Başlık: cerkes

kendi anadili, kendi anavatanı, kendi geleneği, örfü, adeti, kendi medeniyeti olan bir halk. bir diaspora halkı. herhangi bir şekilde şu veya buranın bir boyu, klanı, alt kültürü, üst kimliği filan değildir. kafkasya'nın otonkton halklarından biridir. son 100 yılı çetin geçecek şekilde, 300 yıl rus akınlarına karşı direnmiş, saldırıların yoğunlaşması ve dayanılmaz hale gelmesi sonucu önce soykırıma uğramış, ardından kalanların %90'ı başta anadolu olmak üzere dünyanın farklı coğrafyalarına sürgün edilmişlerdir. bugün dünyanın yaklaşık 55 ülkesinde çerkes nüfusu vardır. 1864 yılında yoğunlaşan sürgün hareketinde dönemin çarlık rusya'sı ile osmanlı imparatorluğu karşılıkla anlaşmış, çarlık rusya'sı nüfus dengesini bozan ve sıcak denizlere ulaşım yolunda bir engel olan çerkesler'den kurtulmuş, osmanlı ise savaşçı karakterde taze bir asker gücüne kavuşmuştur. nitekim daha anadolu'ya geldikleri 15 yıl olmadan 93 harbine gönüllü olarak katılmışlardır. ilk başlarda geri dönüş umudu ile kendilerini anadolu'da geçici misafir olarak görmüşler, ancak anadolu zamanla ikinci vatanları haline gelmiştir. öte yandan onları kimse kurtarmamıştır. soyları kırılana kadar kimse yardımlarına gitmemiştir. her 10 çerkes'ten 9'u öldürülene kadar dünyada kimsenin dikkatini çekmemiştir. sonrasında da çekmemiştir. 300 yıl kendi başlarının çaresine bakmışlardır. şüphe yok ki, bu gün de bakarlar, bakıyorlar. osmanlı imparatorluğu çerkesleri her ne kadar pragmatik nedenlerle kabul etse de çerkesler bunun borcunu fazlasıyla ödemiş, bu toprakların gördüğü her savaşta, çektiği her sıkıntıda, her mücadelede en önde yer almışlardır. aynı şekilde milli mücadele döneminde mustafa kemal'in etrafındakilerin önemli kısmı çerkestir. sonradan birtakım iç hesaplaşmalar sonucu hain ilan edilse de kuvay-i milliye birlikleri ile düzenli ordunun kurulmasına kadar ankara'ya zaman kazandıran, birçok tarihçinin "onun mücadelesi olmasaydı milli mücadele olmazdı" dediği ethem bey çerkestir. ki kendisinin çerkeslere zerre kadar faydası olmadığı gibi, çerkes ön adı da kendisi 'hain' olduktan sonra verilmiştir. bu günde anadolu'da kimine göre asimile olmuş, kimine göre ise en çok uyum içinde yaşayan halk belki de çerkeslerdir. kurucu unsurlarından oldukları bu ülke için dün olduğu gibi bu günde üretmeye, değer katmaya, gerek bürokrasinin, gerek askeriyenin, gerek siyasetin çeşitli kademelerinde memlekete hizmet etmeye devam etmektedirler. dolayısıyla kimsenin kendilerinden hesap sormaya, bir lütufta bulunmuş gibi yapmaya filan hakkı yoktur. ancak çerkeslerin mesela "2020 yılı itibariyle kaybolan anadilim nerede?" diye sormaya hakları vardır...