Başlık: muslumanlarin-geri-kalma-sebepleri

taraflı olarak yaklaşılınca, karşı tarafın etkisiz kaldığı konu. öncelikle geri kalmak derken ne kastedildiği önemlidir. islam felsefesi, ya da tasavvuf denilen konu da ibn rüşd, ibn arabi, ibn sina, farabi gibi insanlar gayet ileridedir. şiir konusunda, nfk, mevlana, yunus emre, ömer hayyam gibi insanlar gayet ileridedir. diğerlerinin de dediği gibi, dini yanlış yorumlamaktan kaynaklı bütün mesele. allah'ın sanatının detayını öğrenmesi gerektiğini idrak eden bir müslüman matematikçi olabilir, fizikçi olabilir. sınırları çizebilme iradesi verilmişken, işten çekilmek, biraz mantıksızdır. birde ileride olduğunu sanıp, ters yöne doğru koşmak vardır ki, sözün bittiği yerdir.