Şeb-i Arus Mevlana nın ölüm gününün hatırası olarak yapılan merasim hakkında kullanılan bir tabir. İkindi vaktinden sonra Kur an okumak ve Aynü l-Cem yapılmak suretiyle icra edilen bu merasimin gecesine aynı zamanda Leyletü l-Arus da denilir. Şeb, Farsça, Leyle, Arapça, Gece demek olduğu için tabirlerin ikisi de aynı manaya delalet etmektedir. Mevlana Celaleddin ölüm gününü Hakk a vuslat , Düğün günü saymıştır. (Hilmi Yücebaş, Edebiyatımızda Mevlana, Konya 1973, 30) Bilindiği gibi Mevlana (hicri 672/miladi 17 Aralık 1273 de) Pazar günü akşam üstü güneş gözden kaybolup, Konya ufuklarını kızıla boyarken bu alemden can ve beka alemine göç etmiştir. Mevlana ölümünü gerdek gecesi Şeb-i Arus sevgiliye kavuşma günü olarak kabullenmişti. Şeb-i Arus, fedakarlıkla başlar, ölüm boyunca devam eder, öbür aleme kavuşmakla tamamlanır. Mevlana, Ölümümüzden sonra mezarımızı yerde arama, arif kişilerin gönlündedir, bizim mezarımız. Burada ölüm tezahür ediyorsa da orada doğumdur der. Yine Rabbine, Ölmek, şeker gibi tatlı bir şey, canı sen aldıktan sonra, seninle olunca da tatlı, candan da tatlıdır, ölüm. şeklinde seslenir. Böylelikle ölüme bir başka açı kazandırır. (Alişan Özattila, Hak Aşığı Mevlana Celaleddin, 180-181) Gerçekte iki türlü ölüm vardır. Birincisi, nefsi feda ederek oluşan manevi ölüm . Yani Hz. Peygamber in Ölmeden evvel ölünüz emrince Hak ta yok olmak anlamındadır. Bu ölüme, ilk vuslat adını da verebiliriz. İkinci ölüm ise, fiziki ölüm dür. Bu güne kadar, Şeb-i Arus olarak kabul ettiğimiz, canın beden kafesinden kurtularak aslına döndüğü, katrenin denize, can ummanı na erdiği an. Ki bu an vuslat gecesi olarak isimlendiriliyor. (Feyzi Halıcı, Mevlana Sevgisi, 20) Mevlana da Vuslat Anlayışı Mevlana, Herkes ayrılıktan bahsetti, bense vuslattan. der. Kendinin ölüm ve vuslat anlayışını, Kur an-ı Kerim in bir ayetinin ışığı altında tetkik edip anlamak mümkündür. Her nefis ölümü tadacaktır. Sonra ancak bize döndü-rüleceksiniz. (K. Kerim el-Ankebut, 29/57) Ayette geçen dönmek kelimesi, Allah a kavuşula-cağını, vuslatı açık bir ifadeyle müjdelemekte dir. Bu müj-deyi benimseyen, ona sımsıkı sarılan Mevlana, ölümü bir ayrılık değil, bir vuslat olarak kabul eder. Mevlana da Ölüm Anlayışı Mevlana nın ölüm anlayışına gelince : Bir devir siste-mi içinde hayatın anlamı, ruhun ölümsüzlüğü ve Allah a vuslatın yolu ölümden geçmektedir. tarifiyle zemin kazanır ve Mevlana da ölüm, Mutlak ve ölümsüz varlığa veya diğer ifadeyle asl a bir rücu hareketi ile zirveye ulaşır. Eseri hazırlayanın Şamil Yayınevi tarafından yayımlanan İslam Ansiklopedisi ndeki Şeb-i Arus maddesinden alınmıştır. (Bkz. 6/14-15) Mevlana, ölümü kişinin aslına dönüşü veya menşein ilahi bir cevher olması hasebiyle Allah a dönüş olarak telakki eder. Bir başka ifadeyle ölüm, cismin ortadan kalkması değil, Allah a doğru uçmasıdır. Mevlana, bu hususu şöyle ifade eder: Bizi Elest harabatından getirdiler. Coşmuş, dağılmış ve kendinden geçmiş olarak getirdiler. Yine harabat tarafına çekecekler. Yoktan var ettikleri için. (Mevlana, Rubaiyyat, 672/114) Hele ölümden bir kurtulsun, kurtuluşa ulaşsın: çünkü sevgiliyi görmek ab-ı hayattır. (Mevlana, Mesnevi, 3,4607) Çünkü tiksinmek, kötü gelmek ortadan kalkarsa o ölüm, ölüm değildir ki. Görünüşte ölümdür, gerçekteyse göçüş. (Mevlana, Mesnevi, 3/4613) Gerçekte hayat Allahu Teala dan bir ayrılış travmasıdır; o halde O na kavuşmak hem derin bir saadet, hem ölümsüzlüktür. Tevhid in sırrına erişmek ve sağlam bir imana sahip olmaktır. (3. Milli Mevlana Kongresi, 12-14 Aralık 1988/90) Mevlana bu görüşlerini şu mısralarda dile getirir: Tevbesiz ömür, tümden can çekişmektedir; gelip çatan, adamı yaşayan ölü yapan ölümse, Allah tan habersiz olmaktır. Ömür de Allah la hoştur, ölüm de: Allah a kavuş-madıktan sonra ab-ı hayat bile ateştir. (Mesnevi, 5/770-771) Ölümde adaletli ve dindar kimseler için hayat vardır. Ölümden, temiz ruhlara huzur ve sükun gelir. O ölüm, bir kavuşma; bilemedin, cefa ve kin değil. Ölmeyen ölecektir, onun derdi budur. (Mevlana, Rubaiyyat, 311) Ben o padişah değilim ki, tahttan ineyim de tabuta bineyim. Fermanımın yazısı ölümsüzlüktür. (A. Firuzanfer, Mevlana Celaleddin, 155) Vuslat ve ölümsüzlük meselesi, ruhun manevi tekamü-lüyle doğru orantılıdır. Bunun ilkesi aşktır. Bu ilkeyi kendinde gerçekleştirenler, gerçek ve ölümsüz varlığa aşık olan kişilerdir. Ölüm onlar için bir vuslattır. Kavuşmadır, seven ve sevilenin kavuşmasıdır. Gerçek saadet bu kavuşmada elde edilir. Ayrılığın sonu, Tevhid in sırrı ve ebedi oluşun özü buradadır. Bu manada ölmek, ebediyyen yaşamaktır. Son olarak, ömür, ölüm, vuslat, ebediyetle ilgili beyitlerinden bazılarını naklediyoruz. Ömür bittiyse, Allah bir başka ömür verdi, geçici ömür kalmadıysa işte şuracıkta ölümsüz ömür. Aşk bengisudur, dal şu suya, bu denizin her katresinde ayrı bir yaşayış var. Ölümden önce ölün emrine uyalım da Hz. Muhammed gibi şu çıfıt nefisle savaşa girişelim... Canı O aldıktan sonra ölüm şeker gibidir. onunla olduktan sonra ölmek candan tatlıdır, bize. Ölüm bu yandadır, halbuki o yanda doğmaktır, ölüm; hayır, orada hiç kimse ölmez, ölüm buradadır, ancak. (Feyzi Halıcı, Mevlana Sevgisi, 21) Öldüğüm gün tabutumu götürürken, bu dünya derdinden bir şey var sanma. Benim için ağlama, yazık vah vah! deme, eyvah demenin sırası şeytanın tuzağına düştüğün andır. Cenazemi toprağa gömdüğün zaman ayrılık, ayrılık deme. İşte o zamandır, benim kavuşma ve buluşma zamanım. (Alişan Özattila, Hak Aşığı Mevlana Celaleddin, 181) Büyük mütefekkir Mevlana Celaleddin bu ulvi düşün-celerle Rabbisine kavuştu. Allah Rahmet Eylesin. Kıyamet Günü Rasulünün sancağı altında buluşmayı, şefaatlerinden nasipdar olmayı lütfeylesin. serkan