TC Anayasasına Göre Türkiye Cumhuriyeti'nin Resmi Dili Türkçe'dir. Ya resmi dil Türkçe ne demektir? Cevap: Hani sen ben konuşuyoruz ya işte o dil. Hani rüzgarın savurduğu yelin üfürdüğü bir dilimiz var ya o işte. Yani demem o ki Türkiye'de sınırları resmi olarak çizilmiş resmi bir Türkçe yoktur. Anayasada resmi bir Türkçeden bahsedilmektedir ancak teoride bunu belirleryen kurallar bu dili belirleyen öğeler belirtilmemiştir. Birisinin "siz anayasaya aykırı haraket ediyorsunuz resmi dili kullanmıyorsunuz suçlaması getirebilmesi için bahsi geçen dilin Türkçe olmadığının ispatlaması gerekmektedir fakat bu mümkün değildir çünkü Türkçe nerede başlıyor nerede bitiyor bilinmemektedir. Mümkün olan ve daha kolay olan şey ise o dilin başka bir dil olduğunun ispatlanmasıdır. Anayasa mahkemesi böyle bir hukuki durumla karşılaşırsa ne yapar? İlk olarak TDK nın bilirkişiliğine başvurur. TDK, sadece yarı resmi bir kurum görüntüsünde olup yasal olarak hiç bir yaptırım gücü olmayan sadece bilir kişi konumunda bırakılan bir kurumdur. Bir arkadaşımız, Konya uçağında önce ingilizcesi sonra Türkçesi olan bir yazıyı fotoğraflamıştı "Emergenci use only/ Yalnız emergensi için" şeklinde bir yazıydı bu. Diyelim ki Türk Hava Yolları'nı bu yazı için Anayasa Mahkesine şikayet ettiniz, onlar da TDK'yı bilirkişi tayin ettiler. TDK' nın ne diyeceği baştan bellidir "Söz konusu cümle Türkçe gramere uygundur fakat içerisinde yabancı bir kelime bulunmaktadır". Ya mahkeme ne yapacak dersiniz. Büyük ihtimalle "Günümüzde içerisinde yabancı kelime olmayan yazı mı kaldı ki" diye düşünüp mahkemeyi düşüreceklerdir. Oysa Türkçeye kabul edilmiş yabancı kelimelerle kabul edilmemiş yabancı kelimeler arasında bir fark olmalıydı, yabancı kelime yerleştirme çabalarına kanunlar engel olmalıydı. Hatta Türkçeye kabul edilmemiş yabancı kelimelerin bilerek kullanılması büyük bir anayasa suçu olmalıydı. THY nin internet sitesine girince konya uçağındaki yazının bir yanlışlıktan kaynaklanmadığını kurumun her yerinde böyle ifadeler yer aldığını gözleyebiliyorsunuz. "VIP" kelimesini, "bussines clas" söylemini dilimize kazandıran bu kurumun sitesinde dil olarak Türkçe seçeneğini tıkladığınız halde karşınıza miles&miles, online bilet, check-in gibi ifadeler geliyor. En tuhaflarından bir tanesi de şuydu "Faks Check-in". Faks yazarken x yerine Türkçe kurallara uygun bir şekilde ks harflerinin kullanarak duyarlılık gösterilmesi ilginçti. TDK ya gelince onun da bazı eksikleri olduğunu üzülerek görüyoruz. Sitede yabancı kelimelere karşılıklar diye bir bölüm var on-line kelimesine bir karşılık bulunmuş on-line : "Bilgisayar sisteminde ana işlem biriminin doğrudan doğruya denetimi altında olan kısım" anlamında kullanılan bu terim için bilgisayarcılarımız güzel bir karşılık kullanmaktadırlar: çevrim içi. Örnek: Sistemlerin çevrim içi bağlantısı PTT'nin kiralık hattı ile sağlandı. Evet ama bu "on-line" bilet olırken kullandığımız "on-line bilet"e karşılık gelmiyor ki.. Örnek olarak vereceğimiz başka bir kelime daha var "link". link : İngilizce link. Dilimizde bir bilgisayar terimi olarak "halka, bağ, bağlantı, iletişim dizgesi birliği" anlamlarında kullanılan link kelimesine karşılık olarak Kurulumuz, ilişim sözünü önermektedir. Örnek: İlişim hatlarında ortaya çıkan arıza sebebiyle yayına ara verilmiştir İyi ama kendi sitenizde bile link yerine"bağlantılar" kelimesi kullanmışsınız. O halde bu kelimeyi bize nasıl önerebiliyorsunuz. Resmi dilimiz Türkçe ama Türkçe nedir, nerede başlar nerede biter? Türkçenin belirlenmesi gerek, kanunlarla korunması gerek, ayıklanması, canlandırılması, geliştirilmesi gerek. Sahip çıkılması gerek. Ayhan AYVAZ s@rd@