güzel bir konu açmışsın öncelikle tşk.. belki forumda bu mslekle uğraşanlar azdır ama iyi bir derlenmiş yazı.. ama pek kimse fazla iş olmadığı sürece cnc frezee de dişli imalatı fazla olmuyoor bu yüzden azdırma tezgahları türkiyede daha ön plana çıkıyor.. teşekkürler...

GİRİŞ Malzemelere talaş kaldırma yolu ile şekil veren Takım Tezgahları, buhar enerjisinin bulunmasından sonra güçlenmiş, elektrik enerjisinin kullanımıyla kapasitesi artmış, elektronik sahasındaki ilerlemeler sayesinde daha kullanışlı hale gelmiş ve son onbeş yılda bilgisayarlarda ve yazılımda elde edilen gelişmeler sonunda, daha önceki tezgah nesillerinden tamamiyle farklı ve değişik bir hüviyet kazanmıştır. Henüz yirmi yıl önce üniversal tornalar, kam tornaları, rovelver tornalar, kopya tezgahları ve freze tezgahları birbirinden tamamiyle farklı tezgahlardı. Bugün aynı tezgahın bu beş fonksiyonu birden yerine getirdiğini görmek mümkündür. Bazı geometrik cisimlerin işlenmesi için özel mekanizmalar ve özel metodlar kullanılması zorunlu idi Bugün bunlara gerek kalmamıştır. Gerek ölçme ve gerekse işleme hassasiyeti hakkında evvelce onlu Mikronlar konuşulurken şimdi tekli, hatta ondalıklı Mikronlar konuşulmaktadır. Tezgah ve iş kazaları yok seviyesine indirilmiştir. Tezgahı kullananın ustalığına olan ihtiyaç en düşük seviyeye indirilmiştir. Evvelce teker teker imal edilen bazı tornalar şimdi montaj bantları üzerinde imal edilmektedir. Kesici takım teknolojisinde ve kesme yağlarının performansında elde edilen gelişmelerle elektromekanik gelişmeler parça imalat sürelerinin çok düşük seviyelere inmesine yol açmıştır. 1. BÖLÜM. TAKIM TEZGAHLARININ GELİŞMESİNE YOL AÇAN FAKTÖRLER 1.1. TEKNOLOJİK İHTİYAÇLAR VE CNC TEKNOLOJİSİNİN DOĞUŞU CNC tezgahları esas olarak uçak ve helikopter sanayilerinde beliren ihtiyaçları karşılamak için ortaya çıktı, otomotiv endüstrisinde uygulanması sırasında gelişti ve yaygınlaştı. Makine mühendisliğinde yapılması en zor parçalardan birisi helikopter pervane göbeğidir. Göbek genelde bir gaz türbinine (Gücü 800 ila 2000 PS) bağlı redüksiyon tertibatı tarafından döndürüldüğünde, pervane palaları düşey eksen etrafında dönerken göbeğe bağlandıkları noktadan geçen yatay eksen etrafında salınım hareketi yaparlar. Buna ek olarak bağlantı noktasında aşağıya ve yukarıya doğru bir mafsal yardımıyla hareket edebilirler. Göbek hem gerekli torku nakletmeli, hem pilotun kumanda levyesinden gelen uçuş kumanda hareketlerini pervane palalarına ileten mekanizmayı içermeli, ayrıca statik ve dinamik yükler altında çatlayıp kırılmamalı ve denizin tuzlu sisi dahil pek çok korozif maddeye dayanıklı olmalıdır. Netice itibariyle 70 tonluk bir tankı taşıyan yük helikopterini havada tutan parça, bir pervane göbeğidir. Her helikopterde benzer şartlar altında çalışan binlerce makine elemanı bulunur. Vietnam savaşı sırasında helikopterlere duyulan ihtiyaç, lot büyüklüğü 25 ila 100 adet fakat birbirinin tıpatıp aynı ve çok sayıda farklı parçanın üretilmesini gerekli kıldı. Bu parçalarda kısa fasılalarla dizayn değişiklikleri yapılıyor ve imalatçılar freze tezgahlarında neredeyse her operasyon için bir farklı aparat kullanıyorlar ve bazen de hassas aparatları üzerinden hiç sökülmeyen freze tezgahlarını bu işlere tahsis etmek zorunda kalıyorlardı. Parçalar dövme çelik, titanyum, aluminyum veya egzotik metal alaşımlarından yapılıyordu, dolayısıyla ham maddesi pahalıydı; Konvansiyonel tezgahlarda özel ve hassas aparatlar kullanılarak imal edilen bu parçaların firesi yüksek idi. Bunun üzerine, lot büyüklüğü 5 ila 10 adet olan, çok hassas toleranslara sahip parçaların işlenebilmesi için önce Nümerik Kontrollu ve sonra bilgisayarların gelişmesiyle CNC tezgahlar yapılmaya başlandı. CNC tezgahlar, kendinden önceki tezgah tasarımını ve kullanımını tamamiyle değiştirmiş ve mühendislerle atölye ve fabrika sahiplerine yepyeni imkanlar sağlamıştır. Takım tezgahlarının bugünkü gelişimini sağlayan faktörlere bakıldığında aşağıdaki noktalar göze çarpar : 1.2. MEKANİK İMKANLARIN ARTIŞI Sert metal bilyalı ve masuralı yatakların kullanılması, Yüksek hassassiyet ile düşük sürtünme katsayısını birleştiren bilyalı vidalı miller Talaşın ve takımın daha iyi soğutulması için tezgaha eklenen tertibatlar, Tezgah gövde elemanlarının otomatik ısıtılması/soğutulması suretiyle sabit sıcaklıkta tutulması, Metal parçaların birbirine değmeden hareketini sağlayan hidrostatik kızaklar ve revolver gövdeleri, 1.3. ELEKTRİK VE ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNDE İMKANLARIN ARTIŞI Elektrik motorlarında gelişim motorlar, Lineer hareketli motorların kullanılması, Motor sürücülerinin gelişmesi, Çok katlı PCB devreleri, Minyatür ve sub-minyatür elektronik devre elemanları , Mikroprosesörlerin performansının ve kapasitesinin artması, 1.4. OPTOELEKTRONİĞİN YAYGINLAŞMASI Bilgisayardan çıkan ve bilgisayara gelen elektrik sinyalleri, çıkış noktasında optocoupler elemanlar yardımıyla kızılötesi ışınlara çevrilir ve varış noktasında tekrar digital elektrik sinyalleri haline dönüştürülür. Kızılötesi ışınlar tezgah ve çevresinde oluşabilecek elektrik ve manyetik alanlardan etkilenmediği için tezgahın çalışmasında hiçbir sapma olamaz. Bu sisteme sahip olmayan tezgahlarda zaman zaman görülen ve esrarı çözülemeyen tezgah bindirmeleri gibi ciddi arızaların sebebi genellikle tezgah civarında bir manyetik alan oluşumudur . 1.5. ERGONOMİK ARAŞTIRMALAR Modern takım tezgahlarının tasarımında, tezgahı kullanan insana en fazla yardımcı olmak, onun işini kolaylaştırmak, onun yapacağı yorucu, karışık ve dağınık işleri tezgaha yaptırmak ön planda tutulmuştur. Bu sayede birden çok sayıda tezgahı bir tek operatör çalıştırabilir ve buna rağmen mesai sonunda evine gittiğinde zinde kaldığından ailesine ve hobilerine zaman ayırabilir. Tezgah tasarımının bu aşamasında aşağıda 7 nci maddede anlatılan tezgah çevre ekipmanlarının rolü büyüktür. 1.6. BİLGİSAYAR DONANIMI 60'lı yıllarda bir salonu dolduran bilgisayar sisteminden çok daha yüksek performansa sahip şimdiki bilgisayarlar, bir ayakkabı kutusundan biraz büyük hacime sahiptir. Bu küçük boylarına rağmen telefon hatları ve modemler yardımıyla binlerce kilometre uzaktaki bilgisayarlarla iletişime geçerek tezgah bilgilerini onlara gönderir ve onlardan gelen talimatlara göre tezgaha takılı parçaları işleyerek şekillendirir. Tezgahla birlikte onun çevresindeki fabrika elemanlarını de idare ederler. Bu bilgisayarlarda 1 ila 7 CPU bulunur. 1.7. YAZILIMDAKİ GELİŞMELER Bugün dünyamızda en hızlı gelişen sektör yazılımdır. Yeni yazılım dillerinin bulunması ve geliştirilmesi, okullarda yazılım öğrenen öğrencilerin çığ gibi artışı önümüzdeki yıllarda bu gelişmenin devam edeceğini işaret ediyor. Örneğin OKUMA'nın geliştirdiği OSP bilgisayar lisanı özellikle İnsanla Tezgah arasındaki iletişimin mükemmel, kusursuz ve çok kolay olmasını hedef almıştır. OSP sayesinde OKUMA tezgahlarında gerekirse 7 adet mikroprosesör kullanılmakta ve birbirinden bağımsız en çok 24 eksen kontrol edilebilmektedir. OSP yazılımı, hata teşhis fonksiyonu sayesinde, operatöre, tezgaha, iş parçasına herhangi bir zarar gelmemesi için gereken tedbirleri tam zamanında alır. One Touch-IGF fonksiyonuyla programlamayı birkaç dakikaya indirir. DNC-Link kullanarak İş İstasyonlarında yüzey modelleme veya katı modelleme yoluyla hazırlanan kalıpların veya iş parçalarının tezgahda doğrudan işlenmesini sağlar. Bir digitizer cihazında yüzeyi taranan bir parçanın doğrudan doğruya veya değişiklik yapılarak işlenmesi suretiyle "Reverse Engineering - tersine mühendislik" görevini yerine getirir. 1.8. ÇEVRE EKİPMANLARI Eğer çevre ekipmanları geliştirilmeseydi, takım tezgahlarının gelişmesi sınırlı olurdu. Çevre elemanları tezgahın en az bir vardiya boyunca hiç operatöre ihtiyaç kalmadan çalışmasını ve üretmesini sağlayan makinelerdır. Misal olarak: Çubuk sürücüler, Parça yükleme ve çıkarma robotları , Ham malzeme ve bitmiş parça taşıma ve istifleme arabaları , Konveyörler, , Parça bağlama aparatları, Divizörler, döner tablalar, aynalar, , Otomatik Palet Değiştiriciler , Otomatik Ambarlar ve diğerleri. 1.9. ÖLÇME TEKNİĞİNDEKİ GELİŞMELER Bir takım tezgahının parçayı işlemeden önce parçanın referans noktasını tesbit etmesi, yazılan programa göre parçayı işlemesi, her işleme kademesinden sonra işlediği ölçünün programda istenen ölçüye tıpatıp uygun olduğunu ölçerek doğrulaması gerekir. Bu sayede parçanın tesbit edildiği aparatın çok hassas olması önemsiz hale getirilmiştir. -

youtube da bi nevi öğretim amaçlı videolar var

CNC PROGRAMI ile İŞ PARÇASININ İŞLENMESİ Taslağı hazırlanan silindirik düz dişlinin evolvent profili eğri denklemleri çıkarıldı. Bu denklemlerin nümerik çözümlerine göre Fanuk sistemli makro programlar oluşturularak imalat programı geliştirildi. Dişlinin imalatı bu imalat programına göre, akış şeması aşağıda verilen programın işlem basamaklarına göre yapıldı. DİŞLİ EVOLVENT PROFİLİ ve YÜZEY PÜRÜZLÜLÜĞÜNÜN ÖLÇÜLMESİ İmal edilen dişlilerin evolvent profilinin ve basınç açısının kontrolü, Şekil 4'de görülen, Kayseri TAKSAN A. Ş. deki kalite kontrol laboratuvarında bulunan; minimum ayarlanabilir temel dairesi çapı 20 mm, maksimum ayarlanabilir temel dairesi çapı 600 mm, maksimum diş üstü çapı 650 mm, minimum diş büyüklüğü 0.5 mm , maksimum diş büyüklüğü 20 mm , helis açısı 0° ila 60° (b=0°...60°), kaydedici ünitenin hata büyütme oranı 250, 500, 1000 ve 2000, temel dairesini okuma hassasiyeti 0.001 mm, helis açısını okuma hassasiyeti 1 saniye, maksimum dişli ağırlığı 500 kg., iki punta arası maksimum kızak hareketi 150 mm, hareketli ucun maksimum ayarlanabilir mesafesi 250 mm ve hareketli ucunun maksimum hareket alanı 400 mm olan SP 60 Marka İstikamet ve Profil Kontrol Cihazın da kontrol edildi. Silindirik düz dişlilerin açılmasında, özel dişli açma tezgahında (ZFTK 250/1 Azdırma tezgahı), azdırma çakısı, normal freze tezgahında modül çakısı ve dikey işleme merkezi CNC Freze tezgahında ise parmak freze çakısı kullanılarak açılan üç adet silindirik düz dişlinin imalat hassasiyetleri, Rus yapımı M336 tip bir modül kumpası ile, yüzey pürüzlülükleri Mitutoyo Surftest 301 yüzey pürüzlülük ölçme aleti ile ve dişli kontrol uzunlukları da kontrol aralığı 25-50 mm, hassasiyeti 10-3 mm olan Mitutoyo marka dijital bir dişli mikrometresi ile ölçülerek, azdırma tezgahında açılan dişli referans alınarak mukayeseleri yapıldı. Şekil 4. SP 60 İstikamet ve Profil Kontrol Cihazının Şematik Görünüşü İmal edilen dişliler, imalat ölçüleri ve hassasiyet bakımından incelendiklerinde, referans dişlisi olan ve ZFTK 250/1 azdırma tezgahında açılmış olan dişlinin imalat ölçüleri (S1, S0, S ve hz), dişli kontrol uzunluğu , modül freze çakısı ile freze tezgahında açılan dişliler ile CNC freze tezgahında parmak freze çakısı ile açılan dişlilerin ölçüleri karşılaştırılmıştır. CNC freze tezgahında parmak freze çakısı ile açılan dişlilerin ZFTK 250/1 azdırma tezgahında açılmış olan dişlilere göre daha hassas ve normal değerlere yaklaştığı görülmüştür. Bu sonuçlar Tablo 1'de verilmiştir. Tablo 1. İmal edilen silindirik düz dişlilerin diş ölçüleri Diş Ölçüleri Dişlinin Açılma Şekli Modül Çakı ile Açılan Dişli ZFTK 250/1 Azdırma Tezgahında Açılan Dişli DYNA 2900 MYTE CNC Tezgahında Açılan dişli M 8 8 8 Z 14 14 14 a0 20° 20° 20° b 18 18 18 S1 13.16 12.32 12.13 S0 13.77 13.17 13.32 S 6.86 4.63 4.72 h 16.45 18 17.42 hT 17.336 17.336 17.336 S0T 11.096 11.096 11.096 Ln 37.810 36.759 36.952 LnT 36.994 36.994 36.994 Aynı dişliler yüzey kaliteleri bakımından karşılaştırıldıklarında, CNC freze tezgahlarında parmak freze çakısı ile açılan dişlilerin yüzey kalitelerinin daha hassas olduğu görülmüştür. Yüzey kalitesi ölçüm sonuçları Tablo 2'de, bu sonuçları veren grafik de Şekil 6'da verilmiştir. Bu sonuçlarda, CNC tezgahlarının yüksek devirlerde çalışabilmesi ve 10-3 hassasiyetine sahip olmasının etkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, Azdırma tezgahı ve freze tezgahlarında kullanılan kesici takımların boyutlarından dolayı düşük devirlerde çalışma zorunluluğu, bu tezgahlar için bir sınırlılık teşkil etmektedir. Şekil 5. İmalatı Yapılan Düz Dişlinin Diş Boyutları İmalat süreleri bakımından mukayese yapıldığında, CNC freze tezgahlarında açılan dişliler azdırma tezgahı ve freze tezgahında açılan dişlilere göre 1..2 saat daha uzun zamanda açılmaktadır. Fakat azdırma ve freze tezgahlarında açılan dişlilerin imalattan sonra taşlanmaları gerektiğinden, imalat süresi üstün bir özellik olarak düşünülmemelidir. CNC freze tezgahlarında 10-3 mm hassasiyetinde bir yüzey kalitesi elde edilebildiğinden CNC freze tezgahlarında açılan dişlilerin, ikinci bir işlem olarak taşlanmalarına gerek kalmamaktadır. İmalat sürelerine ait sonuçlar aşağıda Tablo 3'de verilmiştir. Tablo 2. Diş yüzeylerinde ölçülen yüzey pürüzlülükleri Düz Dişli açma Şekli Yüzey Pürüzlülüğü Ra Modül Çakısı ile Açılan Dişli 2.68 ZFTK 250/1 Azdırma Tezgahında Açılan Dişli 1.20 Dyna 2900 Myte CNC Freze Tezgahında Açılan Dişli 1.13 Şekil 5. İmalatı Yapılan Düz Dişlinin Diş Boyutları İmalat süreleri bakımından mukayese yapıldığında, CNC freze tezgahlarında açılan dişliler azdırma tezgahı ve freze tezgahında açılan dişlilere göre 1..2 saat daha uzun zamanda açılmaktadır. Fakat azdırma ve freze tezgahlarında açılan dişlilerin imalattan sonra taşlanmaları gerektiğinden, imalat süresi üstün bir özellik olarak düşünülmemelidir. CNC freze tezgahlarında 10-3 mm hassasiyetinde bir yüzey kalitesi elde edilebildiğinden CNC freze tezgahlarında açılan dişlilerin, ikinci bir işlem olarak taşlanmalarına gerek kalmamaktadır. İmalat sürelerine ait sonuçlar aşağıda Tablo 3'de verilmiştir. Tablo 2. Diş yüzeylerinde ölçülen yüzey pürüzlülükleri Düz Dişli açma Şekli Yüzey Pürüzlülüğü Ra Modül Çakısı ile Açılan Dişli 2.68 ZFTK 250/1 Azdırma Tezgahında Açılan Dişli 1.20 Dyna 2900 Myte CNC Freze Tezgahında Açılan Dişli 1.13 Şekil 5. İmalatı Yapılan Düz Dişlinin Diş Boyutları İmalat süreleri bakımından mukayese yapıldığında, CNC freze tezgahlarında açılan dişliler azdırma tezgahı ve freze tezgahında açılan dişlilere göre 1..2 saat daha uzun zamanda açılmaktadır. Fakat azdırma ve freze tezgahlarında açılan dişlilerin imalattan sonra taşlanmaları gerektiğinden, imalat süresi üstün bir özellik olarak düşünülmemelidir. CNC freze tezgahlarında 10-3 mm hassasiyetinde bir yüzey kalitesi elde edilebildiğinden CNC freze tezgahlarında açılan dişlilerin, ikinci bir işlem olarak taşlanmalarına gerek kalmamaktadır. İmalat sürelerine ait sonuçlar aşağıda Tablo 3'de verilmiştir. Tablo 2. Diş yüzeylerinde ölçülen yüzey pürüzlülükleri Düz Dişli açma Şekli Yüzey Pürüzlülüğü Ra Modül Çakısı ile Açılan Dişli 2.68 ZFTK 250/1 Azdırma Tezgahında Açılan Dişli 1.20 Dyna 2900 Myte CNC Freze Tezgahında Açılan Dişli 1.13 Şekil 6. Yüzey Pürüzlülüğü Ölçüm Sonuçları Tablo 3. İmal Edilen Dişlilerin İmalat Süreleri Düz Dişli açma Şekli İmalat Süresi Modül Çakısı ile Açılan Dişli 55 ZFTK 250/1 Azdırma Tezgahında Açılan Dişli 45 Dyna 2900 Myte CNC Freze Tezgahında Açılan Dişli 75 Bu çalışmada, dişlilerin diş dibi eğrilik yarıçapı direk olarak kullanılan parmak freze çakısının yarıçapı ile aynı yuvarlanma yarıçapına eşit olduğundan diş dibi eğrilik yarıçapı parmak freze çakısının yarıçapı kadardır. Bu değer açılacak olan dişlinin modülüne bağlı olarak değişmektedir. SONUÇ CNC tezgahlarında silindirik düz dişli imalatında özel çakılar kullanılmadan piyasada ucuz ve bol miktarda bulunan parmak freze çakıları ile imalat yapılabilmektedir. Ancak, özellikle CNC freze tezgahlarında modülü büyük olan dişlilerin imalatlarının rahat bir şekilde yapılabileceği, modülü küçük olan dişlilerin imalatlarının parmak freze çakısının çapından dolayı, G41 ve G42 çap telafisi kodlarının sorun oluşturabileceği görülmüştür. Parmak freze çakısının çapı imalatı yapılacak olan dişlilerin diş dibi yan radyüsünden büyük olduğu zaman, çakı kesme yolu çakışmaktadır. Bu durumda modülü küçük olan dişlilerin imalatlarında bir problem olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, dişlilerin imalatları herhangi bir yüzeyin eğri denklemleri ile yapıldığından, CNC tezgahının çakı radyüsü ilavesi ile ilgili olan G41 ve G42 kullanılamamaktadır. Böyle bir imalat için, bu kodlar kullanıldığı zaman, imalatı düşünülen silindirik düz dişlilerin imalatı için hazırlanan genel CNC imalat programı, döngüler yardımıyla elde edilen koordinat noktalarını, kendi içerisinde bir takım yuvarlatmalar yaparak, küçükte olsa bir değişiklik yapabilmektedir. Bu durum da imalatı yapılan dişlinin hassasiyetini olumsuz olarak etkilemektedir. İmalat süresi göz önüne alındığında, CNC Tezgahlarında dişliler imal edilirken, bir seferde yan yana dizilmiş birkaç dişlinin imalatı, çeşitli kopyalama kodları (G51.1 vb) kullanılarak yapılabilmektedir. Piyasada, hassas silindirik düz dişlilerin sadece belirli firmaların ürettikleri, özel dişli imalat tezgahlarına ihtiyaç duyulmadan, genel amaçlı CNC freze tezgahlarında da dişli yapılabileceğinin, geliştirilen bu program ile dişlinin, diş sayısı, modülü ve gerek duyulursa basınç açısının değiştirilmesiyle istenilen modül ve diş sayısında düz dişlilerin imalatlarının yapılabileceği görülmüştür. -

SEMBOLLER Dt : Bölüm Dairesi Çapı Da : Diş Üstü Çapı Df : Diş Dibi Çapı M : Dişlinin Modülü Z : Dişlinin Diş Sayısı t0 : Dişlinin Hatvesi h1 : Diş Üstü Yüksekliği h2 : Diş Dibi yüksekliği S0 : Ölçülen Diş Kalınlığı S : Diş Üstü Çapı Diş Kalınlığı hz : Ölçülen Toplam Diş Yüksekliği S1 : Diş Dibinden İtibaren Ölçülen Diş Kalınlığı Ln : Ölçülen Dişli Kontrol Uzunluğu hT : Teorik Olarak Hesaplanan Dişli Yüksekliği S0T : Teorik Olarak Hesaplanan Dişli Kalınlığı LnT : Teorik Olarak Hesaplanan Dişli Kontrol Uzunluğu Ra : Ortalama Yüzey Pürüzlülüğü C : Dişler Arası Boşluk a0 : Dişli Kavrama Açısı b : Diş Genişliği KAYNAKÇA 1. Krenzer, T., (1993), "CNC Bevel Gear Generators and Flared Cup Gear Grinding Gear Technology, Vol 9., No 4., P18-24., July/August. 2. Yoshida, M., Suetomi, T., (1987), "The Mechanism of Straiğht-Bevel Gear Cutting by a Circular-Type Cutter", Bulletion of The Japan Society of Precision Engineering, Vol 21., No 4., P301-302. 3. Frint, H., (1987), "Automated Inspection and Precision Grinding of Spiral Bevel Gears", NASA Contract report 4083, Jul P77. 4. Handschuh, R. F., Bill, R. C., (1991), "Recent Manufacturing Advances for Spiral Bevel Gears", SAE Technical Paper Series, Publ by SAE Warrendale, PA, USA; 912229, P1-12. 5. Gormanyuk, N. A.., Cherkashin, V. P., (1990), "Synthesis of Gear-Cutting Head With a Separate Scheme For Machiningin Confirmity With Optimal Parameters Of Bevel Transmission Unit, Soviet Engineering Research, Vol. 10., No 9., P59-62. 6. Akkurt, M.; (1993), "Tel Erozyon İşlemine Yönelik CAD-CAM-CNC Integrasyonu", İ. T. Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi. 7. Özel, Cihan; (2000), "Düz Konik Dişlilerin Sayısal Denetimli Freze Tezgahlarında Hassas Şekilde Açılmasının Tasarım ve İmalatı" F. Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi.

tşkkürler ben de cnctorna oparötörüyüm

güzel döküman eline sağlık

1.10. KULLANIM KOLAYLIĞI CNC Tezgahları, hedefe kolay erişim, esnek ve sınırsız programlama, kullanım imkanları, tezgah çalışması operasyon durum analizleri, işparçası takım ofsetleri kaydırmaları ve benzeri özellikler sayesinde programcı ve operatöre geniş ve kolay kullanım olanakları sağlar. 2. BÖLÜM. TAKIM TEZGAHLARININ GELİŞMESİNİN SONUÇLARI CNC takım tezgahları endüstride yeni oluşumların doğmasına sebeb olmuştur. 2.1. TEZGAH BAKIMI Bir CNC tezgah olumsuz bir durumda durur ve ekranda belli bir alarm numarası gözükür. Bu alarm numarası tezgahı durduran sebebi açıklar. Tezgah operatörü alarm kodlarını tezgahın teknik servisine gönderdiğinde servis mühendisi alınması gereken tedbirleri operatöre yine bildirir. Böylece uzun araştırmalara ve gecikmelere mahal verilmeden tezgahın veya operasyonun neresine müdahale edilmesi gerektiği anlaşılır. 2.2. DATA LOGGING & MAC-MAN Gelişmiş tezgahların bilgisayarı işlenen parçanın resim numarasını, ismini, kaçıncı operasyonun işlendiğini, tezgahın çalışma ve boşta kalma sürelerini ve sebeplerini vs. bilgileri üretim bilgisayarına bildirir ve bu suretle MRP-II gibi üretimi planlayan ve takibeden programlara otomatik bilgi girişi sağlayan bilgi giriş ucunu temsil eder. Tezgah bilgisayarı iki veya üç vardiya çalışan fabrikalarda işlenen parça sayısının tam istendiği kadar yapılmasında ve bunun doğrulanmasında emsalsiz bir yardımcıdır. 2. 3. EMNİYET Modern emniyet kuralları gerek Operatöre ve gerekse iş parçasına zarar verilmesini önlemek için akla gelebilen her tedbiri almayı şart koştuğundan, CNC Takım Tezgahları, Üniversal takım tezgahlarında bulunmayan pek çok emniyet tedbiri ile donatılmıştır. Örneğin Parça programda belirlenen hızdan daha yüksek hızla döndürülemez; Parça yeterince sıkılmamışsa veya kapı kapatılmamışsa motor dönmez vs. Tezgah üzerinde bulunan ikaz levhalarına ve Operatör Kullanma Elkitabında yazılı kurallara uyulduğu sürece, tezgah gereken emniyeti sağlar. 2. 4. UZUN HİZMET ÖMRÜ Konvansiyonel tezgahların ana yatakları, kızakları sürtünme sebebiyle kısa sürede aşınır ve fabrikasından çıktığı gün sahibolduğu hassasiyeti kaybeder. Böyle bir tezgah ancak çok kaba işlerde kullanılabilir. Oysa gelişmiş CNC tezgahlarında aşınmaya karşı alınan tedbirler sebebiyle ve sadece normal bakım ve ayarlarına itina gösterilen tezgahlarda 20 yıl sonra dahi yapılan ölçmeler tezgahın hassas iş çıkaracak seviyede olduğunu ortaya koymuştur. 2. 5. OLAĞAN DIŞI DURUMLARA DAYANIKLILIK Ülkemizde deprem, sel baskını gibi tabii afetler tezgahlarımızı da etkilemektedir. İstanbulda 1995 yılında sel sebebiyle iki gün tepesine kadar çamurlu sel suları altında kalmış bir OKUMA LB 25 CNC torna tezgahına, sular çekildikten sonra yapılan muayene ve bakım sırasında; Bilgisayar kartlarının çamuru sadece ve sadece su hortumuyla yıkanarak yerine takılmış, İş mili rulmanları (1 takım) değiştirilmiş, Bilyalı vidanın yataklama bilyası (1 takım) değiştirilmiş, Bir adet sviç ve iki adet kumanda rölesi değiştirilmiş, Bütün yağları boşaltılarak temiz yağ konmuştur. Tezgah bakımı 150 saat sürmüş ve sonra çalıştırılmıştır. Yapılan ölçümlerde, ölçü hassasiyetinin yeni tezgah gibi orijinal fabrika çıkış değerlerinde bulunduğu tesbit edildi. İşin enteresan tarafı, gerek bilgisayarın, gerek ekran ve donanımının, ve elektrik panosunun yıkanıp kurutulduktan sonra hiç arıza vermeden çalışabilmesiydi. Bu olay, yeni jenerasyon CNC tezgahların tasarım ve yapım şartlarının mükemmelliğini farklı bir şekilde ortaya çıkarmıştır. Tezgahlar değişik iklim koşullarında problemsiz çalışacak şekilde yapılmaktadır. 2. 6. ÖĞRENME KOLAYLIĞI Henüz atölyesinde bir CNC tezgahı bulunmayan atölye sahipleri, CNC teknolojisinden çekinmekte hatta korku duymaktadırlar. Birçok atölye sahibi çıraklıktan yetiştiği için üniversal tezgahları gözü kapalı kullanacak kadar usta olduğunu bilir, ancak CNC başka bir konudur ve bununla başedemeyeceklerini sanırlar. Oysa olay çok değişiktir: CNC donanımlı tezgahların fevkalade karmaşık bir teknolojiye sahip oldukları doğrudur. Buna karşı öğrenilmesi ve kullanılması da tezgahla henüz tanışmamış olanlar için tasavvur edilemeyecek kadar kolaydır. Bu iki cümle ilk bakışta bir paradoksu ifade ediyor gibi gözükse de aslında tezgahın kolay kullanılması ve kullanılmasının kolay öğrenilmesi uğrunda OKUMA tarafından alınan tedbirler tezgahın karmaşık ve yüksek teknolojisinin bir bölümünü teşkil etmektedir. Konvansiyonel takım tezgahlarında tecrübesi olan, talaş kaldırma prensiplerini ve matematikteki dört işlem ile koordinat kavramını bilen normal bir insan 16 saatlik bir eğitim sonrasında tezgah bilgisayarında program yapmayı ve tezgahı işletmeyi öğrenmektedir. 2. 7. TEKNOLOJİK KATMANLAŞMA Burada katmanlaşma sözcüğü ile anlatılmak istenen, konvansiyonel tezgahların bir tabaka ve CNC tezgahların farklı bir tabaka teşkil ettiğidir. Üniversal tezgahlar tabakasından CNC tezgahlar tabakasına geçiş yapan bir atölyenin tekrar alt tabakaya dönmesi mümkün değildir. Universal tezgahlar tabakasında kalan ve üst tabakaya terfi edemeyen atölyelerin durumu karanlıktır. Birkaç ay evvel görüştüğüm, büyük bir Türk imalat şirketinin satınalma yöneticisi, CNC tezgahı olmayan yan sanayicilere iş vermemek yolunda karar aldıklarını ifade etti. Bu kararın sebebi çok mantıklı idi. Şirket otomotiv sektöründe çalışıyor ve bazı parçaları yan sanayicilerine yaptırıyor. Bunları ya doğrudan doğruya ya da kendi montajlayıp ihrac ediyor. Konvansiyonel üniversal tezgahlar kullanan yan sanayicide ölçü ve tolerans hataları mastarlama sırasında parçanın hurdaya ayrılmasına sebep oluyor. Şirketin şikayeti bu hurdalar sebebiyle artan fire bedelinden ziyade, dış alımcıya zamanında teslimat yapamayışından doğan cezalar ve kara listeye alınma tehlikesiydi. Halbuki CNC tezgahlarda yapılan parçalar için bu tehlike ortadan kalkıyordu. . Bu görüşler temas ettiğimiz büyük imalat şirketlerinde süratle taraftar toplamaktadır. Sonuçta kısa bir süre sonra konvansionel tezgahlarda parça üretmeye devam eden ve CNC teknolojisine geçiş yapmayan şirketler ve atölyeler muhtemelen piyasadan silineceklerdir. Pek çok mekanik imalat atölyesi sahibinin uzun yıllar verilen emeklerle ve fedakarlıklarla kurdukları müesseseler CNC tezgahı sahibi rakipleri tarafından ne yazıktır ki, piyasanın dışına itilecektir. Bir zamanlar çeliğe çifte su veren kılıç ustalarının da bileğini kimse bükemezdi, ama delikli demir çıktı ve bugün kimse kılıç dövmüyor... EN SIK KULLANILAN G KODLARI G00 positioning G54 work coordinate system 1 select G01 linear interpolation G55 work coordinate system 2 select G02 circular interpolation CW G56 work coordinate system 3 select G03 circular interpolation CCW G57 work coordinate system 4 select G04 dwell G58 work coordinate system 5 select G07 imaginary axis designation G59 work coordinate system 6 select G09 exact stop check G60 single direction positioning G10 offset value setting G61 exact stop check mode G17 XY plane selection G64 cutting mode G18 ZX plane selection G65 custom macro simple call G19 YZ plane selection G66 custom macro modal call G20 input in inch G67 custom macro modal call cancel G21 input in mm G68 coordinate system rotation ON G22 stored stroke limit ON G69 coordinate system rotation OFF G23 stored stroke limit OFF G73 peck drilling cycle G27 reference point return check G74 counter tapping cycle G28 return to reference point G76 fine boring G29 return from reference point G80 canned cycle cancel G30 return to 2nd, 3rd & 4th ref. point G81 drilling cycle, spot boring G31 skip cutting G82 drilling cycle, counter boring G33 thread cutting G83 peck drilling cycle G40 cutter compensation cancel G84 tapping cycle G41 cutter compensation left G85, G86 boring cycle G42 cutter compensation right G87 back boring cycle G43 tool length compensation + direction G88, G89 boring cycle G44 tool length compensation - direction G90 absolute programming G49 tool length compensation cancel G91 incremental programming G45 tool offset increase G92 programming of absolute zero point G46 tool offset decrease G94 per minute feed G47 tool offset double increase G95 per revolution feed G48 tool offset double decrease G96 constant surface speed control G50 scaling OFF G97 constant surface speed control cancel G51 scaling ON G98 return to initial point in canned cycle G52 local coordinate system setting G99 return to R point in canned cycle STANDARD "M" KODLARI M00 program stop M21 tool magazine right M01 optional stop M22 tool magazine left M02 end of program M23 tool magazine up M03 spindle CW M24 tool magazine down M04 spindle CCW M25 tool clamp M05 spindle stop M26 tool unclamp M06 tool change M27 clutch neutral ON M07 mist coolant ON M28 clutch neutral OFF M08 flood coolant ON M30 end program M09 spindle orientation ON M98 call sub-program M19 spindle orientation ON M99 end sub-program Kaynak: Hasan Erer Lütfen bakınız: http://www.turkcadcam.net/rapor/cnc-ttg/index.html http://www.turkcadcam.net/rapor/cnc-ttg/index2.html http://www.turkcadcam.net/rapor/cnc-ttg/index3.html Bu makale ilk olarak TMMOB Makina Mühendisleri Odası / Mühendis ve Makina Dergisi, Temmuz 2000 / Sayı 486 - Sayfa 37 - 40 da yayınlanmıştır -

DİKEY İŞLEME MERKEZLİ CNC FREZE TEZGAHLARINDA MAKRO PROGRAMLAR KULLANILARAK DÜZ DİŞLİLERİN İMALATI Son on yıldır Nümerik Kontrollü Freze tezgahları mekanik üretim işlemlerinde hızlı bir şekilde yer almıştır. Nümerik kontrollü freze tezgahları daha fazla hassas işleme yeteneğine ve yüksek verimlilik alanlarına sahip olmaları nedeniyle CNC freze tezgahları klasik freze tezgahlarına göre daha kullanışlıdır. Bu çalışmada Fanuc programlama dili kullanılarak bir makro program geliştirildi. Bu makro program kullanılarak modülü 8, diş sayısı 14 ve basınç açısı 20° olan bir düz dişli dik, işlem merkezli DYNA MYTE 2900 freze tezgahında imal edildi. İmal edilen düz dişlinin yüzey pürüzlülüğü ve hatvesi ölçüldü, profili kontrol edildi. Bu düz dişliler bu parametrelere bağlı olarak azdırma tezgahında imal edilen dişliler ile karşılaştırıldı. Anahtar sözcükler: Nümerik kontrol, düz dişliler, CNC tezgahları During the last decade, computerized numerical control milling machines have been increasingly introduced into mechanical machining process. Due to their considerable inherent flexibility, stable machining accuracy and high productivity, CNC milling machines is more useful according to conventional milling machines. In this study, a macro programme has been developed using Fanuc programming language. Using this macro programme, a spur gear with module of 8, teeth number of 14, and pressure angle of 20° manufactured in DYNA MYTE 2900 milling with vertical machine centred. The surface roughness and pitch of spur gear have been measured and the profile has been controlled. These spur gears have been compared with spur gears manufactured in spur gear hob in terms of parameters measured. Keywords: Numerical control, spur gears, CNC machine tools Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makina Eğitimi Bölümü Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü GİRİŞ Sanayide hassas olarak silindirik düz dişlilerin imal edilebilmeleri için özel amaçlı takım tezgahlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Ancak sanayide bu dişlilere az sayıda ihtiyaç duyulduğu için, bu da silindirik düz dişlilerin imalatında bir engel teşkil etmektedir. Herhangi bir nedenle yenilenmesi gereken silindirik düz dişliler freze tezgahlarında modül çakılarla yaklaşık olarak açılabilmektedir. Bu durumda hem çalışan dişlinin verimsiz olmasını hem de birlikte çalıştığı dişlinin ömrünü kısaltmaktadır. Freze tezgahlarında silindirik düz dişliler açıldığında dişli yüzeylerinin pürüzlü olması dişlinin daha çabuk ısınmasına ve dolayısıyla da aşınmasına neden olduğundan, bu da dişli ömrünü etkilemektedir. Bunun için dişlilerin, özel dişli taşlama tezgahlarında taşlanmaları gerekmektedir. Bu da zaman kaybına ve maliyetin artmasına neden olmaktadır. Ülkemizde silindirik düz dişli açma tezgahları sayıca çok kısıtlı olduğundan küçük işletmelerde hassas silindirik düz dişlilerin açılması önemli bir sorun oluşturmaktadır. Silindirik düz dişlinin taşlama esnasında açısal hareket değişimlerinin diş yüzeyi üzerinde yapmış olduğu etkiler araştırılmış, dişliler karşılıklı çalıştırıldıklarında diş yüzeyi üzerindeki yüzey pürüzlülüğünün yuvarlanmayı olumsuz etkilediği bildirilmiştir (1). Dairesel kesitli bir kesici ile üretilen bir silindirik konik düz dişlinin kesme mekanizmalarının analizi yapılarak bu mekanizmaların kesici hasarına sebep olduğu ve takım ömrünü kısalttığı anlatılmıştır (2). Dişlilerin kontrol işlemlerinde sayısal denetimli bir koordinat ölçme makinası yardımıyla dişin yan yüzeyleri ayrıntıları ile incelenmiş, dişin nominal referans değerleri makinanın bilgisayar hafızasında toplanarak, istenildiği zaman bir dişin diş profil değerleri gerekli değişiklikler yapılarak bilgisayar hafızasından alınabilecek şekilde bir program geliştirilmiştir (3). Bir spiral konik düz dişlinin taşlama makinasında taşlanması sırasında CNC dönüşümü ve imalattaki zaman ve maliyet etüdü optimize edilmiştir (4). Tezgahlarda dişli açma mekanizmalarının ayrı bir kesme düzeni ile üretim kademelerinde kullanılması, üretim maliyetlerinin azalmasına sebep olmuştur. Dişlilerin yan yüzeylerinin işlenmesi için uygun şekilde ve az sayıda takımlar kullanılmıştır. Bu takımların standart takımlardan bağımsız olarak, bileme işleminden sonra da yerlerine takılabilir olmalarının diş üzerinde iyi bir yüzey meydana getirdiği ve bunun da üstün bir özellik olduğu görülmüştür (5). Bir helisel düz dişlinin tel erozyon tezgahında CAD-CAM-NC Entegrasyonu yardımıyla imalat programı yapılmıştır (6). Genel CNC programı yardımıyla Konik Düz Dişli imalatında özel çakılar kullanılmadan piyasada ucuz ve bol miktarda bulunan parmak freze çakıları ile imalat yapılabildiği, ayrıca Vargel tezgahlarında konik düz dişli açmak için Matterson aparatı kullanılarak düz dişli açılabildiği gibi, klasik freze tezgahlarında da, herhangi bir özel çakıya ihtiyaç duyulmadan Matterson aparatı kullanılarak parmak freze çakısı ile düz konik dişlilerin açılabildiğini araştırmış, aynı çalışmada dik işlem merkezli CNC freze tezgahında Matterson aparatı kullanılarak konik düz dişlilerin imalatı için tamamen yeni bir freze çakısı tasarlanmış ve bu çakı ile konik dişlinin sağ ve sol evolvent profillerinin ayrı ayrı açılabilmesi için iki farklı CNC programı hazırlanarak, konik düz dişlilerin imalatı yapılmıştır. Aynı çalışmanın devamı olarak, yardımcı bir aparat kullanmadan DYNA MYTE 2900 CNC freze tezgahında konik düz dişlilerin açılması için makro programlı CNC imalat programı hazırlayarak konik düz dişlilerin imalatını yapmıştır (7). Şekil 1'de görülen CNC freze tezgahında, freze çakısının X, Y, Z eksenleri yönündeki hareketleri pozitif tersi yönündeki hareketleri negatiftir. Tezgahtaki hareketler elle kumanda edilebildiği gibi, otomatik olarak program ile de kontrol edilebilmektedir. Tezgahta makro programlama için kullanılabilen 120 değişken vardır. Makro programlar alt programlar gibi belirli bir işlem sıralaması şeklinde çalışmaktadırlar. Ancak alt programlardan farklı olarak makrolar ile programlama değişkenlere dayanır. Bu değişkenlere göre bir işlem sıralaması tanımlanır. Daha sonra bu değişkenlere değerler verilerek çeşitli programlar kullanılabilir. Şekil 1. Dört Eksenli Dyna 2900 Myte Tipi Dik İşlem Merkezli CNC Freze Tezgahı Şematik Görünüşü ve Düz Dişlinin İmalatı. Makro değişkenler, "#" işareti ile birlikte, 0-119 aralığındaki sayılar ile kullanılırlar. Bu değişkenler aynı zamanda, <, >, +, , -, / gibi matematiksel ifadeler ile birlikte de kullanılabilirler. Ayrıca tezgahta kullanılabilen SİN, COS, ANG ve SQR gibi hazır basit matematiksel fonksiyon parametreleri de kullanılır. DENEY MALZEMESİNİN SEÇİMİ ve BOYUTLANDIRILMASI Yapılan çalışmada, imalatı yapılacak olan dişlinin malzemesi olarak kolay işlenmesi sebebiyle polyamid türü plastik bir malzeme seçildi. Başlangıçta, modülü 8 mm, diş sayısı 14 ve basınç açısı 20° olan bir düz dişlinin boyutlandırılması yapıldı. Bu ölçülere göre, imalatı yapılacak olan silindirik düz dişlinin taslağı hazırlandı. İmalatı yapılan dişliye ait temel büyüklükler, dişlinin modülü ve diş sayısı dikkate alınarak aşağıdaki formüllere göre boyutlandırıldı. Bölüm dairesi çapı : Dt = M ́Z Adım : Diş sayısı : Z = Diş Başı Yüksekliği : Diş Dibi Yüksekliği : Toplam Diş Derinliği : Diş kalınlığı : Dişler Arası Boşluk : Şekil 2. İmalatı Yapılan Dişlinin Boyutlandırılması ve Taslak Resmi. Dişlinin bütün diş profillerinin aynı hassasiyette olması için bağlama sistemi olarak, bir torna tezgahının üniversal aynası kullanılmıştır. Ayna CNC freze tezgahının tablasına cıvata ve pabuçlarla sabitlenmiştir. İmalatı yapılan dişli taslağı aynaya bağlanmıştır. -

slm bana fanuc oi matec 3d similasyon programı lazım bilen varmı simdiden yardımcı olanlara tesekur ederim

eline saglık iyi calısma bende bir cam cıyım

Türkiyede CNC tezgahların ilk eğitimini alanlardanım hem okuduğum endüstri meslek lisesi hemde yüksekokul pilot okuldu dünya bankası desteğiyle yapılmıştı, şimdi operatörlük yapıyorum ama CNC tezgah değil.

CNC tezgahı kullandım ancak programlamayı ne kadar izlesemde öğrenemedim müthiş makineler ancak kullanması bilinirse.. Eline sağlık..