Mogadişu

Mogadişu (Somali dilinde: Muqdisho), Afrika'nın doğusunda, Hint Okyanusu kıyısında bulunan Somali devletinin başkentidir. Aynı zamanda Banaadir eyaletinin de merkezidir. Piri Reisin Muğdiş dediği şehre Somali dilinde Muqdisho, Arapça kaynaklarda Makdeşu, İtalyancada Mogadiscio, Türkçe eserlerde Mogadişu (Magdişu) denilmektedir.
Tarih
Mogadişunun kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Bazı tarihçilere göre Emevi Halifesi Abdülmelik bin Mervan zamanında (685-705), Portekizli tarihçi Joao de Barrosa göre ise Basra Körfezinden gelen yedi kardeş tarafından 887 yılında kuruldu. Ancak 10. yüzyılda Arabistanın çeşitli bölgelerinden ve özellikle Abbasi kuvvetleriyle Karmatiler arasında şiddetli mücadelelere sahne olan Lahsadan gelen Araplarla, İranın Şiraz ve Nişabur şehirlerinden buraya göç edenler tarafından kurulduğu genellikle kabul edilmektedir. Bu önemli sahil şehri daima iç bölgelerden gelecek yerli saldırılarına ve Hint Okyanusundan yönelecek deniz saldırılarına açıktı. Mogadişuya 10. yüzyılda yerleşen Mukri, Cidati, Akabi, İsmaili ve Afifi gibi büyük kabileler kendi aralarında otuz dokuz küçük zümreden oluşan bir birlik tesis ettiler ve şehrin idaresi için ortak bir yönetim kurdular. Zamanla Mukri ailesi şehirde üstünlük elde etti, Kahtani nisbesiyle bilinen bir ulema sülalesi oluşturdu ve şehri yönetecek olan kadıların ancak Kahtanilerden seçilebileceğini diğer zümrelere kabul ettirdi. Bu ulema sınıfının yönettiği şehir 12. yüzyılda önemli bir ticaret merkezi oldu. 13. yüzyılda Ebu Bekir b. Fahreddin burada küçük bir sultanlık kurmayı başardı ve Mukrilerle anlaşarak şehir kadılarının onlar arasından seçileceğini bildirdi. Başşehirdeki Mescid-i Cum'a ve diğer iki büyük caminin 1238, 1268 ve 1269 tarihli kitabelerinden 13. yüzyılda buradaki refah seviyesinin oldukça yüksek olduğu anlaşılmaktadır.
1331 yılında Sultan Ebu Bekir b. Ömer zamanında Mogadişuyu ziyaret eden İbn Battuta sultanın Makdişu dili konuştuğunu, ancak Arapçayı da bildiğini, bu hanedan döneminde şehrin büyük gelişme gösterdiğini ve çok canlı bir ticaret hayatının olduğunu belirtmektedir. Mogadişunun Mısır ve Arap yarımadasıyla ticari ilişkileri oldukça gelişmişti. 14. yüzyıldan itibaren Mogadişu ülkenin kuzey pazarını elinde bulunduruyordu. 14-15. yüzyıllar Mogadişunun tarihteki en müreffeh dönemini oluşturmaktadır. 16. yüzyılın başında sadece şehrin değil Habeş de denilen ülkenin isminin Makdişu olduğunu ve burada yaşayan halkın Makdişu dili konuştuğunu Piri Reis belirtmektedir. 1499da Hindistandan dönüşünde Vasco da Gama donanmasıyla Mogadişuya bir saldırı düzenlemişse de şehri işgal edemedi. 1507de gerçekleştirilen saldırılar da başarısızlıkla sonuçlandı. 16. yüzyılda Mogadişuda yönetim Muzaffer sülalesinin eline geçti. Bu sırada Somali asıllı göçebe Heviye kabilesi, yine Somali asıllı olup Makdişu Sultanlığı ile ittifak yapan yerel Acuran Sultanlığının topraklarını işgal ederek Mogadişunun ekonomik açıdan geri kalmasına sebep oldu. 1585te Emir Ali Bey, Hint Okyanusu sahillerini iki kadırga ile dolaşarak önce Mogadişuyu, ardından Mombasaya kadar diğer sahil şehirlerini Portekiz saldırılarından kurtarıp Osmanlı Devletine bağladı.
1698 yılında Umman Sultanı Seyf b. Sultan, Mombasayı Portekizlilerden alınca Mogadişu ve diğer Somali sahil şehirleri de Ummanlıların eline geçti. Fakat Umman buradaki birliklerini geri çektiği zaman yeni bir idari boşluk oluştu. Bu gelişmeler Mogadişuyu her yönden iyice zayıflattı ve şehir Hamarven ve Şangani adıyla ikiye bölündü. Somali etnik grubu yavaş yavaş eski Arap şehrine girmeye başladı. 1752de Umman Sultanlığı adına Mogadişudan Afrikanın güneyindeki Cap Delgadoya kadar olan sahiller Arap bölgesi ilan edildi ve Portekiz hakimiyetine son verildi. Ancak Mogadişu şehri bir başka Somali asıllı kabile olan Darandollenin eline geçti. İmam unvanı taşıyan reisleri karargahını Şanganide kurdu. 1823 yılında Mogadişu ismen Umman Sultanı Seyyid Said b. Sultana bağlandıysa da buranın idaresi yine Somali yerli reislerinin elinde kaldı. 1843te Mogadişuya ilk defa Ummanlılar tarafından Somali asıllı bir vali tayin edildi. Zanzibar Sultanı Bergaş b. Said Mogadişuyu 1871de doğrudan idaresine aldı. Mogadişu, 1892 yılında İtalya tarafından kiralandı ve burası İtalyan himayesindeki kıyı olarak ilan edildi. Zengibar Sultanı Seyyid Ali b. Hamud 1905te Mogadişuyu İtalya ya sattı. 1911 yılında İtalya Somaliyi sömürge ilan ederek Mogadişuyu başşehir yaptı. 1938de İtalyanın Etiyopya ile yaptığı savaş esnasında 50.000 kişinin yaşadığı şehirde nüfusun % 40ını İtalyanlar oluşturuyordu. II. Dünya Savaşı sırasında İtalyanın Somali sömürgesi İngilizler tarafından işgal edildiyse de şehrin idaresi geçici olarak tekrar İtalyaya bırakıldı.
26 Haziran 1960'ta bağımsızlığını ilan eden Somali Devleti' nin, daha sonra 1 Temmuz 1960'ta Somali Cumhuriyeti' nin başkenti oldu.
Kardeş şehirler
(2000)
(2012)