Sansargiller

Sansargiller (Mustelidae), etçiller (Carnivora) takımına ait bir Caniiformes
(köpeğimsi)
familyasıdır.
Sansarlar familyasına, sansarların yanında samurlar, porsuklar ve gelincikler de dahildir. Eskiden bu familyaya mensup sayılan kokarcalar (Mephitidae) modern bilimde ayrı bir familya olarak kabul edilir.
Özellikleri
Çoğu sansargilin ortak özelliği uzun ve zarif bir vücut yapısıdır; sadece porsukların ve volverinlerin vücudu daha iri yapılıdır. Renkleri çoğunlukla kahverengi ya da siyah olur. Bazı türlerde benekler, çizgiler ya da diğer motifler bulunur. Kuyrukları ve bacakları vücutlarına göre kısadır. Her ayağında içeriye çekilemeyen 5 adet tırnak vardır. Çeneleri ve kulakları da kısadır. Diş sayıları türden türe değişmekle birlikte 28 ile 38 arasındadır. Bütün sansargillerin, kokarcalarda da olduğu gibi, koku üretebildiği iyi gelişmiş bir anal bezesi vardır. Bununla kendi bölgelerini işaretleyebilir veya bazı türlerin yaptığı gibi (bal porsuğu) kendini savunmak için pis koku yayabilirler.
Diğer etçiller ile karşılaştırıldıklarında sansargiller genelde küçük yırtıcı hayvanlardır ama en ufakları (fare gelinciği) ve 30 kg ağırlığa kadar varabilen en büyükleri (su samuru, dev samur, ayı sansarı) arasında buna rağmen büyük bir fark vardır.
Dağılım ve yaşam alanı
Neredeyse dünyanın her yerinde sansargillere rastlanabilir. Tek eksik oldukları yerler Avustralya ve Okyanusya bölgeleri, Madagaskar adası ve Karayip adaları'dır.
Sansargiller çok farklı yaşam alanlarında bulunurlar. Bu konuda tek ortak özellikleri fazla kurak bölgeleri sevmemeleridir. Çoğu türleri su yakınında yaşamaya bağımlıdır ve ırmakların, göllerin, birkaç türü de denizlerin kenarlarında bulunur. Özellikle samurlarda suya bağımlılık çok büyüktür. Deniz samuru Pasifik okyanusunun açıklarında bile yaşayabilir.
Yaşam şekli
Familyanın çoğu türleri hava kararınca aktif olurlar. Gündüz aktif olanlar azınlıktadır. Sansargiller barınak olarak kullandıkları mağaraları her zaman kendileri kazmaz, bazen diğer hayvanlar tarafından kazılmış mağaralara da yerleşebilirler. Çoğu türler yerde yaşarlar ve ince vücutları ile rahatlıkla diğer küçük hayvanların kazdıkları tünellere girip onları avlarlar. Bazıları ağaçlara da tırmanır, ve hatta ağaç sansarı gibi ağaçlarda yaşar. Sansargillerin arasında çok usta yüzücüler bulunur; özellikle samurlar.
Sansargiller neredeyse hep yalnız yaşarlar ve kendilerine sahip edindikleri bölgeyi titizlikle savunurlar. Koku alma ve duyma kabiliyetleri çok iyidir.
Beslenme
Sansargiller genelde etoburdurlar ama mevsime göre farklı derecede bitkisel beslenebilirler. Sansargillerin avladıkları hayvanların büyüklükleri kendilerinden çok daha büyük olmaları ile dikkati çekerler; örneğin gelincikler kendilerinden çok daha büyük olan yaban tavşanını avlarlar ve ayı sansarı hatta orta boylu geyik türlerine bile saldırır. Yılanlarla da beslenebilirler. Özellikle bal porsuklari çok zehirli olan kobrayı yiyebilirler, sonra zehrin etkisiyle bayılıp kendine gelebilirler hatta bir pitonu gafil avlayıp onları bile yiyebilirler. Zehirden etkilenmezler çünkü sinir sistemleri yok denecek kadar zayıftır.
Üreme
Sansargiller senede bir kez yavru yapar ve gebelik 30-60 gün sürer. Yeni doğan yavrular kör, korumasız ve annelerine çok bağımlıdır, ama kısa süre içinde gelişirler. Çoğu türlerde yavrular 2 ay içinde bağımsız olurlar ve 6-12 ay içinde kendileri üreyebilir olgunluğa ulaşırlar. Ömürleri 5-20 yıl arasıdır.
Türkiye'nin sansargilleri
Bayağı gelincik (Mustela nivalis)
Kakım (Mustela erminea)
Bayağı kokarca (Mustela putorius)
Alaca sansar (Vormela peregusna)
Kır sansarı (Martes foina)
Ağaç sansarı (Martes martes)
Porsuk (Meles meles)
Su samuru (Lutra lutra)
Sınıflandırma
Alt familya: Su samurları (Lutrinae)
Aonyx
Tırnaksız su samuru (Aonyx capensis)
Asya küçük tırnaklı su samuru (Aonyx cinerea)
Cins: Enhydra
Deniz samuru (Enhydra lutris)
Cins: Hydrictis
Hydrictis maculicollis
Cins: Lontra
Amerika su samuru (Lontra canadensis)
Lontra longicaudis
Lontra provocax
Lontra felina
Cins: Lutra
Bayağı su samuru (Lutra lutra)
Lutra sumatrana
Lutra nippon
Cins: Lutrogale
Lutrogale perspicillata
Cins: Pteronura
Dev su samuru (Pteronura brasiliensis)
Alt familya: Mustelinae
Cins: Arctonyx
Domuz burunlu porsuk (Arctonyx collaris)
Cins: Eira
Tayra (Eira barbara)
Cins: Galictis
Galictis cuja
Güney Amerika sansarı (Galictis vittata)
Cins: Gulo
Volverin (Gulo gulo)
Cins: Ictonyx
Ictynonyx lybica
Zoril (Ictonyx striatus)
Cins: Lyncodon
Lyncodon patagonicus
Cins: Martes
Amerika sansarı (Martes americana)
Sarı boyunlu sansar (Martes flavigula)
Kır sansarı (Martes foina)
Martes gwatkinsii
Ağaç sansarı (Martes martes)
Japon sansarı (Martes melampus)
Balıkçı sansar (Martes pennanti)
Samur (Martes zibellina)
Cins: Meles
Meles anakuma
Meles leucurus
Porsuk (Meles meles)
Cins: Mellivora
Bal porsuğu (Mellivora capensis)
Cins: Melogale
Melogale everetti
Çin porsuğu (Melogale moschata)
Melogale orientalis
Melogale personata
Cins: Mustela
Mustela africana
Mustela altaica
Kakım (Mustela erminea)
Bozkır kokarcası (Mustela eversmanni)
Mustela felipei
Uzun kuyruklu gelincik (Mustela frenata)
Mustela itatsi
Mustela kathiah
Avrupa vizonu (Mustela lutreola)
Mustela lutreolina
Mustela nigripes
Bayağı gelincik (Mustela nivalis)
Mustela nudipes
Bayağı kokarca (Mustela putorius)
Sibirya gelinciği (Mustela sibirica)
Mustela strigidorsa
Mustela subpalmata
Cins: Neovison
Neovison macrodon
Amerika vizonu (Neovison vison)
Cins: Poecilogale
Afrika gelinciği (Poecilogale albinucha)
Cins: Taxidea
Amerika porsuğu (Taxidea taxus)
Cins: Vormela
Alaca sansar (Vormela peregusna)