1 - 17 Aralık 2006 tarihleri arası Mevlana' nın 733. Vuslat Yıldönümü etkinliklerine ithafen... SEM'A "Şu halde Sema aşıkların gıdasıdır. Çünkü Semada Allah ile buluşma hayali vardır." Hz. Mevlana'nın Hakk'a yürüyüşünden sonra oğlu Sultan Veled ve dostları tarafından 13. yüzyılın sonlarında tesis edilen Mevlevilik, sadece Anadolu'da değil Balkanlar'da, Asya'da, Afrika'da ve Arap Yarımadası'ndaki insanları da yüzyıllarca aydınlatan ve hala da aydınlatmaya devam eden bir 'olgun insan' yetiştirme yolu olmuştur. Konya'daki Mevlana Dergahı merkez olmak üzere 1 Afyon, Kütahya, Manisa, Muğla, Eskişehir, Bursa, Denizli, İstanbul, Bursa, Antep, Diyarbakır, Urfa, Adana, Ankara, Yozgat, Kastamonu, Sivas gibi birçok Anadolu şehrinde; Selanik, Belgrad, Bosna, Kahire, Mekke, Medine, Şam, Halep, Trablusşam, Tebriz ve Lefkoşe gibi yurt dışında 114 ayrı noktada teşkilatlanan Mevlevilik, altı yüzyılı aşkın bir süre başta; Hz. Mevlana'nın 'Allah'la birlikte olmak' olarak nitelendirdiği SEMA'sıyla tüm dünya insanlarının gönüllerine girmeyi başarmıştır. Bugün yine Hz. Mevlana'nın engin fikirleriyle birlikte insanları en fazla etkileyen Sema'dır. Sema, Mevlevilik Tarikatı'nın en önemli unsurlarından biridir. Mevlevi dervişi olmak isteyen kişi önce nev-niyaz unvanıyla Mevlevihanenin matbahında üç gün postta oturur 2, bu süre sonunda eğer tarikata kabul edilme onayı almışsa başına sikke giydirilerek Mevlevihanede çalışmaya ve Sema meşk etmeye başlar. Artık bu kişi bundan sonra 'can' diye anılır. Bir taraftan matbahta bulunan ortasında bir çivinin çakılı olduğu meşk tahtasında Sema öğrenip tarikatının asıl objesini yerine getirmeye çalışan can diğer taraftan Abrizcilik, Pazarcılık, Şerbetçilik, Süpürgecilik, Çerağcılık ve Somatçılık gibi 18 adet Dergah hizmetlerinde de sırasıyla çalışır ve 1001 günlük çilesini çıkarmış olur. Can'a bu hizmetleri yerine getirirken yeteneğine göre bir meslek de öğretilir. Bu meslekler genellikle güzel sanatların çeşitli dallarında olur; can'ın yeteneğine göre hattatlık, hakkaklık, çinicilik ve musıkişinaslık eğitimi verilir. 1001 günü layıkıyla tamamlayan can artık Mevlevilik Tarikatı'na göre 'Dede' unvanı almış, kendisine bir hücre edinip orada yeteneğine göre çalışmalarına devam etme hakkı kazanmıştır. Bu Dede eğer isterse aynı imkanlarla başka bir Mevlevihaneye gitme hakkına da sahiptir. Mevlevilik tarihinde yukarıda bahsedilen 1001 günlük çileyi çıkarmadan da dergaha devam edip Sema öğrenen ve tarikatın gereklerini yerine getiren dervişler de vardı. Ayrıca dergaha hiç devam etmeden tarikatın yetkililerinden feyz alıp, zaman zaman da meclislere katılan kişiler vardı; bunlara da Mevleviliği seven manasındaki 'Mevlevi muhibbi' adı verilirdi. Hz. Mevlana'nın Sema'sı Hz. Mevlana'nın ilk olarak ne zaman ve niçin Sema ettiğine dair elimizde bilgi yoktur. Ama şu gerçektir ki, O dergahta, evde, çarşıda ve bazen de ders esnasında cezbeye gelip herhangi bir kurala tabi olmadan içinden geldiği gibi Sema dönmüş ve hatta öyle zaman olmuş ki, Semasındaki cezbe ve hararetten belindeki kemeri dahi çözülmüştür. Hz. Mevlana ileriki yıllarda Şems-i Tebrizi'nin kaybolmasından sonra (1247-8) sonra kendisine halef seçtiği Kuyumcu Selahaddin'in 3 (ölm. 1264) sarraf dükkanının önünden geçerken onun çekiç darbelerindeki ritimlerden cezbeye kapılıp Sema'ya başlayacak ve; Yeki genci pedid amed der in dükkan-i zerkubi Zihi suret, zihi ma'ni, zihi hubi, zihi hubi matlaıyla başlayan meşhur gazelini söyleyecektir. Yine Hz. Mevlana bir gün Konya sokaklarında dolaşırken avladığı tilkinin postunu kendi lehçesiyle "dilku, dilku" diye bağırarak satan bir Türkmen'in bu nağmesinden cezbeye gelerek orada Sema etmeye başlar. Çünkü 'dilku' kelimesi Farsça'da 'gönül neredesin?' anlamına gelmekte ve kelimeyi bu taraftan anlayan Hz. Mevlana'ya kafi derecede malzeme olmaktadır. Hz. Mevlana'nın gerek Selçuklu sarayında, gerekse civar kentlerde düzenlenip davet edildiği toplantılarda Sema meclislerini yönettiği ve katılanlarla birlikte Sema yaptığı özellikle Eflaki Dede'nin Menakıbu'l-arifin adlı eserinde etraflıca anlatılır. Hz. Mevlana bir gazelinde Semayı 'mutlak fanilik içinde beka zevkini tatmak' olarak vasıflandırır ve Semanın sırları hakkında şunları söyler: Sema nedir biliyor musun? Beli sesini işitmek, kendini unutup Allah'a kavuşmaktır. Sema nedir biliyor musun? Dostun halini görüp bilmek ve lahut perdelerinden Allah'ın sırlarını işitmektir. Sema nedir biliyor musun? Varlıktan habersiz olmak ve mutlak fanilik içinde beka zevkini tatmaktır. Sema nedir biliyor musun? Nefisle savaşmak, yarı boğazlanmış tavuk gibi toprakta kanlı bir halde çırpınmaktır. Sema nedir biliyor musun? Yakup peygamberin ilacını ve Yusuf'a kavuşma kokusunu gömleğinden hissedip koklamaktır. Sema nedir biliyor musun? Musa peygamberin asası gibi her dem Firavunun sihirlerini yutmaktır. Sema nedir biliyor musun? Meleğin sığmadığı 'li ma Allah' sırrına vasıtasız olarak ulaşmaktır. Sema nedir biliyor musun? Şems-i Tebrizi gibi gönül açmak ve kudsi nurları görmektir. 4 Hz. Mevlana yine bir rubaisinde şiirlerindeki manayı ve Semasını şu şekilde özetler: Başımı koyduğum her yerde, secde edilen O'dur. Dört köşe ve altı bucakta tapılan O'dur. Bağ-bahçe, gül-bülbül, SEMA, sevgili; Bütün bunlar hep bahane; asıl maksat olan O'dur. 5 Hz. Mevlana'dan sonra Sema İnsanın tabii hareketi olan dönmek, yani Sema etmek, Hz. Mevlana Celaleddin Rumi'den sonra Hüsameddin Çelebi (ölm. 1284), Sultan Veled (ölm. 1312) ve Ulu Arif Çelebi (ölm. 1320) zamanında tarikat haline gelen Mevleviliğin bir sembolü olmuştur. Bu düzenlemelerle musıki ile bütünleşen ve kurallara bağlanan dönme hareketi daha tesirli, daha görkemli ve daha ruha hitap eder bir hale gelmiştir. Yine Hz. Mevlana'nın torunlarından Pir Adil Çelebi (ölm.1490) zamanında bugünkü şekline yakın bir hal alan Sema Mevlevilerce bir tören haline getirilmiştir. 17. yüzyıl ise diğer tarikatlarla birlikte Mevleviliğin de bir gerileme, hatta lağvedilmesiyle karşı karşıya kaldığı bir dönem olmuştur. Tarihe 'Kadızadeler Olayı' olarak geçen bu dönemde Osmanlı sultanı IV. Murad'ın tahtta olduğu vakit önce Vani adlı bir hoca, sonra da yerine Hünkar şeyhi olarak geçen oğlu Fazıl Ahmed Paşa yoldan çıkmış tarikatları bahane ederek Mevleviliği de kapatıp, Semayı yasaklatmıştır. Bu menfur olay tarih boyunca memleketlerine hiçbir zaman zararı dokunmayan Mevlevileri çok etkilemiş ve ebced hesabıyla 'Yasağ-ı bed' (H. 1077/M. 1666) olarak tarihlendirilmiştir. Bu yasak Vani'nin gözden düşme yılı olan 1684' e kadar 18 sene sürmüş ve bu tarihte kalkan yasağın ardından Mevleviler yeniden Sema dönmeye başlamışlardır. Bu yasağın kalkması da yine Mevlevi şairler tarafından ebcedle "Mevleviler döndü Can'a aşk-ı Mevlana ile" (H. 1095/M. 1684) mısrasıyla tarihe kaydolmuştur. SiT@

ne diyeyim st@r sen bir tanesin karma da veremedik gene yaw neyse çok teşekkür ederim çok beğendim

Dinle sözümü sana direm özge edadır... Derviş olana lazım olan aşk-ı hüdadır... Aşıkın nesi var ise maşuka fedadır... Sema sefa, cana şifa, Ruha gıdadır... Ey sofu bizim sohbetimiz cana şifadır... ahh ah Ey gidi gençliğim. Teşekkürler kardeşim.

Semadaki semboller ve Semazen kıyafeti Bu törendeki her şey ayrı bir manaya, ayrı bir güzelliğe sahiptir. Sema edilen, Semahane denen alanın şeklinden, üstüne oturulan postların renklerine, Semazenin giydiği her giysiden, yaptığı her harekete kadar hepsinin bir manası vardır; hepsi bir sembol ifade etmektedir. Mesela Semahane dairevi bir alandır ve kainatı sembolize eder. Şeyhin oturduğu kırmızı post Hz. Mevlana Celaleddin-i Rumi'nin makamı sayılır ve şeyh efendi vekaleten bu makama oturur. Kırmızı renk 'vuslat' yani Allah'a kavuşma rengidir. Hz. Mevlana Celaleddin-i Rumi güneş batarken Allah'a kavuşmuştur. Bilindiği gibi güneş batarken de doğarken de gökyüzü kırmızı bir renk alır. İşte şeyh postunun kırmızı rengi maddi dünyadan batışı, manevi dünyaya doğuşu temsil eder. Mevleviliğe yeni girenlerin oturduğu post siyah olur. Siyah renksizliğin rengidir, tevhidi temsil eder, bütün renkleri içinde barındırır. Derviş bilgilenip yol alınca beyaz renkli posta oturmaya hak kazanır. Semazenin kıyafetine gelince; insanın kötü huylarının, yani nefsinin mezar taşını temsil eden sikkesi, nefsinin kefenini temsilen tennuresi, nefsini ise üstüne giymiş olduğu hırkası temsil eder. Semazen Semaya başlarken hırkasını çıkarır ve manevi bir temizliğe adım atmış olur. Semazenin, kollarını çapraz bağlı olarak duruşu Allah'ın birliğini ifade eder. Kollarını iki yana açarak sağdan sola dönerken adeta kainatı bütün kalbiyle kucaklar gibidir. Gökyüzüne dönük olan sağ eli ile Hak'tan aldığını yeryüzüne dönük olan sol eli ile halka dağıtır. Burada ayrıca Semazenin Hak'ta yok oluşu da vurgulanır. Sema töreni Mustafa Itri (ölm.1712) efendinin bestelediği 6 Peygamber efendimizi öven Na't-ı şerif ile başlar. Allah'ın kainatı yaratışındaki "OL" emrini sembolize eden kudüm sesinin ardından ilahi nefes olan ney sesi duyulur. Kainat oluşmuş ve can bulmuştur. Şeyh efendinin önderliğindeki Semazenler Semahanenin etrafında dairevi bir yol izleyerek yürürler. Her bir dairenin ilk yarısı maddi dünyayı ikinci yarısı manevi dünyayı sembolize eder. Sultan Veled devri denen bu üç devir manevi bir yolcululuğa hazırlanıştır. Semazen nefis sembolü olan hırkasını çıkarır ve şeyhinden izin alarak Semaya başlar. Dört selam olan Semayı babam Celaleddin Bakır Çelebi'nin de belirttiği gibi şöyle özetleyebiliriz: "Sema kulun hakikate yönelip akılla - aşkla yücelip, nefsini terk ederek Hak'ta yok oluşu ve olgunluğa ermiş, kamil bir insan olarak tekrar kulluğa dönüşüdür." Bir Sema töreninden sonra Semazen de, töreni izleyen de Yaradan'ına biraz daha yaklaşır, O'na olan aşkı daha kuvvetlenir; arınır, tertemiz mutlu ve huzurlu bir ruha kavuşur. İnsanlar bir şeyleri isterken yakararak dönmüşler, istekleri olunca sevinip dönmüşler, ruhlarının coşkusunu dönerek Sema ederek ifade etmişlerdir. Tarihten edindiğimiz bilgiler bunlar, yani insanoğlu ilk gününden bu güne hep dönmüş, hep Sema etmiştir. Göktürk kabartmalarındaki döner şekilde nakşedilen insan figürleri, Mısır kabartmalarındaki M. Ö. 5 bin yıllarına ait olduğu sanılan neyzen şekilleri, Sema ve Ney'in ne kadar eski olduğu hakkında bilgi vermektedir. Hatta Ca'fer-i Tayyar'ın Peygamber efendimizin huzurunda Sema eder şekilde raks etmesi O'nun sessiz kalmasına ve bununla da Tayyar'ın hareketini onaylaması anlamına gelmiştir 6. Bugün Sema deyince bizim aklımıza neşe içinde dönen insanlar gelir. Kendi etrafında, birbirinin etrafında, el ele, kol kola, omuz omuza neşe içinde dönen insanlar. Bu insanlar farklı zaman dilimlerinde farklı medeniyetlerde; ve hatta farklı dinlerde, ülkelerde ve yaşlardadır. Aralarında yeni yürümeye başlamış, kollarını iki yana açarak dönen bebekten; torununa sarılmış, mutlulukla dönen nineye kadar hepsi gözümün önünden tek tek geçer. Günümüzde yurt içi ve dışında rastladığımız bu sahneler Hz. Mevlana'nın öğreti ve mesajlarının ne denli güncel olduğu ve tabi ki Semasındaki gizemliliği vurgulamak bakımından son derece önemlidir. DİPNOTLAR 1 1925 yılına kadar Merkez özelliğini koruyan Konya Mevlana Dergahı bu yılda çıkarılan Tekaya ve Zevaya kanunuyla kapatılmış, Müzeye dönüştürülme kararı alınmış, Merkez ise Halep Mevlevihanesi'ne kaydırılmıştır. Abdülhalim Çelebi Tekke ve Zaviyelerin kapatılması kanunu çıkmadan önce Gazi Mustafa Kemal ile yaptığı görüşmeler neticesinde, onun da onayını alarak oğlu, yani bu satırların yazarının dedesi olan Mehmed Bakır Çelebi'yi Halep'teki Mevlevihaneye Şeyh olarak tayin etmiştir. 1945'e kadar Merkez olan Halep Mevlevihanesi'nin görevi ise Suriye Hükümetinin Çelebilik Makamı'nı 'resmen' kabul etmeyip Mevlevihanenin vakıflarına el koymasıyla sona ermiştir. 2 Mevlevilikte çile diye tabir edilen bu uygulama, bütün Mevlevihanelerde değil sadece Matbah'ı bulunan yerlerde icra edilirdi. 3 Hz. Mevlana ve Kuyumcu Selahaddin'in dostlukları ve niçin kendisini halife seçtiği hakkında bkz. Nuri Şimşekler, "Hz. Mevlana ve Selahaddin-i Zerkub", Mevlana Panellerinde Sunulan Bildiriler I, Konya, 2000, s. 41-48 4 Şefik Can, Mevlana, İstanbul, 1995, s. 264 5 Mevlana'nın Rubaileri , çev. M. Nuri Gencosman, I-II c., MEB Yay. İstanbul, 1997, Rubai No: 206 6 "Ya habiballah Resul-i Halik-i Yekta tui - Ber güzin-i zü'l-Celal-i pak u bi-hemta tui" beyitiyle başlayan bu nat-ı şerifin güftesinin Hz. Mevlana'ya mı, yoksa torunu Ulu Arif Çelebi'ye mi ait olduğu henüz kesinlik kazanmamıştır. A. Gölpınarlı bu natın sözlerinin Ulu arif Çelebi'ye, Mehmet Önder ve Ö. Tuğrul İnançer ise Hz. Mevlana'ya ait olduğunu kaydetmektedir. Biz de çocukluğumuzdan beri yetkili ağızlardan bu natın sözlerinin Hz. Mevlana'ya ait olduğunu duyarız. (bkz. Abdülbaki Gölpınarlı, Mevlevi Adab ve Erkanı, Konya, 2000, s. 30; Mehmet Önder, Mevlana ve Mevlevilik, İstanbul, 1998, s. 224; Ö. Tuğrul İnançer, "Mevlevi Musıkisi ve Sema Adabı", Konya'dan Dünya'ya Mevlana ve Mevlevilik", Karatay Belediyesi Yay., 2002, s. 194) 7 Yahya Agah b. Salih el-İstanbuli, Mecmu'atü'z-Zara'if Sandukatü'l-Ma'arif, Haz. M. Serhan Tayşi, Tarikat Kıyafetlerinde Sembolizm, İstanbul, 2002, s. 164 -

Mevlana Celaleddin Rumi.. Dünya'da yaşamış nadir insanlardan... Teşekkürler...

Sağol Ablam Verdiğin ßilgi Ve Resimler İçin

çok teşekkür ederim video için estergon.. bende ekleme yaptım..

SiT@Re, harikasın dostum. Çok güzel işlemişsin konuyu, fotoğraflarlada desteklemişsin. Birde görüntü eklersen tamamlanmış olur. Kolay gelsin esen kalın. Not: Bir tane ben ekleyeyim - SiT@

Videolar İçin Teşekkür Ederiz Her İkinizede