Dolmabahçe'den başlayıp Kağıthane'de son buluyor. 2003 yılında sonuç bölümünde bulgularım böyleydi. Buradaki Ulu arkadaşın açtığı konu buna tam ispat olmuş diyemem çünkü niye diyemem o haritaların o zamanki savaş planı olduğunu kanıtlayacak bir emare göremiyorum. Paftaların daha büyük boyutu mevcut mu? Savaş planı paftalarının üstünde notlar da olması gerekiyor fakat notlar yok. Yazı da doğru dürüst yok. İşaretlenmiş doğru düzgün bir şey yok. Kroki gibi bir şeye daha çok benziyor. (Bu konuyuda zamanında araştırmamızın sebebi aslında gemilerin karadan denize nereden yürtüldüğü değil, nasıl yürütüldüğü ile ilgiliydi. Salt manada yürütme değil. O zamada o ağırlıktaki gemiler nasıl yürütüldüğünü araştırıyorduk. Orada da benim geldiğim nokta şudur: Gemilerin altından bilyeli yel değirmeni mekanizmasının daha büyük ebatlarda alta büyük ihtimal 3 öne 2 orta 3 arka şeklinde simetrik değil ön ve arka mekanizmanın rahat oynayabileceği geminin üstünde ise normal denizdeki dizilişli perdelerin değil, matiksel rüzgarı içeride alıp sıkıştırıp ön taraftan basınçla ittirilmesine sağlayan yani direk rüzgarı sert şekilde kavrayan perdelerinde yardımı ile itici bir güç ile götürmeleri. Çünkü mantıken böyle ağır gemilerin bu sistemle hissedilen ağırlık seviyesi baya düşer. Birde o dönemlerde yüksek binaların olmaması rüzgarıda frentletmez ve kesmez direk vurur.) Yazıda bu haritaların 1870 yıllarda yapıldığı varsayımı ile yola çıkılmış ki bu tarihe baktığımızda da bunun tam bir veri olduğunu kabul edemediğimiz gibi bu haritanın 1870 yıllarında yapılması çok zor bir ihtimal olduğunu düşünüyorum. Çünkü böyle bir çalışma kroki şeklinde olmadığı takdirde o zamanın şartları ile değerlendirildiğinde ciddi harcama gerektiren bir çalışma olması gerekir. Osmanlı zamanında 1870 yıllar çok tehlikeli buhran dönemidir mali açıdan. 1870 yıllarında başlayan Osmanlıda parsal kaynaklar çökme seviyesindedir. Osmanlı o dönemde görevlilerine aylıklarını ödemiyordu bile. 1870'den sonraki süreçte yaptılar desek oda imkansız onu izleyen 1872-1880 arasındaki devlet iç açığı çift haneli milyon rakamlara ulaşmıştır. Dış borçları 1870'lerden önce zaten takside bağlanmak zorunda kalmıştır ki dış borçlar neredeyse devlet hasılatının yarısına eşit poziyona gelmişti. Dış borç daha felaket bir durumdaydı.

Harita mühendisi emekli Tümgeneral Cevat Ülkekul un, Topkapı Sarayı ndaki arşivlerde bulunan haritalarda yaptığı çalışmalar sonucu, İstanbul un fethi sırasında Haliç e indirilen gemilerin kullandığı güzergahlardan biri olarak kabul edilen Dolmabahçe-Kağıthane bölgesine ilişkin belgeler ilk defa ortaya çıktı. İstanbul Kültür AŞ nin yayınladığı "1453" dergisinde, Ülkekul imzalı "Fatih Sultan Mehmed in Donanma Gemilerini Karadan Denize İndirmesi Üzerine bir Araştırma" başlıklı makalede, bu bilginin gerçekliğini kanıtlamak için yapmış olduğu teknik çalışmalar detaylı bir şekilde anlatılıyor. Makalede, İstanbul un kuşatılması sırasında Fatih Sultan Mehmed in donanma gemilerini karadan yürüterek Haliç e indirmesi, kuşatmanın ve tarihinin en ilginç olaylarından biri olarak tanımlanıyor. Olayın Türk gemilerinin karadan yürütülmelerinin ilk değil, ikinci harekat olduğu belirtilen makalede, her ne kadar Fatih Sultan Mehmet in yaptığı savaş stratejisiyle, arazi durumu ve gemi sayısıyla mukayese edildiğinde oldukça küçük çapta bir harekat olarak değerlendirilebilirse de, Gazi Umur Reis in Türklerde gemileri karadan yürüten ilk komutan olduğu kaydedildi. Gemilerin karadan yürütülmesinin Fatih Sultan Mehmet ten sonra da sürdürüldüğü ve küçük çapta benzer bir harekatın 1565 yılındaki Malta kuşatması sırasında da sandallarla da yapıldığı bildirilen makalede, daha önce yapılan tüm girişimlere rağmen, Fatih in gemilerini karadan yürütüp denize indirmesi harekatının, arazi yapısı, savaş durumu ve gemilerin yapısı ve büyüklüğü dikkate alındığında günümüzde bile bugüne kadar yapılmış en cüretkar ve dahiyane bir hareket olarak değerlendiriliyor. -Gemiler denize nasıl indirildi?- İstanbul un kuşatılması sırasında Osmanlı donanmasına mensup gemilerin, 22 Nisan 1453 te sabah vakti, Kasımpaşa limanındaki dere yatağı ağzında belirdiği, bu gelişme karşısında pek çok Bizanslı nın şaşkınlık ve umutsuzluk içerisinde kaldığı belirtilen makalede, "Bu gemiler buraya nasıl gelmişlerdi? Çünkü Haliç in çıkışı noktası olan Karaköy-Eminönü bölgesi gerilmiş zincirlerle kapatılmıştı. Üstelik bu zincirler çözülmemiş ve yerinde duruyordu. Haliç in diğer tarafı da Kağıthane ve Alibeyköy derelerinin suyunu ve toprağını taşıyan bir alandı. Peki Osmanlı gemileri Kasımpaşa önlerine nasıl gelmişti?" ifadelerine yer verildi. Makalede, Fatih in kuşatma sırasında gemilerin karadan denize indirilmesinde izlenilen güzergaha ilişkin iki görüş bulunduğu anlatılarak, birinci görüşe göre, "Gemiler, İstanbul Boğazı nın Avrupa yakası kıyılarından hareketle Kasımpaşa üzerinden Haliç e indirilmiştir" deniliyor. İkinci görüşe göre ise "Gemiler, Okmeydanı veya civarından denize indirildi" denilen makalede, bu söz konusu iki görüşün ortak noktası Osmanlı gemilerinin Kasımpaşa önlerinde Haliç te konuşlanmış olduğu hususu olduğuna dikkat çekilerek, şu bilgilere yer veriliyor: "Ancak gemi sayısı kadar, hatta ondan da önemli olarak gemilerin hangi güzergah izleyerek karadan götürüldükleri konusunda hale bir fikir birliği bulunmamaktadır. Gemilerin büyük olasılıkla Dolmabahçe bölgesinden veya Tophane limanı civarından yukarı çıkılarak, bugünkü Kumbaracı yokuşunu takiben, Asmalı Mescit ten Tepebaşı yolu ile Kasımpaşa ya indirildiği genel kabul görmektedir. Hangi görüş ortaya çıkarsa çıksın ortada iki gerçek bulunmaktadır. Birincisi, Fatih in donanma gemilerini karadan ayırarak Haliç e indirmiştir. İkincisi ise gemilerin karadan aşırıldığı güzergah zamanla kaybolmuş ve artık bilinmemektedir. Bu nedenle değişik görüşler bulunmaktadır." -Haritalar ilk defa ortaya çıktı- Türk denizciliği ve haritalar üzerinde araştırmalar yapan Ülkekul, konuya ilişkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, Fatih in gemilerin Haliç e indirdiği güzergah ile ilgili fikir birliğinin bulunmadığını, bazılarını ise gemilerin karadan Haliç e indirmediği yönünde olduğunu dile getirdi. Ülkekul, Topkapı Sarayı Müzesi arşivinde çalıştığı sırada "Sultan Mehmet in İstanbul muhasarasında ordularını yürüttüğü yolların haritası" adı altında bir dosya bulduğunu anlattı. Ülkekul, "Büyük olasılıkla 2. Mahmud, ecdadı Fatih in dahiyane düşüncesi ve girişiminin canlı tanığı olabilecek, donanma gemilerini karadan aşırıp denize indirdiği yolun giderek kaybolduğunu görmüş, yolun izlerinin büsbütün silinmeden kayıt altına alınabilmesi için söz konusu haritaları yaptırmış olabilir" diye konuştu. Ülkekul, Topkapı Sarayı nda bulunmuş olmaları, kapsadığı alan ve içerikleri birlikte ele alındığında söz konusu haritaların veya en azından bazılarının İstanbul un fethine ilişkin bilgi vermek üzere özel olarak yaptırıldığı sorusunu akla getirdiğini söyledi. Haritaların büyük ölçekli olmaları ve kapsadığı alanlar incelendiğinde, kara harekatıyla ilgili olmadığının görüldüğünü belirten Ülkekul, ancak deniz harekatıyla ilgili olabilecek haritaların, içerdikleri arazi dikkate alındığında ilk akla gelenin Fatih in İstanbul u kuşattığında donanma gemilerini karadan yürütüp, denize indirdiği ve yolu belirlemek üzere 1870 li yıllarda özel olarak yaptırılmış olabileceğini ifade etti. Dosyadakinin bir güzergah haritası olduğunu fark ettiğini ifade eden Ülkekul, haritanın üzerindeki yazılar ve resimlerin izinden giderek bilgisayardan İstanbul un uydu görüntülerini incelediğini ve 9 pafta haritaya eşleştirdiğini kaydetti. 2 yıllık bir inceleme sonunda birinci paftanın Dolmabahçe den başladığını, son paftanın ise Kağıthane deresinde bittiğini belirten Ülkekul, "Bu ilk belirlemeye göre güzergah bazı araştırmacıların yazmış olduğu gibi Dolmabahçe bölgesinden başlayıp Kağıthane deresinde son buluyordu. Haritalardan çıkardığım, Fatih in fetih sırasında gemilerini Dolmabahçe-Kağıthane güzergahından geçirmiş olabileceği tezidir. Bu güzergah zaten araştırmacılar tarafından ortaya atılan güzergahlardan biri. Benim buna getirdiğim yenilik ise bu güzergaha yönelik haritaların ilk defa benim tarafından ortaya çıkarılması. Bu haritaları da bu şekilde yorumluyorum" şeklinde konuştu. kaynak Saygılarımla...

İlginç. Tekneleri Kağıthane deresinde imal ettirdiğine dair iddialarda var. Ama bu krokileri tarihçiler nasıl yorumlayacak merak ediyorum. Konu için teşekkür ederim. Kolay gelsin.