Başlık: hristiyanlik

"isa'nın ölümünden sonra müritleri bu yeni dinin sadece yahudilerle mi sınırlanacağını, yoksa bütün insanları mı hedef alması gerektiğini düşünmeye başlar. hıristiyanlığın, yahudi temelli ve kısa ömürlü sayısız tarikatten biri haline indirgenmesini değil, isa'nın öğretilerine uygun şekilde evrensel bir misyona uymasını isteyen tarsuslu paulus'un grubu üstün gelir. hıristiyanlığın yayılmasında iki önemli dönem vardır; birincisi roma imparatorluğu tarafından zulme uğraması, ikincisi ibadet özgürlüğünün tanınması ve hıristiyanlığın devlet dini olarak ilan edilmesi. hıristiyanlık tarihinin sonraki aşamaları, batıda olduğu kadar doğuda da yavaş yavaş yayılmanın yanı sıra vı. yüzyıldan itibaren islamın eline geçen eyaletlerin kaybında olduğu üzere, gerileme ve duraklamalardan oluşur. barbarlıktan uygarlığa geçişle paralel olarak gerçekleşen (hıristiyanlık bu anlamda da bir çekim merkezidir) avrupa'nın hıristiyanlığı kabulünün, xıv, yüzyılda, son pagan kral, litvanyalı jegiello'nun vaftiz edilmesiyle tamamlandığı söylenebilir." (bkz: umberto eco) (bkz: ortaçağ)