ERTUGRUL GAZI (1188 - 1281) ERTUGRUL GAZI (1188 - 1281) Uç beyi olarak hüküm sürmüstür. Hükümranlik süresi Osmanogullari'nin en uzunudur. Babasi Gündüz Alp, annesi Hayme Ana dir. Babasinin ölümü üzerine Ertugrul Bey babasinin yerine geçti. Ailesinin bir kismi Ahlat'ta kaldi. Malazgirt Meydan Savasi'ndan sonra Kayi Boyu'nun bir kismi Ankara'nin batisindaki Karacadag yöresine yerlestirilmislerdir. Yassiçemen meydan muharebesinde Selçuklu Sultani Alaaddin Keykubat lehine yararliklar gösterdi. Selçuklu Sultani, Kayi Beyi'ne Bizans sinirinda 1000 kilometrekarelik bir topragi Bizans'a karsi siniri savunmak ve ileriye götürmek göreviyle verdi.13. asir ortalarinda Ankara'nin batisindan göç edip Sögüt ve Domaniç'i ele geçiren Ertugrul Bey idaresindeki Kayi asireti,400 çadir halkindan olusuyordu. Bugünkü Kütahya-Bursa-Bilecik illerinin sinirlarinin birlestigi bölgedeki topraklari beyligine "yurt" tuttu. Sögüt Kasabasi'nin fethinden sonra beylik merkezini Sögüt'e tasidi. Ölümünde Bizans'tan yaptigi fetihlerle topraklarini 4.800 kilometrekareye çikarmisti. Osmanli Devleti'nin temellerini atan Ertugrul Gazi, Oguzlarin Kayi Boyu'na mensup olup Selçuklularin uç beyi degildir. Selçuklu Türkiyesi'nin Bizans sinirinin kuzey kesiminden sorumlu büyük uç beyleri olan Çobanogullari'na taabi olmustur. Ancak oglu Osman Bey 1300 yili basinda büyük uç beyi olup, artik dogrudan dogruya Selçuklu Sultani'na baglanmistir. Oglu Osman Gazi'ye yaptigi vasiyeti ile alti asir boyunca ayakta kalacak olan bir devletin idarecilik ruhunun temellerini atmistir. Ölüm tarihi kesin olarak bilinmeyen Ertugrul Gazi'nin 90 yasindan fazla oldugu halde (1281-1288) tarihleri arasinda Sögüt'te vefat ettigi bilinmektedir. Türbesi Bilecik ili sinirlari içerisinde olan Sögüt Ilçesi'ndedir. Sögüt ilçesi'nde her yil Ertugrul Gazi'yi anma törenleri yapilmaktadir. Orhan Saik Gökyay'in tesbitine göre Dede Korkut kitabinin önsözünde su kayit yer almaktadir: "Korkut ata ayitti, ahir zamanda hanlik gerü Kayi'ya dege, kimesne ellerinden almaya, ahir zaman olup kiyamet kopunca. Bu dedügü Osman neslidür, isde sürilü gideyorur."

Sultan Dördüncü Mustafa Babasi : Birinci Abdülhamid Annesi : Ayse Saniye Perver Sultan Dogumu : 8 Eylül 1779 Vefati. 16 Kasim 1808 Saltanati : 1807 - 1808 (1) sene Dördüncü Mustafa Istanbul'da dogdu. Yetismesi ile annesi mesgul oldu. lyi bir tahsil yaptirdi. Diger padisahlar gibi o da hattatliga çalisti. Gayet güzel yazilari vardir. Osmanogullari içinde Besinci Murad'dan sonra en az padisahlik yapanlardan birisidir. Kabakçi Mustafa, Üçüncü Selim'in yenilesme hareketlerine karsi koyup mani olmak maksadi ile Üçüncü Selim'in de merhametinden istifade edince, Üçüncü Selim'i tahttan indirmisti Bunun üzerine asiler tarafindan Dördüncü Mustafa padisah yapildi. Asiler pek çok mühim mevkileri ellerine geçirdiler. ÜCüncü Selim tarafindan kurulmus olan Nizam-i Cedid'in ileri gelenleri Ruscuk'ta bulunan Alemdar Mustafa Pasa'nin yaninda toplandilar. Alemdar Mustafa Pasa büyük bir kuvvet halinde Istanbul'a gelerek asileri temizledi ki, Üçüncü Selim'in sehid edildigi ögrenildi. Bunun üzerine Ikinci Mahmud'u tahta çikardi. Dördüncü Mustafa zamaninda Ruslarla savasa devam edildi. Dördüncü Mustafa bir yil iki ay saltanatta kaldi. Ikinci Mahmud tahta çikinca Topkapi Sarayinin bir dairesinde oturmaya mecbur edildi. Bazi kimselerin Ikinci Mahmud'u indirip, Dördüncü Mustafa'yi tahta çikarmayi tasarlamalari üzerine, ulemadan fetva alinarak öldürüldü. Cenazesi babasi Birinci Abdülhamid'in Bahçekapisindaki türbesine defnedildi. Vapurun icadi bu zamanda olmustur. Emine Sultan isminde bir kiz çocugu vardi. Sultan Ikinci Mahmud Babasi : Birinci Abdülhamid Annesi : Naksidil Valide Sultan Dogumu : 20 Temmuz 1785 Vefatl : 30 Haziran 1839 Saltanati : 1808 - 1839 (31 ) sene Ikinci Mahmud istanbul'da dogdu. Diger padisahlar gibi kuvvetli bir tahsil gördü. Tahta çiktiginda 23 yasinda idi. Üçüncü Selim'in, ögrenimine bizzat önem vererek yetistirdigi kiymetli bir sahsiyetti. Hattat, bestekar ve sairdi. mahlasayla siirler yazmistir. Cesur, temkinli, sabirli ve azimli bir tabiata sahipti. Dagilan Nizam-a Cedid askerinin yerine Sekban-a Cedid askeri teskilatini kurdu. Çok geçmeden asiler ayaklaninca, bu ocaga kendiliginden dagitti. 1808'de ayaklanan asiler, Alemdar Mustafa Pasa'yi öldürdüler. 1812'de Ruslarla Bükres Antlasmasi yapildi.1813 senesinde, Mekke ve Medine'de mukaddes yerlere hakaretlerde bulunan Vehhabiler temizlendiler. Osmanla Imparatorlugu yakilincaya kadar bir daha huzursuzluk çikaramayacak hale getirildiler.1821'de Yunan Ihtilali oldu. Binlerce sivil halk öldürüldü.1826'da Yunan Ihtilali bastirildi. Yeniçeri Ocagi, Seyhülislamin fetvasi, ulema sinifi, asker ve halkin ayaklanmasi ile tamamen ortadan kaldirildi Bu olaya tarihçiler Vak'ay-i Hayriye diye isim verdiler. 1827'de Rus savasi yeniden basladi. 1829'da Edirne Anlasmasi yapildl. 1831 ve 1839'da Misir isyanlari oldu. 1839 senesinin Temmuz ayanda Ikinci Mahmud vefat etti. Hayati boyunca ugrasmas oldugu elim hadiselerin tesiriyle üzüntüden verem olmus ve bu hastaliktan vefat etmisti. Cenazesi Divanyolundaki türbesine defnedildi. Ikinci Mahmud her sahada çok genis çalismalarda bulundu. Bir çok yeni mektepler açti. Büyük binalar insa ettirdi. Istanbul'daki bütün büyük camilerin tamirini yaptirdi. Un kapani Köprüsü de onun zamaninda yapildi. Mekke-i Mükerreme'de bir medrese yaptirdi ve Mescid-i Aksa'yi da tamir ettirdi. Sümbülzade Vehbi ve Keçecizade Izzet Molla Efendi bu devirde vefat etmislerdir. Erkek çocuklari : Abdülmecid, Abdülaziz, dört adet Ahmed isimli sehzade, Bayezid, Abdülhamid, Süleyman, Mehmed, Murad, Nizameddin, Mehmed, Abdullah; Osman. Kiz çocuklari : Emine Sultan, Hamide Sultan, Hayriye Sultan, Sali Sultan, Saliha Sultan, Ayse Sultan, Atike Sultan, Fatma Sultan, Münire Sultan, Fatma Sultan, Mihrimah Sultan, Adile Sultan. Sultan Birinci Abdülmecid Babasi. Ikinci Mahmud Annesi. Bezmialem Valide Sultan Dogumu : 25 Nisan 1823 Vefati. 25 Haziran 1861 Saltanati : 1839 - 1861 (21) sene Abdülmecid Istanbul'da dünyaya geldi. Babasi ona iyi bir tahsil yaptirmak için çok titiz davrandi. Kendisi biraz zayifça idi. Çok zeki, terbiyeli, merhamet ve sefkatli bir kimseydi. Tahta çiktiginda 16 yasindaydi. Yeni gelismeleri çok siki bir sekilde takip eder ve hemen Devlet-i Aliyyede tatbik edilmesini isterdi. Devrinde olan önemli olaylar :1839 senesinde Gülhane Hatti Hümayunu okundu. 1846'da Mustafa Resid Pasa Sadrazam oldu. Maarif alaninda pek çok ilerlemeler oldu. Bir çok meslek okullari açildi. 1848'de Macar isyani dolayisiyla Macaristan'dan çok sayida ilticalar oldu. Eflak ve Bogdan'da ihtiIali oldu. Mübarek yerler meselesi ortaya çikti.1853'de Rusya harbi basladi. Sinop baskini oldu. 1854'de Ruslar karada büyük kayiplar verdiler. Meshur Silistre müdafaasi yapildi 've Ruslar bozuldu. Yerköyü Muharebesi kazanildi. Fransa ve Ingiltere de Türkiye yaninda yer aldilar ve Kirim'a çikarma yapildi.1855'de Sivastopol alindi. Telgraf ve demiryolu hatlari yapildi. 1856'da Paris Anlasmasi yapildi. Ruslara karsi büyük menfaatler sagIandi. Abdülmecid Dolmabahçe Sarayi'ni yaptirdi ve Ortaköy'deki Mecidiye Camiini insa ettirdi.25 Haziran 1861'de babasi gibi verem hastaligina tutularak vefat etti. Öldügünde 38 yasindaydi. Fatih'teki Sultan Selim Camii avlusundaki türbesine gömüldü. Silsile-i Saadat-i Naksibendiyye'den Hafiz Ebü Said Sahib Hazretleri bu devirde vefat etmistir. Erkek çocuklari : Ahmed, Mehmed Burhaneddin, Bahaddin, Rüstü Mehmed, Seyfüddin, Osman, Ziyaeddin Mehmed, Abid Mehmed, Abdüssamed Mehmed, Fuad Mehmed, Nureddin, Vamuk Mehmed, Abdülhamid, Mehmed Vahidüddin, Süleyman, Kemaleddin, Nizameddin, Mehmed Resad. Kizlari : Bedihe, Behice, Samiye, Mediha, Refia, Sehime, Sabiha, Aliye, Fatma, Cemile, Seniha, Fehime, Mühibe, Mukbile, Münire, Naime, Neyyire, Behiye.

Sultan Üçüncü Mustafa Babasi. Üçüncü Ahmed Annesi. Mihrimah Sultan Dogumu : 28 Ocak 1717 Vefati. 21 Ocak 1774 Saltanati : 1757 - 1774 (17) sene Üçüncü' Mustafa orta boylu, iri gözlü, yassi burunlu ve siyah sakalli idi. Heybetli ve kuvvetli bir vücuda sahipti. Çok iyi bir tahsil yapti. Çok çaliskan ve cömert bir insandi. Bilhassa siirde büyük kabiliyeti vardi. mahlasiyla yazdigi siirler pek maruftur. Meshur Siirlerinden birisi, sudur : Yikilipdur bu cihan sanmaki bizde düzele, Devlet-i çerh-i deni verdi kamu müptezele. Simdi ebvab-i saadetle gezen hep hezele, Isimiz kaldi heman merhamet-i Lem Yezel'e. Astronomi ile mesgul oldu. Islam ve Osmanli tarihlerini gayet genis olarak tetkik etti. Memleketine en büyük felaketin Rusya'dan gelecegini çok iyi bildiginden, müdafaa için geceli gündüzlü çalisarak, her türlü hazirligi yapti. Muharebelerde sarfedilmek üzere iç ve dis hazineyi altin ile doldurmustu. Tahta çiktiginda 40 yasinda idi. Devletin büyük bir islahata ihtiyaci oldugunu Çok iyi bilen ve bu hususta mühim hamleler yapan bir hükümdardi. Süveys Kanali'ni bile açtirmayi düsünüyordu. Fakat is basina getirecek kiymetli kimseleri bulamamanin üzüntüsü içindeydi.1766 senesinde olan zelzelede yikilan Fatih ve Eyyüb Sultan Camilerini ve bütün Istanbul'u adeta yeniden imar etmistir. Kara ve Deniz Mühendishaneleri onun zamaninda kurulmustur. (1764) 1768'de Rusya ile savas basladi ve 1774 senesinde bitti. Savas neticesinde Kaynarca Anlasmasi yapildi. Büyük ve önemli ölçüde toprak kaybi oldu. Devletin esas gerileme devri de bundan sonra basladi Rus savasinda üzüntüsunden hastalanmis ve vefat etmistir. Vefatinda 57 yasina yaklasiyordu. Laleli Camii 4 sene içinde bu devirde insa edildi. Seyh Abdullah Kaskari bu devirde vefat etmistir ve Eyüp'de medfundur. Erkek çocuklari : Üçüncü Selim, Mehmed. Kiz Cocuklari : Sah Sultan, Fatma Sultan, Bekhan Sultan, Fatma Sultan, Hibetullah Sultan Birinci Abdülhamid Birinci Abdülhamid Istanbul'da dogdu. Annesi ona kuvvetli bir tahsil yaptirdi. Zamanindaki mevcut tarihlerin, hepsini gözden geçirdi. Hat sanati ile de mesgul oldu. Çok hassas ve nazik bir insandi. Zamaninda bir çok islahat ve imar hareketlerinde bulunmustur. Osmanli Devleti'nin gerilemeye basladigi bir zamanda padisahlik yapmasi onun sahsiyetine gölge düsürmemistir. Tahta çiktiginda geleneklerin disina çikarak cülus bahsisi dagitmadi. Devrindeki bazi mühim hadiseler :1775'de Iran savasi basladi ve 1779'da bitti. Taraflarin kan akitmaktan baska hiç bir menfati olmadi.1787'de Almanya ile savas basladi. Almanlar çok ümitlerle girdikleri bu savasi kaybettiler. 1779'da Aynalikavak Anlasmasi yapildi.1783'de Kirim Hanligi sona erdi. 1787'de Rusya ile yeniden savasa girildi.1788'de Almanya'ya karsi Sebes Zaferi elde edildi. Bu zaferden sonra Birinci Abdülhamid'e Gazi ünvani verildi. Alman harbinde düsen, Özi faciasi meydana geldi ki, bu kaleyi ellerine geçiren AImanlar tek fert birakmadan sivil ve asker bütün halki öldürdüler. 25.000 nüfusu olan Özi halkini tamamen imha ederek ellerine geçirdiler. Birinci Abdülhamid'e bu haber gelince üzüntüsünden felç oldu. Kisa bir zaman sonra da vefat etti. Vefatinda 64 yasini henüz bitirmisti. Cenazesi Bahçekapisindaki türbesine defnedildi. Silsile-i Saadat-i Naksibendiyye'den Semssüddin Habibullah Hazretleri (H. 1195)bu devirde vefat etmistir. Erkek çocuklari : Dördüncü Mustafa, Ikinci Mahmud, Murad, Nusret, Mehmed, Ahmed, Süleyman. Kiz çocuklari : Esma, Emine, Rabia Alimsah, Dürrüsehvar, Hibetullah, Fatma, Meliksah. Sultan Üçüncü Selim Babasi. Üçüncü Mustafa Annesi. Mihrisah Sultan Dogumu : 24 Aralik 1761 Vefati. 28 Temmuz 1808 Saltanati : 1789 - 1807 (18) seneÜçüncü Selim Istanbul'da dogdu. Sarayda çok güzel bir Sekilde yetistirildi. Edebiyata ve güzel yazi yazmaya çok merakli idi. Yazmis oldugu hat ve levhalardan bazilari cami ve türbelerde asilmistir. Arapça ve Farsça lisanlarina fevkalade vakifti. Çok merhametli ve nazik tabiatli idi. Devrinde olan mühim hadiseler :1791'de Awsturya ile Zistovi, 1792'de de Rusya ile Yas anlasmasi yapildi.1793'de Nizam-i Cedid askeri teskilati kuruldu.1798'de Napolyon'un Misir'a saldirmasiyla, Fransa ile savas basladi. 1799'da Rusya ve Ingiltere ile ittifak yapildi. Napolyon'a karsi meshur Akka müdafaasi yapildi. Cezzar Ahmed Pasa Misir'da Fransizlara boyun egdirdi. Bazi iddialara göre Napolyon bu devirde müslüman oldu.1801'de Fransizlar Misir'i mecburen bosalttilar. 1802'de Fransa ile Paris Anlasmasi yapildi. Ayni senelerde Arabistan'da isimli batil mezhebin faaliyetleri görüldü. Vehhabiler üç ay müddetle Mekke'yi ve Medine'yi isgal ettiler. Bütün mübarek sahsiyetlerin kabirlerine hakarette bulundular, yakip yiktilar.1806'da Sirp ihtilali oldu ve Ruslarla savas basladi.1807'de Kabakçi ihtilali oldu. Bu ihtilalle Üçüncü Selim tahttan indirildi. Bir sene sonra da 46 yasinda iken sehid edildi. Dini, vatani ve milletine çok düskün olan Üçüncü Selim, ayni zamanda sairdi. Kirim'in Ruslarin eline geçtiginde su içli misralari söylemistir : Kalalim mi kiliç altinda öyle Oturmak dinimizde var mi böyle Esir etmis nice tatari bir bir Kirim Rusya'da kalsin mi söyle OI Moskof'tan varip öcüm alayim Ya düsman içre helak olam söyle. Telgraf ve Litografya bu devirde icad edilmistir. Çocugu yoktu.

Birinci Ahmed, Kanuni'den sonra devlet isleri ile bizzat kendisi ugrasan çok gayretli bir padisahti. Çok sade giyinirdi. Çocuk denecek yaslarinda bile almis oldugu kararlar mükemmeldi. Daima ilim ve irfan sahibi büyük zatlarla istisare eder, onlara akil danisirdi. Birinci Ahmed, 14 yasinda padisah oldu.14 sene padisahlik yapti ve ondördüncü Osmanli padisahidir. Çok mükemmel bir tahsil görmüstür. Ayni zamanda iyi bir sairdi. Bahti mahlasiyla yazdigi siirlerinden tesekkül eden bir divani vardir. Dinine çok bagli bir müslüman hatta büyük bir veli idi. Alti büyük minareli ve 16 serefeli Sultanahmed Camiini bina ettirdi. Peygamberimiz Hz. Muhammed Efendimize bagliligi o kadar ileri idi ki, Efendimiz Hazretlerinin mübarek ayak izlerinin resmi içine bir siir yazmis ve o siiri kavugunda ölünceye kadar tasimistir. O siir ise sudur : N'ola tacim gibi basimda götürsem daim Kadem-i resmini ol Hazreti sahi Rusülün. Gül-i Gülzari Nübüvvet, o kadem sahibidir. Ahmeda durma yüzün sür kademine ol gülün. 1. Ahmed döneminde Osmanli haritasi Kabe'nin örtüleri bu devirde Istanbul'dan gitmeye basladi. Bu zamana kadar ise Misir'dan gönderiliyordu. Sultan Ahmed tahta çiktiginda, Osmanli Devleti, içte Celali isyanlari, doguda Iran ve batida Almanya ve müttefikleri ile savas halinde idi. Almanya fena sekilde hirpalandi ve sulh istedi. Zitvatorok Antlasmasi imzalandi.1611 senesinde Celali isyanlari tamamen bastirildi. Sira üçüncü gaile olan Iran'a geldi. Nihayet Iran ile de antlasma yapildi. Akdeniz'de çok mühim deniz muharebeleri kazanildi.1605'de Estergon ve Uyvar fethedildi. Ayni sene son derece basarili bir Avusturya seferi yapildi. Macaristan Kralina taç giydirildi. Denizlerde Malta seferi yapildi. Sultan Ahmed 1617 senesinde vefat etti. Sultanahmed Camii yanindaki türbesine defnedildi. Tesaniyi sahibi Mevlana Aliyyül Kaari (H.1014), Mugnillebib sarihi Seyh Ebü Abdullah Muhammed (H. 1018), Hattat Hasan Çelebi Üsküdari (H. 1023) ve Karaca Ahmed (H. 1024)Sultan Ahmed devrinde vefat etmis büyük zatlardir. Erkek çocuklari : Ikinci Osman, Dördüncü Murad, Sultan Ibrahim, Bayezid, Süleyman, Kasim, Mehmed, Hasan, Selim, Hanzade, Ubeyde. Kiz çocuklari : Gevherhan Sultan, Ayse Sultan, Fatma Sultan, Atike Sultan. Sultan Birinci Mustafa Babasi: Üçüncü Murad Annesi: Handan Hanim Dogumu:1592 Vefati: 20 Ocak 1639 Saltanati:1617-1623 (5) Sene Birinci Mustafa güzel yüzlü seyrek sakalli, sari benizli ve iri gözlü bir padisah idi. Akli muvazenesi bozuk oldugu halde tahta çikarildi. Fakat saltanati üç ayi henüz geçmisti ki, Seyhülislamin fetvasi üzerine tahttan indirildi. Yerine Ikinci Osman tahta çikti.1622 senesinde yine bir entrika ile tahtan indirilen Genç Osmanin yerine tekrar geçti. Yedikule'de sehid edilen Genç Osman'in yerine ikinci defa tahta Cikarildi. Halbuki akli muvazenesi yine yerinde degildi. Zamaninda tarihteki meshur Sultanahmed vakasi meydana geldi. Halktan bir yigit "Sultan Osman'i niçin öldürdünüz?" diye askerlerin üzerine yürüdü. Çesitli manevralarla tam 80 kisinin ölmesine sebep oldu. Bir müddet sonra Kapukulu sipahileri ayaklandi. Genç Osman'i öldürdügü bilinen Davut Pasa idam edildi. Handan Sultan 8 Ocak 1623 tarihinde devlet erkanini toplanarak karar verip aklen yetersiz olan Ikinci 20 Ocak 1639 Mustafa'yi tahttan indirdiler. Seyhülislam Es'ad Efendi nin, tahttan indirilmesine vermis oldugu Fetvasinda :Akli dengesi bozuk olanin Hilafeti Caiz olmaz dedi. Vefatinda 47 yasinda idi. Çocugu yoktu. Ikinci Sultan Osman Babasi. Birinci Ahmed Annesi. Mahfiruz Haseki Sultan Dogumu : 3 Kasim 1604 Vefati. 10 Mayis 1622 Saltanati : 1617 - 1622 (5) sene enç Osman istanbul'da dünyaya geldi. Annesi onun yetismesi için çok titiz davrandi. lyi bir terbiye ve tahsil yaptirdi. Genç Osman. zeki ve enerjik bir padisahti. Biyiklari henüz terlememis olan Ikinci Osman sima itibari iIe çok güzeldi.26 Subat 1618 senesinde, amcasi Birinci Mustafa akli yetersizligi sebebiyle ve ulemanin fetvasi üzerine tahttan indirilince padisah oldu. Çocuk yasta olmasina ragmen mükemmel ve muazzam planlari vardi. Büyük Lehistan seferine bizzat katilarak baskomutanlik yapti. Atilgan, cesur ve gözü pek olan bu padisah yasasaydi ikinci bir fatih olurdu diyenler vardir. Ayni zamanda hattat ve sairdi. Bir beyti de sudur: Niyetim hizmet idi saltanat ve devletime, Çalisir hasid ü bedhah aceb nekbetime. Çok büyük emeller ve planlar üzerinde duran genç padisaha hasedcilerin hasedi kabardi. Kendisine planlarini tatbik etmesinde yardim edecek bir vezir veya bir sadrazam bulamadi. Tarihte esine az rastlanir bir fecaatle tahttan indirilerek Yedikule Zindanlarinda bogdurularak, sehid edildi. Ayni sene içinde Istanbul Bogazi donmus, Istanbul'dan Üsküdar'a yaya olarak geçilmisti. Yine ayni sene günes tutulma hadisesi, vaki olmustu. Babasi Birinci Ahmed'in, Sultan Ahmed Camii yanindaki türbesine defnedildi. Sair Nevi, onun vefati üzerine sunlari yazdi : Bir sah-i alisan iken, sah-i cihana kiydilar. Gayretli, genç aslan iken, sah-i cihanda kiydilar. Gazai bahadir Han idi, ali nesli sultan idi. Namiyla Osman Han idi, sah-i cihana kiydilar. Molla Ganim Bagdadi ve Seyh Ebu'I Gays bu devirde vefat etmislerdir. Erkek çocuklari : Ömer, Mustafa. Kiz çocugu : Zeyneb Sultan. Sultan Dördüncü Murat Babasi. Birinci Ahmed Annesi. Kösem Sultan Dogumu : 27 Temmuz 1612 Vefati. 9 Subat 1640 Saltanati : 1623 - 1640 (17) seneDördüncü Murad Istanbul'da dogdu. Iyi bir tahsil gördü. Çok kuvvetli bir vücuda sahipti.200 okkalik gürzleri rahatça kaldirabiliyordu. En kuvvetli yaylar çeker, çok uzaklara cirit atardi. Attigi oklar ile kalkanlari bile delebiliyordu. Çok küçük yasta padisah oldu. Bir müddet devlet islerine bakamadi. Devrinde 1624 ve 1625 senelerinde Anadolu'ya iki sefer yapildi. Celali isyanlari bastirildi. Çok degerli bir sair olan padisahin. daha çocuk yasta iken Bagdati muhasara eden ve padisahtan yardim isteyen sadrazama verdigi manzum cevap çok meshurdur : Hafiza Bagdat'a imdad etmeye er yok mu dur? Bizden istimdad edersin sende asker yok mudur? Genç Osman zamanindakinin bir benzeri olan ayaklanmayi çok büyük bir ustalikla bastirdi ve tesirsiz hale getirdi. Çok tesirli bir nutukla asilere bile kendi lehinde tezahürat yaptirdi. Sonradan da bu entrikalari çevirenleri birer ikiser yakalatip idam ettirdi.1633 senesinde tütün yasagi koydu. 1634'de içkiyi yasakladi. Devlete bagliligi olmayan herkesi idam ettirdi. Düzenledigi bir dogu seferinde Bagdati fethetti ve 1638'de Bagdat Fatihi ünvanini aldi. Istanbul'da ve devletin her kesiminde bütün kabadayilari temizledi. Çok genis bir haber alma teskilati kurarak, Imparatorlugun her tarafindaki zorbalari ismen tesbit ettirdi ve sefere çiktiginda geçtigi yerlerdekileri ismen çagirip boyunlarini vurdurdu. Kabe-i Muazzama'yi yeniden bina ettirdi. Muradi ve Sah Murad mahlasiyla siirler yazdi. Ayni zamanda büyük bir bestekardi. Devlet islerine tam hakimdi. Her seyden haberi olurdu. Seferlerinde askerle ayni Sartlar içinde bulunur, uykusunu bile atinin üzerinde yapardi. Tahta çiktiginda devlet hazinesi bombostu. Tahti biraktiginda ise dopdolu idi. Üstün meziyetleri genis tarih kitaplarinda yeterince anlatilmaktadir.1640 senesinde hastalandi. Kendisinden ümidini kesti fakat iyi oldu. Sonra yeniden hasta düstü. 8 Subat 1640'da 28 yasinda iken vefat etti, Silsile-i Saadat'tan Imam-i Rabbani Ahmed Farüki Serhendi Hazretleri (H. 1034), Alti Parmak Mehmed Efendi, Ganizade Nadir Efendi, Veys Efendi, Seyh Aziz Mahmud Hüdai (H. 1038), Seyh Abdurrahman Karabas Veli, Seyh Ismail Ankaravi Dördüncü Murad devrinde vefat etmislerdir. Erkek çocuklari : Süleyman, Mehmed, Alaüddin, Ahmed. Kiz çocuklar! : Safiye Sultan, Gevherhan Sultan, Kaya Ismihan Sultan, Rükiye Sultan, Zeyneb Sultan, Rükiye Sultan.

Sultan Abdulaziz Han Otuz ikinci Osmanli padisahidir. Babasi Sultan II. Mahmud, annesi buyuk hayir ve hasenatlar sahibi Pertevniyal Sultan'dir. 1861 yilinda tahta geçti. Saltanat muddeti 14 senedir. Zeki ve hamleli bir padisahdi. Kendisine kuçuk yastan itibaren gayet itinali bir tahsil yaptirilmisti. O'nun saltanatina tekaddum eden gunlerde "Tanzimat Fermani" ile bati taklidçiligi yolu açilmis ve bu istikamette atilan adimlar, halkin ruhunda devlete karsi ilk kuskunluk tohumlarini filizlendirmeye baslamisti. Sultan II. Mahmud ve halefi Sultan Abdulmecid, bu yolda yurumus, an'anevi ordu seklimiz olan yeniçeriligin ilgasindan cenazelerin bando-mizikayla kaldirilmasina kadar çesitli inkilab hareketleriyle devletin teb'asina yabancilasmasi ve ahkam-i ser'iyyeden uzaklasmaya baslamasi çigirini açmislardi. Halk kuskun; rical, bati aleminin kaydettigi terakki karsisinda saskin ve mutereddiddi. Islam'in dusmanlari ise, bati ile aramizda husule gelen mesafenin vebalini, muazzez Islam'a yuklemek için sinsi bir propaganda faaliyetine girismis bulunuyordu. O derecede ki, daha sonra sair Ziya Pasa bu keyfiyeti, su beyti ile en guzel bir surette ifade edecekti: "Islam imis devlete pabend-i terakki, Evvel yog idi isbu rivayet yeni çikti!.." Halbuki Avrupa'daki terakki, hiristiyanligin veya ona dayanan usul, erkan ve kulturun mahsulu degildi. Bu keyfiyet, Amerika'nin kesfi ve buradan buyuk bir bakir servet elde edilmesi, buharli geminin icadiyla Afrika'nin guneyindeki Umidburnu'ndan dolasilmasi ve bu suretle baharat, ipekli kumaslar gibi uzak sark mallarinin batiya intikaliyle ticaret yollarinin degismis bulunmasi ve bunun neticesinde Avrupa'da bir "sanayi inkilab"i vucuda gelmesi gibi busbutun baska ve sirf iktisadi olan sebeplerin eseriydi. Hal boyleyken, dusmanlarimiz iki alem arasindaki farki, yanlis bir te'vil, tefsir ve telkin ile bizi kendi orijinal dunya gorusumuzden, ictimai nizamimizdan ve pur-islami olan hayat uslubumuzdan uzaklastirmaya basladilar. Bu yanlis yolu, bize kasden dogru gosterip terakki için yegane çare imis gibi telkin ettiler. Bu telkin, basta devrin pasalari olmak uzere padisahlari bile te'siri altina alacak bir sumul kazandi. Diger taraftan 1826 yilinda yeniçeriligin ilgasiyla an'anevi ordu nizami bozuldugundan iki yil sonra Ruslar'in onbes bin kisi gibi cuz'i bir kuvvetle Edirne'ye sarkabilmeleri, 1829 yilinda Yunanistan'in kurulusu emr-i vakisi ile karsilasilmasi, 1832'de bir Osmanli valisi Kavalali Mehmed Ali Pasa'nin ordusunun Kutahya'ya kadar gelebilmesi ve asirlardan beri maglubiyet gormemis bir devletin bu durum karsisinda Rusya'dan yardim istemek mecburiyetinde kalmasi, milli gururu rencide etmis, vicdanlar rahatsiz olmustu. II. Mahmud, devrinin gailelerinden teessure kapilmis, verem olmustu. Ciliz, hastalikli ve bati kasisinda aciz bir padisahdi. Halefi Sultan Abdulmecid de ayni bati taklidçiligi yolunda yurumustu. Bunlarin arkasindan gelen Sultan Abdulaziz ise, cesur, hamleli, fikren ve ruhen saglam bir padisah olarak halkin ruhunda birikmis olan melali , kisa zamanda surura çevirmis, eski futuhat devirlerinin avdet edecegi umidlerinin belirmesine sebep olmustu. Pehlivan yapili vucudu da bu hissi takviye ediyordu. Gerçekten guresi tesvik eden, dusmanlarina karsi harbi goze almaktan çekinmeyen, bu maksadla ordu ve donanmayi dunyanin en ileri seviyesine çikarmaya çalisan Sultan Abdulaziz'in devri, Tanzimat'la baslayan yilginliktan milletçe silkinip dogrulma temayullerinin bir baslangici olmustu. O'nun faaliyetlerinin ana hedefi Tanzimat'la açilmis bulunan batililasma hareketlerini akamete ugratarak, kendi milli ve dini huviyetine sadik kalmak ve bu yolda ilerlemekti. Lakin kendisine tekaddum eden yillarda bu kendinden kaçis, o hadde vasil olmustu ki, Napolyon Code-civili denilen Fransiz medeni kanunu aynen tercume edilip alinarak, musluman teb'aya tatbik edilmesi gibi temayuller belirmisti. Sultan Abdulaziz, bu cinayet derecesinde vahim olan hareketi, devrinin buyuk alimi olan Ahmed Cevdet Pasa ile elele vererek Islam hukukundan yapilmis bir medeni kanun demek olan Mecelle-yi Ahkam-i Adliyye'yi kisaca "Mecelle" denilen buyuk kanun metnini ortaya çikararak onlemistir. Zamaninin butun silahlarini en iyi bir sekilde kullanmayi ogrenmis olan Sultan Abdulaziz, dedesi Yavuz Sultan Selim Han gibi olmaya çalisiyordu. Sultan Abdulmecid Han'in olumu uzerine 1861'de tahta çikmisti. Osmanli Devleti'nin durumu son derece karisik idi. Mali sikinti son haddindeydi. Karadag'da çikan isyan, Sirplar'la savasa yol açabilecek durumda idi. Avrupa devletleri bu hali firsat bilerek, aracilik tekliflerini arttiriyorlardi. Zira Sultan'in Tanzimat'tan vaz geçmesinden endise duyuyorlardi. Bu durumu fark eden Sultan, hemen bir hatt-i humayun çikardi. Fermanda soyle deniyordu: "Devletin maddi gucunun artirilmasi ve halkin hayat seviyesinin yukseltilmesinden baska maksadimiz yoktur. Devlet malinin telef edilmemesi ve israfdan korunmasi sarttir. Muslim ve gayr-i muslim ayird etmeksizin memleketimizde yasayan herkes, dinimizin emirleri çerçevesinde adaletle yonetilecek ve hepsi adalet onunde esit muamele gorecektir. Yuce devletimizin istiklalinin devam etmesi ve halkin refah içinde yasamasi, en buyuk gayemizdir. Cenab-i Hakk, Peyygamber -Sallallahu Aleyhi ve Sellem- hurmetine cumlemizi muvaffak eylesin!" Bu fermanla birlikte mevcud hukumetin de yerinde birakilmasi, batili devletlerin Tanzimat'la alakali endiselerini nisbeten ortadan kaldirdi. Sultan, israfa karsi, kendinden ve saraydan baslayarak tedbirler aldi. Devletin mali durumunu duzeltmeye basladi. Sultan Abdulaziz, butun dunyanin alakasini celbetmis bulunuyordu. Bundan dolayi, Fransa ve Ingiltere'ye davet edildi. 1867'de Dolmabahçe onunden Sultaniye yatina binerek yola çikti. Boylece Osmanli tarihinde yabanci ulkelere seyahat eden ilk padisah oldu. Koca Sultan, Paris'te buyuk bir torenle III. Napolyon tarafindan karsilandi. Serefine verilen yemekte yanina oturan III. Napolyon'un: "–Ekselans Hazretleri! Girit için en guzel çozum yolu olarak, adanin Yunanistan'a terkini dusunseniz!.." demesi uzerine Sultan celallendi. O diplomatik munasebetlerde zaaf gosterecek bir padisah degildi. Bundan dolayi, bu kendisini yoklama mahiyetindeki suale su cevabi verdi: "–Ekselans! Osmanli Devleti, yirmiyedi sene Girit için kan doktu. Her karis topragini sehid kanlari ile suladi. Ordumda tek bir asker, donanmamda tek bir sandal kalana kadar ecdad mirasini korumak mecburiyetindeyim..." Beklenmiyen bu siddet karsisinda III. Napolyon, ozur dilemek zorunda kaldi. Sultan, Ingiltere ve Fransa seyahatinden Istanbul'a muhtesem ve gayet basarili diplomatik zaferlerle donmustu. Istanbul'da da halkin coskun tezahurati ile karsilandi. Zira millet, O'nda yukselis devri padisahlarinin temayul ve dirayetini goruyor ve yeni zaferlerle devletin, bir kere daha silkinip sahlanacagini umuyordu. Sultan Abdulaziz, ecdadin devri ile kendi devri arasindaki kudret ve ihtisam farkini su sozleri ile ne guzel ifade etmistir: "Atalarimiz batiya at sirtinda futuhat için giderlerdi. Bizler ise, simdi tren ve vapurla, ancak diplomatik seyahat için gidebiliyoruz!" Abdulaziz Han, gayet dindarane ve intizamli bir hayat suren durust bir insandi. Hayati boyunca su yerine zemzem içecek kadar takva sahibi idi. Hatta Avrupa'ya seyahate gittigi zaman, abdest suyunu beraberinde goturdugu rivayet edilir. Muntazaman namaz kilar ve çok çok Kur'an-i Kerim okurdu. Caniyane bir surette katledildigi zaman odasindaki kuçuk masanin uzerinde "Sure-i Yusuf" açik oldugu halde bir Kur'an-i Kerim bulunmustu. O'nun mubarek kanlarinin bulastigi bu Kur'an-i Kerim, el'an Topkapi Sarayi'nda muhafaza edilmektedir. Birgun hasta yataginda baygin ve sararmis bir vaziyette yatarken Sultan Abdulaziz'e: "Medine-i Munevvere mucavirlerinden bir dilekçe var!" denildiginde yaverlerine: "–Derhal beni ayaga kaldiriniz! Harameyn'den gelen talebleri ayakta dinleyeyim! Allah Rasulu'ne komsu olanlarin talebleri, boyle ayak uzatilarak edebe mugayir bir sekilde dinlenmez!.." diyerek Medine'ye ve Hazret-i Peygamber'e olan muhabbetini guzel bir surette izhar etmistir. Her Medine-i Munevvere postasi geldiginde abdest tazeler, mektuplari «Bunlarda Medine-i Munevvere'nin tozu var! diye opup alnina goturur, ondan sonra baskatibe uzatir ve «Aç, oku! derdi. Yukarida arzedildigi gibi Abdulaziz Han tahta çiktigi zaman, batililarca adeta buyulenmis ve onlarin siyasi emellerine tabi bir hale gelmis bulunan ve kendilerine Jon Turk denilen insanlar elinde devletin içten çokertilme faaliyetinin had safhaya ulasdigi bir devredir. Bunlar -ekseriyetle- Fransa'da tahsil gormus ve orada hususi bir sekilde misyonerler tarafindan sinsice yetistirilmis, Istanbul'a kalbleri Fransiz, uniformalari Osmanli olarak donmus kimselerdi. Sanki devletin içinde garbin yeniçerileri olmuslardi. Memleket, disdan maddi istilaya ugrarken, içten de manevi bir tahribata maruzdu. Tanzimat Fermani ile misyonerlik faaliyetleri artmis, basta Ermeniler olmak uzere hiristiyan azinliklar ustundeki tahrikler çogalmisti. Mesela Harput bolgesinde altmisiki misyoner merkezi açilmis, yirmibir kilise yapilmisti. Kadin misyoner Maria A. West, "Romance of Mission"adli kitabinda: "Ermenilerin ruhuna girdik.. Hayatlarinda ihtilal yaptik!.." demektedir. "–Babam kabrinden kalksaydi, ancak bu kadar sevinebilirdim!" diyerek bir çok iltifatlarda bulundu.

Sultan Ibrahim Babasi. Birinci Ahmed Annesi. Kösem Sultan Dogumu : 5 Kasim 1616 Vefati. 18 Agustos 1648 Saltanati : 1640 - 1648 (8) sene Sultan Ibrahim Istanbul'da dogdu. Uzun boylu, kuvvetli vücutlu ve kumral sakalli idi. Annesi onun iyi yetismesi için çok gayret göstermisti. Devrinde yasayan bazi kindar yazarlarin dedigi gibi deli degildi. Kardesi Dördüncü Murad'in vefati üzerine tahta çikmis ve tahta çikisinda söyle demisti : "Elhamdülillah Ya Rabbi! Benim gibi zaif kulunu bu makama layik gördün. Ya Rab! Saltanat günlerimde milletimin halini hos eyle ve birbirimizden hosnut kil."Sultan Ibrahim tahta çiktiginda Osmanlilarin hayatta kalan tek erkek ferdi idi. Bir sene sonra ancak Dördüncü Mehmed ve digerleri dünyaya geldiler. Böylece Hanedan kesilmekten kurtuldu. Ilk zamanlarinda yeniçeri zorbaIariyla ugrasti. Fakat zaman geçtikçe dalkavuk vezirlerin tesiri altinda kalmaktan kendini kurtaramadi. Hakkindaki çirkin iftiralar ise, padisahi sehid edenler tarafindan kendilerini hakli görmeleri için uydurulmus yalanlardi. Sultan Ibrahim çok siddetli bir basagrisina mübtela idi. Meshur tarihçi Peçevi ve Evliya Çelebi son senelerini Sultan Ibrahim devrinde tamamlamislardir.1645 senesinde Venediklilerle Girit savasi basladi. Ayni sene Hanya ve Resmo fethedildi.1646'da Kandiye kalesi muhasara edildi. 1648'de Kandiye teslim oldu. Bu senede Istanbul'da yeni bir ihtilal daha patlak verdi ve Sultan lbrahim tahtindan indirilerek sehid edildi. Sair Ruhi-i Bagdadi, Fusus Sarihi Abdullah Sinobi bu devirde vefat etmis zatlardir. Erkek çocuklari : Dördüncü Mehmed, Ikinci Süleyman, Ikinci Ahmed, Orhan, Bayezid, Cihangir, Selim, Murad. Kiz Cocuklari : Ümmü Gülsüm Sultan, Peykan Sultan, Atike Sultan, AySe Sultan, Gevherhan Suttan. SULTAN DÖRDÜNCÜ MEHMED 1648 - 1687 Babasi: Sultan I. Ibrahim Annesi: Turhan Hatice Sultan Dogumu: 02 Ocak 1642 Ölümü: 06 Ocak 1693 Saltanati: 08 Agustos 1648-1687HAYATI Sultan Dördüncü Mehmed 2 Ocak 1642'de istanbul'da dogdu. Babasi Sultan Birinci ibrahim, annesi Turhan Hatice Sultan'dir. Annesi Rusdur. Sultan Dördüncü Mehmed orta boylu, beyaz tenli ve yanik çehreliydi. Ata çok bindigi için vücudu öne egikti. Annesi onu çok iyi yetistirdi. iyi bir ilim tahsili gördü. Babasi Sultan ibrahim'in öldürülmesi üzerine 8 Agustos 1648 günü, henüz yedi yasinda iken padisah oldu. Ava ve edebiyata çok merakliydi. Ava olan meraki yüzünden tarihte Avci Mehmed olarak anilir. Bes vakit namazi cemaatle kilardi. içkiyi siddetle yasaklayip, içki imalathanelerini kapattirdi. Sadrazamligi, Köprülü ailesine vermekle çok isabetli bir karar aldi. Sultan Dördüncü Mehmed zamaninda Osmanli Devleti en genis sinirlarina kavustu. Hayatinin büyük bir kismi saray entrikalariyla geçti. ikinci Viyana bozgunundan sonra, ordunun ve devlet erkaninin oybirligi ile 8 Kasim 1687 günü tahttan indirildi. Bundan sonraki ömrü, saraydaki bir odada yanina konulan iki cariye ile tam bir hapis hayati seklinde sürdü. 6 Aralik 1693'de Edirne'de vefat etti. Cenazesi istanbul'a gönderildi ve Yeni Cami'deki Türbesine, annesi Turhan Sultanin yanina defnedildi. Erkek Çocuklari : ikinci Mustafa, Üçüncü Ahmed, Bayezid. Kiz çocuklari : Hatice Sultan, Safiye Sultan, Ümmü Gülsüm Sultan, Fatma Sultan. KÖSEM SULTAN'IN ÖLDÜRÜLMESI Sultan Dördüncü Mehmed, tahta çiktiginda Çanakkale Bogazi Venediklilerin ablukasi altinda bulunuyordu. Saray içindeki çekismeler yeniçeri ve Celali isyanlari devam ediyordu. Dört padisahin saltanati süresince Kösem Sultan devlet ve harem hakimiyetini ele geçirmisti. Yaptigi entrikalara bir yenisini eklemeye çalisan Kösem Sultan ve yakin çevresi, padisahi zehirleyip yerine sehzade Süleyman'i geçirmeyi planladilar. Ancak Turhan Sultan, durumu son anda haber alip Kösem Sultani bogdurttu (3 Eylül 1651). TARHUNCU AHMED PASA Sultan Dördüncü Mehmed döneminde sadrazamliga getirilen Tarhuncu Ahmed Pasa, Girit'i fethetmek, donanmayi yeniden kurmak ve devlet bütçesini düzenlemek için çalismalar yapti. 1652 yilinda sadrazam olan Tarhuncu Ahmed Pasa, bütçeyi denklestirmek için verilen gereksiz hediye ve bahsisleri sinirlandirdi. Saray harcamalarini azaltmaya çalisan, ilk kez mali yil bütçesini önceden hazirlayan Tarhuncu Ahmed Pasa, çikarlari elden gidenlerin yalan ve dedikodulari sonucu idam edildi (1653). Tarhuncu Ahmed Pasa'nin öldürülmesinden sonra ülkede siyasi istikrar kalmadi. Yeteneksiz kisiler yönetime hakim oldu. Yeniçeri ve sipahi ayaklanmalari, Celali hareketleri durmadi. Kitlik sonucu köylülerin arazilerini terk etmeleri, sehirlerde nüfus artisina yol açti ve issizlik boy gösterdi. KÖPRÜLÜLER DEVRI Sik sik meydana gelen sadrazam degisiklikleri, Osmanli imparatorlugu'ndaki kötü gidise son verilmesine engel oluyordu. Bu siralarda gerek halk, gerekse devletin ileri gelenleri arasinda Köprülü Mehmed Pasa'nin sadrazam olmasi ile bütün islerin düzelecegi yolunda bir inanç dogmustu. Sadrazam olmasi için teklif götürülen Köprülü Mehmed Pasa, bazi sartlar ileri sürdü. Osmanli tarihinde ilk kez bir kisi sadrazam olmak için bazi sartlar ileri sürüyordu. Saray devlet islerine karismayacak, istedigi atamalari yapacak, hakkinda bir sikayet olursa savunmasi alinmadan bir islem yapilmayacakti. Bu sartlari kabul eden Sultan Dördüncü Mehmed, 15 Eylül 1656 tarihinde Köprülü Mehmed Pasa'yi sadrazamliga getirdi. Mali konularda bir çok düzenleme yapan Köprülü Mehmed Pasa, ulema arasinda mevcut olan dini tartismayi da sona erdirdi. Venedikliler tarafindan isgal edilen Limni (15 Kasim 1657), Bozcaada ve imroz geri alindi. Konotop zaferiyle Rus Ordusu yenilgiye ugratildi (12 Temmuz 1659) ve Erdel Beyi Rakoçi'nin isyani bastirildi (12 Kasim 1659). Anadolu'da bagimsiz yasamaya baslamis beyler üzerine kuvvetler gönderdi ve istikrari sagladi. Köprülü Mehmed Pasa, Sultan Dördüncü Murad ve Kuyucu Murad Pasa gibi siddet yoluyla, ülkede asayisi saglamaya çalisti. Bes yillik sadrazamligi sirasinda 35.000 kisiyi öldürttügü söylenir. Sadrazam Köprülü Mehmed Pasa'nin 30 Ekim 1661 tarihinde vefati üzerine, oglu Köprülü Fazil Ahmed Pasa sadrazamliga tayin edildi. Bu sirada Erdel Beyligi yüzünden Osmanli-Avusturya savaslari devam ediyordu. Köprülü Fazil Ahmed Pasa, Avusturya üzerine sefere çikti. Uyvar (24 Eylül 1663), Novigrad (4 Kasim 1663) kalelerinin fethedilmesi üzerine Avusturya baris istedi. Yapilan Vasvar antlasmasiyla (10 Agustos 1664), Erdel Beyligi Osmanli Devleti'ne bagli kalacak, Uyvar ve Novigrad kaleleri Osmanlilara birakilacak ve Avusturya savas tazminati verecekti. Venediklilerin Girit için vergi vermeyi teklif etmesini kabul etmeyen Köprülü Fazil Ahmed Pasa, donanmayla sefere çikti. Selanik limanlarindan Girit adasina silah ve cephane nakledildi. Benefse üzerinden Girit'e gelip, Hanya'dan karaya çikan Köprülü Fazil Ahmed Pasa, Kandiye kalesini kusatti. Yirmi alti ay süren bir kusatmadan ve siddetli çarpismalardan sonra, Kandiye 5 Eylül 1669'da teslim olunca Girit'in fethi tamamlandi.

Muhammed Ali ESMELI MILLETIN DUASI Etmek için gonlu rahmetten cuda Ummana uzanan eller kirilsin! Vermisiz veririz binlerce feda, Reyhana uzanan eller kirilsin! Garibdir bu dinin gulleri ya Rab, Kahreyle su kara yelleri ya Rab, Sanki Ebu Leheb'in elleri ya Rab, Imana uzanan eller kirilsin! Nura nefret kusan Ebu Cehiller, Zulumde Nemrud'dan daha ehiller, Ya Rab, bunlar hiç insafli degiller; Kur'an'a uzanan eller kirilsin! Gonul kabemizi yikmaya gelen, Mel'un Ebrehe'nin ustune gokten, Sal Ebabil kuslarini yeniden Burhana uzanan eller kirilsin! Bizi haramiye kervan eyleme, Su yerde ismini kurban eyleme, Yedi kat gokleri zindan eyleme, Ezana uzanan eller kirilsin! Tuzaklar bulbulu bogmadan daha, Gulu kurban için egmeden daha, Kirli parmaklari degmeden daha, Vicdana uzanan eller kirilsin! Onune serilmis onca ibreti, Gormez helak olan bunca milleti. Su kor baslar haketmistir zilleti Yaran'a uzanan eller kirilsin! Koru Kur'an'ini, yasasin Islam, Safasi, sifasi eylesin devam, Hasta can çikmadan yalvarir Mevlam Dermana uzanan eller kirilsin!.. Hazret-i Nuh gibi avaz eyleriz, Ve "enni maglubun fentasir" deriz. Ver nusrat elini tutsun elimiz Subhana uzanan eller kirilsin! Sukuti der, budur bir tek silahim, Duamizi kabul eyle Allah'im. Bir mujdeyle dogsun artik sabahim Irfana uzanan eller kirilsin! Nankorlere hurmet için seytanca Furkan'a uzanan eller kirilsin! Besinci Sultan MuradBabasi : Sultan Abdülmecid Annesi : sevk efza Kadin Efendi Dogumu : 21 Eylül 1840 Vefoti. 29 Agustos 1904 Saltanati : 1876'da (93) gün Besinci Murad da Istanbul'da dogdu. Degerli alimler tarafindan yetistirildi. Siir ve Nesir üzerinde çalismalar yapti. Tahta çiktiginda 35 yasinda idi. Sultan Abdülaziz'i tahttan indirenler onu padisah yaptilar. Tahta çiktigi zaman akli muvazenesi tamamen bozuldu. Dünyanin en mütehassis doktorlarina teslim edilmesine ragmen iyilesemedi. Zamaninda Osmanli Tarihinin en büyük cinayeti islenmistir. Hüseyin Avni Pasa, Mithat Pasa ve kafadarlari, bir baska ihtilal olur da Sultan Abdülazizi tekrar tahta çikarirlar korkusu ile Sultani hapsettikleri Feriye Sarayinda hunharca sehid ettiler. Bu hadiseden 11 gün sonra, Binbasi Çerkez Hasan Olayi oldu. Bir kabine toplantisinda Sultan Abdülaziz'in kayinbiraderi olan Binbasi Hasan Bey, Hüseyin Avni'yi, Hariciye Naziri Rasit Pasa'yi ve bir de subayi öldürdü. Böylece Hüseyin Avni'den enistesinin intikamini almis oldu. Devlet bu devrede Rüstü Pasa tarafindan idare edilmekteydi. Bu sirada ise devletin en büyük felaketi olan Osmanli - Rus Harbi basamak üzereydi. Besinci Murad Abdülaziz ile beraber Avrupa seyahatine çikmis ve bilhassa Fransa'yi yakindan tanir hale gelmisti. Mükemmel bir Fransizca biliyordu. Müsikisinasti. Fakat bütün bu meziyetleri tahta çiktiginda bir ise yaramadi. Akli muvazenesi bozuldugu için, devletin ileri gelenleri onu tahttan indirmek mecburiyetinde kaldilar. Hayatinin sonuna kadar Çiragan Sarayinda oturdu. Bir müddet sonra akli tamamen düzeldi. Hayati çiragan Sarayinda geçti. Yine bu sarayda 64 yasinda iken vefat etti. Yeni Camii yanindaki türbeye gömüldü. Erkek Cocuklari : Mehmed Selahaddin. Kiz Cocuklari: Fehime Sultan, Fatma Sultan, Hadice Sultan.

Sultan Ikinci Süleyman Babasi. Sultan Ibrahim Annesi. Saliha Dilasub Sultan Dogumu : 15 Nisan 1642 Vefati. 22 Haziran 1691 Saltanati : 1687 - 1691 (4) sene Ikinci Süleyman, Istanbul'da dogdu. Annesi tarafindan titizlikle yetistirildi. Orta boylu, kir sakalli, sisman ve halim selim bir padisahti. Padisah oldugu sirada askeri zorbalarin ortali karistirmasi üzerine büyük temizli giristi. Asayisi kismen de olsa temin etti. Devleti çok kötü sartlar içinde iken teslim aldi. Dördüncü Mehmed devrinde Almanlarin eline geçen birçok yerleri geri aldi. Cesur, dindar, vatansever, merhametli ve nazikti. Rüsvet ve sefahata son derece düsmandi. Köprülü Fazil Mustafa Pasa'yi büyük muhalefetlere ragmen sadrazam tayin etti. Devrinde Lehistan, Rusya, Almanya ve Venedik'le ayni anda savasildi. Lehliler ve Ruslara karsi kesin zafer elde edildi. Venedikliler durduruldu. Almanlardan Belgrad, Sirbistan'in tamami, Nis, Vidin ve Semendire tekrar alindi. (1690) lkinci Süleyman, Köprülü Fazil Mustafa Pasa'yi bu basarilarindan sonra Istanbul'a döndügü zaman sevincinden agliyarak karsiladi. Bizzat kendi hirkasini çikarip ona giydirdi. 1691'de Macaristan fethedilmek üzere yeniden sefere çikildi. Ikinci Süleyman, 3 yil yedi ay 4 gün padisahlik yapti. 49 yasini geçiyordu ki, tutulmus oldugu bir hastaliktan öldü. Ölüm hastasi iken Islam ordusunu Avrupa seferine ugurluyordu. Cenazesi Istanbul'a getirildi ve Kanuni Sultan Süleyman Türbesine defnedildi. Debbagzade Mehmed Efendi, Haci Feyzullah Efendi, Feyzullah Fevzi Efendi gibi kiymetli sahsiyetler devrinde Seyhülislamlik yapmisIardir. Meshur hattat Hafiz Osman Efendi, Bestekar Dede Efendi ve Itri Efendi gibi dehalarda devrinde yasamislardir. Silsile-i Saadat-i Naksibendiyye'den Seyh Seyfüddin Arif Hazretleri (H. 1098), Atpazarli Seyh Osman Fazli (H. 1102) bu devirde vefat etmislerdir. Çocuklarinin isimleri bilinmiyor. Sultan Ikinci Ahmet Babasi. Sultan Ibrahim Annesi. Hatice Muazzez Sultan Dogumu : 25 subat 1643 Vefati. 6 subat 1695 Saltanati : 1691 - 1695 (4) sene Ikinci Ahmed. Istanbul'da dogdu. Annesi onun terbiyesi ve tahsili ile sIkI bir sekilde mesgul oldu. Son derece faal ve her isi bizzat idare etmek isteyen biriydi. Yazi. yazma kabiliyeti çok üstündü. Kendisi bir çok Kur'an-i Kerim yazmistir. Arapça ve Farsça lisanlarina vakifti. Devlet islerini çok yakindan takip eder, hasta bile olsa divan toplantilarina katilirdi. Sairlere ve Siirlere düskündü. Fazil Mustafa Pasayi Sadrazamlikta birakti. Salankamen Meydan Muharebesinde, Köprülü Fazil Mustafa Pasa sehid düstü. (1691) Venediklilerle Hanya'da Siddetli çarpismalar yapildi ve Hanya Zaferi elde edildi. (Agustos 1692)1693 senesinde Istanbul'da iki yangin oldu ve 5000 tane bina yandi. Almanlar ayni sene Belgrad'i muhasara ettiler ve 10.000 ölü vererek çekildiler.21 Eylül'de Sakiz düstü. Ikinci Ahmed 6 Subat 1695 senesinde Edirne'de vefat etti. Cenazesi, agabeyi Ikinci Süleyman gibi Istanbul'a getirildi ve Kanuni Sultan Süleyman Türbesine gömüldü. Seyh Selami Ali Efendi, Seyh Muhammed Niyazi-i Misri (H. 1105) bu devirde vefat etmislerdir. Erkek çocuklari : Ibrahim, Selim. Kiz çocuklari : Atike Sultan, Hatice Sultan, Asiye Sultan. Sultan Ikinci Mustafa Babasi : Dördüncü Mehmed Annesi : Emetullah Rabia Gülnüs Sultan Dogumu : 5 Haziran 1664 Vefati : 29 Ocak 1704 Saltanati : 1695 - 1703 (8) sene Ikinci Mustafa, Istanbul'da dünyaya geldi. Kuvvetli bir ilim tahsili yapti. Tahta geçtiginin üçüncü günü yapacagi isleri anlatan bir yazi nesretti. Yazisinda : "Zevk, sefa ve rahati kendimize haram eylemisizdir." diyordu. 01. jpg (20768 Byte)Yine vezirlerinden birine yazmis oldugu yazi söyledir :"Bana agirlik ve hazine lazim degil. Yerine göre kuru ekmek yerim. Vücudumu din ugruna harcarim. Sikintinin her çesidine sabrederim. Milletime hizmet tamam olmadikça, seferden dönmem. Elbette sefere bizzat kendim giderim." Devrinde Sakiz Adasi yeniden alindi. Çok kiymetli deniz zaferleri kazanildi. 1695'de Lugos Zaferi kazanildi. Rus Çari Büyük Petro Azak'ta hezimete ugratildi. Fakat bir sene sonra Azak düstü. 1696'da Azak Kalesindeki 500 asker 100.000'lik Rus Ordusuna iki ay dayandi. Almanlara karsi Olas Zaferi kazanildi. Lehistan, Alman ve Venedik cephelerinde büyük ve kesin basarilar kazanildi. Fakat Zenta Bozgunu diye tarihe geçen ve 30.000 Türk askerinin sehadetiyle neticelenen elim hadise bu devirde meydana geldi.1699'da Karlofça Anlasmasi yapildi. 1703'te Istanbul'da isyan oldu. Isyan büyüdü ve Ikinci Mustafa tahttan indirildi. 4 ay sonra da vefat etti. Vefatinda 39 yasinda idi. Istanbul'da Yeni Cami yanindaki türbesine gömüldü. Maruf ve meshur Hattat Hafiz Osman Efendi (H. 1110), Emirler Seyhi Seyyid Mehmed Efendi bu devirde vefat etmislerdir. Erkek çocuklari : Birinci Mahmud, Üçüncü Osman, Üçüncü Ahmed, Küçük Ahmed, Hüseyin, Selim, Mehmed, Murad, Osman. Kiz çocuklan : Ümmügülsüm, Ayse, Emetullah, Emine, Rukiye, Safiye. Zahide, Atike, Fatma, Zeyneb, Zahide.

HAINANE BIR SUIKAST Çesitli vesilelerle su-i halleri gorulmus, once azledilmis, sonra tekrar kendilerine mevki verilmis olan dort kisi; Huseyin Avni Pasa, Mithat Pasa, Mutercim Rusdu Pasa ile Hayrullah Efendi, padisaha ihtilal hazirligi yapiyorlardi. Huseyin Avni Pasa, 1871'de gorevinden azledilip rutbeleri sokulerek Isparta'ya gonderilmisti. Daha sonra da Mahmud Nedim Pasa tarafindan seraskerlikten de azledilmisti. Yapmak istediklerini «Kinim dinimdir! diyerek ifade eden Huseyin Avni Pasa, Sultan'in hal' edilmesi yaninda O'nu oldurmegi de dusunuyordu. Mithat Pasa ise, siyasi ve din kulturunden mahrum olarak yetismisti. Yanlis kararlarindan ve yolsuzluklarindan oturu sadrazamliktan azledilmisti. Hayal-perest olan Mithat Pasa'nin, birgun içki masasinda Osmanli hanedanini ortadan kaldirip sultan olacagini iddia ederek: "–Bunda ne var ki?! Al-i Osman olacagina biraz da Al-i Mithat olsun!.." dedigi rivayet olunmaktadir. Mutercim Rusdu Pasa, iki sefer sadarete, uç defa da seraskerlige getirilmesine ragmen su-i halinden dolayi azledilmisti. O da menfaatinin kesilmesi sebebi ile padisaha kin baglamisti. Hayrullah Efendi'ye gelince, Rusdu Pasa'nin himayesi ile getirildigi Seyhulislam'lik makamindan bir ay gibi kisa bir zamanda azledilmesi, onun da padisaha karsi kin baglamasina sebeb olmustu. Bu dortlu çete grubu, talebeleri kiskirtarak numayis yaptilar. Padisah, kan dokulmemesi için yine bunlari is basina geçirdi. Boylece ihtilalciler, istedikleri yere ulastilar. Is padisahi hal' etmege kaldi. Ihtilal sabahi, Daru's-seade Agasi Cevher Aga, padisahi uyandirmaga cesaret edemedi. Pertevniyal Valide Sultan'i uyandirdi. O da Sultan Abdulaziz Han'i uyandirdi. Yeni padisahin culus toplari atiliyordu. Abdulaziz Han annesine: "–Bunlar beni III. Selim'e mi dondurecekler? Ben bunu kimlerin yaptigini biliyorum..." diyerek ihtilalcileri saydi. Sonra dilinden: "Ben bu felaketi, otuz-kirk defa ru'yamda gordum.. Takdir-i ilahi boyle imis!" ifadeleri dokuldu. Sultan Abdulaziz Han, sagnak yagmuru altinda kayiklarla Topkapi Sarayi'na goturuldu. Sahsi serveti, hanimlarin kulaklarindaki kupelere kadar ihtilalciler tarafindan yagmalandi. III. Selim'in odasina goturuldu. Abdulaziz Han: "–Beni amcam gibi burada bitirmek istiyorlar!" dedi. Uç gun kuru tahta uzerinde aç ve susuz olarak birakildi. Islak elbiselerinin degistirilmesine dahi izin verilmedi. Daha sonra kendisi için ayrilan odaya geçirildi. Fakat Sultan Abdulaziz, V. Murad'a mektup yazarak Besiktas'taki Fer'iyye Sarayi'na naklini istedi. Arzusu yerine getirilerek Fer'iyye Sarayi'na nakledildi. Huseyin Avni Pasa, pehlivanlardan uç kisiyi Fer'iyye Sarayi'nda mahsus bahçivanlikla vazifelendirdi. 4 Haziran 1876 sabah sularinda odasina girdiler. Abdulaziz Han, bir muddet onlara karsi koydu. Cinayete intihar susu vermek için O'nun bileklerinin damarlarini kesen zorbalar, hiçbir sey yokmus gibi gizlice islerinin basina donduler. Valide Sultan, oglunun kanlar içinde yerde yattigini gorunce aglamaya basladi. Tertipledigi katlin neticesini almak için Huseyin Avni Pasa, saraya geldi. Yarali Sultan'i saray karakolunun kahve ocagina goturulmesini emretti. Henuz can çekisen Sultan'a doktor mudahelesini geciktirdi. Mazlum Sultan, caniler çetesi Huseyin Avni, Mithat ve Rusdu Pasalar'in gozleri onunde sehiden vefat etti.. Rahmetullahi Aleyh!.. Sultan Abdulaziz Han'in hunharca katli uzerine kizkardesi Adile Sultan'in yureginden su izdirapli misralar dokulmustur: Cihan matem tutup kan aglasin Abdulaziz Han'a Meded Allah, mubarek cismi boyandi kizil kana!.. Nasil hemsiresi bu Adile yanmaz o hakana, Ki kiydi bunca zalimler karindas-i cihan-bana... Hazret-i Peygamber -Sallallahu Aleyhi ve Sellem- Efendimiz: "Halis insan, buyuk bir tehlike uzerindedir!" buyurmuslardir. Sultan Abdulaziz'in feci bir surette ortadan kaldirilmasi da, bu hadis-i serifte isaret edilen tehlike sebebiyle olmustur. Ancak bu olus, O'nun sahsindan ziyade milletin kaderiyle alakali bir ilahi takdirden baska turlu izah olunamaz. Zira Sultan Abdulaziz'in feci katli, milli tarihimizin en onemli bir donum noktasi olmustur. Gerçekten O'ndan sonra felaketlerin onu alinamamis, çokus, Sultan Abdulhamid'in dirayetli siyasetiyle bir muddet geciktirilmisse de, nihayet bu azametli devletin yikilmasi ve ulkemizde Islam'in gariblik doneminin baslamasi onlenememistir.

Bu maksadla ermenileri silahlandiran Ruslar'in faaliyetini ve bunun nihai gayesini görmekte gecikmeyen dahi Sultan Abdülhamid Han, ermenileri toplu olduklari bölgelerden saga sola cebri bir surette göç ettirmek gibi bir tedbire bas vurmustur. Fakat bu kadar masumane bir hareket, yahudi destegi ile de beslenerek onun aleyhinde beynelmilel bir propaganda tezgahlanmasini intac etmistir. Neticede kendisine Viyana'da imal edilerek gönderilmis bir kupa arabasina imalat esnasinda uzun bir zamana ayarlanmis saatli bir bomba yerlestirilmis ve bu bomba, kendisinin seyhulislam ile Cum'a namazi hitaminda mutad harici üç-bes dakika ayaküstü konusmasi sebebiyle o daha arabaya binmeden Yildiz Cami-i Serifi önünde infilak etmis, asker, sivil bir çok insan ölmüs ve yaralanmistir. Herkesin telasa kapildigi o hengamede Sultan Abdülhamid Han, sükunetini muhafaza ederek: "Korkmayin, korkmayin!.." diye bagirmis ve arabanin seyis mahalline oturarak ecnebi sefirlerin alkislari arasinda atlari kirbaçlayip sarayina avdet etmistir. Devrinin sözde münevverlerinin gafletine bakiniz ki, Belçikali ermeni Jorris'in tertibi eseri olan bu suikati alkislayanlar görülmüstür. Hatta zamanin gözde sairi Tevfik Fikret, bu hadiseyi anlatan 'bir anlik gecikme' anlamindaki "Bir Lahza-i Teaahur" isimli siirinde suikastçiyi 'sanli avci' diyerek tebcil etmekte ve suikasdin muvaffakiyetsizlikle neticelenmesinden dogan teessürlerini terennüm etmekteydi. Buna ragmen Sultan Abdülhamid'in kendisine karsi en küçük bir mukabelesini tarihler kaydetmemektedir. Sultan Abdülhamid devrinin gailelerinden biri de o siralarda filizlenmeye baslayan yahudi mes'lesidir. 1982 yilinda Isviçre'nin Bazel sehrinde 'ilk siyonist kongresini' toplamis olan Teodor Hertzel, daha önce yazdigi "Yahudi Devleti" isimli kitabiyla dünya yahudilerinin Filistin'de yeniden toplanmalari gerektigi yolunda tesebbüse geçmis ve bu gaye için o gün dünyanin en büyük zengini olan yahudi Roçilt ailesinin destegini saglamisti. Onun namina iki kere Türkiye'ye gelen ve yahudilerin Filistin'e avdet edip orada ikamet eylemeleri mukabilinde Osmanli Devleti'nin dis borçlarini ödemek teklifini Roçilt namina Sultan Abdülhamid'e arzetmis olan Hertzel'in, O'nun çelik gibi sert iradesine çarparak redde mahkum olmasi sebebiyle, yahudiler tarafindan bütün dünyada o büyük hükümdar için bir karalama kampanyasi baslatilmistir. Bu kampanya sebebiyledir ki, otuzüç senelik saltanati boyunca hiç kimsenin burnunu kanatmamis, ancak ana ve babasini öldürmüs olan bir cani disinda normal mahkemelerce verilen idam cezalarini bile tenfiz ettirmemis, kendisine suikast yapan bir haremagasini ve hatta ermeni Jorris'i dahi afvetmis bulunan Sultan Abdülhamid Han için haksiz ve mesnedsiz bir surette 'kizil sultan' lakabi, meshur ve harcialem bir hale getirilmistir. Hayfa ki, yahudilerin icad edip ermenilere armagan ettikleri bu iftira, böyle ecnebi kimselerden ziyade vatanin o gün bugündür bir çok talihsiz Türk asilli nesilleri arasinda da revaç bulmustur. Filistin'e göç edip yerlesmek gibi ilk nazarda masumane görünen arzularinin Sultan Abdülhamid tarafindan mutlak bir surette redde mahkum oldugunu gören yahudiler, o mübarek sahsiyeti bertaraf etmedikçe emellerine ulasamayacaklarini anlamakta gecikmediler. Bundan dolayidir ki, önce Istanbul'da ve sonra da yahudi muhiti Selanik'te temerküz eden Ittihat ve Terakki cemiyetini kurdurarak vatanin bir kisim bedbaht evladlarini bir propaganda sisinde bogdular. Tehlikeyi gören Sultan Abdülhamid, yahudilerin Filistin'de toprak satin almalarini yasakladigi gibi, onlarin bu emellerine muvazaa yoluyla ulasmalarini engellemek için de, her arazisini satmak isteyenin yerini sahsi parasiyla satin alarak "emlak-i sahane" haline getirmistir. Filistin Çiflikat-i Sahanesi böylece vücuda gelmistir. Sultan Abdülhamid bunlara ilaveten oradaki müslüman nüfusu da artirma yoluna gitmistir. O sirada Rus tahrikiyle tesekkül etmis çeteler, Balkanlar'i cadi kazani haline getirmis bulunuyordu. Bunlarla mücadele eden birliklerin birtakim subaylari, Ittihat ve Terakki ve onun arkasindaki yahudilerce igfal edilmislerdi. Bunlar isyan ederek Abdülhamid Han'i II. Mesrutiyet'in ilanina zorladilar. Abdülhamid Han, yeni bir kanun-i esasi hazirlatip tatbik etmeyi düsünüyordu. Fakat gayet buhranli ve ihtilal hazirliklarinin yapildigi karisik bir ahval içinde buna firsat bulamamisti. Mecburen eski kanun-i esasiyi yürürlüge koydu. Meclis-i Meb'usan 17 Aralik 1908'de toplandi. En azili Osmanli düsmanlari dahi meb'us seçilerek meclise girmisti. Hatta ne hazindir ki, mecliste azinliklarin te'siri müslüman meb'uslardan daha çoktu. Ittihat ve Terakki iktidari, kisa zamanda halkin umumi surette nefretini kazandi. Karsilastigi tenkidleri siddetle bastiriyor ve muhaliflerini gazeteci veya fikir adami demeden suikastlerle yok ediyorlardi. Bu durum, zuhur eden nefreti had safhaya çikarinca, kendi iktidarlarini korumak için sadik adamlari sandiklari avci taburlarini Rumeli'den getirip Taskisla'ya yerlestirdiler. Ancak bunlarin baslarindaki subaylar, kisa zamanda Beyoglu alemleriyle siyaset girdabina sürüklenip askerleriyle alakalarini kestiler. Serbest kalan avci taburlari efradi, halkla temas edince, Ittihat ve Terakki'nin irtikab ettigi mel'unane zulüm ve hiyayetlerini ögrenerek kendilerini korumaya me'mur olduklari bu kadroya karsi ayaklandilar. Istanbul'da birkaç gün terör hakim oldu. Bazi Ittihat ve Terakki milletvekilleri sokak ortasinda katledildi. Iste 31 Mart Vak'asi denilen hadise budur. Bu ayaklanma sebebiyle iktidarlarini tehlikede gören Ittihat ve Terakki, Rumeli'den "Hareket Ordusu" denilen çogu rum, ermeni ve yahudi çapulcusu onbes bin kisilik bir kuvveti Istanbul üzerine sevk ettiler. Sultan Abdülhamid, bu güruha karsi -maalesef- asiri merhameti sebebiyle hareketsiz kaldi. Halbuki sarayinin etrafinda iyi talim ve terbiye görmüs otuz bin asker vardi. Neticede tac ve tahti için su hengamede bile kan dökmeye razi olmayan Sultan Abdülhamid, Hareket Ordusu'na arkalanan Ittihat ve Terakki hükumetince hal' olunarak tahttan indirildi. Usulen tanzim edilen fetva da, tamamen haksiz ve mesnedsizdi. Kendisine bulunabilen kusur, "kütüb-i mu'tebere-i diniyyeyi cem' u ihrak", yani muteber dini kitaplari toplatip yaktirmakti. Bu bühtanin asli sudur: O zaman Kur'an-i Kerim'in sahislarca basim ve yayini yasakti. Kur'an-i Kerim'i devlet bastirir ve parasiz dagitirdi. Sahislarin Kur'an-i Kerim tab'inda gereken ihtimami gösteremeyecekleri düsüncesiyle konulmus bulunan bu yasaga ragmen Kur'an-i Kerim tab' olursa, bunlar müsadere edilip ihrak olunur , külleri de itina ile çignenmeyecek bir topraga gömülürdü. Diger taraftan, hal' fetvasi aid oldugu makamdan sadir olmamistir. Bu maksadla parlementoya celbedilen ve kendisine baski tatbik edilen fetva emini Haci Nuri Efendi, Padisah'in hal'i için kafi bir ser'i sebep mevcud olmadigini beyandan sonra: "Hal' mes'umdur ! Sultan Abdülaziz hal' edildi. Arkasindan koca Rumeli elden gitti. Rumeli'den milyonlarca muhacir Istanbul'a geldi. Medrese ve camiler, lebaleb bunlarla doldu. Ben o zaman medrese talebesiydim. Yetim çocuklari sirtimda tasimaktan omuzlarim çürümüstü. Madem ki ille de Padisah'in hal'ini arzu ediyorsunuz, kendisine arzediniz; O, kendi kendisini azletsin!.." dedi.

Sultan Ikinci MuratBabasi Çelebi Sultan Mehmed Annesi. Emine Hatun Dogumu : 1402 Vefati.3 subat 1451 Saltanati : 1421 - 1451 (30) sene Ikinci Murad, uzun boylu, beyaz tenli, dogan burunlu ve gayet güzel yüzlü bir padisahti. Çok güzel konusurdu. Kendisinin en büyük saadeti, Fatih Sultan Mehmed gibi esine ender rastlanacak ve çok kiymetli bir zatin babasi olmakti. Sultan Murad. süküneti ve huzurlu yasamayi arzu eden fakat icap ettigi takdirde gayet hareketli, cesur ve hiçbir seyden yilmayan bir kimse idi. Otuz senelik saltanati müddetince, memleketini çok büyük bir san ve serefle idare ederek, emri altinda bulunan herkeste, dindar. adil ve lütufkar bir padisah nami birakmistir. Sultan ll. Murad çocuklugu Amasya'da geçti. 18 yasinda tahta çikti. Sair ve hattatti. Çok iyi bir askerdi. Siirler yazmistir. Zamaninda Venedik donanmasiyla harbedildi. Selanik yeniden fethedildi. Düzmece Mustafa isyani oldu ve bu isyani bastirdi. 1422'de Istanbul'u muhasara etti. 1423'de Mora yeniden alindi. 1428'de Germiyan Beyligi Osmanlilara katildi. Venedik ve haçlilara karsi Güvercinlik zaferi kazanildi. 1430'da Selanik yeniden alindi. 1438'de Bosna'ya hakim olundu. 1439'da Belgrad muhasara edildi. 1443'de haçlilara karsi Izladi Derbendi zaferi kazanildi.1444 Temmuz'unda Segadin antlasmasi yapildi, fakat haçlilar sözlerinde durmadilar. Ikinci Murad küçük yastaki oglunu tahta çikarinca, ümide kapilarak Osmanli topraklarina girdiler. Oglu Ikinci Mehmed ordunun basina babasini baskumandan tayin etti. Kasim 1444'de Varna Zaferi kazanildi. Varna Zaferinden sonra Ikinci Murad tekrar tahta geçti. 1445'de Mora'ya ve Arnavutluga sefer açti. 1448 senesinin Ekiminde haçlilar yeniden saldirdilar. Bu defa da Ikinci Kosova Zaferi kazanildi. 1451 senesinde Sultan Murad bütün esirlerini saliverdi. 47 yasinda oldugu halde Edirne Sarayinda vefat etti. Vasiyeti üzerine Bursa'da Muradiye Camii yanina defnedildi. Mezarinin üzerini örtmemeyi, kenarlarina hafizlarin oturup Kur'an okuyabilmeleri için yerler yapilmasini ve Cuma günü mezara konulmasini vasiyet etmisti. Vasiyeti öylece yerine getirildi. Sultan Murad zamaninda memleketin bir çok yerlerinde, camiler, medreseler, saraylar ve köprüler yapilmistir. Bunlardan birisi Edirne'deki"Üç Serefeli Cami"dir. Cami'in yaninda bir medrese ve fakirler için bir imarethane mevcuttur. Yine Edirne'de "Muradiye Camii"ni bina ettirmistir. Bu caminin duvarlari ve mihrabi son derece güzel çinilerle süslenmistir. Bursa'daki "Muradiye Camii"ni ve Ergene Nehri üzerindeki 170 ayakli "Uzun Köprü"yü de Sultan Murad yaptirmistir. Silsile-i Saadat-i Naksibendiyye'den, Hace Yakub Darhi , , Seyhi Emir Sultan, Haci Bayram Veli, Ibn-i Haceri Askalani, Muhammediye kitabmin müellifi Yazicizade Mühammed Efendi Ikinci Murad devrinde vefat eden büyüklerdir. Erkek çocuklari : Fatih Sultan Mehmed, Ahmed, Alaaddin, Orhan, Hasan, Ahmed Kiz çocuklari : Sehzade ve Fatma Hatun II. Mehmed Babasi. Ikinci Sultan Murad Annesi. Huma Hatun Dogumu : 29 Mart 1432 Vefati. 3 Mays 1481 Saltanati : 1451 - 1481 (30) sene Fatih Sultan Mehmed Han Hazretleri, uzun boylu, dolgun yanakli, kirmizi - beyaz tenli, kirik burunlu, kollari adaleli ve kuvvetli bir padisahti. Devrinin en büyük ulemasindan birisi idi. Yedi tane yabanci lisan bilirdi. Alim, sair ve sanatkarlari toplar ve onlarla sohbetten çok hoslanirdi. Gayet sogukkanli ve cesurdu. Essiz bir kumandan ve idareci idi. Yapacagi isler hususunda, en yakinlarina bile hiç birsey sizdirmazdi. Fatih Sultan Mehmed'in ömrü seferlerle geçti. Yikilmaz diye bilinen Bizans'i yikti. Istanbul'u fethetti. Ayasofya kilisesini camiye çevirdi. Kryamete kadar cami olarak kalmasini istedigi bu muhtesem mabed için mükemmel bir vakfiye yazdirtti. (Bu, vekalet Arsivi Tapu Defterleri No:20, 27, 167, 251 ) 1127 sene kilise, 481 sene de cami olarak kullanilan Ayasofya, 1934'de müze haline getirildi. Fatih, Enez'i, Galata ve Kefe'yi Osmanli topraklarina dahil etti. Limni, Imroz, Semendirek, Tasoz, Bozcaada ve Bogdan'i ald. Belgrad'i muhasara ettigi zaman çarpismaya bizzat katildi. Alnindan ve dizinden ciddi sekilde yaralandi. 1458'de Mora'yi kismen, bir sene sonra da Sirbistan'i tamamen aldi. 1461'de Amasra'yi ve Isfendiyar Ogullari Beyligini Osmanli topraklarina dahil etti. Trabzon Rum Imparatorlugunu ortadan kaldirdi. 1462'de Romariya, Yayçeve Midilli'yi aldi. 1463 senesinde Papa'nin büyük gayretleri ile toplanan ve savasa katilan herkesin alti aylik günahinin affolunacagi ilan edilen 20 devletin katildigi bir haçli ittifaki ile 16 sene savasti. 1463'de Bosna'yi fethetti ve Hersek'i de tabiiyeti altina aldi. 1466'da Konya ve Karaman'i aldi. Arnavutlugu tamamen Osmanli topraklarina katti. 1470'de Agriboz'u aldi. Uzun Hasan'i Otlukbeli savasinda kesinlikle yendi. Zafer sükranesi olarak kirkbin esiri salivererek, hürriyetlerine kavusturdu. 1476'da Bogdan'i Osmanli topraklarina katti. Otuz sene içinde tam yirmibes seferi bizzat kendisi idare etti. 900.000 bin kilometrekare olan topraklarini 2.214.000 kilometrekareye ykardi. Fatih Sultan Mehmed, Venedikliler tarofindan tertiplenen tam ondört suikastten kurtuldu. Son suikastten ise kurtulamadi. Venedikliler, bu büyük hükümdari, aslen bir yahudi olan Maesto Jakopo isimli bir doktor vasitasiyle zehirleterek öldürmeye muvaffak oldular. Tarihçi Babinger'e göre bu suikastçi doktor, Yakup Pasa ünvani ile sarayin doktorlari arasinda bulunuyordu. Fatih Sultan Mehmed döneminde Osmanli haritasi 1481 Mayisinin üçüncü günü yine bir sefere çikmisken, Gebze'de ordugahinda Persembe günü vefat etti. Papa, Büyük Hakanin ölümünde tam üç gün üç gece bütün kiliselerin çanlarini çaldirtarak sevinç ayinleri yaptirdi. Fatih 49 sene bir ay bes gün yasadi. Iki imparatorluk, dört krallik ve onbir prenslik yikan büyük hükümdarin cenaze namazi Fatih Camiinde Seyh Muslihiddin Mustafa Vefa Efendi Hazretleri kildirdi. Türbesi Fatih Camii yanindadir. Fatih, Müslüman Türk Milletine yapmis oldugu büyük hizmetlerle, dünyanin en büyük hükümdarlarindan birisi oldugunu isbat etmistir. Istanbul gibi, cihanin bir incisi olan, bu muhtesem beldeyi Türk Milletine kazandirmistir. Yapmis oldugu çalismalar ile, memleketinde büyük çapta bir imar hareketini gerçeklestirmistir. Bugünün üniversitesi olan ni 1470 senesinde tamamlamis, Istanbul'u fethettigi zaman 8 tane kiliseyi camiye çevirmis, etrafindaki papaz odalarini da medrese yapmistir. Ayrica bir çok Anadolu kasabasinda da medreseler yaptirmistir. Hz. Eyyüb EI - Ensari'nin kabri Fatih zamaninda kesfedildi. Delail-i Hayrat müellifi Seyh Süleyman Cezuli ve Allame Ali Kiasi Fatih devrinde vefat ettiler. Erkek çocuklari : Mustafa, Ikinci Bayezid, Cem, Korkud. Kizi : Gevherhan Sultan.

Osman Gazi Babasi. Ertugrul Gazi Annesi. Hayme Hatun Dogumu : Sögüt (M. 1258 - H. 656) Vefati. Bursa (M. .1326 - H. 726) Saltanati : 1299 - 1326 (27) sene Osman Gazi, Ertugrul Bey'in üç oglundan birisidir. Osman Bey diger kardeslerinden büyük degildi, fakat adeta bir idareci olarak yaratilmisti. Zira bu hususta çok büyük kaabiliyet sahibi idi. Babasi vefat ettikten sonra diger bütün beyler, ittifakla Osman Bey'i asiretin reisi olarak tanidilar. Osman Bey, beyligin bayna geçtigi zaman,23 yasinda idi. Uzun boylu, genis gögüslü, kaIin ve çatik kasli, ela gözlü ve koç burunlu idi. Iki omuzlari arasi oldukça genis, vücudunun belden yukari kismi, asagi kismina nisbetle daha uzundu. Çehresi yuvarlak ve teni bugday renginde idi. Büyük seyhlerderi Edebali'nin evinde misafir iken, istirahat için gösterilen odada, Kur'an-i Kerim'i görünce, sabaha kadar saygisindan yatmadigi ve geceyi uykusuz geçirdigi çok meshurdur. seyh bu durumdan cok memnun kaldigi için kendisini kizi ile evlendirmis ve hayir dualar etmistir. Osman Bey, 1287'de Karacahisar'i fethetti.1280'de Domaniç'te Bizanslilari yenerek Bilecik'i fethetti ve Selçuklu Hükümdari tarafindan uç beyligine verildi. 1299'da Inegöl fethedildi. Selçuklu Devleti yikildi ve Osman Bey müstakil beyligini ilan etti. 1300'de Yenisehir ile Köprühisar, 1302'de ise Akhisar ve Koçhisar fethedildi. Osman Bey'e babasindan kalan arazinin genisligi 4800 km. kare idi. Kendisi vefat ettiginde ise, beyligin toprak genisligi 16.000 km. kareye ulasmytir. Vefat etmeden önce oglu Orhan Bey'e söyle vasiyet etmistir gullarima ve bütün dostlarima birinci vasiyetim Sudur ki; her zaman gazaya devam ederek, Din-i Celil-i Islam'in yüceligini yasatiniz. Cihadin kemaline ererek, sancagi serifi hep yüksekte tutunuz. Her zaman Islam'a hizmet ediniz. Zira Cenab-i Hak benim gibi zayif bir kulunu ülkeler fethetmek için memur etti. Gaza ve cihadlarinizla Kelime-i Tevhid'i çok uzaklara götürünüz. Hanedanimdan her kim, hak yoldan ve adaletten saparsa mahser gününde, Rasülü Azam'in sefaatinden mahrum kalsin. Oglum! Dünyaya gelen hiç bir insan yoktur ki, ölüme boyun egmesin. Bana da, Hz. Allah'in emri ile simdi ölüm yaklasti. Bu devleti sana emanet ediyorum. Seni de Mevla'ya emanet ettim. Her isinde adaleti üstün tut. Vefatinda 68 yasinda idi. Tarih ise, Agustos 1326'yi gösteriyordu. Vefat ettiginde geriye biraktigi mal varligi sunlardi : Bir at mrhi, bir çift çizme, birkaç tane sancak, bir kiliç, bir mizrak, bir tirkes, birkaç at, üç sürü koyun, tuzluk ve kasiklik. Osman bey vefat ettigi zaman zayif bir rivayete göre, Sögüt'te babasmn yamna defnedilmis ve Bursa alinirsa oraya defnini vasiyet etmisti. Bupun için 1326'da Bursa alindiktan sonra vasiyeti yerine getirilerek cesedi Bursa'ya nakledilip, Hisar'da namina yapilmis olan Gümüslü Künbed'e defnedilmistir. Fakat vekayün tetkikine göre vefatW in 1326'da Bursa'nin teslim alinmasindan sonra oldugu anlasiliyor. Osman Bey zamaninda yasayan Islam büyükleri :Silsile-i Sadat-i Naksibendiyye'nin onuncu ve onbirinci halkalarini teskil eden, Hace, Arif Rivgiri ve Hace Mahmud Incir Fagnevi Hazretleri, seyh Saadettin Cibavi, Bahaüddin Veled ve müellif Pehlivan Mahmud Poyraz. Erkek çocuklari : Pazarli Boy, Çoban Bey, Hamid Bey, Orhan Bey, Alaeddin Ali Bey, Melik Bey, Savci Bey. Kiz çocuklari : Fatima Hatun. Orhan Gazi Babasi. Osman Gazi Annesi. Mal Hatun Dogumu : (H. 680 - M. 1281) Vefati : (H. 761 - M. 1360) Saltanati : 1326 - 1359 (33) sene Osmanli Devletini Osman Gazi kurmustu. Fakat onu teskilatlandiran ve büyük bir devlet haline getiren Orhan Gazi idi. Orhan Gazi sari sakalli, uzunca boylu, mavi gözlü idi. Yumusak huylu ve merhametli, fakat yerine göre hiddetli ve secaatliydi. Fakirleri sever ve ulemaya hürmet ederdi. Son derece dindar, adaletli ve tebaasina kendisini sevdirmesini çok iyi bilirdi. Bizzat halk içine girer, onlarla yemek yer ve dertlesirdi. Hareketlerinde çok hesapli davranir ve hiç telas etmezdi. Iznik'i fethettigi zaman hiristiyanlara göstermis oldugu insanca muamele, dillere destan olmustu. Orhan Gazi'nin her yönden büyük bir insan oldugunu sadece Türkler degil, barçok yabanci tarihçiler dahi tasdik etmislerdir. Orhan Gazi daha 15 yaynda iken harplere istirak etmis ve hayatinin büyük bir kismi harp meydanlarinda geçmistir. Babasindan 'i6.000 km. kare olarak teslim aldigi topraklari alti misline çikararak 95.000 km. kare yapmistir. Orhan Gazi bir devlet reisi sifati ile harplerde bizzat ordularinin basinda daima bulunmustur. Orhan Gazi devletin muntazam bir idare sistemine baglanmasi lüzumunu görmüs ve teskilat isini ise, Alaeddin Pasa ile, Seyh Edebali'nin bacanagi Çandarli Kara Halil Pasa'ya havale etmisti. Orhan Gazi zamaninda teskilati üç noktada toplayabiliriz : Para, kiyafet, ordu. Orhan Bey'in büyük oglu Süleyman Pasa, kendisinden önce vefat etmistir. Kendi sagliginda iken baskumandanlik vazifesini ikinci oglu Murad Hüdavendigar'a devretmistir. Osmanlilar tarafindan yaptirilan ilk cami (1333 - 1334) senesinde Iznik'te yapilan "Haci Özbek" Camiidir. Ve Orhan Gazi yaptirmi, stir. Bursa Medresesini Orhan Bey yaptirmis ve ilk "Sultan" lakabi da O'nun zamaninda kullanilmistir. Yine ilk Osmanli parasi da Orhan Bey zamaninda basilmistir. Müslüman Türkler Avrupa'ya ilk defa Orhan Bey zamaninda geçmislerdir. Istanbul'un Anadolu yakasi tamamen Orhan Bey zamaninda Osmanli topraklarina katilmistir. Yeni fethedilen hiristiyan topraklarinda yasayan yerli hiristiyan halktan Osmanli hayranligi, yeni fetihleri de kolaylastirmistir. Zamaninda fethedilen yerler :1326'da Bursa, 1329'da Iznik, 1337'de Gemlik'i fethetti ve Bizanslilara kary Palekanon zaferini kazandi. 1345'de Karasi Beyligi ilhak edildi. 1354'de Ankara ve Gelibolu feihedildi. Orhan Gazi 1360 senesinde 79 yasinda vefat etmistir. Türbesi ise Bursa'da Osman Gazi'nin türbesi yanindadir. Türbe dört köselidir. Içinde 4 tane büyük mermer sütun vardir. Türbe bu dört sütun üzerine oturtulmustur. Kubbesi genis ve kursunla örtülmüstür. Duvarlari sade ve beyaza boyanmistir. Tavaninda onar kandilli birer tane avize asilidir. Orta yerde Orhan Gazi'nin sandukasi bulunmaktadir. Etrafi;pirinç parmakliklar ile çevrilmistir. Sandukanin kuzey yönünde Cem Sultan'in oglu Abdullah, kapi tarafinda Ikinci Bayezid'in oglu Korkut, onun yaninda Orhan Gazi'nin ailesi Nilüfer Hatun ve oglu Kasim Çelebi ile Yildirim'in oglu Musa Çelebi vardir. Bu türbede yirmiiki tane mezar bulunmaktadir. Türbeyi ise Sultan Abdülaziz yaptirmistir. Silsile-i Sadat-i Naksibendiyye'den Hace Muhammed Baba Semasi Hazretleri, Seyh Edebali, Haci Bektas-i Veli bu devrin büyüklerinden olup, Orhan Gazi zamaninda vefat etmislerdir. Erkek çocuklari : Süleyman Pasa, Birinci Murad, Ibrahim, Halil, Kasim. Kizi : Fatma Hatun

Murad Hüdavendigar Babasi. Orhan Gazi Annesi. Nilüfer Hatun Dogumu : 1326 Vefati : 1389 Saltanati : 1359 - 1389 (30) seneSultan Murad uzun boylu, degirmi yüzlü, iri burunlu idi. Kalin ve adaleli bir vücuda sahipti. Basina mevlevi sikkesi üzerine yuvarlak testar sarili bir baslik giyerdi. Çok sade giyinir ve kirmizi zeminli beyaz elbiseden hoslanirdi. Gayet nazik, sevimli, çok halim ve selimdi. Alim ve sanatkarlara hürmet gösterir, fakirlere ve kimsesizlere büyük bir sefkatle muamele ederdi. Halk tarafindan "Gazi Hünkar" diye anilir ve bir baba olarak sevilirdi. Terbiyesi ile annesi Nilüfer Hatun mesgul oldu: Gençligini Bursa'da medreselerde, ilim ve sarfat adamlari ile geçirdi. Bütün hayati sinir boylarinda ve harp meydanlarinda geçmistir. Hiç durmadan Rumeli'den Ana'dolu'ya, Anadolu'dan Rumeli'ye seferler yapmistir. Bu kadar harp mesguliyetleri arasinda, büyük ve kiymetli binalar, sanat eserleri meydana getirmeye de vakit bulmustur. Bursa'da camiler, medreseler ve imarethaneler yaptirmistir. Edirne'yi ilk defa O, hükümet merkezi yapmistir. Ilk Edirne sarayi da kendisi bina ettirmistir. Orhan Gazi'nin vefatinda 95.000 km. Kare olan topraklarin genisligini 500.000 km. Kareye çikardi. Zamaninda alinan yerler :1362'de Edirne, 1363'de eski Zagra ve Filibe fethedildi. 1364'de Sirpsindigi zaferi kazanildi ve Haçlilar perisan edildi. 1365'de Kara Biga Osmanli topraklarina katildi. 1369'da Hayrabolu, Kirklareli, Pinarhisar ve Vize alindi.1370'de Bulgar Kralligi Osmanlilara tabi oldu. Bir müddet sonra da Çamurlu savay kazanildi. 1371'de Çirmen zaferi elde edildi, Haçlilar bir defa daha yenildiler. 1372'de Çatalca Bizans'tan alindi. 1374'de Sirbistan Osmanlilara tabi oldu. 1375'de Nis fethedildi. 1378'de Kütahya Vilayeti Osmanli topraklarina katildi.1382'de, Sofya fethedildi. 1383'de Candarogullari Osmanlilara tabi oldu. 1385'de Arnavutlukun kuzeyi tamamen alindi,. 1386'da Karamanlilarla harp yapildi., 1388'de Silistre, Zistovi, Nigbolu, Plevne, Lofça, Deliorman ve Dobruca Türk hakimiyeti altina alindi. 1389'da Haçlilar bir defa daha perisan edildiler ve Islam ordusunun yigitlikeri sonunda Kosova Meydan Muharebesi kazanildi. Ne yazik ki bu sanli zafer çok büyük bir aci ile neticelendi. Bütün gazileri derin bir matem içinde birakti. Söyle ki;bu zafer sonunda yaralilarin büyük bir kismi düsman askerleri idi. Yerdekiler arasinda tek türk Türk sehidi de vardi. Sultan Murad her sehidin önüne geldigi vakit büyük bir üzüntü ile "Inna lillahi ve inna ileyhi raciün" diyor ve sehidin derhal kaldirilarak defnedilmesini emrediyordu. Yarali bir Türk'ün yanina geldigi zaman, onu oksuyor, yarasinin aciyip acimadigini ve bir arzusu olup olmadigini soruyordu. Böylece dolasirken biraz uzakta ölüler arasinda bir kimildama oldu. Sultan Murad o tarafa döndü. Ölüler arasindan, dev gibi uzun boylu bir Sirplinin kalktigi görüldü. Milos ismindeki bu Sirpli yerden kalkarak Padisaha dogru gelmeye basladi. Padisahin muhafizlari ise, Sirpli'yi derhal yakaladilar. Fakat Sirpli, padisahi mutlaka görmek istiyordu ve : "Beni birakiniz, korkmaniza lüzum yok. Ben Padisahin elini öpmeye ve hem de müslüman olmaya geldim. Ayrica size bir de müjdem var. Kral Lazar yakalandi, bakiniz getiriyorlar" dedi. Padisah onun sözlerini isitmisti. Isaret ederek birakmalarini söyledi. Muhafizlar da Kralin tutuldugu tarafa bakarlarken, yarali taklidi yapan hain Sirpli, Padisaha yaklasti, elini öpecekmis gibi egildi, bir anda ve yildirim sürati ile koltugunun altinda sakladigi hançerini çekerek, Gazi Hünkar'in mübarek gögüs ve karnina sapladi. Muhafizlar neye ugradiklarini anlayamadilar. Katil kaçmaya basladi. Sonra muhafizlar kafiri yakalayarak parça. parça ettiler. Hünkar'in son sözleri sunlardi : "Islamin muzafferiyeti, benim sehit olmama bagli ise, sehadet serbetini nasip buyurmasini Cenab-i Hak'tan dua ve niyaz etmistim. Duam kabul buyuruldu. Hazreti Allah'a hamd ve sena olsun ki, Islam askerinin zaferini gördükten sonra hayatim sona ermektedir. Oglum Bayazid'e biat ediniz. Sakin esirleri incitmeyiniz. Mal ve canlarina tecavüz etmeyiniz. Ben artik sizleri ve muzaffer ordumuzu Cenab-i Hakk'a emanet ediyorum. Mevla devletimizi bütün fenaliklardan korusun!" diyerek ebediyyete intikal etti. Sultan Murad'in hançerle parçalanan barsaklari, sehit oldugu yere bir türbe yapilarak gömüldü. , Cesedi ise Bursa'ya nakledilerek Çekirge'deki türbesine defnedildi. Silsile-i Sadat-i Naksibendiyye'den Hace Seyyid Emir Kilal Hazretleri, Mugnullebib isimli eserin sahibi ve topun mucidi olarak bilinen Cemaleddin Abdullah Efendi, Buhari'nin sarihi Semseddin Kirmani, Birinci Murad zamaninda vefat etmislerdir. Ilk kazasker tayinleri, timar kanunu ve minarelerden salatu selam okuma adetleri bu devirde baslamistir. Erkek çocuklari : Yakub Çelebi, Yildirim Beyazid, Savci Bey ve Ibrahim. Kiz çocuklari : Nefise ve Sultan Hatun. Yildirim Beyazid (1360 - 1403) (Saltanat 1389-1402 Murad Hüdavendigar'in oglu, 4. Osmanli padisahi. Tahta çikar çikmaz Sirbistan bölgesindeki huzursuzluklari, ardindan halka zulüm yapan ve Osmanlilara bas kaldiran Anadolu Beylikleri'nin çikardigi ayaklanmalari bastirdi. Izmir haricinde bütün Bati Anadolu'yu Osmanli idaresine katti. Yildirim Beyazid, bir kaç kere Itsanbul'u da kusatmis, bu maksatla Anadolu Hisari'ni yaptirmistir. Fakat her defasinda kusatmayi yarim birakmak zorunda kalmistir. 1396 Nigbolu zaferi tek basina Osmanli'nin, Avrupa devletlerine karsi kazanilan en önemli savaslardan birisidir. Bu zafer Bati dünyasinin yani sira doguda da Osmanli Türk devletinin taninmasina sebep olmustur. Misirdaki Abbasi Halifesi, Yildirim Beyazid'e gönderdigi tebrikte "Sultan-i Iklim-i Rum " diye hitap etmistir. Öte yandan Yildirim'in güneyde Firat boylarina kadar genislettigi fetih hareketi, Bizans'in Istanbul Bogazi ve izmit Körfeszi'ni vurmasi üzerine yarim kaldi ve Yildirim Beyazid Istanbul'a dönerek tekrar kusatti. Ancak bu sefer de doguda Timur tehlikesi basgösterdi. Yildirim'dan öç almak isteyen Beylikler, Timur'a destek verdiler. Nihayet Ankara Çubuk ovasi çetin bir muharebeye sahne oldu. Esir düsen Yildirim, 7 ay sonra bu esarete dayanamayarak 1403'de vefat etti. Sultan Çelebi Mehmed Babasi. Sultan Yildirim Bayezid Annesi. Devlet Hatun Dogumu : 1389 Vefati. 26 Mays 1421 Saltanati : 1413 - 1421 (8) sene Çelebi Sultan Mehmed, orta boylu, yuvarlak yüzlü, çatik kasli, beyaz tenli, kirmizi yanakli, genis gögüslü idi. Kuwetli bir vücuda sahipti. Gayet hareketli ve cesurdu. Güres yapar ve çok kuvvetli yay kirislerini de çekerdi. Padisahligi müddetince bizzat 24 muharebede bulunmus ve kirka yakin yara almisti. Basinda kullanmis oldugu sarik, altin islemeli kavugu ile gayet güzel görünürdü. Içi kürklü ve yakasi dik olan bir kaftan kullanirdi. Müslümanlara karsi göstermis oldugu adaleti, ayni zamanda hiristiyan tebaasina karsi da gösterirdi. Çelebi Sultan Mehmed, tahsilini Bursa sarayinda tamamladi. Daha sonra babasi tarafindan Amasya sancagina vali tayin edildi. Valiligi sirasinda da devlet islerini ögrendi. Çelebi Sultan Mehmed'e bir bakima Osmanli Imparatorlugu'nun ikinci kurucusu gözüyle bakilabilir. Onun uzun müddet ve basari ile yapmis oldugu mücadeleyi kisaca söyle siralayabiliriz Yesil Türbe Evvela Anadolu'nun birligi için kardesleri ile mücadele etti. 1410 senesinde Süleyman Çelebi'yi, 1413 senesinde de Musa Çelebi'yi tasfiye ederek birligi sagladi. Osmanli tahtinda yalniz kalinca ilk isi etrafindaki beylikleri itaati altina almaya girismek oldu. 1414'de Karaman'a sefer yapti ve Karaman Bey'ini esir aldi. Ona "Bir daha müslümanlara zararim dokunmayacak" diye yemin ettirdikten sonra serbest birakti. Candar Beyligi'ni de hakimiyeti altina aldi. 1415'de Venediklilerle ilk deniz savasi yapildi. 1416 ve 1417 senelerinde Avrupa'ya akinlar düzenledi, büyük zaferler kazanildi.1419'da Tuna Nehri tekrar geçildi. 1420'de Eflak Voyvodasi bir harpte öldürüldü, yerine kardesi tayin edildi. 1421 yilinda 32 yasinda iken Edirne'de vefat etti. Naasi, Bursa'ya getirilerek Yesil Türbe'ye defnedildi. Çelebi Sultan Mehmed vefat edecegi sirada, Bayezid Pasa'yi yanina çagirtti ve Ona :"Halef olarak yerime oglum Murad'i tayin ettim. Bana karsi göstermis oldugun itaat ve sadakati ona karsi da göster. Derhal, Murad'i buraya getirmenizi istiyorum. Zira ben artik bu dösekten kalkamam. Murad gelmeden önce emr-i hak vaki olursa Murad gelinceye kadar sakin ölümümü kimseye duyurmayin." Sehzade Murad henüz Amasya'da iken, Çelebi Sultan Mehmed 26 Mayis 1421'de vefat etti. Padisahlar arasinda ilk defa vefati gizlenen zat kendisi olmustur. Tarikat sahibi Seyyid Serif Ali Cürcani, Kaamus-i Muhiyt sahibi Allame Mecdüddin Firuzabadi Sultan Çelebi Mehmed zamaninda vefat etmis büyüklerdi. Erkek çocuklari : Mustafa Çelebi, Ikinci Murad, Ahmed, Yusuf, Mahmud. Kizlari : Fatma ve SeIçuk Hatun.

Sultan Üçüncü Murad Babasi. Ikinci Selim Annesi. Nurbanu Sultan Documu : 4 Temmuz 1546 Vefati. 16 Ocak 1595 Saltanati : 1574 - 1595 (21 ) sene Üçüncü Murad, orta boylu, degirmi yüzlü, kumral sakalli, ela gözlü ve beyaz tenli bir padisahti. Çok cömertti, herkese yardim etmeyi severdi. Zamaninda cereyan eden mühim olaylar :Venedik'le anlasma yenilendi. Portekiz'le Vadisseyl muharebesi yapildi ve Portekizliler kesin bir sekilde maglüb edildi. Ispanya'ya karsi Ingiltere'ye yardimlar yapildi. Lehistan kraIinin tayininde çikan mücadele kazanildi ve 1577'de Lehistan devleti de Osmanlilara tabi oldu.1511'de Osmanli tabiiyetinde bulunan Kirim Hanligi Rusya'ya harb ilan etti. Moskova'ya kadar ilerleyerek Rusya'yi vergiye bagladi.1578'de Iran'la savaslar basladi. çildir Zaferi elde edildi, Tiflis ve Sirvan fethedildi. Hazar Denizine kadar Osmanli hakimiyetine alindi. Tarihte meshur Tiflis müdafaasi yapildi. Kaledeki bir avuç asker kedi ve köpeklere varincaya kadar yiyerek kaleyi teslim etmediler.27 günde Kars Kalesi yapildi 1583'de Mesaleler Zaferi kazanildi ve Revan fethedildi. 1585'de Tebriz dördüncü defa fethedildi. Gence sehri alindi.1590'da Iran'la sulh yapildi. 1593'de Almanya'ya harb ilan edildi.1594'de Yanikkale fethedildi. Bu devirde Osmanli topraklarinin genisligi 19.902.000 km. kareye yükseldi. Osmanli Imparatorlugu en genis topraga bu zamanda sahib bulunuyordu. Üçüncü Murad 16 Ocak 1595'de 49 yasinda iken vefat etti. Ayasofya Camii avlusuna gömüldü. Besiktas'taki Yahya Efendi Türbesini O yaptirmisti. Fethiye Camiini de kiliseden camiye o çevirmisti. Beyzavi Tefsirine Hasiye yazan Sinan Efendi (H. 986), Seyh Üftade Hazretleri (H.989), Ahi Çelebi, Uryani Mehmed Dede ve Sakaik'a zeyl yazan Lütfi Mustafa Efendi, Molla Cami'ye serh yazan Muharrem Efendi, Gülistan'a serh yazan Sam'i Efendi, Vankulu Lügatinin sahibi Mehmed Vani Efendi (H. 1000) bu devirde vefat eden büyüklerdir. Erkek çocuklari : Üçüncü Mehmed, Selim, Bayezid, Mustafa, Osman, Cihangir, Abdullah, Abdurrahman, Abdullah, Hasan, Ahmed, Yakub, Alemsah, Yusuf, Hüseyin, Korkud, Ali, Ishak, Ömer, Alaüddin, Davud. Kiz çocuklari : Ayse Sultan, Fatma Sultan, Mihrimah Sultan, Fahriye Sultan. Sultan Üçüncü Mehmed Babasi. Üçüncü Murad Annesi. Safiye Hatun Dogumu : 26 Mays 1566 Vefati. 21 Aralik 1603 Saltanati : 1595 - 1603 (8) sene Üçüncü Mehmed, Manisa'da dogdu. Cok kuvvetli bir ilim tahsili yapti. Orta boylu, kumral saçli ve güzel yüzlü idi. Dinine çok bagliydi ve tasavvufa da çok meraki vardi. Hz. Peygamberimizin mübarek ismi anilinca, saygi için derhal ayaga kaikardi. Ismini Fatih'e benzemesi için dedesi Kanuni, "Mehmed" koymustur. Üçüncü Mehmed devri, Osmanli Imparatorlugunun duraklama devrine rastlar. Nitekim Avrupa topraklarinda, Devleti Aliyye, birçok kalelerini Avrupalilara teslim eder. Sadrazam Koca Sinan Pasa'nin basarisizligini gören Üçüncü Mehmed, bizzat sefere çikmis, Haçova Meydan Savayi Avrupalilara karsi kazanmis ve Egri Kalesini fethetmistir. Tarihte Egri Fatihi diye anilir. Bu devirde Türkiye Iran yeniden savasa baslamistir. Vezirlerin ve ulema sinifindan bazi kimselerin, adam kayirmalari, ehliyetsiz olduklari halde bir çok kimseleri ehliyetli ve üstün kabiliyetli olarak padisaha tavsiyede bulunmak Için, padisahi ve Devleti Aliyyeyi güç durumlarda birakmistir. Üçüncü Mehmed, zamaninda çikan iç isyanlarla ugrasmis, disarida ise topraklar kaybedilmistir. Meshur Kanije Kalesi müdafaasi, Tiryaki Hasan Pasa tarafindan bu devirde yapilmistir. Üçüncü Mehmed genç yasinda iken 1603 senesinde vefat etmistir. Üçüncü Mehmed de sairdi ve Adli mahlasiyla siirler yazmistir. Siirlerinden birisi de söyledir : Yokdurur zulme rizamiz, adle biz mailleriz. Gözleriz Hakkin rizasini emrine kaailleriz. Arifiz, ayine-i alem - nümadir gönlümüz. Rüzgarin cünbüsünden sanmayin gaafilleriz. Püse-i ask içre Adli kaal ezelden kalbimiz, Gill-ü gisdan haliyiz, alemde safi dilleriz. Silsile-i Saadad'tan Mevlana Muhammed Hacegi Emkengi (H. 1008) ve Mühammed Baki Billah Hazretleri (H. 1013), Sair Baki (H. 1008), Hasimi Osman Efendi (H. 1004), Tezkire sahibi Hasan Çelebi Efendi (H. 1013) Üçüncü Mehmed devrinde vefat eden büyüklerdir. Erkek çocuklari : Birinci Ahmed, Birinci Mustafa, 5elim, Mahmud. Kizlarinin isimleri bilinmiyor. Sultan Birinci Ahmed Babasi. Üçüncü Mehmed Annesi. Handan Sultan Dogumu : 18 Nisan 1590 Vefati. 22 Kasim 1617 Saltanati : 1603 1617 (14) sene

Sultan II. Bayezid Babasi. Fatih Sultan Mehmed Annesi. Mükrime Hatun Dogumu : 3 Aralik 1447 Vefati. 26 Mays 1512 Saltanati : 1481 - 1512 (31 ) sene Ikinci Bayezid, uzun boylu, genis gögüslü ve kuvvetli bir vücuda sahipti. Yüzü yuvarlak ve gözleri ela idi. Cesur ve atilgandi. Ayni zamanda çok halim, selim ve dinine bagli bir padisahti. Babasi Fatih Sultan Mehmed Han ilmi karsi büyük bir sevgi besledigi için, oglu Bayezid'e her seyden evvel kuvvetli bir tahsil vermeyi düsünmüstü. O devrin en meshur alimlerinde ders okutturmus, bütün Islami ilimleri en iyi sekilde ögretmisti. Ikinci Bayezid, dinine çok bagli oldugu için kendisine denildi. Bayezid Veli, sairleri saraya toplar onlarla sohbet ederdi. Bayezid Veli çok alim bir zat idi. Arapça ve Farsçayi gayet iyi bilirdi. Islami ilimlerin yani sira matematik ve felsefe tahsili de yapmistir. Çagatay lehçesi ve Uygur alfabesini de ögrenmisti. Hattat ve bestekardi. Avni mahlasiyla Siirler yazardi. Ulema ve sanatkarlar için ayrica bir para fonu ayirmisti. Bayezid Veli padisah olduktan sonra, kardesi Cem Sultan ile 14 sene mücadele etti. Kilye ve Akkerman'i fethetti. 1484 - 1485'de Misir Memlükleri ile harbe girdi. Devrinde Belgrad üçüncü defa kusatildi ve tarihte ender görülen Abdina Zaferi elde edildi. Denizden Ispanya'ya sefer açildi. Endülüs Müslüman Devletinin yardimina gönderilen bu donanma kiyi sehirlerine baskinlar düzenledi. Karsisina çikacak bir devlet olmadi. Osmanli Devleti tarihinde, akincilarin Avrupa'nin içlerine kadar akinlar düzenledigi devir bu devirdir. Venedik'i dahi bu akincilar istila edip, ta Varsova'ya kadar gittiler. 1483'de tarihin sayili deniz savaslarindan olan Sapienza Deniz Zaferi kazanildi. 1500'de Inabahti fethedildi. Koron, Modon ve Navarin kaleleri alindi. Anadolu'da basgösteren Sahkulu isyani bastirildi. Ogullarinin en kudretlisi olarak kabul ettigi Sehzade Selim'in israrli hareketleri karsisinda tahtindan feragat, etti. Dimetoka Sarayinda oturmak istedi ve bu maksatla yola çikti. Çok rahatsizdi. Dimetoka'ya varamadan Havsa kasabasinin Abalar köyünde vefat etti. Cenazesi kendi yaptirdigi Bayezid Camii türbesine defnedildi. 62 yasinda idi. Vefati duyulunca, en çok harp yaptigi Misir'da bile cenaze namazi kilindi. Tahta çiktiginda 2.214.000 km. kare olan Osmanli topraklarini 2.375.000 km. Kareye kardi. Veziri Azamlari : Koca Davut Pasa, Hadim Ali Pasa, Hersekzade Ahmed Pasa, Ikinci Ibrahim Pasa, Ishak Pasa ve bir yanginda ölen Mesih Pasa. Seyhülislamlari : Molla Gürani, Molla Abdülkerim ve Zembilli Ali Efendi. Kaptan-i Deryalari : Küçük Davud Pasa, Hersekzade Ahmed Pasa, Iskender Bey, Haci Mesih Pasa, Güvegi Sinan Pasa ve Karanisanci Vezir Davud Pasa. Silsile-i Saadat-i Naksibandiyye'den Hace Ubeydullah Ahrar Mimar Ibrahim Tennuri Kayseri, Seyh Abdullah Ilahi, Mevlana Abdurrahman Cami, Seyh Ebu'I Vefa. Kesteli, Seyh Seyyid Ahmed Neccari, Seyh Niyazi, ve Abdullah Esref Izniki Ikinci Bayezid devrinde vefat etmis büyüklerdir. Erkek çocuklari : Mahmud, Ahmed, Sehinsah, Yavuz Sultan Selim, Mehmed. Korkud, Abdullah, Alimsah. Kiz Çocuklari : Aynisah, Gevher Mülük Sultan, Hatice Sultan, Selçuk ve Hüma Hatun. Yavuz Sultan Selim Babasi. Ikinci Bayezid Annesi. Gülbahar Hatun Dogumu : 10 Ekim 1470 Vefati. 22 Eylül 1520 Saltanati : 1512 - 1520 (8) sene Yavuz Sultan Selim, uzun boylu, genis omuzlu, kalin kemikli ve omuzlari arasi genis yuvarlak basli, kirmizi yüzlü ve çatik kasli, uzun biyikli yigit bir padisah idi. Sert tabiatli ve cesurdu. Bu yüzden muharebeyi Cok severdi. Kuvvetli bir ilim tahsili yapmisti. Edebiyata meraki vardi. Bir çok Farsça Siirler yazmistir. Siirleri en yüksek bir divan sairi kadar kuvvetlidir. Genis bir kültür ve siyasete sahipti. Harpten hoslanmakla beraber Cok ince bir ruha da sahipti. Iran'a yaptigi seferde Sah Ismail'i 12 saatte perisan etti. Sah Ismail'in iki karisi da esir oldu. Ordugahtaki hazine ve altin taht ele geçirildi. Iran'in o zamanki bassehri Tebriz'e girdi. 2500 km. lik bir yolu yürüyerek gelip böyle parlak bir zafer kazanmak tarihte esine az rastlanir seylerdendir. Adana, Gaziantep, Hatay, Urfa, Diyarbakir, Mardin, Sürt, Mus, Bingöl, Bitlis, Tunceli vilayetlerini Osmanli topraklarina katti. Dulkadir Beyligi'ni, Musul, Kerkük ve Erbil'i Osmanli hudutlarina dahil etti. Eyyübi Melikligi'ni aldi.1516'da Misir seferine çikti. 27 Temmuz'da Ramazanogullari Beyligi'ni ilhak etti. 24 Agustos'ta Misir Memlükleri ile Mercidabik Ovasinda karsilasti. Memlükleri kesin bir sekilde maglub etti. 28 Agustos'ta Haleb'e girdi. 29 Agustos 1516'da bütün mukaddes emanetler Istanbul'a getirildi. Suriye, Lübnan ve Filistin tamamen fethedildi. Kendi zamanina gelinceye kadar hiçbir hükümdarin göze alamadigi bir isi yapti ki, koskoca Sina Çölü'nü 13 günde geçti. Birinci Cihan Harbinde, yeni teknigin verdigi imkanlarla bu çöl 11 günde geçilebilmistir. 22 Ocak 1517'de Memlükleri Ridaniye'de tekrar yendi ve Kahire fethedildi. Yavuz, Memlük sultaninin cenazesini bizzat omuzlarinda tasidi. Kahire'nin fethinden sonra Istanbul'a gelen Misir ulemasi ile, Türk ulemasi Yavuz'un halife olmasini kararlastirdi. Daha sonra Halife Üçüncü Mütevekkil Ayasofya Camiinde minbere çikarak Yavuz'un hilafetini ilan etti. Mütevazi hükümdar, her ögün yemekte tek çesit yemek yerdi ve agaçtan tabaklar kullanirdi. 22 Eylül 1520'de Aslan Pençesi denilen bir çiban sebebi ile vefat etti. Hayatinin son dakikalarinda Yasin-i Serif okuyordu. Oglu Kanüni Süleyman, Fatih Cami'inde namazini kildiktan sonra, Sultan Selim Cami avlusundaki türbeye defnettirdi. Tahti devraldiginda 2.375.000 km. kare olan Osmanli topraklarini 6.557.000 km. kareye çikarmistir. Bu büyük fütuhati ise sadece 4 seneye sigdirmistir. Mevahib sahibi Seyh Imam Ahmed Kastalani, Emir Buhari ve Reisü'I Hattatiyn Seyh Hamdullah, Yavuz Sultan Selim zamaninda vefat eden sahsiyetlerdir. Erkek çocugu : Kanüni Sultan Süleyman. Kiz çocugu : Hatice Sultan, Fatma Sultan, Hafsa Sultan, Sah Sultan.

BUÇAS ANTLASMASI Hotin antlasmasindan sonra, Lehistan ve Osmanli Devleti arasinda elli yil süren bir baris süreci yasanmisti. Osmanli himayesindeki Ukrayna Kazaklarina saldiran Lehliler, barisi bozdular. Sultan Dördüncü Mehmed ve Köprülü Fazil Ahmed Pasa, Ukrayna kazaklarinin yardim istemesi üzerine, Lehistan seferine çiktilar. Osmanli ordusunun ard arda kazandigi basarilardan sonra, Lehistan baris istedi. imzalanan Bucas antlasmasiyla (18 Ekim 1672), Podolya Osmanlilara geçti. Lehistan Kirim Hanina vergi ödemeye devam edecekti. Ayrica Lehistan her yil Osmanli Devleti'ne 22.000 altin ödemeyi kabul ediyordu. Lehistan meclisinin, bu antlasmadaki para maddesini kabul etmemesi üzerine, 4 yil süren ikinci Lehistan seferine çikildi. Bazi kalelerin fethedilmesi üzerine, Lehistan elçisi, Podolya ve Ukrayna'nin iadesi sartiyla antlasma istediyse de bu kabul edilmedi. Bu arada Köprülü Fazil Ahmed Pasa'nin hastalanmasi üzerine, 1675 yilinda Lehistan serdarligina ibrahim Pasa tayin edildi. Sultan Dördüncü Mehmed, Köprülü Fazil Ahmed Pasa ile birlikte Edirne'ye döndü. Ibrahim Pasa, kisa sürede 48 kale ve palangayi fethedince, Lehistan tekrar antlasma istedi. 27 Ekim 1676'da Zarawno'da imzalanan antlasma ile 22.000 altindan vazgeçilmek sartiyla, daha önce Köprülü Fazil Ahmed Pasa tarafindan imzalan Buças antlasmasinin maddeleri aynen kabul edildi. Sadrazam Köprülü Fazil Ahmed Pasa antlasmanin imzalandigi haberini aldiktan bir süre sonra 3 Kasim 1676 tarihinde vefat etti. II. VIYANA KUSATMASI Köprülü Fazil Ahmed Pasa'nin vefati üzerine, 5 Kasim 1676 tarihinde Merzifonlu Kara Mustafa Pasa sadrazamliga getirildi. Rusya seferinin, yapilan baris antlasmasiyla bitmesinden sonra, Macaristan'da Avusturya'ya karsi isyan edip tekrar Osmanli Devleti himayesini isteyen Tökeli imre , Merzifonlu Kara Mustafa Pasa tarafindan Orta Macaristan Krali ilan edildi. Macarlarin lideri konumuna gelen Tökeli imre, Avusturya krali I. Leopold'a karsi direnise geçti. Tökeli'nin Osmanlilardan yardim istemesi üzerine, bunu firsat bilen Merzifonlu Kara Mustafa Pasa Viyana'yi kusatti(14 Temmuz 1683). 60 gün süren kusatma sirasinda Viyana'ya 18 büyük yürüyüs gerçeklestirildi. Ancak büyük ve son saldiri için Merzifonlu Kara Mustafa Pasa sürekli bekliyordu. Bu arada Papanin çagrisi üzerine Lehistan Krali Jan Sobiyeski Viyana'nin yardimina yetisti. Düsmana 80 bin kisilik ordusuyla büyük moral ve güç kazandiran Lehistan Kralinin gelmesiyle, Osmanli Ordusu iki ordu arasinda sikisti. Kirim kuvvetlerinin yeterli gayreti ve mücadeleyi göstermemesi üzerine, Osmanli ordusu dagildi ve büyük bir bozguna ugradi; ordu hizli ve düzensiz sekilde Belgrad'a dogru geri çekildi. Ikinci Viyana Kusatmasi'ndaki basarisizlik Sultan Dördüncü Mehmed'in Merzifonlu Kara Mustafa Pasaya olan güvenini sarsmadiysa da, düsmanlari sadrazami basarisizligin tek sorumlusu olarak gösterdiler. Merzifonlu Kara Mustafa Pasa Belgrad'da idam edildi. Yerine Kara ibrahim Pasa sadrazamliga getirildi. Viyana önlerinde bozguna ugrayan Osmanli Ordusu geri çekilince düsman kuvvetleri Macaristan girdi. Sirasiyla Visgrad (18 Haziran 1684), Uyvar (19 Agustos 1685), Budin (2 Eylül 1686) kaleleri Avusturyalilarin eline geçti. Diger taraftan Venedik, Avusturya ile anlasarak Osmanli Devleti'ne karsi cephe açti ve adalarin bazilarini ele geçirdi. Venedik Yunanistan'da Patras, Korent, inebahti, Mizistre gibi önemli kalelere ve son olarak Atina'yi ele geçirdi (25 Eylül 1687). Ikinci Viyana Kusatmasi'nin Osmanli tarihinde önemi büyüktür. simdiye kadar bu denli büyük bir yenilgiye ugramayan Osmanli Devleti artik gerilemeye basliyordu. ikinci Viyana Kusatmasi'ndan sonra Avrupa Devletleri Türkleri Avrupa'dan çikarma umuduna kapilip kutsal ittifaki kurdular. Avusturya ve Venedik'e karsi alinan maglubiyetler ve önemli kalelerin kaybedilmesi Osmanli Devleti'nde büyük yanki uyandirmisti. Ordu da isyanlar basladi. Askerler basarisizliginin sebebi olarak Sultan Dördüncü Mehmed'i suçluyorlardi. Askerlerin istegi ile sadrazam olan Siyavus Pasa, bütün devlet adamlarinin hazir bulundugu bir toplantida Sultan Dördüncü Mehmed'in tahttan indirilerek yerine sehzade Süleyman'in tahta geçirilmesine dair bir karar aldi. Sultan Dördüncü Mehmed 8 Kasim 1687 tarihinde tahttan indirildi. MIMARI ESERLER Sultan Dördüncü Mehmed, 39 yil gibi uzun sayilabilecek bir süre Osmanli tahtinda kaldi. Osmanli Devleti'nin en genis sinirlarina ulastigi bu devir boyunca mimari alanda da bir çok faaliyet gerçeklestirildi. 60 yil önce yarim kalan Yeni Camii ve Külliyesi tamamlandi. 1658-60 yillari arasinda Rumeli ve Anadolu hisarlari tamir edildi. Misir Çarsisi, Hünkar Kasri, Divanyolu Köprülü Külliyesi, Safranbolu Köprülü Mehmed Pasa Camii, Vezirköprü Fazil Ahmed Pasa Külliyesi, incesu Merzifonlu Kara Mustafa Pasa Camii ve Kervansarayi insa edildi.

II. ABDULHAMID HAN Osmanli padisahlarinin otuzdördüncüsü, Islam halifelerinin doksandokuzuncusudur. Sultan Abdülmecid'in ikinci oglu olup 1842'de dünyaya gelmistir. Genç yasta dini ve fenni ilimleri mükemmel bir sekilde ikmal etti. Sazeliyye tarikati seyhi Mehmed Zafir Efendi ve Kadiriyye tarikati seyhi Ebu'l-hüda Efendi'den feyz alarak zahirdeki dirayetini, manevi bir kemal ile de taçlandirmistir. Daha genç yasta zekasi ve siyasi kabiliyetleriyle temayüz etmis bulundugundan amcasi Sultan Abdülaziz Han, Misir ve Avrupa seyahatlerinde O'nu da yaninda götürmüstü. Çok nazik idi. Herkesin gönlünü almasini bilirdi. Fevkalade bir zeka ve hafizaya sahibdi. Bir defa gördügü veya sesini isittigi kisiyi asla unutmadigina dair kaynaklarda sayisiz misaller vardir. Alman birligini kurmus olan Prens Bismark rivayete nazaran: "Dünyada yüz gram akil varsa, bunun doksan grami Abdülhamid Han'da, bes grami bende, kalan bes grami da diger dünya siyasilerindedir..." demistir. O'nun en büyük talihsizligi, devleti çok kötü sartlar altinda eline almis olmasidir. Buna ragmen hiç yilmadan, bikmadan müthis bir zeka, sabir ve büyük bir maharetle devleti, otuzüç sene ciddi bir kayba ugratmadan idare etmistir. Sultan Abdülaziz merhum gibi büyük masraflari ve dis borçlanmayi mucib olan harpçi bir siyaset takibi yerine, gelisen sanayi hareketleri dolayisiyla batida temayüz etmis bulunan iki devleti karsi karsiya getirmek ve onlarin menfaat çatismalarini tahrik ederek ülkeyi -adeta- bir sirat köprüsü üzerinde yürütmek, O'nun siyasetinin temel esasi olmustur. Bu sulhçu siyasetin neticesinde yeni askeri yatirimlarin masrafindan kat'an nazar dis borçlarin 300 milyon altindan, 30 milyona indirilmesi saglanmistir. Abdülhamid'in Almanlar'i Ingiliz siyasi emellerine karsi mahirane bir surette kullanmasinin çok çesitli ve parlak tezahürleri vardir. Medine demiryolu imtiyazinin Almanlar'a verilmesi ve stratejik bir mevki olan Akabe'nin onlarin yardimiyla Ingilizler'den kurtarilmasi, bunun tarihte en tipik bir misalidir. Abdülhamid Han, 93 Harbi felaketinden aldigi dersle gayr-i mütecanis ve devleti parçalamaya sürükleyebilecek cereyanlarin müsahede edildigi Meclis-i Mebusan'i böyle bir felakete mani olabilmek için 1878'de süresiz olarak kapatmistir. Mithat Pasa ve avanesinin sebep oldugu 93 Harbi felaketinin neticesinde Rumeli'de kaybedilen topraklardan pek çok müslüman ahali, muhacir olarak Istanbul'a gelmis bulunuyordu. Bunlarin magduriyetlerini istismar ederek toplayabildigi bir kisim issiz-güçsüz takimiyla Çiragan Sarayi'na yürüyen Ali Suavi, Sultan Abdülhamid'i devirerek, bu sarayda mahbus bulunan V. Murad'i tekrar tahta geçirmeye tesebbüs etti. Sultan V. Murad, mason Mithat Pasa ve avanesi tarafindan ta sehzadeliginden beri hususi bir surette yetistirilmisti. O da, akil hocasi Mithat Pasa gibi otuzüç dereceden bir masondu. Fakat hiç süphesiz bu teskilata onun gerçek hüviyetini bilmeden girmisti. Bununla beraber serirler, kendisi padisah olsa menfur emellerine daha kolay ulasacaklarini düsünüyorlardi. Ali Suavi ise, Sulltan Abdülhamid Han tarafindan Galatasaray Lisesi müdürlügünden bozuk siyasi düsünceleri sebebiyle azledilmis bulunmanin igbirari ile haraket ediyordu. Gerçekten de Ali Suavi, yavas yavas yahudi siyasi emellerinin hakim olmasiyla Osmanli aleyhtarligina meyleden Ingiliz siyasetinin kör bir aleti durumundaydi. Besiktas muhafizi yedi-sekiz Hasan Pasa'nin kafasina indirdigi bir sopa ile Ali Suavi'nin can vermesi bu ihtilal tesebbüsünün akim kalmasini saglamistir. Ancak Sultan Abdülhamid, bu ve benzeri vak'alar dolayisiyle maruz bulundugu büyük tehlikeyi kavramis, devrinin sözde münevverlerinin hamakat ve ihanetlerine ilaveten rum, ermeni ve yahudilerin kaynattiklari fitne kazani sebebiyle muarizlarinin "istibdad" diye adlandirageldikleri siki bir dahili siyaset takibine mecbur kalmistir. Abdülhamid Han, bu karisik iç bünyeye ragmen halkin huzuru ve ülkenin selametini saglayabilmek için bugünkü modern devletlere bile örnek olabilecek derecede sumüllü bir istihbarat teskilati kurmustur. Bu teskilatta kendisine karsi bombali bir suikasti gerçeklestirmis bulunan ermeni asilli Jorris'i dahi bir istihbarat elemani olarak kullanmasi, sayan-i dikkattir. Hatta Ingilizler'in Madrit büyükelçileri vefat ettiginde, onun açilan çelik kasalarinda Sultan Abdülhamid'le muhabere halinde bulunduguna dair vesaikin ortaya çikmasi, Ingilizler'i bu istihbaratin kuvvet ve sumülü hakkinda dehsete sevketmistir. Kendisi tahttan indirildikten sonra azili muhalifleri tarafindan Çiragan Sarayi'nin yakilmis bulunmasi da, O'nun bu müthis istihbarat teskilati ile alakalidir. Zira bu sarayin bodrum katlari, lebaleb Sultan Abdülhamid'e verilmis jurnallerle doluydu ve hiç süphesiz ki saray, onlari yok etmek için yakilmisti. Çünkü bu jurnaller, Ittihat ve Terakki'nin ileri gelenlerini birbirine düsürecek mahiyetteydi. Sathi bir nazarla bakildiginda, bunlarin birbirleri aleyhine Sultan Abdülhamid Han'a jurnallik ettikleri ortaya çikmaktadir. Bu jurnal keyfiyeti dolayisiyle de Sultan Abdülhamid, muarizlari tarafindan haksiz ve çirkin bir surette itham edilegelmistir. Guya ulu orta verilmis saçma-sapan jurnallere istinaden birçok insani sürgüne gönderdigi pek çok yazilip söylenmistir. Bu hususdaki gerçegin layikiyle kavranabilmesi ve merhumun dirayet, liyakat ve hassasiyyetinin anlasilabilmesi için bir tek misal zikredelim: Birgün yüksek seviyede bir me'murun Çiragan Sarayi önünden geçerken guya: "–Ah Sultan Murad Efendimiz!.. Sen basimizda olsaydin, böyle mi olurdu?!." mealinde bir söz söylemis oldugu yolunda bir jurnal alinmis ve bundan dolayi da o me'murun Fizan'a sürgün edilmesi hususunda irade-i seniyye sadir olmustu. Buna itiraz eden Sadrazam Said Pasa: "–Efendimiz, bu ne haldir, anlayamiyorum?!. Bu me'murun takriben alti ay önce ihtilas cürmü sabit oldugu halde onu afvetmistiniz.. Simdi ise, enti-püften bir jurnale istinaden onu sürgüne gönderiyorsunuz?!." demesi üzerine, o koca Sultan Sadrazam'a su cevabi vermistir: "–Hayir Pasa Hazretleri, ben onu bu jurnalden dolayi sürgüne göndermiyorum! Asil sebep, o zikrettiginiz ihtilas cürmüdür. Esasen bu jurnali de kasden kendim verdirttim. Lakin onu, alti ay evvel böyle bir tertibe bas vurmadan cezalandirsaydim, yalniz kendisini degil, çoluk-çocuk ve akrabalarini da cezalandirmis olurdum. Onlar da es ve dostlarina karsi mahcub olurlardi. Simdi ise, bu adami guya benim istibdadima karsi çikmis bir insan sifatiyla kahraman telakki edecekler. Böyle olmasini tercih ettim!.." Bu öyle bir hadisedir ki, O'nun devri için sürüp gelen hakli-haksiz tenkidlerin degerlendirilmesinde bize büyük bir isik tutar. Sultan Abdülhamid'in kalbi rikkatini kavramaya yarayacak bir hadise de sudur: Sultan Abdülaziz'in sehid edilmesinden bes sene geçmesine ragmen halk, bu menfur hadiseyi unutmamisti. Katillerin yakalanip cezalandirilmasini istiyordu. Bu umumi arzu üzerine Yildiz'da hususi bir mahkeme kuruldu. Bu mahkemede Mithat Pasa, Hüseyin Avni Pasa ve daha bazilarinin Abdülaziz Han'in katili olduklari sabit oldu. Mahkeme bunlar hakkinda idam cezasi verdi. Ayrica Plevne kahramani Gazi Osman Pasa ve Ahmed Cevdet Pasa gibi sahsiyetlerin dahil oldugu kirk kisilik muteber bir hey'ete de bu karar bir kere daha tedkik ettirildi. Onlar da, müttefikan karari isabetli gördüklerini beyan ettiler. Buna ragmen Sultan Abdülhamid Han, idam cezalarini sürgüne tahvil etti. Fazladan olarak da suçunu itiraf etmis bulunan Mithat Pasa'nin cebine sürgüne giderken 800 altin harçlik koydu. Insan, hadiselerin içyüzüne vakif olunca, bu büyük merhametli padisaha karsi dil uzatanlari asla afvedip hos göremez!.. Sultan Abdülhamid Han'in Dünya çapinda ithamina vesile olan sebeplerden biri de, devrinde basgösteren ermeni mes'lesidir. Ermeniler, ülkemizde yasayan gayr-i müslim teb'a arasinda bizim örf ve adetlerimizi benimsemek yönünden müstesna bir durumda idiler. Asirlarca "teb'a-i sadika" olarak yadedilmislerdi. Fakat günün birinde kendilerini kullanarak siyasi emellerine ulasmak isteyen Ruslar'in propagandalarina muhatab olarak sadakatten ayrildilar. Ilk önce Rus tahrikiyla baslayan ermeni kipirdanislari, sonradan bütün hiristiyan bati devletlerinin alakasini celbetmis ve onlar da bu ihtilafa dahil olmuslardir.

Kanüni Sultan Süleyman Babasi. Yavuz Sultan Selim Annesi. Hafsa Hatun Dogumu : 27 Nisan 1495 &127; etati. 7 Eylül 1566 Saltanati : 1520 - 1566 (46) sene Kanüni Sultan Süleyman, Trabzon'da dünyaya geldi. O sirada babasi orada vali idi. Babasi O'nu küçük yastan itibaren çok titiz bir sekilde yetistirmeye basladi ve emsali görülmeyen bir terbiye ve tahsil ile yetistirildi. 26 yasinda padisah oldu. Çok ciddi ve vakurdu. Teenni ile hareket ederdi. Yapacagi isler hakkinda hiç acele etmez, gayet genis düsünür ve verdigi emirden geri dönmezdi. Is basina getirecegi adamlarin kabiliyet derecelerine göre vazife verirdi. Kanüni'nin yüzü yuvarlak, gözleri ela, kaslari arasi biraz açik, dogan burunlu, uzun boylu ve seyrek sakalli idi. Azim ve irade sahibiydi. Devri Türk hakimiyetinin kemale ulastigi bir devir olmustur. Kendisine Kanüni denmesi, yeni kanunlar icad etmesinden degil, mevcut kanunlari yazdirtip çok siki bir sekilde tatbik etmesinden dolayidir. Zamaninda Ingiltere Krali. Vlll. Henri, Istanbul'a bir heyet gönderip, adalet mekanizmasinin nasil isledigini tetkik ettirerek kendi memleketine örnek almistir. Avrupa tarihçilerinin Muhtesem Süleyman dedikleri büyük hükümdar, büyük dedesi Fatih gibi sayisiz seferlere bizzat kendisi istirak etmistir. Zamaninda cereyan eden mühim hadiselerden bazilari sunlardir :1522 senesinde Rodos'u aldi. Fransa KraIinin yardim istegini kabul ederek Alman Imparatoruna bir mektup yazdi ve Alman Imparatoru, Birinci François'i serbest birakti.1526'da Mohaç Muharebesi ile Macaristann ortadan kaldirdi. Budapeste'yi fethetti.1529'da Viyana'yi kusatti. 1532'de Avusturya seferine çikti. 1533'te Almanya ile anlasma imzalandi. 1537'de Otranto fethedildi. Ancak, Venedik Savasi sebebiyle daha sonra ordu Otranto'dan çekildi. 1543'de Estergon, Istoini ve Belgrad'i fethetti. Barbaros kardesler Akdeniz'de yenmedik donanma birakmadilar ve Kuzey Afrika'yi alarak Osmanli topraklarina bagladilar. Kirim Hanlari, Moskova'ya kadar ilerlediler. Hint Okyanusu'na donanma gönderilerek oradaki müslümanlara yardimlarda bulunuldu. Sudan ve Habesistan'da fetihler yapildi.1548'de Tebriz dördüncü defa alindi. Osmanlilarin en büyüklerinden birisi olan Muhtesem Padisah 7 Eylül 1566 günü savas meydaninda iken ahiret alemine irtihal etti. Oanda Zigetvar kusatmasini idare ediyordu. Vefatinda 71 yasini 4 ay 10 gün geçiyordu. 46 sene padisahlik yapti. Büyük bir devlet adami ve ünlü bir sairdi. Meshur siirlerinden birisi sudur: Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi. Olmaya devlet cihanda, bir nefes sihhat gibi. Saltanat dedikleri bir cihan kavgasidir. Olmaya baht ü saadet dünyada vahdet gibi. Babasindan 6.557.000 km. kare olarak devraldigi Imparatorlugun topraklarini, 14.893.000 km. kareye çikarmisti. Cenaze namazini Seyhülislam Ebussuud Efendi ve Nakibü'I - Esraf Taskentli Muhterem Efendi kildirmistir. Süleymaniye Camii avlusundaki türbesinde gömülüdür. Silsile-i Saadad'tan Hace Muhammed Zahid Bedahsi Hazretleri, Seyh Sünbül Sinan, Ibrahim Gülseni, Seyh Hamidullah'in oglu Hattat Mustafa'Dede, Kara Davud, Beyzavi'ye hasiye yazan Seyhzade, Humayünname sahibi Alaaddin, Mülteka sahibi Ibrahim Halebi, Sahidi Ibrahim Dede, Ahteri sahibi Mustafa Efendi, Lügat sahibi Nimetullah Efendi, Seyh Merkez Efendi, Kirklardan Hizir Efendi ve Isbah müellifi Ibni Neciym, Kanüni devrinde yasamis ve yine o devirde vefat etmis büyüklerdir. Erkek çocuklari : Ikinci Selim, Bayezid, Abdullah, Murad, Mehmed, Mahmud, Cihangir, Mustafa. Kiz çocuklari : Mihrimah Sultan, Raziye Sultan. Sultan Ikinci Selim Babasi. Kanuni Sultan Süleyman Annesi. Hürrem Sultan Dogumu : 28 Mays 1524 Vefati. 15 Aralik 1574 Saltanati : (1566-1574) (8) sene Ikinci Selim, orta boylu, alni açik, mavi gözlü, ince kasli ve sarisin bir padisahti. Zamaninda cereyan eden mühim hadiselerden bazilari sunlardir :Komsu devletlerle sulh anlasmalari yapildi. Indonezya'ya denizden sefere Çikildi. Hindistan ve civarindaki müslüman hükümdarlara istekleri üzerine yardimlarda bulunuldu. Bir Türk gölü haline gelen Akdeniz'deki Kibris korsanlari, devamli devletin donanmasina ve ticaret gemilerine zarar verdiginden Kibris'in fethine karar verildi. Lala Mustafa Pasa tarafindan Kibris birbuçuk sene içinde tamamen fetholundu. Kibris'in imdadina gelen haçli donanmasi Inebahti'daki Türk donanmasini yakinca, padisah üzüntüsünden günlerce uyuyamadi. Çok kisa bir zaman sonra eski donanmadan kat kat üstün yeni bir donanma yapilip yine Akdeniz'e açildi. Bir sene içinde tam 158 gemi ile yeni donanma denize açilinca, Venedikliler sanki galip degil de maglüb bir devletmiscesine bir anlasma imzalamak mecburiyetinde kaldilar. Ayasofya Camii yeniden onarildi. Selimiye Camii o devrede insa edildi. Kirim Hanligina, Rusya seferine Çikma izni verildi ve Rusya vergiye baglandi. Tunus sehri fethedildi ve bütün Tunus, Osmanli topraklarina katildi. Ikinci Selim de babasi gibi sairdi. Saheser bir beyti : Biz bülbül-i muhrik-i dem-i sekvayi firakiz Ates kesilir geçse saba gülsenimizden. Son devrin ünlü sairlerinden Yahya Kemal, Ikinci Selim'in bu beyti için, Selimiye kadar güzel bir Siir, demistir. Babasindan 14.892.000 km. kare olarak devraldigi Imparatorluk topraklarini, 15.162.000 km. kare olarak birakmistir. 15 Aralik 1574 günü vefat etmis, dedesi Yavuz gibi ancak sekiz sene padisahlik yapmistir. Ayasofya'daki türbesine gömülmüstür. Ebussuud Efendi, Seyh, Mehmed Asik Efendi, Kastamonulu Seyh Saban Efendi, Birgili Mehmed Efendi, Sakaik'a zeyl yazan Asik Çelebi ve Kinalizade Ali Efendi, Sokollu Mehmed Pasa, Ikinci Selim devrinde vefat eden büyüklerdir. Erkek Çocuklari : Üçüncü Murad, AbdulIah, Osman, Mustafa, Süleyman, Mehmed,. Mahmud, Cihangir. Kiz çocuklari : Fatma Sultan, Sah. Sultan, Cevherhan Sultan, Esma Sultan.

Sultan Üçüncü Ahmed Babasi : Dördüncü Mehmed Annesi : Emetullah Rabia Gülnüs Sultan Dogumu : 31 Aralik 1673 Vefati : 1 Temmuz 1736 Saltanati : 1703 - 1730 (27) sene çüncü Ahmed, uzun boylu, kara gözlü, dogan burunlu ve bugday benizli idi. Hattat ve sairdi. Necib mahlasiyle siirler yazmistir. Musikiden de fevkalade anlardi. 45b. jpg (14779 Byte)Devrinde Oran Sehri Ispanyollardan alindi. 1711 senesinde Prut seferine çikildi. Prut Ovasinda Rus Ordusu feci sekilde kistirildi ve Rusya ile anlasma yapildi. Isveç Kralinin 4 senelik misafirligi de bu devire rastlamistir. Azak Ruslardan geri alindi. 1715'de Mora seferi yapildi ve Mora Venediklilerden geri alindi. 1718'de Almanya ve Venedikle Pasorofça sulhü yapildi. Lale Devri denilen meshur devir bu tarihten sonra basladi.1722'de Dagistan Türk tabiiyetine girdi. Ancak 1723'de lran Savasi basladi. Iran'in bes büyük eyaleti isgal edildi. Hemedan Anlasmasi 1727'de yapildi. Sonradan Iranlilar isgal edilen yerlerin bir kismini geri aldilar. Yine 1727'de ilk Türk Matbaasi açildi. 28 Eylül 1730'da Patrona Halil Isyani oldu. Üçüncü Ahmed durumun vehametini anladi ve yegeni Birinci Mahmud'u padisahliga oturttu. Bir müddet sonra da 62 yasinda oldugu halde vefat etti. Silsile-i Saadat-i Naksibendiyye'den Seyh Muhammed Nüru'I - Bedvani Hazretleri.(H. 1135), Üsküdarli Seyh Mehmed Nasühi Efendi, Ruhul Beyan sahibi Bursa'li Seyh Ismail Hakki Celveti Hazretleri (H. 1137) Üçüncü Ahmed devrinde vefat etmislerdir. Erkek çocuklari : Birinci Abdülhamid, Üçüncü Mustafa, Süleyman, Bayezid, Mehmed, Ibrahim, Numan, Selim, Ali, Isa, Murad, Seyfeddin, Abdülmecid, Abdülmelik. Kiz çocuklari : Emine, Rabia, Habibe, Zeyneb, Zübeyde, Esma, Hatice, Rukiye, Saliha, Atike, Reyhan, Esime, Ferdane, Nazife, Naile, Ayse, Fatma, Emetullah, Ümmüselma, Emine, Rukiye, Zeyneb, Sabiha. Sultan Birinci Mahmud Babasi. Ikinci Mustafa Annesi. Saliha Valide Sultan Dogumu : 2 Agustos 1696 Vefati. 13 Aralik 1754 Saltanati : 1730 - 1754 (24) sene Birinci Mahmud küçük yastan itibaren çok kiymetli hocalardan ilim tahsil etmeye basladi. Çok azimkar ve sebatkar bir padisahti. Devrindeki en degerli kimseleri seçip is basina getirdi. Padisah olduktan sonra ilk önce Patrona Halil ve maiyetindekileri ortadan kaldirdi. Üstün karakterli bir Sahsiyetti. "Sebkati" mahlasiyla siirleri ve ayni zamanda büyük kiymete haiz besteleri vardi. Devrinde pek çok sadrazam degismeleri olmustur. 1750 senesinde Istanbul'da hem büyük bir yangin ve hem de zelzele oldu. Istanbul'un büyük camileri hasar gördü ve derhal tamir ettirdi. Yanginda dükkan ve evleri yananlarin zararlarini kendisi karsiladi. Ev ve dükkanlari yeniden yaptirip sahiplerine teslim etti.1737'de Almanya ile savasa baslandi.1739'da Belgrad Anlasmasi yapildi ve Belgrad alindi. Iran kesin bir yenilgiye ugratildi. 1736 senesinde Iran'la Istanbul Anlasmasi yapildi. Anlasmadan sonra Iran'lilar bir çok yerleri geri aldilar. Nihayet savas 1746 senesinde sulh yapilarak neticelendi. Iran'lilar aldiklari yerleri geri verdiler. Caferi Mezhebinin Besinci mezheb olmasi teklifi bu devirde Osmanli Devleti tarafindan katiyetle reddedildi. Birinci Mahmud devrinde Osmanli Impa ratorlugu'nun topraklarinin genisligi 15.538.000 km. kare idi. Büyük alim ve Mektübat-i Serife'nin mütercimi Müstakiymzade Süleyman Saadeddin Efendi, Tokatli Emin Efendi ve Ressam Levni bu devirde yasamis büyüklerdir. Birinci Mahmud 58 yasini geçtigi bir sirada vefat etti ve Yeni Camii yanindaki babasinin türbesine defnedildi. Seyh Abdül Gani Nablusi (H. 1144), Hattat Seyyid Abdullah Efendi, Reisü'I - Kurra ve Imam Fil Hadis Yusuf Efendi Zade bu devirde vefat etmis zatlardir. Çocugu yoktu. Sultan Üçüncü Osman Babasi. Ikinci Mustafa Annesi. Sehsuvar Valide Sultan Dogumu : 2 Ocak 1699 Vefati. 30 Ekim 1757 Saltanatr : 1754 - 1757 (3) sene Üçüncü Osman Istanbul'da dogdu. Terbiyesi ile çok dindar olan annesi mesgul oldu. Çok cömert birisi idi. Fakirlere son derece sefkat gösterirdi. Hattatliga çalisti ve çok güzel yazilar yazdi. Hazreti Peygamberimizin Kademi Seriflerini tersim ederek, yanino bir de tugra yaptiktan sonro, Eyüp Sultan Türbesine hediye etti. Üçüncü Osman sert. asabi ve tez hüküm veren bir mizaca sahipti. Kadinlara karsi çok dikkatliydi. Sarayda gezinirken, ökçeleri çivili ayakkabi giyer, gezdikçe ayak. tikirdilarini duyan kadinlar odalarina kaçarlardi. Tahta çiktiginda 56 yasina yaklasiyordu. Zamanindaki mühim hadiseler sunlardir : 1755'te Haliç dondu. Ayni sene Istanbul'un yaridan çogunun zarar gördügü bir yangin oldu. Bir sene sonra ikinci bir yanginda da 4000'e yakin ev yandi. Birinci Mahmud'un yaptirdigi Nuruosmaniye Camii bu devirde (1755'te) ibadete açildi. Devrinin Seyhülislamlari : Feyzullah Zade Murtaza Efendi, Vassaf Abdullah Efendi, Damadzade Feyzullah Efendi, Dürrizade Mustafa Efendilerdir. Üçüncü Osman 58 yasini geçtigi bir sirada vefat etti. Cenazesi Yeni Camii yanindaki Sultan Mahmud Han'in yanina defnedildi. Reisül - Hattatiyn Egrikapili Hoca Mehmed Rasim Efendi (H. 1169), Seyh Ekici Mehmed Efendi, Uçüncü Osman zamaninda vefat etmislerdir. Çocugu yoktu.