Memet Fuat

Memet Fuat (Mehmet Fuat Engin Bengü) (16 Şubat 1926, Erenköy, İstanbul - 19 Aralık 2002, İstanbul), Türk eleştirmen, yazar, yayıncı ve eğitimci.
Memet Fuat, edebiyat eleştirisi yazıları ile tanınan bir edebiyat adamı ve voleybola katkıları ile tanınan bir spor adamıdır. 1960'ta De Yayınevini kurdu. Yeni Dergi adlı edebiyat dergisini çıkardı. Altınyurt Voleybol Takımında antrenörlük yaptı ve amatör takımın deplasmanlı lige yükselmesini sağladı
Memet Fuat, Nazım Hikmet'in üvey oğludur. Nazım Hikmetin hayatı ve eserleri hakkında eserler vermiştir. Şairin şiirlerinde Oğlum Memet! diye seslenerek dünyaya tanıttığı kişi kendisi değil, Mehmet Hikmet'tir.
Yaşamı
16 Şubat 1926da İstanbulda, dedesi Mehmet Ali Paşanın Erenköydeki köşkünde dünyaya geldi. Babası sanat eleştirmeni Vedat Örfi Bengü, annesi Piraye Hanımdır. O doğmadan önce yurt dışına giden babasını ilk kez beş yaşında iken gördü. Annesinin ünlü ozan Nazım Hikmet ile birlikteliği sırasında onlarla birlikte yaşadı. 1932de anne ve babasının boşanmasının ardından annesi, Nazım Hikmet ile 1935 yılında evlendi. 1938de üvey babası Nazımın tutuklanıp 15 yıl hapis cezasına mahkum edilmesinden sonra yaşamını dedesi Mehmet Ali Paşanın köşkünde sürdürdü.
Erenköy 38. İlkokulu'nda, Kadıköy 1. Orta'da, Robert Koleji'nde ve Haydarpaşa Lisesi'nde okudu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinin İngiliz dili ve edebiyatı bölümüne 1946da kaydoldu.
Nazım Hikmet'in etkisi ile yöneldiği edebiyat alanında Memet Fuat adıyla tanınmaya başladı. 1946da ilk kitabını Tuna Baltacıoğlu ile birlikte yayımladı. Aşk ve Sümüklü Böcek adlı kitabın ilk yarısında Baltacıoğlunun, ikinci yarısında Memet Fuatın öyküleri yer alıyordu.
1950'de Tuna Baltacıoğlu ve Oktay Verevler ile birlikte Memleketimizde ve Dünyada Kitaplar adlı bir dergi çıkardı. 1951 yılında ikinci kitabı Yaşadığımız yayımlandı. Aynı yıl, üniversiteyi tamamlamasından önce dedesi Mehmet Ali Paşayı kaybetti ve aile, maddi sıkıntı içine düştü. Yeditepe dergisinde yayınladığı denemeler ile adını duyurmaya başladı. Üniversiteyi bitirince İstanbuldaki okullarda yardımcı öğretmen olarak çalıştı. Nazım Hikmet ile ilişkisi nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığında çalışmayı sürdüremeyince özel İngilizce dersleri verdi ve kitap çevirileri yaptı. John Steinbeck, Erskine Caldwell, Jack Londondan öyküler, Walt Whitmandan şiirler, Varlık Yayınlarına Edgar Allan Poedan, Katherine Mansfieldden öyküler çevirdi.
Gençliğinde yaşadığı akciğer rahatsızlığı sebebiyle askerliğe başladığı yedek subay okulundan çürük raporuyla çıkarıldı. Çocukluğundan beri tanıştığı ve Piraye Hanım'ın da akrabası olan İzgen Öksüzcü ile edebiyat fakültesindeki arkadaşlıkları evlilikle noktalandı. Bu evlilikten 25 Temmuz 1961'de oğulları Kenan doğdu.
1959'da dergilerde çıkan eleştiri yazıları sayesinde Ataç Eleştiri Armağanı'nı kazandı. O sırada eniştesi Metin Yasavul ile De Yayınevi'ni kurdu. Yayınevinin ilk kitabı olarak 1960'ta Düşünceye Saygıyı yayımladı ve bu eser, 1961 yılında Türk Dil Kurumu tarafından deneme-eleştiri ödülünü kazandı. Yayınevi, 1960 ile 1980 yılları arasında, 20 yılda birçok kitap yayımladı. Yeni Dergi'''yi çıkardı.
1980 - 1983 yılları arasında Yazko edebiyat dergisini yönetti. 1981'de Adam Yayınları'nın yerli yayınlar editörü oldu. Nazım Hikmetin, Orhan Velinin yapıtlarının yeniden basılmasına öncülük etti. 1985ten itibaren Adam Yayınları'nın genel yayın yönetmenliği görevini 1999a kadar sürdürdü. 1992de Çağdaşımız Makyavel başlıklı kitabıyla Sedat Simavi Ödülünü Gülten Akınla paylaştı.
1990 yılında bir ameliyatta kız kardeşi İzgen'i, 1995 yılında da annesi Piraye'yi yitirdi. 1995'te kendisi de solunum yetmezliğinden yoğun bakıma alındı. Yoğun bakım sonrasında öldüğü güne kadar evinde çalışmaya devam etti. Bu sırada yazdığı ve derlediği birçok eseri yayımlandı. 1995te Kültür Bakanlığı tarafından "Kültür ve Sanat Büyük Ödülü verildi. 1996da bunu Edebiyatçılar Derneği'nin onur ödülü izledi. 1997de Yaşasın Edebiyat dergisinin yaptığı soruşturmada Gölgede Kalan Yıllar başlıklı yapıtı yılın kitabı seçildi. 1999'da ikinci kez girdiği yoğun bakımdan çıkar çıkmaz tutmaya başladığı güncesi, ölümünden sonra Ölünceye Kadar başlığıyla iki cilt olarak yayımlandı. 19 Aralık 2002'de akciğer yetmezliğinden yaşamını kaybetti. Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.
Memet Fuat Ödülleri
Memet Fuat adına 2004 yılından beri eleştiri-inceleme, deneme ve yayıncılık alanlarında Memet Fuat Ödülleri verilmektedir. 2008den itibaren de Genç Şiir Ödülü verilmektedir.
Kitapları
Anlatı
Aşk ve Sümüklüböcek (1946, öyküler, Tuna Baltacıoğlu ile)
Yaşadığımız (1951, yeni yazımı, Adam, 1998, roman)
Bir Ayrılışın Öyküsü (Adam, 1998, öyküler)
Sana Deliler Gibi (Adam, 2002, kısa roman)
Adlin (Adam, 2003)
Anı
Gölgede Kalan Yıllar (Adam, 1997)
Tribünden Palavra Anılar (Adam, 1999)
Yazarlığın Eteklerinde (Literatür, 2002)
Deneme
Düşünceye Saygı (De, 1960, genişletilmiş basım, Yapı Kredi, 1994)
Çağını Görebilmek (Adam, 1982)
Unutulmuş Yazılar (Broy, 1986; Yapı Kredi, 1997)
Çağdaşımız Makyavel (Adam, 1992)
Eleştiri Sorumluluğu (Yapı Kredi, 1994)
İki Yönlü Yozlaşma (Yapı Kredi, 1995)
Konuşan Toplum (İyi Şeyler, 1996)
Dağlarda Yüreğim (Adam, 1996)
Özgünlük Avı (Yapı Kredi, 1996)
Sömürüsüz Bir Dünya (Adam, 1998)
Çoğunluğun Gücü (Adam, 1998)
Duyumsanmayan Karanlık (Yapı Kredi, 1998)
Biçemden Biçeme (Yapı Kredi, 1999)
Yaşlı Bir Şaire Mektuplar (Adam, 1999)
Aykırılıklar (Adam, 2000)
Yaşam öyküsü
Nazım Hikmet: Yaşamı, Ruhsal Yapısı, Davaları, Tartışmaları, Dünya Görüşü, Şiirinin Gelişmeleri (Adam, 2000)
Çeşitli
Tartışmalar (Adam, 2001)
Aydınlar Sözlüğü (Adam, 2001)
Konuşmalar (T. İ. B. Kültür Yayınları, 2002)
İncelemeler (Adam, 2002)
Nasrettin Hoca Fıkraları (T. İ. B. Kültür Yayınları, 2002)
Kitap Eleştirileri (Adam, 2002)
Yaşamı, sanatı, yapıtları dizisi
Yunus Emre (De, 1976; YKY, 1999)
Şinasi (De, 1977; YKY, 1999)
Pir Sultan (De, 1977; YKY, 1999)
Karacaoğlan (De, 1977; YKY, 1999)
Ahmet Haşim (De, 1977; (YKY, 1999)
Tevfik Fikret (De, 1979; YKY, 1999)
Namık Kemal (Yapı Kredi, 1999)
Köroğlu (Yapı Kredi, 2001)
Dadaloğlu (Yapı Kredi, 2002)
Antoloji
Memet Fuat'ın Seçtikleri-Türk Edebiyatı (yıllıklar, De, 1963'ten 1972'ye 10 cilt)
İlkokul Çocukları İçin Şiirler (De, 1968; Adam, 1999)
Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi I - II (Adam, 1985; genişletilmiş basımı Adam, 1999)
Dünya Yazınından Çeviri Şiirler (Adam, 1992)
Dünya Yazınından Seçilmiş Kısa Oyunlar I - II (Adam, 1993)
Dünya Yazınından Seçilmiş Kısa Öyküler (Adam, 1993)
Türk Yazınından Seçilmiş Çocuklar İçin Şiirler (Adam, 1993)
Türk Yazınından Seçilmiş Denemeler (Adam, 1993)
Türk Yazınından Seçilmiş Eleştiri Yazıları (Adam, 1993)
Seçme Şiirler
Nazım Hikmet (Adam, 1997)
Orhan Veli (Adam, 1997)
Oktay Rifat (Adam, 1997)
Cahit Külebi (Adam, 1997)
Edip Cansever (Adam, 1997)
Sabri Altınel (Adam, 1997)
Cahit Irgat (Adam, 1998)
Melih Cevdet Anday (Adam, 2000)
Can Yücel (Adam, 2000)
Tiyatro
Tiyatro Tarihi (Varlık, 1961; MSM Yayınları, 2000)
Her Yer Tiyatrodur (Yapı Kredi, 1997)
Spor
Voleybol (Adam, 1983, Mehmet Bengü adıyla)
Albüm
Nazım Hikmet - Portreler (Yapı Kredi, 2001)
İnceleme
A'dan Z'ye Nazım Hikmet - Portreler (Yapı Kredi, 2002)
Günce
Ölünceye Kadar I, II (Adam, 2003)
Mektup derlemeleri
Nazım ile Piraye (De, 1975; Adam, 1998)
Cezaevinden Memet Fuat'a Mektuplar (De, 1968; Adam, 1998)
Piraye'ye Mektuplar (Adam, 1998)
Çeviriler
Şiir
Seçme Şiirler (Walt Whitman, "Çimen Yaprakları" adıyla 1954; Yön Yayıncılık, 1992)
Çimen Yaprakları (Walt Whitman, Adam Yayınları, 2003)
Roman
Alın Yazısı (Erskine Caldwell, Varlık, 1954; Adam, 1994)
Öykü
Garden Party (Katherine Mansfield, Varlık Yayınları, 1953)
Kuyudaki Zenci (Erskine Caldwell, Yeditepe, 1953; Adam, 1994)
Ateş Yakmak (Jack London, Yeditepe, 1953; Adam, 1992)
Ölü Albayın Kızları (Katherine Mansfield, Varlık, 1953; Adam, 1991)
Kasımpatları (John Steinbeck, Yeditepe, 1953; Adam, 1992)
Gece Ağacı (Truman Capote, Varlık, 1954; Adam, 1989)
Denizin Değiştirdiği (Ernest Hemingway, Yeditepe, 1954; De, 1985; Adam, 1992)
Morgue Sokağı Cinayeti (Edgar Allan Poe, Varlık, 1954; Adam, 2000)
Yoksul İnsanlar (William Saroyan, Varlık, 1961; Adam, 1990)
Kısa Oyun
Don Cristobita ile Dona Rosita'nın Acıklı Güldürüsü (Federico Garcia Lorca, De, 1960)
Kulaktan Kulağa (Lady Augusta Gregory, De, 1961)
Çağrılmadan Gelen (Maurice Maeterlinck, De, 1961)
İstiridye ile İnci (William Saroyan, De, 1961)
Trenton ile Camden'e Mutlu Yolculuk (Thornton Wilder, De, 1961)
Zavallı Aubrey (George Kelly, De, 1964)
Ödülleri
1959 Ataç Eleştiri Armağanı
1961 yılında Düşünceye Saygı adlı kitabı ile Türk Dil Kurumu Deneme-Eleştiri Ödülü
1992 yılında Çağdaşımız Makyavel adlı kitapla Sedat Semavi Ödülü
1995 Kültür Bakanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü
1996 yılında Edebiyatçılar Derneği Onur Ödülü Altın Madalyası
1997 yılında Gölgede Kalan Yıllar Romanı Yaşasın Edebiyat Dergisi'nin yaptığı soruşturmada yılın kitabı seçildi.
2000 Nazım Hikmet'' adlı eser Dünya Kitap Eki'nin oluşturduğu yargıcılar kurulunca Yılın Telif Kitabı olarak değerlendirildi.