İLK FES KULLANILIŞI Tarihimizde ilk fes kullanılışı, Osmanlılar döneminde II. Mahmut zamanındadır. O yıllarda, Koca Hüsrev Paşa, Akdeniz'e bir sefer yapmış, bu ülkelerde gördüğü fesi, çok beğenerek, dönüşte de erlerine getirmişti. II. Mahmut, bu fesi görünce çok beğendi. 1832'de bir genelge yayınlayarak, orduda "fes" takılmasını zorunlu kıldı. Hatta, ilk etapta Tunus'a 50 bin fes ısmarladı. Yüzyıllardır sarık ve kavuk takan Osmanlılar, bu yeniliği çok tuttular. Başlayan fes salgını, sonunda bir de Fes Nazırlığı kurulmasıyla sonuçlandı. İlk Fes Nazırımız da Mustafa Efendi'dir. Kıyafet Kanunu ile fes, 1925 yılında yasaklandı., İLK GAZETE Yurdumuzda ilk kez bir gazete, 1824 yılında yayınlandı. "Zimirini", yani ''İzmirli" adıyla çıkan bu gazetenin yöneticisi, Şarl Trikon' du. Günlük olarak yayınlanan gazete, bir süre sonra iki sahip değiştirdi. Daha sonra "Lö Sipaktatör" adını alan gazete, sonunda Aleksandr Bılac adlı bir Fransıza devredildi. Fransız Konsolosluğü'nun çeşitli baskıları sonucu 1827'de kapanan gazete, bu kez yine Aleksandr Bılac tarafından 1828 yılı başında "Kuriye de Zimirin" adıyla haftalık olarak yayınını sürdürdü., İLK İPEK FABRİKASI 1838'de Bursa'da üretime başladı. Kısa süre sonra yine Bursa'da yaklaşık olarak 50 ipek fabrikası açıldı. 1851 yılında Londra Sanayi Sergisi'nde Türk koza ve ipekleri gösterilerek, ilk kez bu alanda uluslararası bir sergiye katılmış olduk. Bunu bilimsel bir yola koymak için de 1894 yılında Bursa Darülharir'i açıldı., TÜRKİYE'DE İLK İLAÇ Ülkemizde ilk hazır ilaç olan "Pertev" şurubu, 1895 yılında Ethem ve Süreyya, beylerin kurduğu laboratuvarda üretildi., İLK İLAÇ LABORATUVARI 1895 yılında Ethem ve Süreyya beyler kurdu. Önce İstanbul Aksaray'da, Ethem Pertev Eczanesi'nin arkasında açılan laboratuvar, daha sonra Çemberlitaş'a taşındı., TÜRKİYE'DE İLK JUDO SPORU Judonun ülkemize gelişi, oldukça yenidir. Bu sporu sevdirenler, Halil Yüceses, İbrahim Öztek ve Hakkı Koşar'dır. Türkiye'de ilk uluslararası judo karşılaşmaları, 1971 yılında İzmir Akdeniz Oyunları'nda yapıldı. _Bu ilk uluslararası judo ilişkilerinde Türk sporcular, katıldıkları bütün kilolarda dereceye girdiler. 70 kiloda Süheyl Yeşilnur "gümüş", 93 kiloda Kamil Korucu "gümüş", 63 kiloda Ali Demir "bronz", 80 kiloda Namık Ekin "bronz", ağırda Mehmet Ali Berber "bronz" madalya kazanmışlardı., LATİN HARFLERİYLE İLK KİTAP Ülkemizde Dil Devrimi'nden, yani 1928 yılından sonra yarısı eski, yarısı Latin harfleriyle basılmış kitapları ilk kez Maarif Kitaphanesi çıkardı. Bugün de Cağaloğlu'nda yayınım sürdüren bu yayınevi, aynı zamanda en eski yayınevidir. Bu yayınevini. 1895 yılında ilk Türk kitapçılarından Hacı Kasım Efendi kurmuştur. Yayınevi ayrıca, çıkardığı "Saatli Maarif Takvimi"yle ünlüdür, OLİMPİYATLARA KATILAN İLK KADIN SPORCULAR Türkiye'de olimpiyatlara katılan ilk kadın sporcular, Halet Çambel ve S. Fetgeri Aşeni'- dir. 1936 Berlin Olimpiyatları'nda yurdumuzu ilk kez onlar temsil ettiler., İLK OPERA Ahmet Adnan Saygun'un "Özsoy" adlı opera denemesidir. İlk kez 1928 yılında İran Şahı Pehlevi'nin Türkiye'ye gelişi onuruna temsil edildi. Atatürk ve Şah'ın huzurunda oynanan bu ilk operamızda, başoyuncu da dramatik soprano Semiha Berksoy'du. Opera tekniğinin gerçek anlamda uygulandığı ilk opera da, yine Ahmet Adnan Saygun' un bestelediği "Kerem"dir. Metin yazarlığını Selahattin Batu'nun yaptığı bu opera, ilk kez Ankara'da 22 Mart 1953 günü sahnelendi., İLK OPERA TEMSİLİ Türk tarihinde ilk operanın, Donizetti'nin 1842 yılında temsil edilen "Belisario" adlı yapıtı olduğu sanılmaktadır. Bunu, 1844 yılında yine Donizetti'nin "Lükrezya Borjiya" operası, daha sonraki yıllarda da başka yapıtları izledi. Donizetti'nin operalarının üst üste sergilenmesinin, kardeşinin Sultan Abdülmecit'in sarayında "Mızıka-i Hümayun" şefi olmasından kaynaklandığı öne sürülür. Türk seyircisinin düzenli olarak opera seyredebilmesi, ancak 1941'de Prof. Karl Ebert' in Opera Bölümü'nü yönettiği Ankara Devlet Tiyatro ve Operası'nın açılmasından sonra mümkün oldu. O yılın Nisan ayında Puccini'nin "Tosca" operasından ikinci perde, Mayıs'ta yine aynı bestecinin "Madam Butterfly" operasının bütünü, bir yıl sonra da Beethoven'in "Fidelio"su temsil edildi., İLK OSMANLI SARAYI Osmanlı Devleti'nin ikinci hükümdarı Orhan Bey, ilk Osmanlı başkenti Bursa'da, ilk sarayın yapımını başlattı. Beyazıt zamanında tamamlanan "Bursa Sarayı", "Timur'un orduları tarafından yıkıldı. Başkentin Edirne'- ye taşınmasından sonra, burada da saraylar yaptırıldı. Fatih, İstanbul'u aldıktan sonra, bu kenti Osmanlı Devleti'nin başkenti yaptı. Bu tarihten sonra da Osmanlıların en ünlü ve büyük sarayları, bu ilimizde inşa edildi., İLK POSTANE 1840 yılında, İstanbul'da açıldı. Yeni Cami avlusunda açılan bu postanenin adı, "Postahane- i Amire" idi. Posta yolu ile ilk haberleşme de II. Mahmut'un 1838'de yayınladığı bir fermanla mümkün oldu. l839'da ilk Posta Nezareti kuruldu. İstanbul'da açılan ilk postaneyi, 1843'te Bağdat, Sivas, Musul ve Diyarbakır'da açılanlar izledi. 1863'te Posta Nazırlığı yapan Agah Efendi'nin önerisiyle de "posta ücreti", "pul" karşılığında alınmaya başlandı.,

İLK PETROL 1887'de Ahmet Necati Bey tarafından İskenderun çevresinde başlandı. Derin olmayan sondajlamayla yapılan bu ilk araştırma, istenilen başarıya ulaşamadı. II. Abdülhamit devrinde, 1890 yılında Musul ve Bağdat'ta doğal biçimde sızan petrollerden yararlanıldı. 1892'de Mürefte dolaylarında görülen petrol belirtilerinden sonuç elde etmek için bir şirket kuruldu ama, araştırma yapılmadı. 1897' de çıkarılan bir buyrukla, buradaki petrolü çıkarma işi Halil Rıfat Paşa'ya verildi. 1900'de Horadere'de açılan bir kuyudan petrol alındı. Günde iki ton üretilmeye başlandı, ancak 1901'de verim düşünce, bu kuyu kapatıldı. Cumhuriyet'in ilanına kadar yapılan çeşitli aramalardan sonra, 1926'da çıkarılan Petrol Yasası ile, her çeşit aramanın yapılması ve yürütülmesi yetkisi devlete verildi. 1935'de kurulan Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü, altın ve kömürden sonra, petrol arama ve işletmesini de üzerine aldı. MTA'nın yürüttüğü çalışmalar ve petrol bulunan Raman-Garzan bölgeleri ile Batman'da kurulan petrol rafinerisi, 1954'te çıkarılan bir yasa ile Türkiye Petrolleri A. Ş.'ye devredildi., İLK RADYO YAYINI Ankara ve İstanbul'da PTT'nin posta görevlerinde yararlanmak amacıyla kurduğu 5'er kilovat gücündeki verici istasyonlarından, 1927' yılında yapıldı. Deneme niteliğindeki bu yayınları, 1936'ya kadar Türk Telsiz Telefon Kuruluşu yönetti. İlk radyo istasyonu da, Ankara'da kuruldu. 28 Ekim 1938 günü sürekli yayınlara başlayan bu yeni radyo, uzun dalga "Türkiye Radyosu" ve kısa dalga "Ankara Radyosu" adıyla görev yapıyordu. İstanbul Radyosu' nun sürekli yayına başlayışı ise 1 Eylül 1949 günü gerçekleşti., İLK RADYO OYUNU 1938'de Ankara Radyosu'nda oynandı. Radyo Temsil Kolu tarafından ve haftada bir kez cuma günleri oynanan oyunlar, genellikle çeviri ve uyarlamalardan seçiliyordu. Temsil Kolu Şefi, Ekrem Reşit Rey idi. Bu kolun ilk üyeleri de Kemal Tözem, Vahi Öz, İbrahim Delideniz, Kadriye Tuna, Reşat Altay, Muhip Araman, Saime Arcıman gibi oyunculardan oluşuyordu., İLK KADIN SİNEMA OYUNCUMUZ Ateşten Gömlek"te oynayan Bedia Muvahhit ile Neyyire Neyir 'dir. Sahnede olduğu gibi beyazperdede de o zamanlar, Müslüman kadınların çalışması yasaktı. 1918' de bazı Türk kızları, öğrenci olarak "Darülbeday" ye alınmışlarsa da, bunlar sahneye çıkamamışlardı. İçlerinde Afife Hanını, 1920'de Kadıköy'deki Apollon Tiyatrosu'nda "Jale" takma adıyla sahneye çıkınca, işe polis karışmıştı. 1921'de Darülbedayi'de Müslüman kadınların çalıştırılmaması, resmi yoldan bildirildi, ancak aynı yıl Afife ile Şaziye Moral hanımlar, bir başka temsilde oynadılar. İki sanatçı da, bu yüzden mahkemelik oldular. Muhsin Ertuğrul, "Ateşten Gömlek"i çevirirken, filmin ulusal konusundan cesaret alarak, başlıca kadın kahramanlar olan Ayşe ile Kezban'ı, Türk oyuncularının canlandırmasına çalıştı. Ayşe için Darülbedayi oyuncularından Muvahhit'in eşi Bedia Muvahhit seçildi. İkinci rol için gerekli kimse bulunamayınca, gazetelere ilan verildi. Vasfi Rıza Zobu, bir anısındaki ikinci rol için, "nasıl kız oyuncu" bulunduğunu şöyle anlatır: "İkinci rol için genç bir Türk kızı bulunamamıştı. Gazetelere ilan ettiler. Ertesi gün tek bir Türk kızı başvurdu. Kemal Film'in bürosu, Sirkeci'de, Ali Efendi Sineması'nın üstündeki iki küçük odanın içinde idi. O gün, büroya uğradığımda, Neyyire'yi gördüm. Kolejde öğrenciymiş. 'Film için müracaat etti. Muhsin'i bekliyor' dediler.", SESLENDİRİLEN İLK FİLM Senaryosunu Nazif Tepedelenlioğlu'nun yazdığı "Bir Millet Uyanıyor" adlı filmdir. 1932 yılında çevrilen film, Türkiye'de seslendirildiği ve Muhsin Ertuğrul'un en önemli yapıtlarından birisi olduğu için ilginçtir. Filmin belli başlı oyuncuları Ferdi Tayfur, Atıf Kaptan, Naşit Özcan, Emel Rıza ve Kevser'di. Mustafa Kemal Atatürk'ün Söylev'inden derlenmiş olaylardan esinlenerek yazılmış senaryonun, sağlam bir yapısı olmadığı için bu film, beklenen başarıyı elde edemedi., İLK ÜNİVERSİTE 14 Ocak 1863 günü öğretime başlayan Osmanlı Darülfünunu'dur. İstanbul'da Ayasofya dolaylarında ünlü İtalyan mimarı Fosatti'nin yaptığı bu yapı, üç kat ve 25 odalıydı. 1933'te yandı. Türkiye'de Batılı anlamda "ilk üniversite", Maarif Nazırı Saffet Paşa'nın uğraşı ile 1870'te Sultanahmet Türbesi yanında açıldı. Başına da "rektör" olarak Yanyalı Hoca Tahsin Efendi getirildi. Sınavla alınan 450 öğrenciyle öğretime başladı. Tahsin Hoca'nın, bir güvercini fanusun içine koyarak, "havasız yerde canlıların yaşayamayacağını" tanıtlamaya çalışması ve Afganlı Prof. Cemalettin Efendi'nin "Peygamberlik bir sanattır" şeklindeki konuşması, Darülfünun'un 1871'de kapatılmasına neden oldu. İki hoca da Osmanlı Devleti sınırları dışına sürüldü., İLK VOLEYBOL OYUNU 1919-1920 yıllarında oynanmaya başladı. Bir Amerikan örgütü olan YMCA'nın, basketbolün yanı sıra voleybole de önem vermesi ve bir özel salon açtırmasıyla bu spor türü yurdumuza girdi. Salonun müdürü olan Amerikalı Dr. Driver'in bu konudaki çabaları, voleybolün sevilmesine yol açtı. Dr. Driver'e yardımcı olan kişi ise Selim Sırrı Tarcan'dır. Bu oyun ilk kez, Erkek Öğretmen Okulu'nda Türkler tarafından oynandı. Türkiye'de ilk kez Suphiye Rifat adında bir kız, Fenerbahçe Erkek Takımı'nda voleybol oynadı ve 1928 yılında bu takım, İstanbul şampiyonu oldu. Bu olay, Türk voleybol geçmişinin ilginç unutulmaz bir anısıdır. Suphiye, Fenerbahçe Kız Voleybol Takımı'nın da kaptanıydı., İLK KADIN VETERİNER 1933 yılında Erenköy Kız Lisesi'ni bitirdikten sonra, "doktor" olmayı düşünürken, fikir değiştirerek Yüksek Ziraat Enstitüsü'ne kaydını yaptıran Sabire Aydemir, okuldan mezun olduktan sonra "ilk Türk kadın veterineri" unvanını aldı. 2 yıl çeşitli laboratuvarlarda çalıştıktan sonra, tekrar okuluna "asistan" olarak dönenen Aydemir, 1945 yılına kadar bu görevini sürdürdü. Daha sonra Pendik, İnebolu, Ünye, Fatsa ve Samsun'da 1920'ye kadar mücadele veterinerliği yapan Aydemir, emekli oldu., İLK YERLİ FİLMİN ÇEKİMİ Birinci Dünya Savaşı'na Osmanlıların girmesinden sonra oldu. İlk film de, Almanya'nın yanında Rusya'ya resmen savaş açılmasından üç gün sonra çevrildi. İlk savaş günlerinin coşkusuna kapılan bir topluluk, İstanbul yakınlarındaki Ayastefanos 'de bulunan bir Rus anıtını yaktı. Anıt yakılırken, yedek subaylığını yapmakta olan Fuat Uzkınay da "alıcısı" ile bu olayı görüntüleri. Böylelikle, 14 Kasıml914'te Yeşilköy'deki "Rus Anıtı'nın Yıkılışı" adıyla 150 metrelik ilk Türk filmi meydana gelmiş oldu., TARIHIMIZDE ILK ARABA Türklerin tarihinde ilk arabanin M. Ö. 2 bin yilinda kullanilmaya baslandigi eski Çin kaynaklarindan ögreniliyor. Türkler, arabayi yük tasimada ya da oturmak için kullanirlar, savasa atla giderlerdi. Hatta, arabanin bulucusu da Türklerdir ve anayurdu Asya'dir. Türkiye'de arabanin sehirler arasinda tasit araci olarak kullanilmasi Sultan Mahmut II'nin Kartal'da yapilan bir posta yolunun açilis törenine katilmak amaciyla bindigi faytonla baslar. Bunu "Tarih-i Lütfi"den ögreniyoruz., ILK ATLAS Çagdas anlamda ilk atlas denemeleri Tanzimat döneminde yapildi. Ilk Türk atlasi, Paris Cografya Toplulugu üyesi olan Hafiz Ali Seref tarafindan yapildi. 21 Haziran 1868'de Paris'te bastirilan bu atlasta 21 haritayla birçok sekil vardi.,

Türkiye'de ilk kez Suphiye Rifat adında bir kız, Fenerbahçe Erkek Takımı'nda voleybol oynadı ve 1928 yılında bu takım, İstanbul şampiyonu oldu. Bu olay, Türk voleybol geçmişinin ilginç unutulmaz bir anısıdır. Suphiye, Fenerbahçe Kız Voleybol Takımı'nın da kaptanıydı., Yine yeni birşey öğrendim, bayada ilginç geldi bir erkek takımında bir bayanın oynaması, demekki o zamanlarda izin veriliyormuş. s@rd@