Başlık: islam

602-628 yılları arasında süren bizans-sasani savaşı, diğer roma/bizans-iran savaşlarına benzemekle beraber en yıkıcılarından biri oldu. sasaniler "levant" denilen (günümüz lübnan,antakya ve filistin kıyılarının genel adı) bölgeyi ele geçirmeyi bile başardılar. sonrasında bizans, onları geri itmeyi basarsa da yine doğal sınırlar olan dicle ve fırat nehirlerine çekilmek suretiyle aralarındaki savaşı bitirdiler. 628 yılında biten savaş bizans'ı adeta bitirmişti. garnizonlar yarı mevcudiyetinde bile değildi, ana kolordular yorgun ve eksikti ve en önemlisi ekonominin canına okunmuştu. sasani de farksız bir durumda değildi. üstelik iç krize savruldu ve müslümanlar geldiğinde adeta başsız bir ülkeydi. hz muhammed'in ölümünden sonra başlayan dört halife dönemine girildiğinde ortadoğu, çökmüş ve harap bir halden kurulup toparlanmaya çalışıyordu. lakin toparlanamadan fetihler başladı. filistin ve suriye düşmüş, mısır ile kara bağlantısı kesilen bizans, kafası kesilmiş tavuk gibi çırpınırken sonraki süreçte; mısır, libya, tunus gibi topraklarını da kaybetmişti. fetihler durulduğunda bizans'ın elinde rumeli, anadolu ve ege adaları kalmıştı. sasaniler ise islam fetihleri neticesinde tamamen yok oldular. antikçağdan beri süregelen inançları olan zerdüştlüğü terk etmekle beraber, bu inancın ve bu inanç ile harmanlanmış iran kültürünün islam içerisine yer etmesini gelecek yüzyıllar içerisinde başardılar (bizlerin üzerinde de etki bıraktılar. selçukluların bürokrasi dili farsçaydı. ayrıca; namaz, oruç vb. tabirler de farsçadan dilimize geçmiştir.). özetle islam, ortaya çıktığı dönemde şanslı bir ortam içerisindeydi. onlar yeni ortaya çıkan inanç sistemiyle organize olmayı başarmış ve arap yarımadasında tutunmayı başarmış haldeyken, düşmanları olacak olan bizans ve sasani tamamiyle idari-mali-iktisadi bir kriz içerisinde boğuşuyor ve bu durumdan kurulmaya çabalıyordu. bu tesadüf, yeni bir inanç sisteminin hızla kuzey afrika, önasya, iran, güneydoğu ve doğu anadolu, güney kafkasya, iran, horasan bölgelerine (632-661 arasında) yayılmasını sağladı.