turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Alapınar, Tortum

Alapınar, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Alapınar köyünü eski adı Poçens'tir. Nitekim bu yer adı 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Poçens () olarak geçer. Bu yer adı Poçenisi'den () değişime uğramıştır. Bu yer adı, Gürcü dilinde mısır püskülü, bitki kökü, bitki sapı gibi değişik anlamlara gelen "poçi" () kelimesinden türemiş olabilir.
Poçenisi veya Poçens köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bir kayadaki mağaralar ve ortadan kalkmış olan kilise de buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Poçens köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağına bağlı Tortum nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, 7'si Müslüman olmuş ve 59'u Hristiyan kalmış 66 haneden oluşuyordu. Köyün nüfusunun zaman içinde azaldığı 1835 tarihli nüfus defterinden anlaşılmaktadır. Bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı olan köydeki 21 hanede 80 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Poçens köyünün nüfusunun yaklaşık 160 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Poçens, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 265 kişiden oluşuyordu. Poçens veya Poçentsi Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Alabalık olarak değiştirilmiştir. 1959 yılında ise köye Alapınar adı verilmiştir. Nitekim genel nüfus sayımlarında köy 1955 yılında Alabalık, 1960 yılında Alapınar adıyla geçer. 1965 genel nüfus sayımına göre Alapınar köyünde 370 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 29 kişi okuma yazma biliyordu.
Alapınar köyünün karşı tarafında, ulaşılması çok zor olan kayada mağaralar bulunmaktadır. Buradaki derenin üst kısımlarında da benzer mağaralar vardır. Köylülerin verdiği bilgiye göre Poçenste bir kilise bulunuyordu. Ancak bu yapıdan geriye bir şey kalmamıştır.
Coğrafya
Alapınar köyü Erzurum il merkezine 69 km, Tortum ilçe merkezine 19 km uzaklıktadır.
Nüfus
Arılı, Tortum

Arılı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Arılı köyünün eski adı Mihrekom veya Mihregomi'dir. Nitekim bu yer adı 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Mihre Kom / Mihre Gom (ە ) şeklinde geçer. Bu yer adının ikinci kelimesi olan "kom / gom" () Gürcü dilinde ahır anlamındaki "gomi"den () geliyor olabilir.
Miğrekomi olarak da bilinen Mihrekom köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Mihrekom köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağına bağlı Tortum nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 83 haneden oluşuyordu. Bu yerleşimin adı 1835 Osmanlı nüfus sayımında geçmemektedir.
Mihrekom, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 178 kişiden oluşuyordu. Mihrekom veya Miğrekom Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Arılı olarak değiştirilmiştir. Nitekim 1955 genel nüfus sayımında köy Arılı adıyla geçer. 1965 genel nüfus sayımına göre Arılı köyünde 273 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 7 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Nüfus
2011 yılı nüfus verilerine göre mahallede 155 kişi yaşamaktadır.
Ballı, Tortum

Ballı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Ballı köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Moğus veya Miğos olarak geçer. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Miğos () şeklinde kaydedilmiştir. Bu yer adının özgün biçimi Ermenice Meğuts (Մեղուս) olup "kovanlı" anlamına gelir.
Meğus köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün 1,2 kilometre batısında tespit edilmiş olan kilise kalıntıları buranın eski bir yerleşim alanı olduğun göstermektedir.
Meğus köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı bir köydü. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 17 hanede 70 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Meğus köyünün topal nüfusunun yaklaşık 140 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Meğus köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Miğos () şeklinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Moğos" şeklinde kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 180 kişiden oluşuyordu. Meğus veya Moğos Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Ballı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ballı köyünde 213 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 68 kişi okuma yazma biliyordu.
Ballı köyünün 1,2 kilometre batısında tespit edilmiş olan kilise kalıntıları tek nefli bir yapıya aittir. Yarı dairesel apsisi bulunan kilise, kaba yonu taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Kilise kalıntısının etrafında haç figürlü taşlar bulunmaktadır.
Coğrafya
Ballı köyü Erzurum il merkezine 77 km, Tortum ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.
Nüfus
Cihanlı, Tortum

Cihanlı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Cihanlı köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Meksur ve Meksor olarak geçer. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Meksor () olarak kaydedilmiştir. Bununla birlikte bu yer adı kaynaklarda Maskur, Margsor ve Markisor şeklinde de yazılmıştır.
Meksor köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki megalit yapı ve kilise kalıntıları ile sığınak olarak kullanıldığı tahmin edilen mağaralar, buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Meksor köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı bir köydü. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 33 hanede 120 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Meksor köyünün topal nüfusunun yaklaşık 240 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Meksor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Meksor/Meksur () şeklinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Meksur" şeklinde kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 542 kişiden oluşuyordu. Kuvans veya Koğans Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Peynirli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Cihanlı köyünde 702 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 179 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Cihanlı köyü Erzurum il merkezine 85 km, Tortum ilçesine 32 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çakıllı, Tortum

Çakıllı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Çakıllı köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Vartaşen, Varçin ve Varçen olarak geçer. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterinde Vartaşen ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Varçin () şeklinde yazılmıştır. Bu yer adının Gürcü ve Ermeni dillerinde gül anlamına gelen "vard-i" ( / վարդ) ile köy anlamına gelen "şen-i" ( / շեն) kelimelerinden türemiş olduğu ve "gül köy" anlamına geldiği tahmin edilmektedir.
Vartaşen köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen ve ortadan kalkmış olan kilise, burada eskiden Hristiyan nüfusun yaşadığına işaret etmektedir.
Vartaşen köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağının Ahçirik nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 36 haneden oluşuyordu. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise bu yerleşim Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlıydı. Bu tarihte nüfusu iyice azalmış ve 12 haneye düşmüştü. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği köyde 60 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Vartaşen köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 120 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Vartaşen köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Varçin () şeklinde geçer. Bu yerleşim bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Varçen" şeklinde kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 172 kişiden oluşuyordu. Vartaşen veya Varçin Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Çakıllı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çakıllı köyünde 275 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 54 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Çakıllı köyü Erzurum il merkezine 86 km, Tortum ilçe merekezine 34 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çardaklı, Tortum

Çardaklı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Çardaklı köyünün eski adı Çinaçor veya Çineçor'dur. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı tahrir defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çinaçor / Çineçor (ە) şeklinde geçer. Bu yer adı Ermenice balık (Ձկնա) ve su (ջուր) anlamına gelen kelimelerden oluşur. Türkçeye balıklı dere olarak çevrilebilir.
Çinaçor köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağının Liskav nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 15 haneden oluşuyordu. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise Çinaçor, Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlıydı. Bu tarihte nüfusu azalmış ve 10 haneye düşmüştü. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği köyde 29 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Çinaçor köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 58 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Çinçor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çinaçor / Çineçor (ە) şeklinde geçer. Bu yerleşim bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Çineçar" şeklinde kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 126 kişiden oluşuyordu. Çineçor veya Çinaçor Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Çardaklı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çardaklı köyünde 233 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 4 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Çaraklı köyü Erzurum il merkezine 76 km, Tortum ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çataldere, Tortum

Çataldere, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Çataldere köyünün eski adı Korker'dir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Korker () olarak geçer. Türkçe kaynaklarda geç dönemde Körker ve Korkir şeklinde de yazılmıştır.
Korker köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Korker 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında Körker olarak kaydedilmiş olan köy, Kisha nahiyesine bağlanmıştı ve nüfusu 197 kişiden oluşuyordu. Korker veya Körker Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Çataldere olarak değiştirilmiştir. Çataldere köyünde 1965 genel nüfus sayımında 180 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 24 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Çataldere köyü Erzurum il merkezine 106 km, Tortum ilçe merkezine 64 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çaylıca, Tortum

Çaylıca, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Çaylıca köyünün eski adı Gormeri'dir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Gormeri / Kormiri () olarak geçer. Bu yer adı geç dönemde Türkçe kaynaklarda Körmeri şeklinde yazılmıştır.
Gormeri köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin 1835 yılındaki nüfus tespiti sırasında köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlıydı. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte Gormeri köyündeki 23 hanede 70 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 140 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Gormeri köyü, 1928 tarihli Osmanlıca nüfus defterinde Kormiri / Kormeri () şeklinde kaydedilmiştir. Bu tarihte bu yerleşim, Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. Gormeri köyü, 1940 gelen nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 300 kişiden oluşuyordu. Gormeri veya Körmeri Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Çaylıca olarak değiştirilmiştir. Çaylıca köyünde 1965 genel nüfus sayımında 578 kişi yaşıyor ve 165 kişi okuma yazma biliyordu.
Genel Bilgiler
Mahallenin iklimi, karasal iklimin etki alanı içerisindedir. Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Mahallede ilköğretim okulu bulunsa da çoğunlukla taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Mahallede içme suyu şebekesi ve kanalizasyon şebekesi vardır.
Nüfus
Demirciler, Tortum

Demirciler, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Demirciler köyünün Türkçe kaynaklardaki eski adı Egerek veya Ekrek'tir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Egerek / Ekrek () olarak geçer. Egerek veya Ekrek adının Gürcüce Agaraki'den () değişime uğradığı tahmin edilmektedir. Agaraki ise Eski Gürcücede tarla, köy anlamına gelir.
Ekrek veya Egerek köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen ve tamamen yıkılmış olan kilise de buranın eski bir yerleşim olduğuna işaret etmektedir.
Egerek köyü 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Egerek Oltu sancağının Anzav nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, 41'i Hristiyan ve 7'si Müslüman olmak üzere 48 haneden oluşuyordu. Köydeki varlığı bilinen ve tamamen yıkılmış olan kilise bu dönemden kalmış olmalıdır. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Ekrek 30 haneden oluşuyordu ve köyde 75 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 150 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Ekrek köyü 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 376 kişiden oluşuyordu Ekrek "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Demirciler olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Demirciler köyünde 589 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 143 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 64 km, Tortum ilçesine 12 km uzaklıktadır.
Nüfus
Çivilikaya, Tortum

Çivilikaya, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Çivilikaya, bu yerleşimin bilinen en eski adıdır. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çivili Kaya ( ) olarak geçer.
Çivilikaya köyünün bulunduğu Tao bölgesi orta çağda Gürcistan'ın bir parçasıydı. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ancak bu yerleşimin adı bu yüzyılın sonlarındaki Osmanlı mufassal defterlerinde geçmemektedir.
Çivilikaya köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Çivili Kaya" adıyla Mamirvan sancağının köylerinden biriydi. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu deftere göre bu yerleşim 13 haneden oluşuyor ve köyde 35 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Çivili Kaya'nın toplam nüfusunun yaklaşık 70 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Çivilikaya, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idare konuma sahipti ve nüfusu 157 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Çivilikaya köyünün nüfusu 287 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde 78 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Çivilikaya köyü Erzurum il merkezine 76 km, Tortum ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
Nüfus
Derekapı, Tortum

Derekapı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir. Erzurum büyükşehir belediyesi il sınırlarına genişlemeden önce köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Derekapı'nın eski adı Kartshis Kari'dir. Gürcüce bir yer adı olan Kartshis Kari ( ), "Kartsha Kapısı" anlamına gelir. Nitekim Kartsha köyüne açılan vadi üzerinde yer alması nedeniyle bu şekilde adlandırılmıştır. Kartshis Kari sonradan Türkçede Kisha Kapusu'na (ە ) dönüşmüştür.
Kartshis Kari, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Kartshis Kari köyünde 35 hanede 140 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 280 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Kartsha adı Ermenicenin etkisiyle Türkçede Kisha'ya dönüşmüştür. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde yazım hatası olmakla birlikte Köyün adı "Kisha Kapusu" (ە ) olarak geçer. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kishakapu" biçiminde yazılmış olan köyün nüfusu 422 kişiden oluşuyordu. Bu sırada Kishakapu Tortum kazasının Kisha nahiyesinin 15 köyünden biriydi. Kartshis Kari veya Kishakapı Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Derekapı olarak değiştirilmiştir. Köyün Gürcüce adındaki "kapı" (kari) kelimesi yeni adında da korunmuştur. Derekapı nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 585 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 122 kişi okuma yazma biliyordu.
Derekapı köyünde ne zaman inşa edildiği bilinmeyen tek nefli köy kilisesinden geriye bir şey kalmamıştır. küçük kalıntı şeklindeki kilisenin ilerisinde dağda mağara görünmekte taş duvarı olan mağaranın geçmişte şarap mahseni olarak kullanıldığı düşünülüyor
Coğrafya
Derekapı, Uzundere İlçesine 14 km Artvin Yusufeli ilçesine 43 km Oltu İlçesine 56 km Erzurum kentine 73 km, Tortum kasabasına 18 km uzaklıktadır.
Nüfus
GSM operatör bulunmaktadır
Derinpınar, Tortum

Derinpınar, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Derinpınar köyünün eski adı Ahbirik veya Ahpirik'tir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Ahbirik şeklinde yazılmıştır.
Eski bir yerleşim olan Ahpirik, tarihsel Gürcistan'ın bir bölgesi olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kale de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Ahpirik köyü, 17. yüzyılda Tortum sancağının Ahçirik nahiyesinin 15 köyünden biriydi. Nüfusu 75 Hristiyan haneden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında ise, 15 hanede 60 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 120 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Ahpirik köyü, 1935 genel nüfus aşımında Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Kisha nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 34 kişiden oluşuyordu. Ahpirik Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Pınarlı, 1959 yılında 7267 sayılı kanunla da Derinpınar olarak değiştirilmiştir. Derinpınar köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 484 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 129 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 80 km, Tortum ilçesine 28 km uzaklıktadır.
Nüfus
Dikmen, Tortum

Dikmen, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir (eski köy).
Tarihçe
Dikmen köyünün eski adı Surbahan veya Surbehan'dır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde bu adla geçer. Surbehan adı, Ermenice Surb Ohan'dan (Սուրբ Օհան) değişime uğramıştır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de bu yerleşim Surbehan () şeklinde kaydedilmiştir.
Surbahan köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyde yıkılmış olan Surbehan Kilisesi, burada daha önce Hristiyan bir nüfusun yaşadığını göstermektedir.
Surbehan köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Tortum sancağının Hahuli (Haho) nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyü nüfusu 12 Hristiyan haneden oluşuyordu. Surbahan köyü, geçen zaman içinde nüfus açısından daha büyük bir köye dönüşmüştür. Köy 1835 Osmanlı nüfus defterine göre 101 haneden oluşuyordu. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sayımda köyde 297 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 594 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Surbehan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Sürbehan" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı kazanın Kisha nahiyesine bağlanmıştı ve bu tarihte nüfusu 720 kişiden oluşuyordu. Surbahan veya Sürbehan Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Dikmen olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dikmen köyünde 833 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 166 kişi okuma yazma biliyordu.
Günümüze yıkık halde ulaşmış olan Subehan Kilisesi kubbeli ve serbest haç planlı bir yapıdır.
Coğrafya
Dikmen köyü Erzurum kentine 100 km, Tortum kasabasına 51 km uzaklıktadır.
Nüfus
Doruklu, Tortum

Doruklu, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir (eski köy).
Tarihçe
Doruklu köyünün eski adı Sohtoroti () veya Sohtorot'tur. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve 1940 genel nüfus sayımında şekilde geçer.
Sohtoroti köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde bir dönem cami olarak da kullanılmış olan eski kilise, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermesi açısından önemlidir.
Sohtoroti köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Tortum sancağının Tortum nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Köyün nüfusu, 53 Hristiyan haneden oluşuyordu.
Sohtoroti köyü sonraki zaman dilimi içinde adeta boşalmış, sadece erkek nüfusunun tespit edildiği 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde 7 erkek nüfusa sahip bir yerleşim halime gelmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 14 kişiden oluştuğu söylenebilir. Sohtoroti köyü, bu tarihte Tortum kazasının nüfus açısından en küçük yerleşimiydi.
Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1917 yılında Sohtoroti'nin Ekeki köyünün 1,5 kilometre güneyin küçük bir köy olduğunu yazmıştır. Sohtoroti, Ekeki köyüne çıkan dar bir vadinin başlangıcında kuruluydu. Köyün tek nefli eski kilisesi olan Sohtoroti Kilisesi bu tarihte cami olarak kullanılıyordu.
Sohtoroti, 1935 genel nüfus sayımında, "Sohturut" adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Nüfusu 163 kişiden oluşuyordu. Sohtoroti veya Sohturut Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Doruklu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Doruklu köyünde 205 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 34 kişi okuma yazma biliyordu.
Günümüze kalıntıları ulaşmış olan köy kilisesi, tek nefli bir yapıydı. Kilisenin duvar süslemeleri olduğu bilinmektedir, ama bu süslemeler günümüze ulaşmamıştır. Bu kilisenin yerinde bugün cami vardır.
Coğrafya
Doruklu, Erzurum kentine 73 km, Tortum kasabasına 21 km uzaklıktadır.
Nüfus