turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Renault

Renault S. A., Fransız araç üreticisi. Otomobil, kamyon, traktör, tank, tren, uçak, motosiklet, bisiklet, otobüs gibi birçok farklı türde araç üretmektedir. Türkiye'de Bursa'da kurulu bulunan Oyak-Renault ortaklığı (%51) ile yatırımı vardır. Ayrıca Nissan otomobil markasının motorlarını üretmektedir. Ayrıca yan kuruluşları arasında Rumen araba markası Dacia da bulunur. 2016'nın sonu itibarıyla Renault Nissan ortaklığına Mitsubishi de dahil olmuştur.
Oyak-Renault ve Dacia'daki hissesi
Oyak: %49
Renault: %51
Hazine: %4
Rumen Hükumeti: %50
Renault: %50
Ürettiği Araçlar
Binek
Renault 12
Renault Espace
Renault Taliant
Renault Fluence
Renault Scenic
Renault Modus
Renault Clio
Renault Symbol
Renault Twingo
Renault Twizy
Renault Zoe
Renault Mégane
Renault Talisman
Renault 19
Renault 9
Renault 11
Renault 21
Renault 25
Renault Safrane
Renault Latitude
Renault Vel Satis
Renault Laguna
SUV
Renault Captur
Renault Kadjar
Renault Koleos
Ticari
Renault Kangoo
Renault Trafic
Renault Master
Renault Wac Track
Renault 921-4
Renault Express
Abarth

Abarth Fiat'ın resmi modifikasyon şirketidir. 1949 yılında Carlo Abarth tarafından kurulmuş 31 Temmuz 1971'de Fiat grubuna katılmıştır.
Genelde küçük motorlarıyla ün yapmış olmalarına rağmen büyük hacimli motorlar da üretmişlerdir. 1967 yılında tanıttıkları 6 litre hacimli V12 motoru yarış amaçlı üretilmiş olup 610 HP güç üretebilmektedir.
Amiga 500

Amiga 500, 1987 yılında Commodore International firması tarafından piyasaya sürülen bir kişisel bilgisayardır. Çoğunlukla oyun ve yazılım amaçlı kullanılmıştır. Birden çok programın aynı anda çalıştırılabilmesine izin veren bir yapıya sahiptir.
Teknik özellikleri
Motorola 68000 (16-bit CISC işlemci)
OCS (çoğunlukla) veya ECS çipseti
İşletim Sistemi : AmigaOS 1.2 ya da 1.3
512 KB CHIPRAM
Hafıza için üst limit 16 MB
Orijinal /Genişletilmiş çipset
50 hertz PAL ve 60 Hz NTSC televizyon çıkışı
Yazılımdan değiştirilebilir ses filtresi
IRQ paylaşım
Agnus, Denise ve Paula, Amiga çipsetinin temelleridir.
Varyasyonları ve ek donanımlar
Daha sonra çıkartılan A500+ modeli 2.05 kickstart ve ECS çipsetiyle gelir.
Bu modelde 512KB yerine 1024KB CHIPRAM vardır.
Popüler donanım güncellemeleri 512KB ram kartı A590 harddisk, ve TV bağlantısı sağlayan modülatördür.
Daha güçlü işlemciler, yardımcı matematik işlemci ve daha fazla ram takmayı sağlayan turbo kartları mevcuttur.
Amiga 500'de video montajı için ucuz genlock'lar üretilmiştir.
A500+ modelinin 2.05 kickstart'ı bazı oyunlarda sorun çıkarttığı için bilgisayarı 1.3 kickstart'a döndüren kickswitch donanımı bu modelin kullanıcıları arasında popülerdir.
Akl-ı küll

Akl-ı küll, tasavvuf düşüncesinde, kendisini yaratanı kavramayı başarmış olan akıldır.
Sufizm'de akıl üçe ayrılır:
Akl-ı maaş, sadece yeme-içme aklıdır. Nefsin hüküm sürdüğü hayvani akılı olarak da nitelenebilir.
Akl-ı maad, korku duyan ve duyduğu korkunun neticesinde dinin emir ve yasaklarına boyun eğmiş akıldır. İlkine yeğlense de bu akıl da insanı kemale erdirmez.
Akl-ı küll, kamil akıldır. Kendi yaradılış gayesini kavramış ve buna uygun hareket eden, Allah'ın yeryüzündeki halifesi olan kamil insanın aklıdır.
Tasavvuf terimleri
FIOST

FIOST (İngilizcedeki Free In and Out Stowed and Trimmed teriminden), dış ticaret işlemlerinde kullanılan ve daha çok deniz taşımacılığına ait uluslararası bir nakliye terimidir. Üç bölümden oluşmaktadır;
Free In: bir malın limandan gemi üstüne yüklemesinin sorumluluğu ve masrafları mal sahibine ya da satıcıya aittir, taşıyanın veya gemi sahibinin herhangi bir yükümlülüğü yoktur.
Free Out: Malın varış limanında boşaltma sorumluluğu ve masrafları mal sahibine yani alıcıya aittir, taşıyanın veya gemi sahibinin herhangi bir yükümlülüğü yoktur.
Stowed: Gemiye yüklenen malın, gemi emniyeti bakımından uygun depolanması (istiflenmesi) sorumluluğu ve masrafları satıcıya aittir, taşıyanın veya gemi sahibinin herhangi bir yükümlülüğü yoktur.
Trimmed: Gemiye yüklenen malın elden geçirilmesi sorumluluğu ve masrafları satıcıya aittir, taşıyanın bir yükümlülüğü yoktur
Ticaret terimleri
Wachowski Kardeşler

Wachowski kardeşler (Lana ve Lily Wachowski), Polonya asıllı yönetmen kardeşler. Lana (önceki adıyla Laurence "Larry" Wachowski) 21 Haziran 1965, Lilly (önceki adıyla Andrew Paul "Andy" Wachowski) 29 Aralık 1967 yılında Chicago'da doğmuştur. Matrix serisinin senaristliği ve yönetmenliğiyle üne kavuştular. 2005 yapımı olan V for Vendetta'nın da senaristliğini üstlendiler. 2008 yılında çıkan Speed Racer adlı film için çalışmalarda bulundular. 2012 yılında Tom Tykwer ile beraber yönettikleri Bulut Atlası (film) vizyona girdi. 2014 yılında vizyona giren Jüpiter Yükseliyor isimli bilimkurgu filmini yönettiler. Ayrıca Sense8 adlı dizinin de yönetmen koltuğuna oturdular. Filmlerinde genellikle toplumsal uyanış, gelecek vurgusu, sürrealizm ve felsefi konular işlenmektedir.
Özel hayatları
Kardeşlerden Lana, 2007 yılında Larry ismini geride bırakarak geçiş sürecini tamamladı ve trans bir kadın olarak açıldı. Bu ameliyattan sonra filmlerinde LGBT bireyler ve queer temalar hepten görünürlük kazanmaya başladı. 2016 yılında kardeşlerden Lilly de, tıpkı kardeşi gibi trans bir kadın olduğunu dünyayla paylaştı.
LILO

Lilo, şu anlamlara gelebilir:
Terim
LILO (İngilizce: Liner In and Liner Out), çoğunlukla deniz taşımacılığında, dış ticaret işlemlerinde kullanılan bir nakliye terimidir.
Bilişim
Linux Yükleyicisi, (İngilizce: Linux Loader), kısaca LiLo, bir bilgisayar programı.
Kişi
Lindsay Lohan, kısaca Lilo ya da Li-Lo, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı.
Domuz

Domuz, Sus cinsinde bulunan hayvanlara verilen genel isimdir. Sus cinsi Suidae familyasına bağlıdır.
Memeli bir hayvan türü olan domuzun kökeni Avrasya'dır. Hepçil olan domuzlar hem otobur hem de etoburdurlar. İnsanlar tarafından evcilleştirilmiştir ve çiftlik hayvanı olarak kullanılmaktadır. Ayrıca sert kılları geleneksel olarak fırçalarda kullanılmaktadır.
Domuzlar genellikle eğitilebilir, evcilleştirilebilir hayvanlar bu nedenle bazıları evcil hayvan olarak barındırılmaktadır.
Bir seferde yaklaşık 6-12 arasında yavru doğuran domuzlar, tutsaklık halinde kendi yavrularını yiyebilirler. Domuzların ter bezleri yoktur, bu nedenle sıcak havalarda kendilerine serin tutabilmek için sürekli olarak su veya çamura erişmeleri gerekir. Ayrıca çamuru derilerini güneş yanıklarından korumak için kullanırlar.
Domuz ile en yakın diğer hayvanlar Pekari ve su aygırıdır.
Türleri
Sakallı yaban domuzu (Sus barbatus)
Vietnam yaban domuzu (Sus bucculentus)
Visaya yaban domuzu (Sus cebifrons)
Selebes yaban domuzu (Sus celebensis)
Evcil domuz (Sus domestica)
Flores yaban domuzu (Sus heureni)
Filipin yaban domuzu (Sus philippensis)
Cüce yaban domuzu (Sus salvanius)
Bayağı yaban domuzu (Sus scrofa)
Timor yaban domuzu (Sus timoriensis)
Cava yaban domuzu (Sus verrucosus)
Kültürel açılardan domuz
Dini görüş ve özellikler
İslam dininin kutsal kitabı Kur'an'da Müslümanlara domuz eti tüketmemeleri emredilmiştir.
Kaşrut yasaları gereğince inançlı Yahudiler domuz eti tüketmezler.
Müzik ve sanatta
George Orwell'ın ünlü alegorik, fabl tarzındaki hiciv romanı Hayvanlar Çiftliği'nde domuzlar sembolik bir anlamda kullanılmış daha sonra da bu romanı kaynak alan birçok sembolik kullanımlar türemiştir. Roman Türkiye'de Domuzlar Diktatoryası olarak da anılmıştır.
Domuz Şarkısı - Çin'de popüler olan bir şarkı.
Rock grubu Pink Floyd'un sanatsal yapıtlarında ve gösterilerinden domuz figür ve motifleri sıklıkla kullanılır.
War Pigs (Savaş Domuzları) İngilizce heavy metal grubu Black Sabbath tarafından yapılmış bir savaş karşıtı şarkıdır.
Pink Floyd'un 1977 tarihli Animals (Hayvanlar) albümünde domuzlar üzerine 3 şarkı vardır, sembolik kullanımın mevcut olduğu bu şarkıda genellikle Orwell kaynak alınmıştır.
Galyalı Asteriks'in Maceraları çizgi roman serisinde kahramanlardan Oburiks (Hopdediks) ateşte kızarmış domuz meraklısıdır, bir seferde birkaç domuzu birden yemesi normal kabul edilir.
Selahattin

Kişiler
Selahaddin Eyyubi
Selahattin İçli
Selahattin Cizrelioğlu
Selahattin Hatipoğlu
Selahattin Demirtaş
Selahattin Adil
Selahattin Beyazıt
Selahattin Babüroğlu
Selahattin Çetiner
Sait Selahattin Cihanoğlu
Selahattin İnal
Selahattin Çolak
Selahattin Bey
Selahattin Kınalı
Selahattin İnal (siyasetçi)
Selahattin Taşdöğen
Selahattin Çakaler
Selahattin Pınar
Selahattin Taşdöğen
Selahattin Çam
Selahattin Torkal
Selahattin Duman
Selahattin Akçiçek
Selahattin Özdemir
Selahattin Hilav
Selahattin Gürdrama
Diğer
Selahaddin Eyyubi Üniversitesi
Aixam

Aixam Fransa'da mikro otomobil üretimi yapan bir firmadır. 1975'te önce Arola markasıyla kurulmuştur.
Aixam modellerinden A721 - A741 Avrupa topluluğuna üye ülkelerde ehliyetsiz olarak kullanılabilir. Ancak Türkiye'de tüm modeller için sürücü ehliyeti gereklidir. A721 - A741 - A751 - Aixam Scouty modelleri mevcuttur.
Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu

Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu (İngilizce: Australian and New Zealand Army Corps, kısaca ANZAC), I. Dünya Savaşı sırasında Britanya İmparatorluğu'nun ordusunda savaşan, Avustralyalı ve Yeni Zelandalı askerlerden oluşan kolordudur. Bu kolordunun askerlerine Anzaklar denir.
"Anzak" sözcüğü, "Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu" (Australian and New Zealand Army Corps) kelimelerinin baş harflerinden meydana gelmiş bir kısaltmadır. I. Dünya Savaşı'nın başlarında bu iki ülkeye ait askerlerden kurulan kolordu, bu kısaltılmış isimle tarihteki yerini almış, her ne kadar Türklere karşı savaştığı ilk cephe olan Çanakkale'de ciddi başarı elde edemese de, daha sonra farklı biçimde organize edilerek Türk kuvvetleriyle Sina-Filistin cephesinde yeniden karşı karşıya gelmiş ve hem bu cephede, hem de Almanlara karşı Batı cephesinde İtilaf Devletleri hesabına önemli başarılar sergilemiştir.
Anzak kısaltması, yalnızca o kuvveti değil, aynı zamanda savaş boyunca Avustralya ve Yeni Zelanda birlikleri içerisinde görev yapan tüm askerleri de kapsayan bir anlam kazanarak bir özel isim haline gelmiştir.
Galeri
Jako

Jako ya da Gri Afrika papağanı, Türkiye'deki adıyla gri papağan (Psittacus erithacus), papağangiller (Psittacidae) familyasından orta büyüklükte bir papağan türü.
Orta büyüklükte papağandır. 3035 cm boyutlarında gri ve siyah tonlardadır. Kuyruğu kırmızı veya bordodur.
Papağan türleri içinde en çok bilinenidir. Uzmanlar tarafından da en zeki tür olarak nitelenir. Romalıların sıkça beslediği söylenir. Psittacus cinsinin günümüzdeki tek temsilcisidir.
Konuşma yeteneği oldukça gelişmiş olan jakoların iyi bir bakımla bin kelimeye kadar ezberleyebildiği ve sorulan sorulara mantıklı cevaplarla karşılık verebildiği bilinmektedir.
Batı ve Orta Afrika'nın birincil ve ikincil yağmur ormanlarının endemik türlerinden olan jako, doğada, palmiye cevizi, tohum, meyve, hatta salyangoz ile beslenir.
Esarette 80-90 yıla kadar yaşadıkları bilinmektedir. Papağan türleri arasında en taklitçi tür olarak bilinir. Bu taklitçiliği (kimi uzmanlar bunu "zeka" belirtisi olarak sunarlar), onun sevilen bir kafes kuşu olmasını kolaylaştırmış ve yaygın biçimde yetiştilmesine yol açmıştır. Ancak Jako'larda en sık görülen davranış bozukluğu olan tüy yolma eksik ilgi nedeniyle oluşmaktadır.
Alex adındaki jako, insan dışında varoluşsal soru soran ilk ve tek hayvandır.
Alt türleri
Kongo jakosu (Psittacus erithacus erithacus) : Nominat olan bu alt tür, Timneh alt türünden daha büyüktür. Yaklaşık 33 cm dir. Parlak gri tüylü, kiraz kırmızısı kuyruklu ve kara gagalıdır. Fildişi Sahili'nin güneydoğusundan batı Kenya, kuzeybatı Tanzanya, güney Zaire ve kuzey Angola'ya uzanan coğrafyada yayılım gösterir.
Timneh jakosu (Psittacus erithacus timneh) : Diğer alt türden daha küçüktür. Koyu kömürsü gri renkte, kestane rengi kuyruklu, alt çeneye kadarki olan bölümü parlak boynuz renklidir. Batı Afrika'da yukarı Gine ormanlarında, Sierra Leone, güney Mali'den Fildişi Sahili'ne uzanan coğrafyada yayılım gösterir. Diğer alt türe göre daha kolay "konuşturulabilir".
Gri Afrika Papağanı popülasyonu
Jako türü 2007 yılında Tehdit Altındaki Türler Listesi'ne girmiştir. Evcil hayvan ticareti başta olmak üzere bir dizi nedenle yabani yaşamdaki Gri Papağan türlerinin nüfusunda ciddi azalmalar görülmüştür.
Gri Afrika Papağanı'nın yaşadığı bölge Batı ve Orta Afrika'daki yağmur ormanlarıdır. Gri Papağanlar, barınmak için yağmur ormanlarındaki yaşlı dev ağaçlara gereksinim duymaktadır. Bu bölgelerdeki ormanların insan eliyle azaltılmasıyla, Jako'ların yaşam alanları da azaltılmaktadır.
Gri Afrika Papağanı, Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin İkinci Ek Sözleşmesi'nde yer alan alan listede bulunmaktadır. Bu sözleşme, uluslararası ticaretin vahşi yaşamı etkilememesi üzerine alınan önlemleri içermektedir. 1994-2003 yılları arasında gerçekleşen 350 binden fazla ihracat işlemi ile Gri Papağan en çok ihraç edilen vahşi hayvan türlerinden birisidir.
ABD'de, 1992 yılında çıkan Kuş Koruma Yasası'yla, vahşi ortamda yakalanan Gri Afrika Papağanlarının ticareti yasaklanmıştır. Avrupa Birliği de, 2007'de çıkarttığı bir yönergeyle vahşi kuş ticaretini önemli ölçüde engellemiştir.
Geçmiş şeriatler

Şeriat kavramının geniş ve detaylı açıklamasını için Şeriat maddesine bakınız.
Şer'ü men kablena veya Türkçe karşılığı ile Geçmiş şeriatler, bir İslam hukuku terimidir.
En yalın anlamıyla şer'ü men kablena (geçmiş şeriatler) İslam'da son peygamber kabul edilen Muhammed'den önceki peygamberlerin getirdikleri şeriatleri tanımlayan bir terimdir.
Kavramın Açıklaması
İslam dininde peygamberler, kendisine kitap verilen ve kendisine kitap verilmeyen peygamberler olarak iki ana kola ayrılır. İnanca göre Muhammed tüm peygamberlerin sonuncusu, kendisine kitap verilen bir peygamberdir. Kendisine kitap verilen peygamberler yeni bir şeriat getirmişlerdir. İslam dinine göre her peygamberin (kitabı olsun olmasın) getirdiği din ve çağrısı aynı itikadi (dini esaslar) temellere dayanmaktadır, fakat her şeriat bir diğerinden kaynak olarak farklı olmasa da uygulamalar bakımından farklı olabilir. Kısacası, İslam'a göre farklı peygamberlerin getirdiği şeriatlerde ibadet, muamelat ve ceza konularında farklılık olmuştur.
Kavramın İslam Hukukundaki Kullanımı
Muhammed peygamberin şeriati kendisinden önceki bazı şeriatleri neshetmiş, bir kısmını aynen veya değiştirerek almış, bir kısmını ise alıp almadığı konusunda açıklama yapmamıştır. Önceki şeriatlerin neshedilen bazı hükümlerine örnek olarak Kur'an'da, Enam Suresi 145-146. ayetlere bakılabilir.
İslam dinine göre, örneğin kısas, namaz ve oruç ile ilgili hükümler eski şeriatlerdeki halleri ile veya değiştirilerek benimsenmiştir. Bu tür hükümlerin şekil ve miktarlarında bir takım değişikliklerin olduğu kabul edilmiştir.
Bazı hükümlerinse neshedilip edilmediği belirtilmemiştir; yani bu hükümlerin hala geçerli olup olmadığı belirtilmemiştir. Örneğin Kur'an'da Maide suresi 45. ayette:
"Biz Tevrat'ta onlara (şunu da) yazdık: Cana can, göze göz, buruna burun, kulağa kulak, dişe diş (karşılıktır. Hülasa bütün) yaralar birbirine kısastır."
Fakat bu ayetin yorumlanmasında, acaba bugün Müslümanların bu kısasa itaat edip edemeyeceklerine karar verilememiştir. Zira ayette bu tür bir kısasın Tevrat'ta belirtildiği geçse de, İslam hukuku için geçerliliğini koruyup korumadığına dair bir bilgi yoktur. İşte bu gibi konular, İslam hukukunca Şer'ü men kablena yani "Geçmiş şeriatler" başlığı altında incelenip, değerlendirilmektedir.
Hanefi, Şafii ve Maliki mezheplerinin fakihlerinden (İslam hukukçusu) bir kısmı bu hükümlerin Müslümanlar tarafından da uyulması gereken hükümler olduğunu düşünmüş ve kabul etmişlerdir.
Bu mezheplerin hukukçularından bir kısmı bazı olaylarda Kur'an'da geçen eski peygamberlerin çeşitli uygulama ve lafızları kısacası şeriatlerine dair bilgileri delil getirerek (eğer bu bilgiler neshedilmemiş yani geçersiz sayılmamışsa) çeşitli uygulamalarda bulunmuş, neticeler çıkarmışlardır yani bunlarla istidlalde bulunmuşlardır.
İslam hukuku terimleri
İslam hukuku

İslam hukuku dinsel kökenli (İslam dininden kaynaklanan) hukuk kurallarını ve bunların uygulanma esaslarını tanımlar. Kimi zaman Fıkıh bilimi ile aynı anlamda kullanılır. Bazen de Şeriat kavramı kastedilmektedir.
Tanım ve Kapsam
Fıkıh üç ana kısma ayrılır:
1. Muamelat (İşlemler)
2. Ukubat (Yaptırımlar/Cezalar)
3. İbadat (ibadetler).
"İslam Hukuku" ifadesi ile aslında Fıkıh içerisindeki Muamelat ve Ukubat alanları kastedilmektedir. Muamelat, alanına ve konusuna bakılmaksızın her tür hukuki işlemi inceler ve düzenler. Ukubat ise yine alan ve konu ayrımı yapılmaksızın cezalarla ve (aslında daha geniş olarak ve daha doğru bir karşılıkla) yaptırımlarla ilgilenir.
İbadat (ibadetler) alanı Fıkıh içerisinde yer almakla birlikte hukukun ilgi alanı içerisine girmediği için ayrı bir kategori olarak değerlendirilir. Münakahat (nikah, aile hukuku) ise Osmanlı döneminde Mecelle ile birlikte eklenmiş ancak sınıflandırmada genel kabul görmemiştir.
Fıkıh adı verilen İslam Hukuk Biliminin gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Fıkıh, kanunların teorik ve pratik uygulama çalışmalarına verilen isimdir. Fıkıh bilginlerine Fakih denir. Devlet yetkisine dayalı bir yasama faaliyeti yoluyla konulmamıştır, bilimsel doktrin niteliğinde daha çok medreselerde oluşmuştur. Fakihlerin bilimsel öğretileri sonucu ortaya çıkmaktadır. Akıl yürütme ve mantık ilk dönemlerde yoğun olarak kullanılmıştır.
İslam Hukuk Usulü (Yöntemi)
1. İcma: Görüşleri toplamak, görüş birliğine varmak.
2. Kıyas: Benzer örnekleri karşılaştırma yoluyla sonuç çıkarma. Sorunu çözerken ona çok benzeyen önceki örnek olaylardan yararlanılır (Örnekseme).
Meseleleri ayrı ayrı inceleyerek geliştirilen hukuki çözümlerin bir araya toplanmasıyla oluşmuştur. Bu bakımdan her meseleye ilişkin bir hukuk kuralı ortaya konmaktadır (fetva).
Krasnoperekopsk Rayonu

Krasnoperekopsk Rayonu (Kırım Tatarcası: Krasnoperekopsk rayonı, Ukraynaca: , Rusça: ), kuzey Kırımda bir bölgedir. Perekop yarımadasının güneyinde yer alır. Merkezi Krasnoperekopsk'dir.
Meskun yerler
Krasnoperekopsk Bölgesi 12 Köy Şurası'na ayrılmıştır. Köylerin resmi Rusça adlarını parantez içinde yazılmıştır.
Adiy Qıyğaç köy şurası
Adiy Qıyğaç (Novopavlovka)
Berdi Bolat (Privolnoye)
Dolinka
Bey Buluş köy şurası
Bey Buluş (Orlovskoye)
Bozğana (Şatrı)
Novonikolayevka
Znamenka
Filatovka köy şurası
Filatovka
Karpova Balka
İlyinka köy şurası
İlyinka
Büyük Qış Qara (Kurgannoye)
Küçük Qış Qara (Vorontsovka)
Qalançaq (Traktovoye)
İşün köy şurası
İşün
Ass (Proletarka)
Novorıbatskoye
Tankovoye
Mağazı köy şurası
Mağazı (Magazinka)
Baysarı (Bogaçovka)
Novoaleksandrovka
Novoivanovka
Mırza Qyaş köy şurası
Mırza Qyaş (Krasnoarmeyskoye)
Nadejdino
Smuşkino
Poçotnoye köy şurası
Poçotnoye
Patihatka
Pyatiozyornoye köy şurası
Pyatiozyornoye (Sovhoznoye)
Qart Qazaq (Tavriçeskoye)
Risovoye
Tarhan köy şurası
Tarhan (Vişnyovka)
Krepkoye
Küçük Bosterçi (Utkino)
Zelönaya Niva
Voinka köy şurası
Voinka
İstoçnoye
Yalan Tuş köy şurası
Yalan Tuş (Bratskoye)
Manğıt (Poltavskoye)
Sultanaş (Svatovo)
Ukrayna'nın rayonları
Pamuk

Pamuk (Gossypium hirsitum), ebegümecigiller (Malvaceae) familyasından anavatanı Hindistan olan kültürü yapılan bir bitki türüdür.
Morfoloji
Pamuk bitkisi kök, sap, yaprak, çiçek ve tohumdan oluşmaktadır. Tür ve varyetesine göre 60120 cm, ağaç halinde olanlar ise 56 m boylanabilir. Pamuk 30100 cm derine, 5080 cm yanlarına uzanan kazık köke sahiptir. Toprak yüzeyinin 810 cm altında ilk yan kökler meydana gelir Bunlar yatay olarak büyürler. Yan köklerin sayıları 3-4 tanedir. Her biri tekrar dallanarak etrafa yayılır. Epidermis hücrelerinin dışa doğru uzaması ile sayısız emici tüyler meydana gelir. Genel olarak kök toprakta dik olarak ya da bir süre sonra zikzak çizerek devam eder. Uygun koşullarda kök uzunluğu 1,5 m'ye kadar ulaşabilir.
Afrika'da, çok yıllık ağaç şeklinde olan pamuk çeşitleri de vardır. Pamuk gövdeleri dik, dallanmış ve çok tüylüdür. Yapraklar uzun saplı, parçalı ve tabanı kalp şeklindedir. Çiçekler saplı ve yaprakların koltuğunda tek tek bulunur. Dış çanak yaprakları üç parçalı, taç yaprakları ise beş serbest parçalıdır. Meyvesi, olgunlukta açılan veya kapalı kalan, 3-5 gözlü bir kapsüldür. Bu kapsüle koza da denir. Her gözde siyahımsı renkli, oval şekilli ve üzeri uzun, sık ve beyaz renkli tüylerle örtülü 5-10 tohum bulunur. Pamuk tohumu, etrafındaki bu tüy veya liflerle beraber `kütlü` adını alır.
Tarih ve etimoloji
Arkeolojik kanıtlar gerek Hindistan gerek Güney Amerika'da birbirinden bağımsız olarak 6000 ila 7000 yıl önce pamuğun değişik türlerinin tarımının yapıldığı ve giyimde kullanıldığını göstermektedir. Eski dünyaya pamuk Hindistan'daki Harappa uygarlığından gelmiştir. Mezopotamya'dan da Eski Mısır'a geçmiştir.
Pamuğun Arapçadaki ismi olan kutun ('al kutun') İngilizceye cotton, İspanyolcaya algodón olarak geçmiştir. Pamuk için Türkiye'de yerel olarak üreticilerin kullandığı 'pambuk', 'bambuk' adının da, bugün Kuzey Suriye'de yer alan Menbic şehrinin (Hierapolis Bambyce ya da Bambyke) başka dillerdeki değişik söylenişinden gelmiş olması muhtemeldir. (Arnold Toynbee, Turkey: A Past and a Future, dipnot.50)
Pamuk, alüvyonlu ve kuvvetli toprakları sever. Derin sürülmüş ve iyi gübrelenmiş topraklara ekilir. Ekim; sıcak bölgelerde şubat, soğuk bölgelerde Mart-Nisan aylarında yapılır. Ağustos ve Eylül'de hasat edilir. Pamuk için en büyük tehlike yağmurlardır. Yağmurlar, verimin ve kalitenin düşmesine sebep olur.
Türkiye'de MÖ 330 yılına dek geriye giden uzun bir tarihçesi olmasına karşın asıl gelişmesi 11. yüzyılda Selçuklu Türkleri ve 14. yüzyılda Osmanlı Türkleri zamanında olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından sonra ise pamuk tarımına büyük önem verilmiştir.
Pamuk çeşitleri
Türkiye'de yetiştirilen pamukların tamamı orta lifli pamuklar olup birçok çeşidi kullanılmaktadır. Yaygın olanları; Gloria, Lydia, 499, Lima, BA373 akala, Stoneville 453, Carolina Quin, Çukurova 1518, Sayar 314, Nazilli 84, Nazilli 87, Maraş/Erşan 92, Ege 7913 Carmen, Flora, Celia, Candia, Julia, Beyaz Altın 119, BA308, Diamond çeşididir.
Ekolojik istekleri
Pamuk için ideal hava sıcaklığı 21 ila 37 C arasındadır. Toprak yeterince süzek, kumlu-killi ve organik maddece zengin olmalıdır.
Dünyada pamuk üretimi