MIG-29 Bir Mig-29 belki de yeryüzünde imal edilen en çevik uçaklardan biridir. Yıllarca elinde ajanların çektiği birkaç soluk, siyah-beyaz fotoğraftan başka bir şey olmayan NATO, bu uçağın varlığından bile emin değildi. Uzun yıllar bir hayalet gibi gizli kalan bu uçağın NATO tarafından keşfini ve kabulünü bu satırlarda bulacaksınız. Her ne kadar kayıtlara göre Mig-29 ilk uçuşunu 1979 yılında yapsa da istihbarat birimleri bu uçağın ilk olarak ne zaman uçtuğunu hiçbir zaman öğrenemedi. 1980'lerin ortasına kadar Sovyetlerin en iyi uçağı olan Mig-29'lardan NATO gözlemcileri çok az bilgi sahibiydi. Daha sonra air-showlarda rastladıkları bu uçağın performansı hakkında da çok şey bilmediklerinden pek dikkate almadılar. Tek bildikleri bu uçağın en yeni Varşova paktı uçağı olmasından öte bir şey değildi. Özellikleri bilinmediğinden ve ilginç görünüşünden dolayı Mig'ler pek önemsenmemişti. Çünkü düşük burunu ile çuval ağzı gibi air intake'i tahtadan el yapımı gibi duran antenleri ve bahçe hortumundan kesilmiş gibi pitot sensörleri vardı. Utanç duvarı yıkılıp iki Almanya'nın birleşmesinden sonra Doğu ve Batı Almanya silahlı kuvvetleri birleşti. Doğu Almanya'nın elinde bulunan 24 uçaklık bir Mig-29 filosu Batı Almanya'ya dahil oldu. Bu uçaklardan 23 tanesi Batı Alman pilotlar, teknisyenler ve askeri havacılar tarafından incelendi. Geriye kalan bir Mig-29 ise bir uçak incelenmek üzere gizlice F-16'nın imalatçısı olan General Dynamics firmasının Amerika, Texas Forth Worth'da bulunan üssüne götürüldü. NATO standartlarına uymayan bu uçakların altı aylık bir deneme ve uyum sürecinden sonra filolara dahil edilmesine ve bir komisyon kurulmasına karar verildi. Zorlu geçen altı aylık süre sonunda Batı Alman denetçiler air-showlarda üstün performansını gizleyen Mig-29'lara en yüksek puanı verdiler. Farklı aerodinamik gövde yapısı ve sacı ona daha iyi kayma ve kaldırma kuvveti veriyordu. Mig-29'ları F-4 Phantom'larla kıyaslayanlar aradaki farkların dağlar kadar çok olduğunu anladılar. Bu uçağı 60'lı yılların bir uçağı ile kıyaslamak elbette haksızlık olacaktı. Onu bir F-15, hatta F-16 ile kıyaslamak gerekiyordu. İlk kıyaslama sanal ortamda yapıldı. Mig'ler yükseklik ve sürat olarak daha avantajlıydı. Bu avantaj bir it dalaşında çok önemliydi ve Mig'ler üstünlüklerini gösterdi. Fakat bu uçağı deneyen Amerikalı pilotlar Mig'in kokpit dizaynını rahatsız edici ve konforsuz buldular. Hatta Ulusal Savunma'dan bir binbaşı bir deneme uçuşundan sonra Mig-29 için "Cadillac motorlu Vosvos kullanmak gibi bir şey" demişti. Daha sonra bu uçakla akrobasi yapan, loop, pike gibi hareketleri deneyen ve 9 G yiyen bir pilot ise afterburner denemiş ve "rüya gibi bir uçuş" demişti. Çünkü bunları yaparken uçuş yüksekliği 914 metreyi aşmamıştı Onlar için "tam olarak uçan bir makine" diyorlardı. İlk keşfedilen özellik bu uçakların sıkı bir dönüş yapabilmesiydi. Yani dönüş açısı bu uçaklarda çok dardı. Mig-29'lar bir çok uçuş sorununa da çözüm getirmişti. Batının pahalı ve egzotik başlıktan kontrollü bilgisayarlarına rağmen Mig-29'da bu sistem 50 dolarlık basit bir sistemden oluşuyordu. Kızılötesi sistemler bu uçakta kokpite döşenmiş aynalardan yansıma yoluyla başlığa geliyordu. Bu inanılmaz denecek kadar basite indirgenmiş düzenekle atış kontrol sistemini kontrol etmek için 60 derece lik bir açıyla bakmak yeterliydi. Fulcrum'lar Tıpkı bir Hollywood kahramanı gibi vurucu güce sahipti. Mig-29'lar saatte 160 km. gibi düşük bir süratte stall'a girmeden süzülebiliyor ve 2,5 mach gibi bir sürate erişebiliyordu. Oysa bu rakam o dönemdeki en iyi uçaklardan 1 mach daha fazlaydı. Rita 10 hatta 11 G 'ye karşı koyabiliyordu. Bu rakam en iyi Amerikan uçaklarında bile 9'u geçemiyordu. Ayrıca Amerikan uçakları bunu denerken motorları -deyim yerindeyse- "gözyaşı döküyordu". Bu Rita için hiçte zor değildi ve daha fazlasına dayanabilen pilot olmadığından 11 G'nin üstüne çıkılamıyordu. Mig-29'ların Batı Alman kuvvetlerine uyumu için görevlendirilen Albay Kreft bu uçağı çok sevdiğini, Alman pilotların birkaç uçuştan sonra buna alışacaklarını söylemişti. Uçaklar çok kolay, atik ve mükemmel bulunmuşlardı. Rita pilotların kontrolü kaybetmeksizin sıradan bir hücum açısıyla uçmasına imkan tanıyordu. Buda Rita'ya it dalaşı sırasında görülmemiş bir atiklik veriyordu. Uçuş esnasında hiçbir uçağın yapamayacağı şekilde burnunu havaya kaldırıp düşman uçağa çevirip füze atabiliyor ve tekrar eski haline dönebiliyordu. Sadece Mig-29'lara ait olan bu burun kaldırma özelliğinin adı "flip up" manevrasıydı. Rita kendisini çok sevdirdi. Herkes onunla uçmak istiyordu. Birden fazla tip eğitimi olanlar Mig'i tercih ediyordu. Eğitim sonrası bazı pilotlar Mig-29 için "Biz ona Rita deriz, O bir uçak değil, bir canlıdır. O bizimle, biz onunla konuşuruz" derler. Rita... Neden bir bayan ismi?. Bir çok dilde araçlar, gemiler ve uçaklar "she"dir, yani dişidir. Ama bu defa ki neden dilbilgisinden dolayı değil gerçek bir kısaltmadan dolayıdır. Rita, Rechevaya İnstruktsiya'nın kısaltılmış halidir. Bu bir sesli yanıt sistemidir. Uçaklarda printli checklist uygulaması yapar ve önceden kayıt yapılmış bir ses ile pilotlara iniş takımları, gaz kolları, flaplar, yüzeyler ve uçuşla ilgili diğer bilgiler hakkında sesli uyarılarda bulunur. Bu güzel sesli bayanın uyarısı pilotları olumlu yönde etkiler."Sanki karım gibi"der bazı pilotlar. Mig-29 kullananların sevgisi bu bayanın sevgi dolu sesinden midir bilinmez ama Rita o dönem en tercih edilen uçak olmuştu. İkinci bir teknik mükemmellik ise levyedeki panik butonudur. Bu butona basıldığında sistemler hemen hazır duruma geçer ve "Recovery" sistem devreye girer. Eğer pilot bariz bir kumanda hatası verecek olursa kazaya neden olacak bir kumandayı uçak kabul etmez. Bu uçaktaki panik butonuna basılınca uçak hız düşürerek düz uçuşa geçer. Batılı havacılar havadaki hayat kurtaran bu panik butonunun çok özel bir sistem olduğunu kabul ediyorlar. Hatta Savunma Bakanlığı bile bunu onaylamış. Mig-29'lar yapılan revizyonlarla Alman Hava Kuvvetlerinde uzun yıllar hizmet verdiler. Sidewinder füzeleri ve lazer güdümlü toplar yapılan revizyon ilavelerinden sadece bir kaçıdır. O dönem Almanya kullanmakta olduğu gürültülü ve masraflı olan F-4 uçağının yerine yıllarca kullandığı Mig-29'lar ile büyük ekonomi yaptı. Mig-29 yani Rita artık yaşlı olsa da dağılan Varşova paktının halen en iyi uçaklarından birisidir. - \

Evet bende bu uçağa hastayım. Bİrde uçak boyut olarakta çok büyük.

Uçağın tek dezavantajı kafadan ateşleme jetlerine kadar olan yerin eğik olması. Sürüşü biraz zorlaştırır. Eğer dümdüz olsaydı bu sefer çok hızlı giderdi frenleme yapmayı zorlaştırırdı. En iyisi kafadan ateşleme jetlerine kadar olan kısımın 35° olması.

Paylaşım için teşekkürler, bu ''flip up'' manevrasını ilgimi çekti. Topgun filmi vardı eskiden Tom Cruise 'un başrolde oynadığı ya orada ya da farkılı bir filmdeydi tam olarak hatırlamıyorum, ''Kobra manevrası diyorlardı. İşte o zaman pilot olmak istemiştim ama sadece istemekle olmuyormuş Bir tane video buldum bir mig-29 tarafında bu flip up veya kobra manevrasının olduğu, 30'uncu saniyen sonra bu muazzam hareketle karşılaşıyoruz. Birde şöyle birşey öğrendim uçuş kontrol sistemi yazılımı normalde bu derecede sert bir manevraya izin vermediğinden, hareketi yapabilmek için uçuş kontrol bilgisayarını kapatıp levyeyi tüm gücünüzle kendinize doğru çekmek gerekiyormuş. Her babayiğidin harcı değil bu hareket anlaşılan

en sevdiğim savaş uçaklarından bunun bi ara bende oyunu vardı MİG-29 sürmek çok zevkliydi teşekkürler