bu lafı edenler hoşgörünün ne olduğundan habersiz olsa gerek. bir ihtimal daha var tabii: göz göre göre yalan söylüyorlar. bu sözü sık duymaya başladığımızda biliniz ki kendini kesinkes cennetlik görenler tarafından yeni bir vahşet yaşatılmış. akabinde de hayır gerçek islam başka aslında, hep çapsızların elinde adı lekeleniyor savunması gelir. daha doğrusu küfür etmemişlerse böyle bir savunma gelir. bu sözün duyulma sıklığı bana başka kavramların duyulma sıklığını hatırlatıyor. akp'liler ve borazanları demokrasi, insan hakları, şu bu diye atıp tutma nöbeti geçirmeye başlayınca biliyorum ki insanlar kendilerini git gide daha koyu bir şekilde biber gazıyla, coplarla, gözaltında dayaklarla, fiziksel ya da psikolojik işkenceyle, artan fakirlikle, baskıyla, tehditle, ne idüğü belirsiz istihbarat örgütlerinin raporlarıyla, yalan haberlerle, işsizlikle, git gide daha da vahşileşen suç örgütleriyle, insanların maaşlarından kesilmiş vergilerle aniden zengin olan partililerle, kadrolaşmayla, çaresizlikle, korkuyla çevrilmiş hissediyorlar. çünkü demokrasi ve insan hakları dendikçe daha çok sansür, daha çok şiddet, daha çok yoksulluk, aşağılama falan filan geliyor. islam babında da benzer şekilde daha ziyade can alınıp kan dökülürken yankılanır bu hoşgörü uydurması. bugün hoşgörü dininin mensuplarının gösterebildiği yegane hoşgörü, kendilerinden olanların dilediklerince at koşturmasından başka bir şey değil. aman neyse bunları biliyoruz, bilmek de pratikte bir işe yaramıyor. esas mesele, kimse hoşgörü istemezken, kimsenin böyle bir derdi tasası yokken, zorla hoşgörü dayatılmak istenmesi. bir insan var, kendi dünyasında yaşayıp gidiyor. birileri geliyor "bak bu islam dini" diyor. eee? bundan sonra işler islam'a göre olacak. istememek gibi şansın yok. bunun üstüne bizim kendi dünyasında yaşayan tipimiz sevinçle elini uzatıp ne olur biraz hoşgörü diyor. böyle mi oluyor acaba bu iş? hoşgörü sözü kan aktıktan ne kadar sonra ağızdan çıkıyor? kimin neye, hangi dine inandığı ya da inanmadığı değil mesele. baştan aşağı yalan dolan olan ve savunulacak bir yanı olmayan, slogan olarak bile kimsenin yemeceği böyle bir söz ne diye bu kadar vazgeçilmez oluyor ki? yok işte, alıcısı yok.


para biriktirmeyi biliyoruz. neyin önemli neyin önemsiz olduğunu, neyin gerekli neyin gerekli olmadığını mantık ile tartıyoruz. aklın önderliğinde hareket eden her insan bizim gibi olur. ha ama zenginlik tanımı da çok değişkendir. ben eşime dışarıdan yemek yemek istediğinde ikiletmeden sipariş verebildiğim için kendimce zenginim. başkası yatını istinyeye bağladığı için.


bence bunun nedeni bir tek nedene bağlanamaz ama en önemli nedenlerini saya biliriz en başta ki nedeni yahudilerin yaptığı işi babadan oğula geçecek şekilde çalışırlar daldan dala işlere girmez girdikleri işleride tecrübelerini çocuklarına aktararak hatasız olarak en iyisini yaparlar bu da işlerinde başarıyı getirmektedir bir başka neden tarih boyunca hep hor görülüp sürgünlere maruz kalan bu millet kendilerini korumak için birbirlerine bağlı olduklarında hayatta kalma ve birbirlerine yardım etikleri sürece güçlü olabildiklerini milletçe farkına varmaları ve bu tecrübeyi yeni nesillere aktarmayı başarmaları yeni nesil arasındaki dayanışmayı artırmıştır tabi dinlerinin kendilerini üstün ırk ve tanrısal güç ile kutsandığını düşünmeleri onlara ayrıca motive etmektedir bu nedenlere dahada ekleme yapılabilinir yani çalışkanlıkları sebatları kültürleri onları başarılı kılan nedenlerin başında gelir diyelim


bir: okuyacaksın, iki: yapacaksın fikrinin hüküm sürmesinden olabilir.


1 - antin kuntin işlerle uğraşmak yerine küçük yaştan belli bir zanaat için yetiştirilip, o işin ustası olmaları. 2 - birbirlerini yemek yerine, birbirlerine destek olmaları.


ergenken sinagog ziyaretim sırasında bu soruyu bir hahama sormuştum ve şu cevabı vermişti " bizden biri yukarı çıkıp zengin olduğu zaman aşağıdakileri de yanına çekiyor ama sizden biri yukarılara çıkıp bir yerlere geldiği zaman aşağıdakileri yanında istemiyor ve onları daha çok aşağı itiyor "


mensubu olduğum düşünce akımıdır. herhangi bir yaratıcı, yönetici, tanrı veya ilahi bir gücün olmadığını düşünerek, mevcutta bilimle ilerleyerek hakikati öğrenmeyi hedefleyen, dünyanın gerçek anlamda aklı başında ve zeki insanlarına verilen addır. sürüye ait değillerdir.


osmanlı ozelinde; ulke genelinde hakim unsurların ticaret vb islerle uğraşarak güçlenip hanedana baskaldirip egemenlik talebinde bulunmaması icin bürokratik kademeler ticari vb imtiyazlar, izinler yahudiler, ermeniler gibi azınlık unsurlara verilmiştir. benzer nedenlerle cesitli ülkelerin hanedanlık dönemlerindedönemlerinde yahudiler bu azinlikta bulunmaları nedeniyle elde ettikleri imtiyazı akıllı ca kullanmış etnik olarak çoğunluk olmazsalar da etkin olacak sektörlerde kendilerine yer tutarak yeri geldiginde ellerindeki hammade, finans gücünu canlarını sikan hanedanliklar lehine kullanmislardir. aslinda bu insanlar hanedanliklar tarafindan mecburen zenginlestirilmislerdir. sonuçta bu fırsatı değerlendiren yahudiler silahla, bilekle kuramadıkları devlete bürokrasi ve parayla sahip olmuşlardır.


aslında bilinçaltında allah inancı olan ama inatla kabul etmeyen saksıyı kırmış insan modeli.mesela: _abi ben ateist oldum _gerçektenmi? _allah çarpsınki doğru söyliyom.


islam hoşgörü dini olsa dahi, bugün birçok islam ülkesinde terör, kan, mezhep savaşları, şeriat, kadının yok sayılması, özgürlüklerin olmaması, idam vs. vardır. ama hoşgörünün temeli; barış, ögürlük, demokrasi yoktur. yani, din ile "korkutularak" himaye edilmiş bir toplumun içinde asla hoşgörü yoktur. dini kötüye kullananlar gırladır. hoşgörü resmen cehalet ve beyin yıkama ile yok edilmiştir, bir diktaya ve rant mücadelesine döndürülmüştür. şimdi bunu yapanlar emperyalist ülkeler, amerika'nın oyunları bunlar falan diyenler olucaktır da, bu islam ülkelerinde yaşayan insanların aklı yok mu? aklını kullanan, medeniyetle beraber yükseldi zaten. bizler hala din, mezhep, başörtüsü, terör tartışıyoruz. eğer verilen akıllar kullanılmış olsaydı, bunlar yerine atomu bizler tartışırdık. ki ilim, irfan ve edebiyat konusunda zamanında çok ileri olduğumuz biliniyor. şam'da, iskenderiye'de, bağdat'ta kurulan kütüphaneler, tıp ilminde dünyaya örnek olmalar vs.


mahallede bir bakkal vardı. hile çok yaptığı için millet gitmedi ve battı. sonra oraya tavukçu açıldı o da rahat durmadı ve kapandı. yerine tekel bayi açıldı ama tutmadı. dönerci oldu. kitapçı oldu. oldu da oldu. her gelen kişi hile yapıp bir an önce voleyi vurayım dedi. bazen yiyecekler veya içecekler üzerine yabancı belgeseller izliyorum. adamlar en az 100 yıllık tarihe sahip. çoğunluğu yahudi. bizde az biraz işini geliştiren hemen başka işe koşup batırıyor. mesela bir çok özel lise battı. niye ? az biraz para görünce o para ile inşaat işine girdi ve battı. sen eğitim kurumusun eğitim!! işinde iyi olmaya baksana. siz bakmayın eski zenginlere. onların çoğunun babaları, dedeleri yahudilerin dükkanlarında çıraklardı. onlar gidince işler piyango gibi kucaklarına düştü. hatta yılların zenginleri hâla bu işi beceremedikleri için yahudi şirketleri ile ortaklaşa iş yapıyorlar. birde eskiden ahilik diye harika bir kurum vardı. esnaf dayanışması falan. şimdi esnaf birbirinin ayağını kaydırmaya çalışıyor. yahudi esnaflarına dikkat edin hep birlik beraberlik halinde. başka bir sebeb. adamlar bu işi binlerce senedir yapıyor. ortaçağ da savaşlarda bile taraflara yüksek faiz ile para vermişler bu adamlar ile yarışılır mı!! amerika'da binlerce türk ve esnaf var. hani lobi ? almanya da daha fazla türk var nerede lobimiz? birleşik devletlerdeki topu topu 2 yunan mahallesi biden e lobi yapıyor. bir hikaye vardı. benzinlikte çalışan bir yahudi birgün zengin bir yahudinin arabasına benzin koyarken zengin adam bunun yahudi olduğunu öğrenmiş, ne işin var la senin burada !! falan deyip kartını vermiş. biz yurt dışına gitsek. bir türk zengin gelse suratımıza bakmaz ya da az fiyata köle gibi kaçak çalıştırır. aradaki farklardan biride bu. kendimce sebepler bunlar.


rakamlar gibi evrensel bir din. yahudi, hristiyan, budist, şintoist ... ne olursanız olun 0 1 2 ... arap (evet arap-hint ama dünyaya öğreten müslümanlar) rakamları gibi. bazen islam'ın bütün dünyaya zaten çoktan yayıldığına inanırım. insanlar latin , kiril, arap alfabeleri veya uzakdoğu fonogramlarıyla farklı dillerde iletişim kurar. rakamlar ise varsayımsal dünya devleti'nin ortak dili. herkes ama herkes müslüman rakamlarıyla kendini ifade ediyor. bu mucizevi. islam'dan nefret eden adamların nüfus kağıdında dahi arap rakamları var. sümerlerin yazısı evrilerek değişti. müslüman rakamları ise duruyor. müslüman toplumları zorla dönüştürseniz dahi ilahi bir müdahale gibi müslüman rakamlarına dokunamıyorsunuz. t: bütün insanoğlunun kurtarıcısı hak din.


islam dinini iyi anlamak için prof. dr. gazi özdemir'in konuk olduğu izlemenizi tavsiye ederim.


incil'in dünyevi ve hayata dair pratikleri zayıf daha çok öteki dünya ve ruhani yaşam ile ilintilidir. oysa ki tevrat, incilin aksine dünyevi hayat ve öteki dünya yerine bu dünyaya odaklanmaktadır. bu durumun sonucu mal biriktirme ticaret ve sonucunda kapitalizmin önü sonuna kadar tavrat inananları için açılmıştır. tarih boyunca israil oğulları bu yönde hayat pratikleri geliştirmişlerdir. öte yandan yahudi inancı aynı zamanda bir ideoloji olduğundan, adamlar kendileri dışındaki herkese rahatça kapitalist hatta emperyalist eylemleri hak olarak görmekteler.


1453 yılında "istanbul'da kardinal şapkası görmektense müslüman çarığı görmeyi yeğlerim" diyen hıristiyanlarca ve istanbul ve anadolunun dört bir yanındaki yüzlerce kilise ve başka dinlere ait ibadethanelerle de desteklenen önermedir. yok efendim neymiş islam ancak kendi içinde hoşgörülüymüş. arkadaşım, islamın savaş açtığı ve hoşgörülü olmadığı, kesinlikle tahammül etmediği şeyler adaletsizlik, eşitsizlik, ahlaksızlık, zulüm ve buna benzer şeylerdir, buna inanmıyor olmanız, "hı hı tabi öyledir" demeniz sizin probleminiz. ona ben bişey yapamam.


yemin ederim ırk değil parayla alakalı bir konu


öğünüp, çalışıp, güvenmişlerdir. bir davaları vardır ve bu dava ilahidir. ayrıca karakteristik olarak parayı severler. sevmekle kalmaz değerini de bilirler harcamasını da. yoksa bizim karadenizli de kayserili de parayı sever ama o kadar.


namazı,orucu,ezanı güneş gününe göre önemli günleri ay takvimine göre belirleyen bir din. varın gerisini siz düşünün. edit: yanlış biliyormuşum bazı şeyleri. lakin gene bi mantıksızlık var.


hristiyanlık, medeniyet treninin maneviyat vagonu. biz bu vagona binmek varken 1000 yıldır kağnıyla gideriz, mesele ilerlemekse vasıtanın en yavaşı neden seçilir?


kadın erkek konusunda doğru tespitleri var aslında: "kızları bi değişik, erkeklerin cinsel hayatı yok. olmadığı için de dillerine vurmuş sürekli küfrediyorlar. 25 yaşında adamlar birbirlerine piç diyor, ananı sikeyim diyor. kızları erkeklerden daha çok küfreden bi ülkeden ne beklersin ki?" din konusunda da yapıştırmışlar tabi: "kurandan çok risale okuyorlar. kimse kuran okumuyor. genel olarak yobazlar ama bizden daha medeni olduklarını düşünüyorlar. biz sizden daha seküleriz." dil konusunda yazdıklarına gerçekten güldüm, adamları illallah ettirmişiz: "yarrak gibi bi dizilerinde birisi sürekli ay balam diyor diye sürekli öyle mi diyorsunuz diye soruyorlar ya, beni orda sikseler daha iyi" "bizi görünce yahşi aybalam diyorlar ama kendi ülkelerindeki lazlara da uy uşağım falan diyorlar. çok garipler." "azerice konuşsana falan diyorlar. bi de pezevenk muhabbeti yapıyorlar. ama en efsane yorum şudur: " kuran ve bakara gibi surelerle dalga geçen bakanlara, rüşvet için fetva çıkaran din alimlerine, başörtüsünü moda için kullanan müslüman 'bacılara', yalanı adet haline getiren dindarlara bir şey demeyip fransa'da 50.000 tirajı olan dergide hz. muhammed'e saygısızlık yapılınca hepsinin birer mücahide dönüşmesi." (bkz: başka sözüm yok sayın hakim)


tembel olmaları, çalışmamayı sevmemeleri. bunun sebebide herşeyi allah'tan beklemeleridir. ama unuttukları bir şey vardır.. allah çalışanı görür..


öncelikle, sözcüğün doğru yazım şeklinin, yazımındaki 2. harf olan "ı" ile "hıristiyanlık" değil, olması gerektiği gibi "hristiyanlık" olması gerektiğini belirterek başlayayım; bu yüzden tdk'ya kırgınım! ve fakat doğru adda bir başlık olmasına ve oraya da yazılmış giriler olmasına karşın, bu başlığa yazmayı tercih ettim; çünkü çoğu bilgi de buraya yazılmış. (bkz: hristiyanlık) efendim, hristiyanlık denen dinde, m.s. iii. yy.'a dek aramice, ibranice, grekçe vb. kullanılıyordu metinlerde ve uygulamada. 20 ocak 250 tarihli bir belgede, ilk kez latince kullanımına rastlandı araştırmalara göre, belki yeni araştırmalarla biraz daha eskiye çekilebilir bulunabilecek yeni belgelerle ama şu an için 250 tarihi, latince kullanımının başlangıcıdır hristiyanlık'ta. latince kullanımı, roma'da latince'nin geçerli olması, hristiyanlık'ın güç kazanması ve daha lokal olan dillere göre devrin lingua franca'sı olan latince'nin tercih edilmesi nedeniyledir. roma'da hristiyan öğretilerini yaymak için latince kullanan ilk kişi olasılıkla novatianus'tur. biraz daha ileri gidince, 300 yılında örneğin, latince kullanımı yerleşmeye başladı. elvira konsili, konsilde alınan sonuç bildirgesi kararlarını yalnızca latince yazdı. grekçe - yunanca ise, kilise tarafından giderek reddedilir oldu zira bu dilde sapkın görülen filozof ve şairlerin çokça yapıtı vardı. tertullianus denen zat "tüm dinsel sapkınlıklar felsefe ile başlar" deyu bir söz çıkarttı bir yerinden! eh, böyle olunca lingua franca olan latince, lingua franca'lığını yitirdiği zaman bile uzun süre, hatta kısmen bugün bile (papalık'ı, vatikan'ı düşünün) kilisenin dili oldu çünkü gelenek de, gelenek olma sürecini tamamlamıştı. latince, doğu kiliselerinde, ortodokslukta da rağbet görse de, kolonizasyon ile önce katoliklik ve sonra da protestan mezhepleri yayıldı dünya denen dipsiz çukura, ortodoksluk ise grek dilini daha bir tutar oldu. bu dilsel ayrılığın, mezhepsel ayrıma da bir nebze katkısı olduğu gayet bellidir...


ticareti usulünce ve dürüstçe yapması ve karşısındaki eğer yamuk yaparsa anlaşma çerçevesince donuna kadar alması olabilir :)


"tanrı" denen varlığı hiçe sayıp güzelce yaşamak, insanca yaşamak için olunması gerekli koşul.


malak gibi yatmamalaridir cocuklar. bu kadar basit.


müslümanların bilime katkı yaptıkları dönemi görmezden gelerek tespit edilemezler. edit:imla


gördüğüne,duyduğuna,bilimin kanıtladığına inanan insanlardır.korku duyulacak değilde saygı duyulacak insanlardır.


eğer ki ahlak ile ilgili bir ayetten bahsedilirse çoğu kişi kandırma amaçlı olarak "çeşitli ayetlerle verdiği ahlak tanımı zaten yüzyıllardır var" argümanını sunduğu, suç üstüne suç atılan dindir. peşin edit: haydi pamuk eller "kötü"ye.


kendilerinden olmayan insanlara hayatı zehir etmeyen, aksine onları da çağıran din.


brahmanizm. sınıf farkının, feodalitenin, köleliğin antik kökendir. çağdaşlığa tekamül edememiştir. devinim yoktur. kör inançlar vardır. 1970 lerde hinduizmdeki kast sistemi bizzat hindistan hükümetince kanunen yasaklanmak zorunda kalınmıştır. avrupalıların ırkçılığının ninesidir.


dinler değimi bence çok saçma. dinler var birde islam var. islam sadece bir din değil ve diğer dinlerden çok başka. ıslamla diğer dinleri bir tutmak islama hakaret olur. islamın çok farklı ve özel olduğunu tarih bilen herkes bilir, müslüman olsun yada olmasın. hiç bir yerde sözü geçmeyen, dünyada herhangi bir anlamı olmayan boş ve cahil bir topluluğa geldi bu din. ama o topluluk için gelmedi, bütün insanlık için geldi. her neyse. o cahil topluluk kısa süre içinde inanılmaz bir medeniyet oluşturdu ve dünyanın en güçlü ve en büyük devletlerinden birini kurdu. diğer dinlerin hiç bir zaman siyaset ile işi olmadı, olduysada hüsran ile sonuçlandı. bu kadar kısa süre içinde cahil bir topluluğa bu kadar büyük siyasi başarılar verdi islam. aynı zamanda islam gibi neredeyse her konuya değinen bir din de yok. mesela ekonomi nasıl yürütülmeli dinlere göre bir bakalım desek, islam hariç hiç bir dinin bu konuya değinmediğini rahatlıkla görebiliriz. ve islam diğer peygamberler ve diğer dinler hakkında da bilgiler veriyor. diğer dinler sadece kendilerinden bahsederler. ve aynı zamanda insanlar tarafından bozulmayan yada değiştirilmeyen tek dindir. ve bugün dünya tarafından ciddiye alınan, konuşulan ve sürekli gündemde olan tek dindir. ıslam iki yüzlü üç yüzlü değildir. sabittir. o yüzden seveni de çok düşmanı da çok. her zaman da böyle olmuştur. eksi de söylendiği kadar boş beleş cahil bir din olsaydı, çoktan unutulmuştu yada en azından ciddiye alınmazdı dünya medyası tarafından. dünyanın en güçlü devletleri sürekli enerji, para ve vakit harcıyor islam ile mücadele edebilmek için. özellikle de 11 eylül den beri. aynı zamanda insanlık tarihine islam kadar yön vermiş olan başka bir dinde yok. islamın altın çağını bilen bilir. dil, fen, matematik, siyaset, felsefe, mimarlık, tıp ve birçok başka alanda kalıcı, güçlü ve derin izler bıraktı müslümanlar. batı uzun bir süre bunlardan faydalandı, bunu onların tarihçileri bile itiraf ediyor. yani cahil bir topluluk bütün dünya tarihini olumlu anlamda etkileyen bir toplum oldu kısa sürede islam sayesinde.


gelecek türkiye'de çok az yeri olacak olan din. en azından bugüne kıyasla. ister sevin ister sevmeyin. istatistikler konuşuyor. "2020 yılında türkiye'nin 12 ilinden 1062 katılımcı sayısıyla yüzyüze gerçekleştirilen gezici araştırma anketinde ise 20 yaş altı z kuşağı mensubu bireylerin %28.5'inin inançsız olduğu sonucuna ulaşıldı" ki 20 yaşından sonrada sorgulayıp, inançsız olacak kişiler illaki olup bu oran %35'e rahatlıkla çıkabilir. düşünsenize, şu an yaşlı kesimin %95'i müslümanken, z kuşağının yaşlı kesim olacağı 35-40 yıl sonrasında bu oran %65-70 olacak. 35-40 yıl sonraki gençlerde de inançsızlık oranı %70-75 olur bu gidişle. kimse kusura bakmasın, yukarıdaki son cümle hariç hepsi gelecekte olacak olan şeyler, ki son cümle de aslında istatistiki objektif bir tahmin. şimdi 20 yaşında olan gençlerin 3'de biri inançsızsa, bu gençler 60 yaşına gelincede bu oran yine aynı olacak. hatta türkiyede inançlıyken sonradan inançsız olan insan sayısının inançsızken sonradan inançlı olan insan sayısından her zaman fazla olduğunu göz önüne alırsak bu oran çok daha artar.


bir tanrı var'ı kabul edip dinlerin doğruluğunu, varlığını sorgulayan insandır. iyiki tanıştım bununla.


yahudilik olarak başlayıp üç tane tanrısı olan bir inanca dönüşmüş inanç sistemi. evet tanrıların hepsi aynı cevherden yani paganların inançlarından bu açıdan ayrılıyorlar. isa ve havarileri en sonuna kadar bildiğiniz yahudidir. havraya gitmişlerdir, şabata uymuşlardır, çocuklarını sünnet etmişler, domuz yememişlerdir vesaire. yasaya uyun, yasadan başka yol yoktur diyen adamın takipçileri yasaya uymuyor. müslümanların peygamber var, ona gelen vahiy ve onun dedikleri kutsal ama uymamıza gerek yok çünkü kuran'ın hükmü eskide kaldı (haşa) demesi gibi bir şey. neyse asıl maksadıma geleyim. müslümanlar arasında hristiyanlık bazı yanlış bilinen şeyleri düzeltelim. kutsal ruh-ruhül kudüs cebrail değildir. o tanrılığın farklı bir tezahürüdür ve üçlemenin bir parçasıdır. baba ve oğulla aynı cevherdendir. hz isa'ya gelen incil bir kitap olarak hiç yazılmadı, bu yüzden gerçek bir incil aramak abes. elimizdeki inciller mübarek hristiyan şahısların kendilerine gelen ilhamla, kendi bilgileri dahilinde isa'nın mesajını aktardıkları metinlerdir. dört incil iznik konsilinde belirlenmemiştir. protestanlar en azından lutherciler ve calvinciler bütün papaları kötü görmezler aksine ilk papaları aziz olarak görürler. papa ne bizdeki halifedir, ne diyanet işleri başkanıdır. papa roma patriğidir ve isa'nın baş havari petrus'un halefidir. arius hristiyanlığın saf tevhidçi halini falan savunmaz, sadece isa'yı ikincil bir yere koyar yoksa ona göre de isa ilk yaratılan ve diğerlerinden üstün olan bir varlıktır. barnabas incili onlarca apokrif incilden birisidir hatta apokrif incil olarak bile kıymeti yoktur. ta endülüs'te yazılmış bir metin yani oradan biçin. bu yazacağım tartışılabilir ama incillerin yunanca olması bence birincil değil ikincil bir sorundur çünkü isa'nın potansiyel kitlesi olan yahudilerin antakya ve iskenderiye bölgelerinde çok yoğun bir yerleşimi vardı. bu cemaatler aramice değil yunanca konuşurlardı hatta septuagint denen yunanca tanah metinleri vardı. tanah'a hristiyanlar daha sonra eski ahit diyecekler ve hristiyan eski ahiti olarak septuagint metnini kabul edeceklerdir. yahudiler daha sonra septuagint kullanmayı bıraktılar.


kiz cocuklarini topraga gomen bir zihniyeti topraga gommus bir dinin inananlari "cocuklarin olumune" nasil sevinir hakikaten bilemiyorum. inancin gecerliliginin ya da tanrinin varliginin bilimsel bir metodla ispatlanabilirligine ve diger olgulara dair verilmis cevaplar var sozlukte ve baska yerlerde. ama sen kalkip yekten bana "bilimsel dayanak" goster derken kalkip bir de "birseylerin ispatini rakamlarla, datayla gormedigim zaman, bilimselligine tanik olmadigim zaman inanmakta gucluk cekiyorum" diyorsan, ispat mi delil mi ariyorsun karar ver diye sorarlar sana once bir. zira inancin bilimsel ispatinin yapilmasi mumkun degildir. ama delillerden soz edilebilir. eger islam inanc sisteminin tanriyi nasil tanimladigi baglaminda kaliyorsak, yani kastedilen sey, eger muslumlumanlik hak din ise hani tanrinin varliginin kaniti noktasi ise, islam inanc sistemine gore tanrinin varligi matematiksel olarak ispat edilmesi mumkun olmayan bir seydir. zira, iman demek secim demektir. secebilme yetisinin, hakkinin insana verilmis olmasini tanimlar. kisisel iradeyi tanimlar. bu hak olmasaydi, birakin bugun bizim cennet ve cehennem olarak tanimladigimiz cezalandirma mekanizmalarini, inancin tamami anlamsiz hale gelirdi. yaraticinin varliginin mutlak olarak bilindigi varliklar olarak melekler tanimlanmistir. eger insan yaraticinin varligini tam olarak bilseydi zaten melek olurdu, fakat o zaman yaradanin iradesinin tecelissi meydana gelmezdi. tanrinin bize kendisini tanittigi sifatlarinin bir tecellisi olarak secim yapma yetisine sahip olan insanin varligi soz konusu olmustur islam inanc sistemine gore. yoksa olay senin kafanda kurdugun sekliyle yaraticinin dunyaya bir takim insanlari atip kedinin fareyle oynadigi gibi oynamasi degildir. secim hakki verilmis olan insan ise, oyle bir varliktir ki secimin ve esnek yapisinin geregi olarak, melekten de yukari cikaribilir, seytandan da asagiya gidebilir. kur'an'in da cok sert ve net ifadelerle, tehdit eder bir uslupla pek cok seye set cekmesinin temel sebebi de insanin bu esnek ve olgulari yamultup baglaminin disinda degerlendirme ve uygulama yetenegidir. yani esnekligin her iki tarafa isleme yetisinin bir yansimasi sadece. olumsuza islediginde, neyle karsilacaginin acik ve net deklarasyonu bir yerde. secimi ortaya koymanin geregince. insanin nerede konumalanacagini ise, tanri ile iliskisini saglam tutarak bunu sevginin geliskin oludugu bir hale getirip getirmemesi ve egosunu, nefsini, benligini, arzularini kontrol edebilmesi belirer. bu kontrol seviyesinin olcusu de insanlara nasil muamele ettigi, insanlarla iliskisidir. iste tam da bu yuzden, "her seyin bir olcusu oldugu gibi sevginin de olcusu fedakarliktir" sozu onem kazanir. eger insan, diger insanlarin haklarina tecavuz eder, kotu bir insan olursa, tanriyla arasini iyi yapmaya calismasi da ise yaramayaz cunku yaradilani sevdik yaradandan oturu diyebilmek icin yaradilana iyi muamele etmek gerekir. ibadetlerin yatip kalkmaktan, bir siyah kutunun etrafinda donup durmaktan ote anlamlari burada yatar. yasli bir haci amcayi her allah'in sabahinin korunde yatagindan cikartip camiye goturen budur. muslumanin arkadasinin nefsini kendisinin nefsine tercih edecek kadar gonulden samimi olmasinin da. korku yaradana sevilene verilmis olan sozun tutulamamasindan, aktin yerine getirilelememesinden korkmaktir. yaradanin her an kisinin yaninda oldugunu bilmek, korku ile degil, ancak sevgiyle icsellesir. yaradan insanlarin birbiri ile olan sevgileri ve muhabbetleri gibi hisler uzerinden bize kendisi ile nasil bir iliski kurmamiz gerektiginin gudulerini daha ruhlarimizi yaratirken vermistir. o yuzden onu bulmanin yolu sadece akildan degil, gonulden de gecer. sadece akliyla ya da sadece gonluyle hareket eden ise ona ulasamaz. yani, islam'a gore yatacinin varliginin ispati bu dunya hayati icerisinde mumkun degildir. aksinin ispati da tabii. islam'dan bagimsiz olarak gunumuze kadar bu olgunun dogrulugunun sinanamamis dahi olmasinda ise goren gozler icin bir ibret vardir. string teoriye girmedik tikat edersen . bir takim muslumanlar ise soyle dusunur, tanri cikip kendisinin varligini ispat ederek onumuze koydugunda, biraktim diger her seyi, gunde 5 vakit namaz kil, isin gucun yoksa sabah ve yatsida camide ol, kazancinin 1/40'ini her sene dagit... direk isyan eden bir suru insan olurdu. bu durum icin ebu leheb'i ornek verirler. simdi en azindan durum o degil. sonuc: kimseye karsi bir on yargim, garezim ya da kimseyle alip veremedigim bir sey yok. ama cikip burada madem muslumanlik hak din hani nerede tanrinin varliginin ispati diyorsan -ki tanri'nin varliginin delillerinden bahsetmek ise tamamen ayri bir seydir, ya kafan guzeldir ya islamiyet hakkinda en temel seyleri dahi bilmiyorsundur ya da trolsundur. kafa basar basmaz o ayri. spoiler "kemali olmayan insanlarin hayatlari zarardan ibarettir. beseriyete zarardir yani. karsimizda bir seytan var, bir de nefis var bir de bizde sehvet denilen kuvvet var, bir de insanlarin icerisinde munafiklarla dusmanlar var. bu 5 tane dusmanin karsisinda insan kendisini kurtarsin da kamil bir insan olsun kolay bir sey degildir bu. ancak cenab-i hakk’in destegi ve yardimi ile olur. o desteklemedikce, yardim etmedikce, insan kendi bilgisi ile, kendi kuvveti ile kendi gucu ile kemale ulsamasi nadirattandir. onun icin bizim kitaplarimizda ennadir-ü kelmadun derler. nadir yok gibidir. mesela boyle bir kamil insan zuhur etmis, ama bir tane etmis canim, bizim hepimizin kamil olmasi gerekirken bir tane, onunla ne ovunecegiz? mesela islam buyukleri de var, kamil insanlar ama hani bugun onlari nerede bulacagiz? allah muhafaza etsin. onun icin cenab-i peygamber’e icten genel bir ask ile cok salat-u selam etmemiz lazim ki eger o gelmeseydi biz bugun kimimiz atese, kimimiz tasa, kimimiz puta kimimiz de bilmez bir gavur olur giderdik. bugunku, gozumuzun onunde olan beseriyet gibi. simdi cenab-i peygamber burada buyuruyor ki hakimler var kadi dedigi hakim. hakim olan, kadi olan zat, makamina oturdugu vakitte, cenab-i hak ona iki tane melek gonderirmis. ona dogruyu gosterir ve ona yardimci olurlarmis. irsad ederlermis. fakat zulmetmedigi takdirde, zulmedince hakim, bu iki melek cekilir, kendi haline birakirlarmis hakimi. o zaman, tabii yikilip gider bu hakim. hakki bulamaz. cunku yardimdan mahrum. melekler cekildi gitti. "ve tereka" cekilip gidiyorlar ve onu kendi haline birakiyorlar ." allah'in diledigini "sapıklıkta bırakmasi" (diyanetin mealiyle saptitirmasi)nin, diledigini de "doğru yola iletmesinin" ozu budur. insanin hayatinda kemalatin meydana gelmesi icin yani hayatinin zarardan ibaret olmamasi icin yaradanin yardimi gerekir. yaradan istediginden bu yardimi ceker (sapittirir), istedigine devam ettirir (dogru yol uzerine tutar ya da sapitmissa doğru yola iletir). ama yardimin cekilip cekilmeyeceginin karar verilecegi bir duruma insani ancak kendi kotu amelleri getirir. zira, allah, verilen hakim orneginde oldugu gibi ilk baslangic kosullarinda kulunun yanindadir. insanin islam uzere yaratilmis olmasi olgusu da bununla ilgilidir. bu kadar. spoiler son olarak varligi ya da yoklugu karsimiza cikan bir takim iddialarda ortaya konulmaya calisildigi gibi 2+2 = 4 mertebesinde ispat edilemez. eger edilebilseydi insanin ozgur akliyla, iradesiyle, algisiyla gerceklestirdigi secim diye bir sey olmazdi ki bu da inanc dedigimiz olguyla tam bir celiski olusturur. inancin yaratici oldugunu iddia edenin varliginin matematiksel olarak ispatlanamiyor olarak tanimlamasi inanc sisteminin zayifliklarini ortmesi icin bir bahane olarak algilanabilir. fakat yaraticinin varliginin ispatlanamayacak olmasi onun hissedilemeyecegi ya da bilinemeyecegi anlamina gelmez. islam dinin tanrisi bana bir adim atana kosarak gelirim derken, sadece bana inanin mi demek istiyor, yoksa insan icindeki musahhas durumda beni anlamaya algilamaya gayret etsin mi demek istiyor. adim konusunu sadece "inanmak" olarak algilayanlari, mesajini uzerlerinden aktardigi, tum insanliga ornek olarak gonderdigi peygamberileri tarihi birer kisilik olarak algilamayi tercih edenleri bugun dunyayi kan golune cevirerek cehennem haline getirenlerin atesine bir odun daha tasirken goruyoruz. ama onu anlamak, idrak etmek icin yola cikanlar. asil kiymetli olanlar. iste insan karsimizda. oyle bir varlik ki isterse seytandan asagi, seytanin korktugu. isterse melekten yukari, hz. muhammed gibi iclerinden birisi miracta ona cebrailden dahi yakin. cebrail bu asamadan ben gecemem yanarim derken o daha ileri yanlizca yaradanin bildigine ulasabiliyor. mirac orada dururken, tefekkur en kiymetli seyken... tum bunlara ragmen neden korkacaksin tanridan? korkman gereken gercek sey ne? istediklerini yapmazsan seni yakacak diye mi korkmak ondan? eger her sey bu kadar basitse, bu kadar detayli bir inanc sistemine ne gerek vardi. hadis-i serifte bahsi gecen "korktugundan emin olmak" olgusu nedir ki acaba? korku ile umit arasinda olmak sadece bu hal icerisinde bulunmak nasil umdugumuza ulastirip korktugumuzdan kesin olarak uzak tutuyor, emin hale getiriyor bizi? islamin sartlari belliyken, cennet ve cehennemle ilgili kriterler ortadayken bu da nereden cikti ki? acaba burada baska bir sey mi var... aklimiz, irademiz, algimiz, ne kadar ozguruz. nefsimiz, isteklerimiz. ne kadar bagimsiziz. isteklerimizi mi aklimiza uyduruyoruz, yoksa dusuncelerimiz hosumuza gidene gore mi olusuyor. neden bu huzursuzluk o zaman, peki ya vicdan? sokup atamaz miyiz onu. buradan bakinca iste, cok farkli bir allah cikiyor insanin karsisina. ustundeki kiri kulu pasi silip temizleyince insan, nefsinin efendisi olma yolunda atinca o adimi, ona kosan. gercekten, acaba ozgurluk nedir? (bkz: allah'ın varlığının ispatlanamaması/@anesthetized)  (bkz: kuran'ın insanlar tarafından yazıldığını anlamamak/@anesthetized)


o bir süper kahraman. ihtiyaç olunduğunda göğsündeki kocaman m harfi ile yanınızda biten. normal hayatını kolormatik gözlüğünün ardına gizleyen.


pek kesin olmayan önerme.. benim tanıdığım birkaçı hala iddaada para kaybediyor olm.. iddaada para kaybeden üstün ırk mı olur lan?


aşırı iyiyim ve ayakta sikiliyorum inanan ailem tarafından. bende çalışmadı bu tespitiniz.bu başlığı açana iade.


bana göre yahudi olmalarıdır. yeter de artar bu özellik.


"bir yaratıcı yoktur" önermesi, düşüncesinin ana eksenidir. sonrasında ekolüne göre "tesadüf", "evrim", "fiziksel oluşum" gibi anahtar kelimelerle açıklanabilir. eksiğim var ise lütfen tamamlayın. hiç uzatmadan söyleyeyim ben bu arkadaşlara agnostikliği öneriyorum. agnostik der ki "bir yaratıcı var mı, yok mu bilinemez" bu yüzden ilkin, 'ne bilinebilir' sorusu sorulduğunda, varlığını ispatlayamayacağımız kadar kapsayıcı bir varlık olabilme durumu söz konusu ise (yani kısır döngüye giren bu soruyu lineer düzleme dizip açıklayacak olsak: tüm evreni kapsayan bir de dışından bakan varlık ) bu konu epistemoloji kapsamı dışına çıkar. diğer her şeyi tartışmaya devam edebiliriz. mesela şunlar olabilir: evrim var mıdır? yaratıcı kullarına adam olsunlar diye bazı sözler göndermiş midir? yaratıcının ayrıcalıklı olarak, diğerlerini eğitsin diye gönderdiği insan olabilir mi? insan en üstün varlık olabilir mi? yaşamın amacı nedir? doğru yaşam nasıldır? doğru yaşam var mıdır? var ise nasıl bulunabilir... diye uzaar gider. ama insanlar genellikle kalıplarla düşünmeye çok meyillidir. mesela doğru yaşam var dediğimiz anda sanki şunu kabul etmiş oluruz: "bunun kaynağı ilahidir!". insanlarla konuşurken çoğu zaman önermede bulunur bulunmaz önermedeki fikri, bir de 25 yıllık yaşamımda tonlarca fikir üretmiş olabileceğimi hiç düşünmeden, beni, o fikirle özdeşleştirdikleri bir kalıba sokuşturuverirler. paket programlar gibi... o kalıba sokuşturabildiler mi? ohhhh, bir rahatlarlar, bir ferahlarlar artık ne olduğumu biliyorlardır kendilerince... sonrası kolay! önermeyi söylemeden, sona saklasam bu sefer sonunu duymak için sürekli baskı "çok uzattın!". neden birden kendimi anlatmaya başladım? çünkü yukarıda örnek olarak gösterdiğim tartışılabilecek soruların cevapları kimileri için çok kesindir. "evet, hayır, hayır, hayır, yok, yok..." çünkü, mesela, doğru bir yaşam denilen belli başlı figürler (pattern) , davranış ve düşünüş şekilleri içeren bir hayat anlayışı söz konusu ise kurulu bir düzen var demektir, yani din! oooo! geldik mi tanrıya! soruları hiç bir şey bilmiyormuşcasına, kendinize sorun. böylece anlarsınız. ateist düşüncesinin de "ben evreni dolandım geldim tanrıyı hiç bi yerde göremedim" denilebilecek olsa bile, egosantik, hiç de zeki olmayan, "ben anlayamıyorsam yoktur, anlıyorsam vardır" alt metinli, aslında hiç de gelişmiş olmayan dualist (iyi-kötü, ak-kara, var-yok) aklın, teistliğin ikiz kardeşi olan başka bir ürünü olduğunu idrak ediniz rica ederim.


ticareti bilmeleri ve prensip sahibi olmalarıdır. bu insanlar 10-20 senedir değil nesillerdir ticaret ile uğraşıyorlar. yani nesilden nesile deneyim aktarımı mevcut. buna ek olarak ticareti kimseyi kandırarak yapmıyorlar. ben hiçbir yahudi , ermeni , süryani vs tacirin müşterisini dolandırdığına şahit olmadım. bu noktada insanlarda genelde kendilerini tercih ediyor.


bu kadar az yahudi tanıyıp bu kadar çok yorum yapabilmek için ne kadar kitap okumamak gerekiyor çok merak ediyorum. bir zenginlik ölçüsü olarak bu kadar (bkz: bu kadar zengin) ne kadar ? devletten mi bahsediyorsun halktan mı ? dünya bankasında yahudiler diye bir banka hesabı var mı acaba ?


dünyayı yönetiyorlardan sonrasını okumadığım züğürt lakırtısı..


zamanında türkler tarafından benimsenmemesi durumunda şu anda var olmayacak dindir. eğer türkler ortodoxluğu seçseydi, şu an ne islam kalırdı ne arap.


her birinde ortalama 200 milyar yıldız olduğu düşünülen 200 milyar farklı galaksinin yaratıcısının kendi yarattığı israiloğullarıyla, yeni tomurcuklanmış memeli hatunlarla, peygamberin evine gelen misarfirlerin çok fazla oturmaması gerektiğiyle :) , armudun sapıyla üzümün çöpüyle falan uğraştığını düşünmek gerçekten aklım almıyor. hayır hadi normal vatandaş ne kitap okur ne araştırır onu anladım da, bir de bu işin akademisyenleri falan da var, çok değişik hakkaten..


ama sadece kendinden olanlara.(bkz: herkes benim gibi dusunse bu ulke super olur)


kalın siyah kaşlı aşırı makyajlı kadınlar, boynunda devasa altın kolye bulunan erkekler.


asıl neden ırk dinine ve "özel yaratılmış" ırk inancına sahip olmaları. dinsel kaynaklı ırksal inançlar, o milletin bireylerinin birbirlerine özel önem vermelerine, yabancı ülkelerde birbirlerini tutmalarına neden olur. japonlarda da kutsallık inancı var. japon olmayanlara farklı davranılması, ülkeleri için fazla çalışmaları, ülkenin neredeyse tamamının japon olması... gibi sonuçların kaynağı kutsallık içeren bir ırk dinine sahip olmaları. eski türki halklara da ırk dini olsaydı bugün çok farklı dünya ile karşılaşırsın. türk halklarının bir özelliği kolayca asimile olmaları. tarih boyunca 100 den fazla ülke kuran, 3 kıtada bir çok bölgede bin yıldan fazla hakimiyet kuran türk halkları yerel halklara karışmış. çinde, hindistanda, afrika ve avrupada milyonlarca türk yerel halklara karışmış. çok eskiye gitmeye gerek yok. bir kaç asır da kuzey afrikadaki türküler asimile oldular. wikipedia da kuzey afrika ülkelerinin %10-25 arasının türk olduğu yazıyor. anadoluda bin yıldır türklerin hakimiyetindeki kürt, arap, gürcü, ermeniler vb. asimile olmamışken, türklerin bir kaç asırda asimile olmaları ilginç bir durum. eğer eski türklerde ırk inancı olsaydı muhtemelen günümüzde dünyada bir milyardan fazla türk yaşıyor olurdu.


ticareti iyi yapıyor olmalarındır. kendimden biliyorum anlaşma öncesi seninke çatır çatır pazarlık eder ama anlaşma sağlandıktan ve malı teslim aldıktan sonra bahanesiz paranını tamı tamına alacağını bilirsin. ucuza bile iş yapsak seve seve iş yapardık.


hadi yine iyisiniz keranacılar. seküler budizm/zen ayağınıza kadar geldi, 5 dakikada spiritual fulfillment yapılır hemen teslim edilir. * * * alain de botton'un ateizm 2.0'ını da bir dinleyebilirsiniz: ** yalnız bilmin, bilimsel düşüncenin ne olup ne olmadığını doğru düzgün kavramadan ateizmi bilimle ilişkilendirmeyin kalbinizi kırarım 20'li yaşların başındaki delikanlılar, hanımkızlar. ayrıca sen inanma arap bokunu çıkarıyorsun.


iyi insan olmanın dinle alakası yok. artık türkiye’de yaşamadığım için çok fazla deist, ateist arkadaşlarım var. hayatımda gördüğüm en iyi insanlardan. paylaşmayı bilen ve seven, yardımsever vs vs. insanlar. din , birey ve varsa inandığı yaratıcı arasında olan bişey. kişinin ateist/ deist olmasıyla iyi kötü olmasının alakası olmadığını düşünüyorum. eğer kötü insan olmanızı engelleyen şey inandığınız yaratıcı, cehennem , günah gibi şeylerse bence kendinize dönün ve sorgulayın kendinizi. korktuğunuz için değil ,insan olduğunuz için iyi olmalısınız.


kültür çeşitliliği. hepsi aynı ırka sahip olabilir ama dünyanın her yerinde yahudiler yaşamaktadır. kendi kültürlerini korusalar da kaçınılmaz olarak bulundukları toplumun kültürünü de alırlar. örneğin osmanlı'da yaşayan bir yahudi hem kendi kültürüne hem osmanlı kültürüne, hollanda'da yaşayan ise hem kendi kültürüne hem hollanda kültürüne gibi. günümüzde hala aynı durum geçerli mi bilmiyorum ancak bu yüzyıla kadar yıllarca yahudi diasporası çok etkin çalışmaktaydı ve dünyanın her yerinde birbirleri ile iletişim halindeydi. bir genç yahudi erkek bir kızla evleneceği zaman dünyanın diğer yerlerinden yahudi kızlar araştırılır birbirleri ile evlendirilirdi. bunu da çok sistematik bir şekilde yaparlardı. böyle olunca babası hollanda yahudisi annesi ingiltere yahudisi olan bir erkek, babası izmir yahudisi annesi şam yahudisi olan bir kızla evlendiğinde doğan çocuğu düşünün. şöyle örnek vereyim, bırakın başka bir toplumun kültürünü, 18 yaşına kadar yaşadığınız şehirden çıkıp üniversite için başka şehire gittiğinizde oranın kültürünü kaptığınızda bile ufkunuzda, yeteneklerinizde ne kadar gelişme oluyor. veya 2. dil olarak okuma ve anlama seviyesinde genel ingilizce öğrendiğinizde. bu insanlar da bu sayede yüzyıllardır dünyanın en kapsamlı kültürüne dolayısıyla da en kampsamlı dünya görüşüne, yeteneğine, dil bilgisine sahipler. bu derece başarılı olma sebeplerinin en başında (bence) bu gelmektedir.


son dönemdeki siyasi mevzulardan ve islamik terör'ün 90lardaki prime zamanlarından(el kaide-hizbullah), üstüne ışid'in başını çektiği neo-cihadist örgütlerle beraber ülkemizdeki moda, anadolu-türk tipi müslümanlığı ve temelinin geldiği türk-islam denen bana göre (bkz: bullshit) kültürü referans gösterip "gerçek islam bunlar değil" deme üzerine.. bu kafadaki savunucular için emeviler, abbasiler, daha doğuya giderseniz gazneliler, safeviler, memluklar, günümüze gelindiğinde afganistan, suhudlar, iran, artık örnekleri çoğaltmak size kalmış.. bunların hepsi islam'ı yanlış anlamıştır gerçek islam bunların hiçbiri değildir, gerçek islamı sadece bizim turko doğru anlamıştır. bunun yanında "gerçek islam sadece kurandır"cılar var, bunlar da ayrı evlere şenlik. hadisleri ve fıkıh'ı yani islam hukukunu çıkarırsan zaten günümüzdeki islamın neredeyse %85'ini silmiş olursun, kuran'dan alabileceklerin ise samanyolu tv dizileri düzeyinde yahudilerin ve helak olan diğer kavimlerin hikayeleri, 4 ayette bir yüce yaratıcının şüphesiz doğruluğunu tekrar etme, peygamberin döneminden kalma 30km öteden arap kültürü kokan hangi cariyelerin helal olup olmadığı, kadınlarla ilgili sıkıntılı ayetler(miras bölüşümü, uyarın yine anlamazsa dövün diye biten o efsanevi ayet, 2 kadının şahitliğinin 1 erkeğe eşit olması), hırsızlık yapanın eli kesilir tadında kısasakısas kafasıyla babiller döneminin hammurabi kanunlarından bile daha dandik kanun(-umsu)lar, bir tarafı helal kılıp diğer tarafı şeytan belleyen yine aynı bayıklıkta bir anlatım, 100 senedir binlerce kişi üzerine uğraşmasına rağmen hala doğru düzgün türkçe'ye çevrilememiş bir dil. ha bir de "bilimsel" denen ayetler var, "o insandır ki, iki burnu bir de ağzı vardır" minvalinde bir şey yazıyor müminler de oha ya 1400 sene önceden bunu nasıl bilebilir diye inanç mastürbasyonu yapıyor. ancak çağ değişiyor, teknolojinin bu denli hayatımıza girmesi, 1 adet kıytırık telefonla dünya üzerindeki neredeyse bütün içeriğe, kültürlere, yaşayış biçimlerine, bakış açılarına ve hatta bilgiye erişebildiğimiz için yeni gelen nesiller üzerinde inanılmaz derecede bir bireysellik, otorite tanımazlık ve yerleşik-yerel değerleri sorgulama yerleşti. bunu 93 doğumlulardan başlatırsak 96-2000 arası doğumlularda emekleme döneminde dersek zirvesini 2005 ve sonrası doğan nesilde yaptı ve her geçen gün zirve daha da yükseliyor diyebiliriz. çağın bu değişiminden islam dahil bütün dinler kümesi, bunun yanında etnik/milli/ulusal değerler üzerine bina edilen ideolojiler de çok büyük bir darbe aldı. örnekler çoğaltılmaya çok açık ancak başlık islam olduğuna göre bunun islam kısmına değinmek gerekirse, yeni gelen nesile senin sakallı imamının anlattığı adem ile havva hikayeleri, peygamber efendi'den kesitler, ülkemizin islamın son kalesi olduğu ve buna yakın sığlıkta zirve yapmış anlatılarla kastığın vatan millet sakarya edebiyatı bir karşılık bulmuyor. karşılık bulmayı geç, son derece sığ ve çağın çok çok gerisinde olduğunu bu yeni gelen nesil ayırt edebiliyor. sebep ise çok basit, bu çocuklar teknolojinin içinde büyüdüler ve 80 neslinin belki 30 belki 35 40 yaşında erişebildiği bilgiye/içeriğe 20 yaşında erişip onu hazmettiler. bu çocuklar ellerindeki teknolojinin sağladığı sınırsız bilgi deryasıyla dünyanın her yerindeki her şeyi görebildiği için geleneksel olarak onlara anlatılanların iyi-kötülüğünün ayırdına varabiliyor, çünkü muadili olan örnekleri de görüp izliyor ve arasında bir kıyas yapma şansı var. bu senaryo içerisinde 2009 doğumlu şuan 14 yaşına gelmiş lise1'e giden çocuk senin uyduruk cuma vaazını dinlemiyor, dinlemez de.. bu dinin en azından türkiye'deki yaşandığı şekle gelince, bu dinin hakim olduğu yani (bkz: muhafazakar) dediğimiz insan fenotipinin farklı radikalize düzeylerde bir arada bulunduğu yerlerde 80'lerden kalma mahalle kültürünün günümüzle biraz entegre hali yaşanır. (bkz: türk aile yapısı) denen shitshow yapı erkeklerin mutluluğu ve refahı için vardır, kadının görevi çocuğuna bakmak, kocasının isteklerine cevap vermek, kocası sinirlendiğinde dayak yiyip susup oturmak ve 5 çocuklu evin gürültüsünü kaosunu idare etmektir. yani kadının bir birey olarak değeri yoktur, bununla beraber mahalle kültürünün baskısı inanılmaz derecede kişilerin üstündedir. kimin evine kim girdi çıktı, mahalledeki bir daireye bir kadın taşınmış eve erkek alıyormuş ne ahlaksız gidelim evini taşlayalım, mahalledeki bir kız tecavüze uğrasın onun üstünü kapatalım aileyi tehdit edelim.. bunların üstü kapalı yaşandığı varoşlar ve alt mahalleler genellikle muhafazakardır, dinle kafayı bozmuş bir cahil yığını barındırır. çoğu insan kurtarılamaz durumdadır, belki çocuklardan birini oradan çekip alıp kurtarıp iyi bir hayata kavuşturabilirsin. aynı şekilde ülkemizdeki inananlara genel bir kuşbakışı analiz yaptığımızda şu gruplar ortaya çıkar: 1.grup: 3 nesil önceki dedesinden beri allahla kitapla kafayı bozmuş selefi artıkları -bu kitle cumhuriyet'in kuruluşundan beridir cumhuriyet değerlerine ve paketinde gelen bütün ilkelere inkılaplara yeniliklere karşıdır, ekseriyetle şeyh said sempatizanı olup nurcu tayfaya bol bol asker sağlarlar. kadir mısıroğlu-necip fazıl üzerinden başlayıp eklemlenen cumhuriyet'e tepki bir akım olan fake tarih anlatısıyla kendi fikirlerinin karşılığını bulurlar, genelde kendi aralarında kabilecilik anlayışına yakın yaşarlar. şehir hayatı içerisine karışıp gerçek kimliklerini maskeleyenleri de vardır, orada kontak kurduğu insanlarla konuşurken ortalama söylemlerle sempatik müslüman gibi görünürler, ancak etek giymiş açık ve güzel bir kadın gördüklerinde bu kadının infaz edilmesi gerektiğini düşünüp öbür yandan o kadını arzularlar, bu kadına hiçbir zaman erişemeyecekleri için bunun avuntusunu dini değerleriyle yaparlar. şehir görmüşünün yanında kendi ekosisteminde yani muhafazakar alt mahalle-varoşlarda yaşayıp büyük ihtimal orada aynı kafayla hayatını sürdürüp ölecek olanları da zaten kendi ekosisteminin canlısı olarak hayatına devam eder. bu fenotip en kurtarılamaz, yapılacak hiçbir şey olmayan ve eline güç verilmemesi gereken tehlikeli insan tipidir. 2.grup: ortalama türk tipi müslüman bu tip avrupa yakası'ndaki tahsin sütçüoğlu tadında , ramazanlarda oruç da tutan cuma namazına'da giden, allah'a inanıyorum diyen ama özel günlerde şarabını da içen ortalama çinko karbon türk vatandaşıdır. inançlıyım der ancak çok derinlere dalmaz, deizm tadında bir kafadadır. bunlar en zararsız modellerdir, yakın çevrenizde çok defa rastlamışsınızdır yani hepinizde bu fenotipin bir veya birkaç karşılığı vardır. 3.grup: 2010 sonrası mantar gibi her yerden fırlayan siyasi rant yalayıcıları bunlara statükocu denir, her devrin adamıdırlar. para ve rant neredeyse oradadırlar, bukalemun gibi her role girerler. günümüzde de konjonktür gereği tiyatro sahnesinde rollerini oynarlar. 4.grup: teoloji/ilahiyat eğitimiyle de beraber demogoji ustası olmuş ilahiyat profesörü/ akademisyen takımı toparlamak gerekirse, bu din öyle ya da böyle ülkenin bir gerçeğidir. insanları nasıl uyuşturup düşünme kabiliyetlerini yok edip tek tipleştirdiği, gücü elde ettikçe artan ivmeyle kurumsallaşma hızı, yeni dönemde de el altından desteklenen tarikat/cemaat oluşumlarıyla beraber başımıza sarılacak yeni belalar.. hayatımızdaki karşılığı ve kendi otantik değerleriyle beraber her geçen gün bu din dahil bütün dinlerin aleyhine, sekülerizmin veyahut deizm/ateizm ve diğer felsefik alt dalların(varoluşçuluk, nihilizm vs.) lehine işliyor. çünkü iktidarlar, otorite, güç her ne kadar belli kişilerin elinde olsa da zaman denen olguya kimse karşı gelemiyor, gelemez de.


"bir şeye karşı olmak için önce neye karşı olduğunuzu bilmeniz gerekir" son derece doğru bi önerme. bunu diyen yazarın sapla samanı ayırmasını temenni ederim. çünkü bi çok gerçek; altınız çiziyorum gerçek atesitin ya da deistin islamla ilgili bilgisi, bi çok müslüman geçinen insandan daha çoktur daha kapsamlıdır. konuya çok daha hakimdirler. zaten o nedenle inanç tercihleri değişmiştir. ergen kafasıyla dikkat çekmek için " ataizim ben yeaa, inanmıyom ben yeaa" diyen kişiler baz alınarak beylik laflar edilemicek kadar da hassas bi mevzudur. bir de; "insanların birbirlerini yol ortasında kestiği, kadınların işkenceye maruz kaldığı, insanların sarhoş gezdiği, pisliğin hüküm sürdüğü bir çağda, islam gibi o devrin tüm geleneklerine ters bir dini kurup onu yaymak kolay mesele değildir. " denmiş. çok tanıdık geldi bana bu çağ nedense.. yani islam pek bi işe yaramamış.


kitaplarından çok haz etmesem de (bkz: akilah azra kohen) (bkz: pi) kitabında dinle ilgili ilgimi çeken ve beğendiğim bir bölüm oldu. şöyle bir diyalog geçiyor; "din... yol demek. tamam. peki neyin yolu? araba kullanırken yakalanan kadının kafasına kadar toprağa gömülüp çocuğunun önünde taşlanarak öldürülmesinin yolu mu? on dört yaşındaki kız çocuğunun okula gitti diye kurşunlanmasının ve sağ kaldı diye hakkında ölüm fermanının yayınlanmasının yolu mu?" "ya da cihat adı altında önüne geleni öldüren manyakların yolu mu? ya da cennette göğüsleri erginleşmemiş huri kızlarının dünya erkeklerini beklediği yol mu?!" eti, "izin verecek misin açıklamama?" diye lafa girdiğinde bilge konuşmaya devam edebilirdi ama yüzlerce örnek içinden seçip art arda acı dolu cümleler sıralamanın ne anlamı vardı? susup cevap vermesini bekledi. "can dostlarının yoludur din. bir toplumun yanlış yorumlayarak uyguladığı kurallardan islam değil, sadece o toplumun cehaletle şekillenmiş insanlarını sorumlu tutabilirsin. bilgiyi suçlamak, kaynağı inkar etmek... bu yağmalanmaya yol vermek olur" dedi eti . "bugün tüm bu dehşet verici uygulamaların nedeni arap dünyasının en başından kuran-ı kerim’i yanlış yorumlamasıdır. asıl suçlularsa, mantığa uymayacak, akla sığmayacak bir sürü şeyin kuran-ı kerim’de olabileceğine inanıp, onu okuyup anlamak yerine, etraflarından dinler duruma geçenlerdir! göğüsleri erginleşmemiş huri kızları! sence evrenlerin mimarı olan bir kudret insanlığı cennete motive etmek için buna ihtiyaç duyar mı?! ya da böyle bir kudret sence sübyana şehvet duyacak kadar cinselliğini ehlileştirememiş bir varlığı cennetine alır mı?! kendi küçücük, kirli, işlemez akıllarında ürettikleri düşünceleri kuran -ı kerim’de varmış gibi savunan pisliklerle dolu bu dünya! çünkü korkuyorlar! o kadar gerideler ki gelişimi engellemezlerse iyice geride kalmaktan, başka hiçbir şekilde önemli olamamaktan, ciddiye alınmamaktan korkuyorlar. işte bu yüzden her yerde, her karanlıkta insanlığı bir adım daha geriye götürebilmek için, ışığı bir derece daha örtebilmek için pusuya yatmış durumdalar!" eti devam etti. "insanlık tarihindeki en büyük savaşlar din yağmacıları tara-fından çıkarılmıştır. dini yağmalamak o kadar tekrarlanmış bir davranıştır ki adeta bir insan hastalığı olmuştur, inanca yapılan bu saldırı toplumlara musallat olan bir düşünce paraziti gibidir. hayatın kutsallığı için gerekli olan inancın, yaşamı lanetleyen bir duyguya dönüştürülmesi engellenmelidir. göğüsleri erginleşmemiş huri kızları diye bir şey asla yoktur kitapta kuran-ı kerim arapça yazılmamıştır ki niye arapça okunsun! hz. muhammed arapça dahi yazı yazmayı bilmezken kitabın her kelimesi allahça inmiştir ona. ve hz. muhammed de kuran-ı kerim’i bu eşi benzeri olma-yan dilde yazmıştır. peki sor bana kaç kişi bilir bu eşsiz dili, kaç kişi çözmüştür bu sadece tek bir kitapta bulunan allahça yazıyı?" "kuran-ı kerim’in dilini okuyabilmek için çok yoğun bir konsantrasyon ve detaylı zekâ gerekir. araplar bu eşsiz dili hiçe sayıp kitapta arapçaya olan benzerlikleri yuvarlayıp boşlukları kafalarına göre, benzer buldukları kelimelerle doldurarak yorum-lamışlardır. dikkat edersen çevirisini yapmışlardır diyemiyorum, çünkü anlamanı istiyorum, çevirisi yapılamayacak detayda ancak yorumu yapılarak anlaşılabilecek derinlikte bir kitap bu. öyle bir derinlik ki tek bir kelimesi üzerine kitap yazılabilir. arapça olamayan kitabı arapçaymışcasına çevirmeye çalışmışlar ve bu çevirilere aslında kuran-ı kerim’de hiç bulunmayan anlamlar eklemişlerdir. nebe suresi 33 ayette arapça kevaıbe etraben bazı meallerde göğüsleri yeni tomurcuklanmış yaşıt kızlar ya da dilberler olarak çevrilmiştir. arapçada kevaıbe ve etraben kelimelerinin iki-si de dişi ya da eril anlamda olmadığı halde, yani bu kelimelerle bahsedilen ve cennette yaşadığı belirtilen bu varlığın cinsiyeti belirtilmediği ve hatta cinsiyeti olmadığı halde cehaletle, kendi küçücük akıllarıyla sanki arkalarına şeytanı almışçasına kuran’ı yorumlamaya çalışan birileri, bu, anlamında kadın ya da erkek cinsiyeti içermeyen kelimelerin tamamen üzerinde oynamış ve sonunda meallere bu varlıkları huri kızları olarak yazmışlardır. cennette cinsiyetlerin ve cinselliğin olduğunu söyleyen, be-lirten hiçbir ima yoktur kitapta! aksini söyleyenler resmen manipüle etmek için dinleyenlerin bilgisizliğini kullanırlar! ne gibi biliyor musun, karşısındaki sapığı başka bir sapıklıkla ikna edip günah işlemesini engellemeye çalışmak gibi bu! bir düşün, kime dersin cennette seni göğüsleri erginleşmemiş huri kızları bekliyor diye! ne demek bu, bir düşün! buradaki küçük kızları ellemez-sen cennette sana yüzlerce sübyan verilecek demek! motivasyo-na bak! bu ancak bir cahilin anlamadığı anlamı başka bir cahile anlatma çabasıdır. o cahili ikna edip yanına çekme çabasıdır. bu çaba asla islam’a ait değildir, anlamları anlayamadığı için kendi zavallı anlamlarını yaratmak zorunda hisseden cahil insana aittir.


yahudilerin iç istihbarat teşkilatı shin-bet ile ilgili youtube da bir belgesel var. mossad israil dışı ile ilgilenirken bunlar filistinliler ile ilgileniyorlar ve en büyük istihbarat kaynakları filistinliler. belgeselde adam şuna benzer bir cümle kuruyor (izleyeli 1 yılı geçti) "her istihbarat teşkilatı bir şekilde kendilerine sempati duyan yabancılarla işbirliği yapıp onlara iş yaptırırken biz, bize düşman adamlar ile iş ve işbirliği yapıyoruz" diye. bi filistinli lideri cep telefonu ile patlatarak öldürmüşlerdi. o cep telefonunu meğer o lidere adamın kuzeni aracılığı ile ulaştırmışlar. üstünlermidir bilemem ama çok iyiler. bunun sebebi ısrarlı vatanseverlikleri ve milliyetçiliklerinde. avrupa kökenliside, safaratı da (iber), arap kökenliside, afrikalısıda (zenci) kendi aralarında sıkıntı olsa da israil için hemfikir ve çabalıyor. vatanlarına ihanet etmiyorlar.


yaşayan ilâhî kaynaklı dinlerden, mensûbu en az olan bir din. günümüzde yeryüzünde yaklaşık 15-24 milyon dolayında yahûdî vardır. yahûdili'ğin, dinler tarihinde özel bir yeri bulunmakta ve bu din, en eski ilâhi kaynaklı din olarak nitelendirilmektedir. mâzisi birkaç bin yıl geriye giden bu dinin başta gelen özelliklerinden biri israil oğulları ile tanrı arasındaki "ahd'e kutsal kitaplarında geniş yer ayrılmasıdır. bu nedenle bu din, bir "ahid dini" olarak da bilinmektedir. israil oğullarının başına gelen bütün sıkıntıların, onların bu ahde uymamaları, verdikleri sözü tutmamalarından ileri geldiği, hem kendi mukaddes kitaplarında, hem de kur'an-ı kerîm'de belirtilmektedir. bu din, bâbil sürgünü'nden sonra millî bir din haline getirilmiştir. ancak bu din, tek tanrı'ya, vahye dayanan mukaddes kitâba ve peygamberlere yer vermesiyle millî dinlerden; millileştirilip bir ırka tahsis edilmesiyle de, ilâhî dinlerden farklı bir durum arz etmektedir. aslında bugünkü yahudiliğin bir din mi, ırk mı, yoksa millet mi olduğu, pek net değildir. tartışmaya girmeden onun kendine has özellikleri ve nitelikleri bulunan bir din olduğu, benzerinin bulunmadığı ve bu yüzden de tanımının zor olduğu söylenebilir. çünkü yahûdilikte din ve ırk içiçe girmiş olduğundan birini dinlerinden ayırmak güçtür. onun en güzel tanımını, mukaddes kitaplarında yer alan "balam" hikâyesindeki şu cümle yapmaktadır: "işte ayrıca oturan bir kavimdir ve milletler arasında sayılmayacaktır"(sayılar, 23/9). yahudiler, mukaddes kitaplarında yer alan ifadelere dayanarak kendilerini, dünya milletleri arasından seçilmiş kavim olarak görürler. tanrı, bu kavmi sina'da kendine muhatâp kılmış, onlarla ahidleşmiş, onlardan buyruklarına uyacakları konusunda söz almış ve hz. mûsa'nın şahsında onlara tevrât'ı göndermiştir. bu dinin odak noktası, kudüs'deki "mâbed"dir. tahribinden önce bu mâbed'in bir odasında "ahid sandığı" bulunmaktaydı. yahûdiliğin sembolü, "yedi kollu şamdan" ve "altı köşeli yıldız" (hz. dâvûd'un yıldızı)dır. yahudiliğin tarihi seyri m. ö. ikinci bin yılın başlarında yahudilik hz. ibrahim'in oğlu ishak'la sahneye çıkmıştır. ishak'tan sonra yakub (a.s) yerine geçti (ibn haldun, tarih,2/40). yakub'un diğer adı "israil" idi. dolayısıyla yakub'un oğullarının adıyla anılan on iki kabile de israil oğullarını oluşturdu. bundan sonra yusuf (a.s)'un daveti (taberî, tarih,1/185) üzerine yakub ve oğulları mısır'a göç ettiler (ibn esir, kâmil, 1/155). yahudilik, sözün tam manasıyla israil oğullarının babil'de geçirdikleri sürgünden sonra inkişaf etmiştir. oradan filistin'e döndükten sonra (m.d. 538) ilahi şeriatı bildiren tevrat, daha fazla bütün hayatın merkezi sanılmıştır. yahudilere mahsus hükümleri havi tevrat'a göre, yahudiler yabancılarla evlenemezler. bu durumda kendilerini ileride üstün ırk saymalarına kadar vahim sonuçlara ulaşmıştır (a. schimmel, dinler tarihine giriş, 110). m. ö. iki binlere değin israil oğulları mısır'da üçüncü sınıf insan muamelesi gördüler, orada tutsak kaldılar. ta ki kavmin içinden (israiloğullarından) musa'nın, onları firavun'un zulmüne karşı hak'la gelip kurtulmalarına kadar. israiloğulları ken'an iline ulaşarak kurtuldular. musa, şeriatıyla israiloğullarına iki özellik kazandırdı. biri, allah'ın kanunlarına itaat etmek, diğeri ise isyana, başkaldırmaya yönelten bir tabiat hali. ken'an ülkesinde başta filistinliler olmak üzere çeşitli topluluklarla savaşmak zorunda kalan yahudiler, i.ö 990 dolayında hz. davud'un peygamberlik ve liderliğiyle bileşik bir devlet (krallık) şeklinde örgütlenerek kudüs'ü ele geçirdiler. hz. davut'a (a.s) gönderilen zebur adlı semavi kitap, tevrat'ın hükümlerini tasdikleyici olarak geldi. bu yüzden yahudilik isa'ya kadar sürecektir. i. ö. dokuzuncu yüzyıldan beşinci yüzyıla kadar aramiler, asurlular ve babillilerle çeşitli savaşlar sürmüştür. babilin yahuda krallığını ele geçirmesi ile israil oğulları yeni bir sürgün dönemine giriyordu. yahudilik kendi tarihinde büyük iskender'in i.ö. 322'de filistin'i ele geçirmesi ile i.ö. 4-2 y.y'lar helenistik bir dönemin başlangıcı olmuştur. helenistik dönemde suriye, anadolu, babil ve iskenderiye'de yahudilik önemli merkezler elde etmişti. bu dönemde yahudiliğin kutsal metinleri yunanca'ya tercüme edildi. mısır'da zengin tarih, şiir, felsefe birikimi yunan bilgisiyle oluştu. bu dönem için biraz farklı bilgi şöyledir: aşağı yukarı m.ö. üç yüz senesinden m.ö. yüz beş senesine kadar yâhudi dini büyük bir devir yaşamıştı. selevkyalı hükümdarların, yahudileri helenistik fikir ve siyaset sistemlerine mecbur bırakmalarına karşı 175-143 seneleri arasında makkabe'lerin isyanları sayesinde yahudiler evvela dinî, sonra da siyasî hürriyet elde etmişlerdir. selevkyalıların devrini müteakip romalı hakimiyet devrinde tekrar filistinli vatanperestlerin birçok isyan hareketleri meydana gelmiştir. o zaman da, eski ahid çeşitli kaynaklardan gelen, çeşitli yazar tertip edicilerin izlerini gösteren rivâyet, hikayet, tarihi ve şairane kısımlarının bir kül haline getirilmesinden sonra şimdiki şeklini almağa başlamıştır (a. schimmel, dinler tarihine giriş, iii). "yahudiliğin helenistik dönem"i i.ö. 63-i.s.135 arasında süren roma egemenliğine kadar devam etti. roma egemenliği sırasında bağımsız devlet fikri yoğunlaştı. hristiyanlığın ortaya çıkmasıyla birlikte o yıllar yahudilik en önemli mezhep çatışmaları yaşadı. birbirini takip eden başarısız ayaklanmalar yahudilikte büyük yıkıma yol açtı. bunun ardından (doğal olarak) yahudilik kendi içine dönmeye başladı. bu dönem, "talmud'un geliştirilmesi" adıyla ii. yüzyıldan xviii. yüzyıla değin sürdü. filistin ve babil'deki amoralar filistin ve babil talmudlarını vücuda getirdiler. bunlardan babil talmudu yahudi yaşamının o zamanlardaki temelini oluşturdu. akdenizdeki yahudi topluluğu v. yüzyılda parçalandıysa da yahudi takviminin korunması ve hahamların çabalarıyla avrupa'da yahudi topluluğu tutunabildi. diğer yandan filistin'den babil'e geçen hahamlık kurumu yahudiliğin şeriat sistemini bu yeni ülkenin şartlarına başarıyla uyguladı. vii. ve viii. yüzyılda islâm'ın genişlemesiyle birlikte "goon" adıyla anılan babilli yahudi önderler kendi geleneklerini bütün yahudi toplumlarına ulaştırdılar. ortaçağda yahudilik, kültürel köklerini babil'e dayandıran sefardi yahudileri (ki bunlar endülüs-ispanya'da idiler. bunlar müslüman-arap kültüründen etkilenmişlerdir) ve aşkenazi yahudileri (ki bunlar da avrupa'nın latin-hristiyan kültüründen etkilenmiş fransız-alman yahudileridir) türünde biçimlenmişlerdir. yine xii. yüzyılda alman aşkenazileri arasında hasidilik, xiii. yüzyılda provence ve kuzey ispanya'daki talmud akademilerinde ortaya tefekküre dayalı olarak çıkan bir kabala türü de yahudi mistisizminin en tipik örneklerini oluştururlar. bütün bu sayılan kültürlerin arasında çeşitli çatışmalar ortaya çıktı. gerek bu çatışmalar, gerek hristiyan yöneticilerin baskıları ve gerekse 1306 yılında fransa'dan yahudilerin sürülmesi yahudi kültürünü çözümsüz ve bağlılarının açıktan dinî bağlılığı söyleyememesi dolayısıyla dinin bağlılar açısından kendi içinde kalmasına sebep olmuş, bu durum xviii. yüzyıla kadar sürmüştür. xviii. yüzyıldan sonraki en önemli hareket haskala adıyla bilinen yahudi aydınlanması olarak gerçekleşti. bu dönemde haskala özellikle rusya'da ruhbanlık karşıtı bir harekete dönüştü, toplumsal ve ekonomik reform talepleriyle birlikte gelişerek yayılma ortamı buldu. batı avrupa'da 1800-1815'te napolyon döneminde başlayan "yahudi reformu hareketi" de haskala'ın ürünü sayılır. reformcu yahudilik almanya'da 1840'larda kurumlaşırken avrupa'nın büyük bölümünde başarısız kaldı. ancak abd'de yaygınlaştı. yine bu yıllarda "fanatik yahudilik" (1845) almanya'sında görüldü. fanatik yahudilikte de günümüze değin sürecek gelenekçilik hakimdi. xix.y.y'larda dindışı özellikleriyle "siyonizm hareketi" reform hareketlerinin sonuçlarından birisi olması açısından önemlidir. siyonist hareket ulusal canlanma ve ana yurda dönme yönünde geliştirdiği plan ve programla 1948'de israil devleti'nin kurulmasını sağlayacak kadar yahudilik açısından başanlıydı. ii. dünya savaşı sıralarında nazi almanya'sının giriştiği yahudi soykırımından bu yana yahudilerin yerleşim açısından temel olarak avrupa'nın dışında israil, sscb ve abd'de toplandıkları dikkat çeker. günümüzdeki yahudi israil devleti resmen "gelenekçi yahudiliği" benimsemiştir. bu genel bilgiden sonra, bu kavmin dünya literatüründe "yahûdî, ibrânî, israil oğulları" gibi terimlerle adlandırılmasının kısaca açıklanması yapılacaktır. çünkü konunun iyi anlaşılabilmesi bu terimlerin bilinmesine bağlıdır: yahudî: hz. ishâk'ın oğlu hz. yâkûb'un on iki oğlu vardı; dördüncü oğlunun adı "yuda" veya "yahuda" idi. bu nedenle onun adına dayanarak israiloğullarına, "yahudî" denmiştir. filistin'in göneyinde kurulan yuda veya yahuda krallığı da, ayrıca bu adın kaynağı olarak ileri sürülmektedir. çünkü (ürdün'ün batısı, samiriye'nin güneyindeki bölge, yuda veya yahuda adına nisbet ediliyordu. esaretten sonra genel olarak halk "israilliler" diye adlandırılırken, şahıslar birbirine "yahudi" diyorlardı. böylece onların torunları da günümüze kadar bu adla anıldılar. ibrânî: bu kelime, "ibrî" veya "hibrî" kelimelerinden gelmektedir. bu kelimeler, m.ö. xv-xiv. yüzyıllarda filistin'de görülen göçebe bir kabîlenin adıdır; "öte tarafın insanları" anlamında, fırat ve ürdün nehirlerinin öbür kıyısından gelmiş olan göçmenleri ifade eder. yahûdîlere bu ad, ken'an ülkesinin yerlileri tarafından verilmiştir. bu konuda yahûdî mukaddes kitabında bilgi verilmektedir (tekvîn, xi/27-28; tesniye, xxvi/5-6). isrâîl: bu kelime, tanrı ve insanlarla güreşip yenen anlamında hz. yâkûb'a, tanrı tarafından verilmiş bir lâkabdır. bu husus, tevrât'ta yer almaktadır (tekvîn, xxxii/28; xxxv/9-15; hoşea, xii/4-5). yahûdi ansiklopedisinde kelimenin asıl anlamının belirsiz olduğu, tevrat'ta "tanrı ile güreşen" şeklinde yer almasına rağmen, "tanrı ile mücâdele eden" anlamına gelebileceği belirtilmektedir. (the universal jevish encyc, v/613). taberî ise, hz. yâkub'a gece içinde allah'a giden anlamında "isrâil" dendiğini yazmaktadır (taberî, thiru't-taberî, i/320). ayrıca on iki yahudî kabîlesi de "israil" adıyla anılmaktadır (çıkış hurûc, iii/16). ancak, bu adın, hz. süleymân'dan sonra ikiye ayrılan ülkenin kuzeyinde kalan bölümünü teşkil eden kabîlelerin krallığını nitelendirmek üzere kullanıldığını belirtmek gerekir. bununla birlikte bâbil sürgününden sonra yahûda (yuda)'ya geri dönen ibrânîler, yahûda kabilesine mensup olmalarına rağmen, genel olarak "israilliler" adını aldılar. yahûdî inancına göre bu ad yâkûb'a, tanrı tarafından verilmiştir. bu nedenle yahûdîlik milli bir din, yahova da millî bir tanrı olarak kabul edilmiştir. onlara göre israil oğulları seçkin bir kavimdir. sonraları bu ad genelde, bütün yahudileri kapsayacak bir biçimde kullanılmıştır. bugünkü yahudi cumhuriyeti de bu adı kullanmaktadır. bu kavim, ken'an diyarına (filistin) yerleşmeden önce "ibrânî", orada "israilliler", sürgün'den sonra da genelde "israiloğulları", ferden "yahudi" şeklinde adlandırmıştır. ancak bu üç terim, birbirinin yerine kullanılmış ve halen kullanılmaktadır; yani, üçüyle de aynı din mensuptan ve aynı topluluk ifade edilmektedir (g. tûmer-a.küçük, dinler tarihi, 110-111; dinler tarihi ansiklopedisi, ii 361 vd). tevrât'a göre yahûdîliğin tarihçesi yahûdîliğin tarihçesi, onların kutsal tarihini oluşturan mukaddes kitaplarına dayanır. mukaddes kitap, âlem'in ve ilk insanın yaratılışından, peygamber malaki'ye kadar geçen olayları içinde bulundurur. samî ırkından sayılan ibrânîler, kildânilerin ur şehrinden çıkıp harran'a gelirler (tekvîn, xi/27-30). yahve (tanrı), abram'a (hz. ibrahîm) harran bölgesinden, ken'an diyarına göçmesini buyurur. o da karısı saray'ı, kardeşinin oğlu lut'u (hz. lût) ve harran'da kazandıklarını da yanına alarak ken'an diyarına varırlar. o zamanlar orada ken'ânîler bulunmaktaydı. tanrı, abram'a görünüp o ülkeyi, onun nesline vereceğini bildirir. abram da, kendine görünen rab için bir mezbah (kurban kesme yeri) yapar. memlekette kıtlık çıkınca abram, mısır'a gider. mısır'a yaklaştıklarında abram, karısı saray şöyle der: "işte biliyorum ki, sen görünüşü güzel bir kadınsın; ve olur ki mısırlılar seni görünce: bu, onun karısıdır derler ve beni öldürürler, fakat seni sağ bırakırlar. senin yüzünden bana iyi davranılsın, senin sebebinle canım yaşasın diye: onun kız kardeşiyim' de. ve vâkî oldu ki, abram mısır'a girdiği zaman, mısırlılar kadının çok güzel olduğunu gördüler ve firavun'un emîrleri onu gördüler ve onu firavun'a medhettiler; kadın, firavun'un sarayına alındı. ve onun yüzünden abram'a iyi davrandı; ve onun koyunları, sığırları oldu. ve rab, abram'ın karısı sara'dan dolayı, firavun'u ve onun sarayını büyük vuruşlarla vurdu. ve firavun, abram'ı çağırıp dedi: bana bu yaptığın nedir? bu senin karın olduğunu niçin bana bildirmedin? niçin, bu benim kız kardeşimdir' dedin, ben de onu karı olarak aldım ve şimdi, işte karın, al ve git! ve onların hakkında firavun adamlara emretti; ve onu ve karısını ve kendisine ait olan her şeyi gönderdiler" (tekvîn, xii/1-20). abram ve beraberindekiler, mısır'dan böylece ayrıldılar. çok zengindirler. çobanları arasındaki bir tartışmadan sonra abram'la lut, birbirinden ayrılırlar. lut, doğuya doğru gider. abram ise, ken'an diyarında oturur. abram, bulunduğu bölgede hakimiyetini kabul ettirir ve bu arada esir edilen kardeşi (daha önce kardeşinin oğlu olarak belirtilir. bkz. tekvîn, xii/5. karş. tekvîn, xiv/14-16) lut'u kurtarıp yanına alır (tekvîn, xiii-xiv. bâb.). bu olaylardan sonra rab, rüyâsında abram'a görünür, ona yardım edeceğini bildirir. abram, o'ndan zürriyet ister. tanrı da vereceğini vâdeder. karısı saray'ın teklifi üzerine câriyesi hacer ile evlenir ve ondan ismail doğar. bu sırada abram, seksen altı yaşındadır (tekvîn, xi-xiv. bâb). doksan dokuz yaşına geldiğinde tanrı ona görünür ve onun zürriyetini çoğaltacağını bildirir. bunun üzerine abram, yüzüstü düşer ve allah, onunla şöyle konuşur: "ben ise, işte, ahdim seninledir ve birçok milletlerin babası olacaksın ve artık adın abram (yüce baba anlamında) çağırılmayacak, fakat ibrahim (cumhûr -halk, umûm-'un babası anlamında) olacak; çünkü seni birçok milletlerin babası ettim. ve seni ziyâdesiyle semereli kılacağım ve seni milletler yapacağım ve senden sonra zürriyetini, allah olmak için seninle ve senden sonra zürriyetinle benim aramda ahdimi, nesillerince ebedî ahid olarak sabit kılacağım. ve senin gurbet diyarını, bütün ken'an diyarını, sana ve senden sonra zürriyetine ebedî mülk olarak vereceğim ve onların allah'ı olacağım" (tekvîn, xvii/1-8). allah, ibrahim'den ve zürriyetinden gelecek olanlardan ahid olarak her erkek çocuğun sünnet edilmesini ister. yine allah, ibrahim'e, karısı saray'ın, bundan sonra sara (prenses anlamında) olarak çağırılmasını ve ondan bir oğul vereceğini, adının da ishak olacağını bildirir. böylece sara, hacer'i kıskanmaktan kurtulmuş olacaktır. ibrahim, ahid gereği, kendisi doksan dokuz, ismail de on üç yaşında iken, aynı gün sünnet olurlar. öte yandan sara, ishâk'ı doğurur. ibrahim, oğlu ishâk'ı sekiz günlükken sünnet ettirir. çocuk büyüyüp sütten kesildiğinde ibrahim, oğlu için büyük bir ziyâfet verir. bu sırada ismail'in güldüğünü gören sara, ibrahim'den, onu kovmasını ister. bu durum ibrahim'e kötü görünür. ancak allah, ibrahim'e, sara'nın dediğini yapmasını, çünkü neslinin, ishâk'ın adıyla çağrılacağını söyler. hacer, ismail'i alıp çöle gider (tekvîn, xvii/19-27; xxixii. bâb). bir gün allah, ibrahim'i denemek için, ondan biricik oğlu ishâk'ı kurban etmesini ister (islâm'a göre hz. ismail) ibrahim emri yerine getirmek üzere bir mezbah yapıp bıçağı eline aldığında rabb'ın meleği göklerden ona çağırıp çocuğu boğazlamamasını, çünkü emri yerine getirdiğini bildirir. bunun üzerine ibrahim, gözlerini kaldırdığında, çalılıkta bir koçun hazır olduğunu görür ve onu kurban eder. bu olay üzerine rab, ona, sözünü yerine getirdiğinden dolayı, zürriyetinin düşmanlarının kapısına hâkim olacağını ve zürriyetinden gelen bütün milletlerin mübârek kılınacağını bildirir (tekvîn, xxv/1-20). ibrahim, yüz yetmiş beş yaşında iken ölür. "ve oğulları ishâk ve ismail onu mamre karşısında olan makpela mağarasına, hitti tsohar oğlu efro'nun tarlasına, ibrahim'in het oğullarından satın aldığı tarlaya gömdüler. ibrahim ve karısı sara, oraya gömüldüler ve vâkî oldu ki, allah, ibrahim'in ölümünden sonra ishâk'ı mübârek kıldı" (tekvîn, xxv/8-11). ishâk'ın çocuğu olmadığından rabb'a yalvarır, esav ve yakub adlı iki oğlu olur. bir gün ülkesindeki kıtlık sebebiyle ishâk, filistinlerin kralı abimelek'in ülkesi gera'ya gider. orada karısını, kızkardeşi olarak tanıtır. durumu anlayan kral, niçin böyle yaptığını sorar. o da, elinden alınıp kendisine zarar gelme korkusundan böyle yaptığını söyler (babası abram (ibrahim)in aynı hareketini karşılaştırmak için bkz. tekvîn, xii/10-20; xvi/6-12). bunun üzerine kral, onları korur. varlık sahibi olurlar. ancak, filistinler, onları kıskanarak ülkelerinden çıkarırlar. ishâk artık yaşlanmış ve gözleri görmez olmuştur. bunun üzerine yakub, babasının sevdiği esav'ın yerine, hîle ile kendisini mübârek kıldırır. bunu öğrenen esav çok sinirlenir ve onu öldüreceğini söyler. yakub, harran'a gitmek üzere oradan ayrılır. gecelediği yerde, rüyâsında, yerden göğe doğru yükselen bir merdiven görür. bu merdivenden, allah'ın melekleri çıkıp inmektedir. başı, göklere ermiştir. rab, ona şöyle der: "baban ibrahim'in allah'ı ve ishâk'ın allah'ı rab benim. üzerinde yatmakta olduğun diyarı sana ve senin zürriyetine vereceğim; ve senin zürriyetin, yerin tozu gibi olacak ve garba ve şarka ve şimâle ve cenuba yayılacaksın ve yerin bütün kabîleleri senden ve zürriyetinde mübârek kılınacaktır..." (tekvîn, xxviii/13-15).. yakub, uyanınca, "burası allah'ın evidir ve bu, göklerin kapısıdır" deyip oraya "beyt el-lehem" (allah'ın evi) adını koyar; yoluna devam edip harran'a ulaşır. orada annesinin kardeşi laban'ın yanında çalışır; onun iki kızı yanında, iki de câriyeden on iki oğlu ve bir de kızı olur. onları alıp ken'ân'a babasının yanına döner. yakub, çocuklarından en çok yusuf (yosef)'u sever. bu yüzden kardeşleri onu kıskanırlar. yusuf, bir rüya görür ve kardeşlerine anlatır. bu rüyâda, "kardeşleriyle birlikte bir tarlada buğday demetleri bağladıklarını, kendi demetinin dik durduğunu, ötekilerin demetlerinin ise, kendisininkinin çevresini kuşatıp eğildiklerini" söyler. kardeşleri, bu rüyâdan onun, kendilerine hâkim olacağı anlamını çıkarırlar, ona karşı kin ve kıskançlıkları artar. yusuf, bir başka rüyâsında güneş, ay ve on bir yıldızın, kendisine secde ettiğini görür. bu rüyâyı babası ve kardeşlerine anlattığında, babası onu azarlayıp, "gerçek ben ve anan ve kardeşlerin yere kadar sana eğilmek için mi geleceğiz?" der. kardeşleri onu kıskanırlar, babası da bu sözü yüreğinde tutar. yakub, yusuf'u sürüleri otlatmakta olan kardeşlerinin yanına gönderince onlar da onu, elbiselerini çıkararak bir kuyuya atarlar. daha sonra da kuyudan çıkarıp onu, mısır'a giden tüccarlara yirmi gümüşe satarlar. babalarına, kardeşlerini bir canavarın yediğini söyleyip, onun kana batırılmış entarisini gösterirler. yusuf, mısır'da, firavun'un bir memuru olan potifar tarafından satın alınır. potifar'ın karısı yusuf'a aşık olup, ilgisine karşılık görmeyince iftira ederek onu hapse attırır (tekvîn, xxxix/20). yusuf, hapisteyken, firavun'un gördüğü bir rüyâyı tâbir ederek (yorumlayarak) hapisten kurtulur ve firavun'un yanında önemli bir mevkie yükselir (tekvîn, xli/40). daha sonra filistin'de bulunan babası yakub ve kardeşlerini mısır'a getirtir. israil oğulları, böylece mısır'a yerleşmiş olurlar (tekvîn, xliii. bâb). önceleri burada rahat bir hayat geçiren yahûdiler, zamanla büyük sıkıntılara, köleliğe düşerler (çıkış, i/12-13). onları bu sıkıntıdan kurtarıp "arz-ı mev'ûd"a (vâdolunmuş toprak filistin'e) döndüren moşa (hz. mûsâ) olur (tah. m.ö, 1250). musa, firavun ve ordusunun kızıldeniz'de boğulup onları izleyememesi sonucu yahûdileri, sina'ya getirir. burada, sina dağında, hz. mûsâ'ya tevrât ve on emir verilir. yahûdiler sina çölünde kırk yıl dolaşırlar. mûsâ'dan sonra yeşu onları filistin'e götürür (çıkış-hurûc, vii-xl. bâblar; yeşu, i-xxiv. bâb). filistin'de hâkimler ve krallar devrinden sonra kral david (hz. dâvûd, m.ö. 1013-973), kudüs'ü alır ve yahûdilerin en parlak devresini başlatır (bk. ii. samuel, v-ix. bâblar). oğlu kral şelomo (hz. süleymân, m.ö. 973-933), babası tarafından hazırlatılan yere kutsal mâbed'i inşa ettirir. o zamana kadar bir çadırda korunan ve içinde on emir tabletleri bulunan mukaddes ahid sandığı, mâbed'in bir odasına konur (bk. i. krallar, v-ix. bâblar). hz. süleymân'ın ölümünden sonra krallık, güneyde yuda (yahuda), kuzeyde israil olmak üzere ikiye ayrılır (i. krallar, xi-xii. bâblar vd.). on kabîle, israil; ikisi de, yuda krallığına bağlanır. önce israil krallığı, asurlular tarafından m.ö. 721'de; sonra da yuda krallığı babilliler tarafından m.ö. 586'da yıkılır. mâbed tahrîb edilir ve yahûdiler, babil'e sürgün edilir. sürgünde yahûdi halkı, ezra'nın çevresinde birleşir ve m.ö. 538'de kudüs'e döner. mâbed, m.ö. 520'den sonra yeniden onarılır (bkz: daniel, ezra, ester). yahûdi mukaddes kitabı, önceki peygamberler kadar, sonraki küçük peygamberlere de yer verir. bâbil sürgünü döneminde işaya, yermiya (yeremya) gibi peygamberler gelmiştir. ilya-mesih'ten önceki peygamber, malaki'dir. yahûdi tarihinde kudüs, iskender'den sonra ağidler, selefkî'lerin eline geçti. mâbed (tapınak), m.ö.168'de yağma edildi. makkabî'ler, yeniden hâkimiyeti sağladılarsa da, m.ö. 63'de başlayan roma esâreti dönemi, m.s. 70'de roma'lı komutan titus'un, kudüs'ü ve bu arada mâbed'i de yakıp-yıkmasıyla sonuçlandı. yahudiler, dünyanın her tarafına dağıldılar. mâbed'den arta kalan batı duvarı (ağlama duvarı) yüzyıllarca onlarda millî ve dinî şuûru ayakta tutmuştur. mesîh inancının verdiği ümit, onlarda bu şuûrun devamlı varlığını sürdürmesini temîn etmiştir. kur'ân-ı kerîm'e göre yahudilik kur'n'da, yahudilikten bahsedilen âyetlerin sayısı oldukça fazladır. onlardan "ben israil", "yahud" vb. deyimlerle söz edilen âyetler bulunduğu gibi, bir bölümünde bazı peygamberler (hz. yakub... gibi) konu edilirken, yahudilerle ilgili olarak bilgi verilir. ayrıca kur'ân'daki "ehl-i kitap" deyiminin şümûlüne, onlar da girerler. kur'ân'da, yahûdiler ile ilgili olarak verilen bilgileri şöylece sınıflandırmak ve sınırlamak mümkündür: 1- allah tarafından yahûdilere bahşedilen nimetler. 2- uymakla yükümlü oldukları dînî hükümler. 3- peygamberler tarafından kendilerine getirilen hükümlerle tebliğleri değiştirmeleri ve doğru yoldan sapmaları. 4- allâh'a karşı ahidlerini bozmaları, verdikleri sözden dönmeleri ve bunu alışkanlık hâline getirmeleri. 5- yaptıkları kötü işler yüzünden zillet ve meskenete uğramaları. 6- yeryüzünde fesad çıkarmaya çalışmaları. 7- bazı peygamberler ile sâlih kimselere iftirâ etmeleri veya onları öldürmeleri. 8- basit menfaatleri uğruna gerçeklere yüz çevirmeleri. 9- allah'ın, yahûdilere tavsiyeleri. yahûdilerin tarihçesiyle ilgili olarak kur'ân'da, hz. musâ'ya kadar olan dönem hakkında yer alan bilgiler şu şekilde özetlenebilir: hz. ibrahim, ulu allah'ın seçkin kıldığı peygamberlerden biridir (alu imrân, 33-34; meryem, 58-59). o, ne yahûdi ve ne de hıristiyan'dır. o, müşriklerden de değildir. allah'ı "bir" tanıyan gerçek müslümanlardandır (alu imrân, 67, 95; meryem, 43, 47). ulu allah, onu dost edinmiştir (nisâ, 125). o çok içli, yumuşak huylu, konuksever ve kendini allah'a adamış, dosdoğru bir kimsedir (hûd 75; tevbe,114; meryem, 41; buhârî, tecrîd-i sarîh tercemesi, ix,107). o, görevini tam olarak yapan (bakara, 124) ve kendisine suhuf verilen (a'lâ, 19) bir peygamberdir. ona, göklerin ve yerin sırları, yakînî bilgi bahşedilmiştir. bununla ilgili olarak kur'ân'da şöyle denir: "biz ibrahim'e, yakînen bilenlerden olması için, göklerin ve yerin melekutunu şöylece gösteriyorduk"(en'âm, 7/75). hz. ibrahim, allah'dan başka putlara, ay, güneş ve yıldızlara tapınan babası (âzer) ile kavmine karşı, görmeyen; batan, zevl bulan şeylere, şeytana tapınılmayacağını anlatmaya çalışır. kendicinin ulu allah'a tapındığını, o'na hiçbir şeyi ortak koşmadığını, onları ve yonttuklarını o'nun yaratığının, dolayısıyla o'na ibadet, şükür etmeleri gerektiğini, çünkü o'na döneceklerini bildirir. onlar, hattâ babası, bu dâvete uymadılar. ona, babalarını da böyle bulduklarını söylediler (en'âm, 74-80; enbiyâ, 58-67; sâffât, 85-95: meryem, 44; ankebût, 17; şuarâ, 70-82). hz. ibrahim, düşmanının putlar; dostunun da âlemlerin rabb'i olduğunu belirterek şöyle diyor: "beni yediren de, içiren de o'dur. hasta olduğumda bana o şifâ verir. beni öldürecek, sonra da diriltecek o'dur. âhiret gününde yanılmalarını bana bağışlamasını umduğum o'dur" (şuarâ, 26/79-82). hz. ibrahim, görevini yapmış, tebliğde bulunmuştur. onu ateşe atarlar, fakat ulu allah onu ateşten kurtarır (ankebût, 24; enbiyâ, 70; sâffat, 93). kur'ân-ı kerîm, hz. ibrahim ile ilgili olarak verdiği kıssalarda insanlara, allah ve âhiret inancı konusunda yol göstermekte, ibret vermekte ve onları düşünmeye dâvet etmektedir (bkz: bakara, 260; en'âm, 76-79; sâffât, 85-94). allah teâlâ, hz. ibrahim'i ve onun soyundan gelenleri peygamber kıldı. onlara iyi işler işlemelerini, namaz kılmalarını, zekât vermelerini emretti (enbiyâ, 73). hz. ibrahim, allah'dan, iyilerden olacak bir çocuk istedi (sâffât,100-101). allah da ona ihtiyarlığında ismail ve ishâk'ı verdi (ibrahim, 39). ismail çocukken babası, rüyasında onu kurban ettiğini gördü ve bunu ona açtı. ismail, babasına emrolunduğu şeyi yapmasını, kendisini sabredenlerden olacağını söyledi. böylece hz. ibrahim, oğlunu kurban etmek için yanı üzere yatırdı. ulu allah, rüyasındaki emre bağlılıkları sebebiyle bir kurban gönderdi (sâffat, 102-107). hz. ismail doğru, uysal, sabırlı, sözünde sâdık bir kimse olarak cebrâîl aracılığıyla kendisine vahyedilen, allah'ın bir peygamberidir; çevresine zekâtı, namazı emretmiştir (sâffat,101; meryem, 54-55; enbiyâ, 85; sâd, 48; bakara, 156; âlu imran, 84). hz. ishâk da doğru, sâlih, mübârek kılınmış, hidâyete erdirilmiş, âhiret yurdunu düşünen, gönülden allah'a bağlı bir peygamberdi (enbiyâ, 72; en'am, 84; saffât, 113; sâd, 45-47). ishâk, annesi çok yaşlıyken allah'ın bir lütfu olarak bahşedilmiş ve annesi bu olaya çok sevinmiştir (zâriyât, 29-30; hd, 72-73; meryem, 49; sâffat 112). hz. ishak da, hz. ibrahim ve hz. ismail gibi, kendisine vahyolunan peygamberlerden olmuştur (nisâ, 163; hd, 71). hz.yakûb, hz.ishâk'ın ardından müjdelenen, kendisine vahiy indirilen peygamberlerden, dinde kuvvetli, hâlis, sâlih, sabırlı, hidâyete erdirilmiş bir kimse idi (bakara, 136; âlu imran, 84; nisâ,163; hûd, 71). hz. yakûb'un en sevgili oğlu hz. yusuf; ihlâslı, ilim ve hikmet sahibi, güzel bir yaratılışa sahip, rüyâ tâbirini bilen, kendisine vahiy gelen peygamberlerdendi (yûsuf, 4-8,15, 21-24; en'âm, 84; mü'min, 34). hz. yusuf, çocukluğunda bir gün babasına, "rüyamda on bir yıldız, güneş ve ay'ın sona secde ettiklerini gördüm" der (yûsuf,12/4). bu rüyâyı dinleyen babası ona, bunu kardeşlerine anlatmamasını söyler (yûsuf, 5). ayrıca hz. yakub, ona, allah tarafından seçileceğini, kendisine rüyâ tâbiri öğretileceğini, daha öncekilere olduğu gibi, allah'ın hem ona, hem yakub âilesine nîmetini tamamlayacağını söyler (yûsuf, 6). kardeşleri, rüyâsında gördüğü gibi, yûsuf'u kıskanırlar. onu, ortadan kaldırmayı plânlarlar. babalarının iknâ ederek onu yanlarında götürür ve kuyuya atarlar. onu bir kurdun yediğini söyleyip, kanlı gömleğini babalarına gösterirler. bir yolcu kafilesi, yusuf'u kuyudan çıkarıp beraberlerinde mısır'a götürerek bir vezîre satarlar. vezirin karısı, yusuf'a âşık olur ve kendisine sahip olmasını ister. yusuf reddedince de kadın, ona iftirâ eder ve yusuf zindana atılır. zindanda, rüyâ tâbir eder. mısır melîki, bir rüyâ görür. bu rüyâyı, kimse tâbir edemez. yusuf'un iki hapishane arkadaşı, onu melîke tavsiye ederler. melîkin rüyâsını yorumlayan yusuf, saraya alınır ve mısır hazînesine memur yapılır. bir süre sonra, zahîre almak üzere mısır'a gelen kardeşleri, onun huzûruna çıkarlar. yusuf, kardeşlerini tanır, bir vesileyle ailesini mısır'a getirtir. israil oğulları, böylece mısır'a yerleşirler (yusuf, 7-100). hz. yusuf zamanında mısır'a yerleşmiş olan israiloğulları, daha sonra firavun'un zulmüne uğrayarak, uzun bir esâret hayatı yaşamaya başlarlar. onları bu sıkıntıdan hz. musa kurtarır. tevrât'a göre hz. musa yusuf un ölümünden sonra mısır'da yahûdiler çoğalmaya başlayınca, yeni firavun, yusuf'un hizmetlerini unutup bundan endişelendi. ilerde ülkelerine yönelecek bir saldırıda düşmanla işbirliği yapmaları endişesiyle onlara eziyet etmeye başladı. bu arada onların çoğalmalarını önlemek için, her doğan erkek çocuğun öldürülmesini emretti. musa, işte böyle bir zamanda doğdu. annesi onu, ancak üç ay gizleyebildi. sonra onu ziftlenmiş bir sepete koyarak ırmağa bıraktı. nil kıyısındaki sazlıklara bıraktığı sepetin durumunu, musa'nın kız kardeşi meryem gözlüyordu. nil'de yıkanmakta olan firavun'un kızı, onu buldu ve bir ibrânî çocuğu olduğunu anlayıp ona acıdı. meryem, çocuğu emzirmesi için bir ibrânî kadın çağırabileceğini söyledi. firavun'un kızının kabul etmesi üzerine gidip annesini çağırdı. çocuk ona verildi ve "sulardan çekilmiş" anlamına gelen "moşe" (musa) adı verildi (hurûc çıkış, i/8-22; ii/1-7). musa, gençlik yıllarında yahûdilerin yanına gider, şikâyetlerini dinlerdi. yine bir gidişinde, mısırlılardan birinin, bir yahûdiyi dövdüğünü gördü. yahudiyi koruyarak mısırlıyı öldürdü. olayın duyulması üzerine musa, midyan'a kaçtı. orada midyan kâhininin kızıyla evlendi. kâhinin sürüsünü otlatırken, tanrı'nın meleği, horeb'de bir çalı ortasında, ateş alevinde ona göründü. yanan çalının ateşi bir türlü bitmek bilmiyordu. bunu merak edip geri dönen musa'yı çalının ortasından allah çağınp şöyle dedi: "... ben, babanın allah'ı, ibrahim'in allah'ı, ishâk'ın allah'ı ve yakub'un allah'ıyım. ve musa yüzünü örttü; çünkü allah'a bakmaya korkuyordu. ve rab dedi: gerçekten mısır'da olan kavminin sıkıntısını gördüm... onların feryâdını işittim; çünkü onların acılarını bilirjm... ve şimdi gel ve benim kavmimi, israiloğullarını mısır'dan çıkarmak için seni firavun'a göndereyim" (hurûc-çıkış, iii/1-13). böylece musa, yahûdîleri mısır'dan çıkarmak üzere görevlendirilmiş oldu. kardeşi hârun da ona yardımcı olarak verildi. bu görevi yerine getirmek üzere musa mısır'a geri döndü. kavmini mısır'dan çıkarıp ken'an diyarına götürmek istediğini, bunun allah'ın emri olduğunu söyleyince firavun, "allah kimdir ki, ben ona itaat edeyim" diyerek onları saraydan kovdu. ikisi arasında mücâdele başladı. iş, mucize göstermeye kadar vardı. firavun, bütün sihirbazlarnı topladı. onlar da bütün hünerlerini ortaya koydular. musa'nın asâ'sı (değneği) kocaman bir yılan olup, onların bütün sihirlerini yuttu. bütün bunlara rağmen firavun, israiloğullarının mısır'dan çıkmalarına izin vermedi. bunun üzerine rab yahve, "mısırlılara belâ vereceğini, insandan hayvana kadar bütün ilk doğanları öldüreceğini" bildirdi. allah, musa aracılığıyla mısır topraklarına "on felâket" verdi. firavun, bu işlerin olduğunu görünce onların mısır'dan çıkmalarına izin verdi. israil oğulları, kızıldeniz'e doğru yola çıktılar. ancak firavun, kararından pişman olarak onların peşlerine düştü. kızıldeniz'e ulaştıklarında musa elini denize uzattı, sular yarıldı, israil oğulları geçti. sonra musa tekrar elini uzattı, sular eski halini uldı ve firavun ile ordusu boğuldu (hurûc çıkış, vii/9-12; xii/21-31).


bir yahudi olarak onur duydum ama keske karsilastirma yapmasaydik. sonucta kimin kimden daha iyi oldugu degil, neden yahudilerin basarili oldugu tartisilan. her koyun kendi bacagindan asilsaydi daha iyiydi. himm cevaba gelince; en buyuk eglencemiz is ve tatil. dolayisiyla tatile ama en iyisine gidebilmek icin cok calisiyoruz. tatil dediginde oyle 1 hafta falan degil. misal 15-30 agustos arasi ısrail'de kimseyi bulamazsin. 15 gun ulke kepenk indirir. 1 eylul'de okullar acilir. 20 gün sonra hagim baslar. 1 ay sürer. evet, o 1 ayda da calisan bulamazsin. bir de "yaptigindan biktigin zaman dinlenmeyi bil" diye bir atasozumuz vardir. bilmem anlatabildim mi? sarj olmadan calisilmaz.


dil derneğine göre "hristiyan"ın yazım biçimi. böylece dil derneğinin, tdk'den yazımı yönünden ayrıldığı kelimelerden biridir. ayrıca (bkz: bana bir masal anlat papa). düzenleme: başlık taşınmış. işbu girdi, hıristiyanlık başlığına yazılmıştı.


islami anlayista gonderilen tum peygamberler islam peygamberidir ve gonderilen dinler de islamdir. ayni zamanda islam peygamberine gore kendinden onceki peygamberler kendisini mujdelemistir. bu durumda onceden gonderilen peygamberlerin hak dinini anlattiktan sonra kendinden sonraki peygamberden bashsetmesi biraz celiskili. adam kizildenizi yarip tum kavmi karsiya geciriyor, nefes nefese tebrikleri kabul ederken bir yandan da "ben degil de benden baya sonra biri gelicek o cocuk baya iyi" diyor. e halk da bakiyor adamda liderlik vasfi yok, hemen sapiyor hak yolundan.


inanan inancının göklerden gelen bir karar olduğunu ve tartışılmaz olduğunu iddia ediyor ve buna göre yaşıyorsa, yaşamakla kalmayıp gücü eline geçirince hayatın her alanında başkalarını da o şekilde yaşamaya mecbur etmeye kalkıyorsa. inananın inancı kafirleri öldürün diye yorumlanarak yaradanın emridir sorgulanmaz diye uygulanmaya çalışılıyorsa, en komiği de kendi gibi inanmayan herkesi ebedi azaba yolluyorsa bu inanç, terbiyesizliğe kaçmadan hor görülmelidir.


öncelikle (bkz: açılın ben azeriyim) yukarıda sayılan olumsuz vasıflara katılmamak elde değil. 27 yıllık bir azeri (evet, azerbaycan türkü) olarak önce bir konuya değinmek istiyorum. azerbaycanlı olan her kes azerbaycan türkü değil, çünki azerbaycanda her kes türk değil. talış, lezgi, kürt, tat, avar, ermeni, rus, saxur gibi türk olmayan topluluklar da var ve sayıları hiç de öyle az değil. gelelim şu yazılan vasıflara. güney azerbaycanlıları bilmem, gitmişliğim yoktur, pek bir tanıdığım da ama bizim azerbaycan respublikasında yaşayan 10 milyonluk insan topluluğundan ortalama bir insan çıkarsanız büyük bir ihtimal üçkağıtçı, abazan, güce ve paraya tapan, rüşvetçi, sahtekar, sahte milliyetçi, sahte müslüman, oturmasını-kalkmasını bilmeyen, zırpo biri gözümde canlanır. (bi yerden tanıdık geliyor ama değilmi?) evet, çoğunluk böyle. yeni nesilde ümitliyim, inşallah sovyetlede yaşayan her kes öldüğünde ve maziye karıştığında daha güzel ve sağlıklı bir toplum olacağından şüphem yok. azerilerin bu durumda olmalarının da sosyolojik sebepleri vardır. azerileri tanımak ve bu duruma nasıl düşdüklerini anlamak için en az 3 tarihi olayı bilmek gerek. ilki, 1828 rusya ve iran arasında imzalanan türkmençay antlaşması, sovyet işgali ve 1936-1938 stalinin uyguladığı kırmızı terör devri (bu psikopat orospu çocuğunu savunanların da anasını ayrıca hardcore sikmek lazım) ve 1988le başlayan karabağ savaşı ve aliyevler saltanatı. efendim, bu coğrafyada ne zaman insanlar uyansa, gelişmeye ve aydınlanmaya başlasa bir şekilde önü kesildi. en son karabağ savaşında cesur insanlarını, ardından gelen eski komünist aliyev iktidarında da aydın kesimini kaybetti. 25 yıldır ülkede rüşvetçilik, sahtekarlık, şerefsizlik, ahlaksızlık iş görür oldu. bu yüzden de ahlaklı, namuslu olmak artık fakirliğe ve alay konusu olmaya yol açtı. (bkz: doğal seçilim) sen namusunla üç kuruş kazanıyorsan alay konusu oluyorsun, namussuz otuz kazanıyor çünki, sen kerizsin. sana ne elalemden, sana ne mazlumdan, devletin vatandaş politikası düşene vurmaksa sen de vurmalısın. vurmazsan, çalmazsan, hile karıştırmazsan seni çalıştırmazlar, çalıştırmıyorlarsa da senin salaklığın. başın eğ, altdan paranı al. 25 yıl+ 70 yıllık yozlaşmış, rüşvetçi, salak sovyet rejimi. ettimi sana bir asır? işte ortalama bir azeri böyle ortaya çıktı. bir tek azeriler böyle değil, 3 baltik ülkesini çık, geride kalan hepsinde durum aynı. rusyasından tut da taa tacikistanına kadar. her yere despotizm, her yerde rüşvet, her yerde sahtekarlık, her yerde üçkağıtçılık, yoksulluk, cahillik, yolsuzluk. sovyet romantizmi ile yaşayan salakları da eski sovyet ülkelerine götürüp bir gezdirmek lazım, haftasonları zorla tarlada çalıştırsınlar da görsünler ebelerinin amını.


amacı kitleleri yönetmen olanların, sürekli olarak sömürdüğü bir araçtır. yada kedidir, kedi.


1. ticari faaliyetlerinde kesinlikle sark kurnazligina, dolandiriciliga ve sahtekarliga sapmazlar. 2. saygi gosterirler, saygi gorurler. 3. kendi aralarinda guclu bir bag vardir, kimi hangi ise yonlendireceklerini bilirler. 4. bazen vahsi rekabetle rakiplerini bitirmeyi bilirler. bitirmek istediklerini bir sekilde bitirirler cunku planli ve destekli calisirlar. 5. bolgesel hassasiyetlere saygi gosterirler, kimsenin inanciyla ugrasmazlar.


iyi organize olmak, birbilerini sevmediklerinde bile disariya karsi tek yumruk olmak, caliskan olmak, hedeflerine yogunlasmak ve hizla ilerlemek, kulturlerini her yerde yasatabilmek, duzenli ve prensipli olmalari, egitime onem vermek, olusturduklari alt kulturu iyi empoze ederek devam eden nesli de ayni hasletlerle yetistirip basarilarinin surekliligini saglamak, firsatlari iyi degerlendirmek ve imkansizliklardan imkan yaratmak, acimasiz olmak, hareketlerinde duygusalliktan uzak, akilci davnmak ve saydigim butun bu ozelliklerini tum dunyaya benimsetmek diyebilirim. butun bunlar kisisel gozlemim ve dusuncemdir. oturdugum semtin -ki gorece luks bir semt oldugu soylenilebilir- 5-6 km kuzeyinde yahudilerin bulundugu bir semt var. tesadufen yolum bir kac kez ordan gecmisti. duzenleri, evlerin mimarileri ve cevrenin bariz farkedilebilir bir sekilde temiz olmasi, yollarin daha duzgun olmasi takdire sayandi. tarla-tapan gezerken, parka bahceye piknik yapmaya gittigimde ya da festivallerde karsilastigim yahudiler, (kiyafetlerinden ve kipa takanlarindan da anlasildigi uzere) disaridaki ortamlarda bile kendinden olanlarla beraberler. cok keskin kurallari olan ve bunlara bagli kalan bir toplulugun zengin olmamasi isten bile degildir. hep soylerim, begenmeyip, nefret edip, beddua edecegimize, bu yahudilerden biraz is ogrenip hayata gecirsek bizden iyisi olmaz valla. got kadar memleketlerinde tarim yapip ihrac eden, ilac sanayiinde, savunma sanayaiinde, silah sanayiinde, tip sektorunde ve genetik uzerine bu kadar uzman olmanin ve bir de yillarca otelenip ancak 1948’de kurulan ve topraklarini zorbalikla da olsa bir sekilde genisleten bir ulkenin derinlikle yasadigi dinin mensubu insanlardan bahsediyorum. biz mi zengin olalim bu eyyamcilikla ve umursamazlikla.


insan diye tabir edilen her yaratılmışın fıtrat üzerine yaratıldığı din. bazıları sonradan maymun olur, maymuncu olur.


hala geri kalmışlığını kabullenemeyen, kabullenemediği yetmiyormuş gibi üstüne bir de "aslında batının da ilerleme gösteremediğinden" bahseden, ikinci dünya savaşı sırasında öldürülen insanlardan dem vurup islamiyet'in yayılışı sırasında katledilen milyonlardan haberi olmayan malların aralarında fazla miktarda bulunmasındandır. şimdi batının öldürdüklerinden yakınıyor ama bakmayın siz ona; eğer kılıçla katliam dönemi devam etseydi şu anda dünyayı kan gölüne çevirmeye kaldığı yerden kendisi de devam edecekti. bütün bilimsel buluşların kaynadığının kuran olduğunu zannetmeleri ve çok komiktir ki yine bunu hararetle savunmaları. son olarak, batı medeniyetinin çöktüğüne kendileri bile inanmayınca yine batı medeniyetinden bulup buluşturdukları bir aydının yazdıklarını örnek gösterme acizliğine düşmeleri. kimse kusura bakmasın, biz hiçbir şeyden geri kalmadık taaamamıııııı! edit: imla


dinlerin kitaplarını okuyup anlayana 'ateist', okuyup anlamayana 'dindar', hem okumayıp hem de anlamayana 'yobaz' denir.. (bkz: nikola tesla)


durup dururken üzerine tartışılan kişilerdir. ulan bi insan bir şeye inanıyor senin ne haddine onun inancına bok atmak? iki taraf için de söylüyorum bak. şimdi burdaki baş kahramanımız kendi inancına böyle şeyler söylense yok efendim kutsala saygı, yok efendim hep böyle yapıyosunuz falan söylenir de söylenir. lan inandığın şeyi niye inanmadığın bir başlığın altında yazıyorsun? hadi bunu yapcaksın, hadi kardeşim git ateizme yaz. ama yoook tartışma olsun ateiste yazıyım da gelsinler buraya ayakları nedir yaa. hayır kendisi başkasının inancına hakaret ediyor resmen dalga geçiyor. sıfır saygıyla, söylenen şeylere laf salatası diyor sunulan argümanlara bu mu gözüyle bakıyor ama şimdi ben burda onun inancına laf atsam, tanrısıyla ilgili söylediği bir şeye salata desem bık bık öter. ama bak güzel kardeşim, isteyen istediğine inanır ama nasıl ben gelip islamiyet başlığının altına bir şey yazmıyorsam, yazan olduğunda da ama niye buraya yazıyorsun diyorsan aynı saygıyı senden de bekliyoruz. gördüğün gibi beklenen sadece ve sadece kendine yapılmasını istediğin. o yüzden uzatma da ikile lütfen, sinirlendiriyosunuz adamı durduk yere, alla alla yaa . (bkz: bi bitmediniz) z.ö.e: yazar burada insanların iki yüzlülüğüne barnak basıyor, alınmaca gücenmece yok.


bir elde kadeh bir elde kuran; bir helaldir işimiz bir haram. şu yarım yamalak dünyada, ne tam kafiriz ne tam müslüman. (ömer hayyam)


tanrı'nın bir çok formu olabileceğinden ve "formsuzluğun" da bir form sayıldığından ateizm'e tamamen olumsuz yaklaşmayan "köklü" bir din anlayışı. yani aslında "inançlı değilim ama bir güç var" demek bu anlayışta kesinlikle kabul edilebilir.


teistlerle tartışmaya bile girmemesi gereken gruba mensup kişilerdir, çünkü iki grup aslında aynı kefededir. teist: -allah var! -neden? -e var işte kuran, muhammed falan, ben bişey görmedim ama öyleymiş, benim ailem çok iyi müslümandır. ateist: -allah yok! -neden? -e yok işte inanmak sadece insanların ihtiyacı, bilim milim kıl yün. böyle bir ortamda iki grubu izleyip bıyık altından gülen insanlar ise tabi ki agnostikler. düşünceyi en basit haliyle anlamak için 3 önemli insanın 3 önemli sözünü okumak yeterli; "bir ateistin görüşü, bir teistin görüşü ile benzer biçimdedir. bir hıristiyan, tanrının varlığını bilebileceğimizi düşünür, bir ateist de tanrının yokluğunu bilebileceğimizi düşünür. agnostik ise bu konuda kesin bir yargıya varılması için uygun zemin bulunmadığını söyler." bertrand russell, 1953 "herşeyin başındaki esrar bizim için çözülemezdir; bu nedenle kişi agnostik kalmak durumundadır." charles darwin, 1876 "modern bilimin temel aksiyonu şudur: akıl ve mantığınızı gittiği yere kadar kullanın ve başka hiçbir etmene kulak asmayın. kanıtlanamayan durumlarda ise kesin sonuçlara varmış gibi yapmayın. işte benim agnostik düşünce olarak aldığım şey budur." thomas h. huxley, 1899


bazı müslümanlar tarafından şeytani bir din olarak lanse edilen din. son dönemde bu çok azdı. terörist davranışlar ya da söylemler, insanları olabildiğince rahatsız etmeler, bunları da kara propaganda kanalları üzerinden yapmalar. ekşi sözlük'te bile var bu propaganda. düpedüz çocuk tecavüzlerinden, hırsızlıklara, cinayetlere, mafyaya, uyuşturucu ticaretine, terörlere; aklınıza gelebilecek tüm şeytanlıkları bizim normalimiz diyerek lanse ediyorlar. işin boktanı da çoğu müslüman da buna ses çıkarmayarak o şeytani girdabın içine giriyor. hani sanki 3. dünya savaşını hazırlamaya çalışan illuminatimsi bir güç var, siz islamı olabildiğince şeytanlaştırın diye piyasaya saldı bu insanları. en sonunda tüm insanlık bu şeytanlara şeytan oldukları için savaş açsın diye besliyor gibiler.


5 vakit hoparlorden ezan dayattiginiz insanlarin sizi hor goruyor olmasi celiskili bir iddia.


tek başlarına zayıf olduklarının farkındalar onun için hep birlikte hareket ediyorlar.. yani onlarda birlikten kuvvet doğar mantığı başarıyı getiriyor..


şu sıralar yine azerbaycanlılara azeri denir mi denmez mi muhabbeti dönüyor. ilber ortaylı azerbaycanlılara azeri denmez kızarlar diye televizyonda söylediği vakit. azeri olan 2 arkadaşıma sordum birisi ne alaka azeriyiz işte dedi, diğeri sorumu bile anlamadı. yani bu azeri muhabbeti onların derdi olmamışken, bizim derdimiz oldu yine.


müslüman kişi akıllı olmak zorundadır. eğer aklını kullanmazsa, manipülasyonlar, çarpıtmalar karşısında sersem bir varlığa dönüşür. din diye kendine yutturulan hurafelere ve çarpıtmalara inanıp boş bir hayat sürer. sonunda da hüsrana uğrar. örneğin; "fakirliğin ve yoksulluğun genel nedeni günahlarımızdır" sözü doğru bir sözdür, ancak bu söylem çarpıtılmaktadır. buradaki fakirlik, insanların günahlarından dolayı yağmurun yağmaması, kıtlığın olması, mahsüllerin yetişmemesi vb allah'ın insanlara verdiği nimetleri kısması anlamındadır, yoksa birilerinin hırsızlık yapması, haram para yemesi, insanların hakkını gasp etmesi gibi nedenlerden oluşan yoksulluk, yani türkiye'deki yoksulluk bu kategoride değildir. işte görüldüğü gibi doğru bir söz çarpıtılarak insanlara aktarılmaktadır. müslüman akıllı olmak zorundadır, aklını kullanmak zorundadır. din, 3-5 tavsiyeyi okumaktan ibaret değildir.


herhangi bir dinin ve tanrının varlığına inanmayan kimse. öznel: gerçi bu şekilde düşünen birey için tanrı diye bir olgu mevzuubahis olmadığından bir inanma yada inanmama konusuna girmek de saçmalıktır.


aklını "kadının çıplaklığı" ile bozmuş dincileri bize gösteren din.. oy oy oy... tecavüzcüleri idam et !.. bak aklıma bir de neler geldi; başka bir erkekle ilişkiye girdi diye bir kadını recm et ! homoseksüel insanları yak, öldür !... oy oy oy !!! hay ben sizin anlayışınıza da... insanlığınıza da....


merak ettiğim.. gerekli kitaplar hakkında bana yol gösterecek suserlera rap vereceğim hede..