GAZİANTEP TARİHİ DETAYLI BİLGİ İÇİN TIKLA 1071 Malazgirt Savaşı ́ndan sonra bölgede Selçuklu İmparatorluğu ́na bağlı Bir Türk Devleti kurulmuştur. 1270 yılında Moğolların istilası ile yıkılan kent, daha sonra Dulkadiroğulları ́nın (1389) ve Memluklular ́ın (1471) eline geçmiştir. 1516 yılında Yavuz Sultan Selim tarafından Memluklular ́a karşı yapılan Mercidabık meydan savaşından sonra Gaziantep ve yöresi Osmanlı İmparatorluğu ́nun yönetimine girmiş oldu. Osmanlılar döneminde çok sayıda camii, medrese, han ve hamam yapılmış, kent aynı zamanda imalat, ticaret ve el sanatları yönünden de ilerlemiştir. 1641 ve 1671 yıllarında yöreyi iki kez ziyaret eden Evliya Çelebi burada 22 mahalle, 8 bin ev, 100 kadar camii, medrese, han, hamam ve üstü kapalı çarşı olduğunu anlatır. I. Dünya savaşı sonunda Gaziantep önce İngilizler, daha sonra da Fransızlar tarafından işgal edilmiştir. Nitekim Gaziantep savunması Ulusal Kurtuluş Savaşı tarihinde ayrı bir sayfa olarak yerini almıştır. Gaziantep Savunması 1914 yılında, I. Dünya Savaşı başladığı zaman Gaziantep 83 bin nüfuslu bir liva merkezi idi.30 Ekim 1918 ́de imzalanan Mondros Mütarekesi ile İtilaf Devletleri paylaştıkları topraklara sahip olmak amacıyla harekete geçerken, 17 Aralık 1918 ́de İngilizler Antep ́e girmiştir. Bir yıl süren bu işgale Fransızlar tepki göstermiş, 1918 Eylül ́ünde yapılan İngilizlerin Musul üzerindeki "Nezaret Hakkı" ndan vazgeçmeleri ile önce Suriye daha sonra Antep, Urfa ve Maraş boşaltılmıştır. Bunun ardından Fransızlar 29 Ekim 1919 ́da Kilis ́i, 5 Kasım 1919 ́da Antep ́i işgal ettiler. 1920 yılının başında ise ünlü Antep Savunması başlamış oldu. 1 Nisan 1920 ́de başlayan Gaziantep savunması 11 ay sürdükten sonra açlık yüzünden sona ermiştir. Savunma süresince Fransızlar şehre 70.000 mermi atmış, 6.000 Antepli şehit olmuştur. Bu olağanüstü savunma sonunda Türkiye Büyük Millet Meclisi 6 Şubat 1921 tarihli toplantısında Antep ́e "Gazi" ünvanını vermiştir. 15 Mart 1921 tarihinde Londra ́da Türk Dışişleri Bakanı ve Fransız delegasyonu Antep, Adana ve çevrelerinin Türklere geri verilmesi hususunda mutabakat sağlamıştır. Nitekim bu antlaşma Ankara Antlaşması ile son şeklini almış ve 25 Aralık 1921 ́de son Fransız askeri Antep ́ten ayrılmıştır. Gaziantep'e Gazilik Ünvanın Verilmesi Antepliler işgal kuvvetlerinin üstün silah gücüne ve her türlü imkansızlığa rağmen, hiçbir yerden yardım ve destek almadan büyük bir kararlılık, irade ve dayanma gücüyle sergiledikleri, tarihe mal olmuş örnek savunmayla Şahinbey'lerin, Şehitkamil'lerin Karayılan'ların ve daha nice adsız kahramanların öncülüğünde mücadele ederek, 6317 şehit verme pahasına Antep'i düşman işgalinden kurtarmışlardı. Bu olağanüstü savunma sonunda Türkiye Büyük Millet Meclisi kendi gücüyle işgale 11 ay dayanan ve düşmana geçit vermeyen Antep''e 8 Şubat 1921 tarihi ve ve 93 sayılı kanunla Antep "Gazi"lik unvanı ile taçlandırılmıştır. Böylece şehir Gaziantep adıyla anılmaya başlanmıştır. Fransızlar Ankara Antlaşmasının ardından 25 Aralık 1921 de şehri boşalttılar ve Gaziantep iki yıl süren işgalden kurtulmuş oldu. Gazi şehrimizin Gazi adaşı Mustafa Kemal Atatürk'te, Gazianteplilerin bu kahramanlıklarını: "Türküm diyen her şehir, her kasaba ve en küçük Türk köyü Gazianteplileri kahramanlık timsali olarak alabilirler." Sözüyle veciz bir şekilde ifade etmiştir. Gazilik Kanunu Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, 6 Şubat 1921 tarih 147. Toplantısında, Bakanlar Kurulu Başkanı ve Milli Savunma Bakanı Fevzi Çakmak meclis başkanlığına bir önerge sundu: " T. B. M. M Riyaset-i Celilesi'ne. Antep Livası merkezi olan Ayıntap kasabası namının, Gaziayıntap'a tahviline dair icra vekilleri heyetinin 2 Şubat 1337 ( 1921) tarihindeki içtimasında kabul edilen ve T. B. M. M Riyaset-i Celilesi'nin tasvibine iktiran eden, Layiha-i Kanuniye Sureti musaddakası rapten takdim kılınmakla iktizasının ifa ve neticesinin icra buyurulmasını rica ederim efendim." İcra Vekilleri Heyeti Reis-i Mudafaa-i Milliye Vekili Fevzi Layiha-i Kanuniye Sureti; Madde 1- Ayıntap Livası merkezi olan Ayıntap kasabasının namı 'a tahvil olunmuştur. Madde 2- Bu kanunun icrasına Dahiliye Vekili memurdur. Madde 3-İş bu kanun tarih-i neşrinden itibaren mer'idir. Kanun teklifi, böylece T. B. M. M'nin 6 Şubat 1921 günlü 147'inci toplantısında oy birliği ile ve alkışlarla kabul edildi, 8 Şubat 1921 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girdi. 20 Ekim 1921'de Ankara İtilafnamesi ile Fransızlar Antep'i terk etmeyi resmen kabul etmişlerdir. Gerçekte ise Fransızlar 8 Şubat 1921'de Antep Türkleri ile yaptıkları mütareke ile işgallerinin geçici olduğunu belirterek Antep'i terk etmeye söz vermişlerdi. 25 Aralık 1921'de Ankara'ya bağlı kuvvetler Antep'e girmişlerdir. Her yıl 25 Aralık Antep'in kurtuluş günü olarak kutlanmaktadır. "GAZİLİK" Antep'te Nasıl Duyuldu?.. Gaziantep'in bir kurtuluş gününde, radyoda yayınlanmak üzere mücahitlerden birisi ile konuşuyorduk. Muharip, Şahinbey Harpleri'nde, Çınarlı Cephesi'nde döğüşenlerden Mustafa Alçı idi. Sordum: -Antep'e gazilik ünvanı verilmiş. Siz ne zaman duydunuz? Memnun oldunuz mu? Hiç unutmuyorum, bu gün görmüş gazi adeta öfkeyle bağırdı mikrofon başında: -"Ne diyorsun Bey, sen ne diyorsun? Antep'i sen o gün görmeliydin. Yurdumuz, yuvamız, yıkılmış, her evden 1-2 şehit çıkmış. Herkes şehidinin, yaralısının başında ağlaşıyor... Antep'in daha dumanları tütüyordu. Kim düşünür ünvanı, kim düşünür madalyayı? Hem biz madalya için mi döğüştük? Dinimiz için, milletimiz için, namusumuz için döğüştük... Ankara'da meclis uygun görmüş, vermiş. Biz aylar sonra duyduk!" Ankara'da T. B. M. M bahtı kara şehre Gazilik ünvanı verirken, Antep bir ölü evi gibiydi : Tüm ümitler kırılmış, herkes bitkin, herkes aç... Çetelerin bir kısmı silahlarıyla ailelerinin bulunduğu evlere mağaralara, mahzenlere döndüler. Huruçla çıkmayıp şehre geri dönen muhariplerin toplamı 500 kişiyi geçmiyordu. Düşmanlar huruç harekatı yapıldığını öğrenince şehri her zamankinden daha şiddetli bir şekilde akşama kadar bombaladı. Kalan az sayıda müdafilerle yeni bir huruçta yapılamazdı. Düşmanın amacı, etrafı şehir cepheler kumandanı Özdemir Bey ile Heyet-i Merkeziye azalarını ele geçirmekti. Bunu kolorduda biliyor, o nedenle Selahattin Adil Bey diyordu. Sonuçta bu akşam sessiz bir huruç yapılmasına karar verildi. Gece yarısından sonra, içerde kalan, özellikle düşmanın tutsak etmek istediği Özdemir Bey, Heyet-i Merkeziye üyeleri ve memurlarla, doktorlar ( halktan 200 kişi ile ) Posta Burçlu Mehmet'in rehberliğinde, Antep'in kuzeyindeki Beylerbeyi yolundan harice çıktılar. Yarım saat sonra, Posta Elbistanlı Hoca ile, polis, Jandarma ve halktan 200 kişi kadar bir grup şehrin batısındaki, Maanoğlu köprüsü yoluyla İbrahimli istikametinden şehri terk ettiler. Çoğunluğunu kadınların ve çocukların teşkil ettiği yaklaşık 200 kişide şehrin öbür tarafından harice çıktı. Şehri terk eden bu üç grupta gecenin zifiri karanlığında, dondurucu soğukta, karlara ve sulara basa basa korkunç bir sefalet ve ızdırap içinde Antep'i terk ettiler... Bu silahsız ve bitkin insanların şehir dışına çıkışını Fransız birliklerinin görmemesi mümkün değildi. Ama ne sebeptense düşman bu insanların çıkışına kayıtsız kaldı. kynk