Arda'da ikincil yerler

J. R. R. Tolkienin -kurguladığı Orta Dünya evreninde yaşanan hayali olayları anlattığı- efsanevi öykülerinde birçok yer ismi geçmektedir. Tolkien, hikayelerinde gerçek Dünyaya karşılık olarak Arda isminde kısmen farklı bir Dünya kurguladı. Bu kurgusal Dünyadaki çeşitli suni ve doğal mekanlardan bir kısmı yaşanan olayların merkezinde yer alırken, bazı diğer mekanlar ikinci planda yer alır ve pek bahsedilmez. Aşağıdaki listede, bu görece ikinci planda kalan mekanlar hakkında bilgiler yer almaktadır.
A
Almaren (Q. "kutsal") Büyük Gölde bir ada. Vaların Ardadaki ilk yurdu. İki Lambanın ışığı bu adanın üzerinde birbirine karışıyordu. Lambalar Çağında Arda düzdü ve dört bir yanı karadan oluşuyordu. Karanın ortasında çok büyük bir göl vardı. Gölün ortasında ise, Arda üzerindeki tek ada yer alıyordu. Henüz Güneş ve Ay göğe yükseltilmeden önce yaşanan bu çağda, İki Lamba sayesinde aydınlık sağlanıyordu. Almaren adası, Melkorun saldırısına uğradı ve Valar batıya Valinora göçtü. Melkor, yaptığı saldırıda İki Lambayı da mahvetmişti. Valinorda ikinci yurtlarını kuran Valar burada İki Lambanın görüntüsünden İki Ağaçı yarattı. Bazı inanışlara göre, Almaren adası saldırıda tamamıyla yok olmadı, buna göre Almaren, Tol Eressëa olarak bilinen adanın ta kendisidir.
Araman (Q. 'dış Aman') Valinorun kuzeyinde, Pelóri dağ sırasının dışında (yani doğu tarafında) kalan çok uzun bir kıyı bölgesi. Bölge ıssız, dağlık ve buzulludur. Bölgenin kuzeyinde Helcaraxë buzulu vardır. Helcaraxë, Aramanı (diğer bir ifadeyle Amanı) Orta Dünyaya karadan birleştirir. Helcaraxë, Büyük Deniz Belegaerin Dış Deniz Ekkaia ile temas ettiği yerdir ve bilinmez derecede soğuk olan Ekkaia denizi, Belegaeri temas ettiği noktada Helcaraxë adı verilen buzula dönüştürür. Zamanı geldiğinde, Melkor Araman ve Helcaraxë istikametini takip ederek Orta Dünyanın kuzeyindeki Demir Dağlarda yeni krallığı Angbandı kurdu. Bir süre sonra, Melkorun çaldığı Silmarillerin peşine düşen Noldor Elfleri de Araman-Helcaraxë istikametini takip ederek Orta Dünyanın kuzeybatısındaki Beleriand diyarına yerleştiler ve burada Noldor krallıklarını kurdular.
Avallónë Tol Eressëanın en doğusunda yer alan bir şehir. Eldarın limanıdır (Büyük Yolculuka katılan elflerin limanı). Limanı kimlerin kurduğu tam olarak bilinmemekle birlikte iki ihtimal bulunmaktadır, ya bu adada kaldıkları uzun süre zarfında Teleri Elfleri tarafından kuruldu ya da Öfke Savaşından sonra Orta Dünyadan Valinora dönen elfler tarafından buraya uğradıkları süre zarfında kuruldu. Her iki durumda da, henüz Valinora yerleşmeye karar kılmamış olan Noldor Elfleri ve Sindar Elfleri tarafından bu liman şehri mesken tutuldu.
Númenorlular bulutsuz bir günde Meneltarmadan batıya baktıklarında, Avallónënin kulesini görebiliyorlardı. Bu sebeple, Avallónë şehri insan ırkı için Kutsanmış Krallıkın sembolü sayılırdı. Númenorun çöküşünden ve dünyanın şeklinin değiştirilmesinden sonra Avallónë şehri Düz Yoldan Amana giden gemiler için bir konaklama noktası oldu. Bir geleneğe göre, palantirlerin Esas Taşı Avallónëde yer alıyordu ve Elendil, Kayıp Batıya olan hasreti arttığında yanındaki palantir vasıtasıyla Avallónënin batısını seyrederdi.
Avallónë ismini kullanarak Tolkien, görünüşe göre Kral Arthur efsanesindeki Avalon adasına çağrışım yapmak amacını güdüyordu. Bununla birlikte, Avallónënin kelime anlamı Quenya dilinde "Valinorun yakınında" anlamına gelir. Buna benzer olarak, Tolkienin Númenor adası için kullandığı isimlerden Atalantë, Atlantis kıtasını çağrıştırmaktadır. Tolkienin yazılarında Avallon ismi, liman şehrinden önce bizzat Tol Eressëa adasının zamanla aldığı isim olarak kurgulanmıştı.
Avathar Pelóri Dağlarının doğusunda, Eldamar Körfezinin güneyinde çok uzun bir kıyı bölgesi. Belegaerin kıyısındadır. İki Ağaçın ışığından uzakta, daima karanlıktır. Silmarillionda anlatılan olaylar dizisi çerçevesinde Orta Dünyaya gitmeden önce Ungoliant burada yaşıyordu. Ungoliant, Melkorun teklifini kabul ederek İki Ağaçı zehirledi ve bütün bir Arda (Dünya), karanlığa büründü. Daha sonra, ikisi birlikte Orta Dünyaya kaçtılar. Orta Dünyada Ungoliant Valardan endişe etmeden yavrularını yeryüzüne yaydı. Bunlardan en meşhuru Mordorun sınırlarında yaşayan Shelobdur.
Avathar, deniz tarafından aşındırıldığından ötürü, Eldamar Körfezinin kuzeyindeki benzer bölge Aramandan daha dar bir görüntü arzediyordu. Bununla birlikte, Avathar ışıktan nasibini alamamış karanlık bir diyardı. Silmarillionda Avathar için şu ifadeler geçmektedir: "oradaki gölgeler dünyadaki en koyu ve en karanlık olanlardı". Bölgeye sayılan sebepten ötürü- isim olan Avathar kelimesi Quenya dilinde Gölgeler anlamına gelmektedir. (Sürgün Quenyasında kelime Avasar formuna evrildi, fakat tarihi kayıtlar dışında kullanılmadığından dolayı kelimenin eski versiyonu olan Avathar konuşma dilinde kullanılmaya devam etti)
B
Büyük Körfez
Büyük Körfez, Birinci Çağda Beleriand ve diğer kuzey Orta Dünya bölgelerini henüz -kuzeyliler tarafından ayak basılmamış ama varlığı bilinen- güney Orta Dünya topraklarından ayırıyordu.
İki lambanın yok edilişinden sonraki dönemde Valar ve Morgoth arasında büyük bir savaş başladı ve bu savaşta, Birinci Çağda bilinen yeryüzünün yer şekilleri meydana geldi. Valar Büyük Gölü genişleterek büyük deniz Belegaeri oluşturdu, işte bu esnada Büyük Körfez, Melkor tarafından açıldı. Körfezin kuzey kıyıları Beleriandın güneyinden başlayıp kuzeybatı-güneydoğu doğrultusu boyunca uzun bir yol aldıktan sonra ileride Güney Gondor olarak bilinecek olan bölgede- son buluyordu. Bu noktada, Belegaer ile doğudaki Helkar İç Denizi arasında Ardaya kıyasla çok küçük bir kara parçası kalıyordu. Büyük Körfeziin kuzeyinde Beleriand ve Eriador bölgeleri, güneyinde ise sonraki çağlarda Uzak Harad olarak bilinecek topraklar yer alıyordu.
Birinci Çağın sonunu getiren Öfke Savaşından sonra Orta Dünyada büyük değişiklikler meydana geldi. Beleriand denize battı. Büyük Körfez, Helkar Denizini emdi ve bunun doğal bir sonucu olarak kendisi de küçüldü (Körfezin büyük bir kısmı körfez olmaktan çıkıp üzerinde yükseldiği Orta Dünya topraklarını, Belegaerin ana gövdesinin ayırt edilemez parçası haline getirdi). Körfezin sadece en doğuda kalan ucu sonraki çağları görebildi ve Belfalas Körfezi adını aldı.
C
Cuiviénen Elflerin (kendi verdikleri genel isimle Quendinin) ilk atalarının hayata gözlerini açtığı yer. Yerin ismi, cuivië (uyanış) nen (su) kelimelerinin birleşmesinden meydana gelir ve Uyanış Suyu anlamındadır. Bu ismi almasının sebebi, Elflerin Uyanışının gerçekleştiği bu mekanın Helkar Denizinin büyük bir körfezinin kıyısında gerçekleşmesidir. Bu yer Orta Dünyanın uzak doğusuna düşer. Elflerin Uyanışı, Ağaçlar Çağına denk gelen çok eski bir tarihte gerçekleşti. Cuiviénenin zamanla doğa olayları neticesinde kaybolduğu tahmin ediliyor (muhtemelen Helkar Denizinin küçülmesi ile birlikte).
Elflerin ilk bölünüşü Eldarın Valinora doğru yola çıkıp kendi isteği ile gelmekten vazgeçen- Avariyi geride bırakması ile vuku buldu. Avari Elflerinin Birinci Çağ boyunca ne kadar süre daha Cuiviénende kaldıkları bilinmiyor. Bilinen şu ki, Birinci Çağın sonunu getiren Öfke Savaşında Helkar Denizi yok edildiğinde, artık geri dönülebilecek bir Cuiviénen kalmamıştı.
D
Düz Yol Dünya küresini terkederek önce gökyüzünde sonra da uzay boşluğunda yol alarak Aman diyarına ulaştıran yol. Yola bu ismin verilmesinin sebebi şudur ki, Akallabeth öncesinde dünya (Arda) düzdü, henüz yuvarlaklaştırılmamıştı. Aman ise yeryüzünde bir kıtaydı. Düz Dünyada Amana ulaşmak için Belegaer denizi boyunca dümdüz bir istikametten batıya gidilirdi. Dünyanın batı ucunda Amana varılırdı. Aman, Akallabeth sonrası dünyadan alınarak başka bir boyuta taşındı ve Amana giden Düz Yol sadece elflere açık bırakıldı. Valar tarafından özel olarak lütuflandırılmış elf gemileri, Düz Yolu izleyerek batıya doğru gider ve Amana varırdı. Bir geminin Düz Yolu takip ettiğinin işareti, kıyıdan gözlemlendiğinde, bir nokta gibi küçülene kadar batıya gitmesi ve kaybolmasıydı. Düz Yolu takip etmeyen gemiler batıya gittiklerinde ufuk çizgisinden denize batıyormuşçasına gözden kaybolurdu.
E
Eldamar Körfezi Eldamar Körfezi Orta Dünyanın batısında yer alan- Aman kıtasının en büyük körfezidir. Körfezin adı, Amanın en doğusundaki Eldamardan gelir. Eldamar, Quenya dilinde elfyurdu demektir. Noldor ve Vanyar Amana ilk gelişlerinde bu körfezin kıyısında yerleştiler. Sonraları Teleri geldi ve Ossë, Ulmodan Tol Eressëa adasını Eldamar Körfezine getirmesini istedi. Ulmo ricayı yerine getirdi. Noldor, akrabalarını tekrar görmeyi arzuladıklarında Manwë, Teleri Elflerine gemi yapımcılığını öğretmesi için Ossëye emirde bulundu ve Ossë istemeyerek de olsa- emri yerine getirerek Teleriye gemi yapımcılığını öğretti.
F
Formenos Fëanor ve oğullarının, Valinorun kuzeyindeki kaleleridir. Tiriondan kovulduktan sonra, Fëanor tarafından inşa edildi. Çok büyük sayıdaki bir Noldor grubu, kralları Finwë de dahil olmak üzere, Fëanor ile birlikte elflerin ilk sürgününe gittiler.
Formenosta Fëanor, bütün hazinelerini saklıyordu. Bu hazinede meşhur Silmariller de vardı. Melkor, bu kalede Noldor kralı Finwëyi katletti. Melkor, hazinedeki üç Silmarili alarak Valardan uzak olmak için- Orta Dünyaya kaçtı. Formenos çok korunaklı bir kaleydi ve savunma sistemi inşa edilmişti. Tüm Valinor ülkesinde askeri teçhizat bulunan çok az sayıdaki binadan birisi bu kaleydi.
G
Gece Duvarları Eski çağlarda Ardanın etrafını her yönden çeviren bir deniz vardı. Bu deniz muhtemelen- sudan oluşmayan çok soğuk bir denizdi ve Ardanın her tarafından Ardayı (dünyayı) kuşattığı için Kuşatan Deniz (Çevreleyen Deniz) anlamında Ekkaia ismiyle anılırdı. Dünyanın doğusunda ve batısında Ekkaia oldukça geniş, buna mukabil kuzey ve güneyde oldukça dardı. Ekkaianın ötesinde Gece Duvarları denilen ve Ekkaiayı her taraftan kuşatan bir duvar vardı. Duvar, kuzeyde ve güneyde, yukarıda anılan sebepten dolayı, yeryüzüne oldukça yakındı. Bu yüzden, Lambalar Çağında Melkor, hapsedildiği Boşluktan Ardaya gizlice geri dönmeyi başardı. Kuzeydeki Gece Duvarlarını aşarak yeryüzüne yerleşti ve burada Valardan gizlice- kalesi Utumnoyu inşa etti.
Gece Kapısı Dünyanın batı ucunda, Amanın da ötesinde muhafızlarla korunan bir büyük kapı. Morgoth, Valar tarafından Öfke Savaşından sonra bu kapıdan karanlığa fırlatıldı. Kapının niçin inşa edildiği bilinmiyor. Bir inanışa göre, Valar Güneşin Düz Dünyanın etrafında devri daim yapabilmesi için bu kapıyı inşa etti, böylece Güneş bu kapıdan geçerek dünyayı geceye bürüyecek, daha sonra Sabah Kapısından dünyaya tekrar yükselerek yeni bir gündüzü başlatacaktı. Diğer bir inanışa göre bu kapı, Morgothu Gece Duvarlarının ötesine atabilmek için özellikle açıldı. Gece Kapısı, gemisi Vingilotla -göğün okyanuslarıyla yıldızsız boşluk arasında sürekli seyahat eden- Eärendil tarafından korunuyordu.
Güneş Ülkesi Güneş Toprakları olarak da bilinir. Orta Dünyanın doğusunda, her gündüz vakti Güneş ışınlarını ilk gören kıtadır. Bu kıta hakkında bilinen tek şey, uzak batıdaki Pelóri Dağlarına mukabil Güneş Duvarı denilen kuzey-güney doğrultusunda kavisli- bir dağ sırasının olmasıdır. Güneş Duvarı dağ sırasının en yüksek noktası Kalorme zirvesidir. Kalorme, batıdaki Taniquetilin doğudaki simetrik bir karşılığı olarak tasarlanmıştır. Bununla birlikte, Melkor ve iyi Valar arasındaki savaşlardan ötürü Ardanın simetrik yapısı büyük ölçüde bozuldu. Güneşin Ardaya girdiği Sabah Kapısı bu kıtada yer alıyordu.
Ambarkantada bu kıta için Karanlık Güneş Ülkesi olarak bahsedilir. Númenorluların muhtemelen diğer bütün Orta Dünya ve doğu Ardaya yaptıkları gibi, bu kıtaya da geldikleri tahmin ediliyor.
İki Kulede Hobbit dilinde Harad için kullanılan Güneş Toprakları tabiri ile karıştırılmamalıdır. Middle Earth Role Play oyununda, Sindarin dilinde türetilmiş Romenor ismi Güneş Ülkesi kastedilerek kullanılmışsa da Tolkienin yazılarında katiyen böyle bir isimlendirme geçmez. Doğrusu, eğer böyle bir isimlendirme olsaydı bile, kelimenin doğru Sindarin kullanımı Romennor şeklindedir.
H

Helcaraxë Helcaracsë veya Gıcırdayan Buz olarak da bilinir. Aman ve Orta Dünya kıtalarını birbirlerine bağlayan tek kara parçasıdır. Esasen, bu bölge tamamıyla donmuş deniz suyundan ibarettir. Bölgenin tam fiziksel yapısı bilinmezliğini koruyor. Bununla birlikte, birbirine yakın parçalanmış buz topluluğundan oluştuğu tahmin ediliyor. Buzlar, Büyük Deniz Belegaerin kuzey kısmını tamamen kaplardı.
Melkor ve Ungoliantın yaptıkları büyük dehşetten sonra- buradan Orta Dünyaya geçmesi ile Helcaraxënin adı tarih kayıtlarında ilk kez anılır. Daha sonra Fingolfin ve emrindeki elfler aynı bölgeden Belerianda geçtiler. Helcaraxënin soğuklarında birçok elf hayatını kaybetti, bunlar arasında muhteşem Gondolin şehrinin kurucusu Turgonun eşi Elenwë de vardı. Öfke Savaşının neticelerinden birisi de, Beleriand ile birlikte bu buzlu bölgenin de büyük Belegaerin sularına gömülerek Belegaerin daha da genişlemesine vesile olmalarıdır. O günden sonra, artık Orta Dünyadan Amana geçilebilecek bir Helcaraxë yoktu.
Helkar Denizi Helcar olarak da yazılmaktadır. Helkar, Birinci Çağın sonuna kadar varlığını sürdürmüş devasa bir iç denizdir.
Elflerin Uyanışı, Cuiviénende gerçekleşmişti. Cuiviénen, Helkar Denizinin doğusundaki büyük bir körfezin kıyısındaydı. Elfler, Büyük Yolculuk sırasında, Helkarın kuzeyini dolanarak Yabaneller üzerinden Belerianda giriş yaptılar. Öfke Savaşı ile Birinci Çağın sonu gelirken, Helkar Denizi de büyük yeryüzü değişikliklerinden nasibini aldı. Büyük Körfez, Helkar Denizinin suyunu yer altından emdi ve Helkar Denizi yok oldu. Bunun sonucu olarak, Büyük Körfezin suları da yükseldi ve körfezin büyük bir kıyı kesimi Belegaer denizinin altında kaldığı için Büyük Körfez de ortadan kayboldu. Geriye sadece görece çok küçük Belfalas Körfezi kaldı.
Christopher Tolkien ve diğer bazı Tolkien uzmanları, Rhun Denizinin Helkar Denizinin çok küçülmesinden geriye kalan parça olduğunu tahmin ediyorlar (The War of the Jewels, s. 174). The Atlas of Middle-earth kitabında, Karen Wynn Fonstadın tahminine göre, Mordor, Khand, Rhun ülkeleri bir zamanlar Helkar İç Denizinin olduğu yerlerdi ve Rhun Denizi ile Núrnen Denizi bu büyük denizden geriye kalan görece daha küçük su toplulukları. The Peoples of Middle-earth kitabında, Rhun Denizinin Birinci Çağda da varolduğu belirtiliyor. Ancak Rhun Denizinin Helkarın başka bir adı olup olmadığı bilinmezliğini korumaya devam ediyor.
Hildórien İnsan ırkının dünyaya gözlerini açtığı yerdir. Bölgenin adı (Hildor+ien) Takipçilerin Yurdu anlamında elfler tarafından bölgeye verilen isimdir. Hildórien, Orta Dünyanın uzak doğusundadır.
Edain arasında anlatılan efsanelere göre, Morgoth Hildóriende insanların atalarını ziyaret etmişti ve onları Eru Ilúvatarın buyruğundan saptırdı ve ilahi bir ceza olarak Eru Ilúvatar, insan ırkını ölümlü hale getirdi. Bununla birlikte gerçekte, ölümlülük vasfı yaratıcı Eru tarafından ezelden insanlar için takdir edilmiş bir özellikti ve ceza değildi. Hildórienden Morgothun kötülüğünden kurtulmak için ilk kaçan insan halkı Atanatáridir. Atanatári, batıya doğru yaptığı uzun seyahatten sonra Beleriandda yerleştiler ve Birinci Çağın büyük olaylarının bir parçası oldular.
I
Ilmarin Pelóri Dağlarının en yüksek noktasını teşkil eden Taniquetilde inşa edilmiş salonlardır. Bu salonlarda yaşayan Manwë ve Varda, Ardada olup biten bütün olayları buradan görebiliyorlardı.
K
Karanlık Diyar Orta Dünyanın güneyinde gizemli bir kıta. Hiçbir elf ve hiçbir cüce burada yaşamıyor. Vahşi insanların burada yaşamış olabileceği tahmin ediliyor. Yaptıkları uzun seyahatlerde, Númenorlular tarafından ziyaret edilmiş olması Orta Dünya tarih kayıtlarında büyük bir ihtimal olarak görülüyor, bununla birlikte herhangi bir topluluğun burada yerleşim yeri kurup kurmadığı meçhul. Iron Crown Enterprises firmasınca çıkarılan Middle Earth Role Play oyununda güneydeki karanlık kıta için Morenor ismi kullanılmışsa da Tolkienin yazılarında böyle bir adlandırma hiç geçmez.
M
Máhanaxar Burada, Valar toplantılarını gerçekleştirmek için toplanırdı. Valmarın batıya açılan altın kapılarının ötesinde yer alırdı.
P
Pelóri Dağları Amanın kuzeyinden güneyine uzanan çok uzun bir dağ sırası. Valinor ülkesinin düzlüklerini Eldamardan ve iki boş ülke olan Araman ve Avathardan ayırırdı. Taniquetil bu dağ sırasının en yüksek dağıydı ve aynı zamanda Manwënin tahtına ev sahipliği yapıyordu. Mandosun Salonları, bu sıradağların kuzeydoğu eteklerinde yer alıyordu.
S
Sabah Kapısı Tolkienin kurguladığı hayali evrenin ilk versiyonlarında Imbarın doğu kıyısında sihirli bir kapıdır. Güneş, bu kapıdan yeryüzüne (Imbara) geri dönüyor ve gündüz başlıyordu. Sonraları bu kurgudan Tolkien vazgeçmişse de, oğlu Christopherın hazırladığı Silmarillion derlemesinde bu tasarıma değinilmektedir.
T
Taniquetil Ölümsüz Diyarda, Ardanın en yüksek dağı olarak yükselir. Pelóri Dağlarının bir parçasıdır. Pelóri Dağları, Valinorun en doğusunda denizden az içeride uzanır. Taniquetil dağının doruğunda Vaların Kralı ve Kraliçesinin ikamet ettiği Ilmarin adı verilen saraylar vardır. Taniquetil ismi, "yüksek beyaz doruk" anlamına gelir. Dağda yaşayan Vanyar Elfleri ise Taniquetile hepbeyaz kar anlamında Oiolossë adını verdiler. Dağın Arda dünyasındaki konumu, Grek mitolojisindeki Olimpus Dağınınkiyle aynıdır.
U
Utumno Udun olarak da bilinir. (Sindarin: "cehennem") Orta Dünyanın kuzeyinde, Melkorun kurduğu ilk kalesidir. Udun ismi ayrıca Mordorun kuzeyindeki bir vadiye verilmiştir, Yüzüklerin Efendisi kitaplarındaki haritalarda bu vadi yer almaktadır. Melkor, Ardanın dışına ilk sürgün edilişinden sonra gizlice Ardaya (Dünyaya) geri döndü. Melkor dışarıdayken Valar İki Lambayı inşa etti. Valar Yılı 3400de, kuzeyde İki Lambanın (Illuin ve Ormalın) ışığının çok zayıf olduğu Demir Dağlarda Melkor ilk kalesi Utumnoyu inşa etti.
1149 Valar Yılı boyunca Melkor bu kaleyi üs olarak kullandı ve karanlık işlerini çevirdi. Vakti geldiğinde Melkor, İki Lambayı sona erdirmek için işe koyuldu. İki Lambayı yok etti ve bütün Ardayı ele geçirmeye başladı. Lambalar Çağı, Melkorun yaptığı kötülük yüzünden son buldu. Ağaçlar Çağı başladı ve eskisine göre Ardanın büyük kısmının karanlığa büründüğü bu çağda Melkor karanlık işlerini artırdı. Ağaçlar Çağında Cuiviénende ilk elfler uyandı. Melkor, Valardan önce elfleri ziyaret ederek elflerin bir kısmını yoldan çıkardı ve yoldan çıkardıklarını Utumno kalesinin kuytularında orklara dönüştürdü. Ağaçlar Çağında (Valar Yılı 1099da) Utumno kalesi Valar tarafından yerle bir edildi. Çünkü Valar Elflerin Uyanışını ve Melkorun elflere ne yaptığını öğrendiler. Valar, kalesini yıktıkları Melkoru zincire vurarak Valinorda tutuklu olarak gözetim altında tuttular.
Utumno, Güçler Savaşında yıkılmışsa da, tamamıyla yok olmamıştı. Melkor, Utumnoda orklar, dev örümcekler ve daha değişik yaratıklar yetiştirmişti. Melkorun yaratıkları Orta Dünyaya dağıldılar. Melkor, Utumnoya bir daha geri dönmedi.
Demir Dağların batı taraflarında Melkor, mahkumiyet süresi dolduktan sonra, yeni krallığı Angbandı kurdu. Angband kalesinin orijinal sahibi Saurondur. Üçüncü Çağda Gandalfın, Moriada savaştığı balroga -Utumnonun pek bilinmeyen ismini kullanarak- "Udun Alevi!" şeklinde hitab ettiği geçmektedir. Balrogları Melkor kendi tarafına çekmiştir Gandalf ve Sauronla aynı Maia kökenli iblislerdir.