turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Victoria Şelalesi

Viktorya Şelaleleri veya Mosi-oa-Tunya dünyanın en görkemli şelalelerindendir. Zambezi Nehrinin üzerinde, Zambiya ve Zimbabve sınırları arasında, bulunur. Şelaleler yaklaşık olarak 1,7 km genişliğinde ve 128 m yüksekliğindedirler.
İskoç kaşif David Livingstone şelaleleri 1855'te ziyaret etmiş ve Kraliçe Victoria'nın anısına Victoria Şelaleleri ismini vermiştir. Bununla birlikte şelale zaten yöresel olarak Mosi-oa-Tunya yani "gürleyen duman" diye anılmaktaydı. Şelaleler iki milli parkın parçasıdırlar, Zambiya'daki Mosi-oa-Tunya Milli Parkı ve Zimbabve'deki Victoria Şelaleleri Milli Parkı. Şelaleler Güney Afrika'nın en önemli turist çeken noktalarından biridir. Aynı zamanda UNESCO Dünya Mirası Alanıdır.
Kuzey Amerika'daki Niagara Şelaleleri'nden daha geniş olan Victoria Şelaleleri sadece Güney Amerika'nın Iguaçu Şelaleleri ile karşılaştırılabilir. Iguaçu 270'ten fazla (görece) 'küçük' şelaleye bölünmüşken Victoria dünyadaki en büyük, 100 metreden yüksek ve 1,5 km'den geniş, tek su yatağından, dökülmektedir.
Victoria Şelalesi'nin üzerinde ise, hiç kaybolmayan bir gökkuşağı vardır.
Görsel
Gürcü larisi

Lari (Gürcüce: ; ISO-Code: GEL), Gürcistan'ın milli para birimidir. Gürcistan'da Abhazya ve Güney Osetya dışındaki bölgelerde kullanılır. 2006 yılındaki verilere göre enflasyon oranı %9.2dir. Gürcistan Merkez Bankası (NBG) tarafından 25 Aralık 1995'te tedavüle çıkarılmıştır. 1 lari, 100 tetriye eşittir.
Lari kelimesi Gürcücede hazine ya da mülkiyet anlamına gelir. Tetri 13. yüzyıl'da kullanılan gümüş sikkelerin adıdır. Gürcistan milli parası 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 ve 200 larilik banknotlarla, madeni paralarsa 1, 2, 5, 10, 20 ve 50 tetri, 1 ve 2 larilik birimler olarak tedavüldedir.
Bütün Gürcü banknotlarının ön yüzünde borcgali denilen yedi kollu stilize bir güneş, arka yüzünde İngilizce Gürcistan ibaresi bulunur.
Banknotlar
Banknotlardaki portreler:
1 lari - Gürcü ressam Niko Pirosmani / erti lari
2 lari - Gürcü besteci Zakaria Paliaşvili / ori lari
5 lari - Gürcü tarihçi İvane Cavahişvili / huti lari
10 lari - Gürcü şair Akaki Tsereteli / ati lari
20 lari - Gürcü devlet adamı ve yazar, "Gürcülerin Babası" İlia Çavçavadze / otsi lari
50 lari - Gürcü Kraliçesi Tamara / ormotsdaati lari
100 lari - Şair Şota Rustaveli / asi lari
200 lari - Gürcü asker ve anti-Sovyet lider (1921-24) Kakutsa Çolokaşvili / orasi lari
500 lari - Gürcü Kralı IV. Davit / hutasi lari
Ota Benga

Ota Benga (ölüm belgesindeki adı: Otto Bingo, d. c. 1883 ö. 20 Mart 1916), Belçika Kongosu'ndan (bugünkü Kongo Demokratik Cumhuriyeti) ABD'ye getirilen bir pigme'dir.
1904 yılında Amerikalı misyoner Samuel Philips Verner tarafından Belçika Kongosu'nda yakalandı ve diğer renkdaşları gibi zincire vurularak ve çok zor şartlar altında Amerika Birleşik Devletleri'ne götürüldü.
1904 yılında St. Louis Dünya Fuarı'nda çeşitli maymun türleriyle birlikte aynı kafeste "İnsana En Yakın Ara Geçiş Formu" olarak teşhir edildi. 2 yıl sonra New York'taki Bronx Hayvanat Bahçesi'nde birkaç şempanze, bir goril ve bir orangutan ile birlikte "İnsanın Eski Ataları" adı altında sergilendi. Hayvanla insan arası geçiş aşamasını bulma iddiasındaki bilimadamları, üzerinde çeşitli deneyler yaptılar.
Daha sonra bazı Hristiyan hayır kurumlarının baskısıyla hayvanat bahçesinden çıkartıldı ve medenileştirme adı altında çeşitli uygulamalara maruz bırakıldı. Maruz kaldığı bu uygulamaların etkisinden kurtulamadı ve 20 Mart 1916 yılında 32 yaşında iken çaldığı bir tabancayla kendisini kalbinden vurarak intihar etti.
Afrikalı kabilelerden Chirichiri'lerin bir ferdi olan Ota Benga'nın ismi kendi dilinde "Dost" demektir. Evli ve iki çocuk babasıydı.
İlgili filmler
Man to Man (2005) Régis Wargnier
The Fall (2006), Tarsem Singh tarafından yönetilen 2006 yapımı Hindistan / Birleşik Krallık / ABD filmi.
Ermeni dramı

Dram (Ermenice: Դրամ; ISO 4217: AMD) Ermenistan'ın milli para birimidir. Dramın alt birimi "luma" (լումա)dır. "Dram" kelimesi Ermenicede para demektir, Yunanca drahmi (δραχμή) kelimesinden gelmektedir. Ermenistan Merkez Bankası tarafından tedavüle sürülmüştür. Ermeni dramının uluslararası numarası 051'dir.
Tarihçe
Ermenistan'da dram ismi verilen sikkelere 10. yüzyılda rastlanır.
21 Eylül 1991'de yapılan bir referandumdan sonra Ermenistan, Sovyetler Birliği'den ayrılarak bağımsız bir cumhuriyet oldu. Ermenistan Merkez Bankası İsahak İsahakyan başkanlığında 27 Mart 1993'te kuruldu. İlk dram 22 Kasım 1993'te basıldı. O güne kadar kullanımda olan rubleyi piyasadan çekmek üzere, 200 ruble 1 dram karşılığında değiştirilmeye başlandı. (1 USD: 14.5 AMD). 21 Ocak 1994'te 10, 25, 50, 100, 200 ve 500 dramlık banknotlar, madeni paralar 10, 20, 50 luma 1, 3, 5, 10 dram olarak piyasaya sürüldü. 1994 yılında 1.000 ve 5.000 dramlık banknotlar basıldı. İhtiyaçlar doğrultusunda daha sonra 20.000 dramlık banknot basıldı ve Hristiyanlığın Ermenilerce kabulünün 1.700'üncü yılı onuruna hatıra 50.000 dramlık banknotlar piyasaya sürüldü.
Dram ayrıca uluslararası arenada tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin de para birimidir.
Pelvis

Pelvis, yanlarda ve önde iki kalça kemiği, arkada sakral kemik ve koksigeal kemiğin birleşmesiyle meydana gelir.
Pelvisin anatomisi
Pubik Ark
Subpubik Açı/Köşe
Terminal Hat
Üst Pelvik Açıklık
Büyük Pelvis
Küçük Pelvis
Alt Pelvik Açıklık
Pelvis tipleri
Android Tip Pelvis
Jinekoid Tip Pelvis
Platipelloid Tip Pelvis
Antropoid Tip Pelvis
Pelvis çapları
Anatomik Çap, Ön-Arka Çap
Obstetrik çap
Diyagonal çap
Transvers çap
Oblik çap
Cinsel farklılıklar
Kadın doğası gebe kalmaya, rahim içinde gelişmekte olan bebeği büyütmeye ve nihayet olgunlaşmış bebeği dünyaya getirmeye göre evrimleşmiştir. Bu görevleri yerine getirmek amacına yönelik olarak kadının kemik çatısı erkeğin kemik çatısına göre belirgin farklılıklar gösterir:
1) Erkeğin leğen kemiklerinin yapısı daha çok ağır yük taşımaya yönelikken, kadının leğen kemiklerinin yapısı bebeğin başının doğum esnasında leğen kemikleri tarafından oluşturulan doğum kanalına girmesine yöneliktir.
2) Erkeğin leğen kemikleri alt açısı dar, kadının leğen kemikleri alt açısı bebeğin doğum kanalından dışarıya rahatça çıkabilmesine olanak tanımak için geniş açılı olarak yapılandırılmıştır.
3) Kadının kemik yapısının üzerinde yer alan kaslar ve bağlar bebeğin doğum kanalından geçerek dış dünyaya çıkma sürecinde ona mümkün olan en geniş alanı sağlamak amacına yönelik olarak gevşemeye elverişli olarak yapılandırılmışlardır. Erkeklerin leğen kemikleri daha çok yük taşımaya elverişli olacak şekilde biçimlendirildiğinden kaslar ve bağlar çok fazla gevşeme göstermezler.
Klinik önemi
Hamilelik sırasında gerek pelvisin içinde yer alan fetüsün büyümesi gerekse fetüsün içinde bulunduğu rahmin içini dolduran amnion sıvısının artışı sonucu ilerleyen aylarla birlikte karın da büyümeye başlar. Hamileliğin 5 ayından itibaren büyüme hızı da artar. Bu büyümeyle birlikte bölgedeki gerginleşir, gerginleştikçe incelir. Hamileliğin son ayında en yüksek noktaya ulaşan derideki incelme, derinin gerilime karşı zayıf olan bölgelerinde çatlaklara neden olabilir. Karın duvarında olduğu gibi, pelvis boşluğunun dış duvarı da en dışta deri, derinin altında yağ tabakası, yağ tabakasının altında karın boşluğu içinde iç organları barındıran kas tabakasından oluşur. Hamilelikle birlikte buradaki rahim doğal olarak büyümeye başlar. Rahim büyüdükçe duvarı oluşturan kaslar da esneyerek genişler. Hamileliğin son aylarında karın içinin büyümesine bağlı olarak karın kaslarının esneklik kapasitesini zorlamaya başladığında ise karın ortasındaki kasları birbirine bağlayan kas kılıfı gerginliğe bağlı olarak genişler. Bunun sonucunda kaslar birbirinden uzaklaşır ve daha ayrık hale gelir. Doğumun ardından esnek olan kaslar eski haline tekrar döner, ancak genişleyerek gevşemiş olan kas kılıfı kaslar gibi esnek bir yapıda olmadığı için eski haline dönemez, gevşek olarak kaldığı için de karın orta kasları birbirinden ayrık bir şekilde durur. Bu durum dış görünüme, karın bölgesinin dışa doğru bombe yapmış, şişkin bir görünümü şeklinde yansır.
Aras (anlam ayrımı)

Aras şu anlamlara gelebilir:
Yerleşim yerleri
Aras, Horasan, Erzurum ili Horasan ilçesine bağlı mahalle
Aras, Şenkaya, Erzurum ili Şenkaya ilçesine bağlı mahalle
Aras, Taşlıçay, Ağrı ili Taşlıçay ilçesine bağlı köy
Akarsu
Aras Nehri, Türkiye'de doğup Hazar Denizi'ne dökülen bir nehir
İnsanlar
Soyadı
Abdulhalim Aras (d. 1925), Türk siyasetçi
Ahmet Aras (d. 1987), Türk futbolcu
Bulut Aras (d. 1953), Türk sinema oyuncusu
Celal Aras (d. 1987), Türk futbolcu
Çetin Azer Aras (d. 1965), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
Işık Aras (d. 1947), Türk sinema ve dizi oyuncusu
İhsan Aras (d. 1917), Türk bürokrat
İlhami Aras (d. 19 ), Türk siyasetçi
Mehmet Ömer Arif Aras (d. 1954), Türk bankacı
Murat Aras (d. 1973), Türk senarist
Necati Aras (19091961), Türk siyasetçi
Nurettin Aras (d. 1954), Türk siyasetçi
Nusret Aras (d. 1944), Türk akademisyen
Refik Aras (d. 1937), Türk siyasetçi
Sabahattin Aras (19332013), Türk siyasetçi
Sabri Aras (d. 1945), Türk siyasetçi
Tevfik Rüştü Aras (18831972), Türk siyasetçi
Erkek ismi
Aras Ağalarov (d. 1955), Azeri milyarder
Aras Aydın (d. 1989), Türk oyuncu
Aras Bulut İynemli (d. 1990), Türk oyuncu
Aras Kaya (d. 1994), Kenya asıllı Türk atlet
Aras Özbiliz (d. 1990), Türkiye ve Hollanda vatandaşı da olan Ermeni Milli futbolcu
Şirketler
Aras Holding, 1979'da kurulan şirket
Aras Kargo, Türkiye'deki kargo firma
Aras Yayıncılık, 1993'te kurulan şirket
Erkek isimleri
Türkçe soyadları
Saman balyası

Saman balyası buğday, arpa, yulaf, pirinç vb. tahılların başaklarından ayrılmasının ardından bitkinin geriye kalan kısımlarının balyalama makinesi aracılığıyla sıkıştırılmasıyla elde edilir.
Tipleri
Balya samanın haşbaylı ve haşbaysız olmak üzere iki türü vardır, haşbaysız balya direkt sapı balyalar bu balyayı karma yem makinesi olan tüketiciler kullanır, haşbaylı balya ise sapı parçalar balya yapar karma yem makinesi olmayan tüketiciler kullanır. Haşbaylının dezavantajı çok parçalı olduğundan karma makinesinde yem ile karıştırınca homojen dağılımı engellemesidir. Haşbaylı makineler eskisi kadar Türkiye de artık çok tercih edilememektedir.
Balyanın biçimine göre
Dikdörtgenler prizması şeklinde olan balyalar ve silindir şeklinde olan balyalar vardır. Dikdörtgenler prizması şeklinde olan küçük balyalar iki ya da üç telli-ipli, büyük balyalar (250 ile 500 kg) 4-5-6 ipli olarak bulunabilir. Ayrıca balyaların metal tel, polipropilen ip ya da organik (keten benzeri) iple bağlanan tipleri vardır. Boyutları küçüklerde en 3550 cm, boy 80130 cm ve yükseklik 3545 cm arasında; büyüklerde yükseklik: 70-80-90 en:120 boy 220 ile 300 cm. arasında değişebilir.
Tarım bakanlığı tarafından telle bağlama yasaklanmıştır, sadece ip bağlama geçerlidir.
Kullanım alanları
Genellikle hayvancılıkta kullanılır. Besin değeri çok düşük olmasına karşın Türkiye'de hayvanlara yem olarak verilmesi yaygındır. Ayrıca hayvanlara altlık olarak da kullanılır. Kültür mantarı yetiştiriciliğinde de ham madde olarak yer almaktadır. Bunun yanında kağıt sektöründe de kullanılarak kağıt üretilmektedir. Özellikle son dönemlerde Türkiye'de ve batıda yapı malzemesi olarak kullanıldığı görülmektedir ve saman balyası yapım yöntemi geliştirilmektedir.
Tarihçe
İlk olarak 1850'lerde ilk balyalama makinesinin icadıyla yapılmaya başlanmasıyla beraber 1870'lerde popülerlik kazanmıştır. 1940'lardan itibaren ise silindirik balya yapımı başlamıştır.
Yemler
Ambalaj malzemeleri
Bina yalıtımı malzemeleri
Biyokütle
Biyobozunur malzemeler
Renk ayrımı

Renk ayrımı (Color seperation): Basılacak orijinali kendisini oluşturan ana renklere ayırma işlemidir. Bu ana renkler: cyan, magenta, sarı ve siyahtır. Bu renkleri içeren ayrımların (filmlerin) her biri farklı bir kalıp üzerine pozlandırılır. Pozlanan kalıplar aynı taşıcı üzerine üst üste basılarak baskıyı gerçekleştirir.
Renk Ayrımda: orijinali kendisini meydana getiren renklere ayırma işlemi filtreler yardımıyla ya da bu mantığa uygun olarak yapılır. Saydam renk filtresi kendi rengini geçirir ve diğerlerini soğurur. Filtre tarafından emilen renk göz ve emilsüyon tarafından siyah olarak algılanır. Bu işlemin yapılmasında tamamlayıcı renklerden faydalanılır.
Kırmızı ve cyan, yeşil ve magenta, sarı ve mavi renkler tamamlayıcı renklerdir.
Siyah sisteme sonradan eklenir ve eklenme yöntemleri birbirinden farklıdır.
Renk ayrım, basılacak olan orijinalin özelliklerine göre farklılıklar gösterebilir. Fotografik görüntüler CMYK bileşenlerine ayrılırlar. Renklerin açıklık ve koyuluğu tram noktalarının büyüklüğüne bağlı olarak oluşturulur ve bu noktaların belli açıları vardır.
En baskın renk 45 derece açı yapar (Bu genellikle siyahtır)
En az baskın olan renk 0 derece açı yapar (Bu genellikle sarıdır)
Magenta ve Cyan ise genellikle 15 ya da 75 derece açı yapar.
Noktaların bu şekilde açı yapmasının nedeni üst üste gelmeyerek farklı tonları oluşturmaktır. Gözümüz yan yana duran noktacıkları birlikte algılar.
Eğer belirlenen açılarda renk ayrımı yapılmazsa more adı verilen desenlenme problemi ortaya çıkar.
Bunun dışında; grayscale (griskala), iki ve üç tonlu görüntüler kendisini oluşturan renklere ayrılır. Hegzakrom baskılar için renk ayrımlarıda klasik sistemden farklıdır.
Matbaacılık
UEFA Intertoto Kupası

UEFA Intertoto Kupası, eskiden UEFA tarafından yaz aylarında düzenlenen futbol organizasyonu. 2006 yılına kadar Şampiyonlar Ligi, Kupa Galipleri Kupası ve UEFA Kupası'na katılamayan üç takım UEFA Kupası'na 1. turdan başlama hakkı kazanıyordu. 2006 yılından itibaren statü değişmiş, bu kupadaki ilk on bir takım UEFA Kupası'na 2. ön eleme turundan katılmaya başlamıştır. UEFA Intertoto Kupası, 2008 yılında son kez düzenlenmiş, dört Avrupa kupası birden olunca değerini kaybetmiştir. 2008 yılında UEFA kararı ile kaldırılmıştır.
Kazananlar
2006-2008
2006-2008 yılları arasında 11 takım UEFA Kupası'na katılmaya hak kazanmıştır. En başarılı olanlar kalın harflerle gösterilmiştir.
1995-2005
2 maçlık final sonuçları.
1967-94
Bu dönemde final aşaması yapılmadı. Takımlar gruplar halinde kendi aralarında rekabet etti.
1961-67
Aksi belirtilmediği sürece 2 maçlık final sonuçları.
Koi

Koi, büyük bir akvaryum balığıdır. İlk Japonya'da evcilleştirilen koinin yabani atası sazandır. Koi sözcüğü Japonca'da "sazan" anlamına gelen (コイ) kelimesinden gelir. Koiler sazan gibi yeşil değildir. Onun yerine kırmızı, beyaz, siyah veya gümüş beyazı olabilir.
Ancak koi pahalı bir balıktır ve onları balıkçıl, yalıçapkını, kedi, tilki ve porsuk gibi hayvanlardan korumak için özel havuz gerekir.
Koi balığı efsaneleri
Koi, akıntının tersine doğru yüzmesiyle bilinen bir tatlı su balığıdır. Akıntıya karşı yüzdüğü halde son derece zarif olan koi, Uzak Doğulular için hayatta başarıyı ve azmi simgeler.
Çin mitolojisine göre akıntısı en güçlü nehir olan Yangtze Nehri'nde akıntıya karşı yüzebilen ve nehrin kaynağına kadar ulaşabilen koiler ejderhaya dönüşmektedirler. Yine benzer bir mantık ile bu ejderhaya dönüşüm hikayesi koi balığının başarı ve azmi simgelemesine neden olmaktadır.

Koi balığı dövmesi yaptıran kişi bu dövmenin ona şans getireceğine ve hayatta hep başarılı olacağına inanır.
Galeri
Evcil hayvanlar
Sazangiller
Akvaryum balıkları
Asya balıkları
Bangladeş'teki balıklar
Japonya'daki balıklar
Nesnellik

Nesnellik, yaygın olarak her tür öznel etki ve ögelerden bağımsız olabilme durumunu ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Nesnel bilginin temellendirilmesinde ileri sürülen argümanları şekilde burada da geçerlidir. Nesnellikten kastedilen, özneden kesin bir şekilde bağımsızlıktır, daha doğru bir deyişle öznenin (tüm öznelliklerinin ötesinde kalarak) birebir nesnenin kendisine uygunluğudur. bunun nasıl olabildiği, kuramsal düzlemde açık değildir; dolayısıyla da bu haliyle nesnellik bir varsayımdan ibarettir. Örneğin resimde çizgi tekniği kullanılması.
Öznenin kendi duygu, bakış açısı ve değer yargılarından tamamen sıyrılması ve hiçbir etki altında olmaksızın bir nesneyi kavraması anlamında nesnellik nasıl mümkün olabilecektir?Bu anlamda nesnelliğin hiç olmadığı söylenebilir. Ama nesnellik öte yandan gündelik kullanımda genelgeçerlilik anlamına gelmektedir. Almanca'da Obje, Fransızca'da Objektivite, İngilizce'de Obje olarak geçen kavramlar Nesnellik anlamındadır.
Belli bir zamanda kabul edilegelmiş olan "genelgeçerliliği" dile getirmektedir nesnellik, ancak bununla birlikte kavrama yüklenen epistemolojik ayrıcalığın karşılığı yoktur. Genel geçer olanların, her zaman gerçek ya da nesnel olmadıkları bilinmektedir. Tek tek bireyler üstü bir gerçeklikten söz edilmesi anlamında nesnellikten söze dilmesi olanaklı olmakla birlikte, kategorik olarak birey-üstü ya da birey-ötesi, yani her tür öznellikten bağımsız ve yalıtık olma anlamında bir nesnellikten söz etmek olanaklı değildir. Nesnellik, yalnızca belli bir zamandaki genelgeçerlilikle sınırlıdır.
Görecelik
Bilim felsefesi
Kuşkuculuk
Wilbur Smith

Wilbur Addison Smith (9 Ocak 1933 - 13 Kasım 2021) Kuzey Rodezya (şimdiki Zambiya) doğumlu bir roman yazarıdır. Eğitimini Michaelhouse'daki(en) Rhodes Üniversitesinde tamamladı.
Romanlarının ana temaları özellikle Afrika'da geçmektedir. İlk romanı olan Bencil'i Salisbury vergi dairesinde çalışırken yazmıştı. Bu kitabının getirdiği başarı ile cesaretlenerek tam zamanlı yazar olarak çalışmaya başladı.
Wilbur Smith şu anda Londra'da yaşamaktadır. Anavatanındaki insanlar ve vahşi hayatın korunması için vatanının gönüllü elçiliğini yapıp onların haklarını savunmaktadır. Wilbur Smith'e 2002 yılında World Forum on the Future of Sport Shooting Activities tarafından Atış Sporları Elçiliği ödülü verildi.
Smith tarafından yazılan kitaplar dört ayrı seri ayrıca serilerden bağımsız kitaplar halindedir ve bu seriler, kahramanı olan aileleri ve içinde yaşadıkları zaman aralıklarını anlatır. Smith, 13 Kasım 2021'de 88 yaşında öldü.
Piscis Austrinus (takımyıldız)

Piscis Austrinus, diğer adıyla Piscis Australis ya da Türkçe'deki adıyla Güneybalığı takımyıldızı, modern 88 takımyıldızdan biridir. Adı Latince'de güneyin balığı anlamına gelir. 20. yüzyılın başlarına değin Piscis Notius olarak da bilinirdi. Güneybalığı, 1. yüzyıl astronomu Batlamyus'un listelediği 48 takımyıldız arasında da yer almıştır. Tek parlak yıldızı Fomalhaut'tur.
Dikkat çekici özellikleri
Fomalhaut geleneksel olarak balığın ağzını temsil eder. Eşi Fomalhaut b, görünür ışıkta çekilmiş bir fotoğrafta keşfedilen ilk güneş dışı gezegendir. Bu fotoğraf Hubble Uzay Teleskobu ile çekilmiştir. β PsA, Fomalhaut dışında adlandırılmış tek yıldızıdır. Çince'de Tien Kang (göklerdeki urgan) olarak adlandırılmıştır. Ayrıca β PsA, birbiriyle neredeyse özdeş iki yıldızdan oluşan bir çift yıldızdır.
Yanık Camii

Yanık Camii (Arap Camii), Ardahan ili Halil Efendi Mahallesi'de bulunan cami.
Caminin ne zaman ve kim tarafından yapıldığı kesin olarak bilinmemektedir. 93 Harbi olarak bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Ardahan'a giren Rus ordusu ve beraberlerindeki Ermeni birlikleri tarafından Cami yağmalanarak harap hale getirilmiştir. 1915 tarihinde ise Ermeni çeteciler tarafından camiye toplanan 300 dolayında Müslüman-Türk camiyle beraber yakılmıştır.
Puppis (takımyıldız)

Puppis ya da Pupa takımyıldızı, modern 88 takımyıldızdan biridir. Güney gökkürededir. Puppis adı Latince'de geminin kıç güvertesi anlamına gelir. Bu isim, daha önceki takımyıldız adlandırmalarında bir gemi olarak tasavvur edilen Argo Navis takımyıldızının kıç güvertesini oluşturan parçası olmasından ötürü verilmiştir. Argo Navis takımyıldızındaki yıldızlar günümüzde Karina, Yelken ve Pupa takımyıldızlarına dağılmıştır. Pupa bu üçünün en büyüğüdür.
Dikkat çekici özellikleri
Adlandırmış yıldızlar
Gezegen sistemleri
Pupa takımyıldızındaki şu yıldızların etrafında birkaç güneşdışı gezegen sistemi bulunmuştur:
1 Temmuz 2003'te HD 70642 yıldızının etrafında bir yörüngede dolanan bir gezegen bulundu. Bu gezegeni Jüpiter'e benzetebiliriz ancak Jüpiter'den daha geniş ve dairesel bir yörüngede, daha uzun periyotlarla dönmektedir.
17 Mayıs 2006'da HD 69830 (bu takımyıldızdaki Güneş'e en yakın yıldız) etrafında Neptün kütlesinde üç gezegen bulundu. Bu gezegen, içinde Jüpiter benzeri ya da Satürn benzeri gezegen bulundurmayan keşfedilmiş ilk güneş dışı gezegen sistemidir. Ayrıca bu sistemde, ortadaki gezegen ile en dıştaki gezegen arasında bir asteroit kuşağı bulunmaktadır.
21 Haziran 2007'de bir açık küme yıldızında keşfedilmiş ilk gezegen bulunmuştur. Bu gezegen NGC 2423 açık kümesindeki NGC 2423-3 adlı kırmızı devin etrafında bir yörüngede dönmektedir. Jüpiter kütlesinin 10.6 katı kütleye sahip ve yıldızdan 2.1 AB uzaklıktadır.
22 Eylül 2008'de Jüpiter benzeri iki gezegenin HD 60532 yıldızının etrafında döndüğü keşfedilmiştir. HD 60532 b, en az 1.03 Jüpiter kütlesine sahiptir, yıldıza 0.759 AB uzaklıktadır ve yörüngedeki bir turunu 201.3 günde tamamlar. HD 60532 c, en az 2.46 Jüpiter kütlesine sahiptir, yıldıza 1.58 AB uzaklıktadır ve yörüngedeki bir turunu 604 günde tamamlar.
Derin uzay nesneleri
Samanyolu Pupa takımyıldızı bölgesinde uzandığından, bu takımyıldızda birçok açık küme mevcuttur. M46 ve M47 aynı mercek bölgesindeki iki açık kümedir. M47 karanlık bir gecede çıplak gözle seçilebilir ve en parlak yıldızları 6. kadirdendir. M93 bir diğer güney gökküre açık kümesidir. Yine Pupa takımyıldızı bölgesinde bulunan NGC 2451, c Puppis yıldızını da içinde barındıran oldukça parlak bir açık kümedir.
Pyxis (takımyıldız)

Pyxis ya da Kumpas takımyıldızı, modern 88 takımyıldızdan biridir. Güney gökkürededir. Pyxis adı Latince'de pusula anlamına gelir. Kumpas takımyıldızı, 53 derece kuzey paralelinin güneyindeki enlemlerde ocak ayından marta kadar görülebilirdir.
Kumpas 18. yüzyılda Fransız astronom Nicolas Louis de Lacaille tarafından oluşturulmuştur. Lacaille takımyıldızı başta Pyxis Nautica (Denizci Pusulası) olarak adlandırmış fakat bu isim sonradan kısaltılmıştır. 19. yüzyıl astronomu John Herschel, eski takımyıldız Argo Navis'i oluşturan yıldızlara çok yakın konumda bulunmasından ötürü takımyıldızın takımyıldızın adının Malus (yelken direği) olarak değiştirilmesini önermiş, fakat bu öneri kabul görmemiştir.
Grup Çığ

Grup Çığ, 1994 yılında Mustafa Özarslan ve Oğuz Aksaç tarafından Ankara'da kuruldu. Samimiyetle, doğaçlamayı ve türkülerin aslını bozmadan başka ulusların müzikal formlarını da (Caz, Rock, Blues, vb.) türküler içinde kullanmaya çalışarak kendilerine özgü bir tarz yarattılar.
Grup Çığ, Türkiye'de ve Avrupa'da büyük kitleler tarafından sevildiler, türküleri yoğunlukla gençlere sevdirmeyi ve dinletmeyi başardılar. Kendilerine özgü söyleyiş teknikleri ve müzik tarzlarıyla müzik dünyasında ekol haline geldiler. Grup Çığ çalışmalarını konser, bar ve tv programlarıyla sürdürmeye devam etmekte. Oğuz Aksaç'ın gruptan ayrılmasının ardından grup; Mustafa Özarslan (solist), Kemal Özarslan (bağlama), Mustafa Seyhan (bas gitar-vokal), Serdar Çapar (bateri), Hasan Coşar (nefesli-vokal) ve Barış Uğun (klavye-vokal) olarak yollarına devam etmekteler. Oğuz Aksaç Grup Çığ'ın sadece son albümü olan "Çığ Halayları" albümünde yer almamıştır.
Albümleri
1998: Çığ Türküleri
2000: Yayla Çiçeği
2002: Nida
2004: Mevsim
2005: Çığ Halayları
Türk müzik grupları
Türk halk müziği ses sanatçıları
Ada Müzik sanatçıları
İber Müzik sanatçıları