Başlık: turkler

türki dilleri konuşan topluluklara verilen isim. pek çok alt kavmi olan, her halk gibi dil temellerine dayalı, dünya tarihinde yarattığı çeşitli etkiler bakımından önemli bir yere konulan bir halk, kavim ve topluluk. türkler'in tarih sahnesine görülür biçimde çıkış noktası ve tarihleri, halen belirsizliğini koruyan bir gizem. bu konuda onlarca sav, pek çok teorem var; ancak yazılı kaynakların kesinlikli bir sonuç verememesi nedeniyle, türki dillerin ve dolayısıyla "türkler"'in tam çıkış noktası, türk dilinin ilk ortaya çıkış bölgesi halen yüksek olasılıklı denilebilecek bir teorem ile ilişkilendirilemiyor. türk dili ve türkler, kafkaslar ile doğu sibirya arasında herhangi bir noktada çıkmış olabilirler; ki farklı tarihçiler bu çıkış noktasını farklı yerlere yerleştiriyorlar - kimisi kafkaslar ve hazar üstü bölgesine (plinius ve pomponius mela gibi roma kaynaklarında "türk" ismine benzer turcae, tyrcae gibi isimlerle ve daha sonra da yine jordanes gibi isimlerin bahsettiği akatziri (ağaç eri) kavmi bahsiyle bu tezi destekliyorlar) , kimisi ötüken bölgesine, kimisi sibirya'ya, kimisi orta asya bozkırlarına..mezopotamya bölgesinden bir potansiyel çıkış noktası dahi araştırıldı; çok muhtemel değil - ancak yazılı kültürün küresel olarak henüz yerleşmediği çağlarda tam olarak neler olup bittiği o kadar belirsiz ki (nadir sayıda yazılı kaynaklar da ya yeterince bilgi vermiyor ya da çok spekülatif/tek taraflı), her türlü göç hikayesi potansiyel olarak mümkün (yani güneş dil teorisinin bir hipotez olarak araştırılması mantıksız bir şey değildi)..türkler ile kızılderililer ile ilgili çok güldüğünüz hipotezlerin belirli ölçülerde doğru; hayır, kızılderililer türk değiller ve muhtemelen hiçbir zaman bir türki dil konuşmadılar - ancak, genetik testlerden anlaşıldığı kadarıyla, türkler ile kızılderililer'in 15-20 milenyum öncesine dayanan bazı ortak ataları var - zira kızılderililer amerika kıtasına bering boğazı bölgesi üzerinden geçip amerika'ya yayılıyorlar..bütün bu yıllar içinde, türki toplulukların da başka topluluklar arasına kaynaması gibi vaziyetlerin de mevcut olduğuna yönelik pek çok sav var (bu savlar genetik testlerle ve mezar kalıntılarıyla da kısmen destekleniyor) - benzer yaşam tarzı süren iskitler ve sarmatlar'a karışan türki topluluklar gibi.. keza, ilk ve orta çağlarda türkler'in hangi topluluklarla ve kavimlerle karışmış olduğu gizemini koruyan bir konu. ancak kuvvetle muhtemel ki, zaman içinde kafkaslar ve sibirya hattı arasındaki bozkır ve dağlık bölgelerden farklı kavimler, birbirleriyle karışıp türki dilleri konuşmaya başlıyorlar. bu esnada o bölgede sayısız kavim, birbirleriyle çeşitli etkileşimlere giriyor (ticari, dilsel, kültürel, beraber yaşam, savaş vs.) türkler, uzun asırlar boyunca urallar ile sibirya arasındaki uzun steplerde varlıklarını, düzenli göçlerle ve farklı kavimlerle etkileşerek sürdürüyorlar. çin kaynaklarından üzerinden kuvvetle muhtemel şekilde aydınlatıldığı kadarıyla, xiongnu olarak anılan (hun-nu gibi bir okuması var) ve günümüzün kuzey çin'i ve moğolistan'ında m.ö. 2-3. asırlarda ortaya çıkan, ülkemizde asya hunları olarak bilinen kavimler konfederasyonu'nun türkler ve türk dili ile ilintili olduğu hususu, artık çok olası bir biçimde kabul ediliyor. asya hunları, çin'e, kuzeyine çin seddi'ni çektirecek uzun asırlar boyunca çin için problem oluşturuyorlar. bu konfederasyon, asırlar boyu, çin'in kuzeyinde, hayvancılıkla, madencilikle, akınlarla, ticaretle, ticaret yolu kontrolüyle varlığını sürdürüyor. unsurları yer yer çin içinde uydu imparatorluklar dahi kuruyorlar. ancak türki kavimler konfederasyonlarının değişmez ve geleneksel bir adeti olarak, zaman içinde tepedeki otorite önce bölünüyor, sonra da çöküyor. konfederasyon, tekil kavim gruplarına bölünüyor ve kendi başına etkin bir güç olma etkisini kaybediyor. bunun çeşitli sebepleri var; çin etkisi ve "hediyeleri", nüfuz savaşları, doğa şartları, ikmal kuvvetinde ve besin temininde yaşanan sarsılmalar, güce kendi sahip olma ve kendi gücünü genişletme amacıyla sorun yaratan kavimler ve reisleri, vs.. asya hunları'nın çöküşünden sonra meydana gelen, ms 2. asırdan itibaren orta asya'da türkler'le ilintili nelerin döndüğüne dair birkaç asırlık bir karanlık var.. bu dönemde orta çağ olarak andığımız dönemin başlamasında başrol sahibi avrupa hunları ve ağırlıklı mongolik kökene dayandırılan, orta asya'da rouran adıyla anılan avarlar'ın avrupa'ya kitleler halinde kalabalık göçlerinin olması, türkler'in artık yoğun olarak kümelendikleri bilinen günümüz kuzey çin, moğolistan ve orta asya'nın doğu bölgesinde birtakım sert çatışmalar ve beslenme/varoluş sorunları olduğunu imliyor..avrupa hunları'nın konuştuğu dilin bilinmemesi nedeniyle avrupa hunları ve türkler ile kesin, aksi ispatlanamaz bir bağlantı kurulamıyor; ancak genel ortak görüş, avrupa hunları'nın bilinen isimleri, yaşam ve savaş tarzları, eşyaları, mezarları dilbilimsel başka bazı faktörler (örn. xiongnu - hun-nu - hun gibi) doğrultusunda, avrupa hunları'nın, asya hunları'nın batıya göçen bir bölümü olduğu yönünde.. bu ilk batıya göçler, sadece hunlar tarafından değil, başka pek çok türki kavim tarafından yapılacak, seriler halinde pek çok başka olayı tetikleyecek; ama devamı da başka bir girinin konusu olsun..