Zeki Kocamemi

Ahmet Zeki Kocamemi (1900, Fatih, İstanbul - 3 Mayıs 1959), Türk ressam.
İlköğrenimini Hadika-i Meşferet Mektebinde tamamladı. Ortaöğreniminin ardından 1916 yılında Sanayi-i Nefise Mektebine kaydoldu. Önce Hikmet Onat daha sonra İbrahim Çallının öğrencisi oldu. 1918de askere gitmek zorunda kalınca öğrenimine bir süre ara verdi. 1919da okula geri döndü ve 1922 yılında mezun oldu. Akademide öğrenci olduğu sırada 2. Galatasaray Sergisine katılarak; hocalarıyla birlikte eserlerini sergileme olanağı buldu. Yeni Resim Cemiyetinin kurucuları arasında yer alarak; ileride kurulacak olan Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliğinin de ilk temellerini attı. Ancak, Cumhuriyet ruhunun heyecanını yansıtan ve sanat ortamına farklı bir soluk kazandırmayı amaçlayan bu girişim tek bir sergiyle sınırlı kaldı. Topluluk üyelerinin her birinin burslu olarak yurt dışına gitmesiyle son buldu.
1922 yılı Aralık ayında, Türk Ocağının sanatçıya vermiş olduğu bursla Münihe gitti. Ondan birkaç ay önce Münihe giden Ali Avni Çelebi, Ratip Aşir Acudoğlu ve Kenan Yontunçun yaptığı gibi, ilk olarak Heinemannın özel atölyesinde resim dersleri almaya başladı, yaklaşık bir yıl sonra Münih Güzel Sanatlar Akademisinin sınavlarına katılıp, başarısız olunca bu kez Hans Hofmannın özel atölyesinde resim dersleri almaya başladı. Sanat eğitimine Münihte başlayan Hans Hofmann, modern akımların çeşitlenip biçimlendiği 20. yüzyılın ilk yıllarında Parise yerleşti. Henri Matisse ve Robert Delaunayin sanatlarından etkilenen ressam kübist ve dışavurumcu anlayışta eserler üretti. Sanatçının Hofmann atölyesinde gerçekleştirdiği Saksılı Tabure, Poz Veren Çıplak ve Otakçılar adlı çalışmalarından başka, bugün Mimar Sinan Üniversitesi, İstanbul Devlet Resim Heykel Müzesi koleksiyonlarında bulunan 1926 tarihli Gazete Okuyan Çıplak adlı deseni de büyük olasılıkla bu dönem çalışmalarının bir örneğidir. Kübist ve heykelsi anlayışıyla bu desen, Kocameminin nü konusuna ilgisinin de ilk örnekleri arasında yer almaktadır.
1928 yılında Trabzon Lisesinde resim öğretmenliğine atanan Zeki Kocamemi, yaklaşık bir yıl bu görevde kaldı. Onun lise öğretmenliği döneminde öğrencisi olma şansını yakalayan Bedri Rahmi Eyüpoğlu, hocasıyla ilgili anılarını şöyle ifade etmektedir: Hiç unutmam Kocamemi ilk derse bir Cezanne kitabı ile girdi. Bize birkaç reprodüksyon göstererek: Bakın çocuklar nasıl dönüyor. dedi. Bize ünlü Fransız ressamının anlayışını (çepeçevre dönüyor) diyerek anlatmak istiyordu. Bununla ne demek istediğini daha sonra, lise son sınıf öğrencilerinin oynadıkları Eşber Piyesi için yaptığı dekorları görünce anladık. Tiyatro dekorlarının bel kemiğini kuran kale, burçlar, ağaçlar fırıl fırıl dönüyorlardı. Kocameminin fırçasından çıkan bütün nesnelerin önü, yanları, üstü arkası vardı. Tümü de boşlukta tüm ağırlıklarıyla yer alıyorlardı. Resimde dört başı mamur heykel anlayışına bundan daha güzel örnek olamazdı.
Sanatçı, Yurt Gezileri kapsamında 1938 yılında Rizeye gitti ve daha sonra, yurt gezileri neticesinde toplanan eserlerin Anadoluda dolaştırılması nedeniyle 1944 yılında Konya'yı ziyaret etti. Bu dönemde yaptığı Rizede Çay Ziraati adlı resmi, teknik olarak daha çok Cezanneın peyzajlarını anımsatmaktadır.
Zeki Kocamemi, Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği ile katıldığı I. Devlet Resim ve Heykel Sergisinde ise Atatürkün Cenaze Töreni ya da (Atatürkün Naşının Gülhane Parkından Sarayburnuna Götürülüşü) adlı resmiyle birincilik ödülü aldı. Bu resim, Mekkare Erleri ile karşılaştırıldığında daha klasik bir etki bırakmaktadır. Arka planda manzara ile perspektifin verilişi ve mekanın kurgulanışı 15. yüzyıl Rönesans sanatçılarının resimlerini anımsatmaktadır.
Müstakiller ile birlikte pek çok sergiye katılan sanatçı, 1947 yılında D Grubuna katıldı. 1951den 1959a dek resim yapmaya ara veren sanatçı, ölümünden bir süre önce yeniden resme başladı ancak, 3 Mayıs 1959 yılında ani bir rahatsızlık sonucu öldü.