Türklerin yüzlerini tamamen batıya çevirmeleri ve Müslümanlıkla birlikte Türklerde bilim, sanat ve felsefenin gelişmesi Türklerin Müslümanlarla müttefik olarak yaptıkları ve kazandıkları Talas savaşından sonra, Uygurlar dışındaki bütün boyların yüzlerini yeniden batıya çevirdiklerini biliyoruz. Ancak, hemen ve kitleler halinde İslamiyet e girmediler. Belki de VIII. yüzyılın sonlarında Araplarda, İslam ı yaymak için fazla bir heyecan kalmaması da etkili oldu. Araplar yeterince genişlemişler ve İspanya dan Maveraünnehir e kadar, büyük bir Arap İmparatorluğu kurmuşlardı. Her yerde resmi dil Arapça ve yazı da Arap alfabesi idi. Zaten güçleri de kalmamıştı. Güçleri olsa Bizans a doğru ilerlerlerdi. Halbuki, Emirül-Umera denilen Türk komutanlar olmasa, Doğu Anadolu ya bile sefer yapmakta zorlanıyorlardı. Halifelerin önemli bir kısmı harem aleminde yaşamayı tercih ediyorlar, Müslümanlığı yaymaya pek uğraşmıyorlardı. Bu nedenle Araplar, İslam toplumuna yeni bir belirsiz millet eklemek istemiyorlardı. Türkler hakkında ise, genelde pek iyi düşünmüyorlar, onları kendilerine göre bir alt kültürde imiş gibi görüyorlardı. Çok dayanıklı ve savaşçı bir yapıda gördükleri Türkleri, Müslüman dünyasının içerisine almaktan, Arap milliyetçiliği adına çekiniyorlardı. Bütün bu nedenlerle, misyonerler dışında, devlet politikası olarak Türkler arasında Müslümanlığı yaymaya uğraşmadılar. Aksine, Türklere karşı genelde çok acımasız davrandılar. Bu konuda tarihçi Narşahi , Buhara adlı eserinde Arap komutanı Kuteybe hakkında şöyle diyor: Savaşabileceklerin hepsini öldürdü. Hayatta kalanları ise esir aldı. . Ünlü Arap komutanı Ebu Hafs Kuteybe Bin Müslim (670-715), bahsedilen vahşeti Horasan valisi iken, Belh ve bilhassa Beykend şehrini fethettiğinde gerçekleştirmiştir. Kitabın Türkler Müslümanlığı Seçiyor bölümünde ayrıntıları verilen Ebu Müslim in kandırılarak öldürülmesi ve sonrasında yaşanan çeşitli başkaldırılar da, Türklerin Müslümanlığı hemen seçmelerini engellemiş olabilir. Türkler, Müslüman olduktan sonra gerçekten de, Arapların kendi çıkarları açısından, çekincelerinde haklı oldukları anlaşıldı. Arap Abbasi İmparatorluğu nu iktidar yapanlar da, başarılı kılanlar da, yıkılmasına yol açanlar da Türkler oldu. Türkler Müslüman olduktan sonra Araplar, İslamiyet in kılıcı ve kalkanı olma özelliklerini kaybettiler. Müslümanlık da sadece Araplara özel din olmaktan çıktı. Birçok farklı millet Müslüman oldu. Sonuçta İslam ın bayraktarlığı tamamen Türklere geçti. Burada tarihi bir gerçeğe değinmek istiyorum. Türkler Müslüman olmasalardı, Müslümanlık bugün sadece Arabistan Yarımadası ile Basra Körfezi civarına sıkışır kalırdı. Kaynak: "Türklerde Dine Karşı Merak ve Türklerin Müslümanlığa Yönelmesi'' Makale İsmail Hakkı KÜPÇÜ