Bahaddin Şakir

Bahaeddin Şakir ( 1874 - 17 Nisan 1922), Türk hekim ve siyasetçi.
II. Meşrutiyet döneminde, mebus veya nazır unvanı taşımamış olmakla birlikte, İttihat ve Terakkinin Katib-i Mesullerinden biri olarak devrin önde gelen siyasetçileri arasında yer almıştır. İttihat ve Terakki içindeki ünlü "Doktorlar grubu"nun üç önemli isminden birisi olmuş (diğerleri Doktor Nazım ile Doktor Rüsuhi Dikmendir); Cemiyetin Türkçü-Turancı kanadında yer almış, bir ideolog olmaktan çok teşkilatçı kimliğiyle ön plana çıkmıştır.
Teşkilat-ı Mahsusanın kurucularından olan Bahaddin Şakir, örgütün siyasi bölüm şefi olarak görev yapmıştır.
Türkiyede adli tıpın kurucularındandır ve ülkedeki ilk telif Adli Tıp ders kitabının yazarıdır.
I. Dünya Savaşının ardından Ermeni Kırımı'nda oynadığı rol nedeniyle İtilaf Devletleri etkisindeki mahkeme tarafından idama mahkum edilince yurt dışına çıkmış, Berlinde Ermeni suikastçılar tarafından öldürülmüştür.
Hayatı
1874, 1870te (?) Bulgaristanın İslimiye kasabasında dünyaya geldi.
Tıp Eğitimi
Askeri Tıbbiyeyi 1896da, 1894te (?) tabip yüzbaşı olarak bitirdikten sonra Fransada Adli Tıp alanında uzmanlık eğitimi aldı. 1900de aynı okulda Adli Tıp Muavini oldu. O yıllarda adli tıp ve ruh sağlığı birlikte ele alınıyordu. Dr. Mustafa Hayrullah Bey (Diker) ile birlikte bu yeni alanın öncülerinden birisi oldu.
Rıza Tahsin, Mirat-ı Mekteb-i Tıbbiye adlı eserinde Bahaeddin Şakir Beyi 1896 yılında mezun olan doktorlar arasında göstermekte ve şu ifadeleri kullanmaktadır:
"1312 (1896) Senesinde Neşet Eden (yetişen, mezun olan) Etıbba (hekimler) Bahaeddin Şakir Efendi."
Sürgüne gönderilmesi ve Parise kaçış
Bahaeddin Şakir, Tıbbiyedeki görevine ek olarak Şehzade Yusuf İzzettin Efendinin özel hekimliğini de yapıyordu. Bu arada Ahmed Celalettin Paşanın maiyetine girdi. Ahmed Rıza ve İttihat ve Terakki Cemiyeti ileri gelenleri ile ilişki kurdu. Ahmed Celalettin Paşanın muhalefete katılmasından sonra İttihatçılarla ilişkili olmasından ve meşrutiyeti savunuyor olmasından dolayı Erzincana sürgüne gönderildi. Cemiyete gönderdiği yardımın ortaya çıkması üzerine tutuklandı, ardından da Trabzona sürüldü. 1905te Mısıra, oradan da Parise kaçtı.
Doktor Nazım ile tanışması bütün hayatını değiştirdi; yaşamı artık İttihat ve Terakki örgütü ile bütünleşti. Pariste ve bir ara gizlice geldiği İstanbulda İttihat ve Terakki Cemiyetinin çalışmalarının canlandırılmasında Ahmet Rıza ile birlikte etkin rol oynadı.
II. Meşrutiyet
1908de II. Meşrutiyetin ilanından sonra İstanbula ve Askeri Tıbbiyedeki eski görevine döndü. Türkiyenin ilk telif adli tıp ders kitabını yazdı. 1909da askeri ve sivil tıbbiyelerin birleştirilmesi ile kurulan Haydarpaşa Tıp Fakültesinde adli tıp müderrisi oldu. Ertesi yıl tıp fakültesi ikinci reisliğine seçildi.
Daha önce Kahire ve Pariste çıkan Şurayı Ümmet gazetesinin yayımını 1910-1921 yıllarında İstanbulda sürdürdü. Bu arada "Ali Kemal Davası" ve "Kanuni Esasimizi İhlal Edenler" adlarıyla imzasız olarak yayımladığı kitaplarında karşıtlarını sert bir dille eleştirdi.
Balkan Savaşı
Balkan Savaşında Edirnenin Bulgarlar tarafından kuşatılması sırasında oradaki hastanede başhekim olarak çalıştı (1912). Edirnenin işgali üzerine tutsak düştüyse de bir süre sonra serbest bırakıldı.
Teşkilat-ı Mahsusanın kuruluşu
1913te kurulan Teşkilat-ı Mahsusa adlı gizli örgütün siyasi bölüm şefliğine getirildi. Aynı yıl Sıhhiye Müdüriyet-i Umumiyesine bağlı olarak kurulan Tababet-i Adliye Müdürlüğüne ve Tababet-i Adliye Encümeni reisliğine getirildi.
Ermeni Kırımı'ndaki rolü
Hükumet tarafından 14 Mayıs 1915te çıkarılan Tehcir Kanununu uygulama görevi Teşkilat-ı Mahsusa örgütüne verilmişti. Teşkilatın bölüm şefi Bahaddin Şakir, 1910daki Jön Türk Kongresinde Ermeni Kırımı'nı gündeme getiren kişi idi. Kanunun çıkmasından sonra tehciri planlayıp uygulayan asıl kişi oldu.
Berline kaçışı
Mondros Mütarekesindan sonra "Nemrud Mustafa Divanı" adıyla anılan mahkeme tarafından gıyabında yargılanarak "savaş çıkarmak" ve Ermeni Katliamı nedeniyle idama mahkum edildi. 2 Kasım 1918de Enver Paşa ve Talat Paşa ile birlikte bir Alman savaş gemisiyle Sivastopol üzerinden Berline kaçtı.
Rusya
Berlinden Rusyaya gitmeye karar veren Enver Paşa ile birlikte uçakla Moskovaya gitmek üzere hepsi çeşitli kazalarla sonuçlanan birçok deneme yaptıktan sonra Cemal Paşa ile bir Rus esir kafilesine katıldı ve bu yolla Moskovaya gitmeyi başardı.
Eylül 1920de Baküde toplanan Birinci Doğu Halkları Kurultayına katıldı. İslam İhtilal Cemiyetleri İttihadının Bakü temsilcisi oldu. 1921 ilkbaharında bu örgütün Moskovada yapılan kongresine katıldıktan sonra Almanyaya döndü.
Öldürülmesi
17 Nisan 1922 günü Berlinde Cemal Azmi Bey ile birlikte Ermeni suikastçılar tarafından öldürüldü. Mezarı, Berlin Türk Şehitliğindedir.
Ölümünden sonra
1926da Türkiye Cumhuriyeti hükumeti, Ermeni suikastçılar tarafından siyasi nedenlerle öldürülenlerin ailelerine yardım etmek için bir yasa çıkardı. Meclisin kabul ettiği listede Talat Paşa, Cemal Paşa, Cemal Azmi, Cemal Paşanın yaveri Süreyya ve Nusret Beyler ve Said Halim Paşa ile birlikte Bahaddin Şakir de yer aldı.
Hayatı, Hikmet Çiçek tarafından "Dr. Bahattin Şakir: İttihat ve Terakkiden Teşkilatı Mahsusaya Bir Türk Jakobeni" adıyla 2004 yılında kitap olarak yayınlandı.