Mihail Bakunin

Mihail Aleksandroviç Bakunin ( 1 Temmuz 1876), tanınmış bir Rus devrimci ve kolektivist anarşizm kuramcısıdır. Anarşist düşünürlerin ilk kuşağının temsilcilerindendir ve Anarşizmin babaları olarak anılan düşünürlerden biridir.
Hayatı
Bakunin, Moskovanın Kuzeybatısı'nda, Torzok ve Kuvşinovo arasındaki Piramukhino köyündeki aristokrat bir ailenin çocuğudur. 14 yaşındayken Topçuluk Üniversitesinde askeri eğitim aldığı Sankt-Peterburga gitti. Eğitimi 1832 yılında tamamlandı ve Rusya İmparatorluk Muhafız Alayına düşük rütbeli bir subay olarak atandı ve Minske, Gardinasa, Litvanyaya (artık Belarus) gönderildi. Babası Bakuninin askeri veya sivil göreve devam etmesini istiyorduysa da, o 1835 yılında ikisini de terk ederek, felsefe okumayı umut ettiği Moskovaya geçti.
Bakunin Moskovada eski üniversitelilerden oluşan bir grupla arkadaşlık kurdu ve ardından sistematik bir idealist felsefe çalışmasına başladı. Özellikle de Schelling, Fichte ve Hegele yoğunlaştı. Başından beri o ve arkadaşları çalışmalarını, o dönem modern bilimin başkenti sayılan Berline bir seyahat yaparak tamamlamak istiyorlardı. Bakuninin ailesi bu yolculuğun masraflarını karşılamayı reddetti; ama sonunda yumuşadılar ve 1840 yılında yolculuğa çıktı.
O sıralar Bakuninin planı üniversitede profesör olmaktı (arkadaşlarının deyimiyle doğruluğun rahibi). Fakat daha sonra Sol Hegelciler adı verilen radikal öğrencilerle karşılaştı ve onlara katıldı. Berlindeki sosyalist harekete dahil oldu. Buradan Proudhon ve George Sandle karşılaşacağı, Polonyalı sürgünlerin lideriyle tanıştırılacağı Parise geçti. Paristen İsviçreye seyahat etti. Burada bir süre kalarak sosyalist hareketlerde faal olarak bulundu.
İsviçredeyken, Bakunin Rusya hükumeti tarafından Rusyaya çağrıldı ve çağrıyı reddetmesi üzerine mallarına el konuldu. 1848 yılında Parise döndüğünde, Rusyaya karşı ateşli bir saldırı başlattı ve bu Bakuninin Fransadan sürülmesine neden oldu. 1848in devrimci hareketleri kendisine demokratik bir kampanyaya katılma fırsatını verdi ve 1849 Mayısındaki Dresden ayaklanmasına katılması nedeniyle tutuklandı ve ölüm cezasına çarptırıldı. Bununla birlikte idam hükmü ömür boyu hapse çevrildi ve Rus yetkililere teslim edildi. Hapsedildi ve 1855 yılında doğu Sibiryaya gönderildi.
Bakunin Amur bölgesine gitmek için izin talep etti ve buradan kaçmayı başararak Japonyaya, ardından da 1861 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nden İngiltereye geçti. Geri kalan yaşamını batı Avrupada, özellikle de İsviçrede sürgünde geçirdi. 1869 yılında Sosyal Demokratik Birliği kurdu. Bununla birlikte Birinci Enternasyonalin uluslararası bir organizasyon olduğu ve yalnızca ulusal organizasyonların üyeliğe kabul edildiği bahanesiyle Bakuninin kurduğu birlik Birinci Enternasyonale alınmadı. Oluşturulduğu yıl dağılan bu birliği oluşturan çeşitli gruplar daha sonra Enternasyonale ayrı ayrı katıldılar.
1870 yılında Bakunin Lyonstaki başarısız bir ayaklanmaya önderlik etti. Ayaklanma daha sonra Paris Komünü için örnek teşkil etti. Karl Marx ve Friedrich Engels daha sonra bu komünü onayladılar ve onu proletarya diktatörlüğünün bir örneği olarak tanımladılar; bununla birlikte Marx Lyonstaki ayaklanmanın erken ve maceracı bir ayaklanma olduğu görüşündeydi. Çünkü başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Aynı zamanda da Bakunin'in önderliğinde olması böyle bir değerlendirmeyi getirebilirdi.
Bakuninin 1872deki Lahey Kongresinde Marxın üstün gelmesiyle Enternasyonalden tasfiye edilmesi, Marksist düşüncenin devletin nihai çözülmesinden önce kurulmasını öngördüğü işçi devleti görüşü ile Bakuninin böyle bir ara basamağa gerek olmadığına dair görüşü arasındaki uyuşmazlığın açık bir temsili oldu. Marxın (dehasını kabul ederek) yaptığı sınıf çözümlemesini ve kapitalizme ilişkin öne sürdüğü ekonomik teorilerini kabul etmekle birlikte, Devlet ve Otorite hakkındaki görüşlerini de son derece aciz, yetersiz buluyordu. Marxın küstah ve kibirli olduğunu ve yöntemlerinin komünist devrimi tehlikeye atacağını düşünüyordu. "Bakunin Yahudi kökenli olduğu için Marxa saldırarak anti-semitist olduğunu da açığa vurdu" diyenler de vardır. Fakat ilginç olan Marx'ın redaktörlüğünü yaptığı Neue Rheinische Zeitung'da Bakunin'in Rus ajanı olduğunu iddia eden bir haberin ciddi imiş gibi yayınlanması ve Avrupa'da tüm burjuva basınının ve bunlara hakim Yahudi kökenlilerin bu sözde haberi sık sık tekrarlamaları karşısında Bakunin anti-semitist sayılabilecek ifadeler de kullanmıştır. Bu haber özellikle Marx'a çok yakın Utin (daha sonra Çar'dan özür dilemiş ve Rusya'da yaşamasına izin verilmiştir) tarafından sürekli gündemde tutulmuştur.
Bakunin 1873 yılında Luganoda bir köşeye çekildi ve 13 Haziran 1876da Bernde öldü.
Politik görüşleri
Bakunin hangi isim ya da biçim altında olursa olsun, Tanrı da dahil olmak üzere tüm dış otorite sistemlerini reddediyordu. Ölümünden sonra 1882 yılında basılan Tanrı ve Devlet adlı eserinde şöyle yazıyordu:
Böylece doğa kanunlarının farkına her insan kendisi varır. Bakunin'in akıl yürütmesi sonunda bu kanunların kendi doğasının kanunları olduğu için, bireyin bunlara uymaktan başka çaresinin olmadığı ve bu nedenle politik organizasyonların, yönetimlerin ve yasaların derhal yok olacağı düşüncesine varır.
Bakunin aynı şekilde herhangi bir imtiyazlı konumu veya sınıfı reddetmiştir. Çünkü "bu ayrıcalığın acayipliğidir ve her ayrıcalıklı konum insanın kalbini ve zihnini öldürür. Ayrıcalıklı insan, politik yahut ekonomik fark etmez, zihnen ve kalben bozulmuş insandır".
Bakunin'in devrimci programını gerçekleştirme yöntemleri de onun prensiplerinden daha az anlamlı değildir. Bakuninin tanımladığı gibi, bir devrimci özel bir ilgi veya duyguya izin vermeyen, din, vatanseverlik yahut ahlak konusunda, onu kelimenin her anlamıyla var olan toplumu altüst etme görevinden saptıracak hiçbir şüphe taşımayan, sadık bir insan olmalıdır.
Mikhail Bakunin ve Karl Marx arasındaki anlaşmazlık, anarşizm ve Marksizm arasındaki farklılığa ışık tutar: Anarşistler ve Marksistler aynı ortak hedefi (sosyal sınıfların ve devletin olmadığı özgür, eşit bir toplumun yaratılması) paylaşmakla birlikte, bu hedefe nasıl ulaşılacağı konusunda büyük anlaşmazlıklar yaşarlar. Anarşistler sınıfsız, devletsiz topluma devlet aygıtı yoluyla değil emekçilerin özyönetim organları aracılığıyla ve proletarya diktatörlüğü gibi bir geçiş aşaması olmadan geçilmesi gerekliliğine inanırlar. Anarşistlere göre iktidar yozlaştırır. Marksistler böyle bir şeyin imkansız olduğuna ve anarşistlerin çok idealist olduğuna inanırlar. Devlet aygıtını yok etmeyi değil ele geçirmeyi amaçlarlar. Marksistler sınıfsız ve devletsiz topluma, bir siyasal geçiş dönemi olan proletaryanın devrimci iktidarı (proletarya diktatörlüğü) ile geçileceğini öngörürler.
Anti-Semitizm
Bakuninin birçok anti-semitik basmakalıp sözü tekrar ettiği bilinir. Örneğin Yahudiler'i şöyle tanımlar: sömürgeci bir mezhep, asalak insanlar, yalnızca ulusal sınırların ötesinde değil, aynı zamanda tüm politik görüş farklılıklarının ötesinde sıkıca ve samimiyetle birbirine bağlanmış homurdanan tek bir parazit Yahudilerin ulusal karakterlerinin temel özelliğini oluşturan ticari hırsları vardır Bununla birlikte Samiler hakkında mı yoksa pratikteki Yahudilikten mi bahsettiği açık değildir. Ama Bakuninin yaşamı boyunca tüm dinleri eleştirdiği, onun zamanında Hristiyanlık ve Yahudiliğin Avrupada çok baskın olduğu dikkate alınmalıdır. Bakuninin anti-semitizmi çoğunlukla olduğu gibi, Yahudilerin Avrupa kapitalizminin ve politikasının yönlendiricisi olduğu görüşüne dayanır. Karl Marxla yaptığı bir polemiğin bir kısmını oluşturan şu sözü, Bakuninin Avrupadaki Museviler'i nasıl algıladığını gösterir:
Bu Yahudi dünyası bugün çoğunlukla Marxın ve Rothschildin komutası altındadır. Ben eminim ki bir taraftan Rothschildler Marxın faziletlerini takdir ediyorlar, diğer taraftan da Marx Rothschildlere karşı içgüdüsel bir yakınlık ve büyük saygı besliyor. Bu tuhaf görünebilir. Komünizm ve yüksek finans arasında nasıl bir ortak nokta olabilir? Ho ho! Marxın komünizmi güçlü bir devlet merkeziyetçiliği istiyor ve bunun olduğu yerde insanların emeği üzerine spekülasyonlar yapan parazit Yahudi milleti daima varoluşunun anlamını bulacaktır Polemique contre les Juifs, 1872.
Kitaplar
Tanrı ve Devlet
Broşürler
Stateless Socialism: Anarchism (Devletsiz Sosyalizm: Anarşizm) 1953
Marxism, Freedom, and the State (Marksizm, Özgürlük ve Devlet) 1950
The Paris Commune and the Idea of the State (Paris Komünü ve Devlet) (1871)
The Immorality of the State (1953)
Statism and Anarchy (1990), Cambridge University Press,
Revolutionary Catechism (1866)
The Commune, the Church, and the State (1947)
Founding of the First International (Birinci Enternasyonal'in Kuruluşu ) (1953)
On Rousseau (1972)
No Gods No Masters (1998) by Daniel Guérin, Edinburgh: AK Press,
İlgili bağlantılar
Anarşizm
Komünizm
Enternasyonal