BASIN Basın, milletin müşterek sesidir. Bir milleti aydınlatma ve irşatta, bir millete muhtaç olduğu fikri gıdayı vermekte, hulasa bir milletin hedefi saadet olan müşterek bir istikamette yürümesini teminde, basın başlı başına bir kuvvet, bir mektep, bir rehberdir. (1922) Basın umumi hayatta, siyasi hayatta ve Cumhuriyetin gelişme ve ilerlemelerinde haiz olduğu yüksek vazifeleri anmak isterim. Basının tam ve geniş hürriyeti iyi kullanması ne derece nazik bir vaziyet olduğunu da beyana lüzum görmem. Her türlü kanuni kayıtlardan evvel bir kalem sahibinin ilme, ihtiyaca ve kendi siyasi telakkilerine olduğu kadar vatandaşların hukukuna ve memleketin her türlü hususi telakkilerin üstünde olan, yüksek menfaatlerine de dikkat ve hürmet etmek manevi mecburiyeti, asıl bu mecburiyettir ki umumi düzeni temin edebilir. Ancak, bu yolda zühul ve kusur olsa bile bu kusuru tashih edecek müessir vasıta, asla mazide zannolduğu gibi basını kayıtlar altına alan rabıtalar değildir. Bilakis basın hürriyetinden doğacak mahzurların izale vasıtası da yine bizzat basın hürriyetidir.(1924) Basın hürriyetinden doğacak mahzurların izalesi bizzat basın hürriyeti ile kaim olduğuna dair Büyük Meclisin yol gösterici ve olgun sahasında tespit edilen esaslar eğer Cumhuriyetin ruhu olan faziletten mahrum cüret erbabına, basın içinde eşkıyalık fırsatını verirse, eğer aldatıcı ve baştan çıkarıcıların kanunların hususi müsaadelerinden faydalanmak imkanını bulursa, Büyük Millet Meclisinin terbiye edici ve kahredici elinin müdahale ve tenbih etmesi elbette zaruri olur. Memlekette Cumhuriyet devrinin kendi zihniyet ve ahlakını taşıyan basını yine ancak Cumhuriyetin kendisi yetiştirilir. Bir taraftan geçmiş devirler gazetelerinin ve müntesiplerinin ıslahı imkansız olanları milletin nazarında belirlerken, öte taraftan Cumhuriyet basınının temiz ve fetyizli sahası genişleyip yükselmektedir. Büyük ve necip milletimizin yeni çalışma ve medeniyet hayatını kolaylaştırıp teşvik edecek işte ancak bu zihniyetteki basın olacaktır. ( 1925 ) Bir insan topluluğunun müşterek ve umumi hisleri ve fikirleri vardır. İnsan topluluklarının kıymetleri, medeniyet dereceleri, arzu ve temayülleri ancak bu umumi his ve fikirlerin ortaya çıkma ve belirtilme derecesiyle anlaşılır. Bir insan topluluğunu sevk ve idare eden insanlar için, insan topluluklarının talihi üzerinde hüküm vermek mevkiinde bulunan dostlar veya düşmanlar için miyar bu insan topluluğunun efkar-ı umumiyesinden anlaşılan kabiliyet ve kıymettir. Binaenaleyh milletler, efkar-ı umumiyesini cihana tanıtmak mecburiyetindedir. Bütün cihan efkar-ı umumiyesini tanımak ise hayatın gereklerinin tanzimi için şüphesiz lazımdır. Bu hususta ise mevcut vasıtaların birincisi ve en mühimi basındır. Önem ve yüceliği cihan medeniyetinde açıkça kendisi gösteren basına, hükümetimizin birinci derecede önem vermesi; bu hususta sarf edeceği mesaiyi, millete ifa ile mükellef olduğu hayırlı hizmetlerin baş tarafına koyması yüksek Meclisin kesinlikle isteyeceği hususlardandır. ( 1 MART 1922 ) Neşriyat, suistimallere mani olur ve hükümet vasıtalarını, vazifelerini doğru yapmaya mecbur eder. Aşağı insanların para ile yaptırdıkları basın mücadeleleri vardır. En adi yalanları yaymada basının kullanıldığı vakıadır. Basın ve fikir hürriyetinin maruz kaldığı başka tehlikeler de vardır. Basının ve hatta fikir cemiyetlerinin milli hükümetin tesirinden kurtularak siyasi veya iktisadi gizli maksatlara alet olmasından korkulur. Basının para ile satın alınabilmesi, uluslararası yüksek para aleminin basın üzerinde gizli tesiri veyahut sadece ecnebi devletlerin örtülü ödeneklerinin tesiri, işte bunların efkarı umumiyeyi aldatmaları ve yanıltmalarından bilhassa korkulur. Fakat hürriyetinden çıkacak bu fenalıklar asla çaresiz değildir. İlk zamanlarda bir kazanç işinden başka bir şey olmayan gazetecilik, içtimai bir müessese haline gelebilir. Bundan başka, halkın fikri ve siyasi terbiyesi de bir teminattır. Halk müteaddit gazeteleri okumaya ve onları birbirleriyle kontrol etmeye alışır. Bütün bunların üstünde her şeyin olması sayesinde hüsnüniyetin inkişaf edeceğini ve hayati meseleler üzerinde hüsnüniyet sahibi insanların daima ekseriyet teşkil edeceklerini kabul etmek muvafık olur. Çünkü '' her zaman aldatmak mümkündür. Fakat, bütün dünyayı her zaman aldatmak mümkün değildir.'' ADALET Zamanın değişmesiyle hükümlerin değişmesi inkar olunamaz'' kaidesi adalet siyasetimizin temel taşıdır.(1922) Bugünkü asrın ihtiyaçlarına uygun kanun yapmak ve onu iyi tatbik etmek imar ve ilerleme sebeblerinden en mühimlerimlerindendir.(1925) Adliyenin teşkilatı ve ıslahatına verdiğimiz ehemmiyeti nasıl ifade etsek azdır. En mühim nokta adli telakkimizi, adli kanunlarımızı, adli teşkilatımızı, bizi şimdiye kadar şuurlu, şuursuz tesiri altında bulunduran, asrın icaplarına aykırı bağlardan biran evvel kurtarmaktır. Millet, her medeni memlekette olan adli ilerlemelerin, memleketin ihtiyaçlarına uygun esaslarını istiyor. Millet, seri ve kat'i adaleti temin eden medeni usulleri istiyor. Milletin arzu ve ihtiyacına tabi olarak adliyemizde her türlü tesirlerden cesaretle atılmaktan asla tereddüt olunmamak lazımdır. Medeni hukukta, aile hukukunda takip edeceğimiz yol medeniyet yolu olacaktır. Hukukta idare-i maslahat ve hurafelere bağlılık milletleri uyanmaktan men eden en ağır kabustur. Türk Milleti, üzerinde kabus bulundurmaz.(1 MART 1924 ) Adliyemizin emin olduğumuz yüksek iktidarı sayesindedir ki Cumhuriyet mukadder tekamülü takip edebilecek ve her türlü şekil ve kılıktaki tecavüzlere karşı vatandaşın hukukunu ve memleketin nizamını masum tutabilecektir.(1930) Bir insanın emeği mahsulü olan her şeye sahip olması, devletin müdahale edemeyeceği ferdin yüksek haklarındandır. İnsan, namuskarane sahip olduğu mal ve mülküne, istediği gibi tasarruf eder, satabilir, satmayabilir, istediğine verebilir. İSTİKLAL Ben yaşayabilmek için mutlaka müstakil bir milletin evladı kalmalıyım. Bu sebeple milli istiklal bence bir hayat meselesidir. Millet ve memleketin menfaatleri icap ettiği takdirde, insanlığı teşkil eden milletlerden her biriyle medeniyet gereği olan dostluk, siyaset münasebetlerini büyük bir hassasiyetle takdir ederim. Ancak benim milletimi esir etmek isteyen herhangi bir milletin de bu arzusundan sarfınazar edinceye kadar amansız düşmanıyım.(23.4.1921) Tam istiklal denildiği zaman, bittabi siyasi, mali, iktisadi adli, askeri, harsi, vs. her hususta tam istiklal ve tam serbestlik kastolunmaktadır. Bu saydıklarımın herhangi birinde istiklalden mahrumiyet millet ve memleketin hakiki manasıyla bütün istiklalinden mahrumiyeti demektir. Biz Türkler bütün tarihimiz boyunca hürriyet ve istiklale sembol olmuş bir milletiz. Ne kadar zengin ve müreffeh olursa olsun, istiklalden mahrum bir millet, medeni insanlık karşısında uşak olmak mevkiinden yüksek bir muameleye liyakat kazanamaz Türk Milleti asırlardan beri hür ve müstakil yaşamış ve istiklali yaşamak için şart saymış bir kavmin kahraman evlatlarıdır. Bu Millet istiklalsiz yaşamamıştır, yaşayamaz ve yaşamayacaktır.( 18 HAZİRAN 1922) Hürriyet ve istiklal benim karakterimdir. Ben milletimin en büyük ve ecdadımın en kıymetli mirasi olan istiklal aşkı ile dolu bir adamım. Çocukluğumdan bugüne kadar ailevi, hususi ve resmi hayatımın her safhasına yakından vakıf olanlarca bu aşkım malumdur. Bence bir millete şerefin, haysiyetin, namusun ve insanlığın vücut ve beka bulabilmesi mutlaka o milletin hürriyet ve istiklalline sahip olmasıyla kaimdir. Ben şahsen bu saydığım vasıflara çok ehemmiyet veririm. Ve bu vasıfların kendimde mevcut olduğunu iddia edebilmek için milletimin de aynı vasıfları taşımasını esas şart bilirim. Ben yaşayabilmek için mutlaka müstakil bir milletin evladı kalmalıyım. Bu sebeple milli istiklal bence bir hayat meselesidir. (23 NİSAN 1921) İstiklal ve hürriyet aşıkı milletler için, ıstırap anları, o ıstırabın amilleri, ibret alıp tetikte durmak için daima hatırlanmalıdır. İstiklal ve hürriyetlerini her ne pahasına ve her ne karşılığında olursa olsun ihlal ve takyide asla müsahama etmemek, istiklal ve hürriyetlerini bütün manasıyla masun bulundurmak ve bunun için icap ederse son ferdinin son damla kanını akıtarak insanlık tarihini şanlı bir misalle süslemek: İşte istiklal ve hürriyetin hakiki mahiyetini, geniş manasını, yüksek kıymetini vicdanında idrak etmiş milletler için esas ve hayati prensip. Büyük ve hayali şeyleri yapmadan yapmış gibi görünmek yüzünden bütün dünyanın düşmanlığını, garazını, kinini, bu memleketin ve milletin üzerine çektik. Biz Panislamizm yapmadık. Belki '' yapmıyoruz, yapacağız '' dedik. Düşmanlar da '' yaptırmamak için biran evvel öldürelim '' dediler. Panturanizm yapmadık, '' yaparız, yapıyoruz'' dedik, '' yapacağız'' dedik ve yine '' öldürelim'' dediler. Bütün dava bundan ibarettir. Bütün cihana korku ve telaş veren mefhum bundan ibarettir. Biz böyle yapmadığımız ve yapamadığımız mefhumlar üzerinde koşarak düşmanlarımızın sayısını ve üzerimize olan baskısını arttırmaktan ise, tabii hadde, meşru hadde dönelim. Haddimizi bilelim. Onun için efendiler biz hayat ve istiklal isteyen milletiz. Ve yalnız ve ancak bunun için canımızı veririz.(1921)

EĞİTİM Milli ahlakımız, medeni esrarla ve hür fikirlerle beslenmeli ve takviye olunmalıdır. Bu çok mühimdir. Bilhassa dikkatiniz çekerim. Tehdit esasına dayanan ahlak, bin fazilet olmadıktan başka, itimada da layık değildir.(1925) Yeni Türkiye'nin birkaç seneye sığdırdığı askeri, siyasi, idari inkilaplar, sizin muhterem muallimler, sizin içtimai ve fikri inkılaptaki muvaffakiyetlerinizle teyit olunacaktır. Hiçbir zaman hatırınızdan çıkmasın ki, Cumhuriyet sizden "Fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür" nesiller ister.(25 Temmuz 1924) Bir millet irfan ordusuna malik olmadıkça, muharebe meydanlarında ne kadar parlak zaferler elde ederler ise etsin, o zaferlerin payidar neticeler vermesi ancak irfan ordusuyla kaimdir.(24 Mart 1923) DİN ve LAİKLİK Her şeyden evvel, kalp ve vicdan kuvvetinin yüksek tutulması şarttır. Büyük dinimiz çalışmayanın insanlıkla hiç alakası olmadığını bildiriyor. Bazı kimseler asri olmayı kafir olmak sayıyorlar. Asıl küfür onların bu zannıdır. Bu yanlış tefsiri yapanların maksadı İslamların kafirlere esir olmasını istemek değil de nedir? Her sarıklıyı hoca sanmayın, hoca olmak sarıkla değil akılladır. Bir dinin tabii olması için akla, fenne, ilme ve mantığa uygun olması lazımdır.(3 Şubat 1923) Minberlerden aksedecek sözlerin bilinmesi ve anlaşılması, fenni ve ilmi hakikatlere uygun olmaları lazımdır. Sayın hatiplerin siyasi, sosyal ve medeni durumları her gün takip etmeleri zaruridir. Bunlar bilinmediği taktirde, halka yanlış telkinler verilmiş olur. Binaenaleyh hutbeler tamamen Türkçe ve zamanın icaplarına uygun olmalıdır ve olacaktır. (Şubat 1923) Camiler birbirimizin yüzüne bakmaksızın yatıp kalkmak için yapılmamıştır. Camiler itaat ve ibadet ile beraber din ve dünya için neler yapmak lazım geldiğini düşünmek, yani meşveret için yapılmıştır. Millet işlerinde her ferdin zihni başlı başına faaliyette bulunmak elzemdir. Türk milleti daha dindar olmalıdır. Yani bütün sadeliği ile dindar olmalıdır demek istiyorum. Dinime, bizzat hakikata nasıl inanıyorsam, öyle inanıyorum(Şubat 1924) Bizim dinimiz akla en uygun ve en tabi bir dindir ve ancak bundan dolayı son din olmuştur. Bir dinin tabi olması için akla, fenne, ilme ve mantığa uyması lazımdır. Bizim dinimiz bunlara tamamen uyar. Bizim dinimiz milletimizi aşağılık, miskin ve hor görünmeyi tavsiye etmez. Aksine Allah'da, peygamber de insanların ve milletlerin yücelik ve şereflerini muhafaza etmelerini emreder.(1923) KADIN Ey kahraman Türk kadını sen omuzlar üzerinde göklere yükselmeye layıksın. Anaların bugünkü evlatlarına vereceği terbiye eski devirlerdeki gibi basit değildir. Bugünün anaları için gerekli vasıfları taşıyan evlat yetiştirmek, evlatlarını bugünkü hayat için faal bir uzuv haline koymak pek çok yüksek vasıflar taşımalarına bağlıdır. Binaenaleyh kadınlarımız, hatta erkeklerimizden daha çok münevver daha çok feyizli, daha fazla bilgili olmaya mecburdurlar. Eğer hakikaten milletin anası olmak istiyorlarsa böyle olmalıdırlar. Bir cemiyet, bir millet kadın ve erkek denilen iki cins insandan mürekkeptir kabil midir ki, bir kütlenin bir parçasını terakki ettirelim diğerini ihmal edelimde kitlenin bütünlüğü ilerleyebilsin? Mümkün müdür ki bir cismin yarısı toprağa zincirlere bağlı kaldıkça öteki kısmı göklere yükselebilsin? Dünyada hiçbir milletin kadını,"ben Anadolu kadınından daha fazla çalıştım, milletimi kurtuluşa ve zafere götürmekte Anadolu kadar himmet gösterdim" diyemez. Belki erkeklerimiz memleketi istila eden düşmana karşı süngüleriyle, düşmanın süngülerine göğüs germekle düşman karşısında ispatı vücut ettiler. Fakat erkeklerimizin teşkil ettiği ordunun hayat membalarını kadınlarımız işletmiştir. Memleketin varoluş sebeplerini hazırlayan kadınlarımız olmuştur ve kadınlarımız olmaktadır. Kimse inkar edemez ki, bu harpte ve ondan evvelki harplerde milletin hayat kabiliyetini tutan hep kadınlarımızdır. Çift süren, tarlayı eken, ormandan odun ve keresteyi getiren, mahsülleri pazara götürerek paraya kalbeden, aile ocaklarının dumanını tüttüren, bütün bunlarla beraber, sırtıyla, kağnısı ile kucağındaki yavrusuyla, yağmur demeyip, kış demeyip, sıcak demeyip cephenin mühimmatını taşıyan hep onlar, hep o ulvi, o fedakar, o ilahi Anadolu kadınları olmuştur. Binaenaleyh, hepimiz bu büyük ruhlu büyük duygulu kadınlarımızı, şükran ve milletle ebediyen taziz ve takdis edelim. (21 Mart 1923) Kadınlık meselesinde dış görünün ve kıyafet ikinci derecededir. Asıl mücadele sahası kadınlarımız için şekil de ve kıyafette muvaffakiyetten ziyade, asıl muzaffer olması lazım gelen sahada nurla, irfanla gerçek faziletle süslenmek ve cihazlanmaktadır. (21 Mart 1923) Bir cemiyet, aynı gayeye bütün kadınları ve erkekleriyle yürümezse, ilerlemesine teknik olarak imkan ve ilmi olarak ihtimal yoktur. GENÇLİK Yetişecek çocuklarımıza ve gençlerimize görecekleri tahsilin hududu ne olursa olsun, en evvel ve herşeyden evvel Türkiye'nin istiklaline, kendi benliğine, milli geleneklerine düşman olan unsurlarla mücadele etmek lüzumu öğretilmelidir. Beynelmilel vaziyete göre, böyle bir savaşın gerektirdiği ruhi unsurlarla mücehhez olmayan fertlere ve bu fertlerden mürekkep cemiyetlere hayat ve istiklal yoktur. (Mart 1922) Ey yükselen yeni nesil.. İstikbal sizindir. Cumhuriyeti biz tesis ettik; Onu i'la ve idame edecek sizsiniz. (30 Ağustos 1924) Yetişecek çocuklarımıza ve gençlerimize görecekleri tahsilin hududu ne olursa olsun, en evvel ve her şeyden evvel Türkiye'nin istiklaline, kendi benliğine milli geleneklerine düşman olan unsurlarla mücadele etmek lüzumu öğretilmelidir. Beynelmilel vaziyete göre, böyle bir savaşın gerektirdiği ruhi unsurlarla mücehez olmayan fertlere ve bu fertlerden mürekkep cemiyetlere hayat ve istiklal yoktur. (MART 1922 ) Büyük olmak için hiç kimseye iltifat etmiyeceksin ; memleket için hakiki mefküre ne ise onu görecek, hedefe yürüyeceksin. Herkes senin aleyhinde bulunacaktır ; herkes seni yolundan çevirmeye çalışacaktır; fakat sen buna mütehammil olacaksın; önüne nihayetsiz manialar yığacaklardır. Kendini büyük değil, küçük, zayıf, vasıtasız, hiç telakki ederek, kimseden yardım gelmeyeceğine kani olarak bu maniaları aşacaksın. Bundan sonra da sana büyüksün derlerse, bunu söyleyenlere güleceksin.(1929) Gençlerimiz ve münevverlerimiz ne için yürüdüklerini ve ne yapacaklarını evvela kendi dimağlarında iyice kararlaştırmalı, onları halk tarafından kabule, hazma yarar hale getirmeli, onları ancak ondan sonra ortaya atmalıdır. Yorgunluk her insan, insan her mahlük için tabii bir haldir. Fakat insanda yorgunluğu yenebilecek manevi bir kuvvet vardır ki, işte bu kuvvet yorulanları dinlendirmeden yürütür. Sizler, yani yeni Türkiye'nin genç evlatları, yorulsanız dahi beni takip edeceksiniz. Dinlememek üzere yürümeye karar verenler, asla ve asla yorulmazlar. Türk gençliği gayeye, bizim yüksek idealimize durmadan, yorulmadan yürüyecektir. İLİM Dünyada her şey için, de için, maneviyat için, en hakiki mürşit ilimdir, fendir, ilim ve fennin haricinde mürşit aramak gaflettir, cehalettir, dalalettir. Yalnız ilmin ve fennin yaşadığımız her dakikadaki safhalarının tekamülünü idrak etmek ve terakkiyatını zamanında takib eylemek şarttır. (EYLÜL 1925 ) İKİTİSAT Bir milletin doğrudan doğruya hayatiyle, yükselmesiyle, düşkünlüğüyle ilgili olan en önemli faktör, milletin iktisadiyatıdır.(1930) Yeni Türkiye'mizi layık olduğu yüceliğe ulaştırabilmek için mutlaka iktisadiyatımıza birinci derecede ve en çok ehemmiyet vermek mecburiyetindeyiz. Zamanımız tamamen bir iktisat devrinden başka bir şey değildir. (Şubat 1923) Siyasi, askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, iktisadi zaferlerle desteklenmezse payidar olamaz, az zamanda söner.(17Şubat 1923) Türkiye'nin gerçek efendisi, hakiki üretici olan köylüdür. O halde herkesten daha çok refah, saadet ve servete müstehak olan köylüdür. Binaenaleyh Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin iktisadi siyaseti asli gayeyi gözetir. (1 Mart 1922) TARIM Eğer milletimizin çoğunluğu çiftçi olmasaydı, biz bugün dünya yüzünde bulunmayacaktık. (Mart 1928) Bu defa memlekette topraksız çiftçi bırakmamalıdır. Büyük çiftçi ve çiftlik sahiplerinin işletebilecekleri arazi genişliği, arazinin bulunduğu memleket bölgelerinin nüfus çoğunluğuna ve toprak verim derecesine göre sınırlanmak lazımdır.(1937) Arkadaşlar; kılıçla fetihler yapanlar, sapanla fetihler yapanlara mağlup olmaya ve netice itibariyle mevkilerini onlara bırakmaya mecburdurlar. Bu bir hakikattir ki, tarihin her devrinde, dünyanın her yerinde aynen vaki olmuştur. Mesela Fransızlar, Kanada'da kılıç sallarken oraya İngiliz çiftçisi girmiştir. Sapanla kılıç mücadelesinde nihayet muzaffer olan sapandır ve Kanada'ya sahip oldu. Kılıç kullanan kol yorulur ve nihayet kılıcını kınına koyarak belki kılıç kında küflenmeye, paslanmaya mahkum olur. Lakin sapan kullanan kol gün geçtikçe daha ziyade kuvvetlenir ve daha çok toprağa sahip ve malik olur.

KOMÜNİZM Ne Bolşevik ne de komünist olmayız. Çünkü biz milliyetçiyiz. Ve dinimize hürmetkarız. Hulasa bizim hükümet şeklimiz tam bir demokratik hükümettir(3 KASIM 1922) Uyanan doğu milletlerinin zihniyetlerini mükemmelen istismar eden, onların milli ihtiraslarını okşayan ve kinleri tahrik etmesini bilen Bolşevikler, yalnız Avrupa'yı değil Asya'yı da tehlike halini almışlardır.(1931) Türkiye'de Bolşeviklik olmayacaktır.(1935) Kayıtsız şartsız Rus tabiyeti demek olan komünizm, gaye itibariyle tamamen bizim aleyimizedir. Gizli Komünist Teşkilatını her suretle tevkif ve tedip etmek mecburiyetindeyiz.(1920) Ne yapsalar nafile.. Türk Milleti sosyal bünyesine ve kuvvetli inançlarına katiyen uymayan komünizmi hiçbir vakit benimseyemez. Şurası unutulmamalıdır ki, Türk aleminin en büyük düşmanı komünistliktir!.. Her görülmediği yerde ezilmeli!... Bizim takibini uygun gördüğümüz Devletçilik prensibi, bütün istihsal ve tevzi vasıtalarını fertlerden alarak, milleti büsbütün başka esaslar dahilinde tanzim etmek gayesini takip eden sosyalizm prensibine müstenit kolektivizm yahut komünizm gibi hususi ve ferdi iktisadi teşebbüs ve faaliyete meydan bırakmıyan bir sistem değildir. İnsanları mutlu edeceğim diye onları birbirine boğazlatmak, insanlık dışı ve son derece üzücü bir sistemdir. İnsanları mesut edecek tek vasıta, onları birbirine yaklaştırmak, onlara birbirlerini sevdirmek, karşılıklı maddi ve manevi ihtiyaçlarını temine yarayan hareket ve enerjidir. Türkiye'nin tatbik ettiği devletçilik sistemi 19. yüzyıldan beri sosyalizm teorilerinin ileri sürdükleri fikirlerden alınarak tercüme edilmiş bir sistem değildir. Bu Türkiye'nin ihtiyaçlarından doğmuş Türkiye'ye has bir sistemdir. Devletçiliğin bizce anlamı şudur : fertlerin özel teşebbüslerini ve kişisel faaliyetlerini esas tutmak; fakat büyük bir milletin ve geniş bir memleketin ve geniş bir memleketin bütün ihtiyaçlarını ve çok şeylerin yapılamadığı da gözde tutularak memleket ekonomisini devletin eline almaktır. İÇ VE DIŞ POLİTİKA Yurtta Sulh, cihanda Sulh. Herhangi bir program, filan şahsın bir programı olarak değil, fakat millet ihtiyacına ve memlekete cevap verecek fikir ve tedbirleri ihtiva etmesi itibari ile kıymetli ve itibarlı olabilir.(1921) Bizin vuzuh ve tatbik kabiliyeti gördüğümüz siyasi meslek,"Milli Siyaset"tir. Dünyanın bugünkü umumi şartları ve asırların dimağlarda ve karakterlerde topladığı hakikatler karşısında hayale kapılmak kadar büyük hata olamaz. Tarihin ifadesi budur;Aklın, mantığın ifadesi böyledir. Milletimizin kuvvetli, mesut ve müstekar yaşayabilmesi için, devletin tamamen milli bir siyaset takip etmesi ve bu siyasetin iç teşkilatımıza tamamen uygun olması ve ona dayanması lazımdır. Milli siyaset dediğimiz zaman, kastettiği mana şudur; Milli hudutlarımız dahilinde herşeyden evvel kendi kuvvetimize dayanarak varlığımızı koruyup memleketin hakiki saadet ve imarına çalışmak. Gelişi güzel aşırı emeller peşinde milleti oyalayıp zarara sokmamak. Medeni dünyadan medeni ve insani muamele ve karşılıklı dostluk beklemek. İlerlemek yolunda vuku bulacak her mühim teşebbüsün, kendine göre mühim mahsurları vardır. Bu mahsurların asgari had'de indirilmesi için tedbirlerde ve teşebbüslerde kusur etmemek lazımdır. Biz, milletlerarası münasebetlerde karşılıklı emniyet ve riayeti hedef tutan açık ve samimi politikanın en ateşli taraftarıyız.(1926) Barış yolunda nereden bir hitap geliyorsa Türkiye'de onu tehalükle karşıladı ve yardımlarını esirgemedi.(1937) Türkler bütün medeni milletlerin dostudurlar.(1924) Dış siyasetlerimizde dürüstlük, memleketimizin emniyetine ve inkişafının masuniyetine dikkat, tuttuğumuz yolda kılavuz olmaktadır.(1928)

MİLLİYETÇİLİK Ne mutlu Türküm Diyene (29 Ekim 1923) Bizim yolumuzu çizen, içinde yaşadığımız yurt, bağrından çıktığımız Türk Milleti ve bir de milletler tarihinin binbir facia ve ıstırap kaydeden yapraklarından çıkardığımız neticelerdir. Biz doğrudan doğruya milliyetperveriz. Ve Türk milliyetçisiyiz. Cumhuriyetimizin mesnedi Türk topluluğudur.(26 Nisan 1926) Bize milliyetçi derler. Ama, biz öyle milliyetçileriz ki bizim işbirliği eden bütün milletlere hürmet ve riayet ederiz. Onların milliyetlerini bütün icaplarını tanırız. Bizim milliyetçiliğimiz hodbince ve mağrurca bir milliyetçilik değildir.(1920) Bir milletin ruhu zapt olunmadıkça, bir milletin azim ve iradesi kırılmadıkça o millete hakim olmanın imkanı yoktur. Halbuki asırların yarattığı milli bir ruha, kuvvetli ve daimi bir milli iradeye hiçbir kuvvet karşı koyamaz. (30 Ağustos 1924) Yetişecek çocuklarımıza ve gençlerimize görecekleri tahsili hududu ne olursa olsun, en evvel, herşeyden evvel Türkiyecin istikbalini, kendi benliğine, milli an'anelerine düşman olan bütün unsurlarla mücadele etmek lüzumu öğretilmelidir.(1922) Milletin varlığını devam ettirmek için fertleri arasında düşündüğü müşterek bağ, asırlardan beri gelen şekil ve mahiyetini değiştirmiş, yani millet dini ve mezhebi bağlar yerine Türk Milliyeti bağı ile fertlerini toplamıştır.(Kasım 1925) Milli birlik duygusunu mütemadiyen ve her türlü vasıta ve tedbirler ile geliştirmek milli ülkümüzdür.(Ekim 1933) Başarılarda gururu yenmek, felaketlerde ümitsizliğe karşı gelmek lazımdır.(1930) Türk... Öğün, çalış, güven. Tarihi bir gün vukuat, hadisat ve müşahedat insanlar ve milletler arasında hep milliyetin hakim olduğunu göstermiştir. Milliyet prensibi aleyhindeki büyük mikyasta fiili tecrübelere rağmen, yine milliyet hissinin öldürülemediği ve gene kuvvetle yaşadığı görülmektedir. Tarih, bir milletin kanununu, hakkını, varlığını hiçbir zaman inkar etmez.(Temmuz 1919) Bilcümle kanunlarımızın tanziminde, her nev-i teşkilatta milli hakimiyet esasları dahilinde hareket olunacaktır.(Nisan 1923) " tarih tezi olgunlaştı. Onun üzerinde yürümek, durmadan çalışmak lazımdır. Bazı imansızlar olabilir. Bunlar yol kesenlere benzeyebilir, aldırmayınız." (1938) Türk çocuğu ecdadını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır. Milletimiz, kuvvetli karakter, sarsılmaz sistem, ateşli milliyetçilik, iktisadi muvaffakiyetlerden doğup çoğalacak imkanlarla da kuvvetlendirilmelidir.(1924) Milli benliğini bulmayan milletler, başka milletlerin şikarıdır. Milli varlığımıza düşman olanlarla dost olmayalım. Böylelerine karşı, Bir Türk şairinin dediği gibi; "Türküm ve düşmanım sana kalsamda bir kişi" Düşmanlarımıza bu hakikati ifade ettiğimiz gün kanaatimize, mefkuremize, istikbalimize yan bakan her ferdi düşman telakki ettiğimiz gün, milli benliğine uzanacak her eli şiddetle kırdığımız, milletin önüne dikilecek her haili derhal devirdiğimiz gün hakiki kurtuluşa vasıl olacağız. Münevver, azimli, imanlı gençler sayesinde bu kurtuluşa vasıl olacağımıza emin olabiliriz.(20 Mart 1923) TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ Milletin saltanat ve hakimiyet makamı yalnız ve ancak Türkiye Büyük Millet Meclisidir ve bu hakimiyet makamının hükümetine, TBMM hükümeti derler. Bundan başka saltanat makamı, bundan başka hükümet yoktur ve olamaz.(1 Kasım 1922) Katiyen bilmeliyiz ki, iki parça halinde yaşayan milletler zayıftır. Çocuklarımıza ve gençlerimize vereceğimiz tahsilin hududu ne olursa olsun, onlara esaslı olarak şunları öğreteceğiz; 1-Milliyetine, 2- Türkiye Devletine, 3- TBMM'ye düşman olanlara mücadele lüzumu Fertleri bu mücadele sebepleri ve araçlarıyla mücehez olmayan milletler için yaşama hakkı yoktur.(Ekim 1922) ORDU Ordu, Türk ordusu. İşte bütün milletin göğsünü itimat, gurur duygularıyla kabartan şanlı ad. Ordumuz, Türk birliğinin, Türk kudret ve kabiliyetinin, Türk vatanseverliğinin çelikleşmiş bir ifadesidir. Ordumuz; Türk topraklarının ve Türkiye idealini tahakkuk ettirmek için sarf etmekte olduğumuz sistemli çalışmaların, yenilmesi imkansız teminatıdır. Büyük milli disiplin okulu olan ordunun; ekonomik, kültürel, sosyal savaşlarımızda bize aynı zamanda en lüzumlu elemanları da yetiştiren büyük bir okul haline getirilmesine, ayrıca itina ve himmet edileceğine şüphem yoktur.(1 Kasım 1937) Islah olunmayacak şeyler iktisat ve maariftir. Bu sayede memleket imar edilecek, millet refah sahibi olacaktır. Hiçbir millet ve memlekete karşı tecavüz fikri beslemeyiz. Fakat varlığımızı ve istiklalimizi korumak için, emniyet içinde çalışarak müreffeh ve mesut olmasını temin için her vakit memleket ve milletimizi müdafaaya gücü yeten bir orduya sahip olmak da emelimizdir. (10 Aralık 1922) Harp zaruri ve hayati olmalıdır. Milletin hayatı tehlikeye maruz kalmadıkça harp bir cinayettir. En yüksek askerlik budur; Muhtelif ihtimalleri çok iyi hesap etmeli, en iyi görüneni cüret ve katiyetle tatbik etmelidir.(1924) Benim için ordumuzun kıymetini ifade ölçüsü şudur: Türk ordusunun bir kıtası, muadilini behemehal mağlup eder, iki mislini durdurur ve tespit eder. (25 Şubat 1924) Millet, kemal-i azimle içtimai ve fikri teamülle çalışırken onu bundan alıkoyacak dahili ve harici maniaların karşısında kuvvetli, kudretli ve büyük görevini müdrik kahraman ordumuzun hazır bulunduğunu düşünerek müsterih olabilir.( 14 T. evvel 1925) Memleketin genel hayatında orduyu siyasetten tecrit etmek ilkesi, Cumhuriyetin daima söz ettiği bir esas noktadır. Şimdiye kadar takip olunan bu yolda Cumhuriyet orduları, vatanın emin ve metin hamisi olarak hürmet ve kuvvet mevkiinde kalmıştır.(1 Mart 1924) İNKİLAP Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkilapların gayesi Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen asri ve bütün mana eşkaliyle medeni bir topluluk haline getirmektir, inkilaplarımızın esas gayesi budur. Bu hakikati kabul edemeyen zihniyetleri tarumar etmek zaruridir. Şimdiye kadar milletin dimağını paslandıran, uyuşturan bu zihniyette bulunanlar olmuştur. Herhalde zihinlerde bulunan bütün mevcut hurafeler atılacaktır. Onlar çıkarılmadıkça dimağa hakikat nurlarını aşılamak imkansızdır.(30 Ağustos 1925) Uçurumun kenarında yıkık bir ülke... Türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar... Yıllarca süren savaş... Ondan sonra içerde ve dışarıda saygı ile tanınan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet ve bunları başarmak için gerekli inkilaplar... İşte Türk Umumi inkilabının bir kısa ifadesi. (1935) Yaptığımız muazzam inkilaplarla medeni bir millet olduğumuzu cihana ispat ettik. (17 Eylül 1928) Mesut inkilaplarımızın aleyhinde fikir ve his taşıyanları aydınlatmak ve irşad etmek, aydınlara düşen milli vazifelerden biridir. (Kasım 1929) DEMOKRASİ VE HÜRRİYET Unutulmamalıdır ki, milletin hakimiyetini bir şahısta veyahut mahdut eşhasın elinde bulundurmakta menfaat bekleyen cahil ve gafil insanlar vardır. (Ocak 1923) Bizim dünya nazarında en büyük kuvvet ve kudretimiz, yeni şekil ve mahiyetimizdir. (1922) Korku üzerine hakimiyet bina edilemez. toplara istinad eden hakimiyet ve diktatörlük ancak ihtilal zuhurunda muvakkat bir zaman için lazım olur. (Mart 1930) Her fert istediğini düşünmek, istediğine inanmak, kendine mahsus siyasi bir fikre malik olmak, seçtiği bir dinin icaplarını yapmamak hak ve hürriyetlerine maliktir. Kimsenin fikrine ve vicdanına hakim olunamaz. Vicdan hürriyeti, mutlak ve taarruz edilemez, ferdin tabii haklarının en mühimlerinden tanınmalıdır. Hürriyet olmayan bir memlekette ölüm ve izmihlal vardır. Her terakkinin ve kurtuluşun anası hürriyettir. Hürriyet ve istiklal benim karakterimdir.

KÜLTÜR Türkiye Cumhuriyetinin temeli kültürdür. Kültür, okumak, anlamak, görebilmek, görebildiğinden mana çıkarmak, ders almak, düşünmek, zekayı terbiye etmektir. (1936) Milli kültürün her çığırda açılarak yükselmesini Türk Milletinin temel direği olarak kabul edeceğiz. (KASIM 1932) Bir milli terbiye programından bahsederken, milli karakter ve tarihimizle mütenasip bir kültür kastediyoruz. (TEMMUZ 1924) Asıl uğraşmaya mecbur olduğumuz şey, yüksek kültürde ve yüksek fazilette dünya birinciliği tutmaktır.(3.8.1932) Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir. Kültür dediğimiz zaman bir insan cemiyetinin, devlet hayatında fikri hayatında, iktisat hayatında yapabilecekleri şeylerin muhassalasını kastediyoruz ki, medeniyet de bundan başka bir şey değildir.(1929) DİL Milli duygu ile dil arasındaki bağ, çok kuvvetlidir. Dilin milli ve zengin olması, milli duyguların gelişmesinde başlıca etkendir. Ülkesini, bağımsızlığını korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır. Bu hadiseye dikkatimizi bilhassa çevirmemizin sebebi, dini siyaset ve herhangi bir tahrike vasıta kılmaya asla müsamaha etmeyeceğimizi bir daha anlaşılmasıdır. Meselenin mahiyeti esasen din değil dil'dir. Kat'i olarak bilinmelidir ki, Türk milletinin milli dili ve milli benliği bütün hayatında hakim ve esas olacaktır.(07 Şubat 1933) DEĞİŞİK KONULAR Hakikati konuşmaktan korkmayınız.(1926) Tatbik eden, icra eden, karar verenden daima daha kuvvetlidir. (1921) Vaziyeti muhakeme ederken ve tedbir düşünürken; Acıda olsa, hakikati görmekten bir an geri kalmamak lazımdır. Kendimiz ve birbirimizi aldatmak için lüzum ve mecburiyet yoktur.(1927) Hükümetlerin icraatı menfi olup da millet itiraz etmez ve iktidarı düşürmezse bütün kusur ve kabahatlara katılmış demektir.(28 Aralık 1920) Millete efendilik yoktur. Hizmet vardır. Bu millete hizmet eden onun efendisi olur.(1921) Alıntı değil Alınteri

Herzamanki gibi çok anlamlı bir konu Kemalist arkadaşım...

Geçekten kapsamlı bir araştırmanın sonucu olduğu çok belli. Emeğine sağlık Bir kısmını okuyabildim ama kesinlikle devam edip bitireceğim

VATAN SAVUNMASI Hattı müdafa yoktur, sattı müdafa vardır. O sattı, bütün vatanındır. Vatanın, her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunmaz. O nun için küçük, büyük her cüzütam, bulunduğu mevziden atılabilir. Fakat küçük büyük her cüzütam, ilk durabildiği noktada tekrar düşmana karşı cephe teşkil edip muharebe devam eder. Yanındaki cüzütamın çekilmeye mecbur olduğunu gören cüzütamlar, ona tabi olamaz. Bulunduğu mevzide nihayete kadar sebat ve mukavebete mecburdur. Vatan mutlaka selamet bulacak, millet mutlaka mutlu olacaktır. Çünkü kendi selametini, kendi saadetini, memleketini ve milletini saadet ve selamet için feda edebilen vatan evlatları çoktur.(Nisan 1922) CUMHURİYET Cumhuriyet ahlakı fazilete müstenit bir idaredir. Cumhuriyet fazilettir. Sultanlık korku ve tehdide müstenit bir idaredir. Cumhuriyet idaresi faziletli ve namuskar insanlar yetiştirir. Sultanlık korkuya tehdide müstenit olduğu için korkak, zelil, sefil, rezil insanlar yetiştirir.(14 Ekim 1925) Şuur daima ileriye ve yenilgiye götürür. Dönüşsüz bir hasret olduğuna göre, Türkiye Cumhuriyeti halkı, ileriye ve yeniliğe uzun adımlarla yürümeye devam edecektir. (1 Eylül1921) Memnuniyetle tekrar görüyorum ki, laik cumhuriyet esasında beraberiz. Zaten benim siyasi hayatta bir taraflı olarak daima aradığım ve arayacağım temel budur. (11 Mart 1930) Benim naçiz vücudum elbet bir gün kara toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır. (Mayıs 1929) Türk milletinin tabiat ve şiarına en mutabık olan idare Cumhuriyet idaresidir.(1924) MİLLET Mühim bir vazifenin yapılmasında benden evvel müteşebbis millet olmuştur. Benim şu veya bu sebepten teyit ettiğim mühim vazifeyi, millet bana ihtar etmiş ve yaptırmıştır. Bunu, milletin müşterek ruhundaki yücelik ve olgunluğa parlak bir misal olarak zikir etmeliyim. (28 Ağustos 1925) Bütün medeni eserleri bütün dünyada ilk defa yapmış veya yaşamış insanlar Türk ırkındandır. (1930) İlham ve kuvvet kaynağı milletin kendisidir.(1923) Biz çalışmamızda halkımızın yüceliğine, halkımızın azim ve imanına istinat ediyoruz. Muvafakkiyetin kaynağı bu iki kuvvettir. (Şubat 1922) Bu büyük halk toplantısında bulunanlar, Türkiye'de yeni bir dönemin başladığı ve Türk halkının artık kendi liderliğini koyuculuğu altında değil, kendi kendisine idare edeceğini ilan ettiler. (1922) Ben gerektiği zaman en büyük hediyem olmak üzere Türk milletine canımı vereceğim (Haziran 1937) Hayatımın bütün safhalarında olduğu gibi son zamanlarının buhranları ve felaketleri arasında da, bir dakika geçmemiştir ki her türlü huzur ve istirahatımı, en nev'i şahsi duygularıma, milletin saadetine ve selametine ve saadeti namına feda etmekten zevk duymayayım. (24 Nisan 1920) Dünya üzerinde yaşamış ve yaşayan milletler arasında demokrat doğan yegan millet Türklerdir.(1937) Millet her türlü iradesini hakim kılmaya muktedirdir.(1919) Benim için en büyük korunma noktası şefaat kaynağı milletimin sinesidir. Kudretsiz dimağlar, zayıf gözler, hakikati kolay görmezler. O gibiler büyük Türkiye milletinin yüksek seviyesine nazaran geri adamlardır. Fakat zaman bütün hakikatleri en geri olanlara dahil anlatacaktır. Milletimizin vehimlerden kendini kurtarmaya muktedir hale getirmeye çok çalışalım.(19 Ekim 1925) Türk milletinin istikbali bugünkü evlatlarının doğru görüşü ve yorulmak istidadında olmayan çalışmak azmiyle büyük ve parlak olacaktır. Millet muasır medeniyetin bütün milletlere temin ettiği hayat ve vasıtaları, esasta ve şekilde aynen ve tamamen gerçekleştirmeye kati karar vermiştir. Millet, yenilik ve ıslahat sahasında gösterdiği gayretlerin asırlardan beri olduğu gibi, türlü yalan ve dolanla bir an bile durmasına müsaade etmemek azmindedir. Millet, milletlerarası umumi mücadele sahasında hayat sebebi ve kuvvet sebebi olacak ilim ve vasıtanın ancak muasır medeniyette bulunabileceğini, sabit olmuş bir hakikat diye benimsemiştir. Millet saygın değişiklikler ve inkılapların tabii ve zaruri icabı olarak umumi iradesinde ve bütün kanunlarında, ancak dünya ihtiyaçlarında mülhem ve ihtiyacının değişmesiyle değişip gelişmesi esas olan dünyevi bir idare zihniyetini hayat düsturu saymıştır.(1925) Bu büyük millet, arzu ve istidadını yönelmiş olduğu istikametleri göstermeye çalışan ve görebilen evladını daima takdir ve himaye etmiştir.(1926) İki Mustafa Kemal vardır. Biri ben, fani Mustafa Kemal;diğeri milletin içinde yaşattığı Mustafa Kemal'ler idealidir. Ben onu temsil ediyorum. Herhangi bir tehlike anında ben ortaya çıktımsa, beni bir Türk anası doğurmadı mı, Türk anaları daha Mustafa Kemal'ler doğurmayacaklar mı? Feyiz milletindir, benim değildir.(1935) Türk milletinin istidadı ve kati kararı medeniyet yolunda durmadan, yılmadan ilerlemektir.(1924) Türk milleti şuurla ve bunca bin senelerin aştığı devasız yaraları acele tedavi etmek ıstırabı ile, hakikat denilen cevheri bulmuş olduğuna inanarak, uzun adımlarla kurtuluş aramaya karar vermiştir. Bunun önüne set çekmek isteyeceklerin akıbeti Türk'ün kuvvetli ayakları altında ezilmektir. Eğer bu millet, yalnız bu hususta herhangi bir güçlüğe rastlarsa ben ve arkadaşlarım tereddütsüz bu kuvvetli ayakların ve pençelerin önünde naçiz bir millet fedaisi oluruz.(9 Eylül 1928) silahı ile olduğu gibi dimağı ile de mücadele mecburiyetinde olan milletimizin birincisinde gösterdiği kudreti ikincisinde de göstereceğine asla şüphem yoktur. Milletimizin saf seciyesi istidat ile doludur.(16 Temmuz 1921) HALKÇILIK Türk milleti asırlardan beri hür ve müstakil yaşamış ve istiklali, yaşamak için şart saymıştır. Memleket mutlaka modern, medeni ve yeni olacaktır. Bizim için bu, hayat davasıdır. Bütün fedakarlığımızın semere vermesi buna bağlıdır. Halka çok temasım vardır. O saf kütle, bilmezsiniz ne kadar yenilik taraftarıdır. Vatanımızda hiçbir zaman engeller bu kesif kalabalıktan gelmeyecektir. Halk, müreffe, müstakil, zengin olmak istiyor. Teşkilat baştan başa halk teşkilatı olacaktır. Umumi idareyi halkın eline vereceğiz. Bu toplulukta hak sahibi olmak, herkesin bir iş görmesi esasına dayanacaktır. Millet hak sahibi olmak için çalışacaktır.(10 Aralık 1922) Başarılı olmak için aydınlarla halkın düşünce ve gayesi arasında bir uygunluk olması gerekir. Yani aydınların halı telkin edeceği ülküler halkın ruh ve vicdanında alınmış olmalı. Bir millete gideceği yolu gösterirken dünyanın her çeşit ilminden, buluşlarından, yükselmelerinden faydalanmalıdır. Fakat unutmayalım ki, asıl temeli kendi içimizden çıkarmak mecburiyetindeyiz.(Hakimiyeti Milliye,26 Mart 1923) MİLLİ HAKİMİYET Hakimiyet kayıtsız şartsız millettindir (20 Ocak 1923) Devlet ve milletin mukadderatında milli irade amil ve hakimdir. (Temmuz 1919) Eşitliğin de dayanağı milli hakimiyettir. Hürriyetin de dayanağı milli hakimiyettir.(Mart 1923) Hakimiyeti milliye, milletin namusudur, haysiyetidir, şerefidir.( 7 Şubat 1923) Yeni Türkiye Hükümetinin öz cevheri milli hakimiyettir. Milletin kayıtsız ve şartsız hakimiyetidir(1923) Milli hakimiyet öyle bir nurdur ki, onun karşısında zincirler erir, taç ve tahtlar yanar, mahvolur. Milletlerin esareti üzerine kurulmuş müesseseler her tarafta yıkılmaya mahkumdurlar. (30 Ağustos 1924) Gerek askerlik, gerek siyaset hayatının bütün devir ve safhalarını dolduran mücadelelerimde daima hareket düsturu milli iradeye dayanarak milletin vatanın muhtaç olduğu gayelere yürümek olmuştur. (1920) Cemiyette en yüksek hürriyetin en ali müsavat ve adaletin istikrarının temini, korunması, ancak ve ancak kati manası ile milli hakimiyetin gerçekleşmiş bulunması ile kaimdir. Binaenaleyh, hürriyetinde eşitliğin de adaletin de dayandığı nokta milli hakimiyettir. (1 Mart 1923) -

Hemşo ellerine, emeğine sağlık... Hepsini okuyamadım ama zaman zaman fırsat buldukça geniş zaman da okumaya devam edicem. Verebilirsem de karma

kardeşim emeğine sağlık. çok emek vermişsin. teşekkür ederim. mustafa kemal doğruları söylüyor. ama şimdiki zamanda işlerine gelmeyenler bunu birtürlü kabul etmek istemiyorlar. nasıl işlerine geliyorsa öyle yorumluyorlar. oysa ki onun dedikleri çok açık.