2 6) YENİÇERİ Ocağı 1363'de Birinci Murat ile vezir-i azamı Çandarlı Hayrettin Paşa kurdular. Rumeli ve daha az sayıda Anadolu'da iyi Hıristiyan ailelerin seçme çocuklarını çocuk yaşta alınıyor. Müslüman yapılıyor, birkaç yıl Türk dilini, örfünü öğrenmek üzere muteber Türk çiftçi ailelerinin yanına veriliyor, sonra acemi oğlan adıyla kışlalara sevk ediliyor, orada askeri eğitim görüp yeniçeri neferi oluyorlar. Kabiliyet gösteren yeniçeriler subay oluyorlardı. General de olabiliyorlardı. Bu ocak temel olarak piyade sınıfıdır. Fakat bazı taburları atlıdır. 15. YY sonlarına doğru tüfek verilmeye başlandı. Kılıç, ok yay gibi silahlarla savaşan taburlar azaldı. daha çok ağır piyade tümeni olarak belirtile bir. Silahlara diğer piyadelere göre ağırdı. Bütün yeniçeriler maaşlı idiler. Maaşlarını gündelik hesabıyla üç ayda bir askeri törenle alırlardı. Maaşlarına ulufe denir. Büyük şehirlerde yeniçeri olmakla beraber, ocağın en büyük kısmı İstanbul'dadır. Kapıkulu askerlerinin en ehemmiyetlisi yeniçerilerdir. Kapı sultanın kapısıdır. Osmanlılarda yeniçeriler birçok soruna neden olmuştur. Padişahlar vezirler kellelerinden olmuşlar, isyanlar çıkarmışlardır. Özellikle gerileme döneminde birçok isyan çıkarmışlardır. II. Mahmut bu orduyu kaldırıp yerine, Asakir-i Mansure-i Muhammediye adında bir ordu kurmuştur. Yeniçeri ocağı 463 yıl faaliyet göstermiştir. (1826) 7) YENİÇERİ GENERAL VE SUBAYLARI Ocağın kumandanı olan yeniçeri ağası, Divan-ı Hümayun üyesi, beylerbeyi rütbesinde, " ağa" denilen askerdir. Bazılarına vezir payesi de verilirdi, bunlara "paşa" veya " ağa-paşa" denir. Divanda yalnız ocaklarını, askeri, savaşı ilgilendiren konularda konuşup rey kullanabilirler. Vezirler gibi her mevzuda rey kullanamazlar. Bundan ikinci derecede bir nazır olduğu anlaşılır. Enderun mezunu, saraya yakın, askerden çok politikacıdır. Terfi edip vezir olurlar. Bir çok sadrazam, vaktiyle yeniçeri ağalığı yapmışlardır." Ağa Sarayı" denen çok büyük konakta hem oturur, hem ocağı buradan yönetirlerdi. Burada kendi başkanlığına yeniçeri generalleri ile " Ağa Divanı" kurarak ocağın meselelerini karara bağlar ve yetkilerini aşan meseleleri Divan-ı Hümayun'a götürür. 1451'de Fatih Sultan Mehmet yeniçerilerin tahta geçişindeki bir terbiyesizliğine kızarak yeniçeri ağalığı makamını ortadan kaldırmıştır. Torunu yavuz 1515'de tekrardan kurdu. Bu nedenle 64 yıl ocağı, yeniçeri ağası olmadığı için, segbanbaşı denen general yönetti. Vezir unvanı verilen il yeniçeri ağası Süleyman Kenan Ağa Paşadır (şubat-1653). 1515-1826 arasındaki 311 yılda bu makamda 275 değişme olmuş, bazı ağalar 2 defa ve bir ağa 3 defa bu makama gelmişlerdir. Ağaların 29'una vezir payesi verilmiştir. En çok bu makamda kalan üç kişi görevlerini sırasıyla 9, 7 ve 6 yıl muhafaza etmişlerdir. 25 ağa, sonradan sadrazam olmuşlardır. XVI. asrın sonlarına kadar yeniçeri ağası yalnız padişah ile sefere çıkardı. Orduya sadrazam kumanda ediyorsa, yeniçeriler segbanbaşının kumandasında sefere katılır, yeniçeri ağası İstanbul'da padişahın yanında kalırdı. XVI. asırdan sonra padişahlar az sefere çıktıkları için, yeniçeri ağaları da sadrazamlar yanında savaşa katılır oldular. Segbanbaşı ocağın 2. büyük generalidir. Segbanbaşılar içinde çok değerli generaller, harp adamları yetişmiş bazıları sonradan sadrazam olmuşlardır. Yeniçeri ağası ile kul kethüdası çok politik şahsiyetler olmakla beraber, ocağı askerlik bakımından doğrudan doğruya segbanbaşı yönetmiştir. Yeniçeri ağasının gerçek kurmay başkanı idiler. Sancak beyi derecesindeydi. Terfi ederse yeniçeri ağası, büyük bir sancağa bey ve XVII. asırdan itibaren beylerbeyi olurdu. Kul kethüdası veya Kahya Bey, ocağın 3. generalidir. Bazı dönemlerde segbanbaşı'na takaddüm ederek 2. olmuştur. Tümgeneral olup terfi ederse beylerbeyi olurdu. Yeniçeri Katibi ve halkın tabiriyle Yeniçeri Efendisi, ocağın 4. generali idi. Fakat yeniçeri ve asker olmayıp, sadrazamca tayin edilen maliyeci bir tümgeneraldi. Ocağın muazzam bütçesi, ödemeleri ve maaşları, bu maliyecinin elindeydi. Turnacıbaşı, ocağın 5. generalidir. Aslında 68. orta kumandanı idi, fakat bu taburu ona vekaleten bir binbaşı yönetir, turnacıbaşı karargahta çalışırdı. Samsoncubaşı 6. general olup gerçekte 71. orta kumandanı idi. Zağarcıbaşı 7. general ve gerçekte 64. orta kumandanı idi. Bu üç general terfi ederse seçkin bir sancağa bey veya doğrudan doğruya bir eyalete beylerbeyi olurdu. Solakbaşı, ocağın 8. generali olmakla beraber aslında padişahın şahsına bağlı bir hassa kumandanı idi. 60,61,62,63. yeniçeri ortaları, solak ortaları olup, padişahın mayiyet askerinden bir kısmını teşkil ederlerdi. Solakbaşı, bu ortaların kumandanı idi. Mücevherli üniformalar giyerek padişaha refakat eden solaklar, savaşta bizzat savaşırlardı. 1922 ye kadar padişahın hassa askeri sorguç takmıştır. Solakların da başlıkları sorguçlu idi. Savaşta padişaha arkalarını dönmemek için sol elleriyle de atış yapabildikleri için "solak" denmiştir. Başhaseki, ocağın 9. ve sonuncu generalidir. Haseki denen ve padişahın muhafız askerlerinden olan 4,49,66,67. ortaların kumandanıdır. Başçavuş, ocağın 9. generalinden sonra gelen en mühim albaydı. " Çavuşbaşı" ile karıştırılmamalıdır. Orta - çavuş ve küçük - çavuş denen iki yarbayla beraber ocağın protokol ve tören subayı idi. Terfi ederse başhaseki olurdu. Muhzırbaşı ocağın 2. albayıdır. " Muhzır" denen 60 yeniçeri ile doğrudan sadrazamın hizmetinde, onun hem muhafızı, hem emirlerini icra eden askerdi. Kethüda Yeri, 3. albaydır Kul Kethüdasının muavinidir. Terfi ederse muhzırbaşı olurdu. Devecibaşı 4. albaydır. Ocağın deve ile nakliyat yapan 25. ortasını kumandanı idi. Başyayabaşı, 5. albaydır. Gerçekte 101. orta kumandanı olup ocağın tüfek fabrikalarına bakardı. Asesbaşı 6. albay olup ocağın inzibat kumandanı, askeri polis şefidir. Peykbaşı, 7. albaydır. Padişahın hassa askerlerinden olan peyklerin kumandanıdır. Başbölükbaşı 8. albaydır, atlı yeniçeri ortalarının kumandanıdır. Zenberekçibaşı 9. albaydır. 82. zenberekçi ortasının kumandanıdır. Zenberek, katır üzerinde taşınan küçük havan topudur. Talimhanecibaşı, 10. albayıdır. Ocağın silahlı talimhanelerinden sorumlu idi. Avcıbaşı, 11. albay ve keza eğitim subayı olup sadece ateşli silahlarla talimlere bakardı. Tüfekçibaşı, 12. albay olup yeniçerilerin tüfeklerini kontrol ederdi. Baştüfenkçi, 13. albaydır. Ocağın tüfeklerinin imalinden sorumlu mühendisti. Yeniçeri İmamı, 14. ve sonuncu albay olup asker değil din adamı idi. Diğer yeniçeri subayları, sayıları 200'den çok olan binbaşılar ve çok sayıda küçük rütbeli subaylar idi. Orta kumandanlarına çorbacı, bazo orta larda ise yayabaşı ve başbölükbaşı denirken XVIII. asrın 2. yarısında " binbaşı" tabiri yerleşmeye başlamıştır. Orta kumandan muavini olan yüzbaşıya başkara- kullukçu deniyordu. Çavuşlara " karakullukçu" deniyordu. Her orta'nın bir imam ve bir müezzini vardı ve her generalin, albayın ve subayların farklı renket ünüforma ve çizmeleri vardı. Ayrıca her orta'nın kendi sembolünü taşıyan flaması mevcuddu. İstanbul yeniçeri kışlalarında 184 ahır, 90 atış poligonu, 20 köşk, 689 konforlu salon, pek çok mescid vardı. Duvarlar çini ile kaplı idi. Her odada birkaç fener bulunuyordu. Yeniçeri itfayesinde 531 tulumbacı bulunuyordu. Aslında 80 orta olan ocak'ta orta sayısı zamanla 162'ye yükseldi. Bir orta'da en az 9 subay bulunurdu. Çadırları kırmızı idi. Seferde orduda merkez'in ortasında yer alırlardı. 8) OSMANLI ORDUSUNUN BAŞKA VASIFLARI Osmanlı istihkamcılığının üstünlüğüne de çok işaret edilmiştir. Avrupa'da modern istihkamcılığın kurucusu Fransız Mareşal Vauban'ın (1633-1707), Kandiye'de Osmanlı istihkam ve tabyalarını inceleyip bunları ilk defa Fransa ordusuna uyguladığı bilinmektedir. XIX. asır sonlarında bile Osmanlı İstihkamcılığı mükemmeldi. Gazi Osman Paşa'nin 3. Plevne zaferinde Osmanli Istihkam subaylarının maharetinin agirligina bir çok askeri tarihçi dikkat etmiştir. Üç kıta üzerinde muazzam imparatorluğu ayakta tutan kara ve deniz askerinin sayısı XVI-XVII. asırlarda yaklaşık 500.000'dir. Ancak imparatorluğun dağınıklığı sebebiyle hiçbir devirde hiçbir cepheye bu sayıda asker sürülememiştir. En büyük muharebeler 100.000 civarında askerle yapılmıştır. Bir cepheye sürülebilen asker sayısı azami 300.000 olabilmiştir. Koca ülkelerin ne kadar az sayıda askerle tutulduğu hayrete değer. Ancak İngilizler'in de Hindistan'ı ne kadar az askerle tutabildikleri malumdur.

9) KAPIKULU SİPAHİSİ Yeniçeri ocağından sonra en mühim kapıkulu askeridir Tımarlı sipahisi değildir. Önce bunlarda devşirme olup sonradan Türk çocukları alındı. Bu ocak, yeniçerilerin en büyük rakibi olarak İstanbul'da bulunuyordu. Onun için ihtilale karışmazlar, bazılarıda yeniçerilerin karşısında yer almışlardır. Yeniçerilerden fazla maaş alan seçkin bir sınıftı. Üstün binici, okçu ve kılıç dövüşçüsü olarak yetiştirilirlerdi. 6 alaydan oluşan bir atlı tümendi. Adları önem sırasına göre şöyleydi:sipahiler, silahdarlar, sağ ulufeciler, sol ulufeciler, sağ garibler, sol gaibler. İlk iki alayın kumandanının dercesi tümgeneral olup ocağı sipahiler ağası denen 1. alayın kumandanı temsil ederdi. Sipah bölüğü en itibarlı bölüktü. Fatih Sultan Mehmet tarafından büyük devlet adamlarının ve kumandanların çocukları alınıp kuruldu. Bu alay hükümdarın veya serdarın arka tarafında yer alır, arkasını muhafaza eder, sancaklara da dikkat ederdi. Otağ-ı hümayünü geceleri silahdar alayı ile münevebe suretiyle beklerdi. Silahdar alayı sarı sancaklı idi, ordunun önünden giderek gçilecek yolları gözden geçirirdi. 1660'dan sonra kapıkulu sipahisinin ehemmiyeti azaldı. Herkes yeniçeri olmaya heves etti. Zaten bütün süvari sınıflarında gerileme başladı. Her alayda birer albay, ikişer yarbay, üçer binbaşı vardı ve her alay bölüklere ayrılmıştı. Bu ocağın sayısı 1453'de 8.000, 1566'da 5.885, 1655'de azamiye çıkararak 51.000 1660'da 15.177, 1713'de 22.169 idi. Sonra çok azaldı. 1826 Vak'a-i Hayriye'sinde devletin tarafını tutarak yeniçeri isyanına katılmadı. Buna rağmen bütün kapıkulu ocakları gibi İkinci Mahmud tarafından ilga edildi. 10) TOPARABACILARI OCAĞI Toparabacı ve kısaca arabacı oacağı, topçu ocağı ile ilgili, fakat ondan müstakil, küçük bir kapıkulu sınıfı idi. Topçu ocağını İkinci Murad (1421-1451), arabacı ocağını ondan ayırarak İkinci Beyazid (1481-1512) kurmuştur. Ocağın kumandanı arabacıbaşı ağa, albay ve sonradan tümgeneraldi. Ocağın görevi, topların nakli ve bir yerden bir yere götürülmesi, cepheye sevki idi. 3 albayı, marangoz, dülger, demirci, nalband birlikleri vardı. 1820'de 4414 mevcutlu bir ocak oldu. Vaka-i Hayriye'den sonra topçu ferikli'ne bağlandı. 11) HUMBARACI OCAĞI Humbara ve bunun halk ağzındaki şekli olan kumbara el bombasıdır. Tüfekle atılanı vardı. Kışlaları ve fabrikalrı Üsküdar'da idi. 1733'de sayıları 601 idi. Oda denen 6 bölüğe ayrılmışlardı. Kumandanları humbaracıbaşı, albay payesinde idi. İlk Avrupa tarzında eğitim bu sınıfa 1728'de verildi. Nizam-ı Cedid'de bu sınıfa III. Selim hususi itina gösterdi. Amcası Birinci Abdulhamid gibi atış ve manevralarında bulundu. 12) LAĞIMCI OCAĞI İstihkam sınıfıdır. Lağım yeraltı kale muharebelerinde açılan tüneldir. Lağımcıbaşı, bir tümgeneraldi. Muavini albaydı. Ocağın efradı 5000 civarında idi. Bazı bölükleri köprücü, kalacı, tabyacı gibi ihtisas sınıflarına ayrılmışlardı. Ocağın malzeme kudreti çok büyüktü. Barut, fitil, katran ve daha pek çok malzemeyi ellerinde bol miktarda tutarlardı. Çok değerli mühendis subaylar, Osmanlı istihkam sınıfında hizmet ettiler. Mimar Sinan, gençliğinde orduda bir köprücü subaydı. Türk sitihkamcılığı üstündü. Avrupa'da modern istihkamcılığın kurucusu Türkler'dir. Avrupa ordularında modern istihkamcılığın babası sayılan Fransı mühendis generali Vauban, Girit'te Kandiye'de Türkler'le yıllarca döğüşen Fransız birlikleri içinde Türk tabyalarını ve istihkam tekniğini inceledikten sonra Türk usulü tabiye tekniğin ilk defa 1673'te Hollanda'nın Maestrich kalesinde kullanmış, başarı kazanmasının üzerine, , XVII. asır sonlarında belli başlı bütün Avrupa ordularınca kabul edilmiştir. 13) CEBECİ OCAĞI Ordudonatım sınfıdır. 7 kapıkulu ocağının sonuncusudur. Görevi yeniçeri ocağının silahlarını seferden sonra toplamak, tamir ve muhafaza etmekti. Seferde silahlara bakarlar, tevzi ederler, aynı zamanda savaşırlardı. Yalnız yeniçerilerin silahlarıyla uğraşırlar, diğer sınıfların yerlerini muhafaza ederlerdi. Onun için yeniçeri ocağı ile sıkı irtibatı olan bir ocaktır. "Cebe" eski Türkçe'de zırh demektir. Sonradan ateşli silah malzemesi manasına cebehane/cephane şeklinde kullanılmıştır. Silah taşımak için bu sınıfın elinde deve ve katır vardı. Düşman toprağına girmeden yeniçeriler silahlarını vermeleri kanundu. 1703 Edirne Vak'as'na müncer olan uğursuz ihtilali bu sınıf çıkarmıştır. Vak'a-i Hayriye'de bir kaç yüksek subayları dışında yeniçerilerin yanında yer alan tek kapıkulu ocağı oldu ve son cebecibaşı Ali Ağa, idam edildi. Sayıları 1556'da 789, 1748'de 8000 idi. Taşrada çok cebeci vardı. XIX. asrın ilk yıllarında Bağdat'ta 504, Van'da 155, Kars'ta 162 olmak üzere kalelerde toplam 1560 cebeci bulunuyordu. Kışlaları Ayasofya karşısında idi ki şimdi adliye sarayıdır. Cebecibaşı, tümgeneral derecesindeydi. 5 albayı vardı. Bulgaristan'da Samako'daki demir fabrikası cebeci ocağı için kazma, kürek, boru, külünk vs yapardı. Bir demir fabrikası da Edirne'de idi. İstanbul ve Gelibolu'da iki ok ve yay fabrikası vardı. Köstence'de bulunuyordu. Fakat özel sektörden de mal satın alınırdı. Mesela 1511' de bir şahsın fabrikasına 780000 ok ısmarlanmıştı. Cebecilerin elinde büyük ölçüde istihkam malzemesi de mevcuttu. Mesela 1694 Varadin muharasına 30000 kürek, 16000 kazma ve başka aletler götürmüşlerdi. Ocak 60 bölük olup bir taburu, barutcu idi. Topçunun barut ve zeytinyağı biterse cebecilerden isterdi. İkinci Mahmud, Vak'a-i Hayriye'den sonra cebecilerden 1054 er ve subay seçerek Cebeha-i Hümayün'u kurdu ki Tanzimat devrinde çok gelişti ve tophane müşirliğine bağlandı. 14) OSMANLILAR'DA ATEŞLİ SİLAHLAR HAKKINDA Osmanlılar'ın ateşli silahlara verdikleri ehemmiyet, diğer Avrupa Hristiyan ve Asya İslam devletelerinin bu ehemmiyeti verememeleri, teknik ve mali bakımlardan Osmanlı'ya yetişememeleri, büyük Osmanlı fütuhatının sebebleri arasındadır. Makyavel'den modern tarihçilere kadar birçok Avrupalı yazar, bu hususa dikkat etmiştir. İki buçuk yıl içinde, 1514 ağustosundan 1517 ocağına kadar Yavuz Sultan Selim, doğuda Safaviler'i bozdu ve güneyde Mısır'ı fethetti. Kahire'de son Memlük sultanı İkinci Tumanbay'ı, niçin modern silahlar edinmediğini sorup azarladı. Bu Osmanlı teknik üstünlüğü bu suretle Orta Doğu'nun kaderini, asrımıza kadar çizmiş oldu. Bilindiği gibi çin acadı olan barut Çinliler'ce eğlence fişeği olarak kullanılmış, silah olarak uygulanmıştır. Terkibi de, oldukça basittir(%75 güherçile %12,5 kükürt %12,5 kömür tozu). Bu maddelerden en zor bulunanı kükürttür. Elde edilmesi taktirde yapımı kolaydır. Barut olamayınca hiçbir ateşli silah yapmak mümkün değildi. Çin medeniyeti kapalıdır. Barutu Avrupa'ya tanıtıp yayan Ortaçağ Müslümanları, Araplar'dır. Barutu Çinli'den mi öğrendikleri, kimyada çok ileri oldukları için kendilerinin mi buldukları münakaşasının tarih bakımından hiçbir önemi yoktur. Ama barutu Avrupa'ya Tanıtanların Araplar olduğu katidir ve bu tarih açısından önemlidir. İlk büyük top taaruzu 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından kullanıldı. Daha önceleri atları korkutmak için ve düşmana azda olsa hasar verdirilmek için nadir olarak kullanılırdı. Yine Fatih Sultan Mehmet zamanında V-1 ve V-2 roketlerinin ilkel şekillerinin yaptığı iddia edilmektedir. Havan topu birer ikişer Avrupa devletlerinde kabul edildi. Fatih, kaleleri yıkan topu piyadeleri ve süvarileri yenmek içinde kullanılacağını Otlukbeli'nde(1473) ispat etmiştir. Fakat bu hadise Asya ve Avrupa devletlerinin gözünden kaçmıştır. Torunu Yavuz Sultan Selim Memlükler'i topla tüfekle dize getirmiş. Kanuni Mohaç'ı iki saatte topla yenmiştir. Artık topun gücü anlaşılmıştı. Cevatpaşa, dünyanın o tarihe kadar en kudretli armadayı, Çanakkale Boğazı ağzında mahvetti (18.3.1915) Osmanlı ordusunun silah gücü ortaya çıkıyor. 15) AKINCILAR Osmanlı fütühat atrihinin en mühim askeri sınıfı tımarlı sipahis, sonra akıncılardır. Akıncı atlı komadodur. Avrupa komando adını verdiği akıcı askerlerini, Osmanlı'dan 500 yıl sonra kurdu. Akın bir Türkçe kelimedir, akmak mastarından isimdir. İsm-i faili akıncıdır. Akıncılık, Türk süvarisinin, tarihin fecrinden beri çok maharetle yaptığı, üstün tecrübe kazandığı bir sahadır. Osmanlı akıncı ocağının gayesi, düşmanın askeri ve iktisadi gücünü sarsmaktır. Haberalma işlerinde de birinci derecede akıncılar kullnaılmaktadır. Akıncılar çoğunluklabatı, bazen Orta Anadolu menşeli, Rumeli'ye yerleşmiş ailelerin çocuklarıdır. Anadolu'da akıncı ocağı yoktur. Ancak Safeviler'e karşı büyük savaşlarda bazen Rumeli'den akıncılar getirilmişti. Akıncılık, babadan oğula kalmaktadır ve yabancının ocağa girmesi müşkildir. Birkaç ünlü akıncı ocağı vardır: Mihaloğulları, Malkoçoğuları, Evrenosoğulları, Turhanoğulları gibi. Akıncı beyliği babadan oğula kalır. Beylerine sancak beyi , nadiren beylerbeyi rütbesi verilir, vezir olablarda var. XV-XVI. asırların çok büyük fatih kumandanları, akıncılıktan yetişmişlerdir. Rumeli'ni iyi tanımakta, Balkan ve Avrupa dillerini bilmektedirler. Cihat ve gaza idealiyle, bütün orta ve doğu avrupayı vurmuşlardır. Akın, fevkalede tehlikeli bir iştir. Akıncı ordusu, çok süratle hareket etmekte, Avrupa'nın neresinde zuhur edeceği belli olmamakta, düşman ordusuna çatmamaya dikkat etmektedir. Akıncı ordusu kollara, onlar daha küçük birliklere ayrılmaktadır. Sonra ayrılan birlikler, evvelce ayrıldıkları yerden başka yerlerde birleşip dönmektedir. Namaz kılarken ve abdest alırken bellerinden kılıcı çıkartmazlar. Akınlarda büyük ölçüde şehit verilir

Çok faydalı bilgiler. Geçmişimizi unutmamak dileğiyle. Keşke her gence bunları okutabilsek. O zaman Atalarımızı daha iyi anlar ve daha fazla sarılırdık bu canım vatan topraklarına...

1) OSMANLI ÖNCESİ TÜRK ORDUSU HAKKINDA BİLGİ Türk ordusunun tarihi, Türk milletinin tarihidir ve tarihin karanlıklarına kadar uzanır. Türkler, asker olarak tarih sahnesine çıktılar. Mete, Hun Türk ordusunu, onarlık esas alınarak 10 100 1000 10000 kişilik atlı birlikler halinde düzenledi. Bu düzenlemenin esasları günümüze kadar gelmiştir denilebilir. İslam'dan önceki Türk orduları süvari idi ve piyade var idiyse de, ehemmiyetsizdi. Türk ordusunun kuruluş tarih M. Ö. 209 yılıdır ve Mete'nin tahta geçtiği yıldır. İlk Türk donanması 1074'te Selçuklular Çaka Bey ile hazırlamıştır. Türk hava kuvvetleri ise, İkinci Meşrutiyet'te kuruldu. 2) OSMANLI ORDUSU HAKKINDA Osmanlılar bir ordu kurdular ki, daha 1396'da Dünyanın Timur'unkinden sonra 2. kudretli ordusu haline geldi. 1447'de Dünyanın 1. ordusu oldu, bu vasfını ancak 1771'de kaybetti. 1871'e kadar Dünyanın 3. ve 1787'e kadar 4. ordusu durumunda idi. 1517'den 1683'e kadar ise, Dünya'nın geri kalan bütün ordularının toplam gücüne eşit bir halde idi. Bu üstünlük birincisi disiplin, ikincisi teknik üstünlük ve bu güçlü orduya yetecek kadar mali gücün olmasından kaynaklanmaktadır. XV. asırdan itibaren Osmanlı subayları, topçuları, kaptanları, leventleri yabancı devletlerce aranır oldular. Çok büyük maaşlarla cezbedildiler. Osmanlı hükümeti siyaseti icabı, subaylarını belirli bir müddet veya kaydı-ı hayat şartıyla yabancı devletlere verdi. Bu subaylar İslam devletlerinde büyük hizmet verdiler ve el üzerinde tutuldular. Osmanlılarda istihbarat işine büyük önem verilmiştir. Fatih'in İkinci Beyazıt ın, Kanuni'nin, Avrupa ülkelerindeki ajanları ünlüdür. Bunlar o ülkenin halkı arasına karışmış akıncı ve korsan sınıflarından Osmanlı komando subaylarıydı. İç haberleşme de çabuktu. Menzil teşkilatı mükemmeldi. Çok stratejik olan İstanbul - Budan yolu üzerinde her menzilde su depoları ve buz-haneler vardı. Asker her menzilde bedava su ve buz alıp yoluna devam ediyordu. Ayrıca Türk çadırları da çok muazzam yapılmıştır. Yağmur, kar, güneş, rüzgar tesir etmez. Üstelik güzel ve süslü sanat eserleridir. İçlerinde halı ve minder vardır. Türkler göç ebe bir toplum olduklarından dolayı çadır tecrübeleri iki bin yıllıktır. Atlar çok seçkin, inanılmaz derecede iyi terbiye edilmiş, çok iyi bakılan hayvanlardı. XIX. asırda bile böyleydi. 3) SÜVARİ 2. Mahmut'un modern ordu ve donama için Osmanlı hizmetine aldığı İngiliz amirali Sır Adolphus Slade, İngiltere'ye dönüşünde hatıralarında şunları anlatır: "Kelefçe meydan muharebesinde (1827)Türk süvarisini gördüm. 'Allah Allah' diye bağırarak atlarını Rusların üzerine sürdüler. Kale düzeni almış Rus piyadesi bu taarruza dayanamayıp çözüldü. Türk süvarileri spor yapıyor gibiydi. Rus piyadesinin acziyle eğleniyordu. Türk piyadesi muharebeye karışmayıp seyrediyordu. Bu oyun iki saat sürdü.. Türk süvarisi gününün çoğunu at üzerinde geçirir, eğitimde yana halkalardan geçer, dört nala giderken hedefini vurmayı öğrenirdi. Cirit atmakta üstlerine yoktu. Hiçbir yabancı devlet süvarisi Osmanlı süvarisini teke tekte yenemez. Türk süvarisi, 100 yard gibi kısa mesafeden baskın taarruz edebilen nadir süvarilerdendir. Ukrayna kazakları arızalı arazide Osmanlı süvarisine yetişemedi. Ricat taktikleri göz kamaştırıcı idi. İki süvariyi yan yana görmenin imkanı yoktu. Rus topları aciz kalıyorlardı. Çok az Türk süvarisine şarapnel isabet etti... Ruslar, açıkta Türk süvarisini karşıla yamamayacaklarını anladılar. İstihkamlarına sindiler. Bu defa istihkamlarına saldırmaya başladılar. Türk süvarisi ölümden zerre kadar korkmuyordu. Bir an tüfeklere rağmen siperlerin önüne geldiler. Yıldırım gibi uzaklaştılar. Ruslar, Türk süvarilerini takip edemiyorlardı. Sanki Türkler süvarilikten başka at cambazlığı yapıyorlardı. Ama sonunda Rus topçularına dayanamadılar. Birden bir Türk paşası meydanda yalnız kaldı. Tam esir alınmak üzereyken bir Türk süvarisi Rus komutanı tam alnından piştovuyla vurdu. Komutanın atını çekti ve hemen uzaklaştı. Bu olay birkaç saniye içinde oldu. Ben ve Ruslar şaşırmıştı." Avrupa devletlerinde, Türk süvarisinin üstünlüğü kabul edilmekteydi. Osmanlı ordusu devamlı bir ordu idi ve o kişilerin mesleği sadece savaşmaktı. Bu Avrupa devletlerinin elinde olmayan mali güç sayesinde meydana gelmektedir. 4) TOPÇU Top kullanan kapıkulu sınıfıdır. Top, Birinci Murat devrinde ordunun silahlarından biri olarak kabul edildi ve 1389 Kosava muharebesinde kullanıldı. Ancak ordunun vazgeçilmez silahı olarak kabulü ve aynı ehemmiyette donanmaya da uygulanması 1453'dedir. III. Selim kışlayı yeniledi Osmanlı ordusundaki topçular 1700 yılına kadar dünyanın üstün teknik sahip topçusu sayılmıştır. Bu Osmanlı topçu üstünlüğü, 3 asır kadar dünyaya hükmetmiştir. 1700'e doğru Avrupa topçusu, teknik ve taktik olarak Osmanlı topçusuna erişebilmiştir. İran şahını ve Memluk sultanını yenerken Osmanlı topçusunun hakkını vermek gerekir. Dünya tarihinde ilk düzenli top saldırısı İstanbul'un Fethi olarak kayda geçmiştir. 1770 yılında dahi Osmanlı topçularının çok iyi durumda olduğunu, dakikada 5 gülle atan seri ateşli topları bulunduğu, dakikada 15 gülle atabilen roket topların Osmanlılar'da olduğu hatta padişahın top atışlarını seyrettiğini kendiside bir topçu olan Baron De Tott yazmaktadır. Osmanlı topçusunun teknik üstünlüğü 16. YY çok üst seviyelerde idi. Osmanlı mermilerinin Avrupa'daki mermilerden üstün olduğu kayda geçen diğer bir üstünlüktür. Fatih zamanında kullanılan yivli top ancak 1870'de Avrupalılıar'ca yapılabilmiştir. Yivli topun yapımını Türklerden öğrenildiği bir gerçektir. İlk havan topunuda Fatih bulmuştur. Bu da Osmanlı topçusunun üstünlüğünü kanıtlamaktadır. Osmanlı tophanelerinde de Avrupa devletlerine göre büyük bir teknik üstünlük vardır. 17. yüzyılda Dünyanın en iyi toplarını üreten İstanbul döküm hanesi aynı zamanda dünyanın en büyük döküm hanesiydi. Kaldı ki başka döküm hanelerde vardı. İstanbul dışında başlıca 7 tane döküm hane vardır. Madeni top güllesi yapan 6 fabrika mevcuddu. Ocağın 6 tümgenerali vardı. Topçubaşı ocağın en büyük komutanı idi. Dökümcübaşı, tophanenin en büyük mühendis komutanıdır. Sonra gelen topçular kethüdası, kumandan muavini idi. Sonra topçu katibi gelirdi, Maliyeci generaldi. Sonra dökücüler kethüdası ve tophane emini geliyordu. Topçuların haftada iki gün atış yaparak yetişmesi, başarılı olamayanların diğer sınıflara nakli, kanundu. XVII. asır ortalarında topçu başının aylığı bugünkü yayicle 9600 dolar, diğer 5 generalin 4000 dolar kadardı. Yine Kanuni döneminde topçu erlerin maaşı yeniçerilerden günde 6 ila 9 akçe idi (960 ila 1280 dolar ayda). İçlerinde az devşirme vardı. Gönüllüler ocağa alınırdı. Ocağın sağlık teşkilatı mevcuttu. 1826 Vak'a-i Hayriye'sinde bu ocak devletin yanında yer aldı. İkinci Mahmut, ocağın adını değiştirerek az değişiklikle muhafaza etti. Zira subayları, diğer ocaklarda olduğu gibi alaylı değillerdi. Yarım asırdan fazla bir zamandan beri Mühendis-hane Berri-i Hümayun me-zuhu mühendis topçu subaylardı. İkinci Mahmut askeri fabrikalarıda topçuya ekleyerek Tophane-i Amire Müşirliği kuruldu ve müşir, kabineye 3. asker bakan olarak katıldı. Adı topçu ferikliği olarak değiştirildi. Ocağın mevcudu 5000 kadardı. Ayrıca taşrada 2000 kadar tımarlı topçu vardı. 5) TIMARLI SİPAHİSİ Tımarlı sipahisi, ordunun en iyi kısmıdır. Arz'ın o derecede büyük bir kısmını fetheden, işte bu süvari askeridir. 20 yıl Osmanlı'da diplomat olarak kalan Lord Paul Ricaut böyle yazar: Gerçekten tımarlı sipahisi, fütuhat asırları Osmanlı tarihinin en mühim ve en kalabalık ordu sınıfıdır. Osmanlı cihan devletinin fiili kurucusu bu sınıftır. Tımarlı sipahisi, atlı bir ordudur. Ordunun en mühim süvari sınıfıdır. Anadolu ve Rumeli'nin her tarafına dağıtılmıştır. İstanbul'da bu sınıftan asker bulunmaz. Maaş almaz. bunun yerinde devlet tımarlı sipahisine bir toprağı dirlik olarak verir. Dirlik küçükse tımar büyükse zeamet denir. Zeamet sahibi yüksek sipahi subaylarına zaim diye tabir edilir. Tımarlı, tımarındaki köylünün mahsul vergisini toplar ve kendisi için alır. buna karşılık, tımarının gelirine göre atlı asker ve tam teçhizat ile savaşa katılır. Aynı zamanda bulunduğu bölgenin asayişini sağlamak zorundadır. Kanundaki vergiden başka vergi alamazlar. Sefere katılma emri geldiğinde tam teçhizatla orduya katılırlar. Bu sistem Selçukluklardan alınmıştır. Ülkenin her yerinde sipahi yoktur. Ülkenin çekirdeği olan eyaletlerde kurulmuştur. Mesela Afrika'da hiç bu sistem kurulmamıştır. Anadolu, Rumeli ve Suriye eyaletlerinde kurulmuştur. Bu sınıfın altın çağı Kanuni döneminde 166200 tımarlı sipahinin 74600'ü Rumeli, 96600eyletlerinde idi. Anadolu ve Rumeli sipahileri karıştırılmaz, iki ayrı kanat haline muharebeye sokulur. XVI. asrın son çeyreğinden itibaren bu sınıf asker, devamlı şekilde azalmaya başladı. Son tımar, 1850'de ortadan kalktı. Zira piyade, süvariye nazaran ağır basmaya başladı. Tımarlılar, Anadolu ve Rumeli'nin Türküleşmesinde, İslamlaşmasında da hizmet ettiler. Tımarlar ortadan kalktıkça, toprak rejimi bozuldu. Yerine o toprağı şu şekilde veya bu şekilde alan insanlar geçti.

16) AZABLAR Azablar bir piyade sınıfıdır. Hafif piyadedeir. Osmanlı piyadesinin esasını teşkil ederlerken, XVI. asrın sonlarında yeniçeriler onların yerini almış ve azablık kalkmıştır. Bir çok tarihçi, fütuhat asırlarında osmanlı piyadesinin azablardan müteşekkil olduğunu bilmediği için, başarıyı yeniçerilerde isnad etmiştir. Ankara muharebesinde (1402) sayıları 20000, İstanbul'un Fethi'nde 20000, Otlukbeli'nde 30000, Rodos'ta 20000 idi. Kanuni Sultan Süleyman bu sınıfı piyade sınıfı olmaktan çıkarıp, kale muhafızı haline getirdi. Bu suretle azablar, kale muhafızı olarak hizmetlerine devam ettiler. Kale azablığını Fatih ihdas etmişse de, bu sınıfı olduğu gibi bu hizmete tahsis eden Kanuni'dir. Zira onun zamanında kaleler çoğalmış ve kalelerin ihtiyacı artmıştı. Sultan Mammud 1826'da kale azablığını da, deniz azablığınıda lağ etti. Deiz azabı, bahriye silahendazı, deniz piyadesidir. Donanmaya bildirilen tüfekli piyadedir. 17) YAYALAR VE MÜSELLEMLER Yeniçeriler, nasıl azabların yerine geçtiyse; azablarda yaya ve müsellemlerin yerine geçtiler. Yaya ata binmeyen, yürüyen farsçası piyade olan askerdir. Yaya ve müsellemler, daha çok Türkmen aşiretlerinden toplanan gönüllü askerlerdir. Önce yaya, sonra müsellem denmiştir. XVI. asırın son yıllarında sayıları 26500 iken lağvedildi. Sonraları Türkmenler'den gene gönüllü asker kullanılmaya devam edildi. Fakat bunları altı idiler ve Yürükler dendi. 18) EYALET ASKERİ Tımarlı sipahilere, sancak beyi ve onun üzerinde beylerbeyi kumanda ederdi. Yani bir sancaktaki sipahilerin kumandanı o ilin askeri valisi olan sancak beyi ve bir eyaletteki sipahilerin kumandanı o il'in askeri valisi olan sancak beyi ve bir eyaletteki sipahilerin kumandanı da o eyaleti oluşturan sancak beylerinin kumandanı olan askeri eyalet valisi beylerbeyi idi. XVII: asırdan itibaren tımarların sayısı azaldı. Sancak beyleri bilhassa beylerbeyinin maiyyet askeri ihtiyacı doğdu. Beylerbeyleri, gönüllü ve ücretli asker edinmeye başladılar. Bunlar atlı ise sekban yaya ise sarıca deniyordu. Sonra hepsine levend dendi. 19) GÖNÜLLÜLER Tımarlı sipahisi ve akıncı sınıfları izmihlale uğrayıp yeniçeriler de savaş değerlerini kaybettikleri devirlerde gönüllü asker, ehemmiyet kazandı. Gönülle asker, yalnız bir savaşta ücretli olarak hizmet görmek üzere müracaat eden eli silahlı kişilerdi. Eşraftan "binabşı" denen bir adamın çevresinde toplanarak orduya katılıyorlardı. Tanzima mecburi askerlik kaaidesi getirince ortadan kalktılar. Başka sınıflar da vardır: Voynuklar, Hıristiyan Bulgarlar'dan seyislik yapamak için alınan gayri muharib askerdir. Mortoloslar ve derebendciler, dağ eçitlerini muhafaza gibi kullanılmışlardır. Meşaleciler, Suriye'li Araplar'dan oluşan, başlarında bir albay bulunan gece yürüyüşlerinde ordunun yolunu aydınlatan sınıftır. Yasakcılar, inzibat askeridir. Bozancılar, bağırarak düşmanın maneviyatını kıran sınıftır. 20) MISIR ASKERİ Mısır'da tımar teşkilatı, dolayısıyla tımarlı sipahi yoktu. Mısırlılar, askerlikten hoşlanmazlar, Eyyubiler ve Memlükler zamanında da askerliğe fazla ittifat etmezlerdi. Mosor'daki Memlük askerinin bir kısmını Osmanlı hükümeti muhafaza ederdi. Ama Mısır'a İstanbul'dan da asker gönderildi. Mısır Memlük askeri nadiren Mısır dışında görev alıyor ve cephelere gönderiliyolardı. Memlük askeri dışında 1675'de Mısır'da ve çoğu Kaahire'de İstanbul'dan gönderilmiş 20045 asker vardı. İskenderiye, Süveyş, Reşit, Dümyat amiralliklerindeki deniz askeri bunun dışında idi. Keza Cezayır, Tunus ve Tarabulus eyaletlerinde de deniz askeri yanında kar askeri vardı ki, en mühimmi, yeniçeri ocakları idi. Kale topçusu ve diğer sınıflar da bulunuyordu. Bunlar da Anadolu ve bazen Rumeli'den gitme idi. Yerli Araplar, Berberiler, Endülüs göçmenleri de gönüllü olarak askerlik yapıyorkadı, fakat savaş sona erince dağılıyorlardı. 21) KIRIM ASKERİ Kırım askeri, Osmanlı ordusunun en mühim bir gücünü oluşturuyordu. 100 ila 200 bin atlıdan müteşekkil bir ordu idi. Büyük birlik tabiyesi bilmiyorlardı. Osmanlı askeri gibi eğitim görmemişti. Fakat hılkaten suvari ve muharib idiler. Topçusu yoktu. Osmanlı topçusu alarak hareket ederlerdi. Korkunç disiplendeki Osmanlı ordusu içinde az disiplinli bir ordu manzarası arz ediyorlardı. Son asırda harb kaabiliyetlerini tedricen kaybettiler ve değişen çağa ayak uyduramadılar. XIX. asırda Çerkes gönüllülerinden de bir atlı birlik kuruldu. 22) TABİ DEVLETLERİN ASKERLERİ rdel Macar prensliği en çok 50000 asker çıkarabiliyordu. Fakat bu sayıya nadiren ermiştir. Eflak ve Boğdan Romen prenslikleri de 25000' er asker çıkarabiliyorlardı; fakat en çok 10 ila 15 biner askerle Osmanlı'nın Avrupa seferlerine katılmışlardır. Gürci prensliklerden de birkaç bin asker alındığı savaşlar oldu. XVII: asırdan sonra tabi devlet askerleri hemen hiç kullanılmaz oldular. 23) NİZAM-I CEDİD ASKERİ Avrupa tarzı askeri eğitim yapan Osmanlı ordusunda humbaracı sınıfında ve Lale Devri'nde başladı (1728). GEne bu devirde Mühendis hane açılarak Avrupa bilgisiyle istihkam, topçu subayları yetiştirmeye başladı. Bu müessese sonra Mühendis-hane-i Berri-i Hümayün adıyla gerçek bir askeri teknik üniversite haline getirdi. Daha sonra III. Selim 1793'de Nizam-ı Cedid ordusunu kurmaya başlıyarak, modern süvari ve bilhassa piyade yetiştirmeye başladı. Mühim bir modern ordu kuruldu. Avrupa dışındaki bütün ülkelerde kurulan ilk modern ve Avrupa tarzı ordudur. 1807'de lağvedildi. 1808'de Segban'ı Cedid adıyla ihya edildi. 1826'ya kadar yeniçerilik, Osmanlı devletine tam bir irtica yaşattı. 1826'da Kapıkulu Ocakları'nı ilga eden II. Mamud, " Asakir-i Mansure-i Muhammediyye'yi kurdu ve az sonra buna Asakir-i Şahane" ve "Ordu-ı Osmani, Orduy-ı Hümayün" dendi. Modern ordu kuruldu ve açılan Mekteb-i Harbiyye'den piyade ve süvari subayları yetişmeye başladı. Çok radikal bir başarı idi ve neticesi çabuk alındı. Ancak uzun süren Nizam-ı Cedid tecrübesini unutmamak gerekir. Bu tecrübeye dayanılarak bu derecede radikal hareket edilebilirdi.

güzel paylasım saol orduda en sevdigim sınıf akıncılar olmustur... saol paylasım için..

hımm abi kusra bakma yeni gördüm ya çok güzel paylaşım ellerine sağlık.

En son yazdığın ordu "NİZAM-I CEDİD " Napolyonu yenmiştir. Hatırlatmak isterim.