Başlık: turk

kaşgarlı mahmut, "türk" sözcüğümüz hakkında "bir iş için tayin edilmiş zaman" yani "vakit" anlamına gelmekte olduğunu ve sözcüğün bu anlama bağlı olarak bir şeyin olgunluk vaktinin geldiğini anlatmak için de kullanılmakta olduğu bilgisini veriyor. bu nedenle kelimenin "doruk noktası, zirve" anlamları olduğunu bilgisini de paylaşıyor. kelimenin kullanıldığı yerleri ise şu örneklerle veriyor; türk kuyaş ödi: gün ortası (güneşin doruk noktası, zirve) türk üzüm ödi: üzümün olgunluk vakti (olgunluk, doruk, zirve) benzer bir bilgiyi dilimiz üzerine çalışmalar yapan dil bilimci gerard clouson da vererek, yaptığı incelemelerin ardından türk sözcüğü hakkında şu bilgileri paylaşıyor; türk: doruk, olgunluk, olgun. aslen bir meyvenin, insanın vb. olgunluğun doruk noktası. gerard clauson sözcüğümüzün uygur yazıtılarında yine bu anlamlarda kullanıldığını görüyoruz; erk türk (bağımsızlık ve olgunluk) ajunlarka ed tavarka erkke türkke azlanmak turur (yeniden doğuş, cansız ve canlı mülkler, bağımsızlık ve olgunluk arzusu) erk türk tüze: (bağımsızlığın ve olgunluğun tadını çıkarın) "türk" sözcüğünün bu cümlelerin hepsinde kaşgari'nin ve clauson'un da dediği gibi "olgunluk" anlamında kullanılmış olduğunu görüyoruz. çıkan sonuca göre verilerin hepsi birbirleri ile uyumlu bir şekilde bir olgunluk aşamasına erme, doruk noktasına ulaşma olayını anlatıyor. ayrıca kavram anlaşılınca bu kavrama bağlı olarak diğer kavramların da hangi bakış açısı ile üretildiğini anlamak kolaylaşıyor. ör. dilimizde bugün kullanmadığımız, ama eskiden kullanılan ve kadınları tanımlayan "uragut" sözcüğümüz yine uygur yazıtlarından yapılan tespitlere göre tohum taşıyan, meyve, iyi soy, torun anlamlarına da gelmekte. sözcük uygur yazıtlarında şu cümlelerde tespit edilmiş; uruğluğ yetişiyor: meyve yetişiyor (uruğluk/meyve "tohum taşıyan") uruğluğ kerek ham sakınuk köni (iyi aileden-soydan , düşünceli ve dürüst olmalı) uruğ: tohum, iyi soy vermek, torun. uruğluğ: iyi doğmuş, tohum veren. aynı bilgileri kaşgari de veriyor; urug: tane, tohum. uruglamak: tohumu çıkarmak, tohumdan ayırmak. urugluk: tohum için seçilip saklanmış. urga: büyük ağaç. uragut: kadın. yani elimizdeki bilgilere göre kadın anlamında kullanılan uragut sözcüğü iyi tohum, iyi soy ile ilişkilendirilerek oluşturulmuş bir kavram. bir başka deyişle, türk sözcüğü meyve ve insan için olgunluk anlamında kullanılan bir kavram olduğu için, kadınlar da (uragutlar) iyi tohumlar taşıyan bir meyve veya meyve ağacı ile ilişkilendirilmiş. tabii mesele burada bitmiyor, mesela iyi tohum taşıyan meyve anlamındaki urug (uragut/kadın) kavramına bağlı olarak olgunlaşma bildiren kökümüz olan "er" sözcüğümüzü hem meyvenin olgunlaşması anlamında "erik", hem de türk erkeğini tanımlamak için de kullanarak "er" diyoruz. yani iyi tohumlu olan meyve yetişiyor ve bu olgunlaşma evresini yine olgunlaşma anlamındaki "er" kökünden olan "ergen" sözcüğümüzle anlatıyoruz. olgunlaşıp evlenme aşamasına gelen genci de yine meyve ile ilişki kurarak, kızarmış (olgunlaşmış) anlamındaki "kızan" sözcüğümüzle tanımlıyoruz. kızan: ergenlik aşamasını geçip evlenme aşamasına gelen genç. meyve (uragut) iyi tohum verdi ve o tohum da iyi bir meyve olup, kızardı. yani, uragut (iyi tohum veren meyve-kadın), "er", "ergen", "kızan", "erik" (olgunlaşmış meyve) sözcüklerinin, "olgunluğun doruk noktası" anlamındaki "türk" sözcüğümüzün açılımları olduğu sonucuna ulaşılabiliyor. bu durumda budun (soy-boy) sözcüğümüzün mantığında da iyi meyveler veren bir ağaç bulunduğu sonucuna varılabiliyor. (kavramı inceledikten sonra entry'i editlerim) zira, ingilizcedeki boy/soy/budun anlamında kullanılan "clan/klan" sözcüğünü etimolojik açıdan incelediğimizde sözcüğün dilimizdeki bu mantıkla uyumlu bir şekilde"bitkinin/ağacın sürgün vermesi" anlamına geldiğini görüyoruz. tabii dilimizde bir de bu örüntüyle uyumlu olan bir "soyağacı" bulunuyor ve ilişki ağını genişleterek bağlantıları kurmaya devam ettiğimizde "çocuk" sözcüğümüzün bu örüntüyle bağlantı noktası "çiçek" sözcüğü çıkabilir sonucuna ulaşılıyor. (tohum-torun veren meyve ağacı/uragut/kadın çiçekleniyor) edit: üzgün sözcüğümüzün kökü olan "üz" sözcüğümüz de "bir çiçeği veya meyveyi bağından kesmek" anlamına gelerek konuyla uyumlu anlamlar veriyor. üz: bir çiçeği veya meyveyi bağından kesmek. gerard clauson