madde bağımlısı bunlar O-

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Günümüz fiziğine göre, maddenin temel yapıtaşları kuarklar ve leptonlar olarak adlandırılan parçacıklardır. Proton ve elektron elektrik yüküne sahip olduğu gibi, kuarklarda renk yüküne sahiptirler. Elektrik yükünden farklı bir yük çeşidi olan renk yükü, atom çekirdeklerinin ve çekirdekaltı dünyanın özelliklerini belirlemektedir. Renk yüküne sahip kuarklar etkileşerek protonu ve nötronu, hadron olarak adlandırılan parçacıkları, dolayısıyla çevremizde gördüğümüz maddeyi oluşturmaktadırlar. Kuarkları, protonları ve nötronları bir arada tutan ise gluon adı verilen parçacıklardır. Kuantum Alan Teorisine göre, yüksek sıcaklık ve basınçlarda madde kuarklara ve gluonlara ayrışarak maddenin yeni hali olarak kabul edilen Kuark-Gluon Plazmaya dönüşür. Elektrik yüklü parçacıklardan oluşan plazmanın toplam elektrik yükü sıfır olduğu gibi, renk yüklü kuarklar ve gluonlardan oluşan plazmanın da toplam renk yükü sıfır olur. Kuark-Gluon Plazmayı elde etmek için ihtiyaç duyulan sıcaklık 1011 °C 'dir. Bu sıcaklık güneşin merkezindeki sıcaklığın yaklaşık bir milyon katıdır. Son yıllarda CERN ve BNL ' de yapılan deneylerde maddenin bu yeni hali elde edilmiştir. Büyük Patlamadan yaklaşık birkaç mikrosaniye sonra evrenin Kuark-Gluon Plazma halinde olduğu düşünülmektedir. Maddenin bu yeni halini oluşturmanın tek yolu yüksek enerjili ağır çekirdekleri çarpıştırmaktır. Bu deneyler protonların, nötronların ve diğer temel parçacıkların kökenini ve çevremizdeki maddenin nasıl ortaya çıktığını anlamamız bakımından büyük önem taşımaktadır. TÜBİTAK tarafından desteklenen 105T131 numaralı, "Kuark-Gluon Plazma Ortamında Hadron Üretimi ve Hadron Bozunumlarının İncelenmesi" başlıklı proje kapsamında maddenin yeni hali olarak kabul edilen Kuark-Gluon Plazma' nın termodinamik özellikleri incelenmiş, Kuark-Gluon Plazma ortamında renkelektrik alanların perdelendiği, renkmanyetik alanların perdelenmediği gösterilmiştir. Kuark-Gluon Plazma ortamında hadronların kütle, bozunum sabitleri ve diğer bazı parametrelerin değiştiği gösterilmiş, elde edilen sonuçların CERN ve BNL' deki deneylerde test edilebileceği kanısına varılmıştır. Kuarklar ve gluonlar arasındaki etkileşme Kuantum Renk Dinamiği ile ifade edilir. Bu teoriye göre kuarklar arasındaki etkileşme aralarındaki mesafenin artmasıyla büyümektedir. Bu proje kapsamında yapılan çalışmalarda Kuantum Renk Dinamiği yöntemleri kullanılarak Kuark-Gluon Plazma' nın termodinamik özellikleri incelenmiş, Kuark-Gluon Plazma ortamında renkelektrik alanların perdelendiği, renkmanyetik alanların perdelenmediği ve normal maddeden Kuark-Gluon Plazma fazına geçişin varlığı gösterilmiştir. Ayrıca kuarkların vakumla etkileşmesi göz önüne alınarak Kuark-Gluon Plazma ortamında hadronların kütle, bozunum sabitleri ve diğer parametrelerin sıcaklığa bağlı olarak değiştiği gösterilmiş, elde edilen sonuçların CERN ve BNL' deki Ağır İyon Çarpışma deneylerinde test edilebileceği kanısına varılmıştır. Proje çalışması Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Elşen VELİ' nin yürütücülüğünde ve Yrd. Doç. Dr. Jale Y. SÜNGÜ, Yrd. Doç. Dr. Hayriye S. PAMUK, Yrd. Doç. Dr. Melahat BAYAR, Arş. Gör. Gülşah KAYA, Arş. Gör. Nurcan AKŞİT' in katılımlarıyla tamamlanmıştır. Ancak bunun gibi çalışmalar bizi muasır medeniyetler seviyesine çıkarabilir. Saygılarımla... fourgreatangels Mugu 5 Mayıs 2010