Friedrich Nietzsche (1844–1900) 19. yy ünlü Alman düşünürü ve Nihilizm'in öncüsüdür. Daha çok etik konular üzerinde yoğunlaşmıştır. Modern insanın benimsediği değerlerin geleneksel dayanaklarının çöktüğünü düşünmüştür. Varoluşçuluk, post-modernizm, psikanaliz, antik çağ felsefesi, etik, estetik ve değer teorisi ile de ilgilenmiştir. Türkçeye 'Böyle Buyurdu Zerdüşt', 'Ahlak'ın Soykütüğü Üstüne', 'İyinin ve Kötünün Kaynağı', 'Afrodizmalar', 'Tan Kızıllığı' gibi eserleri çevrilmiştir. "Güç İstenci – Bütün Değerleri Değiştiriş Denemesi" adlı eserinde, Nihilizm, dinin eleştirisi, ahlakın eleştirisi, değer biçimlerimizin kökeni, suçtan kurtuluş, yetiştirme ve terbiye hiyerarşisi öğretisi üzerinde durmuştur. Güç istenci yani Kudret iradesi, Nietzsche'nin felsefesi'nin başyapıtıdır. Düşünüşünün bütün yapıtları burada birleştirilmiştir. Güç istenci'nde karşımıza çıkan düşünce bağlamı sadece canlı bir merkezden duyduğu ve beslendiği için bir sistem değil, aynı zamanda kelimenin geniş anlamıyla da bir sistemdir. Hayatın bütün büyük alanları burada ele alınmıştır. Dört güçlü bölümde 'bütün' inşa edilmiştir. İlk kısım Avrupa nihilizmini içinde Avrupa halklarının Nietzsche'nin görüşüne göre bulunmakta olduğu yorgunluğu ve anlamsızlığı dile getirmektedir. İkinci kısımda bu durumun sebepleri sorgulanmaktadır. Bunlar, güne egemen olan en yüksek değerden kaynaklanır. Üçüncü kısımda din, ahlak ve felsefe ile tabiat dahilinde neyin olup bittiğini göstermekte ve yeni bir değer koymanın ilkesini geliştirmektedir. Dördüncü bölümde hiyerarşi öğretisi ve üst insanın duyuruluşu işlenmektedir. Lou Salome adlı Yahudi bir kıza aşık olup karşılık görememesinin felsefesini etkilemesi ve Yahudiler'e karşı düşmanca bir tavır sergilemesi ile Üst-insan görüşü ve Tanrı'nın yok edilmesi fikirleri pek çok yazara göre Hitler'in habercisi olmuş ve onun görüşünü temellendirmiştir. Bu yüzden pek çok yazara göre Nietzsche "Sonun habercisi" olarak kabul edilmektedir. Ön Kural: Bu dahil, bütün genellemeler yanlıştır. Güç İstenci Birinci Kısım: Nihilizminin İlk Planı 1. Nihilizm Nihilizm, en üst değerlerin değersizleşmesidir. Hedef üst-insanın oluşumunun ilk aşamasının yerine getirilmiş olmasıdır. Ancak buna rağmen "Niçin" sorusuna tam bir yanıt verilebilmiş değildir. Radikal nihilizm, kabul edilmiş olan en yüksek değerler söz konusu olduğunda insan varlığının mutlak tutarsızlığına kanı oluşturur. Doğruluk, tanrısal özelliklerle donattığınız gücün karşısında, nesnelerin malik olamayacağı bir ahlaki sağgörüdür. Bu sağgörü, iyice beslenerek yetiştirilmiş olan doğruluğun sonucudur. Öyleyse bu bizzat ahlaka inanışın bir sonucudur. Hristiyanca ahlak varsayımının çıkarları nelerdir? - O insana, oluşun ve yok oluşun akışı içinde küçüklüğünün ve rastlantısallığın aksine mutlak bir değer kazandırır. - O, acılara ve kötülüklerine rağmen dünyaya yetkinliğin karakterini vermekle, "Tanrı"'nın avukatlarına hizmet eder. "O özgürlük bu hesaba dahildir" diyerek kötülüğü anlamlı bir hale sokar. - Hristiyan ahlakı insanda mutlak değerlerin bilineceğini düşünmüş ve ona bununla düpedüz en önemli nokta için uygun ve gerekli bilgiyi kazandırmıştır. - İnsanın insan olarak kendini hor görmesini kısmen engellemiştir. Özetle "ahlak", pratik ve kurumsal Nihilizme karşı bir panzehirdir. Fakat ahlakı büyüten ve besleyen güçler arasında "doğruluk" da bulunmaktadır. Oysa "doğruluk", insan tarafından kurgulanmış olan tanrısal özelliklerle donatılmış bir sonsuzluğun –ki Nietzsche tanrının varlığının kabulü olarak anlaşılmayıp, potansiyel eleştirilere bir ön cevap olarak bu kelimeyi kullanmıştır-, yine insana uyguladığı ve insanın an itibariyle ulaşması mümkün olmayan dayatmalar bütünüdür. Nietzsche'nin üst-insan amacına giden yolda tekerine sokulabilecek ilk potansiyel çomaktır. Üst-İnsan amacına ulaşmak için yapılmasını amaçladıkları arasında yer alan Tanrı'nın ölümü, doğruluğun ve onu oluşturan değerlerin kökten değişimiyle mümkün olabileceğinden ve onu oluşturan değerlerin kökünün yine insanlardan oluşması, kısır bir döngü gibi imkansızlığa uzanan bir yol izlemektedir. Bu yüzden bunun gerçekleşebilmesini mümkün kılacak ilk aşama, insanların mevcut doğruluk anlayışına karşı bir kötümserlik içinde olmasıdır. Amacına yönelik olarak Tanrı'yı, "ölüm" gibi maddesel bir eylemi kullanarak, olmaması gereken bir kuram olduğunu açıklaması, Nietzsche'nin Spinoza ile ortak yönü olarak kabul edilebilir. Spinoza, 1655'de din dışılıkla Cemaat Mahkemesi tarafından suçlanmıştır. Ancak aralarındaki temel fark, Spinoza'nın en büyük eseri olan Ethica'nın temelinin "Tanrı Sevgisi" olmasıdır. Oysa her ne kadar Nietzsche de tıpkı Spinoza gibi –Spinoza Tanrı'nın bir bedene sahip olduğunu savunmuştur-, Tanrı'yı materyal bazı özelliklerle açıklamış olsa da, amaç olarak Tanrı'nın yok edilmesi gereken bir olgu olduğunu savunur. Sevgi ile Tanrı, Nietzsche'nin anlayışına göre birbirine çok uzaktır. Kötümserlik güç olarak mantığın enerjisindedir. Mantığın enerjisi, anarşizm ve nihilizmin çözümlenmesindedir. Kötümserlik gerileme olarak kozmopolit hissediş ve tarihçilik olarak açıklanabilir. Kötümserliğin son Nihilizme kadarki mantığı nedir? Değersizlik kavramının anlamı ve değerlerin anlamsızlığı önem kazanır. Ahlaki değerlendirmeler bütün diğer yüksek değerlerin ardında gizlidir. Öyleyse ahlaki değer yargıları mahkum edilişlerdir, olumsuzlamalardır. "Ahlak, İnsan varlığına yönelik iradeden yüz çevirmedir..." 2. Kozmolojik Değerlerin Geçersiz Oluşu Nihilizm, psikolojik ruh hali olarak ortaya çıkmak mecburiyetindedir. Ancak bütün olaylarda, onun içinde olmayan bir anlam aranırsa, arayıcı sonunda cesaretini yitirecektir. Bu takdirde Nihilizm, gücün uzun bir süre boşa harcanmış olması hissinin doğabilecek olmasının bilincindedir. Bu "boşunalık", kahırdır, güvensizliktir. Arayıcının çok uzun süre kendini aldatmış gibi hissetmesidir. Nihilizm, psikolojik ruh durumu olarak, eğer biz bütün olayda bir bütünlük, bir sistemleştiriş, hatta bir örgütlemeyi bir olayın altında kabul edilmesi halinde ortaya çıkar. Bir tür birlik, "Monizmin" herhangi bir şeklidir ve bu inancın sonucu insan, ondan sonsuz derecede üstün olan bütünün, Tanrının derin bağlılık duygusu içinde bulunur. Genelin hayrı tekilin kendisini ona vermesini gerektirir. Ancak bu tekillik rasyonel olarak ele alındığında keyfiyetin önünü açabilmektedir. Peki, esasta olup biten nedir? Ne "amaç" ne de "Birlik" kavramıyla ve ne de "Gerçek" kavramıyla insan varlığının topyekün karakterinin yorumlanamayacağı kavrandığında değersizliğin hissine ulaşılabilir. Bu terimlerle hiçbir şey hedeflenmez ve hiçbir şeye ulaşılamaz. Çünkü olayın içinde onu kapsayan bir "birlik" yoktur. İnsan varlığının karakteri "gerçek" değildir. Çünkü özünde, bu karakterin oluşmasındaki temel unsur olan ahlak, yine insanın yanlış bir strateji ile oluşturduğu ulaşılamaz sonsuzluğun gerektirdiği değer yargıları ile oluşmuştur. Öyleyse bu anlamda sadece gerçek bir dünyanın var olduğuna kendini ikna etmek için hiçbir sebep kalmamıştır. Kısaca "amaç", "birlik" ve "varlık" kategorileri, kendileriyle dünyaya bir değer atfettiğimiz kategorileri tarafımızdan tekrar çekip çıkarılır ve bu sayede dünya değersiz olarak görülür. Dünyanın sadece bu üç kategori ile yorumlanamaması hali, daha fazla kategoriye ihtiyaç gerektireceğinden, bu kategorilere yüklediğimiz değer azalacak, bunun sonucu olarak yine değersizliğe ulaşılacaktır. "Biz bu üç kategoriyi değerden düşürdüğümüzde bu, değer olarak görülmesi halinde bile bu kategorilerin evrene uygulanamazlığının gösterir ve evreni değersiz kılmamız için başkaca bir sebebe gerek kalmaz." Sonuç: Biz dünyanın değerini, uydurduğumuz bir dünyaya dair olan kategorilerle ölçtük. Tutarlı veya tutarsız herhangi bir ölçüm, bize bunun değersizliğini göstermeye yetti. 3. Nihilistik Karakteri Nihilizm tabiat bilimlerinde anlamsızlık, illiyetçilik, mekanizm, yasasallık gibi isimler alan bir "ara perde" ve bir "kalıntı" dır. Aynı nokta politikada da görülüyor. Bir kimsenin hakkına, suçsuzluğuna inancı yoktur; yalancılık egemendir, bir anlık hizmet ön plandadır. Aynı şeyi ekonomide de görmekteyiz. Köleliğin ortadan kaldırılması. Bir "haklı kılıcının" insanı kurtaracak olan "sınıfının" mevcut olmayışı. Sonuç: Anarşizmin yükselmesi. "Terbiye"? Aynı şeyleri tarihte de gözlemliyoruz. Kadercilik, Darwincilik, aklı ve Tanrılığı olaylara uydurarak yorumlamanın son denemeleri de başarılı olamıyor. Geçmiş karşısında duygusallık; hiçbir özgeçmişe katlanamıyor. Oysa gerçeklerin duygusal veya mantıksal olarak dile getirilerek başarıya ulaşılamayacağı çok önceden beri bilinmekte. Başarıya ulaşabilmek, sadece tüm değerlerin değiştirilmesi ile mümkün olabilir. Sanatta da aynı özellikler görülüyor. Romantizm ve onun karşı darbesi, tepkisi . Sonuncular aktörsel olarak, daha büyük bir doğruluğun anlamının bilincindedir. Fakat kötümserce. Çevrenin ve dış sebeplerin etkisinin öğretisine karşı iç güç sonsuz derecede üstündür; dıştan etki gibi gözüken birçok şey sadece içten yola çıkarak sağlanan uyumdur. Tıpatıp aynı çevreler bunun muhalifi olarak yorumlanabilirler ve yararlanılabilirler; hiçbir olgu yoktur. Bir deha bu gibi ortaya çıkış koşullarıyla izah edilemez. "Modernlik" beslenmenin ve sindirmenin benzetisi altındadır.

İkinci Kısım: Şimdiye Kadarki En Yüksek Değerlerin Eleştirisi 1. Dinin Eleştirisi "Bizim soyut ve somut nesnelere atfettiğimiz bütün güzellik ve yücelikleri ben insan malı ve ürünü olarak geri istiyorum. Onun en güzel savunması olarak..." Tanrı, sevgi ve kudret olarak; kendini yoksullaştırmak ve aciz hissetmesi için nesnelere kendini armağan eden insanın bu görkemli cömertliğidir. İnsan, hayranlık duyduğu, kendini gizlemesini bilen, saygınlık sahibi olan bu şeyi yaratanın ta kendisidir. İnsan bütün güçlü ve şaşırtıcı anları kendine izafe etmeye cesaret edememiştir. İnsan onları, "edilgen", "acı çekilmiş", kendisine yönelik hükümler olarak tasarlamıştır. Din kişinin, birliğinden duyduğu kuşkunun doğurduğu bir ucubedir, kişiliğin değişmesidir. Buna göre insandaki bütün büyük ve güçlü yan, insanüstü ve yabancı olarak tasarlanmış, bu şekilde insan kendini küçültmüştür. Böylece ortaya iki ayrı terim çıkmıştır. İnsan bunların içinden güçsüz ve zayıf olanı "insan", güçlü ve şaşırtıcı yanını "tanrı" olarak adlandırmıştır. Dinlere, özellikle de Hristiyanlığa yolu açan sanki putperestliğin bozulması, ikinci ahite gerek duyulması olarak gösterilir. Fakat bunun sebebi antik insanın zayıflaması ve önceden tasarlanmış olan ahlak anlayışından farklılaşmasıdır. Tabiat güdülerinin erdemsizlik olarak yorumlanmasının bir sonucudur. İnsan ürünü olmak ortak özelliğini taşıması sebebiyle "Çarmıha gerilen", "Kızıldeniz'i iki ayıran" ile "Ayı ikiye ayıran" arasında, kurucu unsurları bakımından fark yoktur. Buda ise bunlardan ayrılan bir din olarak, güzel bir akşamı ifade eder. Olgunlaşmış bir tatlılık ve hoşgörüyü ifade eder. Budizm'de şu düşünce ağır basar: "Bütün hırslar, teessüri heyecan, kan yapan her şey, insanı davranışlara sürükler". Buna göre insan sadece kötüye karşı uyarılır. Çünkü davranışta bulunmak iyi veya kötü anlamları ile sınırlandırılamayacak bir şeydir. Onlar, var olmamak için bir yol ararlar ve bu yüzden hayali bile olsa bütün heyecanlar tarafında bulunan bütün tahrikleri ve itilimleri reddederler. Hristiyanlığın "sevgi" adıyla kutsallaştırdığı şekil, onlara son derece uzaktır. Hristiyanlığın değerleri, kuruluşundan itibaren tutarsızlık içindedir. Çarmıhtaki biçare adam, acıyı bizzat yaşayarak insanda şu fikri oluşturur: "İsa isyan etmeksizin, düşmanlık beslemeksizin iyi, kendini teslim ederek, acı çekerek ölmüştür. Öyleyse doğru olan budur." Doğruluk ve bunun gerçekliğine ilişkin düşünceler ahlak anlayışının doğumundan itibaren değersiz olduğunu göstermektedir. İsa emreder: "Bize karşı kötü olan bir kimseye ne eylemle ne de yürekte direnilmelidir." Öyleyse kişi karısından ayrılmak için hiçbir sebebi tanımamalıdır. Yabancı ile yerli, ecnebiler ile vatandaşlar arasında hiçbir ayrım yapılmamalıdır. Hiç kimseye karşı öfkelenilmemelidir. Kimse küçük görülmemelidir. Sadaka gizli verilmeli, zengin olmak istenilmemelidir. Yemin edilmemelidir, başkası hesaba çekilmemelidir. İnsan barışmalı, bağışlamalıdır. Herkesin içinde dua etmemelidir. Bunun sonucu olarak mutluluk vaat edilir. Ancak mutluluk, ruhun kurtuluşu ile elde edilen bir şey değildir. Beklentilerin oluşmasına ve şekillenmesine yönelik hiçbir öğretiye ihtiyaç duymadan beklentilerin karşılanmasıdır. Okumak beklentisi içinde olmak için özendirilmeden, okumak isteyen kişinin okuyabiliyor olması gibi. Oysa dinler, tamamen saçma bir tarzda ödül ve ceza öğretisi içersinde kurulmuştur. Bununla dinlerin getirmiş olduğu değerler, değersizleşmiş ve basitleşmiştir. İsa, gerçek bir hayatı, alışılagelmişin dışındaki bir hayat ile karşısından silmiştir. Onun mücadele ettiği şey, kişinin önemliymiş gibi gösterilmesidir. Bunu göstermek için cemaat içinde hiyerarşiye başvurmak zorunluluğunun farkına varmıştır. Dinler, intikam duygusunun odağından çıkmış olduğundan, hiyerarşinin, onu tanımayanlar altında ezilmesi ile din, kendi kendini yok etmeye mahkumdur. 2. Ahlakın Eleştirisi Büyüsünün etkisi altında kalmaksızın ahlak üzerine düşünme girişimi, bizim hayranlık duyduğumuz, güdülerimize uygun olan bir dünya, bireyin ve genelin buna uygun olarak yönetilmesiyle ortaya çıkar. Bu dünya sadece, dinin savunduğu doğruların yıkılması, insanların güvensizlik içinde olmaması, kendilerini güvende hissetmek için kurguladıkları güçlü, hatasız, bağışlayıcı, açıklanamaz sonsuzluğun yokluğunu kabullenemeyip, varlığını sorgulama gereği duymamaktan kurtulmak ile mümkün olabilir. Güven ve inancın bütün ispat edilebilirliğinden vazgeçiş insanı, kendi yarattığı "ideal" şeyin , yine kendilerince kurguladıkları ideal ahlak anlayışının ortaya çıkardığı dünyada, gerçek mutluluğun kaynağı olan beklentilerin gerçekleşmesi ile ortaya çıkardıkları dünyadan uzaklaştıracaktır. Bu durum insanda korku ve tedirginliğe yol açar, boşluk hissi uyandırır. Bu yüzden insan, kavranamaz ve üstün olan bir ideal ile boşluğu doldurmak ister ve bununla yetinir. Bu durumda –onlara göre- Tanrı'yı biz tanıyamayız. O, ispat edilemez olandır. Bu, ona gizlilik katmakta, bu gizem onu daha çekici kılmaktadır. Bu çekiciliğe sahip olan, kudretli ve saygınlığı olan Tanrı'nın erdemlerinden şüphe edilemez. Öyleyse bu erdemlerin ortaya çıkarmış olduğu "ahlak" öğretisinin doğruluğunun eleştirilmesine gerek duyulmamalıdır. Oysa bütün erdemler psikolojik durumlardır. Özellikle organik ana fonksiyonların zorunlu kıldığı erdemler. Bütün erdemler aslında inceltilmiş olan tutkulardır ve yükseltilmiş olan durumlardır. İnsanlığa yönelik merhamet ve sevgi, cinsel içgüdünün gelişimi olarak; Adalet, intikam içgüdüsünün gelişmesi olarak; Erdem, direnişten alınan zevk, kudret iradesi olarak; Onur, benzer olanın ve eşit kudrette olanın tanınması ve kabulü olarak... Ben "Ahlak" denilince bir varlığın yaşama şartlarına teğet geçen değer biçimlerinin bir sistemini anlıyorum. Ahlak sözü edilirken söylenen "Siz onu meyvelerinden tanımalısınız" sözünden Tanrı'yı ve onun idealleştirilmiş erdem anlayışından doğan ahlakı değil. Benim için ahlak, içinden çıkıp büyüdüğü toprağı anladığım bir meyvedir. Erdemin kudretten doğması ahlakın, kişinin kudrete yönelik iradesi olduğunu gösterir. Peki, kimin kudrete yönelik iradesi ahlaktır? Sokrates' den beri Avrupa'nın tarihinde müşterek olan yan ahlaki değerleri diğer bütün değerler üzerine egemen kılmak girişimidir. Öyle ki onlar sadece hayatın rehberi ve yargıcı olmakla kalmazlar, tersine bilginin, sanatların, devletin ve toplumun çabalarının da yol göstericisi ve yargıcı olmak isterler. "İnsanın", onların anlayışına göre daha "iyi" olması biricik ödev olarak görülür. Geriye kalan bütün değerler, bunun sağlanması için kullanılması gereken araçlardır. Güce yönelik bu istencin muazzam gelişimlerinin içinde şimdiye kadar yeryüzünde cereyan etmiş bulunan ahlaki değerlerin önemi nedir? Bunun ardında 3 değer gizlenmiştir. Bunlar: - Sürü içgüdüsü - Acı çekenlerin içgüdüsü - Ortalama insanların içgüdüsü İçinde yaşadığımız ve eskiden beri alıştığımız bir şeyde sorun görmek çok az sayıda insanın başarabileceği bir şeydir. Eşitlik sorunu... Oysa biz hepimiz ödüllendirilişin susuzluğunu çekeriz. Biz şunu görürüz ki bir otorite konuşmaktadır. Fakat bu konuşan kimdir? Böylesine güçlü bir otorite ile henüz doğmamış olanın bile, doğduktan sonra benimseyeceği ahlak anlayışını belirleyen kimdir? Şu halde "Tanrı" konuşmaktadır. Kısaca, toplumun ortak yaşamda, ortak mutluluğun gerçekleşmesi için ortaya çıkardıkları, özendirdikleri, öğrettikleri beklentiler zincirinin, soyut yürütme organı. Sürü ve olduğu varsayılan çoban... 3. Hangi Değerler Şimdiye Kadar En Üstte İdi? En üst değer olarak, felsefenin bütün safhalarında , "ahlak" görülmüştür. Sonuç: Beklentileri önceden kurgulanmış olan, soyut bir Tanrı'nın bu beklentileri yöneterek, ödül ve ceza yöntemi ile uygulamaya koyduğu düzenin tek somut platformu olan bu dünya işe yaramaz. "Gerçek" bir hayat var olacaktır . Burada en üst değeri belirleyen nedir? Kimdir? Niçin belirlemiştir? Nietzsche'nin cevabı: En üst değeri belirleyen filozoflardır. Filozoflar daima yozlaşmış olanlardır. Daima dinlerin hizmetindedirler. Güç istenci olarak ortaya çıkan şey yozlaşma içgüdüsüdür. Araçların sistemi, bu şekilde sahneye konuluşu, araçların mutlak ahlaksızlığıdır . Toplu sağgörüye göre, şimdiye kadar en üst değerler güce yönelik istencin bir özel halidir. Öyleyse ahlak, ahlaksızlığın bir özel halidir. 4. Rakip Değerler Niçin Daima Yenildi? Bu nasıl mümkün oldu? Niçin hayat yenildi? Fizyoloji neden her yerde böyle bir yenilgiye uğradı? Bu, oluşturulan değerin kurucu unsurunu bağımsız bir gerçek olarak kabul etmek için yeterli mi? Tüm bu hareketlerin tarihi işaretleri dinler, sanat, güç ve içgüdülerdir. 1. Putperest dinler... Çarmıha gerilene karşı Dionysos... Rönesans... Sanat... 2. Güçlüler ve zayıflar: Sağlıklılar ve hastalar; istisna ve kural. Daha güçlü olanın kim olduğundan kuşkulanılamaz. 3. Tarihin toplu görünümü. 4. Darwinizm' e karşı itiraz. Zayıflar, kendilerini yukarıda tutmak ve hayatlarını devam ettirebilmek için kullandıkları araçları içgüdüsel olarak tanımazlar, tanımak istemezler, tanımaktan korkar, tanıma gereksinimini eleştirirler. Üçüncü Kısım: Yeni Bir Değer Koymanın İlkesi 1. Gerçek Nedir? Gerçeğe Nasıl Ulaşılabilir? 19. yüzyılı seçkin kılan şey bilimin zaferi değildir. Tersine, bilimin üzerine, bilimi kullanarak yapılan bilimsel yöntemin zaferidir. Bilimsel yöntemin tarihi Auguste Comte tarafından hemen hemen bizzat felsefe olarak anlaşılmıştır. Büyük yöntem bilimciler Aristoteles, Bacon, Descartes ve Auguste Comte' dur. En değerli sağgörüler en geç bulunanlardır. Fakat en değerli sağgörü temelde, "yöntem" dir.

Şimdiki bilimimizin bütün yöntemleri, bütün şartları binlerce yıldan beri kendilerine karşı en derin hoşgörüyü yaşadılar. Onların doğrultusunda kişi onurlu insanlarla alış verişten, ilişkiden dışarıya çıkarılmıştır. "Tanrı'nın düşmanı", en yüksek idealin hor görücüsü "kaçık" olarak geçerli olmuştur. Gerçeğin ölçütü, güç duygusunun yükseltilişinden kaynaklanır. "Gerçek" düşünüşümüzün tarzında zorunlu olarak yanılgının bir karşıtını belirtmez, tersine en ilkesel hallerde sadece çeşitli yanılgıların birbirine olan pozisyonunu belirtir. Yani birinin diğerinden daha eski, daha derin olduğunu gösterir. Hatta kökü kurutulamaz olarak, eğer türümüzden bir organik varlık onsuz yaşayamazsa -oysa diğer yanılgılar bizi bu şekilde yaşama şartları olarak despotlaştıramazlar- bu gibi "zorbalarla" ölçüldüğünde çürütülebilirler. Permaenides: "Var olmayan bir şeyi insan düşünemez" der. Biz bunun karşı ucundayız ve deriz ki "Düşünülebilen bir şey muhakkak zihinde mevcut olmalıdır. Bunun zihinde mevcut olması, onun kabullenilmesi veya ona karşı acizliğin kabullenilmesi anlamına gelmez." Çeşitli gözler vardır. Sfenks'in de gözleri vardır. Bu yüzden çok çeşitli gerçekler vardır ve buna binaen hiçbir gerçek yoktur. 2. Gerçek Dünya ve Görünen Dünya Bu kavramdan ortaya çıkan ayrıntılar üç türlüdür: a) Tanınmayan dünya: Biz maceraperestiz, meraklıyız. Tanıdık bir şey bizi yorgun kılar görünmektedir. Bu kavram tehlikelidir. Çünkü tanınmayan dünya kavramını kullanarak, tanınan dünya kavramına atıfta bulunmaktadır. b) Orada her şeyin başka olduğu değişik bir dünya: O içimizdekileri de hesaba katar. Kendimizi sessizce teslim edişimizi izler. Susmadığımız sürece değerini yitirmez. Suskunluk tam anlamıyla gerçekleşmediği sürece yine değerini yitirmez. Orada her şey farklıdır. Dinler, ahlak anlayışını ortaya çıkarmak için "Tanrı" adını verdikleri kuramı oluşturduklarında Tanrı, onları ödül ve ceza yöntemi ile önceden belirlenmiş olan değersiz değerlere uymaya zorlamak ve buna uymayı cazip kılmak amacıyla bu dünyayı vaat etmiştir. Oysa bunun ispatının gerekmemesi bir yana, kabullenilmesi bile 'tanınan dünya'ya ilişkin beklentilerin gerçekleşmesinin önünde duran dev bir engeldir. c) Gerçek dünya: Bu bize yapılan en garip şaka ve saldırıdır. "Gerçek" sözcüğüne birçok şey kabuk gibi yapıştırılır. Bu sayede gerçeğin arayışına darbe vurulmuş olur. Gerçek dünya bizi aldatmayan, bizi kaçık yerine koymayan gerçeğe bizi inandıran bir dünya olmalıdır. Ona inanmak demek, inanmak mecburiyetinde olmak demektir. Fizik kuralları bunu gerektirir. Tanınmayan dünya kavramı bize bu dünyayı 'tanınmış' olarak telkin etmektedir . Diğer dünya kavramı, sanki dünya başka olabilirmiş gibi zorunluluğu ve kaza kaderciliği oluşturmaktadır. Kendini teslim etmenin, uyum göstermenin yararının olmadığını, "Gerçek dünya" kavramının bu dünyayı, gerçeği olmayana, aldatıcı, dürüst olmayan, sahte, asıl olmayan ve buna binaen yararımıza uygun düşmeyen dünya diye telkin eder. Bu aldatıcı görüşe göre biz kendimizi üç tarzda bu dünyadan uzak tutarız: a) Merakımızı hapsedip, sanki ileride daha ilginç kısmı görecekmişiz gibi kendimizi zorla ikna ederek. b) Kendimizi ona teslim ederek. c) Sempatimizle ve saygınlığımızla. Sanki bu dünya dürüst olmayan, bize ve saygınlığımıza layık olmayan bir dünyaymış gibi. Özetle insanlar, bilinmeyene, bilinen dünyada gördükleri, hissettikleri, arzuladıkları şeyleri yükleyip, bunun bilinen dünyada iken değersiz olduğuna kendilerini inandırıp, aynı şeylere bilinmeyen dünyada ulaşmayı amaçlarlar. Dinlerde, ödül ve ceza unsuru taşıyan "cennet" ve "cehennem", bilinmeyen kategorisindedir. Orada "güzel" ve "kötü" olan, gerçek dünyada güzel ve kötü olanla aynıdır. Ateşte yanmak veya ırmak kenarında güzel kadınlarla birlikte olmak gibi... 3. Toplum ve Birey Olarak Güç İstenci İlke: Sadece tek tek insanlar kendilerini sorumlu hissederler. Çoğunluklar tek tek kişilerin yapmaya cesaret gösteremedikleri şeyleri yapmaları için icat edilmiştir. Çoğunluk, yapmaya muktedir olduğu şeyi yaparken bunu belli bir sisteme uygun olarak yapmalıdır. Teşkilatlı olmalı ve en önemlisi kendisini çoğunluk kılan bireylerin, çoğunluk yani "toplum" dan çıkmalarını engellemelidir. Bu kuruma "devlet" denir. Devlet, belli bir toprak parçası ve belli bir topluluk üzerinde teşkilatlı bir zorlama gücüne sahip kurumdur. Öyleyse devlet, bu zorlama gücünü, temel değer yargısı olan "Ahlak" anlayışına paralel olarak kullanacaktır. Belirlenmiş olan ahlak ile devlet, aynı anneden doğmuştur. Ahlak, toplumun kendini aciz görüp, bu acizliğini gidermek için kurguladığı Tanrı'nın, yine doğum noktası olan insanlara dayattığıdır. Devlet ise yine insanların, birbirleri üzerinde zorlama gücünü kullanabilmek amacıyla teşkilatlanmasıdır. Bu durumda devlet = tanrı'dır. Bireyin tek başına yapmaya cesaret edemediği şeylerin temelini de yine insan atmaktadır. Çünkü bu cesaretsizliğin sebebi, yine bir insan malı olan devlettir. Dostoyevski, Sibirya hapishanelerinde oturanların, Rus halkının en değerli cüzü olanların oluşturduğunu söylemekte haksızlık etmemiştir. Ahlakın, doğumundan itibaren önceden belirlenmiş olması sebebiyle ahlaksızlığı da içerdiğini "Ahlakın Eleştirisi" bölümünde incelemiştik. Devlet, ya da teşkilatlandırılmış ahlaksızlık, içte Zabıta, Polis, Ceza Hukuku, Sınıflar, Ticaret, Aile; dışta güç istencinin dışa vurumu olarak savaş, fetih, intikam iradesidir. Devlet, tanrısal bir özgüven ve saygınlık ile ahlaksızlığın hesabını verme, bundan sorumluluk duyma gereği duymaz. Cezalandırabilir ve ödüllendirebilir. Bu anlamda kurgulanmış Tanrı'dan tek farkı uygulama alanı olan dünyalardır. Bu durumda Tanrı dışında ölmesi, yani zihinlerde, yeniden ve daha "gerçekçi" şekilde kurulana kadar, olmaması gereken diğer bir varlık da Devlettir. Yeni bir değer koymanın temel ilkeleri eski değerlerin değersizliğinin ortaya konabilmesi için, bunun ortaya konulmasını engelleyen olgu ve varlıkların ortadan kaldırılması gerekir. Dördüncü Kısım: Yetiştirme ve Terbiye 1. Hiyerarşi Öğretisi Değer belirleyerek, değeri ayrıcalık olarak, sadece kudret incelikleri mevcuttur. Bunun dışında hiçbir değer yoktur. Değer üzerine, senin o olduğun kudretin miktarı karar verir, geriye kalan ödlekliktir. Daha yüksek insanların kitleye karşı savaş ilanı gereklidir. Her yerde orta çapta olan bir araya gelir ve onlara egemen olmak için yumuşatan, uysal kılan halka itibar sağlayan ya da kadıncıl olan her şey aşağı insanların egemenliğinin lehinedir. Bunlar üst-insan oluşumunun önündeki engellerdir. Kadıncıl düşünceler, halkı egemen kılmak amacıyla yumuşatan görüşler sadece aşağı insanların egemenliğini güçlendirir. Bu görüşler temelinden sarsılmalı ve değiştirilmelidir. Terbiye edici olarak etkide bulunmak için yeterli güçteki bir öğretiye ihtiyaç vardır. Güçlüler için güçlendiricidir ve dünya yorgunları için kötürümleştirici ve parçalayıcıdır. Bu teorinin amacı üst-insanı oluşturmak olduğundan, bu amaç için teorinin kuruluş sebeplerini belirleyen bu engeller ortadan kaldırılmalıdır. Burada ortadan kaldırmak ile anlatılmak istenen, zihinlerde bu engellerin yokluğunun varlığının ispat gereği duymaksızın kabulüdür. Bu engellerin ortadan kaldırılmasına değer sırasına göre öncelikle "Ahlak" diye adlandırılan iki yüzlülük ile başlanmalıdır. Bahsedilen "Ahlak", insan zihninin bir ürünü olan Tanrı ve Devlet'in, dayatmalar ile ortaya çıkardığı ve içinde ahlaksızlığı da barındıran, tutarsız bir ucubeden başka bir şey değildir. İkinci aşamada zihinlerden yok edilmesi gereken Tanrı' dır. Üst-İnsan'a ulaşmak için hissedilen güvensizlik duygusu bitirilmelidir. Bu güvensizliğin kaynağını oluşturan acizlik ve onun kaynağı da kendinden daha üstün olan bir soyutluğun kabulü olduğundan, bu soyutluğun reddedilmesi ile güvensizlik kaybolacaktır. Öyleyse Tanrı ölmelidir. Kurgulanmış olan Tanrı ve onun bir eseri olan ahlakın bir ürünü olan devlet, tanrının ölmesi ile yeniden ve daha 'gerçekçi' bir amaç için kurulacaktır. Yeniden kurulmanın ön şartı, Tanrı'nın yeryüzüne yansıyan üvey kardeşi devletin zihinlerden silinmesidir. Erdem soylu ve tehlikeli lüksümüzdür. Biz onun beraberinde getirdiği dezavantajları reddetmemeliyiz. Bu şartlar gerçekleştiği takdirde üst-insana giden uzun yol aydınlanacaktır. alıjntıdır

bu cümle, paradoks gibi olmuş. t-

nihilizm hakkında biraz bilgi sahibiydim ama olsun bilgilerim artmış olacak yalnız yazı çok uzun akşam okuyacağım paylaşım için teşekkürler

Abicim baya bir uzun... Hepsi okunacağa benzemiyor