Bulgarca

Bulgarca, Hint-Avrupa dilleri ailesinden, Güney Slav dillerine bağlı dil. Bulgaristan'ın resmi dilidir.
Yazı dili IX. yüzyılda oluşmaya başlayan Bulgarca, Selanikli Aziz Kiril ve kardeşi Metodius tarafından 862 yılında Bulgaristan'ın Preslav kasabasında oluşturulan Kiril alfabesi kullanılarak yazılır. Harflerin çoğu Yunan alfabesinden ilham alınarak hazırlanmıştır.
Bulgarca, yazıya dökülen ilk Slav dilidir. (Yapılan son araştırmalara göre aynı alfabe zaten bölgede bulunmaktaydı, fakat bir düzen içerisinde değildi, alfabe birliği yoktu).
Eski Bulgarca (9. yüzyıl-11. yüzyıl), Orta Bulgarca (11. yüzyıl-15. yüzyıl) ve Modern Bulgarca (16. yüzyıldan günümüze) olmak üzere üç temel aşamadan geçmiştir.
Kuzey Hazar bölgesinden göç ederek bugünkü Bulgaristan topraklarına yerleşen Ön Bulgarlardan bugün sadece 20-30 tane kelime kalmıştır.
Bulgar alfabesi
Dil bilgisi
Bulgarca kelimeler eril, dişi ve nötr/çocuk olmak üzere üçe ayrılır. İstisnalar olmakla birlikte kelimenin son harfi kelimenin türünü belirler. Her kelime türüne göre çekim ekleri alır buna önüne gelen sıfatlar da dahildir.
Kelimenin sonuna ek olarak formunda kullanılan tanımlık-artikel özelliğini barındıran Bulgarcada toplamda altı farklı artikel eki bulunmaktadır. (-ъ, -, -, -, -, -)
Bulgarcada Slav dillerine özgü olarak fiillerin iki hali bulunur: Bitmiş hal (ъ - svırşen vid) ve bitmemiş hal (ъ - nesvırşen vid). Bir seferden fazla veya süreci henüz bitmemiş durumlarda bitmemiş hal, bir sefer için yapılan fiillerde bitmiş hal kullanılır. Bu iki fiil grubunun farklı çekim kuralları bulunmaktadır. Örneğin geçmiş zaman için bitmiş haldeki bir fiilin çekimi ait olduğu alt grubun (toplamda üç alt grup) kuralına göre çekimlenirken, bitmemiş halde bulunan fiilin geçmiş zaman çekimi vurgunun kelimedeki yerine göre çekimlenir. Aynı fiillerin iki ayrı halleri olduğu için dilde toplamda dokuz ayrı zaman bulunur.
Örneğin gitmek fiilinin halleri olan otivam (bitmemiş hal) ve da otida (bitmiş hal) -
Okula otobüs ile giderim. Otivam na uçilişteto s avtobus.
Hemen okula gitmeliyim. Vednaga triyadva da otida na uçilişteto.
Okula otobüs ile giderdim. Otivah na uçilişteto s avtobus.
Dün okula gittim. Vçera otidoh na uçilişteto.
Dün sabah okula gidiyordum. Otideh na uçilişteto vçera sutrinta.
Bazı fiillerin (kök fiil) önüne eklenen eklerle yakın veya uzak anlamlı yeni fiiller türetilir. Örneğin,
Pitam (Soruyorum) bitmemiş hal
Raz pitam (Sorguluyorum)
Pod pitam (Gizli olan bir şeyi soruyorum)
İz pitam (Sınav yapıyorum)
Do pitam (Tavsiye ya da görüş almak için soruyorum)
Po pitam (Bir şey soruyorum) sormak fiilinin bitmiş hali
Bulgarca cümle örnekleri
[zdravey] Merhaba, selam.
[zdrasti] Merhaba, selam.
[dobro utro] Günaydın, iyi sabahlar.
ъ [dobır den] İyi günler.
ъ [dobır veçer] İyi akşamlar.
[leka noşt] İyi geceler.
[dovijdane] Görüşmek üzere.
! [do skoro ] Yakında. (Görüşürüz)
? [kak si] Nasılsın?
? [kakvo praviş] Ne yapıyorsun?
? [kak e?] Nasıl gidiyor?
[dobre] İyi.
[biva] Fena değil.
c? [dobre li si?] - İyi misin?
ъ [dobre sım] İyiyim.
ъ, ? [Dobre sım, a ti?] Ben iyiyim, peki ya sen?
- [vsiçko nay-hubavo] Hoşça kal. / Her şey çok hoş. (Her şey gönlünce olsun) (iyi dilek olarak söylenir)
! [vsiçko dobro] Her şey iyi. / Anlaştık. (diyalog bittiğinde tercihen söylenir, karşı taraf genellikle çao dedikten sonra ayrılırlar)
[pozdravi] Selamlar.
[blagodarya] Teşekkürler.
[pak zapovyaday] - Yine buyur.
[molya] Lütfen. / Rica ederim. ( Cümledeki konumuna göre iki anlama da gelebilir: Cümle molya ile başlayıp devam ediyorsa Lütfen... , Tek kelimelik cümle olarak molya ise rica ederim olarak kullanılır.)
... (Moje li da mi kajete...) - bana söyleyebilir misiniz?
! [izvinyavay] Pardon! Affedersin!
! [izvinete] Affedersiniz!
ъ? (kolko e çasıt) Saat kaç?
, ъ? [izvinete, bihte li mi kazali kolko e çasıt?] Pardon, rica edersem bana saatin kaç olduğunu söyleyebilir misiniz?
! [obiçam te] - Seni seviyorum.
! [i az te obiçam] - Ben de seni seviyorum.
[lipsvaş mi] - Seni özlüyorum. / Seni özledim.
...? [govorite li...] ... ca konuşuyor musunuz?
... (turski) Türkçe
... ъ (bılgarski) Bulgarca
... (angliyski) İngilizce
... (nemski) Almanca
... (italianski) İtalyanca
... (ispanski) İspanyolca
Zaman birimleri:
(yanuari) - Ocak
(fevruari) - Şubat
(mart) - Mart
(april) - Nisan
(may) - Mayıs
(yuni) - Haziran
(yuli) - Temmuz
(avgust) - Ağustos
(septemvri)- Eylül
(oktomvri) - Ekim
(noemvri) - Kasım
(dekemvri) - Aralık
(dnes)- Bugün
(vçera) - Dün
(utre) - Yarın
(den) - Gün
(sedmitsa) - Hafta
(mesets) - Ay
(godina) - Yıl
Pazartesi - ponedelnik ()
Salı - vtornik ()
Çarşamba - sriada ()
Perşembe - çetvırtık (ъъ)
Cuma - petık (ъ)
Cumartesi - sıbota (ъ)
Pazar - nedelya ()
İlkbahar - prolet ()
Yaz - lyato ()
Sonbahar - esen ()
Kış - zima ()