Dikkat insan algısında öyle bir yere sahip ki, dikkati dağıtmak, dikkati aşırı yüklemek veya dikkati çekecek uyaranlardan yoksun kalmak, sırasıyla şu bozukluklara yol açıyor: İnsan beyni dikkatini bir şey üstünde uzun süre toplamak üzere tasarlanmadığı için bir sarkaca bakarak hipnotize olabiliyoruz. Ekranda çok hızlı gelip geçen görüntüler, karmakarışık sarmallar çizen renkli rüzgar gülleri, sara hastalarını aşırı yükleyip krize girmelerine neden olabiliyor. 1980 lerin başında Amerika da gönüllü olarak bir lahit mezara giren üniversite öğrencilerinin yaptığı yalıtım deneylerinde ise, dışarıyla bağlantısı kesilen insanların tıpku LSD almış gibi halüsinasyonlar gördüğü saptandı. Anlaşıldığı kadarıyla, gerçek dünyadan mahrum kalan insan beyni kendi dünyasını yaratıyor. Hatta bilim insanları, rüyaların da hafızanın yeniden düzenlenmesi sırasında, beynin öylesine anlam yüklediği görüntülerden oluştuğunu düşünüyorlar. Felsefenin sanal olanı Fani dünyanın geçici bir heves olduğu fikri, köklerin kısmen İran ve Hint uygarlığında bulan Yunan felsefesinde zaman zaman işlenen bir görüş. Söz gelimi Platon, elimizin altındaki Dünya nın bir tür gölge olduğunu düşünüyordu. Asıl gerçeklik ise ayrı bir idealar alemiydi. Günümüzde fani dünyanın yerini alıyor. Yunan felsefesinden etkilenen Immanuel Kant da algının bazen gerçeklerden önemli olduğunu ima etmişti. Kant diyordu ki: "Akıl, doğaya sadece öğretmenin hoşuna giden şeyleri dinleyen bir okul çocuğuymuş gibi değil, tanıkları sorulara cevap vermeye zorlayan bir yargıç gibi uygulanmalıdır. Bu yaklaşım şu anlama geliyor : İnsanlar dünyaya kaçınılmaz olarak at gözlükleriyle bakıyorlar. Gördüklerimize anlam verebilmemiz için önce kavramsal bir çerçeve oluşturmamız şart. Bilim telsefesinin temel taşlarından Karl Popper la Thomas Khun da işte bu bağlamda tartışmışlardı. Popper, aklın mantığa dayandığını söylüyordu ve bu da insanın kurduğu dünyanın merkezi yapıyordu! Khun ise aklın eseri olan bilgiye kaynaklık eden görme, işitme gibi verilerin akıl dışı yollardan elde edildiğini öne sürüyordu. Ünlü İngiliz matematikçi Roger Penrose ise bu konuyu Türkiye'de "Küçük, Büyük, İnsan Zihni" adıyla çıkan kitabında doğruladı. Penrose, 1990'larda yapılan bazı nörolojik deneyleri temel alıyordu. Bu deneylerde, bir insanın ayağına batırılan iğnenin yol açtığı acı hissi sinirler tarafından beyne iletiliyordu. Beynin elektriksel aktivitesini kaydeden aletlere göre, beyin saniyenin ufak bir kesrinde acı çektiğinin farkına varıveriyordu. Oysa, deneğin kendisinin bilinçli olarak acı çektiğini gösteren sinyal gecikmeli olarak ortaya çıkıyordu. Bu da demek oluyordu ki, insan acı çektiğinin bilincine varmadan önce beyin çoktan acıyı idrak etmiş oluyordu. En büyük illüzyon Biyolog Francis Crick'e göre, insanlar bir şeyin bilincine varmadan önce beynin bunu fark ctmesinin çok önemli bir sebebi var. Francis Crick şöyle bir mantık yürütüyor: Bir şeyin farkında olmak için dikkat etmek gerektiğine göre, beynimizin nasıl işlediğinin farkında olmak için de ikinci bir modele gereksinim imiz olurdu . Bu da beynimizin hem dış dünyayı hem de kendini algılamak için iki kere iş yapmasını gerektirirdi! Toparlayacak olursak, insanlar tam manasıyla dış dünyanın farkında olamıyorlar. Yalnızca dikkat ettikleri gerçeklerin farkına varıyorlar. Dikkat etmek için de neye, nasıl dikkat edileceğini söyleyen bir algı modeline ihtiyaç var. İnsanoğlunda bulunan bu modelleme eğilimi de sanal gerçekliğe yatkınlığı ortaya çıkarıyor. Sanal gerçeklik, salt psikolojik bir kavram değil. 1905-10'da geliştirilen kuantum fiziği, sanal gerçekliğin, gerçekten de fiziksel gerçekliğin bir parçası olduğunu gösterdi. Bu bağlamda, geçen yüzyılda yaşamış olan fizikçi ve matematikçi Emst Mach, bilimsel sanallığa güzel bir giriş yapıyor. Mach'a göre bildiğimiz kadarıyla dünya bir duyular bütününden meydana geliyor. Örneğin, yazımızın başında yediğimiz o elma kendi başına var olamazdı. Bizim bildiğimiz elma , onu lanımlayan duyulardan ve algılardan ibarettir:Küre şeklinde, kırmızı renkli, parlak kabuklu, tatlı bir meyvedir... Kuantum fiziği bu yaklaşımı bir adım ileri götürdü: Heisenberg'in Belirsizlik ilkesi... Bu ilkeye göre bilimsel ölçümler yapmak için cisimlere müdahale etmek lazım. Oysa atomaltı parçacıklar öyle küçük ki, onları değiştirmeden ölçmek olanaksız. Bu da hiçbir şeyi yüzde 100 bilememek demek. Yine de bu, bilimin geçersiz ve dünyanın bir aldanma olduğu anlamına gelmiyor. Çünkü biz modellerin dışına çıkamasak da, modellerimiz dış dünyanın gerçekliğinin modelleridir. Sanal gerçeklik evlere taşınıyor Rastgele desen değiştiren halılar, kuru temizleme yapan ultrasonik banyo küvetleri, cildinize bakım yapan elbiseler ve ruh halinize göre renk değiştiren duvarlar.. Geleceğin evleri işte böyle donatılacak. Ten sıcaklığına duyarlı hijyenik tuvalet kağıdından tutun da, internet buzdolabına kadar, akıllı eşyalar hayatımızı kolaylaştıracak. İlginç bir gelecek bu. Deyim yerindeyse, çok değil, on beş yılda, interaktif teknoloji hayatımızı fiberoptik kablolarla sıkı sıkı sarmış olacak. Bu da antik felsefenin holistik dünya görüşünü modern çağın düsturu haline getirebilir. Çünkü, bütün bu zeki duvarlar ve konuşkan buzdolapları, bizimle hep sanal gerçeklik aracılığıyla iletişim kuracak. Robotlar hayat buluyor Robotların akıllı olması için, öncelikle çevresinin farkında olması, ardından iletişim kurması lazım. Örneğin önünü görmeli, sesleri duymalı, insanlarla konuşmalı... Bu durumda, kameralar, mikrofonlar, termometreler, kızılötesi hareket algısı ve hatta yumuşak, kavrayan duyarlı eller işin kolay yanı. Oysa, insanın beş duyusunu taklit eden donanımları kullanacak bir robot beyin yaratmak çok zor. Örnekleyecek olursak : Yaşlılara bakacak robotların insana benzemesi, hatta insani davranması gerekiyor. Şimdiki robotlar o kadar karmaşık değil. Evet, odada yollarını kolayca bulabiliyorlar, ama eşyaların yeri değiştirildiğinde çuvallıyorlar. Bunu aşmak için ezberleyerek öğrenen robotlar geliştirildi ve sırada dokunduğu nesnenin yumuşak mı, sert mi olduğunu anlayan lastik metal eldivenler var. Ancak, gerçekten kişilik sahibi robotlar için henüz erken. Robotlara can vermenin tek çözümü ise, çevreyi insan gözüyle, yani sanal gerçeklikle gören robotlar sağlamak.

bu güzel bilgiler için saol + k