Başlık: bulgaristan-gocmenleri

simdi size buyukdedemi anlaticam. annemin dedesi. benim cocugumu gorse cennetlik olacak adam, bense onun sadece alzheimerli zamanlarini gorebildim. bulgaristanda koy ogretmeniymis dedem. hem imam hem resim hocasi hem tarih. bir suru sey. anlatilana gore turkce, bulgarca, rusca, arapca biliyormus. farca, fransizca ve ingilizce de fena degilmis. hatta kizi olan anneannemin anlattigina gore bir gun koylerine dunyayi gezen iki turist gelmis. hicbur dilde anlasamamislar. en son buyukdedemle esperanto uzerinden anlasip kaynasmislar. efsane gibi. hadi dedem bir yapay dili az cok biliyor, turistler nereli ki ingilizce vs bilmeden esperanto biliyorlar. ama inanirim ben. anneannem nereden esperantoyu bilip fe bunu uyduracak. buyukdedemin bir dilekcesini bulmustum. turkiyeye geldikten yillar sonra yazilmis. bulgaristanda yasadiklarini yaziyordu. ogretmen odasina ataturk un resmini asti diye okulda nasil baski gordugunu, cocuklara ataturk un devrimlerini anlatti diye nasil dayak yedigini. o ataturkcuymus. ben degilim. ama onun yasadigi cografya ve sartlari ile benimkine bakinca aslinda ne kadar benzedigimizi goruyorum o zar zor hatirladigim adamla. belene kampina atmislar dedemi. sonra sag cikmis. sag denebilirse. oralari anlatmayacagim. meraklisi acar bakar. ama eminim cok az insan biliyordur adini. ben de bilmiyordum. sonra ailesini yerlestirip istanbula gitmis. onlar bir cati yapabilsinler diye evine cok iste calisip az yemis. kendine ev bulnamis. parkta yatmis. kisin da. zaturre olmus. cigerinin bir kismi o zaman alinmis. sonra hic iflah olmamis o cigerler. dedem imamdi. aklini kaybettigi zamanlarda bile namaz kilardi hep. bir kere bana namaz kil dedigini bilmem. bayramlarda bulgaristandan gelen likorlu cikolatalardan bir tane yememe izin vardi. ikincisini de gizlice alirdim. komsunun yeni aldigi kirmizi otomobil belalisiydi. polisler derdi takip ediyor. yine geldiler. eskiden olanlarin ustune tersine inandirmayi deneyemezdik bile. dedem turkiye gazetesinin aboneligini birakmadi. her satirini okuyup (bazen iki kere okurdu malum kafa gidik) tam ortasindan dikerdi. her gun 80 yasini gecse de igne iplikle dikip tavan arasina saklardi. o oldugunde kilolarca gazete atildi evden. turkiye gazetesinin kac yillik arsivi iste. simdiki gucum olsa attirmazdim hicbir seyini. bir daktilosunu aldim cenazeden sonra. kapatinca canta olurdu kirik beyaz. sonra o da kayboldu. oldugu gece baska yerdeydik. ruyamda gordum onu. hastane yataginda yatiyordu. gel kizim deyip kafami sevdi. gitme zamani geldi dedi. hani filmlerede olur ya, oyle o sabit kalirken ben uzaklastim sahneden. sabah annem cok agliyordu. bu da sozlukculerin basina gelen dogaustu seylere tek ornekti hayatimda. buyukannemi gordum. 70li yaslarinda kanseri atlatip cokmeyen ama esini kaybedince coken kadini. beni gorunce sarildi, dedeni sakladik kizim dedi. defnetmekle saklamak iliskisini cok sonra anladim. dedim ya namaz kil demedigi gibi baska seylere de zorlamadi. ilk kez ben 8 yasinda heves ettim elifba ya. dedem kendi el yazisiyla yazip verdi. hevesim gecti. kucuklugumden beri yuzerdim. her yaz belediyelerin yuzme kursuna gittim. bir kere kuran kursune git lafini duymadim anne tarafimdan. anadolulu halam kizardi, ikna etmeyi denerdi. ilk kez 15 yasimda kendi istegimle bir aylik yatili bir kursa gittim. sonra dinle ilgili halamin begenecegi pek cok sey yaptim. bunlari basta dedem, annemler saglamisti. annem ortaokulda imam hatip okumus, bir zaman ortuluymus. halam der ki annem babanla evlenene dek ben bile bir tel sacini gormedim. simdi ortu kullanmiyor. bana hic karismadi. simdi bizi gorenler sasiriyior. boyle annenin boyle kizi nasil olur? dedemden sonra maalesef egitim ogretim hayati pek iyi gecmemis bizimkilerin durumu. ama anneannem 50 yasinda duzenli kitap okurdu. hatta benim ergen zamanlarimda twiligt in ilk kitabini okumuslugu var. derdim dedemi guzellemek degil. taniyamayisimin bir sebebi de sertligiyidi, korkardim. karisina siddet uygulamisligi var. biraz bildiklerimle dogrudan anlatmak istedim. soyledir boyledirden daha onemlidir tecrubenin icinden cikarilacak tespitler. kim nasi okursa oyle anlasin. mesela annemin dogum yeri avrupa, fakat bana bulgarca ogret dedigimde bilmiyorum diyor. alti yasinda gelmissin nasi bilmezsin? buraya gelince anneannem dove dove unutturmus. anlasilmasin, dislanmasin diye. annemin bulgarcayi unutmakla turkceyi tam ogrenmesi arasinda biraz suskun zamanlari olmus sanirim. mesela ayni anneannem babasina yani buyukdedeme sormadan bosanmis zamaninda. 90li yillarda turkiyede. kadin erkek birlikte calismaya mecbur olmalarindan belki, belki ailedeki kadin cogunlugundan kadin erkek esitsizligine biraz gec maruz kaldim. bolca sasirdim, yadirgadim. hem namaz kilip hem icki icmekte beis yoktu. usteyene dur demezdi kimse. selam verirken biri kadinin raki yanina meze hazirladina cok sahit oldum bir macir mahallesinde. ben burada dogsam da butun bunlar yuzunde ya da sayesinde hep biraz yabanci hissettim. hayatimda yasadiklara lan nasi lan demelerimin bir kismi iyi bir tahminlar bundandir. anneannem sehrin bir ucundan bir ucuna salca tasirdi, hani apetitkalari anliyodum onlari sadece o yapabilirdi ama salca markette de vardi. cok alip cok saklardi. yillar sonra derste anksiyete ile goc iliskisini anlatti hocam. daha anlatacak cok sey var. istiyorum ki daha fazla insan olmeden dedemin ailemin hikayesini ogreneyim, ses kayitlarini alayim. ailemi cok sevdigimden degil. hikayeler kaybolmamali. uzun oldu. buraya kadar okuyani olduysa tesekkurler. hikaye uzun malum. hani bir dilekce vardi ya? dedem orada sayilmayan gunlerini, bulgaristandaki hukuksuzluklari anlatip hakki olan emekli maasini istiyordu, zamaninda calistigi dis isleri bakanligindan. hani ugruna dayak yedigi memleket. dilekcenin yaninda cevabini bulamadim. oysa dedem her seyi duzenleyip yerlestirirdi. gunahlarini almayayim, belki yolladilar kayboldu ya da postada takilmistir ama dedemin emekli maasi da yoktu.