F FİKİR « Fikirler, manasız, mantıksız safsatalarla dolu olursa, o fikirler hastalıklıdır 27. 10. 1922, Bursa, Öğretmenlere. FRANSIZ İNKILĀBI « İnkılaplar içinde en verimli ve en faydalı ve en haklı olmak açısından ve bütün insanlığa hakimiyete sahip olma fikrini vermek itibarıyla fevkalade mühim olanı budur 01. 12. 1921, T. B. M. M. « Fransızlar, Büyük ihtilali gerçekleştirmek için tam bir asır çalışmışlardır 19. 01. 1923, Anadolu Ajansı. « Fransız ihtilali bütün cihana hürriyet fikrini yaymıştır ve bu fikrin halen esas ve kaynağı bulunmaktadır 08. 03. 1928, Le Matin Gazetesi Muhabirine Demeç. FRANSIZ MEKTEPLERİ « Fransız mektepleri, Türk milletine büyük hizmetler etmiştir. Fakat, bazen yabancı mekteplerinin görev sınırlarını aştığını, rollerinden çıktıklarını, bilim dışı propaganda gayeleri takip ettiklerini ve bunun için halkımızın Türk olmayan unsurlarına dayandıklarını gördük. 29. 10. 1923, Fransız Muhabiri Maurice Pernot ya Demeç. « Fransız mekteplerinin çoğunluğu rahipler ve hemşireler tarafından idare edilmektedir. Şu halde, mesleki bir mahiyeti vardır. Bundan dolayı, dini bir propaganda da bulunduklarından endişe edebiliriz. Bununla birlikte, istiyoruz ki mektepleriniz kalsın. Fakat, Türkiye de bizim mekteplerimizin bile sahip olmadıkları ayrıcalığa, yabancı mekteplerinin sahip olması kabul olamaz 29. 10. 1923, Fransız Muhabiri Maurice Pernot ya Demeç.

H HARF İNKILĀBI « Çok işler yapılmıştır, ama bugün yapmaya mecbur olduğumuz son değil, ancak çok lüzumlu bir iş daha vardır. Yeni Türk harflerini çabuk öğrenmelidir. Vatandaşa kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu vatanseverlik ve milliyetseverlik vazifesi biliniz 9/10. 08. 1928, Yeni Yazı İnkılabı Hakkında. « Bizim uyumlu, zengin dilimiz yeni Türk harfleriyle kendini gösterecektir; Asırlardan beri kafalarımızı demir çerçeve içinde bulundurarak, anlaşılmayan ve anlayamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak, bunu anlamak mecburiyetindesiniz 9/10. 08. 1928, İstanbul Sarayburnu Parkı, Türk Yazı İnkılabı Hakkında Konuşma. « Az zaman sonra, yeni Türk harfleriyle, gözler kamaştırıcı Türk manevi ilerlemesinin ulaşabileceği güç ve saygının uluslararası düzeyini gözlerimi kapayarak şimdiden o kadar parlak görüyorum ki, bu manzara beni kendimden geçiriyor. 23. 08. 1928, Anadolu Ajansı Muhabirine Demeç. «. Büyük milletimizin bir kat daha gelişmesini ve yükselmesini temin edecek olan yazı inkılabı... 16. 09. 1928, İstanbul, Belediye Başkanına Demeç. « Meclisinizin en büyük eseri olan Türk harfleri, memleketin genel hayatına tamamen uygulanmıştır. İlk zorluklar, milletin fikir kuvveti ve medeniyete olan sevgisi sayesinde kolaylıkla yenilmiştir 01. 11. 1929, T. B. M. M., 3. Dönem, 3. Toplanma Yılını Açarken. HARİTA DAİRESİ « Milli Savunma Bakanlığı nda faaliyete başlayan harita dairesi ordunum bütün harita ihtiyacını karşılamaya muvaffak olmuştur. Bundan sonraki çalışma ile memleketin daha mükemmel haritalarını hazırlayacaktır 01. 03. 1922, T. B. M. M., 3. Toplanma Yılını Açarken. HATİP « hutbeyi irat eden hatiptir. Yani söz söyleyen demektir 07. 02. 1923, Balıkesir de Halkla Konuşma. HAVACI « Havacılarımız, bütün ordu ve donanmamız gibi vatanı korumaya yetenekli kahramanlardır. Büyük millet, bu soylu evlatlarıyla kendini mutlu sayabilir. 01. 11. 1935, T. B. M. M., 5. Dönem, 1. Toplanma Yılını Açarken HAVACILIK « Bizim dünyamız - bilirsiniz - topraktan, sudan ve havadan unulmuştur. Hayatın da, esas unsurları, bunlar değil midir? Bu unsurlardan birinin eksikliği, yalnız eksikliği değil, sadece bozukluğu, hayatı imkansız kılar. Hayatı, hele ulusal hayatı seven, onu korumak isteyen; yurdunun topraklarına, denizlerine olduğu gibi, havasına da ilgisini, hergün biraz daha çoğaltılmalıdır. 03. 05. 1935, Havacılık Hakkında Konuşma. « Türk çocuğu; Her işte olduğu gibi, havacılıkta da, en yüksek düzeyde, gökte, seni bekleyen yerini, az zamanda, dolduracaksın. Bundan, gerçek dostlarımız sevinecek, Türk ulusu mutlu olacaktır. 03. 05. 1935, Havacılık Hakkında Konuşma. HAYAT « Hayat mücadeleden ibaretlir. Bundan dolayı hayatta yalnız iki şey vardır. Galip olmak, mağlup olmak. 18. 03. 1923, Tarsus da Gençlerle Konuşma. Havacılıkla ilgili konuşmasının aynısı « Bizim dünyamız - bilirsiniz - topraktan, sudan ve havadan unulmuştur. Hayatın da, esas unsurları, bunlar değil midir? 03. 05. 1935, Havacılık Hakkında Konuşma. « Hayatta tam zevk ve saadet, ancak gelecek nesillerin şerefi, varlığı, saadeti için çalışmakta bulunabilir 17. 03. 1937, Ankara Palas. Romanya Dışişleri Bakanı Antonescu İle Konuşma HİLAFET « Hilafeti muhafaza edeceğiz. Şu şartla ki, Büyük Millet Meclisi ve millet, hilafetin dayanacağı bir mesnet ve kuvvet olacaktır. 02. 11. 1922, Bursa, Le Petit Parisien Muhabirine Demeç. « Esasen bu mesele yalnız Türkiye ye ait olmayıp bütün islam alemini ilgilendiren bir meseledir. 02. 11. 1922, Bursa, Le Petit Parisien Muhabirine Demeç. « Bütün İslam aleminin gerçek kurtuluşuna kadar varlığını korumayı görev bildiğimiz hilafet makamı Türkiye Devleti nin ne istiklali, ne idaresi ve ne de hakimiyeti ile zıtlık teşkil etmez. Bu makam ve bu makamda oturan kişinin varlığı, sebebiyet verilmedikçe sakıncaların kaynağı olarak düşünülemez. Fakat şurası kesinlikte bilinmelidir ki, herhangi bir makam ve şahıs tarafından bu sakınca doğurulduğu gün orada teori biter, pratik ve uygulama başlar. 18. 01. 1923, İzmit Halkı İle Konuşma. « Bu makamı Türkiye milletinin hakimiyetini ihlal edecek bir makam diye anlamak doğru değildir. Bugün halife olan kişinin bizim ile beraber aynı gerçekleri takdir buyurduğunu zannederim. Ancak bir sakınca ortaya çıkarsa yalnız bu makama atfetmek lazım gelmez. Bunu yapmak için her şeyden önce, fikirlerini şeriat görünümüne sokan bazı cahiller, menfaatperestler ve dalkavuklar ortaya çıkabilir. Bunların yapacağı telkinleri ve mahiyetini evvelden tanıyıp ona göre gerekli hazırlığı yapmak her ferdin ve milletin görevidir 18. 01. 1923, İzmit Halkı İle Konuşma. « Bütün İslam milletleri üzerinde yüce ruhi görevini ifa eden halife fikri, gerçeklerden değil, kitaplardan çıkmış bir fikirdir 29. 10. 1923, Fransız Muhabiri Maurice Pernot ya Demeç. « Tarihimizin en mesut devresi hükümdarlarımızın halife olmadıkları zamandır. Bir Türk padişahı, her nasılsa hilafeti kendine maletmek için nüfuzunu, itiyadını, servetini kullandı. Bu sırf bir tesadüf eseridir. Peygamberimiz öğrencilerine dünya milletlerine İslamiyeti kabul ettirmelerini emretti, Bu milletlerin hükumeti başına geçmelerini emretmedi. Peygamberin zihninden asla böyle bir fikir geçmemiştır. Hilafet demek, idare, hükumet demektir. Hakikaten vazifesini yapmak, bütün Müslüman milletlerini idare etmek isteyen bir halife, buna nasıl muvaffak olur? İtiraf ederim ki, bu koşullar içinde beni halife tayin etseler, derhal istifamı verirdim. 29. 10. 1923, Fransız Muhabiri Maurice Pernot ya Demeç. « Hilafetle beraber Türkiye de mevcut olan Ortodoks ve Ermeni kiliseleri, patrikhaneleri ve Musevi hahamhanelerinin ortadan kaldırılması lazımdır. Hilafet ve bu muhtelif patrikhaneler asırlardan beri ruhani yetkilerinin sınırları dışında çok büyük ayrıcalıklar aldılar. Halkın anlayışına dayanarak bahşedilen hukuk dışı ayrıcalıklar ile cumhuriyet idaresinin uygulanması mümkün değildir 04. 05. 1924, New York Herald Tribune Muhabirine Demeç. « Hilafet, geçmişin bir rüyası olup, zamanımız da varlık nedeni yoktu 25. 11. 1924, Matin Gazetesi Yazarı Madam Titaniya ya Demeç. HOCA « Her sarıklıyı hoca sanmayın, hoca olmak sarıkla değil, dimağladır. 16. 03. 1923, Adana Esnaflarıyle Konuşma. HUKUK İNKILABI « Büsbütün yeni kanunlar vücuda getirerek hukuki esasları temelinden değiştirmek teşebbüsündeyiz. Ve yeni hukuki esaslar ile alfabesinden tahsile başlayacak bir yeni hukuk neslini yetiştirmek için bu kurumları açıyoruz. Bütün bu uygulamalardaki dayanağımız milletin anlayış, kabiliyeti ve kesin arzusudur. Bu teşebbüslerde arkadaşlarımız, yeni hukuku, bizimle beraber, bahsettiğim mahiyette anlatmış olan güzide hukukçularımızdır. 05. 11. 1925, Ankara Hukuk Fakültesinin Açılışında Yapılan Konuşma. HUTBE « Efendiler, hutbe demek insanlara hitap etmek, yani söz söylemek demektir. Hutbenin manası budur 07.02.1923, Balıkesir de Halkla Konuşma. « Hutbe okuyan kişilerin siyasi, sosyal ve medeni gelişmeleri her gün takip etmeleri zaruridir. Bunlar bilinmediği takdirde halka yanlış telkinat verilmiş olur. Bundan dolayı hutbeler tamamen Türkçe ve zamanın şartlarına uygun olmalıdır 07.02.1923, Balıkesir de Halkla Konuşma. « Hutbeden maksat ahalinin aydınlatılması ve yol gösterilmesidir, başka birşey değildir. Yüz, iki yüz, hatta bin sene evvelki hutbeleri okumak, insanları cehalet ve gaflet içinde bırakmak demektir. Hutbe okuyan kişilerin herhalde halkın kullandığı dille görüşmesi uygundur 07.02.1923, Balıkesir de Halkla Konuşma. HÜKÜMET « Hükümetin iki hedefi vardır. Biri milletin korunması, ikincisi milletin refahını temin etmek 16.03.1923, Adana İlerigelenleriyle Konuşma. « Milletlerden ibaret olan toplumlar, birer hükümet teşkili mecburiyetindedirler. Ama bu mecburiyet toplumun kendini muhafaza etmesi içindir Hükümetlerin kuruluş gayesi, kavramı, bundan ibarettir 23.03.1923, Afyonkarahisar Belediye

M MALİYE MEMURU « Maliye memurları da iç işleri memurları gibi halkla daimi teması olan teşkilattır. Bunların da, halk ile temaslarında, halk için çalışan bir halk hükümetin tabii niteliği olan azami dikkat ve ihtimam göstermek ve azami emniyet ve inan vermek özelliklerinin ortaya çıkmasına bilhassa özen göstermeleri lazımdır. 1.11.1937, TBMM, 5. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. MECELLE « Efendiler! Bizim elyevm mevcut olan kanunu medenimiz mecelledir. Bu kanunu medeni takriben yarım asır evvel Cevdet Paşa merhumun taktı riyasetinde bir heyet-i ilmiye marifetiyle tertip olunmuştur 1.03.1922, TBMM, 3. Toplanma Yılını Açarken. MEDENİ ESER « Dünyada her miletin varlığı, kıymeti, hürriyet ve bağımsızlık hakkı, sahip olduğu ve yapacağı medeni eserlerle orantılıdır. Medeni eser meydana getirmek kabiliyetinden mahrum olan milletler, hürriyet ve bağımsızlıklarından soyutlanmaya mahkumdurlar 30.08.1924, Dumlupınar da Konuşma. MEDENİYET « Memleketler çeşitlidir, fakat medeniyet birdir, ve bir milletin gelişmesi için bu tek medeniyete katılması lazımdır 29.10.1923, Fransız Muhabiri Maurice Pernot ya Demeç. « Medeniyet yolunda yürümek başarılı olmak hayatın şartıdır. Bu yol üzerinde bekleyenler veyahut bu yol üzerinde ileri değil geriye bakmak bilgisizlik ve gafletinde bulunanlar, umumi medeniyetin coşkun seli altında boğulmaya mahkumdurlar. 30.081924, Dumlupınar da Konuşma. « Efendiler, medeniyet yolunda başarı yenileşmeye bağlıdır. Sosyal hayatta, iktisadi hayatta ilim ve fen sahasında başarılı olmak için tek olgunlaşma ve ilerleme yolu budur 30.081924, Dumlupınar da Konuşma. « Türk milletinin istidadı ve kati kararı medeniyet yolunda durmadan ilerlemektir. (1924) ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? « Fikrimiz, zihniyetimiz medeni olacaktır. Şunun bunun sözüne önem vermeyeceğiz. Medeni olacağız. Bununla iftihar edeceğiz. Bütün Türk ve İslam alemine bakınız. Zihinleri medeniyetin emrettiği şümul ve yükselmeye uyamadıklarından ne büyük felaketler, ne ıstıraplar içindedirler. Bizim de şimdiye kadar geri kalmamız ve sonuç olarak son felaket çamuruna batışımız bundandır 24.08.1925, Kastamonu da Bir Konuşma. « Medeniyet öyle bir kuvvetli ateştir ki ona ilgisiz olanları yakar ve mahveder. 24.08.1925, Kastamonu da Bir Konuşma. « Milletimizi en kısa yoldan medeniyetin nimetlerine kavuşturmaya, mesut ve müreffeh kılmaya çalışacağız ve bunu yapmaya mecburuz. 26.08.1925, İnebolu da Bir Konuşma. « Efendiler, Türkiye Cumhuriyeti ni kuran Türk halkı medenidir. Tarihte medenidir, hakikatte medenidir. Fakat ben sizin öz kardeşiniz, arkadaşınız, babanız gibi medeniyim diyen Türkiye Cumhuriyeti halkı, fikriyle, zihniyetiyle medeni olduğunu ispat ve göstermek mecburiyetindedir. Medeniyim diyen Türkiye Cumhuriyeti halkı, aile hayatıyla, yaşayış tarzıyla medeni olduğunu göstermek mecburiyetindedir. Sonuç olarak medeniyim diyen, Türkiye nin hakikaten medeni olan halkı başından aşağıya dış görünüşüyle dahi medeni ve gelişmiş insanlar olduğunu göstermeye mecburdurlar 28.08.1925, İnebolu da Bir Konuşma. « Medeni olmayan insanlar, medeni olanların ayakları altında kalmaya maruzdurlar. 10.10.1925, Akhisar da Bir Konuşma. « Fikrimiz, zihniyetimiz medeni olacaktır 24.08.1925, Kastamonu da Bir Konuşma. MEMLEKET « Memleket mutlaka modern, medeni ve yepyeni olacaktır. Bizim için bu hayat davasıdır. (1923) MESULİYET « Mesuliyet yükü her şeyden, ölümden de ağırdır. 1919, Belleten, C. VIII, s. 28. MEYDAN MUHAREBESİ « Harb, muharebe, nihayet meydan muharebesi yalnız karşı karşıya gelen iki ordunun çarpışması değildir. Milletlerin çarpışmasıdır. Meydan muharebesi milletlerin bütün mevcudiyetleriyle, ilim ve fen sahasındaki seviyeleriyle, ahlaklarıyla, harslarıyla özet olarak bütün maddi ve manevi kudret ve faziletleriyle ve türlü vasıtalarıyla çarpıştığı bir imtihan sahasıdır. Bu sahada, çarpışan milletlerin hakiki kuvvet ve kıymetleri ölçülür 30.081924, Dumlupınar da Konuşma. MİLLET « Bugün vatanımızla bir milli kudret varsa o cereyan, felaketlerden ders alan milletin kalb ve dimağından doğmuştur. (1919) « Millete efendilik yoktur; hizmet etme vardır. Bu millete hizmet eden, onun efendisi olur. (1921) « Milleti millet yapan, ilerleten ve yükselten kuvvetler vardır : fikir kuvvetleri ve sosyal kuvvetler 27.10.1922, Bursa, Öğretmenlere. « Bilelim ki kazandığımız başarı, milletin kuvvetlerini birleştirmesinden ileri gelmiştir. Eğer aynı başarıları, zaferleri ileride de kazanmak istiyorsak, ayni esasa dayanalım, aynı yolda yürüyelim. (1923) « Milletlerin siyasetinde ancak menfaatleri vardır. Kimsenin kimseye dost olmayacağını bilelim. (1933) « Millet sevgisi kadar büyük mükafat yoktur. (1935) « Kuvvet birdir ve o milletindir 1.11.1937, TBMM, 5. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. MİLLETLER CEMİYETİ « Milletler Cemiyeti, henüz kesin ve etkili bir vasıta olduğunu ispat etmemiştir. Diğer taraftan, Milletler Cemiyeti bugün, bütün milletlerin, ortak amaçlarının gerçekleşebilmesi için çalışabilecekleri tek teşkilattır. 21.06.1935, Gladys Baker e Verilen Demeç. MİLLETVEKİLİ « Sayın milletvekilleri; Ağır ve önemli işleriniz, size, millet yolunda, esaslı hizmetler hazırlamaktadır. Milletin sevgileri hayırlı ve faydalı çalışmalarınızda sizinle beraberdir. 1.11.1936, TBMM, 5. Dönem 2. Toplanma Yılını Açarken. MİLLİ AHLAK « Milli ahlakımız medeni esaslarla ve hür fikirlerle beslenmeli ve takviye olunmalıdır 25.08.1924, Muallimler Birliği

O OKUL « Mektep sayesinde, Mektebin vereceği ilim ve fen sayesindedir ki, Türk milleti, Türk sanatı, Türk ekonomisi, Türk şiir ve edebiyatı bütün güzelliği ile gelişir. 27.10.1922, Bursa, Öğretmenlere. « Mektep genç dimağlara, insanlığa hürmeti, millet ve memlekete sevgiyi, şerefi ve bağımsızlığı öğretir Bağımsızlık tehlikeye düştüğü zaman onu kurtarmak için izlenmesi uygun olan en doğru yolu belletir Memleket ve milleti kurtarmaya çalışanların aynı zamanda mesleklerinde birer namuskar ve birer alim olmaları lazımdır. Bunu temin eden mekteptir. 27.10.1922, Bursa, Öğretmenlere. « Her fert dinini, diyanetini, imanını öğrenmek için bir yere muhtaçtır. Orası da mekteptir. 31.01.1923, İzmir de Halk İle Konuşma. « Okullar öğretim ve eğitim kadar, okul dışındaki neslin sürekli bir aydınlık demeti altında tutulması gereklidir. 07.07.1927, Dolmabahçe, İstanbul Muallimler Heyetine söylenmiştir. ORDU « Dünyanın hiçbir ordusunda yüreği seninkinden daha temiz ve daha sağlam bir askere rastgelinmemiştir. (1921) « Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti nin ordusu, istilalar yapmak veya saltanatlar yıkmak veya saltanatlar kurmak için şunun bunun elinde ihtiras aleti olmaktan uzaktır 18.04.1922, TBMM, Ordu Hakkında. « Türkiye Büyük Millet Meclisi ordularının vazifesi, « Misak-ı Milli hükümlerini temin etmektir. 2.09.1922, İzmir de İkdam Muhabiri Yakup Kadri ye Verilen Beyanat. « Ordumuz, Türk topraklarının ve Türkiye idealini tahakkuk ettirmek için sarf etmekte olduğumuz sistemli çalışmaların yenilmesi imkansız teminatıdır. 01.11.1937, TBMM, 5. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. « Ordumuz, Türk birliğinin, Türk kudret ve kabiliyetinin, Türk vatanseverliğinin çeliklemiş bir ifadesidir. 01.11.1937, TBMM, 5. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. « Büyük milli disiplin okulu olan ordunun; ekonomik, kültürel, sosyal savaşlarımızda bize aynı zamanda en lüzumlu elemanları da yetiştiren büyük bir okul haline getirilmesine, ayrıca itina ve himmet edileceğine, şüphem yoktur. 01.11.1937, TBMM, 5. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. « Zaferleri ve mazisi insanlık tarihi ile başlayan, her zaman zaferle beraber medeniyet ışıklarını taşıyan kahraman Türk ordusu! Memleketini en buhranlı ve müşkül anlarda zulümden, felaket ve musibetlerden ve düşman istilasından nasıl korumuş ve kurtarmış isen Cumhuriyetin bugünkü verimli devrinde de askerlik tekniğinin bütün modern silah ve vasıtaları ile donanmış olduğun halde vazifeni aynı bağlılıkla yapacağına hiç şüphem yoktur 9.10.1938, T. C. Ordularına Mesaj, Ankara Hipodrumunda yapılan geçit resminden önce Başbakan Celal Bayar tarafından okunmuştur. ORMAN « Orman servetimizin korunması lüzumuna ayrıca işaret etmek isterim. Ancak, bunda mühim olan, korunma esaslarını; memleketin türlü ağaç ihtiyaçlarını davamlı olarak karşılaması icabeden ormanlarımızı dengeli ve teknik bir şekilde işleterek istifade etmek esasiyle makul bir şekilde uzlaştırmak mecburiyeti vardır 01.11.1937, TBMM, 5. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. ORTA TAHSİL « Bu ilk ve son iki tahsil kademesi arasında orta tahsilin de gerekliliği tabiidir. Orta tahsilin gayesi memleketin muhtaç olduğu muhtelif hizmet ve sanat erbabını yetiştirmek ve yüksek tahsile aday hazırlamaktır. Orta tahsilde dahi terbiye ve talim usulünün pratik ve uygulamalı olması esasına uymak şarttır. Kadınlarımızın da aynı tahsil derecelerinden geçerek yetişmelerine önem verilecektir. 01.03.1922, TBMM, 3. Toplanma Yılını Açarken. OSMANLI DEVLETİ « Osmanlı devleti neyazıkki ölmüştür. Babıali hükumeti neyazıkki ölmüştür; afedersiniz, hata ettim! Neyazıkki demiyecektim, iyiki ölmüştür. Çünkü onlar ölmeseydi milleti öldüreceklerdi 31.01.1923, İzmir de Halk ile Konuşma. OSMANLI TARİHİ « Osmanlı tarihi baştan nihayetine kadar hakanların, padişahların, şahısların, en nihayet zümrelerin hal ve hareketlerini kaydeden bir destandan başka bir şey değildir..." 17.02.1923, İzmir İktisat Kongresinin Açış Söylevi.

İ İKTİSAT « Ekonomisi zayıf bir millet fakirlik ve yoksulluktan kurtulamaz; toplumsal ve siyasi felaketlerden yakasını kurtaramaz. (1924) İLERLEME « Bir millet ki resim yapmaz, bir millet ki heykel yapmaz, bir millet ki, fennin gerektirdiği şeyleri yapmaz, itiraf etmeli ki o milletin ilerleme yolunda yeri yoktur. (1923) İLİM VE FEN « İlim ve fen nerede ise oradan alacağız ve her millet ferdinin kafasına koyacağız. İlim ve fen için kayıt ve şart yoktur. 27.10.1922, Bursa Öğretmenlerine. « Memleketimizin en ileri, en hoş, en güzel yerlerini üç buçuk sene kirli ayaklarıyla çiğneyen düşmanı mağlup eden zaferin sırrı nerededir bilir misiniz? Orduların sevk ve idaresinde ilim ve fen esaslarını rehber almaktır. Milletimizi yetiştirmek için asıl olan mekteplerimizin, üniversitelerimizin kuruluşunda aynı yolu takip edeceğiz. Evet, milletimizin, siyasi, sosyal hayatında, milletimizin fikri terbiyesinde de rehberimiz ilim ve fen olacaktır 27.10.1922, Bursa Öğretmenlerine. « Bundan sonra pek mühim zaferlere kavuşacağız. Fakat bu süngü zaferi değil, iktisat ve ilim ve kültür zaferleri olacaktır 25/26.01.1923, Alaşehir de Halka Konuşma. « Dünyada herşey için, medeniyet için, hayat için, başarı için, en hakiki mürşit bilimdir, fendir. İlim ve fennin haricinde yol gösterici aramak gaflettir, cehalettir, delalettir. 22.09.1924, Samsun Ögretmenleriyle Konuşma. « Türk milletinin yürümekte olduğu ilerleme ve medeniyet yolunda elinde ve kafasında tuttuğu meşale, pozitif ilimdir. 29.10.1933, Onuncu Yıl Nutku. İLK TAHSİL « İlk tahsilin yayılması için, sade ve pratik tedbirler almak yolundayız. İlk tahsilde hedefimiz, bunun umumi olmasını bir an evvel tahakkuk ettirmektir. Bu neticeye varmak, ancak, sürekli tedbir almakla ve onu metodik olarak uygulamakla mümkün olabilir. Milletin başlıca bir işi olarak, bu konuda ısrar etmeyi gerekli görüyorum 01.11.1936, T. B. M. M., 5. Dönem, 2. Toplanma Yılını Açarken. İNHİSAR « İnhisarlar konusunda özen gösterilmesi gereken esas, bu kurumların mali monopol, ticari teşekkül ve milli valörizasyon kurumu karakterinin dikkatle telifidir. 01.11.1937, T. B. M. M., 5. Dönem, 3. Toplanma Yılını Açarken. İNKILAP « Kan ile yapılan inkılaplar daha sağlam olur, kansız inkılaplar ebedileştirilemez. Fakat biz inkılaba ulaşmak için lüzumu kadar kan döktük. Bu kanlarımız, yalnız muhabere meydanlarında değil, aynı zamanda memleketin dahilinde de döküldü. Biliyorsunuz ki Hendek te, Bolu da, Konya da, Yozgat ta vesair memleketlerimizde bir çok isyanlar meydana geldi. Ve bunların hepsi bastırıldı. Temenni ederim ki, bu dökülen kanlar yeterli olsun ve bundan fazla kan dökülmesin 22.01.1923, Bursa Şark Sinemasında Halkla Konuşma. « Arkadaşlar ; inkılabımız Türkiye nin asırlar için saadetini garanti etmiştir. Bize düşen onu idrak ve takdir ederek çalışmaktır. 11.09.1924, Bursalılarla Konuşma. « Efendiler, vatanın birliğini, hürriyet ve istiklalini temin eden milletimizi Cumhuriyet idaresine kavuşturan inkılabımız; iktisadi refah ve saadetimizi, medeniyet aleminde layık olduğumuz yeri de temin edecektir 16.09.1924, Trabzonlularla Konuşma. « Bu inkılap, kelimenin ilk anda ima ettiği ihtilal anlamından başka, ondan daha geniş bir değişimi ifade etmektedir. Bugünkü devletimizin şekli, asırlardan beri gelen eski şekilleri bertaraf eden, en gelişmiş tarz olmuştur. 05.11.1925, Ankara Hukuk Fakültesinin Açılışında. « Türk milleti çok büyük olaylarla isbat etti ki, yenilikçi ve inkılapçı bir millettir. Son senelerden önceki devirlerde de milletimiz yenileşme yolları üzerinde yürümeye, sosyal inkılaba teşebbüs etmemiş değildir. Fakat hakiki faydalar görülemedi. Bunun sebebini araştırdınız mı? Bu sebep işe esasından, temelinden başlanmamış olmasıdır. 30.08.1925, Kastamonu da İkinci Konuşma. « Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılapların amacı, Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen çağdaş ve bütün mana ve biçimiyle uygar bir toplum haline getirmektir. İnkılaplarımızın asıl gayesi budur 30.08.1925, Kastamonu da, 2. Konuşma. İNSAN « İnsanlar; adetlerini, ahlaklarını, hislerini, eğilimlerini, hatta fikirlerini geliştirme ve terbiyede, içinde yetiştiği toplumun genel eğiliminden kurtulamazlar 18.06.1922, Claude Farrere in Mustafa Kemal i Ziyaret Etmek Üzere İzmit e Gelişinde. « İnsanlar daima yüksek, soylu ve kutsal hedeflere yürümelidirler 27.06.1926, Gazetecilere Verdiği Demeç. « İnsanlığın hepsini bir vücut ve bir milleti bunun bir organı saymak gerekir. Bir vücudun parmağının ucundaki acıdan diğer bütün organlar etkilenir. (1937) « İnsanları mesut edeceğim diye onları birbirine boğazlatmak insanlıktan uzak ve son derece üzülünecek bir sistemdir. (1937) İRTİCA « Hayat felsefesinin garip bir tecellisidir ki, her faydalı ve her yeni şeye karşı mutlaka bir kuvvet çıkar. Buna bizim dilimizde derler. İşte bu irticanın imhası için gerekli tedbirleri evvelden almış olmak lazımdır 18.01.1923, İzmit te Halk İle Konuşma. « Unutmamalıdır ki, milletin hakimiyetini bir şahısta yahut belirli şahısların elinde bulundurmakta menfaat bekleyen cahil ve gafil insanlar vardır. Hükümdarlar, kendilerini aslı olmayan bir kuvvetin temsilcisi tanırlar ve bundan zevk alırlar. Fakat onların etrafındaki menfaatperestler, bunu din kisvesine büründürerek milleti iğfale, küçük görmeye çalışırlar. Nitekim şimdiye kadar çalışmışlardır. Nihayet milletin kulağı bu söylentilerle dolar ve o telkinleri dinin icabı ve gerçeklerin ifadesi olarak kabul ederler. Bu gibilere gerici ve hareketlerine irtica derler 31.01.1923, İzmir de Halk İle Konuşma. İSTANBUL « İstanbul bizimdir. Bununla birlikte boğazlar ve Marmara denizi için başkentin emniyeti temin edilmek şartıyla bir hal tarzını kabul etmeye hazır bulunmaktayız Ağustos 1921, Associated Press Muhabirine Demeç. « İstanbul şehri, milletimizin sonsuz çalışma ve fedakarlığının ürün verdiği yerdir. Gerçekten; milletimizin maddi ve manevi varlığını yücelten anıtlar, kurumlar ve medeniyet eserleri İstanbul da yoğunlaştırılmıştır. 01.03.1922, T. B. M. M., 3. Toplanma Yılını Açarken. « İki büyük dünyanın buluşma noktasında, Türk vatanının süsü, Türk tarihinin serveti, Türk milletinin gözbebeği İstanbul, bütün vatandaşların kalbinde yeri olan bir şehirdir 01.07.1927, İstanbul Halkı Temsilcileriyle Dolmabahçe Sarayında Yapılan Bir Konuşma. İSTİBDAT « Bir istibdadın varlığı ile ilgili işaretler in izahı, bence mümkün değildir. Cumhuriyet Halk Partisi ve onun bütün liderleri ve mensupları Türkiye de her türlü istibdadı kökünden yıkmak için ve memleket ve millete tam bir hürriyet kazandırmak için bugüne kadar milletle beraber hayatlarını ortaya koymaktan çekinmemiş ve hiçbir vakit çekinmeyecek insanlar olduğuna göre, işaret olunan istibdat herhalde mevcut değildir 11.12.1924, Times Muhabirine Demeç. « Geleceğini, kendisini zincire vuran şahıslara terk eden milletler, o şahısların keyif ve isteklerine oyuncak olmaya karar vermiş, rıza göstermiş kabul edilirler. Bu türlü milletler, talihini ellerine teslim ettiği insanlar başarılı oldukça, o insanların daha kuvvetli baskısı altında kalırlar. Başarılı olmazlarsa felaket, yok olma yalnız o insanları değil, onlara bağlı olan bütün toplumu kapsar. 03.01.1922, General Frunse nin Ziyafetinde. İSTİKLAL « Ya İstiklal, ya Ölüm! (1919) « Türkiye halkı asırlardan beri hür ve bağımsız yaşamış ve bağımsızlığı hayatın bir gereği kabul etmiş ve bir milletin kahraman evlatlarıdır. Bu millet bağımsızlıktan uzak yaşamamıştır. Yaşayamaz ve yaşamayacaktır. 18.06.1922, Claude Farrere Şerefine Verilen Çay Ziyafetinde. İSTİKLAL-İ MALİ Mali Bağımsızlık « Bugünkü mücadelelerimizin gayesi, tam bağımsızlıktır. Bağımsızlığın tamamı ise ancak mali bağımsızlık ile mümkündür. Bir devletin maliyesi bağımsızlıktan mahrum olunca o devletin bütün hayati kuruluşlarında bağımsızlık felç olmuştur. Çünkü devletin her organı, ancak mali kuvvet ile yaşar 01.03.1922, T. B. M. M., 3. Toplanma Yılını Açarken. İŞ BANKASI « İş Bankası kurumu, Cumhuriyet tarihinde ekonomi bakımından başlı başına yer alacaktır. Bu kurum kıymetsiz bir servetin bile ekonomik hayatta fert menfaatlerine kullanılmayıp ulus menfaatine kullanılmasından çıkabilecek olan büyük neticeleri, az bir zamanda ve özellikle yepyeni bir devlet kuruluşunun türlü inkılap güçlükleri içinde evrensel bir surette fiilen göstermiştir. 26.08.1936, İş Bankası nın 10. Kuruluş Yıldömünde.

A ADALET «Adalet gücü bağımsız olmayan bir milletin, devlet halinde varlığı kabul olunmaz. 1920. «Zamanın değişmesiyle hükümlerin değişmesi inkar olunamaz. Kuralı adli politikamızın temelidir. 1922. ADLİYE « En yeni kanunlarla donanmış olan adliyemizin basireti ve adaleti uygulamak için gösterdiği dikkat milletin huzur ve nizamını korumağa kafi ve muktedirdir. 01.11.1929, T. B. M. M. 3. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. « Adliyemizin emin olduğumuz yüksek gücü sayesindedir ki, Cumhuriyet, kaçınılmaz gelişimi takip edebilecek ve türlü şekil ve türdeki tecavüzlere karşı vatandaşın hukukunu ve memleketin düzenini koruyabilecektir. 01. 11. 1930 T. B. M.. M. 3. Dönem 4. Toplanma Yılını Açarken. ADLİYE SİYASETİ « Adliye politikamızda takip edilecek gaye, evvela halkı yormaksızın süratle, isabetle, emniyetle adaleti dağıtmaktır. İkinci olarak toplumumuzun bütün dünya ile teması doğal ve zorunludur; bunun için adaletimizin seviyesini bütün medeni toplumların derecesinde bulundurmak mecburiyetindeyiz. Bu hususları sağlamak için mevcut kanun ve usüllerimizi bu bakış açılarına göre yenilemekteyiz ve yenileyeceğiz 01. 03. 1922, T. B. M. M., 3. Toplanma Yılını Açarken. AHLAK « Hiç bir millet yoktur ki, ahlak esaslarına dayanmadan ilerlesin 24. 12. 1919., Kırşehir Gençler Derneğindeki Hitabe. « Tehdit esasına dayanan ahlak, bir fazilet olmadıktan başka güvene de layık değildir. 25. 08. 1924, Muallimler Birliği

I IRK « Efendiler, bir memleketin, bir memleket halkının düşmandan zarar görmesi acıdır. Fakat, kendi ırkından büyük tanıdığı ve başlarında taşıdığı insanlardan vefasızlık, felaket görmesi ondan daha acıdır. Bu kalp ve vicdanlar için unutulmaz bir yaradır. 11.09.1924, Bursalılarla Konuşma. « Diyarbakırlı, Vanlı, Erzurumlu, Trabzonlu, İstanbullu, Trakyalı ve Makedonyalı hep bir ırkın evlatları, hep aynı cevherin damarlarıdır. 04.10.1932, Dolmabahçe Sarayı, « Diyarıbekir Gazetesinin Sahibine Demeç.

G GAYRIMÜSLİMLER « Memleketimizde yaşayan gayrimüslim unsurların başına ne gelmiş ise, kendilerinin yabancı entrikalarına kapılarak ve ayrıcalıklarını kötüye kullanarak vahşi bir şekilde takip ettikleri ayrılma siyaseti neticesidir. 28. 12. 1919, Ankara İlerigelenleriyle Bir Konuşma. 22. 01. 1923, Bursa Şark Sinemasında Halkla Konuşma. GAZETE « Gazeteler mevcut olan kanunlar içerisinde hürdür. Ancak bunun dışında çıktıkları zaman takibe uğrarlar. Gazeteler kanunun ve genel menfaatlerin aksine işlemlere şahit ve bilgi sahibi oldukları zaman gerekli yayınlarda bulunmalıdırlar. 15. 01. 1923, Eskişehir de Halka Yapılan Konuşma. GENÇLİK « Bütün ümidim gençliktedir. (1919) « Muhterem gençler, hayat mücadeleden ibarettir. Bundan dolayı hayatta yalnız iki şey vardır. Galip olmak, mağlup olmak. Size Türk gençliğine terk ettiğimiz ve bıraktığımız vicdani emanet, yalnız ve daima galip olmaktır ve eminim daima galip olacaksınız 18. 03. 1923, Tarsus da Gençlere Konuşma. « Gençler! Cesaretimizi kuvvetlendiren ve devam ettiren sizsiniz. Siz almakta olduğunuz terbiye ve irfan ile, insanlık meziyetinin, vatan sevgisinin, fikir hürriyetinin en kıymetli örneği olacaksınız. Ey yükselen yeni nesil! Gelecek sizindir. Cumhuriyeti biz kurduk ; onu yükseltecek ve devam ettirecek sizsiniz. 30. 08. 1924, Dumlupınar da Konuşma. «Gençliği yetiştiriniz. Onlara ilim ve irfanın müspet fikirlerini veriniz. Geleceğin aydınlığına onlarla kavuşacaksınız. (1927) « Ey Türk Gençliği! Birinci vazifen, Türk İstiklalini, Türk Cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir. Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegane temeli budur. Bu temel senin en kıymetli hazinendir 1927, Gençliğe Hitabesi. « Gençliğin çalışkan, duyarlı ve milliyetçi yetişmesi esas dileklerimizdendir. Gençlik her türlü faaliyetlerinde Cumhuriyet kanunlarına ve Cumhuriyet kuvvetlerinin usül ve kurallarına uymaya da dikkatli olmalıdır. (1933) « Sizler, yani yeni Türkiye nin genç evlatları, yorulsanız dahi beni takip edeceksiniz. Dinlenmemek üzere, yürümeye karar verenler asla ve asla yorulmazlar. Türk gençliği gayeye, bizim yükselme idealimize durmadan, yorulmadan yürüyecektir. Biz de bunu görmekle bahtiyar olacağız 26.03.1937, Ankara da Tahsilde Bulunan Bursalı Gençlerin Tertib Ettikleri Uludağ Gecesinde Söylenmiştir. « Gençler! benim gelecekteki emellerimi gerçekleştirmeyi üstlenen gençler! Bir gün memleketi sizin gibi beni anlamış bir gençliğe bırakacağımdan dolayı çok memnum ve mesudum. (1937) GERİLLA TEŞKİLATI « Küçük küçük birliklerin başında subay bulundurmakla vücuda getirilen teşkilat, küçük harp teşkilatıdır denilen küçük harp teşkilatıdır. Cümlenizin hatırındadır ki; Heyet-i İctimaiye nin muharebe hususundaki bakış açısını burada izah ederken demiştim ki; uzun zaman muharebe etmek ve bütün milletin savaşma hislerini daima zinde tutabilmek için gerilla teşkilatı yapacağız 12. 07. 1920, T. B. M. M. GÜMRÜK « Gümrüklere gelince; bunda, tesisata, çalışma usullerine ve kanuni mevzular bakımından gerekli iyileştirme tedbirlerine hız verilmesi gerekmektedir. 01. 11. 1937, T. B. M. M., 5. Dönem, 3. Toplanma Yılını Açarken. GÜZEL SAN ATLAR « Yüksek bir insan cemiyeti olan Türk milletinin tarihi bir vasfı da, güzel sanatları sevmek ve onda yükselmektir. Bunun içindir ki, milletimizin yüksek karakterini, yorulmaz çalışkanlığını, doğal zekasını, ilme bağlılığını, güzel sanatlara sevgisini, milli birlik duygusunu sürekli ve her türlü vasıta ve tedbirlerle besleyerek geliştirmek milli ülkümüzdür. 29. 10. 1933, Ankara Onuncu Yıl Söylevi. « Güzel sanatların hepsinde, ulus gençliğinin ne türlü ilerletilmesini istediğinizi bilirim. Bu, yapılmaktadır. Ancak burada en çabuk, en önde götürülmesi gerekli olan Türk musikisidir 01. 11. 1934, T. B. M. M., 4. Dönem, 4. Toplanma Yılını Açarken. « Güzel sanatların her şubesi için Kamutayın göstereceği alaka ve emek, milletin insani ve medeni hayatı ve çalışkanlık veriminin artması için çok tesirlidir. 01. 11. 1936, T. B. M. M., 5. Dönem, 2. Toplanma Yılını Açarken. « Güzel sanatlarda başarı büyük inkılapların başarılı olduğunun en kesin delilidir. Bunda başarı kazanamayan milletlere ne yazıktır. Onlar, bütün başarılarına rağmen uygarlık alanında yüksek insanlık sıfatıyla tanınmaktan daima mahrum kalacaklardır. (1936)

B BAĞIMSIZLIK « Tam bağımsızlık, ancak ekonomik bağımsızlıkla mümkündür. (1922) « Biz barış istiyoruz dediğimiz zaman, tam bağımsızlık istediğimizi herkesin anlaması gerekir. (1923) BAKIR «Artvin civarında bakır madenlerinden birinin işletmeye başlamasından memnun olduk. Ergani bakır madeninin işletmeye başlatmasını, memleket için mühim bir fayda olarak görüyoruz 01.11.1936, T. B. M. M. 5. Dönem 2. Toplanma Yılını Açarken. BALKAN ANTLAŞMASI « Balkan Antlaşması, Balkan devletlerinin, birbirlerinin varlıklarına özel saygı beslenilmesini göz önünde tutan mutlu bir belgedir. 01.11.1934, T. B. M. M. 4. Dönem 4. Toplanma Yılını Açarken. « Önemli bir hadise de Balkan Paktı dır. Dört devlet; kendi güvenleri için ve Balkanların, karışma ve karıştırma konusu olmaktan çıkması için içten bir kanaatle birbirlerine bağlanmışlardır. Balkanlı bağlaşıklarımızla gittikçe artan bir beraberlik ve dayanışma siyasası güdüyoruz. 09.05.1935, C. H. P. 4. Büyük Kurultayını Açarken. BARIŞ « Türk Barış şartları, Misak-ı Milli nin ilan edildiği gün olan 28 Ocak 1920 tarihinden beri bütün cihanca malumdur. Bu şartlar şu suretle özetlenebilir: Türkiye nin milli hudutları içinde siyasi ve iktisadi tam istiklalinin tasdiki Fransa ile imzalanan 20 Aralık itilafı Türkiye nin, istiklaline hürmet edildikçe barışsever ve uyuşmacı olduğunu ispat eder. 11.01.1922, Entransigeant Muhabirine Demeç. « Memleketimizin zulmen uğradığı tahribatı imar ve senelerden beri türlü türlü engeller altında baskı uygulanan ekonomi hayatımızın meşru gelişimini temin ve fen ve irfan içinde çalışkan bir hayata kavuşturmak barış şartlarımızdır. 24.10.1922, United Press Muhabiri ile Demeç. « Büyük Millet Meclisi samimi olarak barış istiyor. Cidden barış istediğimizi herkes anlayabilir. Çünkü memleketimizi imar edebilmek için barışa muhtacız. 22.12.1922, Morning Post Muhabirine Demeç. « Barışı kanla değil, mürekkeple imza etmek istiyorduk. 23.01.1923, Morning Post Yazarı Grace Ellison a Demeç. «Evvela, barışsever olduğumuz için barışı arzu ediyoruz. İkinci olarak, devamlı muharebeler dolayısıyla memleket barışa tanzim ve imara çok muhtaçtır. Fakat barış olmayacak olursa yine mücadeleye devam edecek ve mutlaka memleket için lüzumlu olan neticeyi elde edeceğiz 16.01.1923, Arifiye de Konuşma. « Gerçekte barış bizim için ne kadar faydalı ise, muhataplarımız için de o kadar faydalı ve lazımdır. Çünkü bundan sonra memleketimizin imar ve ihyası için çalışmak istiyoruz. Onların da bu lüzumu idrak etmemelerine imkan yoktur 22.01.1923, Bursa Şark Sinemasında Halka Konuşma. BASIN «Basın, milletin müşterek sesidir. Bir milleti aydınlatma ve uyarmada, bir millete muhtaç olduğu fikri gıdayı vermekte, özet olarak bir milletin mutluluk hedefi olan müşterek istikamette yürümesini teminde başlı başına bir kuvvet, bir okul, bir rehberdir. (1922) «Türkiye basını milletin gerçek ses ve iradesinin doğduğu yer olan cumhuriyetin etrafında çelikten bir kale meydana getirecektir. Bir fikir kalesi, zihniyet kalesi. Basın mensuplarından bunu istemek, cumhuriyetin hakkıdır... 05.02.1924, İzmir de Gazetecilerle. «... Cumhuriyet devrinin kendi anlayış ve ahlakını taşıyan basınını yine ancak Cumhuriyetin kendisi yetiştirir. Bir taraftan geçmiş devir gazetelerinin ve adamlarının düzeltilmesi mümkün olmayanları milletin nazarında belirlenirken, öte taraftan Cumhuriyet basınının temiz ve feyizli sahası genişleyip yükselmektedir. Büyük ve soylu milletimizin yeni çalışma ve medeniyet hayatını kolaylaştırıp teşvik edecek işte ancak bu anlayıştaki basın olacaktır. 2. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken, 1. Kasım.1925. BAŞARI «Milletimiz, tek bir vücut gibi gösterdiği birlik ve gayret sayesinde başarıya ulaşmıştır. Büyük Zafer Hakkında, 4 Ekim 1922. « Bilelim ki, kazandığımız başarı milletin kuvvetlerini birleştirmesinden ileri gelmiştir. Aynı başarıları ileride de kazanmak istiyorsak, aynı temele dayanalım ve aynı yolda yürüyelim. (1923) « Zafer «Zafer benimdir diyebilenindir; başarı «başarılı olacağım diye başlayanın ve «başarılı oldum diyebilenindir. 11. 01. 1925, Konya da Bir Konuşma. BAŞKAN « Başkan olan kimsenin milletin ülküsüne göre hareket etmesi ve milletin ruhiyatına vakıf olduktan sonra, o milletin isteğine göre hareket etmesi gerekir 30. 11. 1929, Vossiche Zeitung Muhabirine Demeç. BAŞKENT « Yeni Türkiye nin başkenti meselesine gelince bunun cevabı kendiliğinden belli olur : Ankara Türkiye Cumhuriyetinin başkentidir. 27.09.1923, Neue Freie Preese Muhabirine Demeç. BATILILAŞMAK « Türklerin asırlardan beri takip ettiği hareket, devamlı bir istikameti korudu. Biz daima doğudan batıya doğru yürüdük. Eğer bu son senelerde yolumuzu değiştirdikse, itiraf etmelisiniz ki, bu bizim hatamız değildir. Bizi siz mecbur ettiniz. Bu değişiklik gelip geçici ve istemeksizin oldu. Takdir etmelisiniz ki, doğuda ikametgah seçimine mecbur olduğumuz için, ırkımızın beşiği ile alakadar olması nedeniyle mümkün olduğu kadar yakın batıda bir ikametgah seçtik. Fakat vücutlarımız doğuda ise fikirlerimiz batıya doğru yönelik kalmıştır. 29.10.1923, Fransız Muhabiri Maurice Pernot ya Demeç. «Memleketimizi çağdaşlaştırmak istiyoruz. Bütün çalışmamız Türkiye de çağdaş, doyayısıyla batılı bir hükümet meydana getirmektir. Medeniyete girmek arzu edip de, batıya yönelmemiş millet hangisidir?... 29.10.1923, Fransız Muhabiri Pernot ya Demeç. BAYINDIR «Her Türk çiftçi ailesinin geçineceği ve çalışacağı toprağa sahip olması mutlaka gereklidir. Vatanın sağlam temeli ve bayındır hale getirilmesi bu esastatır. Beşinci Dönem İkinci Toplanma Yılını Açarken, 01. 11. 1936. BAYRAK « Bayrak bir milletin bağımsızlık alametidir. Düşmanın da olsa hürmet etmek lazımdır. (1922) BEDEN EĞİTİMİ « Esas olan, bütün her yaştaki Türkler için beden eğitimi sağlamaktır Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur sözünü atalarımız boşuna söylememişlerdir. (1937) BOĞAZLAR MESELESİ « Tarihte birçok defa münakaşa ve ihtiras vesilesi olmuş olan Boğazlar, artık tamamiyle Türk hakimiyeti idaresinde, yalnız ticaret ve dostluk ilişkilerinin gerçekleşme yolu haline girmiştir. Bundan böyle savaşan her hangi bir devletin savaş gemilerinin Boğazlardan geçmesi yasaktır. 01.11.1936, T. B. M. M. 5. Dönem 2. Toplanma Yılını Açarken. BOLŞEVIK « Biz onlarla bir dostluk anlaşması imzaladık Başlıca şartlarden biri şu ki, Ruslar memleketimizde propaganda ve kışkırtmalar yapamayacaklar, çünkü Sovyet teşkilatıyla bizim teşkilatımız arasında esaslı farklılıklar vardır. Ağustos 1921, Associated Press Muhabirine Demeç. «Türkiye de Bolşeviklik olmayacaktır. Çünkü Türk hükumetinin ilk gayesi, halka hürriyet ve mutluluk vermek, askerlerimize olduğu kadar, sivil halkımıza da iyi bakmaktır 21.06.1935, Gladys Baker e Verilen Demeç. BULAŞICI HASTALILIKLAR « Sağlık konusundaki çalışmalarımızın mühim bir kısmı bulaşıcı hastalıkların önlenmesine ve yayılmasının durdurulmasına sarfedildi. Bu türlü hastalıklardan yalnız çiçek ve lekeli humma bazı bölgelerde sınırlı bir şekilde yayılma eğilimi göstermiş ise de vaktiyle alınmış olan ve devam edilen önleyici ve koruyucu tedbirlerle önlerine geçilmiştir 01. 03. 1923, T. B. M. M. 4. Toplanma Yılını Açarken. BURSA « Efendiler: Bursa ziraat memleketidir, ticaret memleketidir ve sanat memleketidir, şifa memleketidir. Bursa, sahip olduğu doğal güzellikleriyle bolluk ve mutluluk memleketidir 11. 09. 1924, Bursalılarla Konuşma. BÜYÜK ZAFER «30 Ağustosta sevk ve idare ettiğim muharebe, Türk milletinin yanımda bulunduğu halde, idare ettiğim ilk ve son muharebedir. Bir insan kendini, milletle beraber hissettiği zaman, ne kadar kuvvetli buluyor bilir misiniz? Bunu tarif zordur. Eğer ben, açıklamakta zayıf kalırsam beni hoş görünüz. 30. 08. 1928, Basın Mümessillerine Demeç.

K KABOTAJ « Kabotajın, bu sene içinde, sadece ve tamamen Türk sancağına dönmesi fiilen gerçekleşmiştir. Bu olayı övünçle anmak isterim. 1.11.1926, 2. Dönem 4. Toplanma Yılını Açarken. KADIN Bizim toplumumuzun başarı gösterememesinin sebebi, kadınlarımıza karşı gösterdiğimiz ihmal ve kusurdan doğmaktadır. (1923) « Kadınlarımız hatta erkeklerden daha çok aydın, daha çok feyizli ve daha fazla bilgili olmaya mecburdurlar. (1923) « Şuna inanmak lazımdır ki, dünya yüzünde gördüğümüz herşey kadının eseridir. ...(1923) « ... Bilinmektedir ki, her safhada olduğu gibi toplum hayatında dahi görev bölümü vardır. bu genel görev bölümü arasında kadınlar kendilerine ait olan görevleri yapacakları gibi aynı zamanda toplumun refahı, saadeti için gerekli olan genel konulara dahi dahil olacaklardır. ...31. 01. 1923, İzmir de Halk İle Konuşma. « ... İnsanlar dünyaya mukadder oldukları kadar yaşamak için gelmişlerdir. Yaşamak demek faaliyet demektir. Bundan dolayı bir toplumun bir uzvu faaliyette bulunurken diğer uzvu atalette olursa, o toplum felç olmuştur. Bir toplumun hayatta çalışması ve muvaffak olması için çalışmanın ve mufavvak olabilmenin bağlı olduğu bütün sebep ve şartları kabul etmesi gerekir. Bundan dolayı bizim toplumumuz için ilim ve fen lazım ise bunları aynı derecede hem erkek ve hemde kadınlarımızın kazanmaları lazımdır... ... 31. 01. 1923, İzmir de Halk İle Konuşma. « ... Bir toplum, bir millet erkek ve kadın denilen iki cins insanlardan oluşmaktadır. Olabilir mi ki, bir kitlenin bir parçasını ilerletelim. Diğerini gözardı edelim de, kitlenin tamamı ilerlemiş olabilsin? Mümkün müdür ki bir toplumun yarısı topraklara zincirlerle bağlı kaldıkça diğer kısmı göklere yükselebilsin? Şüphe yok, ilerleme adımları, dediğim gibi iki cins tarafından beraber, arkadaşça atılmak ve gelişme sahalarında ve yenilikle birlikte mesafe almak gereklidir... ...30. 08. 1925, Kastamonu da İkinci Konuşma. KANUN « ... Kanun koyan insanlar birtakım seçkin özelliklere sahip olmak mecburiyetindedirler. O özelliklerden birincisi şudur efendiler: Kanun teklif eden, Kanun yapan, kanun koyan bir insan insanlığın bütün hislerini bütün ihtiraslarını herkesten daha çok sezer ve bilir. Fakat nefsini herkesten çok va tamamen bütünüyle bunlardan ayırt etmek kudret ve yeteneğine sahip olmalıdır. Bu seçkin özelliklere sahip olmayan, insanlar insan topluluğu için kanun yapmak hak ve yetkisinden men edilmiştir. Efendiler kanunlar hislere dayanarak ve uyularak yapılmaz. ...1. 12. 1921, TBMM. « Günün ihtiyaçlarına uygun kanun yapmak ve onu iyi uygulamak refah ve ilerleme vasıtalarının en mühimlerindendir. ...(1925) KAPİTÜLASYON « ... Kapitülasyonların hiçbir kısmında istisnayı kabul etmiyoruz. Adli, mali veya askeri kapitülasyonların hiçbirini tanımıyoruz. ...26. 09. 1922, Chicago Tribun un İzmir e Gönderdiği Muhabirine Verilen Demeç. « Bana Avrupalıların ve bilhassa Fransızların doğudaki yararlarından bahsediyorsunuz. Her şeyden evvel şurası bilinmek lazımdır ki, Büyük Millet Meclisi hükümeti kapitülasyonların devamını asla kabul etmeyecektir. Şayet yabancı uyruklular eskiden olduğu gibi, bundan sonra da kapitülasyonlardan istifade etmeyi düşünüyorlarsa, aldanıyorlar. Kapitülasyonlar bizim için mevcut değildir ve asla mevcut olmayacaktır. Türkiye nin istiklali her sahada tamamen ve eksiksiz onaylanmak şartıyla kapılarımız bütün yabancılara açık kalacaktır 2.11.1922, Petit Parisien Muhabirine Bursa da Verilen Demeç. « Milli hududlarımız dahilinde bulunan toprakların bize verilmesinde israr edeceyiz. Ondan sonra, bu topraklar üzerinde tamamıyla, bağımsız, yani kapitülasyonsuz bir Türkiye yaşamasını istiyoruz. İşte bütün istediklerimiz budur 2.11.1922, Petit Parisien Muhabirine Bursa da Verilen Demeç « Kapitülasyonların Türk milleti için ne derece nefret edilen birşey olduğunu size tarif edemem. Bunları diğer şekil ve namlar altında gizleyerek bize kabul ettirmeye muvafak olacaklarını planlayan ve hayal edenler bu konuda pek çok aldanıyorlar. Zira, Türkler kapitülasyonların devamının kendilerini pek az vakitte ölüme sevkedeceğini pek iyi anlamışlardır 25.12.1922, Le Journal Muhabiri Paul Herriot a Çankaya da Verilen Beyanat. KIYAFET « Her milletin olduğu gibi bizim de milli bir kıyafetimiz varmış. Fakat inkar edilemez ki, taşıdığımız kıyafet o değildir. Hatta milli kıyafetimizin ne olduğunu bilenler içimizde azdır bile. Medeni bir insan bu tuhaf kıyafete girip dünyayı kendine güldürür mü? 30.08.1925, Kastamonu da İkinci Bir Konuşma. « Devlet memurları bütün milletin kıyafetlerini düzeltecektir. Fen, sıhhat açısından pratik olmak itibariyle, her görüş noktasından tecrübe edilmiş medeni kıyafet giyilecektir. Bunda tereddüde yer yoktur. 30.08.1925, Kastamonu da İkinci Bir Konuşma. « Tabirimi mazur görünüz. Altı kaval üstü şişhane diye ifade olunabilecek bir kıyafet, ne millidir ve ne de uluslararasıdır. O halde kıyafetsiz bir millet olur mu arkadaşlar? Medeni ve uluslararası kıyafet bizim için çok cevherli milletimiz için layık bir kıyafetir. Onu giyeceğiz. Ayakta iskarpin veya fotin, bacakta pantalon, yelek, gömlek, kravat, yakalık, ceket ve doğal olarak bunların tamamlayanı olmak üzere güneşten koruyan başlık 28.08.1925, İnebolu da Bir Konuşma. KOLORDU KUMANDANI « Kolordu kumandanı demek Efendiler, dünyanın her yerinde, her millete, en büyük kumandan demektir. Kolordu kumandanından sonra başka büyük kumandan yoktur 14.08.1920, TBMM. KOMÜNİZM « Komünizm toplumsal bir meseledir. Memleketimizin hali, memleketimizin toplumsal şartları, dini ve milli ananelerinin kuvveti Rusya daki komünizmin bizce tatbikine müsait olmadığı kanaatini doğrular bir mahiyettedir 6.02.1921, Hakimiyet-i Milliye. KÖYLÜ « Türkiye nin gerçek sahibi ve efendisi, hakiki üretici olan köylüdür. O halde, herkesten daha çok refah, mutluluk ve servete hak kazanmış olan köylüdür. (1922) « Köylü hepimizin velinimetidir. Bu soylu unsurun refahını düşüneceğiz. 20.07.1931, Eskişehir den geçerken. « Zahire ticaretinde ziyan ettiğini söyleyen Uluçayırlı Hasan Efendi ye hitaben söylenmiştir. KÖYLÜ KADINI « Dünyanın hiçbir yerinde, hiçbir milletinde Anadolu köylü kadınının üstünde kadın mesaisi zikretmek imkanı yoktur. (1923) KUR AN-I KERİM « Sonra Kur anın tercüme edilmesini emrettim. Bu da ilk defa olarak Türkçe ye tercüme ediliyor 30.11.1929, Vossische Zeitung Muhabirine Demeç. KURTULUŞ « Türk milletinin kalbinden, vicdanından sanih ve mülhem olan en esaslı, en bariz arzu ve iman malum olmuştu : Kurtuluş. (1927) KÜLTÜR « Türkiye Cumhuriyetinin temeli kültürdür... Kültür, okumak, anlamak, görebilmek, görebildiğinden anlam çıkarmak, uyanık davranmak düşünmek ve zekayı eğitmektir. (1936) « Kültür zeminle orantılıdır. O zemin, milletin seciyesidir. 16.07.1921, Ankara, Maarif Kongresini Açarken. « Asıl uğraşmaya mecbur olduğumuz şey yüksek kültürde ve yüksek fazilette dünya birinciliğini tutmaktır. (1932) « Kültür, tabiatın yüksek verimleriyle mesut olmaktır. Bu ifade içinde çok şey saklıdır. Temizlik, saflık, yükseklik, insanlık vb. bunların hepsi insanlık niteliklerindendir. (1936)

E ECNEBİ « Ecnebi düşmanlığı, noktasına gelince : Şu bilinsin ki, biz ecnebilere karşı herhangi düşmanca bir his beslemediğimiz gibi onlarla samimi ilişkilerde bulunmak arzusundayız. Türkler bütün medeni milletlerin dostlarıdır. Ecnebiler memleketimize gelsinler ; bize zarar vermemek, hürriyetlerimize güçlükler çıkarmaya çalışmamak şartıyla burada daima güleryüz göreceklerdir 29. 10. 1923, Fransız Muhabiri Maurice Pernot ya Demeç. EFENDİLER « Efendiler ; bu hitap münasebetiyle ufak bir noktayı tekrar edeyim. « Efendiler dediğim zaman başka yerde olduğu gibi burada da bunun karşılığı Hanımefendiler ve Beyefendilerdir. 28. 08. 1925, İnebolu da Bir Konuşma. EGEMENLİK « Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. (20.01.1923) EĞİTİM « Eğitim işlerinde mutlaka başarılı olmak gereklidir. Bir milletin hakiki kurtuluşu ancak bu surette olur. (1922) « Eğitim ve öğretimde uygulanacak olan usul, bilgiyi insan için fazla bir süs, bir zorbalık aracı, yahut medeni bir zevkten ziyade maddi hayata uygun olmayı sağlayan uygulamalı ve kullanılabilir bir araç haline getirmektir 01. 03. 1923, T. B. M. M. 4. Toplanma Yılını Açarken. EĞİTİM POLİTİKASI « Bizim takip edeceğimiz siyasetin temeli evvela mevcut cehaleti ortadan kaldırmaktır. Ayrıntıya girmekten sakınarak, bu fikrimi birkaç kelime ile açıklamak için diyebilirim ki, mutlaka bütün köylüye okumak, yazmak ve vatanını, milletini, dinini, dünyasını tanıtacak kadar coğrafi, tarihi, dini ve ahlaki bilgiler vermek ve dört işlemi öğretmek eğitim programımızın ilk hedefidir. 01. 03. 1922, T. B. M. M., 3. Toplanma Yılını Açarken. « Erkek ve kız çocuklarımızın, aynı surette bütün öğrenim derecelerindeki öğretim ve eğitimlerinin uygulamalı olması mühimdir. Memleket çocukları, her tahsil derecesinde ekonomik hayatta katkılı, etkili ve muvaffak olacak surette donatılmalıdır. Milli ahlakımız, medeni esaslarla ve her türlü fikirlerle artırılmalı ve takviye olunmalıdır. Bu çok önemlidir; özellikle dikkatinizi çekerim. Korkutmaya dayalı ahlak, bir fazilet olmadıktan başka güvene de layık değildir. 25. 08. 1924, Mualimler Birliği

H GERÇEK « Meseleleri hadiselere göre değil, aslında olduğu gibi ele almak lazımdır. (1924) « Hakikati konuşmaktan korkmayınız (1926) « Vaziyeti muhakeme ederken ve tedbir düşünürken acı olsa da, hakikati görmekten bir an geri kalmamak lazımdır. Kendimizi ve birbirimizi aldatmak için lüzum ve mecburiyet yoktur. (1927) « Çok söz, uzun söz bir şey için söylenir: Hakikati anlamayanları hakikate getirmek için 9/10. 08. 1928, İstanbul Sarayburnu Parkı, TürkYazı İnkılabı Hakkında Konuşma. HAKİMİYET « Korku üzerine hakimiyet kurulamaz. Toplara dayanan hakimiyet sürekli olmaz. Böyle bir hakimiyet ve hatta diktatörlük, ancak ihtilal ortamında geçici bir zaman için lazım olur 30. 11. 1929, Vossische Zeitung Muhabirine Demeç. HALİFE «İstanbul da saltanat ve zevklerinin, çıkarlarının devam ettirilmesini düşmanların anavatanımızı istila etmek emellerine uydurmakta, onlarla işbirliği yapmakta, düşman devletlerin her isteğine boyun eğmekte asla tereddüt göstermeyen, vicdanları sızlamayan, milletimizin hür ve müstakil yaşama azmini kırma için hainane teşebbüslerden çekinmeyen sultan ve halifelerin artık bu vatanda asla yeri yoktur ve olamaz. 26. 08. 1925, İnebolu da Bir Konuşma. HALK HALKÇILIK « Bizim görüşümüz-ki halkçılıktır kuvvetin, kudretin, egemenliğin, yönetimin doğrudan doğruya halka verilmesidir, halkın elinde bulundurulmasıdır. 17. 07. 1920, T. B. M. M. « Zannederim bugün ki varlığımızın asıl niteliği, milletin genel eğilimlerini ispat etmiştir, o da halkçılıktır ve halk hükumetidir. Hükümetlerin halkın eline geçmesidir 17.07. 1920, T. B. M. M. « Halkçılık, toplumsal düzenin çalışmasına, hukukuna dayandırmak isteyen bir sosyal sistemdir. Efendiler biz bu hakkımızı korumak, istiklalimizi emin bulundurabilmek için genel kurulumuzca, milli kurulumuzca bizi mahvetmek isteyen emperyalizme karşı ve bizi yutmak isteyen kapitalizme karşı milletçe savaşmayı gerekli gören bir yolu takip eden insanlarız. (1921) « İç siyasetimiz de ilkemiz olan halkçılık, yani milletin bizzat kendi geleceğine sahip olması esası anayasamız ile tesbit edilmiştir. (1921) « Halkçılık teşkilatı en ufak daireye kadar yaygınlaştırıldığı takdirde sonucun daha büyük ve verimli olacağına şüphe yoktur. Memleket ve milletin içinde bulunduğu zorlukları ve harp halini de düşünürsek meclisin çalışmalarının sonucu ve oradaki başarısını takdir etmemek mümkün değildir. 10. 01. 1922, Vakit Başyazarı Ahmet Emin İle Mülakat. HALK DEVLETİ « Türkiye devleti bir halk devletidir, halkın devletidir. Mazideki kuruluşlar ise bir şahıs devleti idi, şahısların devleti idi. 13. 08. 1923, T. B. M. M., 2. Toplanma Yılını Açarken. HALK HÜKÜMETİ « Bizim hükumetimiz demokratik bir hükumet değildir, sosyalist bir hükumet değildir ve hakikaten kitaplarda mevcut olan hükumetlerin, bilimsel yapıları itibarıyla hiçbirine benzemeyen bir hükumettir. Fakat milli hakimiyeti, milli iradeyi tecelli ettiren tek hükumettir, bu mahiyette bir hükumettir! Sosyoloji noktasından bizim hükumetimizi, ifade etmek lazım gelirse, halk hükumeti deriz. 01. 12. 1921, T. B. M. M. « Şurası unutulmamalı ki, bu idare tarzı, bir bolşevik sistemi değildir. Çünkü, biz ne Bolşevikiz, ne de Komünist ; ne biri, ne diğeri olamayız. Çünkü, biz milliyetçi ve dinimize hürmetkarız. özetle, bizim hükümet şeklimiz, tam bir demokrat hükumettir. Ve dilimizde bu hükümet, « halk hükumeti diye anılır. 02. 11. 1922, Le Petit Parisien Muhabirine Demeç. HALK İDARESİ « Milletimizin bugünki idaresi, hakiki mahiyeti ile bir halk idaresidir. Ve bu idare tarzı, esası meşveret olan Şura idaresinden başka bir şey değildir 03. 01. 1922, General Frunse nin Ziyafetinde. « Herhalde halkımızı idare ile yakından ilgilendirmek, yani idareyi doğrudan doğruya halkın eline verebilecek bir idare şeklini tesis etmek hem milli hakimiyetin hakiki olarak temsili ve hem de bu sayede halkın benliğini anlaması itibarıyla gerekli idi. İşte bu düşüncelerin, bu araştırmaların ilhamı olarak proje yapılmıştı 10. 01. 1922, Vakit Başyazarı Ahmet Emin İle Mülakat. HALK TEŞKILĀTİ « Teşkilat baştan sona kadar halk teşkilatı olacaktır. Genel idareyi halkın eline vereceğiz. Bu toplumda hak sahibi olmak, herkesin gayretli olması esasına dayanacaktır. Millet hak sahibi olmak için çalışacaktır. 10. 01. 1922, Vakit Başyazarı Ahmet Emin İle Mülakat. HARB « Her zamandan daha ziyade inanıyorum ki, harp pahalı bir iştir. Harbin sürüklediği facialar ve dehşetten üzgünüm. Fakat harp etmeden elimizdeki silahları bıraktığımız zaman tamamen harap olacağımızı da biliyorum. Ağustos 1921, Associated Muhabirine Demeç. « Derhal şu veya bu sebepler için milleti harbe sürüklemek taraftarı değilim. Harp zorunlu ve hayati olmalı. Hakiki kanaatim şudur: milleti harbe götürünce vicdanımda azap duyamamalıyım. Öldüreceğiz diyenlere karşı ölmeyeceğiz diye harbe girebiliriz. Ama millet hayatı tehlikeye düşmeyince, harp bir cinayettir. 16. 03. 1923, Adana Çiftçileriyle Konuşma. « Bir harp oyunu yapmak suretiyle, vatanın ve milletin yüksek menfaatlerinin müdafaasını beraber göz önünde bulunduracağız. Bu çalışmamızda son senelerin başarılarla dolu muharebelerinin, meydan muharebelerinin, cumhuriyet ordusuna ve onun kıymetli komuta heyetine kazandırdığı tecrübelerin sonucunu inceleyeceğiz. Dünyanın fen ve sanatta en son gelişmelerini göz önünde bulunduracağız 15. 02. 1924, İzmir, Ordu İleri Gelenleri İle Konuşma. « Harp, muharebe, nihayet meydan muharebesi yalnız karşı karşıya gelen iki ordunun çarpışması değildir. Milletlerin çarpışmasıdır. Meydan muharebesi milletlerin bütün mevcudiyetleriyle, ilim ve fen sahasındaki seviyeleriyle, ahlaklarıyla, harslarıyla, hulasa bütün maddi ve manevi kudret ve faziletleri ve her türlü vasıtalarıyla çarpıştığı bir imtihan sahasıdır. Bu sahada, çarpışan milletlerin hakiki kuvvet ve kıymetleri ölçülür 30. 08. 1924, Dumlupınar da Konuşma. « Eğer harp bir bomba patlaması gibi birdenbire çıkarsa milletler, harbe engel olmak için, silahlı mukavemetlerini ve mali kuvvetlerini saldırgana karşı birleştirmekte tereddüt etmemelidirler. En hızlı ve en etkili tedbir, muhtemel bir saldırgana, saldırının yanına kar kalmayacağını açıkça anlatacak uluslararası teşkilatın kurulmasıdır. 21. 06. 1935, Gladys Baker a Demeç HARP SANAYİİ « Bilhassa harp sanayii ve fabrikalarının çalışmasını özel bir takdir ile anmayı bir borç bilirim. Bu son sene içinde bu fabrikaların eksikleri kademe kademe tamamlanmıştır. Bugün her türlü ihtiyacın üretimi mümkün hale gelmiştir. Yeni kurulan mermi ve fişek fabrikalarında bol miktarda topçu ve piyade caphanesinin ve bombasının hazırlanması ve üretiminde başarı sağlanmıştır. 01. 03. 1922, T. B. M. M., 3. Toplanma Yılını Açarken. « Azim ve imanımız önünde yıkılarak silah, mühimmat ve araçlarını savaş meydanında terke mecbur olan Yunan ordusunun bıraktıklarından istifade olunarak değişik merkezlerde yeni ve yedek silah ve cephane depolarımız ve fabrikalarımız kurulmuştur. Bu genişlikte kurulan ve gün geçtikçe daha çok genişleyen ve mükemmelleşen askeri kurumlara lazım olan fenni beyinler yetiştirilmesi için de hazırlıklarda bulunulmaktadır. 01. 03. 1923, T. B. M. M., 4. Toplanma Yılını Açarken. « Harp sanayii tesisatımızı, daha ziyade gelişmesi ve genişlemesi için alınan tebirlere devam edilmeli ve endüstrileşme mesaimizde de ordu ihtiyacı ayrıca göz önünde tutulmalıdır. 01. 11. 1937, T. B. M. M., 5. Dönem, 3. Toplanma Yılını Açarken. « Bundan sonrası için, bütün uçaklarımızın ve motorlarının memleketimizde yapılması ve hava harp sanayimizin de, bu esasa göre geliştirilmesi gerekir. Hava kuvvetlerinin kazandığı önemi göz önünde tutarak, bu çalışmayı planlaştırmak ve bu konuyu layık olduğu önemle milletin nazarında canlı tutmak lazımdır. 01. 11. 1937, T. B. M. M., 5. Dönem, 3. Toplanma Yılını Açarken -

J JANDARMA OKULLARI « İç güvenliğin sağlanmasında en mühim ve maddi vasıta olan jandarma teşkilatı, önemli birlikler ilavesi ile güçlendirilmiş ve çeşitli jandarma okulları açılmıştır. 01.03.1922, T. B. M. M., 3. Toplanma Yılını Açarken.

Ç ÇALIŞMAK « İlk işimiz milleti çalışkan yapmaktır. Ocak 1923, Gazetecilere Yaptığı Konuşma. « Hiçbir şeye ihtiyacımız yok, yalnız bir şeye ihtiyacımız vardır ; çalışkan olmak. Sosyal hastalıklarımızı araştırırsak asıl olarak bundan başka, bundan mühim bir hastalık keşfedemeyiz. O halde ilk işimiz bu hastalığı esaslı surette tedavi etmektir. Milleti çalışkan yapmaktır. Servet ve onun doğal sonucu olan refah ve saadet yalnız ve ancak çalışkan insanların hakkıdır. 16. 01. 1923, İstanbul Gazete Temsilcilerine. « Çalışmak vakti gelmiş, artık çalışmak lazım Bilhassa gençler çalışmalıdır. 11. 04. 1923, Vatan Muhabirine Verilen Demeç. « Çalışmak demek, boşuna yorulmak, terlemek değildir. Zamanın gereklerine göre bilim ve teknik ve her türlü uygar buluşlardan azami derecede istifade etmek zorunludur. (1923) « ... Gece gündüz zaten çalışıyorsunuz ; çalışınız, hakikati bütün cihana tanıtalım 30. 08. 1925, Daday da Bir Konuşma. « Kendiniz için değil millet için elbirliğiyle çalışınız. Çalışmaların en yükseği budur. (1935) ÇİFTÇİ « Arkadaşlar, dünyada zaferlerin iki vasıtası vardır. Biri kılıç, diğeri sapan Hakiki zafer kılıçla değil, sapanla yapılandır. Milletleri vatanlarında yerleştirmenin, millete istikrar vermenin aracı sapandır, sapan, kılıç gibi değildir. O kullanıldıkça kuvvetlenir Türk çiftçisi bir eliyle kılıcını kullanırken, diğer elindeki sapanı topraktan ayrılmadı. Eğer milletimizin çoğunluğu çiftçi olmasaydı, biz bugün dünya yüzünde bulunmayacaktık. 16. 03. 1923, Adana Çiftçileriyle Konuşma. «... Çiftçi ve çoban bu millet için temel unsurdur. Gerçi, diğer unsurlar bu temel unsur için lazım ve faydalıdır. Fakat hiçbir kuruntuya kapılmadan bilmeliyiz ki o temel unsur olmazsa diğer unsurlar da yoktur. 16. 03. 1923, Adana Çiftçileriyle Konuşma. « Memleketimiz şu iki şeyin memleketidir : biri çiftçi, diğeri asker. Biz çok iyi çiftçi ve çok iyi asker yetiştiren bir milletiz. İyi çiftçi yetiştirdik : çünkü topraklarımız çoktur, iyi asker yetiştirdik : Çünkü o topraklara kasteden düşmanlar fazladır. O toprakları sürenler, o toprakları koruyanlar hep sizlersiniz 18. 03. 1923, Tarsus ta Çiftçilerle Konuşma. « Memleketimizde yapılması lazım devletin, esas konusu çiftçiliktir. Tüketici yaşamak iyi değildir, üretici olalım! 24. 08. 1925, Kastamonu da Bir Konuşma. « ... Bir defa, memlekette topraksız çiftçi bırakılmamalıdır. Bundan daha önemli olanı ise, bir çiftçi ailesini geçindirebilen toprağın, hiçbir sebep ve suretle, bölünemez bir mahiyet alması. Büyük çiftçi ve çiftlik sahiplerinin işletebilecekleri arazi genişliği, arazinin bulunduğu memleket bölgelerinin nüfus yoğunluğuna ve toprak verim derecesine göre sınırlandırmak lazımdır 01. 11. 1937, T. B. M. M. 5. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. ÇOCUK « Küçük hanımlar, küçük beyler! Sizler hepiniz geleceğin bir gülü, yıldızı, bir bahtının aydınlığısınız. Memleketi asıl aydınlığa gark edecek sizsiniz. Kendinizin ne kadar önemli, kıymetli olduğunuzu düşünerek ona göre çalışınız. Sizlerden çok şeyler bekliyoruz ; kızlar, çocuklar! 17. 10. 1922, Bursa, Çocuklara.

N NAMAZ « Masum halka beş vakit namazdan başka geceleri de fazla namaz kılmayı vaaz etmek ve öğütlemek, belki ömründe hiç namaz kılmamış olan bir politikacı tarafından vaki olursa, bu hareketin hedefi anlaşılmaz olur mu? 15/20.10.1927, Nutuk. NAPOLYON « Ben, Napolyon u hiç sevmiyorum. Çükü Napolyon her şeye kendi şahsını sokardı. Mücadelesi belli bir dava için değildi; kendi şahsı içindi. İşte bu bakımdan bu gibi adamlar için kaçınılması imkansız olan felakete uğradı 23.01.1923, Morning Post Yazarı Grace Ellison a Demeç. « Napolyon, beni başka askerlerden başka alakadar etmez. 23.01.1923, Morning Post yazarı Grce Ellison a demeç. « Napolyon esaslı bir fikre dayanmadan işe başlamış ve kendine bir fırsat yaratacağını zannetiği olayların gidişine uymuştur. Onun bu şekilde hareketi, demokrasiciliğin vücudunun altmış senelik gecikmesine sebebiyet vermiştir ; diyebiliriz 30.11.1929, Vossishe Zeitung Muhabirine Demeç. NEFER « Kahraman Türk neferi Anadolu muharebelerinin manasını anlamış, yeni bir mefkure ile muharebe etmiştir. (1921) « Memleketimiz şu iki şeyin memleketidir: biri çiftçi, diğeri asker. Biz çok iyi çiftçi ve çok iyi asker yetiştiren bir milletiz. İyi çiftçi yetiştirdik: çünkü topraklarımız çoktur, İyi asker yetiştirdik: çünkü o topraklara kasteden düşmanlar fazladır. O toprakları sürenler, o toprakları koruyan hep sizlersiniz 18.03.1923, Tarsus ta Çiftçilerle Konuşma. « En büyük askerlik budur: Çeşitli ihtimalleri çok iyi hesap etmeli, en iyi görüneni süratle tatbik etmeli. (1924) « Ben askerliğin herşeyden çok sanatkarlığını severim. (1912) NÜFUS KANUNU « Büyük millet meclisinin tasvibine arzedilmiş olan yeni Nüfus Kanununun kabul ve uygulanması nüfus işlerinin daha modern ve muntazam bir şekilde yürütülmesini temine hizmet edecektir. 01.11.1938, TBMM, 5. Dönem 4. Toplantı Yılının açılışında Atatürk adına Başvekil Celal Bayar Tarafından okunan söylev. NÜFUS SAYIMI « Efendiler, nüfus meselesi bir memleketin en önemli hayati meselelerindendir. İdari, askeri, mali ve iktisadi meselelerde memleket nüfusunun gerçek sayısını bilmek ne kadar gerekli ise her sene yapılacak istatistiklerle nüfusun artış veya azalış miktarı anlaşılmadan artış nedenlerinin devam ettirilmesi ve azalış nedenlerinin yok edilmesi için tedbir almanın mümkün olmayacağı bellidir. Bundan dolayı yeniden nüfus sayımı yapılmasına pek acil ve kesin bir lüzum muhakkaktır. 01.03.1923, TBMM, 4. Toplanma Yılını Açarken.

C CAMİ « Efendiler, camiler birbirimizin yüzüne bakmaksızın yatıp kalkmak için yapılmamıştır. Camiler itaat ve ibadet ile beraber din ve dünya için neler yapılmak lazım geldiğini düşünmek yani meşveret için yapılmıştır 07. 02. 1923, Balıkesir de Halkla Konuşma. CEHALET « Milleti kendi benliğine sahip yapmayan, milleti asırlarca kendi hakkında gafil bulunduran hep bu cehalettir. Hükümdarların, şunun, bunun, milleti esir gibi, köle gibi kullanmaları, bütün vatanı kendi özel mülkleri gibi düşünmeleri, hep milletin bu bilgisizliğinden istifade edilmek sayesinde idi. Gerçek kurtuluşu istiyorsak, herşeyden evvel, bütün kuvvetimiz, bütün süratimizle bu cehaleti ortadan kaldırmaya mecburuz 21. 03. 1923, Konya, Lise Öğr. ve Öğrencileri ile Konuşma. «Biz cahil dediğimiz vakit, mutlaka mektepte okumamış olanları kastetmiyoruz. Kastettiğim ilim, hakikatı bilmektir. Yoksa okumuş olanlardan en büyük cahiller çıktığı gibi, hiç okuma bilmeyenlerden de hakikatı gören hakiki alimler çıkar. 18. 03. 1923, Tarsus ta Çiftçilerle Konuşması. CEZAEVLERİ « Hapishaneler meselesi pek mühimdir. Durumlarının iyileştirilmesi için kişisel hürriyeti kaldırılan vatan çocukları ceza sürelerinin sonunda, topluma faydalı olacak bir üye olarak yetiştirme vasıtalarını temin için İçişleri Bakanlığı uzun uzadıya araştırma ve istatistikleri yaptı. Mevcut hapishanelerden uygun olanların ilmi usullere uygun bir surette tamirine ve yeniden hapishaneler yapımına girişmek için bir inşaat programı düzenlendi 01. 03. 1923, T. B. M. M. 4. Toplanma Yılını Açarken. « Cezaevlerinin terbiye, ıslah ve iş esaslarına göre düzeltilmesi yolundaki hayırlı faaliyetlerin genişletilmesi cemiyete; doğru yoldan saparak hürriyetini kaybetmiş olan binlerce vatandaşı faydalı birer uzuv olarak kazandırmaktatır. 01. 11. 1938, T. B. M. M. 5. Dönem 4. Toplanma Yılını Açarken Atatürk Adına Başbakan Celal Bayar Tarafindan Okunan Söylev. CUMHURİYET « Yeni Türkiye Anayasasının ilk maddelelerini size tekrar edeceğim: Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir. Yürütme kudreti, yasama yetkisi milletin tek ve gerçek temsilcisi olan mecliste toplanmıştır. Bu iki kelimeyi bir kelimede anlatmak mümkündür: Cumhuriyet 27.09.1923, Neue Freie Preese Muhabirine Verdiği Demeç. « Cumhuriyet, fikir hürriyeti taraftarıdır. Samimi ve yasal olmak şartı ile her fikre hürmet ederiz. Her kanaat bizce muhteremdir. Yalnız muhaliflerimizin insaflı olması lazımdır. 04. 12. 1923, Tercüman-ı Hakikat Başmuharririne Demeç. « Bütün dünya bilsin ki, benim için yandaşlık vardır ; Cumhuriyet yandaşlığı, düşünsel ve toplumsal devrim yandaşlığı. Bu noktada yeni Türkiye topluluğunda, bir bireyi bunun dışında düşünmek istemiyorum. (1924) « Cumhuriyet, ahlaki erdeme dayalı bir idaredir. Cumhuriyet erdemdir. Sultanlık korku ve tehdide dayalı bir idaredir. Cumhuriyet erdemli ve namuslu insanlar yetiştirir. Sultanlık korkuya, tehdide dayalı olduğu için korkak, alçak, sefil, rezil insanlar yetiştirir. Aralarındaki fark bundan ibarettir. 14. 10. 1925, İzmir Kız Öğretmen Okulunda Bir Konuşma. « Temeli büyük Tük milletinin ve onun kahraman evlatlardan meydana gelen büyük ordumuzun vicdanında akıl ve şuurunda kurulmuş olan cumhuriyetimizin ve milletin ruhundan mülhem prensiplerimizin bir vücudun izalesi ile helaldar olabileceği zehabında bulunanlar, çok zayıf dimağlı bedbahtlardır. 19.06.1926, Anadolu Ajansına Demeç. « Demokrasi ilkesinin en çağdaş ve en akılcı uygulamasını sağlayan yönetim şekli Cumhuriyettir. (1930) «Cumhuriyet, yeni ve sağlam esaslarıyla, Türk Milletini emin ve sağlam istikbal yoluna koyduğu kadar, asıl fikirlerde ve ruhlarda yarattığı güvenlik itibariyla, büsbütün yeni bir hayatın müjdeleyicisi olmuştur. 01. 11. 1936, 5. Dönem 2. Toplanma Yılını Açarken. CUMHURİYET HALK FIRKASI « Halk Fırkası halkımıza siyasi terbiye vermek için bir mektep olacaktır 07. 02. 1923, Balıkesir de Halkla Konuşma. « Halk Fırkası, memleket ve millet her türlü dayanaktan mahrum bırakılarak felakete atıldığı uğursuz hengamede bütün milleti kadrosu içine alarak kuvvet ve kudret yapan, dış düşmanlarını kovan, iç düşmanlarını imha eden, halka hürriyet ve hakimiyet temin eden kutsal bir cemiyettir. Halk Fırkası hiçbir safsataya iltifat etmiyerek Türk Cumhuriyetini kuran inkılapçı bir ruhun bütün memleketlerde ortaya çıkması ve gerçekleşmesidir. Halk Fırkası Türkiye yi medeni aleme sokan ve orada yükseltmeyi taahhüt eden azimkar bir fırkadır 16. 09. 1924, Trabzon da Halk Partililerle Konuşma. « Bügün ülke yönetimi sorumluluğunu taşıyan heyet, bence ülkü ve amaç itibariyle, bütün milleti kapsayan ve unvanı Halk Fırkası olan Cumhuriyet Fırkasıdır. Bu fırkanın esas ilkesi, memleket ve milletin gerçek kurtuluş ve mutluluğunu temine çalışmaktır ve amaca ulaştıran yol bence budur ve kararlaştırılmıştır. O da Cumhuriyeti takviye ve sağlamlaştırma ile beraber fikri ve sosyal inkılapta ve medeniyet ve aydınlanma yolunda milletin azimkarane ve muvaffakiyetle yürümesini temine delalettir 20. 09. 1924, Samsunlularla Konuşma. « Başkanlığını taşımakla iftihar ettiğim Cumhuriyet Halk Fırkası, diğer memleketlerde olduğu gibi alelade sokak politikası yapan bir fırka değildir. Hürmetle tekrar edeceğim ki Halk Fırkası, Müdafaai Hukuk Cemiyeti gibi bütün milleti aydınlatma ve bütün millete kılavuzluk vazifesiyle mükelleftir. Fırkamıza adi politikacılık atfedenler nankör insanlardır 10. 10. 1925, Akhisar da Bir Konuşma. « Fırka millete eğiticilik yapacak, ilim, iktisat, siyaset ve güzel sanatlar gibi bütün kültür sahalarında vatandaşları yetiştirmek için önderlik edecektir 04. 02. 1931, Aydın Türk Ocağında Bir Konuşma.

L LAİKLİK « Laiklik, yalnız din ve dünya işlerinin ayrılması demek değildir. Bütün yurttaşların vicdan, ibadet ve din hürriyeti de demektir. (1930) « Laiklik, asla dinsizlik olmadığı gibi, sahte dindarlık ve büyücülükle mücadele kapısını açtığı için, gerçek dindarlığın gelişmesi imkanını sağlamıştır. (1930) LATİN HARFLERİ « Basit bir tecrübe Latin esasından Türk harflerinin, Türk diline ne kadar uygun olduğunu şehirde ve köyde yaşı ilerlemiş Türk evlatlarının ne kadar kolay okuyup yazdıklarını güneş gibi meydana çıkarmıştır. 1.11.1928, TBMM, 3. Dönem 2. Toplanma Yılını Açarken. LOZAN BARIŞI « Lozan antlaşması, Türk milleti aleyhine, asırlardan beri hazırlanmış ve Sevr antlaşmasıyla tamamlandığı zannedilmiş, büyük bir suikastin yıkılışını ifade eden bir belgedir. Osmanlı devrine ait tarihe eşi geçmemiş bir siyasi zafer eseridir. 24.07.1933, Hakimiyet-i Milliye. « Lozan barışı Türk tarihinde bir dönüm noktasıdır. Türk milleti için siyasi bir zafer teşkil eden bu antlaşmanın Osmanlı Tarihinde benzeri yoktur. Milletimiz bununla haklı olarak iftihar edebilir ve Türk milletin yüksek bir eseri olan bu antlaşmanın yüksek kıymetini takdir etmesi lazım gelen gençliğin bunu mazide yapılmış antlaşmalarla kıyaslanması gerekir. 26.07.1927, Dolmabahçe Sarayı, Lozan Barış Antlaşması Hakkında.

D DEMİRYOLLARI « Türkiye hükumetinin tesbit ettiği projeler dahilinde belirli zamanlar zarfında vatanın bütün bölgeleri çelik raylarla birbirine bağlanacaktır. Demiryolları memleketin tüfekten, toptan daha mühim bir emniyet silahıdır. Demiryollarını kullanacak olan Türk milleti, kaynağındaki ilk sanatkarlığının, demirciliğin eserini tekrar göstemiş olmakla iftihar edecektir. Demiryolları Türk milletinin refah ve medeniyet yollarıdır. 13. 02. 1931, Malatya da Bir Konuşma. « Demiryolu yapmakta ilk milli teşebbüsün tatbikatına başlandığını bizzat görmek fırsatı, benim için cidden mesut bir tesadüftür. Memleketimizin asırlardan beri yolsuz bırakıldığı ve bir demiryoluna olan ihtiyacın şiddeti düşünülürse, bu hususta girişimci olanları ne kadar takdir etmek ve onlara ne derece yardımcı olmak lazım geleceği pek güzel anlaşılır 21. 09. 1924, Özel Teşebbüsle Yapılan Samsun-Çarşamba Demiryolunun Temel Atma Töreni. « Medeniyetin bugünkü araçlarını hatta bugünkü fikriyatını demiryolu haricinde yaygınlaştırabilmek zordur. Demiryolu refah ve uygarlık yoludur 01. 11. 1924, T. B. M. M. 2. Dönem 2. Toplanma Yılını Açarken. « Demiryolları bir ülkeyi medeniyet ve refah ışıklarıyla aydınlatan kutsal bir meşaledir. Cumhuriyetin ilk senelerinden beri, dikkatle, ısrarla üzerinde durduğumuz demiryolları inşaatı siyaseti, hedeflerine ulaşmak için durmadan başarı ile tatbik olunmaktadır. 01. 11. 1937, T. B. M. M. 5Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. DEMOKRASİ « Artık bugün, demokrasi fikri, daima yükselen bir denizi andırmaktadır. 20. yüzyıl, birçok baskıcı hükümetlerin, bu denizde boğulduğunu görmüştür. (1930) DENİZCİ « Deniz silahlarına önem veriyoruz. Denizcilerimizin iyi silahlı ve iyi talimli olarak hazırlanmaları büyük emelimizdir. 01. 11. 1936, T. B. M. M. 5. Dönem 2. Toplanma Yılını Açarken. DENİZCİLİK « En güzel coğrafi vaziyette ve üç tarafı denizlerle çevrili olan Türkiye ; endüstrisi, ticareti ve sporu ile, en ileri denizci millet yetiştirmek kabiliyetindedir. Bu kabiliyetten istifadeyi bilmeliyiz ; denizciliği, Türkün büyük milli ülküsü olarak düşünmeli ve onu az zamanda başarmalıyız. 01. 11. 1937, T. B. M. M. 5. Dönem 3. Toplanma Yılını Açarken. DEVLETÇİLİK « Ekonomik siyasetimizin önemli amaçlarından biri de genel çıkarlarımızı doğrudan doğruya ilgilendirecek kurumlar ve ekonomik girişimleri mali ve ilmi gücümüzün elverdiği ölçüde devletleştirmektir. Bu cümleden olarak, topraklarımızın altında terk edilmiş halde duran maden hazinelerini az zamanda işleterek, milletimizin yararına açık bulundurabilmek de bu yöntem ile gerçekleşir 01. 03. 1922, T. B. M. M. 3. Toplanma Yılını Açarken. « Partimizin takip ettiği program, bir yönden tamamıyla demokratik, halkçı bir program olmakla beraber iktisadi açıdan devletçidir. Bu itibarla partimize dayanmakta olan cumhuriyet hükümetinin bütün açılardan vatandaşların hayatıyla, istikbaliyle ve refahıyla ilgilenmesi doğaldır. Halkımız huy olarak devletçidir ki, her türlü ihtiyacı devletten istemeyi kendisinde bir hak görüyor 27. 01. 1931, İzmir de Fırka Kongresinde Konuşma. DEVRİM YASASI « İnkılabın kanunu mevcut kanunların üstündedir. Bizi öldürmedikçe, bizim kafalarımızdaki akımı boğmadıkça, başladığımız inkılap ve yenilik bir an bile durmayacaktır. Bizden sonraki dönemlerde de böyle olacaktır. (1923) « Uçurumun kenarında yıkık bir ülke Türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar Yıllarca süren savaş... Ondan sonra, içeride ve dışarda saygı ile tanınan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet ve bunları başarmak için arasız devrimler İşte Türk genel devriminin bir kısa deyimi. (1935) DIŞ BORÇLAR « Hükümetimizin her medeni devlet gibi dış borçlanmalar yapması gereği vardır. Şu kadar ki, ödünç alınan yabancı paralarını şimdiye kadar Babıali nin yaptığı gibi ödemeye mecbur değilmişiz gibi, maksatsız israf ve kullanma ile borçlarımızın yükünü artırarak mali bağımsızlığımızı tehlikeye atmaya kesinlikle karşıyız. Biz memlekette, ilerlemeyi, üretimi, ve halkın refahını temin edecek, zenginlik kaynaklarımızı geliştirecek faydalı borçlanmalara taraftarız. 01. 03. 1922, T. B. M. M. 3. Toplanma Yılını Açarken. DIŞ POLITIKA « Dış politika, iç teşkilat ve iç politikaya, dayandırılmak mecburiyetindedir, yani iç teşkilatın tahammül edemeyeceği genişlikte olmamalıdır. Yoksa hayali dış politikalar peşinde dolaşanlar, dayanak noktalarını kaybederler 17. 02. 1923, İzmir İktisat Kongresini Açış Söylevi. « Dış politika bir toplumun iç yapısı ile sıkı sıkıya ilgilidir. Çünkü iç yapısına dayanmayan dış siyasetler daima mahkum kalırlar 23. 03. 1923, Afyonkarahisar Belediye

M MİLLİ TERBİYE « .. Ben burada yalnız yeni Türk Cumhuriyetinin yeni nesle vereceği terbiyenin milli terbiye olduğunu kesinlikle ifade ettikten sonra 22.09.1924, Samsun Öğretmenleriyle Konuşma. MİLLİ TEŞKİLAT « Mütarekeden hemen sonra ve vatanın her tarafında hemen aynı zamanda 13.10.1919, Tasvir-i Efkar Gazetesi Başmuhabiri Velit Ebüzziya nın Telgrafına Cevap. « Asıl amaç vatanın bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını sağlamaktır. 13.10.1919, Tasvir-i Efkar Gazetesi Başmuhabiri Velit Ebüzziya nın Telgrafına Cevap. MİLLİ ÜLKÜ « Milletimizin yüksek karakterini, yorulmaz çalışkanlığını, fıtri zekasını, ilme bağlılığını, güzel sanatlara sevgisini, milli birlik duygusunu sürekli olarak ve her türlü vasıta ve tedbirlerle besleyerek geliştirmek milli ülkümüzdür. 29.10.1933, Ankara, 10. Yıl Nuktu. MİLLİYETÇİLİK « Gerçi bize milliyetçi derler. Fakat biz öyle milliyetçileriz ki, bizimle birlikte çalışan bütün milletlere hürmet ve riayet ederiz. Onların bütün milliyetlerinin gereklerini tanırız. Bizim milliyetçiliğimiz herhalde bencil ve mağrurane bir milliyetçilik değildir 15.08.1920, TBMM. « Bilelim ki milli benliğini bulmayan milletler başka milletlerin avıdır. (1923) MİLLİ HAREKET « Bu hareket milletin bir arzusudur. Hatta bir ihtiyacıdır. Bu arzu ve ihtiyacı doğuran şeyde şahıslar değil, bizzat olaylardır. Devletin birlik ve bağımsızlığını tehdit eden meşru olmayan bir takım ihtirasat, topraklarımıza, hiçbir hakka dayanmaksızın gerçekleşen saldırılar, tehlike karşısında millete birleşmek gereğini duyurmuştur. Böyle bir harekete macera demek, bu hareketi takdir edenleri maceraperestikle adlandırmak gafillik, garazlık değil midir? 24/25.10.1919, Amasya, Tasvir-i Efkar Muhabiri Ruşen Eşref ile Mülakat. MİLLİ KÜLTÜR « Milli kültürün her çığırda açılarak yükselmesini Türk Cumhuriyeti nin temel dileği olarak temin edeceğiz. 1.11.1932, TBMM, 4. Dönem 2. Toplanma Yılını Açarken. « Yurdumuzu dünyanın en mamur ve en medeni memleketleri seviyesine çıkaracağız. Milletimizi en geniş refah, vasıta ve kaynaklarına sahip kılacağız. Milli kültürümüzü çağdaş medeniyet seviyesinin üstüne çıkaracağız. 29.10.1933, Ankara, 10. Yıl Söylevi. « bir milletin kültür seviyesi, üç sahada; devlet, fikir ve ekonomi sahalarındaki faaliyet ve başarı neticelerinin kazancıyla ölçülür. 01.11.1937, T. B. M. M. 5. Dönem, 3. Toplanma Yılını Açarken. MİLLİ MÜCADELE « Milli mücadeleyi yapan doğrudan doğruya milletin kendisidir, milletin evlatlarıdır. Millet analarıyla, babalarıyla, bacılarıyla mücadeleyi kendisine ülkü edindi. Milli mücadele de şahsi hırs değil, milli ideal, milli onur gerçek sebep olmuştur 14.101925, İzmir Kız Öğretmen Okulunda Bir Konuşma. « Bir milletin ruhu zaptolunmadıkça, bir milletin azim ve iradesi kırılmadıkça o millete hakim olmanın imkanı yoktur. Halbuki asırların yarattığı milli bir ruha, kuvvetli ve daimi bir milli iradeye hiçbir kuvvet karşı koyamaz. 1.09.1924. « Milli mücadelede şahsi hırs değil, milli ideal, milli onur asıl etken olmuştur. (1925) « Milletin varlığını devam ettirmek için fertleri arasında düşündüğü müşterek bağ, asırlardan beri gelen şekil ve mahiyetini değiştirmiş, yani millet, dini ve mezhebi bağlar yerine, Türk milliyeti bağı ile fertlerini toplamıştır. 1925, Ankara Hukuk Mektebini Açarken. « Biz doğrudan doğruya milliyetperveriz ve Türk milliyetçisiyiz. Cumhuriyetimizin dayanağı Türk topluluğudur. Bu topluluğun fertleri ne kadar Türk kültürüyle dolu olursa o topluluğa dayanan cumhuriyet de kuvvetli olur. 26.04.1926, Türk Ocakları Delegelerine. « Milli ülküye tam bir iman ve onun gereklerini tereddütsüz yerine getirmenin neticesi elbette başarıdır. (1931) « Seneler geçtikçe, milli ideal verimleri, güvenle çalışmada, ilerleme hevesinde, milli birlik ve milli irade şeklinde, daha iyi gözlere çarpmaktadır. Bu, bizim için çok önemlidir ; çünkü biz, esasen milli varlığımızın temelini, milli şuurda ve milli birlikte görmekteyiz. (1936) MİMBER « Mimberler halkın dimağları, vicdanları için bir feyiz kaynağı, bir nur kaynağı olmuştur. 7.02.1923, Balıkesir de Halka Konuşma. MİSAFİR « Bizzat Anadolu içerlerinde yaptığım seyahatlerimde gördüm ki, biz Türkler misafirlerimizi ağırlama ve ikram için onlara verdikleri ziyafetlerde çok miktarda yemek yapıyoruz. Bu iktisada aykırı olduğu gibi, takdir buyurunuz ki sıhhate de zararlıdır. Milletimizin misafirperverlikteki bu ananesini makul bir sınıra çekmeyi hepimiz görev saymalıyız. 3.10.1925, Bursa da 3. Bir Konuşma. MİSAK-I MİLLİ « Misak-ı Milli, barış yapmak için makul ve asgari koşullarımızı içeren bir programdır. Barışa ulaşmak için biraraya getireceğimiz esasları içine alır Ocak 1922, Vakit Başyazarı Ahmet Emin e Verdiği Mülakat. « Barıştan sonraki çalışmada başarılı olabilmek milletin istiklalinin korunmuş olmasına bağlıdır Misak-ı Milli nin hedefi, onu temindir. Ocak 1922, Vakit Başyazarı Ahmet Emin e Verdiği Mülakat. « Misak-ı Milli dairesinde varlığını temin ettikten sonra gürültü çıkarıp fesatçılık edecek ve araziyi genişletme fikrinde bulunacak adamlar ortaya çıkmaz. Bence buna imkan yoktur. Ocak 1922, Vakit Başyazarı Ahmet Emin e Verdiği Mülakat. MONDROS MÜTAREKESİ « Ahmet İzzet Paşa Hükümeti milliyetler esasına dayanan adilane bir barışa kavuşmak emeliyle mütarekeye talip oldu. İstiklal uğrunda namus ve yiğitlikle döğüşen milletimiz 30 Ekim 1918 tarihinde imza olunan mütarekename ile silahını bıraktı. 24.04.1920, TBMM. « İtilaf donanmaları İstanbul a girdikten sonra mütarekename ahkamı bir tarafa bırakıldı. Gün geçtikçe artan bir şiddetle, saltanat hakları, hükümet haysiyeti, milli izzetinefsimiz, saldırılara uğradı. Heyeti itilafiyeden gördükleri teşvik ve fiili himaye sayesinde Osmanlı vatandaşı gayrimüslim unsurlar her yerde küstahane tecavüze başladılar. 24.04.1920, TBMM. MUHALEFET « Bence muhalefet hürmete değerdir. Çünkü o da bir araştırma, bir görüş bileşkesidir. Fakat edilecek itirazlar makul ve anlayışlı ve meşru sebeplere dayanmazsa muhalefet değersiz olur. 24/25.10.1919, Amasya, Tasvir-i Efkar muhabiri Ruşen Eşref ile Mülakat. MUSİKİ « Şimdi karşıda medeni dünyanın musikisi de işitildi. Bu ana kadar şark musikisi denilen terennümler karşısında kansız gibi görünen halk derhal harekete ve faaliyete geçti. 1928, Sarayburnu Parkı. Bu kısım Bendeki Sayfada yok... Ali Tuna... « Bir milletin yeni değişikliğinde ölçü, musikide değişikliği alabilmeli, kavrayabilmesidir. Bugün dinletilmeye yeltenilen musiki, yüz ağartacak değerde olmaktan uzaktır. Bunu açıkça bilmeliyiz. Milli ince duyguları, düşünceleri anlatan, yüksek deyişleri, söyleyişleri toplamak, onları bir gün önce, genel son musiki kurallarına göre işlemek gerekir. Ancak bu sayede, Türk milli musikisi yükselebilir, evrensel musikide yerini alabilir. (1934) « Milli musikimizi, modern teknik içinde yükseltme çalışmalarına, bu yıl daha çok emek verilecektir. (1935) « Hayatta musiki lazım değildir. Çünkü hayat musikidir. Musiki ile ilgisi olmayan mahlukat insan değildir. Eğer mevzubahis olan hayat insan hayatı ise musiki mutlaka vardır. Musikisiz hayat zaten mevcut olamaz. Musiki hayatın neşesi, ruhu, sevinci ve herşeyidir. Yalnız musikinin uygun türü müteleadır. 14.10.1925, İzmir Kız Öğretmen Okulunda Bir Konuşma. « Bugün dinletmeğe yeltenilen musiki yüz ağartacak değerde olmaktan uzaktır. Bunu açıkça bilmeliyiz. Ulusal; ince duyguları, düşüceleri anlatan; yüksek deyişleri, söyleyişleri toplamak, onları bir gün önce, genel son musiki kurallarına göre işlemek gerektir. Ancak; bu düzeyde, Türk ulusal musikisi yükselebilir, evrensel musikide yerini alabilir. 01. 11. 1934, TBMM, 4. Dönem 4. Toplanma Yılını Açarken. « Bizim hakiki musikimiz Anadolu halkında işitilebilir. (1930) MUSUL « Musul vilayeti, Türkiye Devletinin milli sınırları içindedir, buralarını anavatandan koparıp şuna buna hediye etmek hakkı kimseye ait olmaz 30.01.1923, İzmir, İzmir Basın Mensuplarına Demeç. MÜDAFAA « Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. Bu satıh bütün vatandır 26 Ağustos 1921. Sakarya meydan savaşı emrinden