O anlar programının müziğini bilen varsa ismini söyleyebilir mi

'Toplumsal yaşantının özetleniverdiği yerlerdir pazar yerleri' diye bir düşünce varsa eğer bunu kanıtlayan bir 'o' an... Fas'ın Marakeş Kenti'nde alışverişe çıkanlar, satıcılar, yılan oynatıcılar, falcılar ve diğerleri hep birlikte yansıttıkları ışıklarla bir şark masalı anlatıyorlar. Mükemmel, dengeli ışık ve enstantane ayarıyla 'o' anı yakalayan Reuters'tan Rafael Marchante bir başka ayrıntıyı da karşımıza çıkarıyor. Işıktan masalı gökyüzü de dinliyor Remedios Mamani Bolivya'nın başkenti La Paz'ın dış mahallelerinden birinde küçük bir lokanta işletiyor. Fotoğrafı çeken Dado Galdieri'ye yakınıyor. Öğle servisi için yemek hazırlanacak ama sıvılaştırılmış doğal gaz dağıtan tüpçü gelmemiş. Oysa ülkesi Güney Amerika'nın ikinci büyük doğal gaz üreticisi... Devlet başkanı Evo Morales ülkenin bütün doğal kaynaklarını devletleştirmişti. Ardından Bolivya varlık içinde yokluk çekmeye başlamış, sıvılaştırılmış doğal gaz dağıtımı aksamıştı. bayan mamanı, arkadaki koca kentin küçümsediği kendi kocaman sorununu böyle anlatmış, foto-muhabir Dado Galdieri de çelişkiler dünyamızın kenarda köşede kalmış bu küçücük hayalkırıklığınının gerçek boyutunu bize sunmuştu. Afganistan'ın başkenti Kabil'de eski Afgan Kralı Darul Aman'ın iç savaş sırasında tahrip edilmiş sarayının önünde çocuklar yine aynı dönemde sarayla aynı akıbete uğrayan sonra da soyulan araçlardan kalanlarda oyun oynuyor. AP foto-muhabiri Rafiq Maqbool'sa geniş açıyla olaya daha geniş bakmamıza yardım ediyor. Çocuklarınkini değil, dünyanın başat güçlerinin oyun alanınlarından birini gösteriyor. Geniş açıdan dar açıya... Reuters'in editörü fotoğrafla birlikte şu bilgiyi sunuyor: 'Malezya'nın ılımlı Müslüman Başbakanı Abdullah Ahmet Badawi, İslam'a daha ılımlı, daha modern görünüm vermeyi deneyerek öne çıkıyor.' Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur yakınlarında bulunan bir okuldaki bu çocuğun 'o' anı ise o yoruma model olarak seçilmiş. Oysa sadece bir çocuk şarkısı söylüyor. Sesinin duyulmayacağını bilircesine yüzündeki ama özellikle gözlerindeki ışıkla. Kimi foto-muhabir bir önceki 'o' anda olduğu gibi ışıkla sarmalanmış sesi aktarır, kimi de bu 'o' anda olduğu gibi sesi kendi halinde bırakır ve baktıkça haykırışın duyulduğu enstantaneler yakalar. İtalya'nın Roma takımıyla Fransa'nın Lyon futbol takımları arasında oynanan Şampiyonlar Ligi maçında Roma'nın oyuncusu Christian Chivu rakip takımın oyuncusuyla çarpıştıktan ve burnu kırıldıktan bir kaç saniye sonra. İnsanlar yaşam alanlarına kayak tesisi kurmuş. Birleşik Devletler'in Maine Eyaleti'ndeki Sunday River kayak parkuru burası... O sırada ulusal kayak şampiyonası'nda sporcular büyük slalom pistinde alışma antrenmanları yapıyor. Elbette kırmızı sincap kaçıyor. Ama Russ Dillingham öyle bir an yakalıyor ki 'o' an, küçücük ev sahibinin davetsiz işgalciler hakkındaki kocaman 'bıktım sizden' edasının fotoğrafı oluyor. Bu fotoğrafın çekildiği mekan İspanya'nın başkeni Madrit'e 40 kilometre mesafede... Victor Manuel lozano, babasının kaldığı yerdeki oyun alanında... Babası bir hükümlü... Yani burası bir cezaevi. Ama tutuklu veya hükümlülerin aileleriyle birlikte kalabildikleri bir cezaevi. Bildik hapishanelere göre çok iyi bir cezaevi. Babaları veya anneleri hükümlü ya da tutuklu olan çocukların sorunsuz yetiştirilmeleri için düşünülmüş bir sistemin ürünü. Çocuk yuvası da var. Cezaevinin sakinleri uzmanlardan çocuk yetiştirme konusunda kurs görüyorlar. Victor'un babası ve annesi bu hapishanenin en lüks bölümü olan ve tutuklu ya da hükümlülerin ''5 yıldızlı hücre'' diye isimlendirdikleri yerde kalıyorlar. Hasılı mekan hapishane kavramından uzak... Ama ışığın dili neresi olduğunu söylüyor. Irak'ta başkent Bağdat'taki Şii bölgesinde bulunan pazar yerine yapılan ve 132 kişinin canverdiği bombalı saldırıda öldü kocası... Jassim Talib 26 yaşında... Necef kentindeki cenazede yasına gömüldüğü yetmemiş; gömülmek istediğini vurgulamak istercesine başından aşağı toprak döküyor. Ve 'o' anda sımsıkı yummasına rağmen yası gözlerinden taşıyor. Şiddetli yağışlar yüzünden 25 kişinin öldüğü, yaklaşık 350 bin kişinin evsiz kaldığı Endonezya... Başkent Jakarta'da ana caddelerden birinde iki genç salın üzerinde. Gençler karamsar, öfkeli ve dalgın... Ne cadde kalmış ne de trafik... Ama işareti kara mizah örneği 'o' anda kendisini oraya koyanlara sadakatini sürdürüyor. Haiti'nin başkenti Port-au Prince'in çöplük alanında bir genç... Haiti, bu dünyada batı sömürgeciliğinin en ağır enkazlarından biri... Bu nedenle 'o' an, çöplükte değil de sömürgeciliğin geride bıraktığı yaşamın içinden bir enstantane gibi görünüyor Afganistan'ın başkenti Kabil'de sabah saatlerinde iki çocuk çalışmaya gidiyor. AP foto-muhabir Rafeeq Maqbool, çocukluklarını yaşayabildikleri anlardan birini fotoğraflıyor. Etraflarındaki yaşantının gerçeklerini üstlenmek de çocukların üzerine dargın, hüzün gölgeleri bırakan ışığa kalıyor. Birleşik Devletler'in Teksas eyaletindeki 58'inci yıllık San Antonio rodeolarından bir enstantane. yarışmacılardan Chris Harris atın sırtında biraz daha fazla kalabilmek için konsantrasyonunun, dikkat toplaşımının en derinlerinde. Silkelenmenin şiddetinden başından uçan şapkası da 'o' anla eşgüdüm halinde. İsmail Cem, 1973 yılında çektiği bu fotoğraf için, şöyle diyor: ''Londra'da bir parka yaşlı bir adam serçeleri avucunda besliyordu. 'Emekli bir memur olmalı' diye düşünmüştüm... Yalnız bir insan, besbelli, serçelerin dostluğuyla günlerini dolduruyor.'' 'Yeni kentliler' adını vermişti Cem bu fotoğrafa... Açıklamasını ve yorumunu da Almanya'da sergisi açıldığında anlatmıştı. Cem, bu fotoğraf için; ''Bir ara Arnavutköy'ün eski evlerini resimlemiştim. Penceredeki bu yaşlı kadın, geçmiş günlere bakıyordu sanki'' diyor. 'Dua' adlı fotoğraf... İsmail Cem'in en çok sevdiği fotoğrafları arasında yer alıyor. Öyle ki fotoğraftaki yazıyı ayrıca büyütüp evine asmış. Bursa Ulucami...1979 yılında çekmiş ve şu notu düşmüş: ''Ulucami'nin içindeki renk uyumları ve ışıklar fotoğraf açısından olağanüstü güzelliktedir. Yaşlılar bu mekana insan boyutunu getiriyor.'' Almanya'da açılan sergisinde bu fotoğraf da yer almıştı. Ve kendisiyle yapılan röportajda açıklamıştı... İsmail Cem'in 'Mevsimler' adlı albümünü inceleyen sunucu, çok sayıda sonbahar fotoğrafı çektiğini ve albümüne koyduğunu saptadı. Boşuna olmasa gerekti. Sonra yaşamı boyunca yüzünden taşan gülümser hüznünü gözünün önüne getirdi. Kendi hüznüyle yarenlik ettiği için mi acaba sonbaharı sevmekteydi? Ankara'da 1997 yılında çektiği bir fotoğraf... Kendisi yorum yapmamıştı. Zaten bunu sunucu yorumlamak istedi. Çünkü bu 'o' anda, sonbaharın göçüp gitmeye hazır umut kırıklığına inat bir yaşama çabasını fotoğraflamıştı. Malum, İsmail Cem'in hastalığına teşhis konulduğunda pek umut yoktu. Doktorlar fazla yaşamayacağını düşünmüştü. Cem bir yıl daha hayatta kalmayı başarmıştı. İsmail Cem, hekimlerin sonbahardan kışa hızlı geçiş öngörüsünden, yaşama azmi filizlendirmişti. 'O' anda Kabil'de bir sokaktan koyun sürüsü geçiyor. Ve bu ülkenin genel durumunu yansıtan hakim doku içinde terzi dükkanının vitrini, Afganistan'ın; içinde bulunduğu koşullardan çıkma çabasını, biraz umutlanma arzusunu çekingen bir edayla 'o' ana işliyor. Mısır'da hükümet, ülkedeki en büyük muhalefet organizasyonu Müslüman Kardeşler'e karşı yeni bir hareket başlattı. Yine tutuklamalar, yine askeri mahkemelerde yargılanmalar... Müslüman Kardeşler, köktendinci bir örgüt olarak değerlendiriliyor. Ancak Mısır Hükümeti'nin bu oluşuma karşı tavrı da eleştiriliyor. Yakın geçmişte yapılan seçimlerde Müslüman Kardeşler önemli oranda oy almış ancak demokrasiye aykırı uygulamalar ve hileyle bunun parlamentoya yansıtılmadığı yolunda eleştiriler olmuştu. Mısır Hükümeti'nin örgüte karşı giriştiği son hareketten sonra bir grup Müslüman Kardeşler mensubu mahkeme sırasında görüntülenmişti. Tellerin yoğunluğu, gerideki öfkeyi ve gözlerdeki kararlılıkla bezeli tehdit ışıklarını kapatamamıştı.

Eline sağlık Zafer bir fotoğrafın ne kadar çok şeyi anlatabileceğini kanıtlayan kareler bunlar.. saygılarımla.