FK Crvena zvezda

FK Crvena zvezda, tam adıyla Fudbalski klub Crvena zvezda () ya da Türkçe kaynaklarda anılan adıyla Kızılyıldız, Sırbistan'ın başkenti Belgrad merkezli futbol takımı.
Crvena zvezda, Belgrad Üniversitesi öğrencileri tarafından 1945'te kuruldu. 1979'da UEFA Kupası finali oynadılar. 1991'de Bari, İtalya'da Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nı ve aynı yıl Tokyo'da Kıtalararası Kupa'yı kazandılar, UEFA Süper Kupası'nı kaybettiler. 1991 tarihlerinin altın yılı oldu ve Crvena zvezda bir daha bu kadar başarılı olamadı.
Yapılan istatistiklere göre Sırbistan'ın ve Yugoslavya'nın en popüler takımı olan Crvena zvezda Dragan Stojković, Vladimir Jugović, Robert Prosinečki, Sinisa Mihajlović, Dejan Savićević ve Dejan Stanković gibi birçok yıldızı da uzun süre kadrosunda barındırdı. Ama bu istikrarını sürdüremedi.
Takıma ev sahipliği yapan Rajko Mitić Stadyumu 57.328 kişilik kapasiteye sahiptir. Önceleri 100.000 kişilik kapasiteye sahip olduğundan ünlü Maracanã Stadyumu'na atfen Maracanã olarak da anılırdı.
Tarihçe
II. Dünya Savaşı'nda Hitler'in Alman ordularına karşı bütünleşen Yugoslav toplumlarının sembolü haline gelen Kızılyıldız, savaş bitiminde 1945 yılında Partizan ile birlikte kurulan birçok takımdan biriydi. Halk tarafından daha fazla sevilmesinin nedeni ise, Partizan'ın ordu kökenli, Kızılyıdız'ın ise halk takımı olması ve üst üste başarılarla Yugoslavya'nın 1 numaralı takımı olmasıydı. 7 yıl aradan sonra yeniden başlayan Yugoslavya liginde ilk başlarda başarılı olamasa da, Yugoslavya kupasını üst üste üç kez (1948, 1949 ve 1950) kazandı. Ligdeki ilk şampiyonluklarını 1951 ve 1953 yıllarında kazanan Kızılyıldız'ın ilk dönemdeki meşhur futbolcuları; orta saha ve forvetin yetenekli ismi Rajko Mitic, kaleci Vladimir Beara, sağbek Branko Stankovic, orta sahada Branko Zebec ve daha sonra forvette yer alan Dragoslav Sekularac'tı. 1950'lerin ikinci yarısı ile birlikte Kızılyıldız'ın büyük tırmanışı başladı. Partizan ve Hırvat takımları Dinamo Zagreb ve Hajduk Split'i gölgede bırakan Kızılyıdız, bu dönemde 5 yılda 4 şampiyonluk, 1 ikincilik yaşarken; ilk kez katıldığı Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda 1956-57'de yarı finali, ertesi yıl da çeyrek final oynadı. 1960'larda parlayan ve Yugoslav Futbolu'nun en büyük ismi Dragan Djazic, 1978'e kadar Yugoslavya Milli formasını tam 85 kez giydi. 1968'de Orta Avrupa Kupası şampiyonu olan Kızılyıldız, Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda ve UEFA Kupa Galipleri Kupası'nda birer yarı final ve birer çeyrek final yaşadıktan sonra 1978-79 sezonunda UEFA Kupası'nda finale kadar yükseldi. Dinamo Berlin, Sporting Gijon, Arsenal, West Bromwich Albion ve Hertha Berlin'i eleyen Kızılyıldız, finalin ilk ayağında Belgrad'da Mönchengladbach ile kendi kalesine attığı golle 1-1 berabere kaldı, rövanşı ise Simonsen'in golüyle 1-0 kaybetti. O yılki kadrosu; Stojanovic, Jovanovic, Miletovic, Jurisic, Jovin-Muslin (Krmpotic), Petrovic, Blagojevic, Miloslavijevic (Milovanovic)-Savic, Setic şeklindeydi.
1980'li yılarda da Şampiyon Kulüpler Kupası'nda 3, Kupa Galipleri Kupası'nda 1 kez çeyrek finalist olan Kızılyıdız, Kostic, Petrovic ve Acimovic gibi yıldızları yetiştirdi. 1990-91'de ise Kırmızı-Beyaz'lı takım Avrupa'nın en büyüğü oldu. Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda Grasshopper, Rangers, Dynamo Dresden ve Bayern Münih'i eleyen Kızılyıldız finalde Marsilya ile karşı karşıya geldi. Bari'nin San Nicola Stadı'nda oynanan maçta 120 dakika golsüz sona erdi ve penaltılarda 5-3 üstünlük sağlayan Kızılyıdız Avrupa şampiyonluğuna ulaştı. 1991 Avrupa Süper Kupası tek maç olarak Manchester'da oynandı ve Manchester United'a 1-0 yenildiyse de, Tokyo'da oynanan Dünya Kulüpler Kupası maçında Şili'nin Colo-Colo takımını Jugovic ve Pancev'in (2) golleriyle 3-0 yenerek Dünya Şampiyonu oldu.
1991'de Yugoslavya'da başlayan iç savaş sonucunda Kızılyıldız, önce uluslararası maçlarını dış ülkelerde oynamak zorunda kaldı, sonra da ambargo nedeniyle 1995'e kadar kupalara katılamadı. Ayrıca kadrosundaki Bosnalı ve Hırvat oyuncuları, daha sonra da ekonomik nedenlerle kaliteli Sırp oyuncuları büyük Avrupa kulüplerine kaptıran Kızılyıldız gerileme dönemine girdi.
Kadro
Ödül kazananlar
Ballon d'Or
2.: Dejan Savićević (1991)
3.: Dragan Džajić (1968)
3.: Darko Pančev (1991)
Avrupa Altın Ayakkabı Ödülü
Darko Pančev (1991)
Copa América Şampiyonu
Mauricio Molina (2001)
Emekli numara
12 - Delije (27 Temmuz 2010)
Teknik direktörler
Svetislav Glisović (1946-48)
Aleksandar Tomasević (1948-50)
Ljubisa Broćić (1951)
Žarko Mihajlović (1951, 1952-53)
Bane Sekulić (1953)
Ljubisa Broćić (1953)
Bosko Ralić (1953-54)
Milovan Ćirić (1954-57)
Misa Pavić (1957-64)
Ivan Toplak (1964-66)
Miljan Miljanić (1966-74)
Miljenko Mihić (1974-75)
Milovan Ćirić (1975-76)
Gojko Zec (1976-78)
Branko Stanković (1978-81)
Stevan Ostojić (1981-83)
Gojko Zec (1983-86)
Velibor Vasović (1986-88)
Branko Stanković (1988-89)
Dragoslav Sekularac (1989-90)
Ljupko Petrović (1990-91)
Vladica Popović (1991-92)
Milan Živadinović (1992-94)
Ljupko Petrović (1994-96)
Vladimir "Pižon" Petrović (1 Temmuz 1996-3 Ağustos 1997)
Vojin Lazarević (1997)
Milorad Kosanović (1997-99)
Vojin Lazarević (1998-99)
Miloljub Ostojić (1999)
Zvonko Radić (geçici) (1999)
Slavoljub Muslin (20 Eylül 1999-30 Eylül 2001)
Zoran Filipović (2001-03)
Slavoljub Muslin (1 Haziran 2003-25 Mayıs 2004)
Ljupko Petrović (20 Eylül 2004)
Milovan Rajevac (geçici) (2004)
Ratko Dostanić (25 Eylül 2004-30 Haziran 2005)
Walter Zenga (22 Temmuz 2005-12 Haziran 2006)
Dusan Bajević (1 Temmuz 2006-10 Mart 2007)
Bosko Đurovski (10 Mart 2007-9 Ağustos 2007)
Milorad Kosanović (Ağustos 2007-9 Kasım 2007)
Aleksandar Janković (Kasım 2007-11 Haziran 2008)
Zdeněk Zeman (1 Temmuz 2008-7 Eylül 2008)
Čedomir Janevski (10 Eylül 2008-8 Mayıs 2009)
Sinisa Gogić (geçici) (8 Mayıs 2009-30 Haziran 2009)
Vladimir "Pižon" Petrović (1 Haziran 2009-21 Mart 2010)
Ratko Dostanić (21 Mart 2010-6 Ağustos 2010)
Aleksandar Kristić (7 Ağustos 2010-7 Aralık 2010)
Robert Prosinečki (9 Aralık 2010-20 Ağustos 2012)
Aleksandar Janković (21 Ağustos 2012-18 Mart 2013)
Ricardo Sá Pinto (19 Mart 2013-19 Haziran 2013)
Slavisa Stojanović (25 Haziran 2013-günümüz)
Kulüp başkanları
Mita Miljković (1948-1951)
Isa Jovanović (1951-1952)
Sava Radojčić (1952-1954)
Dragoslav Marković (1954-1955)
Milić Bugarčić (1955-1956)
Dragoje Đurić (1956)
Dusan Blagojević (1956-1960)
Milić Bugarčić (1960-1963)
Radovan Pantović (1963-1965)
Dusan Blagojević (1965-1968)
Nikola Bugarčić (1968-1977)
Radovan Pantović (1977-1981)
Brana Dimitrijević (1981-1982)
Vlastimir Purić (1982)
Miladin Sakić (1982-87)
Svetozar Mijailović (1987-1993)
Dragan Džajić (1998-2004)
Ortak yönetim: Misa Marinković ve Ivan Grujin (2004-2005)
Dragan Stojković (2005-2007)
Toplica Spasojević (2007-2008)
Dobrivoje Tanasijević (2008-2009)
Vladan Lukić (2009-2012)
Dragan Džajić (2012-günümüz)
Forma ve şort sponsorları
Başarılar
Ulusal
Prva Liga (Yugoslavya)
Şampiyon (20): 1946, 1951, 1953, 1956, 1957, 1959, 1960, 1964, 1968, 1969, 1970, 1973, 1977, 1980, 1981, 1984, 1988, 1990, 1991, 1992
İkinci (9): 1949, 1950, 1952, 1961, 1972, 1978, 1982, 1986, 1989,
Üçüncü (7): 1947, 1954, 1965, 1974, 1975, 1979, 1987
Superliga / Sırbistan Karadağ Süper Ligi
Şampiyon (5): 1995, 2000, 2001, 2004, 2006
İkinci (8): 1993, 1994, 1996, 1997, 1998, 2002, 2003, 2005
Üçüncü (1): 1999
Superliga
Şampiyon (9): 2007, 2014, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023
İkinci (7): 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2017
Üçüncü (1): 2009
Kup Marsala Tita
Şampiyon (19): 1948, 1949, 1950, 1958, 1959, 1964, 1968, 1970, 1971, 1982, 1985, 1990, 1993, 1995, 1996, 1997, 1999, 2000, 2002
İkinci (8): 1952, 1954, 1973, 1980, 1984, 1988, 1991, 1992
Sırbistan ve Karadağ Kupası
Şampiyon (9): 1993, 1995, 1996, 1997, 1999, 2000, 2002, 2004, 2006
İkinci (3): 2001, 2003, 2005
Kup Srbije
Şampiyon (6): 2007, 2010, 2012, 2021, 2022, 2023
Uluslararası
Kızılyıldız, Eski Yugoslavya ve Sırbistan'ın Avrupa kupalarındaki en başarılı kulübüdür. UEFA Şampiyonlar Ligi ve Kıtalararası Kupa'yı Doğu Avrupa'dan kazanan tek kulüptür.
UEFA Şampiyonlar Ligi
Şampiyon (1): 1991
Yarı finalist (3): 1957, 1971, 1992
Çeyrek finalist (5): 1958, 1974, 1981, 1982, 1987
UEFA Kupa Galipleri Kupası
Yarı finalist (1): 1975
Çeyrek finalist (2): 1972, 1986
Fuar Şehirleri Kupası / UEFA Kupası / UEFA Avrupa Ligi
İkinci (1): 1979
Yarı finalist (1): 1962
Çeyrek finalist (1): 1963
UEFA Süper Kupası
İkinci (1): 1991
Mitropa Kupası
Şampiyon (2): 1958, 1968
Yarı finalist (1): 1957
Kıtalararası Kupa
Şampiyon (1): 1991