Tehlikeli İlişkiler (film)

Tehlikeli İlişkiler 1988 ABD İngiltere ortak yapımı romantik-dramatik dönem filmdir. Özgün adı Dangerous Liaisons olan film 14 Temmuz 1989'da Türkiye'de gösterilmiştir.
Stephen Frears'ın yönettiği filmin başlıca rollerinde Glenn Close, John Malkovich, Michelle Pfeiffer, Keanu Reeves ve Uma Thurman oynamışlardır. Film ünlü İngiliz oyun yazarı ve yönetmen Christopher Hampton'ın aynı adlı tiyatro oyunundan uyarlanmıştır, bu oyun da 1741 - 1803 yılları arasında yaşamış Fransız romancı ve ordu generali Choderlos de Laclos'un 1782 tarihinde yazdığı ve yayınlandığında skandal yaratmış olan aynı adlı romanından (Fransızca: Les Liaisons Dangereuses) uyarlanmıştır. Sanaryoyu da bizzat oyunun yazarı Hampton kaleme almıştır. Romanın daha önce de defalarca tiyatro ve sinema uyarlamaları yapılmıştı. Bunlardan en bilineni Roger Vadim'in 1959 tarihli filmi Les Liaisons Dangereuses'dür. Bu film Türkiye'de Tehlikeli Aşklar adıyla gösterilmişti.
Geniş, güçlü bir oyuncu kadrosu ve kusursuz sinema diliyle dikkati çeken filmde 18. yüzyıl Fransa'sında ahlaki değerleri iyice dibe vurmuş bir grup aristokrat'ın sadece eğlence olsun diye cinselliği kullanıp komplolar kurarak çevrelerindeki insanların hayatlarıyla oynamaları anlatılırken aşk ihanet, intikam gibi kavramların nasıl yüzyıllardır hiç değişmeden insanlığın gündeminde kalabildiğini de gözler önüne serer.
Tam yedi dalda Oscar'a aday gösterilen film, 'En İyi Uyarlama Senaryo', 'En İyi Sanat Yönetimi' ve 'En İyi Kostüm' dallarında bu ödülleri kazanmayı başarmıştı. Ayrıca filme aralarında BAFTA ve César da dahil olmak üzere 11 ödül verilmiş, 14 ödüle de aday gösterilmişti.
Oyuncu kadrosu
Filmin Uyarlandığı Roman
Filmin uyarlandığı roman "Les Liaisons Dangereuses" 1782 tarihinde yayınlanmıştı. Yazarı aynı zamanda Fransız ordusunda general olan Pierre Ambroise François Choderlos de Laclos'du (d. 1741 - ö. 1803). Roman yazarın en tanınmış eseridir. Romanın en önemli biçimsel özelliği mektup-roman formatında oluşudur. İki aristokrat arasında gidip gelen 175 mektuba dayanmaktadır ve yazışma formatına uygun bir şekilde yazılmıştır. Roman yayınlandığı yıllarda epey bir sansasyon yaratmıştı. Roman rezil ve utanç verici olarak nitelendiriliyordu, hatta kraliçe Marie-Antoinette kendi özel kitaplığı için romanın bir kopyasını ısmarladığında cildinin kapağına hiçbir yazı konmamasını emretmişti, belli ki bu kitabı okuduğunun bilinmesini istemiyordu.
Mektup-roman türü (İng: epistolary novel) 18. yüzyılın Avrupa edebiyatında oldukça popüler olmuş bir türdü. Laclos'nun romanından başka o devrin bu formatta yazılmış ünlü eserleri arasında Goethe'nin "Genç Werther'in Acıları" ve Jean-Jacques Rousseau'nun "Julie" gibi romanları ilk akla gelenlerdir.
Fransa'da Andre Malraux'nun sunuşuyla yayımlanmış olan roman Türkiye'de ilk kez 1944 yılında yine Malraux'nun önsözüyle ve Nurullah Ataç'ın çevirisiyle M. E. B. Yayınları'ndan çıkmıştı. Can Yayınları 1984'te kitabın yeni bir baskısını yaptı. Romanın her iki baskısı da Türkiye'de Tehlikeli İlişkiler adıyla yayımlandı.
Filmin Aldığı Ödüller
Kazandığı Ödüller
1989 Oscar - En İyi Uyarlama Senaryo Akademi Ödülü - Christopher Hampton
1989 Oscar - En İyi Kostüm Akademi Ödülü - James Acheson
1989 Oscar - En İyi Sanat Yönetmeni Akademi Ödülü - Stuart Craig, Gérard James
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülü - Michelle Pfeiffer
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Uyarlama Senaryo Ödülü - Christopher Hampton
1990 Bodil - "Avrupa dışı en iyi film" Stephen Frears
1990 César - "En iyi yabancı film" Stephen Frears
Adaylıkları
1989 Oscar - En İyi Film Akademi Ödülü
1989 Oscar - En İyi Özgün Şarkı Akademi Ödülü - George Fenton
1989 Oscar - En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü - Glenn Close
1989 Oscar - En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü - Michelle Pfeiffer
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Kadın Oyuncu Ödülü - Glenn Close
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Görüntü Yönetmeni - Philippe Rousselot
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Kostüm Tasarımı Ödülü - James Acheson
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Yönetmen Ödülü - Stephen Frears
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Kurgu Ödülü - Mick Audsley
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Makyaj Ödülü - Jean-Luc Russier
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Orijinal Şarkı Ödülü - George Fenton
1990 BAFTA - BAFTA En İyi Prodüksiyon Tasarımı Ödülü - Stuart Craig
Sinema ve TV uyarlamaları
Aynı zamanda bir general olan Fransız yazar Choderlos de Laclos (1741 - 1803)'un 1782 tarihinde yazdığı Les Liaisons Dangereuses (Tr: Tehlikeli İlişkiler) adlı roman ve İngiliz oyun yazarı Christopher Hampton'ın bu romana dayandırdığı tiyatro oyunu birçok sinema filmine kaynaklık etmişti. Roman ve oyundan uyarlanan sinema ve TV filmleri şunlardır:
Romanın tiyatro uyarlaması
"Dangerous Liaisons" - İngiliz Oyun yazarı ve yönetmen Christopher Hampton'ın sahne uyarlaması. Önce "London's West End" de sonra da ABD'de Broadway'de sahnelendi.