Ertuğrul Gazi

{{Kraliyet bilgi kutusu
| isim = Ertuğrul Gazi
| başlık =
| resim = Ertugrul-gazi-1. jpg
| resim_boyutu = 200px
| altyazı = Ertuğrul Gazi'nin 16. yüzyıl'da yapılmış bir minyatürü
| veraset = Kayı Boyu lideri
| hüküm_süresi = 1232 - 1281
| taç_giymesi =
| önce_gelen = Süleyman Şah veya Gündüz Gazi
| vekili =
| sonra_gelen = Osman Gazi
| veraset1 = Anadolu Selçuklu Devleti'nin Söğüt uçbeyi
| hüküm_süresi1 = ? - 1281
| sonra_gelen1 = Osman Gazi
| veliaht =
| eşi = Halime Hatun
| çocukları = Gündüz BeySaru Batu Savcı BeyOsman Gazi<ref name="İnalcık2">Aşıkpaşazade, Tevarih-i Al-i Osman; İnalcık, Halil, 2007; sf. 489.</ref>
| tam ismi = Süleyman Şah oğlu Ertuğrul
Ertuğrul bin Gündüz
| hanedan = Kayı Boyu
| babası = Süleyman Şah veya Gündüz Alp
| annesi = Hayme Hatun
| doğum_tarihi = 1190'lar
| doğum_yeri = Ahlat, Bingöl
| ölüm_tarihi = 1280'ler
| ölüm_yeri = Söğüt, Bilecik
| defin_tarihi =
| defin_yeri = Ertuğrul Gazi Türbesi
| dini = İslam
| meslek =
| imza =
| modül =
}}
Ertuğrul Gazi ya da Ertuğrul Bey ( ö. ~1280, Söğüt), 13. yüzyılın ortalarında Oğuzların Kayı boyunun lideri ve Osmanlı Beyliği'nin kurucusu olan Osman Bey'in babasıdır.
13. yüzyılın ortalarında Orta Asya'daki Cengiz Han'ın Moğol baskısından kaçan Kayılar, ilk olarak Doğu Anadolu civarlarına geldiler. Kayı Boyu beyi Süleyman Şah'ın (veya Gündüz Alp) Fırat Nehri'nden geçerken boğulup vefat etmesi üzerine Ertuğrul Bey, Kayılar'ı Bizans sınırına göç ettirmek istedi. Fakat kardeşleri bu fikrine karşı çıktı. En nihayetinde, bu görüş ayrılıkları nedeniyle Kayılar ikiye bölündü: Ertuğrul'un ağabeyleri Sungur Tekin ve Gündoğdu geride, Ahlat'ta kalırken; Ertuğrul, kardeşi Dündar ile birlikte Batı'ya doğru göç etti.
Anadolu'ya gelmesi ve Söğüt'e yerleşmesi
Anadolu Selçuklu Devleti'nin Bizans İmparatorluğu sınırında bulunan uç emirliklerindeki Türk sayısı, 1243 yılında gerçekleşen Kösedağ Muharebesi sonrasında Anadolu'da başlayan Moğol istilaları sebebiyle artış göstermiş; buna paralel olarak Bizans topraklarına yapılan akınlar artmıştı. Bu akınlar sonucunda, Bizans topraklarında ikinci defa uç beylikleri kurulmaya başlandı.
Sultan Öyüğü (günümüzde Eskişehir) bölgesinde ise, uç topraklarının en ileri hattı olan Söğüt'te yerleşen Türk boyunun başında Ertuğrul Gazi bulunmaktaydı. Ertuğrul Gazi'ye bağlı boyun bu bölgeye ne zaman ve nasıl geldiği kesin olarak bilinmemekle birlikte, konu hakkında farklı görüşler mevcuttur. Ruhi Tarihine göre Ertuğrul Gazi veya atalarının önderliğindeki 340 kişilik Türk boyu, Selçuklular ile birlikte Türkistan'ı terk edip Anadolu'ya gelerek Ankara civarındaki Karacadağ yakınlarına yerleşti. 1222-1230 yılları arasında, İznik İmparatorluğu hükümdarı III. İoannis ile Anadolu Selçuklu Devleti Sultanı I. Alaeddin Keykubad arasında Eskişehir ve Ankara civarında gerçekleşen mücadelelerden haberdar olan Ertuğrul Gazi, orduya hizmet amacıyla çarpışmalara katıldı. Bu kapsamda Karacahisar'a yapılan kuşatmada yer aldı. Bunu memnuniyetle karşılayan I. Alaeddin Keykubad, Ertuğrul Gazi'yi akıncı başı yaptı. 1230 yılında, Harezmşahlar ile yapılan Yassıçemen Muharebesi ve Moğollarla yapılan Kösedağ Muharebesi sebebiyle I. Alaeddin Keykubad ile III. İoannis arasında barış sağlandı. Kısa süre sonra I. Alaeddin Keykubad, Ertuğrul Gazi veya atalarına yardımlarından ötürü Söğüt'ü kışlak, Domaniç'i yaylak olarak verdi. Ertuğrul Gazi akınlarına buradan devam ederken, I. Alaeddin Keykubad'ın ayrılmasının ardından Karacahisar elden çıktı. Bunun üzerine Ertuğrul Gazi, yerli tekfurlarla uzlaşma yoluna gitti. Ruhi Tarihinde yer alan bu bilgileri Osmanlı dönemi tarihçisi Neşri, Ruhi'den aktarmaktadır. Aşıkpaşazade ise bu anlatılanları kısaltmış ve içeriğini değiştirerek, yaşananları Osman Bey dönemine nakletmiştir.
Başka bir hikayeye göre ise, Sürmeli Çukur (Aras Nehri vadisi) veya Ahlat'tan Ankara civarındaki Karacadağ eteklerine yerleşen Ertuğrul Gazi ve aşireti, burada bir süre kaldı ve İznik İmparatoru III. İoannis'e karşı I. Alaeddin Keykubad'ın ordusunda yer aldı. Ancak Moğol saldırıları sebebiyle I. Alaeddin Keykubad'ın Konya'ya dönmesinin ardından Ertuğrul Gazi'ye Söğüt'ü kışlak, Domaniç'i yaylak olarak tayin etti.
Ölümü
Ertuğrul Gazi'nin ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Birçok kaynak onun 1280'li yıllarda (1280, 1281, 1282, 1288 veya 1289) ve tahminen 80'li veya 90'lı yaşlarda vefat ettiğini söylemektedir. Söğüt'te vefat eden Ertuğrul Gazi'nin, oğlu Osman Gazi tarafından yaptırılan bir türbesi bulunmaktadır.
Soyağacı
Kaynaklarda, Ertuğrul Gazi'nin soyu hakkında yer alan bilgiler farklılık göstermektedir.
Yazıcızade Ali'nin Tevarih-i Al-i Selçuk adlı eserinde yer alan soy ağacı:
Enveri'nin Düsturname-i Enveri adlı eserinde yer alan soy ağacı:
Şükrullah'ın Behcetü't Tevarih adlı eserinde yer alan soy ağacı:
Hasan bin Mahmud el-Bayati'nin Cam-ı Cem-Ayin adlı eserinde yer alan soy ağacı:
Karamanlı Mehmed Paşa'ya göre soy ağacı:
Aşıkpaşazade'nin Aşıkpaşazade Tarihi adlı eserinde yer alan soy ağacı:
Neşri'nin Kitab-ı Cihannüma adlı eserinde yer alan soy ağacı:
Popüler kültürdeki yeri
19. yüzyılda Osmanlı donanması için inşa edilen bir fırkateyne, onun anısına ismi verilmiştir. 1998'de, Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'ta adına Ertuğrul Gazi Camii inşa edilmiştir.
1988 yılında TRT 1'de yayınlanan Kuruluş "Osmancık" dizisinde Baykal Saran, 2014-2019 yılları arasında yine TRT 1'de yayınlanan Diriliş ''Ertuğrul'' dizisinde Engin Altan Düzyatan ve günümüzde ATV'de yayınlanan Kuruluş ''Osman'' dizisinde ise Tamer Yiğit tarafından canlandırılmıştır.
Galeri