Elektronik devre elemanları

Elektronik devre elemanları, elektrik devresinin çalışabilmesi için kullanılan parçalara denir. Aktif ve pasif devre elemanları olarak iki gruba ayrılır.
Sınıflandırma
Elektronik devre elemanları; pasif, aktif veya elektromekanik olarak sınıflandırılabilirler. Fizik kurallarına göre, kendi kendilerine enerji sağlayamayan bileşenler pasif bileşenler olarak kabul edilir. Bu sebeple pil bir enerji kaynağı olduğu için aktif bileşen olarak görülebilir.
Ancak devre analizi yapan elektronik mühendisleri pasiflik için daha sınırlayıcı bir tanım kullanır.
Aktif devre elemanları, çalışabilmeleri ve beklenen özelliklerinin yerine getirebilmeleri için enerjiye (voltaja) ihtiyaç duyan devre elemanlarıdır. Tek başlarına kullanılsalar (diyotlar gibi) dahi verimli ve hesap edilebilir bir devre için pasif devre elemanlarına ihtiyaç duyarlar. Bu elemanlar, özel amaçlı elemanlardır. Kullanılacak devrenin özelliğine göre, aktif devre elemanlarının özellikleri ve türleri de değişmektedir. Örneğin; transistörler, triyot vakum tüpleri (valfler) ve tünel diyotları gibi amplifikasyon bileşenleri aktif bileşenler arasındadır.
Pasif devre elemanları, görevini yerine getirirken herhangi bir enerjiye (voltaja) ihtiyaç duymayan ve tek tip maddeden yapılan elemanlardır. Bu elemanlar, genel amaçlı elemanlardır. Hemen hemen her elektronik devrede bulunurlar. Bu nedenle, bu elemanların genel yönleriyle tanınmaları, amaca uygun olarak kullanılmaları bakımından yeterlidir. Pasif devre elemanları; direnç, kapasitör, indüktör ve transformatör gibi iki uçlu bileşenleri içerir.
Elektromekanik devre elemanları, hareketli parçaları veya elektrik bağlantılarını kullanarak elektrik işlemleri yerine getirebilen elemanlardır. İki terminalden fazla olan pasif bileşenlerin çoğu, karşılıklılık teoremi gereği iki portlu parametreler şeklinde tanımlanabilir. Tam aksine, aktif bileşenler (iki taneden fazla uca sahip olanlar) ise genellikle bu özelliğe sahip değillerdir.
Aktif devre elemanları
Yarı iletkenler
Transistörler
Transistör küçük elektrik sinyalleri yükseltmek veya anahtarlamak amacıyla kullanabileceğimiz bir yarı-iletken devre elemanıdır. 3 veya daha fazla bacağı bulunan transistörün bacaklarından birisine uygulanan elektrik sinyali ile diğer bacakları arasındaki elektrik akımını kontrol edebiliriz.
Alan etkili transistörler (FET)
MOSFET(metal oksit yarı iletken alan-etki transistörleri - şimdiye kadar en çok üretilen elektronik bileşendir)
PMOS
MMOS
CMOS (tamamlayıcı MOS)
Güç MOSFET
LDMOS (yanal dağınık MOSFET)
MuGFET (çok-kapılı alan-etkili transistör)
FinFET (fin alan etkili transistörler)
TFT (ince tabakalı transistör)
FeFET (ferroelektrik alan etkili transistör)
CNTFET
JFET (birleşik alan etkili transistör)
SIT
MESFET (metal yarı iletken FET)
HEMT (yüksek elektron hareketliliği olan transistör)
Kompozit transistörler
BiCMOS (iki kutuplu CMOS)
IGBT (Yalıtımlı Kapı Bipolar Transistör)
Diğer transistörler
Çift Kutuplu Bağlantı Transistör (Bipolar Jonksiyon Transistörü - BJT)
Foto Transistör
Darlington transistörü
Foto Darlington transistörü
Sziklai Transistör Çifti
Tristör
Silikon Kontrollü Doğrultucu (SCR)
Triyak
Tek Bağlantılı Transistör (UJT)
Programlanabilen tek eklemli transistör (PUT)
SITh (Statik indüksiyon tristör)
Diyotlar
Diyot, akım için tek yönlü anahtar olarak hareket eden bir yarı iletken cihazdır. Akımın bir yönde kolayca akmasına olanak sağlar ancak zıt yönde akan akımı ciddi şekilde sınırlandırır.
Diyot, doğrultucu, diyot köprüsü
Schottky diyot (sıcaklık taşıyıcı diyot)
Zener diyot - ters polarma altında çalışan ve gerilim regülasyonunda kullanılan bir diyot
Geçici voltaj bastırma diyotu (TVS), tek kutuplu veya iki kutupludur - yüksek voltaj yükselmelerini absorbe için kullanılır
Varaktör
Lazer diyot
LED
Fotodiyot
Çığ Fotodiyot (APD) - optik sinyalleri elektrik sinyallerine dönüştüren oldukça hassas yarı iletken cihazlardır.
Güneş Hücresi
Diyak (DIAC) - genellikle bir tristör tetiklemek için kullanılır
Akım Sınırlayıcı Diyot
Adım kurtarma diyot (SRD)
Tünel Diyot
Entegre devreler
Entegre devre
Hibrit Entegre Devre
MOS Entegre Devre
Karışık sinyalli entegre devreler
Üç boyutlu entegre devre
Dijital elektronik
Mantıksal kapı
Mikrodenetleyici
Analog elektronik
Hall Effect Sensör
Akım (Algılayıcı) Sensör
Programlanabilir cihazlar
Programlanabilir Mantık Cihazı
Alanda programlanabilir kapı dizisi (FPGA)
Programlanabilir Karmaşık Mantıksal Entegre (CPLD)
Alan Programlanabilir Analog Dizi (FPAA)
Optoelektronik Cihazlar
Optoelektronik
Optokuplör - Katı hal rölesi
Oluklu optik anahtar
Yedi segment LED görüntü modülü
Görüntü teknolojileri
Akım tabanlı:
Filament Ampul (Gösterge lambası)
Vakum Floresan Ekran (VFD)
Katot ışını tüpü (CRT) - (nokta vuruşlu tarama, radyal tarama (ör. radar), isteğe bağlı tarama (ör. osiloskop)) (tek renkli ve renkli)
Sıvı kristal ekran (LCD)
Neon
LED
Bölünmüş Kanatlı Ekran (AEP)
Plazma ekran
OLED
Micro-LED
Modası geçmiş:
Elektrolüminesans
Nixie tüpü
Dekatron (kızdırma transfer tüpü)
Sihirli Göz Tüp Göstergesi
Penetron (2 renkli şeffaf CRT)
Güç kaynakları
Pil
Yakıt hücresi
Güç kaynağı
Fotovoltaik
Termoelektrik üreteç
Jeneratör
Piezoelektrik
Van de Graaff jeneratörü
Pasif devre elemanları
Devreye güç kazandıramayan bileşenlere pasif aygıtlar denir. Bu cihazlar devredeki akım (enerji) akışını kontrol edemez ve çalışması için aktif cihazların yardımına ihtiyaç duyar. Pasif cihazlar için bazı örnekler dirençler, indüktörler ve kapasitörlerdir.
Dirençler
Akımı, devreye uygulanan gerilim ile doğru orantılı olarak geçiren (Ohm kanunu) ya da direnen.
Direnç (devre elemanı) - sabit değerli
Potansiyometre
Trimpot
Termistör
Entegre Direnç
Foto direnç
Memristor
Varistör - Uçlarına uygulanan voltaj değerine bağlı olarak, direnci değişen eleman.
Direnç Rezistans Teli
Isıtma elemanı
Kondansatör (Kapasitör)
Kondansatör
Seramik kondansatör
Plastik film kondansatör
Elektrolitik Kondansatör
Süper kapasitör
Mikalı kondansatör
Vakum kondansatör
Elektrolüminesans (LEC)
Varaktör
Anahtarlı kapasite
Kristal osilatör
Elemanlar
Elektrik devresi: Elektrik devresi, elektrik akımının içinden geçtiği bir şerit veya yoldur.
Ampermetre: Bir elektrik devresinden geçen elektrik akımının şiddetini ölçen alettir. Devreye seri bağlanır.
Voltmetre: Devrenin herhangi iki noktası arasındaki potansiyel farkını (gerilimi) ölçmek için kullanılan araçtır. Voltmetre, potansiyel farkı ölçülecek iki nokta arasına paralel bağlanır.
Multimetre: Akım, voltaj (gerilim) ve direnç değerlerini ölçmeyi sağlayan alettir. Avometre de denmektedir.
Üreteç: Elektrikli devrede kullanılan; pil, akümülatör, batarya, güç kaynağı gibi elektrik kaynaklarıdır.
Direnç: Direnç; elektrik akımının akışına direnç gösteren, bu esnada Ohm kanununa göre uçları arasında gerilim düşümüne sebep olan devre elemanıdır.
Anahtar: Devreden geçen akımın kesilmesini veya açılmasını sağlayan devre elemanıdır.
Batarya (Pil): Devreye enerji sağlayan birimdir. Karşılıklılık teoremi
Bağlantı Kablosu: Devredeki elemanlar arasındaki bağlantıyı sağlayan, iletken madenlerden (bakır, demir, gümüş, altın, vb.) yapılan teldir.
Yarı iletkenli elektronik devre elemanları
Diyot
Zener Diyot
Tünel diyot
Varikap diyot
Şotki (Schottky) Diyot
LED
İnfraruj Led
Fotodiyot
Optokuplörler
Transistör
Triyak
Kondansatör
Diyak
Mosfet
Tristör
JFET