Asıl ben senin gibi söylemlerimi buna inanarak değil, Konuyu yazanın kafa yapısına atıfta bulunduğumu anlamamana şaşırıyorum Bir tarafı yüceltirken diğer tarafları da yerin dibine sokmamak lazım. Bu iş biraz da DİNDAR BİR CUMHURBAŞKANI SEÇECEEEZ meselesine benzedi. Bu durumda diğerleri kafir miydi diye sorma hakkımız doğmuştu Neyse.. Bu Lorne Malvo denilen üyenin Nihal Atsız yazılarını tüketmesini sabırla bekleyeceğiz mecbur

Abi nasıl bir kafa var çözemedim Çay dokunmuş akşam akşam. Abdulhamit HAN ile ilgili bu yorumun, diğer Padişah ile bağlamını çözemedim X bir kişi hakkında söylenen bir yorum Y kişisini bağlarmı? Yada aynı aile içinde bir kişi için çok namuslu denmesi, diğer bir üyeyi namussuzmu yapar Hayretle gülüyorum bu yorumuna Ama iyi kafa tebrik koyuyorum. Gila

neyse vazgeçtim Gila

Daha ilkokul sıralarında belirli bir propagandanın tesirinde kalmaya başlayarak, yaşları ilerledikçe aynı telkinler ile büyütülen nesillerin, o propagandanın yalanlarını bir gerçek gibi benimsemelerinden tabii ne olabilir? Öğren yavrum ki On Temmuz bayramların en büyüğü, Esir millet böyle bir gün zincirini kırdı, söktü. Hepsini görmek için tıklayın... Sanki bu günler anlatılıyor Türkiye dört sınırında yangınlar olan bir ev, Sultan Hamid, o yangınların eve bulaşmaması için hızla koşarak ateşe su serpen, kum döken ve keçe kapatan bir savunucu idi. Bu koşuşmaları sırasında yoluna çıkan bir iki çocuğa çarpıp düşürdüyse, suç onun değildir. Çünkü, yurdun çevresindeki yangınlar göğe yükseliyor ve Gök Sultan, alevleri içeri sokmamak için didiniyordu. Hepsini görmek için tıklayın...

İstibdat Dönemi Osmanlı İmparatorluğu'nda 1870 yılında Sultan Abdülaziz zamanından başlayarak Sultan II. Abdülhamit'in tüm saltanatı boyunca süren dönem. II. Meşrutiyet'in ilanı olan 23 Temmuz 1908'e kadar geçen 38 yıllık bu süre içinde Sultan II. Abdülhamit, siyasal ve kişisel hakları kısıtlamak ya da kaldırmak için yeni yasalar çıkartmadığı gibi, var olan ve bu hakları koruyan yasaları da yürürlükten kaldırtmadı. Ancak, özgürlükleri büyük ölçüde baskı altına aldı, Meclisi Mebusan'ın çalışmalarını durdurduktan sonra, ilk olarak basına sansür koydu. Yönetimiyle ilgili olarak olumlu yayın yapılması için çeşitli kaynakları kullandı. Toplanma özgürlüğünü tümüyle yok etti. En ufak ziyaretleri bile kısıtladı. Kendi hükümdarlık iradesini, her çeşit hukuk kurallarının üstünde gördü ve öyle benimsetmeye çalıştı. Kendi hükümetinin dışında, Yıldız Sarayı'nda bir gölge hükümet kurdu. Bununla, devletin her girişimini denetim altına almaya çalıştı. Büyük bir hafiye örgütü ile iktidarını güvenceye kavuşturmak istedi. Hatta, bunlar için özel daireler oluşturdu. Bu dönemde sadaret makamı da tam yirmi altı kez değişikliğe uğradı. Yine bu devirde, değişik anlamlara geliyor düşüncesiyle sansür, tertip, vatan, millet, hürriyet, grev, suikast, ihtilal, anarşi, monarşi, sosyalizm, dinamit ve barut gibi sözcüklerle Makedonya, Trakya ve Girit gibi yerlerden söz edilmesi, yazılması yasaklandı. Bu yasaklara, Ziya Paşa, Namık Kemal ve Abdülhak Hamit gibi yazarların yapıtlarının okunması da eklendi. Avrupa'ya eğitim için öğrenci gönderilmesi, Türk ve Müslüman çocukların İstanbul'daki yabancılara ait okullarda öğrenim görmeleri, Shakespeare, Racine ve Lamartin gibi batılı yazarların yapıtlarının okunması ve mesleki derneklerin kurulmaları yasaklandı.

Görkem,, Atsız cevabını vermiş zaten: "Türkiye dört sınırında yangınlar olan bir ev, Sultan Hamid, o yangınların eve bulaşmaması için hızla koşarak ateşe su serpen, kum döken ve keçe kapatan bir savunucu idi. Bu koşuşmaları sırasında yoluna çıkan bir iki çocuğa çarpıp düşürdüyse, suç onun değildir. Çünkü, yurdun çevresindeki yangınlar göğe yükseliyor ve Gök Sultan, alevleri içeri sokmamak için didiniyordu."

Bu sonuca nasıl varıyorsun? Onuda anlatırmısın akabinindede Abdulhamit Han ilede bağlamını belirtirmisin.. İlginç bir yorum, ilk defa gördüm.

Peki bu ne hacı abim? Lorne Hem diğerleri için dindar ve çok namuslu değildi deniliyor Hem de vay dinsiz ve namussuzlar diyince karnınız ağrıyor

Tabi görkem bu günleri anlatıyor. Ülkeyi kurtarmak ve ileriye taşımak isteyenlere karşı, haince ve alçakça, başka devletlerin oyuncağı haline gelerek devlete karşı girişimlerde bulunanlar her dönem oluyor. Tabi hal böyle olunca devlet yönetenler bazı tedbirler alıyor. Sana bunlar özgürlükmüş gibi geliyor. Yabancı okullarda okumak ve beyin yıkanması falan güzel şeylermiş gibi geliyor. Fakat devleti yöneten kişi de devletini kurtarmak için özgürce kararlar veriyor. Tabi niyetiniz Türkiye ve Türklerin menfaatini gözetmek değilse bilemem. Bu durum için gayet güzel argümanlar bunlar ama yemezler.

Şimdi ben anlamadım hacı abi. Çok namuslu ve dindar bir insan olduğu için kan dökmedi de Diğerleri çok namussuz ve kafir miydi?

Türk tarihindeki en zeki liderlerden birisidir bana göre ise en zekisidir. Savaşmadan toprak kaybetmeyen, siyasi zekası ile ön plana çıkan muktedir bir lider Hakkında en çok kitap yazılan padişahtır. Gila

Konjektüre göre en iyi siyasi ve askeri hamleleri yaparak kısaca kafayı kullanarak, bu işleri halleti. Çok namuslu ve dindarlığıda ek özellikleri olsun Sevmeyinide başta Ermenilerdir, Kızıl Sultan lakabını onlar takmıştır. Sanırım kendini Türk olarak atfeden ilk Padişah olduğu içindir. Gila

Toplumun en büyük haksızlığa uğramış tarihi şahsiyetlerinden biri, II. Abdülhamid dir. Kendisinden önceki devirlerin ağır yükünü omuzlarında taşıyan, en güvenebileceği adamların ihanetine uğrayan ve dağılmak üzere olan içi dışı düşman dolu bir imparatorluğu 33 yıl sırf zeka ve hamiyeti ile ayakta tutan bu büyük padişahı katil, kanlı, müstebit, kızıl sultan, cahil ve korkak olarak tanıtılmış, daima aleyhinde işleyen bu propagandanın tesiriyle de böyle tanınmış talihsiz bir insandır. Daha ilkokul sıralarında belirli bir propagandanın tesirinde kalmaya başlayarak, yaşları ilerledikçe aynı telkinler ile büyütülen nesillerin, o propagandanın yalanlarını bir gerçek gibi benimsemelerinden tabii ne olabilir? Öğren yavrum ki On Temmuz bayramların en büyüğü, Esir millet böyle bir gün zincirini kırdı, söktü. Ondan evvel geçen günler, bilsen ne siyahtı. Milletin her iyiliğini düşünecek padişahtı;Halbuki o zaman sultan, insan değil, canavardı, Canlar yakar, kan dökerdi, millet ondan pek bizardı! gibi saçmalar, kim bilir hangi kırılası kalemlerle yazılarak okuma kitaplarına geçiyor, körpe beyinlere Sultan Hamid düşmanlığı aşılıyordu. Bu düşmanlığı aşılayanlar ilkönce İttihatçılar, yani hürriyet kahramanları yani Sultan Abdülhamid in 33 yıl ayakta tuttuğu imparatorluğu 10 yılda dağıttıktan sonra memleketten kaçan kişilerdi. İttihatçılardan sonra da Ermeniler, Rumlar, Yahudilerdi. Yani, yabancıları işe karıştırarak Türkiye yi batırmak için Osmanlı Bankası nı basan, Anadolu da kargaşalık çıkaran ve Avrupa nın gık demesine meydan vermeden Sultan Abdülhamid tarafından tepelenen Ermeniler; yani Balkanlara saldırıp karışıklık çıkarmak ve yine yabancıların da işe karışması ile Türkiye yi parçalamak isterken Sultan Hamid tarafından 1897 de tepelenen Yunanlılar ; ve Filistin de bir Yahudistan kurmak teşebbüsleri Sultan Hamid tarafından önlenen Yahudi lerdi. Sultan Hamid, bin türlü siyasi tertiple bu azınlıkların azgınlıklarını yere sererken, onlarla birleşerek padişahı tahtından indiren kabadayılar:Türk, Musevi, Rum, Ermeni, Gördük bu ruz-ı ruşeni! şarkısının, bu unutulmaz ahmaklık ve ihanet bestesini söyleyerek meydanları çınlatıyor, Birinci Dünya Savaşı ile mütarekesine kadar Musevi, Rum, Ermeni vatandaşların nasıl bir ruz-ı ruşeni beklediklerini anlamamak gibi bir alıklıkla bir imparatorluğu idare ettiklerini sanıyorlardı. Sultan Hamid i iyice anlamak için tahta çıktığı zamanı iyi bilmek lazımdır. Sultan Aziz in son zamanlardaki çöküntü sırasında, memleketi yürütmek için beliren iki akımdan libaralizmi V. Murat, muhafazakarlığı II. Abdülhamid temsil ediyordu. Liberaller, İngiltere ve Fransa ya bakarak parlamento ile her şeyin düzeleceğine inanıyor, muhafakarlar, 30 milyonluk imparatorlukta 10 milyon Türk ün hakimiyetini sağlamak içim mutlak idareye lüzum görüyordu. Masonlar, Sultan Murad ı da mason yapmışlardı. Gerçek yüzünü Sultan Murad a göstermeyen masonluğun arkasında ise Yahudilik ve Avrupa emperyalizmi vardı. İlk Meşrutiyet Meclisindeki Hıristiyan mebuslar, Türkiye nin biran önce parçalanması için Ruslar ile savaşa şiddetle taraftar olmuşlardı. Ve gerçekten de neredeyse imparatorluk dağılacaktı. Sultan Hamid, bunu gördükten sonra, meşrutiyeti devam ettirseydi, elbette ki yanlış bir iş yapmış olurdu. Müslüman olmayan mebuslarla birlikte, dışardan körüklenen Arap ve Arnavut milliyetçiliklerine de set çekmek üzere Meclisi kapatması, Sultan Hamid in en büyük başarısı ve hizmetidir. Bu meclis kapatılmasaydı ne olacaktı? 8 milyon Hırıstiyan ve 12 milyon Müslüman yabancıya karşı, kültür seviyesi hepsinden geri 10 milyon Türkle bu devlet nasıl tutulacaktı? Demokrasi bir çoğunluk rejimi olduğuna göre, Türklerden çok olan Araplar, mesela, resmi dilin Arapça olmasını teklif etseler ve Arnavutları da yanlarına alsalar, sonuç ne olacaktı? Bütün Türk olmayanlar birleşerek Osmanlı İmparatorluğunun Avusturya-Macaristan gibi federatif bir devlet olmasını isteseler, bunun, nasıl önüne geçilecekti? Karışmak için fırsat gözleyen Avrupa devletlerini kışkırtmak üzere demokratik nümayişler yapılsa, bu ne ile önlenebilecekti? İşte Sultan Hamid, Meclisi kapatarak bütün bu tehlikeleri önledi ve tahtından indirilmeseydi daha da önleyecekti. Fakat onun hizmeti bu kadar da değildi. 1877-1878 savaşından yenilerek çıkan Osmanlı ordusunu, o zamanın en mükemmel silahları ile, mesela mavzer tüfekleriyle silahlandırdı. Denizci devletlerin ve Rusların denizden yapmaları mümkün taarruzlara karşı, İstanbul ve Çanakkale Boğazlarını tahkim etti. Ve, Birinci Dünya Savaşı nda İngilizlerle Fransızların 18 Mart 1915 saldırıları bu istihkamlarla durduruldu. Mükemmel kurmaylar yetiştirdi. 1914-1918 savaşı ile İstiklal Savaşı nı bunlar idare ettiler. Sultan Aziz in, Ruslarla çarpışıp Kırım ı kurtarmak için hazırladığı donanma, denizcilik tekniğinin değişmesi karşısında değerini kaybetmişti. 8-10 mil giden gemilerle artık iş görülemezdi. Bunları kadro dışı ederek iki zırhlı ile iki kruvazör aldı. Büyük Osmanlı borçlarının üçte ikisini ödedi. Pek çok okul açıldı. Pek çok yol ve köprü, ayrıca hastahane ve çeşme gibi hayrat yaptırdı. Görülmemiş bir haber alma şebekesi kurdu. Yabancı elçilerden bile casusları vardı. Avrupa da kuş uçsa haberi oluyor, aleyhimizdeki kararları önceden öğrenerek tedbirini alıyordu. Hilafeti, Osmanlı Hanedanından almak için Mısır da kurulan gizli bir derneğin üyelerinden biri Sultan Hamid in adamlarından biri idi. Balkanlıların mezhep ve milliyet ayrılıklarını körükleyerek birleşmelerine engel olduğu gibi; İngiliz, Alman ve Rusları da birbirine düşürerek aleyhimizde birleşmelerini engelledi. Bunları yaparken de vezirlerinden, paşalarından kimseye güvenmemekte ne kadar haklı olduğunu zaman göstermiş ve koca vezirler, hiç sıkılmadan, yabancı elçiliklere, konsolosluklara sığınmışlardı. Çok namuslu ve dindar bir adam olduğu için, asla kan dökmemiştir. Mithat Paşa yı öldürttüğü hakkındaki söylenti iftiradır. Gerçi o, Mithat Paşa dan şüphe ediyor, onun Sultan Aziz i öldürtmüş olduğuna inanıyordu. Fakat, dindar bir insan olarak, kan dökmekten, bütün hayatınca çekinmiş, Mithat Paşa ile arkadaşlarının idam kararlarını müebbet hapse çevirmişti. İsteseydi idam kararını imzalayamaz mı idi? Buna hangi kuvvet engel olabilirdi? Bunu yapmayarak sonra, Talif te suikasta girişecek kadar az zekalı mı idi? Memleketi doğrudan tehdit eden Moskof emperyalizmi ile batıdan tehdit eden Avrupa emperyalizmi ve onun temsilcisi İngiltere ye karşı devleti savunan Sultan Hamid, ayrıca azınlıklar ve gafil hürriyetçiler ile de uğraşmaya mecbur olmuş, güneyden gelen siyonizme de göğüs germiştir. Sultan Hamid için Osmanlı İmparatorluğunu, soyumuzun düşmanı Moskoflarla hilafetin düşmanı İngiltere ye, devletimizin düşmanları siyonizme ve azınlıklara, rejimin düşmanı hürriyetçilere karşı savunmak meselesi ve vazifesi vardı. Bunun için de, kendisinin devlet başkanı kalması gerekti. Kendisi çekilirse, devletin tutunamayacağı hakkındaki düşüncenin doğruluğu, çok geçmeden gerçekleşmiştir. Şimdi bu kadar büyük bir davanın karşısında, Peyami Safa nın ileri sürdüğü İsmail Safa nın sürgün edilmesi gibi hadiselerin ne ehemmiyeti olabilir? İsmail Safa ne istiyordu? Oğlunun iddiasına göre hürriyet! Yani meşrutiyet, serbest seçim. Yani bir alay Arap, Arnavut, Ermeni, Rum, Bulgar, Yahudi ve Sırp ın Türkiye nin kaderi hakkında söz sahibi olması Şimdi akıl, anlayış, vicdan ve milli şuur sahibi olarak düşünelim: Böyle bir sonuca razı olunabilir mi? Sultan Hamid, sürgün ettiklerine aylık da bağladığına göre, Anadolu nun en sağlam havalı yerlerinden biri bulunduğu, ahalisinin dinç ve gürbüz yapısı ile belli olan Sivas ta İsmail Safa nın ölmesi Sultan Hamid in kabahatı mıdır? Verem olan İsmail Safa, İstanbul da kalsaydı, ölmeyecek miydi? Babasına karşı beslediği sevgi dolayısıyla, Peyami Safa nın bazı özel düşünceleri olması tabiidir. Fakat, her gün binlerce kişiye seslenen bir yazarın, Sultan Hamid gibi büyük bir padişahı, Osmanlı sultanlarının en cahili ve kanlısı diye göstermeye kalkması, doğru mudur? Bu dünyada herkes bir çok şeyin cahilidir. Yeter ki kendi işinin cahili olmasın . Kendi işinin ehli olduğunu bin bir delille isbat etmiş bulunan Sultan Hamid ise asla cahil değildir. Onun bir yüksek okul hatta lise diploması yoktur. Fakat özel öğretmenlerle hayattan ve içinde yetiştiği büyük ve muhteşem hanedandan çok cevherli şeyler öğrenmişti. Ressam, hattat ve musikişinas idi. Doğu ve batı dillerinden bazılarını biliyordu. Kurduğu çok değerli Yıldız Kütüphanesi, bugün, Üniversite Kütüphanesi ni de yine o kurdu. Yani Sultan Hamid, Türk kültürüne kütüphane kurarak, pek çok okul açarak ve ilmi eserler yazdırarak hizmet etti. Onun katil olduğu yalan, kızıl sultan olduğu iftiradır. Avrupalıların ve Ermenilerin yakıştırdığı kızıl sultanlığı benimsemek, onların emellerine hizmet etmek olmaz mı? Sultan Hamid, kızıl değil, Gök Sultan dır. Herkeste bulunması mümkün ufak tefek kusurlarını şişirip erdemlerini inkar etmekle ne Türk tarihi, ne de Türk milleti bir şey kazanır. İsmail Safa, İngiliz-Boer savaşında, İngilizlerin bu başarısını, onların elçiliklerine giderek tebrik ettiği için, Sultan Hamid tarafından haklı olarak, sürgün edilmiştir. Belki İsmail Safa, o zaman, İngilizlerin nasıl bir Türk ve Müslüman düşmanı olduğunu bilmiyordu. Fakat geniş haber alma imkanları ile her şeyi bilen Sultan Hamid, memleket aydınlarının düşman elçilikleriyle temasına müsaade edemezdi. Şimdi insafla düşünülsün: Hiçbir sebep yokken, sırf yurtlarındaki elmas madenlerini zaptetmek için, bir avuç Boer e büyük ordularla saldıran İngiltere yi tebrik etmek hangi hürriyetçilik anlayışının sonucudur? O günkü İngiltere yi Boer leri yendi diye tebrik etmekle, bugünkü Moskofları Finlere karşı başarılarından dolayı alkışlamak arasında ne fark vardır? Merhum Gök Sultan Abdülhamid Han, bütün hayatında bir fikir, devleti ayakta tutmak ve hazırlamak için yaşadı. Siyasi dehası ile Avrupa yı ve Moskof u oyalıyor, bir yandan da demir yolu ve okul ile Türk milletini kuvvetlendirmeye çalışıyordu. Sultan Hamid ile onun düşmanları olan hürriyetçileri ölçüştürmek için, yalnız şu noktaya bakmak yeter: Hürriyet kahramanları , hürriyeti yok edip yüzlerce masumu astıktan sonra, savaşa soktukları devlet yenilince, hırsızlar gibi kaçtılar. Gök Sultan, bir tek siyasi idam yapmadan, en korkunç siyasi güçlükleri atlatarak 33 yıllık saltanatında devleti ayakta tuttuktan sonra tahtından indirilirken, Moskof çarının Rusya ya davetini; Selanik ten Alman gemileriyle İstanbul a gelirken de Alman İmparatorunun davetini reddederek vatanında sürgün ve mahpus gibi yaşamayı tercih etti. Türkiye dört sınırında yangınlar olan bir ev, Sultan Hamid, o yangınların eve bulaşmaması için hızla koşarak ateşe su serpen, kum döken ve keçe kapatan bir savunucu idi. Bu koşuşmaları sırasında yoluna çıkan bir iki çocuğa çarpıp düşürdüyse, suç onun değildir. Çünkü, yurdun çevresindeki yangınlar göğe yükseliyor ve Gök Sultan, alevleri içeri sokmamak için didiniyordu. Ve sokmadı da Ne diyelim? Durağı cennet olsun Nihal ATSIZ Ocak Dergisi, 11. Sayı, 11 Mayıs 1956

her dönem en klasik savunmadır bu.. onca özgürlük kısıtlanmış, onca insan öldürülmüş "dış mihraklar" ülkenin ileri götürülmesini istemeyenler"'e karşı bunlar yapıldı her iktidarın en büyük bahanesidir bu.. kendi zorbalığını ve diktatörlüğünü kabul ettirmek için yapyığı herşeyi memleket menfaati için yapar çünkü dış güçler ülkenin gelişmesini istememektedir... ... Yine bu devirde, değişik anlamlara geliyor düşüncesiyle sansür, tertip, vatan, millet, hürriyet, grev, suikast, ihtilal, anarşi, monarşi, sosyalizm, dinamit ve barut gibi sözcüklerle Makedonya, Trakya ve Girit gibi yerlerden söz edilmesi, yazılması yasaklandı. Bu yasaklara, Ziya Paşa, Namık Kemal ve Abdülhak Hamit gibi yazarların yapıtlarının okunması da eklendi... ... Shakespeare, Racine ve Lamartin gibi batılı yazarların yapıtlarının okunması yasaklandı... bunlar hakkaten dış güçlerle savaşmak için yapılmış şeyler.. dış mihrakların oyununu bozmak için yapılmış şeyler dimi Abdülhamit belkide o yasakladığı adamların kitaplarını okusaydı tarihte İstibdat diye bir dönemimiz olmazdı... Bu adamın osmanlıya bir şekilde faydaları dokunmuştur orası gerçek... kağıthanede fabrika kurmuş, ilk eczaneyi açmış, metro yapmaya çalışmış falan.. ama bunlar, abdülhamitin, sahip olduğu halifelik makamını ingiliz ve alman devletinin emrine verdiği, sırf iktidarda kalabilmek için batılının desteğine ihtiyaç duyduğu ve hatta gücü kaybetmemek için bu ülkelere her türlü kolaylığı sağladığı ve bu yüzden ülkedeki yenilikçi hareketleri bastırmak için her türlü zorbalığı yaptığı gerçeğini değiştirmez...

İyi ama, çok namuslu ve dindar olduğu için kan dökmemişti deniliyor. Ben bunu okuduğum zaman diğerlerinin namussuz ve şerefsiz olduklarını çıkartırım Vay şerefsizler be

Ben de senin gibi merak etmiştim ama vaz geçtiği için post geçersizdir

Konjektür savaşı gerektiriyorsa olması doğaldır. Zaten o zaman dilimindede dünyada olan buydu. Namussuz, şerefsiz çıkarımın bu sebeple yanlış bir diğer sebebi ise insan atasına bunları söylermi Ihsanoğlu stili ile, EDEP YAHU!!

Diğerleri az namuslu ve az dindarlarmış Gila Gila

Sultan Abdülhamid uzunca boylu, esmerce tenli, uzunca burunlu, ela gözlü, hafif kıvırcık sakallı idi. Zeka ve hafızasının güçlü olduğu, açık bir tarzda konuştuğu, kendisine anlatılanları uzun müddet sabırla dinlediği söylenir. Sultan Abdülhamid oldukça dindar bir insandı. Kızı Ayşe Sultan babasının dindarlığını şöyle anlatmıştır: Babam doğru ve tam dini itikada sahip bir Müslümandan başka biri değildir. Beş vakit namazını kılar, Kur'an-ı Kerim okurdu. Daima camilere devam ettiğini, Ramazanlarda Süleymaniye Camii'nde namaz kıldığını, o zamanlar camide açılan sergilerden alışveriş ettiğini hikaye tarzında anlatırdı. Babam herkesin namaz kılmasını, camilere devam edilmesini çok isterdi. Sarayın husus'i bahçesinde beş vakit Ezan-ı Muhammedi okunurdu. Babamın bir sözü vardı: "Din ve fen," derdi. "Bu ikisine de itikat etmek caiz" olduğunu söylerdi. Günde muntazam 15-16 saat çalıştığı söylenmektedir. Çalışma saatleri dışında hobi olarak marangozlukla uğraştı. Gençliğinde binicilik, yüzme, atıcılık, güreş gibi sporlar yaptı. Tiyatro ve operaya ilgi duyardı. Yıldız Sarayı'nda yaptırdığı tiyatroda çeşitli oyun ve operaları hususi olarak getirtir ve ailesiyle birlikte seyrederdi. Kaynak