Oldukça zor bir yoldan geçmiş bu aydınlatma işi bilgi için teşekkürler saygılarımla

herşey göründüğü kadar kolay değildir PatRoN.

İnsanlığın en önemli hayat kaynaklarından biri olan ışık, asırlardan beri herhangi bir aydınlatma olarak kullanılmıyordu. Gece olduğunda bütün şehirler sonsuz bir karanlığa gömülüyor, sadece bazı evlerin, devlet binalarının, sarayların ve kalelerin önünde meşaleler duruyor, onlar da sadece kendi çevresini aydınlatmaya yetiyordu. 17. yüzyıla kadar caddeler hiçbir şekilde aydınlatılmamıştı. Geceyarısı sokağa çıkan insanlar ellerindeki gaz lambaları ve fenerlerle yollarını bulmaya çalışıyorlardı. Şehirlerde yaşayan aristokrat kesime ise ellerinde meşaleler olan hizmetçileri yol gösterirdi. Hatta tarihi kayıtlara göre Fransa'nın başkenti Paris'te 1662 yılında kiralık fenerciler ve lambacılar bulunuyordu. 17. yüzyılın ikinci yarısına doğru giderek yaygınlaşan bu meslekte, ücreti fenercinin veya lambacının ceketinin cebinde taşıdığı kum saatleri belirliyordu. Bu kapkaranlık ortam en çok soyguncular ve hırsızların işine yarıyordu. Hatta evler aynı gecede birkaç defa soyuluyordu. Bu durum insanların zor durumlara düşmesine, devletlerin bu maddi kayıpları karşılamakta yaşadığı güçlüklere ve soyulan insanların maddi ve manevi kayıp yaşamalarına sebep oluyordu. Gündüzleri rengarenk olan şehirlere, gece olduğunda sessizlik ve korku hakim oluyordu. Bu durumda Paris'te radikal bir karar alındı. Sürekli olarak yaşanan hırsızlıkların, olayların ve haydutlukların maddi olarak yükünün altına girmek istemeyen ve bu eylemleri durdurup insanları bir nebze rahatlatmak isteyen devlet yöneticileri, sokakların aydınlatılması fikrini ortaya atmıştır. Şehrin aydınlatılması, kuşkusuz maddi bir kayıba yol açacak ama hırsızlığı ve başka bir maddi kaybı önleyecekti. Bu durumda Paris'te 20 Ekim 1667'de şehrin dört bir köşesine ve neredeyse her mahallesine lambalar takılmıştır Bruno Kaiser'in 1940 basımı "10 000 Jahre Schaffen und Forschen" adlı eserinde yer alan bilgilere göre ilk defa Paris'te denenen bu uygulama, 31 Mart 1668'e kadar sürmüştür. Belirli düzenlemelerden sonra yeniden uygulamaya konduğu bilinmektedir. Şehirlerin aydınlatılması fikirleri, Paris'ten çıkarak gittikçe yayılmış ve Berlin'i de etkilemiştir. Alman İmparatorluğu, çıkarttığı yasayla her yurttaşının evinin önüne lamba asması zorunluluğunu getirmiştir. 1679'da Berlin'de her üç evden birinde kapının önüne lamba asma kuralı uygulanmıştır. Zamanla diğer Avrupa kentlerinde de yayılmaya başlayan uygulama, ilk zamanlar sadece halkın güvenliği için kendi evlerinin önünü ve bu sayede de mahallelerini aydınlatması şeklinde başlamıştır. Yağ kandili ve mumla aydınlatılan sokaklar giderek ışıklanmaya başlamış, hırsızlığın bir nebze önüne geçilebilmiştir. başka bir maddi kaybı önleyecekti. Bu durumda Paris'te 20 Ekim 1667'de şehrin dört bir köşesine ve neredeyse her mahallesine lambalar takılmıştır. Zamanla bu aydınlatma biçimi 19. yüzyılda gaz ile devam etmiştir. Gece yarısı caddelerin elektrikle aydınlatılması 19. yüzyılın ikinci yarısında uygulanmaya başlamış ve gece yaşamını da son derece etkilemiştir. İnsanlar önceden korktukları gecelerde artık biraz daha rahat geziyorlar hatta çeşitli eğlence yerlerine gidiyorlardı. Önce 1813'ten itibaren kimi yerlerde havagazı da kullanılıyordu, ama elektrik aydınlatmasının karşısında hiçbir etkisi yoktu. 1842'de mekanisyen Deleuil, Paris'i elektrikli asma lambalarla aydınlatmayı denemiş; 1844'te Konkordiya meydanının elektrik ışığındaki manzarası etkileyici bir hadise olmuştu. Ancak elektrikli aydınlatma için gerekli olan tesisatın lambalara aktarımı oldukça sorun çıkartıyordu. Buna rağmen 1877'de Rus Paul Jablochkoff (1847-1894), Paris'teki opera caddesini aydınlatmayı başardı. Sokakların önce kandil ve mum sonra ise elektrikle aydınlatılması serüveni böylece başlamıştır. Sami Mert EĞİLMEZER