turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Baykuşgiller

Baykuşgiller (Strigidae), tüm baykuşların sınıflandığı Strigiformes takımını oluşturan familyalardan biridir ve tipik baykuş türlerini içerir.
Sınıflandırma
Strigidae familyası İngiliz zoolog William Elford Leach tarafından 1820 yılında British Museum için hazırlanan bir kılavuz ile resmi olarak tanıtıldı.
Jessie Salter ve çalışma arkadaşlarının 2020 yılında yayımladığı bir moleküler filogenetik araştırma Strigidae familyasının iki kardeş klada bölündüğünü ve bazı geleneksel cinslerin polifiletik olduğunu gösterdi. Bu çalışmada, kullanılabilecek DNA'nın bozunmuş olması nedeniyle üç monotipik cinsin ise sınıflandırılması belirsiz kaldı. Bu sonuçlara dayanarak Frank Gill, Pamela Rasmussen ve David Donsker International Ornithological Committee (IOC) adına tuttukları çevrimiçi dünya kuşları listesini güncellediler.
Aşağıda verilen kladogram Salter ve çalışma arkadaşlarının 2020'de yayımladıkları araştırmaya dayanır. Alt familyalar ise Edward Dickinson ve James Van Remsen Jr. tarafından 2013'te tanımlanan alt familyalardır. 2021 yılında yayımlanan bir genetik araştırma Scotopelia cinsinin Ketupa cinsi içine katılabileceğini önerdi.
Günümüzde yaşayan ya da yakın geçmişte soyu tükenmiş 235 tür 23 cins içinde toplanmıştır.:
Cins Uroglaux monotipik
Cins Ninox 37 tür, birinin soyu tükenmiştir
Cins Margarobyas monotipik
Cins Taenioptynx 2 tür, önceden Glaucidium içindeydi
Cins Micrathene monotipik
Cins Xenoglaux monotipik
Cins Aegolius 5 tür birinin soyu tükenmiştir
Cins Athene 9 tür
Cins Surnia monotipik
Cins Glaucidium 29 tür
Cins Otus 58 tür, önceden Mascarenotus içinde sınıflandırılan soyu tükenmiş üç tür dahildir
Cins Ptilopsis 2 tür
Cins Asio 9 tür
Cins Jubula monotipik
Cins Bubo 10 tür
Cins Scotopelia 3 tür
Cins Ketupa 12 tür, önceden Bubo içinde sınıflandırılan 9 tür dahildir
Cins Psiloscops monotipik
Cins Gymnasio monotipik
Cins Megascops 25 tür
Cins Pulsatrix 3 tür
Cins Lophostrix monotipik
Cins Strix 22 tür, önceden Ciccaba içinde sınıflandırılan dört tür dahildir
Yüzey kütle çekimi

Bir gökcisminin (gezegen, yıldız vb) yüzeysel kütleçekimi, yüzeyinde etkili olan kütleçekim ivmesidir. Yüzeysel kütleçekim, söz konusu nesnenin kütle ve çapına bağlıdır. Sıkça Yer'inkine oranla belirtilmektedir.
Kütleçekimi
Kara delikler
Genel görelilik
Kütleçekimsel mikromercekleme

Kütleçekimsel mikromercekleme gezegen saptamak için kullanılan gökbilimsel bir yöntemdir. Genelde, gök bilimciler ışık salan (yıldız) veya ışık kaynağının önünde bulunan nesneleri (gaz ve toz bulutu) saptarlar. Ancak bu nesneler, gökadaların toplam kütlelerinin çok küçük bir oranına eşdeğerdir. Mikromercekleme yöntemi, çok az veya hiç ışık salmayan nesnelerin saptanmasına olanak tanır.
Mikromercekleme
Mikromercekleme
Lujniki Stadyumu

Lujniki Olimpik Kompleksi Grand Sports Arena () veya Lujniki Stadyumu (), Rusya'nın başkenti Moskova'da bulunan, Avrupa'nın en büyük stadyumlarından biridir. Stadyum, Lujniki Olimpik Kompleksi'nin bir parçasını oluşturur.
1983 yılında yenilenerek tekrar açılan stadyum her türlü olimpik turnuvalara açıktır. 2008 UEFA Şampiyonlar Ligi Finaline ev sahipliği yapmıştır. Bu statta günümüzde hala süren bir trafik sorunu vardır. Yaklaşık 20.000 araç her maç günü büyük bir sıkışıklık yaratmaktadır.
Moskova'daki stadyumlar
FK Spartak Moskva
Sovyetler Birliği'ndeki spor mekanları
2018 FIFA Dünya Kupası stadyumları
1956'da tamamlanan altyapı
Banaz, Banaz

Banaz, Uşak ilinin Banaz ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün bulunduğu bölgede yaşam antik dönemlerden beri görülmektedir. Frigya şehirlerinden olan ve Roma/Bizans dönemlerinde de yaşayanların olduğu Panasion'un Banaz köyü sınırları içerisinde olduğu düşünülmektedir. Köyün Kızılkaya mevkiinde Roma dönemine ait kaya mezarları bulunmaktadır.
Osmanlı döneminde nahiye ve kaza olan Banaz'ın merkezi bu köyde yer almaktaydı. 1530 tarihinde nahiye merkezi olan yerleşimde 49 hane bulunmakta olup o dönemde yerleşimde pazar yeri bulunmaktaydı. 1671-1672 yılı gibi Banaz'ı gören Evliya Çelebi seyahatnamesinde 100 haneli yerleşimde pazar yerinin bulunmadığından bahsetmektedir. 18. yüzyılda yerleşim, kaza merkezi konumuna yükselmişti. Ancak 1871 yılından itibaren yerleşim Uşak kazasına bağlı nahiye konumuna düşürülmüştü. 1898-1899 tarihli Hüdavendigar Vilayeti Salnamesinde yerleşim 84 hane ve 420 nüfuslu bir yerleşim olarak kaydedilmiştir. 1912 yılına gelindiğinde nahiye merkezinin İslam köyüne taşınmasıyla Banaz merkezi köy statüsüne indirilmiştir.
Coğrafya
Uşak iline 34 km, Banaz ilçesine 3 km uzaklıktadır. Köyün içerisinden Banaz Çayı geçmektedir.
Nüfus
1. Türkiye Hükûmeti

I. Türkiye Hükumeti veya I. İnönü Hükumeti (30 Ekim 1923 - 6 Mart 1924), Türkiye Cumhuriyeti'nde kurulan ilk hükumettir. I. Türkiye Hükumeti kurulmadan önce de 23 Nisan 1920 - 29 Ekim 1923 arasında başka hükumetler de vardı, ancak 29 Ekim 1923'te cumhuriyet ilan edildi ve bundan ötürü hükumet sıralaması tekrar 1'den başladı.
Arka plan
Kurulan ilk hükumetin ilk başbakanı Cumhuriyet Halk Partisi üyesi İsmet İnönü'ydü. İnönü, Türk Kurtuluş Savaşı'nda başarılı bir general olmasının yanı sıra, Mudanya Mütarekesi ve Lozan Antlaşması görüşmelerinde de yetenekli bir politikacı olduğunu kanıtlamıştı.
Kabine
1935 yılına kadar Türkiye'de soyadları kullanılmamaktaydı, bu durum Soyadı Kanunu'na kadar geçerli olmuştur. Listede yer alan soyadlar, kabine üyelerinin daha sonra aldıkları soyadlardır.
Sonrası
Şeriyye Vekaleti Osmanlı İmparatorluğu'ndan devralınan, Erkan-ı Harbiye-i Umumiye ise Kurtuluş Savaşı sırasında faaliyet gösteren geçici bir bakanlıktı. Her iki bakanlık da 3 Mart 1924 tarihinde kaldırılmış ve İsmet İnönü yeni hükümeti kurmak üzere istifa etmiştir.
Kenar kararması

Kenar kararması, yıldızların görüntülerinde ışık yeğinliğinin merkez dışa doğru azalmasına verilen addır. Kenar kararması iki etkenin sonucunda ortaya çıkar:
Yıldızın yoğunluğu merkezden uzaklaştıkça azaldığından.
Yıldızın sıcaklığı merkezden uzaklaştıkça azaldığından.
Yıldız olayları
Güneş olayları
Ysflight

Ysflight Soji Yamakawa tarafından yapılmış ücretsiz bir uçak-helikopter simulatörüdür.
Grafiksel olarak pek çok uçak simulatoründen geri kalsa da, gerek fizik motoru gerekse kontroller olarak oldukça gerçekçidir.
Oyunun çok gerçekçi olmayışının bir artısı da boyutunun 23-25 mb (megabayt) oluşudur.
Oyunda it dalaşı (dogfight), hava tehdidi savunması, kara tehdit savunması veya kara saldırısı gibi oyun modları mevcutken, sivil havacılık isteğinde olanlara da fırsat vermektedir. Hawaii de sivil uçağın keyfini de çıkarabilirsiniz.
Akrobatik gösteriler de yapabilirsiniz. Aynı zamanda "diamond" (4 uçak) ya da "delta" (6 uçak) formasyonuyla komutanızdaki uçaklarla kol uçuşu yapabilir, onlara verdiğiniz komutlarla saldırmalarını, üsse dönmelerini sağlayabilebilirsiniz. Multiplayer özelliği de bulunan oyunun. Ağdan veya internetten oynayabilirsiniz.
Oyunla birlikte gelen hava araçları
A-4F Skyhawk
A-6 Intruder
A-10 Thunderbolt
AH-1 Cobra
AH-64 Apache
AV8B Harrier
B-2 Spirit
Boeing747
Boeing777
C-130 Hercules
Concorde
E-2C Hawkeye
EA-6B Prowler
Mitsubishi F-1
Mitsubishi F-2
F-4 Phantom
F-4EJ Phantom
F-5 Tiger
F-14 Tomcat
F-15 Eagle
F-15J EAGLE
F-15DJ EAGLE
F-16 Fighting Falcon
Thunderbirds
F-18 Hornet
Blue Angels
F-22 Raptor
F-86 Blue Impulse
F-104 Starfighter
F-117A Nighthawk
Mig-21 Fishbed
KFIR
Mig-23 Flogger
Mig-29 Fulcrum
Mirage 2000
MU-2
Rafale
S-3 Viking
Su-27 Flanker
Mitsubishi T-2
Blue Impulse
T-400
T-4 Blue Impulse
Tornado
Tu-160 Blackjack
U-125
U-125A
UH-60J
UH-60 Blackhawk
V-107
Saab Viggen
YS11 (sadece oyunda)
Bunların yanında çeşitli fan oluşumlarının sitelerinden edinebilinen, map (harita) yahut hava araclarının (helikopter, uçak, roket)eklenmesine izin vermektedir.
Sistem Gereksinimleri
Windows 98/2000/ME/XP
Pentium 300 MHz or faster (500 MHz or faster is recommended).
6 MB of Hard Drive Space
64MB RAM or larger (128MB or larger is recommended).
DirectX 3.0 or later.
Internet Explorer 6.0 or higher (to read documentations)
UV Ceti

Luyten 726-8, Yer'in en yakın komşularından biri olan, çift yıldız dizgesidir (sistem). Bileşenlerinden biri, iyi tanınan UV Ceti (Luyten 726-8 B) parıltılı yıldızdır.
Her ne kadar UV Ceti keşfedilen ilk parıltılı yıldız olmasa da türünün kusursuz örneklerindendir. Öyle ki, sıkça parıltılı yıldızlardan "UV Ceti değişkenleri" diye söz edilir.
Corum, Banaz

Corum, Uşak ilinin Banaz ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Yerleşimden 16. yüzyıl tahrir defterlerinde "Corum pınarı" olarak bahsedilmekte olup, II. Bayezid döneminde 10 hane, 1520 yılında 24 hane bulunan köyde 1570 senesinde 44 hane bulunduğu görülmektedir. 1834, 1836 ve 1838 yılı Tevzi Defterlerinde yerleşim, Banaz nahiyesine bağlı küçük bir köy olarak bahsedilmektedir. 1898-1899 yıllarında 76 hanenin bulunduğu köyde 1907-1908 yıllarında 38 hane bulunmaktadır.
Coğrafya
Uşak il merkezine 48 km, Banaz ilçesine 17 km uzaklıktadır. Köy içerisinden Yayla deresi geçmektedir. Yayla deresinin yukarısında hayvan içme suyu göleti bulunmaktadır.
Nüfus
Ayfer Tunç

Ayfer Tunç (d. 2 Mart 1964, Adapazarı) Türk yazar, editör ve senarist.
Erenköy Kız Lisesi'nin ardından İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun oldu. Üniversite yıllarında çeşitli edebiyat ve kültür dergilerine yazılar yazmaya başladı. Edebiyat üzerine ilk yazılarını 1983 yılından itibaren çeşitli dergilerde yayımladı. 1989 yılında gazeteciliğe başladı. Sokak dergisinde, Güneş ve Yeni Yüzyıl gazetelerinde çalıştı. 1989 yılında "Saklı" başlıklı öyküsüyle Cumhuriyet gazetesinin verdiği Yunus Nadi Öykü Ödülü'nü kazandı. 1999-2004 yılları arasında Yapı Kredi Yayınları'nda yayın yönetmeni olarak çalıştı. 2001 yılında yayımlanan Bir Maniniz Yoksa Annemler Size Gelecek başlıklı yapıtı, 2003 yılında altı Balkan ülkesinin katılımıyla düzenlenen Balkanika Ödülü'nü kazandı ve altı Balkan diline çevrilmesine karar verildi. 2003 yılında Sait Faik'in öykülerinden hareketle yazdığı Havada Bulut başlıklı senaryosu filme çekildi ve TRT'de gösterildi. Aliye ve Binbir Gece dizilerinin senaryo ekibinde yer aldı.
Çamsu, Banaz

Çamsu, Uşak ilinin Banaz ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy sınırlarında bulunan Çamsu höyüğünde Tunç Çağına ait eşyalar bulunmuştur. Günümüz yerleşimi 1675-76 tarihli avarız defterlerinde "Cece" ismiyle Kütahya Sancağı'nın Gediz kazasına bağlı bir köy olarak görülmektedir. Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren de Gediz ilçesine bağlı olan yerleşim 1954 yılında Banaz ilçesine bağlanmıştır. Köy, 1968 yılında günümüzdeki adını almıştır.
Coğrafya
Uşak iline 51 km, Banaz ilçesine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kaptan-ı derya

Kaptan-ı derya ( Kapudan-ı Derya), Osmanlı İmparatorluğu'nda donanma komutanlarına verilen addır.
Kuruluş ve tarihsel gelişme
16. yüzyılın ortalarına kadar beylerbeyi rütbesi, o tarihlerden sonra vezir kaptan-ı deryaların (kaptanpaşa da denir) önemi, Osmanlı İmparatorluğu'nun denizaşırı topraklarının genişlemesiyle ve Akdeniz kıyılarındaki fetihler çoğaldıkça arttı.
Divan-ı Hümayun'a üye olarak katılır, Osmanlı İmparatorluğu'nun "deniz eyaletleri" diye adlandırılan eyaletlerini (Cezayir, Tunus, Trablusgarp, Akdeniz adaları) doğrudan ya da denizci paşalar aracılığıyla denetimleri altında tutarlardı. Başlangıçta Gelibolu'da daha sonraları İstanbul'da Kasımpaşa'da oturan ve semt ile tersanenin güvenliğinden sorumlu olan kaptan-ı deryaların unvanı Tanzimat döneminde kaldırıldı.
İlk Osmanlı deryabeyleri, sancak yöneticiliği de yapıyorlardı. Osmanlı deniz üssü İzmit'ten Gelibolu'ya taşındıktan sonra deryabeyine kaptan-ı derya da denmeye başladı. II. Mehmed döneminde donanma güçlü bir yapıya ve örgüte kavuşurken, kaptan-ı deryanın yetkileri de artırıldı. 1533-34'te, Cezair-i Bahr-i Sefid ile Cezayir-i Garp bir yönetimde birleştirilerek Kaptanpaşa eyaleti oluşturulunca, kaptan-ı deryanın aynı zamanda bu eyaletin yöneticisi olması, eyalet işlerini de atayacağı bir vekille yürütmesi kabul edildi. Ama kaptan-ı deryalığın önem kazanması Barbaros Hayreddin Paşa'nın bu görevi yürütmesi sırasında oldu. 16. yüzyılın sonunda kaptan-ı deryalığa atananların vezirlik rütbesiyle Divan-ı Hümayun'a üye olarak katılmaları uygulaması başlatıldı.
Kaptan-ı derya, Donanma-yı Hümayun'un ve Tersane-i Amire'nin en büyük amiriydi. Denizcilikle bütün atamaları yapma, hüküm yazma ve tuğra çekme yetkisi vardı. Derya Kalemi'ne bağlı zeamet ve tımarların dağıtımını da o yapardı.
Kaptan-ı deryalığa atanan kişi önce sadrazamın katında kürk giyer, sonra törenle Tersane-i Amire'ye gidip göreve başlardı. Bazen denizcilerden de atamalar yapılmakla birlikte, bu göreve çoğunlukla sivil ve asker vezirler getirilirdi. Donanmanın manevrasını, kıyı ve açık deniz karakol hizmetlerini, Tersane-i Amire çalışmalarını planlamak kaptan-ı deryanın asıl görevleriydi. Tersane-i Amire'deki makamında şikayetleri dinleyen kaptan-ı derya, Haliç ve çevresinin güvenliğinden de sorumluydu. Tersane-i Amire alanlarındaki davalara doğrudan bakar, idam cezası da verebilirdi. Bazı davaları da kadıya havale ederdi.
Donanmayla denize açılacağı zaman, İstanbul'dan hareket etmeden önce Tersane-i Amire'de sadrazama teftiş verir, sonra onunla birlikte Topkapı Sarayı'na giderek padişahın katına çıkardı. Bu sırada donanma da saray açıklarında demirleyerek top atışıyla selamlama görevini yerine getirirdi. İstanbul'da olmadığı zamanlarda kaptan-ı deryaya tersane emini vekalet ederdi. En kıdemli yardımcısı tersane kethüdası, donanmadaki yardımcıları da kapudane, patrone ve riyale idi.
Kaptan-ı deryalık 1867'de kaldırılarak Bahriye Nezareti ve Kumanda Meclisi adında iki birim oluşturuldu. 1876'da ve 1878-80 arasında yeniden kurulduysa da, sonunda kaptan-ı deryanın asıl görevlerini bahriye nazırı üstlendi.
Nakş-ı Rüstem

Nakş-ı Rüstem (Farsça: Næqs-e Rostæm), İran'ın Fars eyaletinde bulunan Persepolis'ten 12 km kuzeybatıda bulunan bir arkeolojik sitedir. Fars mitolojisi kahramanı Rüstem'i tasvir ettiği düşünülen, anıt mezarların altlarındaki Sasani oymaları sebebiyle Nakş-ı Rüstem "Rüstem'in Resmi" denilmiştir.
Nakş-ı Rüstem'de, Akameniş krallarına ait yedi adet mezar vardır. Üzerindeki yazılar açık şekilde bir tanesinin I. Darius'a ait olduğunu belirtir. I. Darius'un yanında, üç tanesinin, I. Serhas, I. Artaserhas ve II. Darius'a ait olduğuna inanılır. Persepolis'in arkasında tamamlanmış şekilde bulunan iki mezar da büyük ihtimalle II. Artaserhas'e ve III. Artaserhas'e aittir. Bitmemiş bulunan bir tanesi, en uzun iki sene hükümdarlık yapan Arses'e, ama daha kuvvetli bir ihtimalle Büyük İskender tarafından düşürülen son Akameniş hükümdarı III. Darius'a aittir.
Nakş-ı Rüstem'de mezarlara ilaveten, mezarların alt kısmında, Sasani krallarına ait olan yedi adet devasa kaya oyması bulunur.
LBV 1806-20

LBV 1806-20, Güneş'ten 30.000 ile 49.000 ışık yılı uzaklıkta, Samanyolu'nun merkezine yakın bir yerde bulunan parlak mavi değişen adayı (LBV) muhtemelen ikili yıldızdır. 130 ile 150 arası güneş kütlesine, ve Güneş'in 2 milyon katı kadar değişken aydınlatma gücüne sahip olduğu düşünülmektedir. Bu da onu bilinen en parlak yıldızlardan olan Eta Carinae veya Tabanca Yıldızı ile karşılaştırılabilir duruma getirir.
Narlı, Edremit

Narlı, Balıkesir ilinin Edremit ilçesine bağlı bir mahalledir.
Köy, Kazdağının batı tepelerinde denize bakan kısmında körfezi seyreder.
Tarihçe
Eskiden Biga Sancağının Ayvacık kazasına bağlı olan (Eski tapu kayıtlarında görüldüğü belirtilmiştir.) Mahallenin kuruluş tarihi bilinmemektedir. Ayrıca köy yerleşkesi üzerinde bulunan eski oba türü köy yerleşimlerinden de göçler yaşanmıştır ( tarihi Oba mahallesi kalıntıları dağ yolu yaklaşık 34 km. ve Gosça yerleşkesi yaklaşık 78 km, Çameyrek Saman Pazarı yaklaşık 20 km )
Coğrafya
Balıkesir il merkezine 127, Edremit ilçesine 35 km uzaklıktadır.
Narlı mahallesi, Balıkesir ili ile Çanakkale ili sınırı olan Mıhlı çayının doğusunda bulunan şirin bir yerdir. Ayrıca orman sınıfına da girmektedir. Narlı mahallesinin karşı yamaçlarında komşu köy Doyuran vardır, iki köy yüksek tepelerden adeta birbirlerini selamlamaktadır. Mahallenin doğusunda ve batı yakasında bulunan kanyonlarda oluşan hava sirkilasyonu, atmosferde bulunan oksijeni burada toplamakta, yapılan ölçümlerde dünyada Alplerden sonra, oksijen bakımından ikinci sıradadır. Narlı mahallesi zeytinyağı konusunda güney bahçeleri, bilhassa 0.4 Dizem yağı üretmesi ile meşhurdur (Özelliği Narlı bahçeleri güneye bakan, yüksek rakımlı bahçelerdir. Denizden yüksekliği 200-300 mt.). Bu yağ ilaç niyetinede çeşitli rahatsızlıklara iyi gelmektedir. Ayrıca yeşil salamura zeytin ve sele zeytinleri ile meşhurdur.{not:Bu yörede Erdek'e bağlı bir Narlı mahallesi daha bulunmaktadır].
Nüfus
Üstündev

Üstündevler veya hiperdevler, olağanüstü büyüklüğe sahip, çok nadir görülen yıldızlardır. İzgeleri geniş bir atmosfer varlığını belirtmektedir. Üstündevler en az üstdevler kadar büyük olup kütleleri 100 Güneş kütlesine ulaşabilmektedir.
En parlak yıldızlar olmanın yanı sıra milyonlarca Güneş aydınlatma gücüne sahip olabilirler. Ancak yaşam süreleri 1 ile 3 milyon yıl olarak son derece kısadır. Bu sürenin sonunda genelde süpernova veya hipernovaya dönüşürler.
Alt üstündevler
NML Cygni
S Persei
VV Cephei
VY Canis Majoris
Kırgız Kağanlığı

Kırgız Kağanlığı ( ya da Kırgız hanlığı, 840 yılında Ötüken ve çevresini ele geçirerek merkezi Asya'da kurulan Türk devleti. 840 yılında Uygurlar'ı yıkan Kırgızlar, Uygur topraklarının ele geçirerek, Kırgız Kağanlığını kurdular.
Tarihi
Kırgız Kağanlığı'nın en eski kayıtları Tang Hanedanlığı döneminde yazılmıştır. Kırgızlar bu dönemde güvenilir yazılı kayıtlar tutmadılar.
Kırgız Kağanlığı, Güney Sibirya'daki 6 - 10 yüzyıllar döneminde var olan Barsbek Kagan'a dayanan Yenisei Kırgız'ın devletidir, Tien Shan'a 840'a kadar genişledi. Varlıklarının farklı dönemleri bağımsızlığı kaybetti. Kagan sadece Azho cinsinden temsilciler oldu. 840-925 arasında, Kırgız Kaganat gücünün zirvesindeydi. Bu süre, Akademisyen V. V. Bartold "Kırgız Büyük Güç Kaynakları" olarak adlandırılır.
6.-7. yüzyıllarda, bağımlı tayga halklarıyla Yenisey Kırgızı, vali Eliteber başkanlığındaki Orta Asya devletlerinin çevresel kaderini oluşturdu. VIII. yüzyılın başlarında, ilki Bars-bek olan yerel bekler ve inaller, kağan unvanını alarak kağanlıktan ayrılma ve kendi devletlerini kurma mücadelesine başladılar.
9. yüzyılda, tanrılaştırılmış bir Kagan klanı ile hızla genişleyen agresif bir bozkır imparatorluğu.
840 yılında bu devlet Uygur Kağanlığını yıkarak gücünü Tuva ve Moğolistan'a kadar genişletti. Uygurların kalıntılarını takip eden Yenisey Kırgızları, savaşlarla İrtiş ve Amur'a ulaştı, Doğu Türkistan vahalarını işgal etti. VV Bartold, tarihin bu dönemini "Kırgızların büyük gücü" olarak adlandırmıştır[5].
Yenisey Kırgızlarının batıya askeri-politik genişlemesi, Batı Sibirya'nın güneyindeki bozkır ve orman-bozkır bölgelerine ulaştı. Görünüşe göre Asya'nın kalbinden yeni gelenler, eski Ugrians-Magyarların Urallardan ayrılmasının nedeni oldular. Bu, Chelyabinsk bölgesinin güneyindeki arkeologların bulgularıyla kanıtlanmıştır ("Tyukhtyat" kültürünün mezarları) .
Kırgız Kağanlığı, modern Çin ve Moğolistan topraklarındaki son Türk imparatorluğudur.
M. Ö. 50'de Hiung-nu lideri Çi-çi Yabgu Çin'in kuzeyindeki Dinglingleri yendi. Ayrıca, ülkesinin merkezi olan Ordos'un 4.000 km batısında bulunan Gyangun ülkesini de fethetti. O zamanlar Kırgızlar Borohoro Dağlarında ve Doğu Tengir'deki Manas Nehri vadisinde yaşıyorlardı. Sonuç olarak, Çin tarihçiliğinde Kırgız Kağanlığına "Gyegyesy" adı verilmiştir.
560'lardan 700'lere kadar büyük ölçüde Göktürklere bağlıydılar. Kırgız Kağan Bars Bek, Bilge Kağan'ın kayınbiraderiydi. Oğlu, Bars Bek'in 710'da Kapgan kağana yenilgisinden sonra Kırgızları yönetti. Göktürk çöküşünden sonra Uygurlara boyun eğdiler. Liderleri Bayan Çor Kağan Kırgız liderini öldürdü ve Bilge Tong Erkin (毗伽頓頡斤) adında yeni bir Kırgız kağanı atadı.
BA-6

BA-6 (Rusça Broneavtomobil 6) Sovyetler Birliği tarafından 1933'te geliştirilen ve Kızıl Ordu tarafından kullanılan bir zırhlı arabaydı. T-26'da kullanılan ve üzerinde 45 mmlik top bulunan taret bu arabada da kullanıldı. Araba GAZ-A şasesi üzerine yapıldı. Araçta kullanılan 64 şase Amerikan yapımı Ford AA 42 kamyonun değiştirilmiş haliydi. Bu şase, aracın hareket kabiliyetini yol ve sert toprak zeminle sınırlıyordu. Arka tekerlek çiftlerine palet takılarak aracın hareket kabiliyeti iyileştirilebilir, araç bir yarı-paletliye dönüştürülebilirdi.
BA-6 modeli önceki BA-3 modeline çok benzemekteydi. BA-3'ün gövde arkasında bulunan kapısı BA-6 modelinde bulunmuyordu. BA-3 belli belirsiz kalın zırhı aracın performansını sekteye uğratmaktaydı. BA-6 modelinde zırh inceltildi ve yeni süspansiyon sistemi takılarak aracın hareket kabiliyeti arttırıldı. İleride bu araçların yerini BA-10 modeli alacaktı. Bu serideki arabalar dönemleri içerisindeki en iyi silahlara sahip arabalardı. Bu sayede düşman keşif araçlarını kolaylıkla yok edebilirlerdi. Ancak sahip oldukları ince zırh yüzünden düşmanın ağır Makineli tüfek veya küçük kalibreli topçu ateşiyle kolayca hasar alabiliyordu.
BA-6 modeli Japonya'ya karşı Khalkhyn Göl Harekatı, İspanya İç Savaşı ve II. Dünya Savaşı sırasında, Doğu Cephesi'nin ilk dönemlerinde Alman ordusu Wehrmacht'a karşı kullanıldı.
İlginç olarak Alman ordusu da birkaç adet İspanyol yapımı ve BA-3/6 kopyasını Ruslara karşı kullandı. Savaşın ilerleyen dönemlerinde ağır keşif aracı görevlerini hafif sınıf T-60 ve T-70 tankları aldı.
BA-3

BA-3 (Broneavtomobil 3) Sovyetler Birliği tarafından 1930'lu yıllarda geliştirilen ve Kızıl Ordu tarafından kullanılan bir zırhlı arabaydı. T-26 ve BT-5 hafif tanklarında kullanılan 45 mm toplu taret bu arabada da kullanıldı. Araba GAZ-AAA şasesi üzerine yapıldı. Araçta kullanılan 64 şase Amerikan yapımı Ford AA 42 kamyonun değiştirilmiş haliydi. Bu şase, aracın hareket kabiliyetini yol ve sert toprak zeminle sınırlıyordu. Arka tekerlek çiftlerine palet takılarak aracın hareket kabiliyeti iyileştirilebilir, araç bir yarı-paletliye dönüştürülebilirdi.
BA-3 modeli sonraki BA-6 modeline çok benzemekteydi. BA-3'ün gövdesinin arkasında bulunan kapısı BA-6 modelinde bulunmuyordu. BA-3 belli belirsiz kalın zırhı aracın performansını sekteye uğratmaktaydı. BA-6 modelinde zırh inceltildi ve yeni süspansiyon sistemi takılarak aracın hareket kabiliyeti arttırıldı. İleride bu araçların yerini BA-10 modeli alacaktı. Bu serideki arabalar dönemleri içerisindeki en iyi silahlara sahip arabalardı. Bu sayede düşman keşif araçlarını kolaylıkla yok edebilirlerdi. Ancak sahip oldukları ince zırh yüzünden düşmanın ağır Makineli tüfek veya küçük kalibreli topçu ateşiyle kolayca hasar alabiliyorlardı.
BA-3 modeli Japonya'ya karşı Khalkhyn Gol Harekatı, İspanya İç savaşı ve II. Dünya Savaşı sırasında Doğu Cephesi'nin ilk dönemlerinde Nazi Almanyası ordusu Wehrmacht'a karşı kullanıldı.
İlginç olarak Alman Ordusu da birkaç adet İspanyol yapımı ve BA-3/6 kopyasını Ruslara karşı kullandı. Savaşın ilerleyen dönemlerinde ağır keşif aracı görevlerini hafif sınıf T-60 ve T-70 tankları aldı.
Dev yıldız

Dev yıldız, aynı yüzey sıcaklığına sahip bir anakol (veya cüce) yıldızından önemli ölçüde daha büyük bir yarıçapa ve aydınlatma gücüne sahip olan yıldızdır. Büyük bir boyut mutlaka büyük kütle anlamına gelmez, dev bir yıldızın yoğunluğu bazen çok düşük olabilir. Hertzsprung-Russell diyagramındaki anakolun (Yerkes tayf sınıflandırmasında aydınlatma sınıfı V) tepesinde yer alırlar ve aydınlatma sınıfları II ve IIIe karşılık gelir. Dev ve cüce terimleri, 1905 civarında Ejnar Hertzsprung tarafından benzer sıcaklık veya tayf tipine rağmen oldukça farklı aydınlatma gücüne sahip olan yıldızlar için türetilmiştir.
Dev yıldızlar, Güneş'in birkaç yüz katı kadar yarıçapa ve Güneş'in 10 ila birkaç bin katı arasında aydınlatma gücüne sahiptir. Devlerden daha fazla aydınlatma gücüne sahip olan yıldızlar, üstdevler ve üstündevler olarak adlandırılır.
Sıcak, aydınlık bir anakol yıldızına da dev olarak atıfta bulunulabilir, fakat herhangi bir anakol yıldızı ne kadar büyük ve aydınlık olursa olsun, tam anlamıyla cüce olarak adlandırılır.