Can sıkıntısı nedir? Neden olur? Nasıl kurtulunur? Bir psikolog can sıkıntısına nasıl yardımcı olur? Sıkı can iyi midir? Çıkmaz mı? Çıkar ya da uçar mı? Bu yazımızda can sıkıntısı ve olası nedenleri üzerine tartışıp can sıkıntısını atmanın yollarını tartışacağız. Bu yazı bir akademik yazı değildir, yazıyı okumaya başlamadan önce kendinizi "bu yazıyı her okuduğumda can sıkıntısından kurtulacağım mı" gibi bir soruyu kendinize sormayın. Öyle bir taahhüdüm yok. Can sıkıntısı neden olur hiç düşündünüz mü? Neden bir anda o çok sevdiğiniz müziği dinlemek istemez, o canım dediğiniz arkadaşınızla konuşmak istemez, sevdiğiniz yemeği beğenmez, öylece boş boş oturursunuz? Öncelikle Can kavramını açıklamaya çalışalım, nedir Can? Türk Dil Kurumu Can kelimesi için şunları demiş, İnsan ve hayvanlarda yaşamayı sağlayan ve ölümle vücuttan ayrılan madde dışı varlık. Yaşama, hayat: Güç, dirilik: Kişi, birey İnsanın kendi varlığı, özü Gönül sıfat Çok içten, sevimli, sevilen, şirin TDK'nın tanımlamalarından da anlaşılacağı gibi "Can" kelimesinin birden çok anlamı var ama hepsinin buluştuğu ortak anlam, insanın hayatı, yaşamı. Sıkıntı ise bir konuda mutlu olmamak olarak yorumlanabilir. İnsan ruh ve bedenden oluştuğu için günlük yaşamda karşılaştığı güçlükler kendini üzebilir. Örneğin ekonomik olarak sorunlarınız olabileceği gibi okulda dersleriniz ile ilgili ya da iş yerinde arkadaşlarınız ve yöneticileriniz ile ilgili bir problemden kaynaklanan sorunlar da olabilir. Bu ve bunun gibi yüzlerce neden sizi olumsuz etkileyerek sıkılmanıza neden olabilir. Burada sıkılan sizin fiziksel varlığınız değil, ruhunuz, canınızdır. Canınızı sıkan şeylerin başında neler geliyor? Bunla ilgili araştırma yapılmış mı bilmiyorum yapılsa idi bence ilk 5 şunlar olurdu: 1. Aşk, sevdiğiniz insanın size yüz vermemesi gibi nedenler 2. Ailenizle ilgili bir problem. Sağlık nedenler, maddi ya da aile için sorunlar. 3. İş yerinizde ya da okulunuzda karşılaştığınız sorunlar. Kimse size hak ettiğiniz değeri, mevkii, ya da maaşı vermiyordur. Zayıf not almış, arkadaşınızla tartışmış ya da birini istemeyerek üzmüşsünüzdür. 4. Toplumsal olaylar karşısındaki sıkıntılar. Savaşlar, deprem, su baskını gibi doğal afetler. 5. Boş durmaktan kaynaklanan can sıkıntısı. Yukarıdaki ilk beşi neye göre oluşturduğumu yazmam gerekiyor sanırım. Bu liste şu yaşıma kadar "canım sıkılıyor, ya da canım sıkkın" gibi başlayan cümlelere sorduğum "Neden?" sorusunun ardından aldığım yanıtlardan gelen cevaplar doğrultusunda oluşmuş bir ilk 5 listesidir. Canı sıkkın insan ne yapar? Siz ne yapıyorsunuz canınız sıkıldığında? Ya somurtup bir köşede oturuyor, ya bir arkadaşınızı arayıp ya da yanına gidip, "canım sıkıldı yaa" deyip arkadaşınızın başka bir işi varmış yokmuş önemsemeden zamanını çalıyor, ya da değişik şeyler yapıp can sıkıntınızdan kurtulmaya çalışıyorsunuz. Canı sıkkın insan çevresindekileri de üzer. Hatırlamaya çalışın, bir sürü mutlu insan bir aradasınız, keyfi yerinde olmayan bir arkadaşınız geldi ve işten atıldığınız söyledi. Hala mutlu musunuz? Ya da hala mutlu görünüyor musunuz? İster istemez üzülüyorsunuz, canınız sıkılıyor. Can sıkıntısı elinizde olmayan nedenlerden dolayı oluşur ama can sıkıntısını kaybet elinizdedir. İşten kovulmuş bir arkadaşınıza yeni bir iş veremeyeceğiniz, ya da sevgilisinden ayrılmış birine "al sana sevgili diyemeyeceğinizi" düşünürsek genelde canı sıkılmış insanlara sözel terapiler uygulayıp teselli etmeye çalışır. "Ohoo dert ettiğin şeye bak, bu yetenek ve kariyerle iş mi bulamayacaksın?" ya da "aman canım sana sevgili mi yok" gibi teselli cümleleri ile avutmaya çalışırız. Avuttuğumuzu da sanırınız aslında. Ama avunmadıklarından eminim, aklı başında bireyler ise orada sizinde canınızı sıkmamak adına "ya tabi bana iş mi yok" gibi cümlelerle toplanırlar. Bu cümle sizin canınızın sıkıntısını azaltacağı gibi kendisini de az çok rahatlatacaktır. Can sıkıntısı daha çok meşguliyeti olmayan işsiz insanların boş kalmalarından kaynaklanan bir ruh halidir. Akşama kadar tv izleyip kös kös oturmaktan poposu ezilmiş birine "nen var senin yavrum?" diye bir soru soracak olursanız, "bir şeyim yok sadece canım sıkılıyor" demesi normaldir. Niye diye sorduğunuzda da alacağınız yanıt "hiiiç"'i öteye geçmeyecektir. Buradan yola çıkarak can sıkıntısını atmanın yollarını sıralamak istiyorum. En iyileri bunlar değil ama işe yaraması muhtemel yollardır. Bura yazan can sıkıntısı atma yolları daha çok boş durmaktan kaynaklanan can sıkıntıları için geçerlidir. Diğerlerinden kaynaklanan sıkıntılar için Allah yardımcınız olsun. 1. Daha önce yapmadığınız şeyleri yapmayı deneyin. Sadece yapabileceklerinizi ama. Daha önceden bisiklete binmediyseniz trafikte bisiklete binmeye çalışırsanız canınız sıkılmakla kalmaz, kırılabilir de. 2. Dışarı çıkıp hava alın, çıkarken yanınıza cep telefonu gibi size ulaşabilecekleri aygıtlar almayın 3. Sabırlı bir arkadaşınızı arayıp canım sıkılıyor konuşabilir miyiz deyip, sıkıntınıza onu da ortak edin. 4. Bilgisayar kullanıyorsanız mutlaka ama mutlaka oyun oynayın. Denenmiş olup, can sıkıntısına birebir geldiği görülmüştür. 5. Bayansanız gidip biraz para harcayın. Alış-veriş, kuaför vs... 6. Erkekseniz yukarda yazan maddeler çözüm olmuştur size. Bu maddeye kadar gelmenize gerek yok. Efendim sıkı can iyi midir bilinmez ama, can sıkıntısı kötü bir hadisedir. Siz siz olun, canınızı olur olmaz şeylere sıkmayın. Ayrıca bu yazının altına olumsuz yorumları yazıp benim de canımı sıkmayın Kayıtlı