özgürlük anıtı ile Namk ın açtığı konu ile bağlantılı bu bilgiyi bilmeyenler için paylaşmak istedim. yazıyı o konu içinde vermek istemedim çünkü o şekilde daha az kişiye ulaşıcağını düşünüyorum. Heykel, 19. yüzyılın ortalarında Türk toprağı olan Mısır a dikilmesi maksadıyla Fransızlar tarafından hazırlanmış ama sonradan yaşanan bazı şanssızlıklar yüzünden Mısır yerine Amerika yolunu tutmuştu. İşin daha da garip tarafı, heykelin masraflarının büyük kısmının, zamanın hükümdarı Sultan Abdülaziz tarafından bizzat ödenmiş olmasıydı. 1880′li senelerde Fransa da yapılan Özgürlük Heykeli nin masraflarının büyük kısmının bizden çıktığını, projesinin New York a değil, o yıllarda Türk toprağı olan Mısır a dikilmek üzere hazırlandığını ve son anda yaşanan bir talihsizlik neticesinde Amerika ya gittiğini bilir misiniz? İşte, bu kaçırılan fırsatın kısa öyküsü: 19. asırda Osmanlı İmparatorluğu nun toprağı olan Mısır, yüzyılın ilk yıllarından itibaren Kavalalı Mehmed Ali Paşa nın soyundan gelen Hıdiv unvanlı valiler tarafından idare ediliyordu ve içişlerinde bağımsız hale gelmişti. Mısır valileri, sadece yabancı memleketlerle imzaladıkları anlaşmalarla mali protokolleri padişaha tasdik ettirmekle yükümlüydüler ve İstanbul, bu gibi talepleri genellikle her zaman yerine getiriyordu. Mısır Valisi Said Paşa nın Fransız mühendis Ferdinand de Lesseps e 1854′te hazırlattığı ve Akdeniz ile Kızıldeniz i birbirine bağlayacak olan Süveyş Kanalı projesi de onaylanmak için Osmanlı hükümdarına sunulmuştu. Projenin arkasında Fransa vardı ama İngiltere, Akdeniz deki ve Hindistan daki hakimiyetini sona erdirebilecek olan böyle bir hazırlığa karşı çıkıyor ve zamanın hükümdarı Sultan Abdülaziz i, projeyi reddetmesi için devamlı bir baskı altında tutuyordu. Said Paşa, İstanbul un tasdikini beklemedi ve 1854′ün 30 Kasım ında Fransız mühendise projenin hayata geçirilmesi için gerekli şirketin kurulması iznini verdi. Fransız sermayesiyle kurulan şirketin hisse senetlerinin tamamı satılınca İngiltere, Sultan Abdülaziz e daha da fazla baskı yapmaya başladı ve hükümdar, Mısır Paşası nın projesini 12 yıl boyunca onaylamadı. Mısır tarafı ise, İstanbul un tasdiki gelmeden işe başladı ama Said Paşa 1863′te birdenbire ölüverdi. Yerine geçen İsmail Paşa ise Fransız değil, İngiliz taraftarıydı, bu yüzden iktidarının ilk yıllarında projeye gereken önemi vermedi ama daha sonraki senelerde Kanal ın Mısır a nasıl bir hayati değişiklik getireceğini farkedince işe o da dört elle sarıldı. Kazılar neredeyse tamamlanmak üzereyken Fransız hükümeti, Sultan Abdülaziz e İngilizler den daha fazla baskı yapmaya başladı. Sultan Abdülaziz, 1866′nın 19 Mart ında yayınladığı fermanla Kanal a izin verirken Kanal Şirketi ile Said ve İsmail Paşalar arasında varılan anlaşmaları onayladı, üstelik Mısır ın kanal inşaatı için yaptığı dış borçları da devlet garantisi altına aldı ve kendisi de Kanal Şirketi nin hisselerine oldukça yüksek bir meblağ yatırdı. ASYA NIN IŞIĞI OLACAKTI Said Paşa ile kanalın mühendisi olan Ferdinand de Lesseps arasında 1854′te varılan anlaşmanın çok ilginç bir maddesi vardı: Kanal ın Akdeniz e açıldığı yere dev bir heykel dikilecekti. Heykel, firavunlar zamanının giysilerine bürünmüş bir kadın şeklinde olacak ve elinde Asya nın ışığının Mısır dan geldiğini sembolize eden bir meşale tutacaktı. Sultan Abdülaziz in ödediği paralar arasında yapılacak olan heykelin masraflarının bir bölümü de vardı. Paşa ve mühendis, eseri Fransa nın tanınmış heykeltraşlarından olan Frederic Auguste Bartholdi ye sipariş ettiler, hatta bir hayli avans da ödendi ve Bartholdi işe başladı. Dikileceği yerde monte edilecek şekilde parçalar halinde hazırlanan heykel birkaç sene sonra tamamlanmış, kanalın Akdeniz e açıldığı yerde birkaç hafta içerisinde yerleştirilebilecek hale getirilmiş ve Marsilya dan bir gemi ile Mısır a nakledilmesinin hazırlıklarına bile girişilmişti. Ama, Said Paşa dan sonra Mısır ın başına geçen İsmail Paşa, Müslüman bir memlekette böylesine büyük bir heykelin dikilmesinin halk arasında hoşnutsuzluk yaratacağını düşündü ve mühendis Ferdinand de Lesseps e, heykelin Mısır a getirilmemesi talimatını verdi. Mühendis in Paşa yı ikna çabaları neticesiz kaldı. Süveyş Kanalı 1869 Kasım ında dünyanın dört bir tarafından gelen davetlilerin katıldığı büyük ama heykelsiz törenlerle açıldı. Bartholdi nin eseri ise, Mısır da bu yaşananlardan sonra Paris te bir depoya kondu ve tozlanmaya terkedildi. O yıllarda dünyanın bir başka tarafında, Fransa ile Amerika Birleşik Devletleri arasında büyük bir muhabbet yaşanıyor ve taraflar birbirlerine jest üstüne jest yapıyorlardı. HEYKEL, AMERİKA YOLUNDA Paris te kurulan Fransız-Amerikan dostluk grubunun lideri olan Edouard Rene Lefebvre de Laboulaye, Fransız Hükümeti ni Amerikalılar ın Fransa n ın dostluğunu daima hatırlamaları için bir hediye gönderilmesi konusunda ikna etti ve hediyenin devasa bir heykel olması kararlaştırıldı. Heykel bir elinde hukuku simgeleyen bir kitap tutacak, diğer elinde de Dünyayı aydınlatan özgürlüğün sembolü olan bir meşale taşıyacaktı. Sipariş gene aynı heykeltraşa, Frederic Auguste Bartholdi ye verildi. Bartholdi nin eseri zaten hazırdı, senelerden beri bir depoda beklemedeydi ve tek eksiği üst kısmında, yani elleriyle kollarında ve yüzünde bazı değişiklikler yapılmasıydı. Amerikalılar heykelin New York un hemen girişinde bulunan ufak adalardan birine yerleştirilmesine karar verdiler. Bartholdi, kaidenin yerini görmek için New York a gitti ve Paris e dönüşünde yeniden işe başladı. Bakır ve çelikten yaptığı heykelin mühendisliği ilgilendiren taraflarını Paris e kendi adıyla anılan bir kule dikmiş olan Gustave Eiffel ile beraberce çalışarak tamamladı ve 1884 Haziran ın ilk günlerinde eserini Fransız hükümetine teslim etti. Bartholdi heykelin yüzünü tamamen değiştirmiş ve metale annesi Charlotte in siluetini işlemişti. Birbirine monte edilecek şekilde yapılmış 350 parçadan oluşan heykel İsere adındaki bir Fransız gemisine yüklendi ve 4 Kasım 1885 günü New York a ulaştı. New York ta, bu arada heykelin kaidesinin yapımı için bir bağış kampanyası başlamış, ilk bağışı Macar göçmeni olan, New York ta World adında bir gazete çıkartan Joseph Pulitzer yapmış ve kaide için 100 bin dolar vermişti. Macar göçmeni gazeteci, daha sonra gazetecilikte dünyanın en büyük ödülü sayılan Pulitzer in de isim babası olacaktı. Kaidenin inşasından sonra sıra heykelin dikilmesine ve resmi açılışa geldi. Bartholdi, New York a yanına bu defa Süveyş Kanalı nın mühendisi ve heykelin fikir babası olan Ferdinand de Lesseps i de alarak gitti ve 1886′nın 25 Ekim inde yapılan törende eserinin açılışını bizzat yaptı. alıntı. namk ın konusundaki özgürlük anıtı resimleri için -