bir yakınım mübadele ile ilgili olarak oldukca trajik bir olay anlatmıstı.. izmir karaburunda terk edilmiş rum koyleri vardır... hem burdan oraya hemde ordan buraya goc eden insanların bazıları bunu gecici bir durum oldugunu dusunerek nasılsa tekrar gelicez diyerek evlerinin anahtarlarını komsularına bırakmıslarher iki tarafta yuzyıllardır yasamaya alıstıkları hayatı bırakmak zorunda kalıp bambaska bir cografyaya yerlestirildiler.. hatta selanikte sebze meyve yetistiren insanlara turkiyey egeldiklerinde siz hayvancılıkla ugrasın en iyisi dendiği ve insanların hic bilmedikleri gormedikleri işleri yapmak zorunda kaldıklarını biliyorum.. hakkaten cok acı bir durum.. dusunsenize su anki hayatınızı bırakıp selanige kalıcı olarak gidiyosunuz yada selanikten izmire geliyosunuz.. yasanan soku ve travmayı dusunemiyorum...

Lozan mübadilleri ne yapıyor? Osmanlının bu gün iddia edilenlerin aksine Türk Devleti olduğundan zerrece bir kuşku yoktur. Türkiye Cumhuriyeti Devleti de ister kabul edelim ister etmeyelim Osmanlı-Türk Devletinin külleri üzerine inşa edilmiştir. Türkiye'nin ve Türklerin daimi düşmanları;ellerine geçirdikleri her fırsatta, Osmanlı-Türk Devletinin 72,5 milletten müteşekkil bir imparatorluk olduğunu vurgulayıp durur. Ancak Osmanlı bir Türk Devleti ve hakim olduğu coğrafyada dayandığı millet yapısının çoğunluğuda Türk'tür. Bu yazdıklarımıza hemen karşı çıkıverecek olanları da anlıyor ve Onların Türklükle problemi olduğundan pek fazla da önemsemiyorum. Çünkü Avrupalılar da Osmanlılara "Türk", Osmanlı İmparatorluğuna "Türk İmparatorluğu" Osmanlı ülkesine "Türkiye" Osmanlı Hükümdarına da Grand Turco yeni "Büyük Türk" dediler. Osmanlı-Türk Devletinin yıkılması ile Anadolu'da kurulan yeni Türk Devletinin nüfus sıkıntısını Büyük Atatürk şöyle dile getirmektedir: "Memleketin nüfusu şayan-ı teessüf bir derecededir. Zannederimki bütün Anadolu halkı sekiz milyonu geçmez. Şimdi biz bunu telafi etmek istiyoruz. Hudud-ı Milliye haricinde kalan aynı ırk ve harstan olan anasırı da getirmek ve onları da müreffeh bir halde yaşatarak nüfusumuzu tezyid etmek gerekir. Bence Makedonya'dan ve Garbi Trakya'dan kamilen Türkleri buraya nakletmek lazımdır." Atatürk'ün bu düşünceleri Lozan görüşmeleri sırasında vücud bulmuş ve zorunlu bir göç olan mübadele 1923 yılından itibaren Türkiye ve Yunanistan arasında gerçekleşmiştir. Adına Lozan Mübadelesi denen bu zorunlu göç esnasında 500.000 civarında Türk vatanlarını terk ederek Türkiye'ye gelmiştir. Selanik yani Lozan Mübadilleri Türkiye'nin iskan politikası çerçevesinde ülkemizin dört bir yayına yerleştirilmişlerdir. Avrupa Türkiyesi'nden Anadolu Türkiyesi'nin şehirlerine ve köylerine yapılan bu iskanlar Yaşar Nabi Nayır'ın ifadesine göre ülkemizde canlılık uyandırmış ve kalkınmaya vesile olmuştur. Lozan Mübadelesi Türkiye'nin Cumhuriyet tarihinde Balkanlardan aldığı ilk büyük göçtür. Ancak Balkanlardan Anadolu'ya yapılan göçlerin 1800'lü yılların başından itibaren büyük bir hızla devam ettiğini de belirtelim. Örneğin bir Selanik Mübadili olan dedemin ablası ve eniştesi onlardan yaklaşık on yıl önce Balkan Savaşı sonrasında Anadolu'ya göç etmişti. Bu yüzden başka bir açıdan bakıldığında Selanik Mübadelesi ile gelenlerin bir kısmı Anavatana daha önce göç etmiş olan akrabaları ile buluşuyordu. Selanik Mübadilleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin bu günlere gelmesinde ve milletleşme sürecinde çok önemli bir rol oynamıştır. Ancak bu bir sessizlik ve adeta bir çekingenlik çerçevesi içinde zuhur etmiştir. Hem her türlü gelişmeye damganı vur hem de bunu içinde yaşadığın topluma hissettirme. Bu noktada bir yanlışlık var diye düşünüyorum. Son zamanlarda Lozan Mübadillerinin bir nostaljik havaya büründüklerini gözlemliyorum. Atalarının topraklarından koparılışına dair düşünceleri ve hareket tarzları sanki bir kültürel ve turistik alana hapis olmuş gibi. Bazıları da Dido Sotiriyu'nun "Benden selam söyle Anadolu'ya" sloganının altındaki tuzağa düşmüş durumda. Lozan Mübadilleri arasında Yunanistan'ın ilk önce Batı Trakya Türkleri'ne uyguladığı sonra da Lozan Mübadilleri'ne yönelttiği "siz aslında müslümanlaştırılmış rumlarsınız" politikasının münferidde olsa sahiplenilmesi oldukça üzücüdür. Oysa Lozan Mübadilleri ve onların yaşayan nesilleri çok yakın bir tarihte bir insanın yaşamı boyunca görebileceği en büyük travma olan göçe hem de zorunlu göçe maruz kalmıştır. Bunun Lozan Mübadillerini; Türkiye'nin ve Türk Milleti'nin günümüzde yaşadığı sorunlara onları daha duyarlı olmaya hatta önderlik yapmaya itmesi gerekir diye düşünüyorum. Çünkü Türkiye'nin yaşadığı sıkıntıları en iyi yorumlayabilecek ve milli tavırla çözümü noktasında ağırlığını koyabilecek insanların başında Lozan Mübadillerinin geldiği kanaatindeyim. Lozan Mübadilleri yakın denebilecek bir zamanda her şeylerini trajik bir şekilde kaybetmiş ve büyük acılar çekmiş insanlarımızdır. İnşallah bunu unutmamışlardır. Dedemin ailesinin bir ay gibi kısa sürede tifo, kolera, tifüs, sıtma hastalıklarından ilaçsızlık, doktorsuzluk ve parasızlık sebepleri ile 14 ferdini kaybettiğini söylersem her halde ne demek istediğimi daha iyi anlarsınız. Kızmayın ama gidişata bakarak Lozan Mübadillerinin günümüzde yaşayan nesillerinin geçmişi unuttuklarını ve meselelere hiçte istenilen düzeyde sahiplenmediklerini görüyorum. Atina'da güneş batımında kardeşlikten dem vurarak uzo kadehini şerefe kaldırmak ne sorunları çözer ne de atalarımızın çektiklerini unutturur. Türkiye'nin günümüzde karşı karşıya olduğu bir çok mesele vardır. Bunların Hiçbiri çözümsüz değildir. Yeter ki çözebilecek tavrı ve iradeyi ortaya koyalım İşte Lozan Mübadillerine sahip oldukları potansiyel itibarı ile burada ihtiyaç vardır. Unutulmamalıdır ki; Türkiye'nin büyük ve güçlü düşmanları ile mücadelesi vardır. Bu mücadele geçmişte aynı düşmanların Osmanlı-Türk Devleti ile mücadelesi olarak yapılmış ve Osmalı-Türk Devletinin yıkılışı ile sonuçlanmıştı. Avrupalı aydınlar o dönem, Türklerden öylesine korkan halklarını ve devlet yöneticilerini yazdıkları ile korkularından kurtarmaya çalışmıştı. Erasmus bu konuda " Osmanlı- Türk İmparatorluğu'nun büyüklüğü bizi korkutmamalıdır. Roma ve Büyük İskender'in İmparotorlukları da çok büyüktü ve yenilmez oldukları sanılırdı. Halbu ki bu gün yoklar. Yıkılıp gittiler" diyerek Türk korkusunu yenmeye çalışıyordu. Erasmus'un bu fikri, tersten bakıldığında bu gün bize yol göstermektedir. Örneğin ABD, AB, Rus, Çin gibi dev görülenlerden asla bir çekinme duymamalıyız. Lozan Mübadilleri bu ülkeye çok şey vermiştir. Büyük Atatürk'ün hemşerileri olarak daha yapacak çok işiniz var. Silkinerek bir kendinize gelin. Hainlerin oluşturmaya çalıştığı sisli havanın dağıtılmasına varlığınızı göstererek katkı sağlayın Dedem Korkut vatana sahip çıkmaktan başka yapacak bir işimiz olmadığını bakın bize nasıl öğütlüyor : "Ezelden yazılmayan şey kulun başına gelmez, eceli erişmeyen ölmez, ölü dirilmez, can uçunca tenden bir daha geri dönmez. Kara dağ yumrusu kadar mal toplasan isteyip biriktirsen de kısmetinden fazlasını yiyemezsin" Öyleyse birinci hedef millete, devlete ve vatana hizmet... Özcan Pehlivanoğlu Rumeli Balkan Türkleri Federasyonu Genel Başkanı

Mübadil olmak gerçekten çok zordu o dönemde. Azınlıkken göçmen durumuna düşüyorsunuz bir anda. Kendi ülkenizde yabancı duruma düşüyorsunuz. Bu durumu Prof. Dr. Ayhan Aktar, Varlık Vergisi ve Türkleştirme Politikaları kitabında çok iyi betimlemiştir Osmanlı Türk devleti mi sorusuna gelirsek... Türkler Osmanlı yönetiminde 18 ve 19. yydan itibaren ağırlığını koymaya başlamışlardı. Bu devirlere kadar Osmanlının gerek yöneten kısmı gerekse yönetilen kısmı kozmopolit bir yapıya sahipti. Bu dönemden itibaren yöneten sınıfta yavaş yavaş durum Türkler'in lehine dönmeye başlamıştır. Bunda demografik yapının değişiminin de etkisi vardır tabi. Türk adının Osmanlılar arasında kaba köylü olarak kullanıldığı unutulmamalıdır. Hatta İstanbullular arasında hakaret anlamında kullanılırdı. Karagöz oyunundaki en sevimsiz karakter Baba Hikmet'e Türk denilirdi. Bunun dışında Avrupalılar evet Osmanlıya Türk derdi. Ancak Osmanlı kendisine Türk der miydi? Bence bu sorunun yanıtı daha önemli Osmanlılarda milliyetçilik neredeyse en son Türklerde ortaya çıkmıştır. Balkan savaşları ve Kuzey Afrika'daki toprak kayıpları sonrası imparatorluğun Türk çoğunluğa dayanan bir devlet haline gelmesi Osmanlıda Türkçülüğe yönelişi hızlandırmıştır Kaynak: İlber Ortaylı, İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, Bölüm II Osmanlı Uluslarının Yeniçağı.