şofben Kazalarinda Ilkyardim EV KAZALARI 1) ŞOFBEN KAZALARINDA İLKYARDIM : Sofben sistemleri sıcak su temini amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Elektrikle çalışanlar daha çok termostat arızası nedeniyle kazan patlamalarına sebep olmakta, hastalar sıcak su yanıkları ile karşılaşmaktadırlar. LPG ile çalışan şofbenler de bazen kazalara sebep olmaktadırlar. Ancak bu kazalar, ortamdaki oksijenin yanma sırasında tüketilmesine bağlıdır. LPG zehirli değildir ancak 6 m2 den küçük, iyi havalandırılmamış mekanlarda şofben kullanıldığında, ortamdaki oksijen süratle tükenmekte, kazazedeler bu yüzden kaybedilmektedirler. Şofben kazalarında yapılması gerekenler : Hastayı bulunduğu yerden çıkarın. Zehirlenen kişiyi sırtüstü yatırın, soluk alıp almadığını kontrol edin. Nabız atışlarını araştırın. Nabız ve solunum yoksa suni solunum ve kalp masajına hazırlanın. Gaz kaçağında evi hemen havalandırın. Çukur ve kuytu yerleri süpürerek LPG'yi havalandırın. Suni solunum ve kalp masajı uygulayın. Acil tıbbi yardım çağrısını tekrarlayın. Şofben kazalarında yapılmaması gerekenler : Paniğe kapılmayın. Hastayı düştüğü yerde tedavi etmeyin. Gaz kaçağı olan mekanlarda 1 dakikadan uzun süre bulunmayın. Pencereleri ve kapıları kapalı tutmayın. Elektrik düğmesine dokunmayın. Ateş yakmayın.

Bayılmalar, Alerjik Durumlar Bayılmalarda İlkyardım Bayılma beynin kısa bir süre oksijen azlığı ya da yokluğuna bağlı olarak kısa süreli gelip geçici tam ya da kısmen şuur kaybıdır. Geçici ve çok kısa süre ile solunum ve dolaşım durabilir. Kişi yere düşer hatta bazen idrarını ve büyük abdestini kaçırabilir. Yere düşmesi ile beyine yeterli miktarda kan ve oksijen gelir. Bu nedenle hasta kendisine gelmiş olur. Yere düşen kişiyi hemen ayağa kaldırmayınız. Uygun olmayan bir yere düşmüşse çekerek uygun bir yere taşıyınız. Yakasını, kemerini elbiselerinin önünü açınız. Takma dişi varsa çıkarınız. Bayılmada kusma sık olarak görülür. Bu bakımdan çıkardığı soluk borusuna kaçabilir. Başını yana çeviriniz. Etrafındaki kalabalığı dağıtınız, rahat soluk almasını sağlayınız. Hastanın ayaklarını tutup yukarı kaldırınız. Başının altına kesinlikle yastık koymayınız. Ağızdan sulu ya da katı yiyecek vermeyiniz. Yüzüne, başına soğuk su serpiniz, yüzünü ıslak bezle silip ovuşturunuz. Varsa amonyak ya da kolonya koklatarak solunum yolunu hafifçe tahriş ediniz. Böylece derin soluk almasını sağlayınız. Gerekirse ağızdan ağıza yapay solunum ve kapalı kalp kompresyonu yapınız. Kol ve bacaklara ayaktan kalbe doğru masaj yapınız. Allerjik Durumlarda İlkyardım Alerji , genel anlamda aynı maddelerle karşılaşıldığında bazı kişilerde değişik belirtilerde görülen bir rahatsızlıktır. Saman nezlesi, alerjik konjunktivit astım, ürtiker , serum hastalığı bazı ilaçlara karşı görülen alerjik reaksiyonlar gibi daha pek çok hastalıklar bu grup içindedir. Alerji yaptığını bildiğiniz maddelerin bulunduğu yerlerden uzakta durunuz. Özellikle ilkbaharda ağaç ve çiçek polenlerinin havadaki miktarının çoğaldığı zamanlarda kapı ve pencerelerinizi kapatınız. Alerji yaptığını bildiğiniz bir ilaç varsa almayınız. Önceden doktorunuza söyleyiniz. Kedi köpek kılına karşı alerjiniz varsa evinizde evcil hayvan beslemeyiniz. Eğer pişmemiş gıda dokunuyorsa pişiriniz. Sütte olduğu gibi ısıtma ile gıdanın alerjik özelliğini azaltabilirsiniz. Size aynı alerjik durum için verilen ilaç varsa onu alınız. Deride denen geniş ve kırmızı kabarıklık oldu ise kaşımayınız. Evinizde kaşıntıyı giderici ilaç varsa kullanınız. Sıvı halinde ise o kaşınan bölgelere sürünüz. Eğer eklemlerinizde ağrı oluyorsa aspirine karşı alerjiniz yoksa aspirin alınız. Şuur yerinde değilse yeterli derecede solunum yapamıyorsa öne doğru meyilli olacak şekilde yana yatırınız. Eğer bu basit önlemlerle geçmiyorsa doktora gidiniz. Bazı alerjik durumlarda solunum yollarında ileri derecede şişlikler olabilir. Hasta soluk almayacak duruma gelebilir. Eğer alerjik durum gittikçe artıyorsa. ses değişikliği soluk almada zorluk başlıyorsa zaman geçirmeden hastaneye gidiniz. Tetanos serumu gibi bir serum yapılacaksa daha önceden ne cins serum ve ne zaman yapıldığını doktorunuza söyleyiniz. İkinci kez serum yapılması ile serum hastalığı olur

Boğulmalar BOĞULMA Yaşam için gerekli temiz havanın alınıp kirli hava olarak geri atılmasına SOLUNUM, çeşitli nedenlerle solunum durması haline de boğulma denir. BOĞULMA NEDENLERİ : Solunum yolu; şuursuz olarak dilin arkaya gitmesi, başın öne doğru bükülmesiyle, yabancı cisim, takma dış, ağızda biriken kan veya solunum yollarının yaralanması, ses tellerinin şişmesi ya da kasılması gibi nedenlerle tıkanabilir. Çeşitli zehirli gazlar, kafa yaralanmaları gibi nedenlerle santral sinir sisteminin çalışmasının yavaşlaması, suda veya iple boğulmalar nedeniyle solunum yavaşlar veya durur. Kalp durması, şok durumu, elektrik çarpması, karbon monoksit zehirlenmesi nedeniyle de solunum durabilir. Göğüs duvarının delici yaralanmaları da boğulma nedenlerindendir. BOĞULMA BELİRTİLERİ : Bunlar asfeksinin derece ve şiddetine göre ikiye ayrılırlar. İlk aşamada görülenler : Baş dönmesi ve halsizlik. Nefes darlığı Nabızda sürat Kısmı şuur kaybı. Boyun damarlarında şişme. Yanak ve dudaklarda morarma ile birlikte yüzde kızarma, kan toplanması. Sonraki aşamalarda görülenler : Dudaklar, burun, kulaklar ve ayak parmakları mavimtırak gridir. Solunum kesik ke veya hiç yoktur. Nabız yavaş ve intizamsızdır. Tam şuur kaybı vardır. BOĞULMALARDA İLKYARDIM : Solunum yoluna kaçan cisimlerin solunum yolunu tıkaması halinde Heimlich Manevrası uygulayın. Bilinç kaybı olan hastanın ağız içini işaret parmağınızla temizleyin ve hastayı sırtüstü yatırın. Çeneyi yukarı kaldırın ve dili öne doğru çekerek solunum yolunu normal anatomik konuma getirin. Acil yardım isteyin. Suni solunum ve kalp masajına hazırlanın. Solunum yollarının açılması ilk üç dakika içinde yapılmalıdır, beyin daha fazla oksijensizliğe dayanamaz. Suda boğulmada ilkyardım : Suda boğulma tehlikesi geçiren kişiyi karaya çıkarıp, sırtüstü yatırın. Yakasını, kemerini, gömleğini gevşetip açın. Takma dişini – varsa - çıkarın. Ağzının içindeki yabancı cisimleri temizleyin. Ağızdan ağıza yapay solunum yapın. Soluk verdiği zaman kişinin başını çabuk yana çevirin, bu hareketi 5-6 kez tekrarlayın. Böylece; fazla su köpürerek dışarı çıktığı gibi kişiye yeterli solunum da yaptırılmış olur. Daha sonra ıslak giysileri çıkarıp battaniyeye sarın. Yutulan suyu çıkartmak için iki elinizle karnın altından tutarak hastayı yukarı kaldırınız. Bu suretle hava yolundaki suların boşalmasına yardım etmiş olursunuz.

şok ŞOK Kelime anlamı SARSILMA demektir. Dolaşım sistemindeki kanın çeşitli nedenlerle azalması, hücrelere yeterli oksijenin gelmemesi sonucunda ortaya çıkar. BELİRTİLERİ : Kaza yerinde sessiz, sakin, hiç hareket etmeyen bir yaralının şuuru genelde yerinde olmayabilir. Rengi soluk. Vücudu soğuk ve terli. Gözleri göz çukuruna batmış şekilde sanki burnu sivrilmiş gibidir. Nabız zayıftır ve hızlıdır. Solunum hızlanmıştır. YAPILMASI GEREKENLER : Uygun bir yere sırt üstü yatırınız. Etrafındaki kalabalığı dağıtınız. Az hareket ettirmeye çalışınız. Beyninde kanın dolaşmasını kolaylaştırmak için başta kanama yoksa başı 15°-30° aşağı getirip, ayak ucunu 30-40 cm kaldırınız. Yakasını, kemerini, gömleğini gevşetiniz. Solunum yolu tıkanıklığı varsa gideriniz. Gerekirse yapay solunum ve kalp masajı yapınız. Kanaması varsa kanamayı durduracak önlemi alınız. Kırık varsa tahta parçası ile tesbiti yapınız. Soluk almakta güçlük çekiyorsa baş ve göğüs kısmını hafifçe yükseltiniz. Yaralıyı battaniye ile örtünüz yaralı şuursuz ise katı yiyecekler vermeyiniz. İhtiyaç durumunda dudakları ve dili birkaç damla su ile ıslatınız. İç kanama yoksa ve tıbbi bakım gecikecekse yarım bardak su içme bir çay kaşığı tuz veya karbonat karıştırıp 15 dakika ara ile içiriniz

Çıkıklar ve Burkulmalar Çıkıklarda İlkyardım Bir eklemi oluşturan kemiklerden bir veya hepsinin birbiri üzerinde yer değiştirerek normal eklem ilişkisinin değişmesine "ÇIKIK" denir. Çıkık ile eklem kapsülü denen eklemi çevreleyen zar bağları da yırtılabilir, Bu ise sık sık çıkıklara, burkulmalara yol açar. Çıkık olan eklemde ağrı şişlik hareket sınırlılığı vardır. Çıkık eklemi bükme ile eklemin tekrar eski çıkık durumuna geldiği görülür. Çıkık olan eklemi yerme koymaya çalışmayınız. Kırıkta olduğu gibi çıkık eklemi tesbit ediniz. Çıkıktan şüphelendiğiniz zaman eklemde ve onun yanındaki kemiklerde kırığın eklem bağında yırtığın da olabileceğini unutmayınız. Çıkık eklem üzerine yarım saat havluya sarılı buz torbası koyunuz. Kalp seviyesinin üzerinde tutunuz. Ortopedi ve travmatoloji kliniğine gidiniz. Burkulmalarda İlkyardım Bir eklemin etrafındaki bağların, eklem kapsülü ve diğer yumuşak doku yapılarının; eklemin normal hareket genişliğinin ötesinde zorlanmasına "BURKULMA" denir. Eklemde şişlik, ağrı morluk olur. Bu yapılar normalden fazla gerilebilir. Hatta yırtılabilir. Hareketler ağrılıdır. Burkulmuş eklemi hareket ettirmeyiniz. O eklem üzerine yarım saat havluya sarılı buz torbası koyunuz. Burkulmuş ayağınızın üzerine basmayınız. Koltuk değneği kullanınız. Burkulmuş ayağınızın altına 4-5 yastık koyarak kalp seviyesinin üzerine kaldırınız. Burkulmuş yerinizi sarkıtmayınız. Şişlik, kanama ve ağrı olabilir. Burkulma kolunuzda ise kolunuz kalp seviyesi üzerinde olacak şekilde tülbentle kolunuzu boynunuza asınız. Kesinlikle sıcak havlu ya da termofor uygulamayınız. Şişliğin artmasına yol açarsınız. Ovuşturmayınız. O ekleminizi dinlendiriniz. Elastik sargı ile sıkmayacak şekilde sarınız. Parmaklarınızı oynatarak kaslarınızı çalışırınız. Böylece kasların pompalayıcı etkisi ile şişliğin azalmasına çalışınız. Her burkulmanın altından bir kırık çıkık ya da eklem bağı yırtığı çıkabileceğini unutmayınız. Ortopedi ve travmatoloji kliniğine götürünüz.

Yanıklar ve Haşlanmalar Yanıklar ve Haşlanmalar Yanmaları ve Haşlanmaları tanımak için temel bilgiler : Yanık, kendisini meydana getiren fiziksel etkenin adıyla anılır. Sıcak su yanıkları, sıcak buhar yanıkları, sıcak yüzey yanıkları , alev yanıkları , elektrik yanıkları ve kimyasal maddelerin meydana getirdiği yanıklar, yanık çeşitlerinden bazılarıdır. Yanığı oluşturan fiziksel etkenin vücutta meydana getirdiği tahribat, deri, deri altı, daha derindeki kas ve kemiklerin olaydan zarar görmesiyle sonuçlanır. Bu harabiyetin oluş şiddeti, etkenin enerji olarak yoğun oluşununa ve etkenin vücuda temas süresine göre değişir. Yanığın derinliği yanında, yanık yüzeyinin genişliği de önemlidir. Yanık yüzeyinin genişliği yaralınınn hayatta kalma şansı ile doğrudan bağlantılıdır. Bebeklerde %10, erişkinlerde 'den geniş yanıklar muhakkak yataklı kurumlarda tedavi edilmelidir. Yanık, insanı dış etkilerden ve bakterilerden koruyan bir organı, deriyi devre dışı bıraktığı için hastalar kolayca enfeksiyon kapma tehlikesiyle karşı karşıya kalırlar. Yanık yüzey bakteriler tarafından kısa sürede işgal edilir ve yara iltahaplanır. Bu bölgede mikroplardan açığa çıkan zehirli maddeler tüm vücuda yayılarak hastaların vücut dirençlerinin kırılmasına ve ağır bir sistematik iltahap tablosunun ortaya çıkmasına sebep olur. Diğer taraftan bu açık yüzeyden dışarı sızan serum, vücut sıvılarının süratle azalmasına yol açar. Vücutta kaybolan gündelik sıvı miktarı, yanık yüzeyinin genişliğine bağlıdır ve 1 - 9 litre arasında değişir. Bu açığın kapatılmaması, dolaşımın zayıflamasına ve böbreklerin iflasına yol açarak ölüme sebep olur. Ateş, sıcak bir cisim, elektrik, radyasyon, asit ve bazla oluşan doku harabiyetine yanık, sıcak su, buhar vs. sebeple oluşan doku harabiyetine ise haşlanma denir. YANIKLARIN DERECELERİ : 1. Derece yanıklar : Deri yüzeysel olarak etkilenir. Tüm deri katları olaydan zarar görmez. Gözle bakıldığında derideki kızarıklıklar görülebilir. Uzun süre güneşte yatan bir insanın derisinin kızarmasını örnek olarak verebiliriz. 2. Derece yanıklar : Derinin en üst tabakası ve ortalama 1,5 mm kalınlığındaki epidermis tabakasının tamamen harap olması anl gelmektedir. Bu tür yanıklarda, deri yüzeyinin hemen altında toplanan serum sızıntısı, içi sıvı dolu kabarcıklar oluşturur. Bu sıvı tabakasını örten zar, tamamen ölmüş deriden oluşur. 3. Derece yanıklar : Derinin tüm katmanlarının ısıl etken nedeniyle tamamen tahrip olması demektir. Yanığı doğuran etkenin deriyle temas süresinin uzun olduğu anlaşılır. Bölge bu nedenle tamamen kömürleşir. Yara içine bakıldığında kasların ortaya çıktığı, bazen kemiklerin bile kömürleştiği görülebilir.

ŞOKLARDA İLK YARDIM ŞOK NEDİR? Kelime anlamı SARSILMA demektir. Dolaşım sistemindeki kanın çeşitli nedenlerle azalması, hücrelere yeterli oksijenin gelmemesi sonucu ortaya çıkar. BELİRTİLERİ: Kaza yerinde sessiz, sakin, hiç hareket etmeyen bir yaralının şuuru genelde yerinde olmayabilir. Rengi soluk, Vücudu soğuk ve terli, Gözleri göz çukuruna batmış şekilde, sanki burnu sivrilmiş gibidir. Nabız zayıftır ve hızlıdır. Solunum hızlanmıştır. YAPILMASI GEREKENLER: - Uygun bir yere sırt üstü yatırınız. - Etrafındaki kalabalığı dağıtınız. - Az hareket ettirmeye çalışınız. - Beynin kan dolaşımını ve çalışmasını kolaylaştırmak için, başta kanama yoksa başı aşağı getirip, ayak ucunu kaldırınız. - Yakasını, kemerini, gömleğini gevşetiniz. - Solunum yolu tıkanıklığı varsa gideriniz. - Gerekirse yapay solunum ve kalp masajı yapınız. - Kanaması varsa kanamayı durduracak önlemi alınız. - Kırık varsa tahta parçası ile tespit yapınız. - Soluk almakta güçlük çekiyorsa baş ve göğüs kısmını hafifçe yükseltiniz. - İhtiyaç durumunda dudakları ve dili birkaç damla su ile ıslatınız. YARALANMALARDA İLK YARDIM YARA NEDİR? Çeşitli nedenlerle vücut dokularının bütünlüğünün bozulması yada bir kısmının kaybına YARA denir. Yaralar 2 şekilde görülebilir: Açık Yaralar, Kapalı Yaralar. AÇIK YARALAR: Deri yüzeyinde görülebilen yaralara Açık Yaralar denir. Sıyrık şeklindeki yaralar. Kesik şeklindeki yaralar. Delici yaralar. Ezici yaralar. Yırtılma şeklindeki yaralar. Ateşli silah yaraları. Isırma yaraları. Yanık yaraları. KAPALI YARALAR: Deri yüzeyinden görülmeyen, deri altı doku yaralanmalarına Kapalı Yara denir. YARALANMALARDA İLKYARDIM: YAPILMASI GEREKENLER: Yaralıyı emniyetli bir yere alarak oturtunuz veya yatırınız. Varsa önce kanamayı durdurunuz. Ellerinizi sabunlu su ile yıkayınız. Yara üzerindeki varsa giysileri dikiş yerinden sökünüz veya kesiniz. Yara çevresinde varsa kılları temizleyiniz. Yara üzerine pansuman koyduktan sonra yara etrafını sabunlu su ile temizleyiniz ve yaraya değmeyecek şekilde tentürdiyot sürünüz. Yara kirli ise pansumanı kaldırıp, yarayı merkezden dış çevreye doğru ılık sabunlu su ile yıkayınız. Yara üzerine pansuman koyup, sargı bezi ile sarınız. Yaralı kısmın altına kalın karton vb. koyup sararak tespit ediniz, dinlendiriniz. Ağrıyı, şişliği ve morluğu önlemek için o bölgeye havluya sarılı buz koyunuz. Yara içinde batık cisimler varsa, simitçik yapıp koyunuz ve sargı bezi ile sarınız. YAPILMAMASI GEREKENLER: Yara üzerine tentürdiyot ve benzeri antiseptik sürmeyiniz. Yara üzerine yara tozu, pudra, merhem, kül, tütün vb. şeyler koymayınız. Yara üzerine pamuk koymayınız. Batmış olan cisimleri çıkartmayınız. Yaraya ve pansuman malzemesine el sürmeyiniz. BURKULMALARDA İLK YARDIM BURKULMA NEDİR? Bir eklemin etrafındaki bağların, eklem kapsülü ve diğer yumuşak doku yapılarının; eklemin normal hareket genişliğinin ötesinde zorlanmasına BURKULMA denir. Eklemde şişlik, ağrı, morluk olur. Bu yapılar normalden fazla gerilebilir. Hatta yırtılabilir. Hareketler ağrılıdır. Burkulmuş eklemi hareket ettirmeyiniz. O eklem üzerine yarım saat havluya sarılı buz torbası koyunuz. Burkulmuş ayağın üzerine basılmaz. Koltuk değneği kullanınız. Burkulmuş ayağın altına 4-5 yastık koyarak kalp seviyesinin üzerine kaldırınız. Burkulmuş yeri sarkıtmayınız. Şişlik, kanama ve ağrı olabilir. Burkulma kolda ise, kolu kalp seviyesi üzerinde olacak şekilde tülbentle kolu boyuna asınız. Kesinlikle sıcak havlu yada termofor uygulamayınız. Şişliğin artmasına yol açacaktır. Burkulan eklemi ovmayınız. Dinlendiriniz. Elastik sargı ile sıkmayacak şekilde sarınız. Parmaklarınızı oynatarak kaslarınızı çalıştırınız. Böylece kasların pompalayıcı etkisi ile şişliğin azalmasına çalışınız. Her burkulmanın altından bir kırık, çıkık ya da eklem bağı yırtığı çıkabileceğini unutmayınız. Bir ortopedi ve travmatoloji kliniğine götürünüz... KANAMALARDA İLK YARDIM KANAMA NEDİR? Çeşitli nedenlerle kanın damar dışına çıkmasına KANAMA denir. Yetişkin bir insanda 5-6 kg. kan vardır. 1-1.5 kg. kan kaybeden bir insanın hayatı tehlikeye girer. O HALDE KANAMALARI HEMEN DURDURMAK GEREKİR. İÇ KANAMALAR: İç organlardaki dokuları besleyen kan damarlarının yırtılması, zedelenmesi sonucu kanın damarlardan vücut boşluklarına akmasıdır. İç kanamalar 2 şekilde olur. Gözle görülebilen : Akciğer, mide, bağırsaklar, böbrekler vb. kanamalar. Gözle görülmeyen: Karaciğer, dalak, pankreas vb. kanamalar. İç kanamalar kişiyi ölüme götürebilir. Bulguları: - Baygınlık hali, baş dönmesi vardır. - Huzursuzluk vardır. - Yüzde, dudaklarda ve parmak uçlarında solukluk vardır. - Deri, nemli ve soğuktur. - Susama hissi vardır. - Nabız hızlı ve zayıftır. Güçlükle hissedilir. - Solunum hızlıdır. - Sanki hava alamıyormuş gibi his olur. - Şuur azalır ve en sonunda şuur kaybolur. YAPILACAK İLKYARDIM: - Yaralı sırt üstü yatırılır. - Baş yana çevrilir. - Şoka karşı tedbir alınır. - Ağızdan içecek madde verilmez. - Sarsmadan ambulans veya sedye ile hastaneye götürülür. DIŞ KANAMALAR: Kanın damardan vücut dışına çıkmasıdır. Genellikle yaralanmalar sonucu olur. Atardamar, toplardamar, kılcal damar kanamaları şeklindedir. DIŞ KANAMALARI DURDURUCU YÖNTEMLER: Parmakla Basınç Yapma : Yara ufak ve kanama az ise, yara üzerine temiz bir bez ya da pansumanla BASTIRIN KALP KRİZİ ve ilk yardımı Kalp krizi yaşamı tehdit eden acil bir durumdur. Kalbi besleyen ana damarların daralması veya tıkanmasına bağlı olarak kalbin bir bölümüne yeterli kan ve oksijen gitmemesi sonucu oluşur. Eğer bu kan ve oksijen yetersizliği uzun sürerse kalp kaslarının bir bölümü ölür. Kalp krizi belirtileri, aşağıdakilerden birkaçını ya da hepsini içerebilir. Santral göğüs bölgesinde aniden gelen ve ezici bir basınçla hissedilen, sabit, 20 dakika veya daha uzun süren, kola, omuza, boyuna, çeneye, sırt ortası ve mideye vuran göğüs ağrısı, aşırı terleme, bulantı, kusma, yoğun halsizlik, akıntı, korku, soluk mavimsi gri deri rengi, mavi tırnaklar ve nefes darlığı. Kalp ağrısı hazımsızlıkla karıştırılabilir. Eğer ağrınızın sebebinden emin değilseniz güvende olmak için kalp krizi gibi ele alın. En yakın acil sağlık kuruluşunu arayın ve aşağıda verilen ilkyardım talimatlarını uygulayın. Kalp krizi tedavisi, hastanın bilincinin kapalı ya da açık olmasına göre değişir. A)Bilinci Kapalı, Nefes Almayan Hasta: En yakın acil sağlık kuruluşunu arayın, daha sonra müdahaleye başlayın. Kişiyi sert, rahat bir yere sırtüstü yatırın. Elinizi hastanın çenesine koyup yukarı kaldırırken diğer elinizi hastanın alnına koyup aşağı bastırarak başını arkaya yatırın. Hastanın alnındaki elinizin baş parmağınız ve işaret parmağınızla hastanın burun deliklerini kapatın. Derin bir nefes alın. Ağzınızı hastanın ağzı üzerine sıkıca bastırın ve iki yavaş, derin nefes verin. Arada tekrar derin bir nefes alın ki hastaya taze hava verebilesiniz. Göğüs kafesinin yükseldiğini görene dek hava üflemeye devam edin. Hastanın göğsü yükseldiğinde hava vermeyi durdurun. Ağzınızı çekin ve başınızı hastanın göğsüne doğru çevirin. Böylece kulağınız hastanın ağzının üzerinde olacaktır. Hastanın akciğerlerinden hava çıkışını kulağınızla hissedin ve dinleyin ayrıca göğsün alçaldığını gözlemleyin. Bu solunum işlemini her 5 saniyede 1 nefes vererek sürdürün. Kişinin bilek ya da boyun atardamarını 5-10 saniye boyunca nabız için kontrol edin. Eğer nabız yoksa, kalp masajı eğitimi aldıysanız kalp masajına başlayın. Suni solunum kalp masajı sırasında da sürdürülmelidir. Bu işlemi tıbbi yardım gelinceye ya da hasta nefes almaya başlayıncaya kadar sürdürün. Bilinci Açık Hasta: En yakın acil sağlık kurumunu arayın, ilgiliye olası bir kalp krizini ve oksijen ihtiyacını iletin. Hastayı nazikçe oturtun ya da yan oturur pozisyona getirin. Yatmak nefes almayı zorlaştırır. Özellikle boyun çevresindekiler olmak üzere giysileri gevşetin. Hastayı bir battaniye ya da palto ile sararak sıcak tutun. Hastayı sakinleştirin ve rahatlatın ama herhangi bir şey yedirip içirmeyin. Eğer ambulans bulunamıyorsa hastayı en yakın hastanenin acil servisine götürün. Bilinçsiz hasta kendine gelirse ve solunumu başlarsa yukardaki adımları izleyebilirsiniz.

Sokma ve Isırmasında İlkyardım Sokma ve Isırmasında İlkyardım Köpek Isırmasında ilkyardım : Bu tür yaralanmalara sık olarak rastlanmaktadır. Daha çok bacak ve kolda ısırma sonucu olan yara, ısırma şekline ve ısıran hayvanın büyüklüğüne göre yarım cm. yada daha büyük olup, kol yada bacağın her iki yüzünde görülebilir. Köpek ısırmalarında ilk akla gelecek durum "Kuduz" tehlikesidir. Çünkü; köpek salyası ile kuduz virüsünü dişleri ile açtığı yaradan vücuda verir. Kuduz köpeğin ısırdığı insan veya hayvanlarla da kuduzun diğer canlılara bulaştığı bilinmektedir. Köpek tutularak gözlem altına alınmalıdır. Köpeğin kuduz olup olmadığını anlamak için 10 gün karantina uygulanır. Bazen çok uzun süreden sonra da kuduzun belirtilerinin görülebileceğini unutmayınız. Eğer köpek kuduz ise 48 saat sonra kuduz belirtileri görülmeye başlar. Ağzını kapatmakta güçlük çeker. Kuyruğunu bacaklarının arasına alır. Salyası akar. Etrafına saldırır. Sudan korkar, gözleri şaşı gibi olur. Gözbebeği düzensiz büyüklüktedir. Köpeğin kimin olduğu, aşılı olup olmadığı saptanmalıdır. Kuduz bir köpek ısırması varsa durum polise ve ilgili sağlık kuruluşuna haber verilmelidir. Köpek ısırma olayı sırasında ya da karantina süresi içinde ölürse köpeğin başı antiseptik solüsyon ile ıslatılmış bir beze sarılarak ilgili laboratuara gönderilmelidir. Isırılan kişiye her olasılığa karşı kuduz serumu ve aşısı yapılmalıdır. Hastaneye gitmeden önce ısırılan yeri bolca su ile yıkayınız. Üzerine temiz bir mendil kapatınız. Köpeğin ağzında kuduzdan başka diğer hastalık yapan mikroplarında bulunabileceği düşünülerek yaraya hastanede pansuman yapılmalıdır. Gerekirse hastanede tetanosa karşı aşı yapılır. Daha önce aşılanmamışsa tetanos serumu yapılır. Akrep sokmasında ilkyardım : Akrep, kuyruğundaki iğnesini sokarak zehrini vücuda verir. Zehirli santral sinir sistemine ve kalbe zararlı etki yapar. Bazen çocuklarda ve büyüklerde ölüme yol açabilir. Sokulan yerde ağrı, yanma ve uyuşukluk olur. Tükürük bezlerinin salgısı artar. Baş ağrısı, kaslarda kasılmalar, idrar, büyük abdes kaçırma ve felçler görülür. Akrep sokulan kişiyi yürütmeyiniz, hareket ettirmeyiniz. Sokulan yerin yukarısını eşarp ya da mendille sıkınız. İlk bir kaç saat sokulan yerin üzerine havluya sarılı buz torbası koyunuz. Böylece zehirin emilmesini yavaşlatmış olursunuz. Sokulan yere amonyak sürünüz. Eğer solunum durması ya da zayıflaması otursa ağızdan ağıza yapay solunum yapınız. Hemen hastaneye gönderiniz. Akrep serumu yaptırınız. Arı sokmasında ilkyardım : Arı arka kısmındaki iğnesini deriye batırarak sokar. O kısımda ağrı, bir kaç dakika sonra yanma, arkasından şişme ve deride kırmızı kabarcıklar olur. Çok duyarlı kişilerde daha önemli durumlar ve hatta ölüm de görülebilir. Sokulan bölgeyi hareket ettirmeyiniz. Sokulan yer üzerine buz koyunuz. Deride kalmış olan arı iğnesini alkol alevinde yaktığınız bir iğnenin ucu ile çıkarınız. Sokulan yer üzerine amonyak sürünüz. Kaşıntıyı azaltır. Elinizde kaşıntıyı, yanmayı giderici ilaç varsa onu sürebilirsiniz. Daha sonra yemek sodası eritilmiş su ile ısıtılmış bezi sokulan yer üzerine koyunuz. Eğer solunum zayıflaması ya da durması otursa ağızdan ağıza yapay solunum yapınız. Bu önlemlerle şikayetlerinde azalma olmuyorsa ve özellikle çok sayıda arı sokmalarında bekletmeden ve kesinlikle hastaneye gönderiniz. Eğer astımınız varsa arı sokması ile astım şikayetlerinizde de artma olabilir. Eğer ağzın içinden sokulmuşsa hemen bir buz parçasını ağızda eminiz çok çabuk şişlik ve solunum yolunda tıkanma olacağından hastaneye gidiniz. Duyarlı olan kişilerde şişlik yanma fazla olur. Hatta deride morluklar görülebilir. Hemen hastaneye gidiniz. Arı sokulan yere çamur sürmeyiniz. Mikrop kaparak iltihaplanabildiği gibi tetanos da olabilir.

Beyin Kanamaları, Sıcak Çarpması, Bayılma, Kalp Krizi Beyin Kanamalarında İlkyardım Beyin kanaması genellikle tansiyonu yüksek olan yaşlı kişilerde görüldüğü gibi beyin içindeki doğuştan hatalı bir damarın yırtılmasıyla da olur. Bunun sonucu olarak ani felçler gelişir. Bazen üç beş ay sonra bıle beyin ile beyin zarı arasında kanama yavaş yavaş toplanarak geçte olsa tehlikeli beyin kanaması ve felçler olabilir. En çok vücudun bir tarafında, kol ve bacaklarda felç olur. Kısa bir süre şuur kaybolur. Solunumu düzensiz ve yüzeyseldir. Yüz kırmızıdır. Nabzı hızla atar. Gözbebeği diğer tarafa göre daha geniş olur. Başı hafifçe yukarı doğru meyilli gelecek şekilde yatırınız. Elbiselerin önünü açınız, gevşetiniz. Başa havluyla sarılmış buz torbası koyunuz. Hastayı tuvalet için ayağa kaldırmayınız. Kusarsa başını yana çeviriniz. Ağzını temizleyiniz. Boğaz bölgesindeki kasları felç olanlarda bu çok tehlikelidir. Çünkü kustuğu, soluk yoluna kaçıp tıkayabilir. İlaç vermeyiniz. Hemen doktor çağırınız veya yan oturur durumda sedye ile hastaneye taşıyınız Sıcak Çarpması ve Bayılmalarda İlkyardım Su ve tuz kaybı nedeniyle halsizlik, baş dönmesi, görme bulanıklığı, nabız hızlanması, şuur kaybı, genel huzursuzluk görülür. Kişiyi serin bir yere taşıyınız. Elbiselerini çıkarınız. Bacaklarını yukarı kaldırarak yatırınız. Dinlendiriniz. Soğuk, ıslak havlu ile sarınız. Serin tutunuz. Ayakları ve elleri soğuk su bulunan kovalara sokunuz. Bacaklarını aşağı, yukarı hareket ettiriniz. Bacaklara ve gövdesine masaj yapınız. Bir litre su içine veya ayrana çeyrek çay kaşığı kadar tuz karıştırıp bunu her saat başı içiriniz. Ateşi çok yükselmişse soğuk su bulunan bir küvete sokarak ateşin 38°C dereceye kadar düşmesini sağlayınız. Alına, bütün vücuda soğuk su ile ıslatılmış çarşaf örtünüz. Gerekirse vantilatöre karşı tutunuz. Bu önlemlerden sonra hemen hastaneye götürünüz. Kalp Krizinde İlkyardım Kalp kasını besleyen kan damarının uzun süre büzüşmüş kalması ya da tıkanması sonucu o kalp kası bölgesine yeterli kan gidemez. O kalp kası ölür. O bölgedeki oksijen azlığı ya da yokluğu çok şiddetli ve uzun süren ağrı yapar. Buna kalp krizi denir. Hastayı sakin olarak sırtüstü yatırınız. Soluk almada zorluk çekiyorsa baş ve arkasına yastık koyup göğsü yükselterek yarı oturur duruma getiriniz. Daha önce doktor tarafından önerilen ilaçları varsa veriniz. Soğuktan koruyunuz. Hareket ettirmeyiniz. Doktor çağırınız. Hemen hastaneye gönderiniz. Sedye ile yatar durumda ve sarsmadan taşıyınız.

Diş Agrısı, Göze Kulaga Burna Yabancı Cisim Kaçması Diş Ağrısında İlkyardım Diş ağrısı, çoğu kez diş çürüğünden dişin tutucu dokusundan veya diş kökünden gelişen apselerden ileri gelir. Dişimizin çürük kısmına girmiş yemek artıklarını fırçalayarak temizleyiniz. Eğer evinizde varsa karanfil yağına batırılmış ufak bir pamuk koyunuz. Eğer apse gelişmişse, ağrıyı dindirmek zordur. Diş doktoruna gidiniz. O bölge üzerine havluya sarılı buz torbası soğuk suda ıslatılmış, sıkılmış havlu koyunuz. Bu ağrıyı giderme ve iltihabı geriletmede faydalı olabilir. Ağrıyan dişinizin etrafına, çürük yerine aspirin ya da kolonya ile ıslatılmış pamuk koyunuz. Yara oluşabilir. Evinizde ağrı dindirici ilaç varsa alınız. Basit önlemlerle ağrınız geçse de diş doktoruna gidiniz. Dış kökünde apse olabildiği gibi diş çürüğü daha derinlere de inebilir Göze Yabancı Cisim Kaçması Halinde Yapılacak İlkyardım Gözünüzde toz, kömür kurumu, küçük sinek vs. kaçtığı zaman: Gözünüzü ovuşturmayın, tahriş edersiniz, yabancı cisimlerin daha derinlere girmesine yol açarsınız. Gözünüzü bir kaç dakika kapatınız. Yabancı cismin tahrişi ile artan göz yaşı yabancı cismin dışarı atılmasını sağlayabilir. Kişiye sümkürür gibi yapmasını söyleyiniz. Bu şekilde yabancı cismin alt göz kapağına geçmesine yardımcı olabilirsiniz. Gözünüzü bolca su ile yıkayınız. Eğer yabancı cisim hala gözde ise yabancı cismi görmek için önce alt göz kapağını kontrol ediniz. Görürseniz. temiz bir mendilin ucu ile ya da ucunu sivrilttiğiniz bir pamuk parçası ile siliniz. Sonra üst göz kapağının iç yüzünü kontrol ediniz. Bunun için baş ve işaret parmağının ucu ile üst göz kapağım tutunuz. Kapağın üzerine bir kibrit çöpü yerleştirip bu çöp üzerine kapağı ters çeviriniz. Bu sırada hastaya aşağıya bakmasını söyleyiniz. Eğer yabancı cismi görürseniz temiz bir mendilin ucu ile veya ucunu sivrilttiğiniz bir pamuk parçası ile siliniz. Eğer göze, örneğin; tahta kıymığı küçük demir parçası gibi yabancı cisim saplanmış ise çıkarmaya çalışmayınız. Gözün üzerine bastırmadan temiz bir mendille örtünüz. Beceremiyorsanız kesinlikle uğraşmayınız. Üzerine temiz bir mendil kapatıp göz doktoruna gidiniz. Kulağa Yabancı Cisim Kaçması Halinde Yapılacak İlkyardım Dış kulak yoluna genellikle buğday tanesi, fasulye, nohut, bezelye, kum gibi küçük cisimler veya böcek kaçabilir. Daha çok çocuklarda görülür. Kesinlikle bunları çıkartmak için tel, iğne, çöp gibi cisimler kullanmayınız. Kulak zarını delebilirsiniz. Hastanın başını yana çeviriniz. Eğer yabancı cisim, ufaksa, yuvarlaksa nem çekerek şişmemişse ve çok derine kaçmamışsa bazen kendiliğinden de düşebilir. Kulak kepçesini arkaya ve aşağıya çekerek yabancı cismin dış kulak yolundan dışarı çıkmasına yardım ediniz. Ayrıca başı yana döndürünüz. Kulağa su damlatmayınız. Kuru buğday, bezelye, nohut, fasulye gibi tahıllar su ile şişerek dışarı çıkmaları zorlaşır. Bunun yerine gliserin damlatınız. Kulağa böcek kaçmışsa el feneri tutuğunuzda ışık onların bulunduğu yerden dışarı çıkmasını sağlayabilir. Ayrıca kulağa bir kaç damla gliserin yoksa zeytinyağı damlatırsanız bu böceğin ölmesine ve dışarı atılmasına yardımcı olabilir. Eğer bu basit önlemlerle çıkaramıyorsanız ısrar etmeyiniz. Kulak-burun-boğaz kliniğine gönderiniz, Çocuklarda kulak ağrısına çok sık olarak rastlanır. Çoğu kez ortakulaktaki bir iltihaptan ileri gelebildiği gibi üst solunum yollarındaki rahatsızlıklar sırasında da kulak ağrısına rastlanabilir. Mikroplar buraya, ortakulaktan boğaza açılan östaki borusu ile gelebildiği gibi kan yoluyla da gelebilir. Örneğin; nezle, soğuk algınlığı gibi durumlarda zorlu sümkürme sonucu mikroplar ortakulağa geçebilir ve orta kulak iltihabı yapabilir. Kulak üzerine havlu sarılmış sıcak termofor ya da sıcak havlu koyunuz. Kulağa 1-2 damla gliserin ya da varsa kulak damlası damlatınız, bunlar yoksa bir kaç damla ılık zeytinyağı damlatınız. Ağrısı için aspirin veriniz. Eğer kulak ağrısı bir kaç saatte geçmiyorsa hatta ağrı geçtikten sonra bile doktora gidiniz. Çünkü, orta kulağın içinde apse gelişebilir. Gerekirse bunun kulak, burun, boğaz uzmanı tarafından boşaltılması ve tedavisi gerekmektedir. Buruna Yabancı Cisim Kaçması Halinde Yapılacak İlkyardım Buruna da kulakta olduğu gibi bazı yabancı cisimler kaçabilir. Kuru buğday, bezelye, nohut gibi tahıllar kaçarsa burundaki nemlilikten ya da buruna kaçırılan sudan dolayı şişerler. Bu yabancı cismi çıkarmak için uğraştığınız sırada bunları daha derine itmek ve çıkartılmasını zorlaştırmak olasıdır. Hastayı hafifçe sümkürtünüz. Varsa burun damlası ya da gliserin damlatınız. Sonra tekrar sümkürtünüz. Bu basit önlemlerle çıkmıyorsa kulak burun boğaz kliniğine gidiniz.

KANAMALAR Çeşitli nedenlerle kanın damar dışına çıkmasına kanama denir. Yetişkin bir kimsede 5-6 kg. kan vardır. 1-1,5 kg. kan kaybeden bir insanın hayatı tehlikeye girer. O HALDE KANAMALARI HEMEN DURDURMAK GEREKİR. Genelde iç ve dış kanama olmak üzere kanamaları ikiye ayırabiliriz. İÇ KANAMALAR : İç organlardaki dokuları besleyen kan damarlarının yırtılması veya zedelenmesi sonucu kanın damarlardan vücut boşluklarına akmasına iç kanama denir. İç kanamalar iki şekilde olur; 1) Gözle görülebilen: Akciğer, mide, bağırsaklar, böbrekler v. b. kanamalar. 2) Gözle görülmeyen; Karaciğer, dalak, pankreas v, b. kanamalar. İç kanamalar kişiyi ölüme götürebilir. Bulguları : Baygınlık hali, baş dönmesi vardır. Huzursuzluk vardır. Yüzde, dudaklarda ve parmak uçlarında solukluk vardır. Deri nemli ve soğuktur. Susama hissi vardır. Nabız hızlı ve zayıftır. Güçlükle hissedilir. Solunum hızlıdır. Sanki hava alamıyormuş gibi bir his olur. Şuur azalır ve en sonunda şuur kaybolur. Yapılacak ilkyardım: Yaralı sırt üstü yatırılır. Baş yana çevrilir. Soka karşı tedbir alınır. Ağızdan içecek madde verilmez. Sarsmadan ambulans veya sedye ile hastaneye götürülür. DIŞ KANAMALAR : Kanın damardan vücut dışına çıkmasına dış kanama denir. Genellikle yaralanmalar sonucu olur. Atardamar, toplardamar, kılcal damar kanamaları şeklinde görülür. Yapılacak ilkyardım: Yara ufak ve kanama az ise; Yara üzerine temiz bir bez ya da pansumanla bastırın. Yara içindeki yabancı cisimleri çıkarmadan, Kravat, eşarp veya varsa sargı bezini yara üzerine temiz bir pansuman koyduktan sonra sıkıca sarın. Yaralı veya kanayan kısmın kalp seviyesi üzerine yükseltilmesi ile kanama oldukça azalır hatta durulabilir. DAMAR ÜZERİNE BASINÇ YAPARAK KANAMAYI DURDURMAK : Şakak bölgesinde : Kulak önüne parmağınızla bastırın. Yüz bölgesinde : Kanamanın olduğu taraf alt çene kemiğinin orta kısmına parmağınızla bastırın. Baş ve yüzün bir bölgesinde : Önce yaralının arkasına geçin. Hastanın basını kanayan yana doğru eğin. 4 parmakla alt çene köşesinin hemen altına kanayan tarafta boyuna bastırın. Kol bölgesinde : Yaralının önüne durun. Başını kanayan tarata doğru eğin. Baş parmağınızla o taraf köprücük kemiğinin üçte bir iç kısmının arka ve alt tarafına doğru bastırın. Bacak bölgesinde : Yaralıyı sırt üstü ve düz yatırın. İlkyardımcı kanayan tarafta yer alır. Kasık kıvrımının üçte bir kısmından geçen atardamarı sıkıştıracak bir kuvvetle bastırın. Bacağı kalp seviyesinin yukarısına kaldırın

Kiriklar KIRIKLAR Herhangi bir kuvvet zoru ile kemik bütünlüğünün bozulmasına "KIRIK" denir. KIRIK ÇEŞİTLERİ : a. Açık Kırık b. Kapalı Kırık c. Müşterek Kırık KIRIKLARDA GENEL DUYGU VE BULGULAR : Kırık yerinde ve yakınında ağrı Dokunmaya karşı hassasiyet Şekil bozukluğu Şişlik, morluk Haraketsizlik ve kuvvetsizlik Kırık kemiklerin birbirine sürtünme sesi KIRIKLARDA GENEL TEDAVİ KURALLARI : Eğer deride varsa yara üzerine steril bir pansuman ya da mendil koyup sarınız. Yara içinde görülen kemik parçalarını çıkarmaya çalışmayınız, kanama yapabilir. Damar ve sinirleri yaralayabilirsiniz. O kısmın üzerine steril pansuman koyunuz. Sonra bir bezi simit şeklinde katlayıp delik olan kısmı ortaya gelecek şekilde yerleştiriniz. En üst kısmına kalın pamuk ya da sünger tabakası koyunuz. Sarınız. Kırık olup olmadığını önce elbisesi üzerinden hafifçe elle muayene ederek saptamaya çalışınız. Önce sağlam tarafın elbise kolunu çıkarınız. Gerekirse elbise yerini dikiş yerinden sökünüz veya kesiniz. Elle hoyratça muayene etmeyiniz. Kırık bulunan yeri oynatmayınız. Ağrı şoka yol açabilir. Kırık kemik uçları damar ve sinirleri yaralayabilir. Kırık kemik uçlarını hareketsiz hale getirmek için kırık yerini tesbit ediniz. Kol ya da bacağın her iki yanına kalın karton ya da tahta koyup sargı bezi, eşarp, kravat ya da gömlek parçaları ile sarınız. Tesbit için kullanılan karton, tahta gibi gereçler kırık yerinin bir üst ve birde alt tarafındaki eklemlerin ötesine kadar gelecek uzunlukta olmalıdır. Bu araçlara "ATEL" adı verilir. Atellerin tene gelen kısımları pamuk ve bezlerle beslenmelidir. Şok varsa önleyiniz. Kanama varsa bilinen önlemlerle kanamasını durdurunuz. Kırık yerin üzerine havluya sarılı buz torbası koyunuz. Yaralıyı battaniye ile örtünüz. Dinlendiriniz. Yaralı kısmı kalp seviyesinin yukarısına kaldırınız. Kırılan uzvu hangi durumda bulunduysanız o durumda tesbit ediniz. Kırığı yerine koymaya çalışmayınız. Gereksiz dokunmalardan kaçınınız. Ambulansla ortapedi ve travmatoloji kliniğine gidiniz. OMURGA KIRIKLARINDA İLKYARDIM : Çoğu kez yüksek bir yerden düşme ya da trafik kazaları sonucu omurgada kırık ve/veya bazen içinden geçen omurilikte değişik derecelerde yaralanmalar olabilir. Yaralıyı muayene etmeden, belinde ya da boynunda ağrısı ya da başka bir şikayeti olup olmadığını sorunuz. Bunu yapmadan yaralıyı döndürmeyiniz ve ayağa kaldırmayınız. Kesin tam bilinmedikçe belinde ağrısı olan bir yaralıda kırığın da olabileceğini unutmayınız. Kırık olmadığı kesin olarak saptanıncaya kadar kırık var gibi hareket ediniz. Eğer omurgasında bir kırıktan şüpheleniyorsanız, yaralıyı yerinden kaldırmadan altına genişçe bir tahta ya da kapı yerleştiriniz. Baş ve boyunun her iki yanına ayakkabılarını ve katlayarak elbiselerini koyarak boynunun oynamasını önleyiniz. Eğer elinizde kum torbası varsa onu da koyabilirsiniz. Naylon torba içine kum veya toprak doldurarak kum torbası yapabilirsiniz. Yaralıyı omuzlar, havsala, uyluk dizaltı ve ayak bileğinin üzerinden geçecek şekilde geniş bezlerle tahtaya bağlayınız. Böyle taşıyınız. Röntgen çekilip kesinlikle kırık olmadığı saptanmadıkça ayağa kaldırmayınız. Aksi durumda kendiliğinden iyi olabilecek bir omurga kırığı, yaralı kişinin kaba bir şekilde muayene edilmesi, ayağa kaldırılması ya da uygun olmayan taşıma koşulları nedeniyle omurilik zedelenmesine yol açabilir. Bunun sonucu bacaklarda felç, halsizlik, idrar ve büyük abdestini tutamama gibi çok önemli sonuçlar doğabilir. Yara varsa, yaraya steril pansuman koyunuz. Şok durumuna göre önlem alınız. Yaralının ağrısını dindiriniz -

Bandaj Ve Sargi BANDAJ VE SARGI Pansumanları yerinde tutmak, organları uygun bir şekilde sarmak, tesbit etmek, gerektiğinde o bölge üzerinde basınç uygulamak vücudun o kısmının hareketini azaltmak ya da bütünüyle engellemek ve vücudun bir kısmının kan akımını azaltmak amacı ile kullanılan malzemeye denir. SARGI ÇEŞİTLERİ : 1. Silindir Sargılar 2. Üçgen Sargılar 3. Özel Sargılar 1- SİLİNDİR SARGILAR : Spiral sargı : Vücudun kalınlıkları aynı olan yerlerinde uygulanır. İlkyardımcı yaralıya dönük. Rulo sağ elde. Sargının ucu sol elde. Bilek kısmında iki kez tesbit yapınız. Sargıyı aşağıdan yukarıya, içten dışa ve birbiri üzerine 2/3 oranda örtecek şekilde sarınız. Sargı çok bol veya damarları, sinirleri sıkıştıracak kadar da sıkı sarılmamalıdır. Sarılma bittikten sonra; serbest kalan uç ikiye ayrılarak bir düğüm atıldıktan sonra o bölge etrafında dolanarak bağlanır ya da sargı ucu kendi üzerine çengelli iğne ile veya flasterle tutturulur. Kol ve Bacaklarda uygulanır. İki kez bilekte tesbit yapınız. Birkaç kez spiral şeklinde sarınız. Kalınlık farkı olduğu kısımdan itibaren ters spiral sarıma geçiniz. Sarılışı, aynı yere geldiğinde aşağıya kendi üzerine doğru kıvrılır. Kalan uç flaster ya da çengelli iğne ile tutturulur. Sekiz sargı : Özellikle diz, dirsek gibi eklem bölgelerinde ya da bu bölgelerin yakınlarının sarılmasında uygulanır. Sarım, Sekiz sayışı yapacak şekilde, bir aşağı ve bir yukarı kısımdan dolanarak yapılır. Spika sargı : Özellikle omuz, kalça eklemi gibi yerlerin sarımın-da kullanılır. Omuz ekleminde kolun üst kısmı sarıldıktan sonra sargı rulosu omuz üzerinden geçirilir. Omuz arkasına, oradan göğüsün arka kısmına getirilir. Buradan göğüsün ön tarafı dolanıp, tekrar omuza getirilir, Omuz önünde sargılar birbirini çapraz ve sekiz şeklinde bir sarılma yapılmış olur. SİLİNDİR SARGILARIN UYGULAMA YERLERİ : El sargısı : 2,5-5 cm, enindeki rulo şeklindeki sargı ile önce elin ön kısmından başlanarak, bir kez çepeçevre dolanır. Sonra elin baş parmak tarafından el sırtına oradan bileğin arkasına geçilir. Buradan tekrar el sırtına geçilerek karşı tarafa gelinir. Böylece el sırtını örtene kadar sarılır. Sonra el bileği etrafında 1, 2 kez dolanıp sargılama bitirilir. Parmak sargısı : Sargıya bilekten başlanır, bilek etrafında bir kaç kez dolanır. Parmak ucundan başlanarak spiral olarak parmak sarılır. Tekrar elin arka yüzünden el bileğine gelinir. Birden fazla parmak sarılacaksa; her parmak sarıldıktan sonra sargı bilek etrafında bir kez dolanır ve sonra el sırtından sarılarak parmağa geçer. Baş sargısı : Yaralı kişiyi bir sandalyeye oturtunuz. Yaralının arkasına geçiniz. Her iki silindir sargının rulo kısımlarım birer elinizde tutunuz. Sargının alt kenarını alında kaşların hemen üst kısmına yakın olarak koyunuz. Kulakların üst kısmından geçecek şekilde başın arkasına doğru sargı dolanır. Arka kısımda her iki sargı birbiri ile çapraz yaptıktan sonra üstte bulunan sargı başın önüne doğru dolanır. Altta bulunan sargı ise, başın orta yönünde olmak üzere öne doğru alma kadar getirilir. Alında tekrar her iki sargı çapraz yapılarak arkaya doğru dolanır, alttaki sargı başın orta yönünde arkaya doğru ve ilk sargı bir miktar örtecek şekilde çekilir. Bu şekilde, sarım bitirilirserbest uç önde kendi üzerine tutturulur.

Yaralanmalar Yaralanmalar Çeşitli nedenlerle vücut dokularının bütünlüğünün bozulması ya da bir kısmının kaybına yara denir. Deri altına ulaşan kesikler büyük sinir, kiriş ve damarları keserek kopmalarına, yoğun kanamalara sebep olabilir. Kesici aletlerin sebep olduğu yaraların oluş biçimi ve anatomik olarak gösterdiği özellikler yara zemininin rahatça görülmesine olanak verir. Delici yaralarda ise yaranın eni ve boyu çok küçüktür. Bu tür yaralar bazen ince-uzun kesici aletler, bazen sivri dal ve çubuklar bazen de ateşli silahlar yol açar. Bıçak, şiş, sivri cam gibi nesnelerle meydana gelen yaralanmalarda isabet alan yere göre hani organın ne derece yaralandığını kestirme son derece zordur. Yaralar iki şekilde görülebilir: a. Açık yaralar b. Kapalı yaralar Açık yaralar : Deri yüzeyinde görülebilen yaralara açık yaralar denir. Sıyrık şeklindeki yaralar. Kesik şeklindeki yaralar. Delici yaralar. Ezici yara. Yırtılma şeklindeki yaralar. Ateşli silah yaraları Isırma yaraları. Yanık yaraları. Kapalı yaralar : Deri yüzeyinden görülmeyen, deri altı derin doku yaralanmalarına kapalı yara denir. Hematom Ekimoz Bül YARALANMALARDA İLKYARDIM : Yapılması gerekenler : Fışkıran tarzda kanayan kesiklerde hemen hastaneye gidin. Hastaneye ulaşana kadar, yaranın üstüne temiz bir bez ile bastırmaya devam edin. Yaralıyı emniyetli bir yere alarak oturtunuz veya yatırınız. Varsa önce kanamayı durdurunuz. Ellerinizi sabunlu su ile yıkayınız. Yara üzerindeki varsa giysileri dikiş yerinden sökünüz veya kesiniz. Yara çevresinde – varsa - kılları temizleyiniz. Yara üzerine pansuman koyduktan sonra yaranın etrafını sabunlu su ile temizleyiniz ve yaraya değmeyecek şekilde tentürdiyot sürünüz. Yara kirli ise pansumanı kaldırıp, yarayı merkezden, dış çevreye doğru ılık sabunlu su ile yıkayınız. Yara üzerine pansuman koyup, sargı bezi ile sarınız. Yaralı kısmın altına kalın karton v. b. koyup sararak tesbit ediniz, dinlendiriniz. Ağrıyı, şişliği ve morluğu önlemek için o bölgeye havluya sarılı buz koyunuz. Yara içinde batık cisimler varsa, simitçik yapıp koyunuz ve sargı bezi ile sarınız. Yaralı extremite yukarı kaldırılmalıdır. Damarları açan kesikleri için bir turnike uygulayın. Delici yaralanmalarda, batarak vücutta kırılmış delici cisimleri yerinde bırakarak bir bandajla bölgeyi sargılayın ve doktora başvurun. Delici göğüs yaralanmalarında göğüs kafesindeki deliği bantlarla hava ile irtibat etmesin diye kapatın ve acilen hastayı hastaneye ulaştırın. Yapılmaması gerekenler : Yara üzerine tentürdiyot ve benzen antiseptik sürmeyiniz. Kesilen yeri kesinlikle tütün, makine yağı, solvent gibi maddeler sürmeyin. Yara üzerine, yara tozu, pudra, merhem, kül, tütün v. b. şeyler koymayınız. Kesilen yeri mikrop bulaştıracak bir yere değdirmeyin. Yara üzerine pamuk koymayınız. Yaraya ve pansuman malzemesine el sürmeyiniz. Sıcak kompres uygulamayın. Yaraya batan cismi çıkartmaya çalışmayın, bölgeyi kalın bir bandajla sarın. Kesik kısmı vücudun aşağısına doğru sarkıtmayın.

Elektrik çarpmalarinda Ilkyardim 2) ELEKTRİK ÇARPMALARINDA İLKYARDIM : Elektrikle çarpılmak için akımın vücuttan geçerek + ve - kutuplar arasındaki devreyi tamamlaması gerekir. Pil, batarya, ve akümülatörler doğru akım üretirler. Doğru akım 20-30 volttan sonra çarpılma hissi vermekte ancak tahribat yapmamaktadır. Pil ve oto aküsü ile çarpılmak olası değildir. 30 volt üstü doğru akım kaynakları tehlikelidir. Evde kullanılan elektrik alternatif akım tipindedir. Alternatif akım, 15 volt üstünde çarpılma hissi verir, tahribat yapmaz. 20 volt üstü tehlikeli sayılabilir. Elektriğe temas eden noktalar arası mesafe kısa ise arada kalan doku şiddetle ısınır ve yanar. Yanık, elektrik akımının kuvvetine bağlı olarak artar. Alternatif akım, kalp üzerinden geçecek olursa, kalbin sinirsel ileti sistemini bozar, kalp durur. Allternatif akımla çarpılma çok kolaydır. Prizdeki aktif kutba değildiğinde, vücut devreyi tamamlamak için yere basan ayakları kullanır. Su, elektrik akımını iyi iletir. Kuruyken iletken olmayan tahta, plastik gibi maddeler ıslanınca iletken olurlar. Elektrik çarpması ile kas krampları, kırıklar, sinir felci, solunum merkezinin felci, solunum ve kalbin durması olabilir. Yıldırım, doğal elektrik kaynaklarıdır. Yıldırım havadaki durağan elektriğin bir ark ile boşalması demektir. Bu nedenle çocukların yağışlı ve fırtınalı havalarda uçurtma uçurmaları tehlikelidir. Çünkü ıslanan uçurtma ipi iletken hale gelir ve elektirk, ipi elle tutan kişi üzerine boşalabilir. Ülkemizde yerleşim alanları üstünden geçen ve zaman zaman evlerin çok yakınlarına kadar gelen yüksek gerilim hatları başka bir tehlike kaynağıdır. Bu gibi yerlerde televizyon antenlerin düzeltilmesi için dama çıkılması başlı başına ayrı bir tehlikedir. Bu hatlara 20 m. den daha yakına gelmek son derece tehlikelidir. Elektrik çarpmalarında yapılması gerekenler : Elektriği kesmek için sigortaları kullanın. Kuru tahta, sopa, ip, deri kemer ya da kuru gazete tomarı ile yaralının elektrik teli ile olan ilişkisini kesiniz. Lastik tabanlı ayakkabı giyin, kuru bir lastik eldiven takın. Elektrik akımını iletmeyecek kuru bir cismin üzerine çıkın. Hastayı giysilerinden çekerek bölgeden uzaklaştırın. Şuursuz ve soluk almıyorsa, ağızdan ağıza yapay solunum yapınız. Şuursuz fakat soluk alıyorsa, şok durumunu önleyin, ayaklarını yukarı kaldırın. Gerekiyorsa kapalı kalp kompresyonu yapınız. Şuurlu ve soluk alıyorsa, sakin olarak dinlendiriniz ve bir çay kaşığı yemek sodası ve bir çay kaşığı tuzu 1/3 litre suda eritip, ilk yarım saat içensinde içiriniz. Kendisine gelince ambulansla hastaneye gönderiniz. Varsa yanık tedavisi uygulayınız. Elektrik çarpmalarında yapılmaması gerekenler : Elektrik çarpan kişiye kalın lastik tabanlı ayakkabınız yoksa dokunmayın. Sigortaları kapatmadan yaralıya temas etmeyin. Çıplak elle çarpılmış kişiye dokunmayın. Çocukları olay yerinden uzak tutun. Dokunmak için iletken cisimler kullanmayın.

Ağızdan Ağıza Suni Teneffüs Metodu, Turnike Ağızdan Ağıza Suni Teneffüs Metodu Kişiyi düz bir yere sırt üstü yatırınız. Çenesini yukarı gelecek şekilde başını geriye çekerek solunum yollarını açınız. Ağız çevresini temizleyiniz. Çeneye bastırarak ağzının açılmasını sağlayıp, diğer elinizle burun deliklerini tıkayınız. Derin nefes alıp ağızdan ağıza dakikada 12-15 defa üfleyiniz. Göğüs kafesinin yükselip, yükselmediğini kontrol ediniz. Solunum normale dönünceye kadar veya hastaneye ulaştırıncaya kadar işleme devam ediniz. Turnike Kol ve bacaklardaki büyük kanamalarda atardamarı deri ile kemik arasına sıkıştırarak kanamayı durdurma yöntemidir. Tek kemikler üzerine uygulanır. . Uygulamada, dar sargı, kravat, kemer, eşarp, mendil, ince lastik v. b. malzeme kullanılabilir. Kesinlikle tel, zincir kullanılmamalıdır. UYGULANMASI : Turnike uygulanacak yer tespit edilir. Turnike malzemesi sıkıca 2-3 kez sarılır ve bağlanır. Sıkıştırma çubuğu yerleştirilir tekrar bağlanır. Kan duruncaya kadar sıkıştırma çubuğu döndürülür, kan durunca çubuk sabitleştirilir. Turnike bağlandıktan sonra uygulama zamanı bir kağıda kaydedilir ve görülecek şekilde vücuda asılır. Her 20 dakikada bir 5-10 saniye turnike gevşetilir. Uygulanan turnike bir saatten fazla uygulanmamalı, şayet uzun kalacaksa gevşetme aralıkları sıklaştırılmalıdır. Kol ve bacak kopmaları varsa, kopan uzuvla birlikte hastaneye götürülmelidir.

Kas Krampları, Ezilmeler Kas Kramplarında İlkyardım Bir ya da birkaç kas grubunda birdenbire ve istemimiz dışında olan kısa ya da uzun süreli kasılma kramp olarak tarif edilir. Zorlu antrenman yorgunluk ya da tuz kaybı kramplara yol açabileceği gibi hiç bir neden olmadan da gece uykuda olabilir. En çok ayak ve baldır kaslarında olur. Bazen 10 dakika kadar devam edebilir. Yaşlı kişiler, hamileler, şeker hastalığı olan damar hastalığı olan hastalarda daha sıklıkla görülür. Suni böbrek tedavisi görenlerde de ağrılı kramplara kaslardaki oksijen miktarının yetersizliği yol açmaktadır. Kanda kalsiyum azalması "tetani" denen kramplarla kendini gösteren önemli durumlar yaratır. İshal, kusma ya da terleme basıncının yüksek olması kanda potasyum miktarının düşük olması da kas kramplarına ortam hazırlar. İlaçlarda krampların ortaya çıkmasında kolaylık yaratırlar. Kişiyi sakin olarak yatırınız. Bir elinizle kramp girmiş ayak uçundan tutup yukarı doğru bükerek normal durumuna getirmeye çalışınız. Diğer elinizle baldır kısmına hafifçe bastırınız. Eğer yüzüyorsanız sırt üzen yatarak dinleniniz. Sırt üzen yüzerek karaya çıkmaya çalışınız. Kramp girmiş kasın bir kaç yerini çimdikleyiniz. Elinizin kenarı ile kramp girmiş kasın üzerine hafifçe vurunuz. El ayası ile kramp girmiş kası ovuşturunuz. Kramp girmiş kasın üzerine havluya sarılmış termofor koyarak sıcak uygulayınız. Bundan sonra tekrar masaj yapınız. Krampa neden fazla sıcak sonucu su ve tuz kaybı olabilir. 1 litre su ya da ayrana 1 çeyrek çay kaşığı kadar tuz koyarak karıştırıp içiriniz. Her an kramp girebileceği olasılığını düşünerek denizde yalnız olarak uzağa açılmayınız. Kesinlikle alkol almış olarak denize girmeyiniz. Kramp geçtikten sonra kramp giren ayak ve baldır kaslarınızı geriniz. Ezilmelerde İlkyardım Vücudun bir yerine örneğin; kol ya da bacağa ağır bir cisim düştüğü ya da çarptığı zaman deri ve altındaki dokular, kaslar ezilir, yırtılabilir, kanama şişlik olur. Elastik sargı sarıp o yerinizi yüksekte tutunuz. O bölgeye buz uygulayınız. O bölgenizi dinlendiriniz.

Kalp Durması ve Kalp Masajı Kalp Durması ve Kalp Masajı KALP DURMASINDA : Hasta bilincini yitirir. Deri kül rengi olur. Bilekte ve boyunda nabız atışı hissedislmez. Gözbebekleri çok büyür. KAPALI KALP MASAJI : Hasta sırt üstü sert bir zemine yatırılır. Sıkı yerleri gevşetilir . Hastanın yanına diz çökülür. Hastanın göğüs kemiği 'nın 1/3 alt kısmı tesbit edilir. Tesbit edilen yere el ayası konur, diğer el çaprazlama bunun üzerine yerleştirilir. Dirsekleri kırmadan vücut ağırlığını vererek göğüs kafesini 5-7 cm. bastıracak kadar kuvvet uygulanır ve kaldırılır. Bu hareket dakikada 60-70 defa tekrarlanır. Çocuklarda bu hareket tek elle ve daha hızlı yapılabilir. Kalp masajı suni teneffüs metodu ile birlikte uygulanırken; a) Uygulayıcı tek kişi ise, 2 defa suni solunum yaptırıldıktan sonra 15 defa kalp masajı uygulanarak devam edilir. b) Uygulayıcı iki kişi ise; bir suni solunuma karşılık diğer kişi 5 defa kalp masajı yapar. Kalp masajına nabız normale dönünceye kadar ya da hastaneye götürülünceye kadar devam edilir.

TANIMI : Ani olarak hastalanan veya kazaya uğrayan kimseye anında, olay yerinde ve çevre imkanlarından yararlanılarak yapılan, tıbbi olmayan geçici müdahaleye İLKYARDIM denir. İLKYARDIMDA AMAÇLAR : 1- Hayat kurtarmak 2- Durumunu korumak 3- Sakatlıkları önlemek İLKYARDIMDA 6 SAFHA : 1- Tedbir 2- Teşhis 3- Tedavi 4- Telekomünikasyon 5- Triaj 6- Taşıma İLKYARDIMCI' da bulunması gereken özellikler : 1- Her zaman tedbirli olmalıdır 2- Soğukkanlılığını korumalıdır 3- Cesaret gösterilerinden ve emin olmadığı uygulamalardan kaçınmalıdır İLKYARDIM' da haberleşebilecek telefon numaraları : 0-232-2777333 DEÜ-Zehir Danışma Merkezi 0-800-3147900 Sağlık Bakanlığı, Zehir Danışma Merkezi, ücretsiz hat 110 İtfaiye 112 Ambulans 154 Trafik polisi 155 Polis imdat 156 Jandarma imdat ECZADOLABInda bulundurulması gereken malzemeler 1- Üçgen sargı bezleri ( 1, 2, 3, 4) 2- Rulo sargı bezleri 3- Steril gazlı bezler 4- Flaster 5- Çengelli iğneler 6- Pamuk 7- Yara bandları 8- Antiseptik solüsyonlar (Batikon/Mersol 50 ml/100 ml ) 9- Turnike lastiği 10- İlkyardım rehberi 11- Ağrı kesici İLKYARDIM ÇANTASInda yukarıdaki malzemelere ek olarak bulundurulacaklar : 12- Tebeşir 13- Makas 14- Cep feneri 15- Kağıt, kalem 16- Boyunluk Turnike lastiği gerekli değildir; onun yerine, üçgen sargı bezi, kravat veya herhangi bir kumaş parçasını kullanmak daha uygundur