Ellerine saglik.. Atalarimizdan Allah razi olsun..

demekki kanuni nin hayatı haremde geçmemiş

Adam 40 yıllık padişahlığında toplam da 2 sene anca saraydaymış... Ama bizim millet action sevdiği için adamı haremden çıkarmayan dizi çekmeyi layik

O, defalarca Avrupa'nın haçlı ordularını mağlup etti. Altıyüz küsür yıllık Hristiyan Macar İmparatorluğunu tarihten sildi. Kırk altı sene idarede kaldı. Hristiyanlar bile"Muhteşem Türk " ve "Muhteşem Süleyman" dedi. Büyük alim ve veliler tarafından özenle yetiştirildi. Büyük bir devlet adamıydı. Çok savaşta düşmanları karşısına çıkmaya cesaret edemedi. İslam Halifesi sıfatıyla dünyanın her yanındaki müslümanlara sahip çıktı. Ama nesline, torunlarına nasıl tanıtılıyor... Biraz uzunca olsa da bu yazıyı okuyup, okutarak, paylaşarak, O'nu, o müstesna ve örnek alınacak asil kişiliği ile tanıtmak milletimizin her ferdinin üzerine bir vefa borcudur... KANUNİ SULTAN SÜLEYMANAnnesi Aişe Hafsa Hatun ve ninesi Gülbahar Hatun'un terbiyesinde büyüyen şehzade Süleyman, yedi yaşından sonra ilim öğrenmeye başladı. Kastamonu yakınlarındaki Daday Kasabasından Evhadoğlu Hayreddin ismiyle bilinen mübarek bir zat, şehzadeye hoca tayin edildi. Hayreddin Efendi, şehzade Süleyman'a akli ve nakli ilimleri öğretti. Bu sırada her şehzade gibi, onun da bir san'at sahibi olması arzu edildi. Devrin tanınmış kuyumcularından biri hoca tayin edildi ve kuyumculuk san'atını öğrendi. Yaşı ilerledikçe değişik ilimlerde çeşitli hocalardan ders aldı. Askerlik, idare ve komutanlık bilgilerini öğrendi. On beş yaşına kadar babasının yanında kalan şehzade Süleyman, kanun gereği sancak taleb etmesi üzerine, önce Karahisa-i Şarki, oradan da Bolu, kısa bir süre sonra da Kefe sancakbeyliğine gönderildi (1509). Osmanlı sultanlarının onuncusu ve İslam halifelerinin yetmiş beşincisi. Yavuz Sultan Selim Han'ın oğlu. 27 Nisan 1495'de Trabzon'da Aişe Hafsa Sultan'dan doğdu. Kanuni Sultan Süleyman doğduğu zaman, Süleyman ismi, Kur'an-ı kerim açılarak verildi. Neml suresi otuzuncu ayet-i kerimesinde geçen hazret-i Süleyman'ın isminden alındı. Kanuni lakabıyla meşhur oldu. Avrupalılar Büyük Türk ve Muhteşem Süleyman lakablarını verdiler. Şehzade Süleyman, annesi ile birlikte gittiği Kefe'de lalası nezaretinde devlet idaresinde tecrübe sahibi oldu. Çevresinde meydana getirilen ilmi havadan hiç bir zaman uzak kalmadı. Alimlerin ders ve sohbetlerine devamlı katıldı. Onların nasihatlarını dinleyerek, ilim ve feyzlerinden istifade etti. Özellikle fıkıh bilgilerinde çok yükseldi. Yavuz Sultan Selim'in 1512'de tahta geçmesi üzerine İstanbul'a çağrılan şehzade Süleyman, babasının, kardeşleri ile mücadeleleri sırasında İstanbul'da babasına vekalet etti. Babası, kardeşlerine karşı üstün gelip, Osmanlı tahtına rakipsiz olarak geçtikten sonra, genç şehzade, merkezi Manisa olan Saruhan sancakbeyliğine gönderildi. Burada da, lalası Kasım Paşa'nın nezaretinde, devlet idaresini iyice öğrendi. Annesinin İstanbul'daki meşhur veli Sünbül Efendi'den bir talebesini istemesi üzerine, o da Manisa'ya Merkez Efendi'yi gönderdi. Şehzade Süleyman önce Manisa'da sonra da İstanbul'da Merkez Efendi'den çok istifade etti. Sultan olduktan sonra, İstanbul'da Topkapı dışında bir dergah yaptırıp emrine verdi. Yavuz Sultan Selim Han'ın 1514 İran ve 1516 Mısır seferleri sırasında şehzade Süleyman Rumeli'nin muhafazası ile vazifelendirilerek, Edirne'de oturdu. Babası Mısır seferinden dönünce, tekrar Saruhan sancağına döndü. Yavuz Sultan Selim, Çorlu yakınlarında Sırt köyünde vefat edince sadrazam Piri Mehmed Paşa'nın gönderdiği silahdarlar kethüdası Süleyman Ağa'nın Manisa'ya getirdiği haber üzerine İstanbul'a geldi. Şehzade Süleyman, yirmi altı yaşında bir delikanlı iken 30 Eylül 1520'de Osmanlı tahtına geçti. Ertesi gün İstanbul'a getirilen babasının cenazesini surların önünde karşıladı ve arkasından yaya olarak Fatih Camii'ne kadar yürüdü. Cenaze namazından sonra Sultan Selim semtindeki mezarına defnedildi. Genç sultan, mimarbaşı Ali Ağaya, buraya bir türbe ve tek kubbeli büyük bir caminin yapılmasını emretti. Piri Mehmed Paşa'yı sadrazamlık makamında bıraktı. Divan-ı hümayuna ilk defa dördüncü bir vezir olarak lalası Kasım Paşa'yı tayin etti. Kanuni Sultan Süleyman tahta çıktığı zaman Osmanlı Devleti, çok zengin ve İslam alemi için önemli bir yere sahipti. Dünyanın en kudretli ordu ve donanması, en düzenli devlet teşkilatı, en zengin ülkeleri, en muntazam maliyesi ve en kabiliyetli milleti emrindeydi. Yavuz Sultan Selim Han'ın vefatı ve Süleyman Han'ın padişah olması üzerine Avrupa "Aslan öldü, yerine Kuzu geçti" sözleri ile seviniyordu. Bütün haçlı dünyasını sevindiren bu haber çok geçmeden Avrupa'yı hayal kırıklığına uğrattı. Sultan Süleyman tahta geçtiği ilk senelerde, bazı iç olaylarla uğraştı. Mısır'ın fethinden sonra Memluklülerin nüfuzlu beylerinden olan Canberdi Gazali, Hayır Bey'in tavassutu ile af edilerek Şam beylerbeyliğine ve Kudüs ve Gazze sancaklarına tayin edilmişti. Sultan Selim'in vefatı üzerine, Canberdi Gazali, Melik Eşref ünvanıyla hükümdarlığını ilan etti ve adına para bastırdı. Sonra Halep üzerine yürüyerek yirmi bin kişilik bir kuvvetle kuşattı. Durum İstanbul'da öğrenilince bölgeye Dulkadiroğlu Şahsuvarzade ile üçüncü vezir Ferhat Paşa kumandasında kuvvetler gönderildi. Ocak 1521'de Şehsuvarzade Ali Bey, maiyyetindeki kuvvetle Canberdi Gazali'yi bozarak Haleb'i kurtardı ve Halep beylerbeyi Karaca Ahmed Paşa ile birlikte onu takib edip ikinci muharebede mağlub etti. Bunu müteakip yetişen Ferhat Paşa kuvvetlerinin de katıldığı son muharebede de yenilen Canberdi Gazali, gerektiği şekilde cezalandırıldı. Memleketin iç işleri düzelip, Osmanlı topraklarında huzur ve sükun te'min edildikten sonra Sultan, babasının vasiyeti üzerine Avrupa'da yeni yerlere İslamiyet'i yaymak ve duyurmak gayesiyle cihad harekatını tekrar başlattı. Canberdi isyanı bastırıldığı sırada, yıllık haracını vermemek için direnen Macar kralı, Osmanlı elçisi Behram Çavuş'u bir çok eziyetlerden sonra öldürdü. Bunun üzerine Kanuni, Macaristan üzerine sefer açmaya karar vererek hazırlıkları hızlandırdı. Tecrübeli sadrazam Piri Mehmed Paşa, genç Padişah'ı gelip geçici bir Macaristan seferinden ziyade esaslı bir plan dahilinde harekete sevketmek istiyordu. Bunun için de kendisinin önemli mikdarda tımarlı sipahi ile Belgrad'ı muhasara etmesi kararlaştırıldı ve elli kadar gemi ile Tuna nehri yoluyla harp levazımatı bölgeye sevk edildi. Diğer taraftan Macar kralı ordusuna çok güvendiği için vergi ödemeyi kabul etmemişti. Vergi gönderdiği takdirde Osmanlı padişahını tanımış olacaktı. Sultan Süleyman 18 Mayıs 1521'de İstanbul'un manevi büyükleri olan; Eyyub-el-Ensari ve Şeyh Ebü'l-Vefa, Seyyid Emir Ahmed Buhari gibi büyük zatlar ile baba ve dedelerinin de kabirlerini ziyaret ettikten sonra, ordusunun başında ilk seferine çıktı. Hedef, Avrupa'nın kapısı kabul edilen Belgrad kalesi idi. Osmanlı ordusu 27 Mayıs'ta Edirne'ye, 9 Haziran'da Filibe'ye, 16 Haziran'da Sofya'ya, 27 Haziran'da Niş'e vardı. Niş yakınlarında ordugah kuruldu. Bu sırada Semendre sancakbeyi Gazi Hüsrev Bey, Belgrad'a giden yolları tutmuştu. Toplanan divanda önce Belgrad yakınlarındaki Zemlin ve Böğürdelen kalelerinin fethi kararlaştırıldı. Böğürdelen 8 Temmuz günü fethedildi. Kanuni'nin ilk fethettiği kale olduğu için burası, Padişah'ın emri ile mamur edildi. Zemlin kalesi de, Semendre beyi Hüsrev Bey'in şiddetli taarruzuna dayanamıyarak teslim oldu. Diğer taraftan Piri Mehmed Paşa Komutasındaki ordu tarafından Belgrad ablukaya alınmıştı. Kanuni Sultan Süleyman'ın 26 Temmuz'da Sava nehri üzerinde tamamlanan köprüden geçmesi ile abluka, şiddetli bir muhasaraya döndü. Uzun süre muhasaraya dayanamayacağını anlayan kale komutanı, aman dileyerek teslim oldu (29 Ağustos 1521). Ertesi gün Cuma olduğundan, şehrin en büyük kilisesi camiye çevrilip Cuma namazı kılındı. Bu sefere, evliyadan bir çok kimse ile Edirne, Filibe ve Sofya medreselerinden pek çok talebe katılmıştı. Osmanlı ordusu 18 Eylül'de Belgrad'dan hareket ederek 31 günde Belgrad-İstanbul yolunu aldı ve 19 Ekim'de İstanbul'a döndü. Kanuni Sultan Süleyman, Belgrad seferinden döndükten sonra, Rodos'un fethiiçin hazırlıklara başlanması emrini verdi. Avrupa'nın kilidi olan Belgrad'dan sonra, sıra Akdeniz'in kilidi durumundaki Rodos'a gelmişti. Rodos, müslümanlarla ölünceye kadar mücadele etmeye yemin etmiş olan Sen Jan şövalyeleri adlı hıristiyanların elinde olup, korsan yatağı idi. Rodos'da, Osmanlı Devleti'ne karşı Papalık başta olmak üzere, hıristiyan devletleri ve deniz korsanları ile devamlı ittifak halinde şövalyeler bulunuyordu. Osmanlı deniz ticaretini ve müslümanların deniz yoluyla hacca gitmelerini engelleyerek, Anadolu sahillerine baskın düzenliyor ve ahaliyi ta'ciz ediyorlardı. Ayrıca Sultan Süleyman'ın tahta geçişinde küstahça hareketleri olmuştu. Aynı zamanda batı Anadolu sahillerine çok yakın olan adanın, coğrafi, stratejik mevkii, korsanlık yapması, devletin hakimiyeti ile Akdeniz'in emniyeti için tehlike arzettiğinden sefere karar verildi. Osmanlı Devleti'nin Yavuz Sultan Selim devrinde hazırlanmış mükemmel bir donanması mevcuttu. Rodos seferine serdar olarak ikinci vezir Çoban Mustafa Paşa tayin edildi. Donanma komutanı Pulak Mustafa Paşa olmakla beraber, donanmanın sevk ve idaresi Kurdoğlu Muslihiddin Paşa'da idi. 1522 Haziran'ında İstanbul'dan hareket eden donanmanın mevcudu, dört yüzü harp gemisi olmak üzere yedi yüz kadardı. Padişah ise 18 Haziran'da Üsküdar'a geçip kapıkulu askerleri ve sefere me'mur edilen diğer eyaletlerin tımarlı sipahileri ile beraber karadan yola çıktı. Donanma yirmi gün sonra Rodos önlerine geldi ve Öküzburnu limanından karaya asker çıkarıldı. Marmaris sahillerine gelen kara ordusu da gemilerle Rodos'a geçirildi ve muhasaraya başlandı. Muhasaranın uzaması üzerine, serdar Mustafa Paşa Mısır valiliğine tayin edilerek, Rodos sefer serdarlığına ve ikinci vezirliğe Ahmed Paşa getirildi. Kütahya ve Aydın yoluyla Marmaris'e gelen Padişah, 28 Temmuz'da Kara Mahmud Reis'in Yeşil Melek isimli harb gemisi ile Rodos adasına çıktı. Sultan, şövalyelerden kalenin teslimini istedi. Red cevabı gelince muhasara bütün şiddetiyle devam etti. Yeni çağın en müstahkem kalesine sahib Rodos'un, devrin bütün teknik ve ateşli silahlarını bulunduran Osmanlı ordusu karşısında, Avrupalılardan çok yardım almasına rağmen, fazla dayanamayacağı belli idi. Nitekim Osmanlı topçu ve lağımcısının çalışmalarıyla kalenin bütün istihkamları Türklerin eline geçince, baş şövalye andlaşma ile adayı teslim etti Rodos seferi dönüşünde, sadrazam Piri Mehmed Paşa emekliye sevkedilerek yerine Padişah'ın Manisa'da iken yanında bulunan İbrahim Ağa tayin edildi. Bu, şimdiye kadar görülmemiş bir şey idi. Bu hali hazmedemeyen ikinci vezir Ahmed Paşa, Mısır beylerbeyliğini taleb etti. Bu isteği kabul edilen Ahmed Paşa, orada elde ettiği Memluklü kalıntıları ve küskünlerin başına geçerek sultanlığını ilan etti. Adına hutbe okutup, para bastırdı. Ahmed Paşa'nın isyanı üzerine Mısır'da bulunan beş bin yeniçeri, Kahire kalesini ele geçirip, Ahmed Paşa'ya karşı müdafaaya hazırlandılar. Ahmed Paşa kaleyi almak istedi. Vuruşmanın uzaması üzerine, Ahmed Paşa bu işi başaramayacağını anladığı sırada, Memluklüler iki asırdan beri kapalı bulunan bir lağım yolunu bularak, kaleye girdiler, Yeniçeri gafil avlanıp, çoğu vuruşarak öldü. Ahmed Paşa, kendisine Kadızade Mehmed Bey'i sadrazam tayin etti. Ancak Kanuni Sultan Süleyman, Mehmed Bey'e gönderdiği gizli bir talimatla hain Ahmed Paşa'yı ortadan kaldırmasını istedi. Bu emre riayet eden Mehmed Bey, bir fırsatını bulup Ahmed Paşa hamamda yıkanırken baskın yaparak, bütün maiyyetini öldürttü. Fakat Ahmed Paşa kaleye sığınmaya muvaffak oldu. Memluklüter, vaziyetin değiştiğini görünce tarafsız kaldılar ve Ahmed Paşa'yı desteklemekten vazgeçtiler. Kadızade Mehmed Bey kaleyi kuşatınca, hain Ahmed Paşa savunmadan vaz geçerek bir Arap şeyhine sığındı. Onu takib eden Mehmed Bey sığındığı şeyhten teslim aldı ve derhal idam ettirdi. Mısır valiliğine tekrar Güzelce Kasım Paşa tayin edildi. Kanuni Sultan Süleyman, hain Ahmed olayından sonra, devletin bu eyaletinde ıslahat yapma lüzumunu gördü ve bu iş için İbrahim Paşa'yı görevlendirdi. İbrahim Paşa Mısır'a giderek buranın yönetiminde köklü bir değişiklik yaptı. Kamu düzenini sağlayacak kanunları yürürlüğe koydu. İktidarda ve idarede bölge beylerinin söz sahibi olmalarını sağladı. Böylece on dokuzuncu asrın başlarına kadar Mısır'da bir daha isyan ve ayaklanma olmadı. Mısır mes'elesi halledildikten sonra, Mart 1525 seferinde ganimet alamamalarından dolayı baş kaldıran yeniçerilere karşı, sultan otoritesini çabuk gösterdi. Ayaklanmanın bedelini ağır şekilde ödeyen yeniçeri, Kanuni'nin vefatına kadar bir daha böyle bir harekette bulunmadı. İç mes'eleler hallolduktan sonra Padişah tekrar batıya yöneldi. Sefer hazırlıkları başladı. Üçüncü sefer-i hümayun da Macaristan'a karşı düzenlendi. Macaristan üzerine sefer düzenlenmesinin belli başlı sebepleri vardı. Macaristan, Osmanlı Devleti aleyhine İran ile ittifak muahedesi akdetmek üzere müzakerelerde bulunuyor, Eflak işlerine karışıyor, Ulah zadeganını Türklere karşı kışkırtarak karışıklıklar çıkarmaya çalışıyordu. Diğer taraftan Alman imparatoru Şarlken ile yaptığı savaşta esir düşen Fransa kralı birinci François'ın annesi tarafından gönderilen elçi, 6 Aralık 1525'de Sultan tarafından kabul edildi. Louise de Savoie, oğlunun esaretten kurtulması için cihan Sultanı'na yazdığı mektubda yalvanyordu. Bütün bu sebepler üzerine Kanuni Sultan Süleyman, 23 Nisan 1526'da ordusunun başında İstanbul'dan yola çıkarak; Edirne-Filibe-Sofya-Niş üzerinden Belgrad yolunu takib etti. 21 Ağustos'da ordu, Drava'yı kurulan köprüler vasıtasıyla geçti. Geçiş tamamlandıktan sonra Sultan'ın emri ile köprüler yıkıldı. Bu durum, Padişah'ın Macaristan'ı kesin bir şekilde fethetme kararında olduğunu gösteriyordu. 29 Ağustos sabahı gün ışırken Osmanlı ordusu Mohaç kasabası yakınlarına mevzilenmişti. Osmanlı ordusunda yüz bin asker ve üç yüz top vardı. Sabah namazından sonra Sultan asker arasına girerek güzel bir konuşma yaptı. Daha sonra Osmanlı, ordusu bütün seferlerde olduğu gibi savaş düzeni aldı. Fakat bu savaş düzeniyle savaşa girilirse, Osmanlı ordusunun yenilebileceğini düşünen Semendire sancak beyinin teklif ettiği plan uygulamaya koyuldu. Plana göre düşmanla ilk teması başvezir İbrahim Paşa kuvvetleri ve Rumeli askerleri sağlayacak, ardından Anadolu, bunların arkasından da Padişah ve kapıkulu askerleri yer alacaktı. Bali ve Hüsrev beylerin akıncı kuvvetleri, düşman gerisine sarkacaklardı. Macarlar, Osmanlı ordusunun plan değiştirdiğini bilmiyordu. Sabah namazından sonra büyük hakan ellerini semaya doğru açarak; "Ya Rabbi! Senin kudret ve himayeni diliyor, hazret-i Muhammed'in ümmetine yardımını niyaz ediyorum" diye yalvardı. Bunu gören askerler de büyük bir şevk ve imanla amin diyerek muharebeye hazırlandılar. İki ordu ikindi vakti sırasında hücuma geçerek birbirlerine şiddetle saldırdılar. Otuz beş Macar şövalyesi, Padişah'ı öldürmeye yemin etmişti. Bunlardan ancak üçü Padişah'ın yanına kadar ulaşabildiler. Kanuni, tek başına bu üç şövalye ile dövüşerek, hepsini öldürdü. Üç yüz topun birden ateşine maruz kalan Macar zırhlı süvarisi perişan oldu. Bali ve Hüsrev beyler, düşmanı bataklığa doğru süren manevralar yaptılar. Muharebe sadece bir kaç saat sürdü. Macarların büyük kısmı muharebe meydanında öldürüldü. Çoğu da bataklıklarda boğuldu. Geriye kalan yirmi beş bini de esir edildi. Böylece Macar ordusunun imhası ile Orta Avrupa'nın yolu Türkler'e açılmış bulunuyordu. Nitekim 20 Eylül'de Macaristan'ın payitahtı Budin şehri Padişah'a teslim oldu. Kanuni, Erdel voyvodası Zapoiya'yı Osmanlı Devleti'ne tabi Macaristan kralı ve Erdel prensi ilan ettikten sonra, Macaristan fatihi olarak 13 Kasım 1526'da İstanbul'a girdi. Akıncılar, Mohaç meydan muharebesinden sonra, akınlarına devam ederek bir çok yerleri ele geçirdiler

Babasının ölüm haberi üzerine İstanbul'a gelen şehzade Selim, fazla zaman kaybetmeden babasının cenazesini ve orduyu karşılamak için yola çıktı ve Belgrad yakınlarında ordu ile buluştu. Sokullu Mehmed Paşa, şehzadenin ordugaha gelmesi üzerine, devlet ileri gelenlerini toplayarak, Padişah'ın vefat ettiğini bildirdi. Herkes ne yapacağını şaşırdı. Kırk altı sene başlarında bulunup zaferden zafere koşturan, hiç bir seferinde yenilmek bilmeyen bu, büyük Padişah'ın öldüğüne inanamıyorlardı. Fakat hakikat ortada idi ve doğan her şey, ölüme mahkumdu. Kabullenmekten başka çare yoktu. Yeni Padişah memleketin nazik durumunu dikkate alarak, kendisi askerin başında kaldı. Zigetvar seferine iştirak etmiş olan Şeyh Nureddinzade Muslihuddin Efendi ve talebelerine teslim edilen cenaze, dört yüz muhafızın nezaretinde İstanbul'a getirildi Cenaze İstanbul'da Süleymaniye Camii'nin musalla taşına konuldu. Cenaze namazı, beş yüz mübelliğin, "Er kişi niyyetine" sözleri ve tekbir sesleri arasında kılındı. Baş tarafı Süleymaniye'de bulunan cemaatin sonu, Fatih'te bitiyordu. Kılınan Cenaze namazından sonra, Süleymaniye Camii bahçesinde hazırlanan kabre konuldu. Kanuni Sultan Süleyman defnedilirken bir çekmece getirilip, kabre konulmak istendi. Şeyhülislam Ebüssü'ud Efendi, müdahale ederek, çekmecenin konulmaması gerektiğini, dinimizde kıymetli bir şeyin cenazeyle gömülmesinin mümkün olmadığını söyledi. Sultan Süleyman Han'ın, vefatından bir gün önce vasiyyet edip, bu çekmecenin kendisi ile gömülmesini istediğini bildirdiler. Ebüssü'ud Efendi mutlaka içindekilerin görülmesi gerektiğini, kıymetli bir şey varsa gömülemeyeceğini söyledi. Çekmece Ebbüssü'ud Efendi'ye verilirken elden kayıp düşünce yere bir sürü kağıt döküldü. Kağıtların herbirinde bir fetva ve altında şeyhülislamın imzası vardı. Ebüssü'ud Efendi, yazıların altında kendi imzasını görünce; "Sen kendini kurtardın ama, biz ne yapacağız?" diyerek ağlamaya başladı. Kanuni Sultan Süleyman Han, yapacağı her işi şeyhülislama sormuş, ondan aldığı fetva dahilinde hareket etmişti. Delil olarak da, bu fetvaların yanına gömülmesini vasiyyet etmişti. Kanuni Sultan Süleyman, babasından devraldığı 6.557.000 km2 Osmanlı toprağını, yaptığı fetihlerle 14.893.000 km.'ye ulaştırdı. Batıda Almanya içlerine kadar fetihler yapılırken, doğuda Hazar denizine ulaşıldı. Türkiye-Orta Asya birleşmesi siyaseti yanında, bütün Arabistan, Ortadoğu dahil, Hind okyanusunda, Umman denizi, Basra körfezi, Kızıldeniz'e ve Kuzey Afrika'dan Atlas okyanusuna ulaşıldı. "Türk asrı" denilen on altıncı asırda, Osmanlı Devleti'nin sultanı Süleyman Han'ın, dünyanın bütün kralları ve beylerine karşı yüksek otoritesi vardı. Roma-Cermen imparatorluğu, Portekiz, İspanya, Fransa, Milano, Napoli, Papalık, Ceneviz, Venedik, Macaristan, Avusturya, Lehistan, Rus Knezleri, Safevi, Gürganiye, Özbek devlet, krallık, dukalık ve sultanlığı ile münasebetlerde bulunuldu. Dünyanın her tarafındaki müslümanlarla irtibat kurulup, dertlerine derman olunarak, yardımlarına koşuldu. İspanya'daki Endülüs müslümanları, hıristiyanların zulmünden kurtarılıp, Kuzey Afrika'ya ve Osmanlı topraklarına taşındı. Sultan Süleyman Han'ın asıl adından daha fazla bilinip, şöhreti olan Kanuni ünvanı, önceki Osmanlı kanunnamelerini ve devri icabı, lüzumlu hükümleri Kanunname-i Al-i Osman adı altında, İslam hukuku esasları dahilinde toplattırıp, tanzim ettirmesinden ileri gelmektedir. Kanunname-i Al-i Osman'ın hazırlanmasında Sultan Süleyman Han'a, devrin büyük alimlerinden olan Ahmed İbni Kemal Paşa ve Ebüssü'ud efendiler yardımcı oldular. Kanunname; hukuki, idari, mali, askeri ve diğer lüzumlu mevzuları içine alan, başlıklar altında, ceza, vergi ve ahali ile askerlerin kanunlarını ihtiva ediyordu. Asırlarca tatbik edilen Kanunnamede; tımar ve zeamet sahipleri ile ahalinin hukuki ve mali durumları tesbit edilerek, toprakları uşri, haraci ve miri olarak birbirinden ayrılmış, hükümlerin tatbik şekilleri açıklanmıştır. Kanunname'de bildirilen hükümlerin tamamı İslam hukukundan alınarak, Hanefi mezhebine göre tanzim edilmiş, fethedilen ülkelerde, örfi hukuk denilen, önceki idareden kalan kanunlar ve halkın teamülleri de, İslam hukukuna uygunluğu şartıyla Kanunname'de yar almıştır. Devleti idare etme, hilafet müessesesinin gerekleri ve sosyal adalet hususlarındaki hükümler, bizzat Kanuni tarafından titizlikle tatbik edildi. Sultan Süleyman Han; Atlas okyanusundan Umman denizine ve Macaristan, Kırım ve Kazan'dan Habeşistan'a kadar geniş yerleri, Allahü tealanın kelamı Kur'an-ı kerimin emirleri ile adaletle idare etmeye muvaffak oldu. Kanunname'yi hazırlarken ve tatbik ederken, İslam alimlerine danışmadan bir iş ve bir kanun yapmadı. Kanuni'nin, kırk altı senelik hükümdarlığı zamanında hazırlanan kanunlar, çok güzel tatbik edilip, devletin tebeasına ve diğer insanlara huzur ve saadet kaynağı oldu. Sultan Süleyman Han, çevresindeki seçkin ilim sahibi ulemaya danışarak hazırlattığı, kanun ve nizamlarda me'muriyete tayin ve azlin esaslarını da tesbit etmiş, haksızlıklara mani olarak, rastgele tayin ve azlin önüne geçmiştir. Kendisi de, koyduğu kanun ve nizama tam bir riayet göstermiştir. Bu sebeple, herkes azledildikten sonra, bir daha tayin edilmeme korkusuna düşmüş, vazifelerini bilfiil icrada daha temkinli ve dikkatli hale gelmişlerdir. Çünkü kanunlara uymayan bir halinden dolayı azledilen bir me'mur, bir daha tayin edilemez, makam ve mansıp yüzü göremezdi. Bir kimseye imtiyaz hakkı verilmeyen Osmanlı'da, herkes kazancını bileğinin hakkıyla kazanırdı. Mevki ve makam babadan oğula geçmez; akıllı baba vezir, akılsız oğlu çöpçü olabilirdi. Köle, gösterdiği muvaffakiyet ve sadakat mesabesinde, sadrazamlığa kadar yükselirdi. Asalet mes'elesi, yalnız Osmanlı hanedanı için mevzubahisti. Ancak Osmanlı hanedanının her şehzadesi tam bir dikkatle, liyakatli ellerde yetiştirilir, devlet-i aliyenin başına geçmeye layık hale getirilirdi. Hiç bir şehzade, vaktini boşa geçirmez, her gün, sabahtan akşama kadar belirli bir programa göre belirli işleri yapmaya, mecbur tutulurdu. Saray, yeni giren bir çıraktan padişaha kadar, herkes için bir mektep vazifesi görürdü. Herhangi bir me'muriyete tayinde; zenginlik, fakirlik, dostluk, ahbablık gözetilmez, liyakat ön plana alınırdı. Zamanın Avusturya sefiri Busbek'in dediği gibi: "Herkes kendi mevki ve ikbalinin banisidir. Türkler, meziyyetin insanlarda irsiyet yoluyla intikal ettiğine veya miras kaldığına inanmazlar. Namuzsuz, tenbel ve atıl olanlar, hiç bir zaman yükselemezler, itibar göremezler, hor ve hakir olup, kenarda kalırlar. " Kanuni devri sadrazamlarından Lütfi Paşa, Asafname adlı eserinde, vezirlerin ve paşaların halkın işlerini gördüğü dairelerin, kapılarının halka günde beş vakit açık olduğunu, herbirinin dairesinde halkın rahatça yemek yiyip beş vakit namaz kıldığını anlatmakta ve bunun devamını istemektedir. Vezirin dairesi de halka açıktır. Halkın karnını doyuran vezir ev sahipliği yapmaktadır. Tam bir adalet, disiplin, hakkaniyet ve Allahü tealanın rızası için konup icra edilen kanun ve nizamlar, sadece Osmanlı vatandaşlarını huzura gark etmekle kalmamış, onlardaki huzur ve refahı gören İngiliz kralının zekice bir davranışıyla İngiltere'de bugünkü demokratik sistemin temeli atılmıştır. Zamanın İngiltere kralı olan sekizinci Henry, anında ve adil karar verebilen Osmanlı adliyesini, gönderdiği bir tedkik hey'etine inceletmiş ve kendi memleketinde tatbik etme yoluna gitmiştir. Halkını her yönüyle huzur ve sükuna kavuşturmak isteyen Kanuni Sultan Süleyman, vergi ve mali işleri de yeniden düzenledi. Vergilendirme ve vergi tahsilinde halka zulmedilmemesine, çok dikkat ederdi. Hatta bir defasında Hadım Süleyman Paşa'nın yerine Mısır beylerbeyliğine tayin edilen Hüsrev Paşa, Mısır'dan hazineye dört yüz bin altın fazla para göndermişti. Padişah, halka zulmedip haksızlıkla elde edilmiş olabilir düşüncesiyle, tedkik hey'eti göndererek, durumu yerinde kontrol ettirdi. Paranın, yapılan yeni yeni kanallar sayesinde üretimin artmasıyla, ortaya çıkan fazlalıktan alınan gelir olduğu tesbit edildi. Ancak Kanuni, yine de işe tam kanaat etmeyip, Hüsrev Paşa'yı vazifeden alarak, Hadım Süleyman Paşa'yı yeniden Mısır'a gönderdi ve fazla olan dört yüz bin altınla da, yeni su kanalları açılıp, halkın istifadesine sunulmasını emretti. Bu kadar büyük işleri başaran dahi Padişah, büyük cihangir, şahsiyeti ve icraatı ile tam bir örnekti. Sefer esnasında vefat eden Kanuni Sultan Süleyman Han, iyi bir komutan, teşkilatçı bir devlet adamı olup, alim ve edibdi. Vakur, azim ve irade sahibiydi. Adam seçip yetiştirmesini gayeti iyi bildiğinden, devlet kadrosunda kıymetli şahsiyetleri vazifelendirdi. Hoşgörü sahibi olmasına rağmen, din ve devlet aleyhine olan hareketleri hiç affetmezdi. İleri görüşlü olup, anlayışı kuvvetliydi. Milletin ve askerin psikolojisini iyi bildiğinden, çok sevilirdi. Hayatı seferden sefere koşmakta ve muharebe meydanlarında geçen Kanuni Sultan Süleyman'ın devrinde, Osmanlı Devleti çok zenginleşti. Kırk altı yıl süren saltanatı müddetince, İslamiyet'i yaymaktan başka bir şey düşünmedi. Sultan Süleyman Han, takib ettiği alemşumül siyasetle, Almanya içinde Hıristiyanlıkta yeni bir mezhep kuran Martin Luther ve tarafdarı protestanları desteklemiştir. Avrupa'nın en mahrem yerlerine kadar ulaşan teşkilatlı istihbarat ağı sayesinde, her türlü hadiseden haberi olan Kanuni Sultan Süleyman, Almanya ile İspanya'yı birbirinden ayıracak olan Martin Luther'i, daha ilk ortaya çıkışında keşfetti. Martin Luther'in günlük yediği yemeğe kadar her türlü hal ve hareketlerinden haberdar oldu ve onu kullanarak Avrupayı parçaladı. Senelerce sürecek olan Avrupa iç çekişmelerini hazırlayarak, Osmanlı Devleti'nin karşısında güçlü bir birliğin meydana gelmesine mani oldu. Kanuni Sultan Süleyman Han, alimler ile Allah dostlarına çok hürmet eder, her birine hallerine göre izzet ve ikramlarda bulunurdu. Sünbül Efendi ve talebesi Merkez Efendiye, Ubeydullah-ı Ahrar hazretlerinin halifelerinden Baba Haydar'a ve İstanbul'daki diğer evliyaya çok hürmet gösterirdi. Ömrünün sonuna doğru, Nureddinzade Muslihiddin Efendi'yi yanından hiç ayırmaz olmuştu. Alimlere danışmadan hiç bir iş yapmaz, Allah dostlarının nazarlarını üzerinden eksik etmezdi. Alimler için medreseler, evliya için tekkeler yaptırır, fethettiği yerleri camilerle mamur ederdi. Devrinde kültür ve san'at faaliyetleri doruk noktasındaydı. İlim, kültür ve san'at müesseselerinde, Kanuni'nin himayesinde kıymetli şahsiyetler yetişip, herbiri eşsiz eserler verdiler. Devrinde yetişen tefsir, hadis, fıkıh ve diğer İslam ilimlerinde Ahmed İbni Kemal Paşa, Ebüssü'ud Efendi, Zenbilli Ali Cemali Efendi, Taşköprüzade, Kınalızade Ali Efendi, Celalzade Mustafa Bey, Halebi İbrahim Efendi, Coğrafyada; Piri Reis ve Seydi Ali Reis ile Anadolu atlası sahibi Matrakçı Nasuh, hattatlıkta; şeyh Hamdullah'ın oğulları ve talebeleri meşhurdu. Şiirde "Sultan-üş-şu'ara" Baki Efendi'nin üstünlüğünü herkes kabul ederdi. Her Osmanlı padişahı gibi Kanuni Sultan Süleyman Han da kul hakkına çok riayet eder, ahirette kendinden hesab sorulmasından, çok korkardı. Çeşitli hizmet birimlerinden meydana gelen Süleymaniye külliyesi tamamlanınca, mimarından işçisine kadar, orada çalışanlardan helallik almak istedi ve çalışanların hepsinin toplanmasını istedi. Verilen gün ve saatte herkes geldi. İnsanların hakkı geçmemesi için, onları bekletmekten de hoşlanmayan sultan Süleyman Han, saatinde gelerek, kendisi için hazırlanan yere geçti. Sultanlar sultanı, en tatlı sesiyle, önce Allahü tealaya hamdetti. Sonra Peygamberler sultanına salevat getirdi. O'nun güzel ve güzide Eshabını hayırla andı. Sonra da ecdadına ve bütün din kardeşlerine, Fatihalar gönderip, duada bulundu ve; "Ey din kardeşlerim!.. Can kardeşlerim! Görüyoruz ki, bu cami-i şerif tamamlanmıştır. Ona emeği geçenlerin cümlesinden Kadir Mevlam razı olsun! Ancak hemen şunu söylemek istiyorum ki, çalışıp da hakkını alamamış kim varsa gelip bizden istesin..." dedi. Çıt çıkmıyordu. Yüce Padişah sözüne devam edip; "Olabilir ki, hakkını alamayan kimse, burada değildir. Burada olanlara ahdim olsun ki, gelmiyenlere söyliyeler. Onlar da gelip haklarını bizden alalar" dedi. Tabii ki hiç kimse çıkip benim şu hakkım var demedi. Çünkü hiç kimsenin hakkı kalmamıştı. Vesikaların tedkikinden anlaşıldığına göre; inşaatın en kesif zamanlarında bile, çalıştırılan at, merkep ve katırların çayıra alınma saatlerine bile bilhassa dikkat edilmiş, hiç bir mahlukatın hakkına tecavüz edilmemesine gayret gösterilmişti. Sultan Süleyman Han devrinde, Osmanlı Devleti'nin kara ve deniz ordusu dünyada birinci idi. Ordunun gelişmesi ve dünyanın tek gücü haline gelmesi için, elinden geleni yaptı. Askerleri tarafından çok sevildi. Devrinde el san'atları ve ticaret gelişmiş olup, çiftçilik, çini, ayna, hakkaklık ve dokuma san'atı çok ileri seviyedeydi. Kanuni, kültürle ilgili mes'elelere önem verirdi. Osmanlı Devleti'nde ilk şuara tezkireleri onun adına yazıldı. Birinci sınıf bir şair olup, hassas bir kalbe sahibti. Muhibbi mahlası ile çok güzel şiirler yazdı. Şiirlerinden bir kısmı divanında toplandı. Ömrünü harp meydanlarında geçirmesine rağmen asrındaki şairlerden daha çok şiir yazdı. Divan'ındaki gazellerin sayısı üç bine yaklaşır ve Zatiden sonra ikinci gelir. Hastalığı sırasında söylediği şu beyt-i berceste yani seçkin beyti dillerden düşmez. Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi, Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi. Pek çok hayrat ve iyilikleri olan Kanuni Süleyman Han, imar faaliyetleriyle de uğraştı. Türk mimarisinin ölmez eserleri olan; camiler, medreseler inşa ettirdi. Bir çok ata yadigarını da yeni baştan yapılır şekilde tamir ettirdi. En muhteşem eser, şüphesiz Mimar Sinan tarafından yapılan Süleymaniye külliyesidir. Halk arasında yaygın olan şu sözler gerçeğin tam ifadesidir: "Süleymaniye'nin sahibi Süleyman, mimarı Sinan, hamuru imandır." Fatih Sultan Mehmed Han'ın kurduğu Sahn-ı seman medreselerinin ilmi bütünlüğünü tamamlamak, Süleymaniye Camii ve külliyesine nasib olmuştur. İstanbul'un yedi tepesinden birinin üstünde kurulan Süleymaniye külliyesi, cami-i şerif, tıp fakültesi, dört medrese, mülazimler medresesi, darülhadis, hastahane, imaret, tabhane, darül kurra ve türbelerden meydana gelmiştir . Yaptırdığı diğer camiler ise şunlardır: "Yavuz Selim Camii, Şehzade ve Cihangir camileri Üsküdar ve Edirnekapı Mihrimah Sultan camileri. Avrat pazarındaki Hürrem Sultan Camii, Rodos'da adı ile anılan bir cami ve Anadolu, Rumeli ve Adalarda muhteşem camiler, ayrıca memleketin her yerinde medreseler hastahaneler, yollar, köprüler yaptırmıştır. Bağdad'ı fethedince; Muhyiddin-i Arabi'nin, kabri üzerine kubbe inşa ettirdi. İmam-ı a'zam'ın türbesini tamir ettirerek yanına bir cami ve imaret yaptırdı. Abdülkadir-i Geylani'nin, türbesi yanındaki camiyi tamir ettirerek, ihya etti. Konya'daki Mevlana türbesinin yanına, iki minareli bir cami ve dervişlerin ikametleri için odalar ve fakirler için imaretler yaptırdı. Seyid Gazi kasabasında büyük bir tekke, bir cami, bir medrese, fukara ve gureba için imaret yaptırdı. Mekke'de dört mezhep için Osmanlı tarzında medreseler inşa ettirdi. Abbasi halifelerinden Harun Reşid'in hanımı Zübeyde tarafından, Mekke'de yaptırılan ve harab hale gelen su yollarını yeniden yaptırdı. Kanuni Sultan Süleyman'ın, Gülbahar Hatun ve Hürrem Sultan isminde iki hanımı vardı. Bu hanımlarından Abdullah, Murad, Mahmud, Mustafa, Mehmed, Cihangir, Bayezid, Selim isimlerinde sekiz oğlu ve Mihrimah Sultan isimli bir kızı olmuştur. Şehzade Abdullah, Murad ve Mahmud küçük yaşlarda iken vefat etmişlerdir. Şehzade Mehmed yirmi iki yaşında iken vefat etti. Şehzade Cihangir çok sevdiği ağabeyi veliahd şehzade Mustafa'nın öldürülmesi üzerine, üzüntüsünden kısa süre sonra öldü. Şehzade Mustafa, bazı devlet adamlarının entrikaları sonunda idam edildi. Şehzade Bayezid ise, kardeşi Selim ile yaptığı mücadele neticesinde mağlub olduktan sonra İran'a kaçtı ise de geri gönderildiğinde yolda öldürüldü. KAYNAKLAR 1) Tarih-i Peçevi 2) Tarih-i Solakzade 3) Tezkiret-üş-Şuara; cild-1, sh. 94 4) Münşeat-ı selatin; cild-1, sh. 510 5) Şakayık-ı Nu'maniyye zeyli ; sh. 90 6) Menakıb-ı Gülşeni; sh. 405 7) Tam İlmihal Seadet-i Ebediyye; sh. 1068 8) Rehber Ansiklopedisi; cild-15, sh. 369 9) Şakayık-ı Nu'maniyye tercümesi ; sh. 440 10) Süleymanname (Karaçelebizade Abdülaziz Efendi İstanbul-1248) 11) Menakıb-ı Beşiktaş'ı 12) Hulefa-i azam-ı Osmaniyye hadaratının Haremeyn-i şerifeyndeki asar-ı mebrure ve meşkure-i hümayunları, (İstanbul-1317); sh. 25 13) İslam Alimleri Ansiklopedisi; cild-14, sh. 329 14) Osmanlı Tarihi ; cild-2, sh. 307 15) Osmanlı Padişahlarının Hayat Hikayeleri ; sh. 133 16) Osmanlı İmparatorluğu Tarihi ; cild-6, sh. 8, cild-7, sh. 5 17) Kanuni İle 46 Yıl ; sh. 1 v. d. 18) Büyük Türkiye Tarihi; cild-3, sh. 327 v. d. cild-4, sh. 5 v. d. 19) İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi 20) Kanuni Sultan Süleyman ; sh. 5. v. d. 21) Osmanlı Devleti Tarihi 22) Türk Cihan Hakimiyeti Mefkuresi Tarihi, ; sh. 88-103 23) Tabakat-ül-memalik

Avusturya arşidükü Ferdinand, Zapolya'nın elinde bulunan Macar krallık tacını ele geçirmek için, Kanuni İstanbul'a döndükten sonra harekete geçti. Zapolya ilk önceleri bu mes'eleyi Osmanlı sultanını işe karıştırmadan halletmek istiyordu. Bunda başarılı olamayınca, Padişah'tan yardım istedi. Kanuni bu isteği kabul ederek sefer hazırlıklarına başladı. Bu hazırlıklar devam ederken Avusturya arşidükü Ferdinand'ın gönderdiği elçiler İstanbul'a geldi. Bu hey'et, Macaristan'dan alınan arazinin geri verilmesi karşılığında barış yapmak için gelmişti. Ancak bu istek reddedildi. Çünkü Kanuni Sultan Süleyman Han'ın asıl gayesi Ferdinand'ı destekleyen Alman ordularını ezdikten sonra Türk sancaklarını Viyana'ya taşımaktı. Hazırlıklarını tamamlayan Kanuni 10 Mayıs 1529'da İstanbul'dan hareket etti. Osmanlı ordusu, Edirne, Filibe üzerinden Sofya'ya 20 Haziran'da vardı. Sadrazam İbrahim Paşa, ordunun bir kısmı ile burada Sultan'dan ayrıldı ve önden ilerlemeye başladı. 18 Ağustos'ta ordu Mohaç sahrasında konakladı. Zapolya burada altı bin Macar askeri ile Osmanlı ordusuna katıldı. Kanuni, Zapolya'ya bir çok ihsanlarda bulundu. Budin, Ferdinand tarafından Zapolya'nın elinden alınmıştı. Kanuni 3 Eylül günü ikinci defa Budin'i kuşattı. Yapılan teslim şartı kabul edilmeyince şiddetli şekilde muhasara edildi. Yapılacak umumi bir hücuma kalenin dayanamayacağını anlayan komutanlar, hayatlarına dokunulmaması şartı ile kaleyi teslim ettiler. Sultan, şehrin yağma edilmesini kat'i bir şekilde yasakladı. Bu zaferden sonra Boğdan voyvodası, beşinci Petro Rareş ordugaha gelerek tabiiyyet muahedesini imzaladı. 14 Eylül günü Ferdinand'ın adamlarının elinden alınan Macar tacı sekbanbaşı tarafından Zapolya'ya tekrar giydirildi. Zapolya o günden itibaren Macaristan kralı oldu. Fakat bu krallık Osmanlı protokolünde bir valiyle aynı derecede idi. Avrupa'da, Fransa'dan başka Avusturya'nın da Osmanlı sultanı Süleyman Han'ın himayesini kabul etmesiyle Şarlken'in Avrupa imparatorluğu kurma projesi gerçekleşemedi. Türklerin takib ettiği alemşümul dünya hakimiyeti siyaseti gereğince, Kanuni Sultan Süleyman ve Osmanlı Devleti Avrupa'da büyük nüfuz sahibi oldu. Yavuz Sultan Selim Han'ın kazandığı Çaldıran zaferinden sonra dünyanın Osmanlı Devleti'nden sonra ikinci büyük devleti olan Safevi İran İmparatorluğu on dokuz sene Osmanlılara karşı herhangi bir harekette bulunamadı. Ancak Şah Tahmasb da Şah İsmail gibi İran'da Şiiliği hakim kılmak için sünnilere zulüm yapıyor, Avrupa kralları i'le ittifak ederek Osmanlılar aleyhinde hareketlerde bulunuyordu. Aynı zamanda İmam-ı a'zam gibi İslam büyüklerinin türbelerini de yıkıyorlardı. Bu sebeble Kanuni Sultan Süleyman, Şah'a gönderdiği bir mektupta; "Cihanın sığındığı dergahımıza niçin adam gönderip kulluğunu arz etmedin. İnşaallah otağımız, Tebriz'den sonra Azerbaycan, İran, Turan ve Horasan'da kurulmak üzere harekete geçecektir. Bugüne kadar tehir sebebi Macaristan ve Almanya'daki puthaneleri İslam mescidi yapmakla meşgul olmam idi. Şimdi şahlık tacını başından çıkarıp, ecdadının tarikatine göre başına keçe koyarak seni dervişlik tekkesine oturtmadıkça askerlerim dönmiyecektir" diye hitapta bulunuyordu. Ayrıca babasının ve ecdadının; kaçanı kovmak ve düşkünü öldürmek adet ve kaideleri olmadığı için vücudunun kurtulduğunu" hatırlatmakta idi. Bununla beraber Osmanlı padişahları, İran sözünde durdukça ona dokunmuyorlardı. Zira Osmanlılar daima endişe kaynağı ve cihad sahası olan Avrupa'dan başka bir cephede kendilerine bir mes'ele çıkarmamaya çalışıyorlardı. İşte bu düşünceler altında Kanuni Sultan Süleyman'ın İran üzerine üç büyük seferi oldu Sultan, İstanbul-Edirne-Filibe-Üsküb-Elbasan yoluyla Arnavutluk'un Avlonya limanına geldi. Burası İtalya'nın Otranto limanının tam karşısına düşüyordu. 280 parçalık gemiden meydana gelen donanma, Padişah'dan iki gün önce Avlonya körfezine girmişti Osmanlı-Fransız ittifakına göre, Türk donanması Güney İtalya'ya hücum ettiği sırada, Fransız kralı da Kuzey İtalya'ya yürüyecekti. Fakat Fransa kralı, Osmanlı Devleti ile olan andlaşmasına rağmen bu sözünde durmadı. 23 Temnuz 1537'de Osmanlı donanması 92 km. olan Otranto boğazını geçerek İtalya'ya asker çıkardı ve Otranto fethedildi. Böylece 56 sene sonra Türkler tekrar İtalya yarımadasının topuğunu fethettiler. Bu sırada Adriyatik denizinde Venedik'in büyük donanması, Yunan denizinde İspanyol ve İtalya donanmaları mevcud idi. Avrupa'nın en kuvvetli bu iki donanması, Osmanlı donanmasının İtalya'ya asker çıkarması karşısında herhangi bir müdahale yapmaya cesaret edemedi. Fakat bu fetih de geçici oldu. 21 gün sonra Lütfi Paşa, Otranto'yu boşaltarak Avlonya ya geri döndü. Osmanlı ordusunun birinci hedefi, Güney İtalya'yı ele geçirmekti. Fakat siyasi ve askeri durumun değişmesi, başta Venedik'e bir darbe indirilmesini gerekli kıldı ve Korfu adasının fethine karar verildi. 25 Ağustos'da Lütfi Paşa kumandasında yirmi beş bin asker ve otuz top Korfu adasına çıkarıldı. Adanın tamamı ele geçirilmesine rağmen, çok müstahkem olan Korfu kalesi mukavemet ediyordu. Kanuni'nin Korfu adası karşısındaki Bastia iskelesine geldiği sırada, sadrazam Ayas Paşa, komutasında yirmi beş bin asker daha adaya çıkarıldı. Kale muhafızlarına yapılan teslim olma teklifi reddedilince, on iki günlük bir muhasaradan sonra Padişah, Barbaros Hayreddin Paşanın bütün rica ve ısrarlarına rağmen muhasaranın kaldırılması emrini verdi. Muhasaranın bu kadar çabuk kaldırılmasında, mevsim şartlarının kötüleşmesi ve bir düşman güllesinin dört Türk askerini şehid etmesi gibi sebepler vardı. Askerlerinin şehid olduğunu gören Sultan; "Bir mücahid kulumu, böyle bin kaleye bedel kılmam" diyerek kuşatmayı kaldırdı. Osmanlı ordusu. 15 Eylul'de İstanbul'a dönmek için yola çıktı. Padişah, Manastır-Selanik-Serez-Kavala-Dimetoka-Edirne yoluyla 22 Kasım'da İstanbul'a girdi. Pulya seferi altı ay altı gün sürdü. Kanuni Avlonya'dan ayrılırken akıncılara ve donanmaya, kara ve deniz harekatının devamını emretti. Kapdan-ı derya Barbaros Hayreddin Paşa, Venediklilere aid Sina, Patmos, Maksos adalarını fethetti. Kanuni Sultan Süleyman Boğdan seferine çıkmadan önce, Mısır valisi Hadım Süleyman Paşa'ya Hindistan'a sefere çıkmasını emretti. Zira bu sırada Portekizliler Hind okyanusunda ticaret yapan müslüman gemicileri rahat bırakmayarak, insafsızca öldürdükten sonra gemilerini yakıp batırıyorlar, aynı zamanda büyük kar getiren ipekyolu güzergahının değişerek, Avrupalıların Ümit Burnu'nu kullanmaları, Osmanlı ekonomisini zarara sokuyordu. 13. Haziran 1538'de Süveyş limanından 76 gemi ile hareket eden Hadım Süleyman Paşa'nın emrinde, yedi bin yeniçeri ve on üç binden fazla levend bulunuyordu. Süleyman Paşa, 24 Temmuz'da Aden'i aldı. Behram Bey'i Aden sancakbeyliğine tayin etti. Aden'den ayrılarak 27 Ağustos'da Gucerat yarımadası açıklarına geldi. Süleyman Paşa bu yarımadanın yakınlarında bulunan ve Portekizlilerin üssü olan Div adasını feth etmek istedi, önce adadaki Gohala ve Kat kalelerini fethetti. Sonra Div Kalesini kuşattı. Düşman büyük zayiat verdi. Kalede büyük gedikler açılmış iken Süleyman Paşa 20 Eylül günü kuşatmayı kaldırdı. Sahilden ayrıldıktan sonra donanma fırtınaya yakalandı. Dört gemi karaya oturdu. Süleyman Paşa, Hindistan müslümanlarına kendilerini Portekizlilere karşı korumaları için bir mikdar mühimmat bıraktı. Dönüşte Eritre, Somali ve Habeşistan müslümanlarına yardımda bulundu. Zebid'i ele geçirerek Yemen eyaleti ile birleştirdi. Beylerbeyiliğine Gazze sancak beyi Mustafa Bey'i tayin etti. 13 Mart 1539'da Cidde'ye geldi. Donanmayı Süveyş limanına göndererek kendisi hacca gitti. Daha sonra İstanbul'a giderek Hind seferi hakkında mufassal bir rapor verdi. Bu ilk Hindistan seferi idi ve bir sene sürmüştü. Ordu-yı hümayun seferden dönerken Alman imparatoru Şarlken'in, Alman, Venedik, Portekiz, Ceneviz, Papalık, Floransa ve Malta filo gemilerinden meydana getirdiği 600 gemi ve 60 bin kişilik büyük haçlı donanması, Andrea Doria'nın kumandası altında Preveze'de Barbaros Hayreddin Paşa'nın karşısına çıkıyordu. 28 Eylül sabahı başlayan ve akşama kadar süren muharebede Barbaros Hayreddin Paşa haçlı donanmasını imha ederken, Andrea Doria gece karanlığından istifade ederek kaçtı. Osmanlı donanması böylece büyük bir zafer kazandı. Ele geçirilen esir ve ganimetler İstanbul'a gönderildi . Emsali görülmeyen, Preveze zaferinin müjdesini Sultan 15 Ekim'de Yanbolu'ya geldiği vakit aldı. Zafer müjdesini ayakta dinleyen Padişah, daha sonra durumu bütün vilayetlere zafernamelerle bildirdi ve şenlikler yapılmasını emretti. Venedikliler bu seferde, Osmanlı Devleti ile mücadelenin Venedik için daima zararlı olduğunu anladılar. Barbaros Hayreddin Paşa'nın deniz seferlerinde en büyük zararı Venedik gördü. Akdeniz'deki bütün adalarını kaybeden Venedik'in, sadece Girid ve Kıbrıs olmak üzere iki adası kalmıştı. Şayet Osmanlı Devleti ile savaşa devam edecek olursa, bunları da kaybedeceği kesindi. Bunun için Venedik Cumhuriyeti birbiri ardından Gritti, Pietro Zeno ve Tomaso Contarini'yi İstanbul'a gönderdi. Elçiler uzun müzakereler yapmalarına rağmen bir şey elde edemediler. Sonunda Luipi Badoero adlı bir elçi, büyük salahiyetlerle İstanbul'a geldi ve bir sulh andlaşması imzalamayı başardı (20 Ekim 1540). Andlaşmanın ana maddeleri şunlardı: 1- Venedik Cumhuriyeti, harp tazminatı olarak Osmanlı Devletine 300.000 duka altın ödeyecektir, 2- Mora'da Venediklilere aid Nauplia ile Malvoisia kaleleri Osmanlı Devleti'ne terkedilecektir, 3- Dalmaçya'da Nadin ve Arena kaleleri Türklere bırakılacaktır, 4- Barbaros Hayreddin Paşa'nın son seferinde fethettiği bütün adalar Osmanlı Devleti'nde kalacaktır. Osmanlıların Orta Avrupa'da önemli mes'elelerle meşgul olması sebebiyle, İran Safevi Devleti iyice toparlandı. Şiilik propagandası ve Doğu Anadolu'yu geri alma siyasetini takib eden Safevi Devleti üzerine yeni bir sefer açılması lüzumlu bir hal almıştı. Şah Tahmasb'ın, hududdaki bazı Osmanlı kale ve mevkilerini ele geçirmesi, Safevilere isyan eden Şah İsmail'in oğlu Şirvan valisi Elkas Mirza'nın, sultan Süleyman Han'dan yardım istemek gayesiyle İstanbul'a gelmesi ve şii propagandasına karşı alimler ile Osmanlı umumi efkarın tepkisi üzerine Sultan, İran üzerine sefere çıkmaya karar verdi. Osmanlı sultanı 29 Mart 1548 günü İstanbul'dan hareketle ikinci İran seferine çıktı. Sefere Padişah'ın en küçük oğlu şehzade Cihangir de katılıyordu. Elkas Mirza, yanına verilen Osmanlı askerleri ile öncü kuvvet olarak gönderildi. Ancak Osmanlı ordusu 27 Temmuz'da dördüncü defa Tebriz'e girdiği halde Şah Tahmasb meydanlarda yoktu. O, ülkesini Osmanlılara terketmiş ve en ücra köşelere çekilmişti. Meydana çıkabilmek için Osmanlı sultanının dönüşünü beklemekten başka çaresi yoktu. Şehirde beş gün kalan Sultan, sonra Van kalesi önüne geldi. Osmanlı padişahı bu seferde Safevi Devleti'nin önemli topraklarının yanı sıra, 25 Ağustos'ta Van kalesini de ele geçirdi. Kaleyi çok iyi bir şekilde tahkim eden Sultan, 29 Eylül'de Diyarbakır'a, oradan da 25 Kasım'da Haleb'e geldi ve kışı Haleb'de geçirdi. Bu sırada Elkas Mirza, İsfehan ve Kum dolaylarına akınlar yapmakla vazifelendirildi. 1549 baharında Halep'ten ayrılan Sultan, uzun müddet Diyarbakır'da kaldı. İkinci vezir Ahmed Paşa'yı Gürcistan taraflarına yolladı. Bu seferde Berekan, Gömge, Penak, Gemnek, Samagar, Ahadır kaleleri ve mevkileri fethedildi. 5 Kasım'da Diyarbakır'dan ayrılan Sultan, 21 Aralık'ta İstanbul'a döndü. Kanuni'nin Tebriz seferi olarak bilinen bu sefer-i hümayunu 1 sene 8 ay 23 gün devam etti, Kanuni'nin doğu mes'elesini hallettiği sırada, Alman imparatoru Şarlken, topraklarını oğlu İkinci Philip ile imparator ilan edilen Ferdinand arasında bölüştürdü. Almanya ile İspanya birbirlerinden ayrıldı. Sultan'ın uzun süreden beri uyguladığı siyaset başarı ile neticelenmişti. Bütün bunlar olurken kapdan-ı deryalığa getirilen Piyale Paşa, 1555 yazında Fransa'yı desteklemek emriyle sefere çıktı. Trablusgarb beylerbeyi Turgut Reis ile birleşti. Turgut Reis İspanya sahillerine kadar gitti. Andrea Doria Osmanlı donanması karşısına çıkmayınca, Piyale Paşa İstanbul'a döndü. Bu sırada Şarlken'in tahttan çekilmesine üzülen ve çok ihtiyarlıyan Doria, İspanya deniz kuvvetleri komutanlığından ayrıldı. 1558 yazı Piyale Paşa, Turgut Reis ile sefere çıkarak Sorrento'yu aldı. Balaer adalarını fethetti. Bu adaları savunamıyan İspanya, 1559'da Fransa ile bir sulh andlaşması imzaladı. Aynı sene Piyale Paşa, Adriya denizine girerek sancak gösterip döndü. Bu sırada İspanya kendisini göstermek üzere faaliyetlerde bulunuyordu. Bunun için de Turgut Reis'i ve onun başlıca üssü olan Cerbe adasını hedef seçti ve büyük bir armada hazırlamaya başladı. Durumu öğrenen Turgut Reis, İstanbul'a haber gönderdi. İspanya, Preveze'den sonra en büyük donanmayı hazırladı ve Andrea Doria'nın yeğeni Gian Doria komutan tayin edildi. Haçlı donanması 2 Mart 1560 günü Cerbe adası önlerine gelerek karaya asker çıkardı. Cerbe'yi müdafaa eden bin kadar levend beş gün dayandıktan sonra Trablus'a çekildi. Kapdan-ı derya Piyale Paşa, Turgut Reis'in durumunu bilmesi üzerine hemen harekete geçti. Osmanlı donanmasının geldiğini haber alan haçlılar, Osmanlıları Cerbe'de beklemeye karar verdiler. 4 Nisan'da 120 gemilik filo ile denize açılan Piyale Paşa, 35 günde Cerbe açıklarına geldi. Toplanan divanda, Barbaros'un Preveze'de kullandığı planın uygulanmasına karar verildi. Osmanlı donanmasında Kılıç Ali Paşa, Seydi Ali Reis, Turgut Reis, Mustafa Reis gibi kurt denizciler bulunuyordu. 14 Mayıs 1560 sabahı Cerbe adası açıklarında dünya tarihinin büyük deniz muharebelerinden biri meydana geldi. Haçlı donanması Piyale Paşa'nın ustaca manevraları sonucunda bir kaç saat içinde perişan oldu. Başkumandan Gian Doria bir kaç gemi ile kaçarak canını zor kurtardı. Bu zafer, Avrupa'da duyulduğu zaman, umumi bir matem havası esti. Yeğeninin mağlubiyet haberini hasta yatağında öğrenen 90 yaşındaki Andrea Doria, kısa bir süre sonra üzüntüsünden öldü. Bu büyük zafer, Akdeniz'de hakimiyet davasında bulunan İspanya kralı ikinci Philip için bir darbe idi. Donanmanın İstanbul'a dönüşü pek muhteşem oldu. Kanuni Sultan Süleyman donanmayı sahilde karşıladı. Bu zaferler kazanılırken şehzadeler arasında da saltanat mücadelesi başgöstermişti. Nitekim 1553 Nahcivan seferi sırasında şehzade Mustafa devlet adamlarının da kışkırtmaları sonucu, saltanat sevdasına kapılınca idam edilmişti. Böylece Kanuni'nin hayatta iki oğlu kaldı. Şehzade Bayezid ile şehzade Selim arasındaki mücadele de iki taraftan birini destekleyen devlet adamlarının da körüklemeleri sonucu had safhaya ulaştı. Kanuni, bir ihtiyat tedbiri olarak şehzade Selim'i Manisa'dan alarak Konya'ya, şehzade Bayezid'i de Kütahya'dan Amasya'ya nakl etti. Fakat bu iki şehzade arasındaki mücadeleyi ortadan kaldıramadı. Nitekim iki şehzadenin kuvvetleri Konya yakınlarında muharebeye tutuştu. Şehzade Bayezid kesin bir netice elde edemeyeceğini anlayınca geri çekilerek Amasya'ya gitti. Bu arada bazı devlet adamlarının onu isyankar göstermek suretiyle aleyhinde çevirdiği entrikaları anlayarak babasından af diledi ise de yazdığı mektuplar, Padişah'a ulaşmadan entrikacılar tarafından imha edildi. Kanuni Sultan Süleyman, oğlunun Amasya'da tekrar asker toplamaya başlaması üzerine, bizzat onun üzerine yürümek için harekete geçti. 5 Haziran'da Üsküdar'da ordugah kuruldu. Bu sırada şehzade Selim'in maiyyetindeki kuvvetlerle, Amasya'ya yürümesi üzerine, muvaffak olamayacağını anlayan şehzade Bayezid, maiyyeti ve çocukları ile İran'a sığındı. Şah Tahmasb tarafından çok iyi karşılanan Şehzade, emrindeki ordu ile Şah'ı devirmek teşebbüsünde olduğu ortaya çıkınca, sıkı göz altına alındı. İki devlet arasında yapılan görüşmeler sonunda şehzade Bayezid ve dört oğlu Osmanlı Devleti'ne iade edildi. Entrikacı devlet adamları Şehzade ve çocuklarını daha İran topraklarında iken öldürdüler. Bu hadise Osmanlı ülkesinde büyük teessür meydana getirdi. Kanuni Sultan Süleyman, Şah tarafından anlaşmaya uyulmadığını kabul ederek vadedilen paranın tamamını göndermediği gibi, Kars kalesini de vermedi. Şehzade Bayezid'in ölümünden sonra tahta geçecek tek şehzade, Selim kaldı. Türkler arasında Kanuni ve Gazi olarak, Avrupalılar arasında Muhteşem ve Büyük olarak meşhur olan Cihan Sultanı, 6 Eylül gecesi saat bir buçuk sırasında ebedi aleme göçtü. Bu sırada, başında sadece sadrazam Sokullu Mehmed Paşa ve hekimbaşı Kaysunizade Bedreddin Mehmed Çelebi bulunuyordu. Padişah'ın vefatı üzerine sadrazam derhal vezirleri toplantıya çağırdı. Bu toplantıda, Sultan'ın ölümünün askerden saklanmasına ve yeni Padişah'ın ordu-yı hümayuna varıncaya kadar, Kanuni Sultan Süleyman'ın sağ olarak gösterilmesine karar verildi. Has oda subaylarından İmam Hasan Ağa, Sultan'a çok benzediğinden, Sokullu'nun emri ile Padişah'ın elbisesini giyerek saltanat arabasına bindi. Kanuni'nin vefat ettiği gecenin sabahı, Sokullu Mehmed Paşa, Kütahya'da bulunan veliahd şehzade Selim'e, bir ulak göndererek, durumu bildirdi. Aynı gün Osmanlı askerleri Zigetvar'ın iç kalesini fethetti. Zerniski, Türk esirlerine korkunç işkenceler yaptığı için, idam edildi. Böylece otuz üç gün süren kuşatma sona ermiş oldu. Sokullu Mehmed Paşa, harab bir hale gelen kaleyi tamir ettirdi ve sancak merkezi yaptığı kaleye alay beylerinden İskender Beyi tayin etti. Ordu, Kanuni'nin cenazesiyle beraber İstanbul'a dönerken, saltanat arabasına oturtulan Hasan Ağa, Padişah'ın bütün hareketlerini taklid ediyordu. Arada bir Sokullu yanına yaklaşarak güya bir şeyler söylüyordu. Böylelikle Padişah'ın öldüğü şayiaları önlendi ve muhtemel taşkınlıkların önüne geçildi.