Başlık: vegan

vegan; hisseden canlilari, zekalarini goz etmeksizin kullanmayan, kullananlara destek olmayan kisiye denir. veganlik, hayvan kullanimina karsi bir yasam seklidir ve bunun uygulamasindaki en temel konu beslenmedir. bu beslenmenin tamamen hayvansal kaynakli olmayan, (islenmis ya da islenmemis) bitkisel beslenme olmasi gerekir. maalesef bu noktada gunumuzde cogu insan bitkilerdeki besin degerinin insan vucudu icin eksiksiz ve tam oldugunun farkinda degil. et yemeyi savunmak icin atilan iddialardan biri, yukaridaki entrydeki gibi et yemenin zekayi gelistirdigine dair kaynagi bilinmeyen "inanc"lardir. yani et yemenin insan beynini gelistirdigine dair bir "inanc" vardir fakat bunun bilimsel bir dayanagi yoktur. zira etcil hayvanlarin beyinleri vucut agirliklarina oranla oldukca dusuktur. otcul hayvanlarin beyinleri vucut agirligi oranina gore daha yuksek kaliyor. evrim boyunca gunumuzdeki insanoglunun (ve evrimlestigi atalarinin) ne kadar et yedigine dair "kesin bir bilgi" yok. oysa insanoglu tarim kesfiyle son 10.000 yildir her zamankinden daha cok et yiyor, ama evrimden biraz anliyorsaniz insan beyninin bu surede git gide "kuculdugunu" de biliyor olmalisiniz. dogadaki diger canlilara baktigimizda et yiyen canlilarin en zeki canlilar olmadigi ortada, (insan disinda, en zeki dort hayvan ya otcul ya da cogunlukla otcul besleniyor, bunlar: maymun, fil, yunus, domuz..) evrimden anlayanlar icin su ornek var: bonobo ve sempanzeler. bonobolar cok az et yer , sempanzelerse bazen avlanir ve bonobolara kiyasla beslenmesinde daha cok et vardir. ancak evrimsel gelisimine baktigimizda sempanzelerin bonobolardan daha ileri zekaya ulasmadigini ya da kendi turu icinde insan beyninin evrimi gibi bir degisime ugramadigini goruyoruz. yine evrimden anlayanlar icin bir ornek daha var: howler maymunlar ve spider maymunlar. katharine milton'in calismasina gore, spider maymunlari kalorice yuksek meyve yemeyi seciyor, howler maymunlarsa kalorice dusuk yesil yapraklari yiyor. evrim suresince kalorice yuksek beslenen yakin kuzenlerimizden spider maymunlarin beyni iki kati artiyor, peki 'et yemek insan beynini gelistirdi' ise spider maymunlarin beyin gelisimi etsiz nasil oluyor? milton bunu sosyallesme ve besin degeri ve kalorisi yuksek beslenmeye bagliyor. oyleyse et yemek beyni nasil gelistirebilir? bu gercekler dogrultusunda size de tuhaf gelmiyor bu bu kanitsiz iddia? ha, et-sut-yumurta endustrileri dunyanin en buyuk ve guclu endustrileridir, yaptiklari propagandalar ve binlerce yillik kulturle ezberletilen sosyal kosullanmalar beynimize kazinmistir, o ayri. iyi de, insan beynini ne gelistirdi peki? bunun et yemek degil, avlanma taktikleri, ozellikle "dil" gelisimi ve sosyallesme oldugu tahmin ediliyor. ayni zamanda yemegi pisirmeye baslamanin da daha cok besin degeri ve kalori almayi kolaylastirarak hayatta kalmamizi kolaylastirdigi ve beyin gelisimine katkisi oldugu dusunuluyor. yani eldeki veriler simdilik bu sonuclari uygun gosteriyor. bu konuya dair okunmasi gereken bir kitap: catching fire: how cooking made us human