Pir Sultan Abdal Pir Sultan Abdal - 16 yy. da yaşamış Halk Şairi, Ozan Asıl adı Haydar'dır. Yaşamının büyük bölümü Sıvas ın Yıldızeli ilçesinin Çırçır Bucağına bağlı Banaz köyünde geçti. Alevi Halkının hak ve özgürlüklerini savundu ve bu uğurda da asla yılmadı. Sıvas Beylerbeyi Deli Hızır Paşa, Pir Sultanı astırdı. Ölümünün 1547 - 1551 yada 1587 - 1590 arasında bir tarih olduğu sanılıyor. Pir Sultan 16 yy da Anadolunun fikri ve siyasi yönden en karışık olduğu dönemlerde Sıvas ve cıvarında yaşamış bir halk ozanıdır. Anadoluda yaşıyan bütün Aleviler yaşları ne olursa olsun Pir Sultanı severler. Pir Sultan sözünü ve sazını kullanarak Şah İsmai'lin yaptığı gibi 12 imam felsefesini 12 imamların isimlerinin anıldığı, düzevi imam türünden şiirlerle anlatmaya çalışmış. Halk ozanları geleneğinde sevilen ozanların isimleri diğer ozanlarca da kullanıldığı için Pir Sulta nın ve sıfatından sonra dahi onun ismiyle birçok eserler yazılmış ve söylenmiştir. Pir Sultan Erdebil Şahları ve Dervişleriyle kurduğu ilişki çerçevesinde 12 imamlar yolunda elde edindiği bilgileri Anadoluya Şah İsmailin takib ettiği metoda göre aktarıyordu. Ancak bilgilerini herhangi bir eğitim kurumunda tahsil görerek değil de yüz yüze ilişkiler neticesinde elde ettiği için Pir Sultanın 12 imam yoluyla ilgili olarak herşeyi bilebilmesi ve bu çerçevede de aktarabilmesi mümkün değildi. Pir Sultan özellikle 12 imamların isimlerini yayma konusunda başarılı olmuştur. Pir Sultanın birçok şiirinde bahsettiği Erdebil Şahıdır. Osmanlıya karşı Edebil Dergahından yana olduğunu açık açık ortaya koyan Pir Sultan açılan kapılar Şaha gidelim, Katip Ahvalimi yaz Şaha böyle, Bende bu yayladan Şaha giderim, derken Erdebile bağlılığını ifade etmektedir. Zaten o dönemlerde Erdebil Şahlarının Anadoluda yaşayan Alevilerin gözünde kurtarıcı olduğu belirlenmişti. Fakat Anadolunun sünnileşmesi gerçekleştikten ve Aleviler baskı altına alındıktan sonra, Alevilerin Erdebille ilişkileri kesilmiş ve zamanla Halk ozanlarının şiirlerinde geçen Şah kelimesiyle İmam Ali Emir-el Mu-minini anlatmaya başlamıştır. Pir Sultan Abdal güzel şahım niye verdin Bağdatı derken 16 yy başlarında yaşamış Şah Tahmasptan bahsetmektedir. Ayrıca Urum memleketine yürüdü dediği Şah ta aynı Şah olmalıdır. Zaten Pir Sultan Abdal Şah İsmail ve Şah Tahmasp dönemlerinde yaşamıştır. Pir Sultan öncülüğünü yaptığı ekol öylesine tutulmuştur ki kendisi Halk ozanlarının Piri sayılmıştır. Pir Sultan Abdal dan önce yaşamış olan Halk ozanlarının 12 imamları anlattıkları görülmemektedir. Gelenek Pir Sultan Abdalla başlamıştır. Pir Sultan Halk ozanlığının yani sıra Osmanlıya açıkça tavır almıştır. Pir Sultan Abdal halk arasında yedi ulular olarak bilinen 7 ulu ozandan biridir. Alevi gelenekleri ile Dergahın tarikat ortamında Türk dilini kullanarak yetişti. Şiirlerinde duru ve yalın bir türkçe kullandı. Ana konuları, Deyişler, Nefesler, Halk sevgisi, Ehl-i beyt sevgisi, Avazımani ilanı aşk, tasavvuf ve sosyal uyarı niteliğindedir. Bazıları her ne kadar Pir Sultanı başkaldıran asi biri olarak gösterse de gerçekte Pir Sultan Abdalın yaşadığı Sıvas Bölgesinde o tarihte hiçbir halk ayaklanmasına rastlanmamaktadır. Dolayısiyle bir derviş olarak toplumu irşat etmiştir. Tekke ve Tasavvufun kalıplarını aşıp geniş bir halk kesimine seslenebildi. Medrese öğrenimini Erdebilde görmesine rağmen bazı halk şairlerinin tersine, Divan Edebiyatından hiç etkilenmedi. Alevi olan Pir Sultan Abdal Türk diline sahip çıkmıştır. Anadolu Türkmen Alevilerinin en büyük önderlerinden biridir. Pir Sultan bağlandığı tarikatca yalnız dinsel önder değil, Devlet Başkanı olarak da görülen İran Şahları adına, Anadolu halkını Osmanlılara karşı kışkırttığı ayaklanmaya çağırdığı belkide bir ayaklanmaya öncülük ettiği için Sıvas Valisi Hızır Paşanın emriyle tutuklanmış, yolundan dönmeyeceği anlaşılınca da asılmıştır. Söylentiye göre asıldığı yer Sıvas ta eskiden Keçibulan adını taşıyan, sonra uzun süre Darağacı diye anılan, şimdi ise Kepçeli denilen yerdir. Bugün Sanayi çarşısının karşısında Malpazarı olarakta kullanılan bu alanın Gazhane bitişiğinde sıra söğütlerin bitiminde bulunan, boyu 5 metre, eni bir metreden fazla bakımsız toprak yığını onun mezarıdır. Üstündeki moloz taşlar, asılması sırasında Hızır Paşanın emriyle halkın attığı taşlardır. Mezarının bir menkibeye göre Erdebilde, Bektaşi geleneğine göre de Merzifonda olduğu söylenir. Daha başka söylentilerde vardır. Ama gerçeğe en yakın görünen söylenti asıldığı yere gömüldüğü, yakınlarının, tarikat erlerinin hükümet baskısı yüzünden ölüsünü alıp köyüne bile götürmedikleridir. Şiirlerinden, halk söylentilerinden çıkarılan bu dağınık bilgileri değerlendirebilmek için önce Pir Sultanın ne zaman yaşadığını saptamak gerekir. Uzmanlar diye başlayan şiirindeki sözlerine bakarak Pir Sultan Abdalın Şah Tahmasb zamanında yaşadığını söylüyorlar. Gelin şimdi Bu halk ozanının yüzlerce eserinden seçtiğimiz Türkülerimize giren deyişlerini sıralayalım.

Hocam ellerinize sağlık. Baştan sona okuyacağım şimdi. Teşekkürler güzel paylaşım.