Başlık: muslumanlarin-geri-kalma-sebepleri

19. yüzyılın ikinci yarısının en önemli fransız şarkiyatçıları arasında yer alan (bkz: ernest renan), aynı zamanda bir antropolog ve filolog olarak, çalışmalarının büyük bir kısmını "sâmî aklı" adını verdiği fenomeni açıklamaya adamıştır. "müslüman-arap" karakteri çerçevesinde somutlaşan sâmî ırkı, renan için "tamamlanmamış" ve "eksik" bir kategori anlamına gelirken bu eksikliğin temelineyse dilbilimsel nitelikler yerleştirilir. renan’a göre sâmîlerin hint-avrupa topluluklarından geri olmalarının asıl sebebi, dillerinin ve ondan doğan bütün bir kültürel sistemlerinin çok sesliliğe izin vermeyen stabil ya da donuk yapısıdır. renan'ın "histoire générale et système comparé des langues sémitiques" kitabına atıfla semitik diller fonetik açıdan hint-avrupa dillerinden üstün olsalar da teknik açıdan hint-avrupa dilleri tarihsel süreçte mükemmelleşmiş ve bunun bir sonucu olarak da batı’nın doğu karşısında üstün olduğu bir kapsam oluşmuştur. renan konuyla ilgili olarak: "hint-avrupa ırkına kıyasla sâmî ırkının gerçekten insan doğasının daha aşağı bir bileşimini temsil ettiğini ilk kabul eden benim. sâmî ırkı; ne yalnızca hint-avrupa ırkının ulaşabildiği manevi zirvelere, ne yunan-ların latin uluslarına miras bıraktığı ölçülülük ve mükemmellik duygu-suna, ne de kelt halkının baskın özelliği olan hassas ve derin duyarlılığa erişmiştir. sâmî vicdanı açıktır ancak çok geniş değildir, birliği harika bir şekilde anlar ancak çokluğa nasıl ulaşacağını bilmez. tektanrıcılık her karakter fikrini özetler ve açıklar" demektedir. renan, sâmî kökenli üç tektanrıcı dinin de (musevilik, hristiyanlık, islam) aynı temel (semitik) karakteristikleri taşıdığını söyler ve şöyle devam eder: "doğanın sâmî dinlerinin tarihinde oynadığı hiçbir rol yoktur, bunlar tamamen metafiziksel ve psikolojik olgulardır. sâmî ruhu; tüm o ufuksuzluğu, aşırı basitliği, sanattan, felsefeden ve mitolojiden yoksunluğuyla… aşırı basittir. tektanrıcılıkta çeşitlilik yoktur… sâmîler bir şeylerin gelişmesinde yalnızca daha yüksek bir varlığın, tanrı’nın, ilahi tecellisini görürler. tanrı dünyayı ve cenneti yaratmıştır, onların bütün felsefesi budur. neticede, sâmî kategorisi renan’da açıkça "tamamlanmamış", "eksik" ve "yetersiz" bir ırksal gruba gönderme yapar.