Henry Morgan

Amiral Sir Henry Morgan (1635 1688), Galli denizci ve Karayip Adalarında varlık gösteren korsan. Gallerden çıkan en tanınmış ve en başarılı korsanlardandır, bölgede İspanyol hakimiyetini İngiltere lehine zora sokmuştur.
Gençliği
Henry, Monmouthshire derebeyi olan Robert Morganın en büyük oğlu olmalıdır, ancak Bristol şehir kayıtlarında Henry Morganın ismi 1655 yılı için girilen kayıtlarda 3 yıl boyunca Karayiplerdeki Barbados adasındaki tarım işletmelerinde işçi olarak çalışacağı yazılıdır. Bu bilginin dışında Morgan ile ilgili 1665 yılına kadar herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Daha sonra kendisi hayatını anlatırken erken yaşta okulu bıraktığını, kalemden çok mızrağı sevdiğini söyleyecektir. Sonraları Morganın Panamadaki doktoru olacak olan Richard Browne ise genç Morganın İngilizler tarafından 1655 yılında fethedilen Jamaikaya 1658 yılında geldiğini ve burada ün ve servete kavuştuğunu belirtecektir. Henrynin amcası Edward Morgan İngiltere tahtına 2. Charles geçtikten sonra Jamaikaya vali olacak, bunu takiben de Henry, amcasının kızı Mary ile evlenecektir. Dolayısıyla 1663 yılında Amerika kıtasındaki İspanyol toprakları olan Vildemos, Trujillo (Honduras) ve Granada (Meksika) kentlerine yapılan saldırılarda filo komutanı Christopher Myngsin komutası altında yer aldığı bilinen Kaptan Morganın o olma ihtimali yüksektir. 1665 yılında Edward Mansfield komutasındaki gemiye geçer. Gemi o yıllarda İngiltere hükumetinin el altından desteklediği ve bölgedeki İspanyol varlığına, ticaret hatlarına yönelik saldrılarda kullanılan sayısız gemiden birisidir. Bu tür gemiler resmi olarak herhangi bir ülkenin gemisi değildir ve yasal anlamda korsanlık yapmaktadırlar. Ancak İngiltere hükumeti bunlara korsan dememekte özel gemiler demekte ve resmi olarak kendisine bağlı göstermezken el altnıdan ödüllendirmektedir. Morganın dahil olduğu geminin kaptanı İspanyollar tarafından öldürülünce mürettebat tarafından yeni kaptan olarak Morgan seçilecek ve yasal korsanlık dönemi başlayacaktır.
Valinin emrinde yasal korsan
1667 yılında Morgan valilik tarafından Kübadan bazı İspanyol askeri personelin kaçırılmasıyla görevlendirilir. Bu sayede Jamaikaya yapılmasından korkulan İspanyol saldırısına dair istihbarat elde edilebilecektir. 10 gemi ve 500 kişiyle Kübaya inen Morgan, Puerto Principe kentine saldırır ve kenti yağmalar, daha sonra Panamadaki çok sayıda asker tarafından iyi korunan kent olan Portobeloya doğru yönelir. Panama valisi, bu cesur çaba karşısında şaşkına dönmüş ve işgalcileri defetmek için boşuna mücadele vermiştir. Sonunda Morgan yüklü bir fidye ödenmesi karşılığında kentten geri çekilmiştir. Bu tür maceralar ve seferler sayesinde Morganın İngiltere devletiyle olan parasal anlaşmasının yenilenmesini gerektirecek kadar görkemliydi. Ancak Morganın her ele geçirdiği yerin beraberinde katliam ve işkence haberleri eksik olmuyordu. Jamaika valisi ise İspanyollara her tür ve şekilde her zaman saldırmaları gereğinden hareketle bu tür haberleri örtbas ediyordu. Londradaki Amirallik bu örtbas taktiğini onayladıktan sonra Morgan ve mürettebatı seferlerinin kutlamak için Port Royal, Jamaikaya birer kahraman olarak dönerler. Vali bu seferden hemen sonra Morgana İspanyol Kübasını yağmalamak için yeniden görevlendirecektir. Londra ise Port Royal şehrine Oxford isimli bir savaş gemisini hediye edecek, vali ise gemiyi Morganın filosuna dahil edecektir. Bu gemi Ocak 1669da kazayla alev alacak ve barut yüklü gemi havaya uçacaktır. Mart ayında Venezuela sahillerini yağmalayan Morgan, Maracaibo kentindeki zenginlerin servetlerini alacaktır. Bu limanda demirli üç İspanyol gemisinden bir tanesini kendisine alacak, diğer ikisini de batıracaktır. Jamaikaya döndüğünde ise vali tarafından sadece uyarılacaktır. İspanyollar artık saldırılara karşılık vermekte Jamaikayı tehdit etmeye başlamaktadır. Morgana yeni bir görev verilir; Jamaikanın sahip olduğu tüm gemilerle beraber İspanyol şehirlerine ve gemilerine savaş açacaktır, kazancı ise seferin ganimeti olacaktır. Böylelikle Morgan ve ekibi korsan değil ama yasal korsan olmuş olacaklardır. Küba ve sahillerini yağmaladıktan sonra Morgan gözünü Panamaya diker. Aralık 1670'te Panamadaki San Lorenzo kalesini ele geçiri, garnizondaki 300 kişiden sadece 23 kişiyi hayatta bırakır. Sonra 1400 adamıyla beraber Panama kentine doğru ilerler...
Panamanın yakılması ve İngiliz desteğinin sonu
Ocak 1671de Morgan, Panamada ancak 1500 piyade ve süvari olduğunu öğrenir. Kuvvetlerini ikiye ayırır, birisi doğrudan saldıracakken diğeri ise orman tarafından çevirme harekatı yapacaktır. Deneyimsiz İspanyol askerleri Morganın deneyimli savaşçıları karşısında tutunamaz ve çevirme harekatı tamamlanınca Morgan ile Panama arasında bir engel kalmamıştır. Panama o zamanının İspanyol Amerikasındaki en zengin ve görkemli kenttir. Buna rağmen morgan ve adamları umduklarından çok az yağma ile karşılaşırlar. Şehre ait zenginliklerin önemli bir kısmı daha önceden donanmaya aktarılmıştır. Yağmalanacak zenginlik bulamayan Morgan Panama şehrini ateşe verir ve adamları da yakaladıkları şehir sakinlerine işkence ederek üzerlerindeki takı, ziynet eşyası vb yağmalamaya girişir. Morganın saldırısından sonra şehir günümüzde bulunduğu yere, 2 km batıya taşınmış ve yeniden inşa edilmiştir. Eski şehrin olduğu yere eski Panama denmektedir ve hala Morganın saldırısında yanan evler görülebilmektedir. Panamanın yağmalanması İngiltere ile İspanya arasındaki barış antlaşmasını ihlal ettiğinden Morgan tutuklanır ve 1672 yılında İngiltereye götürülür. Mahkeme sürecinde Morgan, barış antlaşmasından haberi olmadığını kanıtlayınca beraat edecek ve cezalandırılmak yerine şövalye ilan edilecektir. Jamaikaya dönmeden önce adaya sorumlu vali atanacaktır. 1681e gelindiğinde Jamaika valisi Morganın artık adanın özerkliğine karşı çıkan İngiltere kralıyla arası açılacak ve görevden alınır.
Emeklilik
1683 yılında Morgan yeni vali Lynchin çabalarıyla kent meclisinden çıkartılır. Bu sırada aynı maksatla Morganın kötü şöhreti hakkında kitaplar bastırılır. Morgan ise kitaba karşı dava açarak başarılı şekilde saldırıyı püskürtür. Kitap Morganın tüm çabalarına karşın basılır ve kana susamış korsan imajı pekişir. Lynch 1684 yılında ölünce yeni vali arkadaşı olan Christopher Monck olur. Bu dönemde Morgan tekrar saygınlığını kazanacaktır. Yaşlanan Morgan muhtemelen Londra yolculuğunda kaptığı veremden 25 Ağustos 1688 günü ölür. Cenazesinin bulunduğu Palisadoes mezarlığı 1692 yılındaki depremde suların altında kalacaktır.
Başarılı korsanlık hayatı
Morgan korsanlığın altın çağında yaşamış ve İngilterenin İspanyollara karşı savaşını iyi kullanmış ve İngiltereyi destekleyerek kendisi ve mürettebatı için oldukça büyük bir servet kazanmıştır. Ölümünden sonra aynı taktiği diğer korsanlar da deneyecek ama çok azı başarılı olacaktır. Korsanlıktan emekli olabilen ve yasal takibata uğramayan nadir korsanlardandır.
Popüler kültürde Morgan
Film
1935 yapımı Captain Blood filmi Henry Morgan'ın hayat hikayesinden esinlenilmiştir. filmde ünlü korsanı Errol Flynn başarıyla canlandırmıştır.
2006 yılında, History Channel Gerçek Karayip Korsanları adlı bir dizi başlatmıştır. Burada Henry Morgan'ın hayatı ve maceraları etraflıca anlatılmıştır.
Edebiyat
John Steinbeck'in ilk hikayesi olan 1926 yılında yazdığı Altın Kupa, Henry Morgan'ın hayatını anlatır.
Müzik
Kelt rock grubu Tempest Captain Morgan adlı şarkılarını ünlü korsana ithaf ederler.
Eggs Over Easy grubunun Good 'N' Cheap albümündeki Henry Morgan adlı eser John Steinbeck'in Altın Kupa adlı hikayesinden esinlenilerek kaleme alınmıştır.
İskoç heavy metal grubu Alestorm ilk albümlerine Captain Morgan's Revenge adını koyarlar ve ilk parçanın adı da albümle aynıdır.