Mehmet Ziya Gökalp (d. 23 Mart 1875, Çermik ö. 25 Ekim 1924, İstanbul), yapıtları ve görüşleriyle Türkçülüğü ve Türk milliyetçiliğini önemli ölçüde etkileyen Türk toplumbilimci, yazar, şair ve siyasetçidir. Meclis-i Mebusan'da ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde milletvekilliği yapmıştır. "Türk milliyetçiliğinin babası" olarak da anılır. İstanbul Beyoğlu ndaki Fransız Hastanesinde umutsuz bir bekleyiş vardı. Gökalp zor konuşabiliyordu ve bilinci tam yerinde değildi. Çoğu harekete tepki bile vermiyordu. Sonra odanın kapısı çalındı ve yaver bir telgraf getirdi: İstanbul-Beyoğlunda Fransız Hastahanesinde Türk Mütefekkir-i Muhteremi Gökalp Beyefendiye, Rahatsızlığınızdan çok teessürle haberdar oldum. Sıhhat ve afiyetiniz haberine memleketçe intizar olunmaktadır. Süratle iade-i afiyetiniz için Avrupa da tedavinize ihtiyaç varsa icabeden herşeyin tahsisini tekeffül(1) ediyorum. Sıhhatiniz ve tedaviniz hakkında iş arınızı(2) bekler, en muhabbetkar selamlarımı beyan ederim efendim. Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal (3) O anda Gökalp in yüzüne bir canlılık gelmiş ve oturduğu yerden biraz doğrulmuştu. Yüzünde sanki, büyüttüğü hayırlı ve başarılı evladından mektup almış bir babanın gururu vardı ve bundan dolayı hissettiği sevincin yansıması olan bir tebessüm oluşmuştu. Kağıt kalem istedi ve bir şeyler karalamaya çalıştı. Gazi Mustafa Kemal e, yazdığı Türk Medeniyet Tarihi adlı eserin yayınlanışını göremeden öleceği için duyduğu üzüntüyü bildiren birkaç satır yazmıştı(4). Ölürken bile mefkure dediği idealleri için kaygılanan bir aydındı Ziya Gökalp. mütareke günleriydi. Mustafa Kemal ve Mussolini nin damadı Kont Sforza Pera Palas ta karşılıklı sohbet ediyorlardı Kont Sforza, sohbetin sonlarına doğru en ilginç sorusunu sordu: - Bu fikirlerinizin kaynağı kimdir? Başarınızın sırrı nedir? Mustafa Kemal cevapladı: - Benim etimin kemiğimin babası Ali Rıza Efendi, duygularımın babası Namık Kemal, fikirlerimin babası ise Ziya Gökalp tir (5) Türkçülük dendiğinde belki ilk akla gelecek, ilk kez modern anlamda Türkçülük fikrini sistemleştirmiş kişi olarak tanımlanacak isim elbette Ziya Gökalp tir. Paylaştığımız iki anekdot ile aslında Gökalp in fikri üretkenliği yanında, bu ürünlerinin bir cumhuriyetin mimarı tarafından kullanıldığı da ortaya çıkmaktadır. Otuz yaşlarındayken fikri ve sosyal bunalımlara girerek intihar eden Gökalp Abdullah Cevdet ve bir Rus operatörün müdahalesiyle kurtulmuş ancak kafatasında otuz yıl bir kurşunla yaşamıştır. Ölümün kıyısına gelip hayattan kopacakken bu olay sonrasında oturan kişiliği onu mefkure dediği ülkülerinin zirvesine taşımış aynı zamanda da bu ülküleri bir devletin de temel taşı olmuştur. 23 Mart 1875 de Diyarbakır Çermik te doğdu. İlköğrenimini Mercimekötesi Mahalle Mektebi nde, Ortaöğrenimini Mekteb-i Rüştiye-i Askeriye de tamamladı. sonra Mekteb-i İdadi-i Mülki ye girdi. Burayı bitirdikten sonra İstanbul a gidip tek parasız okul olan Baytar Mektebi ne yazıldı. Abdülhamit rejimine karşı çalışan bazı gizli derneklerle irtibata geçti. Paris teki Jön Türklerle mektuplaşmaya başladı. Bu faaliyetleri onun birkaç kez tutuklanmasına sebep oldu. Hüküm giymiş olması sebebiyle yükseköğrenimine devam edemedi. Diyarbakır a geri döndü ve bazı memuriyetlerde bulundu. Bu arada ölmüş olan amcasının, kızı Vecihe Hanım ile evlendi. II. Meşrutiyetin ilanıyla İttihat ve Terakki nin Diyarbakır, Van ve Bitlis heyetlerinin müfettişliğine atandı(6). Ayrıca Diyarbakır Şubesinin de kuruculuğunu yapmıştır. Türkçü önderlerden Yusuf Akçura ile yaptığı konuşmalarda Rusya daki Türklerin bağımsızlık mücadelelerini ve Türkçülük fikirleri taşıdıklarını öğrendi. Bu noktada Osmanlı Türklerini de uyandırmak gerektiğine karar verdi. Çalışmalarını bu yöne kaydırdı. Edebiyata ve Dilde sadeleşmeye çok önem verdi. Ancak edebiyatı her zaman bir araç olarak kullandı. Kendi ifadesiyle: Şuur devrinde şiir susar, şiir devrinde de şuur seyirci kalır. Mantığıyla şuur devri anlayışıyla hareket etti. 1912 de Ergani milletvekili olarak meclise girdi ama kısa süre sonra meclis kapatılınca kendini tekrar bilime adadı. Kendisine ilk Türk Sosyologu unvanını getirecek olan ilm-i içtima dersi müderrisliği ne Dar ül-Fünun da 1913 yılında başladı. Bu arada Türk Ocağı na girmiş ve Türk Yurdu dergisinin güçlenmesine katkıda bulunmuştur. Türk Yurdu dergisi Gökalp in hayatında hep özel bir yere sahip olmuştu. Gökalp bu dergide yayımladığı yazı ve şiirlerinde fikirlerine uygun olan Gökalp takma adını kullanıyordu. Bu takma ad ise Cumhuriyet döneminde onun soyadı olacaktı. . 1919 yılının Ocak ayında, Ermenilere zor kullanma suçundan idama mahkum oldu ama cezası sürgüne çevrildi. 25 Ekim 1924 te hakka yürüdü Ziya Gökalp. Türk Medeniyeti Tarihi adlı eseri de Milli Eğitim Bakanlığınca yayınlanarak Gökalp in vasiyeti yerine getirildi. İstanbul-Divanyolu nda Sultan Mahmud Türbesi bahçesine defnedildi. Gökalp in hayatı fırtınalar, değişimler ve zorluklarla doluydu. Ancak bunun yanında bir de fikir ile doluydu. O, Cumhuriyet dönemi dil devrimine ve milliyetçilik ilkesine fikir babalığı yapmıştır. Gökalp in Turancı fikirlerinin Atatürk te vücut bulmadığı düşünülebilir. Ancak bunu tam olarak anlamak için Gökalp in bu konudaki fikirlerine derinlemesine gitmek ve Türkçülüğün Esasları adlı eserine baş vurmak gereklidir. Ziya Gökalp Turancılığı uzak bir ideal olarak görmektedir. Ancak ideallerinin yıldızlar kadar uzakta olmalarına rağmen yaydıkları ışıkla, adeta Kutup Yıldızı gibi, bizim yönümüzü tayin edeceğine inanmaktadır. Gökalp bunu şöyle açıklıyor: Yüz milyon Türk ün bir ulus olarak birleşmesi Türkçüler için ne güçlü bir coşum kaynağıdır. Turan ülküsü olmasaydı Türkçülük bu kadar yayılamayacaktı Öyleyse Türkçülüğü, ülküsünün büyüklüğü noktasında üç dereceye ayırabiliriz: 1-Türkiyecilik, 2-Oğuzculuk ya da Türkmencilik, 3-Turancılık (7) Bu noktadan baktığımızda Atatürk bu ülkünün Türkiyecilik kısmını Cumhuriyetimizi kurarak gerçekleştirmiş, Oğuzculuk kısmının temellerini Misak-ı Milli ile ortaya atmış, sözleri ve fikirleriyle ise Turancılığın özlemini duymuştur: Türk Birliğine inanıyorum, onu görüyorum. Yarının tarihi, yeni fasıllarını Türk Birliğiyle açacaktır. (8) ''Nabızlarımda vuran duygular ki tarihin Birer derin sesidir, ben sahifelerde değil Güzide, şanlı, necip ırkımın uzak ve yakın Bütün zaferlerini kalbimin tanininde Nabızlarımda okur, anlar, eylerim tebcil. Sahifelerde değil, çünkü Atilla, Cengiz Zaferle ırkımın tetviç eden bu nasiyeler, O tozlu çerçevelerde, o iftira amiz Muhit içinde görünmekte kirli, şermende; Fakat şerefle numayan Sezar ve İskender! Nabızlarımda evet, çünkü ilm için müphem Kalan Oğuz Han'ı kalbim tanır tamamiyle Damarlarımda yaşar şan-ü ihtişamiyle Oğuz Han, işte budur gönlümü eden mülhem: Vatan ne Türkiye dir Türklere, Ne de Türkistan, Vatan büyük ve müebbet bir ülkedir: TURAN!. (9) (1)tekeffül: kefil olma, garanti etme. (2)İş ar etmek: Yazı ile haber vermek, bildirmek, anlatmak (3)Cumhurbaşkanlığı Köşkü, Atatürk Arşivi, D. 49, F-21. (4)DURU, Kazım Nami, Ziya Gökalp, s. 37, İstanbul, 1949, yazar tarafından düzenlenmiştir. (5)TANYU, Hikmet, Prof. Dr., Atatürk ve Türk Milliyetçiliği, s.179 (6)BİNBAŞIOĞLU, Cavit, Türkiye de Eğitim Bilimleri tarihi, s.121 (7)GÖKALP, Ziya, Türkçülüğün Esasları, Bordo Siyah Klasik yayınları, s.55 (8)BOZDAĞ, İsmet, Atatürk'ün Sofrası, Kervan Yayınları, 1975, s. 139 (9)GÖKALP, Ziya, Turan Şiiri Ziya Gökalp'i 87 yıl önce bugün kaybetmiş bulunuyoruz, Yıl dönümünde rahmetle anıyoruz, ruhu şad olsun, Saygılarımla...

Allah'ın rahmeti onunla olsun... konu için teşekkürler...

Mekanı cennet olsun

Allah rahmet eylesin...

mekanı cennet olsun.. teşekkürler..

Allah rahmet eylesin Edebiyat derslerimizin vazgecilmezi Gecen sene hakkında yaptıgım sunması 4 ders süren sunum hala aklımda...

Kendisi Durkheim'ı falan inceleyerek kendince dayanışmacı anlayışla bir toplum önerisi ortaya atmıştır... hatta Marx'ıda incelemiş, ancak sınıfsız bir toplum fikrini Türkçü düşünceleri yüzünden pek sevmemiş mesleki örgütler arasında bir ayrımdan bu mesleki örgütleri en temel parça olarak görüp bunlar arasında bir dayanışma olursa huzur olur diyerek dünya üzerinde ki bence en saçma ve komik toplum fikrini benimsemiştir... Bununda ötesine geçerek Şaman dininden geldiği yıllardır bilinen "türk" soyunun ahlakı öğretisini islam üzerine kurmaya çalışarak aslında Türk denen yaşam biçiminin ve şeklinin tam tersi bir öğretiyi Türkçülük ile birleştirmeye çalışarak, öz Türk, safkan Türk kavramlarıyla çelişen fikirler ortaya atmıştır. (Bir taraftan bu türkçülükte yoktur, bunun türk kültüründe yeri yoktur diyerek bir çok adete karşı çıkarkan, "asıl" Türklerde olan Şaman fikrinin yerine İslamı koyarak, daha fazlası bazı batı tipi yaşam biçimlerinide Türkçülük fikrinin içine yerleştirerek kendisiyle çelişen, benim türk sosyoloji tarihinde fikirlerini ve düşüncelerini kahkahalarla okuduğum kişiler arasındadır.. Bugün birlik beraberlik, türkü, lazı, çerkezi, kürtü ile uyum içinde ve barış içinde yaşayan bir Türkiye, bu kültürel çeşitliliği zenginlik ve kazanım olarak gören Türkiye fikrinin düşmanı "ucuz milliyetçilik" ve "ırkçılık" fikrinin Türkiyede fikir babasıdır. Yazıları uzun süre antropolojik çalışmalar gibi algılanmaya çalışılmıştır, ancak Ziya Gökalpin bu çalışmaları ırkçılık ve ucuz milliyetçilik fikirlerinin temelini oluşturacak etnosentirizm denen ayrımcı ve dışlayıcı bir anlayışla oluşturulmuş asıl derdi siyasi ve politik olan bilimsellikten uzak yazılardır... O yüzden çalışmaları sosyoloji bilimi içerisinde değerlendirilsede objektiflik adına heryerinde delikler olan günümüz de herhangi bir milliyetçinin söyleyeceklerinin biraz daha ballandırılarak, büyük laflar ve isimler verilerek süslenmiş halinden öte birşey değildir... Türkiye tarihine kattığı belkide önemli konu, Osmanlı gibi bir imparatorlukta ümmet, maraba ve koyun zihniyetiyle yaşayan tebaaya aidiyet, ait olduklara yere değer atfetme, belirli bir referans noktası belirleyerek harekete geçme, kendini koruma ve ulus olabilme fikirlerini yaygınlaştırmasıdır.. Yani insanlara kendilerine ait olan, kendilerinin değer verdiği noktaları korumak ve bunları korumak için yukarıya hesap sorma fikirlerini biraz olsun kazandırmada yarar sağlamıştır. "Ulus" devlet fikrinin yaygınlaşarak, Türkiye'de batı emperyalizmine karşı en azından "Ulus" ülküsü etrafında birleşebilme, dayanışabilme, emparyalizme karşı değerlerini koruma, ve mücadele etme fikirlerini kazandırmaya çalışmıştır... Türkiye'de sosyoloji dediğinizde, kimse bulunamadığı için, en azında bunlar var diyebileceğiniz kişilerden biridir.. İlla Türkiye sosyologları diye zorlama yapar arar tararsanız karşınıza çıkacaktır.. bende zaten sosyolojide okurken Türk sosyoloji tarihi adı altında zorlamayla çıkarılmış, ya birilerini bulsakta okutsak diye yaygınlaştırılmış biri olduğu hissetmiştim Bilime, sosyal bilimlere çok katkısı olmuş, fikirleri devrim niteliğinde olup hayranlık uyandıracak biri deildir... sadece illa Türkiye'de kimler var sosyal bilimlerde derseniz göz ucuyla kimmiş bu diyebileceğinz, çokda büyütülecek biri değildir... Gidin İbni-Haldun, Farabi, Emre Kongar, Mübeccel Kıray falan okuyun çok daha fazla şey öğrenirsiniz..