Papağan

Papağanlar, Psittaciformes takımını oluşturan kıvrık gagalı, etli ve kalın dilli, parlak tüylü, sıcak yerlerde yaşayan kuşlardır. Ayrıca bu kuşların bazı türleri söylediğiniz bazı şeyleri tekrar edebilirler.
Anatomileri
Ayakları kısa ve ikisi önde, ikisi arkada olmak üzere dört parmağa sahiptir. Ön parmakların dipleri kısa bir zarla birbirine bağlıdır. Arkaya yönelik birinci ve dördüncü parmak geriden kavrar ve gaganın yardımı ile çeviklikle tırmanabilir. Tırmanma anında gagalarını üçüncü bir ayak gibi kullanma özelliklerinden dolayı en iyi tırmanıcı kuşlar olarak kabul edilirler.
Kalın ve kıvrık üst gaga hareketlidir. Alt gaga ise yiyecekleri kırmada tabla vazifesi görür. Dil, kalın ve etlidir. Aynı zamanda dokunma organı görevini de yapar. Dilleri kısa ve serttir. Gaga ve dilleri sayesinde ayçekirdeği gibi kabuklu yemişleri soyup yiyebilirler.
Papağanların kanatları nispeten kısadır. Bununla beraber, Yeni Zelanda papağanı hariç hepsi iyi uçucudur. Genelde çift veya grup halinde çığlık çığlığa uçarlar. Avustralya'da yaşayan Kakadular, binlerce fertten meydana gelen sürüler halinde seyahat ederler.
Beslenirken veya dinlenirken çok sakindirler. Yeşil renklileri o kadar iyi kamufle olur ki, çoğu zaman fark edilmezler. Tüyleri yeşil hakim olmak üzere kırmızı, mavi, sarı, beyaz ve siyah olabilir.
Yaşamları
Papağanlar tabii halde ağaçlarda yaşarlar. Ancak insan sesini ve melodileri ezberleyerek tekrarlama kabiliyetlerinden dolayı, birçok evde kafeslerde beslenirler. Kafeslerine çiğnemeleri için ağaç parçaları koymak faydalıdır. Yuvalarını ağaç kovuklarına, kaya yarıklarına yaparlar. Eşler birbirlerine bağlıdır. İri yapıda olanların dişileri yılda 2-3, küçükleri ise daha çok yumurta yaparlar.
Beslenme
Çeşitlerine göre tomurcuk, çiçek, meyve ve tohumlarla beslenirler. Bu arada hayvansal besin alan birkaç tür de mevcuttur.
Papağanlar beslenme ihtiyaçlarına göre (genel olarak) ikiye ayrılabilir:
Tohum/çekirdek ağırlıklı beslenen papağanlar: Sultan papağanları, muhabbet kuşları, sevda papağanları, hindistan papağanları vs. Bu papağanların besinlerinin %70'ini çeşitli tohumlar, çekirdekler, tahıl ürünleri ve nut türleri (fındık, ceviz, kaju vs.) oluşturmalıdır. Geriye kalan %30 meyve ve sebzeye ayrılmalıdır. Eğer papağanınızı pellet mamayla besliyorsanız, besininin %25'ini pellet, % 30 meyve sebze, %45 tohum, çekirdek, tahıl ve nut oluşturmalı.
Meyve/sebze ağırlıklı beslenen papağanlar: Afrika Griler, Kakadular, Eclectuslar, Aralar, Konurlar, Senegal papağanları vs. Bu papağanların besinlerinin %70'ini meyve sebze, %25 tohum, çekirdek(ay çekirdeğinden bahsetmiyorum) ve tahıllar, %5'ini nut türü fındık, ceviz, kaju, şam fıstığı türünde gıdalar oluşturmalıdır. Eğer papağanınızı pellet mamayla besliyorsanız, besininin %25'i pellet, %10'u tohum, çekirdek, tahıl, % 5 nut ve % 60'ını meyve sebze oluşturmalıdır.
Papağanlarınıza taze meyve sebze vermeye çalışın. Ancak kurutulmuş meyve verecekseniz de, "işlemden geçmemiş", şeker eklenmemiş", "boya katılmamış", güvenilirliğinden emin olduğunuz kuru meyveleri almaya dikkat edin.
Papağanlarınıza meyve/sebze verirken, "mevsime uygun" olanları seçin. Hormonlu, serada yetişmiş ürünler papağanınıza size verdiğinden daha fazla zarar verir.
Sebzeleri suda değil buharda haşlamaya çalışın. Suda haşlandığında sebzeler vitaminlerin bir kısmını suda bırakır.
Yazları karpuz kavun yedikçe, kış için çekirdeklerini kurutup biriktirmeyi ihmal etmeyin.
Papağanlar yemek alışkanlıklarını zor değiştirir. Sabırlı olun. Bazen bir mamaya alıştırmak için onu boş yere mama kabına 6 ay boyunca koymak zorunda kalabilirsiniz. Ama bir gün bakarsınız, hiç dokunmadığı mamaya gaga atmaya başlamış, daha sonra en sevdiği şey haline gelmiş. Beslenme başlığı altında yemek alışkanlığını değiştirme konusunda öneriler olacak.
Papağanınıza konserve mısır vermezseniz daha iyi olur. Hem yararsız, hem de genelde içine tuz sinmiş oluyor. Ayrıca hormonlu mısır vermemeye de dikkat edin. En iyisi, papağanınıza mısırı mevsiminde, pişmiş ya da çiğ olarak koçanıyla birlikte vermek.
Patates, fasulye ve bezelye türlerinin papağanlara sadece PİŞMİŞ verilebileceğini unutmayın. Karahindiba gibi pişince vitaminlerini kaybeden bitkileri de çiğ vermeye çalışın.
Papağanınıza tohum ve çekirdekleri filizlendirerek verirseniz, onlara çok daha zengin bir mama sunmuş olursunuz. Bilhassa papağanınız meyve sebze ağırlı beslenmesi gereken bir papağansa ama meyve sebzeyi henüz reddediyorsa, tohum ve çekirdekler mutlaka fiilizlendirilerek verilmelidir. Filizlendirme işlemi basittir: Bir avuç tohum/çekirdek bir kap suda bir gün bekletilir. Ertesi gün su süzülür ve ıslak ıslak, üzeri bir bezle sıkıca kapatılmış bir kabın içine konur ve güneşte/aydınlıkta bekletilir. Ertesi gün filizlenmiş olanlar papağanınıza verilmeye hazırdır.
Papağanınıza meyve sebze verirken iyice yıkamayı unutmayın. İyi yıkanmamış besinlerden her türlü hastalık, iç parazit kapılabilir.
Tohum, çekirdek ve nut gıdalar, eğer papağanınız sebze-meyveye henüz alışmadıysa, gerekli vitamin ve minerallerin karşılanması için önemli olacaktır. Ancak bu durumda ay çekirdeği ve yer fıstığı gibi gereksiz besinler yerine, kabak çekirdeği, badem, fındık ve diğerlerine ağırlık vermeniz daha doğru olur. Yine de unutmayın, bu besinler "normalde" papağanların beslenme yüzdesinin bir kısmını oluşturur ancak. Ne kadar uğraştırırsa uğraştırsın, papağanınızı meyve sebzeye geçirin.
Aşağıdakileri ayrı ayrı verebileceğiniz gibi, ileride anlatılacak "LAPA MAMA"larının içine katık olarak da kullanılabilirler.
Taklit etme
Papağanlar, çok kuvvetli hafızaları sayesinde öğrendikleri sözcükleri anlamlarını bilmeden tekrar ederler. Doğada özgürken insanlarla hayvanları taklit etmedikleri tetkik edilerek anlaşılmıştır. En tanınmış konuşan türü jako'dur. Erkekler dişilerden daha iyi konuşur. Yeni bir kelimeyi öğrendikleri zaman memeliler gibi mükafat beklemezler. Verilecek cezadan da anlamazlar. Eğitimleri sabır ister.
Türlere göre papağanlar içerisinde en çok konuşma yeteneği olanlar şöyle sıralanabilir;
Jako, (Gri papağan)
Amazon,
Muhabbet kuşu,
Lori,
Kakadu,
Ara,
Cennet Papağanı,
Sultan Papağanı.
Muhabbet kuşu gibi bazı türlerin konuşmaları ıslığa benzer olduğu için fark edilmeyebilir, bununla beraber gri papağan, amazon papağanı, ara ve kakadu gibi türler net ve anlaşılır şekilde konuşabilir. Kuşların konuşma yeteneğini, eğitim, genetik ve geçmiş deneyimler etkileyebilmektedir.
Papağanlar kuşlar sınıfı içerisinde beyin organizasyonu en gelişmiş canlılar olarak, sebep-sonuç ilişkisi kurmakta oldukça başarılıdırlar. Örneğin telefon çaldığında "alo" ya da kapı çaldığında "kim o" gibi kelimeleri söyleyebilirler. Bu tarz kelimeleri söyletmenin öncelikli olarak eğitimle ilgili olduğunu belirtmek gerekir.
Yaşam süreleri
Ortalama ömürleri 70 yıl kadar olan papağanların 315'ten fazla çeşidi vardır. Kafestekiler 30-40 yıl yaşayabilir. Elli yıl yaşayanları görülmüştür. Papağanlar yumurtlayarak çoğalırlar.
Zararları
Tarım ürünlerine olan ziyanlarından dolayı bol avlanmaktadırlar. Esaret hayatına rahat alıştıklarından kafeste kolayca beslenebilirler. Fakat "papağan hastalığı" diye bilinen psittakozu, insana bulaştırdıklarından zararlı olabilirler.
Dağılımları
Afrika, Amerika, Asya ve Okyanusya'nın tropikal orman bölgelerinde yaşarlar. Türkiye'de ise doğal olarak yaşayan iki tür şunlardır: Yeşil papağan ve İskender papağanı.
Sınıflandırılmaları
Papağanlar dil yapısına göre iki ana gruba ayrılır;
Ceviz ve meyveyle beslenen düz ve kaygan dilliler,
Bitki özüyle beslenen fırça dilliler.
Familya Psittacidae: 332 tür
Alt familya Loriinae: loriler 12 cinsde 53 tür
Alt familya Psittacinae: 9 oymak
Oymak Psittrichadini
Oymak Nestorini: 1 cins 3 tür
Oymak Strigopini:
Oymak Micropsittini: 6 tür, bütün türleri aynı cinste toplanmıştır.
Oymak Cyclopsitticini: incir papağanları, 3 cins 6 tür
Oymak Platycercini: 4 cinsde 37 tür
Oymak Psittaculini: 12 cinsde 66 tür
Oymak Psittacini: 3 cinsde 12 tür
Oymak Arini: 30 cinsde 148 tür