Başlık: zaza

askerliğimi yaptığım birlikte askeri deponun taşınması esnasında elime ilginç bir kitap geçmişti, gerçi ilginçliği bulunduğum mekan itibarı ile çok fazla şaşkınlık yaratacak boyutta değildi elbet. genelkurmayın 1976 yılı basımlı "van gölü ve fırat nehri çevresinde yaşayan türkler" isimli ve yazarı doğal olarak bir subay ( alb.tekin arıburun) olan bir kitaptı bu. kitapta anlatılanlara bir göz gezdirdiğimde anlatılmak istenen temel argümanın kürtlerin kimliksel inkarının, kürt diye bir ırkın olmadığının ve o klasik "kart kurt sesi" edebiyatı ile kürt kelimesinin nasılda sözsel evrime maruz kaldığının ve sonrasında bu bölgede yaşayan insanların türk olmalarının kendince makul gözüken yanlarının ortaya konduğu ve bazı linguistik temellerinin izahının bulunduğu bir kitaptı. bu kitabın son kısmında oğuz türkçesinden günümüz kürtçesine bazı kelimelerin nasılda evrimleşerek kürtçeye mal edildiği anlatılmak isteniyordu, üstün bir çaba ile. aklımda kaldığı kadarı ile kürtçe de amca anlamına gelen "ap" kelimesinin kökeni oğuzca da gösteriliyor bu muhtelif örnekler çoğu kez anlamsız ve bir o kadar zorlama ürünü olduğu apaçık ortada durmasına rağmen iddialı bir şekilde örneklerle ortaya konuyordu. kürt dilini iyi kötü bilen ve yine iyi kötü edebiyat bilgisi olan biri olarak beni çok cezbeden ve aslında olabilir lan dedirtecek türden hiçbir örneğe de rastlamamıştım. bu kimliksel inkarın somut ama bir ilk olmayan 33 yıl öncesindeki sakat bakış açısı örneği bile aslında bir çok şeyi açıklar nitelikte. eğer bir durum politikleşmiş ise bu konunun özü ile alakalı doğru ve politize olmamış kaynak bulmanız oldukça zordur. hele ki bu devlet politikasının bir ürünü durum ise buna aykırı bir makale yazmanız bile çoğu zaman çok zordur. van gölü çevresinde yaşadığını bildiğiniz o kadim halklar bile birden türk olmadı anglosakson oluverirler. özellikle diğer siyasal hareketler ve güç odaklarından izole edilerek imhası planlanan bir hareketin bu tarz karmaşıklıklara maruz bırakılması ve dolayısı ile kimliksel bir bunalım yaşamaları haliyle oldukça normal bir semptom olabilmektedir. 1938 dersim harekatı sonrası devletin asimilasyon ve zorunlu iskan politikaları sonucu dersim(şu an ki ismi ile tunceli) bölgesinde yaşayan insanların yaşadıkları kimliksel bunalım bunun en somut örneği olarak karşımızda durmaktadır. örneğin; tuncelililer ile alakalı basit bir anket düzenlenir ise kendini kürt, alevi, zaza ve hatta türk olarak tanımlayan örneklerle karşılaşmanız oldukça mümkündür. söz konusu örnekler içinde en ilginç grup kendini etnik kimliklerini sadece alevi olarak tanımlayan kitlenin ve diğer yandan türk olarak tanımlayan kitlenin azımsanmayacak kadar çok olmasıdır. tabi burada kendini türk olarak tanımlanmalarından kaynaklı herhangi bir sorun yoktur birçoğuna göre ama etnik köken antropolojik özellikler, konuşulan dil veya mensup olunan aşiret bazında bazı incelemeler yaptığınıza bu kimliksel tanımlamanın aslında bir aidiyet sergilemekten daha ziyade bir kaçış yolu olarak görüldüğü ve kimlik odaklı sorunlarla yüzleşmede bunun bir kalkan olarak kullanılmak istendiği görülmektedir. aynı şekilde kimsin sorusuna yanıtı "aleviyim" ben diyerek inançsal kimliği ile etnik kimliğini perdeleyen birinin bu nasıl bir halet-i ruhiye ile söylediğini siz düşünün. işte tüm bu parametre ve örnekler ışığında türkiye cumhuriyetinin senelerdir yürüttüğü asimilasyon ve izolasyon politikaları doğrultusunda türkiye de yaşayan halkların kendini tanımlamalarında yaşanan sakatlıkların özünde bu tarz politik travmaların sebep olduğu aşikardır. yine aynı kurum çatısı adı altında asimile olmamış bir çerkez arkadaşım ile beraber şahit olduğum türki cumhuriyet ve boyların soyağacını gösteren duvara asılı bir figürde de çerkez boylarının da bu yapıya dahil edilerek sunulmuş olması da ayrı bir muamma ve devlet politikaları açısından beklide bir başarı örneği olarak hafızalarımızdaki yerini almıştır.