turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Damon Hill

Damon Hill (d. 17 Eylül 1960, Londra), aynı babası Graham Hill gibi geç bir başlangıç yaptı. İlk yıllarda motor yarışlarına katılan Damon, 1983 yılında arabalara geçti. Yirmili yaşlarının ortasındaydı ve bu dönemdeki performansları pek parlak değildi. Ancak bir anda kendini Formula 3 Fordda buldu ve 1986 yılında F3 serisine geçti. 1987de iyi işler yapmasına karşın ilerleyen yıllar pek iyi geçmedi ve F3000 serisine geçti. Damon her zaman mali sorunlar yaşadı.
Ancak 1990da gerçek potansiyelini gösterebildi. 1991de çok hızlıydı ama mekanik sorunlar Hilli engelledi. Hillin performansları Frank Williamsın kendisine test pilotluğu için öneride bulunmasına yetecek derecede iyiydi. 1992 yılında F1de yarışmaya başladı. Nigel Mansellin şampiyon olduğu sezonda Brabham ekibi ile yarıştı. BT60B iyi bir araba değildi ama Hill yine de iyi işler yaptı.
Mansellin Williamstan ayrılıp Indycar serisine gittiği 1992 sonu Hill için yeni bir başlangıç oldu. Frank Williams ve Patrick Head, Alain Prostun takım arkadaşı olarak Damon Hilli takıma getirdi. Bu imkanı iyi kullanan Damon, lider götürdüğü Britanya ve Almanya GPlerinde teknik arızalar sebebiyle damalı bayrağı göremedi. Ancak ilk galibiyetini Macaristanda almayı başardı. Ve bu galibiyeti Belçika ve İtalyadaki galibiyetler izledi. Sezonu üçüncü sırada kapattı.
Prost emekliye ayrıldıktan sonra Ayrton Senna ile takım arkadaşı oldular ancak bu arkadaşlık fazla uzun sürmedi ve Senna Imolada yaşamını yitirdi. Bir anda takıma liderlik etme görevi Hillin olmuştu. Michael Schumacher ile son yarışa dek mücadelesini sürdürdü ve Adelaideda Schumacherin kendisini yolun dışına itmesi sonucu şampiyonluğu kazanamadı. Hill 1995 yılında favoriydi ve sezona iyi başlamıştı ama Schumacher, Hillin sezon içinde yaşadığı sorunları çok iyi değerlendirdi. Hillin kontratı 1996 sonunda bitiyordu ve Williams takımı Heinz-Harald Frentzen ile anlaşmıştı.
Hill bu andan itibaren performansının zirvesine çıktı ve 1996 sezonunda sekiz yarış kazanarak şampiyonluğunu ilan etti. Ancak Willamsta kalmak için artık çok geç olmuştu ve Arrows takımına katıldı. Felaket bir sezon geçirdi. Sadece Macaristanda gerçek hızını gösterebildi.
F1deki son iki sezonunu Jordanda geçirdi. 1998 yılında takımın tarihindeki ilk birinciliği Spada kazandı. 1999 yılında motivasyonunu tamamen yitirmişti ve emekliye ayrılacağını çok defalar dile getirdi. Takımın sponsorlarından Benson&Hedges, Hillin devam etmesini istiyordu ve Hill sezon sonuna dek yarışmayı sürdürdü. Suzukada üç yıl öncesinde şampiyon olan Hillden çok uzakta bir görüntü çizerek emekliye ayrıldı.
İngiliz Formula 1 pilotları
1960 doğumlular
Brabham pilotları
Formula Ford pilotları
Formula Renault pilotları
Williams pilotları
Jordan pilotları
Yamaha Motor Racing yarışçıları
Honda Racing Corporation yarışçıları
Yaşayan insanlar
Formula 1 Dünya Sürücüler Şampiyonları
BBC Yılın Sporcusu Ödülü sahipleri
Emerson Fittipaldi

Emerson Fittipaldi (d. 12 Aralık 1946, São Paulo) Brezilyalı Formula 1 pilotu.
Avrupa'ya ilk gelişi, 1969 yılında Formula Ford yarışları ile gerçekleşmiştir. Jochen Rindt'in Monza'nın antrenman turlarında yaşamını kaybetmesiyle; Team Lotus adına 1970 yılında İtalya Grand Prix'de yarışmıştır. 1980de F1 pistlerinden emekli olana dek 144 yarışa katılan Fittipaldi, bunların 14ünde zafere ulaşmıştır. 1972de Lotus takımıyla ve 1974te McLaren takımıyla şampiyonluk yaşayan Emerson, 1997'de ciddi sakatlık yaşamıştır. Fittipaldinin yarış kariyeri Brezilyada kendisinin sahip olduğu mevye tarlasının yakınlarında sürüş yaparken hafif uçağa çarpması sonucu bitmiştir.

1946 doğumlular
São Paulo doğumlu sporcular
Brezilyalı Formula 1 pilotları
Formula 1 Dünya Sürücüler Şampiyonları
Yaşayan insanlar
Uluslararası Motor Sporları Onur Listesi üyeleri
Giuseppe Farina

Emilio Giuseppe "Nino" Farina (d. 30 Ekim 1906 - ö. 30 Haziran 1966), İtalyan otomobil yarışçısı. Formula 1'in ilk Dünya Şampiyonu pilotudur.
Zamanının popüler pilotlarından olmamasına rağmen aşırı derecede cesur olmasıyla tanınmıştır. Geçirdiği birçok büyük kazaya rağmen hayatta kalması mucize olarak değerlendirilmiştir. Farina, 1938'de Maserati ile, 1938-39 döneminde ise Alfa Romeo ile yarışmıştır. II. Dünya Savaşı sonrası kendi Maserati arabası ile yarışan Farina, daha sonra tekrar Alfa Romeo'ya davet edilmiştir. Jean-Pierre Wimillenin 1949 başında ölmesi ile takıma liderlik eden Giuseppe Farina, birçok kazadan sağ kurtulmasına rağmen, 1966'da Fransa GP'sini izlemeye giderken geçirdiği kazada yaşamını yitirmiştir.
1906 doğumlular
İtalyan Formula 1 pilotları
1966 yılında ölenler
Formula 1 Dünya Sürücüler Şampiyonları
Gilles Villeneuve

Joseph Gilles Henri Villeneuve ya da bilinen adıyla Gilles Villeneuve, (d. 18 Ocak 1950, ö. 8 Mayıs 1982) Quebec doğumlu Kanadalı Formula 1 pilotudur.
Yarıştığı dönemde tüm dünyayı kendisine hayran bırakmıştır. 68 kez yarışan Villeneuve, 2 pol pozisyonu, 8 en hızlı tur zamanı, 29 finiş göremeyen yarış, 13 podyum, 6 yarış galibiyeti elde etmiştir. 1979 yılında Dijon-Prenois pistinde René Arnoux ile ikincilik için inanılmaz bir mücadeleye girişmiş ve bu mücadeleyi kazanmıştır. Bir diğer büyük kapışması ise ölmeden önceki yarış olan 1982 İmola GP'sinde takım arkadaşı Didier Pironi ile olmuş ve kaybedip yarışı 2. bitirmiştir. Bu onun 1982 yılında aldığı tek puandır. Villeneuve, İmola'daki yarıştan sonra Belçika'da Zolder pistinde 'pol pozisyonu' almaya çalışırken yaptığı kazada yaşamını yitirmiştir.
Ölümünden sonra Kanada'daki piste kendi adı verilmiştir.
Villeneuve, "Eğer biri bana üç dilek hakkım olduğunu söyleseydi, birinci dileğim yarışmak, ikincisi Formula 1'de olmak, üçüncüsü de Ferrari kullanmak olurdu." diyerek, hayattaki en büyük üç tutkusunu bir cümlede özetlemiştir.
Ayrıca 1997 Formula 1 Dünya Şampiyonu Jacques Villeneuve'ün babasıdır.
Kanadalı Formula 1 pilotları
1950 doğumlular
1982 yılında ölenler
Merkez Luzon

Merkez Luzon bölgesi Filipinler'deki en büyük ovalık araziye sahiptir ve ülkedeki piriçin çoğunu üretir. Bu yüzdendir ki Filipinler'de "Pirinç Kabı" olarak adlandırılır. Eyaletleri: Aurora, Bataan, Bulacan, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac ve Zambales.
On üç şehri vardır. Onlar da: Bataan'da Balanga; Nueva Ecija'da Cabanatuan, Gapan, Muñoz, Palayan ve San Jose; Zambales'de Olongapo; Pampanga'da Angeles, San Fernando; Bulacan'da San Jose del Monte, Meycauayan ve Malolos; ve Tarlac'da Tarlac.
Pampanga'daki San Fernando şehri bölgesel merkezdir. Aurura, Merkezi Yönetim No.103 tarafından Bölge IV'den transfer edildi.
Ekonomi
Filipin Cumhuriyeti'nin eyaleti Aurora küçük ve az nüfusa sahiptir, Quezon büyük ve çok nüfusludur. Quezon'in kuzeyinde Luzon'un doğu sahiline yerleşmiştir. --İspanyolca'da "contra costa" olarak bilinir. Sekiz kasabaya yayılan nüfusu yaklaşık 173.000'dir. Aurora ismini, Filipinler Cumhuriyeti'nin eski devlet başkanının karısının adı Aurora Quezon'dan almıştır. Her ikisi de yeni adı Naval olan Baler kasabasında doğdu. Katolik kilisesi İspanyol dört subay ve elli adamı tarafından Ağustos 1898'den Ağustos 1899'a kadar bir yıl boyunca korundu ve Filipinler'deki son İspanyol karakolu teslim alındı. Filipinli'ler bu kahramanları takdir ettiler ve onlar için bir anıt diktiler. Aurora 1951'de Quezon'un bir yedek-eyaletiydi ve tam anlamıyla 1979'da resmen eyalet ilan edildi. Aurora büyük ormanlık ve temiz toprağıyla çoğu çiftçi tarafından kullanılır. Eyalet yılda dört defa Pasific tayfununa maruz kalır ve bazıları aşırı tahribat yapar. Diğer taraftan oksijen tüpü ile dalma, şnorkelle yüzmek için güzel yerdir. Dramatik dağ manzaraları vardır. Temel ürünleri: kurutulmuş ceviz içi, pirinç, muz, kahve, biber ve turuçgiller ayrıca ağaç ürünler ve balık.
Pampanga karma ekonomiye sahiptir: inşaat ve endüstri. Başlıca ürünler: pirinç, şeker kamışı şekeri, mısır, kavun, sebze ve bambu. Endüstriler ürünler: yiyecek ürünleri, dericilik, tekstil, eczacılık, metal ve makine parçaları. El sanatıda yapılır, balıkçılık ta yaygındırtatlı-su ve tuzlu-su.
Siyasi Bölümler
1 Angeles Şehri ve Olongapo Şehri iyi derecede kentleşmiş şehirlerdir.
Şehirleri
Angeles şehri
Balanga Şehri, Bataan
Cabanatuan Şehri
Gapan Şehri, Nueva Ecija
Meycauayan Şehri, Bulacan
Malolos Şehri, Bulacan
Muñoz Bilim Şehri, Nueva Ecija
Olongapo Şehri
Palayan Şehri, Nueva Ecija
San Fernando Şehri, Pampanga
San Jose Şehri, Nueva Ecija
San Jose del Monte Şehri, Bulacan
Tarlac Şehri, Tarlac
Melih Açba

Melih Açba (d. 1913, İstanbul - ö. 1988, İstanbul), Kuzey Kafkasya kökenli boksör, yönetici ve hakem. Abhaz kökenli bir ailenin çocuğu olarak, 1913'te İstanbulda doğdu. Öğrenimini Galatasaray Lisesi'nde yaptı. Boksa 11 yaşında başladı. Okul ve İstanbul şampiyonu oldu. Liseyi bitirdikten sonra Amerika'ya gitti. Kaliforniya, Berkeley Üniversitesi'ni bitirdi. Boksta ilk Milli Türk Takımı 1928 yılında kurulmuş ve aynı yıllarda Türkiye'nin ilk uluslararası başarısı SSCB'de kazanılmıştır. Yaptığı 359 maçın 358'ini kazanan Melih Açba, 1940 yılında ABD'de yapılan ve En Büyük Amatör Boks Şampiyonası olan Altın Eldiven şampiyonası'nda 830 boksörün katıldığı 66 kiloda altın eldiveni alarak birinci olmuştur.
1942'de özerk Boks Federasyonu'nu kurdu. 4 yıl başkanlık yaptı. 1947 Avrupa Şampiyonası 'nda federasyon üyeliği yaptı. Dublin'de uluslararası maçlar yönetti. Boks yaşamı boyunca 359 maç yaptı ve hiç yenilmedi.
1942 - 1949 yılları arasında Türkiye Boks Federasyonu Başkanlığı yapmış, 1988'de İstanbul'da ölmüştür. Mezarı Zincirlikuyu Mezarlığı'ndadır.
Abhaz asıllı Türkler
Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilenler
1913 doğumlular
1988 yılında ölenler
Türk erkek boksörler
Galatasaray Lisesinde öğrenim görenler
Hakan Özmert

Hakan Özmert (d. 3 Haziran 1985), Türk futbolcudur. TFF 1. Lig ekiplerinden Bodrumspor'da forma giymektedir.
Futbolculuk kariyeri
Kulüp takım kariyeri
Fransa'nın Nantes kentinde dünya'ya gelen Hakan Özmert burada Fransız futbolunun köklü ekiplerinden Nantes'nın altyapısında futbola başladı. Ailesinin Türkiye'ye geri dönüp Sakarya'ya yerleşmesinden ötürü Sakarya'nın Akyazıspor ekibinin altyapısında oynamaya başladı. Bir sezon aradan sonra Sakaryaspor altyapısına geçti. 2003 yılında profesyonelliğe geçiş sözleşmesini imzalayarak as takım kadrosuna dahil edildi. As takım için ilk resmi karşılaşmasına 25 Mayıs 2003 tarihinde Yozgatspor'a karşı oynanan 1. Lig karşılaşmasındaı.
2005'te Karşıyaka'ya kiralanan Özmert, 2007'de kendisini Antalyasporlu yapan sözleşmeyi imzalamıştır. Burada da 29 lig maçında 3 gole imza atmıştır.
2010-11 sezonunda Kardemir Karabükspor'a transfer olmuştur. Burada uyum sorunu yaşamadan takımın önemli oyuncularından biri oldu be Karabükspor'un başarısında önemi pay sahibi oldu. Gösterdiği performansla birçok büyük takımın transfer listesine girmeyi başardı.
2011-12 sezonunun başında Süper Lig ekiplerinden Bursaspor'a transfer olduğu duyuruldu. Fakat kısa süre sonra bu transferin gerçekleşmediği açıklandı. Bunun üzerine Süper Lig'in yeni ekiplerinden Orduspor'la 2 yıllık sözleşme imzalayarak buraya transfer oldu. Orduspor'da başarılı bir sezon geçirmesine rağmen 2012-13 sezonu öncesinde sözleşmesi feshedildi ve Kasımpaşa'ya transfer oldu.
2013 yılında yeniden eski takımı Karabükspor'a döndü. 2013-14 sezonunda 12 lig 1 Türkiye Kupası maçına çıkan Özmert, 1. hafta eski takımı Kasımpaşa ile oynanan maçta bir de asist yaptı. 2014-15 sezonu öncesinde ise takımı ile UEFA Avrupa Ligi'ne katılma hakkı kazanan Özmert, takımının Rosenborg ile oynadığı rövanş maçında ağları havalandırdı ve skoru 1-1'e getirerek Kardemir Karabükspor'un tarihinde ilk kez katılığı Avrupa kupaları'nda attığı ilk golün sahibi oldu ve takımının bir üst tura çıkmasında büyük pay sahibi oldu. 2015 yılında Sivasspor'a bonservissiz transfer olmuştur. Ardından 2016 yılında İstanbul Başakşehir'e 1.5 yıllık sözleşme imzalamıştır. yılında Antalyaspora yeniden Transfer olmuştur. 2022 yılında yapılan bir açıklamaya göre 2022-2023 Sezonu son sezonu olacaktır.
İstatistikleri
Kulüp takım istatistikleri
Futbolcu başarıları
Kulüp
{{Spor başarıları| 1. Lig|1|2003-04 (Sakaryaspor ile.)}}
1. Lig:
İkincilik (1): 2007-08 <small>(Antalyaspor ile Süper Lig'e yükseliş.)</small>
Play-Off (1): 2005-06 <small>(Sakaryaspor ile Süper Lig'e yükseliş.)''</small>
Şemsi Yastıman

Şemsi Yastıman (10 Temmuz 1923, Kırşehir - 10 Temmuz 1994, Lapseki), Türk halk müziği sanatçısı.
Türk Halk Müziği'ne kaynak kişi ve derleyici kimliği ile emeği geçmiş büyük halk sanatkarıdır. Asıl adı "Mehmet Galip Şemsettin" olan Şemsi Yastıman, "Şekerci Ahmed Ağa" ve "İlhamiye Hatun"un oğlu olarak dünyaya geldi. Saza ve söze ilgisi küçük yaşlarda başladı. O yıllarda Kırşehir ustalarından etkilendi. Ankara'da bulunduğu yıllarda "Yağcıoğlu Fehmi Efe" ve "Genç Osman"ın müzik meclislerine girerek kendini ve sazını geliştirdi. Sahneye çıkması da bu yıllara rastlar.
Bir süre İzmir'de yaşayan ve burada evlenen Şemsi Yastıman, daha sonra İstanbul'a yerleşti. Kısa sürede şöhreti artan ve gazinolarda çalışmaya başlayan Yastıman, dönemi içinde, basın-yayın organlarının en çok bahsettiği sanatçılardan biri oldu. Onlarca plak doldurdu ve pek çok kez Türkiye Radyoları'nın programlarına davet edildi.
Semsi Yastıman, özellikle halk müziği geleneğinin çalıp-söyleme tarzını benimsemiş bir halk sanatkarı olarak adından söz ettirdi. Aşıklık geleneğinin çeşitli türlerinde seslendirdiği eserlerle ve bilhassa dönemi içinde unutulmaya yüz tutmuş olan destan ve taşlamaları ile sevildi. Memleketi Kırşehir'in müzik potansiyelinin geniş kitlelere tanıtılmasına önayak oldu. Sanatçı kişiliği yanında, kendi adını taşıyan dükkanında saz dersleri vererek pek çok sanatçı yetiştirdi. (bkz. Hasan Cihat Örter, Serhan Yastıman) Türk halk müziği konusunda çeşitli kitaplar yayınlayarak kültür hayatına hizmetlerde bulundu.
Şemsi Yastıman, doğum gününde, yani 10 Temmuz da (1994) Lapseki emek tatil sitesinde hayata gözlerini yumdu. Lapseki'ye bağlı Adatepe köyüne defnedilen cenazesi vefatından 27 yıl sonra, 09 Temmuz 2021 tarihinde ailesinin onayı alınarak Kırşehir İmaret Camii Mezarlığına nakledilmiştir.
En çok bilinen eseri, Kırşehir'e özlemini dile getiren "Memleket Hasreti" ve "Uzaylılar Hoşgeldiniz"dir.
Çürüksulu Mahmud Paşa

Çürüksulu Mahmud Paşa (1865 - 31 Temmuz 1931), Gürcü kökenli Osmanlı asker ve devlet adamı.
Acara'nın Kobuleti (Türkçe adıyla Çürüksu) kentinde doğdu. 1909 yılından sonra Osmanlı Ordusu'nun Alman Genelkurmayı nezaretindeki modernizasyonunda görev aldı. Balkan Savaşı'na Ferik rütbesiyle katıldı. 1913 yılında kurulan, Sait Halim Paşa liderliğindeki İttihat ve Terakki hükumetinde Harbiye Nazırı vekili ve Nafia Nazırı olarak görev aldı.
1914 yılında Osmanlı Devleti'nin hazırlıksız olarak I. Dünya Savaşı'na katılmasına karşı çıktı. İttihat ve Terakki merkez komitesinden bağımsız, sözü dinlenen bir devlet adamı olarak tanındı. Talat Paşa kabinesinde Bahriye Nazırı oldu.
1918 yılında padişah tarafından Meclis-i Ayan azası olarak atandı. I. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulan barış hazırlıkları komisyonunu yönetti. Bu görevdeyken Ermeni Kırımı'nı insanlık suçu olarak değerlendiren görüşler ileri sürdü. Ermenilerle barışa dair sözleri Mustafa Kemal Atatürk tarafından Nutuk'ta eleştirildi.
22 Mart 1920 tarihinde İngiliz işgal gücü tarafından "İttihatçı" olarak tanınan diğer siyasilerle birlikte Malta'ya sürgüne gönderildi. 1921 yılında serbest bırakıldı ve İstanbul'a döndü.
Fransızca ve Almanca ile birlikte ileri derecede matematik bilgisine sahipti. 31 Temmuz 1931 tarihinde öldü. Son Harbiye nazırı Ziya Kutnak'ın kayınbiraderidir.
Kalavun

Kalavun; tam adıyla Seyfeddin Kalavun el-Elfi el-Mansur veya bütün lakaplarıyla El-Melik el-Mansur Seyf ed-Dīn Kalavun el-Elfi es-Salihi en-Necmi el-Ala'i, (kısaca Arapça: ) (d. yak. 1222 - o. 10 Kasım 1290 Kahire) 1279 ile 1290 döneminde Mısır'da hüküm sürmüş Türk asıllı Bahri Hanedanı'ndan Memluk Devleti'nin yedinci hükümdarıdır.
Yaşamı
Kalavun, Mısır Memluk Devleti'nin yedinci hükümdarı olup Bahriye Memlukları'ndandır. Yaklaşık 1222 yılında doğan bir Kıpçak Türküdür. Eyyubi Sultanı Salih Eyyubün kölelerinden olup, 1000 altına satın alındığı için Elifi de denir. Sultan kendisini 1247 yılında, serbest bırakınca askerlik hizmetine girdi. Sultan Baybars'ın emri altında güç ve nüfuz bakımından gittikçe yükseldi. Sultan Baybars'in oğlu Sultan Berke Han'ın hükümdarlığı zamanında Ermenilerle yaptığı savaşlardaki başarısıyla dikkati çekti.
Sultan Berke Han tahttan indirilip yedi yaşındaki kardeşi Sülemiş'in hükümdar olmasına önayak olan Kalavun, Sülemiş'e atabey tayin edildi. Altı ay süren bu atabeylikten sonra bir darbe ile hükümdarlığı ele aldı. Halifenin de hükümdarlığını tanımasıyla durumu sağlamlaştı.
Kalavun, Suriye'deki Şam Sultanı Sungur, Moğollar ve onlara yardım eden Ermenilerle mücadele ederek yaptığı savaşları kazandı. Bütün Suriyeyi elde etmek için Saint Jean şövalyelerinin Morkabdaki kalelerini 1285te ele geçirdi. Trablusşamı ve yakınındaki Batrun Kalesini ele geçirdikten sonra Akkayı almak için yola çıktığı sırada, Kahire yakınlarında öldü. Yaptırdığı medresenin bahçesine defnedildi.
Cesur, tedbirli, adil, ilmi ve terakkiyi seven bir hükümdar olup, Kahirede iki kasr arasında büyük bir medrese yaptırdı. O zamana kadar bir benzeri yapılmamış olan Kahire Hastanesi, en önemli eseridir. Bu hastanenin çeşitli hastalıklar için laboratuvarları, ilaçlar ve diğer erzaklar için ayrı ayrı depoları, tertipli, güzel hasta koğuşları bulunmaktaydı. Ayrıca bu hastanenin yanına cami ve diğer eserleri de yaptırdı.
Memluk sultanları arasında, kurduğu hükümranlık sistemi devam eden yalnız Kalavun'dur. Bu sülalenin başına Kalavundan sonra beş hükümdar daha geçti. 1382 yılında Çerkes Sultanları ortaya çıkınca sülalenin hükümranlığı sona erdi.
Dipnotlar
Arapayma

Arapayma (Arapaima gigas), Osteoglossidae familyasından bilinen en büyük tatlı su balığı türü. Bir zamanlar bu balığın 3 metreyi geçen büyüklükte bireylerine de rastlanmıştır.
Türün gereğinden fazla avlanmasından dolayı, günümüzde bu büyüklükte bireylere rastlanmamaktadır. Dili yaklaşık 1,5 metre uzunluğunda ve kemiklidir. Bu yüzden, arapayma Osteoglossiformes (kemik dilliler) takımında yer alır. Dilinin sert yüzeyi Amazon yerlileri tarafından odun zımparalamak için kullanılır. Oldukça hızlı büyür. Genç bireyler, yetişkin erkek bireyler tarafından korunur.
Arapayma Amazonda yaşar ve hem bu bölgede, hem de çoğu dilde "Pirarucu" diye adlandırılır.
Eski bir Amazon efsanesine göre Pirarucu, Güneybatı Amazonda bulunan Uaiás adlı bir kabilede yaşayan bir yerliymiş. Kabile şefi olan babası Pindaronun çok iyi bir adam olmasına rağmen Pirarucu, çok cesur ama kalpsiz bir savaşçıymış.
Sahip olduğu güçten dolayı kibirlenen Pirarucu, bir gün, babasının komşu kabileyi ziyarete gitmiş olmasından yararlanarak, kendi kabilesindeki insanlara eziyet etmiş ve tanrıları eleştirmiş.
Tanrıların tanrısı Tupã, Pirarucuyu izlemiş ve yaptıklarına çok kızmış. Onu cezalandırmak için yıldırım ve sel tanrıları olan Polo ve Iururaruaçúyu çağırmış. Tanrılar ırmakta balık tutmakta olan Pirarucunun üzerine sel ve yıldırım göndermişler. Tupãnın nefretiyle kabaran suları ve düşen yıldırımları fark ettiği halde Pirarucu, tüm bunları görmezden gelerek gülmüş. Bunun üzerine Tupã, Xandoréyi, insanlardan nefret eden şeytanı çağırmış. Pirarucu kaçmak istemiş ama af dilemeyi reddettiği için Xandoré kalbine bir yıldırım saplamış.
Pirarucu hala canlı olduğu halde, çevresindeki herkes korku içinde ormanı terk etmiş. Onun bedeni ise ırmağın derinliklerinde dev ve karanlık bir balığa dönüşmüş.
Güney Amerikada Amazon ırmağında yaşayan Arapaima Gigas türü tatlı su balığı, 5 yıl önce henüz 30 santimetreyken, iş insanı Okan Duran tarafından Gebze Darıcadaki Boğaziçi Hayvanat Bahçesine verildi.
Arapayma kısa sürede 3 metre uzunluğa ve 100 kiloya erişince yeni bir akvaryuma taşınması şart oldu. Havuzun suyu boşaltıldıktan sonra havluya sarılan balık, beş kişi tarafından sedyeyle taşınarak yeni akvaryumuna konuldu.
Çan

Çan, kökü tarih öncesi zamanlara dayanan bir çalgıdır. Çan sallanmağa başlarken, tokmakla vurularak ses çıkartılır. Verdiği temel notaya normal armonikleri eklenir (üst sekizli, beşli, küçük üçlü, alt sekizli). Bu armoniklerin doğruluğu, çanın ana çizgilerine bağlıdır (dış ve iç çevresi). Çanın akordu üstündeki alaşım ölçüsünü azaltarak yapılır. Alaşımın çanın neresinden azaltılacağı belirlidir. Bunlar her armoniğin çıktığı yerlerdir. Çanın alaşımı % 78 oranında bakır, % 22 de kalaydan bileşir. Günümüzde, çanı sallamak için elektrik motoru kullanılır. Motor makarayı harekete geçirir. Eskiden makaraya ip sarılırdı. En dolgun ses, içten vuran tokmakla elde edilir. Dıştan vuran çekiç kullanılırsa, çıkan ses çok madeni olur. Bugün opera ve orkestralarda çan sesi akortlu madeni borulardan bileşen özel bir çalgı ile verilir.
Notası, dördüncü çizgi Fa açkısı ile, Timbal veya Davul partisi üzerine yazılır. Gereğine göre, bütün seslerde yapılabilir. Sesinin etkisi, iki sekizli yukarıdandır. Bestenin yerine göre, hangi bey çanın kullanılacağı, bestecinin belirtmesi gerekir. Çanlar, dokunaklı ve görkemli etkiler bırakır.

Vurmalı çalgılar
Kırgız müzik aletleri
Aileen Wuornos

Aileen Carol Wuornos (29 Şubat 1956, Rochester, Michigan 9 Ekim 2002, Florida Eyalet Cezaevi, Bradford County, Florida), ABD'nin en ünlü kadın seri katillerinden biri olarak görülen hayat kadını. 1989-1990 yılları arasında cinsel ilişkiye girdiği bazı kişileri öldürdüğü, ve cesetlerini ormanda sakladığı ortaya çıkmıştır. 7 kişiyi öldürdüğü iddia edilse de, iki kişinin cesedi bulunamamış ve 5 kişiyi öldürmekten yargılanmıştır. Aileen Wuornos'un annesi Diane Wuornos, babası ise Leo Dale Pittman'dır.
Çoğu kişiye göre Amerikanın ilk kadın seri katili, çoğu kimseye göre de yalnızca şiddet gördüğü için vahşileşen bir kurbandır. Kişilik gelişiminde "Nurture" çıkmazının etkisi söz konusu olduğunda, bariz bir biçimde bu durumun, yani yetiştirilme şartlarının olağan dışılığını ispatlayacak bir hayatı olmuştur.
Anne babası doğmadan önce boşanır. Babası daha sonra çocuk tacizinden suçlu bulunur ve hapishanede kendini asar. Aileen henüz 6 aylıkken annesi bir not bırakıp çeker gider. Büyükannesi ve büyükbabası bakımını üstlenir. Ancak 13 yaşındayken tecavüze uğrar, gayri meşru bir çocuk dünyaya getirdiği için o evden de kovulur. Hayatta kalmak için hurda bir arabada barınır, para için fahişeliğe başlar, uyuşturucuya alışır, çoğu zaman da ortalıkta sarhoş olarak gezer.
Yine de 20 yaşındayken 70 yaşında bir adamla evlenmeyi başarır ama kocasını bastonla dövdüğü için evliliği sadece bir ay sürer.
Nihayet 1986 yılında hayatının aşkı Tyria Moore adında bir lezbiyenle karşılaşır. 4 sene beraber yaşarlar. Ancak Wuornos'a en son darbeyi de sevgilisi vurur ve yakalandıktan sonra aleyhine tanıklık eder.
Mahkeme kararıyla Aralık 1989 ve Kasım 1990 arasında toplam 5 kişiyi öldürmekten suçlu bulunur ve ölüme mahkum edilir. Rivayete göre, kararı duyunca "Ben masumum. Umarım size de tecavüz ederler bok çuvalları" diye bağırmıştır.
Önceleri öldürdüğü insanların kendisine saldırdığını öne süren Wuornos, idamdan hemen önce ise "Yaptığım her şeyin altında korkunç bir öfke yatıyor. İdam edilmem gerek çünkü eğer hapisten çıkacak olursam yine cinayet işlerim." diyerek suçunu itiraf etti.
Wuornos, 9 Ekim 2002 Çarşamba günü idam edilmiştir.
2003 tarihli Monster filmi dışında 1993 yılında New York Film Festivali'nde bir bölümü gösterilen Aileen Wuornos: The Selling of a Serial Killer isimli belgesele de konu olmuştur.
Konu alındığı filmler
Monster : Charlize Theron ve Christina Ricci
Aileen: The Life and Death of a Serial Killer
Aileen Wuornos: The Selling of a Serial Killer
American Horror Story: Hotel: (2015 - 2016 yıllarında yayınlanan American Horror Story isimli amerikan yapımı dizinin beşinci sezonu olan Hotel isimli sezonda Lily Rabe tarafından canlandırılmıştır.)