PCI 32 bit klasik PCI veriyolu. Günümüzde pek çok genişleme kartı için bu yuva kullanılıyor. PCI'nın açılımı Pheripheral Components Interconnect'dir . 32 bit genişliğe ve 33 MHz aktarım hızına sahiptir ve teorik olarak saniyede 133 MB veri aktarımı yapabilir. PCI arayüzü daha fazla veriyolu hızı sağlayarak, ISA ve türevlerinin 1990'ların ortalarında piyasadan kalkmasını sağlamıştır. PCI şu anda pek çok bilgisayar bileşeninin standart bağlantı arayüzüdür ancak gelişmiş ekran kartları AGP'ye geçerek PCI arayüzünü çoktan bir kenara itmişlerdir. Ancak pek çok durumda büyük üreticilerin bilgisayarlarında AGP ve PCI Express arayüzü yoktur. Bu yüzden sistem güncellemesi için tek çözüm PCI arayüzüdür ki bu yuva için olan kartlar genellikle düşük başarımlı ve gereksiz pahalıdırlar. PCI-X PCI-X terimi Peripheral Component Interconnect - Extended'in kısaltılmışıdır: 64 bit veriyolu genişliğine sahip bu arayüz aktarım hızına bağlı olarak saniyede 4,266 MB'ye kadar veri aktarabilir. PCI-X PCI veriyolu üzerinde yapılan ilk hız yükseltmesidir ancak daha çok sunucu alanında kullanılmıştır. Normal bilgisayarlarda pek görülmezler ve PCI-X ekran kartları çok nadir olarak bulunur. PCI-X kartları yeni sürüm olmak şartıyla (PCI 2.2 veya yukarısı) normal PCI yuvalarda kullanabilirsiniz ancak PCI Express yuvası olan anakartınıza takamazsınız. AGP Hızlandırılmış Grafik Yuvası AGP, özellikle ekran kartları için tasarlanmış yüksek hızlı bir arayüz. Temel olarak PCI rev. 2.1 arayüzünü kullanır. Ancak PCI'nın paylaşılan veriyolunun tersine AGP tek bir aygıta ayrılmış veriyoluna sahiptir. Bu özelliği sayesinde AGP, PCI'ya göre pek çok artı sağlar; sistem belleğine doğrudan yazma, verinin hazırlanmasında ve aktarımında basitleştirme ve yüksek saat hızları gibi. AGP üç büyük değişiklik geçirmiştir en yenisi AGP 8x 2.1 GB/s veri aktarım hızına sahiptir ki bu da ilk çıkan AGP sürümünden (32 bit, 66 MHz, 266 MB/s) sekiz kat daha hızlı anlamına gelir. AGP arayüzü yeni anakartlarda PCI Express tarafından ortadan kaldırılmıştır ancak AGP 8x (hatta AGP 4x de) gelişmiş ekran kartları için yeterli hız sunmaya devam ediyorlar. Son olarak bütün AGP 8x kartlar AGP 4x ve AGP 8x olarak çalışabilirler. PCI Express ISA, PCI ve AGP'nin tersine PCI Express seri arayüze sahip bir sistemdir. Bu sayede çok az bağlantı ile çalışabilir. Paralel veriyollarından farklı olarak toplam veriyolu bütün aygıtlar için geçerlidir, örneğin PCI kartlar veriyolunu paylaşırlar. PCI Express, gerekli olan veriyolunu sağlamak için ne kadar bağlantı gerekiyorsa uç uca ekleme mantığıyla çalışır. PCI Express x1 yuvası kısa ve küçüktür ve her iki yöne de 250 MB/s bağlantı hızı sunarlar . PCI Express x16 (16 bağlantı) toplamda 8 GB/s aktarım hızı sunar, 4 GB/s yukarı ve 4 GB/s aşağı. Daha düşük yuva seçenekleri (x8, x4, x1) ekran kartları için kullanılmazlar. Ancak fiziksel olarak x16 olan bir ekran kartının mutlaka bunun tamamını kullanması gerekemez. Pek çok anakart birden fazla ekran kartı takılmasına izin vermek için PCI Express x16 veriyolunu x8 olarak kullandırır. Her ne kadar arttırılan veriyolu kulağa hoş gelse de bilgisayar endüstrisini asıl sıkıştıran şey başkadır: güç tüketimi. AGP 3.0 standardı (AGP 8x) en yüksek 41.8 W (3.3 V 6A, 5 V 2A ve 12 V 1A = 41.8 W ve ek olarak 1.24 W yardımcı güç kablosu 3.3 V, 0.375A) güç sağlayabilir. Ancak ekran kartlarının artan iştahları üreticileri kartlar üzerinde daha fazla dört iğneli güç girişleri koymaya itti; ATI Radeon X850XT PE'de bir adet, NVIDIA GeForce 6800 Ultra'da iki adet. Her biri 6.5 A veya 110. W (12 V + 5 V veya 17 V x 6.5 A = 110.5 W) aktaran dört iğneli yardımcı güç bağlantılarının eklenmesi sayesinde AGP kartların ömrü biraz daha uzadı. PCI Express çok daha basit bir çözümle x16 bağlantı için 75 W ve altı iğneli bağlantı ile bir 75 W daha güç sağlayarak toplamda 150 W'ı destekleyebiliyor. Sonuç olarak PCI Express geleceğin güç tüketim ve veriyolu hızı sorunlarını şimdilik çözüyor. Soğutma Aygıtları Ekran kartları 150 W'lık bir lambanın kullandığı kadar güç tüketebilirler. Günümüz devreleri üzerinden geçen bu miktardaki akım, direnç yüzünden inanılmaz sıcaklıklar üretebilir. Eğer yeteri kadar soğutulmazlarsa ekran kartınız bu ısı yüzünden çalışmaz hale gelebilir. Soğutma sayesinde ekran kartlarının kararlı ve sorunsuz bir şekilde çalışması sağlanır. Soğutucu fan ya da ısı emiciler olmadan grafik işlemciniz veya grafik belleğiniz fazla ısınarak sistemin kilitlenmesine ya da ekran kartınızda kalıcı hasarlar oluşmasına neden olabilir. Bu soğutma elemanları pasif olabilirler yani ısıyı iyi ileten malzemeden yapıldıkları için işlerini sessiz ve sabit şekilde yaparlar veya bunların yetmediği durumlarda aktif soğutma, diğer deyişle gürültü çıkaran hareketli fanlar kullanılabilir. Isı Emiciler Isı emici terimi genellikle pasif soğutucular için kullanılır. Bir ısı emici , hangi yüzeye yapışıksa oranın ısısını emerek ya da yüzey alanını genişleterek sıcaklığını düşürür. Verimlerini arttırmak için ısı emiciler genellikle kanıtçıklara sahip olacak şekilde üretilirler, bu bileşenleri grafik işlemcinizin ya da belleğinizin üzerinde görebilirsiniz. Bazı durumlarda küçük ısı emiciler ekran kartlarının ısınan başka parçaları için de kullanılabilir. Isı Borusu Özellikle pasif şekilde soğutulmuş ekran kartlarında ısı borusu çözümü kullanılır. Asus tarafından üretilmiş Radeon X1600 ekran kartı ısıyı kartın arkasında bulunan büyük emiciye ileten iki ısı borusuna sahip. Isı emicinin yüzey alanı ne kadar genişse ısı yayımı o kadar iyi olur . Ancak bazı durumlarda yer sıkıntısından dolayı kartın üzerine büyük ısı emiciler yerleştirme imkanı olmaz. Bazı aygıtlar o kadar küçüktür ki hantal bir ısı emici yeteri kadar dokunan yüzey alanı olmadığı için iyi verim vermez. Bu durumda bir ısı borusu yardımıyla sıcaklı çok olan yerden daha az olan yere taşınabilir. Genellikle ısı iletme özelliği çok iyi olan bir metal grafik yongasının üzerine koyulur. Isı borusu bu metale bağlıdır ve ısıyı borunun öteki ucundaki ısı emicisine aktarır. Los Alamos Ulusal Labratuvarları'ndan George Grover, ısıyayım ve buharlaşma temeline dayalı bir soğutma sistemi geliştirdi. Bu sayede her geçen gün daha da küçülen grafik işlemcisi gibi yongaları daha büyük soğutma elemanlarına bağlayabilir hale geldik. Günümüzde ısı borusu kullanan pek çok ürün pazarda satılıyor ve her geçen gün daha fazla ekran kartı soğutma çözümünün bu temele dayandığını görüyoruz Soğutucular Ekran kartının ortasında bulunan fan hareketli parçalar içerdiğinden aktif soğutma olarak isimlendiriliyor. Çoğu durumda soğutucu bir ısı emici ve hava akımını iyileştirmek için ona takılı bir fandan oluşur, böylece ısı yayma yeteneği arttırılmış olur. Ekran kartı soğutucuları genellikle grafik işlemcisi üzerine yerleştirilir çünkü ekran kartının en çok ısınan bileşeni burasıdır. Günümüzde fabrikada takılan soğutucuyu değiştirebilmeniz pek çok ekran kartı soğutucusu pazarda bulunabiliyor. Ancak ekran kartı soğutucuları her zaman sadece grafik işlemcisini soğutmaz. Bazı durumlarda tek parça büyük bir ısı emici ve soğutucu ikilisi grafik işlemcisi ve belleklerin tamamını kaplayabilir. Tek Yuvalı Soğutuculular Resimde gördüğünüz gelişmiş bir tek yuvalı soğutucu örneğidir. Hem grafik işlemcisini hem de grafik belleklerini soğutuyor ancak bir yuvanın sunduğundan daha fazla yer kaplamıyor. Eğer bir ekran kartı soğutucusu yeteri kadar küçükse yani komşu yuvaya taşmıyorsa veya yanına fiziksel olarak zorlanmadan başka bir kart takılabiliyorsa tek yuvalı olarak adlandırılır. Çift Yuvalı Soğutucular Eğer ekran kartı soğutucusu çok büyükse ve komşu yuvaya her hangi bir kart takılmasına izin vermiyorsa buna çift yuvalı soğutucu denir. Genellikle çift yuvalı soğutucular sıcak havayı kartın arka tarafından kasanın dışına atmak için ikinci yuvayı kullanırlar. Bu sayede kasanın içinin genel sıcaklığını arttırmamış olurlar. Bu tür soğutma çözümlerinde ışınsal fanlar kullanılır bu fanlar havayı aşağı doğru üflemek yerine kenarlara doğru iter. Mr.

ellerine saglık gayet güzel bi döküman olmuş

Temel Bilgiler PC mimarisi yaklaşık 20 yıldır ortalıkta ancak güçlü 3B veya 2B hızlandırıcı ekran kartların hayatımıza girmeye başlaması 1990'ların ortalarını buldu. Kolay değiştirilebilir olması için ekran kartları genellikle kasanızın içinde bulunan anakartın yuvalarından birine eklenen bir kart şeklinde tasarlanır. Düşük fiyat sınıfına giren modeller (özellikle 2B ekran kartları veya Windows ya da yazı gösterme amaçlı tasarlananlar) genellikle anakartın üzerine tümleşik olarak gelirler. Yeni ekran kartları pek çok akıl karıştırıcı özellik sunabiliyorlar ve bu özelliklere her ay bir yenisi ekleniyor. HDMI, ROPs, veriyolu genişliği, noktacık tarayıcı ve diğer pek çok ilk bakışta anlamsız gelen kelime incelemelerde havada uçuşuyor. Eğer ekran kartlarına yeni yeni ilgi duymaya başladıysanız veya donanım meraklısı olmaya bir süre ara verdiyseniz karşınıza çıkan yeni teknolojilerin karmaşıklığı korkutucu olabilir. Eğer kendinizi aklı karışmışlar veya yeni başlayanlar arasına dahil ediyorsanız bu yazı tam size göre. Ekran Kartlarının Temel Bileşenleri Ekran kartlarının çıkışları resimde görülen bölgede bulunur. Neredeyse bütün genişleme kartlarının bir tarafı mutlaka kasanın arkasından erişilebilir şekilde tasarlanır, bu bölgede üzerinde farklı çıkışlar bulunan metal bir bağlantı arayüzü bulunur. Ekran kartı bilgisayarınıza takılı olduğunda sadece kasanın arkasından görünür. Bu bölgeye ekrandan gelen kabloluyu takabilirsiniz. Günümüzde pek çok ekran kartı birden fazla çıkış imkanı sunuyor böylece birden fazla ekranı aynı anda kullanabiliyorsunuz. Ekran çıkışlarının hem sayısal hem de analog olarak birkaç çeşidi vardır ancak son zamanlarda sayısal çıkışlar artık iyice yaygın hale geldiler. Bilgisayarlar birlerle ve sıfırlarla ikilik sistem göre çalışan aletlerdir. Bu yüzden aslında sayısal çıkışlar ekran kartlarının doğal çıkışlarıdır. Modern ekranlar uzunca bir süredir ortalıkta bulunan CRT ekran teknolojisi üzerine yapılan geliştirmeler sonucunda ortaya çıktı. CRT ekranlar elektron tabancasından fırlatılan üç farklı malzemenin kırmızı, yeşil ve mavi renkleri oluşturması temeline dayanır. Bu eski tip aletler doğaları gereği analogturlar. Bu yüzden ekran kartından gelen sayısal sinyallerinden ekrana gönderilmeden önce analoga çevrilmesi gerekir. Bu işi yapan birime sayısal-analog dönüştürücü denir . Sıvı kristal ekranların ortaya çıkmasıyla birlikte DAC birimine gerek kalmadı ancak yine de DAC bileşeni olası bir analog desteği için kartlarda yerini almaya devam ediyor. VGA Çıkışlar Analog ekran çıkışı 15 adet iğnesi ve mavi rengiyle tanınabilir. Eğer VGA'yı bir çeşit çözünürlük olarak alırsanız açılımı "video grafik dizisi" olarak düşünülebilir ancak ekran kartı sektöründe VGA "video graphic adaptörü" olarak karşımıza çıkıyor. Bu çıkışa uyan bağlantıya D-Sub 15 denir ve ürünün kalitesine göre değişebilen analog ekran sinyalini iletir. Pahalı ekran kartları yüksek çözünürlükleri destekleyebilen ekranlarda kullanılabilmesi için temiz sinyaller gönderebilmelidirler. Bu arayüz DVI ortaya çıkmadan önce standart olarak bütün ekran kartlarında kullanılıyordu ve hala da çok yaygın olduğunu söylemek mümkün. D-Sub VGA çıkışları neredeyse bütün CRT ekranlara bağlanabilirler. Ayrıca pek çok sayısal gösterim aleti ve hatta bazı HDTV'ler bu arayüzü destekler ancak biz resim kalitesinin sağlanması açısından sayısal seçeneği varken bu arayüzü kullanmanızı tavsiye etmiyoruz. DVI Çıkışlar DVI: Digital Video/Visual Interface - Sayısal Video/Görsel Arayüz DVI çıkış, LCD ekranların standart sayısal çıkış arabirimidir . Eğer 2004 yılından daha eski olmayan bir ekrana sahipseniz DVI çıkışının olma ihtimali çok yüksektir. Pek çok ekran kartı üreticisi modellerinin yanına DVI ekranınız olmaması durumunda kullanmanız için DVI-VGA dönüştürücü eklemeyi unutmuyor. Yüksek seviye ekran kartlarının hepsi iki adet DVI çıkışı sunuyor, bu sayede Windows masaüstünüzü iki ekrana genişletebiliyorsunuz. Bileşik Video Resimde RCA olarak da adlandırılan bileşik video çıkışını görüyorsunuz. Bu çıkış televizyon veya benzeri aletlerde sıkça karşımıza çıkan bir bağlantı arabirimi. Video sinyali tek bir eşeksenli kablo üzerinden aktarılır. Bu arayüz sayesinde oyunlar ve sunumlar için düşük çözünürlüklü analog sinyaller taşınabilir. Kötü resim kalitesi yüzünden bir şeyler okumak için kullanılamaz ancak standart videolar için yeterli kaliteyi sağlar. S-Video S-Video: Süper Video veya Süper VHS S-Video televizyon dünyasında kullanılan standart bir arayüzdür. Televizyonlara tek kablolu bileşik arayüz gibi düşük çözünürlüklü video aktarmak için kullanılır ancak üç ana rengin sinyalleri farklı kanallardan gönderilir. Tek kablolu bileşik bağlantıya göre daha yüksek kalite sunar ancak yine de kalitesi tatmin edici değildir. Yeni çıkan yüksek netliğe sahip arayüzlerle kalite açısından rekabet etmesi imkansızdır. Bileşen Video Bileşen çıkışlar ekran kartlarının üzerinde bulunmak için fazla büyüktürler ve genellikle ayrı bir aparat sayesinde kullanılabilirler. Bu kutucuğun üzerinde hem video hem de ses çıkışları bulunur. Bu çıkış, "Y", "Pb" ve "Pr" olarak adlandırılan üç farklı eşeksenli çıkışı üzerinde barındırır. Bunlar HDTV için farklı renk bilgilerini taşır. Bu bağlantı tipi aynı zamanda pek çok gösterim aleti için de kullanılabilir. Her ne kadar analog olsa da kalitesi, yüksek çözünürlüğü VGA çıkışı gibidir. HD veya yüksek netlikte içerik bileşen video arayüzü ile aktarılabilir. HDMI HDMI, 'High Definition Multimedia Interface' kısaltılmış halidir . HDMI'ya geleceğin standardı olarak bakabiliriz. Hem video hem de sesi aynı kablo üzerinden taşıyabilen tek aktarım standardıdır. HDMI, televizyon/film uygulamaları için geliştirilmiştir ancak yüksek güvenlik sunduğundan bilgisayar kullanıcıları da yeni yüksek netlikteki içerikleri görebilmek için bu arayüzü kullanmak zorunda kalacaklar. HDMI bağlantısı hala çok az ekran kartı tarafından destekleniyor ancak yakın zamanda çok daha yaygın hale gelmesi bekleniyor. Bir bilgisayarda yüksek netlikte video seyredebilmek için HDMI destekli bir video kartı ve ekran gerekir Ekran Kartı Arayüzleri Ekran kartı arayüzü resimde görülen bölgede bulunur. Günümüzde en çok AGP veya PCI Express arayüzleri kullanılır. Bu bölüm ekran kartınızın anakarta bağlanmasını sağlar. Bilgisayarınız ve ekran kartınız arasındaki bilgi alış verişi bu yuva veya arayüz tarafından sağlanır. Pek çok anakartın sadece tek bir arayüzü desteklediğini düşürseniz anakartınıza uyan bir ekran kartı almak çok önemlidir. Örneğin, PCI Epxress ekran kartları AGP arayüze sahip anakartlarda çalışmazlar. Sadece fiziksel olarak yuvaya oturmamanın dışında haberleşmeyi sağlayan protokoller de çok farklıdır. Ekran kartı arayüzünün en önemli yönü sağladığı veriyolu genişliğidir. "Veriyolu genişliği" terimi arayüzün belirli bir sürede üzerinden geçirebileceği bilgi miktarı olarak tanımlanabilir. Arayüzün sağladığı veriyolu genişliği arttıkça daha hızlı ekran kartlarını destekleyebilir . Uygulamada ise arayüz bilgisayar çevrelerinin iddia ettiğinden daha az önemlidir. ISA ISA: Industry Standard Architecture Bu en eski PC kartı arabirimini sadece referans olması açısından yazıya dahil ettik. Bu standardı kullanan ekran kartları çok uzun zaman önce piyasayı terk ettiler. Hatta günümüzde ISA yuvası olan yeni bir anakart satın almanız bile mümkün değildir. ISA kartların 8 bit ve 16 bit olan iki çeşidi vardır; resimde görülen iki bağlantı bloğunun ikisini de sadece 16 bit olan modeller kullanır. EISA kartlar daha yüksek veriyolu sunabilen (32 bit) anakartlar için tasarlanmışlardır ve genellikle veriyolu iyileştirmesi özelliğini desteklerler. - Mr.

eline emeğine sağlık çok güzel bir döküman çoğu yserın işine yarar bilgiler sanırım bölüm demek istedin ama arkadaşın açtığı konu bölüm değil saygılar

ellerine sağlık yeni başlayanlar için kaçırırmaması gereken bir bilöüm açmışsın

Teşkler +K

Hımm güzel bir döküman hazırlamışsın thanks.. devamını dileriz... Saygılarımla İnf@... Mr.

Ekran Kartı İşlemcileri Grafik işlemcisini ekran kartının kalbi olarak tanımlayabiliriz, aynı CPU'nun bilgisayarın beyni olduğu gibi. Çoğu durumda bir grafik işlemcisini kartın üzerinde göremezsiniz çünkü genellikle soğutucunun arkasına gizlenmiş olurlar. Grafik işlemcileri genellikle ekran kartlarının en sıcak bileşenleridir. Grafik işlemcisi ekran kartının en önemli parçasıdır. Noktacık tarayıcıları, tepe tarayıcıları, işhatları bileşen saat hızları gibi nerdeyse bütün donanımsal özellikler grafik işlemcinin mimarisini ve yeteneklerini tanımlar. İşlemciyle ilgili olmayan tanımlamalar ise 3B oyunlar gibi uygulamalarda işlemcilerle birlikte çalışan grafik bellekleri için kullanılır. Video Belleği Ekran kartı belleği genellikle işlemcinin yakınına koyulur böylece bellekle işlemci arasındaki yol mümkün olduğunca kısa tutulur. Yüksek saat hızlarına ulaşabilmek için bu önemlidir. Eğer grafik işlemcisi bir ekran kartının kalbiyse bellek kanıdır. Mükemmel bir grafik işlemcisi kötü ya da yetersiz bellek yüzünden yavaşlamak zorunda kalabilir ya da tam tersine hızlı bir bellekle uçuşa geçebilir. Bellek yongaları genellikle ekran kartının üzerinde işlemcinin bir kenarında veya çevresini saracak şekilde küçük kareler ya da dikdörtgenler biçiminde düzgün olarak dizilirler . Çoğu zaman bellek birimlerinin üzerinde ısı emici bulunmaz bu yüzden kartın üzerinde rahatça görülebilirler. Ancak bazen de üzerlerinde ısı emiciler bulunur hatta tamamen tek parçalı bir ısı emici tarafından kaplanmış olabilirler. Günümüz ekran kartları 128, 256 veya 512 MB belleğe ve hem DDR2 hem de GDDR3 bellek tiplerine sahip olarak satılıyorlar. Ne kadar fazla ekran kartı belleği olursa işlemci o kadar çok grafik verisine daha kolay erişebilir yani bu verilerin bilgisayarın ana belleğinden aktarılmasını beklemez . Ancak bellek büyüklüğü her şey demek değildir bazen düşük seviyeli ekran kartları pazarlama stratejisi olarak büyük bellek miktarlarıyla satışa sunulur ancak genellikle bellek başarımından ciddi ödünler verilir. Çoğu yeni ekran kartı 128 bit veya 256 bit genişliğinde veriyoluna sahipken bazı düşük ve orta seviyeli ekran kartları 64 bit veriyolu genişliğine sahip olabilir. Basitçe aralarındaki farkı açıklamak gerekirse; 128 bit genişliğe sahip veriyolu 64 bit genişliğe sahip olana göre aynı zaman diliminde iki kat daha fazla veri aktarabilir. Şu an piyasada bulunan oyunlar bellekleri ciddi şekilde kullanıyorlar, eğer grafik işlemcisi gerekli veriyi beklemek zorunda kalırsa oyun keyfiniz ciddi şekilde zarar görebilir. Eğer iki farklı saat hızına, bellek büyüklüğüne ya da veriyolu genişliğine sahip ekran kartları arasında seçim yapmak zorundaysanız tercihinizi daha çok düşük bellek büyüklüğü ve hızlı veriyolu genişliğinden yana kullananın. Buna değecektir. Şeytan ayrıntılarda saklıdır ve bunlara dikkat ederseniz oyun keyfinizi arttırabilirsiniz. Mr.666

Tesekkur ederim arkadaslar.. Devamı gelicek..