Mustafa Kemal in Kurtuluş Savaşı nı destekleyen 6 büyük gazetenin başyazarları ile yaptığı 6 saatlik bu ilk basın toplantısı, daha İstanbul işgal altındayken yapılır ve gelecekteki Cumhuriyet rejiminin de, fikri temelini oluşturur. Yazıyı Popüler Tarih in yazı ailesinden Ertan Ünal kaleme aldı... Popüler Tarih de, konuyu bir dosya biçiminde okurlarına sundu. Başkomutanlık Meydan Savaşı Büyük Zafer ile sonuçlanmış, Mudanya da imzalanan ateşkes antlaşmasıyla Ulusal Kurtuluş Savaşı sona ermişti. Tüm Anadolu düşmandan temizlenirken, başkent İstanbul ve Batı Trakya, Lozan da başlayan ve yeni Türk devletinin sınırlarının çizildiği barış görüşmelerinin sonucunu bekliyordu. Ülke büyük bir sevinç içinde çalkalanırken Mustafa Kemal in Meclis teki ve Meclis dışındaki muhalifleri, çeşitli iddia ve görüşlerle ortalığı bulandırmaya çalışıyorlardı: Ordu niye taarruza devam etmemiş, İstanbul ve Batı Trakya yı işgalden kurtarmamıştı?.. Ordu, Büyük Zafer ile görevini tamamladıysa, komutanlar neden idareyi sivillere bırakmıyordu? Hilafet muhafaza edildiğine göre, bu görev Gazi ye verilmeliydi! Halifelik kurumunun muhafazası için, Mustafa Kemal e halife olmasını teklif edenler bile vardı. Hele Gazi nin, 1922 nin Aralık ayı içinde Ankaralı gazetecilere yaptığı açıklamada; barıştan sonra halkçılık ilkesine dayanan, Halk Fırkası adı altında bir siyasi parti kurmak istediğini belirterek, tüm aydınları görüş belirtmeye çağırması, ortalığı büsbütün karıştırmıştı... Halkçılık ne demekti?.. Yeni parti, sınıf esası üzerine mi kurulacaktı? Yoksa Mustafa Kemal in başka gizli düşünceleri mi vardı?.. İstanbul, bu sorularla çalkalanırken, muzaffer başkomutan Mustafa Kemal, bir yurt gezisine çıkmaya karar verdi. Gazi, kurmayı düşündüğü partiyle ilgili olarak, halkın nabzını yoklayacak, bu arada toplumda bir deprem etkisi yapacak atılım ve devrimlerle ilgili olarak, aydınlarla görüşecekti. Kurtuluş Savaşı nı ve Mustafa Kemal Paşa yı başından beri kalemleriyle destekleyen, İstanbul da yayımlanan altı büyük gazetenin baş yazarı da gelişmeler konusunda görüşlerini almak üzere Gazi ile görüşme talebinde bulunmuşlardı. İşgal altındaki bir kentte tehditlere aldırış etmeden, canını ortaya koyarak yüreklerindeki duyguları kalemlerine aktaran bu gazetecilerin isteğini Gazi kabul etti. Onlarla 14 Ocak 1923 te çıktığı yurt gezisi sırasında, İzmit te görüşecekti. Gazetecileri İzmit e getirmekle de, Ankara Hükümeti nin İstanbul daki temsilcisi Dr. Adnan Bey i görevlendirdi. Tevhid-i Efkar ın başyazarı Velit Ebüzziya, Vakit in başyazarı Ahmet Emin , Akşam ın başyazarı Falih Rıfkı , İleri nin başyazarı Suphi Nuri , İkdam ın başyazarı Yakup Kadri ve Tanin in başyazarı İsmail Müştak , Adnan Adıvar ın başkanlığında, İstanbul dan toplu olarak yola çıktılar. Kafilede Adnan Adıvar ın eşi Halide Edib Hanım ve Adnan Bey İstanbul a gelene kadar onun görevini yerine getiren Kızılay Başkanı Hamit Bey de yer almaktaydı. Bu topluluğa İleri gazetesinin İzmit Muhabiri Hakkı Bey de katıldı. Gazeteciler, İzmit halkının Saray diye adlandırdığı binanın alt katındaki geniş salonda toplandılar. Burası Sultan II. Mahmud zamanında yapılmış, Sultan Abdülaziz zamanında baştan başa yenilenmiş, zarif bir av köşküydü. Toplantıda konuşulacakları kaydetmek üzere, TBMM den 4 görevli de salonda yer almış bulunuyordu. Gazi yi görecek olmanın heyecanı içindeki gazeteciler, daha önceden hazırladıkları sorulara bir kez daha göz atarken, Gazi içeri girdi. Annesini kaybetmiş olmanın verdiği üzüntüyü dudaklarındaki tebessümle gizlemeye çalışarak, herkesin tek tek elini sıkıp hatır sordu. Sonra kendisine ayrılan yere oturarak, gazetecilerle konuşmaya başladı... 16 Ocak Salı akşamı, saat 21.30 da başlayan bu toplantı, gece yarısını da aşmış, saat 03.00 te sona ermişti. Gazi, salonda bulunanlara veda ederek ayrılmadan önce, son söz olarak, şunları söyledi: Atiye ait politikamız hakkında görüşmek arzusunu izhar buyurmuş idiniz. Bunu uzun uzadıya şimdi görüşmek mümkün değildir. Başka bir zamana bırakalım. Yalnız şunları da ifade edeyim: Sulh olmak ihtimali vardır. Olmamak ihtimalini de nazarı dikkatte tutmaktayız. Tedbirlerimiz vardır. Çünkü canımız çok yandı, çok aldatılmışızdır. Hatta bugün bile aldatılmış bir haldeyiz. Mudanya Mukavelesi nin ahkamına mugayir hareketler olduğunu görüyoruz. Hiç şüphesiz sulh olduktan sonra, çok çalışmak lüzumuna kaniyiz. Bunun için zayiatımızı en az bir zamanda telafi edecek esaslı bir program yapmaya mecburuz. Bu program üzerine fırka teşekkül edecektir. 18 Ocak Perşembe günü ise, Mustafa Kemal Paşa, İzmit bölgesindeki Birinci Ordu birliklerini, Yarımca da denetler; burada, Kurtuluş Savaşı nın komutanlarıyla toplu fotoğraf da çektirir. Aynı gün, İzmit halkına hitaben bir konuşma da yapan Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Halife nin değildir ve olamaz der.