Dublin

Dublin (İrlandaca: Baile Átha Cliath, Áth Cliath ya da Dubh Linn diye de bilinir), İrlandanın başkenti ve aynı zamanda en büyük şehri. Ülkenin doğu kıyısının ortasında, Liffey Nehri'nin ağzında, Dublin Kontluğu'nun merkezinde yer almaktadır. Viking yerleşimlerinin merkezi olarak kurulan şehir, Orta Çağdan beri İrlandanın başkentidir.
Dublin şehri dendiği zaman aslında Dublin Şehir Konseyi'ne bağlı bölge kastedilse de, halk arasında Dublinden çevre bölgelerden bazılarını, (Dún Laoghaire, Fingal ve Güney Dublin gibi), kapsayacak şekilde de bahsedilmektedir. Bu bölgeye bazen Dublin metropolü ya da Dublin kenti de denmektedir.
BBCnin 2003 yılında, Avrupa genelinde 112 kent ve kırsal kesimden, 11.200 kişiye uyguladığı bir ankette, Dublin, Avrupanın yaşanacak en iyi başkenti, İrlanda ise Avrupanın en mutlu ülkesi seçilmiştir.
Dublin, yılda dört milyonun üzerinde ziyaretçisiyle, Paris ve Londradan sonra Avrupada en çok ziyaret edilen başkenttir.
Adı
Dublin ismi, İrlandaca'da "siyah havuz" anlamına gelen Dubh Linn kelimesinden gelmektedir. Tarihsel olarak, İrlandaca'da yazımında bhdeki bnin üzerinde Duḃ Linn ya da Duḃlinn, şeklinde bir nokta bulunmaktadır. Fransızca konuşan Anglo-Normanlar noktayı kaldırmışlar ve ismi Develyn ya da Dublin olarak yazmışlardır.
Bazı kaynaklarda Dublin isminin İskandinavya kökenli olduğuna dair de düşünceler bulunmaktadır. Yine de Dubh Linn ismi Vikinglerin İrlandaya gelmelerinden öncesine dayanır ve Eski Nors dilinde ve modern İzlandacada kısaca Dubh Linn kelimelerinin Eski Nors diliymiş gibi yazılmasıdır, yani Dyflinn (okunuşu "Düv-linn" şeklindedir, 'y' harfi Norveççe, İsveççe, Eski Nors dili gibi dillerde, ü olarak okunurken İzlandaca'da yazılış aynı kalmış olsa da okunuşu /i/ sesini almıştır).
Modern İrlanda dilinde şehrin yaygın ismi Baile Átha Cliathtır. Bu isim, Türkçeye yaklaşık olarak Sazlık engellerinin sığ olduğu yerdeki yerleşim yeri şeklinde çevrilebilir. Bu kelimeyle 988 yılında II. Mael Sechnaill tarafından kurulan, Dubh Linn kasabası ve Siyah Göl ile birleşen yerleşim yeri kastedilmektedir.
Tarihi
Yunan astronom ve kartograf Ptolemynin yazıları Dublin ile ilgili en eski kaynaklardandır. M. S. 140 civarında Eblana Civitas adlı bir yerleşim yerinden bahsetmektedir. 'Dubh Linn'in yerleşim yeri olarak tarihi M. Ö. 1. yüzyıla kadar gitmektedir. Sonraları burada bir manastır inşa edilmiştir. Ama kasaba olarak 841 yılında Norselar tarafından kurulmuştur. 'Baile Átha Cliath' ya da kısaca 'Áth Cliath' 988 yılında kuruldu ve bir süre sonra bu iki kasaba birleşti.
Bugünkü şehir birinin İngilizceleştirilmiş ismini, diğerinin de özgün Galce ismini almıştır. Normanların İrlandayı işgalinden sonra Dublin başkent oldu ve iktidar, bağımsızlıklarına dek Dublin kalesinde toplandı. 14. yüzyıldan 16. yüzyılın sonlarına kadar Dublin ve çevresi (Pale, yani sınır, mıntıka olarak bilinir), İrlandanın hükumet kontrolündeki en büyük alanını oluşturmaktaydı.
17. yüzyıldan itibaren, Geniş Caddeler Komisyonunun da desteğiyle, şehir hızla büyüdü. Kralları I. ve IV. Georgelar arasındaki dönemde (yani Georgian dönemi), bir süre Londradan sonra Britanya İmparatorluğunun ikinci şehri konumundaydı. Dublinin en ilgi çekici mimarisinin büyük bir bölümü bu dönemden kalmadır.
19. yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl başlarında, Cumhuriyetçi devrimcilerin Birleşik Krallık'a karşı başlattıkları ayaklanmalar, 24 Nisan 1916'daki Postane Baskını ile harekat boyutuna ulaştı, ama 24-30 Nisan arasında süren Paskalya Ayaklanması, devrimcilerin teslim olmasıyla son buldu. Bu süreçte ön plana çıkan Michael Collins ayaklanmalar süresince kullandığı taktiklerle şehir içi gerilla savaşının ilk örneklerini sergiledi. Bu ayaklanmalar başkenti istikrarsız bir sürece soktu. İngiliz-İrlanda savaşı ile İrlanda iç savaşı kenti yıkıma uğrattı. Şehrin en güzel binaları bu savaşlar sırasında yıkıldı. İrlanda Bağımsız Eyaleti binaların çoğunu yeniden inşa etti. Parlamentoyu Leinster Sarayına taşıdı ama yeniden düzenlemek gibi büyük bir işe kalkışmadı.
Acil durum diye adlandırılan, II. Dünya Savaşından sonra, Dublin zaman-dışı bir başkent olarak kaldı: modernleşme yavaş
gerçekleşiyordu ama sonunda 1960larda değişim hızlanmaya başladı. Son yıllarda, yerleşim, ulaşım ve iş alanında yapılan özel ve devlet girişimleriyle, Dublinin alt yapısı oldukça değişti. Bazı ünlü sokak köşeleri hala gelişim ve değişimden önce orada bulunan bar veya dükkanın ismiyle anılmaktadır.
12. yüzyılda başlayan İngiliz kontrolünden itibaren şehir İrlanda adasının başkentliğini yapmıştır. Bağlı olduğu hükumetler şunlardır:
İrlanda Lordluğu (1171-1541)
İrlanda Krallığı (1541-1800)
Birleşik Krallık'ın bir parçası olarak İrlanda (1801-1922)
İrlanda (1919-1922)
1922'de İrlandanın bölünmesinden itibaren, İrlanda Bağımsız Eyaletinin başkenti olmaya devam etti (1922-1937) ve şu anda İrlandanın başkentidir. (Bu hükumetlerin çoğu İngiliz hükumetiyle aynı zamanda ve genellikle rekabet içinde var olmuşlardır.)
Kültür
Genel Durum
Dublin Avrupanın en önemli kültürel merkezlerinden biri ve Jonathan Swift, Maeve Binchy, Bram Stoker, Oscar Wilde, William Butler Yeats, James Joyce, J. M. Synge, George Bernard Shaw, Seán O'Casey, Samuel Beckett, Brendan Behan ve Roddy Doyle gibi, birçok ünlü yazarın çıktığı bir şehirdir. Burayla ilgili en ünlü eserlerden biri James Joyceun Dublinliler başlıklı öykü kitabıdır. Bu eserinde, Joyce 20. yüzyılın başlarında şehirdeki yerli halkı ve yaşananları tiplemelerle anlatır. Ayrıca yine Joyceun Ulysses, romanı Dublinde geçmekte ve kentin topografik detaylarını içermektedir.
İrlanda Ulusal Basım Müzesi, Modern Sanat Müzesi, Ulusal Galerisi, Ulusal Kütüphanesi ve Ulusal Müzesinin üç merkezi; ayrıca Hugh Lane Belediye Galerisi ve Chester Beatty Kütüphanesi Dublinde bulunmaktadır.
Şehrin merkezinde, Şehir Sanat Merkezi, Dört Galeri, Douglas Hyde Galerisi, Proje Sanat Merkezi ve İber Kraliyet Akademisi gibi, birçok galeri ve sanat merkezi vardır.
Temple Bar, özellikle haftasonları, Birleşik Krallıktan ve başka birçok yerden turist çeken popüler bir gece hayatı mekanıdır.
Şehir Dünya'nın en genç nüfusuna sahip yerlerden biridir. Yaklaşık olarak %50si 25 yaş altındadır.
Çok-Kültürlü Dublin
1990'ların başlarına kadar İrlanda daha çok dışarı göç verse de, şu anda Dublin'de özellikle Çin, Polonya, Filipinler, Birleşik Krallık, Nijerya, Litvanya ve Romanya'dan çok sayıda göçmen bulunmaktadır. Ayrıca AB üyesi olmayan ülkelerden, Avustralya, Yeni Zelanda ve Rusya'dan da yoğun göç almaktadır. Buna ek olarak geçtiğimiz on yıl içinde ülke dışına göç eden İrlandalılar da geri dönüp tekrar ülkeye yerleşmişlerdir.
Eğitim
Dublin, üç üniversitesi ve birçok diğer yükseköğrenim kurumuyla, İrlandanın birincil eğitim merkezidir. Şehirde 20 adet üçüncü-seviye (bir çeşit devamlı, yükseköğrenim) enstitü ve kolej bulunmaktadır. Dublin Üniversitesi, 16. yüzyıla uzanan tarihiyle İrlandanın en eski üniversitesidir. Bir tek koleji vardır, Trinity Koleji ve Kraliyet onayıyla, I. Elizabeth döneminde kurulmuştur. Kolej Katoliklerin özgürleşmesine kadar Roma Katoliklerine kapalı kalmıştır. Daha sonra ise 1970e kadar Roma Katoliklerinin katılımı, Katolik hiyerarşisi tarafından, yasaklanmıştır. Ulusal İrlanda Üniversitesinin Dublinde Dublin Koleji ile paylaştığı bir kürsüsü bulunmaktadır. Aslında şehrin sınırlarının biraz dışında olan, Dun Laoghairede bulunan, Dublin Koleji, İrlandadaki en büyük üniversitedir. Dublin Şehir Üniversitesi en yakın zamanda kurulmuş olan kurumdur ve özellikle işletme, mühendislik ve endüstriyle alakalı fen alanlarında ön plana çıkmaktadır. İrlanda Cerrahlar Kraliyet Koleji, Ulusal İrlanda Üniversitesine bağlı bir tıp kolejidir ve şehir merkezindeki St. Stephens Green parkı içindedir. Ulusal İrlanda Üniversitesi, Maynooth da Ulusal İrlanda Üniversitesine bağlıdır ve şehrin merkezine yaklaşık 25km uzaklıkta olan Kildare ilçesine bağlıdır.
Dublin Teknoloji Enstitüsü modern bir teknik kolej olup ülkenin en büyük, üniversite olmayan, üçüncü-seviye eğitim kurumudur. Teknik konularda uzmanlaşmış olsa da birçok sanat ve insan bilimleri dersleri de verilmektedir. Dublinin kent dışı yerleşimlerinden Tallaght ve Blanchardstownda teknoloji enstitüleri bulunmaktadır: Tallaght Teknoloji Enstitüsü ve Blanchardstown Teknoloji Enstitüsü.
Ulusal Sanat ve Tasarım Koleji ve Dun Laoghaire Sanat, Tasarım ve Teknoloji Enstitüsü sanat, tasarım ve medya teknolojisi alanlarında eğitim vermektedir.
Bunların dışında ayrıca birçok küçük uzmanlık kolejleri ve özel kurumlar da bulunmaktadır. Örneğin, The Gaiety Oyunculuk Okulunda hem iki yıllık yoğun oyunculuk kursu, hem de Dublin Şehir Üniversitesi ve Dublin İşletme Okulu ile ortak, üç yıllık lisans programı bulunmaktadır. Aungier caddesinde bulunan, bu okul aynı zamanda ülkedeki en büyük, bağımsız, üçüncü-seviye kurumudur.
Sergiler
1853 -; Büyük Sanayii Sergisi
1865 -; Uluslararası Sanat ve Üretim Sergisi
1874 -; Uluslararası Sanat ve Üretim Sergisi
Kuzey-yakası ve Güney-yakası
Geleneksel olarak Dublinde Liffey nehrinin ayırdığı bir kuzey-güney ayrımı bulunmaktadır. Bazıları kuzey yakasını işçi sınıfı ve güney yakasını da orta ve yüksek sınıf olarak görmektedir. Dublin posta sisteminde kuzeye tek numaralar, Phibsboro - Dublin 7 gibi, güneye ise çift numaralar, Sandymount - Dublin 4 gibi, ayrılmıştır. Yalnızca nehrin bankı boyunca geçen bölge Dublin 8 olarak bu kural dışında kalmaktadır.
Bu ayrım yüzyıllar öncesine dayanmaktadır. Mesela Kildare Kontu evini, o zamanlar çok da kabul görmeyen, güney yakasına inşa ettirmiştir. Bunu neden yaptığını soranları, Ben nereye gitsem moda beni takip eder diyerek yanıtlamıştır. Kısa süre içinde de bu bölgeye birçok başka asilzade yerleşmiştir.
Kuzey-güney ayrımı Dublin alt-kültürlerinin stereotiplerinde kendini göstermektedir. Üst sınıf üyeleri, güneydeki Dublin 4, yani Ross O'Carroll-Kellye özgü aksan ve tavırlarla nitelenirken işçi sınıfına ait kişiler Dublin şehir-içi mahallelerine özgü aksan ve tavırlarla ön plana çıkmaktadır. Elbette böyle bir sınıflandırma kesin ve sonlandırıcı değildir.
Dublinin ekonomik ve toplumsal gruplarının, güneyliler zengin, ukala ve serbesttir - kuzeyliler fakir, endüstriyel ve sıradandır şeklinde, basite indirgenmesi, elbette gerçek hayatta, sadece birkaç örnek dışında, geçerli değildir. Örneğin, İrlanda Cumhurbaşkanı'nın evi, Áras an Uachtaráin, posta kodu Dublin 8 olarak güney yakasındaymış gibi görünse de, aslında kuzey yakasındadır. Buna ek olarak, Dublinin, Tallaght, Dolphin's Barn, Crumlin, Inchicore, Ringsend, Irishtown, Clondalkin ve Ballyfermot gibi, bazı işçi sınıfı mahalleleri nehrin güneyindeyken Castleknock, Clontarf, Glasnevin, Howth, Malahide, Portmarnock ve Sutton gibi zengin semtleri kuzeyinde bulunmaktadır. Kuzeyde bulunan Smithfield, Uluslararası Finans Servisi Merkezi ve Spencer limanı da varlıklı bağlantılarıyla bilinir.
Son birkaç yıldır kuzey-güney ayrımının oldukça yumuşadığı söylenebilir. Bunun öncelikli nedeni olarak İrlandadaki ekonomik şartların iyileşmesi ve Kelt Kaplanı ekonomik hareketinin çıkışı kabul edilebilir. Dublin de buna bağlı olarak Avrupanın en zengin kentlerinden biri haline geldi.
Dublindeki ekonomik bölünme kuzey-güneye ek olarak doğu-batı şeklinde de görülmektedir. Doğu genellikle batıdan daha zengindir. Doğudaki kıyı semtleriyle, ki buna kuzeydekiler de dahildir, batıdaki yeni yapılanan semtler arasında belirgin sosyal farklılıklar bulunmaktadır.
2006 yılında The Economist dergisi Haber Alma bölümü Dublin'i Dünya'nın en pahalı 16. şehri ilan etmiştir. Ayrıca, Mercer firması Dünya genelindeki hayat standartları kalitesi anketinde, kenti 24. en yüksek yaşam kalitesine sahip şehir ilan etmiştir.
Spor
İrlandanın hemen hemen her spor kulübünün merkezi Dublinde bulunmaktadır. 82.500 kişilik kapasitesiyle, Drumcondra yakınlarındaki, Croke Parkı Gal Atletik Birliğinin (Gaelic Athletic Association) merkezidir ve yaz aylarında, Aziz Patrick gününde ve Uluslararası Futbol Günlerinde dönüşümlü olarak Gal futbolu ile Hurling oyunlarına ev sahipliği yapar. Dublin Gal Futbolu takımı lig maçlarını Parnell Parkında oynar.
Lansdowne, Dublin ise 48.000 kişilik kapasitesiyle İrlanda Futbol ve Rugby Birliğinin stadyumudur. İrlanda milli futbol takımının kendi sahasındaki maçları burada oynanmaktadır. 2006 yılında yıkılması ve yerine 50.000 kişilik kapasitesi olan yeni bir stadyum yapılması planlanmaktadır.
2007 yılında Gal Atletik Birliği tarafından verilen izin neticesinde Croke Park'ta ilk Rugby (İrlanda - İngiltere) ve Futbol (İrlanda - Slovakya) maçları yapılmıştır.
Phibsborodaki Dalymount Parkı, İrlanda futbolunun geleneksel merkezidir ama günümüzde sadece yerel kulüplerden Bohemian FK maçları için kullanılmaktadır. Rivals Shelbourne FK, Drumcondradaki Tolka Parkında oynamaktadır. St Patrick's Athletic ise maçlarına şehrin güneybatı ucundaki Inchicoredaki Richmond Parkında çıkmaktadır. İrlandanın en başarılı kulübü, Shamrock Rovers, aslında Milltowndan gelmektedir ama son yirmi yıldır kendine yeni bir ev aramaktadır. 2006 yılında Tallaghtta yeni stadyumlarının tamamlanmasını beklemektedir. Bunların dışındaki diğer büyük futbol kulüpleri Belfielddaki, Dublin Koleji Futbol Kulübü ve daha önceden Home Farm olarak bilinen ama artık varolmayan Dublin Şehri Futbol Kulübüdür.
Blanchardstowndaki Ulusal Su Sporları Merkezi, İrlandada açılan ilk Spor Kampüsüdür. Dublin ve civarında birkaç yarış pisti de bulunmaktadır. Shelbourne Parkında Greyhound tazı yarışları ve Leopardstownta at yarışları yapılmaktadır. Dünyaca ünlü Dublin At Gösterileri, Kraliyet Dublin Derneği tarafından, Ballsbridgede düzenlenmektedir ve 1982 yılında, Gösteri Amaçlı Atlamalar Dünya Şampiyonasına ev sahipliği yapmıştır.
Bunlara ek olarak ayrıca basketbol, Gal Hentbolü, Çim hokeyi ve atletizm de yaygındır. Santrydeki, Morton Stadyumunda, 2003 yılı Engelli Olimpiyatları düzenlenmiştir.
Dublin Maratonu 1980 yılından beri düzenli olarak koşulmaktadır.
Eğlence
Dublinde hareketli bir gece hayatı vardır. Liffey nehrinin güneyinde bulunan ve İrlanda dışında da tanınan Temple Bar, gece hayatının en hareketli yerlerinden biridir. Özellikle kadın ve erkeklere yönelik bekarlığa veda partileri ile tanınır ve turistler tarafından ziyaret edilen öncelikli yerlerdendir. Ama bu nedenlerden dolayı Dublinin yerli halkı tarafından çok tercih edilmemektedir. Temple Bar aslında Dublinin kültürel bölgesinin yeniden yapılandırılmasıyla ön plana çıkmıştır. Günümüzde sokak performansları, davulcuları, ufak ve iç içe müzik mekanlarıyla bu ruhunu az da olsa korumaktadır. Stephen's Green etrafındaki bölge, özellikle Harcourt, Camden, Wexford ve Leeson caddeleri, en popüler gece kulüplerinden bazılarına ve İrlandaya özgü barlara ev sahipliği yapmaktadır.
Şehir merkezinde birkaç tane tiyatro bulunmaktadır. Bunlardan en büyükleri Abbey Tiyatrosu, Gate Tiyatrosu, Olympia Tiyatrosu ve Gaiety Tiyatrosudur. Bu tiyatrolarda oyunlara ek olarak, akşamları ayrıca canlı müzik, dans ve filmlere de yer verilmektedir. En büyük tiyatro, Glasnevinde bulunan, Dublin Şehir Üniversitesinin The Helixteki, Mahony salonudur.
Şehir merkezinde iki büyük sinema bulunur: Liffeynin kuzeyindeki, Savoy sineması ve Cineworld. Yine Temple Barda bulunan İrlanda Film Enstitüsünde ve d'Olier caddesindeki Screen sinemasında alternatif ve özel ilgi alanlarına yönelik filmler gösterilmektedir. Şehrin diğer semtlerinde de birçok sinema salonu bulunmaktadır.
İklimi
Dublin denize konumundan dolayı ılıman bir iklime sahiptir. Kışları yumuşak, yazları serin geçer ve aşırı soğuk ya da sıcak yaşamaz. Genelde düşünülenin aksine Dublin, batı İrlanda gibi, yoğun yağış almamaktadır. Batı İrlandanın yağış oranı genelde başkentin iki katıdır. Londra ile karşılaştırıldığında ortalamada Dublinde daha az yağışlı gün görülür. Ocak ayındaki ortalama en yüksek sıcaklığı 8 C (46 F), Temmuz ayında ise 20 C (68 F)dir. Ortalama en güneşli ayları, günde altı saate kadar uzanan, Mayıs ve Hazirandır ama günler yine de daha uzun geçer. Ortalamada en yağışlı ayları ise, 74mm (2.9 inç) ile, Aralık ve Ağustostur. En kuru ay, 45 mm (1.7 inç) ile, Nisandır. Yıllık toplam ortalama yağış oranı (bütün yağış türleri dahil) 762 mm (29.5 inç)tir ve Sidney, New York ve Dallastan bile daha azdır. Dublin, yüksek enlemi nedeniyle, uzun yaz günlerine (yaklaşık 19 saat gün ışığı) ve kısa kış günlerine (dokuz saate kadar düşebilmektedir) sahiptir. İrlandanın geri kalanında da olduğu gibi, hortum, kasırga, deprem ve tsunami benzeri, doğal afetler açısından oldukça korunaklıdır.
Atlantik fırtına sistemlerinden gelen güçlü rüzgarlar, İrlandanın diğer bölgelerindeki kadar olmasa da, Dublini etkileyebilmektedir. Şiddetli rüzgarlara daha çok kış ortası rastlanmaktadır ama özellikle, Ekim ve Şubat ayları dahil olmak üzere, her an oluşabilirler. Son dönemlerin en kuvvetli fırtınası 24 Aralık 1997de, Casement Aerodromeda, 151 km/s (94 mil/s) olarak kaydedilmiştir.
Dublini çevredeki bölgelerden birkaç derece daha sıcak yapan bir mikroiklimi vardır. Ayrıca şehrin merkeziyle eteklerinde ufak bir ısı farkı da bulunmaktadır. Şehrin merkezi daha yoğun yapılanmış olduğu için biraz daha sıcaktır. Yine şehrin merkezi ile 12 kilometre kuzeyindeki havaalanı arasında da ısı farkı bulunmaktadır.
Ilıman bir iklime sahip olan şehrin kayda geçen en düşük sıcaklığı -12 C (10.4 F), en yüksek sıcaklığı ise 31 C (88 F)dir. Kışın sık görülen yağış şekli yağmurdur. Kasım ve Nisan ayları arasında kar yağışı da görülse de karın yerde kalma süresi çok kısadır (ortalama, sadece 4-5 gün kadar). Dolu kardan daha sık görülmektedir ve özellikle kış ve bahar aylarında rastlanır. Genelde yaz aylarına denk gelen gök gürültüsü ve yıldırım da oldukça nadir görülür. Tipik olarak en soğuk aylar Aralık, Ocak ve Şubattır, ama son yıllarda yaz sıcaklıkları ortalamanın üstünde bir çizgi seyretmektedir, ör. Temmuz 2006da 31 C (88 F) olan sıcaklık, en yüksek ortalamanın 11 C üstündedir.
Suç Oranı
Son yıllardaki uyuşturucu madde ve çete bağlantılı cinayetlere rağmen Dublin, diğer birçok Avrupa başkentinden daha güvenlidir. Fakat, birçok sosyoloğa göre bunun nedeni Dublinli yerli halkın genelde yerel suçlardan güvenlik güçlerine bahsetmemeleridir. Sonuç olarak asıl suç oranı kayıtlarda geçenlerden daha yüksektir. An Garda Síochánanın (İrlanda Polisi-Gardai olarak da bilinir), 2001-2005 yılları resmi kayıtlarına göre, metropoldaki toplam suç oranı ülkenin en yükseğidir. Şehrin iç kısımlarından bazılarında toplam suç oranı İrlandadaki diğer kentlere göre üç-dört kat daha fazladır. 1980 ve 90larda, şehrin içinde ve eteklerinde yaşayan işçi sınıfı bölgelerinde ciddi bir eroin problemi yaşanmıştır. Bunu takiben oldukça yoğun uyuşturucu madde karşıtı çalışmalar düzenlenmiştir.
Hükümet
Kent
Kent, Dublin Şehir Konseyi (eski adıyla Dublin Meclisi) tarafından idare edilmektedir ve başkanlığını Dublin Belediye Başkanı (Lord) yapmaktadır. Belediye başkanı yıllık olarak seçilir ve sorumluluk süresi boyunca Dublin Köşkünde yaşar. Dublin Şehir Konseyi iki ana binada konuşlanmıştır. Konsey toplantıları, Dublin belediye binasındaki merkezde gerçekleşir. Eskiden Royal Exchange, yani Kraliyet Ticaret Merkezi, olan bu bina 1850lerde şehir idaresi tarafından hükumet için devralınmıştır. İdarenin yönetim seviyesindeki memurların çoğu, Wood rıhtımındaki, çok tartışılan Belediye Ofislerinde çalışmaktadır.
Şehir Konseyi tek parlamentodan oluşur ve beş yılda bir, Yerel Seçim Bölgelerinden seçilen 52 üyesi bulunmaktadır. En çok koltuğa sahip parti kimin hangi komitede oturacağına, hangi politikaların uygulanacağına ve kimin Belediye Başkanı olacağına karar verir. Belediye Başkanının liderliğinde, konsey yerleşim yerlerine, trafik yönetimine, planlamaya, atık ve arıtmaya vs. ne kadar para harcanacağına dair bir bütçe hazırlar. Dublin Şehir Yöneticisi ise Şehir Konseyinin aldığı kararları uygulamakla sorumludur.
Ulusal
İrlanda Cumhuriyetinin ulusal meclisi, Oireachtas, Cumhurbaşkanlığı ve iki kabineden oluşur, Dáil Eireann (Milletvekilleri Meclisi) ve Seanad Eireann (Senato). Üçü de Dublinde bulunmaktadır. İrlanda Cumhurbaşkanı, İrlanda Bağımsız Eyaleti Genel Valisinin eski evi olan ve şehrin en büyük parkı, Phoenix Parkında bulunan Áras an Uachtaráinda yaşar. Oireachtasın iki kabinesi de, güney yakasındaki önceden dükalık sarayı olan Leinster Sarayında toplanır. İrlanda Bağımsız Eyaletinin kurulmasından bu yana, 6 Aralık 1922, bu saray İrlanda parlamentolarının evi olmuştur.
İrlanda hükumeti, Hükumet Binaları adlı yapıda konuşlanmıştır. Bu yapı daha once, Buckingham Sarayının Edward devri cephesini yapan mimar, Sör Aston Webb tarafından Kraliyet Bilim Koleji olarak tasarlanarak inşa edilmiştir. 1921 yılında Güney İrlanda Halk Meclisi burada toplanmıştır. Leinster Sarayına yakınlığından dolayı, İrlanda Bağımsız Eyaleti hükumeti bu binayı, geçici olarak bakanlıklara vermek üzere devralmıştır. Hem bu bina hem de Leinster Sarayı önceden geçici olarak düşünüldülerse de zamanla kalıcı olmuşlardır.
İrlanda Krallığının eski parlamento binası College Greende bulunmaktadır.
Ekonomi ve Altyapı
İletişim ve Medya
Dublin İrlandanın hem iletişim hem de medya merkezidir. Birçok gazete, radyo istasyonu, televizyon kanalı ve telefon şirketinin merkezleri burada bulunmaktadır. Radio Teilifís Eireann (RTE) İrlanda'nın ulusal resmi yayın organıdır ve ana ofisleri Donnybrookta bulunmaktadır. Fair City kanalın başkentin kurgusal bir mahallesinde (Carraigstown) geçen bir dizisidir. TV3, Kanal 6, Kent Kanalı ve Setanta Sporda Dublinde bulunmaktadır. Posta servislerinin (An Post) ana altyapısı ve ofisleri ile eski devlet telefon şirketi (Eircom), Meteor cep telefonu servisi, Vodafone İrlanda ve O2 İrlanda da Dublindedir. Başkent ayrıca The Irish Times ve Irish Independent gibi önemli gazetelere de ev sahipliği yapmaktadır.
Ulaşım
Dublin, İrlanda ulaşım ağının merkezindedir. Dublin limanı ülkenin en önemli deniz limanıdır. Dublin havaalanı, 2006daki 21 milyon yolcu kaydıyla adanın en yoğun havaalanıdır. Ayrıca İrlandanın diğer havaalanlarına, Avrupaya Kuzey Amerikaya ve Orta Doğuya uçuşlarıyla Avrupanın da 14. en yoğun havaalanıdır. Merkez tren istasyonu, güney ve kuzeyi birbirine bağlayan, Heuston istasyonudur (Ballina, Westport, Galway, Ennis, Limerick, Tralee, Cork ve Waterford hatları). Connolly istasyonu Sligo, Wexford ve Belfasta servis yapmaktadır. Bu iki istasyon son dönemde birbirine, Luas adı verilen, tramvay ile bağlanmıştır. Dublinin otogarı Busarus da, oldukça yoğundur. Otobüsle adanın her yerine sık otobüs seferleri bulunmaktadır.
Karayolları
Dublin ülkenin karayolları ağının merkezidir. M50 otoyolu (İrlandanın en yoğun yolu), bir çeşit çevre yoludur. Şehrin güneyine, batısına ve kuzeyine uzanarak başkentten diğer bölgelere ulaşan en önemli ulusal ana yolları birbirine bağlar. Lucan köyü yakınında, Liffey nehrinin üzerinde yükselen iki köprüden oluşan Batı-Bağlantısında ücret uygulanmaktadır (1.90). M50nin yapılması neredeyse 20 yıl sürmüştür ve son kısmı Haziran 2005te açılmıştır. Carrickmines Kalesi yakınlarındaki Orta Çağ harabelerinin yıkılmasıyla ilgili bir davadan dolayı yolun son kısmının tamamlanması gecikmiştir. M50de şu anda birbirinin aksi yönde giden iki şerit bulunmaktadır ama N4 ve N7 kavşaklarında şeritleri üçe çıkarmak için çalışmalar yapılmaktadır. Ulusal Karayolları Otoritesi ayrıca üçlü kavşaklar inşa ederek otoyolun en yoğun noktalarının kapasitesini arttırmayı amaçlamaktadır. Bu konuda çalışmalar başlamıştır.
Çevre yolunu tamamlamak için Doğu Geçidi teklif edildi. Bu projenin ilk yarısı Dublin Liman Tüneli, yakın zamanda tamamlandı ve 20 Aralık 2006da açıldı. Özellikle ağır taşıtlara yönelik hizmet veren bu tünel hafif araçlara ücretlidir. Şubat 2007den beri, 5 dingilli araçların, bütün hafta boyunca, 7.00 - 19.00 saatleri arasında, şehir merkezi kordonundan geçmeleri yasaklandı. Sadece gerekli dağıtımlar için özel izni olanlar bu yolları kullanabilmektedirler.
Liman Tüneli, önceleri ağır araç trafiğine hizmet vermek için iki şeritli olarak tasarlanmış olsa da, daha sonra otoyol standartlarında iki ayrı tünel olarak yapılmış ve genel trafiğe açılmıştır. Ağır araçlardan ücret alınmamaktadır. Tüneller ilk düşünülenden 1 kilometre daha uzun ve civardaki yerleşim yerlerini en az rahatsız edecek şekilde daha derine yapılmış ve gerekli düzenlemelerle bu değişiklikler desteklenmiştir.
Başkent, Dublin Şehir Konseyi tarafından dış ve iç yörünge şeklinde adlandırılan yollarla çevrelenmiştir. İç yörünge yaklaşık olarak, şehrin George devrine ait kısmı olarak bilinen bölgenin kalbi, St. Stephen's Greenden Mountjoy meydanına ve King's Innsden St Patrick's Katedraline uzanmaktadır. Dış yörünge, Dublinin iki kanalı (İrlandanın Büyük Kanalı ve İrlanda Kraliyet Kanalı) ile kuzey ve güney çember yollarının oluşturduğu doğal daireden geçmektedir.
Toplu Taşıma
2002 yılında Dublin ve civarında oturan ve çalışanların yaklaşık % 46sı işe yürüyerek, bisikletle ya toplu taşımayla gidiyordu. Toplu taşıma sistemi yüzlerce otobüs hattından, beş yerel tren hattından ve iki tramvay hattından oluşmaktadır. Hükümetin Ulaşım 21 adı altında planladığı teşebbüs yüksek kapasiteli iki metro hattı kurmak, batıya giden elektrikli taşımacılığı genişletmek ve oldukça başarılı olan Luas tramvay sistemini geliştirmek için yapılanmıştır. Toplu taşıma sistemine Dublin Ulaşım Ofisi bakmaktadır.
Otobüs
Dublinin toplu taşıma sisteminin büyük bir kısmı, Bus Átha Cliath tarafından işletilen, yaklaşık 200 adet gündüz ve pazartesiden cumartesiye işleyen 24 gece otobüs hattından oluşmaktadır. Gündüz hatlarının 40, 40A, 40B, 40C, 40D numara ve harfli kodlamaları vardır. Gece hatları için numaranın yanına N harfi konmaktadır. Bazı turist otobüsleri dışında, Dublin otobüs servisleri bir kişi tarafından işletilir. Gündüz tarifeleri seyahat edilen durak sayısına göre belirlenir. Ücretler bozuk para ile ödenir ve sadece tam para geçerlidir. Fazla para veren yolcuya para üstü biletleri verilir. Daha sonra bu biletler OConnell caddesindeki Dublin Otobüs İşletme ofisinde nakit paraya çevrilebilir. Otobüslerden ve acentelerden farklı paso ve bilet çeşitleri satın alınabilir. Bu biletler otobüse binilince kapının sağındaki makinelerde okutulur. Gece otobüsler seyahat edilen durak sayısına bağlı olmaksızın tek ücret alırlar. Ayrıca bazı ufak otobüs şirketleri de şehre hizmet vermektedir.
Yerel Raylı Sistem/DART
Dublin yerel raylı sistem Dublin ve civarına hizmet veren beş hattan oluşmaktadır. Bu trenlerden bazıları Drogheda kasabasına kadar da gitmektedir. Hatlardan biri Dublin körfezi boyunca gider ve Dublin Bölgesi Hızlı Transit (Dublin Area Rapid Transit), DART, olarak bilinir. Ülkenin elektrikle çalışan tek demiryollarıdır. Her gün 80.000in üstünde yolcu DART ile seyahat etmektedir.
DARTı genişletme planları yapılmaktadır. Şehir merkezinin altından geçen bir tüneli içeren Dublin ara-bağlantı raylı projesi, şehir merkezinden geçen kuzeye ve güneye giden, kuzeybatı ve güneybatı olarak iki ayrı DART hattı yaratacaktır.
Tramvay
2004 yılında iki hatlı bir tramvay ağı olan Luas açıldı ve hizmet verdiği alanlarda sıklıkla kullanılır hale geldi. İki hat arasındaki bağlantı yetersiz olsa da Luas hatlarını geliştirmek üzere, yedi projeli bir plan hazırlandı. Luası günde ortalama 80.000 kişinin kullandığı tahmin ediliyor.
2006da Demiryolları Servis Ofisi, Luasın yapılmasından sadece bir yıl sonra, beklenenden çok daha önce hedeflenen gelire ulaştığını ilan etti. Luas, ülkede hükumet destekli işleyen tek toplu taşıma sistemidir. Bu açıdan Avrupada da az bulunan örneklerden biridir.
Gelecekte
İrlanda hükumeti, önümüzdeki 10 yıl içerisinde yaklaşık 34.4 milyara mal olacak olan Ulaşım 21 projesini başlattı. Bu miktarın büyük çoğunluğu Dublin Liman Tüneline, yedi Luas projesine, iki Dublin metro hattına, DART uzantılarına ve bütün servisleri St Stephen's Greende bir araya getirecek bir yeraltı istasyonuna harcanacaktır. Bir diğer proje de Connolly ve Heuston istasyonlarını St Stephen's Greende birleştirecek bir ara-bağlantılı raylı tünel sistemidir.
Bu haritada Dublin ve çevresindeki raylı sistem ağının 2015'te gelmesi beklenen nokta gösterilmektedir. Ulaşım 21 tamamlandığında Dublin bölgesindeki bütün toplu taşıma sistemlerinde toplam olarak, yılda yaklaşık 365 milyon, günde de ortalama 1 milyon yolcunun seyahat etmesi beklenmektedir.
Endüstri ve Ekonomi
Dublindeki en ünlü endüstri herhalde biracılıktır. Guinness, 1759 yılından beri Dublinde, St. James's Gate semtinde üretilmektedir.
Kelt Kaplanı hareketi yıllarında, yani 90ların ortalarından sonlarına kadar, birçok ilaç ve bilgi teknolojisi şirketi Dublin ve etrafında ofisler açtı. Microsoft'un Avrupa ve Orta Doğu merkezi, şehrin güneyindeki, Sandyford Endüstri Bölgesindedir. Buna ek olarak Google ve Amazonun da şehirde şubeleri bulunmaktadır. Intel ve Hewlett-Packardın Dublinin batısında kalan Kildare ilçesindeki bir mahallede (Leixlip) üretim atölyesi vardır. Google, Yahoo! ve PayPalın (ve daha birçok şirketin) Avrupa merkezleri Dublinde konuşlanmıştır. Kent, çok miktardaki yüksek teknoloji endüstri bölgeleri, iş ve finans merkezleriyle uluslararası platformda Avrupanın Silikon Vadisi olarak tanınmaktadır.
Dublin İrlanda ekonomisinin merkezidir. 2004 yılında Dublin ve çevresi ülkenin toplam gelirine 69.6 milyar katkıda bulunmuştur. Bu ekonominin yaklaşık %45ini oluşturmaktadır. Bankacılık, finans ve ticaret şehrin ekonomisinin önemli bir bölümünü oluşturur. Uluslararası Finans Servisi Merkezi (IFSC) tek başına yılda 1 trilyonun üzerinde gelir getirmektedir. Ayrıca birçok uluslararası firmanın Dublinde merkezi bulunmaktadır (Citibank ve Commerzbank gibi). İrlanda Borsası (ISEQ), İnternet Tarafsız Kambiyo (INEX) ve İrlanda Yatırım Kambiyosunun da (IEX) merkezi buradadır.
2005 yılında Dublin ve civarındaki bölgede çalışan sayısı yaklaşık 800.000 kişiydi. Bunlardan 600.000i hizmet sektöründe ve 200.000i sanayide çalışmaktaydı.
Kelt Kaplanı patlaması inşaat sektöründe de hızlı bir yükselişe neden oldu. Şu anda, özellikle göçmenlerin yoğunlukta olduğu bu sektör, şehrin istihdamında önemli bir yere sahiptir. Dublin Rıhtımı ve Spencer Rıhtımı gibi büyük projelerle önemli bir yeniden yapılanma söz konusudur. "'Dubline yeni bir kalp'" ve benzeri projelerle, şehrin merkezinde bakımsız duran endüstriyel alanlar düzenlenmeye başlanmıştır. Dublin Şehir Konseyi yüksek binalar üzerindeki eski sınırlamalarını yumuşatmıştır. En yüksek bina olan Özgürlük Konağı sadece 59.4 m uzunluktadır, ama şu anda yapımı devam etmekte olan, Heuston Gate binası bittiğinde 117 m uzunlukta (anteniyle 134 m) olacaktır. 120 metrelik Britanya Rıhtım Kulesi ve yine 120 metrelik Gözlem kulesi onaylanmıştır. Gözlem kulesinin yapımına başlanmıştır.
Seyahat Notları
Dublin'e seyahat için İrlanda vizesi gerekmektedir. Bir Avrupa Birliği ülkesi olduğu halde Schengen Antlaşması'na taraf değildir, bu nedenle alınmış bir Schengen vizesi ile İrlanda'ya seyahat edilememektedir. Visa Waiver programı dahilinde Birleşik Krallık vizesi ile İrlanda'ya giriş şartlarını buradan bulabilirsiniz
Uluslararası ilişkiler
Kardeş kentler
Dublin'in 4 tane kardeş kenti vardır.
Barselona, İspanya (1998)
Liverpool, Birleşik Krallık (1997)
Pekin, Çin (2011)
San Jose, ABD (1986)