Alexandre Vallaury

Alexandre Vallaury (2 Nisan 1850 - 2 Mayıs 1921), İstanbullu Fransız asıllı mimar.
Sanayi-i Nefise Mektebinin mimarlık bölümünün kurucusu ve ilk mimarlık hocasıdır. Bu kurumda hocalığı kesintisiz 25 yıl sürdürmüştür. Osman Hamdi Bey tarafından "Mimar-ı Şehir" olarak anılan Vallaury, Osmanlı üst yönetimi ve Fransız iş çevrelerinin vazgeçilmez mimarı olmuş; İstanbul'a çok önemli yapılar kazandırmıştır.
Yaşamı
1850 yılında İstanbul'da Fransız asıllı bir Levanten ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Babası Edouard Vallaury, İstanbula gönderilen Fransız elçisi Horace Sébastianinin maiyetinde bir görevli olarak İstanbula geldikten sonra bu şehre yerleşen; pastacılık ve şekercilikle uğraşan bir Fransız idi. Alexandre Vallaurynin çocukluk ve gençlik yıllarına dair fazla bilgi bulunmaz. Orta öğrenimini Saint Josephte yaptığı tahmin edilir.
Mimarlık eğitimi için Parise gitti ve dönemin en iyi mimarlık eğitimi veren okulu Paris Güzel Sanatlar Yüksekokulu (Ecoles des Beaux-Arts)nda okudu.
1855 yılında Roma Büyük Ödülü kazandı.1880 yılında eğitimini tamamlayarak İstanbula döndü.
İstanbulda ismini önce resim sergilerinde duyurdu. 1879-1880 yıllarında kurulduğu sanılan Elifba Sanat Kulübünün 1880 Eylülünde açılan ilk sergisine katılarak işlerini sergiledi. Elifba Kulübünün 8 Nisan 1881 günü bu kere Tepebaşı Belediye bahçesinde açılan ikinci sergisine de katıldı. Bu dönemde başta İstanbul olmak üzere Bursa, İznik, Konya ve Kütahya gibi kentlerdeki mimari anıtlarla ilgili araştırmalar yaptığı Elifba Sergilerindeki işlerinden anlaşılmaktadır. Yeni kurulan Sanayi-i Nefise Mektebinin binasını bu dönemde yaptı (1882). 3 Mart 1883 günü eğitime başlayan Sanayi-i Nefise Mektebinde Fenn-i Mimari öğretmeni olarak kurucu kadroda yer aldı. Okulun mimarlık bölümü yönetmeliğini onun hazırladığı düşünülür.
3 Mart 1883ten 10 Ağustos 1908'e kadar Sanayi Nefise Mektebinde mimarlık öğretmeni olarak ders veren Vallaury, İstanbuldaki Osmanlı üst düzey yönetimi ve özellikle Fransız finans kuruluşları ile iş çevrelerinin gözde mimarı durumuna geldi. 1890lara gelinceye değin İstiklal Caddesindeki Emek Sineması (Cercle d'orient) (1884), Eminönü Hidayet Camii (1887) ve Paris Uluslararası Fuarı için Türk tütün pavyonu (1889) gibi binaları inşa etti.
1888de Fransız Enstitüsü üyeliğine seçildi.
1892 yılında Galatada yaptığı Osmanlı Bankası Genel Müdürlüğü binası ile ünlenmeye başladı. Başka mimarlar bu yapıyı örnek alarak Galata ve Karaköyde büro binaları inşa ettiler. 1881de Müze-i Hümayun müdürü olarak görevlendirilen Osman Hamdi Bey yeni bir müze binası inşa işini Vallaurye vermişti. Böylece Vallaury, 19. yüzyıl sonlarında, dünyada müze binası olarak tasarlanıp yapılan 8-10 müzeden birinin mimarı oldu. Pera Palas (1893), Yeni Karaköy Han (1893), Tokatlıyan Oteli, Union Française (1896), Düyun-u Umumiye binası (1897) ve Büyükada Rum Yetimhanesi (1898) gibi büyük boyutlu yapılar inşa etti. Bunların yanı sıra, Tepebaşı Meşrutiyet Caddesi'nde Fransız tüccarı Decugis evi ile kendi evi gibi küçük boyutlu yapılar da inşa etti.
1896 yılında Legion d'Honneur madalyasıyla onurlandırıldı.
1900-1904 yılları arasında Alexander Vallaurynin yaptığı yapıların bir bölümü Osmanlı Saray çevresi ve üst yönetimi için konutlardı. Bunlar arasında Afif Paşa Yalısı, Abdülmecid Efendi Köşkü, Rıdvan Paşa Köşkü ve Vahdettin Köşkü sayılabilir. Bu yıllarda gerçekleştirdiği diğer büyük yapılar arasında Haydarpaşa Tıbbiye Mektebi, İstinye Osman Reis Camii vardır.
Sanayi-i Nefise Mektebindeki görevinden 10 Ağustos 1908de istifa ederek ayrıldı. Meslek yaşamındaki bilinen son çalışması 1909 yılında düzenlenen Abide-i Hürriyet yarışması için hazırladığı proje oldu.
Hayatının geri kalan dönemine dair fazla bir bilgi yoktur. Eşi Constantianın 3 Kasım 1917 tarihinde, 65 yaşında öldüğü bilinir. Alexander Vallaury 1921 tarihinde İstanbulda ölmüştür. Büyük bir olasılıkla Pangaltı Latin Katolik Mezarlığındaki aile mezarına defnedilmiştir.