Başlık: erzurum

yaklaşık 3 hafta önce kısa bir süreliğine gezmeye gittiğim yerdir. topu topu 2 gün kaldım. açıkçası kimileri de gezecek daha güzel yerler varken neden erzurum'a gittiğimi sorup yadırgadılar. ben daha çok herkesin pek uğramadığı ya da gezi yeri olarak bakmadığı yerleri gezmeyi seviyorum. daha önce elbette popüler gezi mekanlarından kapadokya, göreme, ıhlara vadisi'ne, antalya'ya hem de 4 kere gitmiştim. ancak tarihteki yeri, konumu sebebiyle hep gitmek istediğim bir yerdi erzurum. yeterince gezdiğimi ya da gezebildiğimi söyleyemeyeceğim erzurum'da. bir parçam orada kaldı sanki. erzurumlu meşhurlar abdurrahman gazi ve habip baba'yı sordum ilkin gittiğimde. aklıma aşık yaşar reyhani ve ibrahim erkal geldi. her ikisini de andım. allah rahmet eylesin her ikisine de. gider gitmez bir araba kiraladım 2 günlük. hemen gezmeye başlamadan önce bir karnımızı duyuralım dedik. ancak yemek fiyatları erzurum'da olması gerekene göre oldukça pahalı. esnafın bir çoğu çok fırsatçı. akşamüstü çarşıya doğru çıktık. tesbih, oltu taşı filan bakalım diye. herkesten farklı bir fiyat çıkıyor. genelleme yapmak istemiyorum ancak sattıkları şeyi çok övüyorlar. insan kendini tahtakale pazarında sanıyor. esnaf lafı geçmişken yemek konusuna da gireyim. yazdığım gibi, yemekler ucuz değil ancak ev yemekleri veren yerler nispeten daha uygun. diğerleri gereksiz pahalı. cağ kebabı konusunda cadde üstü yerlere girmeyin. çünkü hakikaten pahalı, bu arada bu pahalılık öğrenci kaynaklı muhtemelen. altı üstü erzurum, ne kadar pahalı olabilir ki normalde. cağ kebabı için sipariş verdim. tadı güzel ama öyle ahım şahım bir şey değil bence. getiren garson beni aynı zamanda gaza da getirmeye çalışıyor. yok bu cağ kebabı şiş rekoru 37 imiş. bende o kadar yeme potansiyeli görüyormuş filan. 37 tane yiyen doğruysa bile, yani adam sıkmıyorsa sadece et yemiştir. lavaş ile o kadar yemesi mümkün değil. biz 4 tane şiş yiyebildik lavaş ile. bu arada kebap şişleri öyle büyük filan değil, küçücük şiş tanesi 12 tl. cağ kebabı usulü de sürekli getirmek şeklinde. yani garsona tamam demezseniz, sürekli getiriyor. ilk gün gezmek üzere tabyalara gittik, 93 harbinde savaşının en şiddetli geçtiği yerlerden belki de en başındaki yerdir erzurum. hemen öncesinde şehit mezarlarını ziyaret ettik. daha yeni şehit olanlar dahi orada. ancak sanırım hepsi rütbeli. bu mezarlık bakımlı ve içinde koku verebilen bir ot yaygın. mezarlık içinde sanırım selçuklu döneminden kalma bir kümbet var. tabyalar ise şehit mezarlığına fazla uzak değil. oraya gittik, ancak giriş ücretli. daha önce çanakkale'ye gittiğimde gezdiğim yerlere hiç para verdiğimi hatırlamıyorum. üstelik müze değil açık hava bir yer sonuçta. burada yer alan tabyalar: mecidiye tabyası, aziziye 1, 2 ve 3 tabyaları burada yer alıyor. rampayı çıktıktan sonra meydanlık bir alana geliyorsunuz. burada nene hatun'un elinde balta, sırtında bebek bir heykeli yer alıyor. buradan öncelikle mecidiye tabyası'na gittik. bu tabya diğerlerine oranla oldukça büyüktü. girişinde bir iki tane kuyu var. kuyunun birinde de şu varmış. bir de tünel bulunuyor. bu herhalde mecidiye tabyasına gidiyordu. bu tünellerin birbirleri arasında geçiş sağlamak için yapılmış olması da mümkündür. içeri girişte hemen sağ tarafta bir ocaklık bulunuyor ancak altı boş. yetişmek mümkün değil. herhalde kullanılırken orada bir iskele mevcuttu. içeriyi gezerken insan o zamanki askerlerin nasıl savunma yaptıklarına gerçekten şaşırıyor. tabyaların kasvetli bir havası var. bu arada çıkışta uzun boylu bir adama rastladık. meğer adam kanadalı imiş. bir kanadalının erzurum'da ne işi olur acaba diye şaşırmadım değil. aziziye tabyaları'na uğradık sonrasında. bu tabyalar geniş bir alanda birbirlerine yakın durumdalar. muhtemelen sultan abdülaziz döneminde yapılmıştırlar. öncelikle 3. sonra 1. tabya'ya gittik. 3. tabya da gayet büyüktü ama mecidiye tabyası'na göre küçüktü. bu tabyalar mecidiye tabyası'na oranla daha havadar. zaten 1. tabya'nın büyük kısmı yıkılmış. nene hatun'un mezarı da, yanlış hatırlamıyorsam, 1. aziziye tabyası önünde yer alıyor. allah rahmet eylesin ona ve tüm şehitlerimize. buradan çıkarken 2. tabyaya da uğrayalım dedik. bu içlerinde en küçük olanı. sonrasında bu ecdat hatıralarına veda ettik. açıkçası çok duygulandım. yıllar evvel mehmet arif beyin yazmış olduğu başımıza gelenler kitabını okumuştum. savaş sahneleri ve çekilen acılar sanki gözümün önüne geldi. bu kitapla birlikte zağra müftüsünün yazmış olduğu tarihçe-i vaka-i zağra kitabının da savaşın balkan cephesini anlatması açısından okunmasını tavsiye ederim. 2. tabya'dan çıktığımda karanlık çoktan basmıştı. geziye ertesi gün devam etmek üzere ayrıldık. ertesi gün arabayla erzurum'un kuzey doğusuna doğru yola çıktık. amacım bu kadar geldikten sonra tortum şelalesini görmekti. yolda giderken tabelalardan haho kilisesini gördük. buraya da uğrayıp sonra tortuma devam edelim dedik. ancak haho kilisesi yerine yolu şaşırıp taş camii ya da meryem ana kilisesi denilen kiliseden çevrilen camiye gittik. açıkçası diğerlerinden oldukça farklı bir yapısı var. kiliseden camiye çevirilirken kubbesindeki resim ve çizimlere dokunulmamış be oldukça korunmuş. aklıma ayasofya geldi. oldukça güzel taş işçiliği mevcut burada. tek parçadan oluşan taş sütunlar öyle herkesin yapabileceği kolay şeyler değil. sonrasında tortum'a devam ettik. tortum golünü gördük ve biraz mola verdik. aslında buraları erzurum'a hiç benzemiyor. bağlı olduğu halde. gayet güzel bir manzarası var. yolcuların izlemesine yönelik manzaraya karşı duraklar mevcut burada. biraz moladan sonra şelaleye doğru yola çıktık. şelaleye varlıktan sonra 5 tl bir park ücreti verdik. açıkçası şelalenin manzarası da çok güzeldi. dağılan su tanecikleri şelalenin aktığı yerde bir gökkuşağı oluşturuyor. daha sonra ispir'deki yedi göllere gitmek üzere yola çıkmıştık ki, biri yusufelinden oraya kestirme yol olduğunu söyledi. madem öyle oradan giderim diye düşünürken meğer büyük bir hata yapmışım. çünkü yusufeli yolları ne kadar iyi ki bağlantı yolu iyi olsun. yusufeli'nde 1 saat kadar mola verdikten sonra ispir'e devam ettik. bir de yolu şaşırdık ve bu namussuz google maps yüzünden daha farklı yerlere gittik. bir de kime sorduysak yolu ya farklı ya da eksik tarif ediyor. mesela sürekli sağa dönerek gitmemizi söylüyorlar öyle yapıyoruz. farklı bir yere gidiyoruz ya da u yapıyoruz. derken severim google maps'i filan deyip geri dönmeye hazırlanırken gerçekten ispir yoluna girdik. yol daha bitmediğinden en az 60 km patika denebilecek yolu gitmek zorunda kaldım. öyle ki yer yer hızı 10 a kadar dahi düşürebiliyordum. bir de sanırım burada herkes yolu kısaltarak söylüyor. adamın biri 50 kilometre var diyor. bu 50 kilometre bir türlü bitmiyor. bir de bu arada kiralık arabanın altında bir şey de sürekli sürtüyor en küçük kasislerde bile. artık yavaş yavaş sinirlerim tepeme gelmeye başladı. hanım da huzursuz oldu. hemen kiralayan herifi aradım. adam ısrarla alırken bir sıkıntı olmadığını gördüğümüzü söyledi. arabanın altına bakmayı akıl edemedik ama şimdiye kadar kiraladığım arabalarda hiç böyle bir sıkıntıyla karşılaşmadım. velhasıl ispir'e geldiğimizde yavaş yavaş akşam oluyordu. 7 gölleri göremedik. ancak bir tamirci bulup arabanın altında sürten korumalık vidayla sabitlendi. ancak rahat ettim. ama en değerli zamanım gitmişti. şimdi ispir'den erzurum'a dönmek için acele etmeliydik. hemen yola çıktık ama erzurum'a dönmek 2, 2 buçuk saat kadar sürdü. hiç bu kadar karanlıkta araba sürmemiştim. insan yol kenarında ara ara köy olmasını bekler ya orada öyle bir durum yok. 1 saat boyunca 60 ila 100 arasında gitmemize rağmen hiç bir ev göremedik. dolayısıyla en küçük bir ışık dahi yoktu. yollar da oldukça virajlı, iniş çıkışlıydı. en sonunda bir benzinci gördük de erzurum'a yaklaştığımızı anladık. yine de bundan sonra yarım saate yakın merkeze girene kadar arabayla yol katettik. böylece gezintimiz de sona ermiş oldu.