İşçi Partisi (Birleşik Krallık)

İşçi Partisi (), 20. yüzyılın ilk yıllarından beri Birleşik Krallık'ta sol kanadın en büyük siyasi partisidir.
Tarihçe
Bağımsız İşçi Partisi (ILP) ile İşçi Sendikaları Kongresi'nin (TUÇ) işbirliğiyle, 1900'de kurulan İşçi Temsil Komitesi, 1906'da İşçi Partisi adını aldı. I. Dünya Savaşı sırasında çeşitli koalisyon hükumetlerine katıldı.1918 genel seçimlerinden ikinci büyük parti olarak çıkarak ülkenin muhalefet partisi durumuna geldi.
Ramsay MacDonald'in 1924'te liberallerin desteğiyle kurduğu ilk İşçi Partisi hükumeti 1931'e değin iktidarda kaldı. Bunu izleyen seçimlerde İşçi Partisi ağır bir yenilgiye uğradı ve Winston Churchill'in II. Dünya Savaşı sırasında kurduğu koalisyon hükumetine katılana değin (1940) muhalefette kaldı.
1945 seçimlerinde ezici bir zafer kazanan İşçi Partisi, 1950 seçimlerinde ise Avam Kamarası'nda çoğunluğu çok az bir farkla sağlayabildi. Seçimlerden sonra kurulan İşçi Partisi hükumeti ertesi yıl düşünce, Muhafazakar Parti iktidara geldi (1951).
Partinin geleneksel sosyalist çizgisinin refah toplumuna nasıl uyarlanacağı sorunu, özellikle de sanayi kuruluşlarının devletleştirilmesine ilişkin görüş ayrılıkları, 1950'lerde parti içinde bölünmelere neden oldu. Bevancılar olarak bilinen Aneurin Bevan yanlıları, ekonomide devletçi bir politika izlenmesini ve dış politikada ABD'ye bağımlılığın azaltılmasını savunuyordu. 1964'te yeniden iktidara gelen İşçi Partisi, bu tarihten 1979'a kadar Muhafazakarlarla dönüşümlü olarak iktidara geldiler.
1980'de partinin sosyalist çizgisine bağlılığıyla tanınan Michael Foot liderliğe seçildi. Partinin örgütsel yapısında da değişikliklerin yapıldığı kongreden kısa bir süre sonra sağcı tutumlu 12 İşçi Partisi milletvekili partiden ayrılarak, Sosyal Demokrat Parti (SDP) adlı yeni bir parti kurdular. Böylece Muhafazakarlar, 1983 seçimlerinde bölünmüş bir muhalefet karşısında rahat bir zafer kazandılar.
1983 seçimlerini kaybeden İşçi Partisi lideri Michael Foot istifa etti ve yerine 2 Ekim 1983'te Neil Kinnock seçildi. Neil Kinnock liderliğinde İşçi Partisi 1987 seçimlerini Margaret Thatcher'e karşı ve 1992 seçimlerini yeni Muhafazakar Parti lideri ve başbakan John Major'a karşı kaybetti. 1992 seçimlerini kaybeden Neil Kinnock İşçi Partisi liderliğinden istifa ederek ayrıldı. Yerine John Smith seçildi. 1994'te İşçi Partisi lideri John Smith'in beklenmedik ani ölümünün ardından liderliğe Tony Blair seçildi.
1997 seçimlerinde İşçi Partisi büyük çoğunlukla 18 yıllık bir aradan sonra tekrar iktidara geldi. İşçi Partisi lideri olan Tony Blair başbakan oldu. 2002 ve 2005'te yapılan Avam Kamarası seçimlerin de İşçi Partisi kazandı.
Haziran 2007'de Tony Blair başbakanlık ve İşçi Partisi liderliğinden çekileceğini açıkladı. 27 Haziran 2007'de Gordon Brown, İşçi Partisi lideri oluşunun 3. gününde başbakanlık koltuğuna oturdu.
Mayıs 2010 yılındaki yapılan seçimlerde İşçi Partisi Avam Kamarası'nda bulunan toplam 650 milletvekilliğinden 268'ini aldı. 307 milletvekili ile en büyük parti olan Muhafazakar Parti de mutlak çoğunluğu elde edemedi ama 57 milletvekilliği kazanan Liberal Demokrat Parti bir koalisyon hükumeti kurunca İşçi Partisi muhalefete düştü.
2010 seçimini kaybeden Gordon Brown başbakanlıktan ayrıldığı gün İşçi Partisi liderliğinden de istifa etti. Yapılan parti liderliği seçiminden sonra 2010 seçimlerinden önceki İşçi Partisi hükumetinde "Enerji ve İklim Değişmesi Bakanlığı" yapmış olan Ed Milliband İşçi Partisi lideri oldu.
Seçim sonuçları
Liderlik
1906'dan beri İşçi Partisi Başkanları
Keir Hardie, 190608
Arthur Henderson, 190810
George Nicoll Barnes, 191011
Ramsay MacDonald, 191114
Arthur Henderson, 191417
William Adamson, 191721
John Robert Clynes, 192122
Ramsay MacDonald, 192231
Arthur Henderson, 193132
George Lansbury, 193235
Clement Attlee, 193555
Hugh Gaitskell, 195563
George Brown, 1963 (geçici)
Harold Wilson, 196376
James Callaghan, 197680
Michael Foot, 198083
Neil Kinnock, 198392
John Smith, 199294
Margaret Beckett, 1994 (geçici)
Tony Blair, 19942007
Gordon Brown, 20072010
Harriet Harman, 2010 (geçici)
Ed Miliband, 20102015
Harriet Harman, 2015 (geçici)
Jeremy Corbyn, 20152020
Keir Starmer, 2020
1922'den beri İşçi Partisi Başkan Yardımcıları
John Robert Clynes, 192232
William Graham, 193132
Clement Attlee, 193235
Arthur Greenwood, 193545
Herbert Morrison, 194555
Jim Griffiths, 195559
Aneurin Bevan, 195960
George Brown, 196070
Roy Jenkins, 197072
Edward Short, 197276
Michael Foot, 197680
Denis Healey, 198083
Roy Hattersley, 198392
Margaret Beckett, 199294
John Prescott, 19942007
Harriet Harman, 200715
Tom Watson, 20152019
Angela Rayner, 2020
1924'ten beri İşçi Partisi Lordlar Kamarası Başkanları
Richard Haldane, 192428
Charles Cripps, 192831
Arthur Ponsonby, 193135
Harry Snell, 193540
Christopher Addison, 194052
William Jowitt, 195255
Albert Victor Alexander, 195564
Frank Pakenham, 196468
Edward Shackleton, 196874
Malcolm Shepherd, 197476
Fred Peart, 197682
Cledwyn Hughes, 198292
Ivor Richard, 199298
Margaret Jay, 19982001
Gareth Williams, 20012003
Valerie Amos, 20032007
Catherine Ashton, 20072008
Janet Royall, 20082015
Angela Smith, 2015günümüz
İşçi Partili Başbakanlar