Kandırmış milleti

EİNSTEİN' İN KABUSLARI Einstein bir gün arkadaşını kıramadı ve at yarışlarına gitti. Finiş çizgisi şeref locasının tam önünde idi. İlgisi olmadığı için sıkılacaktı, onun için takılacak şeyler aradı. İnsanların heyecanlı halleri bir süre onu oyaladı. Daha sonra başbaşa geçen yarışlarda galibin nasıl belirlendiği ilgisini çekti. Arkadaşına sordu; o da tartışmaları sona erdiren foto-finiş yöntemi bulunduğunu söyledi. İşte bu bilgin için ilginçti, bu konuda fikir yürütmeye başladı. Herhalde bitiş çizgisini belirten ipe dokunma halinde gerilen ip deklanşörü harekete geçiriyordu. Bu foto-finiş olayını sevdi. 1905 yılından daha önce bu yöntem herkes tarafından bilinseydi özel görelilik teorisini daha kolay açıklayabilirdi. Örneğin tren - peron örneklemesinde tren boyunun relatif olarak tesbitinde hareketli trenin iki ucunun yerdeki hizalarının tesbitini detaylı veremediğim için uzun süre anlaşılamadı, hala da anlaşıldığından emin değilim. Halbuki perona yaklaşan trenin ön noktası gözlemcinin önünde ve yerdeki referans noktasına ulaştığında gözlemcinin önünde kurulu foto-finiş sistemi trenin arka uç noktasının hizalandığı yerdeki başka bir noktayı tesbit edebilir. Çok güzel bir açıklama olur. Einstein rüyasının devamında bu düzeneği kurarak protokol önünde teorisinin kolay anlaşılır olduğunu kanıtlamak ister. İzleyiciler arasında özel görelilik teorisini anlamadan eleştiren bilginler de vardır. Trenin boyu çok hassas metodlarla önceden ölçülmüş ve kaydedilmiştir. Einstein kısa bir konuşma yaparak trenin perondan hangi hızla geçeceğini ölçülen gerçek boyunu ve relatif ölçümün gerçek boyundan ne kadar kısa ölçüleceğini bildirir. Hatta çekilecek fotoğrafta trenin arka noktasının yerdeki kaç no. lu işaret ile hizalanacağını söyler. Deney gerçekleştirilir. Fakat o ne! Fotoğrafta söylenilen no. daki işaret hizalanmamıştır. Bütün düzenekler kontrol edilir, deney tekrarlanır. Aynı sonuç elde edilir. Trenin boyu uzun ölçülmüştür. Oysa ki teoriye göre kısa ölçülmesi gerekiyordu. Üniversite ders kitaplarında dahi kısalma olacağı yazılmıştı. Bilgin deney şartlarında bir aksama olmadığından emin olmak için epey uğraştı, bir hata bulamadı. Protokole ne diyecekti? Neden böyle olmuştu? Bu bir kabus muydu? Defalarca ölçtü, sonuç her defasında uzun çıkıyordu. Asistanlarından biri foto-finiş düzeneğini hem ön nokta, hemde arka nokta hizasına kurmalarını önerdi. Yani her iki noktadan trenin diğer uzak ucunun hizası tesbit edilecekti. Einstein bu fikri beğendi. En azından sağlama yapma şansı olacaktı. Deney yapıldı. Evet! İşte şimdi fotoğraflardan biri bilgini doğrulamıştı. Sonuç ilginçti. Alkışları duymayacak kadar zihni meşguldü. Neden böyle olmuştu? Ahh! Tabii ya! Protokol huzurunda trenin ön noktasının hızla ipi göğüslemesi için trenin yaklaşıyor olması gerekli; bu yüzden ilk deney trenin yaklaşma pozisyonunda yapıldı. Fotoğraf makinası, arka noktanın, trenin boyunun ışık tarafından katedilme süresi kadar önceki durumunu tesbit edebildiğine göre ve trenin arka noktası da bu süre kadar önce daha uzakta bulunduğuna göre trenin boyunun uzun tesbit edilmesi doğaldı. Özel görelilik teorisini hep uzaklaşma hali üzerine bina etmişti ve kısalma, büzüşme olacağını söylemişti. Çünkü pratikte, uygulamada, evrende hep uzaklaşma vardı. Fakat bilimde iddialı olan kişi her hali irdelemeliydi. Bilimsellik bunu gerektirirdi. Yaklaşma hali tersine sonuç veriyordu ve bu doğruydu. Terlemişim; hava çok sıcak değil oysa. Çok komik duruma düştüm. Başkaları da yanlışlığımın farkında mı acaba? Uzaklaşma halinde relatif ölçümde cisim boyu kısa, yaklaşma halinde ise cisim boyu olduğundan uzun ölçülmeliydi. O zaman hareketsiz tren ise mantıken tam boyu verecektir. Bu da cismin boyunun gerçekte hiç değişmediğini söyler. Sonuçlar sadece görüntüsel, yani hayal! Nabzım yükseliyor. Korktuğum başıma geldi, Hiçbir zaman tam emin olamadım ki! Bu konuyla benim kadar ilgilenen yok! Anlayan da yok! Anlasalar bu ünü kazanabilir miydim? Gelecek nesiller anlayıp beni yargılarlar mı? Bu kabus gibi bir utanç. Bu keşke bir rüya olsa!

Abi Einstein bu kandırsa bile ruhumuz duymaz