Tarihin Şeref Tabloları ve Yüksek Mefkureleri Abdullah Çangaoğlu Eskimeyen eskiler "Geçmiş zaman otur ki, hayali cihan değer" derler. Bir an o şanlı tarihimizi düşününce; Tuğrul Beyleri, Alparslanları, Fatihleri ve Yavuzları hatırlayınca, o günlere bir de bugünlere bakıyoruz ve gözlerimiz doluyor. Kimin dolmaz ki? Üç kıt'ada at koşturan ve belli bir süre dünya tarihine yön veren o şanlı tarihimizden kalanlar ortada. Böylece bu sözün zaman ve mekan aşan doğruluğu bir kez daha ortaya çıkıyor. Bunun sebebini öğrenmek için, işe ilk olarak onları tanımaya ve anlamaya çalışmakla başlamalıyız, Peki ama, onları yüzyıllarca bir kıt'adan diğerine koşturan, canlarını dahi göz kırpmadan feda ettiren neydi? Tabii ki belli idealleri, ülküleri bir başka deyişle inançları ve mefkureleri vardı. İşte onların inançlarını ve mefkurelerini gösteren birkaç misal: Anadolu'yu yerleşime müsait bir zemin yapmak için uğraşan en önemli şahsiyetlerden biri Tuğrul Bey'dir, Tuğrul Bey, kardeşi Çağrı Bey ile beraber 48 sene bu iş için çalışmış ve çok büyük fedakarlıklar yapmışlardır. Tuğrul Bey, uğrunda savaştığı inancını, tarih kitaplarına geçen şu sözüyle belirtiyor: "Kendime bir saray yapıp da yanında bir camii yaptırmazsam Allah 'tan utanırım" (1), Yine Tuğrul Bey, Abbasi Halifesinin emrindeki Türkmenlerin hatt-ı hareketindeki tavrını düzeltmesi için gönderdiği mektuba cevaben "Doğru hareket için elimden geleni yapıyorum" (2) diyerek, kendi inanç ve idealinin, Allah'a imanın iktiza ettiği doğruluğu, en güzel biçimde yerine getirmeye çalışıyordu. Bütün kalbiyle buna bağlıydı. Ve Tuğrul Beyin bıraktığı yerden devam eden, aynı inanç ve mefkureye bağlı, tarihte bir çığır açan Malazgirt Fatihlerinin Fatihi Alparslan, Tuğrul Bey'in yeğeni olduğu her halinden bellidir, işte onu ve mefkuresini anlatan, yine tarih kitaplarına geçen binler misallerden biri; Alparslan, Suriye seferine giderken, kendisini davet eden Halep Emiri'nin, Fatımiler'in tesiriyle taraf değiştirdiğini öğrenince dünyası başına yıkılır. Halep yakınlarındaki Sultantepe'de ordugahını kuran Alparslan, müslüman kardeşinin kanını dökmek istemediğini, bu yüzden kalenin tesiim edilmesini istiyerek, dikkate şayan şu sözü söylemiştir: "Rumlar karşısında bu hudut şehrini kılıç ile fethetmekten korkarım" (3). Aslında, belki Alparslan'ı Alparslan yapan, mefkureye bağlılığını en güzel biçimde ispat eden, 1071 Malazgirt zaferinden önce söylediği sözlerdir. Alparslan, büyük bir sadakatle bağlı olduğu ve kendisini hiçbir zaman yalnız bırakmayan yüce Allah'a yönelerek dua etmiş ve tarihin altın sayfalarına geçen, hepimizin bildiği şu sözleri söylüyordu: "Ya Rab! Seni kendime vekil yapıyorum, azametin karşısında yüzümü yere sürüyor ve senin rızan için savaşıyorum. Ey Allah'ım, niyetim halistir, bana yardım et! Şayet sözlerimde hilaf varsa beni kahret." Daha sonra Alparslan, askerlerine şöyle hitap eder: "Burada Allah 'tan başka bir sultan yoktur. Emir ve kader O'nun elindedir. Bu sebeple benimle beraber savaşmakta veya ayrılmakta serbestsiniz. Eğer şehid olursam, bu beyaz elbise kefenim olsun" (4). Allah 'da kendisine bu kadar bağlı ve imanlı olan kulunu yalnız bırakmamış ve yardım etmişti. Ve Alparslan, esir düşen Bizans İmparatoruna: "Ben burada muzaffer olursam sana iyi muamele edeceğime dair Allah'a ahidde bulunmuştum. Bu ahidime göre seni serbest bırakıyorum" (5) diyerek, onu ülkesine iade ediyordu. Bir başka şeref tablosu, iman ve mefkureye sadakat misali ise, Alparslan'dan sonra yerine geçen Melikşah'tır. Melikşah hem Hıristiyanlar hem de Müslümanlar arasında doğruluk ve adalet padişahı olarak ün salmıştı, Çünkü Allah (Mümtehine, 8) "Doğrusu Allah, adil olanları sever" duyuruyordu ve Melikşah da bütün samimiyetiyle bunu yerine getirmeye çalışıyordu. Melikşah, ordusunun başında ve ünlü veziri Nizam-ül Mülk ile beraber Tekiş'teki bir isyanı bastırmak için yola çıkar, Horasan'ın Tus şehrine gelince, Resulullah'ın neslinden Seyyid Ali Rıza'nın türbesini ziyaret edip, mescidinde namaz kılarlar ve sonra da el açıp uzun uzun dua ederler. Dışarı çıkınca Nizam-ül Mülk'e şöyle sorar: - Duanda ne diledin Allah'dan ? - Allah'ın sana zafer nasip etmesini diledim. Sultanım. - Ben öyle dua etmedim. Ben dedim ki. Ya Rab! Eğer İslam'a faydalı olacaksam bana yardım et, muzaffer kıl, Eğer karşımdaki hasma faydalı olacaksa ona yardım et, onu muzaffer kıl (6). Zaten bu kadar imanlı, adil ve mefkureye sağlam bağlı olmasındandır ki, etrafında birçok alim toplanmıştı. Görüldüğü gibi babasının oğlu. Burada hemen şunu belirtelim ki, bizim tarihimiz, padişahından en küçük rütbeli askerine kadar böyle büyük şahsiyetleriyle, mefkure insanlarıyla dolup taşmaktadır. Bu satırlar ancak, onların derya dünyalarından katre nevinden misallerdir. Yine böyle büyüklerden biri de Alaeddin Keykubat'ır. Büyük mutasavvıflardan Şehabeddin Suhreverdi, Necmeddin Razi ismindeki gence "Ey Genç! Dindar, ilim ve tasavvufa bağlı ve erbabını koruyan Alaaddin Keykubat'ın himayesine gir" (7) diyerek, onun büyüklüğünü anlatıyordu. Tarihte kurulan devletlerin en haşmetlisi olan üç kıt'aya sahip "Muhteşem imparatorluk" olarak vasıflandırılan Osmanlı Devleti. Önceleri mütevazı küçük bir beylikken, daha sonra dünyanın bir numaralı devleti olacağını ve bu gemiye pişdarlık yapacağını, belki kendileri bile düşünmemişti. Şanlı Osmanlı Devleti'nin temelini atan Osman Gazi'nin, tarih kitaplarına geçen ve oğlu Orhan Gazi'ye söylediği dikkate şayan vasiyetini, bir kez daha hatırlamakta fayda var. Osman Gazi, vefat edeceği sırada oğluna şöyle nasihatte bulunuyordu: "Allah 'ın buyruğundan gayri iş işlemeyesin. Bilmediğini İslam ulemasından sorup anlayasın. Zalim olma, adaletle hükmet. Nerede bir ilim ehli görürsen ona ikbal ve hilm göster. Bizim mesleğimiz Allah yolu ve maksadımız da Allah'ın dinini yaymaktır. Yoksa kuru bir cihangirlik davası değildir Sana da bunlar yakışır" (8). Bu sözler, onu ve yüce mefkuresini en güzel bir biçimde göstermiyor mu? Osman Gazi'den sonra Bey olan Orhan Gazi de, aynı kurallara bağlı olarak yaşamış, ilk Osmanlı Medresesi, onun teşvikiyle Davud-i Kayseri tarafından kurulmuştur. II. Murad, yani Fatih Sultan Mehmet'in babası, 1444 Varna zaferi öncesinde, tıpkı Alparslan'ın yaptığı gibi, Malik-ül Mülk olan Yüce Allah'a dua ederek şöyle demişti: "İlahi! Habibin hürmeti için, Sen akla ve Sen mansur-u muzaffer eyle" (9). Ruhunu Allah'a teslim edeceği zaman ise etrafındakilere: "Mezarım üstüne, büyük hükümdarlar için yapılan muhteşem türbelerden birini yaptırmayınız. Vücudumu doğrudan doğruya toprağa gömünüz ki, Cenab-ı Hakk'ın rahmetine işaret eden yağmur, üstüme yağsın" (10). Dost-düşman herkesin büyüklüğünü kabul edip gıpta ettiği, en büyüklerden biri de, hiç kuşkusuz Fatih Sultan Mehmet'dir. Fatih'i Fatih yapan, belki İstanbul'un fethidir. Evet, O, Peygamber Efendimizin hadisiyle beşaret verdiği "Onu fetheden kumandan ne güzel ve onun askerleri de ne güzel askerdir" şerefine ulaşmak için vargücüyle çalışıyordu. Türk düşmanı olmakla ünlü Bizans tarihçisi Duças, Fatih'in o zamanki halet-i ruhiyesini şöyle belirtir: "Padişahın geçe ve gündüz huzuru kaçmıştı. Yatağına girerken ve kalkarken, sarayında ve dışarıda dolaşırken hep İstanbul'un fethi ile meşguldü istirahat ve uyku bilmezdi. Böylece O, büyük insanlara mahsus yüce bir mefkurenin ateşi ile yanıyordu" (11). Zaten fazilet odur ki, düşman dahi tasdik etsin ve ediyordu. Yine Fatih de kendinden öncekilerin yaptığı gibi dua ederek şöyle niyazda bulunmuştu: "Allah'ım sana layık olmaya çalışıyorum." Büyük Osmanlı tarihçisi Dursun Bey ise, Fatih'e "bütün mevcudatın dua ettiğini" söyler (12). Bilindiği gibi Fatih hem Peygamber Efendimizin müjdesine nail olmuş, hem de dünya tarihinde yeni bir çığırın açılmasını sağlamıştı. Fatih Sultan Mehmet ve adaleti hakkında şöyle bir vak'a anlatılır; İstanbul'un fethinden sonra mahkumları serbest bırakan Fatih'in huzuruna, zindandan çıkmak istemeyen iki papaz getirilir. Bunlar Konstantin'in adil ve hakperest olmasını istediklerinden zindana atılmış, sonra da böyle adaletsiz dünyanın içi, dışından daha rahat diye yemin etmişlerdi. Fatih Sultan Mehmet, onlara şöyle bir tekit yapar: "O holde siz, İslam adaletinin tatbik edildiği memleketimi geziniz. Müslüman halkın davalarını dinleyiniz. Bizde de sizdeki gibi adaletsizlik ve zulüm görürseniz hemen bana bildiriniz ve önceki kararınıza uyunuz." Kendileri için gayet cazip olan bu teklifi kabul eden iki papaz, padişahtan aldıkları hususi bir tezkere ile Müslümanların idaresinde olan her kasabaya gezmeye başlarlar. Bursa'da bir Müslümanın, Yahudi bir kişiden at satın alması, İznik'te ise iki Müslüman arasındaki tarla satış davalarına şahit olduktan sonra başka yere gitmeye ihtiyaç duymadan Fatih'in huzuruna gelirler ve derler ki: