Başlık: evde-kopek-beslemek

oldukca zor bir istir. genelde "kari kizi etkilemek icin" yapildigi soylenir, cogu zaman da köpek beslemenin insana hiçbir faydasının olmaması seklinde elestirilir. evde kopek besleyen insanlarin amaci ne kariya kiza hava atmaktir ne de o kopekten bir fayda gormektir. bazen bir insan bir insani nasil sebepsiz sevebiliyorsa aynisi hayvanlar icin de gecerlidir. turkiye'de yasarken kopeklerden cok korkardim ve genelde kedi beslerdim. istanbul'da her sokakta basibos gezen kopekler vardi. bu kopekler genelde insani isirmasa da zaman zaman havlayarak pesinden kosup bir sokak boyunca kovalayabiliyordu. bir sekilde bende de kopek fobisi olusmustu. yillar sonra universite bitip doktoraya basladigimda bir hocamiz herkese evine "hosgeldin" partisi verecekti. hocanin evi michigan'in koylerinden birinde oldugu icin evinin bahcesi birkac donumdu ve orada besledigi 2 devasa boyutta kopek ve 4-5 tane kedisi vardi. hocanin evine ilk girdigimde epeyce tirsmistim ama sonradan kopeklerin zararsiz oldugunu gormustum. aksam boyunca surekli gidip kopekleri izliyordum ve arada yanlarina gidip baslarini oksuyordum. o sirada tanistigim aslen hollandali bir kiz vardi ve bu kiz da kopekleri cok seviyordu. beraberce bir sibirya kurdu alip beslemeye karar verdik ama ikimizin de yasadigi evlerde buyuk hayvanlara izin verilmiyordu ve en fazla kedi veya kucuk kopege izin veriliyordu. okul biterken bu icimde ukte olarak kaldi. sonra okul bitti ve is bulmaya basladigimda artik yillar once planladigim sibirya kurdunu almak istiyordum ama nereden baslayacagimi, nasil hareket edecegimi bilmiyordum. en basta bir pet shop'a gidip bakmak istiyordum ama bir arkadasim "pet shop'a gitme, onun yerine hayvan barinaklarina git" deyince internette yaptigim bir arama sonucu birkac tane kopek barinagi buldum. once bir tanesine gittim ve bir tane sibirya kurdunu "evlat edinmek" istedigimi soyledim. onlar da beni mulakata alip mahser sorulari sordular. "daha once bir sibirya kurdu besledin mi?" "bugune kadar kac tane kopek besledin?" "bahceli evin var mi?" "evin kac metrekare?"...vs. tum bu sorular bana haddinden fazla gelmisti ama simdi dusununce adamlara hak vermeden edemiyorum. neyse, mulakati gecemedim ve bana "hayatinda ilk kez kopek besleyecek biri icin sibirya kurdu cok zor bir hayvandir, once kucuk bir kopek al, birkac sene bak, ondan sonra daha zor kopeklerden birini evlat edinirsin" dediler. ben de burun kivirip eve dondum. ertesi gun kitapciya gidip sibirya kurtlari ve bu kopeklerin bakimlari hakkinda 3 farkli kitap aldim ve bunlari okumaya basladim. uc kitap da asagi yukari ayni seyleri soyluyordu: sibirya kurtlarinin bakimi zor, ilk kez kopek alacaksaniz baska bir tur alin. yine de bir kere inatcilik basima vurmustu ve sibirya kurdunu bir sekilde alacaktim ve en iyi sekilde bakacaktim. en azindan benim kafamda boyle bir fikir olusmustu. internette biraz arastirma yaptim ve henuz yeni cocuk sahibi oldugu icin kopegine bakamayacak olan ve kopegi elden cikartmak zorunda olan genc bir ciftle tanistim. ellerinde 8-9 aylik bir sibirya kurdu vardi ve ona yeni bir ev ariyorlardi. onlarla bulusup kopegi biraz inceledim ve epeyce saglikliydi. sonra bana cesitli kopek egitim merkezlerinden alinan "sertifika" ve "diplomalari" gosterdiler ve kopege iyi baktiklari konusunda emin oldum. kopegin egitimi icin bir kamyon para harcamis olduklari icin hediye olarak biraz para verdim ve kopegi alip eve getirmeye karar verdim. ilk zorluk kopegi arabaya bindirmekti. nedense kopek benim arabama binmek istemiyordu. ben onun icin daha rahat olsun diye arkadaki koltuklari yere yatirmistim ve arkada onun icin bolca bir bosluk olusmustu ama nedense kopek oraya gitmek istemiyordu. 20-25 dakikalik ugras ve beklemelerin sonunda hala kopegi arabaya sokamamistim. en sonunda ellerimle kaldirip arabanin icine koydum ama epeyce korkmusa benziyordu. eve gelirken arabayi yavas yavas kullanmama ragmen kopek surekli dengesini kaybediyordu ve sonunda yere yatip oyle gitmeye karar verdi. sonradan ogrendim ki aslinda koltuklari yatirmamak gerekiyormus ve kopek arka koltugu koltuk yatinca olan bosluga tercih ediyormus. zaten eve gelince ilk is yatirdigim koltugu acmak oldu ve bundan sonra kopek cok rahat bir sekilde arabanin icine giriyordu ve hic sorun cikartmiyordu. kopek mamasi ve bu tur urunler satan bir magazaya gidip biraz urun aldim ve eve getirdim. o sirada oturdugum ev 2 oda 1 salon bir apartman dairesiydi. odalardan biri tamamen bostu, yani yerdeki hali haric hicbir sey yoktu. "bari o oda kopegin odasi olsun" dedim ve kopegin esyalarini ve mamalarini oraya koydum. ilk gun kopek oldukca korkmustu ve halinin uzerine tuvaletini yapmisti. sonra kendisine verdigim yemleri de yemedi. ben de yakinlardaki bir veterineri arayip fikrini sordum ve "yeni bir eve tasininca normal, kisa bir sure sonra gecer" dedi. haftasonu boyunca kopek eve iyice alismisti ve poz vermeye de baslamisti. kopek evin icine pislemesin diye surekli disari cikartip dolastiriyordum ve o da tuvaletini disari yapmaya baslamisti. haftasonu geride kaldi ve pazartesi geldi. benim ise gitmem gerekiyordu ve kopek ilk kez evde yalniz kalacakti. sabah hazirlandim ve ise gitmek uzere evden cikmak uzereydim. kopek masum masum bana bakiyordu. kapiyi kapatir kapatmaz ciglik cigliga "aglamaya" basladi. kopek kesinlikle evde yalniz kalmak istemiyordu. ben de isyerini aradim ve 1-2 saat gece kalabilecegimi soyledim ve evde kopekle oturmaya ve onu sakinlestirmeye calisiyordum. 1-2 saat sonra evden cikarken yine ayni aglayislar, yakarislar vardi. bu kez de "neyse 2-3 saat sonra ogle tatilinde gelip neyi var neyi yok kontrol ederim" dedim. oglen tatilinde eve geldigimde evin kapilarindan biri cignenmisti ve bir cok mobilya da ayni durumdaydi. ortada soyle bir manzara vardi: bu is boyle olmayacakti ve ben isteyken kopege bakacak bir bakici lazimdi. craigslist'e girdim ve universite ogrencisi bir kiz buldum. 20 dakika sonra eve gelmisti ve kopege bakacakti. asgari ucret saat basina 7 dolar oldugu icin kiz evde 8 saat oturup 56 dolar goturecekti, bu da her gun yapamayacagim bir seydi. hemen bir cozum aramaya basladim. petsmart adindaki hayvan urunleri satan magazanin pet hotels diye bir bolumu vardi (ki hala var). kopekler icin ozel bir otel ve kres vardi. bundan sonra kopegi oraya birakacaktim. her sabah kopegi krese birakiyordum, aksam da geri aliyordum. her aksam kopege karne veriyorlardi ve bu karnede diger kopeklerle nasil anlastigi, tuveletini uygun yere yapip yapmadigi, yemegini bitirip bitirmedigi konularda notlar veriliyordu. en azindan isyerindeyken artik icim rahat olacakti ama kopek tahmin ettigimden cok daha masrafli cikmisti. bu kez de kopek haftasonlari egzersiz yapmak istiyordu. cumartesi ve pazarlari evde oturmak istemiyordu. internette yaptigim aramalarda "kopek parki" diye bir konseptin varligini ogrendim. etrafi citlerle kapli 2-5 donum arasi araziler vardi ve insanlar kopeklerini getirip iplerini saliyordu ve kopekler istedikleri gibi atlayip, kosup, cosuyordu. bu parklardan bir tanesi arabayla yarim saat mesafedeydi ama geceleri stadyum gibi yanan isiklari vardi ve park gece 11'e kadar acikti. ben de o parka gitmeye basladim. bu arada sibirya kurtlarinin ne kadar dayanikli oldugunu gordum. kopegim kreste 8 saat araliksiz kosturup, atlayip, ziplayip, diger kopeklerle oynadiktan sonra kopek parkinda da 1-2 saat araliksiz gidiyordu ve bir turlu yorulmak bilmiyordu (sibirya kurtlari yillarca sibirya ve alaska'da uzun mesafe yolculugu yapmak icin kullaniliyordu cunku bu kopekler cok hizli olmasa da gunde 8-10 saat araliksiz kosabiliyordu ve gunde 100-150 km yol alabiliyorlardi). hani "cocugunuz olunca hicbir seyden igrenmemeyi ogreniyorsunuz" denir ya, aynisi kopekler icin de gecerli. normalde boka bakamayan insanlar kopek sahibi olunca o boku avuclamayi ve cope atmayi ogreniyorlar ve hic de igrenmiyorlar. kac defa kusmuk temizledigimi bir ben bilirim bir de kopek bilir. bir gun kopegim hastalanmisti. (midesi kaldirmayacak olanlar bu paragrafin geri kalanini okumasinlar). kopek kusuyordu ama normal bir kusus degil, resmen bok kusuyordu. agzindan cikan kusmuk kahverengiydi ve daha once hic boyle bir sey gormemistim. internette biraz arama yaptigimda "belki corap turu bir sey yutmustur ve bagirsaklari tikanmistir, bir an once doktora gotur" seklinde bir uyari gordum. cumartesi gece 12'ydi ve o saatte acik olan bir veteriner yoktu. ertesi gun de pazar oldugu icin bir cok veteriner oglene kadar acilmayacakti. kopek butun gece kusa kusa bir hal oldu, oturma odasindaki hali direk kahverengine boyanmisti. sabah altida kopekler icin acil servis saglayan bir veterinerin acik oldugunu ogrendim (yelp sagolsun). veteriner yaklasik 30 km gibi bir mesafedeydi ama o yol gidilecekti. sabahin ilk isiklariyla yola ciktik ve veterinere geldik. kopek veterinerde bile kusmaya devam etti ama artik kusacak bir sey kalmadigi icin renksiz kusuyordu. veteriner "film cekip bagirsaklarinda takilan bir sey olup olmadigina bakabiliriz ama 300 dolar gibi bir fiyati var" dedi. 300 dolar icin kopegin olmesine goz yumacak degildim, "ne gerekiyorsa yapin" dedim. film cekildi ve hicbir sey cikmadi. sonra "kan testi yapabiliriz, o da 200 dolar" dediler, "hazir yapmisken onu da yapin" dedim. sonunda bir suru test ve 1,000 dolar doktor faturasindan sonra kopegin migdesinin iltihaplandigi ortaya cikti ve birkac hap verildi. doktor "bu haplari ver, durumu iyilesmezse 2 gun sonra yeniden gel" dedi. eve gelince kopege haplari verdim ve yarim saat sonra kusmasi gecti. birkac saat sonra su icmeye ve yem yemeye basladi ve hersey normale dondu. butun gece uyumamistim ama artik rahat bir sekilde uyuyabilirdim. daha sonraki gunlerde her ay bir suru parayi krese verecegime o parayi kiraya ekleyip bahceli bir ev alirim, hem ben rahat ederim hem de kopek rahat eder diye dusundum ve ev aramaya basladim. o sirada kiz arkadasim benimle ayni eve tasinmisti (hollandali olan degil, o iliski coktan bitmisti) ve artik evde kopege o bakacakti. kopege bakmak neredeyse onun full-time isi olup cikmisti. yaz aylari geldiginde ortalik sicaktan kavruluyordu. hic de sibirya kurtlarina uygun bir ortam yoktu. evdeki merkezi klima sistemi yeterli degildi ve disardaki 40 derecelik havayi en fazla 30'a indiriyordu ve sibirya kurtlari icin bu da fazla sicak sayilirdi. magazadan ufak boy portable klima aldik ve kopegin odasina koyduk. en azindan merkezi klimaya destek bir klima gelmisti ve evdeki hava sicakligi 25 dereceye kadar iniyordu. havanin sicak oldugu gunlerde kopek parkina geceleri gidiyorduk ve yanimizda bol bol buz kupu bulunduruyorduk. ertesi sene bahceli eve gecince bir seyi daha ogrendik, o da kopek bahcede yasamak istemiyordu. bazi kopekler evde yasamayi tercih eder, bazilari bahcede yasamayi tercih eder, bu evde yasamayi sevenlerdendi. klimalar 7 gun 24 saat calisacakti ve kopek evin sahibi olacakti. bir gun bahcede kisa sureli takilirken citlerin altindan tunel kazan kopek kayboldu. ben isyerindeyken kiz arkadasim arayip "senin kopek ortalikta yok" dedi. ben de isi gucu birakip arabayla sokak sokak dolasip kopegi aramaya basladim. kopegi hicbir yerde bulamadim. kopek evde yasadigi icin tasma takmiyorduk ve uzerinde benim kopegim oldugunu gosteren hicbir ibare yoktu. sokak sokak dolasarak aramaya devam ettim ama hicbir ize rastlamadim ve "en azindan araba filan carpmamis" diye teselli buldum. ogleden sonra sehrin en buyuk kopek barinagina gidip "bugun hic husky bulan oldu mu?" diye sordum. teyzenin biri bulmus, onu adresini ve telefonunu verdi ve "git bak bakalim senin kopek mi?" dediler. teyzenin verdigi adres bir dukkandi ve iceri girdigimde kopegimi buldum. teyze "bu kopegin senin oldugu ne malum?" deyince telefonumdan cekilmis bir cok fotograf gosterdim, sonra tesekkur edip kopegimle oradan ayrildim. teyze kopegi evin birkac sokak otesinde benzincide kendi halinde takilirken gormus ve kopegin bakimli olmasindan "bu sokak kopegi olamaz" diye dusunmus. bir arkadas yurtdisina gidecekti ve 2 haftaligina labradore cinsi kopegine bakacak biri lazimdi. biz de bizimkine arkadas olur diye onu aldik ve 2 hafta boyunca baktik. zaman dolup eleman kopegini almaya geldiginde bizim kopek depresyona girdi ve 2 gun hicbir sey yemedi. hava durumundan ve islerin yogunlugundan dolayi surekli parka gidemiyorduk ve bahceli evde de kopek bir sekilde baska kopeklerle sosyallesmek istiyordu. bunun uzerine ikinci bir kopek almak icin barinaga gittik. bu kez soracaklari mahser sorularina hazirlikliydik. "daha once husky beslediniz mi?" sorusuna guvenle "evet" dedik. basvuru formunu doldurduk ve begendigimiz bir husky'i sectik. bu kez de bize "evinizde yasayan husky'i getirebilir misiniz?" dediler. gidip kopegi alip getirdik, bizim kopegi incelediler, saglikli ve mutlu bir kopek olduguna karar verdiler, sonra da diger husky'i almamiza izin verdiler. sonradan orada calisan kiz "eger husky'niz sagliksiz veya bakimsiz olsaydi bu kopegi almaniza izin vermezdik" dedi. yalniz yeni aldigimiz husky'nin davranis problemleri vardi. bir onceki evden mobilyalari yedigi icin kovulmustu ve yalniz kalinca evi kemirmeye basliyordu ve 2 yasinda olmasina ragmen henuz tuvalet egitimi tamamlanmamisti. bize kopegin tum problemlerini tek tek anlattilar ve "bunlara razi misiniz, bunu kaldirabileceginize emin misiniz?" diye sordular. oyle israr ediyorlardi ki sanki kopegi almamizi istemiyor gibiydiler. onlar sadece kopegin iyi bir eve gideceginden emin olmak istiyorlarmis. sonra ikinci kopegi de alip eve koyulduk. bu kopek harbiden de problemliydi. haliya isiyor, siciyor, cagirinca gelmiyor, kafasina gore davraniyor, bazen ayakkabilari, bazen cesitli mobilyalari cignemeye calisiyor, mutfaktan yiyecek asiriyordu. hali da artik sidik kokusunu iyice cekmisti ve eve disardan girince epeyce saglam bir sidik kokusu geliyordu. bu durumda yeni bir ders daha ogrendik ki husky'ler halili evde yasayamazdi. oturma odasindaki haliyi sokup parca parca cope atmam birkac hafta surdu ama su anda yerlerde sadece beton var ve kopek artik eskisi yere kadar isemiyor, isese de daha kolay temizleniyor. tabi beton sadece gecici bir cozum ve ilerde yerlere odun veya seramik turu bir sey kaplatmak gerekecek. bunun yaratacagi ekstra masraf da buyuk ihtimalle binlerce dolar olacaktir. bunlari ustune basarak soyluyorum cunku kopek sahibi olmak cocuk sahibi olmak gibidir ve surekli ek masraflar cikartir. buna hazir olmayan birinin evinde kopek beslemesi felakete davetiye cikartabilir. bu da betonumuz: zamanla bu kopegin davranis bozukluklari azaldi ama tamamen bitmedi. kopek sahibi olmak demek surekli artan masraflar ve ugrasi demektir ve buna hazir olmak gerekmektedir. gecen gun hava 0 derece civariydi ve soguktan bir tarafim donuyordu. isten eve geldigimde sicacik bir eve girmek icin sabirsizlaniyordum. eve girdigimde kat kat giyinmis kiz arkadasimi ve disarisi kadar soguk bir ev ortami buldum. evin isiticisi bozuldu saniyordum ama kiz arkadasim "husky'ler rahatsiz olmasin diye isiticiyi acmadim" deyince once yarildim sonra bastim eksiyi. isiticiyi tamamen koklemesek de birazcik actik ama cogu zaman hala sirf kopekler rahatsiz olmasin diye evde battaniyeyle oturdugumuz oluyor. her kopek cinsinin kendine gore problemleri, sorunlari ve iyi yanlari var. husky'lerin kotu yanlari hava sicakligina karsi duyarli olmalari. sicak bir yerde yasiyorsaniz ve husky besliyorsaniz kisin battaniyelere sarilacaksiniz, yazin da maasin onemli bir kismini klimaya yatiracaksiniz demektir. "benim husky'im serinlesin" deyip hayvani kuvete atip soguk suyla yikama gibi dahice fikirleriniz varsa (bende vardi) tikanik bir kuvetle mucadele edeceksiniz demektir. bir husky normal bir gunde bir avuctan fazla tuy dokebilir. iste bu yazi boyunca surekli kendini gosteren bir tema var, o da fedakarlik temasi. soz kopegin rahati icin fedakarlik yaptikca o da sizin icin fedakarlik yapmaktadir. tuvalete gittiginizde bile kapinizda bekleyecek, gel deyince gelecek, git deyince gidecek, gurur yapmayacak, size sadik olacaktir. peki kopek neyle beslenmelidir? genelde kopeklerin cesitli kopek mamalari disinda bir seyle beslenmesi tavsiye edilmez cunku insanlarin yedikleri yemeklerde kopeklere zarar verebilecek bir cok katki maddesi olabilir. ozellikle kutularda satilan dondurulmus yiyeceklerden kopeklerin kesinlikle uzak durmasi gerekiyor cunku bu yiyeceklerde onlarca katki maddesi oluyor. kopege kendi yiyeceginizden verecekseniz bu yiyecegin mumkun oldugunca katkisiz olmasina ozen gosterin. ornegin kopege pirinc pilavi verecekseniz pirince hic baharat...vs koymadan duz bir sekilde vermelisiniz. bunun disinda cikolata, sogan gibi kopeklere zarar verdigi bilinen yiyecek maddelerini kopeginizden uzak tutmalisiniz. kopeklerin bir de gunluk bakimi var. ornegin bazi kopek cinslerinin tuyleri ayni insanlarin saclari gibi surekli uzuyor ve belli araliklarla kesmek gerekiyor. kopeklerin tirnaklarinin haftada 2-3 kez torpulenmesi gerekiyor. bir kopek ev kopegi olsa ve hic disari cikmasa bile haftada en az 1 kere yikanmasi gerekir. yikarken normalde kullandiginiz kuveti kullanmayin cunku kopegin tuyleri kuvetinizi tikayabilir. evde fazladan bir kuvet varsa o kuvet, yoksa buyukce bir legen isinizi gorecektir. butun bu islemleri kopek kuaforlerinde yaptirabilirsiniz ama epeyce masrafli olacaktir. en iyisi gerekli alet edevati alip bu kisi yapmayi ogrenmeniz olacaktir. kopeklerle ilgili bir not daha ekleyeyim, kopekler sahiplerini sesinden ve kokusundan tanirlar ama dis gorunusunden taniyamazlar. mesela bir kopege biri sahibi tarafindan giyilmis, diger ikisi de farkli kisiler tarafindan giyilmis 3 gomlek gosterince birkac saniyelik koklamanin sonunda hangi gomlegin sahibinin oldugunu taniyabiliyor. yine kopeklere ses kayitlari dinletildiginde sahiplerinin sesini taniyorlar. bununla birlikte kopeklere sahiplerinin video veya resmi gosterildiginde ortamda sahibin sesi veya kokusu yoksa resme veya videoya "bu ne lan" diye bakiyorlar ve resimdeki veya videodaki kisiyi tanimiyorlar. bu yuzden sehir disina cikarken kopeginizi birine emanet edecekseniz veya krese yatiracaksaniz kopeginizi emanet ettiginiz kisilere birkac tane giyilmis ve uzerinde sizin kokusu olan gomlek veya ceket vermeniz tavsiye ediliyor. bu durumda genelde kopeginiz sizin kokusu uzerine sinmis olan kiyafetinizin uzerinde uyuyacaktir ve sizi daha az ozleyecektir.