Başlık: vegan

biz vegan diyoruz, tdk dogrusu vejan diyor. ben halen vegan diyorum. yakin arkadasimin annesi kiymali pide yaptirmisti, onu hatirliyorum. "ben etli bir sey yemek istemiyorum." dedim sofrada. yersin yersin dediler. en son o gun yedim hayvan etini. sonra en ufak sorun yasamadan ve tereddut etmeden et yemekten vazgectim. tamamiyle tercih. kararimi etkileyen ise bir hayvanin yemek icin oldurulmesinin sacmaliginin surekli kafamda donuyor olmasiydi. bu dusuncemi saglam bir zemine oturtmak icin onumde bircok sebep vardi. hayvan haklari icin calisiyordum, normalde muhatap olmayacagim bayagilikta insanlarin cemkirmelerini alttan aliyordum, ebeveyn kopyasi hayvan dusmani cocuklara oturup hayvanlari anlatmaya calisiyordum. tum bunlari yaparken kedi, kopek, kus, su kaplumbagasi ve turevleri evde bakilabilecek hayvanlarin disindaki hayvanlarin yasamlari daha mi degersizdi benim icin? yavas yavas bunu sorgulamaya basladim. cocuklugumuzda kurban hep gozumuzun onunde kesilirdi. kesilmeden once gider severdim hayvani, kesildikten sonra etini yerdim. turk ve islam kulturunun urunu beslenme aliskanligi buydu: sut icmezsek boyumuz uzamaz, et yemezsek unutkan oluruz, yogurt yemezsek kemiklerimiz guclenmez, bal enerji verir, yumurta da omlet icin var zaten. hayvanlari iyi tanidikca, hislerini disavurumlarina tanik oldukca dugum cozuluyor. o yasa kadar hic sorgulamadigim beslenme aliskanligimi gozden gecirir olmustum ki bu bir anlamda dogruyu aramak anlamina geliyordu. etyemez olduktan sonra pek bir sey degismedi. lakto ova vejetaryendim ama gene ayni hayvanlari somuruyordum. bu da epeyce devam etti. yurt disinda hayvan haklari savunuculari ve derneginden iki kisi ile ogle yemeginde ulkedeki hayvan haklari koruma faaliyetlerini konusmak icin bir araya geldik. ikisi de vegandi. bir suredir kafamda belirenler o gun netlesti. boylece etten sonra once peynir yememeye basladim. yemeyi istemedigim halde yedigim yogurt icin "yogurt yemezse kemikleri derhal eriyecek" sendromunu da uzerimden attim. sonra elim ambalajlara gitmeye basladi, hayvansal gida var mi diye kontrol eder olmustum. varsa almiyordum. zaten ve maalesef, paketlenmis her seyin icine sut, sut tozu ve/veya yumurta koyuluyor. uretimi ve tuketimi kolaylastirmak icin her turlu yol acik. okuduklarimin, dikkat ettiklerimin yanina seyrettiklerimi de ekledim. yavas yavas yeni beslenme aliskanligi edindim. aslinda o kadarcik bilgi birikimi ile bile kendiliginden oldu. zaten beslenme diyetinizdeki degisiklik yasam biciminize de yansiyor; ki soz konusu veganlik gibi tur ayrimciligina tamamen karsi bir yaklasim olunca aksi imkansiz hale geliyor. cok net esasinda: hayvan ve doga istismarina ve somurgeciligine hicbir yerinden bulasmak istemiyorum. ne yedigim, giydigim sadece benim sorumlulugumda ve benim icin dogrusu bu. sebze, meyve, baklagiller, tahil urunleri ve bitkisel yag ile besleniyorum. damak zevkini zorlamadan yeni tariflerle gayet lezzetli yeni yemekler kesfediliyor. mevzu etyemezlik olunca yazmak lazim gelir; soya urunlerini de yiyorum. abartmadan. ornegin, soya etinden tiksiniyorum ama soya sutune bayiliyorum. atistirmalik olarak kuruyemis ya da meyve. markette parlak ambalajlarda kasanin yaninda sunulan hicbir seyde gozum kalmiyor. jelatin iceren yiyecek ve icecekler (seker, draje, meyve suyu vb.) bunlara dahil. bunlarin hepsinin vegan beslenme diyetine uygun alternatifleri yurt disinda kolayca ve ucuza bulunabiliyorken burada neredeyse hic yok. olanlar da zaten agzimi acik birakacak kadar pahaliya satiliyor. diger yandan kozmetik ya da kozmetik sayilabilecek kremlerin; bitkisel icerikli olanini ve uzerinde hayvanlar uzerinde test edilmedigi yazan denklerini tercih ediyorum. ayni sekilde kiyafetlerin etiketlerine de bakmadan almiyorum. ben, ben, ben oldu. cunku "vegan"i ancak bu sekilde anlatabilirdim. "sen yemeyince o hayvan kesilmiyor mu?" diyenler, oturduklari yerden harekete gecen insanlari durdurmaya calismaktan ve basarisiz olmaktan baska bir sey yapmiyorlar. vegan olmanin ahlaki temellere dayandigini dusunmuyorlar. ki hayvansal gidalarin uretim kosullarinin tiksindirici halinden bi'haber olup "marjinal olmak icin ya hep bunlar." diyenler icin daha acik anlatamazdim sanirim. hayvanlarin sutunun sadece bebekleri icin oldugunu dusunuyorum; kurkleri doga kosullarina uyum saglamak icin, etleri oldukten sonra lesciller beslensin ve ekosistem devam etsin diye var. gunluk hayatta kullanilan bircok esyada hayvanlarin vucutlarindan parcalar oldugunu bilmekle beraber her zaman alternatifini ariyorum. beri yandan saglikli beslenmekten ote, beni konunun vicdani ve etik yonu ilgilendiriyordu baslarda. (ekleme) bunu da bir sure sonra asiyorsunuz ve neden saglikli beslenmeyip kendime eziyet edeyim ki diye dusunuyorsunuz. 6 ayda bir kan tahlili yaptirmam uygunmus. ilk tahlilimi yeni yaptirdim. beslenme degisikliginden kaynaklanan herhangi bir sorun cikmadi. ancak biliyorum ki en ufak bir sorunda "iste yeseydin boyle olmazdi." insanlari ileri geri konusacak. juve'nin daha once dedigi gibi; cunku biri cikiyor ve bugune kadar uygun gordukleri beslenme seklinin aslinda baska turlusu olabilecegini gosteriyor. kendilerini asagilanmis mi hissediyorlar nedir bilemiyorum tam olarak. kendilerini elestirmekten cekiniyorlar ve onlardan farkli tercihi olana saldiriyorlar. dunyadaki tum insanlarin ayni anda vegan olmasini beklemiyorum elbet. ancak gercekci olarak; tum insanlarin vegan oldugu bir dunyada yasamak mumkun olabilir. duzeltme: ara sira donup bir yerlerine bir seyler ekliyorum. bazen toptan silip bastan yazasim geliyor. surekli gelisiyoruz efendim, durduramiyoruz (: