İlyas Salman

İlyas Salman (1950, Malatya), Türk sinema, tiyatro, dizi oyuncusu ve yönetmen.
Hayatı
Malatya ili Arguvan ilçesi Asar köyündendir ve orada dünyaya gelmiştir. Nüfus cüzdanında doğum tarihi 14 Ocak 1954 olarak yazmaktadır ama 3-4 yıl önce doğmuştur. Arguvan ilçesi Asar mahallesi nüfusuna kayıtlıdır. Uzun yıllardır oynadığı Kürt tiplemeleri nedeniyle Kürt olarak kabul edilmiş ve bunu açıkça yazanlar da olmuştur. Ancak 2007 yılında kendi yazısında ve kitabında Alevi Türkmen bir aileden gelen bir ateist olduğunu belirtti.
Malatya Turan Emeksiz Lisesi'nden mezun oldu. Ankara Devlet Konservatuvarı'nı son sınıfta bıraktı. Oyunculuğa İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatrosu'nda başladı. Uzun yıllar sinema oyunculuğunda, köylü tiplemeleri ile tanındı. Sinema oyunculuğunun yanı sıra yönetmenliğini yaptığı iki sinema filmi bulunmaktadır. Ayrıca çeşitli tarzda şiirleri ve türkü albümleri bulunmaktadır. Ankara Birlik Tiyatrosu'nda 1997'den 2000 yılına kadar sahneye çıkmıştır. Son olarak Hasretim Sansürlüdür isimli bir şiir kitabı ve Türksolu dergisindeki makalelerinden oluşan Kırmızı Beyaz isimli bir kitabı çıkmıştır.
Kendisi sol görüşlüdür. Türkiye Komünist Partisi üyesidir. Türkiye Komünist Partisi'nin Kartal'da yaptığı 1 Mayıs mitingine katılmıştır. Türksolu dergisinde yazılar yazmıştır. 2023 Cumhurbaşkanlığı ve Parlamento seçimleri için kurulan Sosyalist Güç Birliği'nin kuruluşunda yapılan ortak açıklamaya aralarında kamuoyunun yakından tanıdığı akademisyen, sanatçı, gazeteci, hukukçu, siyasetçi gibi isimlerin bulunduğu 226 isimle birlikte imzasının yer aldığı metne imzasını atmıştır.
Gülser Salman ile evlidir ve Devrim adında bir kızı, Temmuz Ali adında bir oğlu vardır.
31 Mart 2023 tarihinde "Söz veriyorum: Sarayın dalkavuğu değil, halkın soytarısı olacağım" diyerek Türkiye Komünist Partisi'nden İstanbul milletvekili adayı olduğunu açıklamıştır.
Çalışmaları
Son Çalışması: Karanfil Kokuyor Cıgaram
1 Ekim 2009 tarihinden itibaren Bakırköy Sanat Merkezi'nde Ahmed Arif'in "Hasretinden Prangalar Eskittim" kitabından şiirler okuyacağı "Karanfil Kokuyor Cıgaram" isminde bir gösteri sahnelemeye başlamak istemişti. Gösterinin görsel yönetmeni oğlu Temmuz Salman'dı. Kızı Devrim Salman ise gösteride solistlik yapacaktı. Ancak İlyas Salman'ın bazı geçici sağlık sorunları sebebiyle bu çalışma bahsi geçen sanat merkezinde sunulamayıp bir süre ertelenmiştir.
Oyuncu olarak
1977: Baskın
1977: Çöpçüler Kralı
1978: Hababam Sınıfı Dokuz Doğuruyor
1978: Kibar Feyzo
1978: Sultan
1979: Erkek Güzeli Sefil Bilo
1980: Banker Bilo
1980: Beş Parasız Adam
1980: İbişo
1980: Talihli Amele
1981: Hababam Sınıfı Güle Güle
1982: Çiçek Abbas
1982: Dolap Beygiri
1982: Çirkinler de Sever
1983: Şekerpare
1983: Aptal Kahraman
1983: Şaşkın Ördek
1984: Kızlar Sınıfı
1985: Ekmek Elden Su Gölden (video filmi)
1985: Ya Ya Ya Şa Şa Şa
1985: Köfteci Holding (video filmi)
1985: Para Babası (video filmi)
1985: Uyanıklar Dünyası
1985: Deliye Hergün Bayram
1985: Sarı Öküz Parası
1986: Paketteki Adam (video filmi)
1986: Sen de mi Şakir (video filmi)
1986: Fakir Milyoner (video filmi)
1986: Ava Giden Avlanır
1986: Sahtekar (video filmi)
1986: Arap Bilo (video filmi)
1986: Anahtarı Bendedir (video filmi)
1986: Sen Neymişsin Be Abi (video filmi)
1986: Karaman'ın Koyunu
1986: Ben Milyoner Değilim
1986: Türkücüler Kralı / Dündar İle Canan (video filmi)
1987: Gönlü Bol (video filmi)
1987: Banko Altılı Ganyan / Gönüllü Kahraman (video filmi)
1987: Aşk Peşinde
1987: Şam Fıstık
1988: Keklik Ali
1988: Aptal Aşık
1989: Afacan
1989: Kınalı Hanzo
1990: Aile Bağları (Yaşanan Dünya, Deli Fişek - video filmi)
1990: Zavallı
1992: Fikrimin İnce Gülü - Sarı Mercedes
1994: Talihsiz Bilo
1994: Kızlar Sınıfı (tv dizisi)
1995: Avantacılar (Tek Ayaklı Kuşlar)
1995: Naylon Karı
1995: Antika Kabadayı
1995: Karımı Aldatamam
1995: Rambo Ramiz
1996: Yoksa Yaşlandım mı?
1996: Sarhoş
1997: Tatil Belası
1997: Yasemince (tv dizisi)
1997: Taksim - Sarıyer (tv dizisi)
1998: Gülerken Ağladık (tv dizisi)
2003: Sen Hiç Güneşte Üşüdün mü?
2003: Güneş de Karanlığa Düşer
2006: Adressiz Sorgular
2006: Sis ve Gece
2008: Şeytanın Pabucu
2008: Ölüm Çiçekleri-Saraybosna (tv dizisi)
2008: Sevgilim Babam
2009: Çıngıraklı Top
2010-11: Akasya Durağı (tv dizisi)
2012: Lal Gece
2012: Seni Seviyorum Tülsü (kısa film)
2014: Mısır Adası
2014: Gece
2015: Ve Panayır Köyden Gider
2017: Dört Zait (kısa film)
2022: Duran (dizi)
2022: Elif Ana
Oynadığı Klipler
2015: Arpak Kardeşler
2015: Tolga Sağ - Dilo
Senarist olarak
1990: Aile Bağları
1990: Yaşanan Dünya
1990: Zavallı
Eser
1990: Zavallı
Yönetmen olarak
1990: Aile Bağları
1990: Yaşanan Dünya
1990: Zavallı
Tiyatrocu olarak
Yedi Kocalı Hürmüz (1980)
Neşe-i Muhabbet (1982)
Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra (1985-86)
Gurbet Kuşları
Canavar Cafer (2000)
Müzik-Şiir albümleri
Aramayın Beni Başka Yerde
Dağların Ardı Nazlıdır
Doğdukları Yerde Doymayanlar
İnadına Türküler
Söze Güneş Doğdu
Türkülerimiz Var Söylenecek
Yaram Sızlar
Kitapları
2006: Hasretim Sansürlüdür
2018: Faşo Ağalara Karşı Birleşelim!
Yazıları
2007: Kırmızı Beyaz/Türksolu
2009: Hem Sosyalistim Hem de Kemalist
Ödülleri
1977: Avni Dilligil Tiyatro Yarışmaları - En İyi Tiyatro Oyuncusu
1993: 5. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Erkek Oyuncu - Fikrimin İnce Gülü - Sarı Mercedes
2007: 18. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu - Sis ve Gece
2012: 19. Altın Koza Film Festivali - En İyi Erkek Oyuncu Ödülü - Lal Gece
2012: 49. Altın Portakal Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü