Birinci İznik Konsili

Birinci İznik Konsili, MS 325 yılında İmparator I. Konstantin tarafından Roma İmparatorluğu topraklarında Hristiyanlığın içerisinde tartışılan bazı konuları netleştirmek amacı ile toplanmıştır.
İznik Konsili'nin ana konusu İsa'nın gerçek Tanrı olup olmaması idi. Mısır'ın İskenderiye kilisesinde başlayan anlaşmazlıkta o kilisenin bir presbüterosu (ihtiyar) olan Arius ünlü oldu. Arius'un öğretisine göre İsa, Dünya'nın kuruluşundan önce Tanrı tarafından yaratılmıştır. Arius'a karşı çıkanlardan en meşhur isim o zaman İskenderiye kilisesinin bir diakonu (hizmetkarı), daha sonra ise kilisenin piskoposu olan İskenderiyeli Athanasius idi. Athanasius, İsa'yı yaratılmamış, ezelden beri var olan Tanrı Baba ile aynı özü olan gerçek Tanrı olarak kabul etti. İki grup İsa'yı dünyanın tek kurtarıcısı olarak kabul etti ve Kitab-ı Mukaddes'e dayanarak fikirlerini savunmaya çalıştılar.
İznik'te toplanan kilise önderlerin büyük çoğunluğu İsa'nın gerçek Tanrı olduğu fikrini pekiştirdiler. Konsilde bu konuda onaylanan İznik İnanç Bildirisi bugüne kadar Katolik, Ortodoks ve Protestan Kiliselerin ortak olarak kabul ettiği metinlerdendir.
Konsilin konuştuğu başka konulardan bazıları şunlardı: Paskalya (Diriliş) Bayramı'nın tarihi, Roma ve İskenderiye Patriklerinin özel yetkileri, piskoposların atanmasıyla ilgili bazı prosedürler vesaire. Kitab-ı Mukaddes'in içeriği bu konsilin konusu değildi.
Ardından birçok konsil daha yapılmış, günümüz Katolik ve Ortodoks görüşlerinin temellerini oluşturan kararlar alınmış, buna uygun olan ve olmayan yazılı kaynaklar sınıflandırılmıştır.
İznik Konsili'nde yaşananlar
İskenderiyeli iki tanrıbilimci olan Atanasyus ve Arius arasında başlayan tartışma tüm Hristiyan Kilisesine yayıldı ve İlk Ökümenik (Evrensel) Konsilin İznikte toplanmasına neden oldu. Atanasyus (ö. 373) ve Arius (ö. 336) Tanrı Kelamının olmakla birlikte, Kelamın doğasını farklı şekilde algılıyorlardı. Atanasyusa göre İsada beden alan Kelam, yani Tanrı Sözü, ezeliydi, yaratılmamıştı ve baştan beri Tanrıyla birlikte idi.
Ariusa göre ise Tanrı Kelamı ezeli değildi, Tanrı tarafından, evren yaratılmadan önce ama zaman içinde yaratılmıştı. Ariusa göre İsada ezeli, yaratılmamış Kelam değil, bir yaratık beden almıştı (Apolojetik literatürü -Kelam- inceleyen Müslümanlar, sonradan Müslüman tanrıbilimcileri arasında Tanrı Kelamı konusunda gelişen tartışma ile bir benzerlik fark edeceklerdir. Eş'arilik konumu Atanasyusunkini anımsatır, Mutezile görüşü ise Ariusunkine yakındır).
Tartışma, Kilise'de uyuşmazlıklara neden olduğundan, hangi ifadenin gerçeğe daha yakın olduğuna karar vermek üzere Konstantin İznik Konsilini topladı. Konsil Atanasyusın ileri sürdüğü formülü onayladı ve Ariusunkini reddetti. Konsilin saptadığı ve imanın kısa özetini içeren Credo (Amentü-İman ikrarı) da Tanrı Kelamının bir yaratıktan değil, Tanrının gerçek doğasından ileri geldiği belirtildi.
Tarihsel kaynaklara göre İznik Konsiline katılanlar sadece İsanın tanrılığını tartışmak için toplanmışlardır. Bazılarının yanlış olarak düşündüklerinin aksine, İznik Konsilinde Kitab-ı Mukaddes metni tartışılmadı. Atanasyus ve Arius, karşıt tezleri savunmak için aynı Kitab-ı Mukaddes metnini kullandılar. Konseye katılanlar arasında Kitab-ı Mukaddes metni ya da içeriği konusunda herhangi bir ihtilafın olduğu kesinlikle kaydedilmemiştir.
Uzun tartışmalardan sonra, konsey, İsanın Tanrıyla aynı öze sahip olduğu görüşünü benimsedi. Konseyin sonunda İsanın Tanrı olduğu ortak bir bildirgeyle kabul edilmiştir. MS 325te İznikteki konseyde hazırlanan ve Hristiyanlığın mezheplerinin hemen hemen hepsince kabul edilen inanç bildirgesi şöyledir:
Her şeye gücü yeten, görülen ve görülmeyen, bütün şeylerin Yaradanı olan bir tek Baba Tanrıya inanıyoruz; bir tek Rab İsa Mesihe inanıyoruz: Tanrının Oğlu, Babadan doğan biricik Oğul, yani Babanın özvarlığından oluşan Tanrıdan Tanrı, Nurdan Nur, gerçek Tanrıdan gelen gerçek Tanrı, yaratılmış değil, doğurulmuş, Babanın aynı öz varlığına sahip olan, kendi aracılığıyla gökteki ve yerdeki her şey yapılmış, biz insanlar için ve kurtuluşumuz için gökten inmiş, insan bedeni almış ve insanlar arasında yaşamış, sıkıntı çekmiş ve üçüncü günde ölümden dirilmiş, göğe yükselmiş, dirilerle ölüleri yargılamaya gelecek olan Odur; ve Kutsal Ruha da inanıyoruz.
Konsilin temel inançlarını oluşturduğu mezhepler
Katoliklik
Ortodoksluk
Konsili tanımayan dini hareketler
Üniteryenizm
Mormonlar
Yehova'nın Şahitleri
Popüler kültür
Da Vinci Şifresi (kitap)
Da Vinci Şifresi (film)