Mekanı Cennet Olsun.. Tarun Ehli Keyf Wuser 14 Aralık 2014

DENİZLİ MÜFTÜSÜ AHMED HULUSİ EFENDİ 1861 (H.1278) yılında Denizli'de doğdu. 22 Kasım 1931'de vefat etti. denizli71a Dedesi Veli ve babası Osman efendiler de müftü ve müderris idiler. Tahsilini Denizli Kayalık Müftüler Medresesinde yaptı. Babasından icazet aldı. Bundan sonra medresede dersler vermeye ve talebe yetiştirmeye başladı. Sonra Denizli Müftülüğüne getirildi. Bu görevde iken Türkiye'nin paylaşılmasını ihtiva eden Mondros Mütarekesi imzalanmıştı. Şubat 1919'da Paris'te bir araya gelen İtilaf devletleri temsilcileri Balıkesir, Aydın ve İzmir'i Yunanistan'a vermeyi kararlaştırdılar. Bu gelişmeler üzerine Nureddin Paşa, bölge ileri gelenleri ve din adamları liderliğinde, İzmir Müdafaa-i Hukuk ve Redd-i İlhak Cemiyeti adı altında bir teşkilat kurdu. Bir kongre toplanmasını kararlaştıran cemiyet, Balıkesir, Aydın ve Denizli livalarından delege gönderilmesini istedi. Denizli'den gönderilen delegeler arasında Ahmed Hulusi Efendi de bulunuyordu. Kongreye İzmir vali ve kolordu komutanı Nureddin Paşa başkanlık etmiş ve ilhak tahakkuk ettiği takdirde mukavemet edebilmek için teşkilat kurulması kararlaştırılmıştı. Paşa, İzmir'in Yunanistan'a verilmesi halinde silahlı bir müdafaaya kalkışılacağını söylediği sırada Ahmed Hulusi Efendi büyük bir uzak görüşlülükle kendisine şöyle demişti: "Paşa! İstanbul işgal altındadır. İşgal kuvvetleri İstanbul hükumeti üzerinde tazyiklerde bulunarak sizi terfian veya memuriyetinizi nakil suretiyle İzmir'den uzaklaştırırlar. Çünkü buradaki hıristiyan unsurlar işgal kuvvetleriyle temas halindedirler. Sizin burada fiili mukavemet için girişeceğiniz her hareketi onlara bildirirler. Onlar da hükumete tesir ederek, bu teşebbüsü neticesiz bırakırlar. Bakınız Rum papazlarından metropolit Hrisostomos daha şimdiden bu şehrin fahri valisi gibi hareket etmeye başlamış ve Yunan işgalinin hazırlıklarına girişmiş bulunmaktadır." Ahmed Hulusi Efendinin söyledikleri çok geçmeden gerçekleşti. Nureddin Paşa azledilerek yerine valiliğe Kambur İzzet, kumandanlığa da emekli paşalardan Nadir Paşa tayin edildi. Ahmed Hulusi Efendi ise, İzmir Redd-i İlhak Kongresinden döndükten sonra memleketin elim bir akıbete sürüklenmekte olduğunu görerek derhal yoğun bir teşkilatlanma çalışmasına girişti. Onun bu faaliyetlerini Denizli mutasarrıfı Faik Bey şöyle anlatmaktadır: Ahmed Hulusi Efendi, benimle çok uzun ve mahrem görüşmelerde bulundu. Denizli sancağının kazaları olan Acıpayam, Buldan, Sarayköy, Tavas ve Çal'da bilhassa müftüler ve müderrislerle eşrafın rehberlik ettiği heyetlerin teşkilini temin ettiğini söyleyip, artık mukadder olan Yunan işgali önünde neler yapılması icab ettiğinin şimdiden düşünülüp lüzumlu tedbirlerin alınmasını teklif ve tavsiye etti. Bugün daha iyi anlıyorum ki, müftü efendinin sözlerinde hiç bir imkanın gerçekleşmesi şartı yoktu. Yapılması gereken vatanın istiklali ve haysiyeti icabıydı. İlmi, irfanı, ahlakı ile muhitin hürmet duyduğu muhterem şahsiyeti, sancağın her tarafında sevilen ve sayılan adamdı. Ahmed Hulusi Efendi çok zor şartlar altında vazifeye çağırdığı kimseleri meziyet ve hususiyetleriyle çok iyi takdir ederek tayin ve tespit etmişti. O müstesna günlerin bendeki en derin intibaı şudur: Çok güç şartlar altında girişilecek hizmetlere layık manevi rehberler bulur ve onların telkinleri kalp ve vicdanlarda ümit izleri meydana getirebilirse elde edilemeyecek güzel neticeler, ufukların ardında demektir. Ben Ahmed Hulusi Efendinin mübeccel ve muhterem varlığında bu ebedi hakikatın en muhteşem misalini görmüşümdür." Bu arada beklenen feci akıbet gerçekleşti. İzmir 15 Mayıs 1919 Perşembe sabahı Yunanlılar tarafından işgal edildi. Acı haber Denizli'ye ulaştığı zaman irkilmeyen, ümitsizlikle yıkılmayan tek insan Ahmed Hulusi Efendiydi. Çünkü o, mukadder sonucu biliyor, din, vatan ve namus için neler yapılması gerektiğini düşünmüş bulunuyordu. İzmir'in işgali üzerine ilk iş olarak Denizli'de bir protesto mitingi tertipledi. Müftülük dairesinin yakınındaki bir camide bulunan Sancak-ı şerifi asılı bulunduğu yerden tekbirler ve salat ü selamlar ile indirdi. Etrafında şehrin ileri gelen şeyh ve imamları olduğu halde caminin etrafında bekleşen kalabalığın önüne geçti. Kalabalık Belediye Meydanına doğru yürümeye başladı. Tekbir seslerini işiten halk, işini gücünü bırakarak Belediye Meydanına koşuyordu. Müftü Hulusi Efendi meydanı doldurmuş bulunan Denizlililere hitaben ağlamaklı bir sesle şöyle konuştu: "Hemşehrilerim!.. Karşımıza çıkarılan düşman daha dünkü uşaklarımızdır. Biz onlara mağlub da olmadık. Bu düşman her kim olursa olsun Türk'ün ve Müslümanlığın son müstakil yurdu olan topraklarımızı da elimizden almak istiyor. Bizler şimdiye kadar esir yaşamadık ve yaşayamayız. Silahımız yoksa sapan taşıyla düşmana karşı çıkmak ve onu tepelemek her Türk ve Müslümana farz-ı ayndır. Fetva veriyorum. Silah azlığı veya çokluğu mühim değildir. Birçok ülkelere hükmetmiş Fatihlerin torunlarıyız." Sözü sık sık tekbirlerle kesilen ve son derece heyecanlı geçen miting, Denizli halkının düşmana mukavemet için hazır bulunduğunu ve şehrin muhterem müftüsü Ahmed Hulusi Efendinin emir ve direktiflerine uyacaklarını göstermişti. Fakat Ahmed Hulusi Efendi yalnız Denizli için değil, bütün civar, vilayet ve kazaları da içine alan bir milli mukavemet hareketi meydana getirmek istiyordu. Bu suretle Aydın ve Nazilli'ye emin adamlarından birkaçını göndererek onlarla temasa geçti. Müftü Efendinin faaliyetlerini yakından takib eden Denizli Rumları ise; "Onun sarığını başına dolayacağız." diye haber göndermekteydiler. Ancak kahraman Denizli müftüsü bu tehditlerden korkacak ve din ve namus müdafaasından geri duracak bir kimse değildi. Bizzat kendisi Dinar'a ve Afyonkarahisar'a gitti. Bu bölgelerdeki diğer müftü, vaiz ve müderrislerle temasa geçerek silahlı çeteler teşkil edip, ilerleyen Yunan kıtaları karşısında bir mukavemet cephesi meydana getirmek hususunda onları harekete geçirdi. Bu bölgede efeler, yedek subaylar, mütekaid subaylar ve halktan herkes mahalli müftülerin idare ettiği teşkilata kaydolunarak kısa zamanda harbe hazır vaziyete getirildiler. Hazırlıklarını tamamlayan Hulusi Efendi, Yunanlıların Nazilli'ye girmeleri üzerine emrindeki kuvvetle derhal harekete geçti. Nazilli'de bulunan Yunan kumandanı üç-beş bin kişilik bir kuvvetin üzerine geldiğini haber alınca derhal mevziini terkederek Aydın istikametine çekildi. Müftü Hulusi Efendi kumandasındaki milis kuvvetleri Nazilli'yi kolaylıkla ele geçirdiler. Fakat burada durmayarak Aydın'a doğru gerilemiş bulunan Yunan kuvvetlerinin takibine başladılar. Nazilli'de ve yol boyunca uğranılan her köyde toplanan halka, heyecanlı nutuklar irad eden Müftü Efendinin emrindeki kalabalık gittikçe artıyordu. Bu nur yüzlü din adamına karşı herkes büyük hürmet, itimad ve muhabbet besliyordu. Ahmed Hulusi Efendi bu gayret, şevk ve inançla Aydın'ı Yunanlılardan geri almaya muvaffak oldu. Bundan sonra artan kuvvetlerin idaresi işini kumandanlık vasıfları iyi bilinen Demirci Mehmed Efeye bıraktı. Ancak bu sırada toparlanan Yunanlılar büyük kuvvetlerle gelerek Aydın'ı tekrar işgal ile büyük katliamlarda bulundular. Bundan sonra bölgede tam bir ölüm kalım mücadelesi başladı. Ahmed Hulusi Efendi bizzat bir nefer gibi çarpışmalara katıldı. Verdiği vazlarla da topladığı gönüllülerle milis kuvvetlerini devamlı destekledi. Böylece Denizli bölgesinde Yunan ilerleyişine set çekti. Bu müdafaa hattı olmasaydı. Ankara'nın, düzenli askeri birliklerin kurulmasını sağlayamadan Yunan birliklerinin eline geçmesi işten bile değildi. Ahmed Hulusi Efendi Kurtuluş Savaşının kazanılmasından sonra gelişen siyasi olaylara karışmamış ve geri kalan ömrünü Allahü tealaya taat ve ibadetle geçirmiş, gençlere din-i İslamı öğretmeye çalışmıştır. 22 Kasım 1931'de yetmiş yaşının içinde fani hayata veda etti. Denizli kabristanındaki kabrinin sağ cephesinde "Milli mücadelenin ilk alemdarı Denizli Müftüsü Ahmed Hulusi Efendi burada medfundur" diye yazılıdır. Ahmed Hulusi Efendi'nin beş oğlu ve bir kızı vardı. Soyadı kanununun çıkmasından sonra aile "Müftüler" soyadını almıştır. İçerik İnternetten alıntılanmıştır. Mekanı cennet olsun.