Nutuk (Mustafa Kemal Atatürk)

Nutuk, yazıldığı dönemde Cumhur Reisi ve Cumhuriyet Halk Fırkası Umumi Reisi olan Gazi Mustafa Kemal'in 15-20 Ekim 1927 tarihlerinde, 1919'dan 1927'ye dek kendisinin ve silah arkadaşlarının faaliyetlerini özetlediği konuşmasının metnidir. Kültür Bakanlığı Yayınevi tarafından belgeler bölümü dışında yaklaşık 900 sayfalık bir kitap olarak yayımlanmıştır ve Türkiye'nin bu dönemle ilgili en temel resmi tarih kaynağı olma niteliğindedir.
Nutuk'un güncel Türkçeye çevrilmiş sürümleri pek çok yayınevi tarafından basılmış, bazıları Söylev adını tercih etmişlerdir.
Nutuk, belgeleri sayesinde, Atatürk'ün tarihçi kimliğini de ortaya koymaktadır. Atatürk, yaşanılan olaylarla ilgili kayıtlı belgeleri toplamış ve Nutuk'''u yazarken bu belgelere dayanarak icraatlarını özetlemiştir. Nutuk, Gençliğe Hitabe ile sona erer.
Konuşma, objektifliği hususunda başta Halide Edib ve Kazım Karabekir tarafından olmak üzere birçok kişinin eleştirisine hedef olmuştur.
Nutukta adı geçen kişiler
Kazım Karabekir Paşa
İsmet Paşa (İnönü)
Fevzi Paşa (Çakmak)
Rauf Bey (Orbay)
Refet Paşa (Bele)
Cemal Paşa (Mersinli)
Nurettin Paşa (Sakallı)
Kara Vasıf Bey (Karakol)
Zeki Bey (Kadirbeyoğlu)
Celaleddin Arif Bey
Cafer Tayyar Paşa (Eğilmez)
Ali İhsan Paşa (Sabis)
Bekir Sami Bey (Kunduh)
Rıza Nur Bey
Çerkez Ethem Bey ve kardeşleri
Selahattin Bey (Köseoğlu)
Hüseyin Avni Bey (Ulaş)
Ali Rıza Paşa
Şerif Paşa
Ahmet İzzet Paşa (Furgaç)
Çürüksulu Mahmut Paşa
Yahya Kaptan
Herbert G. Wells "Outline of History - 1921" tarih kitabının yazarı
Salih Bozok
Demirci Mehmet Efe
Nutuk hakkında Nutuk, Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı dönemini birinci ağızdan aktardığı, Cumhuriyet tarihi açısından önemli bir eserdir.
Atatürk, Nutuk ile geçmişi anlatıp aynı zamanda gelecekte olabilecek tehlikelerin önceden sezilebilmesi için alınacak derslerden bahsetmektedir. Bazı sayfalarda Atatürk açıkça "sonraki yıllarda durumun kolay ve açıkça değerlendirilmesi için bu kadar ayrıntıya yer verilmiştir" sözünü belirtmiştir.
Aynı zamanda bu kitap, şu an Türkiye'de okutulan T. C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinin ders ve çalışma kitaplarının hazırlamasında en büyük rolü oynamıştır. Bu kitap Atatürk'ün Samsun'a çıktığı tarih olan 19 Mayıs 1919'dan, Cumhuriyet sonrası inkılap dönemine kadarki (1927) zaman diliminde olan olayları anlatmaktadır.
Dili
Atatürk'ün yetiştiği dönemde kullanılan söz dağarcığı ve cümle yapısı bakımından ulusal edebiyat devrinin temsil ettiği dildir. Klasik Osmanlıcaya göre oldukça sadeleştirilmiştir. O devirde kullanılan Arapça ve Farsça sözcükler ve bu dillerden alınan kurallarla oluşturulan tamlamalar, devlet dilinde kullanımından dolayı Nutuk'a girmiş sözcükler nedeniyle dili günümüze göre oldukça ağırdır. Dil kullanılırken anlatılan duruma göre bazen kısa ve keskin tümceler bazen de uzun ve hareketli söyleyişlere yer verilmiştir.
Değişik baskıları
1927'de Osmanlıca harflerle basılan Nutuk'un, sonraki yıllarda birçok kurum ve kitabevi tarafından sayısız baskıları yapılmıştır. 1960'lı yıllardan başlayarak bazı baskılarda, o tarihlerde TDK'nin yaygınlaştırmaya çalıştığı öz Türkçe kullanma akımına uyularak "Nutuk" yerine "Söylev" adı da kullanılmıştır. Bazı baskılarda hem Söylev hem de Nutuk adının birlikte kullanılması tercih edilmiştir. Belli başlı "Nutuk" baskıları şunlardır: