turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Hacim Sultan

Kolu Açık Hacim Sultan olarak da bilinir. Hacı Bektaş-ı Velinin akrabası olan ve Hacı Bektaş-ı Veli ile birlikte Horasandan gelen Hacim Sultanın asıl adı Receptir. Uşakta Susuz köyünde Germiyanoğullarından Yakup Bey tarafından yaptırılmış türbesi vardır..
Haslucka göre Vidinde makamı vardır. Hakkında Vilayetname düzenlenmiştir. Vilayetname 1914 yılında Almanca'ya çevrilmiştir. Cemlerde talibe öğretilen makamlar arasında Meydan taşı; Hacim Sultana aittir. İnanışa göre bir tahta kılıç olan Batın kılıcı Hacı Bektaş-ı Veli tarafından kendisine verilmiş ve eğitici (terbiye edici) olarak görevlendirilmiştir. Bu nedenle Bektaşiler Hacim Sultandan çekinirler. Bektaşiler; "Hak yoluna gitmeyenleri" eğiten biri olarak tanırlar. Erenlerin Batın celladı da denilir. Tekke, XX. y. yılın başlarında kullanılmaz durumdadır ve bir mütevelli tarafından yönetilmektedir.
Yatağan Baba Tekkesi

Yatağan Baba Tekkesi, söylenceye göre, Yatağan Baba Hacı Bektaşın halifesi ve Abdal Musanın piridir. Yatağan Babanın mezarı ve tekkesi Denizlidedir. Zengin ve önemli bir tekkedir. Paul Lukas 18. yüzyılın başlarında bu tekkeyi gezmiştir. Tekke, 1826da devletçe yıkılan Bektaşi tekkelerindendir. Daha sonra onarılarak canlandırılmıştır.
Muğla'daki tekkeler
18. yüzyılda tamamlanan dini yapılar
Bilgi kutusu bulunmayan yapılar
Antika

Antika, maddi değeri olan eski taşınabilir eşya demektir. Bir eşyanın ya da sanat yapıtının "antika" sayılabilmesi için yaşlı olmasının yanında az bulunur özellikte olması gereekir. Ne var ki her eski eşya da antika sayılmaz.

Antikalar ünlü bir kişiye ya da belli bir tarihsel döneme ait olabilir. Yalnızca iyi korunmuş eşya da zamanla antika değeri kazabilir. Bunlar resim ya da heykel gibi sanat yapıtları, mobilya ya da kap kacak gibi ev eşyası olabilir. Bazı insanlar yalnızca güzel buldukları, bazıları ise sonradan değerleneceğini bildikleri için koleksiyonlar oluştururlar. Aradan uzun zamanın geçmesiyle bu koleksiyonun parçaları birer antika özelliği kazanır. Antikalar ender bulundukları için değerlidir.
Antikalar yapıldıkları yer ve zamana göre adlandırılabilir. Bir İngiliz antikası, Kral George ya da Kraliçe Victoria dönemlerinde yapıldığı için onların adıyla anılabilir. Bir Fransız antikası XV. Louis ya da Napolyon dönemiyle ilişkilendirilebilir. 12. yüzyıl Anadolu Selçuklu rahlesi yapıldığı dönem, 16. yüzyıl İznik çinisi yapıldığı yerden dolayı özel değer taşır. Bir eşyanın antika sayılabilmesi için yapıldığı yerin ve zamanın kanıtlanması gerekir. Pek çok eşyada hangi fabrikada yapıldığını ya da hangi ustanın elinden çıktığını belirten bir işaret bulunur ve bu durumda eşyanın antikalığı kuşku götürmez. Üzerinde işaret bulunmayan antikaların nerede ve ne zaman yapıldığını ise, uzmanlar malzemesine, modeline, renklere ve yapımındaki ustalığa bakarak anlayabilirler.
Koleksiyoncuların en çok ilgi gösterdikleri bazı antikalar şunlardır: Cam eşya; saatler; metal eşya; mobilya; seramik ve porselen eşya; halı ve kilim. Eski gümüş, mobilyalar, halı, kilim, işlemeli bez, kadife bezler, yatak örtüleri, bakır eşya, avizeler, tablolar, resimler, kartpostallar, efemeralar, pul, eski paralar, radyo, telefon, daktilo, eski mekanik eşya, el yazması kitaplar, eski çizgi romanlar, taş plak, eski plak ve pikaplar, askeri kıyafetler, kılıç, kama, eski madalya ve nişanlar.
Antika objelerin ekspertizi için müzelerden ve ekspertiz şirketleri tarafından yapılır. 100 yaşın üstündeki Türk objelerin yurtdışına çıkarılması yasaktır. Toprakaltı eserler müzelerden alınan koleksiyoner defterlerine işlenerek koleksiyonerler tarafından koruma altına alabilir. Toprakaltı eser bulanların en yakın müzeye haber vermesi gerekmektedir.
Frans Hals

Frans Hals (yaklaşık 1580 - 26 Ağustos 1666) 17. yüzyılın en önemli portre ressamlarındandır. Hollanda resminin, Rembrandt ile birlikte en önemli temsilcisi olan Frans Hals Belçika'nın Anvers şehrinde doğmuştur ancak, resim çalışmalarını Harlem'de sürdürmüştür. Tek ya da toplu portreler yapmış, ilk çalışmalarında Yapmacılık (Manyerizm) akımının etkisinde kalmış, fakat daha sonraları Peter Paul Rubens'in de etkisiyle çağdaş bir resim anlayışına yönelmiştir. Değeri ancak 19. yüzyılda anlaşılmıştır. . Sekiz çocuk sahibi olmuştur. Bunlardan beşi babası gibi ressam olmuşlardır, ancak hiçbiri ün kazanamamıştır. Frans Hals'In Londra'da National Gallery'de bulunan önemli bir resmi mevcuttur.
Flaman ressamlar
1666 yılında ölenler
17. yüzyılda Hollandalılar
Hollanda Altın Çağ ressamları
Elizabeth Blackwell

Elizabeth Blackwell (3 Şubat 1821 - 31 Mayıs 1910), 1849'da ABD'de tıp diploması alarak, dünyanın tıp diploması alan ilk kadını oldu. Blackwell, hem Amerika Birleşik Devletleri'nde hem de Birleşik Krallık'ta bir sosyal reformcu olarak önemli bir rol oynadı ve tıp alanında kadınlar için eğitimin teşvik edilmesinde öncü oldu.
Blackwell, başlangıçta tıp alanında kariyer yapmakla ilgilenmiyordu. Ailesini geçindirmek için öğretmen oldu. Ancak kısa süre sonra bunun kendisi için uygun olmadığını anladı. Blackwell tıp fakültelerine başvurmaya başladı. Mezunu olduğu Geneva Medical College dışında, diğer bütün tıp fakülteleri başvurularını reddetti.
Kardeşi Emily Blackwell ile birlikte 1857 yılında New York Infirmary for Women and Children'ı kurdu.
Hayatı
Elizabeth Blackwell ve ailesi ; Elizabeth 11 yaşındayken Amerika Birleşik Devletleri'ne taşındılar. 1838 yılında babalarının ölümünden sonra Elizabeth kız kardeşi ve annesiyle birlikte okul açtılar. Elizabeth tıpta ilerlemek istiyordu ama o dönemlerde bir kız için tıp yolu hiç de kolay değildi. Geneva Tıp Koleji onu kabul edene kadar yani 1847 yılına kadar evde tek başına kendini yetiştirmeye çalıştı.1849 yılına kadar yani mezun olana kadar Elizabeth hiç de mutlu değildi. Okulda herkes erkekti ve hiç kimse de bir kızın doktor olacağına inanmıyordu. Ailesi ve okuldaki herkes onu bu fikrinden vazgeçirmeye çalışıyordu. Paris ve Londra'da çalıştıktan sonra New York'a geri geldi. Orada, 1857 yılında 'New York Infirmary for Indigent Women and Children' adlı bir klinik açtı. Aynı yıl British Medical Register'de ilk anlatılan kadın doktor oldu. 1860ların sonlarında kadınlar için tıp okulu açtı. Womens Medical College of the New York Infirmary okuyan öğrenciler eğitimlerinin bir bölümünde Blackwell ailesinden hijyen dersleri de aldılar. Elizabeth temizliğin tıpta önemli bir yeri olduğuna inanıyordu. Kolejdeki eğitimlerinden sonra tekrar İngiltere'ye döndü. 1877 yılında emekli olup Hastings'e taşındı. 31 Mayıs 1910 yılında da evinde hayata gözlerini yumdu.
Veli Baba Dergahı

Veli Baba Dergahı, Isparta'nın Senirkent ilçesine bağlı Uluğbey kasabasındadır.
Çevrenin saygın Alevi- Bektaşi ocak ve dergahlarındandır. Veli Babanın soyunun Ali soyuna dayandığına inanılır. Zeynelabidinin oğlu Zeyddin soyundan geldiği kabul edilir. Macaristanda yatırı ve tekkesi bulunan Gül Baba ile yakınlıkları vardır. Gelenek Gül Babayı, Veli Babanın amcası olarak gösterir. Köyün arazisi bu aileye kılıç timarı olarak verilmiştir. Bu aileden birçokları Orhan ve Murat Bey dönemlerinde Balkanların fethine de katılarak Osmanlı Devletinin kuruluş çalışmalarının içinde yer almışlardır. Veli Baba Ocağını ve bu ocaktan/ dergahtan yetişen aile üyelerini konu alan menakıbname düzenlenmiştir.
Isparta ilindeki yapılar
Türkiye'deki tekkeler
Alevilik
Senirkent
Bilgi kutusu bulunmayan yapılar
Şemsi Baba Dergahı

Şemsi Baba Dergahı, İzmir'de Yağhaneler semtindedir. Dergahı, Hacı Bektaş Veli halifelerinden, Eğriboz İstefesi göçmenlerinden Feyzullah oğlu Yusuf Şemseddin Baba yaptırmıştır. Dergahın ilk postnişinidir. Dergah, kitabesine göre 1865-66 yılında yapılmıştır. Vakfiyesi 1882'de hazırlanmıştır. Bu Bektaşi dergahı, 15 dönümlük arazi içerisinde iki kattan oluşan bir yapıdır. Tekkedeki mezartaşları on iki dilimli (terkli) "Hüseyni taçlı" olarak Bektaşiliği yansıtırlar. Dergahın mezarlığında birçok Bektaşi dervişi yatmaktadır.
Yusuf Şemsettin Baba, 1795'te Mora'da doğmuştur. Müderris Feyzullah Efendi'nin oğludur. Askerde tabur katipliğine kadar yükselir. Ayrıldıktan sonra İzmir'e yerleşir. Rüsumat memurluğu yapar. Karadutlu Dergahı'nın postnişini olur. 1884'te ölmüştür. Dergahına gömülür. Babalık icazetini ve halifeliği Mehmet Ali Hilmi Dedebaba'dan almıştır. Öldükten sonra posta önerisi üzerine torunu Fuat Bey Baba (öl. 1928) getirilir. Ondan sonra da dergahın postnişinliğine jandarma subaylarından Kazım Baba atanır.
Şemsi Baba Dergahı, İzmirde Yağhaneler semtindedir. Dergahı; Hacı Bektaş Veli halifelerinden, Eğriboz İstefesi göçmenlerinden Feyzullah oğlu Yusuf Şemseddin Baba yaptırmıştır. Dergahın ilk postnişinidir. Dergah, kitabesine göre 1865 - 66 yılında yapılmıştır. Vakfiyesi 1882de hazırlanmıştır. Bu Bektaşi dergahı 15 dönümlük arazi içerisinde iki kattan oluşan bir yapıdır. Tekkedeki mezartaşları on iki dilimli (terkli) Hüseyni taclı olarak Bektaşiliği yansıtırlar. Dergahın mezarlığında birçok Bektaşi dervişi yatmaktadır.
Yusuf Şemsettin Baba, 1795'te Morada doğmuştur. Müderris Feyzullah Efendinin oğludur. Askerde tabur katipliğine kadar yükselir. Ayrıldıktan sonra İzmire yerleşir. Rüsumat memurluğu yapar. Karadutlu Dergahının postnişini olur. 1884'te ölmüştür. Dergahına gömülür. Babalık icazetini ve halifeliği Mehmet Ali Hilmi Dedebabadan almıştır. Öldükten sonra posta önerisi üzerine torunu Fuat Bey Baba (öl. 1928) getirilir. Ondan sonra da dergahın postnişinliğine jandarma subaylarından Kazım Baba atanır.
Türkiye'deki tekkeler
İzmir ilindeki dini yapılar
İzmir ilinde İslam
Seyyid Cemal

Seyyid Cemal, Hacı Bektaşın mürit ve halifelerindendir.
Hacı Bektaş, Seyyid Cemali Akdeniz yöresine gönderir. Oğlu Asıldoğan, Çanakkaleyi geçerek Avrupaya gitmiştir. Vilayetnameye göre Altıntaş yöresinde Tökelcik/Tevekkelcike gelerek yerleşmiş ve orada ölmüştür. Mezarı oradadır. Kimi kaynaklara göre ise Balıkesirde ölmüştür.
Dersim bölgesinde Derviş Cemal Ocağı vardır. Geleneğe göre; Hacı Bektaş Seyyid Cemal Sultanı Dersim bölgesine görevlendirmiştir. Seyyid Cemalin soyundan gelen seyyidler Batı Dersim aşiretlerinin öteden beri rehberliklerini yapmaktadırlar. Mezarının Dersim Sağmanda olduğu ileri sürülmektedir.
Anas

Anas, Anatinae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Taksonomi
Anas cinsine bağlı türler (2022)</ref>:
Anas acuta Linnaeus, 1758
Anas americana Gmelin, 1789
Anas aucklandica (G. R. Gray, 1844)
Anas bahamensis Linnaeus, 1758
Anas bernieri (Hartlaub, 1860)
Anas capensis Gmelin, 1789
Anas castanea (Eyton, 1838)
Anas chlorotis G. R. Gray, 1845
Anas clypeata Linnaeus, 1758
Anas crecca Linnaeus, 1758
Anas cyanoptera Vieillot, 1816
Anas discors Linnaeus, 1766
Anas eatoni (Sharpe, 1875)
Anas erythrorhyncha Gmelin, 1789
Anas falcata Georgi, 1775
Anas flavirostris Vieillot, 1816
Anas formosa Georgi, 1775
Anas fulvigula Ridgway, 1874
Anas georgica Gmelin, 1789
Anas gibberifrons S. Muller, 1842
Anas gracilis Buller, 1869
Anas hottentota (Eyton, 1838)
Anas laysanensis Rothschild, 1892
Anas luzonica Fraser, 1839
Anas melleri P. L. Sclater, 1865
Anas nesiotis (J. H. Fleming, 1935)
Anas penelope Linnaeus, 1758
Anas platalea Vieillot, 1816
Anas platyrhynchos Linnaeus, 1758
Anas poecilorhyncha J. R. Forster, 1781
Anas puna Tschudi, 1844
Anas querquedula Linnaeus, 1758
Anas rhynchotis Latham, 1802
Anas rubripes Brewster, 1902
Anas sibilatrix Poeppig, 1829
Anas smithii (Hartert, 1891)
Anas sparsa Eyton, 1838
Anas strepera Linnaeus, 1758
Anas superciliosa Gmelin, 1789
Anas undulata C. F. Dubois, 1839
Anas versicolor Vieillot, 1816
Anas wyvilliana P. L. Sclater, 1878
Marifet Kapısı

Marifet Kapısı, Alevi-Bektaşi anlayışında gönül yolunda en yüce düzeye ulaşma, tanrısal gizlere(sır) erme evresidir. Bu evre ariflerle özdeşleştirilir. Su gibi arılık aranılır.
"Dört Kapı Kırk Makam" inancında Marifet Kapısı'nın makamları şunlardır
Edepli olma
Alevi-Bektaşiliğin ünlü ahlak ve toplum ilkesi burada temel alınır. Eline, diline, beline sahip olmak anlayışı yaşama geçirilir. Kötü hal ve hareketlerden uzak durmak amaçlanır.
Bencillik, kin ve garezden korkma ve uzak durma
Tarikattan marifete geçen kişinin bu makamdan düşme endişesini taşıyarak korkuya kapılması, kendine yönelik eleştirileri sürekli canlı tutup özünü bencillikten, kin ve garezden uzak tutmasıdır. Engelleyici bir korkunun kuşatıcılığında her vicdanın sesi dinlenerek, kendini yoklayarak, eksiklerini saptama ve geleceğe daha arınmış olarak çıkmaktır.
Perhizli olma
Hiçbir şeyde aşırı olmamak, aşırıya kaçmamak, ulaşılan manevi aşamanın verdiği sarhoşluktan korunmak, bu duyguyu yanlış algılayıp kendini yitirmemek ve mahrem olan şeylerden uzak durmaktır.
Sabır gösterme ve yetinme
Bir olgunluk evresi olarak algılanan bu makamda; Tanrıdan başkasına yakınmamak, kutsal gerçeğe giderken aceleci olmamak, taşkınlık yapmamak, ölçülü olmak, mürşidin verdiği kadarıyla yetinmek, nefsine uyup mürşidinden kaldıramayacağı isteklerde bulunmamaktır.
Utanma
Yakışıksız davranışlardan ve uygunsuz işlerden kaçınmak, kınanma, ayıplanma kuşkusuyla bir şeyi yapmaktan ya da yapmamaktan sıkılmak.
Cömert olma
Bilgisini ehlinden esirgememek, bilgisinden layık olanı yararlandırmak, bunu ibadetin bir gereği olarak algılamak ve bu yolla insanın kendisini arı kılmasıdır.
Marifet ilmini öğrenme
Tarikat yolunda gönül yoluyla önce kendini, sonra kendi özünde Tanrıyı bulmak, sezgisel aklını kullanarak kesin bilgiye ulaşmaktır.
Gösterişsiz yaşama, miskinlik
Kişinin kendisine hiçbir varlık tanımaması, teslim olması, uzlaşması, yola, yolun kurallarına tam olarak uyması ve bağlanmasıdır.
Arif olma (marifet/hüner)
Tanrının gönül bilgisi, duyarlığı, derinliği yoluyla kendi özüyle bütünleşmesine izin verdiği ve bu yolla kendi yüce varlığını görebilmesi lütfunu sağladığı, kendi özünü tanıma tadının zevkini verdiği biçimindeki yüksek olgunluk aşamasına ulaşmasıdır.
Özünü bilme
Son amacını alem- i asgarda bulan ve küçük evren olarak algılanan insanı tanımak, bu yolla son amacını alem- i ekberde bulan ve büyük evren olarak algılanan alemin farkına varmak, bu bağlamda Tanrının bütün sıfatlarının insanda ortaya çıktığının ayırımına ermektir.
Marifet Kapısı'nın tasavvuftaki yeri
Hakikat kapısı

Hakikat kapısı, Alevilik'te hakikat demek doğrudan Tanrı vergisi olarak kalbe, gönülde doğan anlam, sezgi ve bilgi demektir. İlham, yalnızca arınmış gönüllere iner. İlhamda aldanma ve yanılma olasılığı yoktur. Hakkı görme, tanrısal alemin gücü içerisinde erime, sonsuzlaşarak bekalaşma hakikat evresinde gerçekleşir. Kamil insan olma yolculuğunun sonuncusu ve yetkinliğe varma aşamasıdır. Muhiblerle özdeşleşilir. Bu evrede Hakktan halka inilir, yararlı işler yapılır. Düşünce aktarımında son derece cesur ve kurulu düzenin kurallarını yıkıcı, dünyasal yaşamını kurallara alan her türlü baskıya karşı tepkici bir tutum sergilenir. Dört Kapı Kırk Makam inancında Hakikat kapısının makamları şunlardır:
1. Toprak (turab) olma
Herkesin ayak toprağı anlamında alçak gönüllü olmak, Tanrıdan gelen her şeyi gönül hoşluğuyla karşılamak, Tanrının hoşnutluğunu, onayını kazanmak, kendini yol kurallarına bırakmak ve teslimiyete ermektir.
2. Tüm insanları bir görme
İnsanlar arasından din, dil, ırk ve mezhep ayrımı yapmamak ve tüm insanların inançlarına hoşgörüyle bakmaktır.
3. Elinden geleni esirgememe
Verici olmak. Elinden gelen bir hizmeti, yardımı vermekten, yapmaktan kaçınmamaktır.
4. Kimsenin ayıbını görmeme
İnsanların iyi, yararlı ve üretici yanını yakalamak; insanların kusurlarını, ayıplarını örtücü olmak, onları büyütmekten, yaymaktan kaçınmaktır.
5. Tevhid anlayışında olma
Bütün varlık türlerinin Tanrıda bir olduğuna inanmak, Tanrıdan başka varlık tanımamak, Tanrının birliğine ve Alinin Tanrının velisi olduğuna inanmak, Tanrının görüntüsü durumundaki tüm canlı-cansız varlıkları sevmek ve bunu bir ibadet olarak algılamaktır.
6. Vahdet-i mevcut anlayışında olma
Tanrıya yakın olmak, Tanrıyla bir olmak ve Tanrı-Evren-İnsan üçlüsünden oluşan Birliği Tanrı olarak algılamaktır. Vahdet-i vücud biçiminde görülen tasavvuf akımı, Alevilik-Bektaşilikte Vahdet-i Mevcut biçimini almıştır.
7. Anlamı bilme, sırrı öğrenme
Gönül sezgisi yoluyla duyular üstü bilgiye ulaşmak, marifete ermek; batın ve tarikat bilgisini özümsemek ve hakikate ermek; nefsin isteklerinden sıyrılıp derin düşünceye dalarak, Tanrı evi olarak tanımlanan gönülde ortaya çıkan örtülenmiş (gayb durumunda) şeylerin, yani Hakkın örtülediği ancak halka bildirmediği şeylerin ayrımına varmak, sırra ermek; ulaştığı anlamı, erdiği sırrı, ehil olmayandan sakınmaktır.
8. Seyrü sülüğünü tamamlama
Seyru Süluk aşamaları sıralamasında son evre olarak benimsenen ve Tanrıdan halka dönmek olarak algılanan seyri anillah (Tanrıdan yolculuk) aşamasını tamamlayıp gerçekle gerçek olmaktır.
9. Gerçeği gizlememe
Sohbette, muhabbette hakikat sırrını Hakktan halka taşımak; inançtan akla atlamak ve aklın öncülüğünde kamil toplumu yaratmaya koyulmaktır.
10. Münacat ve müşahede
Tanrısal sırları ve tecellileri seyretmek, bu yolla tanrısal alemi görmek; her an Tanrı evi olarak algılanan gönülde Tanrı ile söyleşide bulunmak; tarikat ulularını övmek ve onlara bağlılıklarını bildirmektir.
Hakikat Kapısı'nın tasavvuftaki yeri
Kaynak: https://web.archive. org/web/20060322164910/http://www.alevibektasi.org/tbaki.htm
Alevilikte inanç
Bando

Bando, bir tür müzik topluluğudur. Parklarda ya da geçit törenlerinde çalan bir bando insanların hoş zaman geçirmesini sağlar. Orkestra ve bando sözcükleri, müzisyenler topluluğunu çağrıştırır. Bandolar da kimi zaman orkestra niteliği gösterebilir ve en az yaylı orkestralar kadar nitelikli ve geniş repertuvara sahip konserler verebilirler. Geçmişten bu yana süre gelen bir düşünce olan "Bandolar sadece eğlence amaçlıdır." düşüncesi son derece yanlıştır. Günümüz bandoları özellikle askeri bandolar son derece geniş repertuvara sahip, yurt dışında da faaliyet gösteren bir orkestra niteliğindedir. Bir orkestradaki yaylı çalgıların sesleri açık havada yeterince duyulmadığı için bandolar üflemeli ve vurmalı çalgılar kullanırlar. Bandoların yürüyüş bandosu ve konser bandosu olmak üzere iki çeşidi vardır.
Bando
Borazan

Borazan veya boru, pirinç ya da bakır bir borudan yapılma üflemeli bir çalgıdır. Biçimine göre borazanla değişik notalar ve tonlar elde edilebilir.
Borazan çok eski bir çalgıdır. Tarihte ilk borazanlar hayvan boynuzundan yapılmıştır. Genellikle hayvan seslerini taklit etmek için kullanılır.
Borazan İşaretleri
Birçok Avrupa tipi orduda askeri kamplarda çeşitli faaliyetler için borazan calarak faaliyet işareti verilmektedir. Bunlardan en iyi bilineni sabahleyin kamplarda askeri uyandırıp kalkmalarına uyaran "Uyan Kalk (Reveille)" borazan işaretidir.
Birçok özellikle hafif piyade ve süvari alaylarına savaş sırasında hücum işareti vermede de kullanılırdı. Bu çalgı ayrıca tehlike anında uyarı işareti için çalınırdı.
Bakır nefesli çalgılar
Anser

Anser, ördekgiller (Anatidae) familyasında tüm boz kaz ve bazen de beyaz kaz türlerini içeren kuş cinsi. Gerçek kaz ve kuğuların sınıflandırıldığı Anserinae alt familyasında yer alır. Bu cinste yer alan kazlar Kuzey Yarımküre'de yaşar. Çoğu üreme mevsimini kuzeyde, kışları da daha güneyde geçiren göçmen kuşlardır. Cins içinde yaşayan 10 ayrı tür kaz bulunur. En büyükleri 2,5-4,1 kg ağırlığında olan boz kaz, en küçükleri de 1,2-1,6 kg ağırlığında olan küçük kar kazıdır. Hepsinin ayak ve bacakları pembe ya da turuncu renklidir. Gagaları pembe, turuncu ya da siyah renklidir. Hepsinin kuruk alt ve üst tüyleri beyazdır. Bazılarının başında da beyazlıklar vardır. Boyun, gövde ve kanatlar gri ya da beyaz renklidir ve tüylerin ucunda siyahlıklar görülür. Branta cinsinde yer alan "kara" kazlar kara ayakları ve daha koyu gövde tüyleri ile bu cinsteki kazlardan ayırtedilebilirler.
Türler
Boz kazlar:
Çin kazı Anser cygnoides - bazen Cygnopsis cinsinde sınıflandırılır.
Tarla kazı Anser fabalis ve Anser serrirostris - bazen A. serrirostris alt tür olarak sınıflandırılır
Küçük tarla kazı Anser brachyrhynchus
Sakarca Anser albifrons
Küçük sakarca Anser erythropus
Boz kaz Anser anser
Hint kazı Anser indicus
Aşağıda bulunan beyaz kazlar bazen ayrı olarak Chen cinsinde, ve içlerinden biri de Philacte cinsinde sınıflandırılabilir.
Kar kazı Anser caerulescens
Küçük kar kazı Anser rossii
Bering kazı Anser canagicus - bazen Philacte cinsinde sınıflandırılır
Galeri
Anserinae
Kuş cinsleri
Bayburtlu Zihni

Bayburtlu Zihni (1795 - 1859), hem Divan hem de halk şiiri türündeki yapıtlarıyla tanınmış bir şairdir. Asıl adı Mehmed Emindir. Zihni onun takma adıdır ve Bayburtta doğduğu için Bayburtlu Zihni olarak anılır.
Erzurum ve Trabzon medreselerinde okudu. Ardından İstanbul'a gitti ve çeşitli yerlerde katiplik yaptı. Divan şiiri türünde yazdığı şiirler ve kasidelerle tanındı. Daha sonra Bayburt'a döndü. 1828'de Ruslar kenti işgal edince buradan ayrıldı. İşgalden sonra yeniden Bayburta döndü. 1834'te hacca gitti, oradan Mısır'a uğradı. Daha sonra Erzurum'da, yeniden İstanbulda bulundu. Anadolu'nun çeşitli yerlerinde memur olarak çalıştı. Bayburt'a dönerken Trabzon yakınlarındaki Olasa (bugün Bahçeyaka) köyünde öldü.
Bayburtlu Zihni şiirlerini, hem hece, hem de aruz ölçüsüyle yazdı. Aruzla yazdığı şiirler ölümünden sonra Divan-ı Zihni (1876) adıyla yayımlandı. Ama şair asıl ününü hece ölçüsüyle yazdığı koşma ve destanlara borçludur. 1828de Bayburt'un Rus işgalinden gördüğü zararları dile getiren koşma biçimindeki ağıtıyla büyük ün kazandı. "Vardım ki yurdundan ayağ göçürmüş / Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı" dizeleriyle başlayan bu koşma sonradan bestelenmiştir. Bayburtlu Zihni başından geçen serüvenleri, şiir, yergi ve destanlar biçiminde Sergüzeştnamede anlatmıştır.
Asfiksi

Asfiksi, oksijen yetersizliğinden ileri gelen boğulmadır.
Asfiksi Yunanca nabızsızlık kelimesinden gelmektedir. Asfiksi patofizyolojik olarak hipoksi-iskemi sonucu doku seviyesinde hipoksemi ve asidoz ile sonuçlanmaktadır. Akciğerlere giden hava yollarının tıkanması, solunum kaslarının felci ya da havada yeterli oksijen bulunmaması gibi nedenlerden kaynaklanır. Bilinç yitiminin ardından ölümle sonuçlanır. Anoksi ve hipoksi ile karışabilir. Asfiksi hem iskemi, hem de hipoksi sonucunda veya bunların birlikteliği sonucunda oluşmaktadır. Özellik adli tıpta olmak üzere tıpta kullanılır.