Başlık: muhafazakar

batıdan ithal edilen ve tercüme edilen kavramlar çoğu zaman ülkemizin sosyolojik yapısını analiz etmek için yetersizdir. örneğin muhafazakâr kavramı bunlardan bir tanesidir. nişanyansözlük'ten kontrol ettim, onun tespit ettiği ilk defa namık kemal kullanmış bu kavramı. muhtemelen fransızca üzerinden tercüme etmiştir diye düşündüm. bu kavramı duyduğum zamandan beri her zaman kendime sorduğum üç soru şunlardır; birinci sorumuz muhafazakâr kimdir ? ikinci sorumuz muhafazakârlar neyi muhafaza ederler ? üçüncü sorumuz ise yazar muhafazakâr ile kimi kast etmektedir ? her yıl kendime bu soruları sorduğumda bu iş çatallaşmaya başlıyor. hakikat sonrası/post-truth bir dönemdeyiz dolayısıyla kavram sözlük anlamından çoktan kopmuş durumda. özellikle ülkemizde sözlük anlamı ile kullanıldığına hiç denk gelmedim. köşe yazarlarının, ekşisözlük ve sosyal medya kullanıcılarının hatta anket şirketlerinin kullandığı muhafazakâr kavramı genelde mütedeyyin taşralı ve kasabalı seçmen. eleştirilerde bu seçmen profili üzerinden yapılıyor. ben kavramı ilk duyduğumda ise değerleri, estetik zevkleri ve duruşu, kurumları muhafaza etmeyi yani onları olduğu gibi korumayı düstur edinmiş insanları anladım ama iş öyle değildi. muhafazakâr ile kast edilen grup ne dini değerleri, ne mimari ve sanatta estetik değerleri ne şehirlerin eski yapısını, ne kurumları muhafaza etmeyi amaçlamıyor, böyle bir düşünceleri de yok, bu konuda kalem oynatan ise pek yok. bir rahmetli mehmet şevket eygi bu konuda muhafazakarlığın en azından belirli bir zümre üzerinde etkili olduğu ülkeleri örnek gösteriyordu. (ingiltere ve japonya) onun dışında bu konuda çok ciddi kalem oynatana denk gelmedim. tarihi camilerin kapısına ve tuvaletlerine pvc kapı, pencere takan, yaldızlı ışıklandırmalarla tarihi yapıları süsleyen ve tarihi alanlara yeni parke taşı döşemeyi marifet olarak tanımlayan bir grubun öncelikle mimari muhafazakârlıktan uzak olduğu sanıyorum ortadadır. diğer bir husus örneğin camilerde bir dönem kiliselerde gördüğümüz oturaklar yaygınlaşmıştı sonra yoğun itirazlar sonucu kaldırıldı vs. bursa gibi eski osmanlı mimarisini ve ruhunu en iyi yansıtan şehrin bugün geldiği modern halde ortadadır. bu şehrin lakabı yeşil bursa'ydı. hem doğal dokusundan kaynaklı yeşillik hem islam yeşilini simgeleyen bir şehir. şimdi bu iki dokudan tamamen uzaklaşmış durumda. halbuki yazarların bahsettiği muhafazakârlar tarafından yönetiliyordu bu şehir. dolayısıyla tarihi dokusunu korumasını beklememiz gerekirdi demek ki muhafazakâr kavramı seçmeni analiz etmek için tumturaklı bir yere oturmuyor. ikinci olarak dini anlayışı ve algılayış konusunda da çok bariz değişim var. her geçen dönem dini algılar ve anlayış şekil değiştirebiliyor. dini değerlerin ve algıların bile bu kadar kolay değişim geçirdiği bir yerde yani temel dini ve ahlaki değerlerin her geçen gün farklılaştığı bir zeminde muhafazakârlıktan nasıl bahsedilebilir ? üçüncü olarak ise sivil toplum kuruluşları ve devlet kurumlarında bir muhafazakarlık anlayışı hakim olması gerekirdi. böyle bir şey söz konusu değil. kurumların işleyişi ve yapısı, kanunlar, mevzuat sürekli değişiyor. ahlaki muhafazakarlık yok, dini muhafazakarlık yok, din ve sanatta muhafazakarlık yok, siyasette muhafazakarlık yok, kurumsal muhafazakarlık yok ancak muhafazakar sözcüğü köşe yazarları pazarında bedava dağıtılınca, herkese bir şekilde yerleşti. bence burada köşe yazarlarının siyaset ile çok eklemlenmesi bu kavramın amorflaşmasında etkili oldu. aslında herkesin söylediği muhafazakar ile kast edilen köylüler veya köyden kente göçmüş insanlar yani tam anlamı ile taşralılar. eğer oy toplamak istiyorsanız elbette köylü sözcüğünü kullanmanız sakınca doğurabilir ve bir tepkiye neden olur. dolayısıyla eleştirirken muhafazakâr sözcüğü daha havada duran hatta biraz daha havalı bir kavram. köyden kente, sırtında bir döşek ve elinde tenekelerle göçmüş, o kentte yaşam mücadelesi veren kasketli ahmet ve tumanlı ayşe'nin köy ile kent arasında sıkışmışlığı üzerine ancak filmlerde, şiirlerde ve romanlarda kafa yoruluyor. bu konuda geçmiş dönemlerde özellikle bu göçün yoğun olduğu dönemlerde bana göre gerçekten çok başarılı işler çıkarıldı ancak bu işler tam olarak siyasete yansımadı. belki de siyasetçilerinin hepsinin bu sınıfa girmesi ile alakalıdır. kendileri ile yüzleşmediler. gerçekten şehirli kaç tane siyasi parti lideri var ? hatta gerçekten şehirli kaç siyasetçi var ? türkiye'de çoğunluğun anne-babası köylüdür hatta muhtemelen sözlükte bile çok ciddi bir köylü nüfusu söz konusudur. seçim kazanmak ve kendinizle yüzleşmemek istiyorsanız bu konulara değinmemek siyasetçilerin işine geliyor, onları suçlamıyorum, haklılar. ancak köşe yazarları maalesef bu yüzleşmeden insanları uzaklaştırarak toplumu yaralıyorlar hatta çok yaraladılar. en basit çözümleri, çözümsüz hale getirmek gibi bir yetenekleri var. köy sosyolojisi ve taşra psikolojisini yaşayan ve oradan uzaklaşan bilir. nuri bilge ceylan filmlerinin popüler olmasında yatan bence bu. her ne kadar toplumun çoğunluğu tarafından izlenilen ve beğenilen filmler yapmasa da bence kesinlikle taşrayı çok iyi anlatan filmler yapıyor. mesela bir zamanlar anadolu'da muhtar sahnesini sadece youtube üzerinden 2 milyon 300 bin kişi izlemiş ve insanların yaptıkları yorumlarda, dikkat çektikleri durumlarda çok değerli. toplum şükrü erbaş ile ismet özel arasında bir yerde sıkıştı kaldı, henüz çıkışı göremedik.