Dewamı Çubuklar Türk'ler oku çam ağacından yaparlar. Çamın her cinsiyle ok yapılmaz. Osmanlı'lar uzun yılların tecrübelerinden geçtikten sonra Kaz Dağları'nın bir kaç bölgesindeki çamların ok yapımına en uygun ağaçlar verdiğini görmüşlerdir. Bayramıç'taki Çavuşlu köyü ve çevresindeki 20 küsur köy, ok çamı kesmek suretiyle geçimlerini sağlamışlardır. Çamların bilhassa saz telli, kaya telli, koğaz ve peltek denen cinsleri ok için en uygun olanlarıdır. Her yıl sonbaharda çamların suyu hafif çekildiğinde bilek kalınlığındaki sürgünler, yerden 25-30 cm. yukarıdan 125-150 cm. uzunluğunda, budaksız olmak şartıyla kesilir. Kalınlıklarına göre iki veya dört kısma ayrılır. Keskin bıçaklarla düzeltilerek rutubetsiz bir odada üç ay bırakılır. Daha sonra 20-25 ̊'lik odalara konur. Sararıncaya kadar bu hararette bekletilir. Ok çubukları bu hararette çok bekletilirse esneme kabiliyetini kaybeder. Çubuklar bu süre içinde yağını vermiş ve tamamiyle kurumuş olur. Bundan sonra 15-16 ̊'lik bir sıcaklık içinde üç yıl ila beş yıl bekletilir. Ancak bu süre sonunda çubuklar ustaların ellerine geçer ve kullanılacakları işe göre kısım kısım ayrılırlar. Ağaçların bu zamanına tav zamanı denir. Harp okları başka, talim okları başka, yarış okları başka olur. Oklar vazifelerine göre adlandırılırlar. Muharebe okları, hedef okları, uzun mesafe okları gibi... Ayrıca bunların da çeşitli tipleri ve adları vardır. Okların en hafifi 2 dirhem 1 çekirdek olanıdır. Oklar boyları ne olursa olsun 24 derece diye bir nisbet üzerinden kabul edilir. Baş taraftan 4 derecesi boğaz, ondan sonra gelen 7 derecesi göbek, ondan sonraki 6 derecesi şalvar, son kalan 7 derecelik parçaya da ayak denir. 1. Istanbul Okmeydanı nda hedefe ok atışı (Franz Taeschner, 17nci Yüzyılda Istanbul Hayatı, 1. cilt, Hannover 1925) 17nci Yüzyıla ait murassa bir ok kesesi Tekniğin Esasları Osmanlılarda, diğer bütün Asya kökenli milletlerde olduğu gibi, kiriş başparmak ile çekilir ve bırakılırdı. Bu atış tarzı, okun uçuş dinamiği göz önüne alındığında, bugün olimpik hedef okçuluğunda norm kabul edilen üç parmakla çekişe göre büyük üstünlükler sağlamaktaydı. 19. ve 20. yüzyıl Avrupa aydınını etkilemiş olan ırkçı fikirler sebebiyle, o dönemin araştırmacıları üç parmak çekişini, �Moğol Çekişi� dedikleri başparmak çekişine üstün tutmuşlardır. Gerçekler, 20. yüzyılın ikinci yarısında yapılan yeni araştırmaların ışığında ortaya çıkmıştır. Sonradan Orta Doğu�da da yaygınlaşan bu stilde okçu başpamağını özel bir yüzük ile korurdu. Bu yüzük �zihgir� ya da �şast� adını alırdı. Pek çok Osmanlı minyatüründe, ok atarken resmedilmiş padişahların sağ ellerinde görülen zihgirler metal, kemik, boynuz, fildişi ve yarı değerli taşlardan yapılırdı. Orduda kullanılan zihgirlerin deriden yapıldığı da olurdu. Nigari'nin ok atan Sultan II. Selim portresi. 16. yy. Topkapı Sarayı Müzesi. . Bu stili Batılı stilden ayıran diğer iki özellik, okun yayın diğer tarafından atılması ve nisbeten uzun çekiş mesafelerine ulaşılmasıdır. Kirişin tutulması için el özel bir biçimde kapatılırdı. Buna �mandal� adı verilirdi. Mandal biçimleri ekollere ve ustalara göre ufak tefek değişiklikler göstermekle beraber, Osmanlı menzil okçularının temel olarak uyguladıkları mandal şöyleydi: Kirişi tutacak elin serçe yüzük ve orta parmakları, el yumruk yapılıyormuş gibi kapatılırdı. Kiriş okun hemen altından başparmaktaki zihgirin kenarına yerleştirilir, başparmak kıvrılarak ucu orta parmağa bastırılırdı. Sonra işaret parmak başparmağın tırnağının üzerine kapatılarak el �kilitlenirdi�. Atış, işaret ve başparmak hızla açılmak suretiyle yapılırdı. Bir çok Asya ekolünde kiriş göğsün üst kısmına, köprücük kemiğinin başladığı noktaya kadar çekilmektedir. Osmanlı kemankeşleri ise kirişi çene civarına ya da kulak memesine kadar çekerlerdi. Modern malzeme kullanılarak yapılmış bir zihgir Akanda zaman-

güzeldi hocam ben sonuna kadar okudum... eline sağlık

böyle uzun konular açıyorsunuz okuyamıyorum özet çıkarın bi zahmet...

Tarihçe Ok ve yayı elinize aldığınız an, zaman içinde neredeyse 20 bin yıl öncesine uzanan bir yolculuğa çıkıyorsunuz demektir. Ok ve yay, ilkel insan topluluklarının hayatta kalma mücadelesinde önemli bir rol üstlenmekteydi. Bazı araştırmacılar yayın ilk kez 15.000 yıl önce Afrika�da kullanıldığını düşünmektedirler. Bu süreyi 50.000 yıla kadar çıkaran yazarlar varsa da, genel kabul gören düşünce bunun çok abartılı olduğudur. Tarihin Derinliklerinde Ok ve Yay Ok ve yayı elinize aldığınız an, zaman içinde neredeyse 20 bin yıl öncesine uzanan bir yolculuğa çıkıyorsunuz demektir. Ok ve yay, ilkel insan topluluklarının hayatta kalma mücadelesinde önemli bir rol üstlenmekteydi. Bazı araştırmacılar yayın ilk kez 15.000 yıl önce Afrika da kullanıldığını düşünmektedirler. Bu süreyi 50.000 yıla kadar çıkaran yazarlar varsa da, genel kabul gören düşünce bunun çok abartılı olduğudur. İslam geleneğine göre ok ve yay Cebrail tarafından Hz. Adem'e, ekinlerini kargalara karşı koruyabilmesi için getirilmiştir. Ancak bilimsel veriler, "İlk İnsan"ın daha ilkel silahlar kullanmış olduğunu ispatlamaktadır. Yayın ilk kez nerede ve ne zaman kullanıldığını belirlemek güçtür, çünkü yayın ana malzemesi ağaçtır ve zamanın aşındırıcı etkisine karşı koyamamaktadır. Mağara duvarlarındaki resimler ipucu vermekten öteye geçmemektedir. Çünkü bu resimlerde arkası tüylerle donatılmış görülen okların, atlatl adı verilen bir tür mızrak fırlatıcısına ait dartlar olması olasılığı yüksektir. Avrupa da arkeolojik buluntu olarak kayda geçmiş en eski yaylar 1930 da Almanya nın kuzeyinde bulunmuş olan Stellmoor kalıntıları ve Danimarka daki Holmegaards kalıntılarıdır. Bu iki buluntu, sırasıyla 10.000 ve 8.000 yıl öncesine tarihlenmektedir. Holmegaards da bulunan tipte yaylar başka arkeolojik buluntularda da ele geçmiş, en genç kalıntılar 4.800 yıl öncesine tarihlendirilmiştir. Her iki yay da Taş Devri ne ait silahlardır. Holmegaards yayının replikası (Gray D., Bows of the World, S. 5-6, 2002). Osmanlıda Ok ve Yay ÜNLÜ OKÇULAR Osmanlı'lardan önceki dönemlerde yetişen Türk Okçuları hakkında elimizde maalesef bir kayıt yoktur. Bundan ötürü yalnız Osmanlı'lar döneminde yetişmiş ok pehlivanlarının adları zamanımıza ulaşmıştır. Bu pehlivanların lakab ve adları şöyledir: Deve Kemal Solak Havandelen Bursa'lı Şuca Tozkopan iskender (Okmeydanı'nda bugüne kadar geçilemeyen iki menzilden biri olan 1281,5 gez mesafeli menzilinin sahibi...) Gürz sinan Benli karagöz Mira'lem Ahmed Ağa (Ahmed Paşa, Kemankeş Ahmed Beğ, Kaptan-ı derya Ahmed Paşa... Okmeydanı'nda bugüne kadar geçilemeyen iki menzilden biri olan 1279,5 gez mesafeli Güneydoğu menzilinin sahibi...) Yahya Ağa Arabacı Mahmud Lenduha Cafer Çullu Ferruh Zehgirci Kasım Kuburcu Hüsrev Kosta Hüseyin Güre Tosun Araboğlu İbrahim Lokumcu Solak Ali Sığırcı Kasım Parpul Hüseyin Efendi Kör Kamil Üfürükçü Ece Usta Karaca Yatmazağaçoğlu Bali Beğ Kemhacı Divane Kasım TAŞ DİKEN PADİŞAHLAR Üçüncü Selim (1012 gez) Sultan İkinci Mahmud (1225 gez... Padişah atışlarının en uzun mesafelisi...) YAY Yayların boyu 11-12 tutam ( 1 tutam 10 cm ) dır. Yay birinci, orta, ikinci boy olmak üzere üç boy olur. Umumiyetle dört parçadır: Ağaç, tutkal, sinir, kemik. En büyük yay 115, en hafif yay da 95 dirhem den fazla veya noksan olmamalıdır. Yapılışı güç ve büyük bir dikkat isteyen yay hassasiyetini asırlarca muhafaza edebilir. Bazı kuvvetli pehlivanlar 115 dirhemden daha ağır yaylar kullanmışlardır. Bursa'lı Şuca yıldız menzili taşını 107, Tozkoparan İskender Edirne'deki menzil taşını 130 dirhemlik( 1 dirhem 3,5 gr ) yaylarla yapmışlardır. Osmanlı'larda Muhiddin, Süleyman, Usta Pervane, Büyük ibrahim, Yahya, Mehmed isimlerindeki ustalar Osmanlı yaylarına zerafet, estetik ve balistik meziyetler vermişlerdir. Yay Ağacı En iyi yay ağacı Gerede'de yetişen Akça ağaçtır. Tutkalı çok fazla emerler. Bu karaağaçların ihtiyar gövdeleri kesilir, kökten çıkan sürgünler iki bilek kalınlığında olunca yerden 25 santim kadar yukarıdan 13-14 tutam kesilir. Ortadan eşit olarak iki kısma ayrılır. Bir kazandaki soğuk suda üç gün bekletilir. Üç günden sonra kazanın altına ateş yakılarak kaynatılır. Bu kaynama süresi de üç gündür. Sonra ağaçlar çıkarılır. Talaş alevine tutulur. Biraz suyunu çektikten sonra tutkala yatırılır. Ağacın tutkalı iyice emmesi beklenir. Bu işlemden sonra ağaç, kalın tahtalara oyulmuş, iki ucu içine kıvrık kalıplara sıkıştırılır ve urganlarla bağlanır. Asıl i'mal devri kalıptan çıkarıldıktan sonra başlar. Kurulduktan sonra dış tarafa gelecek kısmına sinir yapıştırılır. Yay ağacı 10 yıl bekletildikten sonra işlemeye alınır. Tutkal Tutkal yay ağacına elastıkiyet veren bir maddedir. Yayın en mühim maddesini teşkil eden tutkal, çok titiz hazırlanan bir maddedir. Yay tutkalları bilhassa Gelibolu civarındaki Çakal köyünde yapılır ve bu isimle anılır. Sinir En iyi sinir için, Trakya'da yetişen inek ve öküzlerin ayak bileklerinden diz kapaklarına kadar olan sinirler bir araya toplanır, yıkanır, kurutulur, kaynatılır ve eritilir. Bu erime sinirlerin lif lif ayrılmasını te'min eder, Sinir, yayın kurulduktan sonra dış tarafına gelen kısmına i'tina ile döşenir. Bu hesablar öylesine incedir ki, mesela puta yaylarına öküz siniri, menzil yaylarına inek siniri döşenir. Bu işlem yaya müthiş bir elastikiyet verir. Kemik Yay kemiği tabir edilen boynuz bilhassa mandaların boynuzlarının dış kenarından yapılır. Boynuzun en sert yerleri de kenarlarıdır. Menemen yöresinde yetişen uzun boynuzlu genç öküzlerin boynuzları makbuldür. Boynuzların dış kenarları kökten uca kadar bir kapak halinde kesilir. Kazanda kaynatılır. Sonra çam alevinde yumuşatılır ve düzeltilir. Dar tahta kalıplara sıkıştırıldıktan sonra kurutulur, yay tahtasına Çakal tutkalı ile yapıştırılır, üzeri raspa edilir. Çelik Kabzanın tam orta kısmına isabet eden ve iki boynuzun arasında kalan iki milimlik aralığa beyaz bir kemik yerleştirilir ki buna da çelik denir. Çile Çile, yayın iki ucuna takılan ve oku fırlatmaya yarayan bir kaytandır. Harp yaylarında çile yerine koyun ve keçi gibi hayvanların bağırsaklarından yapılan gayet kuvvetli bir ip kullanılır. Çile saf ipektir. Günlerce kaynatıldıktan sonra gölge yerde kurutulmaya bırakılır. Sonra bükülerek ip haline getirilir. Çile yalnız yarışma yaylarına takılır. Özel bilgiler Yaylar i'mal edilirken meşhur ustalar ağaç yağlanmasın diye yağlı yemek, kuru fasulye yemezler, yayı odun veya kömür dumanından bucak bucak saklarlar. Bundan sonra eğer süslenecekse yayın dış kenarına altın yaldızlarla resimler yapılır, çile takılacak yer açılır, cilası tamamlandıktan sonra yay i'mali tamamlanmış olur. Tılsım Türk yayları ile Avrupa yayları arasında ilk bakışta dikkati pek çekmeyen fakat bilhassa uzun mesafe atışlarında çok lüzumlu olan bir özellik vardır. Türk yaylarında kabza çıkıntısı dışa doğrudur. Beden kısmının kasan gezine yakın olan taraflarında hissedilir bir kalınlık vardır. Tanguç başlığı denilen kısım ise bir ayın iki ucu gibi muntazam kıvrılmaz ve içeri doğru eğiktir. Bu iki özellik yüzlerce yıllık denemelerden sonra elde edilmiştir. Yayın da kılıç gibi incelik ve tılsımları Avrupa'lar tarafından bir türlü keşfedilememiştir. Yayın Kurulması Yay kurulmadan önce uçları içe kapanıktır. Okçu bu uçları tutup kabza kısmını dizine dayar, iki ucu tersine kıvıra kıvıra birbirlerine yaklaştırır ve kirişi takar. Atışlardan sonra yay boşaltılır yani kiriş çıkartılır. Yay da kurulmadan önceki halini alır. Yay rutubetsiz bir ortamda duvara asılarak korunur. Yarışma yaylarının uçları halkadan yeni çözülmüş yaylar gibi içeriye fazlaca kıvrık değildir. OK çekirdek = 1 dirhem/4 = 0,875 gr