MPLA

MPLA ( Angola'nın Bağımsızlığı için Halk Hareketi - İşçi Partisi), Angola'yı 1975 yılındaki bağımsızlığından sonra yöneten siyasi partidir. 1961-1975 yılları arasında bağımsızlık için Portekiz ile savaşmış, 1975-2002 yılları arasında ise çıkan iç savaşta UNITA ve FNLA ile savaşmış ve zafer kazanmıştır.
Tarihçe
Aralık 1956'da Angola Komünist Partisi (PCA) Angola'daki Afrikalıların Birleşik Mücadele Partisi (PLUA) ile birleşerek MPLAyı oluşturur. PCAnın Başkanı Viriato de Cruz yeni partinin genel sekreteri olur. Yeni partiyle diğer bazı örgütler de birleşecektir. Angolanın Ulusal Bağımsızlığı Hareketi (MINA) ve Angolanın Bağımsızlığı için Demokratik Cephe (FDLA) bunlardan bazılarıdır. MPLAnın esas destek aldığı yerler etnik Mbunduların bulunduğu bölge ile başkent Luandadaki aydınlar olarak sayılabilir. MPLA Avrupa ve Varşova Paktı komünist partileriyle sıkı ilişki içindeydi. MPLAnın silahlı kanadı Angolanın Bağımsızlığı için Silahlı Kuvvetlerdir (FAPLA). FAPLA örgütü bağımsızlıktan sonra ülkenin ordusunu oluşturacaktır. MPLA, 1960 yılında Gine-Bissaudaki kardeş parti PAIGC ile Portekiz emperyalizmine karşı ortak mücadele kararı alır. İzleyen yıllarda Portekiz sömürgeciliğine karşı oluşturulan koalisyona Mozambikten Marksist-Leninist FRELIMO partisi, Sao Tome ve Principe Adasından ise CLSTP katılır. Portekizin başkenti Lizbonda 1974 yılında gerçekleşen Karanfil Devrimi sonucunda yeni yönetim Angoladaki Portekiz askeri varlığını geri çekeceğini ve yönetimi ise üç bağımsızlık yanlısı Angola siyasi partisinin koalisyonuna bırakacağını açıklar. Üç partinin koalisyonu Portekizin adadaki silahlı varlığı sona erince çökecek ve ülke iç savaşa sürüklenecektir. Savaşın taraflarından muhafazakar FNLA ve UNITA örgütleri, ırkçı Güney Afrika, Mobutu Sese Seko diktatörlüğüyle yönetilen Zaire, ABD ve en büyük tehlike olarak Sovyet yayılmacılığını gören Çin tarafından mali ve askeri olarak desteklenmekteydi. MPLA ise Sovyetler Birliği'nden sadece lojistik destek alırken, askeri yardımı sosyalist Kübadan alacaktır. Binlerce askerini enternasyonalist görev için Angolaya gönderen Fidel Castro yönetimi Güney Afrika Ordusunu yenerek özellikle beyazların Afrikada yenilmez olduğuna dair efsaneyi yıkacak ve siyahların kendilerine olan güvenlerinin yerine gelmesini sağlayacaktır. Durumun MPLA lehine değişmesinden ötürü ABD, UNITAya verdiği yardımı keserek yeni bir Vietnam Savaşının yaratılmasına engel olmak istemiştir. MPLA ise Portekizlerin Luandadan ayrıldıkları gün olan 11 Kasım 1975 tarihinde Angolanın bağımsızlığını ilan edecek ve gerilla-şair Agostinho Neto ülkenin ilk cumhurbaşkanı olacaktır. 1979 yılında yeni cumhurbaşkanı José Eduardo dos Santos olacaktır. MPLA ise parti olarak marksizm-leninizm ideolojisini benimseyecektir. Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı ülkeleriyle sıkı ittifak halinde olan parti, sosyalist ekonomiyi benimseyecektir. Bağımsızlıktan sonra Küba birlikleri ülkede kalmış ve UNITAya karşı savaşta destek sağlamıştır. İç savaş değişen yoğunluklarda 2002 yılına kadar sürmüştür. 2002de UNITA lideri Jonas Savimbi öldürülecektir. İki parti ateşkese ikna olmuş ve UNITAnın silah bırakarak siyasi bir parti olarak faaliyet göstermesine karar verilmiştir. 1992 yılındaki seçimlerde MPLA %53.74 oy almış ve parlamentodaki 227 koltuktan 129unu kazanmıştır. Sonraki seçim iç savaş yüzünden 2008 yılında yapılabilmiş ve MPLA %81.64 oy alarak parlamentodaki 220 koltuktan 191ini kazanmıştır. MPLA halihazırda marksizm-leninizmi savunmamakta ve kendisini sosyal demokrat olarak tanımlamaktadır. Aynı zamanda Sosyalist Enternasyonal üyesidir.
Seçim Tarihi
1992 seçimlerinde MPLA oyların %53,74 ünü ve parlamentodaki 229 sandalyeden 127sini elde etti; ancak sekiz muhalefet partisi hile yapıldığını öne sürerek sonuçları boykot etti. İç savaştan dolayı 2008e kadar ertelenen bir sonraki seçimlerde MPLA oyların %81,64 ünü ve 220 sandalyenin 191ini kazandı. 2012 seçimlerinde oyların %71,84ünü kazanarak 220 sandalyenin 175ini elde etti. 2010 anayasasına göre bu durumda MPLA aday listesinin başı olan José Eduardo dos Santos Devlet Başkanı sıfatını kazanmış oldu. Seçimin dikkate değer bir özelliği 2008 deki %12,4ten %37,2ye yükselen oy vermeyenler oranıydı. Geçersiz ve boş oylar toplama dahil edilirse kayıtlı seçmenlerden herhangi bir partiye oy verenlerin oranı %60, MPLAya oy verenlerin oranı %40 olmaktadır.
İnsan Hakları Sicili
Angoladaki MPLA hükumeti Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü nün de dahil olduğu uluslararası kuruluşlarca keyfi tutuklamalar, gözaltılar ve işkence yapmakla suçlanmıştır. Bu iddialara karşı Angolanın küresel imajını iyileştirmeye yardımcı olması için hükumet Samuels International Associates Inc. Şirketiyle anlaşmıştır.
Parti Örgütleri
Günümüzde MPLA-PTnin ana kitle örgütleri arasında Angolalı Kadınlar Örgütü, Angola İşçileri Ulusal Birliği, Agostinho Neto Öncü Örgütü ve MPLA Gençliği bulunmaktadır.
Dış destek
MPLA, bağımsızlık savaşı ve iç savaş süresince başta Küba olmak üzere birçok ülkeden yardım almıştır: Cezayir, Bulgaristan, Yeşil Burun Adaları, Çekoslovakya, Kongo, Gine-Bissau, Fas, Mozambik, Nijerya, Kuzey Kore, Romanya, São Tomé ve Príncipe, Sovyetler Birliği, Sudan, Tanzanya, Vietnam ve Yugoslavya. Çin ise sosyalist bir ülke olmasına rağmen Sovyetler Birliğini asıl düşman gördüğü için, ABD ve Güney Afrika yönetimi tarafından desteklenen UNITA ve anti-komünist FNLAya destek vermiştir.