Nusret Hızır

Abdülbaki Nusret Hızır, (d. 1899, İstanbul) - (ö. 8 Mart 1980, İstanbul) Türk eğitimci, akademisyen ve felsefeci.
İlgi alanı dil, mantık, tarih, bilim felsefesi üzerine yoğunlaşmış bir felsefecidir. Bilimle felsefe arasındaki ilişkiyi incelemiş, felsefenin bilimselleşmesi gerektiğini savunmuştur. Hans Reichenbachın bilimsel felsefe ve lojistik ekolünün temsilcisi kabul edilir.
Hayatı
Nusret Hızır, 1899da İstanbulda doğdu. İstanbul'da bir Fransız Lisesi'ni bitirdikten sonra Mühendis Mektebi'nde elektrik mühendisliği eğitimine başladı. I. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine askere alındı. Savaştan sonra dokuz yıl Almanyada fizik, matematik, müzik ve felsefe öğrenimi gördü. Bir çok alanda bilgisini artırıp, çok yönlü bir kültür birikimi edindi; ancak hiçbir okuldan mezun olmadı. 1934te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünde Hans Reichenbachın asistanı oldu. O sırada aynı fakültede görev yapan pedagog Neriman Hilal ile evlendi, bu evlilikten bir oğlu oldu.
Ankara'ya yerleşerek 1937-1942 arasında Türk Tarih Kurumunda uzman olarak çalıştı. 1941-1948 arasında dünya klasiklerinin çevrilmesinden sorumlu "Tercüme Odası" adlı kurulda bulundu. Erasmus, Leibniz, Nietzsche gibi bazı düşünürlerin yapıtlarını Türkçeye çevirdi. Hasan Ali Yücel'in teşvikiyle 1942de dışarıdan doçentlik sınavlarında girdi; "Bünye tahliline ve bu tahlilin Condillac'rn tarih görüşüne tatbikine dair" adlı çalışması ve Buffon ve Lamark hakkında verdiği derslerle, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümünde öğretim üyesi oldu. 1954 yılında profesör unvanı aldı.
27 Mayıs 1960tan sonra üniversiteden uzaklaştırılan 147 öğretim üyesi arasındaydı.1962de yeniden göreve çağrıldığı Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesindeki derslerini ve Türk Tarih Kurumundaki danışmanlığını, 1968 yılında emekliye ayrılana kadar sürdürdü. 1964te Pariste Yüksek Öğretmen Okulunda (Ecole Normale Supérieure) modern mantık üzerine bir verdi. 1967'de Felsefe Araştırmaları Enstitüsü Müdürü oldu.
Emekli olduktan sonra bir yıl Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın Yayın Yüksek Okulunda, iki buçuk yıl Orta Doğu Teknik Üniversitesinde, bir yarıyıl Hacettepe Üniversitesi Felsefe Bölümünde felsefe ve mantık dersleri verdi. 1971den ölümüne dek evinde, özel olarak küçük gruplarla derslerini sürdürdü. Türkiyede mantık ve bilgi felsefi üzerine kurulu bir felsefe anlayışının yerleşmesinde önemli payı oldu. Felsefe dilinin arılaşmasına katkıda bulundu. Olasılık terimini Türkçeye kazandırdı.
1945te kısa bir süre Ant dergisinde yayımladığı yazılarında faşizmin kaynaklarına ilişkin tezler ileri sürdü.1949-1950de Yaprak dergisinde çıkan yazılarında ise felsefe kavramlarına açıklık kazandırmaya çalıştı1976da Felsefe Yazılarında topladı ve bu yapıtıyla, 1977de Türk Dil Kurumu Deneme Ödülünü aldı. 1979 yılında Türkiye Felsefe Kurumu tarafından Onur Başkanı seçildi.
Kısa süren bir hastalıktan sonra 18 Mart 1980'de İstanbulda öldü.
Felsefe Yazıları kitabında yer almayan diğer yazıları, ölümünden sonra asistanı Füsun Akatlı tarafından derlenerek, Bilimin Işığında Felsefe ve Geride Kalanlar adıyla basıldı. Füsun Akatlının Çağdaş ve Çağcıl bir Rönesans adamıydı dediği Hızır, felsefe, mantık, fizik ve matematik dışında, tarih, dil, müzik ve edebiyat alanlarında da büyük bir birikime sahipti.
Yapıtları
"Felsefe Yazıları", 1976
"Bilimin Işığında Felsefe", 1985 (Ölümünden sonra Füsun Akatlı tarafından derlenen makalelerini içeren kitap.)
"Geride Kalanlar", 1987 (Ölümünden sonra Füsun Akatlı tarafından derlenen notlarını içeren kitap.)
Çevrileri
Leibniz, Metafizik Üzerine Konuşma, (MEB Yayınları, 1949)
Çin Denemeleri (Derleme / derleyen Wolfram Eberhard), (MEB Yayınları)
Erasmus, Deliliğe Övgü (Kırmızı Yayınları)