Mehmed Şerif Paşa

Mehmet Şerif Paşa, Kürt Şerif Paşa adıyla da bilinir, (13 Ocak 1865, İstanbul-22 Aralık 1951, İtalya) Osmanlı siyaset adamı.
Hayatı
Babası Hariciye Nazırı ve Şura-yı Devlet Reisi Kürt Said Paşadır. İlk öğrenimini tamamladıktan sonra girdiği Galatasaray Lisesini bitirmeden ayrıldı. Ardından Fransaya giderek Paris Saint-Cyr Harp Okulundan 1884'de mezun oldu. Burada okurken 1882'de Paris Sefareti ikinci katipliğinde memuriyete başladı. 1888de Brüksel Sefareti ataşemiliterliğine getirildi. İstanbula dönünce Sadrazam Said Halim Paşanın kız kardeşi Emine Halim Hanımla 1890'da evlendi. 1896'da ferikliğe yükseltilip, 1898'de Stockholm ortaelçiliğine tayin edildi. Avrupadaki Jön Türklere yardımda bulundu. 1908'de II. Meşrutiyetin ilanı üzerine İstanbula döndü. İttihad ve Terakki tarafından iyi karşılandığı halde kendisine önemli bir görev verilmedi; teklif edilen ıstabl-ı amire müdürlüğü görevini de kendisi kabul etmedi. İttihat ve Terakki Cemiyetinin Pangaltı Kulübü reisliğini yaptı. Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti kurucuları arasında yer aldı. Londraya veya Parise büyükelçi olma arzusu gerçekleşmeyince İttihat ve Terakki Cemiyetinden ayrılarak 1909'da Parise gitti.
Pariste İttihad ve Terakki'ye karşı neşriyata başladı. Mevlanzade Rifatın çıkardığı Serbesti gazetesinde ve Parisin ünlü dergilerinden La Revuede yazılar yazdı. Bu arada aylık Meşrutiyet mecmuasını yayımladı. İslahat-ı Esasiye-i Osmaniye Fırkasını Aralık 1909'da kurup; neşriyatını bu fırka adına yaptı. Paşanın muhalifleri, yakışıklılığından dolayı kendisine takılan Fransızca Beau Şerif (güzel şerif) lakabını boş herife çevirerek onu yermek için kullandılar. Süleyman Nazif, Boş Herif adıyla 1910'da İstanbul'da basılan kitap yazdı. 11 Haziran 1913'de Mahmud Şevket Paşanın öldürülmesinden sonra gıyabında idama mahkum edildi ve iki defa öldürülmek istendi. Yayımladığı bütün dergi, risale ve kitapların Türkiyeye sokulması yasaklandı. I. Dünya Savaşı başlayınca siyasi faaliyetine ve yayınlarına son verdiği halde İttihatçılar tarafından sürekli izlendi.
Mehmed Şerif Paşa, The New York Times'da 10 Ekim 1915 tarihli bir yazısında Ermenilere yönelik katliamları kınamış ve Jön Türk hükümetinin uzun bir süre Ermenileri "yok etme" niyetinde olduğunu açıklamıştır.
I. Dünya Savaşının son yılında İttihat ve Terakki önderleriyle arasının düzeldiği anlaşılmaktadır. Bilhassa Cavid Bey ile haberleşen paşa Cenevrede Prens Sabahaddin, Ahmet Reşit (Rey), Cemil Paşa (Topuzlu), bazı Türk subay, gazeteci, memur ve talebelerin de aralarında bulunduğu kongreye katıldı. Kongre, 12 Ocak 1919da toplanan Paris Barış Konferansına sunulmak üzere bazı kararlar aldı ve bu konuda teşebbüste bulunması için Şerif Paşaya tam yetki verdi. Bu kararlarda Türkiyenin bağımsızlığının ve hukukunun korunması, Türkiyedeki azınlıkların hukukuyla birlikte başka ülkelerde kalan Türk azınlıklarının hukukunun da gözetilmesi, Türk esirlerinin iadesi ve yabancı ülkelerde yaşamak zorunda kalan Türklerin ülkelerine dönmesine izin verilmesi isteniyordu. Parise dönen Şerif Paşa, Kürt Halkının Talepleri Üzerine Muhtıra (Mémorandum sur les revendications du peuple kurde, Paris, 22 Mart 1919) adıyla on dört sayfadan oluşan bir metin yayınladı. Bu muhtırada nüfus istatistiklerine dayanılarak Kürtlerin yoğun biçimde yaşadıkları bölgelerin sınırları çiziliyordu. Şerif Paşa Urfanın bir kısmı, Diyarbakır ve Tuncelinin doğusu, Van Gölü'nün doğusu ve güneyi ile Kirmanşahtan daha kuzeydeki Irak topraklarına Kürdistan adını veriyordu. Kürdistan Teali Cemiyeti tarafından konferansta Kürtlerin hukukunu savunmak için delege seçilen paşa, aynı bölgede kurulmak istenen Ermenistan ile sınırlarının ayrılması için Ermeni temsilcisi Bogos Nubar Paşa ile de anlaşmıştı.
Mehmed Şerif Paşa, Kürtlerin yaşadığı vilayetlerin Osmanlı idaresinde kalması halinde hiçbir iddiada bulunmayacaklarını, kendisinin de bu konuda bir teşebbüsünün olmayacağını, fakat bu vilayetler Ermenistana verilecek olursa Kürtlerin de bağımsız bir Kürdistan kurmalarının lazım geleceğini Avrupa siyasi çevrelerine anlatmaya çalıştığını söylüyordu. Yunan isteklerine karşı Türkler ve Yunan Talepleri (Les turcs et les revendications grecques, Paris 1919) adıyla on altı sayfalık bir muhtıra yayımladı. Burada Yunanlıların hak iddia ettikleri İstanbul, Doğu Trakya, İzmir, Ege adaları, Trabzon ve Adananın Türklere ait olduğunu çeşitli tarihi delillere dayanarak ileri sürüyordu. Yine Pierre Lotiye yazdığı mektuplarda Türk haklarını savunmaktaydı. Şerif Paşa, Paris Konferansına sunduğu Kürt muhtırasını sadece kendisi imzaladığı halde Türk muhtırasını kendisiyle birlikte Nihat Reşat (Belger), Refik Nevzat, Ali Galib, Diran Edouard, Albert Fua, Süleyman Midhat, Mehmed Galib ve Abdurrahman Pohh da (Polar) imzaladı. Onun Kürt delegeliğine soyunması ve kendi imzasıyla konferansa muhtıra vermesi Kürtler arasında da tepkiyle karşılandı. Kürdistan Teali Cemiyeti ile Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyetinin şubeleri paşanın Kürt delegeliğini kabul etmediler. Halk tarafından protesto edilen Kürdistan Teali Cemiyeti dar bir Kürt aydın hareketi durumuna düştü. İstanbul gazetelerinde her gün Şerif Paşa ve Kürdistan Teali Cemiyeti aleyhinde yazılar çıkıyor, Kürt ileri gelenleri gazeteler aracılığıyla Osmanlı Devletine olan bağlılıklarını bildiriyordu. Babanzadeler gibi en meşhur Kürt hanedanları da Şerif Paşaya delege yetkisi veren Kürdistan Teali Cemiyeti ile ilişkilerini kesmişlerdi. Kürdistan Teali Cemiyeti ise aleyhinde yapılan neşriyatı samimiyetsizlikle suçluyordu. Şerif Paşa, tartışmaların yoğunlaştığı bir sırada 21 Nisan 1920'de Monte Carlodan Türk gazetelerine kısa bir telgraf gönderdi. Paşa telgrafında, hilafet ve saltanata olan bağlılığından dolayı zararlı fikirleri ve ayrılıkçı düşünceleri reddederek barış konferansı nezdindeki Kürt delegesi başkanlığından istifa ettiğini, bir müslüman olarak hiçbir siyasi fırkanın tesir ve nüfuzuna kapılmadan bütün gayret ve mesaisini hilafet hukukunun korunmasına harcayacağını bildiriyordu. İstanbul gazetelerinde 24 Nisan 1920'de yayınlanan bu telgraf paşanın siyasi mücadelesinin sonu oldu. Böylece Şerif Paşanın İttihat ve Terakki ile başlayan siyasi hayatı bir yıl bile dolmadan muhalefete dönüşmüş, özel şartlarda muhalefetten ayrılıkçılığa geçmiş, bu da ancak iki yıl sürmüştür. Bundan sonra ölünceye kadar ciddi bir siyasi faaliyette bulunmamıştır.
Eduvige Pairani ile 1921'de ikinci evliliğini yapan Şerif Paşa, ömrünün son yıllarını bu evliliğinden olan ve İtalyan asilzadesi Kont Pelorini Manzoni ile evlenen kızı Melek Hanımın İtalyadaki evinde geçirdi ve burada 22 Aralık 1951'de öldü. Naaşı bir müddet aile anlaşmazlıklarından dolayı gömülemedi; daha sonra Kahirede Şübradaki aile kabristanına defnedildi.