Türk Kurtuluş Savaşı İç Cephesi

Türk Kurtuluş Savaşı boyunca Anadolunun çeşitli yerlerinde birçok ayaklanmalar çıkmıştır. Bu ayaklanmaların bir bölümü, Anadolu topraklarının bir bölümü üzerinde yeni bir devlet kurmayı amaçlayan, diğer bölümü ise, saltanat ve hilafete geleneksel ve dinsel bakımdan bağlı olanlarca çıkarılmış isyan hareketleridir. Hıyanet, kin ve taassubun yarattığı isyanların amacı; milli hareketi boğmaktır. Atatürk, öncelikle iç isyanların bastırılmasına, ülkede iç güvenliğin sağlanmasına son derece önem vermiştir. Bir yandan vatana ihanet yasası çıkarılırken, öbür yandan da iç isyanları bastırmada kullanılmak üzere Seyyar Jandarma Müfrezeleri kurulmuştur. Ayaklanmalar Milli Mücadelenin neticelenmesini geciktirmiştir.
İstanbul Hükumeti
Manyas-Susurluk-Gönen-Ulubat dolaylarında Anzavurun çıkardığı ayaklanmayı önce milli kuvvetler, sonra da Çerkez Ethem bastırmıştır. İstanbul yönüne geçişi sağlayan Geyve ve çevresinde iyi donatılmış Kuva-yi Milliyeye karşı İngilizlerin desteği ile kurulan Kuva-yi İnzibatiye (Hilafet ordusu) milli kuvvetler tarafından dağıtılmıştır.
İstanbul Hükumeti ve işgal güçleri
İşgalciler kendi etki alanlarındaki milli uyanışı ezmek için her çareye başvurmuşlardır. Ajanları aracılığıyla İstanbul Hükumeti ile işbirliği yapıp din sömürücülüğü yoluyla halkı ayaklandırmışlardır.
Düzce Ayaklanmaları
I. ve II. Düzce ayaklanmaları Kuva-yi Milliye karşıtı ayaklanmalardır ve Kuva-yi Milliye kuvvetlerince bastırılmıştır.
Bolu, Hendek ve Adapazarı Ayaklanmaları
Boğazlar'ı elde tutmak amacıyla çıkartılan ayaklanmalardır ve Kuva-yi Milliye kuvvetlerince bastırılmıştır.
Yozgat Ayaklanması
Bu ayaklanmayı bastırmakta milli kuvvetler yetersiz kaldığı için, Kuva-yi Seyyare bastırmıştır.
Afyon Ayaklanması
Kışkırtmalar sonucunda Çopur Musa'nın çıkarttığı bu ayaklanma Kuva-yi Milliye tarafından bastırıldı.
Konya Ayaklanması
Din duygusu kullanılarak kışkırtmalarla çıkmıştır. Milli kuvvetlerce bastırılmıştır.
Milli Aşireti Ayaklanması
Güneydoğu Anadoluda Fransız, İngiliz ve Ermeni faaliyetlerinin artması, bölgede yaşayan Kürt aşiretlerini de kışkırtmaları sonucunda Milli aşireti de ayaklanmıştır. Aşiret liderlerinden Mahmut, İsmail, Halil ve diğer şahıslar Fransız ve İngilizlerle temasa geçerek Siirtten Tunceliye kadar olan bölgeyi idareleri altına almak için harekete geçtiler. Milli aşiretinin ayaklanmasının bastırılması için 13. Kolordu görevlendirildi. 18 Haziran 1920de asilerle çarpışma başladı. Viranşehir bölgesine kadar saldıran asilere nasihat heyetleri gönderilmiş ise de olumlu bir netice alınamadı. Fransız işgali altındaki bölgeden aldıkları üç bin atlı ve develi ile bin kadar piyadeden ibaret bir kuvvetle 25 Ağustos 1920de Viranşehir asiler tarafından işgal edildi. Atatürk Nutukta konuyu şöyle açıklar. Asiler, aman dilemek maksadıyla geldiklerini söyleyerek o bölgedeki komutanlarımızı kandırarak tedbir almakta ihmale sevk ettiler. Bu sırada, o civarda dağınık halde bulunan müfrezelerimize hücum ederek Viranşehiri işgal ettiler. Haberleşme ve bağlantımıza engel olmak üzere de, o bölgedeki bütün telgraf hatlarını kestiler.
Viranşehiri işgal eden asiler devlete bağlı olan Karakeçili Aşireti mensuplarını öldürdükleri gibi, askerlerin, subayların mallarını da yağma ettiler.
Asilerin temizlenmesi için 13. Kolordudan Beşinci Tümen görevlendirildi. Devlete bağlı vatansever aşiretlerin de desteği ile isyancılar yenilerek güneye çöl tarafından (Suriyeye) kaçtılar.
Azınlıklar
Fransızların desteğiyle 10 Temmuz 1920de Adanaya giren Ermeni İntikam Alayının ayrıca doğu illeri sınırında bulunan diğer Ermenilerin ayaklanma kışkırtma ve savaş açma şeklindeki baskılarıdır. Yunan desteğini alamayan Doğu Karadeniz Rumlarının Pontus devletini kurma amacıyla çıkarttığı ayaklanmalardır. Aralık 1920de başlayan ayaklanmalar kesin zaferin kazanılmasından sonra 1923te tam olarak bastırıldı. Azınlıklara karşı Osmanlı Devleti bir an önce savaşı bitirmek istiyordu.
Düzenli ordunun kurulmasına tepki
Demirci Mehmet Efe Aralık 1920de ayaklanmış, Refet Bey tarafından bastırılmıştır. Çerkez Ethem Ayaklanması; I. İnönü Muharebesi sırasında bastırılmıştır. Kuva-yi Milliye döneminde oldukça başarılı hizmetler veren Çerkez Ethem bu yenilgi sonunda, silahlarını TBMM kuvvetlerine bıraktıktan sonra Yunan ordusuna teslim olmuş ve TBMM tarafından vatan haini ilan edilmiştir.
Çerkez Ethem TBMM Reisliğine Meclisi de aşağılayan ve Mustafa Kemalin Bilecikten dönerken Ankara'ya götürdüğü İstanbul Hükumeti temsilcilerinin hemen serbest bırakılmasını isteyen bir telgraf çekti. Bunun üzerine Meclis Kuva-yi Seyyareye karşı tavır aldı. Batı Cephesi komutanlığı Ethem ve Tevfik Beylerin vatana ihanet suçu işlediklerini öne sürerek teslim olmalarını istedi. Fakat mebus Reşit Bey'in de kendilerine katılmasıyla üç kardeş Uşakta Yunanlarla görüştüler. Düzenli ordu İsmet Bey ve Refet Beyin komutasında 1921 yılının ocak ayında Kuva-yi Seyyarenin tuttuğu Gediz-Kütahya üstüne yürüdü. Çerkez Ethem'in yanındaki kuvvet iyice küçülmüştü. 1. Süvari Grubu komutanı Binbaşı Derviş Bey takip ediyordu. Derviş Bey Ethemin arkadaşı olduğu için, Yunanlara sığınmadan önce tüm silahlarını ve cephanesini TBMM kuvvetlerine bırakmasını sağladı.
Ayaklanmaların listesi
Kurtuluş Savaşı sırasında yaşanan iç ayaklanmaların kronolojik sıralaması aşağıdaki gibidir:
Ali Batı Olayı (11 Mayıs 1919 18 Ağustos 1919)
Ali Galip olayı (20 Ağustos 1919 15 Eylül 1919)
Birinci Bozkır Ayaklanması (29 Eylül 1919 4 Ekim 1919)
İkinci Bozkır Ayaklanması (20 Ekim 1919 4 Kasım 1919)
Birinci Ahmet Anzavur ayaklanması (25 Ekim 1919 30 Kasım 1919)
Birinci Düzce Ayaklanması (13 Nisan 1920 31 Mayıs 1920)
İkinci Düzce Ayaklanması (19 Temmuz 1920 23 Eylül 1920)
Şeyh Eşref Ayaklanması (Hart Olayı) (26 Ekim 1919 24 Aralık 1919)
Kızılkuyu Olayı (28 Ekim 1919 - 29 Ekim 1919)
Apa Çarpışması (28 Ekim 1919)
Dinek Çarpışması (1 Kasım 1919)
Demirkapı Çarpışması (15 Kasım 1919)
İkinci Ahmet Anzavur Ayaklanması (16 Şubat 1920 19 Nisan 1920)
Kuva-yi İnzibatiye (18 Nisan 1920 - 25 Haziran 1920)
Üçüncü Ahmet Anzavur Ayaklanması (10 Mayıs 1920 22 Mayıs 1920)
Birinci Yozgat Ayaklanması/Birinci Çapanoğlu Ayaklanması (15 Mayıs 1920 27 Ağustos 1920)
İkinci Yozgat Ayaklanması/İkinci Çapanoğlu Ayaklanması (5 Eylül 1920 30 Aralık 1920)
Zile Ayaklanması (25 Mayıs 1920 21 Haziran 1920)
Aynacıoğulları Ayaklanması (1918 - 21 Kasım 1923)
Milli Aşireti Ayaklanması (1 Haziran 1920 8 Eylül 1920)
Cemil Çeto Olayı (20 Mayıs 1920 7 Haziran 1920)
İnegöl Olayı (20 Temmuz 1920 20 Ağustos 1920)
Çopur Musa Ayaklanması (Afyon'da) (21 Haziran 1920)
Kula Olayı (27 Haziran 1920 28 Haziran 1920)
Konya Ayaklanması (2 Ekim 1920 22 Kasım 1920)
Demirci Mehmet Efe Ayaklanması (1 Aralık 1920 30 Aralık 1920)
Çerkez Ethem Ayaklanması (27 Aralık 1920 23 Ocak 1921)
Koçgiri/Koçkiri İsyanı (6 Mart 1921 17 Haziran 1921)
İntikam Alayı Ayaklanması (Temmuz 1920)
Pontus Ayaklanması (Aralık 1920 - 6 Şubat 1923)