sardalya Daha akşam yedik süperdi balık+rakı.. s@rd@

Önce balığın adında anlaşmak gerek. Her ne kadar bazı İzmirliler kısa yoldan "sardela" diyorlarsa da, bu balığın sözlüklerde iki değişik yazımı var: Sardalye veya sardalya. Araştırdığımız etimolojisi, adını Akdeniz'deki Sardunya adasından aldığı yönünde. Burada söz Halikarnas Balıkçısı'nın: "Sardunya adasını, İ. Ö. 5. yüzyılda, bugünkü Salihli yakınlarındaki Sardes'ten gidenler kurdular." Demek ki bu balığın adının kökeninde de zengin Anadolu var. Osmanlı Tıp Kitapları'ndaki çizimlerde bile bu balığı gördüğümüze göre sardalyenin kullanımı çok eskilere dayanıyor. Elimizdeki bazı kayıtlar Büyük İskender'in askerlerinin kışlık erzakının büyükçe bir bölümünü tuzlanmış sardalyeden oluştuğunu ortaya koyuyor. Sardalye, lüfer ve palamut gibi göç eden bir balık türü. Ama onlardan farkı kuzeyden güneye değil, güneyden kuzeye göç etmesi. Akdeniz havzasındaki yolculuğunun ocak ayındaki bölümünde Çanakkale Boğazı'nı geçerek Marmara'ya giriyor. Ancak yakalandığı en son noktalardan biri Gelibolu. Zaten Gelibolu'nun tuzlu sardalyesinin ünü, dünyaya yayılmış durumda. Anadolu mutfağının çok sıklıkla kullandığı bir balık türü. Yumurtalama alanlarının başında Midilli Adası'nın iç körfezi geldiği için de Ege Denizi'nden Fethiye'den Çanakkale'ye kadar olan kıyı şeridinde ocak, şubat aylarında evlerin, lokantaların baş tacı bir lezzeti olarak tanınıyor. Balıkçılar yakaladıktan hemen sonra, içini de temizlemeden bir kiremitin üzerine dizdikleri sardalyeleri üzerine birkaç defne yaprağı koyduktan sonra fırına gönderiyorlar. Bu yemeğe de söz meclisten dışarı "b k'lu kebab" diyorlar. Elbette temizlendikten sonra, azıcık su ve kendi yağında birkaç limon ilavesiyle yapılan sardalye buğulaması da çok lezzetli oluyor. Egeliler, asma yapraklarının taze ve ekşi olduğu nisan-mayıs aylarında, kalan son sardalyeleri bu yapraklara sararak buğulama yapıyorlar ki bu lezzeti anlatacak sözcük bulmak çok zor. s@rd@lye sevmeyenlere söz meclisten dışarı "b k'lu kebab" tavsiye olunur