1.1. Müzik Müzik, seslerin ve sessizliklerin ritmik yapılarla düzenlendiği sanatsal bir organizasyondur. Bu oluşturum sürecinde insan, iç içe yaşadığı "ses evreni" içinde bir anlatım gereci olarak algıladığı sesleri, belli gereksinimlerini karşılamak ya da karşılarken kullanmak üzere biçimlendirerek, "müzik" denilen "kendine özgü sessel anlatım biçimi"ne dönüştürür. Müzik, hemen hemen bilinen her toplumda vardır. İcra edilmekte, yorumlanmakta veya dinlenilmektedir. Evrensel bir olgu olmasına karşın anlamı için bunu söylemek mümkün değildir. Çünkü toplumların müziğe bakış açıları veya müzikten beklentileri farklı olabilir. Bazı toplumlar, eğlenmek ve benzeri etkinlikleri gerçekleştirmek için müzik icra ederken veya dinlerken, bazı toplumlar müziği ruhlarla iletişim kurmak için bir araç olarak görebilirler ve bunun için icra edebilir veya dinleyebilirler. Müzik bestelemek, bir sanat ürünü ortaya koymaktır. Bunun için edinç ve edim gereklidir. Edinç, bir eylemi gerçekleştirmek için gerekli olan içsel nitelikli "yapabilme gücü"dür. Edim ise, edincin gerçek kullanım bağlamlarındaki dışavurumudur. Yani bir bakıma edinç , yapılmak istenilen konuda sahip olduğumuz yetenek; edim ise, yapılmak istenilen konuda almış olduğumuz eğitim veya sahip olduğumuz bilgi birikimi anlamına gelmektedir. Müzik yaratıcısı müziği düşünür, düşünsel anlamda zihninde canlandırır, gerekirse bir enstrümanla dener vs. ama bir şekilde bir eser çıkarır ortaya. Bunu sağlayan şey yeteneği ve eğitimiyle gelişen kendi düşünce sistemidir. Neticede yaptığı yaratının oluştuğu ilk yer kendi zihnidir. Her insanın hayata bakış açısı, kişiliği, davranışları farklı olduğu gibi; düşünceleri de farklıdır. Bu nedenle çok açık ki; iki bestecinin aynı konuda yazdığı eserler birbirinden tamamen farklı olacaktır. 1.2. Felsefe Nedir? Halk dilinde, filozof denince, ya bulutlarda yaşayan bir kimse, ya her şeyi hoş gören, hiçbir şeye "aldırmayan" kimse anlaşılır. Oysa, tam tersine, filozof, bazı sorunlara, kesin, açık cevaplar getirmek isteyen kişidir ve eğer felsefenin, evrenin sorunlarına bir açıklama bulmak istediği dikkate alınırsa, elbette ki, filozofun pek çok şeyle uğraştığı ve söylenenin tersine, "çok şeye aldırdığı" görülür. Öyleyse, felsefeyi tanımlamak için, felsefenin, evreni, doğayı açıklamak istediğini, en genel sorunları incelediğini söyleyeceğiz. Daha az genel olan sorunlar, bilimlerce incelenir. Öyleyse felsefe, bilimlerin bir uzantısıdır, şu anlamda ki, felsefe, bilimlere dayanır ve onlara bağlıdır. Felsefenin evreni açıklamak konusunda kullandığı iki yol vardır. Bunlardan ilki "bilimsel anlayış" ikincisi ise "bilimsel olmayan anlayış"tır. Bilimsel anlayış materyalist felsefe, bilimsel olmayan anlayış ise idealist felsefe olarak tanımlanır. Felsefe çok geniş bir alandır. Düşünmeye yönelik bir eylem olduğundan içine düşünmek istenilen her olgu ya da olay katılabilir. Buna bilimin veya sanatın herhangi bir dalı da dahildir ve düşünülmesi, anlamlandırması veya açıklanması beklenilen herhangi bir olguya veya her olaya materyalist veya idealist yönlerden yaklaşmak mümkündür. Sonuçta, felsefe sorunları açıklama çabası ise, içine her türlü sorunun katılabileceği gibi bu sorunu her türlü felsefi yaklaşımla çözümlemeye çalışmakta mümkündür. 1.3. Müzik ve Felsefe Müzik yapan kimse, müziği yaratırken; eserini kendi düşüncelerinin içinden çıkarıyorsa, bu onun evreni açıklama şeklini ortaya koymasıdır. Yani müziğinde bir felsefe taşıyor olabilir veya müzisyen yaratısında kendi felsefesini ortaya çıkarıyor olabilir. Müzik eserinin, yaratıcısının kimliğini ortaya koymasında temel öğe; özgünlüktür. Neticede yaratıcı kişi, içinde bulunduğu durum – ortam ne olursa olsun, müziği yine kendi istediği gibi biçimlendirir, ona kendi kurallarını koyar ve düşüncelerini kullandığı sesler aracılığıyla anlamlaştırıp dinleyiciye sunmuş olur. İnsan, kendisini çevreleyen ses evrenindeki tüm doğal , kültürel veya toplumsal seslerden hoşlanmak zorunda değildir. Duyduğu tüm seslere karşı verdiği tepkiler, zamanla kalıplaşıp, belirli bir kararlık kazanabilir, belli davranış biçimlerine dönüşebilir ve direkt olarak o insanın kişiliğini yansıtma boyutuna ulaşabilir. Bu ses evreni içerisinde müzik ya da müzik sesleri diğer seslerden bambaşka özellikler taşır. Bir bakıma "estetik temele dayalı" ya da "estetik boyutlu, estetik içerikli, belirli ses birleşimleri" olarak algıladığımız müzik, müzik dışı seslerden, gerek kaynak , gerek oluşum, gerek tür, gerek amaç, gerekse işlev bakımından çok farklıdır. En yalın çocuk tekerlemesinden en karmaşık koro parçasına ve en yalın bir solo enstrüman parçasından en karmaşık senfoniye kadar, her müzik yapıtı, başlıbaşına bir eser niteliği taşır. Birey olarak insan, çevresindeki müziklerle etkileştikçe, bu müziklerdeki yapıları, her bir yapıyı oluşturan öğeleri ve bu öğeler arasındaki ilişkileri önce sezer, sonra da kavrar ve çözümler. Bireyin bir eser içerisinde geçirdiği tüm bu sezme, kavrama ve çözümleme çabaları felsefenin bir etkisidir. Müzikte yapı arama, yapıyı oluşturan öğeleri belirleme, bu öğeler arasındaki uyumu sezme / kavrama çabaları, insanı, giderek yeni müzik yapıları aramaya ve oluşturmaya yöneltir. İşte bireyin müzik adına yapmış olduğu bu eylemler felsefenin bir sonucudur. Çünkü insanlar sadece bilimsel veya tarihsel olaylarda değil her konuda sorular sorarlar ve cevaplar ararlar. Bu olay, müzik için de geçerlidir ve müziği sorgulamak bir önceki konuda kısaca bahsedildiği üzere maddesel veya ruhsal olarak iki yolla gerçekleşebilir. Tabi sadece bununla da sınırlı kalmak zorunda değildir. Müziği felsefi düşünmek isteyen birey, müziği felsefenin ilgi alanı olan diğer bilim dallarıyla birlikte de sorgulamaya ve tanımlama çabasına girişebilir. Sonuçta felsefe, bir şeyleri açıklamada bir tanım getirmekte veya tanımakta işimizi kolaylaştıran ve bakış açımızı genişletebilen bir olgudur. Örneğin; müziği sadece kendi açısından değerlendiren bir birey; "tek sesli müzik iyi bir müzik değildir ve üstelik gelişmiş de değildir. Müzik bile sayılmaz. Asıl sanat denilecekse, çok sesli müziktir". Diyebilirken, müziği "ontolojik" açıdan tanımlamak isteyen - felsefeci yaklaşıma sahip - bir birey ise; "müzik bir bütündür. Müziği bütün yapan tek seslilik, çok seslilik ve hatta belki de sessizliktir. Bunlardan birini yok sayar, birbirinden bağımsız olgular olarak düşünürsek; müzik, bütünlüğünü kaybedebilir ve anlamını yitirebilir". Yorumunu ortaya atarak daha bilimsel bir yaklaşımda bulunabilir. Ontolojik yaklaşımda bulunan birey, isterse bu yorumunu "varlık bilim"ini maddeye bağlayarak, materyalist yolla genişleterek de çözümleyebilecekken, bu tarzını tanrı-bilimsel ilişkiye atfederek, idealist yollardan da çözüme gitme çabasını gösterebilir. Neticede, bu denemeler; felsefenin ne kadar geniş bir alanı kapsadığını ve çözümü aramak için ne kadar çok farklı yollara başvurulabildiğinin bir göstergesi sayılabilir. Bu da bu kadar geniş bir alanı kapsayan düşünce sisteminin her tür konuyu sorgulamakta ne kadar özgür haklara sahip olduğunun bir göstergesi sayılabilir. 2. MÜZİKTEN FELSEFEYE Müzikte "felsefeyi" duyanlar, felsefedeki "müziği" de duyabilirler. Elbette, burada, "müzik" ve "felsefe" kavramları belli bir anlamda kullanılıyor. Müzikte felsefe, müzik diliyle düşünebilme ile ortaya konabilir ya da duyulabilir. Müzik ile düşünülebilir. Bu düşünme "müziksel" diyebileceğimiz düşünmedir. Alışılagelen akademik felsefe bakışıyla müzik dili, felsefe dili değildir. Çözümlemelerin, kavram betimlemelerinin, sorgulamaların, tartışmaların, konuştuğumuz, yazdığımız dille yapıldığı bir alan felsefe. Kendine özgü kavramları, sözcük dağarcığı var. Müzikte felsefe, müzikteki felsefe, bizi felsefeye hazırlayan, felsefece düşünme sırasında yanımızda olan "müzik"tir, bir yorumla felsefede yanımızda olandır, yolculuk arkadaşımızdır. Bestecinin, kompozitörün müzik diliyle anlattığı yaşamdır, doğadır, insandır, kültürdür. Bu müziği duyabilen kulaklara düşünceler aktarılabilir. "Felsefedeki müzik" deyimi de bir metafordur. Müzikte seslerin şiddeti, gürlüğü, tınısı, akış hızı , kısalığı, uzunluğu, yinelenmesi, ölçüsü, uyumu, felsefece düşünmede "karşılığını" bulabilir. Düşünceler arası uyum, ahenk, ortaya konan yaşama resminin canlılığı, ritmi, akıcılığı bir müzik etkisi yaratabilir. new_rock-

devam... 2.1. Müzik Üzerine Felsefe Müziği duymak ve yaratmak. Yaşamdaki akışın kavranmasında müzik var. Yaşamak, yaşamdaki müziği duymakla anlamlı. Bu müzikle yoğun. Varlığa, onun müziğini duyacak biçimde yaklaşabilme, "seslenmiş" bir insan yaşamının önemli bir başarısı. Sevgilime, onun müziğini duyabilecek biçimde, onun kendindeki müziği, özgürce yaratmasına izin verecek biçimde durabilmek. Doğaya, insana, yıldızlara, düşüncelere, değerlere, insan ilişkilerine, duygularımıza, bedenimize, kültürümüze, sanata, bilime... onlardaki müziği ortaya çıkarabilecek yakınlıkta ve tarzda yaklaşabilmek. Kim kimin müziğini duyacak biçimde yaklaşıyor ki birbirine? Hayat denilen bu koşuşturma içinde kim hayatın müziğine kulak veriyor ki? Kimde böyle bir yürek, böyle bir kulak var? Felsefe işte bu noktada, büyük ölçüde, etik alanında ya da etikle birleşmiş estetik alanında, insanın müzik duyarak, müzik yaratarak yaşamasına katkıda bulunabilir. Belki, birey olarak her insan bir müzik aletidir. Her insanın ruhu bir müziği çalar. Kimi ruhlar kakafonik kimi ruhlar senfoniktir. Ruhumuz sürekli bir müzik yayını yapar çevresine. Duyanların kiminin hoşuna gidebilir, belki büyük bir çoğunluğu duymaz bile, kimilerininse kulağını tırmalayabilir. Müzik yalnızca, ruhumuzdan gelmez, insan ilişkilerinden de gelir. Örneğin, dostlukların bir müziği vardır. Toplulukların, toplumların, tarihteki olayların bir müziği vardır. "Sen tek başına güzel bir müziksin, ben tek başıma; birlikte olduğumuz zaman büyük bir gürültü çıkıyor!". İlişkilerin güzel bir müzik çalabilmesi için, ilişkiye girenlerin kendi ruhlarının güzel müzik vermesi yetmiyor, bu müziklerin uyumudur, ilişkilerin müziği. Kavganın, savaşın, kötülüklerin, zulmün, acının da müziği var. Düşünmenin müziği, bilimde ve sanatta ancak ustalaşmış kulakların duyabildiği, çalabildiği bir müziktir. Örneğin, matematikte öyle buluşlar, kanıtlar yapabiliriz ki, bu buluşun müziği, onu anlayanların, anlayınca heyecan duyanların, keyif alanların kulaklarına ulaşabilir. Yaşamımızın bir müziği varsa, onu keşfetmek gerek, yer yer icat etmek. Yaratmak. Bir çok enstrüman olabilir hayatımızda; yaylılar, bakır üflemeliler, vurmalılar, ağaç üflemeliler... Gönlümüzse orkestra şefidir. Ne kadar çaldırabilir bu sazlara hayatımızın müziğini? Önceden notalar yazılıp verilmiyor ki, sazlar sürekli değişiyor, şefin beklentileri, umutları da. Aklımız, duygularımız, gönlümüze yardım ederse, bu provası hemen hemen olanaksız olan yapıtlarımızın anlamlı müziği çıkabilir ortaya. Kimimiz gönlündeki müziği geçirebilir hayatına, kimimiz zorla, istemeye istemeye bir şeyler çalar, kimilerininse müzik kulakları hiç yoktur. Felsefe bir anlamıyla insanın kendindeki, doğadaki, evrendeki, tarihteki... müziği aramasıdır. 2.2. Felsefi Yönüyle Müzik – Siyaset Felsefenin kapsadığı alanlardan biride şüphesiz siyasettir ve bir ideolojinin bir görüşün reklamını yapmanın en iyi yolu çokça insanı çekebilecek bir araç bulmaktır ki, bu da müzik olabilir. Eski Çin felsefesi metinlerinde müziğin toplumun aynası olduğu, onu temsil ettiği ve müziğin "yer ve gök arasında ahenk" olduğu söylenmesi boşuna değildir. Bu felsefeye göre; ahenk yok olduğunda "Dünyada karışıklıklar olur ve müzik bozulur." Denilmektedir. Çünkü "Halkın seslerle bağlı olduğu bu düzen ile halkın idaresi arasında bir uygunluk vardır." Düşüncesi hakimdir. Bu eski Çin metinlerinde yöneticilerin ahlak ve dirayetiyle müziğin kalitesi arasında doğrudan bir ilişki bulunduğu, müziğin bozulmasının toplumun bozulmasının aynası olduğu da vurgulanır. Müzik tek tip değildir ve herkes aynı tür seslerden hoşlanıyor da değildir. Farklı kesim ve sosyal tabakalara mensup insanlar farklı farklı müziklerden hoşlanıyor, o müzikleri yapıyor, çalıyor ya da dinliyor olabilir. Bu farklı müzikler de zamanla o grupların bir tür sembolü haline gelebilir. Örneğin: Tango yirminci yüzyıl başında Arjantin'in başkenti Buenos Aires'in avam tabakasının, caz bir zamanlar Amerika'nın güney eyaletlerindeki zencilerin, Rebetika ise 1920'li yıllarda Yunanistan'a göçmüş Batı Anadolulu Rumların eğlence müzikleriydi. Bugün dahi çeşitli kişi ve gruplar, çaldıkları ya da dinledikleri müzik türleriyle prestij veya sosyal statü kazanmaktadırlar. Bazı müzikler "yüksek küldür" bazılarıysa daha "alçak kültür" sayılıyor olabilirler. Nitekim, müzik türlerine, bilinçli veya bilinçsiz olarak sembolik ve siyasi değerler atfedilir ve kim olursa olsun herkes şu ya da bu biçimde müzik dinler. Müziğin dışına çıkmak olanaksızdır. Müziğin hitap etmediği kimse yoktur ve bu da müziği gerçekten eşi bulunmaz bir siyasi müdahale aracı haline getirmektedir. Müziğin kültür haritası içinde kritik bir konum işgal etmesi boşuna değildir. Çeşitli iktidarlar, zaman zaman müziği denetleyerek veya yönlendirerek insanların zihinlerine ve tercihlerine hakim olabilecekleri zehabına kapılmışlardır. Yani çeşitli müzikler doğrudan doğruya siyasi amaçlarla kullanılmış olabilir. Milli marşların vatanperverlik duyguları uyandırması normal addedilebilir. Türkiye'de sanat alanında yapılmış tek "inkılabın" musıkiyi konu almış olması da hiç şaşırtıcı değildir. 1960'lı yıllarda Çin'deki meşhur kültür devrimi sırasında geleneksel Çin operası da "devrimci duyguları" körüklemek için kullanılmıştır. Türkiye'de de her seçim döneminde her siyasi partinin kendine özel bir müzik seçmesi ve kendini bu müzikle sevdirmeye çalışması da boşuna değildir. 3. SONUÇ Müzik, hayattaki bir çok sıradan veya sıra dışı süreklilikler gibi var olmaktadır ve var olmaya devam edecektir. Ne türde, nasıl bir ortamda ya da hangi koşullar altında olursa olsun; sanat, üründür. Felsefe de, aynı müzikte olduğu gibi sorgulamaya ve cevaplar aramaya devam edecektir ve hangi koşullar altında olursa olsun; felsefe, düşüncedir. Şimdiye kadar yapılmış olan bilimsel ya da sanatsal çalışmalarda da görüldüğü üzere, felsefe; her zaman diğer bilim dalları ile veya sanatın kolları ile herhangi bir şekilde iletişimde olacaktır. İnsan için, hayatın ya da yaşamın temel birimi "düşünce" ise, felsefe olmadan, yaşam kolaylaşmayacaktır. Bir konuyu ele almak daha zor olacağı gibi konuya iletilen bakış açısı da günümüzde olduğu kadar geniş veya daha ileri zamanlarda olabileceği gibi daha da geniş olamayacaktır. Sonuçta, yapılan her çabanın, bir felsefi açıklaması olabilir ve yapılmış her çabanın üzerine de felsefi yorumlar yapılabilir. Çünkü felsefe, genelinde bir çözüm arama yoludur. Bu nedenle; müziğin ne olduğu, ne maksatla icra edildiği veya söylendiği gibi sorular, felsefenin çözümleme çabası içinde ele alınabilir ki bu sadece bu tip sorularla da sınırlı kalmayarak müziğin içindeki herhangi bir türü diğer türlerden ayıran özellikler dahi felsefi açıdan yorumlanıp, çözüme ulaştırılabilir. Felsefenin kendisi bir "düşünce" tarzı olduğundan, müzik ve benzeri sanatsal yapıların da, felsefe içerisinde yorumlanmasının olumlu ve ilerici olduğunu söylenebilir. Spesifik ya da genelleşmiş çözüm arama çabaları, müzik ve benzeri tüm toplumsal olguların aslında her zaman felsefe ile iç içe olduğunu ve birbirinden bağımsız düşünülemeyeceğini gösterir. Aksi taktirde olumlu gelişmeler ve farklı bakış açılarıyla zenginleşen çözümler daralacak ve müzik, felsefe, siyaset gibi birbirleriyle sürekli etkileşim içerisinde olan toplumsal bağların gelişimi yavaşlayacak hatta belki duracaktır. gnosei-

new rock-i okiicam da suan vaktim yok eline sağlık uğraşmışşsın bayaa bu arada alıntı da değilse bu sefer helal olsun new_rock-