AYGEN Atatürk 9 Şubat 1923 günü saat 17:00 de Edremit'e gelir. Eşi doktor olan Mahu Aygen'in evinde eşi Latife Hanım'la birlikte kalırlar. Mahu Aygen Anlatıyor: -"Aradan uzun bir zaman geçti. Zannederim 1936 yılı idi. İstanbul'da kardeşimin üyesi olduğu Ateş-Güneş Kulübüne uğramıştım. Yukarı çıkıp tam oturmuştum ki "Gazi Geliyor!" dediler. Bir hareket oldu ve akabinde de Gazi salona girdi, gelip yanımdaki koltuğa oturdu. Etrafındakilere "Soyadı aldınız mı?" diye soruyordu. Bana da "Soy adı aldınız mı?"diye sordu. "Hayır Paşam, henüz almadım. Aybüke almayı düşünüyorum" dedim. "Bunu Aybuka yapalım" dedi. "Peki, emredersiniz" dedim ve beni "Beni tanıdınız mı?" diye sordum. Şöyle yüzüme baktı... "Aaa... çok değişmiş siniz" dedi. "Evet Paşam, bende çok değişiklik oldu, 25 kilo verdim ve saçlarım sarıydı, şimdi kestane" dedim. "Tebrik ederim, bu kadar kilo vermek büyük muvaffakiyet" dedi. Hiç Edremit lafı etmedim. Hemen kalktılar gittiler. Ertesi gün akşam 8'de sinemadan evime döndüm kapının önünde siyah büyük bir araba duruyordu. Bir bey bana doğru yürüdü, " Sizi bekliyoruz hanımefendi" dedi. Şaşırdım. "Gazi Hazretleri sofrada sizi yemeğe bekliyorlar, kaç saattir sizi arıyoruz, dün akşam soyadı için bir yanlışlık olmuş, Gazi üzülmüş, hem beraber bir yemek yeriz, hem de yanlışlığı telafi ederiz" dediler. Bu zat sonradan öğrendim ki kalemi mahsus müdürü Hasan Rıza Bey'di. Araba ile Dolmabahçe'ye gittik. Bir sürü salonlardan geçtikten sonra yukarı çıktık. Atatürk deniz tarafında büyük bir salonda uzun bir masa etrafında bazı kişilerle oturuyordu. Salona girdim. Bana gösterdikleri, Gazi'nin sağ tarafındaki boş sandalyeye oturdum. Atatürk "Sizi çok bekledik, saat 9 olunca yemeğe oturduk, affedersiniz" dedi. Çorba içmişler, balık yemeğe başlamışlardı. Bana da hemen çorba geldi, acele içtim ve bana da balık geldi. Karşımda Meclis Reisi Kazım Özalp Paşa, yanında Fethi Okyar oturuyordu. Onları ve daha hatırlayamadığım birkaç ismi takdim etti. "Dil Kurumu" dedi. "Dün akşam size soyadı hakkında bir yanlışlık yaptım. Akşam geldim kitaplara baktım, meşgul oldum, uyuyamadım, ben böyle bir hanıma nasıl böyle bir isim verebilirim diye. Hem sizin nefis yemekleriniz gibi olamaz ise de bir yemek yemek, hem de bu yanlışlığı tashih etmek üzere davet etmek istedim" dedi. Ben tabii sıkılıyorum. Teşekkür ettim. Atatürk, "Şimdi bu isim meselesini sonraya bırakalım, görüyorum ki çok sıkılıyorsunuz, sizi takdim edeyim" dedi. Ve başladı: "Bundan 13 yıl evvel Anadolu gezisine çıktığım zaman karım Latife Hanım yanımda olduğu halde bütün Anadolu'yu dolaştım. Tek bir kadınla karşılaşmamıştım. Edremit'e geldiğimiz zaman hanımefendi, zannederim eşi bir doktordu, bizi hanımlarla dolu bir cemiyetle karşıladı. Sayelerinde medeni bir gece geçirdik, güzel yemeklerini yedik, fakat hanımefendiyi üzmüşlerdi. Kendileri hazırladıkları halde halk bizi başka bir yerde yatırmak istemişti. Belediye Reisine sordum. "Halk çok galeyana geldi sizi misafir etmek için, kimi Hilali Ahmer'e para bağışlıyor, kimi kapıda 5 kurban keserim diyorlar" dedi. Halbuki bilemiyorlardı ki benim orada hanımları erkeklerle bir arada görmem 5 değil 1000 kurbana bedeldi. "Üzülmeyin, son sözümü burada söyleyeceğim, oraya uyumak için gideceğim... dedim" dedi. ve bana dönerek "Öyle yaptım değil mi hanımefendi?" dedi. Şaşırdım. Atatürk, "Siz hatırlamıyor musunuz?" dedi. "Tabii ben hatırlarım Paşam, benim için çok kıymetli bir hatıra ve büyük bir şeref, nasıl unutabilirim" dedim. Bana sigara ikram etti. Teşekkür ederek aldım. Fethi Bey sigaramı yaktı. Ömrümde sigara içmemiştim, hayatımda içtiğim ilk ve son sigara oldu. Sonra kahve geldi. Gazi kahveden sonra ikinci bir sigara daha ikram etti. Fethi Bey almamıştı, işaret ettim, yaktırmadım. Sigarayı çantaya koydum. Uzun yıllar bu sigarayı sakladım, sonradan içi boşaldı, sarardı ne yazık ki. Gazi "Artık şimdi isim meselesine gelelim" dedi ve önündeki defterlerden bir kağıt kopardı. Bir şeyler yazıyor, aynı zamanda anlatıyordu. "Dün akşam sizden ayrıldıktan sonra düşündüm, geldim lügat'e baktım. Aybuka beyaz lale demektir. Biliyorum fakat aynı zamanda kelepçe manasına da geliyormuş. Ben bunu nasıl yaparım dedim. Bir isim bulmaya çalıştım. Hazır dil kurumu da burada iken sizi de davet ettim. Aygen'i buldum. Ama yine bir yanlışlık olmasın istiyorum. Aygen ne demektir diye onlara sordum. Kazım Paşa söylemek istedi, Gazi ona dönerek, "Sen sus, seninle dün akşam konuştuk" dedi ve önündeki kağıda yazdı. "Ay akıl, gen geniş manasına gelir. Tam size göre bir isim dedi" ve kağıdı aldım ve çantama koyduktan sonra Fethi Bey'e usulca, "Fazla rahatsız etmesem" dedim. Fethi Bey "Olmaz, kendisi izin vermeden kimse gidemez. O size, "Sizi bırakayım" deyince gidersiniz" dedi. "Peki" deyip yerime oturdum." ÖZALP General Kazım Bey'e soyadı Atatürk vermiştir. Kazım Bey için bir ara Sakarya soyadını düşünmüştü. Ancak adının "Alp Kazım" olması nedeniyle "Özalp" soyadını daha uygun bulmuştur. TEOMAN TBMM Reisi Kazım Özalp'in oğlunun ismini Atatürk vermiştir. Teoman Özalp Anlatıyor Gazi Paşa özellikle Türk Tarihine çok ilgi duyardı. Milletin kökenlerinin hangi tarihlere, hangi kavimlere dayandığını araştırırdı. Eski Türk büyüklerinin isimlerinin Türk çocuklarına konulmasını isterdi. Tarih incelemeleri yaptığı bir günün akşamında, 16 Nisan 1931'de ani karar vererek yaverine, "Bu gece Meclis Reisi Kazım Paşa'nın evine gideceğiz ve oğlunun ismini değiştirerek ona Hun İmparatorlarından birinin adını vereceğiz, paşaya duyurun" emrini vermiş. Evimiz Yenişehir'de o zamanki adı Kazım Paşa Caddesi olan bugünkü Ziya Gökalp Caddesi ile Selanik Caddesi'nin kesiştiği köşede bulunuyordu. Beni yataktan kaldırdılar, giyindim, salona indiğimde Gazi Paşa 10-15 arkadaşı ile gelmişti. O güne kadar, babamın arkadaşı olan, Milli Eğitim Eski Bakanı Necati Bey'in verdiği "İlter" adını taşıyordum. Gazi Paşa, Türk milletinin kökenlerini ve tarihini belirten bir konuşma yaptı. Hun İmparatorlarından birinin adını, bana ad olarak vermek istiyordu. Bugün bir hazine gibi sakladığım aşağıdaki notları yazdırdı ve imzaladı. Asya Türk Hun İmparatorluğu: Bu Türk İmparatorluğu'nun tesisinin tarihi, Çin'de İmparatorluk teessüsü tarihi ile başlar. Çin'in Milattan evvel 13. asra ait vesikaları bunu müeyyittır. Ancak bu büyük Türk İmparatorluğu'nun bizce malum olabilen imparatoru Teoman'dır. Teoman Milattan evvel 3. asır başında yaşamış büyük bir kahramandır. Çinliler bu kahramanın, Çin'de imparatorluk tesis etmiş olan büyük kahramanlarının neslinden geldiğini iddia ederler. Teoman'ın oğlu Türk imparatoru Mete meşhurdur. O, şarkta Kadırgan Dağları'ndan garpta Hazer Denizi'ne kadar, şimalde Sibirya'dan cenupta Himalaya eteklerine kadar geniş imparatorluk teşkil etmiş olan yüksek bir Türk hakanıdır. Mete Çin imparatoru ordularını büyük meydan muharebelerinde mağlup etmiş, Çin imparatoru iltica ettiği halde kalede muhasara etmiş, ancak karısının şefaatiyle ve fakat kendisine vergi vererek, tabiatını kabul eylemesi şartıyla, azat eylemiş bir Türk İmparatorudur. Şimdi çocuğum bu satırları oku ve kendin için bir unvan ararken Teoman veya onun çocuğu Mete'yi düşün, bu ikisinden birinin adını ad edin. Bence Mete çok büyüktür. Bütün Türk tarihinde Oğuz efsanesinin atıf ve isnat olunabileceği adam budur. Fakat düşünülürse Teoman elbette ondan daha büyüktür, çünkü her şeyi hazırlayan odur. Nitekim Makedonyalı, İskender büyük lakabı ile anılır, fakat hakikatte ondan daha büyük olan Filip'tir, çünkü İskender'in muvaffakiyeti için lazım olan siyasi ve askeri vasıtaları hazırlayan odur. Eyüp oğullarından Selahaddin haçlılardan Kudüs'ü kurtarmış olmakla büyük tanınmış bir Türk'tür. Fakat ondan daha büyük olan bizzat Selahaddin'i ve onu muvaffak eden orduları ve vasıtaları hazırladıktan sonra ölen büyük Türk Nureddin'dir ve bütün beşer tarihinde silinmez satırlarla mevcudiyetini yazdırmış olan odur. Şimdi çocuğum sen bu babalarla oğullarını mukayese et de, kendin için, sevebileceğin bir ismi ayırt et. Ondan sonra kendi hüviyetinin maddi ve manevi şahsiyetini ifade edecek bu unvan içerisinde yüksekliğini senden daima daha yüksek olan ve onun yüksekliği içinde kendini daima hiç sayacağın, milletine göster. 16. 4. 1931 Gazi Mustafa Kemal İlkokul birinci sınıf öğrencisiydim. El yazısı okuyamamakla beraber söylenenler üzerinde düşünebilecek kadar bilinçlenmiştim. Gazi Paşa tek bir isim üzerinde beni zorlamıyordu. İki isim ortaya koyuyor, birini seçmeyi bana bırakıyordu. Herhalde "Teoman" ismi kulağıma "Mete"den daha hoş geldi ki, ben "Teoman ismini seçiyorum" dedim Gazi Paşa "o zaman ileride oğlun olursa ona Mete ismini koyarsın" dedi. Biraz sonra beni yukarıdaki odama yolladılar, toplantı devam etti. Ertesi gün kanuni işlemlere başlandı ve isim değişikliği kısa sürede sonuçlandı. Artık ismim Teoman olmuştu. Bu isme alışmalıydım. Babam evdekilere "İlter" ismini kullandıkları takdirde beş kuruş ceza ile cezalandırılacaklarını söyledi. Ancak bu ceza hükümleri pek işlemedi. Gazeteler Gazi Paşa'nın Kazım Paşa'nın oğluna Teoman ismini verdiğini yazdılar. 1931 yılı ortalarında ve hatta daha sonraki yıllarda doğan erkek çocuklarından bir kısmına babaları Teoman ismini koydular. Bu arada Mete ismini kullananlarında olduğu görüldü. Buğün ülkemizde 1931-1933 doğumlu çok sayıda Teoman isimliler vardır. Ben o tarihte 7 yaşımın içindeydim. Bu nedenle halen hayattaki Teoman isimliler arasında en yaşlısı olduğumu kesinlikle iddia edebilirim. KIRAÇ Atatürk tarafından Amerika Birleşik Devletlerine eğitimi geliştirmek için gönderilen Ali Numan Bey'e Anadolu'nun Kıraç topraklarında kuru ziraatla ilgili çalışmalarından dolayı "Kıraç" soyadını vermişti. ERİŞ Atatürk İş Bankası Genel Müdürü Muammer Bey'e işinin eri bir insan olduğundan ona "İşer" soyadını vermişti. Sonradan yanlış anlamlara çekilen bu ad "Eriş" olarak değiştirilmişti. ATALAY Atatürk çok sevdiği bir kimse olan ve meclis'te çok konuşan Besim Bey'e "Atalay" soyadını vermişti. DORUK Tütün ticareti yapan tütüncü İhsan Namıyla anılan İhsan Bey Tokatlıyan Otelde Atatürk'ün dikkatini çeker. Atatürk kendisine ne iş yaptığını sorar. Tütün tüccarı olduğunu öğrenince soyadı alıp almadığını sorar. Almadığını öğrenince: "Soyadın Doruk olacaktır" der. Ve yemek listesinin arkasına yazıp imzalar. ÇINAR Tanınmış inkılap ve siyasetçi adamlarımızdan biri olan Hüseyin Vasıf Bey'e uzun boyundan ve kuvvetli bünyesinden dolayı Atatürk tarafından "Çınar" soyadı verilmiştir. İNÖNÜ Atatürk 26 Aralık 1934 tarihinde Başbakanlığa gönderdiği bir yazıda İsmet Paşa'ya İnönü soyadını verildiğini belirterek şöyle demiştir. Başvekil İsmet Paşa Hazretlerinin inkılap tarihimizin ilk şerefli ve parlak sahifesi olan meydan muharebelerinin baş kahramanı olmuş bulunması itibariyle soyadı kanunu icabı olarak alacağı aile isminin İnönü olmasını çok yerinde bulduğumdan kendilerine bu soyadını tevcih ettiğimi bildiririm. UZER Hasan Tahsin Bey'e Atatürk tarafından Uzer Soyadı verildi. URSAVAŞ Ali Saib Bey'e soyadı kanunu kabul edildikten sonra Atatürk tarafından Urfa'da Fransızlara karşı savaşta gösterdiği yararlıklar dolayısıyla "Ursavaş" soyadı verilmişti. ERKİN Ulusal Demiryolculuğumuzun kurucusu olan Behiç Bey'e 5 Şubat 1935'te Atatürk tarafından "Erkin" soyadı verilmişti. HAZAR 11-20 Kasım 1937 tarihleri arasındaki Doğu Anadolu Gezisi sırasında Atatürk Gölcük gölünü; Hazar Gölü olarak Büyük Türk İmparatorluğunun adını hatırlatacak şekilde değiştirdi. İÇÖZ Süleyman Sırrı Bey'e Atatürk tarafından "İçöz" soyadı verildi. YİĞİT İbrahim Süreyya Bey'e Atatürk tarafından "Yiğit" soyadı verilmiştir. DAMAR Zamir Bey'in ismi 1934 yılında Atatürk tarafından "Damar" olarak değiştirildi. GEREDE Hüsrev Bey'e Atatürk tarafından "Gerede" soyadı verildi. DİYARBAKIR İsmail Gürel100 anlatıyor: 1937 sonbaharında Diyarbakır ziyaretinde101 akşam saatlerinde Halkevi binasına teşrif ettiler, halk binaya doldu. Atatürk umumi müfettişlik için tahsis edilen orta yerdeki büyük locaya geldiler; ben de onun yanındaki locada arkadaşlarla birlikte idim. Alkış "yaşa" seslerinden Atatürk şu şekilde halka hitabetti: "Muhterem Diyarbakırlı hemşerilerim." Ben birden afalladım! Diyarbekir'i Diyarbakır diye telaffuz ettiler. "25 sene sonra Diyarbakırlı hemşerilerime bu modern binanın çatısı altında hitabetmekten bahtiyarım" dediler. Üç defa Diyarbekir'i Diyarbakır olarak söylemesi tesadüf değildi herhalde. Başımı çevirdim, yanımda Belediye Reisini gördüm "Reis" dedim, "Paşa şehrin ismini değiştirdi. Şehrin ismi Diyarbakır oldu, arkadaşların hepsi burada, bir karar al imzalayalım, ne olur ne olmaz. Paşa bizlerle konuşurken bu mevzuu açacaktır, hazırlıklı olalım" dedim. Reis yanımdan ayrıldı. Paşa halka hitabdan sonra salona geçtiler, bizler de gittik karşılarına oturduk. "Merhaba Diyarbakırlı arkadaşlarım" dedi. "Belediye Reisi Kim?" dedi. Reis kalktı "Bendeniz Paşam" dedi. Atatürk "Diyarbakır'ı çok iyi buldum" dedi. Reis Diyarbekirimiz sayenizde çok iyi olacak Paşam" dedi. Atatürk, "Sen Diyarbekir diyorsun, ben Diyarbakır diyorum, hangisi doğru?" dedi. Reis ve ben bir ağızdan "Diyarbakır" dedik. "Bugünden itibaren tensip buyurduğunuz isimle şehrin adı Diyarbakır olmuştur Paşam" dedik. Atatürk, "Tamam, şimdi ben sizlere bu ismi neden koyduğumu anlatayım. Burası hiçbir zaman bekirin diyarı olamaz, burası bakırın diyarı olur; çünkü Cenabıallah diyara bakır madeni vermiş, yakınına da keşker taşını vermiş, bakır için lazım olan suyu da vermiş. Onun için burası Diyarbakır'dır" dediler ve 1937 Ekim ayından sonra Diyarbekir şehrinin adı Diyarbakır olarak değiştirilmiş oldu. ELAZIĞ Atatürk 16 Kasım 1937 günü gece Diyarbakır'dan Elaziz'e gelir. 17 Kasım günü Elaziz Halk evinde kendisine bir yemek verilir, Atatürk biraz rahatsızdılar. Salonun her köşesini ayrı ayrı selamladılar. Şair Fazıl Ahmet Aykaç'ı yanına çağırarak Elazizlilere bir kararını açıklamasını istediler. Aynen kendi ifadeleri ile dediler: "Şehirlerimizi şahıs isimleri ile adlandırmak yerine bundan sonra şehirlerin kendilerine has nitelikleri ile adlandırılmasını daha doğru buluyorum. Onun için bu gece burada Elaziz'in adını değiştireceğiz" dedi. Elaziz'in Elazık'tan bozulma olduğunu, aslının Elazık olacağını, azık kelimesinin Türkçe'de verimli anlamına geldiğini, Elazık'ın çok verimli bir yer, feyz ve bereket diyarı, halkının mert ve çalışkan olduğunu söyledi. "Türklerde eski bir adet vardır, çalışmaya gidenlerin yanlarına azık konur. Türkçemizde sona gelen k sesi yumuşar g olur. Onun için Elaziz bu geceden sonra Elazık olacaktır" der. Atatürk Ankara'ya döndükten sonra 10 Aralık 1937'de Bakanlar Kurulu kararı ile Elazık adını söyleme kolaylığını düşünerek Elazığ'a çevirdi.1 KORUTÜRK 1935 yılında Deniz Harb Akademisi Mezunu olan Fahri Sabit1 Bey bir akşam Karpiç1 'te yemek yerken maiyetiyle Karpiç'e gelen Atatürk'le karşılaşır sivil giyimli olan Fahri Bey'i Atatürk'ün yanında olanlar yabancı birisi zannederler. Fakat Atatürk onun bir Türk genci olduğundan şüphe etmez. Aralarındaki sohbetten sonra Atatürk yardımcısına soyadı alıp almadığını sorar Fahri Sabit Bey Henüz soyadı almadığını söyleyince, Atatürk; -"Biz bu memlekette bir takım inkılaplar yaptık ve bunların korunmasını şahsiyet sahibi Türk Gençliğine emanet ettik. İşte bu gençlerden biride sensin sana Korutürk soyadını versek ne dersin" diye sorar. Fahri Sabit Bey Şükranla kabul edeceğini ve bu soyadını taşımakla hayatının en büyük şerefini bulacağını söyler.1 ARAS Atatürk'ün yakın arkadaşı ve 13 yıl Dışişleri Bakanlığı yapan Dr. Tevfik Rüştü107 Bey'e Aras soyadını vermiştir. Bu soyadını almasının nedeni Türkiye ile İran arasında sınır olarak kabul edilen Aras nehrinden geliyordu. ARI Atatürk'e ondan sonraki Cumhurbaşkanlarına uzun yıllar hizmet eden Hüseyin'e Atatürk, Arı soyadını vermiştir. Bu soyadının öyküsü Atatürk anlatıyor: "Soyadı kanunu çıktığı zaman Atatürk Köşk'te çalışanların soyadlarını kendisi koyup Ulus Gazetesi'ne vermişti. Bunlar orada basılmıştı. Benim soyadım Özmen idi. Bir gün yaverlerden biri "Seni Atatürk çağırıyor" dedi. Yanına gittim Dil

Atatürk'e teklif edilen soy adları ile Atatürk'ün verdiği ad ve soyadları konusu birleştirilmiştir... Böylece hem Gazi Ata'ya teklif edilen soy adlarını görebilir hemde Yüce Atatürk'ün soy adı kanunundan sonra yakınlarına verdiği ad ve soy adları görebilirsiniz

Sonuçta biz onu soyadı için sevmiyoruz. Bizleri ve bu vatanı kurtardığı için seviyoruz bizlere bu vatanı armağan ettiği için Türklüğü kurtardığı için seviyoruz. Çünkü onun adı Kemal Atatürk.

Mustafa Kemal Etel : attila'nın adının orijinal söylenişidir. büyük nehir manasına gelir. mustafa kemal Etil : attila'nın adının orijinal söylenişidir. büyük nehir manasına gelir. mustafa kemal Etealp : altay dilinde büyük kahraman anlamına geldiği için adaylığa uygun bulunmuştur. mustafa kemal arız : türk büyüğü alp arızdan esinlenerek önerilmiştir. mustafa kemal ulaş : bir türk büyüğü olan ulaş oğlu şakir kazandan esinlenerek önerilmiştir. mustafa kemal yazır : bir türk büyüğü olan yağlıkçı oğlu yazırdan esinlenerek önerilmiştir. mustafa kemal emen : bir türk büyüğü olan uçan oğlu emen beyden esinlenerek önerilmiştir. mustafa kemal çogaş : ulaş oğlu şakir kazanın bir unvanı olması hasebiyle önerilmiştir. mustafa kemal salış : eski türkçede güneş ışık anlamına geldiği için önerilmiştir. mustafa kemal begit : eski türkçede sağlam kavi anlamına geldiği için önerilmiştir. mustafa kemal ergin : eski türkçede aydın anlamına geldiği düşüncesiyle önerilmiştir. mustafa kemal tokuş : bir türk büyüğü olan ertokuş beyden esinlenerek önerilmiştir. mustafa kemal beşe : eski türkçede seçkin anlamına geldiği düşüncesiyle önerilmiştir. saffet arıkan'da bu listeye türkata ve türkatası soyadlarını eklemiştir. Çankaya'da yapılan toplantıda liste okunduktan sonra Mustafa Kemal Paşa orada bulunan Naim Hazım Onat'a: "siz ne dersiniz?" diye sormuş Onat da şu cevabı vermiştir: "Türkata ve Türkatası kelimeleri gerek yazılışta gerek söylenişte bana biraz tuhaf geliyor. arkadaşlar biliyorsunuz tarihimizde Atabey unvanı vardır. anlamı da askerlikte müşavir hoca demektir. bu ünvanı taşıyan bir çok Türk büyüğü vardır. biz de Türk'e her alanda atalık etmiş Türklüğü kurtarmış istiklaline kavuşturmuş olan büyük gazi'mize Atatürk diyelim. bu bana şivemize da daha munis daha uygun gibi geliyor." bunun üzerine gazi Atatürk soyadını benimsemiştir.

Diğer kelimelere sadecene kelime olarak baktığımızda pek hoş olmadığını kabul ediyorum ben kendi adıma ama fakat anlamları için tabi bu böyle değil bunu bildireyim. Yine en güzeli bu olmuş diye düşünüyorum. Racon için teşekkür ederim.

Güzel isimlerin yakışacağı ender Türk'lerden biridir Atam. Ama en iyisi de Atatürk olmuş.

En güzel soyadı..

Soyadı kanunu çıktıktan sonra herkes soy adını Atatürk'ten almak havasında idi. O da karşısındakinin hal tercümesini ve başından geçen vakalara uygun bir soyadı takardı. Yazar Falih Rıfkı Bey, Atay soy adını almıştı. Kendisi şöyle anlatır: "Ben bir sabah drama dergisini açmış, ilk sayfalarda en sevimli kelimeyi soyadı almaya karar vermiştim. Atay o sabahki seçmemin eseridir. Hemen gazetedeki yazılarıma da yeni imzamı koymaya başladım, Atatürk bir akşam serzenişte bulundu: "Sen kendine soyadı bulmayı bırakmadın" dedi. "Her gün yazıyorum, sizin bu işe ne kadar değer verdiğinizi bildiğimden bir gün bile geç kalmak istemedim."şeklinde cevaplar. Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa aile geleneği olduğu için "Çakmak" soyadında ısrar etti. Atatürk hiç hoşlanmadı ama kendisini kırmadı. "Çakmak... Bir Komutan için hiç de hoş değil!..."demişti. SOYADI GÜNLERİYLE İLGİLİ BİR ANI Dil davası ile uğraşmayanlar dan ve dış işleri bakanlığı yüksek memurlarından Osman Grandi Saf fakat içi dışı bir, fakat içi de dışı da düzgün bir insandı. Grandi Mussolini'nin Dış işleri Bakanının adı idi. Bir akşam Atatürk kendisine "Ne taşıyorsunuz bu soy adını" diye sorar: -"Çok eskidir, tarihidir, efendim" diye cevap verir. Atatürk -"Ne imiş tarihi bakalım?" der. -"Efendim cedlerimizden biri gemi ile Mısır'dan geliyormuş, teknenin kaptanı imiş, yolda büyük bir fırtına çıkmış, imdat gelinceye kadar içindekilerin hepsi boğulmuşlar. Fakat; ceddim grandi direğine çıktığı için kurtulmuş soyadımızın hikayesi budur." Atatürk -"Ne? Ne? Bütün gemidekiler boğulduktan sonra yalnız kendi canını kurtaran kaptanın hatırası mı olur? Beyefendi yalnız bu sebeple bırakınız da bir Türkçe ad takınız..." der. AKATÜRK Latife Hanım'ın büyük dayısı olan İzmir'in Eski Belediye Başkanlarından Ragıp Paşa'nın Kızı Ayşe Talia hanım ile evli olan damadı Ali Rıza Bey'e Atatürk "Akatürk" soyadını verir. ALTAY Atatürk General Fahrettin Altay'a Türk Generalleri arasında en uzun boylu olduğu için Altay Dağına benzetmek isteği ile bu soyadını vermiştir. Fahrettin Altay soyadı ile ilgili olarak Rusya'da bulunduğu sırada bir anısını da anlatmaktadır. Ertesi gün aynı saatte Varosilof'la odasında karşılaştığımız vakit ayakta ve elleri arkasında kaşları çatık bir halde ilk sözü: -"Bu Altay adı nereden çıktı?" oluyordu. Gayet güleç ve arkadaş tavırlı Mareşalin bu yeni hali bir sürpriz olmuştu ki derhal kendimi topladım anladım ki beni Turancılıkla itham ediyor. -"Arz ederim" dedim oturduk. -"Ben de sizin gibi bunun sebebini düşündüm. Bu ismi İran-Efgan hududunda bulunduğum sırada Atatürk verdi. Gazi Hazretleri sevdiği arkadaşlarına espri yapmaktan hoşlanır ben Türk Generalleri arasında en uzun boylu olduğum için yakın bulunduğum Altay Dağı'na beni benzetmek isteği ile bu ismi verdiğine kani oldum." Varoşilof gülümsedi, Onun boyu kısaca olduğu için bu sözler hoşuna gitmiş olacak ki güleç tavrını takındı. ARIKAN Saffet Arıkan'da Mustafa Kemal Sevgisi adeta bir aşk halini almış idi. Onun içinde bulmuş olduğu Atatürk terkibi Gazi Mustafa Kemal'in Beğenip soyadı olarak almasına ve Saffet bey'e de "Arıkan" soyadını teveccüh etmiştir. BELLETEN Uluğ İğdemir14 Anlatıyor: Türk Tarih Kurumu kurulduğundan beri bir belleten, bir bülten, o zamanki tabiriyle bir mecmua dergi çıkarmak fikri vardı. Bir gün Afet Hanım beni köşke çağırdı, yukarıya Çankaya'ya, Bülten meselesi de vardı gündemimizde onu konuşuyorduk. Bu sırada Atatürk geldi yanımıza, -"Ne konuşuyorsunuz?" dedi. Atatürk -"Bülten nedir?" diye sordu. Afet İnan -"Bülten, yazıların çıktığı bir dergidir" dedi. Atatürk -"Gelin şunu araştıralım" dedi. Bizi aldı, köşkte büyük bir çalışma odası vardı bir tarafı kütüphane, L şeklinde, aşağı yukarı 30 kişi alan uzunca bir masa vardı. Bununda gerisinde kendisinin çalışma odası vardı. Bizi büyük masaya oturttu ve kütüphane müdürüne sözlükleri getirtti. Küçük Larus geldi, Büyük Larus geldi, bakıldı, bülten kelimesi nereden geliyor diye... Bülten Fransızca'ya, İtalyanca'dan geçmiş, İtalyanca'ya Latince'den. Latince'si, damga, bilmem ne manasına geliyor... nihayet Atatürk Pekarski'nin Yakut Lügat'ini getirtti. Aşağı yukarı buna benzer, aynı anlamı taşıyan kelimelere var. Biz bunları konuşurken Saraçoğlu Şükrü geldi. Atatürk -"Gel Saraçoğlu" dedi, -"Biz bültenin Türkçe'sini araştırıyoruz sende bak gel" dedi. Konuşuldu falan ve nihayet belle, belge derken "BELLETEN" diye yazdı ve bana verdi. -"Mecmuanın adını böyle yaparsınız" dedi. BOZKURT 2 Ağustos 1926 tarihinde, Ege Denizi'nin uluslar arası sularında , "Bozkurt" adlı kömür yüklü Türk gemisi ile "Lotus" adlı Fransız ticaret gemisi çarpıştı. Bozkurt Gemisi battı ve 8 Türk gemicisi de kayboldu. Lotus gemisi, Bozkurt Gemisi'nin birkaç tayfasını ve kaptanını kurtararak İstanbul'a gelmişti. Bu sırada, kazada ölenlerin ailelerin şikayeti üzerine başlatılan soruşturma sırasında, Bozkurt gemisinin kaptanı Hasan ve Lotus gemisinin kaza sırasındaki görevli süvarisi Desmons tutuklandılar. Yapılan yargılama, 15 Eylül'de sonuçlandı; dikkatsizlik ve tedbirsizlik ölüme neden olmaktan Hasan 4 ay hapis ve Desmons da 80 gün hapis ve 22 lira para cezasına çarptırıldılar. Fransa, kendi vatandaşını Türk mahkemesinin yargılamasına şiddetle karşı çıkmış ve hemen serbest bırakılmasını istemişti. Türkiye, Fransa'nın verdiği notayı reddederek; Türk adliyesinin bu davaya bakmaya hakkı olduğunu ve bağımsız mahkemenin aldığı kararın değiştirilmesinin mümkün olmadığını ileri sürdü. Daha sonra, her iki ülke arasında anlaşarak, konuyu Lahey Uluslar arası Adalet Divanı'na götürmeye karar verdiler.(1927) Bozkurt-Lotus Davasının uluslar arası bir nitelik kazanması sonucunda, Türkiye'yi dönemin Adliye Vekili ve Hukuk Devrimi'nin Mimarı Mahmut Esat17 savunmak istedi. Lahey'de Türkiye'yi başarılı bir şekilde savunan ve Adalet Divanı'na Türk tezini kabul ettiren Mahmut Esat'ın bu davayı kazanmasıyla birlikte, devletler arası hukuk alanında Türkiye'nin Batı devletleri ile eşit düzeyde olduğu eylemsel olarak ispatlanmış oldu. Mahmut Esat'ın bu başarısı nedeniyle Atatürk, Ona "Bozkurt" soyadını verdi. BOZOK Salih Bey'e Bozok Milletvekili olduğu için Atatürk tarafından Bozok soyadı verilmişti. ÇALIŞGÜVEN Elazığ Halk evinde görevli olan ve çeşitli kültürel faaliyetlerde bulunan İhsan Bey çok gayretli bir kişidir. Atatürk Elazığ seyahatinde Halk evini de ziyaret eder. İhsan Beyle tanışır onunla sohbet eder bir ara kendisine "soyadın var mı?" diye sorar -"Hayır Paşam yok almadım" diye cevap verince -"O halde, sen çok çalışkan gayretli bir insana benziyorsun soyadın "Çalışgüven" olsun" der. DİRİK İran Şahı Rıza Pehlevi Atatürk'ün Misafiri olarak Türkiye'yi Ziyarete gelmişti. Ege gezisi sırasında tanıştığı İzmir Valisi Kazım Paşa'yı dinç ve hareketli görür. Konuştuğu Azeri Türkçe'siyle "Maşallah Sen Dirik Paşa" demiştir. "Dirik" sözcüğü Atatürk'ün çok hoşuna gider ve 10 Aralık 1934 tarihinde "Kazım Dirik" oldu ifadeleri bir yazıyla Kazım Paşa'nın Soyadı Dirik olur. Atatürk'ün hizmetkarı İbrahim Bey çok güvenilir bir kişi olduğundan Atatürk tarafından kendisine "Ergüven" soyadı verilmiştir. GÜRER Cevad Abbas Bey 19 Mayıs 1919 da Atatürk'le beraber piyade yüzbaşı rütbesiyle Onun yaveri olarak Samsun'a çıkmıştır. Atatürk kendisine 30 Ocak 1933'de "Gürer" soyadını vermiştir. METE VE GÜRARI Atatürk Selanikli olan iki berberinden Mehmet'e "Mete", Rıdvan'a da "Gürarı" soyadlarını vermiştir. SÜLÜN Bütün hayvanları seven Atatürk'ün atlara ayrı bir tutkusu vardı. Onların başlarını sırtlarını, yelelerini, kuyruklarını okşarken elleri sevgi ile titrer, gözleri sevgi ile parlardı. Günlerden bir gün Sabiha Gökçen'i bahçeye çağırır. Yanında bir kısrak duruyordur. Atatürk -"İşte senin atın Sabiha, beğendin mi?" Diye sorar. Sabiha Gökçen -"Çok güzel Efendim, tıpkı hayalimdeki gibi bir at" diye cevap verir. Atatürk başını sallar. -"Gerçekten de güzel bir hayvan, ben de beğendim. Tıpkı sülün gibi" der ve -"Adını ne koyalım?" Diye sorar. Sabiha Gökçen -"Siz bilirsiniz" diye cevaplar. Atatürk birkaç dakika düşündükten sonra; -"Mademki, Sülün gibi dedik, o halde Sülün olsun;" der Böylece atın ismi Sülün olur. OKAN 1933 Senesinde Donanmanın en yüksek rütbesi ve kıdemli subayı Donanma Komutanı idi. O tarihte Deniz Kuvvetleri Komutanlığı teşekkül etmemişti. Mehmet Şükrü'ye "Okan" soyadını vermişti. OKYAR Atatürk yakın arkadaşı Ali Fethi Bey'e Okyar soy adını verdi ÖNGÖREN Dr. İbrahim Tali Bey'e Atatürk onun önden gelirliği ve önden yürürlüğü takdir ederek ona "Öngören" soy adını vermiştir. Trakya Umumi Müfettişi olan Dr. İbrahim Tali Bey 9 Ocak 1933 tarihinde İçişleri Bakanlığına yazdığı yazıda Atatürk "Öngören" soy adını verdi. -"Yılın ilk gününden beri bu adı kullanmaktayım. Arz ederim" demişti. PEKER Recep Bey Prensip sahibi bildiği konularda ödün tanımayan, dik başlı, pek yürekli, halkın dört dörtlük dediği türden bir kişi olduğu için Atatürk ona "Pek-er" der ve Peker soyadını verir. SAYDAM Dr. Refik Bey çalışkan ileri görüşlü kibar bir devlet adamı idi. Yaptıklarını söylememek fakat; söyledikleri yapmak tevazu ve azmine sahip olan Dr. Refik Bey'e Atatürk Şeffaflık anlamında "Saydam" soyadını vermiştir. Atatürk "Ben Ona niçin Saydam dedim, O içi dışı bir, tertemiz bir insan pırlantasıdır da ondan" derdi. ŞİRRET Gazi Mustafa Kemal Paşa Trakya'dan köylerden gelen bir şikayet üzerine 23 Aralık 1930 günü Kemalköy köyüne gitmiştir. Köy halkı, Atatürk'ün yakından tanıdığı çeltikçi Karabekir'in, çeltik ekerken sığır yolunu çeltik alanı içine soktuğu, hayvanların bu meradan istifade edemediğini ve sıtma hastalığından yakınıyorlardı. Çeltikçi Karabekir ise kendisinin Edirne ve yöresinde çeltik ziraatını başlatmak suretiyle yeni iş alanı açtığını ve işsiz köylüye iş temin ettiğini pirinç ziraatının memleket ekonomisine olan katkısından örnekler vererek anlatırken, köylülerden Salih isminde bir ikide bir lafa karışırmış, adamın lafa karışmasına kızan Gazi köylüye sert bir şekilde hitap ederek; -"Sus bire Şirret adam" diye hitap etmiştir. Köylü Salih'in ismi Şirret Salih olmuş ve soyadı kanunu çıkınca soyadını Salih Şirret olarak almıştır. Salih Efendi bu soyadını Atatürk verdi der ve öğünürmüş. TÜRKER Ermeni asıllı Bora Keresteciyen Kurtuluş Savaşı Boyunca gönüllü çalıştığı Hilal'i Ahmer aracılığıyla Anadolu'ya ilaç, tıbbi malzeme naklini sağlar 1934 yılından 1942'ye kadar Afyon Milletvekili olarak görev yapar. Atatürk Kendisine "Türker" soy adını vermişti. TANRIÖVER Hamdullah Subhi Bey Romanya'da iken Türkiye'de 21 Haziran 1934'de Soyadı Kanunu kabul edilir. Hamdullah Subhi ve baba tarafından bütün erkek akrabaları eski aile isimleri olan "Kocamemi" yi soyadı olarak almayı düşünürler. Abdullah Subhi Bey Soyadı alışını şöyle anlatır: -"Sofrada idik, Atatürk bana sordu" -"Hangi Soy adını aldın?" -"Cevap Verdim" -"Eski bir aile ismimiz vardır, Kocamemi" -Atatürk Memi'nin, Memo ve Memiş gibi Arapçadan geldiğini söyledi ve ilave etti; -"Ben sana tam bir Türkçe bir isim vereyim Hamdullah'ın tercümesi "Tanrıöver"dir" Atatürk bu ismi kendi eliyle kağıda yazdı, kağıdı sofranın üstünde duran geniş bir tasın içine koydu ve ; -"Her ikisini de yadigar olarak sakla" dedi. UMAY Türk çocuklarına verdiği kıymetli hizmetlerden dolayı Atatürk Dr. Fuat Mehmet Bey 'e Eski Türk dilinde çocukların koruyucusu kutsal Umay'a atfen kendisine "Umay" soyadını verir. ÜSTÜNDAĞ Atatürk İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Muhiddin Bey'e "Üstündağ" soyadı vermişti. Atatürk Muhiddin Bey'in oğlunun sünnet düğününe geldiğinde yatağında yatmakta olan çocuğu okşar ve sorar; -"Oğlum adın ne senin?" -"Üstün" -"Üstün, Üstün nedir?" -"Efendim Üstün çok yüksek bir şeydir" -"Dağ dağ gibi aslanların dolaştığı bir yerdir." Atatürk bu çocuksu anlatıştan pek hoşlanmış, gülmüş ve çocuğun sözünü ettiği "Dağ" kelimesine de dikkate alarak, "soyadı bulundu! Muhiddin Üstündağ" der. GÜZELSES Yıl 1917, 2. Ordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa ve Arkadaşları Diyarbakır Sem'an Köşkü'nde bir akşam yemeğindedir.54 Bir ara, Hevsel Bahçelerinden tatlı, güzel, dokunaklı bir ses yükselir köşkün semalarına Bu büyüleyici sese kulak veren Mustafa Kemal Paşa, yandakilere -"Bu sesi yakından dinlemek isterim" diye buyurur. Kısa bir süre sonra Diyarbakırlı Celal Paşa'nın huzurundadır. O, henüz 17 yaşında bir gençtir. Paşa sorar: -"Türkü söyleyen sen miydin?" -"Evet efendim, evet paşam" Paşa, Onu yanına oturtur, adını öğrenir ve -"Bize de bir şeyler okur musun?" Demesiyle Celal, güzel Diyarbakır türkülerinden, hoyrat ve mayalarından bazılarını okur. Celal, 1932 yılında İstanbul'a gider. Amacı, sesini bütün yurda duyurmak için, bir dizi plak doldurmaktadır. Bir gün Diyarbakır milletvekili Pirinççzade Fevzi Bey'le Karşılaşır. Fevzi Bey çok sevinir ve gece Dolmabahçe Sarayı'na gelmesini söyler. Saraydaki akşam yemeği sırasında Fevzi Bey, Atatürk'e "Paşam, Diyarbakır'dan bir hemşehrim plak doldurmak üzere buraya gelmiş, dinlemek lütfünde bulunur musunuz?" diye arzda bulunur. Atatürk "olur" deyince, Celal huzuruna alınır. Celal, ürkek bir eda ile Paşa'ya doğru yürürken, Paşa, "Sen Celal değil misin?" diye sorar. Atatürk, Celal'ı tanımıştır, aradan 15 yıl geçmesine rağmen -"Celal" -"Evet Paşam" -"Köşkte okuduklarını hatırlıyor musun?" -"Evet Paşam" Mecliste bulunanlar hayretle bir Paşa'yı, bir Celal'e bakarlarken, Paşa -"Beyler, bu geceyi Celal Beyle geçireceğiz" der. Celal, getirilen saz ekibi eşliğinde, Diyarbakır'ın en güzel ve en beğenilen şarkı ve türkülerinden oluşan bir konser verir. Konserin bitiminde Atatürk ona iltifatta bulunur. Kitabın başına konan "Atatürk'ün Diyarbakırlılara Seslenişi" ni yazdırır. Sonra bir arzusu olup olmadığını sorar, Celal "Tek dileğim sağlığınızdır Paşam" der. Atatürk -"O halde senin ismin Şark Bülbülü Celal Güzelses olsun" diye buyurur. Ve Celal Güzelses'in yaşamı boyunca gururla taşıdığı ve veraseti "Şark Bülbülü" simgesi olur. TUNCAK Atatürk'ün manevi evladı Abdurrahim'e soyadı yasası yürürlüğe girince tarihteki Türk komutanlarından Tuncak'ın adını Abdurrahim için soyadı olarak seçti. SALDIRAY, BATIRAY, ATILAY, YILDIRAY 1936 yılında Almanya'ya Ay Sınıfı İsmini verdiğimiz dört denizaltı gemisi sipariş edildi. 17 Ocak 1938 tarihinde Atatürk Başbakan Celal Bayar'a Denizaltıların ismini bildirir. 17.1.1938 Başbakan Celal Bayar'a Yeni dört denizaltı gemilerimiz için bildirdiğim isimler şunlardır: 1) Saldıray 2) Batıray 3) Atılay 4) Yıldıray Bunların manalarını izaha bile hacet olmadığı kanaatindeyim manalarını som Türkçe olan bu kelimelerin kendisindedir. Yeni saldıran, batıran, atılan, yıldıran. K. Atatürk MUZAFFER Salih Bozok'un oğlu 1921 yılında İstanbul Bağlarbaşı'nda doğdu. Babası o sıralarda Ankara'da olduğu için oğlunu ancak doğumundan üç ay sonra görebilmişti oğluna önce Mustafa Kemal adını koymak istemiş, ancak; Mustafa Kemal Paşa "Bugünlerde birbiri peşi sıra zaferler kazanıyoruz. Oğlunun adı Muzaffer olsun" demiş ve ismini koymuştu. İRDELP Atatürk özel hekimi Neşet Ömer'e İrdelp soyadını vermiştir. Yeğeni Dr. N. Kamil İrdelp, Dr. Bedi Şahsuvaroğlu'na yazdığı 27. XI.1976 tarihli mektubunda "Atatürk'ün ailemize İrdelp soyadını vermesinin sebeplerinden biride, ta Selanik'ten itibaren babamın orada Baş şehbender bulunduğu sıralarda annesine karşı daima koruyucu ve her hususta yardıma, bulunmuş olmasından ileri geldiği kanaatindeyim demişti.

Hepsi çok güzel seçilmiş soyadlar. Atatürk de en güzellerinden. Atama güzel her şey yakışır. @morko58 racon verdim.

Görmemiştim gerçekten sevindim bunları okuduğuma. Bir gercek varsa Atatürk en dogru en düz ve en iyi seçileni olmuş. Bu halkın kafasi basmazdi başka şeylere. Buna mukabil Atamizin herhangi bir adam olmadığı ideolojisi ve yaptıkları ile ortada olsa ismin ağırlığı tam oturmuş. Sanal