Nilüfer Hatun

Nilüfer Hatun doğum adı Holifera (Holophira) / Olivera (1283 - 1388 Bursa), Yarhisar Tekfuru'nun kızı, Osmanlı İmparatorluğu'nun ikinci Padişahı Orhan Gazi'nin eşi ve Üçüncü Osmanlı Padişahı I. Murad'ın annesidir.
Hayatı
Osmanlıda yabancı eşlerden ilki aynı zamanda ilk yabancı kökenli sultandır. Rum asılıdır Asıl adı Holofira idi. Nilüfer, bu ismin Türkçeleşmiş halidir. Orhan Gazi ile evlendirilmeden önce Bilecik Tekfuru'nun oğluyla nişanlıydı. Osmanlıların 1299'da Bilecik'i ele geçirmeleri ve ardından yakınlardaki düğün konvoyuna yapılan baskın esnasında esir alındığı ve Osman Gazi tarafından oğlu Orhan Gazi ile evlendirildiği söylenmektedir. Tarihçi Necdet Sakaoğlu'nun aktardığına göre Nilüfer Hatun, cariye durumundaki ilk padişah hanımıdır. Osmanlı Hanedanı'na anne tarafından Rum kanı (genetiği) taşıyan ilk şehzadeleri de o doğurmuştur. 1360 yılında ölen Gazi Süleyman Paşa ile ondan on yaş daha küçük olan üçüncü Osmanlı padişahı I. Murad'ın annesidir.
Baş hatunluğu
Faslı gezgin İbn Battuta'nın İznik'te bizzat kendisi ile görüştüğünü Nilüfer Hatun'un huzuruna kabul edildiğinde onu Beylun Hatun Olarak seyyahatnamesine kaydetmiştir Orhan Gazi'nin Baş hatunudur. Nilüfer, "lotus" adındaki kutsal çiçek anlamına gelir. Onun bu ismi, İznik'teki imaretinin kitabesinde yazılıdır. İslami bir isme sahip olmayan Nilüfer'in sağlığında inşa ettirdiği tesisler arasında herhangi bir cami bulunmamaktadır. İbn Battuta'nın naklettiğine göre Orhan Gazi ile birlikte Bursa'da oturmayan Beylun Hatun, ondan ayrı olarak o yıllarda "Anadolu'nun Kudüs'ü" olarak adlandırılabilecek kadar Hristiyanlarca kutsal kabul edilen İznik'te ikamet etmekteydi. İznik'e giden gezgin İbn Battuta, bomboş olan şehirde saray hizmetkarlarından birkaçı ve sultanın hanımı Beylun hatun oturuyor, Beylun hatun şehir ahalisine hükümranlık eden erdemli iyi yürekli bir kadın. Kendisi adil ve olgun bir yönetici Emirindeki hizmetkarlar kendisini çok severdi her sözünü yerine getirirlerdi. İznik'te Sultanönülü (Eskişehir) fakih Hacı Alaeddin'e konuk olan İbn Battuta söylediğine göre Orhan Gazi seferlerde iken şehrin yönetimini Beylun Hatun üstlenmiştir askerlerin komutası Beylun Hatunda'dır Orhan Gazi'nin eşlerinden dindarlığıyla meşhur olan Beylun Hatun olduğunu ve Hacı Alaeddin ile birlikte ziyaretine gittikleri Beylun Hatun'un kendilerine izzet ve ikramlarda bulunduğunu, birkaç gün sonra Orhan Bey'in de oraya geldiğini yazmaktadır.
Hayır işleri ve tarihe bıraktıkları
Nilüfer Hatun İznik Ve Bursa'yı, Camiler imaretler, medreselerle donattı. Bursa'da kaplıca kapısı yanında bir tekke, Bursa kalesinde bir cami. Darülharp Mahallesi'nde bir mescit, kendi adını taşıyan Nilüfer çayı. Bursa Mudanya yolu üzerinde bir Irmağa köprü yaptırdı. Köprü kendi adıyla anılır İznik'te, oğlu I. Murad tarafından kendisinin adına bir imarethane inşa edilmiştir. Ayrıca yaptığı hayır işleriyle. Bursalıların gönlüne taht kurmuştur. Adı yüzyıllar sonra Bursa'nın bir ilçesine verilmiştir. Kabri Bursa'daki Orhan Gazi Türbesi'ndedir. Ayrıca ismi, Orhan Gazi'nin kendi türbesi olan Bursa'daki (Gümüşlü) Tophane'de bulunmaktadır.
Popüler kültürdeki yeri
1988'de TRT 1 de yayımlanan Kuruluş "Osmancık" dizisinde Sema Yunak tarafından canlandırılmıştır.
Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? adlı Türk Filminde Ayşe Tolga tarafından canlandırılmıştır.
Günümüzde Atv'de yayınlanan Kuruluş Osman dizisinde Duru Yazıcı tarafından canlandırılmıştır.