VISUAL BASIC 6.0 YENİ BAŞLAYANLAR İÇİN Visual Basic karmaşık mantıklara ve biçimlere sahip, Windows uyumlu uygulamaların tasarımlarını kolaylaştırıcı bir görsel dildir. Bu dilde program geliştirmenin ilk adımı, kullanıcının ekranda görmek istediklerini saptamak ve ekran tasarımını gerçekleştirmektir. Bu programda her şey nesne olarak tanımlanmıştır . Nesneler, kendilerine iliştirilmiş olan olayları tanıyabilir ve yazılmış olan komutlara göre tepki verebilir. Olaylar gerçekleştiğinde işlemler yerine getirilir, ve pencereler güncelleştirilir. Sistem daha sonra yeni olayları bekler. TEMEL KAVRAMLAR Form: Windows pencerelerinin Visual Basic'deki karşılığıdır. Uygulama çalıştırıldığında formlar pencerelere dönüşür. Her uygulama en az bir form içermek zorundadır. Prosedür: Komut cümlelerinden oluşan program parçalarıdır. Modül: Tek bir dosyada toplanan ve programın herhangi bir yerinden çağırılabilen prosedürler ve tanımlamalar topluluğu. Özellik : Nesne karakteristiklerini ve nesne davranışlarını tanımlayan nitelikler. Olay : Nesnelerin algılayabildiği eylemlerin adıdır. ARAÇ ÇUBUĞU VE KISAYOL TUŞLARI Şekil-1'de araç çubuğu ve üzerindeki kısayol tuşları görüntülenmektedir. Şekil-1. Araç Çubuğu Araç çubuğu üzerindeki kısayol tuşlarının işlevleri soldan sağa aşağıdaki gibidir: · Standart EXE Proje Ekleme - File/Add Project · Form Ekleme - File/New Form · Menü Tasarımı - Window/Menu Design - Ctrl+M · Proje Aç - File/Open Project · Proje Kaydet - File/Save Project · Kes - Edit/Cut - Ctrl+X · Kopyala - Edit/Copy - Ctrl+C · Yapıştır - Edit/Paste - Ctrl+V · Bul - Edit/Find - Ctrl+F · Geri Al - Edit/Undo - Ctrl+Z · Tekrar - Edit/Redo · Başlat - Run/Start - F5 · Ara Ver - Run/Break - Ctrl+Break · Sona Erdir - Run/End · Proje Gezgini - View/Project Explorer · Özellikler Penceresi - View/Properties Window - F4 · Form Görüntü Penceresi - View/Form Layout Window · Nesne Gezgini - View/Object Browser · Araç Kutusu - View/Toolbox · Veri tabanı Bağlantıları - View/Dataview Window Proje ve Form Pencereleri Tüm Visual Basic bileşenleri bir proje içerisinde bulunur. Proje yaratıldıktan sonra, proje penceresinde, o uygulamada yer alan formlar, modüller ve özel denetçiler listelenir. Listeden istenilen form seçildikten sonra View/Form ile formun kendisi ya da View/Code ile o forma ait kod görüntülenebilir. Formun üzerinde yer alan noktalara grid denir. Bu noktalar form üzerineyerleştirilecek nesnelerin hizalanmasını sağlar. ÖZELLİKLER PENCERESİ Bir formun konumunu değiştirmek onun özelliğini değiştirmek anlamına gelir. Özellikler penceresi açıldığında Şekil-2'deki gibi görüntülenir. Başlık çubuğu altındaki nesne kutusunda yer alan açıklama nesnenin adını ve ne tip bir nesne olduğunu belirtir. Örneğin Şekil-2'deki "Form1 Form" açıklaması seçili nesnenin bir form olduğunu ve adının Form1 olduğunu göstermektedir. Nesne kutusunu altındaki ayarlar kutusunda ise pencerede o anda seçilmiş olan ayarın değeri görüntülenir ve değiştirilebilir. Seçeneklerin çoğunluğu kullanıcıya düşen liste olarak sunulur. Bu liste renkler için paleti görüntülerken, pencerenin görünür olma özelliği için ise doğru/yanlış olarak sunulur. Bazı Form Özellik Tanımları : İsim Appearance: Formun düz ya da 3-boyutlu görünmesini sağlar. BackColor: Artalan rengi BorderStyle: Kenar çizgisi biçimi Caption: Form Başlığı ControlBox: Pencere kontrollarının olup olmayacağını belirler. Font: Yazı tipini belirler. Height: Formun yüksekliğini belirtir. Left: Formun sol koordinatını belirler. Top: Formun üst koordinatını belirler Visible: Formu gizlemek ya da gizli formu görüntülemek için kullanılır. Width: Formun genişliğini belirtir. Şekil-2. "Properties" Özellikler Penceresi Programı Başlatma Visual Basic programını başlattığınızda ekrana Şekil-3'deki Yeni Proje Penceresi gelir. Eğer Visual basic daha önceden çalışıyor ise aynı pencereyi File/New project seçeneği ile de açabilirsiniz. Bu pencere seçenekleri ile proje tipini belirleyebilirsiniz. Normal proje için Standard. EXE, Internet ile ilgili projeler için Activex. EXE kullanınız. Şekil-3. Yeni Proje Diyalog Penceresi Şekil-4. Proje Tasarım Penceresi Proje açıldıktan sonra proje tasarım penceresi Şekil-4'deki gibi ekrana gelir. Bu pencerenin başlığı Project1: Microsoft Visual Basic olarak görüntülenir. Daha sonra bu program çalıştırıldığında Design-Run olarak değişecektir. Bu yeni proje bir form ile başlar. Genelde bu form programınızın başlangıç sayfası olur. Form penceresi dışında Tasarım Penceresi üzerinde projede yer alan formları gösteren "Project1" adlı proje penceresi, formun ekran üzerindeki boyutunu gösteren "Form Layout" penceresi ile nesne özelliklerini gösteren "Properties" penceresi yer alır. Tasarım penceresinin sol tarafında ise nesne yaratımı için gerekli bir araç çubuğu bulunur. Projeyi Saklama Projenin saklanması için öncelikle projenin bileşenleri ayrı ayrı ait oldukları dosyalara saklanmalı, daha sonra projenin kendisi proje dosyası olarak saklanmalıdır. Projeyi saklamak için File/Save Project menü seçeneği ya da araç çubuğu üzerindeki Save Project düğmesi tıklanır. Her proje bileşeni için ardı ardına Şekil-5'deki Yeni Adla Proje Saklama Diyalog kutusu ekrana gelecektir. Bu kutu üzerinde her dosyanın adını ve yerini belirlemeniz gerekmektedir. Şekil-5. Yeni Adla Proje Saklama Penceresi Formları Programlama Formlar 20'den fazla olaya tepki verebilirler. Bu tepkinin ne olacağını kodlama ile belirtebilirsiniz. Örneğin, kullanıcı form üzerindeki herhangi bir bölgeyi tıkladığında bir mesaj görüntüleyebilirsiniz. Kodlamayı yapabilmek için formu çift tıklamak ya da View/Code komutu kullanmak yeterlidir. Bu komut çalıştırıldığında Şekil-6'daki pencere ekrana gelir. Bu pencerenin üst sağındaki "Object" kısmında formda yer alan tüm nesnelerin listesi, soldaki "Proc" kısmında ise nesnenin tanıyacağı olaylar bulunur. Şekil-6. Form Kod Penceresi Form tıklandığında "Fareyi tıkladınız" mesajını vermek için gerekli kod aşağıdadır: Sub Form_Click Print "Fareyi tikladiniz." End Sub Örnek Form Olayları Activate Formun etkin pencere olması Click Form üzerinde farenin tıklanması DblClick Form üzerinde farenin çift tıklanması Deactivate Formun edilgen olması GotFocus Form denetçilerinin edilgen, formun etkin olması KeyDown Odak form üzerinde iken klavye tuşuna basılması KeyPress Odak form üzerinde iken klavye tuşuna basılıp bırakılması KeyUp Odak form üzerinde iken herhangi bir tuşa basılması yada bırakılması Load Form penceresinin açılması LostFocus Odağın formdan başka bir nesneye kayması MouseDown Farenin bir tuşuna basılması MouseMove Farenin hareket ettirilmesi MouseUp Farenin basılan tuşunun bırakılması Unload Formun kapatılması Örnek Form Yöntemleri Circle Form üzerine daire, elips ya da yay çizer Cls Form üzerindeki tüm yazı ve resimleri siler Hide Formu gizler fakat kapatmaz Line Form üzerinde çizgi ya da dikdörtgen çizer Move Formu hareket ettirir Print O andaki renk ve yazı boyunu kullanarak form üzerine yazı yazar PrintForm Formu ekranda göründüğü gibi yazıcıya yollar Refresh Formun kendini yeniden çizmesini sağlar Scale Formun koordinat sistemlerini tanımlar SetFocus Odağın forma kaymasını sağlar Show Formun görüntülenmesini sağlar TextHeight Yazı boyunu belirler TextWidth Yazı uzunluğunu belirler Kullanıcı Etkileşimi Kullanıcıdan bilgi almak için kontrol nesneleri kullanılır. Bu kontrol nesneleri Şekil-7'de görüntülenmektedir. Gösterici Resim Çerçevesi Etiket Yazı Kutusu Çerçeve Komut Düğmesi İşaret Kutusu Seçenek Düğmesi Çekme Liste Liste Yatay Kaydırma Çubuğu Düşey Kaydırma Çubuğu Zamanlayıcı Sürücü Listesi Dizin Listesi Dosya Listesi Şekil Çizgi Resim Veri Denetçisi OLE Denetçisi Şekil-7. Kontrol Nesnelerinin Yer Aldığı Araç Çubuğu Bir Nesnenin Taşınması ve Boyutlandırılması Bir nesnenin taşınma ve boyut değiştirme işlemleri grafik nesnelerinki ile aynıdır. İstenirse birden fazla nesne Ctrl tuşu basılı tutularak seçilir ve grup halinde taşıma ya da boyut değiştirme işlemi gerçekleştirilebilir. Etiket Kullanıcıya bilgileri ve yazıları görüntülemek için kullanılır, burada bilginin kullanıcı tarafından değiştirilmesi olası değildir. Etiket Ekleme Yazı kutularının işlevini belirlemek için her yazı kutusu ile birlikte bir adet etiket kutusuna gereksinim vardır. · Araç çubuğu üzerinde etiket kutusu düğmesini tıklayınız. · Farenin imlecini form üzerine, kutuyu koyacağınız yerin bir köşesine götürünüz. · Fareyi tıklayarak parmağınızı bırakmadan kutunun karşı köşesi olacak yere kadar sürükleyiniz, ve fare düğmesini bırakınız. Etiket kutusunun özellikleri "Properties" penceresinde görüntülenir. Nesnenin adı "Name" ile belirlenir, etiketin ekranda gözükecek yazısı ise "Caption" bölümüne yazılır. Yazı Kutusu Kullanıcıdan yazılı olarak bilgi almak ve yine bilgileri kullanıcıya göstermek için kullanılır. Yazı kutusunun özellikleri yine "Properties" penceresinden değiştirilir. Yazı kutusuna girilen bilgi sayısal bilgi de olsa karakter dizini olarak kabul edilir. Aritmetik işlem yapılacağı takdirde sayıya çevrilmelidir . Yazı kutularının ismi vardır ancak başlık - "Caption" özelliği bulunmaz. Yazı Kutusu Ekleme · Araç çubuğu üzerinde yazı kutusu düğmesini tıklayınız. · Farenin imlecini form üzerine, kutuyu koyacağınız yerin bir köşesine götürünüz. · Fareyi tıklayarak parmağınızı bırakmadan kutunun karşı köşesi olacak yere kadar sürükleyiniz, ve fare düğmesini bırakınız. InputBox$ Sub Form_Load 'Form görüntülendiğinde adınızı soran diyalog penceresi ekrana gelir. Ad = InputBox$ End Sub Not:Alıntıdır.