turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Polyvision

Polyvision, üçlü ekranın bulucuları Abel Gance ile Andre Debrie'nin geliştirdikleri yan yana sıralanmış on kadar sahne üzerinde başka başka ya da birbirinin tümleyicisi olan görüntülerin aynı zamanda ya da ayrı ayrı yer almasına dayanan geniş ekranlı ve çok görüntülü işlem.
Sinema film formatları
Kiros Silindiri

Kiros Silindiri, Ahameniş İmparatorluğu zamanından kalma bir tarihi eserdir. Üzerinde Babil çivi yazısı ile yazılmış bir bildiri bulunan, kilden yapılmış fıçı şeklindeki yapıttır. Bildiri Babil'i fethetmesi üzerine, imparator Büyük Kiros tarafından yayınlanmıştır. Büyük Kiros kazandığı savaşların kayıtları ile bağışlayıcı kanunlarının yanı sıra, kendi kraliyet soyuyla ilgili belgeleri de silindirin üstüne kazıtmıştır.
Tarihi ve etkileri
Kiros Silindiri 1879'da, Asur bilgini Hormuzd Rassam tarafından Babil'deki Marduk Tapınağı'nda bulunmuştur. Silindir günümüzde Londra'daki Britanya Müzesi'nde sergilenmektedir.
Büyük Kiros'un bildirisi, temel olarak Babilli kölelerin serbest ve özgür olması gerektiğinden bahsettiği için, bazen "ilk insan hakları bildirgesi" olarak da kabul edilmektedir. Kölelik, Pers toplumunun ayrılmaz parçası olarak kalmaya devam eden bir kurum olmasına rağmen, eski Mezopotamya geleneklerini derinden etkilemiştir. Öyle ki, hükümdarlar tahta geçiş törenlerinde, reform bildirgeleri yayımlamıştır.
Birleşmiş Milletler'in New York'taki karargahında, Kiros Silindiri'nin birebir kopyası bulunmaktadır.
Glukoneogenez

Glukoneogenez, kelime anlamı olarak glukozun yeniden yapımı anlamına gelir ki zaten bu reaksiyon glukozun yıkım reaksiyonu olan glikolizden sonra hücrenin glukoz ihtiyacına göre gerçekleşir. Glikolizin tersi gibi gözükse de gerçekte öyle değildir. Yolaktaki farklı hormon ve enzimler bu farkı oluşturur.
Glikolizdeki reaksiyonlardan üç tanesi irreversible yani geri dönüşümsüzdür. Bu üç reaksiyon ise şunlardır:
Glukoz - Glukoz 6-fosfat (Glukokinaz ve Hekzokinaz enzimleri katalizler.)
Fruktoz 6-fosfat - Fruktoz 1,6 Bifosfat (Fosfofruktokinaz )
Fosfoenolpiruvat (PEP) - Piruvat (Piruvat Kinaz )
Glukoneogenezde bu reaksiyonları tersine döndürmek için farklı enzimler vardır. Bu enzimler şunlardır:
Glukoz 6-fosfat - Glukoz (Glukoz 6 fosfataz )
Fruktoz 1,6 fosfat - Fruktoz 6-fosfat (Fruktoz 1,6 bifosfataz )
Piruvat - Okzaloasetat (Piruvat karboksilaz ) bu reaksiyon bir basamak daha devam eder: Okzaloasetat - Fosfoenolpiruvat (PEP Karboksikinaz )
Glukoneogenez hormonların kontrolleri altındadır. Bu hormonların en önemlileri ise Glukagon, İnsülin ve Epinefrindir. Glukagon ve epinefrin kan glukozunu arttırabilmek amacıyla glukoneogenezi aktive ederken insülin ise tam tersine etki göstererek glikolizi artırırken glukeneogenezi azaltır.
Fehd bin Abdülaziz el-Suud

Fehd bin Abdülaziz el-Suud ( 6 Mart 1921, Riyad 1 Ağustos 2005, Riyad), Suudi Arabistan kralı ve başbakanı; Suudi Hanedanının eski lideri. Suudi kurucusu Abdülaziz el-Suud'un otuz yedi çocuğundan biri ve krallığı yöneten dördüncü oğlu.
Arabistan Dışişleri Bakanı olarak Birleşmiş Milletlerde ülkesini temsil etti. Birçok dış temasta bulunduktan sonra ülkesinde İçişleri Bakanlığı ve Başbakan yardımcılığı görevlerinde bulundu. 25 Mart 1975'te Kral Halid'in tahta geçmesi sonucu Arabistan veliaht-prensi oldu. Fahd, yarı kardeşi Kral Halid'in ölmesinden sonra 13 Haziran 1982'de tahta çıktı. Kral olduğu sırada Orta Doğu; İran Devrimi, Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesi, İran-Irak Savaşı, Lübnan iç savaşı ve Körfez savaşının etkileriyle çalkalanmaktaydı. Kral Fehd, ılımlı bir dış politika izleyerek tarafsız kalmaya çalıştı, Lübnanda arabuluculuk rolü üstlendi, İran ve Irak arasındaki çatışmalarda kendisini dışarıda tutmayı başardı. Sovyetlerin Afganistandan çıkartılması için Amerika ve Pakistanla birlik olarak, savaşta maddi açıdan büyük yardımlarda bulundu. Körfez savaşında ABD taraftarı bir politika izlemesi ve Amerikan ordusuna üs kurma izni vermesi nedeniyle, Usame bin Ladin gibi birçok Radikal kesimce düşman ilan edildi. 1995 yılında, ilerleyen hastalığı nedeniyle felç geçirdi ve ülke yönetimini kardeşi Abdullah'a bırakarak sarayına çekildi. Uzun yıllar politikadan uzak kalan Fehd, 2003 yılında televizyonlara çıkarak terör saldırılarını kınadığını bildirdi. İlerleyen hastalığı nedeniyle hastaneye kaldırıldı. 2005 yılının 1 Ağustos'unda Riyad'da öldü.
Türkiye'de, Suudi Arabistan'daki eski bir Osmanlı kalesini yıktırmasıyla gündeme gelen Kral Fahd, Türkiye'de "Çirkin Kral" lakabıyla da tanınmıştır.
1921 doğumlular
Suudi Arabistan kralları
2005 yılında ölenler
İki kutsal caminin hizmetkarları
Riyad doğumlular
Riyad'da ölenler
Suudi Arabistan veliaht prensleri
İbn Suud'un oğulları
Siyam kedisi

Siyam kedisi, Güneydoğu Asya'da resmi adıyla Tayland olarak bilinen Siyam'da kutsal tapınaklarda beslenen ve buradan tüm dünyaya yayılan kedi ırkı. Siyam kedisi Güneydoğu Asya'da görülen bir cins kedi olduğu için ismini Siyamdan alır. Tayland dilindeki adı Wichien Maat'tır.
Siyam kedileri kulakları, patileri, arka ayakları ve kuyrukları renkli noktaları olan açık renkli bir kürke sahiptir. Yavru siyamlar doğuşta krem veya beyaz renkte olurlar ve ilk aylarda vücutlarının çeşitli bölgelerinde görünür hale gelen noktalar gelişir. Dört haftalık olunca bu noktaların renkleri daha belirgin hale gelirler. Yaşı ilerledikçe siyam kedilerin renkleri koyulaşır ancak sıcak iklimlerde yaşayan yetişkin siyam kedileri soğuk iklimlerde yaşayanlardan daha açık bir kürke sahiptirler. Siyam kedileri tamamen saf ve doğal bir kedi ırkıdır. Köklü ırkları sayesinde birçok yeni ırk ve cinsin doğmasına yol açmıştır.
Bunlardan bazıları ; Himalaya, Oriental, Tonkinese, Balinese ve Havana kedileridir.
Siyam kedileri badem şekilli, parlak mavi renkli gözlere ve kısa tüylere sahiptir.
Geleneksel siyam kedisi akıllı, insan odaklı ve dost canlısıdır. Arkadaşları olan insanlarla sevecen ve samimi bir şekilde ve farklı tonları olan miyavlamaları ve hırıltılarıyla konuşurlar. Sakin tabiatları sayesinde bir evdeki ya da apartman dairesindeki hayata uyum sağlamakta hiç zorluk çekmezler, küçük çocuklara karşı hoşgörülüdürler.
Sıkıldıkları zaman sadece ortalıktan yok olurlar. Çoğu, insanla oynarlarken tırnaklarını kapatır, bu yüzden onların patileri tarafından tırmalanmak az rastlanılan bir olaydır.
Siyam kedileri çok zekidirler, fakat bu kolay eğitilebilecekleri anlamına da gelmez. Diğer kedi ırklarında olduğu gibi her siyam kedisinin farklı bir karakteri olabilir. Bazıları eğer erken yaşta eğitilirlerse sorun çıkarmadan tasma takmayı öğrenirler. Ortalama yaşam süreleri 8 ile 15 yıl arasındadır.
Fiziksel Özellikleri
Ağırlığı ortalama 28 kg arasında ve orta boyutta bir kedi ırkıdır.
Malaspina Buzulu

Malaspina Buzulu, Alaska'nın Pasifik sahillerinde yer alan bir buzul. Yeryüzünün en büyük kıyı buzullarından biridir. İsmini italyan denizcisi Alessandro Malaspina'dan alır.
Saint Elias Dağları'nin eteklerinde, çok sayıdaki buzulun birleşmesinden oluşur. En büyük kolu, 80 km uzunluğundaki Seward Buzulu'dur. Malaspina Buzulu 4.000 kilometrekare bir alanı kaplar ve Alaska Körfezi 'ne dökülür. Buzulun bir özelliği vadi buzulunun üzerindeki doğal buz baraj gölleridir.
Ippolito Rosellini

Ippolito Rosellini (1800 1843) Pisa doğumlu İtalyan mısırbilimcidir. Mezzofanti'nin yanında Bolonya'da eğitim görmüştür ve 1824 yılında Pisa Üniversitesi'nde doğu dilleri profesörü olmuştur. Mısır seferine eşlik ettiği (1828) Jean-François Champollion ile beraber olan çalışmaları ile bilinir. Champollion'un ölümünden sonra Mısır seferinin sonuçlarının yayımı Rosellini'nin üzerine düşmüştür (Monumenti deli Egitto e delia Nubia, Florence, 1832-40, 10 vols. fol.).
Rosellini
Rosellini
Rosellini
İtalyan akademisyenler
Pisa doğumlular
Numan Pura

Numan Pura, (d. 1907 Üsküp - ö. 1989 İstanbul) Türk ressam.
1907 yılında Üsküp'te doğan Numan Pura sanat çalışmalarına kendi çabasıyla başladı. İlk kişisel sergisini 1928 yılında Balıkesir'de açtı. Hayatı boyunca yurt içi ve yurt dışında toplam 26 kişisel sergi açtı ve çok sayıda karma sergiye katıldı. Devlet Resim ve Heykel Müzesi tarafından düzenlenen sergilerine ise 35 yıl ara vermeden katıldı, ödüller aldı. Sulu Boya Topluluğu'nun kurucularından olan sanatçı, Devlet sergilerinde de jüri üyeliğinde bulundu. Ressamlar Derneği ve Güzel Sanatlar Birliğine katıldı.
Ankara ve İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Mezunları dernekleri tarafından kendisine iki kez Onur Belgesi verildi. Maliye Bakanlığından çalıştı. Bu kurumdan şube müdürüyken emekli oldu. Kendisi gibi ressam olan Nermin Pura ile evlendi.
1989 yılında İstanbul'da yaşamını yitiren sanatçının eserleri İstanbul Resim Heykel Müzesinin yanı sıra diğer müzelerde ve çeşitli resmi ve özel resim koleksiyonlarında yer almaktadır.
Nermin Pura

Nermin Pura (d.1923, İstanbul), Türk ressam.
1923 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Küçük yaşlarda resim yapmaya başladı. Kendisi gibi ressam olan eşi Numan Pura ile evlendi. Eşiyle birlikte sanat çalışmalarına devam etti. Yurt içinde 23 kez kişisel sergi açan sanatçı, 12 kere Devlet Resim ve Heykel Sergilerine katılmıştır. Halen birçok resmi ve özel kolleksiyonlarda eserleri bulunmaktadır.
Türkiye Emlak Kredi Bankası Genel Müdürlük Raportörlüğü'nden emekli olduktan resim çalışmalarına ağırlık verdi. Ressamlığının yanı sıra şair ve yazar olarak da tanınır. Ankara Kadın Ressamlar Derneği'nin kurucuları arasında yer alan Nermin Pura, ayrıca Güzel Sanatlar Birliği Resim Derneği, Ressamlar Derneği ve Sanat Sevenler Derneği üyesidir.
Giuseppe Caspar Mezzofanti

Giuseppe Caspar Mezzofanti (17 Eylül 1774 15 Mart 1849) İtalyan Katolik kardinali, ünlü dilbilimci ve hiperpoliglottur. Bolonya'da doğmuştur ve eğitim görmüştür, ilahiyat eğitimini papaz olarak kutsanma yaşına ulaşmadan tamamlamıştır ve 1797 yılında kutsanmıştır. Aynı yıl, Bolonya Üniversitesi'nde Arapça profesörü olmuştur. O tarihlerde Bolonya tarafından yönetilen Cisalpine Cumhuriyeti tarafından istenen sadık ve doğru kalacağına dair törensel yemini yapmadığı için profesörlük görevini kaybetmiştir.
1803'de Bolonya enstitüsüne yardımcı kütüphaneci olarak atanmıştır ve kısa süre sonra Doğu dilleri ve Yunanca profesörü olarak görevine geri dönmüştür. Makam genel valilik tarafından 1808'de bastırılmıştır fakat 1814'te Papa VII. Pius'un restoresi zamanında eski haline getirilmiştir. Mezzofanti görevde Roma'ya 1831 yılında gitmek için Bolonya'yı terk edene kadar kalmıştır. Roma'ya gitmesinin sebebi Katolik Kilisesi'nin yönetim organı için misyonerlik faaliyetlerinin, İman Yayma Cemaati (Congregatio de Propaganda Fide), bir üyesi olmasıdır. 1833'de Angelo Mai'nin ardından Vatikan Kütüphanesi'nde Koruyucu-Şef olarak görev almıştır ve 1838'de St. Onofrio al Gianicolo piskoposluğu unvanı altında kardinal ve İman Yayma Cemaati'nde çalışma yöneticisi olmuştur.
Mezzofanti hiperpoliglot olması ile bilinir, 38 dil ve 50 lehçeyi akıcı bir şekilde konuştuğu düşünülmektedir ayrıca diğer birçok dilde az seviyelerde bilgisi vardır.
Jim Crow

Jim Crow, İngiliz komedyen Thomas Rice'ın 1828de yarattığı bir karakterdir. Rice'ın canlandırdığı karakter, geri zekalı, ilkel, her türlü aşağılanmaya maruz kalan bir siyahi tiplemesidir. Rice karakteri canlandırırken yüzünü kömürle siyaha boyuyordu.
Mısır: Gerçek Indiana Joneslar

Mısır: Gerçek Indiana Joneslar gerçek adı Egypt olan BBC televizyon drama serisinin adıdır. Serilerde çeşitli arkeolojik buluşların nasıl bulunduğu, ara sıra olan geri dönüş sahneleriyle aktörlerin antik Mısırlıların o anki hallerini de canlandırdığı bir seridir. Serinin orijinali BBC2 kanalında Pazar akşamları 21.00'da, Türkiye'de ise Temmuz 2006 tarihinde Pazartesi günleri 21.00 ve tekrarı Pazar günleri 21.05'de NTV'de gösterilmiştir.
İlk iki bölüm Howard Carter'ın çalışmalarını ve 20. yüzyılın başlarında Mısır'da yaptığı arkeolojik görevini anlatmıştır. Sonraki iki bölümü, Matthew Kelly tarafından canlandırılan ilginç kaşif Büyük Belzoni'ye odaklanmıştır. Son iki bölüm, Elliot Cowan tarafından canlandırılan Jean-François Champollion tarafından Rosetta Taşı'nın bulunuşunu ve deşifre edilmesinin dramatize etmiştir.
Oynayanlar
Howard Carter - Stuart Graham
Lord Carnarvon - Julian Wadham
Lady Carnarvon - Caroline Langrishe
Evelyn Carnarvon - Alex Weaver
Pierre Lacau - Valentine Pelka
Theodore Davis - William Hope
Leonard - Laurence Fox
Belzoni - Matthew Kelly
Sarah Belzoni - Lindsay Baxter
James Curtin - Nevan Finnigan
Henry Salt - Robert Portal
John Lewis Bukhardt - Thomas Lockyer
Bernardino Drovetti - Joseph Long
Jean-François Champollion - Elliot Cowan
Jacques-Joseph Champollion - Stuart Bunce
BBC tarihi televizyon dizileri
BBC televizyon dramaları
Yarı belgesel filmler
Gerçek Indiana Joneslar
Günay Sağun

Günay Sağun, (d. 6 Şubat 1930 İstanbul - ö. 17 Kasım 1993 İstanbul) Türk ressam.
Hayatı
Günay Sağun, 6 Şubat 1930 tarihinde İstanbulda dünyaya gelmiştir. İlkokulu İstanbul'da bitiren sanatçı ortaöğrenimini Ankarada tamamlamıştır. İlk ve ortaöğrenimi sırasında ressam Eşref Ürenden ders aldı ve resim yapmaya başladı. Eşref Üren'in teşvikiyle İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisinde resim eğitimine başladı.
Yüksek öğrenimi sırasında Eşref Üren, Leopold Levi, Seyfi Toray ve Cemal Tollu atölyelerinde çalıştı. Yine öğrenciliği sırasında karma sergilere ve Devlet Resim Heykel sergilerine katılan Sağun, 1953'te okulu bitirdi.
Mezuniyetten sonra resim öğretmenliği ve resmi bir kuruluşta ressam olarak çalışmaya başlayan Sağun 1975'ten itibaren sergi açmaya başladı ve daha sonraki yaşamını yalnızca resim yaparak geçirdi.
Toplam 28 kişisel sergi açan sanatçı gerek yurt içi gerekse yurt dışında çok sayıda karma sergiye dahil oldu. Çeşitli dernek kuruluşlardan ödüller, başarı plaketleri ve onur belgeleri aldı. DYO 1981 Resim Yarışmasında İkincilik Ödülünü kazandı.
Günay Sağun 17 Kasım 1993te İstanbul'da hayata gözlerini yumdu.
Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis

İngilizce olan Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis "çoğunlukla yanardağlarda bulunan çok ince silis tozunun solunmasıyla oluşan hastalık" anlamına gelen ve aslında Everett M. Smith tarafından yalnızca en uzun İngilizce sözcük olması için yaratılan ve çoğulu da (pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconioses) aynı derecede uzun olan bir sözcük. Yaratıldıktan sonra bazı değişik kaynaklarda ilk tanımına yaklaşık anlamlarda kullanılmıştır.
Etimoloji
pneumono = akciğerlerle ilgili (Latince, Yunanca'dan)
ultra = ötesi (Latince, "ultraviyole"deki gibi (morötesi))
microscopic = oldukça küçük (Latince/Eski İngilizce, Yunanca'dan mikron, küçük, ve skopos, görünüş)
silico = silis (Latince)
volcano = yanardağ (Latince)
coni = toz ile ilgili (Yunanca: konis, toz)
osis = hastalık / durum (Yunanca)
Tarihçe
İngilizce bir sözlükte yer almış en uzun kelimedir. Sözcükbilimciler tarafından "P45" diye anılan bu kelime ilk olarak 1936 basımı Oxford English Dictionary 'de yer aldı. Daha sonraları da Webster's Third New International Dictionary, Random House Dictionary of the English Language, Unabridged, ve Merriam-Webster's Collegiate Dictionary ile Merriam Webster Medical Dictionary'de de yer almıştır.
En uzun sözcük olmasına karşı yapılan eleştiriler bu sözcüğün teknik (yani tıbbi) bir terim olduğunu, dolayısıyla da "genel kullanımdaki en uzun kelime" olamayacağını savunmaktadır.
Bundan daha da önemlisi bu kelimenin aslında bir kandırmaca olarak ortaya çıkarılmasıdır: Word Ways: The Journal of Recreational Linguistics dergisindeki, değişik makalelerde (Mayıs 1985, s. 95-96; Kasım 1986, s. 205-206; Mayıs 1987, s. 82; Kasım 1989, s. 205 ) araştırmacılar bu sözcüğün "National Puzzlers' League"in başkanı olan Everett M. Smith tarafından 1935'teki bir toplantı sırasında uydurulduğunu bulmuştur. Sözcük bu toplantı hakkındaki bir gazete yazısının başlığında kullanılmıştır ve buradan da bir bulmaca kitapları yazarı tarafından alınmıştır. "National Puzzlers' League" üyeleri bu sözcüğün başlıca sözlüklere girmesi için kampanya yapmış ve Oxford English Dictionary ile Webster's Third 'e girmesini sağlamışlardır. 1935 öncesi tıp literatürlerinde yapılan araştırmalar sonuçsuz kalmış ama o tarihten beri de oldukça az olsa dahi tıp alanında da kullanıldığı olmuştur.
Bu durumu tanımlayan isim, daha kısa olan "pneumoconiosis"dir.
Maniche

Nuno Ricardo de Oliveira Ribeiro "Maniche" (d. 11 Kasım 1977, Lizbon) Portekizli eski milli futbolcudur.
Futbol kariyerine Portekiz ekibi Benfica 'da başlamıştır. Daha sonra Alverca forması giymiş ve tekrar Benfica'ya geri dönmüştür. Teknik direktör Mourinho'nun isteği sonucu Porto 'ya transfer olup, 2003 yılında UEFA Kupası ve bir sonraki yıl ise; Şampiyonlar Ligi kupası kazanıp, kariyerinin en başarılı günlerini geçirmiştir. 16 milyon karşılığında Rus takımı Dinamo Moskova'ya transfer olmuş, oradan sırasıyla Chelsea 'de kiralık olarak forma giydikten sonra Atlético Madrid'e transfer olmuştur. 2008 yılında Inter 'e kiralık olarak formaları giyen futbolcu, bir sonraki yıl Köln takımına katılmıştır. 16 Haziran 2010 tarihinde ülkesine dönüp Sporting Lizbon takımında forma giymiştir.
Halid bin Abdülaziz el-Suud

Halid bin Abdülaziz (Arapça: ) (d. 1913 ö. 13 Haziran 1982), Suudi Arabistan Kralı.
Kral Faysal'ın, 25 Mart 1975'te yeğeni tarafından öldürülmesinin ardından tahta geçti. Ülkesini Birleşmiş Milletlerde temsil etti, ülke savunmasına önem verdi, Amerika Birleşik Devletleri ve Başkan Jimmy Carter ile yakın temaslarda bulundu. GCC'nin kurulması için çalışmalar yürüttü ve diğer körfez ülkeleriyle diplomatik ilişkiler kurdu. 13 Haziran 1982 tarihinde öldü.
Komünizm karşıtı ve NATO taraftarı bir politika izlemiş, Suudi Arabistan ile diğer Arap ülkeleri arasındaki ilişkilerin gelişmesine katkıda bulunmuştur.
Suudi Arabistan kralları
1912 doğumlular
1982 yılında ölenler
Suudi Arabistan'da ölenler
KV17

KV17 Mezarı, Mısır'ın Krallar Vadisi'nde bulunur ve "Belzoni'nin mezarı", "Apis'in Mezarı" ve "Nechois'in oğlu Psammis'in Mezarı" olarak da bilinir. Ondokuzuncu hanedandan firavun I. Seti'nin mezarıdır. Vadideki en güzel süslenmiş mezarlardan birisidir, fakat hasar nedeniyle hemen hemen halka kapanmış durumdadır. İlk olarak Giovanni Battista Belzoni tarafından 16 Ekim 1817 tarihinde keşfedilmiştir.
100 metrelik uzunluğuyla vadideki en uzun mezardır. Tüm on bir odasında ve yan odalarında çok iyi korunmuş kabartmalar bulunmaktadır. Arka odalarından bir tanesi, mumyanın yeme ve içme organlarının düzgün olarak çalıştığını anlatan Ağzın Açılışı Ayini ile süslenmiştir. Bu işlevlere ahirette ihtiyacı olacağını düşünmüşlerdir ve çok önemli ayinlerdendir. Lahit şu anda Londra'da Sir John Soane Müzesi'ndedir. Çok uzun ve henüz tamamen keşfedilmemiş bir tünel, mezar odasında lahitin durduğu yerden dağ tarafına çıkmaktadır.
Kaynak notları
Fotoğraf Galerisi
Enfal Suresi

Enfal Suresi (Arapça: ) Kur'an'ın sekizinci suresidir. Sure 75 ayetten oluşur.
Sure, ismini ilk ayetinde yer alan ve savaş ganimetleri anlamına gelen el-Enfal kelimesinden almıştır. Medine döneminde hicretin ikinci yılında Bedir Savaşı'ndan sonra indirildiğine inanılır. Surede Bedir Savaşında elde edilen ganimetlerin kimlere ve nasıl pay edileceği, Müslümanların birbiriyle iyi geçinmesi gerektiği, Allah'ın ve peygamberin emirlerine uymaları gerektiği konularından bahsedilmektedir.
II. Kiros

II. Kiros, bilinen adıyla Büyük Kiros () veya Yunanlar tarafından söylenen ismiyle Yaşlı Kiros (d. MÖ 600 - ö. MÖ 530), tarihteki ilk Pers devleti olan Pers İmparatorluğu'nun kurucusu ve ilk hükümdarı olan Pers komutan ve kraldır. Yaklaşık MÖ 557'de, Med kralının vesayeti altında olan Anşan'ın kralı olmuştur. Hükümdarlığı süresince Med Krallığı ve Lidya Krallığı'nı ortadan kaldırmış, Babil ile İran bölgelerine hükmetmiştir.
Hükümdarlığı
Büyük Kiros, söylenceye göre bir gün Pers ordusuna çalıları temizletmiş, ertesi gün ziyafet vermiş ve kendisini destekleyip lüks içinde yaşamak varken neden Medlerin kölesi olarak kaldıklarını sormuştur. Böylece tüm Pers ordusunun desteğini kazanmıştır.
MÖ 557'de, Med İmparatorluğu'nun bir bölgesi olan Anşan'ın yöneticisi olmuştu. MÖ 550 yıllarında Kral Astiages'i bozguna uğratıp Med Krallığı'nı Pers İmparatorluğu'nun merkezi yaptı. MÖ 545 yılında Lidya Kralı Kroesus'u yenilgiye uğratarak Batı Anadolu'yu ve buradaki Yunan şehir devletlerini de ele geçirdi. Yedi yıl sonra Fırat Nehri'nin yatağını değiştirerek ve ordusuyla kuruyan nehir yatağı boyunca ilerleyerek Babil'i fethetmiştir. Bu zafer ona Asur, Suriye ve Filistin civarını kapsayan Yeni Babil İmparatorluğu'nun topraklarını kazandırmıştır ve Orta Doğu'nun çoğunluğunu hükümdarlığı altına almıştır.
Büyük Kiros, Babil kralı II. Nebukadnezarın Babile sürgün ettiği Yahudi esirleri salıvermiştir. Kiros, bu Yahudilerin vadedilen topraklarına geri dönmesine izin vermiş, onları korumuş, tapınaklarının yeniden inşa edilmesine izin vermiş ve onları Babil boyunduruğundan kurtarmıştır. Hatta Yahudiler, bir el yazmalarında, onları Kudüse geri gönderip tapınaklarını yeniden inşa etmelerini sağlasın diye diğer krallıklara üstün kıldığı bir kurtarıcı olarak, Kiros'tan övgüyle bahsetmişlerdir.
Kiros, MÖ 530'da Orta Asya seferindeyken Massagetler ile yapılan savaşta yenilmiş ve öldürülmüştür. Ksenofon ise başkentte huzur içinde öldüğünü belirtmiştir. Pers topraklarındaki Pasargad'da inşa ettirdiği kraliyet sarayının içindeki büyük mezara defnedilmiştir.
|-
Yunus Suresi

Yunus Suresi (Arapça: ) Kur'an'ın onuncu suresidir. Sure 109 ayetten oluşur.
Sure, adını ayrıntıları Saffat Suresi 139-148. ayetlerinde ve bazı hadislerde anlatılan Yunus kıssasından almıştır. 40, 94, 95 ve 96. ayetler Medine döneminde, diğerleri Mekke döneminde indirildiğine inanılmaktadır.
Konuları
Sure bunlar hikmet dolu bir kitabın ayetleridir ifadesi ile başlar. Daha sonraki ayetlerde içlerinden birinin Allah'ın elçisi olarak görevlendirilmesini inanmayanların şaşkınlıkla karşıladığı ifade edilir. Allah'ın yer ve göğü yarattığı, işleri düzene koyduğu, güneşi ışıklı, ayı aydınlık kıldığı, inanan bir toplum için bunların birer delil olduğu hatırlatılır. Surede ayrıca Allahın rahmetinin gazabına üstün olduğu vurgulanmaktadır. Surede, Yunus, Nuh ve Musa peygamberler ile bunların kavimlerinin kıssalarına yer verilmektedir.
Yunus kıssası
Kıssaya göre Ninova halkına peygamber olarak gönderilen Yunus, Tanrı'nın izni olmadan Ninova'dan ayrılıp Akdeniz kenarına kadar giderek bir gemiye binmiş, ancak gemi denizin ortasına geldiğinde bir fırtına çıkmış, gemidekiler orada uğursuz birinin olduğunu, O'nu denize atarak fırtınadan kurtulacaklarını düşünmüşler. Çekilen kur'a Yunus peygambere çıkmış ve Onu denize atmışlar. Hadislerde onu yutan balığın Yunus'la birlikte önce Nil nehri, sonra Fars denizi, sonra da Betaik denizine gittiği, sonra da Dicle'ye götürüp sahile fırlattığı, burada üzerine bitirilen yaktin ağacının dibinde gölgelenip dinlendiği, bu mucizeyi gören Ninova halkının imana gelişi anlatılır.