Başlık: yahudilik

islam ve hristiyanlığın aksine yayılmacı bir din olmadığı için örselenmiş, ufacık nüfus ve bir tanecik devletle zar zor ayakta kalmış bir din. israil ve yahudiler ne çektiyse bu ırkçı dinlerinden çekti. sadece ırk üzerinden yürüyen dinleri defalarca yok olma noktasına geldi. dünyanın ilk tek tanrılı dini olarak bugün en yaygın din olabilecekken ırkçı ve kapalı yapısı onu tarih boyunca öteki ve düşman etti. gerçi aşırılıklarla dolu tevratı ve yobazlıkta çığır açmış bazı yahudi cemaatlerini düşününce belki böylesi hepimiz için daha iyi olmuştur.