KANUNİ ESASİ Özet bilgi Kanuni Esasi'nin hazırlık çalışmalarına II. Abdülhamid'in izniyle, 7 Ekim 1876'da başlandı. Kanuni Esasi taslağını hazırlamak üzere, Midhat Paşa başkanlığında 28 kişiden oluşan bir komisyon oluşturuldu. Komisyonun aldığı ilk kararlardan biri, Mebuslar Meclisi ile Ayan Meclisi'nden oluşacak bir "Meclisi Umumi" kurulması oldu. 7 Kasım'da da, bir alt komisyon oluşturuldu. Bu komisyonun çalışmaları sonucu oluşturulan metin, 23 Aralık 1876'da ilan edildi. Kanuni Esasi'nin kurduğu meclis, 19 Mart 1877'de açıldı. Mecliste 69 Müslüman ve 46 Müslüman olmayan mebus vardı. Ancak meclisin ömrü kısa oldu. 13 Şubat 1878'de, Abdülhamid, Kanuni Esasi'ye dayanarak, Meclis-i Umumi'yi tatil etti. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra, 10 Temmuz 1324'de (1908) Meclisi Mebusan tekrar toplantıya çağrıldı. 1876 Kanuni Esasisi'nde yapılması gereken değişiklikleri belirlemek üzere bir komisyon oluşturuldu. Bu komisyonun hazırladığı metin 8 Ağustos 1325'de (1909) kabul edildi. Bu tarihten sonra, sonuncusu 21 Mart 1334 (1918) olan 6 değişiklik daha yapıldı. 119 maddeden oluşan Kanuni Esasi'nin ilk beş maddesi, padişahın haklarını sayan ve tanımlayan maddelerdi. Osmanlı hükümdarlığı, halifeliği de koruyarak Osmanlı hanedanının en yaşlı üyesine ait olacaktı. (2., 3. ve 4. maddeler). Padişahın kişiliği kutsaldı ve yaptıklarından kimseye karşı sorumlu değildi (5. madde). Vükelanın atanması ve azledilmesi, para bastırılması, huthelerde adının söylenilmesi, yabancı devletlerle antlaşma imzalanması, savaş ve barış ilanı, şeriat hükümlerinin uygulanmasının gözetilmesi, yasalar gereğince verilmiş cezaların hafifletilmesi ya da affedilmesi, parlamentoyu toplamak ya da dağıtmak ve temsilci seçimi için gerekli hazırlıkları yapmak padişahın kutsal haklarındandı (7. madde). Daha sonraki bölüm, Osmanlı vatandaşlarının genel haklarını içeriyordu. 8. madde Osmanlı Devleti'nin uyruğunda bulunan kişilerin tümüne "Osmanlı" denileceğini, 9. madde Osmanlılar'ın tümünün, başkalarının özgürlüklerine müdahale etmemek koşuluyla, kişisel özgürlüğe sahip olduklarını belirtiyordu. 11. maddeye göre, devletin resmi dini İslam'dı. Ancak kamu düzenine ya da genel ahlaka aykırı davranmadığı sürece, her Osmanlı vatandaşı din özgürlüğüne sahipti. Yasa önünde tüm Osmanlılar'ın eşit olduğu, kişilerin, din hakkında önyargıya sahip olunmaksızın vatana karşı aynı hak ve ödevleri bulunduğu 17. maddede, devletin resmi dilinin Osmanlı Türkçesi olduğu, memuriyetlere atanmalarda yetenek ve beceri arandığı 18. ve 19. maddelerde yer alıyordu. Vergiler mükellefin gücüyle oranlı olarak salınacak (20. madde), özel mülkiyete kamu araçları dışında ve yeterli bir tazminat ödenmeden el konulamayacaktı (21 madde). Ayrıca, mesken dokunulmazlığı da getirilmişti. Yasaların kararlaştırdığı durumlar dışında, yetkililer meskene zorla giremeyeceklerdi (22. madde). 25. maddeye göre de, yasa gereği olmaksızın kimseden vergi, resim ya da başka bir ad altında para alınmayacağı karara bağlanıyordu. 26. madde ise işkence ve eziyetin kesin olarak yasaklandığını belirtiyordu. Hakimler azlolunamayacaklar, mahkemelerde yargılama aleni olacaktı. Herkes, mahkeme huzurunda hakkını savunmak için gerekli gördüğü yasal araçları kullanabilecekti. Mahkemelere müdahalede bulunulamayacaktı. Vekiller ile temyiz reisi ve üyelerini, padişah aleyhinde harekete ve devleti tehlikeye düşürecek girişimlere kalkışanları yargılamakla görevli, 30 üyeden oluşan Divanı Ali kuruldu. Sadrazam, şeyhülislam ve öteki vekiller padişah tarafından atanacaktı. Memurlar kanuna aykırı hareket etmedikçe ve devletçe zorunlu bir neden görülmedikçe azlolunamayacak, değiştirilemeyeceklerdi. Her memur görevinden sorumluydu. Kanuna aykırı emirler verilmesi durumunda memur amire itaat ederse sorumluluktan kurtulamayacaktı. Ülkenin bir tarafında isyan çıkacağını gösteren kanıtlar görülürse, hükümet, o yerde geçici olarak sıkıyönetim ilan etme hakkına sahipti. (113. Madde). Meclisi Umumi, padişah açılışı ertelemedikçe, oturumu kısaltmadıkça ya da uzatmadıkça 1 Kasım - 1 Mart tarihleri arasında toplanan bir Meclisi Mebusan ve bir Meclisi Ayandan oluşmaktaydı. Meclisin tüm üyeleri kendi meclislerinin kurallarını çiğnemedikçe düşüncelerini söylemekte ve oylamaya katılmakta özgürdüler. Bu eylemlerinden dolayı haklarında kovuşturma

TÜRKİYE'DE HALKOYLAMALARI... 1961 Anayasası halkoylaması sonuçları 20 Temmuz 1961 Yüksek Seçim Kurulu'nun , 1961 Anayasası halkoylaması sonuçlarına ilişkin kararı 20 Temmuz 1961'de Resmi Gazete'de yayımlandı. 1961 Anayasası, 3.934.370 "hayır" (yüzde 38.3) oyuna karşılık, 6.348.191 "evet" (yüzde 61.7) oyuyla kabul edildi. 20 Temmuz 1961 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan YSK Kararı şöyle: Yüksek Seçim Kurulu Kararı Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı'ndan: Yüksek Seçim Kurulunun Anayasanın halkoyuna sunulmasının Kesin sonuçlarına ilişkin kararı Karar No: 106 Anayasanın Halkoyuna Sunulması hakkındaki 283 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi hükmünce il seçim kurullarından Yüksek Seçim Kuruluna gönderilmesi gereken il birleştirme tutanaklarına ait onaylı örneklerin hepsinin Kurulumuza ulaşmış bulunması üzerine, Kurulumuzca bu belgeler incelenip onlarda gösterilen sonuçlar toplandıktan sonra gereği konuşulup görüşüldü: 1- 9/7/1961 günü Anayasanın halkoyuna sunulmasında bütün Türkiye'de seçmen olarak oy kullanması gerekli kimselerin toplamının (12.735.009), bunlar içinden halkoyuna katılanların toplamının (10.322.169), verilen oylardan muteber bulunanların toplamının (10.282.561) ve muteber bulunmayanların toplamının ise (39.608) olduğu, Anayasaya evet oyu verenlerin toplamının (6.348.191) ve hayır oyu verenlerin toplamının ise (3.934.370) olduğu tesbit edilmiştir. 2- 283 sayılı kanunun 7 nci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca, muteber oyların yarısından çoğunun evet olması halinde, Anayasanın Türk Milleti tarafından kabul edilmiş bulunacağına, yukarıki bentte gösterilen muteber oy toplamının (10.282.561), bunun yarısının (5.141.281) ve evet oylarının toplamının ise (6.348.191) den ibaret olmasına göre, Kurucu Meclis tarafından 27/5/1961 Cumartesi günü kabul edilmiş bulunan Anayasa metni, Türk Milleti tarafından da kabul edilmiş bulunmaktadır ve bu durumun, 283 sayılı kanunun 7 nci maddesine göre, Kurulumuzca derhal ilan edilmesi gerekir. 3- Halkoyuna sunulan Anayasanın 157 nci maddesi hükmünce, bu Yasa, halkoyu sonunda kabul edilince, Türkiye Cumhuriyetinin Anayasası olur ve halkoyu sonuçlariyle beraber hemen Resmi Gazete'de yayınlanır. Bu hükme ve Anayasanın millet tarafından kabul edilmiş bulunmasına göre metin, halkoyu sonuçlarını tesbit eden bu karar ile beraber, derhal, Resmi Gazete'de yayınlanmalıdır. Diğer yasalarda olduğu gibi, Anayasaya dahi, Kurucu Meclisçe kanun numarası verildikten sonra metnin yayınlanması gerektiğinden, bu karar, Kurucu Meclis Başkanlığına yollanmalıdır. Sonuç: 1 - Kurucu Meclis tarafından 27/5/1961 de kabul edilip 9/7/1961 de halkoyuna sunulmuş bulunan Anayasanın Türk Milleti tarafından kabul edilmiş bulunduğuna, 2- Anayasanın halkoyu sonucunda kabul edilmiş bulunduğunun derhal ilanına ve bu kararın ivedi olarak Türkiye Radyolariyle yayınlanmasının sağlanmasına, 4- Anayasa ile beraber Resmi Gazete'de hemen yayınlanması için bu kararın derhal Kurucu Meclis Başkanlığına gönderilmesine 19/7/1961 de oybirliğiyle karar verildi. Başkan Recai

Madde 64 - Heyeti Ayan Heyeti Mebusandan verilen kavanin ve muvazene layihalarını tetkik ile eğer bunlarda esası umuru diniyeye ve Zatı Padişahinin hukuku seniyesine ve hürriyete ve Kanunu Esasi ahkamına ve Devletin tamamiyeti mülkiyesinde ve memleketin emniyeti dahiliyesine ve vatanın eshabı müdafaa ve muhafazasına ve adabı umumiyeye halel verir bir şey görür ise mütalaasını ilavesile ya kat'iyen red veyahut tadil ve tashih olunmak üzere Heyeti Mebusana iade eder ve kabul ettiği layihaları tastik ile Makamı Sadarete arzeyler ve Heyete takdim olunan arzuhalları bittetkik lüzum görür ise ilavei mütalaa ile beraber Makamı Sadarete takdim eder. Heyeti Mebusan Madde 65 - Heyeti Mebusanın miktarı azası tebaai Osmaniyeden her ellibin nüfus zükurda bir nefer olmak itibariyle tertip olunur. Madde 66 - Emri intihap reyi hafi kaidesi üzerine müessestir. Sureti icrası kanunu mahsus ile tayin olunacaktır. Madde 67 - Heyeti Mebusan azalığı ile Hükümeti memuriyeti bir zat uhdesinde içtima edemez. Fakat Vükeladan intihap olunanların azalığı mücazdır. Vesair memurinden biri mebusluğa intihap olunur ise kabul edip etmemek yedi ihtiyarındandır. Fakat kabul ettiği halde memuriyetinden infisal eder. Madde 68 - Heyeti Mebusan için azalığa intihabı caiz olmayanlar şunlardır: Evvela tebai Devleti Aliyeden olmıyan saniyen nizamı mahsusu mucibince muvakkaten hizmeti ecnebiye imtiyazını haiz olan salisen Türkçe bilmiyen rabian otuz yaşını ikmal etmiyen hamisen hini intihabta bir kimsenin hizmetkarlığında bulunan sadisen iflas ile mahkum olup da iadei itibar etmemiş olan sabian sui ahval ile müştehir olan saminen mahcuriyetine hüküm lahik olup ta fekki hacir edilmeyen tasian hukuku medeniyeden sakıt olmuş aşiren tabiiyeti ecnebiye iddiasında bulunan kimselerdir. Bunlar mebus olamaz. Dört seneden sonra icra olunacak iltihaplarda mebus olmak için Türkçe okumak ve mümkün mertebe yazmak dahi şart olacaktır. Madde 69 - Mebusan intihabı umumisi dört senede bir kerre icra olunur ve her mebusun müddeti memuriyeti dört seneden ibaret olup fakat tekrar intihap olunmak caizdir. Madde 70 - Mebusların intihabı umumisine Heyetin mebdei içtimaı olan teşrini saniyeden laakal dört mah mukaddem başlanılır. Madde 71 - Heyeti Mebusan azasının herbiri kendini intihap eden dairenin ayrıca vekili olmayıp umum Osmanlıların vekili hükmündedir. Madde 72 - Müntehipler intihap edecekleri mebusları mensup oldukları dairei vilayet ahalisinden intihap etmeğe mecburdur. Madde 73 - Bu iradei seniye Heyeti Mebusan feshile dağıtıldığı halde nihayet altı ayda müçtemi olmak üzere umum mebusanının müceddeden intihabına başlanılacaktır. Madde 74 - Heyeti Mebusan azasından biri vefat eder veya eshabı hacriyei meşruadan birine duçar olur veya bir uzun müddette meclise devam etmez veyahut istifa eder veya mahkumiyet veya kabulü memuriyet cihetile azalıktan sakıt olursa yerine nihayet gelecek içtimaa yetiştirmek üzere usulü veçhile diğeri tayin olunur. Madde 75 - Münhal olan mebusluk makamlarına intihap olunacak azanın memuriyeti gelecek intihabı umumi zamanına kadardır. Madde 76 - Mebuslardan herbirine beher sene içtimai için Hazineden yirmibin kuruş verilecek ve şehri beşbin kuruş maaş itibarile memurini mülkiye nizamına tevfikan azimet ve avdet harcırahı ita kılınacaktır. Madde 77 - Heyeti Mebusan Riyasetine Heyet tarafından ekseriyetle üç ve ikinci ve üçüncü riyasetlere üçer nefes ki cem'an dokuz zat intihap olunarak huzuru şahaneye arzile bunlardan birisi riyasete ve ikisi reis vekaletlerine ba idaei seniye tercih ve memuriyetleri icra kılınır. Madde 78 - Heyeti Mebusanın müzakeratı alenidir. Fakat bir maddei mühimmeden dolayı müzakeratı hafi tutulmak Vükela canibinden veyahut Heyet Mebusanın azasından onbeş zat tarafından teklif olundukta Heyetin içtima ettiği mahal azanın maadasından tahliye edilerek teklifin red veya kabulü için ekseriyeti azaya müracaat edilir. Madde 79 - Heyeti Mebusanın müddeti içtimaiyesinde azadan hiç biri Heyet tarafından ithama sebebi kafi bulunduğuna ekseriyetle karar verilmedikçe veyahut bir cünha veya cinayet icra ederken veya icrayı müteakip tutulmadıkça tevkif ve muhakeme olunamaz. Madde 80 - Heyeti Mebusan kendüye havale olunacak kavanin layihalarını müzakere ile bunlardan umuru maliyeye ve Kanunu Esasiye taaluk eder maddeleri red veya kabul veyahut tadil eder ve mesarifi umumiye muvazene kanununda gösterildiği veçhile Heyeti Mebusanda tafsilatile tetkik olunduktan sonra miktarına Vükela ile birlikte karar verilür ve buna karşılık olacak varidatın keyfiyeti ve kemmiyeti ve sureti tevzi ve tedariki kezalik Vükela ile birlikte tayin edilir. Mehakim Madde 81 - Kanunu mahsusuna tevfikan tarafı Devletten nasbolunan ve yedlerine beratı şerif verilen hakimler layenazildir. Fakat istifaları kabul olunur. Hakimlerin terekkiyatı ve meslekleri ve tebdili memuriyetleri ve tekaüdleri ve bir cürüm ile mahkumiyet üzerine azil olunmaları dahi kanunu mahsusu hükmüne tabidir ve hakimlerin ve mehakim memurlarının matlup olan evsafını işbu kanun irae eder. Madde 82 - Mahkemelerde her nevi muhakeme alenen cereyan eder ve ilamatın neşrine mezuniyet verir. Ancak kanunda musarrah esbaba mebni mahkeme muhakemeyi hafi tutulabilir. Madde 83 - Herkes huzuru mahkemede hukukunu muhafaza için lüzum gördüğü vesaiti meşruayı istimal edebilir. Madde 84 - Bir mahkeme vazifesi dahilinde olan davanın her ne vesile ile olursa olsun rüiyetinden imtina edemez ve bir kerre rüyetine veyahut rüiyeti için iktiza eden tahkikatı evvileyeye başlandıktan sonra tatil veya taviki dahi caiz olamaz; meğer ki müddei davadan keffiyed etmiş ola. Şu kadar ki cezaya müteallik deavide Hükümete ait olan, hukuk nizamı vechile yine icra olunur. Madde 85 - Her dava ait olduğu mahkemede rüyet olunur. Eşhas ile hükümet beynindeki davalar dahil mehakimi umumiyeye aittir. Madde 86 - Mahkemeler her türlü müdehelattan azadedir. Madde 87 - Deavii şer'iye mehakimi şer'iyede ve deavii nizamiye mehakimi nizamiyede rüyet olunur. Madde 88 - Mahkemelerin sunuf ve vezaif ve selahiyetinin derecat ve taksimatı ve hükkamın tavzifi kavanine müstenittir. Madde 89 - Her ne nam ile olur ise olsun bazı mevaddı mahsusayı rüiyet ve hükmetmek için mehakimi muayene haricinde fevkalade bir mahkeme veyahut hüküm vermek selahiyetini haiz komisyon teşkili kat'a caiz değildir. Fakat kanunen muayyen olduğu veçhile tayini mevla ve tahkim caizdir. Madde 90 - Hiçbir hakim hakimlik sıfatiyle Devletin maaşlı bir başka memuriyetini uhdesinde cemedemez. Madde 91 - Umuru cezaiyede hukuku ammeyi vikayeye memur müddei umumiler bulunacak ve bunların vezaif ve derecatı kanun ile tayin kılınacaktır. Divanı Ali Madde 92 - Divanı Ali otuz azadan mürekkeptir. Bunların onu Heyeti Ayan ve onu Şurayı Devlet ve onu Mahkemeyi Temyiz ve İstinaf rüesa ve azasından kur'a ile tefrik ve tayin olunarak Heyeti Ayan dairesinde lüzum göründükçe ba iradei seniye akdolunur. Vazifesi Vükela ile Mahkemei Teyiz rüesa ve azasının ve zat ve hukuk şahane aleyhinde harekete ve Devleti bir hali muhataraya ilkaya tasaddi eyliyenlerin muhakemesidir.

Madde 53 - Müceddeden kanun tanzimini veya kavanini mevcudeden birinin tadilini teklife Vükela ve Ayan ve Mebusandan her birinin hakkı vardır. İki Meclisten her biri müceddeden veya tadilen kaleme aldığı kanun layıhalarını diğer heyete gönderir. Orada dahi kabul olunduktan sonra tasdiki Hazireti Padişahiye arzolunur. Madde 54 - Tanzim olunacak kavanin layıhaları Meclisi Mebusan ve Ayanca tetkik ve kabul olunarak ledelarz tasdik ile icrayı ahkamına iradei seniyei Hazireti Pedişahi taalluk ederse düsturül amel olur. Arz olunan kanunlar iki mah zarfında ya tasdik olunur yahut tekrar tetkik edilmek üzere bir kerre iade edilir. İade olunan kanunun tekrar müzakeresinde ekseriyeti sülüsan ile kabulü şarttır. Müstaceliyetine karar verilmiş olan kanunlar on gün zarfında ya tasdik veya iade olunur. Madde 76 - Mebuslardan her birine beher sene içtimaı için Hazineden otuz bin kuruş verilecek ve şehri beş bin kuruş maaş itibariyle memurini mülkiye nizamına tevfikan azimet ve avdet harcirahı ita kılınacaktır. Müddeti kanuniyeden fazla içtima vuku bulduğu suretde şehri beşbin kuruş itibarile tahsisatı munzama verilecektir. Madde 77 - Heyeti Mebusan Riyaseti ile birinci ve ikinci reis vekaletlerine Heyet tarafından her sene içtimaında ekseriyetle birer zat intihab ve intihabı vaki huzuru Padişahiye arz olunur. Madde 80 - Masarifatı umumiye muvazene kanununda gösterildiği veçhile Heyeti Mebusanda tafsilatı ile tetkik olunduktan sonra miktarına Vükela hazır olduğu halde Mebusanca karar verilir. Buna karşılık olacak varidatın keyfiyet ve kemiyeti ve sureti tevzii ve tedariki Vükela huzuru ile tayin edilir. Madde 113 - Mülkün bir cihetinde ihtilal zuhur edeceğini müeyyit asar ve emarat görüldüğü halde Hükumeti seniyenin o mahalle mahsus olmak üzere muvakkaten idarei örfiye ilanına hakkı vardır. İdarei örfiye, kavanin ve nizamatı mülkiyenin muvakkaten tatilinden ibaret olup idarei örfiye tahtında bulunan mahallin sureti idaresi nizamı mahsus ile tayin olunacaktır. Madde 118 - Elyevm düsturülamel bulunan nizamat ve teamül ve adat ileride vazolunacak kavanin ve nizamat ile tadil veya ilga olunmadıkça meriyül icra olacaktır. Kavanin ve nizamatın tanziminde muamelatı nasa erfak ve ihtiyacatı zamana evfak ahkamı fıkhiye ve hukukiye ile adab ve muamelat esas itihaz kılınacaktır. 119'uncu madde tay olunmuştur. : Madde 119 - Postahanelerde mevdu evrak ve mekatib müstantik veya mahkeme kararı olmayınca açılamaz. Madde 120 - Kanunu mahsusuna tebaiyet şartı ile Osmanlılar hakkı içtimaa maliktir. Devleti Osmaniyenin temamiyeti mülkiyesini ihlal ve şekli meşrutiyet ve hükumeti tagyir ve Kanunu Esasi ahkamı hilafına hareket ve anasırı Osmaniyeyi siyaseten tefrik etmek maksatlarından birine hadim veya ahlak ve adabı umumiyeye mugayır cemiyetler teşkili memnu olduğu gibi alelıtlak hafi cemiyetler teşkili de memnudur. Madde 121 - Heyeti Ayan müzakeratı alenidir, fakat bir maddei mühimmeden dolayı müzakerat hafi tutulmak Vükela canibinden veya Heyeti Ayan azasından beş zat tarafından teklif olundukta heyetin içtima ettiği mahal azanın maadasından tahliye edilerek teklifi red veya kabul için ekseriyeti araya müracaat olunur. 2. Tertip Düstur, Cilt: 1, s: 638 KANUNİ ESASİNİN 5 ŞABAN 1327 TARİHLİ 7, 35 VE 43'ÜNCÜ MEVADDI MUADDELESİNİ MUADİL KANUN 2 Recep 1332 – 15 Mayıs 1330 (1914) 7'nci Maddenin Fıkrai Muaddelesi "... Otuzbeşinci madde mucibinde Heyeti Mebusanın ledeliktiza feshi ve müddeti teciliye ve tatiliyenin mecmuu müddeti içtimaiyel seneviyenin nısfını tecavüz etmemek ve o senei içtimaiye zarfında müddetini ikmal eylemek üzere tecil ve tatili hukuku mükaddesei Padişahidendir." 35'inci Maddei Muaddele "Vükela ile Heyeti Mebusan arasında ihtilaf olunan maddelerden birinin kabulünde Vükela tarafından ısrar olunup da Mebusan canibinden ekseriyeti ara ile ve mükerreren red edildiği halde Vükelanın tebdili veyahut müceddeden ve dört ay zarfında intihap ve içtima olunmak üzere Heyeti Mebusanın feshi hukuku Padişahi cümlesindendir. Fakat Heyeti cedidei Mebusan evvelki heyetin reyinde sebat ve israr ederse Meclisi Mebusanın rey ve kararının kabulü mecburi olacaktır." 43'üncü Maddei Muaddele "Meclisi Umuminin iki heyeti beher sene teşrinisani ibtidasında ve tecil vuku bulmuş ise müddeti teciliyenin inkizasında bila davetin içtima eder ve ba iradei seniye küşad edilir. Müddeti içtima altı aydır ve bu müddetin hitamında Meclis yine ba iradei seniye kapanır. Bu Heyetlerden biri diğerinin bulunmadığı zamanlarda münakit olamaz. Meclisi Mebusan fesh edildiği halde dört ay sonra içtima edecek olan heyeti cedidenin içtimaı bir içtimaı fevkalade hükmünde olup müddeti iki aydır ve kabili temdit olup tecile tabi değildir ve altmış dokuzuncu maddede muharrer olan dört seneden ibaret müddeti memuriyeti teşrinisani ibtidasında başlar." Kanunu Esasinin yetmiş üçüncü maddesi mülgadır. Meclisi Mebusan ve Ayanda kabul olunan işbu layıhanın kanuniyetini ve ona göre Kanunu Esasiye ilavesini irade eyledim. Mehmet Reşat 2. Tertip Düstur, Cilt: 6, s: 749 7 ZİLHİCCE 1293 TARİHLİ KANUN-U ESASİNİN 102'NCİ MADDESİ İLE 2 RECEP 1332 TARİHLİ 7'NCİ VE 43'ÜNCÜ MEVADDI MUADDELESİNİ MUADDİL KANUN 26 Rebiülevvel 1333 – 29 Kanunusani 1330 (1914) Madde 7 - Meclisi Umuminin miadında açılıp kapatılması, gerek vaktinden evvel gerek sureti fevkaladede içtimaa daveti temdidi müddeti, üç ayı tecavüz ve tekerrür etmemek üzere tecili ve senei içtimaiyesi zarfında müddetini ikmal eylemek üzere Melisin muayyen bir zaman için tadili, otuz beşinci madde mucibince Heyeti Mebusanın ledeliktiza feshi, alel umum muahedat akti hukuku mukaddesi Padişahidendir... Madde 43 - Meclisi Umuminin iki heyeti beher sene teşrinisani iptidasında ve tecil vuku bulmuş ise müddeti teciliyenin inkızasında bila davetin içtima ve ba iradei seniye küşat edilir. Müddeti içtima dört aydır ve bu müddetin hitamında... Madde 102 - Muvazene kanununun hükmü bir seneye mahsustur. O senenin haricinde hükmü cari olamaz ve bu hüküm tecil ve tatil ile ihlal edilemez. Ancak, Meclisi Mebusan muvazeneyi kararlaştırmaksızın fesholunduğu halde... Meclisi Ayan ve Mebusanca kabul olunan işbu layıha veçhile Kanunu Esasinin tadilini irade eyledim. Mehmet Reşat 2. Tertip Düstur, Cilt: 7, s: 224 KANUN-U ESASİNİN 5 ŞABAN 1327 TARİHLİ 76'NCI MADDEİ MUADDELESİNİ MUADDİL KANUN 4 Cemaziyülevvel 1334 – 25 Şubat 1331 (1916) Madde 76 - Meclisi Mebusan azasından herbirine her sene içtimaı için elli bin kusur tahsisat ve şehri dörtbin kuruş üzerinden azimet ve avdet harcirahı verilir. Müddeti içtimaın temdidi ve meclisin fevkalade içtimaı halinde ayrıca tahsisat verilmez. Fesihten sonra içtima eden meclis azasına tahsisatın nısfı verilir. 2. Tertip Düstur, Cilt: 3, s: 483

KANUNİ ESASİ Değişiklik metinleri 1876 Kanuni Esasi'de; 3 Ağustos 1325 (1909) tarihinde 21 maddesi değiştirilmiş, 119. madde iptal edilerek yerine 3 yeni madde eklenmiştir. 15 Mayıs 1330 (1914) tarihinde 3 madde değiştirilmiş, 1 madde kaldırılmıştır. 29 Kanunusani 1330 (1914) tarihinde 3 maddesi değiştirilmiştir. 25 Şubat 1331 (1916) tarihinde 2 ayrı yasa ile 2 madde değiştirilmiş, bir madde kaldırılmıştır. 7 Mart 1332 (1916) tarihinde 1 madde değiştirilmiştir. 21 Mart 1334 (1918) tarihinde 1 madde değiştirilmiştir. 7 ZİLHİCCE 1293 TARİHLİ KANUN-U ESASİNİN BAZI MEVADDI MUADDELESİNE DAİR KANUN 5 Şaban 1327 – 3 Ağustos 1325 (1909) Heyeti Ayan Kararnamesi Kanunu Esasenin lüzumu tadiline Meclisi Mebusanca sülüsan ekseriyetle karar verilip ve mevaddı muaddelesi bend bend yine sülüsan ekseriyetle kabul olunup layihayı kanuniye şeklinde Meclisi Ayana tevdi kılınmış ve Meclisi Ayanca dahi Kanunu Esasinin lüzumu tadiline sülüsan ekseriyetle karar verilerek layihayı kanuniyesi encümeni mahsusuna havale olunmuş idi. Ancak devrei içtimaiyenin ahiri olmak ve Meclisi Mebusandan tevdi olunan levayıhı kanuniye tekessür etmek sebebiyle Kanunu Esasinin baştan başa tetkikatına vakit müsait olamamış ve meşrutiyeti idare ve hakimiyeti milliyenin teeyyüdü için kanunu mezkur mevaddının en mühim ve müstacel olanlarının tetkiki ve müphem ve nakıs görünenlerin tavzih ve ikmali ile işbu devrei içtimaiyeye ait kavanin sırasında ilan olunması kavaidi meşrutiyetin cidden ve fiilen teessüs ettiğini enzarı ammede isbat etmek için elzem görülmüş ve mevaddı sairenin tetkikatı devrei içtimaiyei atiyeye bırakılmıştır. Her iki heyetde tadilen kabulüne karar verilen üçüncü, altıncı, yedinci, onuncu, on ikinci, yirmi yedince yirmi sekizinci, yirmi dokuzuncu, otuzuncu, otuz beşinci, otuz altıncı, otuz sekizinci, kırk üçüncü, kırk dördüncü, elli üçüncü, elli dördüncü, yetmiş altıncı, yetmiş yedinci, sekseninci, yüz on üçüncü ve yüz on sekizinci maddeleri asılları ile sureti muaddelerini havi layıhayı kanuniye leffen takdim kılınmış ve yüz on dokuzuncu madde tay edilmiş ve yeniden üç madde ilave olunup Kanunu Esasinin tetkikat ve tadilatı ikmal olundukta faslı mahsuslarına nakl ve derç olunmak üzere mevaddı selasei mezkure şimdilik yüz on dokuzuncu ve yüz yirminci ve yüz yirmi birinci madde olarak kabul olunmuş ve layıhayı mezkurenin bilistizan tasdiki aliye iktiran ettikten sonra ceriei resmiye ile ilan olunarak mevki tatbika vaz edilmek üzere Kuvvei İcraiyeye tebliğ kararlaştırılmıştır. Mevadı Muaddele Madde 3 - Saltanatı Seniyei Osmaniye Hilafeti Kübrayı İslamiyeti haiz olarak Sülalei Ali Osmandan usulü kadimesi veçhile ekber evlada aittir. Zatı Hazreti Padişahi hini cüluslarında Meclisi Umumide ve Meclis müştemi değilse ilk içtimaında Şer'i Şerif ve Kanunu Esasi ahkamına riayet ve vatan ve millete sadakat edeceğine yemin eder. Madde 6 - Sülalei Ali Osmanın hukuku hürriye ve emval ve emlaki zatiye ve kanunu mahsus mucibince madamel hayat tahsisatı maliyeleri tekafülü umumi tahdındadır. Madde 7 - Hutbelerde namının zikri ve meskukat darbı, kanunu mahsusuna tevfikan rütbe ve mehasıp tevcihi, nişan itası Sadrıazam ve Şeyhülislamın intihap ve tayin ile Sadrıazamın teşkil ve arz edeceği Vükelanın tasdiki memuriyetleri, icabında Vükelanın alel usul azl ve tebdili, kavanini umumiyenin tasdiki ile ilanı meriyeti, devairi hükumetin muamelatına ve kavaninin suveri icraiyesine müteallik nizamnameler tanzimi, her nevi kavanin teklifi, ahkamı şeriye ve kanuniyenin muhafaza ve icrası, eyalatı mümtazenin şeraiti imtiyaziyelerine tevkifat icrayı tevcihatı, kuvayyı berriye ve bahriyenin kumandası, harp ilanı, musalaha akdi, mücazatı kanuniyenin tahfif veya affı, Meclisi Umuminin tasvibi ile affı umumi ilanı, Meclisi Umuminin miadında küşat ve tatili, Meclisi Umuminin ahvali fevkaladede vaktinden evvel içtimaa daveti, otuz beşinci madde mucibince Meclisi Mebusanın üç ay zarfında intihap olunup içtima etmek şartı ve Heyeti Ayanın muvafakatı ile ledeliktiza feshi, alel umum muahedat akdi hukuku mukaddesi Padişahidendir. Ancak sulhe ve ticarete ve terk ve ilhakı araziye ve tebai Osmaniyenin hukuku asliye ve şahsiyesine taalluk eden ve Devletçe masarifi mucip olan muahedatın akdinde Meclisi Umuminin tasdiki şarttır. Meclisi Umuminin münakit olmadığı zamanda Heyeti Vükelanın tebeddülü vukuunda keyfiyeti tebeddüleden mütevellit mesuliyet heyeti lahiyaka ait olacaktır. Madde 10 - Hürriyeti şahsiye her türlü taarruzdan masundur. Hiç kimse şer' ve kanunun tayin ettiği sebep ve suretten maada bir bahane ile tevkif ve mücazat olunamaz. Madde 12 - Matbuat kanun dairesinde serbesttir. Hiç bir veçhile kableltab teftiş ve muayeneye tabi tutulamaz. Madde 27 - Mesnedi Sadaret ve Meşihati İslamiye emniyet buyrulan zevata ihale buyrulduğu misillu teşkili Vükelaya memur olan Sadrazamın tensip ve arzı ile sair Vükelanın memuriyetleri dahi ba iradei şahane icra olunur. Madde 28 - Meclisi Vükela Sadrıazamın riyaseti tahdında olarak aktolunup dahili ve harici umuru mühimmenin merciidir. Müzakeratından muhtacı tasdik olan kararları ledelarz idarei seniye ile icra olunur. Madde 29 - Vükeladan her biri dairesine ait olan umurdan mezuniyeti tahtında bulunanları usule tevfikan icra ve icrası mezuniyeti tahtında olmıyanları Sadrıazam inha eder. Sadrıazam dahi o makule mevaddan müzakereye muhtaç olmıyanları doğrudan doğruya ve muhtacı müzakere bulunanları Meclisi Vükelada badel müzakere muhtacı tasdik olduğu takdirde arz eder ve muhtacı tasdik olmıyanlar hakkındaki Heyeti Vükela kararını tebliğ eyler. Bu mesalihin envağ ve derecatı kanunu mahsusla tayin olunacaktır. Şeyhülislam muhtacı müzakere olmıyan mevaddı doğrudan doğruya arz eder. Madde 30 - Vükela Hükumetin siyaseti umumiyesinden müştereken ve daireyi nezaretlerine ait muamelattan dolayı münferiden Meclisi Mebusana karşı mesuldürler. Tarafı Hazireti Padişahiden tasdike muhtaç olan mukarreratın mamulünbiha olması için Sadrıazam ile dairei müteallikası nazırı tarafından kararnamelere vazı imza edilerek kararın mesuliyeti deruhte olunmak ve anların imzası balasına tarafı Hazireti Padişahiden dahi vazı imza buyrulmak şarttır. Heyeti Vükelaca ittihaz olunan kararlar umum Vükelanın imzalarını havi olacak ve o imzaların balasına muhtacı tasdik olduğu takdirde kezalik tarafı Hazireti Pahişahiden vazı imza buyrulacaktır. Madde 35 - Vükela ile Heyeti Mebusan arasında ihtilaf vukuunda Vükela reyinde ısrar edüp te mebusan canibinden katiyen ve mükerren red edildiği halde Vükela ya mebusanın kararını kabule veya istifaya mecburdur. İstifa takdirinde yeni gelen heyeti Vükela heyeti sabıkanın fikrinde ısrar eder ve Meclis esbabı mucibe beyanı ile yine red ederse yedinci madde mucibince intihabata başlanılmak üzere zatı Hazireti Padişahi Meclisi feshedebilir; fakat heyeti cedidei mebusan evvelki heyetin reyinde sebat ve ısrar ederse Meclisi Mebusanın rey ve kararının kabulü mecburi olacaktır. Madde 36 - Meclisi Umumi münakit olmadığı zamanlarda Devleti bir muhataradan veyahut emniyeti umumiyeyi halelden vikaye için bir zarureti mübreme zuhur ettiği ve bu babda vazına lüzum görünecek kanunun müzakeresi için Meclisin celp ve cemine vakit müsait olmadığı halde Kanunu Esasi ahkamına mugayir olmamak üzere Heyeti Vükela tarafından verilen kararlar Heyeti Mebusanın içtimaiyle verilecek karara kadar ba iradei seniye muvakkaten kanun hüküm ve kuvvetinde olup ilk içtimada Heyeti Mebusana tevdi edilmek lazımdır. Madde 38 - İstizahı madde için Vükeladan birinin huzuruna Meclisi Mebusanda ekseriyetle karar verilerek davet olundukta ya bizzat bulunarak yahut maiyetindeki rüesayı memurinden birini göndererek irad olunacak suallere cevap verecek, yahut lüzum görür istemesuliyeti üzerine alarak cevabının tehirini talep etmek hakkını haiz olacaktır. Neticei istizahta Heyeti Mebusanın ekseriyeti arası ile hakkında ademi itimat beyan olunan nazır sakıt olur. Reisi vükela hakkında ademi itimat beyan olunduğu halde Heyeti Vükela hep birden sukut eder. Madde 43 - Meclisi Umuminin iki heyeti beher sene teşrinisani iptidasında bila davet tecemmu eder ve ba iradei seniye açılır ve mayıs iptidasında yine ba iradei seniye kapanır. Bu heyetlerden biri diğerinin müçtemi bulunmadığı zamanlarda münakit olamaz. Madde 44 - Zatı Hazreti Padişahi görülecek lüzum üzerine re'sen yahut mebusanın ekseriyeti mutlakası tarafından vuku bulacak talebi tahririye binaen Meclisi Umumiyi vaktinden evvel açar ve Heyeti Umumiyenin kararı ile veya re'sen müddeti muayenei içtimaı temdit edebilir.

KANUN-U ESASİNİN 26 REBİÜLEVVEL 1333 TARİHLİ 7'NCİ MADDEİ MUADDELESİNİN TADİLİ İLE 2 RECEP 1332 TARİHLİ 35'İNCİ MADDEİ MUADDELESİNİN TAYYI HAKKINDA KANUN 4 Cemaziyülevvel 1334 – 25 Şubat 1331 (1916) Madde 7 - ... dört ay zarfında bilintihap içtima etmek üzere ledeliktiza Heyeti Mebusanın feshi... hukuku mukaddesi Padişahidendir. Madde 35: Tayyedilmiştir. 2. Tertip Düstur, Cilt: 8, s: 484 7 ZİLHİCCE 1293 TARİHLİ KANUN-U ESASİNİN 72'NCİ MADDESİNİ MUADDİL KANUN 15 Cemaziyülevvel 1334 – 7 Mart 1332 (1916) Madde 72 - Müntehipler evsafı matlubeyi haiz her Osmanlıyı meb'us intihap edebilirler. Ancak bir kimse aynı zamanda üçten ziyade dairei intihabiyede namzetliğini vaz edemez. 2. Tertip Düstur, Cilt: 8, s: 754 KANUN-U ESASİNİN 69'UNCU MADDESİNİ MUADDİL KANUN 8 Cemaziyülahir 1336 – 21 Mart 1334 (1918) Madde 69 - Meb'usan intihabı umumisi dört senede bir kere icra olunur. İntihap olunan meb'usların müddeti meb'usiyeti dört seneden ibaret olup fakat tekrar intihap olunmak caizdir. Ancak dördüncü senei içtimaiye ordu'yu hümayunun umumi seferberliğini müstelzim muharebeye musadıf olduğu halde her iki mecliste adedi mürettebin sülüsanıyla müzakeresine ibtidar ve adedi mürettebin ekseriyeti mutlakasıyla kabul edilecek bir kanun ile müddeti mezkure temdit olunabilir. 2. Tertip Düstur, Cilt: 10, s: 176 1961 ANAYASASI Anayasanın Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun 28 Mart 1961 Bu yasa, 27 Mayıs 1960 Müdahalesi'nden sonra Kurucu Meclis tarafından hazırlanan Anayasa'nın halkoylamasına sunulması amacıyla çıkarıldı. 27 Mayıs 1960 Müdahalesi'nden sonra oluşturulan Kurucu Meclis tarafından hazırlanan bu yasa ile Cumhuriyet tarihinde ilk kez "halkoylaması" yapıldı. Yasa ile seçme yeterliliği bulunan her vatandaşın seçmen kütüğüne kayıtlı olmak şartıyla oy kullanabilmesi, siyasi partilerin de propaganda yapabilmeleri öngörüldü. Propaganda döneminde, Cumhuriyet Halk Partisi ve Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Anayasa'nın kabulü için seferber oldu. Demokrat Partı çizgisinin asıl izleyicisi Adalet Partisi , "oyların hayırlı olması"nı dilemek gibi imalı sloganıyla olumsuz tavır aldı. DP çizgisinin kısmi ve geçici temsilcisi sayılan Yeni Türkiye Partisi ise ikircikli bir tutum sergiledi. Halkoylaması, 9 Temmuz 1961'de gerçekleştirildi. Anayasanın Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun Kanun No: 283 Kabul Tarihi : 38.3.1961 Resmi Gazete: 1.4.1961 - 10771 Madde 1 - Anayasanın, 157 sayılı kanun gereğince halkoyuna sunulmasında bu kanun hükümleri uygulanır. Madde 2 - Seçme yeterliği bulunan her vatandaş, seçmen kütüğüne kayıtlı olmak şartiyle halkoyuna katılır. Anayasayı kabul eden seçmen, üzerinde , kabul etmiyen seçmen, üzerinde yazılı pusulayı kullanmak suretiyle oyunu verir. Madde 3 - Anayasanın halkoyuna sunulması işlemleri seçimlerle ilgili mevzuat hükümlerine göre teşkil olunan seçim kurullarınca yürütülür. Madde 4 - Yüksek Seçim Kurulu halkoyu için gerekli bütün hazırlıkları yapar. Bu maksatla, lüzumlu araç ve gereçlerin zamanında ulaştırılmasını sağlar. Halkoyu için, iki ayrı renkte, birinin üzerinde , diğerinin üzerinde kelimeleri bulunan iki çeşit oy pusulasını yeteri kadar ve eşit sayıda bastırır. Zarf ve oy pusulalarının, zarf dışından renk ayrılığını belli etmiyecek şekilde ve aynı ölçüde hazırlatılması şarttır. Madde 5 - Anayasanın halkoyuna sunulmasında; seçim öncesi işleri, seçim günü işleri, seçim sonrası işleri, itiraz ve şikayetler, suçlar ve cezalarıyle kovuşturma usul ve şekilleri ve mali konular bakımından seçimlerle ilgili mevzuatın bu kanuna aykırı ol-mayan hükümleri uygulanır. Madde 6 - Sandık, ilçe ve il seçim kurullarınca düzenlenecek tutanaklarda; a) Seçmen sayısı, b) Halkoyuna katılanlar sayısı, c) Muteber olan oylar sayısı, d) Muteber olmıyan oylar sayısı, e) Anayasaya oyu verenlerin sayısı, f) Anayasaya oyu verenlerin sayısı, ayrı ayrı gösterilir. İl seçim kurulları, il birleştirme tutanağında beliren sonuçları derhal Yüksek Seçim Kuruluna bildirir ve tutanağın onaylı bir örneğini gönderir. Madde 7 - Yüksek Seçim Kurulu, il seçim kurullarından gelen birleştirme tutanaklarına göre, halkoyu sonucunu yukarıki maddede yazılı esaslar dairesinde derhal ilan eder. Muteber oyların yarısından çoğu ise, Anayasa Türk Milleti tarafından kabul edilmiş olur. Madde 8 - Yüksek Seçim Kurulu, bu kanunun uygulanması ile ilgili bir izahname çıkarır. Madde 9 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 10 - Bu kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.

MİLLİ GÜVENLİK KONSEYİ HAKKINDA KANUN (12 Aralık 1980) TBMM'nin yetkilerini kullanan Milli Güvenlik Konseyi'nin kuruluşuna ilişkin yasal düzenleme, 12 Aralık 1980 tarihinde çıkarılan "Milli Güvenlik Konseyi Hakkında Kanun" ile yapıldı. Milli Güvenlik Konseyi Hakkında Kanun Kanun No. 2356 Kabul Tarihi: 12.12.1980 Resmi Gazete: 12.12.1980 - 17188 Mükerrer MADDE 1. - Milli Güvenlik Konseyi; Devlet ve Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren, üyeleri; Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Nurettin Ersin, Hava Kuwetleri Komutanı Orgeneral Tahsin Şahinkaya, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Nejat Tümer ve Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Sedat Celasun'dan teşekkül eder. MADDE 2. - Kurucu Meclis tarafından hazırlanarak halkoyuna sunulacak yeni Anayasada yer alacak hükümlere göre teşekkül edecek olan Türkiye Büyük Millet Meclisi fiilen göreve başlayıncaya kadar Milli Güvenlik Konseyi Başkanı ve üyelerinin görevleri, yetki ve sorumlulukları rütbe süreleri ile hizmet sürelerine ve yaş hadlerine bakılmaksızın devam eder. MADDE 3. - Milli Güvenlik Konseyi Başkanlığı ve üyeliğinin herhangi bir nedenle boşalması halinde; Başkanlık en kıdemli Kuvvet Komutanı ve Milli Güvenlik

Madde 36 - Meclisi Umumi mün'akit olmadığı zamanlarda Devleti bir muhataradan veya emniyeti umumiyeyi haleden vikaye için bir zarureti mübreme zuhur ettiği ve bu bapta vaz'ına lüzum görülecek kanunun müzakeresi için Meclisin celp ve cem'ine vakit müsait olmadığı halde Kanunu Esasi ahkamına mugayir olmamak üzere Heyeti Vükela tarafından verilen kararlar, Heyeti Mebusanın içtimaile verilecek karara kadar ba iradei seniye, muvakkaten kanun hüküm ve kuvvetindedir. Madde 37 - Vükeladan her biri her ne zaman murad eder ise, Heyetlerin ikisinde dahi bulunmak veyahut maiyetindeki rüesayı memurinden birini tarafından vekaleten bulundurmak ve iradı nutukta azaya takaddüm etmek hakkını haizdir. Madde 38 - İstizahı madde için Vükeladan birinin huzuruna Meclisi Mebusanda ekseriyetle karar verilerek davet olundukta ya bizzat bulunarak veyahut maiyetindeki rüesayı memurinden birini göndererek irad olunacak suallere cevap verecek veyahut lüzum görür ise mes'uliyetini üzerine alarak cevabını tehir etmek selahiyetini haiz olacaktır. Memurin Madde 39 - Bilcümle memurin nizamen tayin olunacak şerait üzere ehil ve müstahak oldukları memuriyetlere intihap olunacaktır ve bu veçhile intihap olunan memurlar kanunen mucibi azil hareketi tahakkuk etmedikçe veya kendisi istifa eylemedikçe veyahut Devletçe bir sebebi zaruri görülmedikçe azl ve tebdil olunamaz ve hüsnü hareket ve istikamet eshabından olanlar ve Devletçe bir sebebi zaruriye mebni infisal edenler nizamı mahsusunda tayin olunacağı veçhile terakkiyata ve tekaüt ve mazuliyet maaşlarına nail olacaklardır. Madde 40 - Her memuriyetin vezayifi nizamı mahsus ile tayin olunacağından her memur kendi vazifesi dairesinde mes'uldür. Madde 41 - Memurun amirine hürmet ve riayeti lazımeden ise de itaati kanunun tayin ettiği daireye mahsustur. Hilafı kanun olan umurda amire itaat mes'uliyetten kurtulmağa medar olamaz. Meclis Umumi Madde 42 - Meclisi Umumi Heyeti Ayan ve Heyeti Mebusan namlarile başka başka iki heyeti muhtevidir. Madde 43 - Meclisi Umuminin iki heyeti beher sene teşrisani iptidasında tecemmu eder ve ba iradei seniye açılır ve mart iptidasında yine ba iradei seniye kapanır ve bu heyetlerden biri diğerinin müctemi bulunmadığı zamanda mün'akid olamaz. Madde 44 - Zati Hazreti Padişahi, Devletçe görülecek lüzum üzerine Meclisi Umumiyi vaktinde dahi açar ve müddeti muayyenei içtimaını da tenkis veya temdit eder. Madde 45 - Meclisi Umuminin yevmi küşadında Zatı Hazreti Padişahi veyahut taraflarından bilvekale Sadrıazam hazır olduğu ve Vükelayı Devlete iki heyetin azayı mevcudesi birlikte bulundukları halde resmi küşat icra olunup senei cariye zarfında Devletin ahvali dahiliye ve münasebatı hariciyesine ve senei atiyede ittihazına lüzum görülecek tedabir ve teşebbüsata dair bir nutku hümayun kıraat olunur. Madde 46 - Meclisi Umumi azalığına intihap veya nasbolunan zevat Meclisin yevmi küşadında Sadrazam huzurunda ve o gün hazır bulunmıyan olur ise mensup olduğu heyet müçtemi olduğu halde reisleri huzurunda Zatı Hazreti Padişahiye ve vatanına sadakat ve Kanunu Esasi ahkamına ve uhdesine tevdi olunan vazifeye riayetle hilafından mücanebet eyliyeceğine tahlif edilir. Madde 47 - Meclisi Umumi azası rey ve mütalea beyanında muhtar olarak bunlardan hiçbiri bir guna vaad ve vaid ve talimat kaydı altında bulunamaz ve gerek verdiği reylerden ve gerek Meclisin müzakeratı esnasında beyan ettiği mütalealardan dolayı bir veçhile ithal olunamaz; meğer ki Meclisin Nizamnamei Dahilisi hilafına hareket etmiş ola. Bu takdirde nizamnamei mezkur hükmünce muamele görür. Madde 48 - Meclisi Umumi azasından birinin hiyanet ve Kanunu Esasiyi nakız ve ilgaya tasaddi ve irtikap töhmetlerinden biri ile müttehem olduğuna mensup olduğu Heyet azayı mevcudesinin sülüsan ekseriyeti mutlakasile karar verilir veyahut kanunen hapis ve nefyi mucib bir ceza ile mahkum olur ise azalık sıfatı zail olur ve bu ef'alin muhakemesile mücazatı ait olduğu mahkeme tarafından rüyet ve hükmolunur. Madde 49 - Meclisi Umumi azasından herbiri reyini bizzat ita eder ve herbirinin müzakerede bulunan bir maddenin red ve kabulüne dair rey vermekten içtinaba hakkı vardır. Madde 50 - Bir kimse zikrolunan iki heyetin ikisine birden aza olamaz. Madde 51 - Meclisi Umumi Heyetlerinden ikisinde dahi mürettep olan azanın nıfsından bir ziyade hazır bulunmadıkça müzakereye mubaderet olunamaz ve kaffei müzakerat sülüsan ekseriyetile meşrut olmayan hususatta hazır bulunan azanın ekseriyeti mutlakası ile karargir olur ve tesavii ara vukuunda reisin reyi iki addedilir. Madde 52 - Bir kimse şahsına müteallik davasından dolayı Meclisi Umuminin iki Heyetinden birine arzuhal verdiği halde eğer evvela ait olduğu memurini Devlete veyahut o memurların tabi bulundukları mercie müracaat etmediği tebeyyün ederse arzuhali red olunur. Madde 53 - Müceddeden kanun tanzimi veya kavanini mevcudeden birinin tadili teklifi Vükelaya ait olduğu gibi Heyeti Ayan ve Heyeti Mebusanın dahi kendi vazifei muayyeneleri dairesinde bulunan mevad için kanun tanzimini veyahut kavanini mevcudeden birinin tadilini istidaya salahiyetleri olmakla evvelce Makamı Sadaret vasıtası ile tarafı Şahaneden istizan olunarak iradei seniye müteallik buyrulur ise ait olduğu dairelerden verilecek izahat ve tafsilat üzerine layihalarının tanzimi Şurayı Devlete havale olunur. Madde 54 - Şurayı Devlette bilmüzakere tanzim olunacak kavanin layıhaları Heyeti Mebusanda badehu Heyeti yanda tetkik ve kabul olunduktan sonra icrayı ahkamına iradei seniyei Hazreti Padişahi müteallik buyrulur ise düstürel amel olur ve işbu heyetlerin birinden katiyen reddolunan kanun layihası o senenin müddeti içtimaiyesinde tekrar mevkii müzakereye konulamaz. Madde 55 - Bir kanun layıhası evvela Heyeti Mebusanda badehu Heyeti Ayanda bend bend okunup ve her bendine rey verilüp ekseriyeti ara ile karar verilmedikçe ve bedel karar heyeti mecmuası için dahi betekrar ekseriyetle karar hasıl olmadıkça kabul olunmuş olmaz. Madde 56 - Bu Heyetler Vükeladan veya onların göndereceği vekillerden veya kendi azalarından olmayan veyahut resmen davet olunmuş memurinden bulunmayan hiç kimseyi gerek asaleten ve gerek bir cemaat tarafından vekaleten bir madde ifadesi için gelmiş olduğu halde asla kabul edemez ve ifadelerini istima eyliyemez. Madde 57 - Heyetlerin müzakeratı lisanı Türki üzere cereyan eder ve müzakere olunacak layıhaların suretleri tab ile yevmi müzakereden evvel azaya tevzi olunur. Madde 58 - Heyetlerde verilecek reyler ya tayini esami veyahut işaratı mahsusa veyahut reyi hafi ile olur. Reyi hafi usulünün icrası azayı mevcudenin ekseriyeti arası ile karar verilmeğe mütevakkıftır. Madde 59 - Her Heyetin inzibatı dahilisini münhasıran kendi reisi icra eder. Heyeti Ayan Madde 60 - Heyeti Ayanın reisi ve azası nihayet miktarı Heyeti Mebusan azasının sülüsü miktarını tecavüz etmemek üzere doğrudan doğruya tarafı Hazreti Padişahiden nasbolunur. Madde 61 - Heyeti Ayana aza tayin olunabilmek için asar ve efali umumun vüsuk ve itimadına şayan ve umuru Devlette hidematı memduhesi mesbuk ve mütearif zevattan olmak ve kırk yaşından aşağı bulunmamak lazımdır. Madde 62 - Heyeti Ayan azalığı kaydı hayat iledir. Bu memuriyetlere vükelalık ve valilik ve ordu müşirliği ve kazaskerlik ve elçilik ve patriklik ve hahambaşılık memuriyetinde bulunmuş olan mazulinden ve berri ve bahri ferikandan ve sıfatı lazimeyi cami sair zevattan münasipleri tayin olunur. Kendü talepleri Devletçe sair memuriyete tayin olunanlar azalık memuriyetinden sakıt olur. Madde 63 - Heyeti Ayanın azalık maaşı şehri onbin kuruştur. Başka bir nam ile Hazineden muvazzaf olan azanın maaş ve tayini eğer onbin kuruştan dun ise ol miktara iblağ olunur ve eğer onbin kuruş veya ziyade ise ibka olunur.

TÜRKİYE'DE HALKOYLAMALARI... 1982 Anayasası halkoylaması sonuçları 9 Kasım 1982 Yüksek Seçim Kurulu , 1982 Anayasası halkoylaması sonuçlarına ilişkin 2 karar yayınladı. Resmi Gazete'nin 9 Kasım 1982 tarihli sayısında (17863 Mükerrer) yayımlanan ilk kararda, 730 sandık dışındaki sonuçlar açıklandı ve Anayasa'nın kabul edildiği ilan edildi. Resmi Gazete'nin 20 Kasım 1982 tarihli sayısında da (17874) kesin sonuçlar il il açıklandı. Buna göre, 1982 Anayasası, 1.626.431 "red" (yüzde 8.63) oyuna karşılık, 17.215.559 "kabul" (yüzde 91.37) oyuyla kabul edildi. 9 Kasım 1982 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan YSK Kararı şöyle: YÜKSEK SEÇİM KURULU KARARI Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı'ndan: Karar No: 444 Anayasanın halkoyuna sunulması hakkında 24.9.1982 gün ve 2707 Sayılı Kanunun 2 nci. maddesi uyarınca 7 Kasım 1982 Pazar günü yapılan Anayasanın halkoylaması sonuçları, Kurulumuzca incelendi ve gereği görüşülüp düşünüldü: 1-. 5 Eylül 1982 Pazar günü yapılan yazılımla, Tüm ülke düzeyinde yirmi milyon yedi yüz yirmi iki bin altı yüz iki (20.722.602) yurttaşımızın oy verme yeterliğine sahip olduğu ve bunların seksen iki bin dokuz yüz on üç (82.913) sandıkta oy kullanacakları, 2- 7 Kasım 1982 Pazar günü Tüm Yurtta yapılan oylamanın Kurulumuza ulaşan kesin sonuçlarına göre 18.718.115 yurttaşımızın oy kullandığı, kullanılan oylardan 18.600.313 oyun geçerli, 117.802 oyun geçersiz sayıldığı, geçerli oylardan 16.945.545 oyun kabul, 1.594.761 oyun red olduğu, 3- Hava koşulları dolayısıyla zorunlu olarak kurulumuza ulaşamayan toplam 730 sandıkta oy kullanabileceklerin en fazla toplam sayısı 219.000 olabilir. Bunların sonuçlarının ne zaman alınabileceği belli değildir. Beklenmesi hiçbir yarar sağlamaz. Bu oyların Tümü red oyu olarak kabul edilse bile bu halin geçerli tüm oylar içinde %90'ı aşan kabul oylarının oranını ve böylece oluşan hukuksal sonucu etkilemiyeceği ve değiştirmeyeceği tartışma kabul etmez şekilde açık ve kesin bir gerçektir. 2707 Sayılı Kanunun 11 nci maddesinin son fıkrasında aynen "Muteber oyların yarısından çoğu ise, Anayasa Türk Milleti tarafından kabul edilmiş olur" hükmü yer almıştır. O halde, yukarda açıklanan olgular ve 2707 Sayılı Kanunun anılan 11 nci maddesinin son fıkrası hükmü karşısında; A - 7 Kasım 1982 Pazar günü yapılan halkoylaması sonucu Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın Türk Milleti tarafından kabul edilmiş olduğuna, B - Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın Resmi Gazete'de ilanına, kamu oyuna duyurulmasına 9.11.1982 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. Orhan Aydın Yüksek Seçim Kurulu Başk. Fazıl Alp YSK Başkanvekili Ahmet Coşar

güzel paylaşım. eline sağlık

1876'DAN 1982'YE ANAYASALAR... 1876 Anayasası Kanuni Esasi'den günümüze tüm Anayasa metinleri, yapılan değişiklikler ile 1961 Milli Birlik Komitesi ve 1982 Milli Güvenlik Konseyi dönemlerinde yayımlanan anayasal metinler... Türkiye'de anayasal hareketler 19. yüzyılın ikinci yarı sında başlamış ve ilk anayasa Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, 1876 yılında kabul edilmiştir . 1921 Anayasası, Kurtuluş Savaşı yıllarında çıkarılan, savaş koşulları ve gereklerinin zorunlu kıldığı kuralları içeren ikinci anayasadır. Cumhuriyet döneminde üç anayasa çıkarılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk anayasası 1924'te, ikincisi 1961'de ve bugün yürürlükte olan üçüncüsü de 1982 yılında kabul edilmiştir. 1876 Kanuni Esasi 1876 Kanuni Esasi özet bilgi Kanuni Esasi'de yapılan değişiklikler 1921 Teşkilatı Esasiye Kanunu 1923 Teşkilatı Esasiye Kanunu'nda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun 1924 Anayasası 1924 Anayasası'ndaki değişiklikler (1928-1931-1934-1937) 1924 Anayasası'nın Türkçeleştirilmesi (1945) 1924 Anayasası metninin tekrar yürürlüğe girmesine ilişkin kanun (1952) 1924 Anayasası'nın bazı hükümlerinin kaldırılması, bazılarının değiştirilmesine ilişkin geçici Kanun (1960) Kurucu Meclis Teşkili Hakkında Kanun (1960) Temsilciler Meclisi Seçimi Kanunu (1960) Anayasanın Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun (1961) YSK'nın Halkoylaması sonucuna ilişkin kararı (1961) 1961 Anayasası 1961 Anayasası'ndaki değişiklikler Anayasa Düzeni Hakkında Kanun (1980) Milli Güvenlik Konseyi Hakkında Kanun (1980) Kurucu Meclis Hakkında Kanun (1981) Anayasa'nın Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun (1982) YSK'nın Halkoylaması sonucuna ilişkin kararı (1982) 1982 Anayasası 1982 Anayasası'ndaki değişiklikler 1982 Anayasası'nda yürürlükten kaldırılan maddeler KANUNİ ESASİ 7 Zilhicce 1293 (23 Aralık 1876) Memaliki Devleti Osmaniye Madde 1 - Devleti Osmaniye memalik ve kıtaatı hazırayı ve eyalatı mümtazeyi muhtevi ve yekvücud olmakla hiçbir zamanda hiçbir sebeble tefrik kabul etmez. Madde 2 - Devleti Osmaniyenin payitahtı İstanbul şehridir ve şehri mezkurun sair biladı Osmaniyeden ayrı olarak bir gune imtiyaz ve muafiyeti yoktur. Madde 3 - Saltanatı Seniyei Osmaniye Hilafeti Kübrayı İslamiyeyi haiz olarak Sülalei Ali Osmandan usulü kadimesi veçhile ekber evlada aittir. Madde 4 - Zatı Hazreti Padişahi hasbelhilafe dini İslamın hamisi ve bilcümle tebeai Osmaniyenin hükümdar ve padişahıdır. Madde 5 - Zatı Hazreti Padişahinin nefsi hümayunu mukaddes ve gayri mesuldür. Madde 6 - Sülalei Ali Osmanın hukuku hürriye ve emval ve emlaki zatiye ve madamelhayat tahsisatı maliyeleri tekafülü umumi tahdındadır. Madde 7 - Vükelanın azil ve nasbı ve rütbe ve menasıp tevcihi ve nişan itası ve eyalatı mümtazenin şeraiti imtiyazilerine tevfikan icrayı tevcihatı ve meskukat darbı ve hutbelerde namının zikri ve düveli ecnebiye ile muahedat akdi ve harb ve sulh ilanı ve kuvvei berriye ve bahriyenin kumandası ve harekatı askeriye ve ahkamı şeriye ve kanuniyenin icrası ve devairi idarenin muamelatına müteallik nizamnamelerin tanzimi ve mücazatı kanuniyenin tahfifi veya affı ve Meclisi Umuminin akt ve tatili ve ledeliktiza Heyeti Mebusanın azası yeniden intihap olunmak şartile feshi hukuku mukaddesi Padişahi cümlesindendir. Tebaai Devleti Osmaniyenin Hukuku Umumiyesi Madde 8 -Devleti Osmaniye tabiyetinde bulunan efradın cümlesine her hangi din ve mezhepten olur ise olsun bila istisna Osmanlı tabir olunur ve Osmanlı sıfatı kanunen muayyen olan ahvale göre istihsal ve izae edilir. Madde 9 - Osmanlıların kaffesi hürriyeti şahsiyelerine malik ve aherin hukuku hürriyetine tecavüz etmemekle mükelleftir. Madde 10 - Hürriyeti şahsiye her türlü taarruzdan masundur. Hiç kimse kanunun tayin ettiği sebeb ve suretten maada bir bahane ile mücazat olunamaz. Madde 11 - Devleti Osmaniyenin dini İslamdır. Bu esası vikaye ile beraber asayişi halkı ve adabı umumiyeyi ihlal etmemek şartile memaliki Osmaniyede maruf olan bilcümle edyanın serbestii icrası ve cemaatı muhtelifiye verilmiş olan imtiyazatı mezhebiyenin kemakan cereyanı Devletin tahdi himayetindedir. Madde 12 - Matbuat kanun dairesinde serbesttir. Madde 13 - Tebaai Osmaniye nizam ve kanun dairesinde ticaret ve sanat ve felahet için her nevi şirketler teşkiline mezundur. Madde 14 - Tebaai Osmaniyeden bir veya bir kaç kişinin gerek şahıslarına ve gerek umuma müteallik olan kavanin ve nizamata muhalif gördükleri bir maddeden dolayı işin merciine arzuhal verdikleri gibi Meclisi Umumiye dahi müddei sıfatile imzalı arzuhal vermeğe ve memurinin ef'alinden iştikaye selahiyetleri vardır. Madde 15 - Emri tedris serbesttir. Muayyen olan kanuna tebaiyet şartile her Osmanlı umumi ve hususi tedrise mezundur. Madde 16 - Bilcümle mektepler Devletin tahtı nezaretindedir. Tebaai Osmaniye'nin terbiyesi bir sıyakı ittihat ve intizam üzere olmak için iktiza eden esbaba teşebbüs olunacak ve mileli muhtelifenin umuru itikadiyelerine müteallik olan usulü talimiyeye halel getirilmiyecektir. Madde 17 - Osmanlıların kaffesi huzuru kanunda ve ahvali diniye ve mezhebiyeden maada memleketin hukuk ve vezaifinde mütevasidir. Madde 18 - Tebaai Osmaniyenin hidematı Devlette istihdam olunmak için devletin lisanı resmisi olan Türkçeyi bilmeleri şarttır. Madde 19 - Devlet memuriyetinde umum tebaa ehliyet ve kabiliyetlerine göre münasip olan memuriyetlere kabul olunurlar. Madde 20 - Tekalifi mukarrere nizamatı mahsusatına tevfikat kaffei tebaa beyninde herkesin kudreti nisbetinde tarh ve tevzi olunur. Madde 21 - Herkes usulen mutasarrıf olduğu mal ve mülkten emindir. Menafii umumiye için lüzumu sabit olmadıkça ve kanunu mucibince değer bahası peşin verilmedikçe kimsenin tasarrufunda olan mülk alınamaz. Madde 22 - Memaliki Osmaniyede herkesin mesken ve menzili taarruzdan masundur. Kanunun tayin eylediği ahvalden maada bir sebeble Hükumet tarafından cebren hiç kimsenin mesken ve menziline girilemez. Madde 23 - Yapılacak usulü muhakeme hükmünce hiç kimse kanunen mensup olduğu mahkemeden başka bir mahkemeye gitmeye icbar olunamaz. Madde 24 - Müsadere ve angarya ve cerime memnudur. Fakat muharebe esnasında usulen tayin olunacak tekalif ve ahval bundan müstesnadır. Madde 25 - Bir kanuna müstenit olmadıkça vergi ve rüsumat namı ile ve namı aherle hiç kimseden bir akçe alınamaz. Madde 26 - İşkence ve sair her nevi eziyet katiyen ve külliyen memnudur. Vükelayı Devlet Madde 27 - Mesnedi Sadaret ve Meşihatı İslamiye tarafı Padişahiden emniyet buyurulan zatlara ihale buyurulduğu missullu sair vükelanın memuriyetleri dahi ba iradei şahane icra olunur. Madde 28 - Meclisi Vükela Sadrazamın riyaseti tahtında olarak aktolunup dahili ve harici umuru mühimmenin merciidir. Müzakeratından mühtacı istizan olanların kararları iradei seniye ile icra olunur. Madde 29 - Vükeladan herbiri dairesine ait olan umurdan, icrası mezuniyet tahtında, bulunanları usulüne tevfikan icra ve icrası mezuniyeti tahtında olmıyanların Sadrazama arzeder. Sadrıazam dahi o makule mevaddan müzakereye muhtaç olmıyanların muktezasını icra veyahut tarafı Hazreti Padişahiden istizan ederek ve muhtacı müzakere bulunanları Meclisi Vükelanın müzakeresine arzeyliyerek müteallik buyurulacak iradei seniye mucibince iktizasını ifa eyler. Bu mesalihin envağ ve derecatı nizamı mahsus ile tayin olunacaktır. Madde 30 - Vükelayı Devlet memuriyetlerine müteallik ahval ve icraattan mesuldür. Madde 31 -Mebusan azasından biri veyahut birkaçı Heyeti Mebusanın dahili dairei vazifesi olan ahvaldan dolayı Vükelayı Devletten bir zat hakkında mes'uliyeti mucip şikayet beyan ettiği halde evvela Mebusanın nizamı dahilisi mucibince bu misillu mevaddin Heyete havalesi lazım gelip gelmiyeceğini müzakereye memur olan şubede tetkik olunmak üzere şikayeti müş'ir Heyeti Mebusan Reisine verilecek takrir, Reis tarafından nihayet üç gün zarfında o şubeye gönderilir ve bu şube tarafından tahkikatı lazime icra ve iştika olunan zat tarafından izahatı kafiye istihsal olunduktan sonra şikayetin şayanı müzakere olduğuna dair ekseriyetle terkip olunacak kararname Heyeti Mebusanda kıraat olunarak ve ledeliktiza şikayet olunan zat davetle bizzat veya bilvasıta vereceği izahat istima kılınarak azayı mevcudedin sülüsan ekseriyeti mutlakasile kabul olunur ise muhakeme talebini müş'ir mazbatası Makamı Sadarete takdim ile ledelarz müteallik olacak iradei seniye üzerine keyfiyet Divanı Aliye havale olunur. Madde 32 - Vükeladan itham olunanların usulü muhakemeleri kanunu mahsus ile tayin edilecektir. Madde 33 - Memuriyetlerinden hariç ve sırf zatlarına ait her nevi deavide vükelanın sair efradı Osmaniyeden asla farkı yoktur. Bu misillu hususatın muhakemesi ait olduğu mehakimi umumiyede icra olunur. Madde 34 - Divanı Alinin dairei ithamı tarafından müttehem olduğuna karar verilen Vükela tebriyel zimmet edinceye kadar vekaletten sakıt olur. Madde 35 - Vükela ile Heyeti Mebusan arasında ihtilaf olunan maddelerden birinin kabulünde Vükela tarafından israr olunup da mebusan canibinden ekseriyeti ara ile tafsilen esbabı mucibe beyan ile katiyyen ve mükerreren reddedildiği halde Vükelanın tebdili veyahut müceddeden müddeti kanuniyesinde intihap olunmak üzere Heyeti Mebusanı feshi münhasıran yedi iktidarı Hazreti Padişahidedir.

1982 ANAYASASI Anayasa değişiklikleri... 1982 Anayasası, 9 kez değişikliğe uğradı. En geniş kapsamlı değişiklikler 23 Temmuz 1995 ve 3 Ekim 2001 tarihlerinde yapıldı. Anayasa'nın "Başlangıç" bölümü ve 65 maddesi değiştirildi, 3 maddesi yürürlükten kaldırıldı. "Başlangıç" bölümünün tümü 1995 yılında, beşinci fıkrasının başında geçen "Hiçbir düşünce ve mülahazanın" ibaresi de 2001 yılında "Hiçbir faaliyetin" şeklinde değiştirildi. (22 Mayıs 2004 tarihi itibariyle...) ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİ Geçici 4. madde, referandum ile kaldırılmıştır. 1982 ANAYASASI Kaldırılan maddeler... 1982 Anayasası'nın 3 maddesi, 1987, 1995 ve 2004 yıllarında yapılan anayasa değişiklikleri ile tümüyle yürürlükten kaldırıldı. Anayasa'nın siyasi yasaklarla ilgili Geçici 4. maddesi, 1987 yılında düzenlenen halkoylaması ile yürürlükten kalktı. Sendikalara siyaset yasağı getiren "Sendikal faaliyet" başlıklı 52. madde de, 23 Temmuz 1995 tarihli 4121 sayılı yasa ile yürürlükten kaldırıldı. Anayasa'nın Devlet Güvenlik Mahkemeleri ile ilgili 143. maddesi, 18 Haziran 1999'da değiştirildi, 7 Mayıs 2004'de de tümüyle yürürlükten kaldırıldı. 1999 değişikliği ile DGM'lerde yer alan subay üyelerin yerine sivil yargıçların atanması ilkesi getirildi. Bunun dışında Anayasa'da 9 kez yapılan değişikliklerle, bazı maddelerin fıkraları da metinden çıkarıldı. YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN MADDELER GEÇİCİ MADDE 4. - 1) 16 Ekim 1981 tarih ve 2533 sayılı Kanunla feshedilmiş bulunan siyasi partilerden; 11 Eylül 1980'den sonra gerek parti tüzelkişiliği, gerek bunların merkez yöneticilerinden veya Parlamento üyelerinden herhangi biri hakkında Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının birinci babında yer alan Devletin şahsiyetine karşı işlenmiş cürümlerden herhangi biri ile ilgili olarak kamu davası açılmış olanlarla, 11 Eylül 1980 tarihinde iktidar partisi ve anamuhalefet partisi durumunda bulunan siyasi partilerin; a) 1 Ocak 1980 ve daha sonraki tarihlerde; genel başkan, genel başkan yardımcıları veya vekilleri, genel sekreterleri, bunların yardımcıları ve merkez yönetim kurulu veya benzeri organların üyeleri; Anayasanın halkoylaması sonucu kabulü tarihinden başlayarak on yıl süre ile siyasi parti kuramazlar; Anayasa hükümlerine dayalı olarak kurulacak siyasi partilere üye olamazlar, bu partiler tarafından veya bağımsız olarak milletvekili genel ve ara seçimlerinde, mahalli seçimlerde aday gösterilemezler ve aday olamazlar. Siyasi partilerle herhangi bir şekilde bağlantı kuramazlar ve siyasi partilerde fahri olarak bile herhangi bir görev alamazlar. b) 1 Ocak 1980 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde üye bulunan milletvekilleri ile senatörler, Anayasanın halkoylaması sonucu kabulü tarihinden başlamak üzere beş yıl süre ile siyasi parti kuramazlar, kurulacak siyasi partilerin merkez yönetim kurullarında veya benzeri organlarda görev alamazlar. 2) 1 Ocak 1980 tarihinde kontenjan senatörü veya Cumhurivet Senatosunun tabii üyesi olanlar ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin bağımsız üyelerinden; haklarında Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının birinci babında yer alan Devletin şahsiyetine karşı işlenmiş cürümlerden herhangi biri ile kamu davası açılmış bulunanlar veya birinci fıkrada nitelendirilen siyasi partilerden birine girmiş olanlar birinci fıkranın bendi hükümlerine tabi olurlar. D. Sendikal faaliyet MADDE 52. - Sendikalar, 13 üncü maddede sayılan genel sınırlamalara aykırı hareket edemeyecekleri gibi; siyasi amaç güdemezler, siyasi faaliyette bulunamazlar, siyasi partilerden destek göremezler ve onlara destek olamazlar; derneklerle, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıflarIa bu amaçlarla ortak hareket edemezler. İşyerinde sendikal faaliyette bulunma, o işyerinde çalışmamayı haklı göstermez. Sendikal üzerindeki Devletin idari ve mali denetimi ile gelir ve giderleri, üye aidatının sendikaya ödenme şekli kanunla düzenlenir. Sendikalar gelirlerini amaçları dışında kullanamazlar; tüm gelirlerini Devlet bankalarında muhafaza ederler. F. Devlet Güvenlik Mahkemeleri MADDE 143. – Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü, hür demokratik düzen ve nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyet aleyhine işlenen ve doğrudan doğruya Devletin iç ve dış güvenliğini ilgilendiren suçlara bakmakla görevli Devlet Güvenlik Mahkemeleri kurulur. (Ek cümle: 18.6.1999-4388/1 md.) Ancak, sıkıyönetim ve savaş haline ilişkin hükümler saklıdır. (Değişik: 18.6.1999-4388/1 md.) Devlet Güvenlik Mahkemesinde bir Başkan, iki asıl ve bir yedek üye ile Cumhuriyet başsavcısı ve yeteri kadar Cumhuriyet savcısı bulunur. (Değişik: 18.6.1999-4388/1 md.) Başkan, iki asıl ve bir yedek üye ile Cumhuriyet başsavcısı, birinci sınıfa ayrılmış hakim ve Cumhuriyet savcıları arasından; Cumhuriyet savcıları ise, diğer Cumhuriyet savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca özel kanunda gösterilen usule göre 4 yıl için atanırlar, süresi bitenler yeniden atanabilirler. Devlet Güvenlik Mahkemeleri kararlarının temyiz mercii Yargıtaydır. Devlet Güvenlik Mahkemelerinin işleyişi, görev ve yetkileri ve yargılama usulleri ile ilgili diğer hükümler, kanunda gösterilir. (Son fıkra mülga: 18.6.1999-4388/1 md.) 143. maddenin 1999 değişikliğinden önceki hali: F. Devlet Güvenlik Mahkemeleri MADDE 143. - Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü, hür demokratik düzen ve nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyet aleyhine işlenen ve doğrudan doğruya Devletin iç ve dış güvenliğini ilgilendiren suçlara bakmakla görevli Devlet Güvenlik Mahkemeleri kurulur. Devlet Güvenlik Mahkemesinde bir Başkan, iki asıl ve iki yedek üye ile bir savcı ve yeteri kadar savcı yardımcısı bulunur. Başkan, bir asıl ve bir yedek üye ile savcı, birinci sınıfa ayrılmış hakim ve Cumhuriyet savcıları arasından; bir asıl ve bir yedek üye, birinci sınıf askeri hakimler arasından; savcı yardımcıları ise Cumhuriyet savcıları ve askeri hakimler arasından özel kanunlarında gösterilen usule göre atanır. Devlet Güvenlik Mahkemesi Başkan, üye ve yedek üyeleri ile savcı ve savcı yardımcıları dört yıl için atanırlar, süresi bitenler yeniden atanabilirler. Devlet güvenlik mahkemeleri kararlarının temyiz mercii Yargıtaydır. Devlet Güvenlik Mahkemelerinin işleyişi, görev ve yetkileri ve yargılama usulleri ile ilgili diğer hükümler, kanunda gösterilir. Devlet güvenlik mahkemesinin yargı çevresine giren bölgelerde sıkıyönetim ilan edilmesi halinde, bu bölgeler sınırlı olmak üzere kanunla belirlenen esaslara göre Devlet Güvenlik Mahkemesi, Sıkıyönetim Askeri Mahkemesine dönüştürülebilir. Alıntıdır... Umarım Faydalı Olur!..

Madde 93 - Divanı Ali ikiye münkasem olup biri Dairei İthamiye ve biri Divanı Hükümdür. Daireyi İthamiye dokuz azadan ibaret olup bunun üçü Heyeti Ayan ve üçü Divanı Temyiz ve İstinaf ve üçü Şurayı Devlet azasından Divanı Aliye alınacak aza içinden kur'a ile intihap olunur. Madde 94 - Bu daire şikayet olunan zevatın müttehem olup olmadığına sülüsan ekseriyetile karar verir ve Dairei İthamiyede bulunanlar Divanı Hükümde bulunamaz. Madde 95 - Divanı Hüküm, yedisi Heyeti Ayan ve yedisi Divanı Temyiz ve İstinaf ve yedisi Şurayı Devlet rüesa ve azasından olmak üzere Divanı Ali azasının yirmibir neferinden mürekkep olarak Dairei İthamiye tarafından muhakemesi lazım olduğuna karar verilmiş davalar hakkında azayı murettebenin sülüsan ekseriyetile kat'iyen ve kavanini mevzuasına tatbikan hükmeder ve hükümleri kabili istinaf ve temyiz değildir. Umuru Maliye Madde 96 - Tekalifi Devletin hiçbiri bir kanun ile tayin olunmadıkça vaz' ve tevzi istihsal olunamaz. Madde 97 - Devletin büdçesi varidat ve mesarifatı takribiyesini mübeyyin kanundur. Tekalifi Devletin vaz' ve tevzi ve tahsil emrinde müstenit olacağı kanun budur. Madde 98 - Büdçe yani Muvazenei Umumiye Kanunu Meclisi Umumide madde be madde tetkik ve kabul olunur. Varidat ve mesarifatı muhammeninin müfredatını cami olmak üzere ana merbut olan cedveller nızamen tayin olunan numunesine tevfikan aksam ve fusul ve mevaddı müteaddideye münkasem olarak bunların müzakeresi dahi fasıl icra edilir. Madde 99 - Muvazenei Umumiye Kanunu mütealilk olduğu senenin dühulünde mevkii icraya konulabilmek için layihası Hey'eti Mebusana Meclisi Umuminin küşadı akabinde ita olunur. Madde 100 - Bir kanunu mahsus ile muayyen olmadıkça emvali Devletten muvazene haricinde sarfiyat caiz olamaz. Madde 101 - Meclisi Umuminin münakit bulunmadığı esnada esbabı mücbireyi fevkaladeden dolayı muvazene haricinde masraf ihtiyarına lüzumu kavi tahakkuk eder ise mesuliyeti Heyeti Vükelaya ait olmak ve Meclisi Umuminin küşadı akabinde ana dair kanun layıhası Meclisi Umumiye verilmek üzere o masrafın tesviyesi için iktiza eden mebaliğin tarafı Hazreti Padişahiye arz ve istizan ile sadır olacak iradei seniye üzerine tedarik ve sarfı caiz olur. Madde 102 - Muvazene Kanununun hükmü bir seneye mahsustur. O senenin haricinde hükmü cari olamaz ancak bazı ahvali fevkaladeden dolayı Meclisi Mebusan muvazeneyi kararlaştırmaksızın fesih olunduğu halde hükmü bir seneyi tecavüz etmemek üzere bir kararname ile Vükelayı Devlet ba iradei seniye senei sabıka muvazenesinin cereyanı ahkamını Meclisi Mebusanın gelecek içtimaına kadar temdit ederler. Madde 103 - Muhasebei Kat'iye Kanunu müteallik olduğu senenin varidatında istihsal olunan mebaliğ ile yine o senenin mesarifatına vukubulan sarfiyatın miktarı hakikisini mübeyyin olarak bunun şekil ve taksimatı dahi Muvazenei Umumiye tamamile mutabık olacaktır. Madde 104 - Muhasebei Kat'iye Kanununun layihası müteallik olduğu senenin hitamından itibaren nihayet dört sene sonra Meclisi Umumiye ita olunur. Madde 105 - Emevali Devletin kabız ve sarfına memur olanların muhasebelerini rüiyet ve devairden tanzim olunan sai muhasebelerini tetkik ederek hulasai tetkikat ve neticei mütalaatını her sene bir takriri mahsus ile Heyeti Mebusana arzeylmek üzere bir Divanı Muhasebat teşkil olunacaktır. Bu divan her üç ayda bir kerre ahvali maliyeyi Riyaseti Vükela vasıtasile ba takrir tarafı Hazreti Padişahiye dahi arzeder. Madde 106 - Divanı Muhasebatın azası oniki kişiden mürettep olacak ve herbiri Heyeti Mebusandan ekseriyetle azlinin lüzumu tastik olunmadıkça memuriyetinde kaydı hayat ile kalmak üzere ba iradei seniye nasbolunacaktır. Madde 107 - Divanı Muhasebet azasının evsaf ve vezayifinin tafsilatı ve sureti istifade ve tebdil ve terakki ve tekaüdü ve ahkamının keyfiyeti teşkili bir nizamı mahsus ile tayin olunacaktır. Vilayat Madde 108 - Vilayetin usulü idaresi, tevsii mezuniyet ve tefriki vezayif kaidesi üzerine müesses olup derecatı nizamı mahsus ile tayin kılınacaktır. Madde 109 - Vilayet ve leva ve kaza merkezlerinde olan idare meclislerile senede bir defa merkezi vilayette içtima eden Meclisi Umumi azasının sureti intihabı bir kanunu mahsus ile tevsi olunacaktır. Madde 110 - Vilayet Mecalisi Umumiyesinin vezayifi yapılacak kanunu mahsusunda beyan olunacağı veçhile turuku meabir tanzimi ve itibar sandıklarının teşkili ve sanayi ve ticaret ve felahatın teshili gibi umuru nafiaya müteallik mevad hakkında ve umuma ait maarif ve terbiyenin intişarı yolunda müzakerata şamil olmakla beraber, tekalif ve mürettebatı miriyenin sureti tevzi ve istihsalinde ve muamelatı sairede kavanin ve nizamatı mevzua ahkamına muhalif gördükleri ahvalin müteallik olduğu makam ve mevkilere tebliğ ile tashih ve ıslahı zımmında arzı iştika etmek selahiyetini dahil muhtevi olacaktır. Madde 111 - Müsakkafat ve müstagallat ve nukudu mevkufe hasılatının şurutu vakfiyesi ve teamülü kadimi veçhile meşrutun lehine ve hayrat ve müberrata sarfolunmak üzere vasiyet edilen emvalin vasiyetnamelerde muharrer olduğu üzere musalehine sarfına ve emvali eytamın nizamnamei mahsusu veçhile sureti idaresine nezaret etmek üzere her kazada her milletin bir cemaat meclisi bulunacak ve bu meclisler tanzim edilecek nizamatı mahsusası veçhile her milletin müntehap efradından mürekkep olacaktır. Ve mecalisi mezkure mahalleri hükümetlerini ve Vilayet Mecalisi Umumiyesini kendilerine merci bilecektir. Madde 112 - Umuru belediye Dersaadet ve taşralarda bilintihap teşkil olunacak Devairi Belediye Meclislerile idare olunacak ve bu dairelerin sureti teşkili ve vezaifi ve azasının sureti intihabı kanunu mahsus ile tayin kılınacaktır. Mevaddı Şita Madde 113 - Mülkün bir cihetinde ihtilal zuhur edeceğini müeyyid asar ve emarat görüldüğü halde Hükumeti seniyenin o mahalle mahsus olmak üzere muvakkaten ilanına hakkı vardır. kavanin ve nizamatı mülkiyenin muvakkaten tatilinden ibaret olup tahtından bulunan mahallin sureti idaresi nizamı mahsus ile tayin olunacaktır. Hükumetin emniyetini ihlal ettikleri idarei zabıtanın tahkikatı mevsukası üzerine sabit olanların memaliki mahrusai şahaneden ihraç ve teb'id etmek münhasıran Zatı Hazreti Padişahinin yedi iktidarındadır. Madde 114 - Osmanlı efradının kaffesince tahsili maarifin birinci mertebesi mecburi olacak ve bunun derecat ve teferrüatı nizamı mahsus ile tayin kılınacaktır. Madde 115 - Kanunu Esasinin bir maddesi bile hiçbir sebep ve bahane ile tatil veya icradan iskat edilemez. Madde 116 - Kanunu Esasinin mevaddı mündericesinden bazılarının icabı hale ve vakte göre tagyir ve tadiline lüzumu salih ve kat'i göründüğü halde zikri ati şerait ile tadili caiz olabilir. Şöyle ki, ya Heyeti Vükela veya Heyeti Ayan veya Heyeti Mebusan tarafından işbu tadile dair bir teklif vukubulduğu halde evvela Meclisi Mebusanda azayı mürettebenin sülüsan ekseriyetile kabul olunur ve kabul Meclisi Ayanın kezalik sülüsan ekeriyetile tastik edildikten sonra iradei seniye dahi sudur eder ise tadilatı meşruha düstürulamel olur ve Kanunu Esasinin tadili teklif olunan bir maddesi berveçhi meşruh müzakeratı lazimesinin icrasile iradei seniyesinin suduruna kadar hüküm ve kuvvetini gaip etmeksizin meriyülicra tutulur. Madde 117 - Bir maddei kanuniyenin tefsiri lazım geldikte umuru adliyeye müteallik ise tayini manası Mahkemei Temyize ve idarei mülkiyeye dair ise Şurayı Devlete ve işbu Kanunu Esasiden ise Heyeti Ayana aittir. Madde 118 - Elyevm düsturülamel bulunan nizamat ve teamül ve adet ileride vazolunacak kavanin ve nizamat ile tadil veya ilga olunmadıkça meriyülicra olacaktır. Madde 119 - Meclisi Umumiye dair olan fi 10 Şevval sene 93 tarihli Talimatı Muvakkatenin cereyanı ahkamı yalınız birinci defa içtima edecek Meclisi Umuminin müddeti inikadiyesi hitamına kadar olup ondan sonra hükmü cari değildir.

ANAYASA DÜZENİ HAKKINDA KANUN (27 Ekim 1980) 12 Eylül döneminde çıkarılan 27 Ekim 1980 ve 2324 sayılı "Anayasa Düzeni Hakkında Kanun", "Geçici Anayasa" niteliği taşıyordu. Yasa, 1961 Anayasası'nın kimi maddelerini değiştiriyor ve TBMM'nin yetkilerini Milli Güvenlik Konseyi'nin , Cumhurbaşkanı'nın yetkilerini Konsey Başkanı'nın kullanacağını, MGK'nın karar, bildiri ve yasalarının anayasaya aykırılığının öne sürülemeyeceğini hükme bağlıyordu. Anayasa Düzeni Hakkında Kanun Kanun No. 2324 Kabul Tarihi: 27.10.1980 Resmi Gazete: 28.10.1980 - 17145 Büyük Türk Milleti adına tarihi sorumluluk duygusu ile hareket ederek emir ve komuta zinciri içinde ve emirle 12 Eylül 1980 harekatını gerçekleştirmiş ve yönetime bütünü ile elkoymuş bulunan Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime elkoymasını zorunlu kılan sebepler ile harekatın amacı ve Milli Güvenlik Konseyinin kuruluş tarzı, Konsey bildirileri ve Konsey Başkanının 12 Eylül 1980 günü radyo ve televizyonla yayınlanmış konuşması ile kamuoyuna duyurulmuştur. MADDE 1. - 9 Temmuz 1961 tarihli ve 334 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile değişiklikleri, aşağıdaki maddelerde belirtilen istisnalar saklı kalmak üzere, yeni bir Anayasa kabul edilip yürürlüğe girinceye kadar yürürlüktedir. MADDE 2. - Anayasada Türkiye Büyük Millet Meclisine, Millet Meclisine ve Cumhuriyet Senatosuna ait olduğu belirtilmiş bulunan görev ve yetkiler 12 Eylül 1980 tarihinden itibaren geçici olarak Milli Güvenlik Konseyince ve Cumhurbaşkanına ait olduğu belirtilmiş bulunan görev ve yetkiler de Milli Güvenlik Konseyi Başkanı ve Devlet Başkanınca yerine getirilir ve kullanılır. MADDE 3. - Milli Güvenlik Konseyince kabul edilerek yayımlanan bildiri ve karar hükümleri ile yayımlanan ve yayımlanacak olan kanunların Anayasaya aykırılığı iddiası ileri sürülemez. MADDE 4. - Milli Güvenlik Konseyinin bildiri ve kararlarında yer alan ve yer alacak olan hükümlerle 12 Eylül 1980 tarihinden sonra çıkarılan ve çıkarılacak olan Bakanlar Kurulu kararnamelerinin ve üçlü kararnamelerin yürütülmesinin durdurulması ve iptali istemi ileri sürülemez. MADDE 5. - 12 Eylül 1980 tarihinden sonra, Bakanlar ile Bakanların yetki verdiği görevlilerce kamu personeli hakkında uygulanan ve uygulanacak olan işlemlerin ve alınan kararların yürütülmesinin durdurulması istemi ileri sürülemez. MADDE 6. - Milli Güvenlik Konseyinin Bildiri ve Kararlarında yer alan ve alacak olan hükümlerle Konseyce kabul edilerek yayımlanan ve yayımlanacak olan kanunların 9 Temmuz 1961 tarihli ve 334 sayılı Anayasa hükümlerine uymayanları Anayasa değişikliği olarak ve yürürlükteki kanunlara uymayanları da kanun değişikliği olarak yayımlandıkları tarihte veya metinlerinde gösterilen tarihlerde yürürlüğe girer. MADDE 7. - Bu Kanun Resmi Gazetede yayımlandığında, 12 Eylül 1980'den itibaren yürürlüğe girer.