Yıldız Kenter

Yıldız Kenter, tam adıyla Ayşe Yıldız Kenter Güngör (11 Ekim 1928, İstanbul - 17 Kasım 2019, İstanbul), Türk oyuncudur. Aynı zamanda Devlet Sanatçısı ve UNICEF Türkiye İyi Niyet Elçisi'dir.
Yaşamı
11 Ekim 1928 tarihinde İstanbul'un Çamlıca semtinde doğdu. Annesi İngiliz asıllı Olga Cynthia (Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığını aldıktan sonra adı Nadide Kenter olarak değişmiştir), babası ise Meclis-i Ayan üyesi Mehmet Galip Bey'in oğlu diplomat Ahmet Naci Kenter'dir. Ankara Devlet Konservatuvarı Yüksek Bölümünü sınıf atlayarak bitirdi. On bir yıl Ankara Devlet Tiyatrosunda çalıştı. "Rockefeller" bursu kazanarak, American Theatre Wing, Neighbourhood Play House ve Actors Studioda oyunculuk ve oyunculuk öğretiminde yeni teknikler üzerine çalışmalar yaptı. Ankara Devlet Konservatuvarı'na hoca olarak atandı.
1959'da Devlet Tiyatrosundan ayrıldı. Muhsin Ertuğrul ile bir yıl çalıştı. Kardeşi Müşfik Kenter ve eşi Şükran Güngör ile Kent Oyuncuları Topluluğunu kurdu. Daha sonraki yıllarda sürekli olarak Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık'ta "Değişen Eğitim Metotları" ve "Oyunculuk Metotları" üzerine çalışmalar yaptı.
1962de tiyatro hizmetlerinden ötürü Yılın Kadını seçildi ve Behzat Butak ile birlikte "İlhan İskender Tiyatro Ödülü"nü kazandı. 1968de İstanbulda Kenter Tiyatrosunun binasının inşaatını tamamladı. Sinema oyuncusu olarak üç kez Altın Portakal ödülüne layık görüldü. Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Almanya, Hollanda, Danimarka, Kanada, Yugoslavya ve Kıbrısta İngilizce ve Türkçe oyunlar sergiledi.
100ün üstünde oyun oynadı. 100e yakın oyun sergiledi. Shakespeare, Çehov, Bertolt Brecht, Eugène Ionesco, Harold Pinter, Edward Albee, Tennessee Williams, Alan Ayckbourn, Arthur Miller, Tom Stoppard, Brian Friel, Neil Simon, David Mamet, Athol Fugard, Sergey Kokovkin gibi pek çok yazarların yanı sıra Melih Cevdet Anday, Oktay Rıfat, Necati Cumalı, Güner Sümer, Adalet Ağaoğlu, Zeki Özturanlı, Güngör Dilmen, Muzaffer İzgü gibi pek çok Türk yazarının oyunlarını da sahneye koydu, oynadı.
Otuz yedi yıl sahne hocalığı yaptı.
Finlandiya Dünya Kadın Kuruluşu tarafından yüzyılın en başarılı yüz kadınından biri olarak onurlandırıldı.
19 Mayıs 1997'de Uluslararası İstanbul Festivali tarafından ömür boyu Tiyatro Sanatına katkısından dolayı verilen onur ödülü kendisine Dame Diana Rigg tarafından takdim edildi.
2019da uzun zamandır mücadele ettiği akciğer rahatsızlığı sebebi ile İstanbul`da hastaneye kaldırılan Yıldız Kenter, yaşa bağlı solunum yetmezliği sebebiyle 17 Kasım 2019 tarihinde hayatını kaybetmiştir. Cenazesi Kenter Tiyatrosu'nda yapılan törenin ardından getirildiği Levent Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Aşiyan Mezarlığı'na defnedilmiştir.
Sanatı
Tiyatro oyunları
1945: Faust: Goethe - Tatbikat Sahnesi
1946: Yazılan Bozulmaz: Ahmet Kutsi Tecer - Tatbikat Sahnesi
1947: Kadınlar Arasında: Oktay Rıfat - Tatbikat Sahnesi
1948: Anton Usta (Maria Magdalena): Friedrich Hebbel - Tatbikat Sahnesi
1948: Eskisi Gibi Eskisinden de Üstün: Luigi Pirandello - Tatbikat Sahnesi
1948: Köroğlu: Ahmet Kutsi Tecer - Tatbikat Sahnesi
1948: Paydos: Cevat Fehmi Başkut - Tatbikat Sahnesi
1948: Onikinci Gece : William Shakespeare - Tatbikat Sahnesi
1949: Faust: Goethe - Ankara Devlet Tiyatrosu
1949: Yalancı : Carlo Goldoni - Ankara Devlet Tiyatrosu
1949: Antigone : Sofokles - Ankara Devlet Tiyatrosu
1950: Peer Gynt : Henrik İbsen - Ankara Devlet Tiyatrosu
1950: Kıskançlar : Oktay Rıfat / Melih Cevdet Anday - Ankara Devlet Tiyatrosu
1950: Altı Şahıs Muharririni Arıyor: Luigi Pirandello - Ankara Devlet Tiyatrosu
1950: Hile ve Sevgi : Schiller - Ankara Devlet Tiyatrosu
1951: Miras : Augustus Goetz - Ankara Devlet Tiyatrosu
1951: Öteye Doğru : Sutton Vane - Ankara Devlet Tiyatrosu
1952: Gölgeler : Ahmet Muhip Dranas - Ankara Devlet Tiyatrosu
1953: Ölü Kraliçe : Henry de Montherlant - Ankara Devlet Tiyatrosu
1953: Ramak Kaldı : Thornton Wilder - Ankara Devlet Tiyatrosu
1952: Sahne Dışındaki Oyun : Refik Ahmet Sevengil - Ankara Devlet Tiyatrosu
1953: Fatih : Nazım Kurşunlu - Ankara Devlet Tiyatrosu
1953: Maria Stuart : Friedrich Schiller - Ankara Devlet Tiyatrosu
1954: Gelin : Emile Zola\Marcelle Maurette - Ankara Devlet Tiyatrosu
1954: Lady Frederick : W. Somerset Maugham - Ankara Devlet Tiyatrosu
1954: Tanrılar ve İnsanlar (Gılgameş) : Orhan Asena - Ankara Devlet Tiyatrosu
1955: Onikinci Gece : William Shakespeare - Ankara Devlet Tiyatrosu
1954: Şatoya Davet : Jean Anouilh - Ankara Devlet Tiyatrosu
1955: Maria Stuart : Friedrich Schiller - Ankara Devlet Tiyatrosu
1956: Finten : Abdülhak Hamit Tarhan - Ankara Devlet Tiyatrosu
1956: Yağmurcu : N. Richard Nash - Ankara Devlet Tiyatrosu
1957: Misafir : Fritz Schweiger - Ankara Devlet Tiyatrosu
1957: Ümitsiz Saatler : Joseph Hayes - Ankara Devlet Tiyatrosu
1958: Çöl Faresi : Ladislas Fodor - Ankara Devlet Tiyatrosu
1958: Onikinci Gece : William Shakespeare - Ankara Devlet Tiyatrosu
1958: Öfke : John Osborne - Ankara Devlet Tiyatrosu (Oyuncu/Yönetmen)
1959: Hamlet : William Shakespeare - İstanbul Şehir Tiyatrosu
1960: Evdeki Yabancı: Claude Magnier - Site Tiyatrosu
1960: Kapıcı: Harold Pinter - Site Tiyatrosu (Yönetmen)
1960: Antigone: Jean Anouilh - Site Tiyatrosu (Oyuncu/Yönetmen)
1961: Yarın Cumartesi: Güner Sümer - Site Tiyatrosu (Oyuncu/Yönetmen)
1961: Raşomon: Fay Michael Kanin - Kent Oyuncuları (Yönetmen)
1990: Harold ve Maude : Colin Higgins - Kent Oyuncuları
1997: Sırça Kümes : Tennessee Williams - İzmir Devlet Tiyatrosu (Yönetmen)
1998: Martı : Anton Çehov - Kent Oyuncuları
2000: Nükte : Marget Edson - Kent Oyuncuları
2001: Hep Aşk Vardı : Yıldız Kenter - Kent Oyuncuları
2002: Sırça Kümes : Tennessee Williams - Kent Oyuncuları
2004: Oscar ve Pembeli Meleği : Eric-Emmanuel Schmitt - Kent Oyuncuları
2005: Gece Mevsimi : Rebecca Linkievicz - Kent Oyuncuları
2006: Anna Karenina : Tolstoy / Helen Edmundson - Kent Oyuncuları
2007: Ben Anadolu : Güngör Dilmen - Kent Oyuncuları
2013: Miras Kültürel Müzik Ses Nefes Ruh Beden - Neyzen Kerem Tufan - İzmir Adnan Saygun Kültür Merkezi
Filmografisi
1951: Vatan İçin (Büyükanne)
1964: Ağaçlar Ayakta Ölür (Büyükanne)
1965: İsyancılar
1966: Pembe Kadın (Pembe)
1967: Yaşlı Gözler (Ümran)
1971: Anneler ve Kızları (Fatma)
1971: Elmacı Kadın (Fatma/Gündoğdu bacı)
1972: Fatma Bacı (Fatma bacı)
1973: Ablam
1974: Bir Ana Bir Kız (Zeynep)
1974: Kartal Yuvası (Makbule)
1974: Kızım Ayşe (Huriye Bacı)
1983: Zulüm (Ayşe)
1987-1991: Uğurlugiller
1988: Hanım (Olcay Hanım)
1999: Güle Güle (Zarife)
2001: Büyük Adam Küçük Aşk (Müzeyyen Hanım)
2002: Aşk ve Gurur
2005: Saklambaç
2005: Sen Ne Dilersen (Dadı Mimi)
2007: Beyaz Melek (Melek)
2008: Mevlana Aşkı Dansı (ses.)
Ödülleri
xxxx: Finlandiya Dünya Kadın Kuruluşu tarafından yüz yılın en başarılı yüz kadınından biri olarak onurlandırıldı
xxxx: İki kez Ulvi Uraz "En İyi Kadın Oyuncu" Ödülü
1962: İlhan İskender Armağanı - İlhan İskender Tiyatro Ödülü
1964: 1. Altın Portakal Film Festivali - "Ağaçlar Ayakta Ölür" filmi ile En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu
1966: 3. Altın Portakal Film Festivali - "İsyancılar" filmi ile "En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu"
1974: 11. Altın Portakal Film Festivali - "Kızım Ayşe" filmi ile "En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu"
1981: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı unvanı
1984: Romadaki İtalyan Kültür Birliğince "Adalaide Ristori" ödülü
1989: Korsika - Bastia Film Festivalinde "Hanım" filmindeki rolüyle "En İyi Kadın Oyuncu" ödülü
1991: Uluslararası Lions Kulübü The Melvin Jones Ödülü
1993: Avni Dilligil Ödülleri - "Konken Partisi/Olağanüstü Yorum Ödülü"
1994: "Konken Partisi" oyunundaki Fonsla rolü ile "Olağanüstü Yorum" ödülünü aldı
1995: "Mevlana Kardeşlik ve Barış" ödülü verildi
1995: Kültür Bakanlığı, Tiyatro Sanatına katkılarından ötürü Onur ödülüne layık gördü
1996: Magazin Gazetecileri Derneği tarafından Ramiz ile Jülidedeki Jülide rolü için "En İyi Kadın Oyuncu" ödülü
1997: Uluslararası İstanbul Festivali tarafından ömür boyu Tiyatro Sanatına katkısından dolayı ödülü
1998: 2. Afife Tiyatro Ödülleri - Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü
1998: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü
1998: Avni Dilligil Ödülleri - "Yaşam Boyu Başarı Ödülü"
1998: Ankara Sanat Kurumu "Yılın Kadın Sanatçısı" ödülü
1999: "Martı" adlı oyunda Madam Arcadina rolüyle ve "Maria Callas" adlı oyundaki rolüyle 4. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri - En Başarılı Kadın Oyuncu
1999: "Martı" adlı oyunda Madam Arcadina rolüyle 3. Afife Tiyatro Ödülleri - Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu
2000: "Nükte" adlı oyundaki rolüyle 4. Afife Tiyatro Ödülleri - Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu
2010: "Kraliçe Lear" adlı oyundaki rolüyle 15. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri - Yılın En İyi Kadın Oyuncusu
2010: 47. Altın Portakal Film Festivali - Yıldırım Önal Anı Ödülü
2012: Ondokuz Mayıs Üniversitesi 2. Medya Ödülleri'nde Onur ödülünü aldı