Süleyman Şah

Süleyman Şah veya Kaya Alp oğlu Süleyman Alp (ö. 1236, Fırat), Osmanlı İmparatorluğu'nun resmi olarak kurulmasına giden süreçte önemli bir yere sahiptir. Kaya Alp'in oğlu ve Ertuğrul Gazi'nin babası olan Gündüz Alp'in atasıdır. Bazı kaynaklara göre ise Ertuğrul Bey'in babası. Oğuzlar'ın Kayı Boyu'ndandır. Doğum yeri ve tarihi hakkında kesin bilgiler olmadığı gibi 12. yüzyılın sonlarında doğduğu ve Kayı Boyu'nun reisi olduğu bilinir. Moğol hükümdarı Cengiz Hanın Orta Asyadaki istilası üzerine, 13. yüzyılda Türkistandan batıya doğru göç etmeye karar vermiştir. Türkistan'dan 50.000 kişiyle Kuzey Kafkasya üzerinden Doğu Anadolu Bölgesi'ne gelerek, 1214'te Erzincan ve Ahlat taraflarına yerleşti. Aynı boya mensup bazı aşiretler de Diyarbakır, Mardin ve Urfa'ya yerleştiler. 1225-1226 arası da Haçlı Kalesi'nin fethi onun devrinde gerçekleşti.
Süleyman Alp'in kimliği
Süleyman Alp'in Süleyman Şah ile karıştırılması
Gündüz Alp'in dedesi olan Süleyman Alp'in kimliği, her ikisinin de Halep'te ölmeleri nedeniyle vefat tarihleri arasında yüzyıldan fazla süre geçmiş olmasına rağmen bazı yazarlar tarafından uzun yıllar Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu Kutalmışoğlu I. Süleyman Şah ile karıșıtırılmıştır.
Ertuğrul Alp'nin babası Gündüz Alp ile karıştırılması
Son zamanlarda bilim insanları tarafından Osman Gazi dönemine ait bulunan ve üzerinde "Osman bin Ertuğrul bin Gündüz Alp" yazan üç adet madeni para Ertuğrul Gazi'nin babasının Gündüz Alp olduğunu ispat etmiş oluyor. Böylece Gündüz Alp ile Kaya Alpoğlu Süleyman Alp arasındaki karıșıklık ta aydınlatılmıș oluyor. Gündüz Alp'in dedesinin adının ise Mir Süleyman Alp olduğunu Enveri teyit etmektedir. Yılmaz Öztuna ise Süleyman Şah'ın Ertuğrul'un babası zannedildiğini ve bunun doğru olmadığını söylüyor. TDV İslam Ansiklopedisi'ne göre de Süleyman Şah adındaki kişi Ertuğrul'un babası değildir. Gündüz Alp olarak düzeltilmesi gerekmektedir. Hem İlber Ortaylı hem de Erhan Afyoncu gibi tarihçiler ise Süleyman Şah Türbesi'nde yatan kişinin kimliğinin belirsiz olduğunu söylüyor ve Gündüz Alp'in Ertuğrul Gazi'nin gerçek babası olduğu görüşünü savunuyor.
Ölümü ve mezarı
Süleyman Şah Kaya Alpoğlu, Kayı boyu'ndan birkaç bey ile Caber'e giderken Fırat Nehri'nde boğularak ölmüș ve Halep'teki Süleyman Şah Türbesi'ne defnedilmiștir. Süleyman Şah Kaya Alpoğlu, genellikle Melikşah'ın kardeşi I. Tutuş'un ordularıyla Halep yakınlarında yaptığı savaşta ölen Kutalmışoğlu Süleyman Şah ile karıştırılmaktadır. Ölümünden sonra Caber Kalesi'nin Fırat nehri hizasındaki kuzeyde (Türkiye'ye kuş uçuşu 30 km kadar güneyde) bir kümbete defnedildi. Mezarın bulunduğu bölge, I. Dünya Savaşı sonrasında Suriye Osmanlı Devletinden ayrılınca Fransız Suriye Mandası sınırları içerisinde kalmıştır. Ancak Ankara Anlaşması ve Lozan Antlaşması'na göre Türkiye'nin toprağı sayılmıştır.
21 Şubat 2015 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Hükumeti tarafından Suriye'deki iç savaş öne sürülerek gerçekleştirilen Şah Fırat Operasyonu neticesinde türbe geçici süreliğine Türkiye sınırına 180 metre mesafedeki Eşme köyüne taşınmıştır.
Kaya Alpoğlu Süleyman Alp'in ecdadı
Yazıcızade Ali'nin Tevarih-i Al-i Selçuk isimli eserinde Ertuğrul Gazi'nin atası olarak sadece Gök Alp'in adı geçmektedir, Neşri'nin Kitab-ı Cihannüma isimli eserinde ise Ertuğrul Gazi'nin atası olarak sadece Süleyman'ın adı zikredilmektedir. Aradaki isimler diğer tarihçilerce doldurulmaktadır. Öte taraftan Süleyman Alp'in babasının Kaya Alp olduğu Bay-Atlı Hasan'ın Cam-ı Cem-Ayin adlı, Şükrullah'ın Behcetü't-Tevarih adlı, ve Aşıkpaşazade'nin Tevarih-i Al-i Osman<ref name="İnalcık=489">Aşıkpaşazade, Tevarih-i Al-i Osman; İnalcık, Halil, 2007; sf. 489.</ref> adlı eserlerinde zikredilmektedir. Kaya Alp'in dedesini ise hem Şükrullah hem de Aşıkpaşazade Gök Alp olarak veriyor. Şükrullah Kızıl Buğa aracılığıyla, Aşıkpaşazade ise Basuk aracılığıyla Kaya Alp'in dedesinin Gök Alp olduğu hususunda hem fikirdir. Gök Alp'in ise Türkler'in mitolojik atası Oğuz Han'ın neslinden geldiği Karamanlı Tevki'i Mehmet Paşa, Şükrullah, ve Aşıkpaşazade tarafından öne sürülmektedir. Öte taraftan Enveri Süleyman Alp'i Gazan'a bağlamaktadır. Enveri'ye göre Emir Süleyman Alp'' Kutalmışoğlu Süleyman Şah'tır.
Popüler kültürdeki yeri
2014-2019 yılları arasında TRT 1 de yayınlanan Diriliş Ertuğrul dizisinde Serdar Gökhan tarafından canlandırılmıştır.