Başlık: laz

lazlardan, "laz" adıyla, bir etnik topluluk olarak bahseden 1.yüzyıl tarihçisi plinius olmuştur. 2.yüzyıl tarihçisi, arrianus zamanında, lazlar, soxumi'den başlamak üzere trabzon'a kadar olan bölgede yaşamaktaydı. roma ve bizanslıların "laz" dedikleri insanlara, gürcüler ve abhaz-abazalar, "megrel" demekteydi. lazların en eski tarihleri, kolheti yönetim ve kültür alanıyla yakından ilişkilidir. ms 1.yüzyıldan itibaren "kolh" yerine "laz" olarak adlandırılan lazlar, önce pontus krallığına ve daha sonra da roma imparatorluğu'na karşı bağımsızlık savaşı başlattılar. ii. yüzyıldan başlamak üzere lazika krallığı güçlendi ve 4.yüzyılda yönetim alanını trabzon'a kadar genişletemediyse de etki alanı içine aldı. lazika krallığı, bugün batı gürcüstan olarak bilinen kolheti'yi iktisadi siyasi ve askeri açılardan birleştirdi. lazika krallarının, kendilerine sadakat göstermeyeceklerini ve trabzon'un doğusundaki laz nüfusunu da kendileri için ileriye dönük bir tehlike olduğunu bilen bizanslılar, lazika'yı bölme çabasına giriştiler. bizanslılar, svan ve abhaz-abazaların, lazika krallığından ayrılmasını desteklediler. 8. yüzyıla gelindiğinde artık lazika krallığı tarih sahnesinde yoktu. lazika krallığı'nın rioni havzasının güney kesimi, 5.ve 6.yüzyıllardaki bizans-pers savaşları nedeniyle megrel-laz nüfusunun tamamına yakınını yitirmişti. bu yüzden, arap istilacılarından etkilenen gürcüler, kartilden kitlesel olarak göç ederek bu bölgelere yerleştiler. böylece, günümüzde müslüman olanları laz, hıristiyan olanları ise, megrel olarak adlandırdıkları megrel-lazlar arasında oluşan ve yine günümüzde gurya/acara olarak bilinen bölge ortaya çıktı. böylece süreç içinde megrel ve lazlar arasındaki dilde azda olsa farklılıklar oluşmuştur. günümüzde lazca; pazar, çamlıhemşin, ardeşen, fındıklı, arhavi ve hopa ilçelerinde, acaristan'ın batumi kenti civarında ve rusların kafkasya'da hakimiyet kurmalarından 1877-1878 (93) osmanlı rus savaşından sonra osmanlı topraklarına göç ederek, günümüzde türkiye'nin batı bölgelerinde,(adapazarı, düzce, bolu, akçakoca, sapanca, yalova vb.) toplu olarak yaşayan lazlar arasında konuşulur. kaynakça : birol topaloğlu / lazuri birabape-heyamo albümü