Boğaz ve Haliç buz tutmuştu 47 yıl önce bu hafta İstanbul Boğazı nda buz parçaları yüzüyordu. Üstelik bu bir kereye mahsus değildi. İstanbul Boğazı ve Haliç belirli aralıklarla buz tutarmış. Bir de şimdiki kışlara bakın Bundan 47 yıl önce İstanbul Boğazı nın iki yakasında bulunan Poyrazköy-Rumeli Kavağı arasında denizin üstünden yürümek mümkün olmuştu. Hayır, bu hikaye Hz. Musa ve Kızıldeniz macerasının 20 nci yüzyıl versiyonu değil. 24 Şubat 1954 te İstanbul Boğazı nın sularına bakanlar - 2001 yılında sıkça gördükleri gibi - parlayan güneşin yansımasını değil, buz parçaları ve minyatür buzdağları gördü. Çünkü Tuna dan Karadeniz e akan büyük buz blokları uzun seyahatlerine Boğaz dan devam etmeyi uygun görmüşlerdi. Büyükdere, Çengelköy ve Kanlıca kıyıları koyları buzla doldu. Ortaköy önleri de öyle. Ve gerçekten de Poyrazköy ve Rumeli Kavağı arasında yürüyerek karşıdan karşıya geçenler oldu. Vapur seferleri iptal edildi. Buz akımı da marta kadar sürdü. Buz üstünde fotoğraf 24 Şubat 1954 te görünen buz kütleleri yine Boğaz trafiğini aksatmıştı. Meraklılar buz üstünde yürümüş, hatta kimileri sandallara atlayıp bu buz kütlelerinin yanına gitmiş, yanlarında getirdikleri bayrakları dikerek fotoğraf çektirmişlerdi. Bu olayın en önemli yanı ise, bu tarihten sonra böyle bir tecrübenin yaşanmamış olmasıdır. Küresel ısınmadan mıdır bilinmez, bu kış İstanbul da sıcaklık hep mevsim normallerinin üzerinde seyretti. Gazetelerde üç günde bir çıkan "Müthiş soğuk geliyor, kar her yeri vuracak" haberleri hep ıska geçti. Bayram sırasında bol bol edilecek "Nerede o eski bayramlar" muhabbetine ısınma hareketleri dahilinde, gittik tarihçi Eser Tutel in kapısını çaldık; "Nerede İstanbul un o eski kışları?" diye sorduk. İşte kimi Tutel in ağzından dökülen, kimi kitaplarında yazılı eski İstanbul kışları: 401 yılında, Bizans İmparatoru Arkadius zamanındaki donma 20 gün sürmüş. 739 yılında bir kez daha... 755 teki kışta ise Karadeniz kıyılarının, bütün Haliç in, hatta Marmara nın kuzey kesiminin baştan sona buzlarla kaplandığına dair belgeler var. 763 kışında Haliç in çevresindeki kıyılar 100 adım mesafeye kadar donmuş. Hem de yer yer 30 metre derinliğe kadar. Karadeniz deki buzlar çözülürken, kütleler kenetlenince Boğaziçi ve Haliç tıkanmış. Dönemin metinlerinde, insanların ve hayvanların Üsküdar dan Galata ya yürüdükleri yazıyor. Tam 100 yıl sonra bu hadise yeniden gerçekleşmiş. Sonra 928 de bir daha. Üstelik buzların erimesi dört ay sürmüş. Ardından 934 te bir daha... 1232 de bir daha... İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu nun himayesine girdikten sonraki ilk büyük don olayı 9 Şubat 1621 de gerçekleşmiş. Yine Boğaziçi ve Haliç donmuş. İnsanlar çoluk çocuk, yaşlı genç demeden Üsküdar dan Galata ya yürümüşler; buzların arasında sıkışıp kalan kayıkların arasından geçerek. 1823 te, II. Mahmud padişahken yaşanan dondurucu soğuklarda sadece Haliç değil, şehrin çeşmeleri de donunca halk susuz kalmış. 1878 yılında aynı olay yaşandığında, Osmanlılar, Plevne de Ruslar la savaş halindeymiş. Rumeli yi kırıp geçiren soğuklar nedeniyle Sultan II. Abdülhamid orduya yardım gönderememiş. Günümüzde hayatta olanların anımsayabilecekleri en şiddetli kış 1929 kışıdır. Önce, şubat ayında Haliç dondu. Ardından 1 Mart ta Karadeniz den Boğaz a giren büyük buz kütleleri limanın ağzına yığıldı, şehir hattı vapurları çalışamadı. Sadece Galata Köprüsü-Harem seferleri yapılabildi. Köprü ile Kadıköy arasındaki seferler de aksadı. Buzların üzerinde bulunan, Macar katanalarına ait nal izleri, bu buzların Tuna dan geldiklerini gösteriyordu. Çocukların hokkalarındaki mürekkeplerin bile donduğu, kümeslerde yaşayan tavukların kaskatı kesilerek buzdan heykele döndüğü o günleri yaşayanlar, ağaçlarda donarak dallardan düşecek kuşları kapmak için ağızları açık, ağacın altında bekleyen uyanık sokak kedilerini anlatırlar. İstanbul un tarihi, denizin buz kesmesi hikayeleriyle dolu. Kayda geçenler şunlar: 401 yılında Bizans İmparatoru Arkadius zamanında donma 20 gün sürdü. 739 yılında yine dondu. 755 yılında Karadeniz kıyıları, bütün Haliç ve Marmara nın kuzey kesimleri boydan boya dondu. 763 yılında Haliç te kıyılar 100 adım mesafeye, 30 metre derinliğe kadar dondu. 928 de buzların erimesi dört ay sürdü. 1823 te 2. Mahmud döneminde hem deniz hem musluklardan akan su donmuştu.

biliom o yılları ne günlerdi bee o öndeki sırıtan benim işte

İlkkez gördüm ve çok hoş bişey

çoook güzel.. ilk defa duydum bunu. hiç buz tutmadı sanırdım.. elimden gelebildiğince karma

ben 6 ay önce vermiştim bknz boğaz ın donduğu yıl emeğe saygı saol fighter diğerlerini bilmiyordum...

aboww... dehşet walla..

Emeğine sağlık Başarılı birpaylaşım olmuş Helel olsun san beee Teşekkürler Ben ozamanları daha dün gibi hatırlayamıyorum

Vaybe ilk defa gördüm verebilirsem +12

Keşke bir daha olsada yakından görsek. Buzun üstünde ki çoçuğa imrendim.

güzel bir paylaşım..1954 dekinden haberim wardı, ancak diğerlerini bende bilmiyordum.. bilgilendirdiğin için teşekkürler +2 karma

çok ilginç yahu nasıl bir olay bu...

Daha oncede gormustum emegine saglık saol... ms-

Var ya konuyu ben veriyodum şimdi, cidden. Neyse eline sağlık.

güsel paylaşım aga saol ilk defa gördüm +k

vay ben sadece bir kere boğazın donduğunu duymuştum o kadar demek gerisi de varmış küresel ısınmayla ilgili olduğunu düşünüyorum haksızmıyım acaba

Way bea ilk defa gördüm süper miş yaa ben rusyada bilirdim bunları +33

evet yaw çok ilginç. göl falan da deil ki. koskoca iki denize bağlı koskoca boğaz. aklım fikrim almıyor..

La hemşo bir kere geyik yapma yaw