Güneş kütlesi

Güneş kütlesi; astronomide diğer yıldızların, yıldız kümesinin, bulutsuların ve gök adaların kütlelerini belirtmede kullanılan, kütlesi yaklaşık 21030 kg olan standart bir kütle birimidir. Bu birim için Güneş kütlesi ölçek olarak düşünülmüştür. Yaklaşık iki nonilyon kilograma eşittir:

Bu kütle Dünyanın kütlesinin 332.946 katı, Jüpiter kütlesinin ise 1.048 katıdır. Dünyanın Güneşin etrafında eliptik yörüngede dolanması sebebiyle, Dünya'nın hareketinden yola çıkılarak güneş kütlesi hesaplanabilir. Merkezi bir kütle etrafında dolanan küçük cisimler için yörünge süresi eşitliğinden yararlanarak bulunabilir. Bir yılın uzunluğuna dayanarak, Güneş ile Dünya arasındaki uzaklık (astronomik birim veya AB), kütleçekim sabiti (G) ve Güneş kütlesi aşağıdaki eşitlikle gösterilir:
Kütleçekim sabitinin değeri, Henry Cavendish tarafından 1798 yılında yapılan ölçümlerden sağlanarak elde edilmiştir. Onun bulduğu değer, modern yöntemlerle elde edilen değerden sadece %1 farklı idi. 1761 ve 1769 Venüs geçişi sırasında çok yüksek hassasiyetle Güneşin ıraklık açısı hesaplanmıştır, 9′′ değerindeki verimle (1976 değerini şimdiyle karşılaştırırsak 8.794148′′). Eğer ıraklık açısının değerini biliyorsak, Güneşin Dünyaya olan uzaklığını geometrik olarak hesaplayabiliriz.
Güneşin kütlesini ilk tahmin eden kişi Isaac Newtondur. Principia adlı eserinde, Dünyanın kütlesinin Güneşin kütlesine oranının yaklaşık olarak 1/28,700 olduğunu tahmin etti. Daha sonra bulduğu değerin, 1 Astronomik Birimi tahmin ederken kullandığı ıraklık açısının yanlış değerine dayandığını fark ediyor. Principia adlı eserinin 3. baskısında tahminini düzelterek, oranı 1/169,282 olarak veriyor. Güneşin ıraklık açısının kesin değeri daha da küçüktür. Tahmini kütlelerin oranı 1/332,946dır.
Astronomik birim ve kütleçekim sabiti yüksek hassasiyetle hesaplanmadan önce, bir ölçüm birimi olarak Güneş kütlesi kullanılırdı. Bunun nedeni, Güneş Sistemiindeki başka bir gezegenin göreceli kütlesi veya ikili kütle sistemleri olan çift yıldızların toplam kütlesi Güneş kütlesi cinsiden direkt olarak hesaplanabiliyordu. Keplerin 3. Yasasını kullanılarak, gezegenin ve yıldızın yörünge yarıçapı astronomik birimler cinsinde, yörünge periyodu ise yıl cinsinden bulunur.
Zaman geçtikçe Güneşin kütlesi azaldı. Bu yaklaşık olarak eşit miktarlarda iki aşamada gerçekleşir. İlk olarak, Güneşin merkezinde hidrojen nükleer füzyon ile helyuma dönüşür. Bu tepkime sonunda bir miktar kütle, gama ışını fotonları biçiminde enerjiye dönüşür. Sonunda bu enerjinin çoğu Güneşten uzağa yayılır. İkinci olarak, Güneşin atmosferindeki yüksek enerjili fotonlar ve elektronlar güneş rüzgarı olarak dış uzaya fırlatılır.
Güneşin Anakol yıldızı olduktan sonraki gerçek kütlesi kesin değildir. Eğer şimdikine oranlarsak Güneşin ilk hali çok daha fazla kütle kaybediyordu. Doğduğu andaki kütlesinin yüzde 1 ila 7sini kaybetmiş olabilir. Güneş, Asteroit ve Kuyruklu yıldız etkileri nedeniyle çok az bir kütle kazanır. Zaten Güneş Sisteminin toplam kütlesinin %99,86'sını Güneş oluşturur. O nedenle bu etkiler nedeniyle kazanılan kütle, dış uzaya fırlayan ve ışımayla kaybedilen kütle ile karşılaştırılamaz.
Bağlantılı birimler
Bir Güneş kütlesi, bağlantılı birimlere dönüştürülebilir:
27.068.510 Ay kütlesi (ML)
332.946 Dünya kütlesi (M)
1.047,56 Jüpiter kütlesi (MJ)
Aynı zamanda, genel görelilikte kütleyi uzunluk ve zaman cinsinden ifade etmek için de sıklıkla kullanılır.