tşkler, güzel paylaşım fazla söze gerek yok

Fatih Sultan Mehmed Han, gayesine, harb etmeden erişmeyi tercih ederdi... Çünkü böylece, kendi kuvvetlerini korumuş olduğu gibi; fethettiği memleketin mali kaynakları da zedelenmiyordu. Ancak ilk halinde, harb etmek zaruri idi... Bilindiği gibi Müslüman-Türk orduları, düşmanla karşılaştıkları zaman; mutlaka şu teklifde bulunma sünnetini terk etmemişlerdir. ''Gelin Müslümanlığı kabul edin, kardeş olalım... Kabul etmezseniz, hakimiyetimize girip cizye verin; sizi koruyalım... Bu tekliflerin reddi üzerine, mecburen harb edilirdi. Taarruzdan önce askere anlatılırdı ki: ''Bu fetih müyesser olursa, ele geçecek ganimetin 1/5 hissesi ayrıldıktan sonrası, gaziler arasında taksim edilecektir.'' İstanbul, Sırbistan, Bosna ve Mora'da birçok kalenin zaptı böyle olmuştur. Fatih Sultan Mehmed Han, ekseriya veziriazam vasıtasıyla, can ve mal emniyetini garanti ederek, Hükümdar veya kale komutanına valilik ve ''Dirlik'' vaadiyle; harpsiz teslimi temin ederdi. Enez limanı, 1456'da Mora'nın ekseri kaleleri 1460'da, Güğercinlik kalesi ile Semendire 1459'da, böyle fethedilmiştir. Emniyet gayesiyle, teslim olan Müslüman Beylerine; Rumelinde ''Dirlik'' verirdi. Kastamonu Beyi İsmail Beye, Filibe'de bazı yerleri; Alaiye Beyi Kılıç Arslan'a Gümülcüne'yi, Karamanoğlu'na Çirmen Sancağını; Şebin-Karahisar Beyi Darab beye aynı sancağı, timar olarak vermiştir. Bu usul, kalelerin zaptına umumiyetle, yardımcı olmuştur. Harp daima, son çare; daha doğrusu halinde başvurulan bir yoldu... Fatih Sultan Mehmed Han daima, İslam- Türk Hukukunun kaidelerine tabi olmuştur. Avrupa'da ''anveten'' yapılan fetihlerde; kanuna göre toprak ve emlak, devlet malı oluyor. Halk da devlet himayesine giriyordu. Müslüman olanlar, Osmanlı vatandaşlığının bütün hak ve vecibelerine sahip sayılıyordu. Gayrimüslim tebaa ise, sadece cizye ödemek şartıyla, canını ve malını Osmanlı himayesine kavuşturuyordu. Bunlara İslami hükümleri tatbik ediliyordu. verilenlerin, hayatına dokunulamazdı. Bu sebeple Sadrazam Mahmud Paşa'nın ''aman'' verdiği Bosna Kralı; Fatih sultanın arzusuna rağmen, idam edilemedi... Kendi vatandaşlarının ihbarıyla bu kralın, öz babasını katlettiği ortaya çıkınca; ''kısas'' teklif edildi. Fakat Sultan Mehmed Han, bu şartlarda ''kısas'' tatbikinde bile tereddüt ediyordu. Meşhur Müfti El- Bistami'nin fetvası üzerine, mesele hallolabilmiştir. Osmanlı Gazilerinin zaman zaman, sert hareket ettiğini söyleyenlere de, şu cevap verilebilir: Burada gaye, sadece İlay-i kelimetullah'tır. Allah'ın ismini ve hakimiyetini, dinini yaymaktır. O yerlerin fethi ve dolayısıyla İslam'a kavuşturulması gerçekleştirilmek istenmiştir. ''Darülharp'' içinde, Osmanlı akınları yapılırken; ancak ''Darülislam''a geçmekle, sulh ve adaletin gerçekleşebileceği anlatılmak isteniyordu. Fatih Sultan Mehmed Han da, diğer birçok Osmanlı sultanları gibi, sertlikten nefret etmiştir. Sertliği, akıllı bir hareket de kabul etmezdi. Nitekim Mora'da fazla sert davrandığı için, düşmanı; ümitsiz ve canını dişine takarak mukavemete sevk eden, Zağanos Paşa'yı azletmiştir... Kaleler sertlikle alınabilir. Ancak adaletle muhafaza edilebilir. O, böyle düşünüyordu. Alıntıdır...