Devamı Bu gün kullandığımız modern masaüstü ortamlarının atası sayılabilecek "X grafik ortamı" Nisan 1992 de Unix'den Linux'a port edilir ve bunu yapan L. Torvalds değil Orest Zborowski adlı bir hackerdır. Artık Linux siyah terminal ekranından kurtulmuştur aynı anda çok sayıda pencerenin açılabildiği bir pencere yöneticisine sahiptir. Bu gerçek bir sıçramadır ve L. Torvalds kafasındakilerinin %95′inin yapıldığını ima edercesine Mart 1992 de yayınlanan sürüme Linux-0.13 değil Linux-0.95 adını verir. %5′lik kısım ise Linux'un ağ yapılandırması ile ilgili eksikleridir. 0.95 sürümünün ardından ilginç sürüm numaraların şahit oluyoruz. 0.99 numaralı sürümler 1994 yılına kadar garip ekler alıp durur ( 15A 15B...15Z gibi). L. Torvalds bunun sebebinin ağ yapılandırmasının tahmininden daha problemli olmasına bağlıyor ve 0.12 den bir anda 0.95 isimlendirmesine gitmenin "düşüncesizlik" olduğunu itiraf ediyordu. Alfabedeki harfler tükenmek üzeredir ki Linux nihayet çalişan bir ağ yapılandırmasına sahip olmuştur. Mart 1994′de Helsinki Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Konferans salonunda Linux-1.0 sürümü duyurulur. Bu duyuru bilgisayar çevrelerinde büyük yankı uyandırır. Artık hacker olmayanlarında kullanabileceği, o günler için bir işletim sisteminden beklenen her şeye sahip bir Linux vardır. Linux çekirdeğinin 1.0 sürümüne ulaşmasının psikolojik etkisi de büyük olmuştur. Yazılım dünyasında "sıfır" ile başlayan sürüm numaraların beta sürümü havası yaratması kaçınılmazdır, Linux'un "bir" ile başlayan sürüm numaralarına kavuşması onun ticari anlamda da ilgi görmeye başlamasını sağlar. Artık GNU/Linux işletim sisteminin "dağıtım" kavramıyla tanışacağı günlere yaklaşılmıştır. Dağıtımı en basit anlamda, farklı alan yada amaçlar doğrultusunda değiştirilmiş GNU/Linux olarak düşünebiliriz. 1995 Martına gelindiğinde Linux çekirdeği 1.2 sürümüne ulaşmış ve PC dışında Atari-Amiga, Alpha, Sun gibi farklı platformlarda da çalışabilir hale gelmiştir. 250.000 satırı geçen çekirdek çok daha fazla insan tarafından tanınan bir marka olmaya başlamıştır. "Linux Journal" dergisinin 10.000 satış rakamına ulaşması yine bu dönemde olur. Linux çekirdeği ve GNU/Linux artık ayağa kalkmıştır. 1.0 sürümüne kadar her an yok olma tehlikesi ile gelişimine devam eden eden GNU/Linux bu noktadan sonra önündeki engelleri eskisinden çok daha kolay aşarak, bu yazının yazıldığı sırada 2.6.26 sürümüne ulaşmıştır. Sunucuların yanı sıra masaüstü kullanıcılarının da gönüllerini fethetmeye başlamış, ticari anlamda olmasa bile teknik açıdan çoğu rakibinin önüne geçmeyi başarmış ve bu başarı hikayesiyle rakiplerine bile ilham vermeye başlamıştır. Son olarak çekirdeğinin sürüm numaralarına ait gelenekten biraz bahsetmekte fayda var. Linux-x. y. z biçiminde yazılan sürüm numaraları "." ile ayrılan 3 kısımdan oluşur. En solda yer alan "x" çekirdeğin sürüm numarası, ortada yer alan "y" majör numara, "z" ise minör numara olarak adlandırılır. Örneğin Linux-2.6.26 daki numaralar bu çekirdeğin 3. sürüm (0 dahil), 7. majör (yine 0 dahil) ve minör sırasının 27 olduğunu söylüyor. Kernel 2.6 ya kadar majör numaranın tek yada çift sayı olmasının anlamı vardı. Tek majör numaraları çekirdeğin geliştirme sürümü, çift numaralar ise kullanıma hazır kararlı sürüm olduğu anlamına gelirdi ama geliştiriciler aldıkları bir kararla 2.6 dan sonra sonra bu kuralın uygulanmayacağını duyurdular, yani bir süre sonra 2.7.12 gibi bir sürüm numarası görürseniz çekinmeden kullanabilirsiniz. Son olarak revizyon numarasından bahsedelim. Linux-2.6.18.9 gibi 4 kısımdan oluşan bir numaralandırma görürseniz şaşırmayın, en sağdaki ve yukarıdaki kuralı bozar gibi görünen 9 rakamı çekirdeğin revizyon numarası olarak adlandırılır, minör numarayı arttırmayacak kadar önemsiz değişiklik ve düzeltmelere işaret eder. Sinan İnan ALıntıdır. - ÑightMa

Linux bir işletim sistemi değil, işletim sistemi çekirdeğidir. Linux'un ne olduğunu anlayabilmek için "işletim sistemi" adlandırmasını daha çok hak eden GNU' dan biraz bahsetmek yerinde olur. GNU "Gnu is Not Unix" şeklinde özyinelemeli bir açılıma sahiptir, "gnuğ" biçiminde okunur. Açılımda dendiği gibi GNU unix değildir ama adında unix geçecek kadar unix temellerine bağlıdır. Richard Matthew Stallman tarafından hayata geçirilmiştir. MIT deki görevi sırasında çalıştığı laboratuvara hediye edilen bir yazıcının kağıt sıkıştırma problemini çözmek için yazıcıyı hediye eden üretici firmadan sürücünün kaynak kodlarını istemiş, olumsuz cevap alınca bir şeylerin yanlış olduğunu ve bunu değiştirmek gerektiğini düşünüp işinden istifa etmiştir. RMS'ye göre yazılımların kodları isteyen herkese açık olmalı ve kullanıcı isterse, üzerinde özgürce değişiklik yapabilmelidir. Bu ilerici düşünce ister istemez, özgür yazılımların üzerinde çalışabileceği özgür bir platform fikrini de beraberinde getirmiştir. Bu özgür ve açık koynak kodlu işletim sistemi fikri 1983 yılında GNU projesini doğurur. RMS yazılan özgür yazılımları tek bir çatı altında toplamak ve onları korumak için de 1985 yılında da FSF'yi kurup, GPL adlı yazılım lisansını duyurur. Bu lisans özünde diğer lisanslardan farklı olarak, kullanıcıların haklarını kısıtlamaz, tam tersine hak ve özgürlükleri güvence altına alır. 1990′lara gelindiğinde GNU hızla gelişip, taraftar toplarken bir işletim sistemi görüntüsüne kavuşmaya da başlamıştır, temel araçlar tamam gibidir ama önemli bir eksiği vardır; Kernel Kernel işletim sisteminin kalbi olarak düşünülebilir, temel görevi donananım ve yazılım arsında bir köprü kurup ikisinin bir birini anlayabilmesini sağlamaktır. 1991 yılında GNU ekibi "Hurd" adını verdikleri çekirdek için çalışmalarını sürdürken, Finlandiyalı bir Bilgisayar Mühendisliği öğrencisi olan Linus Torvalds kendi kişisel bilgisayarında kullanmak üzere bir çekirdek geliştirmeye başlamıştır. İnternette yaptığı duyuruda "gnu gibi ciddi olmayan", "yalnızca eğlence amaçlı" geliştirmeye başladığı çekirdekten bahsedip, insanların yeni bir işletim sisteminden neler beklediğini öğrenmek ister. Linus kendi deyimi ile beklediğinin çok üstünde bir ilgiyle karşılaşır. Linux tüm dünyadan ve özellikle de GNU'dan büyük ilgi görmüştür. Kısa süre içinde GNU için oluşturulan yazılımlar Linux çekirdeği ile uyumlu hale getirir ve "GNU/Linux" doğmuş olur. Linux halen Linus Torvalds liderliğinde geliştirilmeye devam etmektedir. Bir işletim sistemi çekirdeğinin temel görevinin donanım tanımak olduğu düşünülürse, Linux'un gelişimi devam etmek zorundadır da, çünkü piyasaya sürülen her yeni donanım çekirdeğe eklenecek yeni kodlar anlamına gelmektedir. Kısacası "Linux" derken bir çekirdekten, "GNU/Linux" derken de bilgisayarınıza özgürce kurup kullanabileceğiniz bir işletim sisteminden bahsediyoruz. Her ne kadar, zaman içerisinde "GNU/Linux" söyleme kolaylığı açısından "Linux" a dönüşmüş olsa bile size tavsiyem RMS'nin hışmına uğramak istemiyorsanız, size işletim sisteminiz sorulduğunda doğru şekilde ifade edin yani "GNU/Linux" deyin. Linux'un ne olmadığından yeterince bahsettiğimize göre biraz da ne olduğundan ve bu günlere nasıl geldiğinden bahsedebiliriz. Linus Torvald'ın linux çekirdeğini geliştirirken en büyük esin kaynağı olan "Unix" işletim sitemiyle tanışması, okuduğu okulun laboratuvarında olur. Kendi deyimiyle "sadelik ve yalın tasarımına" hayran kalmıştır. Geliştireceği çekirdeğin lisansı için seçeceği GPL ile tanışması ise 1991 yılında Helsinki Politeknik Üniversitesi'ndeki bir etkinliğe konuşmacı olarak katılan RMS'nin bizzat kendisini dinleyerek olur. Macera, Linus Torvalds'ın 6 Ocak 1991 de edindiği bir 386 PC üzerinde gelen DOS'u bir şekilde başka bir işletim sistemiyle değiştirmesiyle başlar. L. Torvalds bir unix türevi olan Minix işletim sistemini tercih etmiştir. Minix, yaratıcısı olan Andrew Tanenbaum adlı bir profesör tarafından eğitim amaçlı yazılmış ve bu yüzden özellikle sakat bırakılmış bir işletim sistemidir. L. Torvalds' ı en çok rahatsız eden yanı ise üniversitesindeki unix ortamına bağlanırken kullandığı terminal emülasyonudur. Kendi terminal emülasyonunu yazmaya başlar. 386 PC'nin işlemcisini daha iyi anlamak amacıyla bunu Minix üzerinde çalıştırmak için değil de donanım temelli yapmaya karar verir. Kısa süre sonra Minix'dekinden daha başarılı bulduğu terminali hazırdır. Kendi yazdığı terminal emülasyonu ile üniversite ağına girmek, e-posta okumak ve Minix tartışma gruplarına katılmak gibi işleri yapabilmektedir artık ama küçük bir problem vardır. Sorun bir şeyleri indirmek yada göndermek istediğinde ortaya çıkar, henüz bunu yapamamaktadır çünkü bu tür şeyler için en azından bir sürücü ve bir dosya sistemine ihtiyaç vardır. O dönemler sosyal yönünü zayıf ve bir kız arkadaşı bile olmayan biri olduğu için buna yeterince zamanı olduğunu söylüyor L. Torvalda anılarında. Bir süre sonra ortaya çıkanın yeni bir işletim sistemi adayı olduğunu anlaması fazla sürmez. From: torvalds@klaava. Helsinki. FI Newsgroups: comp. os. Minix Subject: What would you like to see most in Minix? Summary: small poll for my new operating system Message-ID: Date: 25 Aug 91 20:57:08 GMT Organization: University of Helsinki Hello everybody out there using Minix - I'm doing a operating system for 386(486) AT clones. This has been brewing since april, and is starting to get ready. I'd like any feedback on things people like/dislike in Minix, as my OS resembles it somewhat (same physical layout of the file-system among other things). I've currently ported bash(1.08) and gcc(1.40), and things seem to work. This implies that I'll get something practical within a few months, and I'd like to know what features most people would want. Any suggestions are welcome, but I won't promise I'll implement them Linus PS. Yes - it's free of any Minix code, and it has a multi-threaded fs. It is NOT protable (uses 386 task switching etc), and it probably never will support anything other than AT-harddisks, as that's all I have :-(. L. Torvalds, yukarıdaki e-postayı Minix haber gruplarına göndermesinin ulvi ve politik düşüncelerinden çok bir bilgisayar delisi olarak "boş işlerle uğraşmadığını" başkalarına kanıtlamak olduğunu söylüyor. Sebebi ne olursa olsun bu e-posta Linux'un en önemli kilometre taşlarından birini oluşturmaktadır. Artık L. Torvalds yalnız değildir. Bu arada küçük bir ayrıntıdan da bahsedelim; L. Torvalds'ın ilk sürümde kullandığı ad "Freax" idi. Daha sonra sistemin ftp sitesinde yayınlanmasını sağlayan kişi olan Ari Lemke'nin ısrarıyla isim "Linux" olarak değiştirildi. 1991 Ekiminde yine aynı ftp sitesinde Linux-0.02, kısa süre sonra da Linux-0.03 yayınlanır. L. Torvalds başlangıçta ortaya koyduğu hedeflerine ulaşmıştır, bu noktada yavaş yavaş Linux'u geliştirmeye olan ilgisini kaybetmeye başlar, enerjisini başka alanlara kaydırmak üzeredir ki, bu o günlerde Linux'un sonu anlamına gelebilirdi. Yeni sürüm gecikmiş ve L. Torvalds bilgisayarını eskisi gibi Minix ile boot etmeye başlamıştır ama bir gün terminale girilen hatalı bir komut nedeniyle Minix'in bulunduğu bölüm zarar görür. Bir karar vermesi gerekmektedir Minix'i tekrar kurmak ve kullanılabilir bir hale getirmek için günlerce uğraşmak mı? Yoksa disket sürücüde hazır bekleyen Linux'a dönmek mi? Bu gün hangisini tercih ettiğini hepimiz biliyoruz. Bu önemli dönüm noktalarından biridir, o güne kadar Minix altında geliştirilen Linux, artık kendi üzerinden geliştirilecektir. Yani Minix'e ihtiyaç duymayacak kadar iyi ve yeterli olmak zorundadır. Linux'u derleyecek programlar kendi altında yazılacak, yani Linux, kendine ait geliştirme ortamına sahip olacaktır. 1991 Kasım ayı sonlarında Linux-0.10, birkaç hafta sonra da Linux-0.11 yayınlanır. Linux'un son sürümüyle, kayda değer sayıda insan Linux kullanmaya ve hata bildirmek dışında artık yeni fikir ve özellikler göndermeye başlar. Önemli dönüm noktalarından biri de Aralık ayında olacaktır. L. Torvalds, yeterli belleği olmaması nedeniyle GCC çalıştıramayan bir "kullanıcıdan" e-posta alır. Kullanıcı Linux'un bu kadar fazla belleğe ihtiyaç duymayan başka bir derleyici ile derlenip derlenemeyeceğini sormaktadır. Ve bir ilk daha gerçekleşir. L. Torvalds kendi ihtiyaç duymadığı halde kullanıcının problemini bir şekilde çözmeye karar verir. Sonuç ram-disk'tir. Artık Linux diskin bir bölümünü takas alanı olarak, ram gibi kullanabilecektir. Bu bir açıdan daha önemlidir, Linux artık Minix'te olmayan bir özelliğe sahiptir. Linux'un Ocak 1992 de yayınlanan 0.12 sürümü takas alanı desteğinden dolayı büyük ses getirir. Bilgisayar meraklıları artık Linux'u Minix ile değil ticari bir Unix türevi olan Coherent ile kıyaslamaya başlamıştır. 0.12 sürümü Linux'un GPL ile lisanslanan ilk sürümüdür de aynı zamanda.

Bugün bilinen 300 linux dağıtımı olmasına karşı birde dağıtımların türevleri var. Örneğin ubuntunun. Kubuntu, Xubuntu... liste uzuyor. Birde resmi olmayan türevleri var.. Güzel paylaşım edit:karma verdim -