Müzik piyasanın ünlü isimleri kötü gidişata 'dur' demenin yolunu buldu. Radiohead, 10 Ekim'de Rainbows adlı şarkısını internete koydu. "Gönlünüzden ne koparsa verin, şarkıyı indirin" dediler. Yani isteyen, ödenilecek miktar yerine "sıfır" yazarak şarkıyı bedava bilgisayarına veya MP3'üne indirebilirdi. İnternetten bedava şarkı ilk kez yayınlanmıyordu ama bu kadar ünlü bir grubun da bu yönteme başvurması, dünya müzik piyasasında şu anda yaşanan büyük dönüşümün bir göstergesiydi. Türk müzisyenler arasında da aynı yöntemi benimseyenler var. Zardanadam, Yakup grupları, Ceza ve Zeynep Casalini bu yolu deniyor. Peki neler oluyor? Mağazalardan albüm satın almayacak mıyız artık? Müzik bundan sonra internet aracılığıyla bedava mı olacak? İnternetten bedava şarkı yayınlamak yeni değil. Songslide.com web sitesine kayıt yaptıran sanatçılar şarkılarını dinleyicilere sunuyor. Müzik şirketleriyle sorun yaşayan müzisyenler de en son çalışmalarını kendi sitelerinde yayınlıyor. Amerikalı pop yıldızı Prince, yeni bir pazarlama tekniğiyle müzik şirketlerinin ve marketlerinin tepkisini çekti: Mail On Sunday gazetesiyle anlaştı, yeni albümünü pazar günü gazete promosyonu olarak verdi. Prince'in bir diğer fikri, Londra'daki konserlerine gelenlere bedava albüm dağıtmaktı. Ama asıl tartışma, geçen ay İngiliz rock grubu Radiohead'in bu yöntemle albümünü pazarlaması oldu. Grup 2003'te müzik şirketi EMI ile kontratı bitince hiçbir şirketle anlaşma yapmadı. Geçen ekim ayında yeni albümünü internetten ücretsiz yayınlayacağını açıklayarak piyasayı şoka uğrattı. İsteyen www.inrainbows.com sitesine girerek albümü indiriyor. Ödenebilecek en yüksek tutar 100 sterlin, en düşük tutar ise 0 sterlin. İndirenlerin yaklaşık yüzde 38'inin para ödediği tespit edildi. Grup böylece iki ayda 10 milyon dolar kazandı. Oasis ve Jamiroquai gibi gruplar da Radiohead'in izinden gideceklerini açıkladılar. İsteyene de cd'ye basıp kargoyla yolluyorlar Türk müzisyenler, bu konuda Batılı meslektaşlarından geri değil. 2001'de kurulan Zardanadam Grubu, Tamamböceği ve Korsan adlı albümlerini, Süreyya ve Sevgililer Günü adlı şarkılarını zardanadam.com adlı sitelerinde bedava sundular. Şarkıları illa bir CD üzerinde dinlemek isteyenlere de sadece masraf alarak postayla iletiyorlar. Bu yolla Tamamböceği 5 bin, Korsan ise 7500 kopya yollandı. Ama grup, 2005'te üçüncü albümü Dibini Gör'ü klasik yöntemle, Müzik Mahsülleri Ofisi etiketiyle yayınladı. Böylece şarkıları ilk kez müzik marketlere ulaştı. "Bu sayede tanındık, röportajlar verdik, konser sayımız arttı" diyorlar. Yani klasik yöntem, her şeye rağmen etkili. Ama Zardanadam, dördüncü albümü Kalbim Yok'u yeniden internet üzerinden bedava yayınlamaya karar verdi. Bunun nedeni, özgürlük: "Böylece müziğe konsantre oluyoruz. Plak şirketlerine, menajerlere, prodüktörlere kendimizi beğendirmek zorunda değiliz." Grup kazancını konser gelirlerinden sağlıyor. Albümün internetten indirilme sayısı 35 bine, bazı şarkıların indirilme sayısı da 100 bine ulaştı. Türkiye'de albümlerini şirketlerden çıkaran birçok rock grubunun bu rakamların yarısına bile ulaşamadığını üstüne basarak söylüyorlar. "Plak şirketlerinin kendilerini yenilemeleri, gelişmelere ayak uydurmaları gerekiyor. Bu eğilim hız kazanacak ve müzik endüstrisinin geleceği bu yönde olacak." Bir şirkete bağlı olsaydım da denerdim MTV Avrupa Müzik Ödülleri'nde bu yıl Avrupa'nın Yeni Sesleri kategorisinde, Türkiye'yi temsil ederek üçüncü olan Yakup Grubu, yeni albümü Kaos'u www.yakup-rock.com'da ücretsiz indirilecek şekilde yayınladı. Grubun kurucusu Yakup Trana, plak şirketleriyle yaşadıkları sorunların etkili olduğunu anlatıyor: "Müzik endüstrisinin içinde bulunduğu kaos bize bu kararı aldırdı. Zaten Türkiye korsan olarak ücretsiz MP3 indirme konusunda dünyada birinci. Üstelik bedava yayınlayarak albümün dağıtım sorununu ortadan kaldırıyoruz." Zeynep Casalini de, yeni şarkısı Nilüfer'i ücretsiz olarak zeynepcasalini.com.tr adresinde yayınladı. Müzik şirketi TMC'den ayrılan Casalini, herhangi bir şirkete bağlı olsaydı da yine bu şekilde şarkı yayınlamanın yollarını arayacağını söylüyor. Casalini, şarkıcıların artık albümden para kazanmalarının zor olduğunu belirterek maddi kazancın konserlerden elde edildiğini vurguluyor. Ceza'nın single'ını 100 bin kişi indirdi Ceza müziğe başlamasının 10. yılı şerefine çıkardığı "Evin Delisi" isimli maxi single'ını geçtiğimiz hafta, cezafan.com web adresinde ücretsiz olarak yayınladı. Single kısa sürede 100 bin internet kullanıcısı tarafından indirildi. Ceza, "Aslında bu 10. yıl albümünü CD olarak çıkarıp tüm gelirini kimsesiz çocuklara ve eğitim kurumlarına bağışlayacaktım fakat plak şirketlerinin konuya maddi olarak yaklaşması kararımı hızlandırdı" diyor. Ceza, ileriye dönük planları olduğu için plak şirketinden ayrılmış. "Konser, reklam ya da buna benzer şeylerden az çok kazanıyorum" diyor. "Şarkıların korsan yolla internetten indirilmesi, hiç hakkı olmayanların kazanç sağlamasına yol açıyor. Böyle olacağına, biz bedava dağıtalım, haksız kazanç ortadan kalksın." Ceza, konserlerine gelenlere albümünü CD formatında ücretsiz olarak dağıtmayı da düşünüyor.