Başlık: kurtler

"köklü bir devlet geleneği"ne sahip olmayan etnisite. tarih boyunca kürtler tarafından kurulmuş olan siyasi/sosyal yapılar görülüyor. bu yapıların genel profilini incelediğimizde hemen hepsinin "küçük" yapılar olduğunu görüyoruz. yani emirlikler, prenslikler falan. yeterince teşkilatlanamamışlar, bir "devlet" olmanın asgari şartlarını yerine getirememişler, aşiret olmaktan öteye geçememişler. yüzyıllar boyunca, günümüzdeki türkiye-iran sınırına tekabül eden bölgede dönemin önemli devletlerinden olan osmanlı imparatorluğu ve safevi devleti (ki bu iki devlet de sırasıyla türkiye ve iran'ın öncülüdür) arasında bir tampon bölge görevi gören küçük yapılarla mevcudiyetlerini sürdürmüşler. tarih boyunca kurdukları en ünlü ve en dikkate değer yapı eyyubiler. bu devletimsi yapı günümüzde bile kürt milliyetçisi çevrelerin dilinden düşmüyor, kürtlerin geçmişlerine dair en çok iftihar ettikleri yapı. bu yapı, uygarlık tarihi normları göz önüne alındığınca ancak "orta halli" bir yapı olarak sınıflandırılabilir. ecnebilerin deyimiyle "top tier" bir yapı değildir. 20. yüzyıla, yani modern tarihe gelindiğinde ise bir avuç nüfuzlu kürt "bu böyle gitmez, bizim de kendimize bir ulus devlet kurmamız gerek" demiş ve aşağıda sıraladığım kısa ömürlü yapılar ardı ardına kurulmuş. -kurdish state (1918–1919) -kingdom of kurdistan (1921–1924 and 1925) -kurdistansky uyezd (1923–1929) and kurdistan okrug (1930) -republic of ararat (1927–1931) -republic of mahabad (1946–1947) -republic of laçin (1992) -ıslamic emirate of byara (2001–2003) bu yapılar 5. yıldönümlerini dahi kutlayamadan çevrelerindeki güçler tarafından dağıtılmış ve de varoldukları süre boyunca hiçbir resmi otorite (örn: milletler cemiyeti/birleşmiş milletler üyesi herhangi bir bağımsız devlet) tarafından tanınmamış, ilkel yapılar. dolayısıyla bu yapıları birer "devlet" olarak değil de "başarısızlıkla sonuçlanan devlet kurma girişimleri" olarak değerlendirmek daha doğru olacaktır. peki günümüzdeki durum ne? biri ırak'ta diğeri ise suriye'de olmak üzere iki adet özerk yönetimleri var ancak bunlardan sadece bir tanesi bm üyesi bağımsız devletler tarafından resmen tanınıyor. barzani tarafından yönetilen "ırak kürdistan bölgesel yönetimi (ıkby)." 2017 yılında bağlı olduğu ırak'tan bağımsız olmak için bir referandum yaptı (ki bu referandumu yapma nedeni ise o dönemlerde yine ispanya'dan ayrılmaya teşebbüs eden katalonya özerk yönetiminin rüzgarına kapılmasıydı) ancak ırak bu referanduma sert bir dille karşı çıktı. ıkby de bağlı olduğu ırak'a karşı çıkacak güce sahip olmadığından (evet, ırak gibi failed state profilindeki bir ülkeye bile karşı çıkacak güce erişememişler, utanç verici bir durum) bu referandumu apar topar feshetti. suriye'deki kürt oluşumu hakkında söylenecek fazla bir şey yok. resmen tanınmayan, gerillacılık faaliyetlerinden başka bir şey yap(a)mayan, zaten ıkby ile de kara sınırı olmayan, akdeniz'e bir kürt koridoru açma amacını bir türlü gerçekleştiremeyen, kanımca vasat ve zavallı bir yapı. kürt tarihini bir bütün olarak incelediğimizde, tarihin bir dönemine etkili bir iz bırakmış, uzun soluklu bir devlet kurduklarını göremiyoruz. hele de bir "imparatorluk" falan kurmayı hayallerinde bile göremeyecek kadar yetersiz kalmışlar. karşılaştırma yapmak isteyen olursa diye bir de tarih boyunca türkler tarafından kurulmuş olan devletler listesini bırakayım. türkik halklar günümüzde 6 bağımsız devlete ve iki düzine kadar da özerk yapıya sahipler. kktc haricinde hepsi resmi olarak tanınıyor. günümüzü bir kenara bırakıp tarihe bakacak olursak da asya (orta asya, ortadoğu ve hint alt kıtası gibi geniş bir alandan bahsediyoruz), avrupa, kuzey afrika/mağrip gibi eski dünya karalarında varlık göstermiş irili ufaklı çok sayıda türk devleti görüyoruz. hatta bunlar arasında "imparatorluk" statüsünde olanlar dahi var (osmanlı imparatorluğu ve büyük selçuklu devleti gibi). edit: yazım hatası düzeltildi