turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
559

Olaylar
Yere göre
Bizans İmparatorluğu
Kış Zabergan komutasındaki Kutrigurlar ve Hunlar, donmuş Tuna Nehri'ni geçerek Balkanlar'ı işgal eder. Trakya ve Makedonya'ya baskın düzenlerler, ancak Belisarius komutasındaki bir Bizans kuvveti tarafından Konstantinopolis yakınlarında geri püskürtülürler.
Melantias Muharebesi : Konstantinopolis surlarının dışında, Belisarius kıdemli süvarileri (bucellarii) ile birleşik "barbarları" ve alelacele toplanan birkaç bin askeri yener.
Britanya
Glappa, Bernicia'nın (Kuzey Doğu İngiltere) kralı olarak babası Ida'nın yerine geçer. Onun yönetimi sırasında Angliyen yerleşimciler, şu anda güneydoğu İskoçya olan topraklarını genişletti
Asya
İlk başarılı insan uçuşu: Yuan Huangtou'yu taşıyan bir uçurtma Çin'in Ye kentine yakın bir yere indi. İmparator Wen Xuan Di uçuşa sponsor olur; Yuan esir alınır; diğer hapsedilmiş uçurtma uçurucuları da uçar, ancak bunlar ölür ve Yuan hayatta kalır. Yuan daha sonra idam edilir.
37 yaşındaki Wen Di, Chen Hanedanlığının imparatoru olarak amcası Chen Wu Di'nin yerine geçer. Hükümdarlığı sırasında asi savaş ağalarına karşı devleti pekiştirir.
Gaya konfederasyonunun bir üyesi olan şehir devleti Ara Gaya, Kore yarımadasında Silla'ya teslim olur.
Pyeongwon, Goguryeo'nun Kore krallığının hükümdarı olur.
Doğumlar
Reccared I, Vizigotların kralı (ö. 601)
Wu Shihuo, Wu Zetian'ın babası (ö. 635)
Xuan Di, Kuzey Zhou imparatoru (ö. 580)
Ölümler
Chen Hanedanı imparatoru Chen Wu Di (d. 503)
Bernicia kralı Ida (yaklaşık tarih)
Noblac'lı Leonard, Frenk başrahip ve aziz
Wen Xuan Di, Kuzey Qi imparatoru (d. 529)
562

Olaylar
Avar Kağanlığı, I. Bayan tarafından kuruldu (dağılışı 823)
İmparator I. Justinianus, Sasani İmparatorluğu ile 50 Yıllık Barış Antlaşması imzaladı. Status quo ante durumuna dönüldü. Lazika (modern Gürcistan) Bizans'a bırakıldı.
Doğumlar
Ölümler
565

Olaylar
Azize Katerina Manastırı'nın inşası tamamlandı.
Doğumlar
Ebu Süfyan, Mekke'nin fethi sırasında Müslüman olmuş olan sahabi (ö. 652)
Ölümler
I. Justinianus, Bizans İmparatoru (d. 482)
Belisarius, İmparator I. Justinianus döneminde Doğu Roma İmparatorluğu başkomutanı (Magister Militum) (d. 505)
Patrisyen Petrus, Bizans İmparatorluğu'nda bürokrat, diplomat ve tarihçi (d. 500)
Prokopius, Filistin kökenli Bizanslı tarihçi (d. 500)
570

Olaylar
Habeşistan'da bulunan Aksum Krallığı'na bağlı olan Yemen valisi ve sonradan bağımsızlık ilan ederek Yemen kralı olan Ebrehe, Mekke'de bulunan Müslümanlar için önemli olan Kabe'yi yıkmak için harekete geçti.
Doğumlar
Ammar bin Yasir, sahabe (ö. 657)
Muhammed, İslam dininin peygamberi (ö. 632)
Theodelinda, Lombardların kraliçesi, Bavyeralı I. Garibald'ın kızı (ö. 628)
Ölümler
575

575 (DLXXV) Jülyen takviminde salı günü başlayan bir yıldır.
Olaylar
II. Childebert Avustralya kralı oldu.
Liuvigild komutasındaki Vizigotlar İspanya'nın kuzeyindeki Suevi Krallığı'nı işgal etti.
Doğumlar
El-Hansa, Arap şair (ö. 645)
Herakleios, Bizans imparatoru (ö. 641)
Severus Seboht, piskopos (ö. 667)
Wen Yanbo, Tang Hanedanı şansölyesi (ö. 637)
Zeyd bin Harise, sahabe (ö. 629)
Ölümler
I. Sigebert, Avustralya kralı
Áed mac Echach, Connacht kralı
576

Olaylar
Göktürk Kağanlığı, Kerç Kuşatması'nı kazandı.
Göktürk Kağanlığı, Bizans İmparatorluğu'na karşı Kırım Seferi'ni başlattı.
Doğumlar
Ebu Eyyub el-Ensari, "Eyüp Sultan" olarak tanınan sahabe (ö. 672 / 674)
Osman bin Affan, III. Halife (ö. 656)
Ölümler
İstemi Yabgu, Batı Göktürk kağanı, Bumin Kağan'ın kardeşi
581

Olaylar
Göktürk Kağanlığı'nın Bizans İmparatorluğu'na karşı yaptığı Kırım Seferi sona erdi.
Doğu Göktürk Kağanlığı kuruldu (dağılışı 630)
Sirmium Kuşatması'nda 3 yıl direnen II. Tiberius, vatandaşlarının hayatları karşılığında şehri teslim etmeyi kabul etti.
Doğumlar
Bilal-i Habeşi, İslam'ın ilk müezzini (ö. 641)
Ömer bin Hattab, sahabe, halife (ö. 644)
Ölümler
Taspar Kağan, Göktürk kağanı, Bumin Kağan'ın oğlu, Mukan Kağan'ın kardeşi
582

Olaylar
Göktürk Devleti'nin ikiye ayrıldı.
Roma İmparatorluğu'nun elinde olan, Pannonia bölgesinde yer alan Sirmium şehrini Avarlar 582 yılında ele geçirip yıktılar.
Doğumlar
Ölümler
14 Ağustos - II. Tiberius, Bizans imparatoru (d. 520)
tarihi bilinmeyen
Agathias, Bizanslı şair ve tarihçi (d. 536)
Justinianus, Jüstinyen Hanedanı üyesi, aristokrat ve general (d. 525)
593

Olaylar
Doğumlar
İmparator Jomei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 34. imparatoru (ö. 641)
Lübabe bint Haris, sahabe (ö. 655)
Said bin Zeyd, sahabe (ö. 670 / 671)
Ölümler
Ino Anastasia, Bizans imparatoru II. Tiberius'un eşi
İmparator Sushun, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 32. imparatoru (d. 520 / 521)
594

Olaylar
Doğumlar
İmparatoriçe Kōgyoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 35. ve 37. hükümdarı (ö. 661)
Veysel Karani, Yemen'li Müslüman ve mistik (ö. 657)
Zübeyr bin Avvam, sahabe (ö. 656)
Ölümler
17 Kasım - Gregorius, Tours piskoposu olarak görev yapmış tarihçi ve hagiograf (d. 538)
tarihi bilinmeyen
Evagrius Skolastikos, Roma İmparatorluğu'nda yaşamış Suriyeli tarihçi ve yazar (d. 536)
602

Olaylar
Doğumlar
I. Muaviye, İslam Devleti'nin Ali'den sonraki halifesi ve Emevi Hanedanı'nın kurucusu (ö. 680)
Adaloald, Lombard kralı (ö. 628)
Xuan Zang, Erken Tang döneminden tanınmış bir Çinli Budist rahip, bilgin, gezgin ve çevirmen (ö. 664)
Ölümler
27 Kasım
Mauricius, Bizans imparatoru (d. 539)
Petros, Bizans İmparatoru Mauricius'un kardeşi (d. y. 545)
tarihi bilinmeyen
I. Bayan, Avar Kağanlığı'nın kurucusu ve ilk kağanı
Theodosius, Bizans İmparatoru Mauricius'un oğlu (d. 583 / 585)
614

Olaylar
Son Bizans-Sasani Savaşı sırasında Persler ve Yahudi müttefikleri üç haftalık bir kuşatmanın ardından Kudüs'ü Bizans İmparatorluğu'ndan aldı.
Doğumlar
Abdullah bin Ömer, ikinci İslam Halifesi Ömer'in oğlu, sahabe (ö. 693)
Aişe, İslam peygamberi Muhammed'in eşi, halife Ebu Bekir'in kızı (ö. 678)
Ölümler
615

Olaylar
11 Eylül - Şipi Kağan'ın ordusu Sui imparatoru Yang'ı Yanmen'de kuşattı..
Şahin komutasında Sasani ordusu, Küçük Asya'yı istila etti ve Konstantinopolis'te Boğazın karşısında Kalkedon'a ulaştı.
Müslümanlar Habeşistan'a Hicret etti.
Doğumlar
Ölümler
IV. Bonifacius, papa (d. 550)
Sümeyye bint Hubbat, İslam'da ilk şehit olarak kabul edilen kadın sahabe
616

Olaylar
Doğumlar
28 Eylül - Cavanşir, Kafkas Albanyası hükümdarı (ö. 681)
Ölümler
24 Şubat - Ethelbert, Kent ve Bretwalda kralı
tarihi bilinmeyen
Agilulf, Lombards kralı (yaklaşık tarih)
Æthelfrith, Bernicia kralı
Saebert, Essex kralı (yaklaşık tarih)
St. John the Merciful (yaklaşık tarih)
Civan Gasparyan

Civan Gasparyan (Ermenice: Ջիվան Գասպարյան, 12 Ekim 1928, Solak - 6 Temmuz 2021, Los Angeles), Ermeni duduk virtüözü.
Küçük yaşta evin geçimine katkıda bulunmak için çalışmalara başladı, fakat aklı hep duduktaydı. Gasparyan ilk yıllarını şöyle anlatır: "Sessiz filmler yerel müzik eşliğinde gösterilirdi. Duduğu ilk kez sinemada dinledim. Bir yandan da ailemin geçimine yardımcı olmak zorundaydım. Topladığım şişeleri satarak ilk duduğumu aldım. Altı yaşındaydım, çalmayı kendim öğrendim. Çocuk grubundan sonra Gomidas Konservatuvarına girdim. Master ve pedagoji eğitiminden sonra konservatuvarda eğitim görevlisi oldum."
Civan Gasparyan 1946'dan 1982'ye kadar Tatul Altunyan Halk Müziği ve Oyunları Topluluğunda solist olarak yer aldı. Yapımcı-müzisyen Brian Eno 1989'da Moskova'da Melodia plak şirketinin stüdyolarında Sovyet halklarının müziklerini incelerken; Civan Gasparyan'ın müziği ile karşılaştı. Çok etkilenen Eno, Gasparyan'ı Londra'ya davet etti. Gasparyan'ın yurt dışında yayımlanan ilk albümü "I will not be sad in this world" bu dönemde kaydedildi. Gasparyan bu albümden sonra dünyanın en ünlü senfonik orkestralarıyla ve Peter Gabriel, Lionel Richie, Michael Brook, Erkan Oğur gibi tanınmış müzisyenlerle çalıştı. Avrupa ve Amerika'da pek çok albümü yayımlandı. Ronin, Gladyatör gibi pek çok filmde müzikleriyle yer aldı.
Civan Gasparyan 6 Temmuz 2021'de ABD'nin Los Angeles şehrinde 92 yaşında öldü. 24 Temmuz 2021'de Ermenistan'ın başkenti Erivan'daki Aram Haçaturyan konser salonunda düzenlenen törenin ardından Komitas Pantheon Mezarlığı'na defnedildi.
619

Olaylar
Avarlar, İstanbul'u ilk kez kuşattı.
İkinci Göktürk - Sasani savaşı, Sasaniler büyük zaferle savaşı bitirdiler.
Doğumlar
Abdullah bin Abbas, tefsir ve fıkıh alanlarında otorite kabul edilen sahabe (ö. 687)
Ölümler
Ebu Talib bin Abdülmuttalib, İslam peygamberi Muhammed'in amcası (d. 549)
Hatice bint Hüveylid, İslam peygamberi Muhammed bin Abdullah'ın ilk eşi (d. 555)
Şipi Kağan, Doğu Göktürk Kağanlığı hükümdarı
621

Olaylar
İslam inancına göre İsra ve Miraç hadisesi gerçekleşti.
Birinci Akabe Biatı; Arabistan'da destek arayan Muhammed'e Yesrib şehrinden gelen 6 kişilik bir grup müslüman olarak biat etti. Bu ileride gerçekleşecek hicretin başlangıcıdır.
İl Kağan tarafından Tang Hanedanı'na karşı sefer yapıldı. Sefer, Göktürk zaferiyle sonuçlandı.
Doğumlar
III. Erdeşir, Sasani İmparatorluğu çocuk hükümdarı (ö. 630)
Ukbe bin Nafi, Arap komutan ve Emevi valisi (ö. 682)
Ölümler
Çula Kağan, Doğu Göktürk Kağanlığı hükümdarı
622

Olaylar
16 Temmuz - Müslümanların, Mekke'den Medine'ye göçü (Hicret) başladı.
Doğumlar
Mizizios, Sicilya'da imparatorluk ilan etmiş bir gaspçı Bizans İmparatoru (ö. 669)
Muhtar es-Sekafi, Muhtariyye hizibinin kurucusu (ö. 687)
Ölümler
8 Nisan - Prens Shōtoku, Japonya İmparatorluk Ailesi üyesi ve devlet adamı (d. 574)
tarihi bilinmeyen
Velid bin Mugīre, İslam dininin ilk yıllarında ve Mekke döneminde adı geçen pagan (d. 530)
624

Olaylar
13 Mart - Bedir Muharebesi gerçekleşti.
25 Mart - Herakleios, Pers topraklarına saldırmak üzere Konstantinopolis'ten ayrıldı.
Doğumlar
17 Şubat - Wu Zetian, Çin imparatoriçesi (ö. 705)
4 Mart - Hasan bin Ali, İslam peygamberi Muhammed'in torunu, halife (ö. 669)
tarihi bilinmeyen
Abdullah bin Zübeyr, Ayşe bint Ebu Bekir'in yeğeni (ö. 692)
Ölümler
17 Mart - Amr bin Hişam, ya da Ebu Cehil, Mekke'nin eski liderlerinden biri (d. 556)
tarihi bilinmeyen
Ebu Afek, Yahudi şair
Ebu Leheb, İslam dininin peygamberi Muhammed'in amcası (d. 563)
Ukbe bin Ebi Muayt, İslam karşıtı Kureyşli Arap
Utbe bin Rebia, Kureyş'in ileri gelenlerinden bir pagan
Ümeyye bin Halef, İslam dininin peygamberi Muhammed'e karşı çıkan Mekke'nin eski liderlerinden birisi
625

Olaylar
23 Mart - Uhud Muharebesi gerçekleşti.
Nisan - Sarus Muharebesi gerçekleşti.
Hsin-cheng Muharebesi gerçekleşti.
Doğumlar
Ölümler
Hamza bin Abdülmuttalib, İslam peygamberi Muhammed'in amcası, ilk Müslümanlardan (d. 568)
Mus'ab bin Umeyr, sahabe (d. 585)
Şemmas bin Osman, sahabe (d. 591)
626

Olaylar
25 Eylül - Vey Nehri üzerindeki Pien Köprüsü'nde Li Shimin ile İllig Kağan arasında ittifak gerçekleştirildi..
Avrupalı Avarlar, Slavlar ve Sasaniler tarafından yapılan Konstantinopolis Kuşatması, Bizans İmparatorluğu'nun kesin zaferiyle son buldu.
Doğumlar
10 Ocak - Hüseyin bin Ali, İslam peygamberi Muhammedin torunu (ö. 680)
tarihi bilinmeyen
Heraklonas, Bizans İmparatoru (ö. 641)
İmparator Tenji, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 38. imparatoru (ö. 672)
Ölümler
4 Eylül - İmparator Gaozu, Çin'in Tang Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (d. 566)
tarihi bilinmeyen
Şahin Vahmanzadegan, II. Hüsrev döneminde üst düzey bir Sasani generali
627

Olaylar
31 Mart - Nisan - Müslümanlar ile Mekkeliler arasında Hendek Muharebesi yapıldı.
Üçüncü Göktürk-Sasani Savaşı
Ninova Muharebesi
Doğumlar
Ümmü Gülsüm bint Ali, Ömer bin Hattab'ın eşi, İslam peygamberi Muhammed'in torunu
Ölümler
12 Aralık - Rhahzadh, Ermeni asıllı Pers generali
tarihi bilinmeyen
Bonus, Bizans devlet adamı ve generali
628

Olaylar
Mart - Medineli Müslümanlarla Mekkeli paganlar arasında Hudeybiye Antlaşması ile barış sağlandı. Bu antlaşma ile Mekkeliler İslam Devleti'ni tanıdı.
İlkbahar - Bizans-Sasani Savaşı : İmparator Herakleios, Kral II. Hüsrev'e barış için bir teklif sunar, Pers şahı bunu reddeder. Savaştan bıkmış Persler, Tizpon'da Hüsrev rejimine karşı ayaklanır ve 25 Şubat'ta oğlu II. Kubad'ı tahta geçirir. Babasını öldürür ve Herakleios ile müzakerelere başlar.
Batı Göktürk Kağanlığı ikiye bölündü.
Üçüncü Göktürk-Sasani Savaşı: Batı Göktürk Kağanlığı, liderleri Tong Yabgu Kağan komutasında, Tiflis'i aldılar. Pers savunucuları idam edildi veya sakat bırakıldı; Tong Yabgu Kağan, derebeyliği altındaki çeşitli kabileleri yönetmek için valiler (tudunlar) atar.
Doğumlar
21 Temmuz - İmparator Gaozong, Çin'in Tang Hanedanı'nın üçüncü imparatoru (ö. 683)
Ölümler
15 Nisan - İmparatoriçe Suiko, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 33. hükümdarı (d. 554)
tarihi bilinmeyen
Adaloald, Lombard kralı (d. 602)
II. Hüsrev, Sasani İmparatorluğu hükümdarı
II. Kubad, Sasani İmparatorluğu hükümdarı (d. 590)
Theodelinda, Lombardların kraliçesi, Bavyeralı I. Garibald'ın kızı (d. 570)
Tong Yabgu Kağan, Batı Göktürk Kağanı
629

Olaylar
27 Nisan - Şehrbaraz, Sasani İmparatorluğu tahtını III. Erdeşir'den aldı, ancak kırk gün sonra soylular tarafından Purandoht lehine tahttan indirildi.
Eylül - Mute Muharebesi gerçekleşti.
Eylül - Kudüs, Pers İmparatorluğu'nun 15 yıllık işgalinden sonra Bizanslılar tarafından yeniden fethedildi.
14 Eylül - İmparator Herakleios zaferle Konstantinopolis'e girdi. Gerçek Haç eşliğinde bir geçit töreninde vatandaşlar ve oğlu III. Konstantinos tarafından karşılandı.
İmparator Herakleios kendisini Yunanca "egemen" anlamına gelen 'Basileus' olarak adlandırır ve Pers'e karşı kazandığı zaferden sonra eski "Kralların kralı" ünvanını alır.
Hayber Muharebesi gerçekleşti.
Doğumlar
Ölümler
Abdullah bin Revaha, sahabe
Zeyd bin Harise, sahabe
Zeyneb bint Muhammed, İslam peygamberi Muhammed ile Hatice'nin en büyük kızı (d. 599)
630

Olaylar
11 Ocak - Mekke'nin Fethi gerçekleşti.
21 Mart - İmparator Herakleios, en kutsal Hıristiyan emanetlerinden biri olan Gerçek Haç'ı Kudüs'e iade etti. Hristiyanlar tarafından reddedilen Monotelitizm'i tanıtmaya çalışıyor.
Herakleios, tüm Yahudilerin Hıristiyan olması gerektiğine dair bir kararname çıkarır; bunu Kudüs çevresinde ve Celile'de bir Yahudi katliamı izler, hayatta kalanlardan bazıları Dera bölgesine kaçar.
27 Mart - Yin Dağları'nda meydana gelen Yinshan Muharebesi'nde (陰山之戰 / 阴山之战) Li Ching komutasındaki Tang ordusu İllig Kağan komutasındaki Doğu Göktürk Kağanlığı'nı yendi..
Ekim - Tebük Seferi gerçekleşti.
Huneyn Muharebesi gerçekleşti.
Taif Seferi gerçekleşti.
Doğu Göktürk Kağanlığı dağıldı (kuruluşu 581)
Doğumlar
7 Kasım - II. Konstans, Bizans imparatoru (ö. 668)
tarihi bilinmeyen
Konon, papa (ö. 687)
Ölümler
27 Nisan - III. Erdeşir, Sasani İmparatorluğu çocuk hükümdarı (d. 621)
9 Haziran - Şehrbaraz, Sasani İmparatorluğu hükümdarı
tarihi bilinmeyen
Abdullah bin Zülbicadeyn, sahabe
I-ch'eng, İmparator Wen'in kızlarından olup Göktürkler ile barışı sağlamak için Yami Kağan ile evlendirilen Sui Hanedanı prensesi
632

Olaylar
27 Ocak - Bir Halkalı Güneş tutulması meydana geldi.
23 Şubat - Muhammed, Veda Hutbesini gerçekleştirdi.
8 Haziran - Ebu Bekir ilk halife seçildi.
16 Haziran - 8 yaşındaki III. Yezdicerd, Ahameniş İmparatorluğu'nun kralı (şahı) olarak tahta çıktı. Sasani Hanedanlığının (modern İran) son hükümdarı olur.
Büyük Bulgar Hanlığı kuruldu (dağılışı 668).
Raşidin Halifeliği kuruldu (dağılışı 661).
Doğumlar
Muhammed bin Ebu Bekir, Ebu Bekir'in oğlu, Mısır valisi (ö. 658)
Ölümler
3 Haziran - Esved el-Ansi, kahin, İslam'a göre sahte peygamber
8 Haziran - Muhammed, İslam dininin peygamberi (d. y. 570)
5 Ağustos - Fatıma bint Muhammed, İslam peygamberi Muhammed'in kızı, Ali bin Ebu Talib'in eşi
tarihi bilinmeyen
VI. Hürmüz, Sasani hükümdarı
Muhsin bin Ali, Ali bin Ebu Talib ile Fatıma Zehra'nın oğlu
Müseylime, 7. yüzyılda Arabistan'da peygamberliğini ilan etmiş din kurucusu, İslam'a göre sahte peygamber
633

Olaylar
18 Mart - Arap Yarımadası, Ebu Bekir'in merkezi otoritesi altında birleştirildi. Bu olay, İran'ın fethi ve Sasani Hanedanlığının düşüşüne zemin hazırladı.
Nisan - Zincirler Muharebesi gerçekleşti.
Mayıs - Hire Muharebesi gerçekleşti.
Ridde Savaşları: Raşidin Halifeliğiğinin halifesi Ebu Bekir, Necran (Yemen) bölgesinde yaşayan Arap Kinde kabilesine karşı askeri bir sefer başlatır.
Hristiyan misyonerler Çin'e yerleşmeye başladı. Doğu Süryani Kilisesi'nin piskoposu Alopen, Tang Hanedanlığı'na Nasturi Hristiyanlığı vaaz ediyor.
Doğumlar
Ölümler
Ebu Dücane, sahabe
Ebu Huzeyfe, sahabe
634

Olaylar
Ocak - Firaz Muharebesi: Halid ibn el-Velid komutasındaki Rashidun Arapları (15.000 erkek), Mezopotamya'da (Irak) Bizans İmparatorluğu, Pers İmparatorluğu ve Arap Hristiyanların (Halid'in ordusundan en az 10 kat daha büyük) birleşik güçlerini yendi.
Şubat - Dathin Muharebesi: Yezid bin Ebu Süfyan komutasındaki Rashidun güçleri, Gazze çevresinde Hristiyan Arapları yener. Müslümanların zaferi, Bizans İmparatorluğu içinde zulüm gören bir azınlık olan yerel Yahudiler tarafından kutlanır.
Haziran - Karyeteyn Muharebesi gerçekleşti.
30 Temmuz - Ecnadeyn Muharebesi: Theodore komutasındaki Bizans kuvvetleri (Müslüman kaynaklara göre 90.000 asker), Beit Shemesh (günümüz İsrail) yakınlarında Raşidun Halifeliği tarafından yenildi. Emesa'da bulunan İmparator Herakleios savaşın sonucunu duyunca Antakya'ya kaçtı.
Köprü Muharebesi: Bahman Jadhuyih komutasındaki Pers kuvvetleri (10.000 asker) Müslüman Arapları Fırat nehrinde (Kufe yakınlarında) yendi. Fillerin görüntüsü Müslümanları paniğe kaptırdı ve birçoğu öldürüldü. Bahman, kaçan Arap ordusunu takip etmez.
Doğumlar
I. Germanos, Rum Ortodoks patriği (ö. 732)
II. Clovis, Neustrasya ve Burgonya Kralı (ö. 657)
Ölümler
23 Ağustos - Ebu Bekir, İslam peygamberi Muhammed'in sahabesi ve Dört Halife'nin ilki (d. 573)
tarihi bilinmeyen
Fadl bin Abbas, sahabe
İl Kağan, Doğu Göktürk Kağanlığının son hükümdarı
635

Olay
Ocak - Fahl Muharebesi: Halid bin Velid komutasındaki Raşidun ordusu (30.000 asker), Ürdün Vadisi'ndeki (Ürdün) Pella'da Theodore Trithyrius liderliğindeki Bizans kuvvetlerini yendi.
İmparator Herakleios, Balkan Yarımadası'ndaki Avarların gücünü kırmak için Büyük Bulgaristan'ın hükümdarı (kağan) Kubrat ile ittifak yapar.
Doğumlar
Papa II. Benedictus, papa (ö. 685)
Ölümler
Hind bint Utbe, sahabe
637

Olaylar
Nisan - Kudüs'ün Fethi gerçekleşti.
Temmuz-Ekim - Halep Kuşatması gerçekleşti.
Ekim - Demirköprü Savaşı gerçekleşti.
Kadisiye Savaşı sonrasında Tizpon, Dört büyük halife ordusu tarafından ele geçirildi.
Doğumlar
Said bin el-Müseyyeb, hadis, tefsir ve fıkıh alanında tabiin'in önde gelen müçtehidlerinden biri (ö. 715)
Ölümler
638

Olaylar
Maraş Kuşatması gerçekleşti.
İli Nehri Antlaşması yapıldı.
Amvas Veba Salgını
Doğumlar
Hui Neng, Zen Budizmin altıncı ve son piri (ö. 713)
Ölümler
12 Ekim - I. Honorius, papa
9 Aralık - I. Sergios, Rum Ortodoks patriği
tarihi bilinmeyen
Ebu Ubeyde bin Cerrah, sahabe (d. 583)
Kubrat, Büyük Bulgarya Hanı (d. 584)
639

Olaylar
19 Mayıs - Kürşad yani Chieh-she-shuai ve yandaşları Tang imparatoru Tai Tsung'un yaz sarayı Chiucheng Sarayını bastılar.
16 Temmuz - Hicretin gerçekleştiği sene 1 kabul edilerek, Hicri takvim oluşturuldu.
Doğumlar
Ölümler
19 Mayıs - Kürşad yani Chieh-she-shuai, Göktürk tigini
640

Olaylar
Kubrat Han'ın kurduğu ilk Bulgar hanlığı, Hazarlar tarafından mağlup edildi ve Bulgarlar ikiye ayrıldı.
Doğumlar
Musa bin Nusayr, Emevi Halifesi (ö. 716)
Ölümler
Muaz bin Cebel, sahabe, fıkıh bilgini, vahiy katibi (d. 605)
Safiyye bint Abdülmuttalib, sahabe (d. 567)
641

Olaylar
Doğumlar
Ölümler
11 Şubat - Herakleios, Bizans imparatoru (d. 575)
24 Mayıs - III. Konstantinos, Bizans İmparatoru (d. 612)
17 Kasım - İmparator Jomei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 34. imparatoru (d. 593)
tarihi bilinmeyen
Bilal-i Habeşi, İslam'ın ilk müezzini (d. 581)
Heraklonas, Bizans İmparatoru (d. 626)
644

Olaylar
1 Kasım - 2. halife Ömer ibn Hattab, kendisinden alınan verginin azaltılmasını isteyen, ancak talebi kabul edilmeyen Ebu Lü'lüe tarafından Medine'de sabah namazında hançerle saldırıya uğradı. Saldırgan intihar ederken Ömer ibn Hattab 3 gün sonra öldü.
Doğumlar
Ölümler
3 Kasım - Ömer bin Hattab, sahabe, halife (d. 581)
tarihi bilinmeyen
Ebu Lü'lüe, Halife Ömer'i öldüren İranlı köle
645

Olaylar
Koguryo-Tang Savaşları başladı (bitişi 668).
Doğumlar
İmparatoriçe Jitō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 41. hükümdarı (ö. 703)
Mücahid bin Cebr, ünlü hadis ve tefsir bilgini (ö. 723)
Ölümler
21 Ekim - Yinçü Bilge Kağan, Orta Asya bozkırlarının kuzeyinde hüküm süren bir Sir-Tartuş kağanı
tarihi bilinmeyen
El-Hansa, Arap şair (d. 575)
646

Olaylar
Nikiu Muharebesi: Amr bin el-As komutasındaki Raşidun ordusu (15.000 asker), müstahkem Nikiou (Mısır) kasabası yakınlarında daha küçük bir Bizans kuvvetini yendi.
Doğumlar
I. Yezid, Emevilerin ikinci halifesi (ö. 683)
Abdülmelik, Emeviler'in beşinci halifesi (ö. 705)
Bilge Tonyukuk, İkinci Göktürk Kağanlığı tarkanı (ö. 726)
Ölümler
647

Olaylar
Harşa İmparatorluğu dağıldı (kuruluşu 606)
Arap-Bizans Savaşları: Abdullah ibn Sa'ad komutasındaki bir Arap ordusu (20.000 kişilik), Afrika'nın Bizans Eksarhlığı'nı işgal eder. Tripolitania'yı ve Kartaca'nın 240 km. güneyindeki Sufetula şehrini fetheder.
Doğumlar
Ata bin Ebu Rebah - İslam'ın Tabiin döneminden fıkıh, tefsir ve hadis alimi (ö. 732)
Ölümler
16 Nisan - Çelebi Kağan, Doğu Göktürk kağanı (d. 583)
tarihi bilinmeyen
Gregori, Bizans İmparatorluğu gaspçısı
648

Olaylar
Bizans İmparatoru II. Konstans, Monotelitizm doktrininin neden olduğu yoğun tartışmayı susturmak için Monotelitizm'in tartışılmasını yasaklayan bir imparatorluk fermanı çıkarır. II. Paul tarafından Konstans'ın adına dağıtılan bu ferman, Typos olarak bilinir.
Papa I. Theodore, Konstantinopolis Kralı II. Paul'ü aforoz eder.
Doğumlar
İmparator Kōbun, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 39. imparatoru (ö. 672)
Ubeydullah bin Ziyad, Emevi valisi (ö. 686)
Ölümler
649

Olaylar
Arap-Bizans Savaşları: Abdullah ibn Saad komutasındaki Arap donanması kısa bir kuşatmanın ardından Kıbrıs'ı fethetti. Araplar başkent Salamis'i ve adanın geri kalanını yağmaladı. Kıbrıslılar, İmparator II. Constans'a ödedikleri gelirin aynısını ödemeyi kabul ederler.
Doğumlar
Ölümler
14 Mayıs - I. Theodorus, papa
10 Temmuz - Li Shimin, Çin imparatoru (d. 599)
tarihi bilinmeyen
İoannis Klimakos, Hristiyan aziz, kilise babası ve keşiş (d. 579)
650

Olaylar
Hırvatlar ve Sırplar, Balkanlara göç etti.
Hazar Kağanlığı, Dinyeper'den Hazar Denizi'ne kadar uzanır ve Hazar kıyısında İtil şehrini başkent yapar. Kuzeye doğru Volga'nın kaynaklarına kadar uzanır. Yöneticileri, görünüşe göre hem Müslümanlardan hem de Hıristiyanlardan bağımsızlıklarını iddia etmek için Yahudi dinini kabul ediyor (yaklaşık tarih).
Abdurrahman bin Rabia komutasındaki bir Raşidun ordusu, Balanjar (Kuzey Kafkasya) şehri yakınlarında Hazarlar tarafından yok edildi. Savaş sırasında her iki taraf da birbirine karşı mancınık kullandı (yaklaşık tarih).
Doğumlar
Ölümler
651

Olaylar
İran
Pers Kralı III. Yezdigirt, Merv yakınlarındaki bir değirmenci kulübesinde müritleri tarafından öldürüldü ve hem Arap fethine karşı Pers direnişini hem de Sasani İmparatorluğu'nu sona erdirdi.
Arap Halifeliği
Abdullah bin Amir komutasındaki Raşidun ordusu Afganistan'ı işgal eder ve Horasan'daki (modern İran) ana kaleleri ele geçirir. Müslüman Araplar, barışçıl bir şekilde teslim olan Belh ve Herat şehirlerini işgal eder.
Sad bin Abi Vakkas liderliğindeki bir elçilik, denizaşırı bir yoldan başkent Chang'an'a varır. İlk Çin camisinin kurulmasını emreden İmparator Gao Zong tarafından karşılanırlar.
Kuran, Halife Osman ibn Affan tarafından günümüzdeki biçiminde derlendi. Metin, kopyalarının yapıldığı ve Arap dünyasının şehir merkezlerinde ilan edildiği model haline gelir.
Doğumlar
Ölümler
III. Yezdicerd, Sasani İmparatorluğu'nun yirmi dokuzuncu ve son kralı
Aşina Po-luo-men, Doğu Göktürk Kağanlığı'nın son kağanı olan İl Kağan'ın oğlu (d. 610)
Eriş Kül Kağan, Batı Göktürk Kağanı