Ankara\'da Yedim Taze Meyvayı - Keskinli Hacı Taşan - Şarkı sözü ve sözleri Ankara\'da Yedim Taze Meyvayı - Keskinli Hacı Taşan Ankara'da yedim taze meyvayı Boşa çiğnemişim yalan dünyayı Keskin'den de sildirmeyin künyeyi Söyleyin anama da anam ağlasın Babamın oğlu var beni neylesin Trene bindim de tren sallandı Zalim doktor ciğerimi elledi İyi oldun diye köye yolladı Söyleyin anama da anam ağlasın Babamın oğlu var beni neylesin Ankara'yla şu Keskin'in arası Arasına kara duman durası Çok doktorlar gezdim yokmuş çaresi Söyleyin anama da anam ağlasın Babamın oğlu var beni neylesin Mezarım başında kuşlar ötüşür Benzim içtim ciğerlerim tutuşur Ağlama Hatice Sefer yetişir Söyleyin anama da anam ağlasın Babamın oğlu var beni neylesin Binmiş taksiye de sefer geliyor Annesinin de ciğerini deliyor Gelin Haticeni de eller alıyor Söyleyin anama da anam ağlasın Babamın oğlu var beni neylesin Mezarımı derin eşin dar olsun Etrafı lale sümbül bağ olsun Ben ölüyom ahbaplarım sağolsun Söylen kardeşime çalsın sazımı Kadir Mevlam böyle yazmış yazımı

1. Türküler/Samahlar 2. Halaylar/Oyun havalari 3. Bozlaklar/Agitlar Birinci kategoriye giren pek çok türkünün yaninda, Keskin Samahi olarak da anilan "Döndün mü benden yüzü dönesi" sözleriyle baslayan eser, Haci Tasan'in repertuarinda bir istisna teskil etmekte. Ikinci grupta degerlendirilebilecek eserlerin en bilinenleri süphesiz "Arzu Kamber halayi" ile "Bugün ayin isigi" adli halay türküleridir. Basta hocasi Muharrem Ertas'tan ögrendikleri olmak üzere, Haci Tasan'in repertuarinin bozlak yönünden hayli zengin oldugu söylenebilir. "Ankara'da yedim taze meyvayi" sözleriyle baslayan Keskin'li Sefer'in agiti basta olmak üzere "Aksamdan mi geçtin", "Erciyes'ten duman kalkti" ve "Giyindim kusandim gittim dügüne" benzeri agit türünde de hayli eser oldugu söyenebilir. Bunlardan sözleri kendisine ait olan var midir, tam olarak bilemiyoruz ancak ünlü "Açtim perdeyi de turnami gördüm" bozlagi için kendisi söyle bir hatirasini naklediyor: "Necati adinda çok sevdigim bir dostum vardi. Kirikkale'de hapse düstü. Ziyaretine gider gelirdim. Bir gidisimde 'Haci, içerde dolasirken pencereden baktim ki bir turna kafilesi gidiyor, duygulandim, bir dörtlük yazdim. Sunun sonunu da sen getir' dedi. Bunun üzerine oturup siiri tamamladim ve sazimla da çalip okumaya basladim". Tavir ve üslubu Merhum Haci Tasan'in, bir Muharrem Ertas gibi tiz perdelerde de ayni gücü ve parlakligi koruyan tiz bir sesi olmamasina ragmen, kendi rengi ve sinirlari içinde güçlü bir sese sahip oldugunu söylemek gerekir. Önemli olan daha ziyade bu sesi kullanma tavir ve seklinden dogan üsluptur ki, bu konuda ismi, "üslup sahibi mahalli sanatçilar" in basinda anilsa yeridir. Gür ve dolu bir ses, sesi bazen öne, bazen geriye atan bir agiz ve nefes kullanimi, özellikle tizlerde basariyla uyguladigi kafa sesi, bazen sert, bazen yumusak trillerden olusan girtlak nagmeleri ve dogal vibrasyonlarla zenginlesen renkli bir okuyus tarzi... Ve hemen hemen bütün bu tekniklerin ya da benzerlerinin baglamaya adaptasyonu ile ortaya çikan lirik ve canli bir baglama çalma üslubu... Orta Anadolu müzik geleneginde kendine has bir çizginin temsilcisi olan Haci Tasan'in sanati ile ilgili elbette çok sey söylenebilir. Kendisiyle beraber Çekiç Ali ve Neset Ertas gibi sanatçilarin da ustasi olan Muharrem Ertas'in Haci Tasan üzerindeki bariz etkisini belirtmek gerekir. Fakat Haci Tasan'in hiç bir zaman taklide düsmedigini, kendi tavir ve üslubunu kisa zamanda buldugunu ve kendi ustaligini konusturdugunu biliyoruz. Haci Tasan'in bu "nevi sahsina münhasir" sanatçi kisiligi üzerinde Keskinli olmasinin agirlikli yönünü vurgulamak gerekir. Çünkü Keskin Orta Anadolu'nunen zengin halay bölgelerinden biri oldugu kadar, bu halaylarin eslik sazi olan davul zurnanin da en iyi icra edildigi yörelerden biridir. Haci Tasan'in saz çalma ve türkü söyleme üslubunda bariz bir davul zurna tesiri vardir. Öte yandan Keskin, yazinin basinda vurguladigimiz cografi konumu bu konumdan kaynaklanan kültürel zenginligini müzikal zenginlige dönüstürebilecek bir sanat potansiyeline her zaman sahip olmustur. Yöredeki Alevi-Bektasi kültür birikimini de kendi kültürel potasinda eriterek basarili sentezlerin ortaya konuldugu Keskin musiki folkloru, Haci Tasan'la en güçlü yorumcularindan birine kavusmustur. Ailesi Aslen Yozgat/ Yerköy'ün "teflek" abdallarindan olan karisi Naile Tasan, en küçük oglu Sondur Tasan'la birlikte, Akdere'de, metruk bir gecekonduda kendi tabiri ile "çile doldurmaya devam ediyor". Fethi, Seyfettin, ve Sondur adinda üç erkek, Bahali, Nazli, Güler, Sevda ve Sevdur adli bes kizi olan Tasan ailesinin erkek evlatlari, atalarindan, dedelerinden görüp ögrendikleri sekilde dügünlerde çalarak ekmek paralarini kazanmaya çalisiyorlar. Tasan soyadi ile bugün Keskin'de aktif sanat hayatini sürdürenlerden Kudret Tasan ve kardesleri ise Haci Tasan'in yegenleri... Repertuarindaki bozlaklar arasinda göçebe Türkmen asiretlerinden biri olan Cerit asiretinin göç ve iskan meseleleri ile ilgili bozlaklar da bulunan Tasan'in Cerit Türkmenlerinden olma ihtimali hayli kuvvetli. Öte yandan bizzat karisinin ifadesine göre, kendisi Ceritlerden oldugunu söylermis. Cerit asiretiyle ilgili kaynaklardaki mevcut bilgi de Tasan'in Cerit olma ihtimalini güçlendiriyor: "Bozulus'un Orta Anadolu'ya gelmesinden sonra ikiye ayrilarak bir kisminin Yeni Il Türkmenlerinin içine karistigi tesbit olunan Ceritlerin diger bir bölümü ise Keskin havalisindeki Bozulus içinde yer almakta idi. Hükümetin Keskin havalisindeki Bozulus Türkmenlerini Rakka bölgesine yapilan iskana tabi tutmasinin yaninda, Beliç nehri boylarina yerlestirilen Cerit asireti bir müddet sonra yavas yavas iskan mahallini terk ederek Çiçekdagi, Kirsehir ve Bozok tarafina dagildilar. Geride kalanlar ise 'giden evlerimiz gelmedi' diyerek üçer beser kaçip onlara katildi. "Sözlerinin Dadaloglu'na ait oldugu sanilan Haci Tasan'in söyledigi pek çok bozlaktan biri olan su bozlak özellikle bunu anlatir: Cerit Irakka'dan sökün edince Açilsin Urum'un yolu Cerid'in Silsüpür oglu Fettah beyim ölünce Kirildi kanadi kolu Cerid'in Tanpinar ve "Billur Piyale" Haci Tasan'in çalip okudugu türküler arasinda, farkli kaynaklardan geldigi ve bir baska kültürel zenginlige dayandigi belli olan öyle türküler var ki, bunlardan biri de elinizdeki albümde de yer alan "Billur Piyale" adli eserdir. Folklor ve türküler üzerine henüz asilamamis titiz ve dikkatli yorumlar, bakis açilari getiren ünlü kültür ve edebiyat adami Tanpinar, bu türkünün Erzurum'da karsilastigi varyanti ile ilgili, "Bes sehir" adli eserinde ilginç yorumlarda bulunur: "Bin türlü acemiligi, safligi, içinde bu küçük parça bastan asagi incelik, zevk, lezzettir. Gerçekten billur bir kadeh... Belki büyük bin gelenegin son tezgahinda yapildigi için küçük bir çatlakligi, tadini artiran bir donuklugu var... Fakat mesela Behzad'in elinden çikmis bir minyatür kopyasi gibi bütün bir tarz, bütün bir edadir. Asil güzel tarafi bu küçük billurdan bütün zevki, hayati, düsünceyi, zaman telakkisini fiskirtan bestedir. Esnaf sira gezmelerinde söylendigi tahmin edilen bu türküye Orta Anadolu'da da rastlaniyor. "Billur Piyale" bizi "mahalle klasik" adini verebilecegimiz orta sinif musikisine götürür.. "Tanpinar'in isaret ettigi Orta Anadolu varyantinin, bizzat Haci Tasan'in çalip okudugu eser olma ihtimali oldukça yüksek. Çünkü bu türkünün derlendigi kaynak kisi de Haci Tasan'in kendisidir. Kalan Müzik'in "Arsiv Serisi"nden daha önce yayinlanan Muharrem Ertas albümü ve bundan sonra yayinlanmasi planlanan Çekiç Ali albümü ile, Türk halk müzigi cografyasi içerisinde her yönüyle farkli ve güçlü bir çizgiyi temsil eden Orta Anadolu abdal/asiret müziginin en özgün ve rafine örnekleri yayinlanmis oluyor. Müzikoloji tarihi açisindan oldugu kadar Anadolu halk müzigi tarihi ve genel musiki kültürümüz açisindan da büyük önem arz eden bu "üç bozlak ustasi" ile ilgili çalismayi büyük bir zevk ve heyecanla yaptigimi belirtmek istiyorum. Benimle ayni heyecani paylasan Kalan Müzik sahibi ve yapimci sevgili Hasan Saltik'a, müzigimiz ve kültürümüz adina tesekkür borcumuz vardir. 9 Mart 1983 tarihinde, geçirdigi üçüncü kalp krizinde 53 yasinda kaybettigimiz Haci Tasan'i bir kez daha rahmetle anarken, ayni zamanda karisiyla teyze çocugu olan üstad Neset Ertas'in Haci Tasan'a söyledigi agitin içli sözleri ile noktalamak istiyorum: hapse atilir. Ancak yine söyler, yine çalar sazim... 1983 yilinda daha 46 yasindayken Çinar yasama gözlerini kapatir. Ancak onun sesi bu topraga gönül vermis dostlarinin kulaginda yasamaya devam ediyor.

Haci Tasan Evet "Keskinli mahalli sanatçi Haci Tasan"i ülke genelinde taninan bir sanatçi yapan kültürel ve müzikal ortama simdi biraz yakindan bakalim. 1930'da dogan Tasan, aslen Kirtillar köyünden. Kirtillar o yillarda "abdal" asiretinin en yogun olarak yasadigi köylerden biri. Büyük bozlak ustasi Muharrem Ertas da burali ve Neset Ertas'in da dogum yeri Kirtillar. Bu yoksul köyün topraklari hiçbir zaman insanlarini varlikli kilmaz, fakat dünyanin en zengin nagmelerini içeren, en içli, en yanik türkülere can verir. Bozkirin ortasindaki bu fukara köy, Anadolu halk müzikleri içerisinde en orjinal renk ve anlatima sahip bir tür "Anadolu blues"u olarak nitelendirilebilecek bir müzige, abdal/asiret müzigine kaynaklik eder. Bugün artik terkedilmis metruk bir köy görünümündeki Kirtillar'i, basta ekmek parasi derdi olmak üzere, çesitli sebeplerle zaman içinde herkes terk eder. Haci Tasan'in babasi Abdullah Çavus'da o yillarda Hacelobasi'ndan evlendigi için oraya göçer. Baglamayi çok seven bir ana ile, yörenin ünlü davulcularindan olan Abdullah Çavus'un dört çocugundan biri olan Haci Tasan, oniki yaslarinda baslar saz çalmaya. Babasi, o zamanlar yörenin en namli ustalarindan olan Yusuf Usta'ya iyi bir saz yaptirir ve tutar elinden küçük Haci'nin, o günlerde Seyfeli köyünde oturan üstad Muharrem Ertas'a çirak verir. Ve böylece Haci Tasan, bu müzigin tek ve en etkili egitim/ögretim sekli olan bir ustanin yaninda çirakliga baslar. Muharrem Ertas'in çiragi Muharrem Ertas, Haci Tasan'i yanina alarak bugün hala bu müzigin hem ögrenildigi hem de en çok icra edildigi mekanlar olan dügünlere götürür. "Dügün çalgiciligi" onlar için çogu zaman tek ve en önemli meslektir. Yeri gelmisken önemli bir konuyu bir cümleye vurgulamakta yarar var: Çogu zaman bu dügünlerdeki asiri içki ve sefahat ortami bu insanlarin ruhen ve bedenen hizla yipranmalarina ve dolayisiyla genç yaslarda ölüme sebep olmakta. Merhum Haci Tasan 1983'te vefat ettiginde 53 yasinda idi. Bu gelenegin bir baska usta sanatçisi merhum Çekiç Ali 39 yasinda vefat etti. Bunun özellikle "ustalar" arasinda adeta bir kader gibi benimsendigini tesbit ettigimizi belirtelim. 1970 'lerden sonra önce radyo ve plak, daha sonra da televizyon ve kaset gibi kitle iletisim araçlarini kullanarak daha genis bir pazara seslenme imkanina kavusan yöre sanatçilari, yine de dügünlerde çalmayi hiçbir zaman birakmamislardir. Bu, süphesiz ayni zamanda arz -talep konusu. Ve böylece zaman içinde kendiliginden olusan o çok büyük mahalli söhretin dar kaliplarini kirarak genis kitlelere ulasan, hatta tüm Türkiye'ye seslenen, o yöreye mensup ilk mahalli sanatçi merhum Haci Tasan olmustur. Bunun hikayesini kendisinden dinleyelim: "Askerligimi 1950'de Istanbul Maçka'da yaptim. Askere gitmeden önce çalip söylemede bir hayli ustalasmistim. O siralar rahmetli Muzaffer Sarisözen yurdun her tarafini gezip türkü derliyordu. Bir gün çikip Keskin'e geldi. Bizi Halkevi binasinda topladi, o günlerde yayinladigi Folklor Saati'nde yer vermek üzere seçme yapacagini söyledi. Keskin'de bir hafta kalarak birçok mahalli sanatçidan derlemeler yapti. Daha sonra seslerimizi radyoda yayinladi. Radyo ile iliskim ilk böyle basladi. Sarisözen bizi daha sonra zaman zaman Ankara'ya radyoya davet ederek çalip söyletti. Sarisözen'den sonra Nida Tüfekçi, Mustaf Geceyatmaz ve Ali Can'larla tanistim ve radyoda programlar yaptim." Neset Ertas'in elinde sazi ile "radyoevine çikmak" için ilk defa Ankara'ya gelisi de bu olaydan sonradir: "Baktim bir gün radyoda Haci emmim türkü söylüyor. Babam Muharrem ustadan belledigi bir bozlak bu: 'Aman asagidan Yusuf Pasam gelirken gelirken / Düsmanina karsi koyan merd olur...' öyle bir heyecanlandim ki, yerimde duramadim. 'Ben de gidip radyoya çikacagim' dedim. 'Madem Haci emmimin söyledikleri radyoda çalinacak kadar kiymetli, o zaman benim okuyacaklarimi da yayinlarlar' diyerek elimde saz, Ankara'ya, Sarisözen'in yanina geldim..."tabii Neset Ertas daha sonra, Haci Tasan'la birlikte, radyoda en sik program yapan mahalli sanatçilardan biridir artik. Eserleri : Haci Tasan'in repertuar itibariyla yöresinin disina pek çikmadigini görüyoruz. Basta Keskin olmak üzere, Yozgat, Kirikkale, Kirsehir, Kaman ve Sereflikoçhisar gibi yerlerde dolasmis, buralarin bozlak ve halay havalarini, türkülerini kendine has bir üslupla çalip söylemistir. Son yillarinda, Pir Sultan Abdal, Deli Boran, Seyit Süleyman, Dervis Ali ve Dertli gibi halk sairlerinin siirlerini çesitli formlarda ezgilendigini görüyoruz. Gerek sözleri bu ünlü halk sairlerinin siirlerine ait eserler, gerekse anonim karakterdeki diger eserlerine baktigimiz zaman Haci Tasan'in repertuarini form ve içerik yönünden üç ana grupta toplamak mümkün: .

Keskinli Hacı Taşan, Ankara'da yedim taze meyvayı en ünlü türkülerinden birisidir. Türkü seven birisi olarak zamanında bu türküyü bulacağım diye anam ağlamıştı saygılar