Yüksek Askerî Şûra

Yüksek Askeri Şura (YAŞ), Türkiye'nin başkentinde yalnız barış zamanında görev yapmak üzere oluşturulan kurul.
Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Hazine ve Maliye, Milli Eğitim, Milli Savunma bakanları, Genelkurmay başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanlarından kurulur. Gündemin özelliğine göre şura toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir.
Yüksek Askeri Şura, yılda en az bir kez toplanır. Cumhurbaşkanı gerektiğinde şurayı toplayabilir ve şuraya başkanlık eder.
Yüksek Askeri Şuranın gündemi; cumhurbaşkanı tarafından belirlenir ve cumhurbaşkanı yardımcısı ile genelkurmay başkanının önerileri dikkate alınarak cumhurbaşkanınca düzenlenir. Şuranın ana gündemi, Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu albayların generalliğe terfisi; general ve amirallerin ise bir üst rütbeye terfisi, görev süresinin uzatılması veya emekliye ayrılmasıdır.
Yüksek Askeri Şura Yönetmeliği'ne göre şuranın sekretarya hizmetleri Milli Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından yönetilmektedir. Şura sekreteri, Milli Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakan Yardımcısıdır. Mevcut sekreter Bilal Durdalı'dır.
Tarihçe
2016 yılında yapılan köklü değişikliklerden önce Yüksek Askeri Şura, Başbakan'ın başkanlığında Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanı, Kara Kuvvetleri Komutanı, Deniz Kuvvetleri Komutanı, Hava Kuvvetleri Komutanı, Jandarma Genel Komutanı, orgeneral ve oramiral kadrosu olan görevlerdeki kişilerin (1. Ordu Komutanı, Genelkurmay II. Başkanı, Donanma Komutanı gibi) ve Yüksek Askeri Şura üyelerinin katılımıyla Genelkurmay karargahında bulunan Çakmak Salonu'nda yapılıyordu. Toplantılar üç gün sürüyor ve şuranın genel sekreterliğini Genelkurmay II. Başkanı yürütüyordu. Masanın başında Başbakan ve Genelkurmay Başkanı yan yana oturuyordu. 2011 yılındaki ağustos şurasında ise Başbakan Recep Tayyip Erdoğan masanın başında tek başına otururken sağ tarafında Genelkurmay Başkan Vekili ve Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Necdet Özel, solunda Milli Savunma Bakanı İsmet Yılmaz yer aldı.
15 Temmuz Darbe Girişimi'nden sonra şuranın yapısı önemli ölçüde değiştirildi. Başbakan'ın başkanlığında Genelkurmay Başkanı, Başbakan Yardımcıları, Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı ve Milli Savunma Bakanı ile Kuvvet Komutanlarının katılımıyla Başbakan'ın konutu olan Çankaya Köşkü'nde yapılmaya başlandı. Toplantı 1 günde tamamlanmaya başlandı ve şuranın genel sekreterliğini Milli Savunma Bakanı üstlendi.
2018'de uygulanmaya başlanan Cumhurbaşkanlığı hükumet sistemi bir kez daha şuranın yapısı değişti. Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Hazine ve Maliye Bakanı, Milli Eğitim Bakanı, Milli Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı ile Kuvvet Komutanlarının katılımıyla kuruldu. Şuranın sekretarya hizmetlerini Cumhurbaşkanınca belirlenecek mercinin yürüteceği, gerekli gördüğü hallerde cumhurbaşkanının Yüksek Askeri Şura toplantılarına katılacağı ve başkanlık edeceği düzenlendi.
Görevler
Yüksek Askeri Şuranın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre Yüksek Askeri Şuranın görevleri şunlardır:
Genelkurmay Başkanlığınca hazırlanan askeri stratejik ana fikrin (Konseptin) tespiti ve gerektiğinde yeniden gözden geçirilmesi hususlarında görüş bildirmek;
Silahlı Kuvvetlerin ana program ve hedefleri ile ilgili konularda görüş bildirmek;
Silahlı Kuvvetlerle ilgili olup önemli görülen mevzuat taslaklarını inceleyip görüş bildirmek;
Cumhurbaşkanının lüzum gördüğü hallerde Silahlı Kuvvetlerle ilgili diğer konular hakkında görüş bildirmek;
Mevzuatla verilen görevleri yapmak,
Yapısı
Kararların gizliliği
Yüksek Askeri Şura toplantıları gizli olarak yapılır. Görüşmelerin ve alınan kararların açıklanması veya yayınlanması yasaktır. Ancak açıklanmasına Yüksek Askeri Şuranın kararıyla müsaade edilen konular Milli Savunma Bakanlığı tarafından yayınlanır.
Kıdemsizlerin toplantıya katılamaması
Yüksek Askeri Şura üyeleri; kendileri, kendilerinden kıdemli veya eşiti olan general ve amirallerin yükselme veya emeklilikleri ile ilgili konularda toplantılara katılamazlar.
Toplantı çokluğu ve oylama
Yüksek Askeri Şura, bütün üyelerin katılması ile toplanır. Ancak özrü olanlar toplantıya katılamayacaklarını (toplantı gününden önce) Şura sekretaryasına bildirirler.
Kararlar toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile alınır. Oylarda eşitlik halinde Başkanın katıldığı tarafın oyları geçerli sayılır. Oylama işlemi aksine bir karar alınmadıkça açık olarak yapılır.
Toplantıya katılamayan üyeler, gündemdeki konular hakkında, görüşlerini yazılı olarak bildirebilirler.
Yüksek Askeri Şura kararları Cumhurbaşkanının onayı ile tekemmül eder.
Diğer hususlar
Türkiye Anayasasının 125. maddesinin 2. fıkrasına göre Yüksek Askeri Şuranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.
Yüksek Askeri Şura 2014 yılına kadar TSK'da disiplinsizlik veya irtica gibi nedenlerden dolayı haklarında çıkarma işlemi yapılan subay, astsubay ve uzman erbaşlardan, 92. madde kapsamında ihraç için kurula sevk edilenlerin de ihraç kararlarını da karara bağlıyordu. Ancak 2013 yılında çıkarılan yeni 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu doğrultusunda, 2014 yılında YAŞ kararlarını ilgilendiren yedi yönetmelikte düzenleme yapıldı. Yapılan düzenleme ile irtica ve ahlaki durum nedeniyle ayırma konularını düzenleyen maddeler yasadan çıkarıldı.
TSK'da disiplin suçu işleyen rütbeli personel hakkında işlemlerin yapılabilmesi için Milli Savunma Bakanlığı ve kuvvet komutanlıkları bünyesinde yüksek disiplin kurullarının oluşturulması amacıyla Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği yayımlanmıştır. General ve amirallerin disiplinsizlikleri ile ilgili cezaların verilmesi bakanlıkta oluşturulan disiplin kuruluna, diğer personel hakkında ceza verilmesi ise kuvvet komutanlıklarında oluşturulan disiplin kuruluna bırakıldı.
Üyeler