Başlık: budizm

budizm, bizde genellikle tek biçimiyle bilinir. bu da theravada denilen eski bir budist ekolüdür. bu ekol, sadece tipitaka (pali kanon) denilen 1 kütüphane büyüklüğünde olan kutsal metin derlemesini kabul eder. bu metinlerde "ruh yoktur" (no- self) denmez de daha ziyade neyin ruh olmadığından uzun uzun bahsedilir (not-self) ama nedense nerdeyse her yerde "budizm'e göre ruh yoktur" şeklinde bir anlayış oluşmuştur. (halbuki, pali kanon'da bu konuda sessiz kalmıştır buddha) theravada okulundan başka mahayana ve vajrayana vardır bir de buddhizm'de. mahayana okulları, tipitaka'ya ilaveten mahayana sutraları denilen oldukça geniş bir sutralar topluluğunu kabul ederler. mahayana sutralarında ise bireysel ruh olarak değil ama mutlak gerçeklik olan buddha doğasından (tathagatagarbha) bahsedilir. bazı mahayana sutralarında ise (bkz: lankavatara sutra) her şeyin zihinden tezahür ettiği söylenir. bu zihin, mutlak gerçekliktir. aynı şekilde vajrayana'da da benzer kavramlar vardır. (bkz: rigpa) yani denebilir ki bazı mahayana okullarındaki bu evrensel zihin/ruh kavramı ile advaita vedanta çok benzerdir. çeşitli zen ustaları da advaita felsefesine çok benzeyen mahayana felsefesini şöyle aktarır: "ruhunun sadece biricik ve sana ait olan bir şey olduğunu düşünüyorsun, benim ruhumdan farklı ve ayrı olduğunu söylüyorsun. 'tanrı her bir ruhu ayrı olarak yarattı' diyorsun. hayır, katılmıyorum. bütün evren, bütün varoluş bir ruhtur, bir ruh okyanusudur ve bizler de bu okyanusta oluşan dalgalarız." zen ustası sokei - an. (the zen eye, "the universe is another name for ınfinite consciousness" ) yine vajrayana mezhebine ait tantra lar tibet buddhizminin vazgeçilmezleridir. tibet buddhizm'ine ait bir metin, tıpkı bhagavad gita gibi, evrensel zihni/sonsuz potansiyeli kişileştirip şöyle aktarır: "ben varoluşsal kaynağım. her şeyin kökü, tek bir benlikten başka bir şey değil. ben, her şeyin, içinde varolduğu kaynağım. ben herkesin içindeyim, hiçbir şey benden ayrı değil, ben her şeyim." (kulayaraja tantra)