahalle olduğuna işaret etmektedir. Sonraki genel nüfus sayımlarında da yer almayan Hohlevi, ilk kez 1960 genel nüfus sayımında "Çağlayanpınar (Oklavur)" olarak geçer. "Oklavur"a dönüşmüş olan Hovlevi adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği" için 7267 sayılı kanunla Çağlayanpınar olarak değiştirilmiş ve bir mahalle olan yerleşmeye köy statüsü verilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çağlıpınar'ın nüfusu 356 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 139 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Çağlıpınar köyü, Artvin il merkezine 107 km, Şavşat ilçe merkezine ise 42 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çamlıca, Şavşat

Çamlıca, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Çamlıca köyünün eski adı Çartuleti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Çartuleti (), "çatak" anlamına gelir. Bu ad Türkçeye "Çartulet" () olarak girmiştir. 1925'te adının Çamlıca olarak değiştirilmesinden sonra da köyün eski adı uzun süre resmi kayıtlarda "Çamlıca (Çartulet)" biçiminde kullanılagelmiştir.
Çartuleti, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde kalıntıları bulunan kule de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılı kayıtlarında Çartuleti ayrı bir köy olarak geçmemektedir. Hemen yakınındaki Hantuşeti ise, bu deftere göre Çıldır Eyaleti'nin Şavşat (Satlel) sancağına bağlı köylerden biriydi.
Çartuleti, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Çartuleti, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasında Satlel-Rabat nahiyesine bağlı Soporo köyünün bir mahallesiydi. Rus idaresinin Çartulet (Чъ) olarak kaydettiği yerleşimin nüfusu 14 haneden oluşuyordu. Soporo köyünde ise 34 hanede 228 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Bununla birlikte eski bir Gürcü yerleşimi olan Çartuleti'de Muçurtana (), Çoravelta (), Avçala (), Orbuka () gibi Gürcüce mevki adları bugün de kullanılmaktadır.
Çartuleti köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Çartuleti köyünü de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.
Çartuleti, 1922 tarihinde Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında Şavşat kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. "Çartulet" adıyla kaydedilmiş olan köyün nüfusu, 124'ü kadın ve 105'i erkek olmak üzere, 33 hanede yaşayan 229 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte de köyün nüfusu "Türk" olarak kaydedilmişti. Çartuleti veya Çartulet Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Çamlıca olarak değiştirilmiştir. 1940 genel nüfus sayımında Çamlıca, Çoruh vilayetine bağlı Şavşat kazasının merkez nahiyesinin 23 köyünden biriydi ve nüfusu 347 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Çamlıca köyünün nüfusu 475 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 254 kişi okuma yazma biliyordu.
Çamlıca köyünde varlığı bilinen tek tarihsel yapı Çartuleti Kulesidir (5 x 1,5 m). Bir gözetleme kulesi olduğu anlaşılan yapının tarihsel Şavşeti bölgesinin savunma sisteminin bir parçası olduğu anlaşılmaktadır. Bugün yıkık olan kule, güneybatısındaki Hantuşeti Kalesinin kulelerini görüyordu.
Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 80 km, Şavşat ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çavdarlı, Şavşat

Çavdarlı, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Çavdarlı köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Sorsel'dir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve Artvin vilayeti üzerine 1927 tarihli Osmanlıca bir kaynakta Sorsel (ە) biçiminde kaydedilmiştir. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda ise Sorseli (), Tzortzeli () biçiminde geçer. Sorseli veya Sorsel, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlı Sorsi ile aynı kökten geliyor olabilir.
Sorseli, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde kalıntıları bulunan Sorseli Kulesi de bu dönemden kalmış olmalıdır. Nabeğlavi (), Tzisvilhevi (), Hizandari (), Verana (), Gvirgvineteli (), Kokola (), Naslevi () gibi mevki adları da buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.
Sorseli köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu belirlediği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'ne bağla Şavşat (Satlel) sancağının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 27 hanede 65 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Sorsel köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 130 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Sorseli, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Sorseli, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasında Anklia nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Rus idaresinin Tsortsel (Ц) olarak kaydettiği yerleşimin nüfusu, 115'i erkek ve 96'sı kadın olmak üzere, 31 hanede yaşayan 211 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.
Sorsel köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sorsel köyünü de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.
Sorseli köyü, 1922 tarihinde Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında Şavşat kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. "Sorsel" adıyla kaydedilmiş olan köyün nüfusu, 143'ü kadın ve 129'u erkek olmak üzere, 41 hanede yaşayan 272 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte de köyün nüfusu "Türk" olarak kaydedilmişti. Sorseli veya Sorsel Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Çavdarlı olarak değiştirilmiştir. 1940 genel nüfus sayımında Çamlıca, Çoruh vilayetine bağlı Şavşat kazasının merkez nahiyesinin 23 köyünden biriydi ve nüfusu 411 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Çavdarlı köyünün nüfusu 531 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 207 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 90, Şavşat ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.
Nüfus