Selam arkadaşlar T. C. vatandaşlarına verilen T. C. Kimlik noları toplam 140 milyon adettir, buradaki adet fazlalığı dikkatinizi çekmiş olabilir neden derseniz eğer, Çünkü bu numaralar tahsis edilirken hayatta olmayan insanlarda numaralandırıldı ileride tapu, vasiyet, evlalık, miras vs. gibi oluşabilecek davaların ve nüfus kütüklerinin de güncelenmesi amaçlanmıştır. Verilen bu no. ların hepsi çifttir. Boşuna aramayın çünkü bu konu yasada belirtilmiş olup, tüm no. lar çiftle bitmektedir. İlk 9 rakam kimlik numarasının aslıdır. Son 2 rakamda bu 9 rakamın sağlamasını yapan güvenlik numarasıdır. Baştaki 9 rakama yapılan bir dizi işlem sonucu ortaya son iki rakam çıkıyor. Bu rakamın çift çıkması yapılan son işlemin 2 ve katlarından bir sayıyla çarpmak olmasından kaynaklanır. Ve daha sonra cok enteresan bi yazıyla karşılaştım... Okunması gereken bir yazı... Bu İşin İçinde Bir İş Var! Bu yazıda Mernis, yani "MERkezi Nüfus İdaresi Sistemi" ve uzantıları, ayrıntılarıyla ele alınacak. Sistemin -şimdilik- herkese yansımış olan boyutu, artık devletle bir şekilde ilişkiye geçmemizi gerektiren ikametgah belgesi alma, vekaletname düzenleme, ulusal çaptaki sınavlara girme, banka hesabı açtırma gibi her türlü işimizde istenmekte olan ve "T. C. Kimlik No" denilen numaralar. On bir haneli bu numaralar, 1904 tarihinden bu yana Nüfus İdaresinin kayıtlarına geçmiş bulunan yüz yirmi milyon kişinin her birine ayrı bir numara verilmesi suretiyle oluşturuldu. Vatandaşlıktan ayrılanlar, vatandaşlığa geçenler, ölenler, yaşayanlar, yani herkes bir numaraya sahip artık. Onbir rakamın ilk dokuz hanesi "vatandaşlık no", son iki hanesi de "sağlama no". Buradaki sağlama no'nun ne anlama geldiği bilinmiyor. Özetçe açıklaması, ilk dokuz hanenin geçerli bir numara olup olmadığını denetlemek için kullanılan, ve yine bu dokuz haneyi bir "algoritma" temelinde denetleyen iki rakam. Algoritmayı devlet görevlileri bile bilmiyor, sadece sistemi hazırlamış olan Koç-Meteksan konsorsiyumundan "tek bir kişi" biliyor. Elbette sisteme gömülü biçimde işleyen algoritma, bilgisayarlar tarafından işletilebiliyor, ve "Uydurma" bir kimlik numarası üretildi ise tespit edilebiliyor. Mernis numaralarının "ırk, cinsiyet, doğum tarihi" gibi bilgileri içermediği, rastgele dağıtıldığı, yalnızca Mustafa Kemal'e "10000000146" sayısının özellikle -hatıra amaçlı- verildiği söyleniyor. Sistem ilk bakışta son derece çekici, hayatı kolaylaştırıcı bir görüntü çiziyor. Sadece nüfus işlerinde değil askerlik, emniyet, sosyal güvenlik, vergi, banka hesabı, okul numarası gibi bir çok alanda kullanılacak olan numaralar, artık bütün işlerimizin büyük bir hızla gerçekleştirilebileceği, mesela bir devlet kurumuna iş için başvurduğumuzda sadece numaralarımızı vererek hangi okullardan mezun olduğumuz, yaşımız, cinsiyetimiz gibi bilgilerin fazladan belgelere gerek kalmadan değerlendirilmeye alınabileceği anlamına geliyor. Ya da başka bir örnek, askerlik yaşı gelmiş olan erkeklerin artık okudukları okulları askerlik şubelerine bildirmek ve tecil hakkından yararlanmak için ter dökmek zorunda olmamaları, zira mernis numaramız aynı zamanda hem askerlik hem de okul numaramız olacağı için, veritabanına giren askerlik şubesi, bizim o zamanda öğrenci olduğumuzu anlayıp tecilimizi kendiliğinden yapacak. Hatta bilgisayar memuru merak ederse, Atatürk İlkeleri dersinden aldığımız final sınavı notunun kaç olduğunu da öğrenip dosyamıza ekleyebilir. Şaka gibi geliyor değil mi? Bu kolaylıkları istediğimiz kadar artırmamız mümkün. Ama bunları saymaktansa, biraz da işin diğer boyutuna, başka bir deyişle madalyonun arka yüzüne bakmak gerekiyor. Kimlik numarası uygulaması, yeni kimlik kartlarıyla son aşamasına gelecek. Bu kartlar, projenin ilerleyen aşamalarında parmak izi karşılığı nüfus müdürlüklerinden alınacak. Kartlar üzerinde çeşitli aygıtlarla iletişim kurmasını sağlayan yonga, barkod, manyetik alan gibi seçeneklerden biri kullanılacak. Yine kimlik kartları üzerinde o anda kullanmakta olduğumuz ikametgah adresi de bulunacak. Çok güzel bir kolaylık değil mi? Çarşıda alışveriş yaparken kredi kartımızı unutursak market sahibi kredi kartımızı polise verecek, polis de hemen kim olduğumuzu ve adresimiz tespit edecek ve evimize getirecek. Sonra polisin elindeki aygıta parmağımızı basacağız, orada çıkan fotoğraf bize aitse kredi kartımızı hemen teslim alıp memura teşekkür edeceğiz. Bu noktada verilebilecek başka örnekleri, okuyucunun hayal gücüne bırakıyorum. Çünkü mernis projesinde devletin bireysel yaşama müdahale olanakları, sadece "hayalgücü" ile sınırlı. Şimdi, hayalgücü boyutundan sıyrılıp mernis projesinin "1"ler ve "0"lar dünyasında, yani bilgisayar dünyasındaki yansımalarına bakalım. Proje, çok büyük bir ağ üzerinde (900'den fazla ilçe nüfus müdürlükleri, binlerce polis karakolu, yüzlerce vergi dairesi vs.) işlemekte olan ve Koç-Meteksan konsorsiyumu - Likom Bilgisayar Şirketi tarafından geliştirilen bir bilgisayar programıyla çalışıyor. Yazıya küçük bir ara verip, PROMIS adlı bir programdan bahsetmek istiyorum. PROMIS'in açılımı "Prosecutor's Management Information System", yani "Savcı Yönetim Bilgi Sistemi". Program, 1982 yılında ABD Adalet Bakanlığı tarafından ihale yoluyla "William Hamilton" yönetimindeki küçük bir bilgisayar şirketi olan Inslaw'a hazırlatılıyor. 1985 yılına kadar, Amerika'daki en büyük yirmi savcılık, bu programı kullanmaya başlıyor. Promis oldukça becerikli bir program, herhangi bir kişi hakkında farklı veritabanları ve platformlarda bulunan bilgileri bir araya getirip kapsamlı bir soruşturma sonucu çıkarabiliyor. 1985 yılında bakanlık promis sözleşmesini feshediyor, ve program diğer savcılıklara kurulmuyor. Inslaw şirketi bu fesihten dolayı uğradığı zararların tazmini için açtığı davaları takip ederken, programın başka ülkelerde de kullanılmakta olduğunu hayretler içinde öğreniyor. Şirket tarafından bakanlık aleyhine bu sefer "yazılım korsanlığı" davası açıldı, ve bu dava da çok ilginç gelişmelere sahne oldu. Amerika'da ortaya çıkan ve "Kaliforniya Grubu" adı verilen bir çete, programın dağıtılmasında aktif rol oynamıştı. Program, Irak, İran, Ürdün, Suriye, Mısır, Pakistan, Eski Sovyet Ülkeleri, ve elbette Türkiye'ye satılmıştı. Kaliforniya Grubu'na ilişkin -bizim açımızdan- en ilginç nokta, bu grubun içinde bulunan üst düzey iki görevlinin, yani Michael Ledeen ve Frank Terpil'in Abdullah Çatlı ve Mehmet Ali Ağca gibi yakından tanıdığımız isimlerle yakın ilişkide olduğunun saptanması. Bu noktanın önemini, yazının ilerleyen bölümlerinde okuyucu tarafından keşfedilmesi amacıyla ayrıntıya girmeden geçiyorum. Program, asıl ilginçliği kendi işlevinde barındırıyor. "Örnekleme" sistemi adı verilen bir sistem kullanıyor, ve mesela herhangi bir eylemde bir arada gözaltına alınmış kimselerin başka hangi alanlarda beraber hareket ettiklerini, kimlerle ilişkide olduklarını tespit edebiliyor. Hatta tam da bu noktada başka bir olanak, -gördüğünüz gibi, konuya girildikçe yepyeni "big brother" senaryoları çıkıyor ortaya- "pattern recognition" denilen bir sistem kullanılarak, ve şu anda İngiltere'deki Leeds Üniversitesi'nde "cromatica" adıyla yürütülen proje den faydalanılarak, dünyanın neresinde olursa olsun bu kimselerin o anda nerede olduklarının her yere yerleştirilmiş bulunan yüksek çözünürlüklü kamera larla tespit edilebilmesi.