Ramayana

Ramayana (Sanskritçe, is., रामायण, rāmāyaṇa, Türkçe Rama'nın Gelişimi), "Mahabbarata" ile birlikte Hint yarımadasında en çok bilinen iki destandan biridir.
Mahabbarata ile arasındaki fark; Mahabbarata "nesir" şeklinde, Ramayana ise "nazım" şeklinde yazıya geçirilmiştir. Bilinen en eski nüsha, Valmiki tarafından yazıya geçirilmiştir. Her ne kadar yazıya geçirildiği tarih belirsizliğini koruyorsa da, MÖ 4. ve 2. yüzyıllar arasında gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Ramayana destanının bugün elimizdeki 7 baptan oluşan şeklini milattan önce 2. yüzyıl içinde aldığı tahmin ediliyor.
Metnin tarihi
Valmiki Ramayanası, 7 ayrı bap ve Sanskritçe'de beyit anlamına gelen 24.000 şlokadan oluşur. Destanın birinci ve yedinci bölümlerinin sonradan eklendiği düşünülmektedir. Rama, bu destanda Vişnunun yeniden cisimleşmiş hali olarak karşımıza çıkar. Diğer kitaplarda ise; kahraman, bir insanı temsil etmektedir. Yeni yazılan eserlere üslup açısından bakıldığında eski eserlerdeki mükemmellik yoktur. Ancak Ramayananın yeni versiyonu bu görüşün aksine mükemmel bir anlatım tarzına sahiptir.
Üslup açısından da, ilk ve son kitaplar, anlatım ve lisan bakımından diğer beş kitabın edebi yetkinliğinden uzaktır. Yine de Ramayana, Mahabbarata'ya kıyasla lisan, anlatım dili ve üslup açısından daha tutarlı ve olgun bir şekil arz etmektedir. Bugüne ulaşmış her üç Ramayana yazımı, içerik olarak birbirlerinden önemli ölçüde farklılıklar taşımalarına rağmen, her üç yazım da, yedi fasıldan oluşmaktadır.
Diğer yazımlar
Bugün, Ramayana'nın Sanskritçe, Hint yarımadasındaki yerel lisanlarda ve diğer lisanlarda çok sayıda yazımları mevcuttur. Bu yazımlardan en meşhuru, Tamilce'de 12. yüzyılda Kamban adında bir müellif tarafından yazıya geçirildiği tahmin edilen "Kambaramayanam"dır. Aynı destan, 16. yüzyılda Tulsidas tarafından bir kuzey-hint lisanı olan "Avadhi" dilinde ve "Ramcaritamanas" adıyla yazılmıştır. Yine "Tholpavakuthu" adıyla bilinen, 3000 beyiten oluşan dini temalı bir gölge oyunu da "Kambaramayanam"dan esinlenmiştir.
Hint kültürünün güneydoğu Asya'da yayılmasıyla birlikte Ramayana destanı da MÖ 1. yüzyılda Kamboçya, Tayland ve Cava'da başka başka şekillerde anlatıma girmiştir. Bu farklı sürümler arasında en meşhuru ise, 18. yüzyılda Siyam kralı Phra Phutthaloetla Naphalai'nin isteğiyle Tayca olarak yazıya geçirilen "Ramakian"dır.
İçerik
Hinduizm'in üç büyük tanrısından biri olan Vişnunun Prens Ramanın bedeninde yeniden doğduğu inancı çerçevesinde Rama'nın yaşadıklarını konu edinmiştir. Destan, antik Hint (Hindu) kültürü ve o dönemin dini, sosyal ve siyasal yaşamı hakkında bilgiler veren bir kaynak niteliğindedir. Türkçeye Korhan Kaya tarafından çevrilen eser, İmge Kitabevi Yayınları tarafından (ISBN 975-533-362-2) 2002 yılında 304 sayfa olarak basılmıştır.
Yunan destanlarında Odysseus'un Troya'dan İthaka'ya yolculuğundaki gibi Prens Rama da Hindistan'ın kuzeyinden güneyine seyahat eder ve yolculuk sonunda Seylan'a ulaşır.
Tulsidasın yazdığı Ramcaritamanas Ramayananın Hintçe bir versiyonudur. Hindistanda herkes tarafından bilinen bir eserdir. Hint kültürü, Güneydoğu Asyada yayıldıktan sonra Ramayana, çok sayıda ulusal ifade ve gelişmelerin olduğu Bali, Kamboçya ve Tayland geleneklerinde de yer almıştır. Bu versiyonların en bilindik olanı Taylandlı Ramakiandır. Bu eser, 18. yüzyılda Kral II. Ramanın isteğiyle yazılmıştır.
Ramayana Destanının konusu
Kral olan babası, kızı Sita'yı Tanrı Şivanın yayını çekebilecek savaşçıyla evlendirmeye söz vermiştir. Rama, bu yayı çekerek kırar. Ancak Kralın ikinci karısı, kralın verdiği sözü bozarak, Rama'yı, nişanlısı Sita'yı ve Rama'nın kardeşi Lakşman'ı sürgüne gönderir. Rama ile Sita'nın aşkı, birçok zorluklarla mücadelenin ve 14 yıllık sürgünün ardından, evlilikle sonuçlanır. Bu büyük hikaye; karanlıkla aydınlığın mücadelesinde aydınlığın zaferi olarak betimlenmektedir. Ramayana Destanı, Kosala krallığının prensi Ramanın hikayesini anlatır. Babası Dasharatha tarafından ormana sürgün edilir ve sonra orada Lanka kralı Ravanayı öldürür.
Ayodhya kentinin kralı olan Dasharathanın uzun bir süre hiç çocuğu olmaz ve bunun üzerine Dasharatha, Tanrılara bir at adamaya karar verir. Sonra üç karısı, dört erkek çocuk doğurur: Rama, Bhrata ve ikiz olan Lakshmana ile Satrughana. Rama ve kardeşi Lakshmana, Rishi Vishvamitranın isteği üzerine kötü ruhları öldürmek için yola çıkarlar. Bu arada Videhanın kralı Janaka, Tanrı Şivanın yayını germeyi başaran kişiyle kızı Sitayı evlendireceğini söyler. Rama, bu yayı kolayca gerer ve Sitayla evlenir.
Kral Dasharatha, Ramanın onun yerine geçeceğini söyler; ancak köle kızın söylediklerinin etkisinde kalan Ramanın üvey annesi buna engel olur ve oğlu Bhratanın tahta çıkmasını ister. Kadının istediği olur ve Rama 14 yıl boyunca bir münzevi olarak yaşaması için ormana sürgün edilir. Kardeşi Lakshmana ve Sita da ona eşlik ederler. Rama, Rakşasaları ve canavarları yok ederek görevini en iyi şekilde yerine getirir.
Ravana, bir hileyle Sitayı Lankaya kaçırır. Bunun üzerine Rama, maymunların kralı Sugrivadan yardım ister. Sugriva da Ramaya yardım etmesi için Hanumanı görevlendirir. Hanuman, Sitanın kaçırıldığı yere gider. Ravana, Sitaya onu kabul etmesi karşılığında her şeyi ayaklarının altına sermeye hazırdır. Maymunlar, Lankaya ulaşabilmek için ada boyunca uzun bir köprü inşa ederler. Uzun süren bir mücadeleden sonra Ravana yenilir ve Sita kurtarılır.
Rama ve Sita 14 yıldan sonra Ayodhyaya dönerler ve Bhrata, krallığı Ramaya teslim eder; ancak Rama, Sitanın bağlılığından şüphe eder ve onu reddeder. Bunun üzerine Sita onurunu yeniden kazanmak için bir cenaze ateşi hazırlatır ve yanarak ölmeyi ister. Alevler ona dokunmaz, Rama onun doğru söylediğine inanır ve birlikte yaşamaya devam ederler. Destan eski bir şiirle sona erer.
Ramayana Destanı, bize çok farklı şekillerde aktarılmıştır. Kitabın yedinci bölümü olan Uttara Kandanın sonradan eklendiği bilinmektedir. Bu bölümde, Sitanın münzevi bir hayat yaşamasına rağmen ikiz çocuklarının olduğu ve nasıl gözden düştüğü anlatılmaktadır. Rama, Sitanın oğullarını öğrenir. Sitanın masum olduğunu bilmesine rağmen arınmasını ister. Bu yüzden tanrıların hepsi yeryüzüne inerler. Sita, tanrıların huzuruna çıkar ve Ramadan başka hiçbir erkekle olmadığını söyler. Yemin edileceği sırada, yerin altından görkemli bir taht ortaya çıkar. Rama, Sitayı ona geri vermesi için Toprak Anaya yalvarır; ama artık boşunadır. Kısa bir süre sonra Rama, oğulları Kusha ve Lavayla birlikte yeryüzünü terk edip, Ramanın Vişnu için yeniden cisimleneceği gökyüzüne giderler.
Rama, Vişnunun cisimleşmiş bir hali olarak Ramayana Destanının daha sonraki metinlerinde görülür. Valmikinin yazdığı orijinal metinde Rama, kahraman bir insanı temsil etmektedir, rahiplerin görüşlerine göre de örnek bir insandır. Sita, sadık bir eş modeli olarak kabul edilmektedir. Ramayanada şiirsel bölümler oldukça fazladır ve üzerinde çok fazla oynamalar yapılmasına rağmen tek olma özelliğini daima korumuştur. Kaynak
Bölümleri
Bala Kanda (Çocukluk)
Ayodhya Kanda (Ayodhya şehri)
Aranya Kanda (Orman)
Kişkindha Kanda (Kişkindha)
Sundara Kanda (Güzel)
Yuddha Kanda (Savaş)
Uttara Kanda (Son)
Ramayana; her ne kadar dünya çapında bilinen bir destan olsa da; Hindistan sınırları içinde gelenekselleşmiş, dinsel inanışın getirdiği bir yaşam biçimi haline dönüşmüştür. Birçok Hint çocuk, Ramayana'dan alıntı öykülerle büyür. Destanın birçok kısmı, törenlerde sergilenen oyunlara, film ve kitaplara konu olmuştur.
Destanın içinde; Rama güç ve erdem, Rama'nın evlenmek istediği Sita; bağlılık, Rawana; kötülük, Lakşman; kardeş sevgisi simgesidir. Hint mitolojisindeki efsanelerden aile ve krallıktaki törenlere, orman yaşamından aşka kadar çeşitli konular ustalıkla işlenmektedir. Dharma'ya bağlılığın ağırlıkla işlendiği ve zaman zaman gökyüzünde uçan araçların, maymunlardan oluşan bir ordunun ve "garip" silahların sözedilmesiyle "bilimkurgu" havası sezdiren Ramayana'nın ne zaman oluşturulduğu bilinmemekle birlikte; Güneydoğu Asya'nın 8. yüzyıl mimarisini, edebiyatını, dans ve oyunlarını çağrıştırır.
Konu özeti
Kral olan babası, kızı Sita'yı Tanrı Şivanın yayını çekebilecek savaşçıyla evlendirmeye söz vermiştir. Rama, bu yayı çekerek kırar. Ancak Kralın ikinci karısı, kralın verdiği sözü bozarak, Rama'yı, nişanlısı Sita'yı ve Rama'nın kardeşi Lakşman'ı sürgüne gönderir. Rama ile Sita'nın aşkı, birçok zorluklarla mücadelenin ve 14 yıllık sürgünün ardından, evlilikle sonuçlanır. Bu büyük hikaye; karanlıkla aydınlığın mücadelesinde aydınlığın zaferi olarak betimlenmektedir.
Ramayana karakterleri
Dasharatha Kausalya Sumitra Kaikeyi Janaka Manthara Rama Bharata Lakshmana Shatrughna Sita Urmila Mandavi Shrutakirti Vishvamitra Ahalya Jatayu Sampati Hanuman Sugriva Vali Angada Jambavantha Vibhishana Tataka Surpanakha Maricha Subahu Khara Ravana Kumbhakarna Mandodari Mayasura Sumali Indrajit Prahasta Akshayakumara Atikaya Lava Kusha