Ajuga

Ajuga, Lamiaceae familyasına bağlı bir bitki cinsidir. Ajuga cinsi, çoğunlukla eski dünyanın kuzey ılıman bölgelerine dağılmış 64 türden oluşur. Cins Güney Afrika ve Avustralya'da da görülür. Türkiye florasında 14 tür ve 27 alt taksonla temsil edilir. (Davis 1982,1988, Baytop 1999).
Bitkiler yıllık, iki yıllık veya çok yıllık, otsu, nadiren çalı formundadır. Çiçekleri gösterişli, çanak yaprağın üst dudağı düz genellikle 2 lopludur. Çiçeklenme yoğun, uçta, çiçek kümesi ana eksen üzerinde dallar salkım (rasemoz) ikinci derecedeki yanal dalların talkımsı (kimoz) olarak dizilir fakat bazen de çiçek kümesi bir ana eksen ve üzerine dizilmiş saplı çiçeklerden oluşur ya da çiçek durumu sapsız çiçeklerin etlenmiş bir ana eksen üzerinde sık ve çok sayıda yerleşerek oluşturdukları salkımsı yapıdadır. Taç yapraklar kalıcıdır, geniş tabanı meyveyi kaplar.
Ajuga chia, A. reptans ve A. genevensis türleri tıbbi özellikleri ile yaygın olarak bilinir. A. reptans yapraklarında provitamin A bulunur. Hemostatik ve yara iyileştirici etkileri nedeniyle A. chia ve A. reptans özel ilgi çekmektedir.
Taksonomi
Ajuga cinsine bağlı türler:
Ajuga arabica P. H. Davis - Suudi Arabistan
Ajuga australis R. Br. - Avustralya
Ajuga bombycina Boiss. - Ege adaları, Türkiye
Ajuga boninsimae Maxim. - Ogasawara-shoto (Bonin Adaları, Japonya)
Ajuga brachystemon Maxim. - Nepal, kuzey Hindistan
Ajuga campylantha Diels - Yunnan
Ajuga campylanthoides C. Y. Wu & C. Chen - Tibet, orta Çin
Ajuga chamaecistus Ging. ex Benth. - İran, Afganistan
Ajuga chamaepitys (L.) Schreb. - Orta ve güney Avrupa, orta ve güneybatı Asya
Ajuga chasmophila P. H. Davis - Suriye
Ajuga ciliata Bunge - Çin, Kore, Japonya
Ajuga davisiana Kit Tan & Yildiz - Türkiye
Ajuga decaryana Danguy ex R. A. Clement - Madagaskar
Ajuga decumbens Thunb. - Çin, Kore, Japonya, Tayvan, Ryukyu Adaları
Ajuga dictyocarpa Hayata - Çin, Vietnam, Tayvan, Ryukyu Adaları
Ajuga fauriei H. Lév. & Vaniot - Kore
Ajuga flaccida Baker - Madagaskar
Ajuga forrestii Diels - Çin, Tibet, Nepal
Ajuga genevensis L. - Orta ve güney Avrupa, Kafkaslar
Ajuga grandiflora Stapf - Güney Avustralya
Ajuga incisia Maxim - Honshu Adası, Japonya
Ajuga integrifolia Buch.-Ham. - Orta ve doğu Afrika, güney Asya, Yeni Gine
Ajuga iva (L.) Schreb. - Akdeniz Havzası
Ajuga japonica Miq. - Japonya
Ajuga laxmannii (Murray) Benth. - Güneydoğu Avrupa, Türkiye, Kafkaslar
Ajuga leucantha Lukhoba - Uganda, Demokratik Kongo, Etiyopya
Ajuga linearifolia Pamp. - Çin
Ajuga lobata D. Don - Çin, Nepal, Bhutan, Assam, Myanmar
Ajuga lupulina Maxim. - Çin, Nepal, Bhutan, Assam
Ajuga macrosperma Wall. ex Benth. - Çin, Nepal, Bhutan, Assam, kuzey ve doğu Hindistan, kuzey Hindiçin
Ajuga makinoi Nakai - Honshu Adası, Japonya
Ajuga mollis Gladkova - Kırım
Ajuga multiflora Bunge - Çin, Kore, Amur, Primorye
Ajuga nipponensis Makino - Çin, Kore, Japonya, Vietnam, Tayvan
Ajuga novoguineensis A. J. Paton & R. J. Johns - Yeni Gine
Ajuga nubigena Diels - Tibet, Siçuan, Yunnan
Ajuga oblongata M. Bieb. - Irak, Kafkaslar
Ajuga oocephala Baker - Madagaskar
Ajuga ophrydris Burch. ex Benth. - Güney Afrika, Lesotho
Ajuga orientalis L. - Doğu Akdeniz
Ajuga ovalifolia Bureau & Franch. - Çin
Ajuga palaestina - Filistin, Türkiye
Ajuga pantantha Hand.-Mazz. - Yunnan
Ajuga parviflora Benth. - Afganistan, Pakistan, kuzey Hindistan, Nepal
Ajuga piskoi Degen & Bald. - Arnavutluk, Yugoslavya
Ajuga postii Briq. - Türkiye
Ajuga pygmaea A. Gray - Çin, Japonya, Tayvan, Ryukyu Adaları
Ajuga pyramidalis L. - Orta ve güney Avrupa
Ajuga relicta P. H. Davis - Türkiye
Ajuga reptans L. - Avrupa, Cezayir, Tunus, İran, Türkiye, Kafkaslar
Ajuga robusta Baker - Madagaskar
Ajuga salicifolia (L.) Schreb. - Balkanlar, Kırım, güney Rusya, Türkiye
Ajuga saxicola Assadi & Jamzad - İran
Ajuga sciaphila W. W. Sm..- southwestern Çin
Ajuga shikotanensis Miyabe & Tatew - Japonya, Kuril Adaları
Ajuga sinuata R. Br. - Yeni Güney Galler
Ajuga spectabilis Nakai - Kore
Ajuga taiwanensis Nakai ex Murata - Tayvan, Ryukyu Adaları, Filipinler
Ajuga tenorii C. Presl in J. S. Presl & C. B. Presl - İtalya
Ajuga turkestanica (Regel) Briq. - Tacikistan, Özbekistan
Ajuga vesiculifera Herder - Kırgızistan
Ajuga vestita Boiss. - Türkiye, İran
Ajuga xylorrhiza Kit Tan - Türkiye
Ajuga yesoensis Maxim. ex Franch. & Sav. - Japonya
Ajuga zakhoensis Rech. f. - Irak