turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Tatyos Efendi

Tateos Eñserciyan (Osmanlı Türkçesi: , Ermenice: Թադեոս Էքսերճյան), (d. 1858, Ortaköy, İstanbul - ö. 16 Mart 1913, İstanbul), Osmanlı Ermenisi müzisyen ve bestekar.
Osmanlıca yazımda Türkçedeki artdamak n'si, kef üzerine üç nokta ile yazılırdı. Elyazısında bu noktalar konmazdı, bu yüzden kef () harfi ince k, artdamak n'si (ñ, ng) ve ince g için kullanılan ortak harf olduğundan, kimilerince yanlışlıkla Ekserciyan diye yanlış okunduğu olur. Eñser, bir tür çivinin adıdır. 16 Mart 1913 tarihinde hayatını kaybetti.
Babası Monakyan, Ortaköy Ermeni Kilisesi musikişinaslarındandır. Ortaköy'deki Ermeni okulunu bitirdi. Zanaatkar olması için bir çilingire ve bir saatçiye çırak olarak verildi. Musikiye düşkünlügü sebebiyle dayısı Movses Papazyan'dan Kanun dersi almaya başladı. Amatör topluluklarda bir süre kanun çalmasının ardından kanunu bıraktı. Kemani Kör Şebüh'dan keman çalmasını öğrendi. Andon ve Civan kardeşlerden ve Hanende Asdik Ağa'dan ders aldı. Hanende Karakaş, Tanburi Ovakim, Kanuni Şemsi gibi sanatkarlarla Galata'daki Pirinççi Gazinosu başta olmak üzere, uzun yıllar fasıllar yönetti. O zamanki gazino sözü, günümüz gazinolarıyla karıştırılmamalıdır.
Ünlendikten sonra Ahmet Rasim Bey, Civan ve Andon kardeşler, Şevki Bey, Kemençeci Vasilaki, Tanburi Cemil Bey ile arkadaşlık yaptı ve beraber çaldı. Bu arkadaşlıkların olumlu etkisiyle saz eserlerinde de başarılı oldu.
Barbaros Bulvarı

Barbaros Bulvarı, (eskiden Yıldız Yokuşu veya Yıldız Yolu) İstanbul Beşiktaş'ta, Beşiktaş Meydanı'ndaki, (Kaptan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa'nın ölmeden evvel Beşiktaş'ta kendisi için Mimar Sinan'a yaptırdığı türbenin bulunduğu mıntıka.) Anayol kavşağından başlayarak Yıldız'dan geçip Zincirlikuyu'ya kadar, oldukça dik bir meyille ve düz bir hat olarak çıkan geniş cadde.
Bugün İstanbul'un en önemli arterlerinden biri olan Barbaros Bulvarı'nın yapımına 1957 yılında, Adnan Menderes döneminde İstanbul imar faaliyetleri çerçevesinde başlanmıştır. 1956-1958 istimlakleri sırasında Beşiktaş Meydanı ve çevresi oldukça büyük bir değişim göstererek sahilyolu genişletilmiş ve buna paralel olarak, meydandan Zincirlikuyu'ya doğru oldukça sert bir eğime sahip olan Barbaros Bulvarı açılmıştır. 1958'de açılan Barbaros Bulvarı'nın ilk zamanlarda halk arasında Yıldız Yolu olarak da biliniyordu. Kentin çeşitli yönlerden gelerek Beşiktaş'ta düğümlenen trafiğini Zincirlikuyu ve Büyükdere Caddesi'ne bağlayan yol, daha sonra 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'ne de bağlanarak Avrupa-Anadolu ulaşımında da ana kavşaklardan biri olmuştur.
1960'lı yıllara kadar iki yanında pek az bina bulunan, yer yer dutlukların, çayırların, küçük bahçeler içinde seyrek ve mütevazı evlerin arasından geçen bulvarın iki yanı, 1960'lardan sonra çok hızlı bir yapılaşma sürecine girmiştir.
3.2 km uzunluğundaki Barbaros Bulvarı'nın deniz seviyesinden yüksekliği başlangıcında 1,5 m iken Zincirlikuyu'da 135 m'ye ulaşır. Beşiktaş Meydanı'ndan Balmumcu'ya kadarki 1,5 km'lik bölümünün genişliği 50 m, eğimi % 8'dir, Balmumcu'dan Zincirlikuyu'ya kadar, yine gidiş ve geliş olarak ayrılan 30 m genişliğindeki bölümde eğim % 2-3'tür.
Yıldız Teknik Üniversitesi Yıldız Yerleşkesi, İstanbul İl Jandarma Komutanlığı Balmumcu Kışlası, Serencebey Parkı, Sait Çiftçi Devlet Hastanesi ve Sakıp Sabancı Anadolu Lisesi bulvar üzerindedir.
Ulaşım
Otobüs Hatları
27E Şirintepe - Kabataş
27SE Seyrantepe - Kabataş
28O Beşiktaş - Otogar
29A Derbent Mahallesi - Beşiktaş
29C Tarabyaüstü - Kabataş
29D Ferahevler - Kabataş
29E Maslak Gazeteciler Sitesi - Beşiktaş
30A Beşiktaş - Mecidiyeköy
30M Beşiktaş - Mecidiyeköy
36L Mescidi Selam - Beşiktaş
40B Sarıyer Beşiktaş
41E Ayazağa - Kabataş
43R Rumeli Hisarüstü - Kabataş
58A Poligon Mahallesi/Reşitpaşa - Kabataş
58N Fatih Sultan Mehmet - Kabataş
58S Levazım Mahallesi - Kabataş
58UL Ulus Mahallesi - Kabataş
599C Rumeli Hisarüstü - Taksim
62 Kağıthane/Gültepe - Kabataş
62G Emniyettepe/Hamidiye - Beşiktaş
63 Kağıthane/Çeliktepe - Kabataş
İST-5 Beşiktaş - İstanbul Havalimanı
U1 Beşiktaş/Ulus/Zincirlikuyu - Beşiktaş
U2 Beşiktaş/Zincirlikuyu/Ulus - Beşiktaş
Minibüs Hatları
Başak Konutları - Beşiktaş
Beşiktaş - Tarabya
Beşiktaş - Sarıyer
Yahya Kemal - Çağlayan - Beşiktaş
Metro Hatları
Kabataş - Mahmutbey
Galeri
Mortal Kombat 3

Mortal Kombat 3, Mortal Kombat serilerinde Ultimate ve Trilogy sürümü de olan dövüş oyunu. Konsollarda Play Station için çıkmıştır.
Karakterler
Shang Tsung
Sindel
Jax
Kano
Liu Kang
Sonya Blade
Stryker
Sub-Zero
Cyrax
Sektor
Nightwolf
Sheeva
Kung Lao
Kabal
Motaro
Shao Kahn
Scorpion
Sığırlar

Sığırlar (Bovinae), memeli hayvanların çift toynaklılar (Artiodactyla) takımının, boynuzlugiller (Bovidae) familyasına giren bir alt familya.
Sınıflandırma
oymak: Boselaphini
Tetracerus
Tetracerus quadricornis
Boselaphus
Boselaphus tragocamelus
oymak: Bovini
Bubalus
Bubalus bubalis Asya mandası
Bubalus arnee
Bubalus depressicornis
Bubalus quarlesi
Bubalus mindorensis
Bubalus cebuensis
Bos
Bos primigenius
Bos javanicus
Bos gaurus Gaur
Bos frontalis
Bos grunniens yak
Bos palaesondaicus
Bos taurus sığır
Bos sauveli
Pseudoryx
Pseudoryx nghetinhensis
Syncerus
Syncerus caffer Afrika mandası
Bison Bizon
Bison bison Amerika bizonu
Bison bonasus Avrupa bizonu
Bison priscus
Bison antiquus
Pelorovis
Pelorovis antiquus
oymak: Strepsicerotini
Tragelaphus
Tragelaphus eurycerus
Tragelaphus strepsiceros Büyük kudu
Tragelaphus scriptus
Tragelaphus sylvaticus
Tragelaphus imberbis
Tragelaphus buxtoni
Tragelaphus angasii
Tragelaphus spekeii
Taurotragus
Taurotragus oryx
Taurotragus derbianus Dev boğa antilobu
Tâbiîn

Tabiin (Arapça: ; tabiun / tabi olanlar), Sahabeleri görmüş ve onlarla bir şekilde irtibat kurmuş olan Müslümanlara verilen bir İslam dini terimidir. Bu kavramdan hareketle Tabiinleri görmüş ve onlarla irtibat kurmuş Müslümanlara da Tebeut tabiin denir.
Tabiin listesi
Tabiinlerden ilk olarak Hicri 30 yılında Zeyd bin Mamar bin Zeyd, en son da H. S. 180 yılında Halef bin Halife ölmüştür. Çoğu tabiin, sahabeden kalan İslami adetleri sonraki Müslümanlara iletmeyi görev bilirlerdi.
Abdullah bin Emir
Abdullah ibn Muhammed bin el-Hanifiyye
Ahnef bin Kays
Ata bin Ebu Rebah (ö. H. S. 106)
Ebu Müslim el-Havlani
Elkame bin Keys el-Nehey
Hammam bin Münebbih
Hasan ibn Muhammed bin el-Hanifiyye (ö. H. S. 100)
Hasan-ı Basri (H. S. 130-180)
İbni Curay
İbni Şihab el-Zühri (ö. H. S. 124)
El-Kassım bin Muhammed bin Ebu Bekr as-Sıddık (ö. H. S. 108)
Mesruk bin el-Ecda (ö. H. S. 103)
Muhammed ibn Ebu Bekir
Mücahid ibn-i Cebr
Said bin el-Müseyyeb (ö. H. S. 93)
Ubeydullah bin Abdullah (ö. H. S. 98)
Urve bin el-Zübeyr (ö. H. S. 94)
Veysel Karani (ö. H. S. 37)
Zeyd bin Ali (ö. H. S. 122)
Zeynelabidin (H. S. 38 - ö. 95)
Osmanlı sadrazamları listesi

Osmanlı Devleti'nde sadrazamlık yapmış kişilerin isimleri Osmanlı tarihi dönemlerine göre şu listelerde bulunmaktadır:
(1299-1453): Kuruluş dönemi Osmanlı sadrazamları listesi
(1453-1579): Yükseliş dönemi Osmanlı sadrazamları listesi
(1579-1699): Duraklama dönemi Osmanlı sadrazamları listesi
(1699-1773): Gerileme dönemi Osmanlı sadrazamları listesi
(1773-1922): Dağılma dönemi Osmanlı sadrazamları listesi
Osmanlı İmparatorluğu'nda Kuruluş dönemi 11, Yükseliş dönemi 34, Duraklama Dönemi 82, Gerileme dönemi 48 ve Çöküş dönemi 117 olmak üzere toplam 292 sadrazam ataması yapıldı. Birden fazla aynı göreve gelen sadrazamlar sayılmazsa, toplamda 218 farklı isim Osmanlı Sadrazamı olarak görev yaptı.
Osmanlı İmparatorluğu 623 sene hüküm sürdü. 36 padişah görev yapmış bazıları birden fazla sürelerle görev yaptığında toplamda 39 defa padişahlık cülusu ve toplam 292 defa sadrazam ataması yapıldı.
En uzun süre sadrazamlık görevini 1364-1387 yılları arasında toplam 22 yıl süreyle Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa yapmıştır.
En kısa süre sadrazamlık görevini 5 mart 1656 tarihinde 4 saat süreyle Zurnazen Mustafa Paşa yapmıştır.
En fazla sadrazam atamasını 18 sadrazamla IV. Mehmed yaptı.
En az sadrazam ataması 1 sadrazamla I. Bayezid'dir.
En fazla sadrazamlık görevine 9 kez atanan Mehmed Said Paşa'dır.
Boza

Boza, darı irmiği, su ve şekerden üretilen bir kış içeceğidir. Bilinen en eski Türk içeceklerinden biridir. Günümüzde eski Osmanlı coğrafyası ile Orta Asya coğrafyasının bazı kısımlarında yapılır. Balkan coğrafyasından Türkiye, Kosova, Bulgaristan, Makedonya, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Sırbistan, Romanya gibi ülkelerde ve Asya'dan Kazakistan, Kırgızistan kesimlerinde içilen bir içecektir.
Boza, genelde kış aylarında içilir. Bozanın mevsimi 15 Eylül - 15 Mayıs arasıdır. Uygun şartlarda muhafaza edilirse bozanın içilebilecek kıvamını koruduğu süre 6 ya da 7 gündür.
Tarihçe
Türkiye'de genellikle darıdan yapılan boza, başka ülkelerde yapıldığı yerin başlıca ürününe göre mısır, arpa, çavdar, yulaf, buğday, kara buğday, arnavutdarısı, gernik gibi tahılların unu, bazen de pirinç ve ekmek, nadir olarak da kenevir unu ve karamuk mayalandırılarak yapılır.
Boza, Mısır ve Kuzey Afrika sahilleriyle Akdenizli tüccar gemiciler aracılığıyla batıya, Hazar Denizi güneyinden doğuya, Asya içlerine ve Çin'e; İran ve Afganistana, Kafkaslardan kuzeye, Volga havzasına doğru geniş bir coğrafyaya yayılır.
İbn Battuta isimli Arap gezgini, 14. yüzyıl başlarında yazdığı seyahatnamesinde Türklerin bulunduğu Deşt-i Kıpçak bölgesini anlatırken Türklerin içtiği bir şıra olan bozayı anlatmaktadır.
"Tattığında ekşilik hissettiğim için hemen bıraktım. Yemekten çıktığım zaman bunun ne olduğunu araştırdım, anlattılar; Duki (düğ = ince bulgur) tanelerinden yapılan bir nebizdir bu. Onlar Hanefi mezhebindendir ve nebiz onlar nezdinde
helaldir. Buralılar dukiden yapılmış bu nebize buza (boza) adını veriyorlar."
Evliya Çelebi 17. yüzyıl ortalarında İstanbul'da 300'den fazla bozacı dükkanının bulunduğunu, bu dükkanlarda 1100 kadar bozacının çalıştığını aktarmıştır. Osmanlı'da fazla mayalandırılarak, içine afyon katılan bozahanelerin, 19. yüzyıla doğru ortadan kalktığı biliniyor.
Türkiye'de boza kültürü
Boza özellikle kış aylarında içimi tercih edilen bir içecektir. Özellikle kışa denk gelen Ramazan aylarında tüketimi oldukça yüksektir.
Boza, sokakta ve dükkanlarda bozacılar tarafından satılır. Eski yıllarda akşamları yeni hazırlanmış sıcak bozalar, sokaklarda bozacılar tarafından bağırılarak da satılırdı. 2000'li yılların başından itibaren ambalaj sanayiindeki gelişme ve hızlı tüketim alışkanlıklarına paralel olarak +8 C'de 25 gün dayanan bozalar marketlerde satışa sunulmuştur.
Yörelere Göre Çeşitleri
Velimeşe Bozası
Tarihçesinde Çorlu ilçesinin Velimeşe Beldesinde üretilen Velimeşe Bozası, Edirne-İstanbul arasında işleyen trenlerde seyyar olarak satılmaya başlamasıyla, bu tren hattını kullanan yolcuların ilgisini çekmeye başlamıştır. Velimeşe Bozasına giderek artan talep karşısında, zamanla Ergene ve Çorlu ilçelerinde yaygın üretimi başlamıştır. Velimeşe Bozası, 1960lı yıllardan günümüze kadar alışıla gelmiş adıyla Velimeşe Bozası olarak bilinir olmuş ve belirtilen coğrafi sınır ile Velimeşe Bozası arasında ün bağı oluşmuştur.
Velimeşe Bozası Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Tebeu't-tâbiîn

Tebeut tabiin (Arapça: ; Tabiuna tabi olanlar), İslam'da tabiunu gördüğüne inanılan kimselere verilen isim. Sünnilere göre sahabe ve tabiinlerle birlikte Dünyaya gelmiş en iyi nesillerden biridir.
Sünniliğe göre tanımı
Sünni İslam'a göre tebeut tabiin olan bir insanın şartları
Müslüman olmak,
En az bir tabiinle görüşmüş olmak,
Adil olmak. (Sünnilere göre bu, Ehli Sünnet ve Cemaat'in itikat ve icraatlarına uymak demektir.)
Sünnilerin bir hadisinde Peygamber "En iyi insanlar kuşağımda yaşayanlar, sonra kendilerinden gelenler (Tabi'in) ve daha sonra gelenlerdir (ikinci nesil)" Sahih-i Buhari
Tebeut tabiinler
Büyük Sünni imamlarının dördü
İmam Ebu Hanife (Ebu Hanife, bazılarınca Enes bin Malik'i gördüğü, ondan ve başka sahabelerden hadis rivayet ettiği için tabi'inden sayılır.)
İmam Şafii
İmam Malik bin Enes
İmam Ahmed bin Hanbel
Başka tebeut tabiinler
Ebu Yusuf
Muhammed bin Hasan eş-Şeybani
El-Avza'i (d. H. S. 158)
Abdullah bin Mübarek
Muhammed el-Buhari
Ahmed bin Hanbel
El-Leys bin Sa'd
Hammad bin Zeyd
Mekki bin İbrahim (H. S. 125210; M. S. 742825)
Fudail bin Iyad
Davud Et-Tai
Cafer-i Sadık
El Evzai (ö. H. S. 158)
Süfyan bin Uyeyne (ö. H. S. 198)
Süfyan es-Sevri (H. S. 97161)
Marcel Breuer

Marcel Lajos Breuer (21 Mayıs 1902 - 1 Temmuz 1981), Macar mimar ve tasarımcıdır. The Geller House I, UNESCO genel merkezi ve Ameritrust Kulesi gibi yapılara katkıda bulunmuştur. 1968 yılında AIA Altın Madalya'ya değer görülmüştür.
Breuer, Marcel
Breuer, Marcel
Amerikalı mimarlar
Macar mimarlar
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Alman göçmenler
Marşania Abdülkadir Bey

Marşania Abdülkadir Hasan Bey (Rus. - ) (d. 1862 - ö. 1928), bir Abhaz Prensi ve Sultan Vahdettin'in kayınbiraderi ve Emine Nazikeda Sultan'ın ağabeyidir.
Prens Hasan Bey Marşania'nın oğlu olarak Abhazya'nın Tzebelda kasabasında dünyaya geldi. 93. Harbi (1877) esnasında Osmanlı Devletine Ailesi ve Maiyeti ile göç edip İstanbul'un Ortaköy semtine yerleşti. Sultan II. Abdülhamid'in süvari yaverlerinden oldu. Bu vazifesine 1890'lara kadar devam etti. Fakat Saray'da Abdülkadir Bey'i çekemeyen bazı kişilerin entrikasına kurban oldu ve Sivas'a sürgün edildi. Sivas'ta bulunduğu sıralarda Kadirköyü'nü kurdu. Daha sonra Yozgat'a tayin edildi ve Sultan II. Abdülhamid'in 1909 senesinde tahttan indirilmesinden sonra İstanbul'a geri döndü. Kurtuluş Savaşına kadar Göztepe′de bulunan aile köşkünde oturdu. Oğlu İsmail Bey gönüllü olarak Savaşa katılmak istediğinden ailesiyle tekrar Anadolu'ya geçti ve Sivas'a yerleşti. Kurduğu Kadirköyü'nde öldü. Naaşı aile kabristanına defnedildi.
Abdülkadir Bey'in büyük kızı Mislimelek Hanım Şehzade Abdülkadir Efendi'nin ilk eşidir. Marşan Abdülkadir Bey'in diğer kızı Dilara Hanım, Sultan II. Abdülhamid'in yaverlerinden Kenan Paşa'yla evlenmiştir. Ayrıca oğullarından Ali ve Reşit Beyler de Sultan Vahdettin'in yaverleri olmuşlardır.
Marşan Abdülkadir Bey'in torunlarından Nadire ise Mısır Hanedanından Prens Vahid Yüsri Paşa ile evlenmiştir.
Bibliyografya
Açba-Ançabadze, Leyla, Prenses: Harem Hatıraları, İstanbul 2004
Afife Rezzemaza: Saray'dan Sürgüne, İstanbul 2013
Aredba, Rumeysa: Sultan Vahdettin'in San Remo Günleri, İstanbul 2009
Öztuna, Yılmaz: Devletler ve Hanedanlar - Türkiye, Ankara 1990
Abhaz asıllı Türkler
1862 doğumlular
1928 yılında ölenler
20. yüzyılda Osmanlılar
Ad hominem

Ad hominem (/æd ˈhɒmənəm -ˌnɛm, ɑd/), argumentum ad hominem ya da kişi karalama safsatası; kalıplaşmış bir Latince deyimdir. Bir reaksiyonun, belirli bir kişinin herhangi bir konudaki duruşu yerine şahsına yöneltilmesidir. Örneğin bir argümana cevap verirken, argümanı eleştirmekten ziyade, argümanı ortaya atan kişinin konuyla ilgisiz bir özelliğini gündeme getirerek fikirlerini çürütmeye çalışmaktır. Önerme yerine, önerme yapan kişi tartışma konusu edilerek iddialara karşı çıkmak yoluyla yapılır. Ad hominem, mantıksal bir safsata kabul edilir.
Etimoloji
Ad hominem kavramı birebir çevrildiğinde "kişiye" anlamına gelir.
Türleri
Kişi karalama safsatası Saldırı safsataları türünde bir safsatadır. Saldırı safsataları Kişi Karalama Safsatası, Niteliksel Kişi Karalama Safsatası, Sen de Safsatası ve Önyargı OIuşturma (Dolduruşa Getirme) Safsatası olarak dört başlık altında sınıflandırılır.
Kişi Karalama Safsatası (Argumentum Ad Hominem)
Bir önerinin reddedilmesini sağlamak için, önerinin kendisi yerine öneriyi yapan kişinin karakteri ya da hareketleriyle ilişkilendirip tartışma konusu yapmak.
Örnekler:Tanrının olmadığını mı tartışıyorsun? Sen bir delisin. Senin müdür hakkında söylediklerini duydum. Nankör adam, sen müdürün o kadar ekmeğini yedin.
Niteliksel Kişi Karalama Safsatası (Circumstantial Ad Hominem)
Bir önerinin reddedilmesini sağlamak için, önerinin kendisi yerine öneriyi yapan kişinin etnik kökeni, politik tutumu, dini görüşü gibi niteliklerine saldırmak.
Örnekler:Başkan bu konuda haklı olamaz. Çünkü kanının son damlasına kadar liberal. Onun önerisini kabul edemeyiz, çünkü o karşı partiden.
Sen de Safsatası (Ad Hominem Tu Quoque)
Bir kişinin iddiası ya da söyledikleri hareketleriyle çelişiyor diye iddianın yanlış olduğu savı.
Örnekler:Vergi gelirlerinin yeni spor salonu için kullanılmasına karşı olmanız makul bir tutum değil. Yeni senfoni binası için lehte oy kullanmıştınız ve onun maliyeti de vergi gelirleriyle karşılanmıştı.
Bize o kadar sigara içmeyin zararlıdır diyorsun ama sen de içiyorsun.
Önyargı Oluşturma Safsatası (Poisoning The Well)
Dolduruşa getirme safsatası da denilir. Kişi Karalama Safsatasının bir alt türüdür: Bir insan hakkında önceden olumsuz bilgiler (doğru ya da yanlış) verilerek, onun söyleyeceklerini gözden düşürme ve önyargı oluşturma şeklinde olur.
Örnekler:Biz onun cemaziyel evvelini biliriz. Hasan ünlü bir avukat olmuş, öyle mi? O iki lafı bir araya getiremezdi.
Kızılkum Çölü

Kızılkum (Özbekçe: Qyzylqum), Kazakistan ve Özbekistan arasında bulunan bir çöl. Yaklaşık olarak 300 bin km2 yüz ölçümüyle dünyanın en büyük çölleri arasında yer alır. Orta Asya'nın iki büyük nehri (Seyhun ve Ceyhun) arasında yer alan Kızılkum Çölü, Aral Gölü'nün de güneyindedir. Kış ve İlkbahar mevsimlerinde olmak üzere yıllık olarak 100200 mm arası yağış almaktadır. Çölün kuzeybatıya eğimli bir düzlüklerinde izole olarak yükselen 3000 metreye varabilen yükseltiler bulunur.
Coğrafya
Klasik çöl panoraması sunan Kızılkum çölünün genel topoğrafyasına düzlükler hakimdir. Denizden yüksekliği 980 metre olan bu düzlük üzerinde çeşitli yer şekilleri bulunmaktadır ve en önemli yer şekilleri kumullardır. Büyük kumullar tepecikler oluşturmaktadır. Bölgenin kuzeybatısı kille kaplı kum taneleri içerir (clay coating). Bölgede çok sayıda akarsu ve vaha olması da su ihtiyacı konusunda insan yaşamı ve ekolojik sisteme katkı sağlamaktadır. Kızılkum Çölü'nde sıcaklık rekoru 1983 yılının Temmuz ayında 52.22 santigrat derece olarak ölçülmüştür.
Ekosistem
Klasik çöl ekosistemi özelliklerini gösteren Kızılkum Çölü, görece ortalama bir hayvan varlığına sahiptir. Çölde, önemli türler olarak Rus kaplumbağası (Orta Asya adına endemik bir türdür), çöl kertenkelesi, Transcaspian yaban koyunu bölgede yaşamaktadır. Ayrıca sayısı azalmakta olan Saiga Tatarica adlı antilop türü de çölde önemli bir yer tutar. 1971'de bölgenin korunması adına ilk adım olarak buhara şehrinde Kızılkum koruma programı başlatıldı. Özellikle sülün, altın kartal ve buhara geyiği koruma altına alındı. Bununla birlikte Buhara'nın 47 km doğusundaki Ceyran bölgesindeki koruma sahası da 1977 yılında oluşturuldu ve toy kuşu, Pers gazeli ve Moğol yaban atı bu yaban hayatı alanında koruma altına alındı. Kıt ve dağınık bir bitki örtüsüne sahip çölde çalılar ve ufak ağaçlar; evcil deve, koyun ve atların otlatılması amacıyla kullanılmaktadır.
Ayrıca, 2016 yılında bölgede Mezozoyik Devri'ne ait çok önemli bir keşif yapılmıştır. Tyrannosauroidea üst familyasına ait Timurlengia Euotica adlı bir Tiranozor'un kalıntıları Kızılkum Çölü'nde bulundu. Bu canlı, yaklaşık 90 milyon yıl önce geç Kretase devrinde yaşamış ve Albertosaurus ile T-Rex'in de ait olduğu dinozor ailesi içindeki önemli bir boşluğunu doldurmaktadır. Proceedings of the National Academy of Sciences adlı dergide yayımlanan makaleye göre Kızılkum Çölü'ndeki kalıntılar paleontolojik olarak büyük değere sahip ve özellikle dinozor tarihi ile ilgili pek çok ayrıntıyı gözler önüne sermektedir.
Ekonomi
İçerisinde fazla yaşam barındırmasa da çöl ekonomik alanda ciddi potansiyel taşımaktadır, zira yakın zamanda sadece petrol ve gaz kaynakları değil aralarında altın, gümüş, alüminyum, bakır ve uranyum gibi minerallerin de bulunduğu büyük bir yer altı zenginliği bulunmaktadır. Bölgede madencilik ve döküm ve işleme tesisleri meydana getirilmiştir ve Gazli ile Mübarek şehirlerinde gaz üretim merkezleri kurulmuştur. Bu yer altı zenginlikleri yanında özellikle su ve kuraklığa dayanıklı bitki örtüsü hayvancılık faaliyetleri için önemli doğal kaynakları oluşturmaktadır.
Çarhacı Ali Paşa

Çarhacı Ali Paşa (ö. 1823, Tokat) II. Mahmud saltanatında, 1 Ocak 1809 - Mart 1809 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamı.
Hayatı
Konyalıdır. Vezir dairelerine girerek, okuyup yazma öğrenmiştir. Yusuf Ziya Paşa ile Mısır'a gidip Hurşit Paşa'ya mühürdar olmuştur. 1804 mirimiran rütbesiyle Yenbu'l-bahr muhafızı görevi verilmiştir.
1805'te Hurşid Paşa Mısır Valiliğinden azledildiği zaman onunla birlikte İstanbul'a gelmiştir. Ocak 1807'de vezir rütbesi verilmiş ve ordu çarhacısı ile Silistre valisi görevine tayin edilmiştir. Ordu çarhacısı olarak öncü ordu güçleri ile Karalas'da Rus ordusu saflarını yarıp perişan etmesiyle meşhur olmuştur.
1807'de Eğriboz muhafızı görevine nakledilmiştir. Aralık 1808 sadaret kaymakamı görevi yapmıştır. Nisan 1809'da bu görevi yanında kaptan-ı deryalik görevi ek olarak verilmiştir. Bu iki görevden 3 Eylül 1809'de azledilmiş ve rütbe düşüşü olarak Alaiye mutasarrıfı yapılmıştır. Sonradan da vezirlik rütbesi geri alınıp Limni adasına sürgüne gönderilmiştir.
1807 yılı sonunda affedilmiştir. Vezirlik rütbesi geri verilmiştir. Trabzon valisi tayin edilmiştir. Burada iken Rusların saldırılarını karşı gelmiş onları denize geri püskürtmüştür. 1810 sonunda Trabzon valiliğinden azledilmiş ve Ankara'da sürgüne gönderilmiştir.
Bir müddet Ankara'da oturduktan sonra yine affedilip Konya valisi yapılmıştır. Bu görevde iken ayaklanmacı Tekeli İbrahim Bey'i tenkil için serasker tayin edilmiştir. Ocak 1814'te Tekeli İbrahim Bey üzerine yaptığı askeri operasyon başarısız kalınca vezirliği tekrar kaldırılmış ve ikinci kez Limni adasına sürgüne gönderilmiştir. Sonra sürgün yeri Keşan'a çevrilmiştir.
Yine affedilip Kars muhafızı görevi verilmiştir. Bu görevde birkaç yıl kaldıktan sonra Sivas valisi yapılmıştır. Sonra sırasıyla Ocak 1818'de Karahisar mustasarrıfı, 1819'da Alaiye ve İçel valisi; 1820'de ikinci defa Eğriboz valisi olmuştur. 1821'de bu valilikten azledilmiş; vezirliği de kaldırılmış ve Tokat'a sürgüne gönderilmiştir.
Eylül 1823'te sürgünde olduğu Tokat'ta ölmüştür.
Değerlendirme
Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirilmektedir:
Yiğit ve hırslıydı.
Ayva

Ayva (Cydonia oblonga), gülgiller (Rosaceae) familyasından 45 m boylanan, kırmızı kahverengi gövdeli meyve ağacıdır. Derine gitmeyen yüzeysel kök sistemine sahiptir.
Üretimi
10 ile 1000 m arasındaki yüksekliklerde hemen her bölgede yetiştirilebilir. Kumlu-tınlı sıcak ve geçirgen topraklarda yetişir. Soğuğa dayanıklıdır 7 C periyodundaki sıcaklık ayva için idealdir. Üretimi, tohumla, kök sürgünleri ve çelikleme yapılır. Ayva yetiştiriciliğinin Anadolu'dan Yunanistan ve İtalya'ya geçtiği, milattan önce 650 yılında Yunanistan'da yetiştirildiği ve oradan diğer Avrupa ülkelerine yayıldığı tarihi araştırmalardan anlaşılmaktadır. Ayvaya bugün Avustralya hariç tüm dünya ülkelerinde rastlanabilmektedir.
Dünyada ayva üretiminde Türkiye birinci sıradadır. Yıllık üretim 2000 yılında 100 bin tonu bulmuştu. İkinci Çin 85 bin ton, üçünçü sırada Özbekistan 80 bin ton, Fas 4. sırada46 bin ton 6. sırada Arjantin27,500 tonla 7. sıradaAzerbaycan 27,140 bin tondur. Ayva yaprakları boya ve kozmetik sanayiinde, tıpta da ilaç yapımında kullanılmaktadır. Meyvesi reçel, tatlı, marmelat ve meyve suyu olarak değerlendirilir.
Besin değeri
Ayva meyvesi, %84 su ve çoğu şeker olmak üzere %15 karbonhidrat içermektedir, yağ ve protein oranı ise çok düşüktür. Meyve bunlara ek olarak pektin, tanen, organik asitler, C vitamini ve mineral tuzları ihtiva eder. Meyvenin tohumlarında ise yüzde 14-18 oranında tutkal maddeler, yüzde 16-20 oranında yağ, tanen, renkli maddeler ve yüksek oranda protein, az miktarda amigdalin ve emülsin yer alır. Tohumlarda yer alan nitril bileşikleri mide asidi ile temasa geçtiğinde hidrolize olarak ortaya hidrojen siyanür gazının çıkmasına neden olurlar, ancak çekirdekler sadece büyük miktarlarda yendiği takdirde zehirlidir.
Dağılımı
Anavatanı Hazar denizi dolayları, Kuzey-Batı İran, Türkistan ve Kuzey Anadolu'dur.