Dünyayı kasıp kavuran global kriz neden çıktı? Bu soruya uzmanlarca pek çok cevap verildi. Ufuk KORCAN / VATAN ABD'de 2007 yılında patlak veren kriz dalga dalga tüm dünyayı sardı. Mortgage, CDS, kaldıraçlı ürünler, toksit varlıklar, paketler, kurtarma planı gibi belki de ilk defa adını duyduğumuz birçok yeni kelime girdi hayatımıza. "Kriz neden çıktı" sorusuna birçok yanıt verildi. Ama yanıtların birçoğu krizin kendisi kadar karmaşıktı. Businessinsider.com'da yer alan bir yazı krizin nasıl bu noktaya geldiğini basit bir dille açıklıyor. İşte krizin bu noktaya gelmesine neden olan ineklerin öyküsü: İşler başta iyi gidiyordu ABD'nin Texas eyaletinde yaşayan George adında bir çiftçi vardır. Küçük bir evi ve iki de ineği vardır George'un. Bir gün John adında bir başka çiftçi George'a der ki "İki ineğinden birini bana ödünç verir misin? Onu 100 dolara satacağım. Sana 10 dolar da teminat vereyim. İneği satınca da geri kalanını öderim." George, bir ineğini John'a verir ve 10 doları alır. "Bu inek işi iyi gidiyor. Kendime bir inek daha alayım" diye düşünür George. Yan komşusuna gider ve 100 dolara ineklerinden birini almak istediğini söyler. Komşusu kabul eder. George, John'dan aldığı 10 doları verir ve geri kalan 90 dolar için de bankadan kredi çeker. Gurur duyar kendisiyle George. Şu anda iki ineği vardır, bir de John'a ödünç verdiği bir başka ineği. Yani 300 dolar varlığı 100 dolar da borcu bulunmaktadır George'un. Ama bir anda ülkede yaşayanların üçte ikisi vejeteryan olmaya karar verir. İnek fiyatları 100 dolardan 70 dolara iner. George için hala durum çok vahim değildir. Çünkü elinde toplam değeri 140 dolar eden iki inek vardır. Bir de John'a ödünç verdiği diğer bir inek. George şöyle düşünür: "Elimdeki ineklerin değeri yaklaşık 200 dolar. Borcum ise hala 100 dolar. Çok sıkışırsam inekleri satarım, borcumun tamamını rahatlıkla kapatırım." George inekleri satma konusunda pek istekli değildir. Çünkü hayvan piyasasında fiyatlar sürekli değişmektedir. Ayrıca elbet bir gün birileri yeniden et yemek isteyecektir. Son telefon Merkez'e Ama birilerinin et yemeye başlaması bir yana ülkenin geri kalanı da "biz de vejeteryan olacağız" der. George için işler hiç de iyi gitmemeye başlar. Kimse et yememektedir. Köpek maması yapmak isteyenler George'un ineklerine talip olurlar ve inek başına 2 dolar önerirler. Fiyatların gerilemesinin ardından John, 2 dolara bir inek alır. George'a gider ve der ki: "Senden aldığım ineği geri veriyorum. Sana verdiğim 10 doları geri verir misin?" George, "Elimde 3 inek var ve toplam değeri sadece 6 dolar" diye hesap yaparken telefon çalar: "Bankadan arıyorum. 90 dolar olan borcunuzu kapatmanız gerekiyor." Bu noktadan sonra yapacak bir şeyi kalmayan George, Merkez Bankası'nı arar ve yardım ister. Er-