ATATÜRK ÜN BELIKESİR PAŞA CAMİİ NDE OKUDUĞU HUTBE Allah birdir, şanı büyüktür.(1) Allah ın selameti, atıfeti ve hayrı üzerinize olsun. Peygamber Efendimiz , Cenab-ı Hak tarafından insanlara hakayık-ı diniyeyi tebliğe memur ve resul olmuştur. Kanun-i Esasi, cümlemizce malumdur ki, Kur an-ı Azimü şan daki husustur. İnsanlara feyiz ruhu vermiş olan dinimiz, son dindir, ekmel dindir. Çünkü bizim dinimiz akla, mantığa, hakikate tamamen tevafuk ve tetabuk ediyor. Eğer akla, mantığa ve hakikate tecafuk etmemiş olsaydı, bununla diğer kavanin-i tabiiye-i ilahiye beyninde tezat olması icabederdi. Çünkü bilcümle kavanin-i kevniyyeyi yapan Cenab-ı Hak tır. Arkadaşlar! Cenab-ı Peygamber mesaisinde iki dara, yani iki haneye malik bulunuyordu. Biri kendi hanesi, diğeri Allah2ın evi idi. Millet işlerini Allah ın evinde yapardı. Efendiler, camiler, birbirimizin yüzüne bakmaksızın yatıp kalkmak için yapılmamıştır. Camiler, ibadet ve itaatle beraber din ve dünya için neler yapmak gerektiğini düşünmek, yani meşveret için yapılmıştır. Millet işlerinde her ferdin zihni başlıbaşına faaliyette bulunmak elzemdir. İşte biz de burada din ve dünya için, istikbal ve istiklalimiz için, bilhassa hakimiyetimiz için neler düşündüğümüzü meydana koyalım. Ben yalnız kendi düşüncemi söylemek istiyorum. Milli emelleri, milli iradeyi yalnız bir şahsın düşünmesinden değil, bütün millet fertlerinin arzularının, emellerinin meyvesinden ibarettir. Binaenaleyh benden ne öğrenmek, ne sormak istiyorsanız serbestçe sormanızı rica ederim.(2) Kaynak: (1) Kur an-ı Kerim: İhlas- 112- De ki: O Allah birdir. (2) Atatürk ün 7 Şubat 1923 tarihinde Balıkesir in paşa Camii ndeki okuduğu hutbe. TÜRK MİLLETİ DAHA DİNDAR OLMALIDIR. Meşhur Fransız gazetecisi Maurice Perno nun Revue de Monde dergisinde Cumhuriyet in ilanından önce Din ve Hilafet le ilgili olarak Atatürk le yaptığı röportaj aşağıda verilmiştir. Mustafa Kemal Paşa, bütün eşyası bir kanepe iki koltuktan ibaret olan küçük bir odada elini masaya dayamış, ayakta duruyordu. Bana elini uzattı, oturmam için yer gösterdi. Ve bir sigara ikram etti. Nazikane bir hareketle beni dinlemeye hazır olduğunu işaret etti. - Maurice Perno: Şu halde yeni Türkiye nin siyasetinde dine aykırı hiçbir temayül ve mahiyet olmayacak mı demek? - Atatürk: Siyasetimiz dine aykırı olmak şöyle dursun, dini bakımından eksik bile hissediyoruz. - Maurice Perno: Zat-ı asilaneleri düşündüklerini bendenize daha iyi izah buyururlar mı? - Atatürk: Türk milleti daha dindar olmalıdır, yani bütün sadeliği ile dindar olmalıdır, demek istiyorum. Dinim bizzat hakikate nasıl inanıyorsam, buna da öyle inanıyorum. Şuura muhalif, terakkiye engel hiçbir şey ihtiva etmiyor. Halbuki Türkiye ye istiklalini veren bu Asya milleti içinde daha karışık, suni, batıl inanışlardan ibaret bir din daha vardır. Fakat bu cahiller, bu acizler sırası gelince aydınlanacaklardır. Eğer ışığa yaklaşmazlarsa kendilerini mahv ve mahkum etmişler demektir. Onları kurtaracağız. Kaynak: 1- Mustafa BAYDAR, Atatürkle Konuşmalar, s. 83-87 2- Sadi BORAK, Atatürk ve Din, s. 91-92 TEMELİ ÇOK SAĞLAM BİR DİNİMİZ VAR. 1930 yılının Temmuz ayında, Ankara Halkevinde toplanan Birinci Türk Tarih Kongresi nin son günlerinde, Darülfünun profesörleri, liselerin, orta mekteplerin hocaları bu kongreye davet edilmişlerdi. Toplantı bir hafta sürmüştü. Kongreye katılan davetliler yani tezler, fikirler ve müşahedelere dayanarak ortaya çıkmışlar, birçok kitap ve kaynak meydana koymuşlardı. Bu kongrede Avram Galanti, Sami Rıfat, Raşit Galip, Zeki Velidi ve Sadri Maksudi arasında hayli tartışmalar olmuş, birçok hakikatler meydana çıkmıştı. Atatürk ün etrafını sarmış olan hocalar gelişi güzel sorularla Atatürk ü adete bir baskı atlına almış bulunuyorlardı. Muallimlerden biri Atatürk e: - Paşam! Birçok Avrupalı muharrirler yazdıkları eserlerinde sizi diktatör diye vasıflandırıyorlar. Buna ne buyurursunuz?... diye bir soru sormuştu. Atatürk bu suale gayet soğukkanlılıkla ve gülerek şu cevabı verdi. - Ben diktatör değilim ve heveslisi de olmadım. Benim diktatör olmadığıma şuradan hüküm veriniz, eğer ben diktatör olsaydım siz bana bu suali soramazdınız! diye zarif ve çok makul bir cevap vermişlerdi. Başka bir muallim de şöyle bir soru sormuştu: - Paşam! Din lüzumlu bir şey midir? Hilafetin kaldırılması iyi mi olmuştur? Atatürk bu soruya gayet sakin bir tavırla hemen şu cevabı vermişti: - Evet, din lüzumlu bir müessesedir. Dinsiz milletin dev imkan yoktur. Yalnız şurası vardır ki, din Allah ile kul arasındaki kutsal bir bağlılıktır. Softaların din simsarlığına müsaade edilmemelidir Dinden maddi menfaat temin edenler menfur kimselerdir. İşte biz, bu vaziyete müsaade etmiyoruz. Bu gibi din ticareti yapan kimseler, saf ve masum halkımızı aldatmışlardır. Bizim ve sizlerin asıl mücadele edeceğimiz ve ettiğimiz bu kimselerdir. Hilafete gelince: İşin garibi bazı arkadaşlardan bilhassa hariçten bana hilafet teklifi vaki olmuştur. Siz hilafet olunuz. Demişlerdi. Ben bu teklife daima gülerek cevap verdim. Hilafet lüzumsuz ve hatta zararlı bir müessese haline gelmişti. Bundan beklenilen gaye tahakkuk etmemiştir. Birinci Cihan Harbi nde gördük: Müslümanlar halife ordusuna karşı harp ettiler!.. Suriye de arkadan vuranlar olmuştur!.. Bunlar halifeye bağlı Türk askerlerini şehit etmişlerdir. Hilafet faydalı halini muhafaza etmiş olsaydı, Müslüman aleminin buna uygun hareket etmeleri icap ederdi. Dinle, hilafeti birbirinden ayırt etmek lazımdır. Birincisi ne kadar faydalı ise, ikincisi o kadar lüzumsuz bir hal almıştır. Hilafeti lağvettiğimiz günden bugün e kadar kimsenin buna sahip çıkmaması, Müslüman dünyasının halifesiz de yürüyeceğine ve yürümekte olduğuna en güzel misal değil midir?(1) Atatürk yine dinimizde ilgili şu mükemmel açıklamayı söylüyor: Bizde ruhbanlık yoktur. Hepimiz eşitiz ve dinimizin buyruklarını eşit olarak öğrenmeye mecburuz. Her fert, dinini, diyanetini, imanını öğrenmek için bir yere muhtaçtır. Orası da okuldur Nasıl ki, her hususta yüksek meslek ve ihtisas sahiplerini yetiştirmek lazım ise, dinimizin gerçek felsefesini tektik, bilimsel ve feni telkin kudretine sahip olacak güzide ve gerçek büyük alimler dahi yetiştirecek yüksek kurumlara malik olmalıyız. Kaynak: (1) Kılıç Ali. Atatürk ün Hususiyetleri, s. 136-137 (2) Söylev ve Demeçler II. C. s.