Başlık: laiklik

laiklik genellikle din ile devlet işlerinin birbirinden ayrılması şeklinde tanımlanır. bu tanımla bağlantılı bir yargı, dinin bir vicdan meselesi olduğudur. buna göre insan dinini kendi vicdanında yaşamalı, vicdan dışındaki başka bir alanda dini söz konusu etmemelidir. ancak bunlar laiklik ile islam arasındaki çatışmanın sonucunda ortaya çıkmış ve laiklik merkezli bir dünya görüşünün akideleridir. bu görüşe sünni islam'la olan çatışması bakımından ayrı bir mezhep gözüyle bile bakılabilir. türkiye'de laiklik, tanzimat fermanı'nın ardından mustafa reşid paşa, âli paşa ve fuad paşa başta olmak üzere bâb-ı âlî bürokratlarının reform projeleriyle ortaya çıkmıştır. türkiye'nin batılılaşması anlamına gelen bu reformlarla islam aşama aşama siyaset, hukuk ve ahlak alanlarından kovulmuş ve vicdana hapsedilmiştir. islam'ı siyaset, hukuk ve ahlaktan soyutlamak düşüncesi islam'a taban tabana zıttır. hatta islam, odaya girerken hangi ayağınızı kullanmanız veya yemeği hangi elle yemeniz gerektiği gibi günlük hayatın en ufak ayrıntılarına bile karışan bir dindir. tanzimat'la ortaya çıkan yeni osmanlı bürokratı türkiye'nin batılılaşması konusunda acımasızdır. mesela fuad paşa için milli ve dini duyguları incitmenin önemli olmadığı söylenmekte, onun taassuba karşı dinsizlikle mücadele edilebileceğini düşündüğü belirtilmekte, hatta dinî amel ve dogmaları açıkça küçümsediği rivayet edilmektedir. islam'ı yeni kurulan batılılaşmış osmanlı toplumunun zemininden alıp çeken bu anlayış, özellikle siyaset, hukuk ve eğitim alanındaki laik politikalarda cisimleşmektedir. 1846'da meclis-i maarif-i umumiye kurulmuş, eğitim şeyhülislamın elinden alınarak laikleştirilmiştir. 1847'de çıkarılan tapu nizamnamesi ile şeriatta önemli bir yere sahip olan miras meselesi halledilmiş, erkek ve kadının mirastan ortak pay alması sağlanmıştır. bu nizamname 1808 tarihli fransa ceza kanununa dayanmaktadır. fransa ceza kanununun islam'da yeri olmadığını herhâlde söylemeye gerek yoktur. şeriata göre müslüman ve gayrimüslimlerden farklı vergiler alınır. 1855'te bu durum değiştirilmiş, vergi eşitliği sağlanmış ve 1856'da ilan edilen ıslahat fermanı ile müslüman ile gayrimüslimlerin (islam'a aykırı şekilde) eşit olduğu belirtilmiştir. 1879 tarihli ceza muhakemeleri usulü kanunu'nda ise "şeri hükümlere riayet endişesi güdülmediği" söylenmektedir. islam'ın ortodoks yorumlarına tamamen aykırı şekilde siyaset, hukuk, eğitim ve ahlakın temeli olmaktan çıkarılması, tepki de toplamıştır. namık kemal laik mahkemelerin kurulmasını sapkınlık olarak görmüş, genel olarak yeni osmanlılar islam'ın bütün sosyal müesseselerin temeli olma vazifesini yitirmesini sert şekilde eleştirmişlerdir. namık kemal islam ile batılı hukuk, siyaset ve ahlak anlayışını birleştirmek için büyük çaba sarf etmesine rağmen, bu konuda sathi görüşler ortaya koymaktan öteye gidememiştir. türkiye'de laiklik, din ile devlet işlerinin birbirinden ayrılması değil, dinin sosyal hayatın temeli olma işlevinin ortadan kaldırılmasıdır. bu durum aşama aşama siyaset, hukuk, eğitim, ahlak sahalarında meydana gelmiş, islam bugün ortalama türk'ün nazarında bir vicdan meselesi olmuştur. esasında bu türkiye'de yüzyıllar boyunca resmî otorite ve halk tarafından benimsenmiş sünni islam'ın yerini laik islam'ın alması şeklinde bir mezhep değişikliği olarak yorumlanabilir.