Eski kadim bir uygarlıktan kalan harabeler gibi unutulmaya daha doğrusu unutturulmaya yüz tutmuş olsa da bütün insanlık tarihinin muhtemel en önemli olaylarından birisinin yıldönümündeyiz. Rusların eski kullandığı takvimde Ekim 1917'e denk geldiği için bütün dünyada Ekim devrimi diye bilinen Bolşevik ihtilalin yıldönümü bugün. Burada üzerine kitaplar yazılan bu tarihsel olayı kapsamlı bir şekilde ele alma imkanımız yok, sadece kısa bir hatırlatma yapmakla yetineceğiz. 1917'i hatırlatırken 1905 devrimini es geçmek olmaz. Çünkü Troçki'nin deyişiyle 1905 devriminde sadece 1917'nin provası yapılmamış, aynı zamanda Rus siyasal düşüncesinin belli başlı tüm grupları çıkmıştır. Keza Troçki de 1905'de Petersburg Sovyeti'nin başkanı olarak parlamıştır. Tarih bazen garip tesüdüflerle yol alır. Petersburg'un büyük lokomotif fabrikasında işçiler işten atılmıştır. 1905 yılında ortaya çıkan siyasal gruplar yeniden güçlenmiştir. Fakat Birinci Dünya Savaşı ve esen milliyetçi rüzgar bu gelişmeyi durdurur. Düzen karşıtı grupların bir kısmı savaşta iktidarın yanına çekilir. Bolşeviklerin lideri Lenin'in savaş döneminde ortaya attığı 'devrimci yenilgi' stratejisi bu atmosfer içinde kabul görmez Fakat Rusya'nın cephede aldığı art arda yenilgiler ile bu hava çok çabuk dağılır. Ordu kargaşa içinde geri çekilmektedir. Açlık ve sefalet artık her yerdedir. Önce Rusya bir dizi saray darbesine tanık olur, çarı avuçlarının içine aldığı iddia edilen meczup papaz Rasputin öldürülür. Fakat kaos ortamı denetim altına alınabilir olmaktan uzaktır. 1917 yılının kış aylarında açlık şehirlerde kol gezmeye başlar. Barış ve ekmek artık temel taleplerdir. 13 ve 14 şubat'ta yüz binlerce kişinin katıldığı gösteriler düzenlenir. Ekmek karneye bağlanır, dükkanlar yağmalanır. Ama asıl patlama 1905 devriminde olduğu gibi Putilov işçilerinden gelir. Grev kararı Dünya kadınlar günüyle birleşir, 23 Şubat'ta binlerce kadın ekmek ve barış sloganlarıyla donmuş ırmağı geçerek Başkentin merkezine doğru yürüyüşe geçer. Devrim başlamıştır. Sloganlar 'Kahrolsun Çar'a' dönüşür. 27 şubat'ta askerler ayaklanır. Dört gün içinde Çar tahttan çekilir. Resmi verilere göre Şubat devriminde 1315 kişi ölmüştür. 28 Şubat'ta devrim amacına ulaştığında geleceğe yön verecek önemli netice ile karşı karşıya kalınır. Devrim ikili iktidar doğurmuştur: Duma komitesi ve işçi sınıfının Sovyetleri. Bu sırada sosyalist hareketin önemli isimleri ülkede değildir. Ve ayaklanma sırasında da neredeyse hiçbir etkileri yoktur. Lenin daha birkaç ay önce artık devrimi göreceğini sanmadığını itiraf etmiştir. Her şey birden bire olur. 2 Mart'ta Duma ve Sovyetler anlaşır. Temel özgürlüklerin tanınması, oy hakkı, askerlere yönelik haklar ve genel af gibi taleplerin karşılığında liberal bir hükümet tanınır. 3 Mart'ta Çar 2. Nikolay'ın tahtı kardeşine bıraktığını öğrenen halk ayaklanır. Grandük Mihail de tahttan çekilir. Romanov hanedanı çökmüştür. Devrimin burjuvaziye bırakılması başlangıçta herkese makul gelmiştir. Çünkü Marksist devrim şablonuna göre feodalizme karşı yapılan bu devrimin önderi doğal olarak sermaye sahipleriydi. Petersburg'a gelen ilk Bolşevik önderler Stalin ve Kamanev de bu fikirdeydi. Bütün bir Rus muhalif hareketi kısa zamanda ülkeye akın etti. Ve neredeyse hepsi Sovyetlerde kendine yer buldu. Kısa sürede işçiler sekiz saatlik iş günü hakkını elde eder ve fabrikalarda işçi denetimi için komiteler kurar. Köylüler örgütlenip toprak taleplerini dillendirmeye başlar. 1 no'lu kararname ile asker komitelerinin aşağıdan yukarı seçilmesi sağlanır. Askerlere tüm burjuva yurttaşlık hakkı tanınır. Devrimin ilk günlerinde zayıf ve örgütsüz olan Bolşevikler işte bu asker Sovyetleri içerisinde örgütlenir. Fakat barış talebi hala uzaktır. Liberal hükümet daha 4 martta savaşı zaferle sonuçlandırma kararlılığını açıklar. Nisan olayında iki önemli olay olur. Menşeviklerin ve Sosyalist devrimcilerin girişimiyle Sovyetler düzenli bir işleyişe kavuşturulması ve Lenin'in ülkeye geri dönüşü. Lenin'in nisan tezleri Marksist devrim şablonunu yerle bir etmektedir. Lenin sürecin burjuva devrimi aşamasının tamamlandığını iddia eder. İktidar ele geçirilmeli ve savaş sona erdirilmedir. Lenin'e göre: Güvenlik güçleri, ordu ve devlet bürokrasisi ortadan kaldırılmalı, Büyük özel mülkler müsadere edilmeli, araziler millileştirilmelidir. Üç slogan önerir: "Kahrolsun savaş', 'Kahrolsun Geçici hükümet', 'Bütün iktidar Sovyetlere." Bolşevikler ikna olmaz ve Lenin azınlıkta kalır.