DDR2 bellekler son iki yıldır yaygın olarak satılıyor ve artık DDR fiyatlarına da denkler. Ancak açıkçası pek de gündemde olduklarını söylenemez. Forumlarda da genelde pek konusu geçmiyor DDR2 belleklerin. Aslında ekran katlarıyla DDR3 kullanıyoruz ama sistemlerimizde DDR'ın bir eksiğini görmediğimiz için DDR2'ye o kadar da ilgi göstermedik. Ve tabii DDR2'nin sadece Intel'e özel olması, AMD'nin DDR kullanmaya devam etmesi de AMD kullananların yaygın olduğu sitelerde DDR2 konularının açılmamasında bir etken. Ancak artık işler değişiyor. AMD AM2 soket tipine geçince DDR2'ye destek vermeye başlayacak ve birkaç ay sonra yeni sistemler, ister Intel ister AMD olsun, standart olarak DDR2 ile kurulacak. Bunun etkileri ufak ufak görülmeye başlandı. Şu ana kadar genelde DDR2 533 bellekler piyasaya hakimdi. 667'ler de geldi ama yaygın olarak satılanlar 533'ler. Fakat ufak ufak aynı DDR'larda olduğu gibi, özel bellekler de piyasaya çıkmaya ve ülkemize gelmeye başladı. Bunlardan bir tanesi Kingston'un HyperX serisi. DDR zamanında da popüler olan bu seri, DDR2 ile devam ediyor ve standart dışı hızlar sunarak, standart belleklere göre daha yüksek performans vaad ediyor. Biz de elimize geçen HyperX'lerle hem DDR2 neydi onu hatırlayalım dedik hem de önümüzdeki aylarda ister istemez artacak DDR2 taleplerine ufaktan bir veritabanı hazırlamaya başlayalım istedik. DDR2 Nereden Çıktı? DDR2'nin iki tane hedefi var. Bir tanesi yüksek hız, diğeri ise düşük güç tüketimi. Intel, özellikle dizüstülerde ve çok miktarda bellek kullanılan sunucu ve iş istasyonlarında güç tüketimini azaltmanın yollarından biri olarak DDR2 bellek kullanımını tercih etmişti. Masaüstülerde bu pek sorun olmasa da dizüstülerde pil süresi ve sunucularda güç tüketimi önemli noktalar. Pil süresi ne kadar uzarsa ve güç tüketimi ne kadar azalırsa o kadar iyi. DDR bellekler 2.5V ile çalışırken, DDR2 bellekler 1.8V ile çalışıyorlar. Ciddi bir düşüş söz konusu. Ama gücü azaltırken hızı yükseltmek de ayrı bir sorun. DDR 400 belleklerle yüksek hızlara çıkmak için 3V gibi değerler kullanmak gayet doğal masaüstü sistemlerde, ancak 1.8V ile bunu yapabilmek için başka yöntemler bulmak gerekiyor. Yani belleğin çalışma frekansını yükseltmeden, hatta düşük tutarak, bellek bant genişliğini yükseltmek gerekiyor. Bunun için bellek hücrelerin çalışma hızına dokunmadan diğer operasyonel ünitelerin hızlarını yükseltme yoluna gittiler. Temel olarak iki bölümü var zaten. Bellek hücresi ve hücreden çıkan veriyi aktaran I/O tamponu. Hücre hızına dokunmadılar ama hücre ile tamponu bağlayan yol 2 bitten 4 bite çıktı. Yani aynı hızda olduğu halde bellek hücresi tek saat döngüsünde iki kat veri yollayabildi. Tabii bu durumda iki kat daha fazla veri almaya başlayan tampon ünitesinin bu kadar veriyi çıkartabilmesi için, kendisinin de iki kat hızlı çalışması gerekti. DDR belleklerde bellek hücresi ile tampon bellek aynı hızda çalışır. Mesela DDR 400 belleklerde 200MHz'de çalışan bellek hücreleri 2-bit veri yolluyor ve I/O tamponu da bunları 200MHz'de alıp yolluyor. Ama DDR2'de aynı bant genişliğini elde etmek için bellek hücresinin 100MHz olması yetiyor. Çünkü 4-bit veri çıkıyor. I/O tamponu ise 200MHz'de çalışıyor. Her iki bellek de aynı bant genişliğini sağlamış oluyorlar. Kısaca özetlemek gerekirse DDR2 bellek daha yavaş çalışıp daha çok iş yapabiliyor. DDR bellekler ise daha çok iş yapabilmek için sürekli hızlandırılmak durumunda. Peki 200MHz DDR ile 100MHz DDR2'nin aynı bant genişliğini vermesinin ne avantajı var? İlk avantajı maliyet. DDR2'lerde daha yavaş bellekler kullanabiliyorsunuz. Bunun artısı maliyeti yükseltmeden hızı yüksetebilmek. Mesela DDR2 533 bellek üretmek için 133MHz bellek modülleri kullanmak yeterli. Halbuki DDR ile bunu yapmaya kalksanız 266MHz bellek modülleri kullanmanız gerekecek. Bu da yüksek maliyet anlamına geldiği gibi, yüksek voltaj anlamına da geliyor. DDR bellekler aslında DDR 400'de son buluyor. Bunun üzerindeki DDR bellekler firmaların kendi insiyatifleriyle üretilen ve standart dışı olan bellekler. Çoğu da yüksek voltaj gerektiriyor. İkinci avantaj ise az ısınma. DDR2 belleklerin paketlemesi de farklı. FBGA DDR2'ler, TSOP paketlemeli DDR belleklere göre hayli ufaklar. Kingston DDR2 533 vs Kingston DDR 400 İki bellek modülü arasındaki mesafe de daha fazla. Bu sayede sinyal temizliğine olumlu katkı sağlanıyor. Ayrıca DDR2 belleklerde sinyal temizliği için sonlandırıcı devre bulunuyor. DDR'da bu işi anakart üstleniyordu. Peki DDR2'ye geçiş hep mi iyi yönde? Maalesef değil. DDR2 belleklerde daha yavaş bellekler kullanıldığını ama iş miktarının iki katına çıkartılarak bant genişliğinin korunduğunu söylemiştik. Ancak daha yavaş bellek kullanmanın bir faturası var. Belleklerin gecikme değerleri yükseliyor. I/O tamponuna giden veri de her zaman 4-bit olmuyor ve bu da gecikme olarak kendini gösteriyor. Ve gecikme değerlerini farklı yollarla azaltamıyorsunuz. Bu tamamen belleğin kendisiyle ilgili. DDR2 bellekler yüksek gecikme değerlerine karşılık, az ısınarak ve düşük voltaj değerlerinde kalarak daha yüksek hızlara çıkabiliyorlar. Şu an DDR2 667 bellekler piyasada ve DDR2 800 ise bir sonraki adım. DDR2 Belleklerin Sundukları Bant Genişliği Gerekli mi? Bant genişliğini bellek tarafında yükseltiyoruz ama bunu niye yapıyoruz? Şu an sadece Pentium4'ler söz konusu olduğuna göre onlara bakmak gerek. Pentium 4'ler 800 ve 1066MHz FSB hızına sahipler. Yani bant genişliği ihtiyaçları 6,4GB/sn ve 8.6GB/sn. Bu durumda aslında DDR 400 ve DDR2 533 teorik olarak yeterli. Altı ay sonra çıkacak Conroe da 1066MHz FSB'ye sahip olacak. Pratikte ise teorik değerlerin altında kalındığından, ihtiyacı tam karşılamak yerine üzerinde olmak tercih edilir. Ek olarak kaliteli belleklerde gecikme değerleri DDR seviyesine inmese de düşürülebilir. AMD tarafında ise Intel'e göre bir fark var. Bellek kontrolcüsü işlemciye dahil olduğu için, gecikme değerleri Intel'e göre daha iyi. Bu durumda DDR2 bellekler AMD sistemlerde Intel'den daha yüksek performans gösterebilir. Çıkınca göreceğiz. Son olarak sorulduğu için yazıyorum, DDR2 anakartlara DDR bellek takamazsınız. Tersi de olmaz. Eski anakartlarda her ikisi için de yer olanlar vardı ama artık onlar kalmadı. Bu ön bilgiden sonra Kingston'un çözümünü görelim. Kod: KHX6000D2K2/1G Kapasite: 2x512MB dual kit Hız: 750MHz Gecikme değerleri: 5-6-6 Çalışma Voltajı:1.9V Bellek soğutma: Var ECC: yok Özelliklere baktığımızda ilk göze çarpan şey elbette sıradışı olan hızı. DDR2-750 diye bir bellek türü yok. Kingston bu modelde 667 ile 800 arasında köprü kurmuş. Ama bunu yaparken 750MHz için çalışma voltajını 1.9'a yükseltmiş. Aşırı bir artış değil ama not edelim. Gecikme değerlerini görmek için SPD'ye ayarlı olarak sistemi açıp CPUZ ile kontrol ettik. 750MHz hariç diğer hızların verilerini gösteriyor. Belleklerde soğutucu kullanılmış. Daha yüksek hızlar için muhtemelen voltaj artışı gerekeceğinden böyle bir tedbir alınmış olsa gerek. Yani overclockçular düşünülmüş. Genel olarak bellekle ilgili söyleyeceklerimiz bunlar. Çalışma detaylarını test esnasında göreceğiz. Çalışma Detayları Test Sistemi Asus P5WD2 Premium (955X) Intel Pentium4 3GHz Prescott 2x512MB DDR2 750 Kingston Palit 6800GS Super 512MB Western Digital 80GB JB 7200 RPM Sabit Disk Chenbro Mercury kasa Thermaltake 580Watt Güç Kaynağı Windows XP+SP2 Forceware 81.98 Intel Inf Driver 7 Testte üç çeşit program kullandık. Bellek performansına duyarlı uygulamalar, işlemciye duyarlı uygulamalar ve ekran kartına duyarlı oyunlar. Böyle yapmamın sebebi, bellek performansının kendi hassasiyet alanı dışında bir etki yaratıp yaratmadığını görmek. Testlerde 533MHz'den başlayıp çıkabildiğimiz kadar çıktık. Hemen belirteyim en fazla 800MHz yapabildik. 750MHz'de SPD ayarları yukarıdaki sonucu verdi. Ancak yukarıda az önce linkini verdiğim PDF dosyasında 4-4-4 ayarlarında çalışabildiği yazıyordu ve çalıştı da. Yani 750MHz'de maksimum performans için elle ayar yapmak gerekiyor BIOS'tan. Bu durumda voltaj 1.9V olmak durumunda. 800MHz içinse 2.0V vermemiz gerekti. 2.2'de sistem açılmadı. 4-4-4 gecikme değerinde çalıştırabildik. Tabii bunları yapabilmek için sağlam bir de platform kullandık. Asus P5WD2 Premium (955X) anakart, imkan bakımından gerekli her şeyi sundu.