Kelebek ve Dalgıç

Aynı isimli roman için Kelebek ve Dalgıç Giysisi sayfasına bakınız.
Dalgıç ve Kelebek, Amerikalı yapımcı Julian Schnabel tarafından çekilen, 23 Mayıs 2007'de gösterime başlayan Fransız filmi. 2007 Cannes Film Festivali'nde mizansen ödülü kazandı.
Konusu
Film, Elle dergisi editörü Jean-Dominique Bauby'nin (okunuşu: Jan Dominik Bobi) gerçek hayat hikayesinden alınmıştır. Bauby kendine geldiğinde, hiçbir uzvunu kıpırdatamadığını fark eder. Locked-in adı verilen felç hastalığına tutulmuştur. Konuşamamakta, yardım olmadan nefes alamamaktadır. Kıpırdatabildiği tek organı, sol göz kapağıdır. Bu sayede basit sorulara evet-hayır karşılıkları verebilir. Bu, dış dünyayla tek bağlantısıdır.
Bir konuşma terapisti, Bauby'nin daha etkin iletişim kurabilmesi için, harfleri Fransızcadaki kullanılma sıklığına göre sıralar (E, L, A, O, I, N, S, D, vs.) ve yüksek sesle okur. Doğru harfe geldiğinde Bauby göz kırpmakta ve bir sonraki harfe geçilmektedir. Bu yöntemi kullanarak Bauby filmle aynı addaki kitabı yazar.
Filmin önemli bir kısmı, Bauby'nin bakış açısından çekilmiştir. Öyle ki, Bauby sorulara cevap vermek için gözünü kırptığında, perde kısa süre kararmaktadır.
Filmin adı
Filmin adı, Bauby'nin kendi bedeninde hapsolmasını ve özgürlük çabasını simgelemektedir. Söz konusu dalgıç, sünger avcılarının kullandığına benzer eski tip, metal bir dalgıç elbisesi giymektedir. Bauby, rüyalarında kendisini, bedenini simgeleyen bu elbisenin içinde görmektedir. Hareket edememekte, elbise ile birlikte derinliklere batmaktadır. Bağırır, çırpınır, ancak kimse sesini duyamaz. Kelebek ise özgürlüğün, bedeni durmuş bir insanın içinde yaşamaya devam eden insanlığın simgesidir. Kitabı yazmak için göz kırpması, kelebeğin uçmak için kanatlarını çırpmasına benzemektedir.
Yapım
Schnabel, yapımcı şirketin filmin İngilizce çekilmesi yönündeki baskılarına direndi. İngilizcenin, kitapta kullanılan karmaşık Fransızcayı yansıtamayacağını düşünüyordu. Filmi daha iyi çekebilmek için Fransızca öğrendi.
Başlangıçta Bauby'yi Johnny Depp'in oynaması düşünülüyordu. Ancak programının Karayip Korsanları: Dünyanın Sonu filmiyle çakışması nedeniyle Depp bu projeden çekildi.
Ödüller ve adaylıklar
Kazandıkları
61. BAFTA Ödülleri
En İyi Uyarlama Senaryo
65. Altın Küre Ödülleri
En İyi Yabancı Dilde Film
En İyi Yönetmen (Julian Schnabel)
60. Cannes Film Festivali
En İyi Yönetmen
Teknik Büyük Ödül
National Board of Review
En İyi Yabancı Film
Boston Society of Film Critics
En İyi Yönetmen
En İyi Sinematografi
En İyi Yabancı Dilde Film
New York Film Critics Online
En İyi Film (There Will Be Blood ile paylaştı)
Los Angeles Film Eleştirmenleri Birliği
2. En İyi Film
2. En İyi Yönetmen
2. En İyi Yabancı Dilde Film
En İyi Sinematografi
Washington D. C. Area Film Critics Association
En İyi Yabancı Dilde Film
San Francisco Film Critics Circle
En İyi Yabancı Dilde Film
Amerikan Film Enstitüsü Ödülleri
Yılın Top On Filmi
Satellite Ödülleri
En İyi Sinematografi
EDA Ödülleri
En İyi Kurgu
En İyi Yabancı Film
2007'de Üstün Başarı Gösteren Kadın
Toronto Film Eleştirmenleri Derneği
2. En İyi Yabancı Film
Adaylıklar
80. Akademi Ödülleri
En İyi Yönetmen (Julian Schnabel)
En İyi Uyarlama Senaryo (Ronald Harwood)
En İyi Sinematografi (Janusz Kaminski)
En İyi Kurgu (Juliette Welfling)
60. Cannes Film Festivali
Altın Palmiye
65. Altın Küre Ödülleri
En İyi Senaryo (Ronald Harwood)