Fazıl Say

Fazıl Say (d. 14 Ocak 1970, Ankara), Türk klasik batı müziği piyanisti ve besteci.
Hayatı
Çocukluğu ve eğitimi
14 Ocak 1970'te Ankara'da dünyaya geldi. Babası, yazar, edebiyatçı ve müzikolog Ahmet Say, annesi eczacı Ayşe Gürgün Özsoyeller'dir. Aynı ismi taşıdığı dedesi Fazıl Say Rosa Luxemburg'un Spartakusbund direniş ekibindeydi. 4 yaşında babası ve annesi boşandı. Dudak damak yarığı ile dünyaya gelen Say, bebeklik döneminde bir ameliyat geçirdi ve yarık dudağı dikildi. Doktorunun üflemeli çalgı çalması önerisi üzerine melodika çalmaya başladı.
Dört yaşında piyanoya başlayan Say, Ankara Devlet Konservatuvarı'nda Üstün Yetenekli Çocuklar için Özel Statüde öğrenim görerek 1987'de konservatuvarın piyano ve kompozisyon bölümlerini tamamladı. Çalışmalarını Alman bursuyla Düsseldorf Müzik Yüksek Okulu'nda sürdürdü. 1991'de konçerto solisti diplomasını alırken, 1992'de Berlin Tasarım Sanatları ve Müzik Akademisi'nde piyano ve oda müziği öğretmenliğine getirildi.
Kariyeri
Sahneye ve televizyona ilk çıkışı 1979 yılında 23 Nisan günü bir çocuk şenliği programında Müjdat Gezen, Sezen Aksu ve Erol Evgin gibi isimlerin konuk olduğu programa 8 yaşında kendi bestesini çalarak çıktı. 1994'te Genç Konser Solistleri Avrupa yarışmasında birincilik kazanan Say, 1995'te New York'ta yapılan kıtalararası yarışmanın da birincisi olarak konser kariyerine başladı. Öte yandan oratoryolar, piyano konçertoları, çeşitli formlarda orkestra, oda müziği ve piyano eserleri, şan ve piyano için şarkı bestelemeye başladı. Bu eserler arasında Nazım ve Metin Altıok Ağıtı başlıklı oratoryolar, 4 piyano konçertosu, Zürih Üniversitesi'nin siparişi üzerine Albert Einsteinın anısına yazdığı orkestra eseri, Wolfgang Amadeus Mozart'ın 250. doğum yılında Viyana'daki kutlama komitesinin siparişi dolayısıyla bestelenen Patara adlı bale müziği vardı.
Fazıl Say kariyeri boyunca New York Filarmoni, Sankt-Peterburg Filarmoni, Amsterdam Concertgebouw, Viyana Filarmoni, Çek Filarmoni, İsrail Filarmoni, Fransa Ulusal Orkestrası, Tokyo Senfoni gibi orkestralar eşliğinde konser verdi. 2007 Floransa Festivali'nin kapanış konserinde Zubin Mehta'nın yönettiği Floransa Orkestrası ile yirmi bin kişi tarafından izlenen bir açık hava konseri sundu. Yine 2007 yılında Montreux Caz Festivali'nde piyano jürisinin başkanlığını yapan Say'ın, Türk saz şairi Aşık Veysel'in "Kara Toprak" adlı halk şarkısından esinlenerek bestelediği piyano parçasını da içeren aynı başlıklı CD, Amerika Birleşik Devletleri'nde Billboard listelerinde 6. sıraya yükseldi. 2008 yapımı Sivas '93 tiyatro oyununun müziklerinin bestesi de sanatçıya aittir.
Sanatçı, 2017 yılında mezzosoprano Senem Demircioğlu ve piyanist İklim Tamkanın ilk albümleri de olan "İlk Atlas"ın kaydında prodüktörlük rolünü üstlenmiş, aynı zamanda burada yer alan iki eserin düzenlemelerini de yapmıştır. Say, daha sonra 2022 yılında Johann Sebastian Bachın Goldberg Variations eserinden ilhamla klavsen için bestelediği "Goldberg İstanbul"da adlı eseri İklim Tamkana ithaf etmiş ve eser Tamkan'ın albümünde yayımlanmıştır.
Say, şiir ve edebiyata olan ilgisini sanatına da yansıttı. İlk Şarkılar (2013), Yeni Şarkılar (2015) ve Şu Dünyanın Sırrı albümleri bu ilginin bir ürünüydü. Albümlerde Serenad Bağcan solist olarak yer aldı ve ikili hem Türkiye'de hem de birçok ülkede konserler verdi. Sanatçı 2015 yılında Nazım Hikmet Korosu'nu kurarak genel müzik direktörlüğünü üstlendi. Koro 29 Ağustos 2015 tarihinde ilk konserini vermiş, Ankara'da Bilkent Odeon Konser Salonu'nda gerçekleşen bu konserde bestecinin Nazım Hikmet Oratoryosu'nu seslendirmiştir.
2008'de Avrupa Birliği tarafından "Kültür Elçisi" unvanıyla görevlendirildi.
2023'te Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. yılı için, şair Ayten Mutlunun "Ver Elini" şiiri üzerine "100. Yıl Marşı" adlı marşı besteledi. Eserin ilk seslendirilmesi 23 Nisan 2023 tarihinde, Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlamaları sırasında İzmirde verdiği konserde gerçekleşti.
Ödülleri
1991: Avrupa Birliği Piyano Yarışması
1994: Genç Konser Solistleri Yarışması Avrupa Birinciliği
1995: Genç Konser Solistleri Yarışması Dünya Birinciliği
1995: Radio France/Beracasa Vakfi Ödülü
1995: Paul A. Fish Vakfı Ödülü
1995: Boston Metamorphosen Orkestrası Solist Ödülü
1995: Maurice Clairmont Vakfı Ödülü
1998: Telerama Ödülü (2001)
1998: RTL Televizyonu Ödülü
2000: Le Monde de la Musique Ödülü
2000: Diapason dOr (Altın Plak Ödülü)
2000: Classica Ödülü
2000: Le Monde Ödülü
2001: Avusturya Radyo-TV Ödülü
2001: Deutsche Phono Akademie ECHO Ödülü
2010: Yılın Bestecisi Ödülü, Andante Klasik Müzik Ödülleri
2010: Yılın Piyanisti Ödülü, Andante Klasik Müzik Ödülleri
2013: Almanyanın önemli klasik müzik etkinliklerinden Rheingau Müzik Festivalinin ödülünü
2013: Echo Müzik Ödülü
2015: Fransa Cumhuriyet Laiklik Komitesi tarafından Uluslararası Laiklik Ödülü
2016: Uluslararası Beethoven İnsan Hakları, Barış, Özgürlük, Yoksullukla Mücadele ve İçselleme Ödülü