bunun cevabını öğrenmek çok zor artık. Bencede İnönü yerine kendisi gitmeliydi. Benim aklımın almadığı başka bir şey var. atatürk ile birlikte bu yola baş koymuş İsmet paşadan önce hareketin içinde bulunmuş kişiler tarih sahnesinden silinirken isimleri bile doğru dürüst bilinmezken İsmet inönü ne yapmıştırda ''milli şef'' olaraka anılmaya layık görülmüştür. Benim tarih bilgim burada takılıyor. Aydınlatacak olan var mı?

Enflasyon kelimesini ilk defa başbakan olunca duyan bir askerdi kendisi "iktisadi esaretini reddettim" misal? Aklımın almadığı neden böyle önemli bir anlaşmaya Atatürk'ün bizzat gitmediği.

Zaman Gazetesi yazarı Mustafa Armağan Lozan Konferansı ve İsmet İnönü ile ilgili iddialı satırlar yazdı. Gösterildiği gibi İnönü'nün Lozan kahramanı olmadığını ileri süren Armağan, konferansın tek kaybedeninin İnönü ve Türkiye olduğunu iddia etti. İşte Zaman yazarı'nın 'Lozan'ın gerçek kahramanı kimdi?' başlıklı bugünkü o yazısı: CHP, Başbakan'ın Lozan'ı anarken İnönü'den söz etmemesine karşı sert bir bildiri yayınlamış. CHP'ye göre İnönü'yü anmamak kendi tarihine ihanet etmekmiş. Asıl beni bu yazıyı yazmaya sevk eden, İnönü'nün adının anılmamasını vatana ihanetle eş tutmaları oldu. 88 YILDIR AYDINLATILAMADI Lozan'da gerçekte kimin kazandığı, aradan geçen 88 yıla rağmen aydınlatılabilmiş değil. Sebebi basit: İçeride kesif bir propaganda bulutu kol geziyor: Bir yanda "Lozan zaferi"nin mimarı İsmet Paşa, alabileceğinin hepsini aldı, Lozan Sarayı'nın camlarını gür sesiyle titretti, yedi düveli dize getirdi cinsinden yağcılıklar. Dışarıda yazılanlara karşı da ya taştan bir duvar ya da 'Zaten emperyalistler başka ne yazacaktı ki' sızlanmaları. Belge deseniz, görüşmelerin en kritik olanları kapalı kapılar ardında cereyan etmiş, dolayısıyla mahrem bilgiler hemen hemen yok gibi . Affedersiniz ama Lozan eğer onur duyulacak bir "zafer" idiyse her anının şerefle belgelenmesi gerekmez miydi? Öyle de, elde İsmet Paşa'nın muğlak Türkçesiyle gevelediklerinden öte bir şey yok. Mecliste yapılan 14 muhalif konuşmada bazı ipuçları seziliyor ama onların da danışıklı dövüş kabilinden -yani dostlar müzakerede görsünler hesabı- çıkışlar olduğunu bir parça iz'anı olan hemen anlar. O zaman hakikat nasıl ortaya çıkacak? İşin tuhafı, eğer bir zafer varsa, mantıken bir kaybeden de olmalıdır. Peki Lozan'da kim kaybetmiştir? YUNANİSTAN DA KAZANAN TARAF İngiltere mi? Lord Curzon'un Londra'da İngiltere'nin kaybettiği itibarı geri getiren adam olarak karşılandığını biliyoruz. Yunanistan mı? Venizelos'un tek kuruş tazminat ödemeden, üstelik adaları ve Batı Trakya'yı nasıl ustalıkla sınırları içinde tutabildiğini, savaşı kaybeden Yunanistan'ı en az zararla kurtardığını biliyoruz. Fransa mı? Belki Fransa kapitülasyonlar açısından kayıpları oynamış denilebilir ama o da geçici güney sınırlarını kalıcı hale getirip Sancak bölgesini elde tutabilmişti. Soruyu tekrarlıyorum: Lozan'da kim kaybetmiştir? Fedakarlığı kim yapmıştır? Geri adımı kim atmıştır? İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan kaybetmediğine göre bir kaybeden olmalıdır ve acıdır ama bu, Türk tarafıdır. Bunu ben söylemiyorum. Tutanaklara göre İsmet Paşa şöyle söylüyor: İNÖNÜ'NÜN KALEME ALDIĞI O SATIRLAR "Başka milletleri memnun etmek için savunma araçlarından vazgeçen Türkiye'yi tarihin nasıl yargılayacağını bilmiyorum. Askerden tecrit adı altında kabul ettiğimiz fedakarlıkların, hakiki dokunulmazlığımızı ağır surette baltaladığını görüyorum. Ümit ederim ki bu beyanat, Türk heyetinin yeni bir fedakarlığı olarak kabul edilecektir. İtilaf devletleri ne istiyor? İşte biz onları tamamen kabul ediyoruz." (8 Aralık 1922) Gördüğünüz gibi aynı konuşma içinde feragat, fedakarlık ve kabul kelimeleri bir araya gelmiştir ve Lozan'ın bizim için "ilkeleri" bunlardır. Feragat da, fedakarlık da, kabul de bizden gelmiştir. Okuyalım mı biraz daha Paşa'nın sözlerini: "Eğer dünyada tek kimse çıkıp da bana 'Daha yapılacak fedakarlıklar vardı, şu kararı almalıydınız' diyebilirse onları yapmaya razı olurum. BEN FEDAKARLIĞI SON HADDİNE VARDIRDIM. Toprak meselelerinde kendi zararımıza ve müttefiklerin lehine kararlar aldık. Azınlıklar meselesini müttefiklerin dilediği gibi hallettik. Boğazların serbestliğini kabul ettik. Düyun-u Umumiye yönetiminin faaliyetinin devamına razı olduk. Bütün fedakarlıkları yaptım, her şeyi kabul ettim, fakat memleketin iktisadi esaretini reddettim." (4 Şubat 1923) (Bu sözler, İnönü tarafından zamanın parasıyla tam 5 bin liraya yazdırılan Ali Naci Karacan'ın "Lozan Konferansı ve İsmet Paşa" (1943, s. 151-2, 211-2) adlı kitabından alındı.) Demek ki, resmi metinleri de farklı bir gözle okumak mümkündür ve içlerinde sonraki müthiş propaganda rüzgarıyla gelen toz bulutunun üzerini örttüğü çok ilginç ayrıntılar gizlemektedir. LOZAN'IN GERÇEK KAHRAMANI Bu açıklamaları doğrulayan ve Lozan'ın gerçek kahraman ve galibinin Lord Curzon olduğunu ortaya koyan yabancı çalışmaların neden dikkate alınmadığını merak etmişimdir. Mesela Harold Nicholson'un harikulade biyografisi "Curzon: The Last Phase"in Lozan'ı da ele alan 3. cildinin bugüne kadar neden Türkçeye tercüme edilmediğini merak ederim. Kitabın basım tarihi, 1934. Neredeyse 80 yıldır Türkiye'deki okurun aklı karışmasın diye kitap gözlerden saklanmış. Onu nadir olarak ele alan çalışmalardan biri, Prof. Ömer Kürkçüoğlu'nun "Türk-İngiliz İlişkileri"dir (Ank. 1978). Nicholson Lozan'da olup bitenleri bize İngiltere Dışişleri Bakanı Curzon açısından göstermekte, böylece alternatif bir Lozan portresi de çizmektedir. Buna göre Curzon konferansı baştan sona bir orkestra şefi gibi yönetmiş, gerektiğinde masaları yumruklamış, gerektiğinde o soğuk İngiliz esprilerini patlatmış, zeka dolu çıkışlarla İsmet Paşa'yı sersemletip bunaltmış, alacaklarını aldıktan sonra 4 Şubat günü 9.45'te bizi Fransızlarla baş başa bırakıp Orient Express treniyle Londra'ya dönmüş ve konferansın son bölümüne katılma gereğini dahi duymamıştır. İNGİLİZ CURZON İSTEDİĞİNİ ALMIŞ Curzon, Lozan'da Musul meselesini erteletmiş, azınlıklar, Boğazlar, silahsızlandırılmış bölgeler, Trakya sınırı, adalar, Yunan tazminatı gibi sorunları istediği tarzda halletmiş, Türkiye ile Sovyetler Birliği arasına fit sokmayı başarmış, mali, adli ve iktisadi kapitülasyonlarla ilgili meseleler ise daha çok Fransızları ilgilendirdiği için onların hallini ertelemişti. Bu sonuç hem İngiltere kamuoyunu tatmin edecek hem de üzerinde anlaşılamayan meselelerin Fransızlar ve İtalyanları ilgilendirdiği söylenecekti. Halk bunların ayrıntısına vakıf olmayacağı için çok da önemli değildi. Nicholson şöyle diyor: Sonuçta İngiltere Lozan'da verdiği diplomatik savaşı kazanmıştı: Curzon, Doğu'da İngiliz prestijini ihya etmişti. Geriye, bu prestiji Batı'da ihya etmek kalmıştı. Müttefiklerinden kopmuş görünmemek için Fransa ve İtalya'yı, onların tatmin olmayacağı hiçbir antlaşmaya imza atmayacağı konusunda temin etti. Şimdi İsmet'ten de, Mustafa Kemal'den de daha zorlu bir rakip bekliyordu kendisini: Fransa Başbakanı Poincare. 1924 Ocağı itibariyle Poincare de teslim olacaktı Curzon'a. ÖZEL GÜNLÜKTE GENİŞ AYRINTI Nicholson bir de sürpriz yaparak Curzon'un sekreterlerinden birinin özel günlüğünden geniş bir alıntı yapıyor. Alıntıda Curzon'un bir yandan müttefikleriyle, öbür yandan Venizelos ve İsmet Paşa'yla nasıl piyon gibi oynadığı bizzat içeriden bir tanığın dilinden aktarılıyor. Bu kısmı paylaşacağım sizinle ama daha önemlisi, o günlüğün nerede olduğunu tespit etmiş olmam. Bundan sonrası, bulup yayınlamak olacaktır. Müjde! Veya Eyvah! Baktığınız yere göre değişir. KAYNAK Gila

Taptaze bir cumhuriyeti, sıfırdan kurulan bir düzeni, meclis ve cumhuriyetin ilanı, inkılaplar derken sudan çıkmış balık gibi olan bir milleti,2. Dünya Savaşı'ndan uzak tutabilmiş olması gayet yeterli değil mi?

Türkiye, elinde tek kuruşu, silahı, cephanesi olmadan yorgun ve galip olarak çıktığı bir savaştan sonra yaralarını sarmak mecburiyetindedir. Bugün maaşını Amerikada ikamet eden bir sahtekardan alan ve sıcak koltuğuna oturmuş ahkam kesen bu zavallı, ülkenin o günkü durumunu mutlaka bilir ama çarpıtmak işine gelir. Yavaş yavaş sıranın Atatürk'e de getirileceği günü biz sabırla bekliyoruz. Bu işbirlikçi kalemler, köpeksiz köy buldular, değneksiz dolaşıyorlar. Amaçları, ülke tarihini Amerikadaki sahiplerinin talep ve istekleri doğrultusunda değiştirerek beyin yıkamaktır. O kadar namuslu, dürüst, vatansever insan iseler bunlar, önce diyen sahiplerini eleştirmek mecburiyetindedirler, o da sıkar biraz...

yeni fark ettim, dini ve milli unsurlara taşınmış. polemikten kaçının, konu kapatılır...

the person you have called cannot be reached at the moment please try again later O cevabı neye karşılık yazmışım bir bakar mısınız?

konu 2. dünya savaşından uzak tutulan devlet değil, lozan ve kahramanları. konuya bu açıdan yaklaş

1. konu taşındı. 2. sevr'i lozan'a tercih eden ibiş şakirt kardeşlerimizin artık bunu ne kadar cesur söylediklerini burdan görebiliyoruz. -

Toprak meselelerinde kendi zararımıza ve müttefiklerin lehine kararlar aldık. Azınlıklar meselesini müttefiklerin dilediği gibi hallettik. Boğazların serbestliğini kabul ettik. Düyun-u Umumiye yönetiminin faaliyetinin devamına razı olduk. Bütün fedakarlıkları yaptım, her şeyi kabul ettim, fakat memleketin iktisadi esaretini reddettim." (4 Şubat 1923) (Bu sözler, İnönü tarafından zamanın parasıyla tam 5 bin liraya yazdırılan Ali Naci Karacan'ın "Lozan Konferansı ve İsmet Paşa" (1943, s. 151-2, 211-2) adlı kitabından alındı.) bu sözler herşeyi özetliyor.

Bence değil. evet bu güzel bir hamleydi. Yiğidi öldür ama hakkını yeme. Şuda var ki 30 yıl ülkeyi savaşa sokmayan Abdülhamit yerden yere vuruluyor... Gila

Olay üzerinden Sevr atıfta bulunulması tarihin çok kapsamlı ve keyif verici bir yanını gösteriyor fakat Sevr projeden öteye gidememiştir, antlaşma değildir. Mustafa Kemal Paşa nın Nutuktaki ifadeleri ilede sabittir. Sevr i kabul edenler gibi bir sözün bir anlam ifade etmemekle birlikte, bir anlam taşıdığı kanısında değilim. Burada amaç Lozanı tartışmaktır ve hali ile Lozan'ın en büyük aktörü İsmet Paşayı. Belirli tabulara sahip kişiler için tartışılmaz değerlerine dokunmuş olabilir ama şahsi olarak benim için tartışılmayacak kişiler inancım doğrultusunda sabittir. Lozan antlaşması ve şu meşhur gizli maddeleri beni en çok cezbeden yanıdır. Tercihler ve sonuçlar burada tartışılabilir. Galip gelinmiş bir milli mücadele ve bunun neticesinde masada kaybedilmiştir. Kaybedilme sebeplerinin en büyüğü ise, Siyasi olarak hiç yetkin olmayan İsmet Paşa nın seçilmesidir. Sonucundada kaybedilen topraklar, alınmayan savaş giderleri hali ile bence kaybedilmiş bir antlaşmadır. " Kişisel olarak şunu öngörebiliyorum, eğer musul, kerkük petrollerini vermeseydik , ingilizlerle bir antlaşmaya varılacağınıda düşünmüyordum." Şu klasik zincirleme savunma mekanizması ve İsmet Paşa yı savunan Kemalist düşüncedende zerre kadar haz etmem. Lozanı kötülemek, İsmet Paşayı kötülemektir dolayısıyla Atatürkü kötülemektir ve en nihayetinde de Cumhuriyeti kötülemektedir. İsmet Paşa'yı buradaki tutumundan, galip bir devleti temsil eden ve uğraşıp hakkını koparıp alan bir kişi olarak göremiyorum. Fakat çok partili döneme geçişteki rolünü ve tek parti iktidarlığının ortadan kaldırılmasındaki kararınıda demokrasi adına büyük bir ilerleme olarak görebiliyorum. Ruhu şad olsun İsmet Paşa'nın iyi yada kötü bu ülkeye hizmetler etmiştir.

Gerçek bir kahraman. Gerçek bir vatanperver. Gerçek bir stratejistmiş ali-cenapları. geriye kalan fedakarlık varsa söyleyin yapsın canım.

Mustafa Armağan sözüne itibar edilecek bir tarihçi değildir, tarihçi bile değildir. Tarihçi objektif olmalıdır. Bu şahıs objektif değildir. Lozan'la ve İsmet İnönü'le dalga geçecek insanlara da dalga geçmeleri için Sevr'e evet diyenleri örnek gösterebilirim. Evet, gidin ve bu vatanı oturduğu yerden satanlara gülün.

Vatan böyle kişilere emanet edilir.