İran İslam Devrimi İran Devrimi, tüccarlar, din adamları ve kentli yoksul sınıfın aktif olarak katıldığı bir eylemdir. Özellikle 1973 sonrasında petrol gelirlerinin hızla artması ve bunun yarattığı hızlı ve dengesiz ekonomik gelişme İran Devrimi'nin içine doğduğu ekonomik ve sosyal koşulları anlamak için önemlidir. Şah'ın uygulamaya koyduğu toprak reformu da bu tabloya eklenmelidir. Toprak reformu sonuçta yoksul topraksız köylü kesimlerinin daha da yoksullaşması pahasına zengin köylülere, tarım endüstrisine ve daha fazla kapitalistleşmiş sektörlerdeki toprak ağalarına yaradı. Toprak reformu ve kırdaki işsizliğin iticiliği ile özellikle inşaat ve hizmet sektörlerinde genişleyen kent ekonomisinin çekiciliği, Tahran ve diğer büyük kentlerdeki gecekondu ve kaçak yerleşimlerdeki kentli yoksulların saflarını genişleterek, kırdan kente göç oranında artışa yol açtı. İşçi sınıfının petrol işçileri gibi kesimleri büyümenin zirve döneminde makul bir ücret ve göreli bir istihdam güvencesine sahip olmakla birlikte sanayi işçilerinin çoğu düşük ücretle, kötü koşullarda ve iş güvencesi olmadan çalışıyordu. Ücretli ve maaşlıların maddi kazançları artan enflasyon nedeniyle hızla eriyordu. Devrime aktif olarak katılan proleter ve kent yoksulu kitleler bu şartlar altında radikalleşti. Devrimdeki diğer önemli unsur ise "çarşı" olarak bilinen küçük burjuvazidir. Sami Zubaida'nın da belirttiği gibi "Şah ve Şah ailesinin etrafında oluşan banker, sanayici ve tüccarlarla, bu klikten kaynaklanan himaye ağlarını oluşturanlar oransız ölçüde yüksek çıkarlar sağladılar. Yüksek hükümet ve ordu görevlileri, bu kazançlardan ortaklık ya da 'komisyonlarla' paylarını aldılar. Bu çevre ve katmanlar dışındaki iş çevreleri, özellikle çarşı tüccarları da önemli kazançlar elde ettiler ama, önceki grubun sağladığı ucuz kredi, kolayca yabancı lisans ve yabancı sermayeyle iş bağlantısı elde edebilme gibi avantajlardan dışlandılar. Çarşı tüccarları ayrıca devlet kurumlarınca, yüksek fiyat artışlarına neden olmakla suçlanıp cezalandırılma gibi baskı ve kısıtlamalarla da karşı karşıya idi."Devrime damgasını vuran din adamları ise güçlerini özellikle "1960 sonrasında, informel bir ilişki ağı içinde, ülke düzeyinde yayılmış, devletten bağımsız parasal kaynaklara sahip, bütün şehir ve küçük kasabalara kadar düzenli olarak din adamı gönderebilecek" güce ulaşmış olan dinsel kurumlardan alıyorlardı. Genellikle çarşı tüccarlarından destek alan bu kurumlaşmanın Şahın denetimi dışında oluşu son derece önemlidir. Devrim sürecini başlatan olaylar dizisi Şah yanlısı bir gazetede İslamcı muhalefetin sürgünde yaşayan önderi olan Humeyni ile ilgili küçük düşürücü bir makalenin yayımlanması ile başladı. Bu yazının yayımlanmasını protesto eden medrese öğrencilerine Kum kentinde ateş açılması sonucu 70 kişi öldü ve bu olay bundan sonra kırk günde bir tekrarlanacak anma ve yas gösterilerine vesile oldu. Şubat ayında Tebriz'de yapılan anma mitinginde ilk kez "Şah'a ölüm" sloganı atıldı, banka, dükkan ve sinemalara saldırıldı.1978 ortasında sol bir gerilla hareketi olan Halkın Fedaileri ile İslamcı gerilla örgütü Halkın Mücahitleri de gösterilere katılmaya ve seçilmiş hedeflere karşı suikastler düzenlemeye başladı. 8 Eylül 1978'de polisin dev bir kitlesel gösteriye ateş açması sonucu 500 ila 900 kişi öldü. Ekim ayı içerisinde ise Şah yönetimi Irak'ı Humeyni'yi sınırdışı etmeye ikna etti ve Humeyni Paris'e yerleşti. Bu olay beklenenin aksine Humeyni'nin uluslararası kamuoyuna daha etkin biçimde müdahale etmesini sağladı. 4 Kasım'da Tahran'da lise ve üniversite öğrencilerinin gösterilerinin kanla bastırılması da kitle seferberliklerinin durdurulmasına yetmedi. 5 Kasım'da General Ezheri'nin kurduğu askeri hükümet 9 Ocak 1979'da düştü. Şah, Ezheri'nin yerine Ulusal Cephe önderlerinden Şahpur Bahtiyar'ı başbakan atadı. Bahtiyar'ın kendi örgütü de dahil olmak üzere devrime katılan tüm örgütler kendisini "devrimi satmakla" itham ettiler. 16 Ocak'ta Şah İran'dan kaçtı ve 1 Şubat'ta Humeyni İran'a döndü ve Mehdi Bazergan'ı Bahtiyar hükümetine rakip hükümetin başbakanı ilan etti. Bu olaydan sonraki on gün boyunca İran'da iki hükümet vardı. Ancak Tahran garnizonlarında patlayan Humeyni yanlısı ayaklanma ve ardından 10-11 Şubat' ta silahlı sivil grupların hükümet binaları ve askeri kampların kontrolünü ele geçirmesi sonucunda son düğüm de çözülmüş oldu.1 Nisan'da iki seçenekten oluşan "Şahlık mı İslam cumhuriyeti mi"referandumu yapıldı ve resmi rakamlara göre yüzde 99.5 ile İslam cumhuriyeti tercih edildi. Tüm bu dönem boyunca SSCB yanlısı TUDEH partisi devrimin İslam cumhuriyetinin kurulması ile noktalanmasına karşı aktif bir mücadele sergilemedi. Sami Zubaida'nın da vurguladığı gibi " Devrimin burjuva aşaması proleter bir sonuca yol açmak zorundaydı. Tudeh partisi, bu görüşe inandıysa bile, buna uygun davranmadı. Eylemleri, ikincil ve yeni rejimin yeni müttefiki olma rolünü üstlenme politikasını sürdürdüğünü gösterdi. Rejimi, yoksul ve ezilenleri koruması ve programının bir parçası olarak millileştirme ve toprak reformu gibi radikal ekonomil politikaları uygulaması bakımından, ilerici olarak nitelendirdi. Her şeyden öte rejim anti-emperyalistti. Rejimin sınıf karakteri, 'ulusal' ve ilerici sınıfların sahiplenilmesi dışında, öne çıkarılmadı."Gerillacı bir hareket olan Halkın Fedaileri de "din adamlarının siyasal hareketini desteklememekle beraber, onların anti-emperyalist söyleminden etkilenerek onlarla aktif bir mücadeleye de girişmemiştir." İktidarı ele geçiren mollalar Halkın Fedaileri örgütünü "vatan haini" ve "İslam düşmanı" ilan etti ve ele geçirdiği militanlarını hapse attı veya kurşuna dizdi. 12 Şubat 1983'te Tudeh Partisi kapatıldı ve üst düzey yöneticilerinin tamamı tutuklandı. 2 Mayıs 1983' te ise Tudeh yasadışı ilan edildi. Böylelikle İran Devrimi "bir liderliğe sahip ve açık bir stratejisi olan, iyi örgütlenmiş tek toplumsal güç olan, Humeyni'nin arkadaşları ve müritlerinden oluşan ulema, öğrencileri ve taraftarlarının teşkil ettiği şebeke"nin İslam cumhuriyetini kurmasıyla noktalandı.

Ayetullah Humeyni Ayetullah Humeyni(24 Eylül, 1902 - 3 Haziran, 1989), İran İslam Devrimi'nin Ruhani önderidir ve İran'da şah rejimine son verip İslam Cumhuriyetini kuran kişidir. Asıl adı Ruhullah, soyadı Mustafavi'dir. 5 aylıkken babası dönemin hükümetine bağlı güçler tarafından öldürüldü.15 yaşındayken o güne kadar kendisini büyüten annesi ve halası ölünce kimsesiz kaldı. Cocuklugundan itibaren dini medreselerde eğitim gördü. Genç yaşından beri Şah Rıza Pehlevi rejimine karşı mücadele verdi ve devrimden önce birkaç kez yaptığı rejim aleyhindeki konuşmalar yüzünden cezalandırıldı. 1964'de ülkesinden sürüldü. Kısa süre Irak ve Türkiye'de (Bursa 1964 yılında) kaldıktan sonra geçtiği Fransa'da 1 Şubat 1979'a kadar ikamet etti. 11 Şubat'ta Şah yönetimini deviren ayaklanmaları yönetti. 1 Şubak 1979 tarihinde Şah İran'dan kaçınca İmam Humeyni de ülkesine geri döndü ve 11 Şubat 1979'da önderlik ettiği büyük mücadele zaferle sonuçlandı. Saddam Hüseyin'in saldırması sonucu 1980-1988 arasında 8 yıl boyunca Irak'la savaştı. 1989'da Salman Rüşdi hakkında ölüm fetvası yayınladı.

_KnIGHT_, konuyu işleyiş tarzın ve kapsamı doyurucu, teşekkür ederim. Kolay gelsin.

Basit Bir Milletin İç karışıklıkları. Ama İçlerindeki Hainleri Affetmeden Kurşuna Dizmeleri Güzel Bir Durum. Keşke Bizde Aynısını

Bu resim İran Devrimi'nden sonra 1979'da Cihangir Razmi adlı biri tarafından çekilmiş. Fotoğrafta Sanandaj'da 11 Kürt tutuklu kurşuna diziliyor. Cihangir Razmi bu fotoğrafı çektikten sonra Pulitzer Ödülü'ne layık görülüyor. Ancak Cihangir Razmi can güvenliği için ödülü almıyor. Diğer İran Devrimi Resimleri

Muhammed Rıza Pehlevi Muhammed Rıza Şah Pehlevi (d. 16 Ekim 1919, Tahran, İran - ö. 27 Temmuz 1980, Kahire, Mısır), İran şahı (16 Eylül 1941 - 11 Şubat 1979). Batı yanlısı bir dış politika izlemiştir, İran'ın son monarşik lideridir.. Şehinşah ve Sayeh-eh-Khodah gibi imparatorluk ünvanları vardır. Gençliği Pehlevi Hanedanı'nın kurucusu Rıza Şah Pehlevi'nin en büyük oğluydu. İsviçre'de öğrenim gördükten sonra 1935 - 1938 arasında İran'da Askeri Akademi'de eğitim aldı. Sovyetler Birliği ve Birleşik Krallık'ın, Almanya'yla işbirliğini önlemek için İran'ı işgal etmesi üzerine tahta çıktı (1941). Hükümdarlığı Bu ülkelerle, işgal kuvvetlerinin en kısa sürede geri çekilmesi karşılığında bir antlaşma imzalayarak 1943'te Almanya'ya savaş açtı. Bu arada sarsılan şahlık otoritesini İngiliz desteğiyle ayakta tutmayı başardı. Petrol Millileştirmeleri ve 1953 Darbesi II. Dünya Savaşı sonrasında petrol yataklarının yabancı şirketlere açma politikası, Muhammed Musaddık önderliğinde güçlü bir milliyetçi hareketin doğmasına yol açtı. Mart 1951'de Anglo-Iranian Oil Company'nin İran'daki mal varlığını millileştirmeye ilişkin bir yasayı meclisten geçirmeyi başaran Musaddık hızla güçlenmeye başladı. Nisan sonunda Muhammed Rıza Şah, Muhammed Musaddık'ı başbakanlığa atamak zorunda kaldı. Ağustos 1953'te Musaddık'ı başbakanlıktan uzaklaştırma girişimi boşa çıktıktan sonra İran'dan kaçtı. Daha sonra ABD tarafından desteklenen Musaddık karşıtlarının yarattığı karışıklıkların ardından geri dönerek yeniden iktidarı devraldı. Dış İlişkiler Batı'yla ekonomik ve siyasi işbirliğini artırmaya özen gösterdi.1955'te Bağdat Paktı'na katılma kararı aldı. Yemen İç Savaşı'nda cumhuriyetçilere karşı kraliyet yanlılarını destek verdi. Basra Körfezi'ndeki bazı adalar üzerinde hak talep edip işgal etmesi körfez emirlikleri ile gerginlik yaşamasına neden oldu.1960'larda ve 1970'lerde daha bağımsız bir dış politikaya yönelerek SSCB VE Doğu Avrupa ülkeleriyle de iyi ilişkiler kurdu. Şatt-ül-Arap su yolu nedeniyle Irak ile yaşadığı sorunu bu ülkedeki Kürt ayrılıkçıları destekleyerek çözmeye çalıştı. Muhammed Rıza Şah iktidarı sırasında İran, Türkiye ile beraber İsrail'i tanıyan iki müslüman ülkeden biriydi. Modernizasyon ve Otokrasi 1956'da CIA destekli gizli polis örgütü SAVAK'ı kurdurdu. Böylece konumunu güçlendirdikten sonra 1963'te ABD desteğiyle Beyaz Devrim adını verdiği bir ulusal kalkınma programı uygulamaya girişti. Hava, kara ve demir yolları ağının genişletilmesini, bir dizi baraj ve sulama projesini, sıtma gibi hastalıkların kökünün kazınmasını, sanayinin geliştirlmesini ve toprak reformunu kapsayan bu programla birlikte kırsal alanlara sağlık ve eğitim hizmetlerini götürücek bir örgütlenmeyi başlattı.1971'de Pers İmparatorluğu'nun 2,500. yıldönümü kutlamak üzere bir tören düzenledi. Bu törende İran tarihinde yeni bir uygulama başlatarak karısı Farah Diba'ya imparatoriçe tacı giydirdi.1975'te çok-partili siyasi yapıyı ortadan kaldırarak Rastakhiz Partisi'ni tek legal parti ilan etti. İran İslam Devrimi Beyaz Devrim reformlarını yetersiz bulan ve yavaş uygulanmasından yakınan çevrelerin yanı sıra Batılılaşmanın İslama karşı olduğunu savunan dini çevrelerin tepkileriyle karşılaştı. Öte yandan baskıcı yönetim biçiminden, hükümetteki yolsuzluklardan, petrol ihracından sağlanan gelirlerin dengesiz dağılımı ve gizli polis örgütü SAVAK'ın uygulamalarından dolayı, doğrudan Muhammed Rıza Pehlevi'yi hedef alan bir muhalefet de gelişti.1978'de İran'ın büyük kentlerinde başlayan muhalefet hareketleri ayaklanma ve karışıklıklara dönüştü. Art arda 4 hükümetin düşmesinden sonra 16 Ocak 1979'da Şah ülkeyi terk etti. Muhalefetin çevresinde toplandığı Ayetullah Humeyni'nin sürgün yaşadığı Fransa'dan dönüşünden sonra 1 Nisan 1979'da yapılan halk oylamasıyla İran İslam Cumhuriyeti ilan edildi. Sürgün Hayatı ve Ölümü Bir süre Mısır, Fas, Bahamalar ve Meksika'da kalan şah, yakalnadığı lenf kanserinin tedavisi için 22 Ekim 1979'da ABD'ye gitti. İki hafta sonra İran'da hükümetten destek alan militan gruplar ABD Büyükelçiliğini basarak 50'den fazla amerikalıyı rehin aldılar ve rehinelere karşılık Muhammed Rıza Pehlevi'nin İran'a iade edilmesini istediler. Bu isteğin kabul edilmemesine karşın, ABD'den ayrılarak Panama'ya giden Şah, Enver Sedat'ın çağrısı üzerine Kahire'ye geçti ve orada öldü (1980).

Çok guzel olmuş. benim de aklımdaydı araştırmak. Teşekkürler, verebilirsem +k

kapsamlı çalışma tarih bölümünde güzel çalışmaların var knayt inş. bi görev alırsın sağol

şu sıralar en merak ettiğim konuydu hatta araştırıp wardomda yayınlamak istiyodum. sen geniş bilgi vermişsin knıght eline sağlık saolasın

Çok güzel bir çalışma olmuş/oluyor . Konuda hem İran halkının gelir dağılımı farkları ve adaletsizlikler karşısında nasıl gelip devrim yaptığını, Humeyninin bu durumu nasıl desteklediğini, kullandığını ve bütün bunlar olurken ABD nin Şahı nasıl desteklediğini okumuş olduk. Teşekkürler eline sağlık.