Mehmed Esad Safvet Paşa

Mehmed Esat Safvet Paşa (d. 1815 - ö. 1883), Osmanlı hükumetinde çeşitli nazırlıklarda ve II. Abdülhamit döneminde 4 Haziran 1878 - 4 Aralık 1878 arasında altı ay sadrazamlık görevinde bulunmuş bir Osmanlı devlet adamıdır. Tanzimat döneminin en mühim simalarındandır. Hürriyet gazetesinin kurucusu Sedat Simavi'nin annesinin dedesidir.
Yaşamı
Babası kaza Voyvodalığında bulunmuş Sürmene eşrafından Mehmet Hulusi Ağa olan Mehmed Esad Safvet Paşa 1815 yılında İstanbul'da doğdu. Öğrenimine mahalle mektebinde başlamış, Bayezid Medresesi'nde devam etmiştir. Devlet memurluğuna 1831 yılında 16 yaşındayken Divan-ı Humayun kalemine girerek başladı. Burada asıl adına geleneklere uygun olarak Safvet mahlası verildi.
Dürüst ve değerli bir devlet adamı olarak tarihe geçmiştir. Nüktedan esprili bir kişiliğe sahiptir. Eğitime çok önem verdiği bilinmektedir, torunlarının eğitime gitmek istememesi üzerine "Bu gençlere ne oluyor biz çocukken Haydar (semt)inden kar demez kış demez yürüyerek Beyazit Camisi'ne medrese eğitimine giderdik." demiştir. Safvet Paşa'nın torunu Aliye hanım Samsun Mutassarrıfı Halil Hamdi Bey'le evlenmiştir. Bu evlilikten karikatürist ve Hürriyet gazetesinin kurucusu Sedat Simavi doğmuştur. Sedat Simavi anne tarafından Safvet Paşa'nın torunudur yani anne tarafından Sürmenelidir.
Hükümet Nazırlıkları ve sadrazamlığı
Altı defa Hariciye Nazırlığı, üç defa da Maarif Nazırlığı yapmıştır. 1868 yılında Maarif Nazırı iken Şimdiki Galatasaray Sultanisini (Mekteb-i Sultani) kurmuştur, Galatasaray Lisesi o dönemde Fransızca eğitim veren bir okuldu. 1869 yılına kadar kurumsal kimliği yerleşmemiş olan Maarif Nezareti ilk defa onun zamanında "Maarif-i Umumiye Nizamnamesi" ile toparlanmıştır. İlk defa bu devrede eğitim hizmeti halk işi olmaktan çıkıp devlet hizmeti olarak algılanmaya başlanmıştır.
Toplam 14 defa çeşitli nazırlık görevlerinde bulunmuştur. 4 Haziran 1878-4 Aralık 1878 tarihleri arasında da 6 ay süreyle sadrazamlık görevini yerine getirmiştir.
Safvet Paşa'nın Hazırlanmasına Katkı Sağladığı Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi
1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi Fransa'nın Babıali'ye yaptığı tavsiye ve uyarılar neticesinde bu ülkenin eğitim yapısı dikkate alınarak hazırlanmıştır. Ülke gerçekleri ve uygulama imkanları göz önünde tutulmadan hazırlandığından hedeflerine ulaştırılamamıştır. Bu Nizamname ile devletin eğitim sistemi yeniden yapılandırılarak yeni bir düzene tabi tutulmuştur. Yapılan yeni düzen değişikliğine göre :
Öğretim mecburiyetini korudu
Okulları kısımlara ve derecelere ayırdı
Eğitim ve öğretim usulünü düzenledi
Öğretmenlerin bilgilerini arttıracak ve terfillerini sağlayacak çareleri getirdi
Maarif Nazırlığı ve Vilayet bazında şubelerini teşkilatlandırdı
Sınav yöntemleri geliştirildi.
Eğitim masrafları için gelir kaynağı (Halktan toplanan paralar) buldu
Aynı Nizamnameye göre okul teşkilatı da şöyle oluyor;
Köylerde ve mahallelerde sıbyan mektepleri
500 evli kasabalarıyla rüştiye mektepleri
Ev sayısı 1000'i geçen kasabalarda idadi mektepleri
Valilik merkezlerinde sultani mektepleri
İstanbul'da biri erkekler, diğeri kızlar için iki öğretmen okulu kuruldu
Darülfünun kuruldu.
Lazım ve münasip olan yerlerde kız üniversiteleri kuruldu.