Yavuz Özkan

Yavuz Özkan, (d. 21 Temmuz 1942, Yozgat - ö. 21 Mayıs 2019, İstanbul) Türk sinema yönetmeni, senarist ve yapımcı. Yavuz Özkan, Türkiye'de "auteur sineması"nın en önemli temsilcilerinden biridir.
Sinema hayatı
Yavuz Özkan, 1962 - 1965 arasında Kütahya'daki bir madende işçi olarak çalıştıktan sonra 1966'da dergi yayıncılığına başladı. Bu dönemde hikaye yazmaya başlayan Özkan, Kocaeli Tiyatrosu'nun kurucuları arasında yer aldı.
Özkan, 1970li yıllarda kısa filmler çekerek ve film senaryoları yazarak sinemaya adım attı. 1978 ve 1979da Türkiye işçi sınıfının mücadelesini Maden ve Demiryol başlıklı filmleriyle beyaz perdeye taşıdı. Başrollerinde Cüneyt Arkın, Tarık Akan ve Hale Soygazi'nin yer aldığı Maden, 1978 Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde en iyi film ödülünü aldı.
1980de Parise giden usta sanatçı, burada da bir Fransız kanalı için, Sevgiliye Mektuplar ve Son Savaşçı başlıklı iki televizyon filmi yazdı ve yönetti. Philippe Nuil'in yönettiği Suyun Altındaki Ağaç başlıklı filmde de oyuncu olarak kamera karşısına geçti.
1987'de Türkiye'ye dönen Yavuz Özkan, 1991 yılında iki arkadaşıyla birlikte Türkiye Sinema ve Audiovisuel Kültür Vakfı'nı kurdu. Vefatına kadar buradaki disiplin kurulu üyeliğine devam etti.
1995'te Z-1 Film Atölyesi'ni kuran Yavuz Özkan, sinemacılar, akademisyenler, felsefeciler, edebiyatçılar ve iletişimcilerden oluşan 33 kişilik bir kadroyla parasız sinema eğitimi vermeye başladı.
Özkan, yaşamı boyunca aralarında Filim Bitti, Yengeç Sepeti, Bir Kadının Anatomisi ve Hayal Kurma Oyunları gibi filmlerin da bulunduğu toplam 44 sinema filmi yönetti. Son filmi 2010'da senaryosunu da yazdığı İstanbul'da Aşk oldu.
Yavuz Özkan, 21 Mayıs 2019 tarihinde tedavi gördüğü hastanede organ yetmezliğine bağlı olarak öldü. Kabri Zincirlikuyu Mezarlığındadır.
Sansürle mücadelesi
Yavuz Özkanın sansürle mücadelesi 1977 yılında başladı. O yıl hükümet tarafından kurulan sansür kurulunun getirdiği yasaklara karşı Ankaraya kadar yürüyerek yasakları protesto etme önerisini dile getirdi. 5 Kasım 1977 tarihinde İstanbulda başlayıp, 7 Kasım tarihinde Ankarada sona ermesi planlanan yürüyüşün düzenleme komitesi Cüneyt Arkın, Tarık Akan, Hakan Balamir ve Semra Özdamardan oluşuyordu. Yaklaşık 400 sinemacının katılımıyla başlayan yürüyüş Ankara'da Tandoğan Meydanında bir mitingle son buldu.
1978 yılında Maden filminin sansürlenmek istemesi üzerine Antalya Altın Portakal Film Festivali'nden çekilmeye karar verdi. Tartışmalar sonrası film festivalde sansürsüz gösterildi ve en iyi film ödülünü aldı.
1979 yılında, sansür kurulu tarafından yasaklanan Maden için, Emek Sinemasında filmin sansürsüz kopyasıyla bir gösterim gerçekleştiren Özkan, para ve hapis cezasına çarptırıldı. Yönetmen, bunun üzerine Danıştaya başvurarak yürütmeyi durdurma kararı aldırdı ve filmini sansürsüz olarak gösterime sokmayı başardı.
1979da gerçekleşen 16. Altın Portakal Film Festivali ise Antalya Belediyesi tarafından iptal edildi. İptalin sebebi, sansür kurulunun, festivale katılan Demiryol filmi ile birlikte, Ömer Kavurun Yusuf ile Kenan ve Yavuz Pağdanın Yolcular başlıklı filmlerini yasaklamasıydı. 1979 festivalinin ödülleri, 32 yıl sonra 2011 Antalya Altın Portakal Film Festivali kapsamında Altın Portakal'ın Geç Gelen Ödülleri başlığı altında sahiplerine teslim edildi. Demiryol ve Yusuf ile Kenan en iyi film ödülüne layık görüldü ve ödülü paylaştı.
Hayatı boyunca sansürle mücadele eden Özkanın, 2015 yılında düzenlenen 34. Uluslararası İstanbul Film Festivalinde Bakur filminin yasaklanması üzerine başlatılan protesto kampanyasında da imzası vardı.
Filmografisi
Yönetmen olarak
1974: 2x2=5
1975: Yarış
1976: Vardiya (Belgesel)
1978: Maden
1979: Demiryol
1982: Sevgiliye Mektuplar (TV filmi)
1985: Son Savaşçı (TV filmi)
1987: Yağmur Kaçakları
1988: Umut Yarına Kaldı
1989: Filim Bitti
1990: Büyük Yalnızlık
1991: Ateş Üstünde Yürümek
1992: İki Kadın
1994: Bir Sonbahar Hikayesi
1994: Yengeç Sepeti
1995: Bir Kadının Anatomisi
1997: Bir Erkeğin Anatomisi
1999: Hayal Kurma Oyunları
2011: İlkbahar - Sonbahar
Senarist olarak
1974: 2x2=5
1975: Yarış
1976: Bekleyiş
1976: Vardiya
1978: Maden
1979: Demiryol
1982: Sevgiliye Mektuplar
1985: Son Savaşçı (dizi)
1987: Yağmur Kaçakları
1988: Umut Yarına Kaldı
1989: Filim Bitti
1990: Büyük Yalnızlık
1991: Ateş Üstünde Yürümek
1992: İki Kadın
1994: Bir Sonbahar Hikayesi
1994: Yengeç Sepeti
1995: Bir Kadının Anatomisi
1997: Bir Erkeğin Anatomisi
1999: Hayal Kurma Oyunları
Yapımcı olarak
1978: Maden
1979: Demiryol
1987: Yağmur Kaçakları
1988: Umut Yarına Kaldı
1989: Filim Bitti
1990: Büyük Yalnızlık
1991: Ateş Üstünde Yürümek
1995: Bir Kadının Anatomisi
1997: Bir Erkeğin Anatomisi
Oyuncu olarak
1971: Kara Gün
1972: Aşka Susayanlar: Seks ve Cinayet
1972: Bir Garip Adam
1972: Cehennemin Beş Delisi
1974: 2x2=5
1977: Yıkılmayan Adam
1985: L'arbre sous la mer
1988: Umut Yarına Kaldı
Ödülleri
1978: 15. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Maden
1979: 16. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Demiryol (2011'de "Altın Portakal'ın Geç Gelen Ödülleri" olarak verildi)
1979: 16. Altın Portakal Film Festivali - Altın Portakal En İyi Yönetmen Ödülü - Demiryol (2011'de "Altın Portakal'ın Geç Gelen Ödülleri" olarak verildi)
1990: 3. Ankara Film Festivali - En İyi 3. Film - Filim Bitti
1991: 28. Altın Portakal Film Festivali - Halk Jürisi En İyi Film - Ateş Üstünde Yürümek
1991: 28. Altın Portakal Film Festivali - En İyi 2. Film - Ateş Üstünde Yürümek
1991: 28. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yönetmen - Ateş Üstünde Yürümek
1992: 29. Altın Portakal Film Festivali - Halk Jürisi Ödülü - İki Kadın
1993: 12. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Ulusal Film - İki Kadın
1993: 12. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Yönetmen - İki Kadın
1993: 13. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Ulusal Film - İki Kadın
1993: 5. Ankara Uluslararası Film Festivali - Seçiciler Kurulu Özel Ödülü - İki Kadın
1993: 5. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Yönetmen - İki Kadın
1993: 7. Altın Koza Film Festivali - En İyi 2. Film - İki Kadın
1993: İskenderiye Film Festivali - En İyi Senaryo - İki Kadın
1994: 13. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Ulusal Film - Bir Sonbahar Hikayesi
1994: 31. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Yengeç Sepeti
1994: 31. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yönetmen - Yengeç Sepeti
1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Film - Bir Sonbahar Hikayesi
1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Senaryo - Bir Sonbahar Hikayesi
1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Yönetmen - Bir Sonbahar Hikayesi
1994: 8. Altın Koza Film Festivali - En İyi Film Ödülü - Bir Sonbahar Hikayesi
1994: İskenderiye Film Festivali - En İyi Senaryo - Bir Sonbahar Hikayesi
1995: 14. Uluslararası İstanbul Film Festivali - Fibresci Mansiyon Ödülü - Yengeç Sepeti
1995: 28. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri - En Başarılı 2. Film - Yengeç Sepeti
1995: 32. Altın Portakal Film Festivali - En İyi 3. Film - Yengeç Sepeti
1995: 32. Altın Portakal Film Festivali - Belgin Doruk Özel Ödülü - Bir Kadının Anatomisi
2004: 41. Altın Portakal Film Festivali - Halk Jürisi En İyi Film Ödülü - Hayal Kurma Oyunları
2005: 12. Altın Koza Film Festivali - Halk Jürisi Ödülü - Hayal Kurma Oyunları