PROJE!.. Selahattin Erol Türkiye nin siyasal gündemine sokulan ve benimsetilmeye çalışılan iki proje var : Medeniyet Projesi AB ve ne kadar medeni bir ülke olduğunu Katrina Kasırgası sonrası yaşananlar ve Irak ta yaptıkları ile sergileyen ABD nin Büyük Ortadoğu Projesi Aslında bu iki proje birbiri ile yakından ve belki de tek başlık altında ele alınacak kadar da ilgili. Ama asıl önemlisi, bu projelere bizim yabancı olmadığımız gerçeğidir. Çünkü Osmanlı nın batış dönemi olan 19. yüzyılda, birebir çakışmasa da, nihai amaçları aynı olan bir proje dayatması ile karşılaşılmıştı. "Tarih", bir sosyal bilim disiplini olarak geçmişte olanı incelediği için hep belli bir ihtiyat payı ile karşılanmıştır. Tarihi olaylara gönderme yapanlara, "tamam, geçmişte böyle olmuş ama, artık devir değişti, zaten tarih tekerrür etmez" mantığı ile itiraz edilir. Oysa bugün XIX. yüzyıl Osmanlı tarihini okumanın tam zamanıdır. Ve açıktır ki, günümüzde Türkiye'ye belli politikaları, talepleri dayatanlar da ülkeyi içeriden ve dışardan işbirliği içinde çökertmeye çalışanlar da Osmanlı'nın batış sürecinde yaşananlardan ilham almakta, o dönemde yaşanmış olayları derinlemesine incelemektedirler. Ama bu tarih, bize ortaokul yıllarından beri bıktıracak derecede tekrarlatılarak okutulmasına rağmen, bir tek bizler müthiş bir aymazlık içindeyiz. Oysa yaklaşık 150-200 yıl sonra, benzer olaylarla yeniden karşı karşıyayız. Azınlık hakları, özerklik talepleri, savaşlar sonucu verilen ya da barış masasında terk edilen topraklar, reform adı altında yaşanan dayatmalar, ülke ekonomisinin dış rekabete açılması yoluyla yıkıma terk edilmesi, borçlanma, uygarlaşma adı altında bir Batı öykünmeciliği ve Anadolu ya, Anadolu insanına karşı gösterilen yoğun bir ilgisizlik, umursamazlık... Bunlar XIX. yüzyıl Osmanlı tarihinin olguları mıdır, yoksa günümüz Türkiye'sinin gerçekleri midir, ayırt etmek güçtür. Osmanlı'nın batış döneminde imparatorluk toprakları beş büyük gücün rekabet alanıyken, bugün ABD ve AB, Türkiye üzerinde yoğun bir mücadele vermektedirler!.. Bu mücadeleyi her alanda görmek mümkündür. Örneğin, Türkiye nin sözde AB üyeliği, ABD ye görece daha yakın bir tavır almış İngiltere, İtalya, İspanya gibi ülkeler tarafından desteklenirken, Fransa, Avusturya, Danimarka gibi ülkelerden şiddetli itiraz sesleri yükselmektedir. XIX. yüzyıl Osmanlı bürokrasisinde İngilizci, Rusçu, Almancı paşalar, vezirler, devlet adamları varken ; bugün sadece devlet adamları, politikacılar değil, partilerden medya kuruluşlarına, sözde bilim adamlarından gazetecilere kadar ABD'ciler ve AB'ciler gündemdedir! XIX. yüzyılın o batış karmaşası içinde Mehmetçiği Yemen çöllerine sürmüştük, şimdi Afganistan dağlarına gönderiyoruz!.. Takdire şayan diye tanımlanan Büyük Ortadoğu Projesi ne, bu emperyalist işgal ve talan sürecine katkı yapmaktan bahsediliyor, bu girişimi desteklemeye istekli olduğumuz ilan ediliyor. Ama terörist yuvası Kuzey Irak'a, sınırlarımızın yüz kilometre ötesine kendi ulusal çıkarlarımız için geçmek yasaklanıyor ; barışın ve Kıbrıs Türkü nün güvencesi olan Kuzey Kıbrıs ta askerimiz işgalci olarak niteleniyor!.. XIX. yüzyılda Girit sorunumuz vardı, bugün Kıbrıs var!.. XIX. yüzyılda Yunanistan, Sırbistan, Karadağ, Romanya ve Bulgaristan ın Osmanlı dan koparılmasında azınlıklar kavramı ustalıkla kullanılmıştı. O yüzyıllık tarih sürecinde, azınlık hakları dayatması Osmanlı nın dış ilişkilerinde sürekli önüne konulan değişmez gündem maddesiydi. Bugün azınlık kavramı Lozan da tanımlanan içeriğinin ötesine taşınmak ve ülkemizin bölünmesinin teorik alt yapısını oluşturmak için yeniden gündemdedir. XIX. yüzyılda, Osmanlı dan kopuş amaçlı ve dış destekli bir çok yerel kalkışma, devletin bu girişimi şiddetli ve kanlı bir şekilde bastırması neticesinde dış güçlerin müdahalesini mümkün kılmak beklentisi ile yapılmıştı. Örneğin, yüzyılın son on yılı içindeki Ermeni ayaklanması ve Balkanlardaki yerel ayaklanmalar bu çerçevede değerlendirilebilir. Bugün de aynı zihniyetle en aşırı ve küstah provokasyonlar yapılmakta, demokrasi ve insan hakları gibi kavramlar kirletilerek ve çarpıtılarak kışkırtmalar, tahrikler sergilenmektedir. 1838'de İngiltere ile Serbest Ticaret Anlaşması yapmıştık, bugün AB ile Gümrük Birliği Anlaşması imzaladık. İkisi de, yaklaşık 200 yıl ara ile, ülke ekonomisinin yıkımı yolunda benzer sonuçları doğurur içeriktedir! 1838 de Osmanlı, ekonomik tekellerinden vazgeçmeyi kabul ederken, bugün özelleştirme adı altında sürdürülen bir yalan ve talan kampanyası ile benzer bir amaç gerçekleştirilmeye çalışılıyor. XIX. yüzyılın Batı güdümlü reformları, bugün uyum yasaları altında dayatılmaktadır. XIX.. yüzyılda dış borçlanma neticesinde iflas eden devlet Duyunu Umumiye ile emperyalist güçlere teslim olurken, bugün "IMF heyeti" ve reçeteleri, Dünya Bankası programları ve memurları vardır ve borçlanma yolu ile sömürülme değişmeyen bir olgu olarak varolmaya devam etmektedir. Kısacası, 19. yüzyılda ekonominin serbestleştirilmesi ve bütün koruma mekanizmalarından arındırılması, dünya ekonomisine entegrasyonda aracılık edenlerin hukuki ve siyasal ihtiyaçlarını karşılayacak reformlar, borçlanma yolu ile bağımlılık, dış politikada azınlık haklarının iç işlerine bir müdahale aracı olarak sürekli kaşınması ve kullanılması gibi sorunlarla karşı karşıydı Osmanlı Devleti Bugün Türkiye ye dayatılan projelerin, içerik ve amaçları benzer niteliğe sahiptir. Yaklaşık 150 yıl ara ile aynı oyun yenide sahnededir. Peki, XX. yüzyılın ilk çeyreğinin sonunda ya istiklal ya ölüm parolası ile bir varoş mücadelesi veren ; bu yüzyıllık sömürgeleştirme ve köleleştirme girişimlerini bir ölüm-kalım savaşı ile bağımsızlığını elde edip göğüsleyen ve Türk tarihinin en köklü çağdaşlaşma atılımını gerçekleştiren Türkiye, XXI. yüzyılın başında yine aynı azim ve kararlılıkla direnebilecek, silkinerek emperyalistlere ve işbirlikçilerine hakkettikleri cevabı verebilecek midir? İşte güncel soru ve sorun budur.