turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Yokuşlu, Yusufeli

Yokuşlu, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Yokuşlu köyünün eski adı Nihah'tır (). Bu ad Türkçeye Gürcüce Nihahi'den () girmiştir. Bugünkü Tortum kasabasının eski adı Nihahi idi ve bu iki yerleşim eski kaynaklarda sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır.
Ninahi köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde bulunan Nihahi Kalesi ve yıkılmış olan kilise de bu dönemden kalmıştır. Birleşik Gürcistan Krallığı çöküşünden sonra Tao bölgesine hakim olan Samtshe-Saatabago'nun hükümdarı Mzeçabuki İspir Kalesi'ni Osmanlılara bırakmak zorunda kalınca, Nihahi Kalesi, bu devletin batı sınırındaki en önemli tahkimatı haline gelmişti. Buna rağmen Osmanlılar 1549 tarihli Gürcistan seferiyle kaleyi ve köyü ele geçirmiştir.
Nihahi köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Pertekrek nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyde 65 hane yaşıyordu ve bu nüfusun tamamı Hristiyanlarda oluşuyordu. 1835 yılında ise köy Kiskim sancağına bağlıydı. Nüfusu 27 haneden oluşuyordu. Vergi ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte 17 hanede 38 Müslüman erkek ve 10 hanede 24 Hristiyan erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenirse, Nihahi köyünün toplam nüfusunun 124 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Nihahi, 1928 tarihli köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 nüfusu sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve "Nihah" olarak yazılmış olan köyde 148 kişi yaşıyordu. Zaman içinde Türkçe Nihah, Nihak, Nikah olarak da yazılmış olan Nihahi "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yokuşlu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yokuşlu köyünde 282 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 81 kişi okuma yazma biliyordu.
Nihahi'de iki önemli tarihsel yapının varlığı bilinmektedir. Bunlardan biri olan Çoruh Nehri kıyısındaki Nihahi Kalesi büyük ölçüde bugüne ulaşmıştır. Diğer tarihsel yapı olan Nihahi Kilisesi ise, 2011 yılında yol çalışması gerekçesiyle yıkılmış, kalan tek duvarı da 2016 yılından önce ortadan kaldırılmıştır.
Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 137 km, Yusufeli ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır.
Nüfus
Yüncüler, Yusufeli

Yüncüler, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Yukarı Hungamek ya da Yukarı Hengamek'tir. Yusufeli'nin bir başka köyü olan Dokumacılar'ın eski adı ise, Aşağı Hungamek'tir. Köyün adı 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterinde Hungamek-i Ulya ( ) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Hengamek-i Ulya" ( ) biçiminde yazılmıştır. Yukarı Hungamek adını Çoruh Nehri'nin bir kolu olan Hengamek Deresi'nden alır. Hengamek adı Farsça "hengame"den (gürültü, patırtı) gelir. Farsça'dan Ermeniceye girmiş olan bu kelime, değişime uğrayarak Hengamek ve Hungamek'e dönüşmüştür. Köye bu ad söz konusu derenin hengame içinde akmasından dolayı verilmiş olmalıdır.
Yukarı Hengamek köyü erken ve geç orta çağlarda Gürcü devletleri sınırları içinde bulunuyordu. 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlılar köyü, bu devletlerden biri olan Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi. 1555 ve 1574 tarihli tahrir defterlerinde Yukarı Hungamek ile Aşağı Hungamek birlikte Peterek sancağının köyü olarak kaydedilmiştir. 1574 yılında bu iki köyün nüfusu 28 haneden (148 kişi) oluşuyordu. Nüfusun tamamı Hristiyan olarak yazılmıştı. 1652 yılına gelindiğinde köyün nüfusu Müslümanlaşmıştı. Osmanlı idaresinin gerçekleştirdiği 1835 tarihli nüfus tespitinde, Kiskim sancağına bağlı tek köy olarak kaydedilmiş olan Hungamek'te 168 hanede 385 erkek yazılmıştır. Köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın eklenirse, Hungamek'in nüfusunun 770 kişiden oluştuğu ve hane başına ortalama 4,5 kişinin düştüğü ortaya çıkar. Bu tespitten hareketle köyün aile yapısının kalabalık olmadığı söylenebilir. 1848 yılında ayrı bir köy olarak yazılmış olan Hungamek-i Ulya'da 90 hanede 450 kişi yaşıyordu.
Hengamek-i Ulya, 1928 yılında Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında "Hüngemeğiülya" adıyla kaydedilmiş olan Yukarı Hengamek, bu tarihte Yusufeli'nin merkez nahiyesinde Erzurum vilayetine bağlı bir köydü ve köyde 430 kişi yaşıyordu. Hungamek veya Hengamek adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yüncüler olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı, bir süre daha yeni adıyla birlikte "Yüncüler (Hüngameglülya)" biçiminde resmi kayıtlarda kullanıldı.
Coğrafya
Yüncüler Artvin il merkezine 141 km, Yusufeli ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır.
Nüfus
Zeytincik, Yusufeli

Zeytincik, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Tsklispiri'dir. Gürcüce bir yer adı olan Tsklispiri (), "dere kenarı", "su kıyısı" anlamına gelir. Nitekim Tsklispiri Çoruh Nehri kıyısında yer alan bir yerleşmedir. Bu ad Türkçeye Ziğlispir () olarak girmiştir.
Tsklispiri köyünün eski tarihi hakkında kaynaklarda bilgi yoktur. Köy Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılın ilk yarısında Gürcülerden ele geçirdiği Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlı idaresinin "Ziğlispir" olarak kaydettiği 1835 tarihli nüfus tespitine göre köyde 64 hanede 139 erkek yaşıyordu. Osmanlılar geleneksel olarak sadece erkek nüfusu kaydediyordu. Bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın nüfusu eklemek gerekir. Bunun sonucunda Tsklispiri'de 278 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 4,3 kişinin düştüğü ortaya çıkar. Köydeki ailelerin ortalama nüfusun altında birey sayısından oluştuğu söylenebilir. Bu tarihte Tsklispiri köyü Livane-i Ulya sancağına bağlıydı.
Tsklispiri, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Lazistan sancağının Livana kazsının bir köyüydü. Köyde 49 hanede 155 kişi yaşıyordu. Bu tarihte de Osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ettiğinden dolayı kadın nüfusu da eklenince Tsklispiri'nin nüfusunun toplam 310 kişinin oluştuğu, hane başına ortalama yaklaşık 6,3 kişi düştüğü ortaya çıkar. Bu tarihte köydeki hayvan varlığı olarak 40 inek, 30 öküz, 122 keçi, 100 koyun ve 10 at kaydedilmiştir.
Livana kazsının büyük bölümünün 93 Harbi'inde Rusların eline geçmesinden dolayı Tsklispiri, Kiskim kazasına bağlandı. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Tsklispiri, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının Erkinis nahiyesinin bir köyüydü. 1935 genel nüfusu sayımında "Zığlıspir" olarak kaydedilmiş olan Tsklispiri, Erzurum vilayetinin Yusufeli kazasında Erkinis nahiyesinin bir köyü olarak kaydedilmişti ve köyde 274 kişi yaşıyordu. Hostapor köyü uzun süre Tsklispiri köyünün bir mahallesiyken, 1956 yılında bu köyden ayrılarak ayrı bir köy haline getirilmiştir. Tsklispiri veya Ziğlispir adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Zeytincik olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı, bir süre daha yeni adıyla birlikte "Zeytincik (Zığlıspır)" biçiminde resmi kayıtlarda kullanıldı.
Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 66 km, Yusufeli ilçe merkezine 39 km uzaklıktadır.
Nüfus
Akbucak, Pazar

Akbucak, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Akbucak köyünün eski adı Marmanat'tır. Nitekim 1854 tarihli Kiepert haritasında "Marmanat" olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, "Malmanat / Melmanat" () biçiminde yazılmıştır. Bu tarihte köy Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı.
Akbucak köyü, "Melmanat" adıyla 1935 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 666 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Artvin ve Rize vilayetlerinin yerini Çoruh vilayeti almış, Atina kazasının adı da Pazar olarak değiştirilmişti.
Marmanat veya Melmanat "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Akbucak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Akbucak köyünün nüfusu 763 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 265 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyde 1814 yılında Ahmet Hasan Usta tarafından inşa ettirilmiş ve 1897'de tamamen yıkılmış bir cami bulunmaktaydı.
Coğrafya
Köy, Rize il merkezine 55 km, Pazar ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
Nüfus
Akmescit, Pazar

Akmescit, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Mcacivat'tır. Bir Laz yerleşmesi olan Mcacivat, Türkçe kaynaklara Cacivat biçiminde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Cacivat () olarak geçer. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Mcacivat'ı da Lazcanın konuşulduğu köyler arasında saymıştır.
Antik Çağ krallığı olan Kolheti'de yer alan Mcacivat, Trabzon İmparatorluğu'nun 1461'de ortadan kaldırılmasından sonra Osmanlıların eline geçti. Trabzon Eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı Atina kazasının bir köyü olarak geçer. Köyün nüfusu 24 hanede yaşayan 95 kişiden oluşuyordu. Hane başına yaklaşık 4 kişi düşmesi, köydeki ailelerin kalabalık olmadığını göstermektedir. Tarımla geçinen Cacivat'ta hayvan varlığı olarak sadece 40 inek ve 10 öküz tespit edilmiştir.
Cacivat, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin vilayeti yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. Bu tarihte köyün nüfusu 318 kişiden oluşuyordu. "Yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Akmescit olarak değiştirildi. Bu yerleşmenin 1955 genel nüfus sayımında "Cacivat" adıyla, 1960 genel nüfus sayımında "Akmescit" adıyla Pazar kazasının merkez nahiyesine bağlı köy olarak kaydedilmiş olması da adının bu tarihte değiştirildiğini göstermektedir. Cacivat'ta 1955 yılında 399 kişi, 1960 yılında ise 514 kişi yaşıyordu.<ref>{{Web kaynağı |url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC. pdf |başlık=Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963, s. 465. |erişimtarihi=3 Mayıs 2022 |arşiv-url=https://web.archive. org/web/20200218091504/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC. pdf |arşiv-tarihi=18 Şubat 2020 |ölüurl=hayır }}</ref> Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Akmescit (Cacivat'')" biçiminde bir süre daha resmi kayıtlarda kullanılmıştır.
Coğrafya
Akmescit köyü, Rize iline 39 km, Pazar ilçesine 4 km uzaklıktadır.
Nüfus
Aktaş, Pazar

Aktaş, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1854 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Xonar, 2009 yılında yayınlanan Lazca yer adları sözlüğünde ise Xonari olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Rize il merkezine 44 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus
Aktepe, Pazar

Aktepe, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Etimoloji
Aktepe köyünün eski adı Kitat veya Kitati'dir. Nitekim Nikolay Marr, 1910 yılında bu yerleşimin adını Kitat şeklinde yazmıştır. Gürcü tarihçi İuri Siharulidze ise, Çaneti (Lazeti) yer adları üzerine çalışmasında köyün adını Kitati () olarak vermiş, yaylası için de Çita Kitati ( ) adını kullanmıştır. Lazca bir yer adı olan Kitati, parmak veya meyvesi parmağı andıran üzüm cinsi olan kiti / kita ( / ) kelimesinden türemiş olmalıdır. Lazca üzüm cinsi "Kiti" Gürcü dilinde Tita olarak bilinir. Laz yer adları sözlüğünde köyün adı Çitati () olarak verilmiştir. Lazca "çita/çuta" (/) kelimesi küçük anlamına gelir ve Çita Kitati de "Küçük Kitati" demketdir. Bu yer adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kitat () olarak geçer.
Tarihçe
Türkçeye Kitat olarak girmiş olan Kitati, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 289 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değişmişti. Kitati veya Kitat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aktepe olarak değiştirilmiştir. Aktepe köyünün nüfusu 1965 yılında 404 kişide oluşuyor ve bu nüfus içinde 190 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Aktepe köyü, Rize il merkezine 42 km, Pazar ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
Nüfus
Alçılı, Pazar

Alçılı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Xançkun, 2009 yılında yayınlanan Lazca yer adları sözlüğünde ise Xanç'kuni olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Rize iline 42 km, Pazar ilçesine 5 km uzaklıktadır. Köyde bölge florasına ek olarak Calluna vulgaris yetişmektedir. Köyde Badialva Mevki Mahallesi bulunmaktadır.
Nüfus
Balıkçı, Pazar

Balıkçı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılına tarihlenen Türk kaynağında Zelek olarak geçmektedir. 1836 yılında köydeki mescit camiye dönüştürülmüştür.
Coğrafya
Köy, Rize iline 30 km, Pazar ilçesine 7 km uzaklıktadır. Köyde Dumina Mevki Mahallesi bulunmaktadır.
Nüfus
Başköy, Pazar

Başköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1835 yılına tarihlenen bir belgede Lazca "Papaz Nikola" anlamına gelen Petre Nikolai, 1876 tarihli Trabzon Vilayet Salnamesi'nde Petre, 1928'da yazılmış bir Türk kaynağında ise Başköy olarak geçmektedir. Köyde 1835 yılına tarihlenen bir cami bulunmaktadır.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 50 km, Pazar ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Pazar'ın Hemşin sınırındaki son köyüdür. Güneyinde Levent Köyü (Çoço), güneybatısında Yaltkaya Köyü (Homno), doğusunda Ortayol Köyü (Meleskur), kuzeydoğusunda Şentepe köyü(Hulivat), kuzeyinde Suçatı Köyü (Apso), kuzeybatısında Derinsu köyü (Zanat) ve batısında Sefalı Köyü (Venekdere) bulunmaktadır. Bölgenin en büyük akarsularından olan Hemşin Deresi köyün ortasından geçmektedir. Köyde Tutoğlu Mevki Mahallesi bulunmaktadır.
Nüfus
Boğazlı, Pazar

Boğazlı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Lazcada "Çingene yeri" anlamına Çiketore olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 46 km, Pazar ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. Köyde Bodatzari Deresi bulunmaktadır.
Nüfus
Darılı, Pazar

Darılı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı Aranaş'tır. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Aranaş () olarak geçer. Laz yer adları sözlüğünde ise Aranaşi şeklinde yazılmıştır.
Coğrafya
Darılı köyü Rize il merkezine 41 km, Pazar ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır.
Nüfus
Derebaşı, Pazar

Derebaşı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Sukita, 2009 tarihli Lazca yer adları sözlüğünde "karayemiş ağacı" anlamına gelen Mtzuk'it'a olarak geçmektedir. Köyde Seydioğlu Camisi olarak da bilinen, 1902 yılında yapılmış ve 1976 ve 1986 yıllarında onarımdan geçmiş bir cami bulunmaktadır.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 45 km, Pazar ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
Nüfus
Derinsu, Pazar

Derinsu, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Zağnat, 2009 yılında yayınlanan Lazca yer adları sözlüğünde ise Lazca da "Laz yurdu" anlamına gelen Zanati olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Rize il merkezine 51 km, Pazar ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.
Nüfus
Dernek, Pazar

Dernek, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Lazcada "Kostan köyü" anlamına gelen Kostanivat olarak geçmektedir. Köye Koskenavat da denmektedir.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 44 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus
Güneyköy, Pazar

Güneyköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Lazcada "İbrahim yurdu" anlamına gelen Avramit olarak geçmektedir. Köyde 1803 yılına tarihlenen bir cami bulunmaktadır. Köyde Pazar Lazcasının bu köye özgü farklı bir lehçesi konuşulur.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 34 km, Pazar ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
Nüfus
Hamidiye, Pazar

Hamidiye, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Hamidiye köyünün eski adı, Eski Trabzon'dur. Nitekim 19. yüzyılın ilk yarısında bölgeyi gezmiş olan Fransız diplomat ve doğabilimci Victor Fontanier'nin bir eserinde "Eski-Tarabezond" (Eski Trabzon) olarak geçer. 1854 tarihli Kiepert haritasında ve Gürcüce Sakartvelo gazetesinin 1916 tarihli bir nüshasında da köyün adı "Eski Trabzon" diye yazılmıştır. 2009 tarihli Lazca yer adları sözlüğünde ise, köyden K'utsuma olarak söz edilmiştir.
Fransız diplomat ve doğabilimci Victor Fontanier'nin seyahatnamesinde Eski Trabzon hakkında dikkat çekici tespitler yer alır. 19. yüzyılın ilk yarısında bölgeyi gezmiş olan Fontanier'ye göre, o talihte halkın "Eski Trabzon" diye adlandırdığı yer, Trabzon kentinin kurulduğu bölgeydi. Bu tespitten hareketle Eski Trabzon'un kuruluştaki adının Trabzon olduğu söylenebilir. Fontanier Eski Trabzon denilen yeri, ucu kesik bir piramide benzetmiştir. Bir plato olan Eski Trabzon'un bir kıyısı hafif bir eğimle Karadeniz kıyısına ulaşıyordu. Platonun arkasında koni biçimli bir dağ ve sağ tarafında Fırtına Deresi bulunuyordu. Fontanier, Yunanlı yazar Ksenophon'un Trabzon kentini tarifinin bugünkü Trabzon'un ve yukarısındaki Boztepe'nin konumuna uymadığını, Eski Trabzon denilen platoya uygun düştüğünü belirtmiştir.
Bu tariften Eski Trabzon'un o tarihte bir yerleşim olmadığı sonucuna varılabilir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından topraklarından göç eden Müslüman Gürcüler bu boş alana yerleşmiş olmalıdır. Nitekim 1916 tarihli Sakartvelo gazetesinde "Eski Trabzon" adıyla söz edilen köyde sadece göçle gelen yaklaşık 90 hane Gürcünün yaşadığı, birkaç hane dışında göçmen Gürcülerin Kobuleti'den göç ettiği belirtilmiştir. Gürcülerin yerleşmesinden sonra Eski Trabzon bir köy haline gelmiş, göçün II. Abdülhamid döneminde gerçekleşmiş olmasından dolayı da bu yerleşime "Hamidiye" denmiş olmalıdır. Gazetenin verdiği bilgiye göre, Eski Trabzon köyünde yaşayan Gürcüler asıl olarak kayıkçlık yapıyorlardı. Köydeki kadınlar eski tarz Gürcü el yazısıyla yazdıkları mektupları bu kayıkçıların eliyle Kobuleti'deki akrabalarına ulaştırıyorlardı.
Eski Trabzon köyü 1928 tarihli Osmanlıca köyü listesinde "Hamidiye" (ە) olarak geçer. Bu tarihte Hamidiye Rize vilayetine bağlı Atina kazasının köylerinden biriydi. 1933 yılında Rize ve Artvin vilayetlerinin yerini Çoruh vilayeti almış, Atina kazasının adı Pazar olarak değişmişti. Nitekim 1935 genel nüfus sayımında Hamidiye köyü bu vilayetin Pazar ilçesine bağlıydı ve nüfusu 276 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımı sırasında ise Hamidiye köyünde 476 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 152 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Hamidiye köyü Rize il merkezine 45 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus
Handağı

Handağı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Dadivat'tır. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Dadivat () olarak geçer. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Dadivat da bu köylerden biriydi.
Dadivat, Trabzon İmparatorluğu'nun 1461'de ortadan kaldırılmasından sonra Osmanlıların eline geçti. Trabzon Eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı Atina kazasının bir köyü olarak geçer. Köyün nüfusu 15 hanede yaşayan 45 kişi olarak kaydedilmiştir. Ancak bu tarihte, sadece erkek nüfusu tespit edilmiş olabilir. Bunun üzerine erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 90 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu durumda hane başına 6 kişinin düşmesi, salnamede sadece erkek nüfusunun tespit edilmiş olduğu yaklaşımını desteklemektedir. Tarımla geçinen Dadivat'ta hayvan varlığı olarak 44 koyun, 62 keçi, 45 inek ve 4 öküz tespit edilmiştir.
Dadivat, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Dağdivat" olarak yazılmış olan yerleşme, Artvin ve Rize vilayetleri yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. Bu tarihte köyün nüfusu 213 kişiden oluşuyordu. Bu yerleşme, 1955 genel nüfus sayımında "Dadivat" adıyla, 1960 genel nüfus sayımında ise "Handağı" adıyla Pazar kazasının merkez nahiyesine bağlı köy olarak kaydedilmiştir. "Yabancı kökten geldiği" için köyün adının 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Handağı olarak değiştirilmiş olduğu, bu kayıtlardan da anlaşılmaktadır.<ref>{{Web kaynağı |url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC. pdf |başlık=Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963, s. 466. |erişimtarihi=18 Mayıs 2022 |arşiv-url=https://web.archive. org/web/20200218091504/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC. pdf |arşiv-tarihi=18 Şubat 2020 |ölüurl=hayır }}</ref> Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Handağı (Dadivat'')" biçiminde bir süre daha resmi kayıtlarda kullanılmıştır.
Coğrafya
Handağı köyü, Rize il merkezine 52 km, Pazar ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Köyde Kesimal Mevki, Aygüneş-Yıldız-Altun Mevki, Babuçoğlu-Devrişoğlu Mevki ve Hukanoğlu Mevki Mahalleleri bulunmaktadır.
Nüfus
Hasköy, Pazar

Hasköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Noxlabsu, 2009 yılında yayınlanan Lazca yer adları sözlüğünde (SVACOXO Laz Yer Adları Sözlüğü - İsmail Avcı Bucaklişi, İrfan Aleksiva) ise Noxlapsu olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 49 km, Pazar ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
Nüfus
Hisarlı, Pazar

Hisarlı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1913 yılına tarihlenen Alman kaynağında Lazcada "Kosto yurdu" anlamına gelen Koksovat, 1958 tarihli Türk kaynağında Koskovat olarak geçmektedir. Eskiden Sivrikale köyüne bağlı bir mahalle olan Hisarlı, 15 Kasım 1958 tarihinde köy statüsüne kavuşmuştur.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 33 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus
Meşhur Kişiler
Yavuz Bahadıroğlu (esas ismi: Niyazi Birinci); tarih araştırmacısı, yazar, gazeteci.
Irmakyeniköy

Irmakyeniköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür. Köy lazca'da "Çereçivat" anlamına gelmektedir.
Tarihçe
Köy, 1986 yılında Irmakköy'den ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 45 km, Pazar ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
Nüfus
Köyün nüfüsü yazları artmaktadır
Kayağantaş, Pazar

Kayağantaş, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 2009 yılına tarihlenen Lazca yer adları sözlüğünde Sitori olarak geçmektedir. Daha önceleri Hako köyüne bağlı Sitor mahallesi iken, 16 Ağustos 1957'de Kayağantaş adıyla köy statüsü kazandı.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 52 km, Pazar ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.
Nüfus
Kesikköprü, Pazar

Kesikköprü, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Xudisa (Yunanca) olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Rize iline 43 km, Pazar ilçesine 6 km uzaklıktadır. Köyde Pozoni Deresi ve Arakani Tepesi bulunmaktadır.
Nüfus
Kuzayca, Pazar

Kuzayca, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Lazcada "Sürmeneliler" anlamına gelen Surminat olarak geçmektedir. 1834 yılında köyün mescidi camiye dönüştürülmüştür.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 25 km, Pazar ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Köyde Tapsihon Yol Üstü Ve Köyiçi Mevki, Omohale ve Piyastoni Mevki Mahalleleri bulunmaktadır.
Nüfus
Merdivenli, Pazar

Merdivenli, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Lazcada "tilkili" anlamına gelen Melyat olarak geçmektedir. Köy, Laz ve Hemşinlilerin yaşadığı bölgeleri ayıran Melyat Deresi'ne adını vermiştir. Köydeki caminin 1800 yılında inşa edildiği tahmin edilmektedir.
Coğrafya
Köy, Rize iline 28 km, Pazar ilçesine 9 km uzaklıktadır.
Nüfus