Başlık: vegan

dünyanın hiçbir yerinde %100 vegan olmak mümkün değil. siz bütün gıdanızı kendiniz üretseniz, herkesten izole yaşasanız ve modern dünyanın tüm bileşenlerinden kendinizi koparsanız bile; varlığınızın, hisseden canlılara acı verdiği veya onları öldürdüğü bir nokta bulabilirsiniz. birçok vegan, insan sömürüsünden bile kaçamazken, hayvan sömürüsünden tamamen kaçılabileceğini iddia etmek, konu üzerine fazla kafa yormamış veganların yanılgısı ve bu yanılgıyı yayması diye düşünüyorum. bu sebeple bana kalırsa veganların cruelty free tabirinden ekseriyetle kaçınması gerekiyor. peki yüzde yüz vegan olamayacağız diye hiçbir şey yapmamalı mıyız? biz sokakta acı çeken bir kediyi köpeği gördüğümüzde imkanımız dahilindeyse yardımcı olmak istiyoruz. "ben bu hayvana yardımcı olsam da acı çeken bir sürü hayvan var, o zaman bu hayvana yardım etmemeliyim" demiyoruz. eğer beslenmemizi değiştirmek imkanımız dahilindeyse neden trilyonlarca hayvanın acısını dindirmeye çalışmayalım? bütün acıyı dindiremediğimiz için, hiçbirini dindirmeye çaba göstermemek, bu ya hep ya hiç mantığı doğru değil. yemekten vazgeçtiğiniz tek bir hayvanın bile bir değeri var, o hayvan için hayatta kalmak, acı çekmemek anlamlı. bu yüzden tamamen vegan olunmasa bile, insanların birkaç öğünde bile hayvan tüketiminden kaçınmalarını ben çok anlamlı buluyorum. tarım konusu zor bir konu. ideal bir dünyada tarım hayvan sömürüsünden muaf yapılabilir belki ama ideal bir dünyada yaşamıyoruz. başka tarım yöntemleri mümkün. avrupa'da vegan tarım yapılıyor ve bu şekilde etiketleniyor. dünya çapında çok ufak bir oran bu, ama değişimin mümkün olduğunu görebiliyoruz. bunu değiştirmek için çaba harcamak da önemli. ancak tarımdaki hayvan gübresi kullanımını önleyemiyoruz diye, gidip daha fazla hayvana acı çektirmek, onları sömürmek, öldürmek mantıklı değil. bir de tarımın büyük bir miktarının hayvan beslemek için kullanıldığını da gözden kaçırmamak gerekiyor. veganizm tanımını hatırlamakta fayda var. a philosophy and way of living which seeks to exclude—as far as is possible and practicable—all forms of exploitation of, and cruelty to, animals for food, clothing or any other purpose; and by extension, promotes the development and use of animal-free alternatives for the benefit of humans, animals and the environment. özetle, tarımdan tümüyle vazgeçmek insanın ölümü anlamına geliyor. ölüm tabii ki mümkün ve uygulanabilir tanımına girmiyor. ama hayvan ürünleri olmadan beslenmek mümkün ve uygulanabilir. bilimsel olarak mümkün olabildiği kanıtlanmış ve bunu yapan milyonlarca insan da bunun yaşayan örnekleri. veganizmin diğer diyetlerle karşılaştırılmasında haklı bir yan olabilir ama bu karşılaştırmalar eksik kalıyor ve istatistikleri doğru okumuyor. evet, birçok insan vegan beslenmeyle daha sağlıklı olabileceğini ve daha da önemlisi zayıflayabileceğini düşünüyor. veganizmin bu kısıtlı çerçevede pazarlanmasında birkaç vegan doktorun payı var. bunun veganizme, hayvanlara, dünyaya faydalı olup olmadığını tartışmak gerek. bu şekilde daha fazla insana hitap ediliyor, ancak et yemeye geri dönüş oranları bu insanlar arasında çok yüksek oluyor. zayıflayan, sağlık problemlerinden kurtulan veya sıkılan insan, veganizmi ahlaki bir çerçevede görmediği için et yemeye geri dönebiliyor. bu yönüyle vegan beslenmenin atkins vs. diyetlere benzediği söylenebilir. bunlar arasında tabii ki vegan beslenmeye başladıktan sonra bu işin etiğiyle ilgilenip vegan kalan insanlar da oluyor. o yüzden bu pazarlama biçimine çok da kızamıyorum, sadece insanlara yanlış bilgiler vermekten kaçınmak gerekiyor, ki maalesef bu çok yapılıyor. bir ara bu konuya daha derinlemesine değinmek isterim. veganizmin bir "trend" olduğu ve kısa sürede geçip gideceği karnistler tarafından her zaman söylendi ve söylenmeye de devam ediyor. fakat istatistiklere baktığımız zaman geri dönüş oranları yüksek olsa bile artan bir tablo çıkıyor karşımıza. veganizm size ne yiyeceğinizi söyleyen bir diyet değil. (veganizm aslında diyet değil. diyet, yani beslenme biçimi bunun sadece bir parçası.) dilerseniz vegan keto beslenirsiniz, dilerseniz hclf, isterseniz sadece çiğ yersiniz, isterseniz sadece işlenmiş gıda. sadece hayvan sömürüsünden uzak durmaya çalışıyorsunuz, atkins gibi, canan karatay gibi size şunu yiyin bunu yemeyin diyen bir şey değil veganizm. dediğim gibi bazı vegan doktorlar bunu yapıyorlar ama veganizmi onlara indirgemek doğru değil. gereksiz hayvan sömürüsünün yanlış olduğunu düşünen bir insanın, ya tamam ben zayıfladım/iyileştim/sıkıldım diyip et yemeye öylece geri dönmesi vicdan azabı çekmeden yapılacak bir şey değil. siz inandığınız ahlaki değerleri trend olarak mı gerçekleştiriyorsunuz? sıkıldığınızda yalan söylemeye, çalmaya falan mı başlıyorsunuz mesela? zor durumda kalınca, aç kalınca mesela çalabiliyor insan. hatırlayalım: as far as possible and practicable. duygusal sebeplerle vegan olmuş, ancak nasıl sağlıklı beslenmesi gerektiğini araştırmamış bazı veganlar yanlış beslenmeden dolayı sağlık sorunları yaşayıp et yemeye geri dönüyor ve bu vicdan azabını yaşıyorlar. bu insanlara nasıl sağlıklı besleneceklerini anlatmak çok önemli. (yeri gelmişken vegan beslenme konusuyla ilgili benim bulduğum en doğru, kapsamlı ve pseudosciencedan uzak kaynak, jack norris ve virginia messina'nın vegan for life adlı kitabı. konuyla ilgilenen, vegan olmuş, olmayı düşünen herkese öneriyorum. ayrıca iki yazarın da internet sayfalarında çok değerli bilgilere ulaşmak mümkün. ) (bkz: özet geç lan piç) yüzde yüz vegan yaşamak mümkün değil, hiçbir vegan da bunu iddia etmiyor. sadece acı çektiğini bildiğimiz hayvanların daha az acı çekmesi, daha az öldürülmesi ve daha az sömürülmesi için elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz.