Hamursuz Bayramı

Pesah, Fısıh veya Hamursuz Bayramı (İbranice: פסח Pesach), bir Yahudi bayramı ve festivalidir. Mısırda kölelikten kurtarılan Antik İsraillilerin göç hikayesini anar. Pesah, Yahudi takvimindeki Nisan ayının 15. günü başlar, bu tarih Kuzey Yarım Kürede bahara denk gelir ve bayram 7 veya 8 gün kutlanır. Yahudi bayramları arasında en çok kutlanan bayramlardan biridir.
Göç anlatısında, kutsal kitap, Tanrının; on belayı Mısırlıların üzerine musallat ederek, İsrail Çocuklarını kölelikten kurtarılmasına yardım ettiğini belirtir. On belanın sonuncusu, her evde ilk doğan çocuğun ölmesi olduğundan, İsraillilerden evlerini kuzu kanıyla işaretlemeleri istendi. Böylece, bu son bela onların evlerine dokunmadan üzerlerinden geçecekti. Belalarla başlayan bu hikaye ve göç, hamursuz bayramının kökenini oluşturdu. Bayramın adının tam olarak nereden geldiği üzerine tartışmalar olmasına rağmen genelde inanılan hikaye; Firavun İsraillileri özgür bıraktığında, İsrailliler, ekmek hamurunun mayalanmasını beklemeden terk ettikleridir. Bunu anmak adına, Hamursuz Bayramı boyunca mayasız ekmek yenir. Bayram bu nedenle Mayasız ekmek yeme Festivali olarak adlandırılır Matza (düz mayasız ekmek) hamursuz bayramının sembolüdür.
Şavuot ve Sukotla birlikte, Hamursuz Bayramı, üç hac festivalinden (Şaloş Regalim) biridir. Bu üç bayramda bütün Yahudi topluluğu tarihi bir şekilde Kudüsteki tapınağa haccettiler. Samiriler, halen Gerizim Dağında bu hac ibadetlerini gerçekleştirir ama sadece erkekler toplu ibadetlere katılır.
Tarihi ve süresi
Hamursuz Bayramı (Pesah), genelde Gregoryen takviminin mart ya da nisanına denk gelen, Nisan ayının 15. gününde başlar. Tevrata göre Nisan, Yahudi takvimindeki festival yılının ilk ayıdır. Nisanın 14. günü kuzey ilkbaharı ekinoksundan sonraki, dolunaylı bir geceyle başlar, bu nedenle, Pesah bir ilkbahar festivalidir. Pesahın bahardan önce başlamamasına emin olmak için, antik İsrailde, arpaların olgunlaşması baharın başladığını anlamak için bir test olarak görülmüştür. Böylece, arpalar olgunlaşmadıysa, bahar daha yakın değildi ve araya ilave edilen Adar II ayıyla, Nisan başlatılmazdı. Bu ayarlama, 4. yüzyıl itibarıyla matematiksel olarak yapılıyor.
İsrailde Pesah (mayasız ekmek festivali) yedi gün kutlanır. Bayramın ilk ve son günleri resmi olarak tatildir. Bu iki günün arasında kalan günler Hol HaMoed (Festivalin hafta günleri) olarak adlandırılır. Diaspora Yahudileri bayramı sekiz gün kutlarlar. Sekiz gün olmasının nedeni bir zaman ayarlaması (ibadetlere katılmak, bulundukları yerin takviminin Kudüsteki tapınağa endekslenmesi, v. b) olarak görülür veya Yahudilerin tehlikede oldukları zamanlarda, Yahudilere karşı gelecek saldırıların günlerini şaşırtmak amaçlı ortaya atılmış ve günümüze gelmiş olan bir alışkanlık olduğu düşünülüyor.
Karaim ve Samiri Yahudiler, modern Yahudi takviminden bir iki gün sapan Yahudi Takvimi versiyonunu kullanırlar. Örneğin 2009 da, Rabinik Yahudiler tarafından kullanılan takvime göre nisan 15 Modern takvimde Nisan 9 u karşılamaktadır. Karaimler ve Samiriler tarafından kullanılan takvimde ise Abib ya da Aviv 15, Miladi takvimde Nisan 11 i karşılamaktadır. Karaim ve Samiri Hamursuz Bayramları 6 gün süren Mayasız Ekmek Festivalinden sonra bir gün sürer.
Kutsal Kitapta
Tevratta Hamursuz Bayramı olarak adlandırılan emirin yerine getirilişi Levililer Kitabında şöyle bulunmaktadır:
İlk ayda, ayın on dördüncü günü iki akşam arası Tanrının Hamursuz Bayramıdır. Aynı ayın on beşinci günü hamursuz ekmeğinin Tanrıya ziyafetidir: Yedi gün boyunca hamursuz ekmeği yiyeceksin. İlk gün kutsal bir davet alacaksın; bayağı işler yapmayacaksın. Ve yedi gün Tanrıya ateşte yapılmış, pişirilmiş bir armağan sunacaksın; yedinci gün kutsal davettir; bayağı işler yapmayacaksın.(Levililer 23:5)
Tevrattaki Hamursuz Bayramı ile ilgili düzenlemeler, evdeki bütün mayalı yiyeceklerin 15 Nisandan önce evden çıkarılması gerektiğini belirtir.(Göç 13:7) Temiz bir kuzu ya da keçi 10 Nisana kadar hazırlanmalı(Göç 12:3) ve 14 Nisanda iki akşam arasında kurban edilmelidir. Ve 15 Nisan gecesi iç organları çıkarılmadan rosto yapılarak mayasız ekmek ve acı baharatla yenmelidir. Sabah gün doğumundan sonra kurban edilen hayvandan kalan hiçbir şey yenmez, yakılmalıdır. Orijinal Hamursuz bayramına ait olan Tevrattaki düzenlemeler, yemeklerin nasıl yeneceğini de belirtir.
Tevrattaki, Hamursuz bayramını ilgilendiren emirleri, hatırlamanın önemini vurgular. Yahudilere; onların bir zamanlar mısırda köleler olduklarını, tanrının onları onuncu musibetten koruduğunu ve onları bulundukları güvenli yerlere getirdiğini hatırlamaları gerektiğini belirtir. Bunun yanı sıra, Hamursuz Bayramını nesiller boyunca, Tanrıya adanmış olarak devam ettirmeleri gerektiğini belirtir. Çünkü bu günde Mısırdaki köleliklerinden, tanrının yardımıyla kurtuldular.
Etimoloji
Pesah fiili (İbranice: פָּסַח) Tevratta ilk olarak, Yahudilerin Mısırdan göçlerini (Göç 12:23) anlatan bölümde ortaya çıkar. Kesin anlamı üzerine bazı tartışmalar olsa da, genel olarak inanılan anlamı, Tanrının 10. musibet esnasında, İbranilerin evlerine dokunmadan, onların evlerinin üzerinden geçmesi olarak bilinir.
Pesah sözcüğü aynı zamanda, Hamursuz Bayramında kurban edilmek için hazırlanmış kuzu ya da keçi (İbranice; Korban Pesah). Göçten dört gün önce, İbranilere bir kuzu hazırlamaları ve her gün temizliklerini kontrol etmeleri emredilmiştir. Nisanın 14. gününde, bu hayvanları kesip, kanlarıyla kapı eşiklerini işaretlemeleri de emredildi. Nisanın 15i gece yarısına kadar kurban edilen hayvanı tüketmeliydiler. Mısırı onuncu musibet mahvederken, her aile (ya da birkaç aile birlikte) içinde kurban edilen hayvanın etinin de olduğu yemekleri yemek için toplandılar.
Sonraki yıllarda, Mişkanın varlığı süresince ve Kudüsteki Tapınak döneminden sonra; Kobran Pesach, Hamursuz Bayramı Sederinde (15 Nisan) yenildi. Buna rağmen, Tapınağın yıkılmasıyla birlikte, ne kurban bahşedildi ne de yenildi. Kobran Pesach hikayesi, Hamursuz Bayramı Sederinde anlatılır ve sembolik olarak, Seder Tabağında rosto kuzu inciği ya da tavuk kanadı yenir.
Pesah adağı; Korban Pesah
Kudüsteki Tapınak yıkılmadan önce, Hamursuz Bayramının odak noktası, Paskal kuzusu olarak da bilinen, kurbandı (İbranice Korban Pesach.) Bir kuzuyu veya dağ keçisini tamamıyla bitirebilecek bir ailenin, Yahudi Tapınağında, Nisanın 14ünde (öğle vakti) kurbanlarını kesmeleri (Num 9:11), ve Nisanın 15i gecesinde yemeleri gerekliydi (Göç 12:6.) Eğer bir aile, kurbanın hepsini bir oturuşta bitiremeyecek kadar küçükse, kurban birden fazla aile için yapılırdı. Kurban hiçbir mayalı yiyecekle sunulmadı (Göç 23:18) ve kafası, ayakları ya da iç organları çıkarılmadan (Göç 12:9), rostolaşması gerekliydi. Mayasız ekmekle (matza) ve acı baharatlarla (maror) yenmeliydi (Göç 12:9.) Kurbandaki hiçbir kemiğin kırılmamasına dikkat etmek gerekliydi (Göç 12:46) ve kurbandan, sabaha kadar hiç et kalmamalıydı (Göç 12:10, Göç 23:18.)
Hamursuz Bayramı kurbanları kutsal sunular olduklarından, sadece kurban getirmekle yükümlü kişilerin yemesine izin verilirdi. Bayramda kurban adayamayanlar arasında; Dönmeler (Göç 12:43), hizmetçiler (Göç 12:45), sünnetsiz erkekler (Göç 12:48), ritüele uygun dönemde olmayanlar (adet dönemindeki kadınlar) ve Yahudi olmayanlar vardı. Kurban, en az 30 kişilik bir topluluğun önünde yapılmalıydı (Pesahim 64b.) Tapınakta Levililer Halleli söylerken rahipler de kurbanı gerçekleştirdiler. Kadın ve erkekler eşit bir şekilde sorumluydular kurbandan (Pesahim 91b.) Kadınlar da bayramın bütün ritüellerine katılmakla yükümlüydüler.
Günümüzde
Tapınağın yokluğunda, Korban Pesach mitsvası, Korban Mitsva Sederinde anılır. 14 Nisanın öğlesinde okunur ve sembolik olarak da Seder tabağına rosto incik eti konulur. Seder yemeğinin sonunda, Afikomanın yenilmesi, Korban Pesachın yerini telafi olarak alır (Mishnah Pesachim 119a.) birçok Sefarad Yahudi, Korban Pesach anısına kuzu ya da keçi eti yer.
Hametzden Arınma
Hametz (חמץ, Mayalı yiyecek) beş tip tahıl ürününün birinden yapılmış ve su ile karıştırılarak, ham bir şekilde 18 dakikadan az süreyle bekletilmiş bir üründür. Hamursuz Bayramı süresince, Hametzin tutulması, barındırılması ve tüketilmesi, birçok Yahudi geleneğine göre yasaktır. Maya ve fermente ürünlerin kendileri, şarapta da görüldüğü gibi yasak değildir. Halakhaya göre, bu tür Hametzleri de tutmak yasaktır.
Hametz, karbonat ve kabartma tozu gibi ürünleri içermez. Bunlar mayalamada kullanılıyor gibi görülse de, bu tür ürünlerin mayalaması, biyolojik fermantasyonla değil kimyasal reaksiyonlarla gerçekleşir. Bu nedenle, gözleme veya krep gibi yiyeceklere izin vardır. Tabi maya ile yapılmış olmamaları şartıyla.
Torahdaki Hametz ile ilgili emirler şöyledir:
- Bayramın birinci gününden önce evdeki bütün Hametz ve Hametzle yapılmış ürünlerden arınılmalıdır. (Göç 12:15.) Bitirebilir, atılabilir (tarihte yakılırdı) ya da Yahudi olmayan kişilere verilebilir.
- Bayram süresince, Hametz ya da Hametzle karıştırılmış yiyeceklerden kaçınılmalıdır (Göç 13:3, 12:20)
- Yaşama alanında (ev, ofis, araba v. b.) hiç Hametz bulundurulmamalıdır (Göç 12:19.)
Ritüellere riayet eden Yahudiler, Hamursuz Bayramından haftalar önce evi en detaylı şekilde temizleme telaşında olurlar. Böylece evlerinin her tarafından her bir zerre Hametzi arındırırlar. Kurallar, zeytin büyüklüğü ve daha büyük miktardaki Hametzlerden arınılması gerektiğini belirtir, ama çoğu zaman, bu arınma işlemi bu kuralı aşarak, mutfaktaki en küçük zerrelerin temizlenmesine kadar gider (Un veya mayanın mutfak tezgahlarından iyice silinmesi.) Bu işlemi yaparken kullanılan gereçlerde bir yere saklanır ve bayram boyunca kullanılmaz. Bazı Amerikan, Avrupalı ve İsraildeki oteller de bu temizliği yaparlar.
Mayalı yiyeceklerin aranması ve yakılması
Geleneksel olarak, Hamursuz Bayramından önceki gece, arta kalan Hametzleri temizlemek için arama yaparlar. Bunu yaparken, (על ביעור חמץ ' al biyur chametz, mayalılardan arınırken) duası okunur, ve bir ya da birkaç kişi oda oda kontrol ederek, hiçbir köşede Hametz parçasının arta kalmadığına emin olurlar.
Bu aramayı, ışıkları söndürerek, mum ışığıyla, kuş tüyü ve tahta kaşıkla yapmak bir gelenektir. Mum ışığı köşeleri, gölge düşmeden daha etkili bir şekilde aydınlattığı için; tüyün köşedeki bütün kırıntıları almasından dolayı, ve tahta kaşığında Hametzleri topladıktan sonra yakılabilmesinden dolayı bu gereçler kullanılır.
14 Nisan sabahında, evde arta kalan bütün mayalı yiyecekler ve aramada bulunan bütün artıklar yakılır (s'rayfat chametz.) Evin lideri evde hiç Hametz kalmadığını, kalanların da toz kadar az olduğunu (biyur chametz) belirtir tekrar. Bayram esnasında evde bulunan Hametz, olabildiğince hızlı yakılmalıdır.
Hametzin satılması
Yiyeceklere göre daha değerli olan Hametzler (buğdaydan damıtılmış likör gibi) atılmak yerine, geri alınacak şekilde birine satılabilir. Bazı durumlarda, bu satıştan dolayı o tür ürünler evi hiç terk etmek zorunda kalmadan bir kasada saklanılabilir, çünkü satıldıktan sonra o evin kullanacağı bir ürün olmaktan çıkar ve yeniden alınana kadar kasada saklanırsa kurallara uyulmuş olunur. Bu satış durumu hahamlar tarafından düzenlenebilir.
Ayrı tabaklar
Tevratın, Hamursuz Bayramında Hametz tüketmeyi yasaklaması nedeniyle, bazı aileler, sadece Hamursuz Bayramında kullanmak amaçlı farklı tabak, çatal, bıçak ve bardak setlerine sahiptir ve bu farklı gereçlere daha önce hiç Hametz bulaşmamıştır. Hametzin bulaşmış olduğu mutfak gereçleri kaynar suda yıkanır ve yıl boyunca tekrar kullanılmaz.
Matza
Hamursuz Bayramının sembollerinden biri olan Matza, sadece su ve unla yapılan, pişirilirken devamlı karıştırılıp, kabarması engellenen mayasız ekmektir. Matza elle ya da makineyle yapılabilir. Elle yapılan Matzaya shmura matzo denir ve bu tür Matzayı genelde Ortodoks Yahudi toplumları tercih eder. Tevratta Hamursuz Bayramının özellikle ilk gününde Matza yenmesi hakkında ilahi bir emir vardır. Emir ayrıca, bayramın diğer günlerinde de Matza yenmesi gerektiğini söyler.
Tevrata göre Matzanın yenilme sebebi, İbranilerin Mısırı çabucak terk etmelerini anmaktan doğdu. Hızlı bir şekilde Mısırdan ayrılabilmeleri için ekmeğin kabarmasını beklemeyen İbraniler, düz ve mayasız Matza ile yola koyuldular. Bazı bilginler, Matzanın, o dönemde, kolay korunduğundan ve hafif olduklarından, yola çıkanlar tarafından zaten tercih edildiğini ve İbranilerin bilerek Matza yaptıklarını öne sürerler. Bunu yanı sıra, Matzanın fakirliği anımsatarak, insanlarda mağrurluk duygusunu artırdığını ve bir zamanlar köleliğin nasıl olduğunu sembolize ettiğini anlatan açıklamalar da mevcut.
İlk doğan çocuğun orucu
Hamursuz Bayramının Sederi sabahında, evin ilk doğan erkek çocuğu oruç tutar (' ' ' ' 'Ta'anit B'khorot ' ' ' ' ' - ilk doğan orucu) ve bu oruç İbrani ilk doğanlarının hayatta kalmasını anar. Göçe (Göç 12:29) göre, Tanrı Mısırlı ilk doğan erkek çocukların hayatlarına son verirken, İbrani çocukları korudu. Buna rağmen, bir gelenek olarak sinagoglar, sabah ibadetinden sonra, Siyum töreni yapar. Tören yemeği yenilir ve ilk doğan orucunun zorunluluğu iptal edilir.
Pesah Sederi
Yahudi aileleri için, Hamursuz Bayramının ilk gecesi, (İsrail dışındaki toplumlarda ilk iki gece) Seder (düzen) adı verilen özel akşam yemeği için toplanmak bir gelenektir. Masada bayramın önemini vurgulamak için en iyi yemek ve gümüş takımları bulunur. Bu yemek esnasında, Mısırdan göç hikayesi anlatılır. Anlatım esnasında, dört bardak şarap tüketilir. Gece ve bu anlatım farklı prosedürler olarak 15 kısımdır:
Kadeish קדש Kiduş duasının okunması ve ilk bardaktaki şarabın içilmesi.
Urchatz ורחץ Ellerin dua okunmadan yıkanması.
Karpas כרפס Karpasın (kereviz veya maydanoz) suya banılması.
Yachatz יחץ Matzanın kırılması; büyük parça (afikoman) sonra Tzafun adı verilen ritüel esnasında yenilir.
Maggid מגיד Göç hikayesinin anlatılması, dört soru nun okunması ve ikinci şarabın içilmesi.
Rachtzah רחצה Ellerin ikinci defa yıkanması- dua okuyarak.
Motzi מוציא Ekmek ürünleri yemeden önce yapılan geleneksel dua.
Matzo מצה Matza yemeden önceki dua.
Maror מרור Marorun yenilmesi.
Koreich כורך Matza ve Marordan yapılmış sandviçin yenilmesi.
Shulchan oreich שולחן עורך masayı hazırlama bayram yemeğinin servis edilmesi.
Tzafun צפון Afikomanın yenilmesi.
Bareich ברך Yemekten sonraki dua ve üçüncü şarabın içilmesi.
Hallel הלל Hallelin okunması, geleneksel olarak festivallerde okunur; dördüncü şarabın içilmesi.
Nirtzah נירצה son
Bu 15 kısım, Kudüsteki Tapınakta izlenen 15 kısımla paraleldir.
Seder, masadaki çocukların ilgisini artırmak için; sorular, cevaplar ve olağandışı aktivitelerle doldurulur. Ayrıca çocuklar göç hakkında sorular sorduklarında fındık ve şekerlemelerle ödüllendirilir. Şarkılar ve tartışmalarla geçer Bayram Sederleri.
Maror
Maror, Mısırdaki köleliğin ne kadar acı olduğunun sembolüdür. Tevrat'taki şu sözler, o sembolizmi anlatır: "Ve hayatlarını ağır işlerle; çamurla, tuğlalarla ve tarladaki her tür işle acılaştırdılar. Onların yaptırdıkları her iş ağır işlerdi" (Göç 1:14.)
Dört bardak şarap
Rabinik kurallara göre, Sederde dört bardak şarap içilmelidir. Bu hem erkek hem de kadın için geçerli olan bir kuraldır. Mişna (Pes. 10:1) der ki: İsraildeki en fakir adam bile içmekle yükümlüdür. Her bardak Sederin farklı bir kısmıyla bağlantılıdır: birincisi Kiduş için, ikincisi Göçün anlatılmasıyla, üçüncü bardağın içilmesi Birkat Hamazonu sonuçlandırır ve dördüncü kadeh ise Hallelle bağlantılıdır.
Çocukların katılımı
Çocuklar, Hamursuz Bayramı Sederinde çok önemli bir role sahip. Geleneksel olarak, çocukların Seder hakkında; Mah, Nishtana, HaLeila, Hazeh (Neden bu gece diğer bütün gecelerden farklıdır?) sözcüklerinden başlayarak, soru sormaları beklenir. Sorular, yemekteki sembollerin öneminin konuşulmasını sağlar. Çocukların sorduğu bazı sorular şöyledir:
Neden bu gece diğer bütün gecelerden farklıdır?
Diğer günlerde (akşam yemeğinde) mayalı ya da mayasız ekmek yiyoruz, neden bu akşam sadece mayasız ekmek yiyoruz?
Diğer günlerde (akşam yemeğinde) her türlü sebzeyi yiyebiliyoruz, ama neden bu akşam sadece acı baharatlar yiyoruz?
Diğer bütün günlerde (akşam yemeğinde) yiyeceklerimizi banmıyoruz, ama neden bu gece iki defa banıyoruz?
Sederin lideri ve diğer büyükler, çocuklara Göçten bahsetmenin ne kadar önemli olduğunu söyler ve dualarla, hikayelerle Göçü onlara anlatır. Ayrıca kendi yorumlarını katarak, Göçün dünyaya getirileri ve özgürlük üzerine etkilerini anlatır.
Afikoman
Sederin tamamlayıcı bir parçası olarak, afikoman, masada çocukları heyecanlandırmak ve ilgilerini artırmak için kullanılır. Sederin dördüncü kısmında (Yachatz), Matzayı ikiye böler lider. Büyük parçasını afikoman olarak bir kenara bırakır. Birçok aile afikomanları, çocukları Seder boyunca uyanık ve ilgili tutmak için bir yerlere saklar ve bulanlara ödüller verir.
Bitiş şarkıları
Hallelden sonra, dördüncü kadehteki şarap da içilir, ve katılımcılar dua okur. Bu kısımdan sonra, Tanrının merhametini ve lütfünü anlatan lirik dualar söylenir. Yahudi halkın sürgün ve zorlu hayatla geçen tarihleri boyunca hayatta kaldıkları için Tanrıya teşekkür edilir. ' ' ' ''Echadi Mi Yodea? ' ' ' ' ' (Kim biri bilir?) şen şakrak bir şarkıdır ve çocukların (ve büyüklerin) genel kültürlerini test eder. Chad Gadiyah gibi bazı şarkılar alegoriktir.
Hol Hamoed
İsrailde, Hamursuz Bayramı yedi gün sürer ve bu yedi günün ilki ve sonuncusu büyük Yahudi tatillerindendir. Ortodoks ve Muhafazakar toplumlarda, Şabattaki birçok kuralın geçerli olduğu bu iki günde çalışılmaz. Birinci günce bir Seder gerçekleşir.
İsrail dışında, Ortodoks ve Muhafazakar toplumlarda, bayram sekiz gün sürer, ve bayramın ilk iki ve son iki günleri tatildir. Seder iki defa gerçekleşir, ilki ilk gün ikincisi ikinci gün olarak. Aradaki günlerde gerekli işler yapılabilir. Reformist Yahudiler, bayramı yedi gün kutlar ve Seder ilk ve son gün gerçekleşir.
Sukot Bayramı gibi, Hamursuz Bayramının ara günleri Hol Hamoed (festival günleri) olarak bilinir ve yarı-festival statüsü verilmiştir. Bu günler aileler için dışarı çıkıp, piknik yaptığı, Matzalarla, meyvelerle, sebzelerle ve ev yapımı şekerlemelerle süsledikleri eğlencelerle geçirdiği zamanlardır.
Omerin Sayılması
Hamursuz Bayramının ikinci gecesi itibarıyla (16 Nisan), Yahudiler Omeri saymaya başlar. Bu sayış, yaklaşan Şavuotu hatırlatmak amaçlı olan, Şavouttan 50 gün önce başlayan bir süreçtir. İlk geceden itibaren, Bugün Omerdeki ilk gün, ikinci gün, Bugün Omerdeki ikinci gün diye sayılır. Bu sayış ayrıca haftaları da içerir, böylece, yedinci gün özellikle anılır: Bu gün yedinci gün, Omerdeki ilk hafta. Sekizinci gün, Bugün sekizinci gün, Omerdeki bir hafta ve bir gün, gibi.
Omerin sayılmasıyla ilgili bir diğer açıklama, Hamursuz Bayramıyla Şavuot arasındaki bağı gösterdiğidir. İbranilerin Göçle birlikte kavuştukları fiziksel özgürlük, Sina Dağında, Tevratla birlikte kazandıkları ruhsal özgürlükle devam eden bir sürecin sadece başlangıcıydı.
Hamursuz Bayramının yedinci günü
Shvii shel Pesach (שביעי של פסח Pesahın yedinci günü) özel dualara ve özel festival yemeklerine sahip olan başka bir kutsal gündür. İsrail dışındaki diaspora Yahudileri, bu yedinci günü, Hamursuz Bayramının yedinci veya sekizinci günü kutlar. Bu günde, İsrail evlatlarının Kızıl Denize ulaşmaları ve o günün mucizeleri olan; Kızıl Denizin ikiye yarılması, Mısırlı asker ve atlılarının suya gömülmeleri ve Kızıl Denizin içinden geçişleri anılır. Midraşa göre, gerçekleşen mucizeyi anlatması için sadece Firavunun canı bağışlandı.
İkinci Pesah
İbrani takvimindeki Lyar ayının 14ünde, İkinci Pesah (Pesach Sheni) adı verilen, ilk Pesahın telafisi olan ikinci bir Pesah günü vardır ve bu Tevratta geçer. Bu telafi, ilk Pesahta kurban adayamamış, fiziksel olarak bayrama uygun olamamış, Pesah ritüellerinde kuralları bozmuş Kurban kemiklerinin kırılması gibi) veya Kudüsten uzakta olan insanlar için geçerlidir.
Günümüzde, Pesach Sheni, küçük çağlı bir kutsal olarak kutlanır, ve tutucu Yahudiler dışında pek hatırlanmaz. Özel dualar veya takip edilmesi gereken kurallar yoktur. Tek bir fark vardır, o da gelenek haline gelmiş olan, sadece bir parça Matza yemek.
Geleneksel yiyecekler
Evlerin sekiz gün boyunca mayalı yiyeceklerden arındırılmış olması nedeniyle, Yahudi ev sakinleri, Hamursuz Bayramı haftası boyunca farklı yemekler yer. Bunların bazıları:
Matzah Brei Yumurta ve yağla yumuşatılmış, kızarmış matza. Tuzlu veya tatlı servis yapılır.
Matzo Gevreği Suda kaynatılmış matza yemeği. Genelde süt ve yağ ile servis edilir.
Matzo Kugel Erişte yerine Matza ile yapılan, Kugel adı verilen yemek.
Haroset Şarap içinde doğranmış fındık ve elmalar.
Chrain Yaban turpu ve pancar çeşnisi
Balık Pişirilerek ya da çekilmiş balık parçalarıyla yapılmış balık yemekleri.
Matza ile yapılmış minik yuvarlak köftelerin içinde olduğu tavuk çorbası.
Üzümlü ya da safranlı pilav. Sefarad ve Mizrahi Yahudiler, pilavı, Hamursuz Bayramının önemli bir parçası olarak görürler. Hasidik ve Aşkenaz Yahudiler, gelenek (minhag) olduğu için pilav yemezler.