İskit ve Mısır İlişkileri Urartu Krallığı'nın İÖ 6. yüzyılın başlarında yıkılmasından sonra İskitler Filistin sahili boyunca Mısır sınırlarına kadar hızlı bir yağma seferi yapmışlardır. İskitlerin gelişini haber alan Mısır Kralı Psammetikos, onları karşılamış ve çeşitli hediyelerle daha fazla ilerlememelerini sağlamıştır. Bunun üzerine İskitler geri dönmüşlerdir. Ancak geriye doğru dönüş yolunda bir grup İskitli, Suriye'deki Askalon şehrini tahrip etmiş ve tanrıça Aphrodite tapınağını yağmalamıştır. Mısır'da Doğu Delta'da yer alan Tell Defenneh/Tahpanhes yerleşmesinde ele geçirilen İskit tipi okucu ve demir hançer İskitler'in Mısır seferinin arkeolojik kanıtları olarak kabul edilmektedir. İskitler, hastalık, sıcak ve uzun bir yol katetmelerinden dolayı yorgun bir şekilde Medya'ya dönmüşlerdir. Kral Madyes ve diğer İskit liderleri Kyaxares tarafından, belki de bu seferi kutlamak bahanesiyle bir şölene davet edilmişler ve sarhos edilerek öldürülmüşlerdir. Bu olay İskitler'in Önasya'daki 28 yıllık egemenliklerinin, yani politik-askeri güçlerinin sonu olmuştur. Kralları Madyes'in ölümü üzerine lidersiz kalan İskitler kendi yurtlarına, Güney Rusya'ya geri dönmüşlerdir. Herodotos İskitler'in Önasya'daki bu 28 yıllık egemenlikleri sırasında kötü bir şöhret kazanmış olduklarını, ayrıca İskitler'in kendi ülkelerine geri döndüklerinde, Medya seferinde kendileriyle beraber gelmeyen kölelerinin ve karılarının oğullarından oluşan bir ordunun direnişiyle karşılaştıklarını bildirmektedir. Bunlar büyük olasılıkla İÖ 8. yüzyılda Kimmerli yerli halkın arasına yerleşen ve güneye Önasya'ya ilerlemeyen İskitler'in torunlarıdırlar. İskitler ve Akhamenidler M. Ö. 6. yüzyılın sonlarına doğru Akhamenid kralı, Büyük Darius'un İskitler üzerine yapmış olduğu sefer, İskit tarihinin önemli olaylarından birini oluşturur. Herodotos'ta detaylı olarak anlatılan bu sefer Tabula Capitolina olarak bilinen Grek yazıtı ışığında M. Ö 514 - M. Ö. 513 yıllarına tarihlenir. 1. İskit Seferi Büyük Darius'un Bisitun Yazıtı'nda Aral-Hazar steplerinde yaşayan Doğu İskitler üzerinde yapılmıştır. 2. İskit Seferi'nin ise, Herodotos'un bildirdiği İskitya seferi ise M. Ö. 514 - M. Ö 512'de İstanbul Boğazı ve Tuna üzerinden Karadeniz'in kuzey sahilindeki İskitler üzerine yapılmıştır. Büyük Darius ilk seferinde, İran'ı tehdit eden İskitler'i yenilgiye uğratarak ülkesinin kuzey sınırlarının güvenliğini sağlamıştır. İkinci İskit seferinde ise, İskitler'in başarılı savaş taktikleri nedeniyle Tuna Nehri'ne geri çekilmek zorunda kalmıştır. İskitler ve Grekler Grek kolonistleri ve diğer yerli halklarla aralarındaki iyi ilişkiler bu dönemde Karadeniz'in kuzeyindeki steplere Kuzey Kafkaslar'dan ve Doğu Avrasya steplerinden yeni göçebe grupların gelmesi ile bozulmuştur. Grekler, atlı savaşçılar olan bu yeni grupları da farklı kültüre sahip olmalarına rağmen "İskitler" olarak tanımlamışlardır. Göç eden bu gruplar bölgede karışıklıklara ve huzursuzluklara neden olmuştur. Grek kolonistleriyle İskit yüksek sınıfı arasındaki yakın ilişki karşılıklı kültürel etkileşimi arttırmış, sosyal yaşamda ve sanat eserleri üzerinde Grek etkileri belirginleşmiştir. Dinyeper Nehri havzasında çok sayıdaki kurganlardan oluşmuş olan büyük nekropoller nedeniyle, İskitler'in İÖ 4. yüzyılda kısa süreli de olsa parlak bir dönem yaşmış oldukları düşünülmektedir. Bu nekropollerden en önemlileri Oguz, Certomlyk, Solocha ve Gajmanova Mogila'dır. Bu dönemde İskitler'in kralı Ataes'tır. Cesur bir savaşçı olarak da bilinen Kral Ateas İskitler'in batı sınırını genişletmeye çalışmış, özellikle Makedonya kralı II. Philip ile Tuna Nehri havzasında uzun süreli savaşlar yapmış ve İÖ 339 yılında bir savaş sırasında ölmüştür. İÖ 331'de II. Philip'in oğlu Büyük İskender'in komutanlarından Zopyrion Trakya'ya kadar ilerlemiş olan İskitler'e saldırmıştır. Geri çekilen İskitler'i Olbia'ya kadar kovalayan ve kenti ele geçiremeyen Zopyrion ve ordusu geri dönüş yolunda İskitler tarafından yok edilmiştir. İskitler'in özellikle Grekler'le olan kültürel etkileşimleri sonucunda toplum yaşamındaki değişim geleneksel göçebe sosyal sistemini bozmuş ve bunun sonucunda İskitler, politik ve askeri açıdan zayıflamışlardır.

İskitler ve Medler M. Ö. 627'de Assur kralı Assurbanipal'in ölümüyle aynı dönemde Önasya'nın yeni gücü olarak beliren Medler'in başına Kyaxares geçmiştir. Kral Kyaxares liderliğinde güçlenen Medler İÖ 617/616 yılında Assur egemenliğine karşı ayaklanmış ve Ninive'ye saldırmıştır. Ancak Madyes komutasındaki İskitler Kyaxares'in bu saldırısı karşısında Assur'a bir kez daha yardım etmişler ve Med saldırısı başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Madyes'in Assurlular'a yardımı nedeniyle saldırısı engellenen Med kralı Kyaxares bunun üzerine İskitler'le anlaşma yoluna gitmiştir. İskitler ve Medler'e Babil kralı Nabopolassar da katılmış, birleşen bu kuvvetler İÖ 612 yılında Assur başkenti Ninive'yi yakıp yıkmışlar ve Önasya'nın en büyük devletlerinden biri olan Assur İmparatorluğu'nu ortadan kaldırmışlardır. Ninive'nin fethinden hemen sonra İskitler Babil'le beraber Medler'e cephe alarak Kyaxares'e saldırmışlar ve Medler'in mağlubiyeti ile İskitler Önasya'ya egemen olmuşlardır. Assur İmparatorluğu'nun yıkılışını Urartu Krallığı'nın yıkılışı izlemiştir. Urartu Krallığı'nın İskitler tarafından yıkıldığını ya da bunda İskitler'in önemli bir rolü olduğunu Urartu yerleşim merkezlerindeki İskit buluntuları açıkça göstermektedir. Örneğin, Erivan yakınlarında yer alan önemli bir Urartu yerleşmesi olan Karmir Blur/Teişebaini'nin, İskitler tarafından tahrip edilmiş olduğu burada ele geçmiş olan çok sayıdaki İskit tipinde okuçlarından anlaşılmaktadır. İskit ve Mısır İlişkileri Urartu Krallığı'nın İÖ 6. yüzyılın başlarında yıkılmasından sonra İskitler Filistin sahili boyunca Mısır sınırlarına kadar hızlı bir yağma seferi yapmışlardır. İskitlerin gelişini haber alan Mısır Kralı Psammetikos, onları karşılamış ve çeşitli hediyelerle daha fazla ilerlememelerini sağlamıştır. Bunun üzerine İskitler geri dönmüşlerdir. Ancak geriye doğru dönüş yolunda bir grup İskitli, Suriye'deki Askalon şehrini tahrip etmiş ve tanrıça Aphrodite tapınağını yağmalamıştır. Mısır'da Doğu Delta'da yer alan Tell Defenneh/Tahpanhes yerleşmesinde ele geçirilen İskit tipi okucu ve demir hançer İskitler'in Mısır seferinin arkeolojik kanıtları olarak kabul edilmektedir. İskitler, hastalık, sıcak ve uzun bir yol katetmelerinden dolayı yorgun bir şekilde Medya'ya dönmüşlerdir. Kral Madyes ve diğer İskit liderleri Kyaxares tarafından, belki de bu seferi kutlamak bahanesiyle bir şölene davet edilmişler ve sarhos edilerek öldürülmüşlerdir. Bu olay İskitler'in Önasya'daki 28 yıllık egemenliklerinin, yani politik-askeri güçlerinin sonu olmuştur. Kralları Madyes'in ölümü üzerine lidersiz kalan İskitler kendi yurtlarına, Güney Rusya'ya geri dönmüşlerdir. Herodotos İskitler'in Önasya'daki bu 28 yıllık egemenlikleri sırasında kötü bir şöhret kazanmış olduklarını, ayrıca İskitler'in kendi ülkelerine geri döndüklerinde, Medya seferinde kendileriyle beraber gelmeyen kölelerinin ve karılarının oğullarından oluşan bir ordunun direnişiyle karşılaştıklarını bildirmektedir. Bunlar büyük olasılıkla İÖ 8. yüzyılda Kimmerli yerli halkın arasına yerleşen ve güneye Önasya'ya ilerlemeyen İskitler'in torunlarıdırlar.

Silahlı kadın mezarları da ne oluyor? "Son on yıl içinde (yazı 1990 yılında kaleme alındı, b. n.), silahlarıyla beraber gömülmüş 4. yüzyıldan kalma birçok kadın mezarı bulunmuştur. Bunlar genellikle sıradan göçebelere, daha seyrek olarak da daha varlıklı olanlara ait mezarlardır. Mezarlıkların büyük bir kısmında bu silahlı kadın mezarları bütün mezarların takriben yüzde 37'sini oluşturur. Genellikle bunlarda, sıradan İskit erkeklerine ait mezarlarda görüldüğü gibi sadece ok bulunmaktadır. Fakat okların yanı sıra bir iki mızrak, nadiren de bir kılıç bulunan kadın mezarları da vardır. Yakın zamana kadar bu tür buluntular ancak Sarmatlar çerçevesinde değerlendiriliyordu ve Sauromatlar'daki anaerkilliğin kalıntıları olarak görülüyordu. Ancak Sauromatlar'dan çok daha gelişmiş olan İskit toplumu için böyle bir çıkarsama geçerli değildir. Bu bulgular, ortaçağ göçebe topluluklarında da gördüğümüz silahlı kadınların, özel ve tarihi konumları çerçevesinde ele alınmaları gerektiğini gösterir. Bu tür topluluklarda erkekler savaşla meşgulken, sürülerin ve evin idaresi kadınların payına düşüyordu. Bu sebepten de kadınların silahlı olması ve onları kullanmayı bilmesi gerekiyordu." İskitler'de sınıflar var mıydı? "İskit ülkesinde hakim tabaka İskit Bey-boyu idi. Kral İdanthyrsus Darius'a karşı savaştığı zaman İskit Ordusunun da asil bey boylarına mensup olduğunu ilan etti. Öte yandan Göçebe İsktiler yani Kallipidailar, Halizonlar, Ekinci İskitler ve Sabancı İskitler de alt tabakaları oluşturuyorlardı. Anlaşılan ancak asil Bey-boyu İskitleri ile, Göçebe İskitler tam göçebe idiler. Kallipidai ve Halizonlar ise yarı göçebe bir hayat sürmüş gibi gözüküyorlar. Sabancı İskitler ise muhakkak sürutte tarımla uğraşan yerleşik bir gruptu. Yakın zamanlara kadar 'Tarımla Uğraşan İskitlerin' yaşam tarzı ve geçim kaynakları açısından Sabancı İskitlere yakın olmuş oldukları düşünülüyordu. Sonra V. İ Abaev, yeni bir görüş ortaya atmış ve bu boyun ismi olan Georgi'nin onları tasvir etmediğini, bilakis bu boyun kendileri için kullandıkları İskitler arasında 'davara kıymet veren' anlamına gelen adlarını, Yunanlılar'ın kendilerine göre ve kendilerinin anlayacağı şekilde yazmış olduklarını söylemiştir. Eğer Abaev haklı ise, bu İskit boyu göçebe veya yarı göçebe olmuş olmalıdır." Tahıl ticareti İskit beylerini abad halkı mabat etti! "Bosporos Krallığı şehirlerinin ihtiyacı olan tahılı sağlamak işinde, İskit göçebe aristokrasisininin aracı rolünü benimseyerek İskit ülkesinde yetişen tahılın miktarını artırmaya çalışmıştır. Herhalde göçebelerin kısmen de olsa yerleşikliğe geçmeleri bu süreç içinde olmuştur. Fakat herhalde İskit aristokrasisi tarafından yetiştirilen tahılın büyük bir kısmı eskiden de olduğu gibi Doğu Avrupa'nın verimli ve tarımsal bölgelerinden yani ormanlı bozkır bölgelerinden geliyordu. İskit aristokrasisi bu ticaretten çok büyük karlar sağlarken toplumun sıradan kişileri kenarda kalmış oluyordu. M. Ö. 4. ve 3. yüzyılın başlarına ait İskit aristokrasisinin kurganları altın ve gümüş eşyalarla doludur. Bunların arasında Yunanlı, Eski Helen Tauridialı sanatkarlar tarafından yapılan eşyalar olduğu gibi İskitler'in ısmarladıkları belli olan mücevherler de vardır. Toplumdaki sıradan kişilerin kurganlarında ise lüksten eser yoktur. Bu her iki cins mezardan anlaşıldığına göre, aristokrasi ve sıradan göçebeler arasında oldukça büyük mülkiyet ve sosyal tabakalaşma farkı vardı. Bu fark tabii ki, 4. ve 3. yüzyıl başlarında İskit toplumunun oldukça karmaşık yapısını sergiler." İskitler'de toplumsal yaşam nasıldı? "İskit toplumunda mülkiyet ve sosyal statü açısından oldukça büyük farklar vardı. M. Ö. 7-5. yüzyıllarda İskitler, beyleri etrafında toplanan boy toplulukları halinde yaşıyorlardı. En büyük önder, hakim boy olan Bey-boyundan geliyordu. Bir savaşçı meclisi kudretini sınırlasa bile, hükümdar kudretini veraset yoluyla elde ediyor ve kendinden sonraki kuşaklara aktarıyordu. Teba olan İskitler, Bey-boyuna vergi veriyor, kral ve boy aristokrasisinin hizmetlerini karşılıyorlardı. Nerodotos İskitler'de köle emeğinin varlığından söz ediyor, ama kölelerin ancak ev işlerinde kullanıldığını söylüyor. Anlaşılan burada gelişmiş bir kölecilik yoktu. Bazı bilginler M. Ö. 7-5. yüzyıllardaki İskit toplumunun erken bir sınıf toplumu olduğunu düşünür. Öte yandan başkaları ise İskitler'de devlet olma yolunda sınıf ilişkilerinin eşiğine gelinmiş olduğu görüşündedirler." İskitler Trakya'ya geldi mi? "M. Ö. 496'da İskitler Persler'in yeniden kendi ülkeleri üzerine ilerlemelerine karşı bir tedbir olarak Trakya'yı istila etti ve Trakya'daki Khersonesos'a kadar ilerlerdi." Khersonesos kelimesi burada Gelibolu Yarımadası için kullanılmıştır.

3.3. İskitler' de Hayat Tarzı "Her toplumun kendine has bir hayat tarzı olduğu malumdur. İskitler' in hayat tarzı da çoğu antik devir topluluklarından farklılıklar göstermektedir, Hippokrates'in bildirdiğine göre, İskitler göçebe bir kavimdir. İskitler' in yaşadığı coğrafya, otlakları bol, rutubeti az bir ovadır. Sabit bir yerleşim yerleri olmayan İskitler bu otlağı bol ovalıkta yaşamaktadır. Arabalar içinde oturmaktadırlar. Bu arabaların en küçüklerinin dört, büyük olanlarının ise, altı tekerleği bulunmaktadır. Arabaların dört bir tarafı ve üzerleri keçe ile kaplanmış oiup, bunlar ev şeklinde yapılmıştır. Bu arabaların bazıları iki oda, bazıları da üç odalıdır. Bu arabalar soğuğa karşı korunaklı olup, bunların içerisine yağmur ve rüzgar geçememektedir. İskitler başka bir yere giderken, kadınlar ve çocuklar İki ya da üç çift öküzün çektiği arabalarda, erkekler İse at üstünde onların yanında gitmektedir. Onları ise, koyun sürüleri, sığırlar ve atlar izlemektedir. Onlar hayvanlarına ot bulabildikleri sürece bir yerde kalmaktadır. Yukarda da belirtildiği üzere sığır, koyun ve at besleyen İskitler' in ekonomisi hayvancılığa dayanmaktaydı. Bu durum onların hayat tarzıyla yakından alakalı gözükmektedir. At, sığır ve koyun besleyen İskitler, domuz beslemiyorlardı. İskitler hayat tarzlarının bir gereği olarak günlük hayatlarında pişmiş etle beslenmekte, kısrak sütü içmekte ve kısrak sütünden yapılmış bir çeşit peynir yemekteydiler. İskitler gelenek ve göreneklerine çok bağlı olup, yabancıların geleneklerine tamamen kapalıydılar. İskitler' in genç kadınları da ata binmekte, ok atmakta ve at üstünde kargı savurmaktaydılar. Ayrıca onlar düşman öldüremedikçe evlenemiyorlardı"(Durmuş, 1993: 89-90). "İskitler' in bu gelenek ve görenekleri aynen Hunlar ve Göktürkler' de de devam etmiştir. İskitler Türk kavimleri gibi kımız içmişler ve sütü kurutarak kurut yapmışlardır. İskitlerin hayat tarzı Hunlar' dan başlamak üzere daha sonraki Türk devletlerindeki Türk topluluklarının hayat tarzıyla çok büyük bir benzerlik göstermektedir"(Togan, 1981: 34). "İskitler öteki göçebe Türk kavimleri gibi, keçeden kubbeli çadırlarda otururlar, kımız içerler sütten de "kurut" yaparak yerlerdi"(Güler, 2001: 34). 3.4. İskitlerin Fiziksel Görünüşü "İskit'lerin fiziki görünümlerini yeniden gözler önüne sermek, onların görünüşlerini anlamaktan daha zordur. Onlar kısa mı yoksa uzun boylu mu idiler? Uzun mu yoksa yuvarlak yüzlü mü idiler? Bu sorulara cevap verebilmek için, elimizdeki antropolojik delil miktarı oldukça azdır. Pazırık' ta bulunan mumyalanmış kalıntılar, kadınların aşağı yukarı 5 fit 6 inch, yani 155 cm. boyunda olmalarına karşılık, reislerin ortalama 5 fit 8 inch, yani 173 cm. uzunluğunda olduklarını gösterir. Ancak, muhtemeldir ki, kabile mensupları, liderlerinin daha iri yapılı olmalarını arzu ettiklerinden, bu ölçüler, yalnızca kabile reisleri için geçerlidir. Genel ortalama, bu ölçülerin biraz daha altında olmuş olmalıdır. İskit'ler, görünüm bakımından. Pazırık halkından farklı bir yapıya sahip olmuş gibi görünürler. Çünkü onlar, kendilerine ait eserler üzerinde, geniş vücutlu ve tıknaz olarak tasvir edilirler. Ancak, İskit'lerin neye benzediklerini gösterecek başka deliller de yoktur. Diğer taraftan, Pazırık insanlarının, şimdiye kadar resimli hiçbir tasvirleri bulunmamıştır ve höyüklerde keşfedilmiş olan altı adet mumyalanmış kafa, bilgimizdeki eksikliği doldurmak için yeterli değildir"(Memiş, 1987: 43). İskitler kafalarında sivri bir şapka takıyorlardı. Saç tıraşları saçın tam ortasında bir at kuyruk bırakıp geri kalan bütün saçı kesiyorlardı. Hareket esnekliğinden dolayı kısa pantolon giyerlerdi. Çoğu kez sakallı olarak tasvir edilseler de saf Türk ırkının sakallarının seyrek olduğu bilinmektedir. Silah olarak kılıcın yanında yaklaşıl 50 cm. uzunluğunda kama taşıyorlardı. 4. İskit Etimolojisi 4.1. İskit Dili "İskitler'in hangi dili konuştukları bir meseie olarak karşımızdadır. Elde bulunan kaynaklar İskitler'in dili hakkında bazı ipuçları vermektedir, İskitler' in dili hakkında bilgileri çivi yazılı metinlerden ve antik Grek kaynaklarından öğrenmekteyiz. İskitler' in dili hakkında en önemli bilgileri Sus'tan bulunmuş olan çivi yazılı metinler vermektedir. Bu dağınık olarak bulunmuş metin parçalarında fiillerin hemen hemen tamamı Türkçe'dir. Kelimelerin büyük çoğunluğu ise Türk lehçelerinde kullanılmış ve halen kullanılmaktadır. Dağınık olarak bulunmuş bu metinlerde anira, onamak; arat, oturmak; daldu, doldurmak; du, dutmak, tutmak; git, götürmek, götürtmek; kappika, kapama; katzavana, kazımak; kutta, katmak; piri, barmak, varmak; rilu, yazmak; tartinta, tartın-rnak; taufa, dayamak; tiri, deymek anlamına gelmektedir. Sus'tan bu metinlerin tahlili sonucunda Mordtmann, "bu lisanı delillere dayalı olarak Sakalar'ın Türk-Ugor dil köklü bir halk olduğunu, yani Ural-Altay dilinin kolları olan Fin-Ugor ve Türk-Tatar dilinin henüz ayrılmadığı zamandan olduğunu kabul etmektedir. Kazakistan'da Alma-Ata yakınlarında Eşik kurganından çıkartılan küçük bir kap üzerindeki yazı deşifre edilmiştir. Altay Amancalov bunu, "Aya, sana ocuk; Bez çok, bugün İcra azuk" şeklinde okumuştur. Bilim aleminde ençok kabul edilen transkripsiyonu Olcas Süleymanov yapmıştır. Bu yazıyı, "Khan uya üç otuzı yok boltı utıg-sa tozıldı" şeklinde okumuş ve "Han'ın oğlu yirmi üç yaşında yok oldu adı sanı da yok oldu" diye günümüz Türkçe'sine aktarmıştır. Sakalar'a atfedilen Eşik kurganından çıkarılan bu yazının dilinin Türkçe olarak kabul edilmesi de Sakalar'ın dilinin Türkçe olduğunu göstermek bakımından büyük önem taşımaktadır. Gerek çivi yazılı metinler, gerek İskitlerin kullandığı bazı kelimeleri veren antik Grek kaynaklan ve gerekse Eşik kurganından çıkarılan yazı İskitlerin dili hakkında kısmen de olsa bir hükme varmamızı mümkün kılmaktadır. Bundan dolayı İskit dilinin Türkçe ile bağlantılı olduğunu söylememiz mümkün olmaktadır"(Durmuş, 1993:79-80). 4.2. İskitlerde Yazı "Önceki bölümlerde de bahsedildiği üzere, çok geniş bir coğrafyaya yayılan İskitler Ön Asya' ya da giderek orada belirli bir süre kalmışlardır. Gerek Herodoios'r. n bahsettiği ve gerekse Sus ve çevresinde bulunmuş olan çivi yazılı rnetinle-re dayanarak Mordtrnann'ın ileri sürdüğüne göre, onlar bugünkü İran ve hatta Anadolu içlerine kadar olan yerlerde nüfuzlarını hissettirmişlerdir. M. Ö. 7. yüzyılın başlarında Asur imparatorluğu sınırına kadar ulaşan İskitler' in, M. Ö. 4. yüzyılın başlarında hala Anadolu'nun doğu kesiminde bir güç olarak bulunmaları, onların çivi yazısı kültür sahasında ne kadar uzun bir süre kaldığını göstermek bakımından büyük önem taşır"(Durmuş, 1993:82). 5. İskitlerin Dini İskitler Orta Asya' dan göç etmeden önce diğer Türk kavimleri gibi Şaman inancını taşıyorlardı. Eski Türkler' in bu inancı kuzey Asya halkları arasında büyücülük, geleceği görme ve falcılık anlamına geliyordu. Unutulmamalıdır ki Şamanizm ismi batılıların bu inanca bir ad koyma hevesindendir. İskitler Yunan medeniyetiyle taşıyınca bu inanç yerini Grek Tanrı ve Pantheon' una bırakmıştır. Bu inanca göre yine en büyük tanrı fırtına tanrısı olan Zeus ve yine onun karısı olarak kabul edilen toprak en büyük tanrılarını oluşturmaktadır. Bunların yanı sıra Herodotos'a göre sırasıyla Apollon, Göksel Aphrodite, Herakles ve Ares' e denizin ardındaki İskitler tarafından inanılıyordu. canin

İskit Tarihi İskitler ve Kimmerler Döneminde Önasya Yazılı kaynaklarda verilen bilgilere göre İskitler'in Karadeniz'in kuzeyindeki stepleri istila etmelerinin ilk evresi, onların Aşağı Don Havzası ve Pre-Kafkasya bölgelerinde görünmesiyle bağlantılıdır. Kimmerler'i yaşadıkları topraklardan çıkaran İskitler, bu hareketle Karadeniz'in kuzeyindeki steplerde büyük bir yıkım ve değişime neden olmuşlardır. Bunun sonucunda M. Ö 800'lü yıllarda Karadeniz'in kuzeyindeki steplerde çok sayıda yerleşme tahrip edilmiş, bununla doğru orantılı da olarak yerleşik hayat özellikleri ortadan kalkmaya başlamıştır. Büyük bir tahribatla yansıyan bu durum olasılıkla Kimmer-İskit çekişmesinin bir sonucu olarak belirmektedir. Bu durumun genel sonucunda söz konusu bölgede hem karma ekonomiden hayvancılığa geçiş olmuş hem de Kimmerler'in Önasya'ya zorunlu göçleri gerçekleşmiştir. İskitler ile Urartu ve Asur İlişkileri İskitler, Herodotos'un bildirdiğine göre, Kafkasları doğudan dolaşarak, Hazar Denizi kıyısını izlemişler, Derbent geçidini kullanarak, Kimmerler'in ardından Önasya'ya girmişlerdir. Bunlara ek olarak bir grup İskitli'nin Transkafkasya Dağları'nı geçerek Önasya'ya giriş yaptığı düşünülmektedir. Bu durum İskitler'in tek bir liderin yönetiminde, belli bir amaca yönelik düzenli askeri ordular şeklinde değil, klanlar ve boylar halinde, birbirlerinin ardısıra Önasya'ya girmiş olduklarını göstermektedir. Bu göçler sırasında İskitler güzergahları üzerinde bulunan ve Kuzeybatı İran'daki Urmiya Gölü civarına lokalize edilen Mannai'ye gelmişlerdir. Bu olay Herodotos'un eserinde İskitler'in Medya'ya girmiş oldukları şeklinde belirmektedir. İskitler'in Mannailer ile İlişkileri Urartular'dan başka Önasya'daki diğer uluslarda İskitler'le ilişkilerini iyi tutmak istemişlerdir. Örneğin Mannai yöneticileri Assur İmparatorluğu'na karşı verdikleri savaşta İskitler'i yanlarına çekmek istemişlerdir. Ancak Mannai-İskit ittifakına karşın Mannai'nin büyük bölümü M. Ö. 673 yılında yeniden Assur İmparatorluğu'nun eline geçmiştir. Çünkü bereketli ovaları ve at kaynakları ile Mannai, Assur İmparatorluğu için son derece önemliydi. Bazı araştırmacılar İskitler'in Mannai'nin sınırları içinde olan Urmiya Gölü'nün kuzey veya kuzeybatısında, bazı araştırmacılar ise güney ve güneydoğusunda yerleştiklerini ileri sürmektedirler. Bu dönem için Mannai'deki Sakız yöresinin İskitler'in siyasi yönetim merkezi olabileceği düşünülmektedir. Urmiya Gölü'nün güneyindeki Sakız kasabasının 49 km doğusunda yer alan Ziwiye'de gerçekleştirilen arkeolojik kazılar burasının büyük olasılıkla İskit kralının oturduğu ve çok güçlü bir şekilde tahkim edilmiş bir kale olduğuna işaret etmiştir. Sakız kasabasının yakınlarında ortaya çıkarılan bir İskit kralına ait mezarda ele geçmiş olan ve İÖ 6. yüzyıla tarihlendirilen zengin metal buluntular ile İskit tipi okuçları, İskitler'in Ziwiye yöresindeki varlıklarını güçlü bir şekilde desteklemektedir. İskitler'in Assur topraklarına yaptıkları ve kayıtlara geçmiş ilk akın olasılıkla M. Ö. 676 ya da M. Ö. 675 yılının Mayıs-Haziran aylarında Kral Işpakai liderliğinde meydana gelmiştir. Assur kralı Asarhaddon'un yazıtına göre Van Gölü'nün güneyinde yer alan Hubuskia üzerinden gerçekleşen bu akın sırasında İskit ve Mannai kuvvetleri Asarhaddon tarafından mağlup edilmişlerdir. Bu savaş sonucunda İskit Ülkesi'nin kralı olarak Bartatua'nın adının geçmesi İşpakai'nin öldürüldüğünü düşündürmektedir. Gelişmelerden anlaşıldığına göre Bartatua Assur kralı Asarhaddon'un kızı Sern'a-etert ile evlenmek isteyecek kadar güçlü bir liderdi. Asarhaddon bu evliliği onaylamakla birlikte, Bartatua'ya güvenmediği için bu evliliğin Assur İmparatorluğu için yararlı olup olmayacağı konusunda şüpheler duymuştur. Bir fal metninde Kral Asarhaddon'un Tanrı Samas'a yönelttiği kehanet sorularında bu durum açıkça belli olmaktadır. Kral Asarhaddon bu politik evlilikle kurulan ilişkiler sayesinde Urartu, Mannai, Kimmer ve Medler'e karşı kuvvetli bir müttefik kazanmıştır. İskitler ve Assur arasında kurulan kan bağı temelindeki bu ittifak Assurbanipal döneminde (İÖ 668-627) de sürmüştür. Bu bağlamda İÖ 653-652'de Assur İmparatorluğu'nun Medler'e karşı kazandığı zaferde, İskitler Assur'a yardım etmiştir. İÖ 7. yüzyılın ortalarında Kral Bartatua'nın emri altında bulunan İskitler Önasya'da güçlerinin zirvesine ulaşmışlardır. İskit kralı Bartatua büyük olasılıkla İÖ 645 yılında ölmüş ve yerine oğlu Madyes geçmiştir. İÖ 7. yüzyılın ikinci yarısında gerek Bartatua gerekse Madyes döneminde İskitler'in gücünün büyük ölçüde Assur ile olan

http://www.wardom.org/iskitler-t110479.html?t=110479&highlight=Asurlular Bu konunun altında daha iyi bir anlatım var...

2.4. İskitler' in Başkenti "Arkeolojik malzeme bize Sarmatlar'ın İskit başkenti Neopolis'e ve kuzeybatı Kırım yöresine M. S. 1. – 3. yüzyıllarda nüfuz etmeye başladıklarını göstermektedir" (Melyukova, 2000: 164). Anadolu'ya gelen İskitler is Urartu Hakimiyetindeki Sakız kentini alarak burayı kendilerine başken yapmışlardır. 2.5. İskitler Anadolu'da Bütün küçük Asya'ya yayılırlar ve burada yirmi sekiz yıl hüküm sürerler. "İskitler' in çok istekli bir şekilde güneyde bulunan ülkelere gittikleri bir çok tarihi hakikatten anlaşılmaktadır. Akamenit döneminden sonra, bunların bir kısmını günümüze kadar adlan Arachusia ve Drangiana olarak söylenen yerlerde buluyoruz. Keza onlar, Anadolu'nun içlerine kadar da yayılmış ve hakimiyetlerinin izini bırakmışlardır. Yine, İskitler muhtemelen de Akamenit dönemi öncesinde Fırat ve Dicle dolaylarında hüküm sürmüşler ve dillerine ait ipuçları bırakmışlardır. M. O. VI. yüzyılın başlarında daha Doğu Anadolu'da hakim olduklarını bize Ksenophon bildirmektedir, Ksenophon, "Kyros'un Anabasisi" adlı eserinde paralı askerlerin Persler'e karşı hareketlerinde doğuda dört plethron (100 ayak 39.6 m.) genişliğindeki Harpasos nehrine kadar ilerleyerek, buradan da İskitler'in memleketine girdiklerini ve bir ovada dört günde 110 km. gittiklerini belirtmektedir. İskitler yalnız Anadolu'da kalmayarak, daha güneye ilerlemişlerdir. Mısır üzerine yönelerek, Suriye'ye girdikleri sırada Mısır kralı Psammaükos karşılarına çıkmış, armağanlar vermiş ve daha ileri yürümekten onları alıkoymuştur. Sonra onların bir kısmı dönmüş153, fakat bazıları orada kalmayı tercih etmiştir. Bundan dolayı eski Tevrat'ta Beth-Sean, daha sonra Skythepolis olarak anılmaktadır. İskitler Ön Asya'ya yayılmaları esnasında Filistin'e kadar ilerlemelerine rağmen, onların asıl izleri Anadolu'nun doğu kesiminde bulunmaktadır. Artık yazılı kaynakların yanında son kazılarda çıkarılmış olan arkeolojik malzemelerde bu görüşü kuvvetlendirmektedir. Özellikle, M. Ö. VII. yüzyılın başlarında Asur sınırına kadar ulaşmaları, Urartu devletinin ortadan kalkmasındaki etkileri, Asur devletinin güç kaybetmesindeki rolleri ve Asurlular'ın onlarla anlaşmak zorunda kalması İskitler' in gücünü göstermektedir. Persler' in de İskitler' le mücadele etmek zorunda kalmaları onlann Pers imparatorluğunun etrafındaki güçlerini göstermektedir. Ksenophon'un M. Ö. IV. yüzyılın hemen başlarında Doğu Anadolu bölgesinden İskitler' in ülkesi olarak bahsetmesi, onların hala adı geçen bölgede güçlerini göstermektedir. İskitler'in Asur kaynaklarında ilk olarak adlarının geçmesinden M. Ö. IV. yüzyılın başlarında Ksenophon tarafından bahsedildikleri döneme kadar aşağı yukarı üçyüz yıl geçmiştir. Bu kadar uzun bir zaman diliminde İskitler Doğu Anadolu ve çevresinde etkili olmuşlardır. Buradan İskitler' in bu bölgeyi birdenbire terk etmedikleri, ekonomileri büyük ölçüde hayvancılığa dayalı olan bu topluluğun özellikle Doğu Anadolu yüksek yaylasında hayvanlarını otlatacak yaylakları buldukları, yerleşik topluluklarla mücadele edebilecek ve onların kayıtlarına geçecek derecede siyasi güç kazandıkları anlaşılmaktadır"(Durmuş, 1997: 285-286). 3. İSKİT ETNOLOJİSİ 3.1. İskit Adının Kökeni İskit kelimesinin anlamı da yine İskitlerin menşei gibi kesin olarak bilinmemektedir fakat birçok tarihçi Saka ve İskitler' in birbirinden farklı kavimler olmadığını aksine çok büyük bir coğrafyaya yayılmış olan bu "atlı kavimler medeniyeti"nin yerleştikleri bölgelerde komşu uygarlıklar tarafından farklı adlarla çağrılmış olabileceklerini söylemektedir. "İskitler doğuda Çin seddinden batıda Tuna nehrine kadar, 40. ve 50. paraleller arsında yaklaşık 7000 kilometreden daha büyük bir alana yayılmışlardır"(Piotrovsky, 1976: 6). "İskit adına ve onlarla ilgili bilgilere Grek kaynaklarında, Pers çivi yazılı metinlerinde, Asur ve Çin yıllıklarında rastlanmaktadır. Adı geçen kaynak, metin ve yıllıklar, dil, kültür ve coğrafya bakımından birbirinden farklı kavimlere ait olduğundan, İskit adı bu belgelerde değişik şekillerde geçmektedir"(Durmuş, 1993:25). 3.1.1. Grek Kaynaklarında İskitler Herodotosta İskit'ler : "MÖ. 485-424 yılları arasında yaşayan ve "Tarihin Babası" olarak kabul edilen Herodotos, Anadolu'nun Halikarnassos kentinde doğmuştur, Anadolu, Güney Rusya, Suriye, Babil, Mısır, Kuzey Afrika ve Yunanistan'ı dolaşmış ve bir ara Atina'da yerleşmiştir. Atina da yaşamaya başladıktan sonra gezip gördüğü yerlerdeki yaşamı Historia adlı 9 ciltlik seride anlatmıştır. Herodotos, 9 kitaptan meydana gelen eserinin IV. kitabını, tamamen İskit'lere tahsis etmiştir. Gerçekten, İskit'lerin yerleşmiş olduğu coğrafi bölgeyi tanıtarak başlayan bu kısımda, daha sonra İskit uluslarından, İşkillerin gelenek ve göreneklerinden, İskit krallarının mezarlarından, Darius' un İskitya seferinden ve İskit'lerin savaş taktiklerinden bahsedilir. Herodotos, eserinin IV, kitabında tamamen İskit'lerden bahsetmesine rağmen, yine ayrıca I. Kitap 1, 15. 16, 103-106, 201-216; II. Kitap 103; III. Kitap 93, 116; VI. Kitap 40 ve VII. Kitap 64'de de çeşitli vesilelerle İskit'ler hakkında bilgi vermektedir"(Memiş, 1987: 4-5). Ayrıca Herodotos' tan başka yine ünlü Yunanlı tarihçi Thukydides ve zamanının en önemli tıp bilimcisi Hippokrates' te "havalar, sular ve mevkiler" adlı eserinde İskitler hakkında bilgi vermektedir. M. Ö. 8 yüzyıldan sonra İskit adında Grek kaynaklarında sıkça rastlanmaktadır. Hesiodos şiirlerinde İskitler' e "Skudai" ismiyle seslenirken hemen hemen diğer bütün Grek kaynaklarında İskitlere "Skythai" adıyla rastlamaktayız. "Yine Strabon'un Coğrafyasında da İskit adı geçmekte ve onların hayat tarzı, gelenek ve görenekleri hakkında bilgi verilmektedir. Bütün bu Grek kaynaklarının yanı sıra Ksenophon'un Anabasisinde de İskit adını görmekteyiz"(Durmuş, 1993:26). Strabon'un İskit'ler hakkındaki kayıtlarına gelince: VII. Kitap, 4. Bölüm-5. paragraf ile V||. Kitap, 5. Bölüm 12. paragrafta İskitya memleketi. Küçük İskitya ve Keren Boğazı hakkında bilgi verilmektedir. XI. Kitap, 2. Bölüm, 1. paragrafta İskitli nomatlardan bahsedilmektedir. İskitler hakkında daha geniş ve daha çeşitli malumat edinmek için, eserin aşağıdaki bölümlerine bakmak gerekir: l. Kitap, 2. Bölüm 1. paragraf l. Kitap, 2. Bölüm 28. paragraf III. Kitap, 4, Bölüm 17. paragraf . IV. Kitap, 5. Bölüm 4. paragraf . Vll. Kitap, 3. Bölüm 2. paragraf VII. Kitap, 3. Bölüm 6. ve 7. paragraflar [Kısrak sütünden yapılan ve sert bir içki olan kırmızı hakkında bilgi verilir). VII. Kitap, 3. Bölüm S. paragraf Vll. Kitap, 3. Bölüm 9. paragraf Vll. Kitap, 3. Bölüm 10. paragraf . Vll. Kitap. 4. Bölüm 2. ve 3. paragraflar . Vll. Kitap, 4. Bölüm 7. paragraf . Vll. Kitap, 5. Bölüm 1. paragraf XI. Kitap, 2. Bölüm 5. paragraf 3.1.2. Asur Kaynaklarında İskitler "İskit'lerin adı ilk kez, Asur imparatorlarından Mısır fatihi Asarhaddon {M. Ö. 680-668) devrine ait vesikalardan PRİZMA 'de geçmektedir. Söz konusu. vesikada Gimirrai'Ierden ve Aşguzai'lerden bahsedilmektedir ki, adı geçen kavimlerden birincisinin Kimmer'ler. ikincisinin de İskit'ler olduğu, bugün hemen herkes tarafından kabul edilmektedir. Bu vesikaya göre, Asur imparatoru Asarhaddon, imparatorluğun kuzey ve kuzey-doğu hudutlarını tehdit eden Kimmer ve Manna'ların istilalarını bertaraf etmek amacıyla İskit kralı Bartatua İle anlaşmak yolunu tercih etmiş ve ona kızını vererek İskit'lerin, adı geçen kavimlere karşı savaşmasını sağlamıştı. İmparator Asarhaddon'a ait bu vesika, Daniel David Luckenbill tarafından, Ancient Records of Assyria and Babylonia, New York 1968, ci! t II, paragraf 517 ve 533'de İngilizce'ye çevrilerek neşredilmiştir"(Memiş, 1987:3). 3.1.3. Pers Kaynaklarında İskitler "Pers kaynaklarında da İskit adına rastlanmaktadır. Bu kaynaklarda İskitlerden "Saka" olarak bahsedilmektedir. Sakalar yerleştikleri coğrafya, gelenek ve görenekleri dikkate alınarak üç ayrı grupta ele alınmaktadır. İskitler hakkında bilgi veren ve onları üç grupta ele alan en önemli kaynak Pers Kralı Darius'a ait olan Behistun kitabesidir. Bu vesikaya göre, Sakalar, Saka Tigrakhauda , Saka Tiay Para Daray ve Saka Haumavarga olmak üzere üç grupta incelenmektedir"(Durmuş,1993:27). 3.1.4. Çin Kaynaklarında İskitler "Çin kaynaklarında sadece Orta Asya İskitleri hakkında bilgi bulmak mümkündür. Bu kaynaklarda Orta Asya İskitleri, "Sai" ve "Sai-wang" şeklinde gösterilmektedir. Bu kaynaklarda Sakalar'a Sai adı verilmiştir. Batı Türkistan'a giden Sakalar ise, Sai-wang adı ile tanıtılmıştır. Çince'de wang sözü "kral, prens" demektir. Bu nedenle bu boyu, kral soyu şeklinde tanıtanlar dahi olmuştur"(Ögel, 1981:184). Bu arada belirtmek gerekir ki Klasik Çince de "Sai" kelimesi "Sak" olarak okunur böylelikle taşlar iyice yerine oturmaktadır. 3.2. Tevrat ta İskitler Eski çağ tarihinin en önemli kaynaklarında biri olan Tevrat'ın Genesis X, 2-3 bölümlerinde İskitleri Aşkenazlar adı ile görmekteyiz. canin

İskitler nereden geldi, nerede yaşadı? "İlkçağ kaynaklarına dayanarak, İskitler'in M. Ö. 7. yüzyılın sonundan başlayarak 3. yüzyıla değin Karadeniz'in kuzeyinde Tanais Irmağı'ndan Tuna'ya kadar uzanan geniş alanda yaşamış olduklarını büyük bir katiyetle söylemek mümkündür. Herodotos bu bölge içinde İskit birliğinden söz etmekte ve onları komşularından ayırmaktadır... İskitler'in Karadeniz'in kuzeyinde görülmeleri ile ilgili, fakat yeterli kanıt bulunmadığı için benim pek katılmadığım bir görüş daha vardır. A. İ. Terenojkin İskitler'in adının Hesiodos'ta geçmesini ilkçağ yazarlarında çok görülen, etnik isimleri birbiri ile karıştırılmasına bağlamakta ve bunun bir anakronizma olduğunu ileri sürmektedir. Terenojkin, Yunanlılar'ın ancak Miken ve Miken sonrası dönemde Kimmerler'den haberdar olduklarını, İskitler'in adını M. Ö. 7. yüzyıldan önce duymadıkları için de, onlardan haberdar olmadıklarını düşünmektedir. Onun için de, Karadeniz'in kuzeyinde M. Ö. 9-7. yüzyıl arasına ait arkeolojik sitlerin sadece Kimmerler'e ait olduğu düşüncesindedir. Bu görüşü savunanlar İskitler'in ancak M. Ö. 7. yüzyılda tarih sahnesine çıktıklarını düşünürler. Ayrıca onlar, İskitler'in Kimmerler'in yerine geçen yabancı bir kavim olduklarını ve geldikleri zaman artık yerel gelenekler aksettirmeyen, gelişmiş ve yeni bir kültürü beraberlerinde getirdiklerini düşünürler... M. İ. Rostovtsev İskit-Aryanileri'nin Asya'dan geldiklerine dair bir tez ileri sürmüştü. Bu tez, İskitler'in İç Asya'nın bozkırlarından geldiğini düşünen Terenojkin tarafından son yıllarda yeniden ele alınmış ve geliştirilmiştir. Halihazırda bu görüşe katılan epeyce bilim adamı vardır. Ancak bence daha inandırıcı olan bir diğer hipotezi de göz ardı etmemek gerekir. Bu görüşe göre İskitler M. Ö. 2. binin ortaları ile 7. yüzyılın sonları arasında birçok kereler göç dalgaları halinde İdil Ural bölgesi bozkırlarından Karadeniz bölgesine inmiş ve oralarda bulunan Kimmerleri özümlemiş olan ve Srubnaya kültürüne mensup boyların neslinden gelirler." İskit başkenti neresidir? "Arkeolojik malzeme bize Sarmatlar'ın İskit başkenti Neopolis'e ve kuzeybatı Kırım yöresine M. S. 1. – 3. yüzyıllarda nüfuz etmeye başladıklarını göstermektedir." İskit ekonomisi neye dayanıyordu? "Bu ilkel devletin ekonomisi toplumun özgür bireylerinin sömürülmesine dayanıyordu. İskit Kralı ve aristokrasisinin en önemli gelir kaynağı Karadeniz'in kuzeyindeki Yunan kolonilerinin ihtiyacını karşılayan tahıl ticareti idi. M. Ö. 4. yüzyılda Peleponnessos Savaşları nedeniyle de, Kerç Boğazı Yunanistan'ın en önemli tahıl kaynağı olmuş ve İskitler'le Yunanistan arasındaki tahıl ticareti oldukça gelişmiştir." İskit tarihinin en parlak dönemi ne zamandır? "M. Ö. 6 yüzyılın sonlarına doğru (M. Ö.514-512) İskit tarihi en büyük kahramanlık devirlerini yaşamıştır. Bu tarihte Pers Kralı Darius Herodotos'a göre 700 bin, Ktesias'a göre 800 bin askerden oluşan muazzam bir ordu ile İskit ülkesine sefer yapmıştır. İskitler ise Darius'un ordularıyla bir meydan muharebesine girmemeye kararlıydılar. Tam bir karşılaşmadan kaçınan İskitler, Darius'u çete harbi taktikleriyle ülkelerinin iç kısımlarına çekmiş oldular. İskitler'in peşinden giden Pers Ordusu Don Irmağı'nı geçmiş ve Sauromatlar'ın bölgesine girmişti. İşte tam burada Darius İskitler'e karşı kocaman duvarlar yapmaya girişmişse de, İskitler tekrar kendi ülkelerine çekilmişler ve Darius da onların arkasından yola koyulmuştur. Sonunda Pers Kralı bin bir güçlükle İskit ülkesinden çıkabilmiştir. Ancak Darius hem üslerini, hem de bitkin düşmüş askerlerini orada bırakmak zorunda kalmıştır. Bu olaylardan sonra İskitler yenilmez bir kavim olarak ün yapmışlardır. Modern devir tarihçileri Herodotos'un verdiği bütün bilgilerin doğru olduğu konusunda bazı şüpheler ileri sürmüşlerdir. Fakat gene de, biz verilen bu bilgilere dayanarak gerçekte var olmuş olayları ve savaşın ana aşamalarını tespit edebilir, Pers ordusunun izlediği yolu çizebilir ve İskitler'le Persler arasındaki savaşın sonuçlarını değerlendirebiliriz." Kral Atheas kimdir? "M. Ö. 4. yüzyıl, İskit Krallığı İskit tarihinin ekonomik, siyasal, sosyal ve kültürel açıdan en geliştiği dönemdir. Bunu gerek yazılı kaynaklardan, gerekse bu döneme ait malzemenin bulunduğu İskit mezarlarında yapılan arkeolojik kazılardan anlıyoruz. Strabon bize 4. yüzyılda Kral Atheas'ın bütün İskit boylarını birleştirdiğini söyler. Atheas'ın uzun hükümdarlık döneminde daha tam anlamıyla gelişmemişse de, bir devletin oluşmuş olduğunu gösteren belirtiler vardır. Bunları hem İskit ülkesinin iç yaşamında, hem de dış siyasetinde görmekteyiz." İskitler'in komşuları kimlerdir? "İskit ülkesi dört bir taraftan İskit olmayan boylarla sarılıydı: batıda Tuna ötesinde Getalar, doğuda Don ötesinde Sauromatlar vardı. Sauromatlar'ın kuzeyinde ise Budini ve Geloniler yaşıyordu. Dinyeper şelaleleri bölgesinde İskitler'den farklı bir dilleri olan fakat İskitler gibi giyinen ve göçebe olan Androphaglar vardı. Bey-boyu İskitleri'nin kuzeyinde, Dinyeper'in sol yakasında, yaşam tarzı İskit tarzında olmasına rağmen kendileri İskit olmayan Melankhlenler yaşıyordu. Sabancı İskitler'in kuzeyinde Neuriler, Neuriler'in batısında ise Agathyrsler vardı. Getalar ve Sauromatlar dışındaki İskit olmayan boylar, Doğu Avrupa'nın ormanlık bölgelerinde yaşıyorlardı. Arkeologlar burada da M. Ö. 6-4. yüzyıllara ait birçok yerleşim yeri grubu bulmuşlardır." Türk tarihçileri bu kavmin eski Türk boylarından Ağaçeriler olduğu görüşünü ileri sürer. İskitler ölülerini ne yapardı? "İskit cenaze törenlerinin en belli başlı özelliklerinden biri olan cesetleri kurganların içinde bir mezara gömme adeti bütün İskit döneminde değişmeden devam etmiştir. Zamanla, gömme işleminin yapıldığı bu yer altı yapılarında ve gömülen yerin iç düzenlemesinde gelişmeler meydana gelmiştir ve böylece yeni mimari unsurlar görülmektedir." İskit sanatı neye değer verirdi? "Toplumun üst tabakalarının zevk ve ilgisini sergileyen İskit sanatı, aristokrasi ile İskit ülkesinin diğer kesimleri arasında gerek toplumsal gerekse kültürel açıdan büyük bir uçurumun varlığını sergilemektedir. İskit sanatında insana prestij veren unsurlar, hükümranlık kudretinin tanrılaştırılması, kahramanlıklarına tapılan atalar ve askeri cesaretle ilgili kültler dikkati çekmektedir." İskitler'le Sarmatlar arasındaki fark nedir? "İskitler ve Sarmatlar M. Ö. 7. yüzyıl sonlarından 4. yüzyıla değin Orta Avrupa bozkırlarında yaşamışlardır. Bu iki akraba boyun konuştukları dil Aryani dillerdendi. Etnik bakımdan yakın olmalarına ve yaşam şekillerinin de benzemesine rağmen, her iki boy kendilerine özgü ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimlerden geçmişler ve böylece tarihleri birbirinden farklı olmuştur. Ayrıca bu iki boyun en parlak ve dünya tarihi açısından en etkin dönemleri de birbiriyle örtüşmemektedir." İran dilleri konuştukları düşünülüyor demek daha doğru olur. Zira bu varsayım, bu konuda araştırma yapmış olan Batılı bilginlerden kaynaklanmaktadır.

Sarmatlar İçten zayıflayan İskitler'e son darbe Sarmatlar'dan gelmiştir. M. Ö. 300 civarında yine bir Avrasya atlı savaşçı ulusu olan Sarmatlar'ın etkisi ile İskitler önce Kırım yarımadasına çekilmişler, daha batıdakiler ise güneye doğru inerek daha çok Tuna vadisine yayılmışlardır. M. Ö. 250'den sonra bütün Karadeniz steplerine Sarmatlar egemen olmuşlardır. M. Ö. 250 civarında İskiler'in tarih sahnesinden çekilmesinden sonra küçük bir grup İskitli komşuları olan Sarmat, Trak, Galat kabilelerine ve Pontus Kralı Mithridates'e karşı mücadele etmişlerdir. M. Ö. 2. yüzyıla kadar zayıf da olsa varlıklarını sürdüren İskitler, bu dönemde Güney Avrupa'ya doğru ilerleyen Gotlar tarafından ortadan kaldırılmışlardır. İskitler'de İnanç ve Gelenekler İskitler her bakımdan atlı bir uygarlığın temsilcisi oldukları için barbar sözcüğü ile tanımlanmışlardır. Tüm göçebelerde ve dağlı kavimlerde olduğu gibi İskitlerde de ruhsal yaşama inanış öncelik taşımıştır. Greklerle temastan önceki İskit dininde Şamanizme ait önemli kalıntılar bulunmaktadır. İskitler'de de Şamanların varolduğu Herodot tarihinden öğrenilmektedir. Şamanizm İskitler aracılığı ile Traklara da geçmiştir. Grek kaynaklarında ve Herodot tarihinde İskit tanrıları şu sırayı izleyerek açıklanırlar. En önde canavarların tanrıçası sayılan Tabiti, göktanrısı Papaios da önemli bir tanrıydı. Ay ve yıldızların sembolü olarak da tanrıça Apaia'ya inanılıyordu. Bu tanrıça evliliğin ve kadın haklarının simgesiydi. Apollon kötülükleri yok eden ışık tanrısı, Afrodit kadın güzelliğinin, aşk ile sevginin tanrıçasıydı.

2.3. İskitlerin Diğer Medeniyetlerle İlişkileri 2.3.1. Kimmer-İskit İlişkileri "Herodotos'a göre, İskitler yurtlarını terk edip Kimmerler'in topraklarına girmeye başladıklarında Kimmerler büyük bir istila karşısında olduklarını anlamış ve bir araya gelip durumu görüşmüşlerdir. Kralları ve halkın bir kısmı yurtlarını korumayı isterken, diğer Kimmerler İskitlerle savaşmaktansa, yurtlarını terk etmeyi daha uygun görmüşlerdir"(Durmuş,1993: 63). "Bunun neticesi olarak, ikinciler arasında meydana gelen muharebede, at üzerinde savaşan İskit'ler, yaya olarak savaşan Kimmer'lere karşı üstünlük sağlamışlardı. Sonunda Kimmerler, Kafkaslara doğru geri çekilmek mecburiyetinde kalmışlardı. Gerçekten, ilk defa Asur kralı N. Sargon (M. 722-705) devri vesikalarında adları "Gimirrailer" olarak geçen Kimmer kavimleri. Kafkaslardaki Demirkapı geçidini aşarak Kuzeydoğu Anadolu'ya girdikleri zaman, evvela burada oturan Urartularla karşılaşmış olmalıydılar. Fakat vuku bulan birkaç savaştan sonra Urartu krallarıyla anlaşan Kimmerler, Asur devletinin kuzeydoğu hudutlarını tehdide başlamışlardı. Zira bir fal sorusunda : "Kimmerler'in, Urartu kralı Rusos ile birleşerek Şupria kalesine hücum etmelerinden endişe edilmektedir". Bundan başka Asur'un Kilikya'daki vassalının de Kimmerler'le bir ittifak anlaşması yaptığı vesika ile sabittir"(Memiş, 1987: 25). "Kimmerler'in Asur'un başına dertler açmaya başladığı bu sırada İskitlerden bir müfreze, ya Sirderya ya da Volga Nehri'nin karşı tarafına geçmek ve oradan Kimmerler'in asıl merkezinin bulunduğu Güney Rusya'ya girmek suretiyle burayı zaptetmişler, bu arada başka bir grup da Demir kapı Geçidi'nden diğer tarafa dönmek suretiyle Urmiye Gölü sahillerine kadar ileri hareketlerine ve saldırılarına devam etmişlerdir. Asur yazıtları, Kimmerler'in ortaya çıkışını Kral Sargon zamanına (M. Ö. 722-705), yani İskitlerin ilk grubunun Güney Rusya'ya yerleşmelerine denk gelen yakın bir tarihe yerleştirdiği için, bu tarih Çin İmparatoru Suan'ın, Hiung-nulara karşı giriştiği cezalandırma tedbirleriyle hareket haline geçirilmiş olan Asyenik kabilelerin, batıya doğru yapmış oldukları göçlerin son eylemi olarak nitelendirilir. Bundan sonra Asya içlerine doğru yapılan İskit ilerlemeleri, yalnızca askeri serüvenler olarak dikkate alınmalıdır. Çünkü İskitler ulaşmayı istedikleri Urmiye Gölü'ne kadar olan yerlere yerleşmişlerdi" (Memiş, 1987:25-26). 2.3.2. Urartu-İskit İlişkileri "Urartulular yerleşmiş oldukları coğrafya itibariyle, Kafkaslar'dan Ön Asya'ya açılan kapılar üzerinde bulunmaktaydılar. Urartular'ın güneyinde bulunan Asur'la olduğu kadar olmasa da, Kafkaslar'dan inen göçebe kavimlerle ilişkileri olmuştur. Bunlardan ilkini Kimmerler, ikincisini ise, onları takip eden İskitler oluşturmuştur. Kimmerler'i takip ederek, doğu Anadolu'ya Urartu ülkesine ulaşan İskitler'le Urartu kralı II. Rusa (M. Ö. 685-645) akıllıca bir politika izleyerek, bir antlaşma yapmıştır. Ancak, İskitler'le Urartular'ın dostlukları uzun sürmemiş ve VII. yüzyılın başlarında İskitler Urartu yerleşim merkezlerine baskınlar düzenleyerek, bu merkezleri yakıp yıkmışlardır. Yine, II. Rusa tarafından inşa ettirilen Rusahinili kentinin de M. Ö. VII. yüzyılın sonları ve VI. yüzyılın başlarında İskitler tarafından yakılıp yıkıldığı anlaşılmaktadır. Kaleye yapılan baskın sonunda çan ve ahşap malzemenin yanarak çökmesi, kerpiç duvarların pişerek tuğlalaşmasına neden olmuştur. Kazılar sırasında ortaya çıkarılan 30 cm,'lik kül ve yangın artığı tabakası yangının şiddetini göstermektedir. Yangın ve yıkımdan sonra, Toprak kale'de herhangi bir yerleşme olmamıştır. Çavuş tepe kalesi de İskitler tarafından yağma ve tahrip edilmiştir. Urartular tarih sahnesine çıktıktan sonra, Asurlular ile münasebette bulunmuş ve onlarla savaşmışlardır. M. Ö. VII. yüzyılın sonlarına doğru Kafkaslardan inen Kimmerler'le de mücadele eden Urartulular, onları takip ederek gelen İskitlerle zaman zaman anlaşmalarına rağmen, onların M. Ö. VI. yüzyılın başlarında gerçekleşen istilalarına karsı koyamayarak, yaklaşık olarak M. Ö. 585 yıllarında tarih sahnesinden çekilmişlerdir. Böylelikle, İskit- Urartu münasebetleri İskitlerin Asurlularla birlikte Urartu devletini ortadan kaldırmalarıyla son bulmuştur"(Durmuş,1997:279-280). Kimmerler'i anlaşma yoluyla topraklarından çıkartan Urartular, aynı siyaseti İskitler tehlikesi içinde kullanmışlardır. Ne var ki yaptıkları anlaşma asla kalıcı olmamıştır. Aksine İskitler Urartular'ın en büyük düşmanı olan Asurlularla anlaşmışlardır. Bu durum Urartu'yu II. Dünya Savaşı'nda Polonya'nın düştüğü duruma getirmiştir ki bu onlar için en acı olandır. İskitler bütün Urartu topraklarını işgal etmişlerdir. canin

İskitler, M. Ö. VII yüzyılda Avrupa ile Asya'nın batı kesiminde, Tuna ile Volga ırmakları arasındaki bölgede yaşamış bir Orta Asya kavmidir. İranlılarla beraber Türklerin de Sakalar diye andığı bu kavimin ilk yurtlarının trabzon olduğu ve kilat köyünde yaşadıkları bilinmektedir. Sakaların ilk boyları M. Ö. 8. yüzyılda bu bölgeden batıya göç etmişlerdir. İskitler hakkındaki bilgilerin çoğunluğu Yunan kaynaklarından gelmektedir. O kaynaklarda ise İskitlerin İranlı olduklarına dair herhangi bir bilgi yoktur. Herodot tarihi ise İskitlerin Asya'dan geldiklerini ve Massagetlerin baskısı ile Batı'ya göç etmeye zorlandıklarını belirtmektedir. Ayrıca İran İmparatoru Darius'un İskit ülkesini ele geçirmek için açtığı savaşı anlatırken, Herodot, İskitlerin kesinlikle İranlılara benzemediğini açıklamaktadır. İskitler, Tarihi kayıtlara göre; atlı-göçebe Saka Türkleri, ilk önce M. Ö. 680 yıllarında Kafkas geçitlerinden aşıp Kür Irmağı boylarına yayıldılar. Arkasından gelen yeni ve daha güçlü Saka göç kolları Aras boylarını da ele geçirip Urmiye gölüne varınca Azerbaycan'a yerleştiler. Az sonra da bütün Anadolu, Suriye ve Filistin'e yayılarak, İran'ı da kendilerine bağladılar. Doğuda Çin'den batıda Tuna boylarıyla Karpatlar'a, kuzeyde Sibir'den, güneyde Mısır kapısı Sina'ya değin Asya ve Avrupa topraklarına hakim olarak; dünyanın bilinen en ulu ilk geniş imparatorluğunu kurdular. İskit Adı İskit adı Önasya'da ilk kez Urartu kralı Argişti I'in yıllıklarında İşkigulu Ülkesi coğrafi terimiyle karşımıza çıkmaktadır. İşkigulu Ülkesi terimi büyük olasılıkla İskitler'in görülmeye başladığı Mannai topraklarını işaret etmektedir. Mannai toprakları Assur ile Urartu arasında politik bir sorun olmuş ve zaman zaman bu iki büyük devletten birine bağlanmıştır. Assur kralı Asarhaddon'un yıllıklarına göre, Asarhaddon İskit kralı İşpakai'yi M. Ö. 679 yılında Kuzeybatı İran'da mağlup etmiştir. Bu belgelerde ise, İskitler Assur yazılı kaynaklarında ilk kez belirmektedir. Bazı yazılı belgeler ise, Urartu ile İskitler arasında diplomatik gelişmeler olduğuna işaret etmektedir. Bu belgelerde, Urartu kralı Rusa II ile İşkigulu kralı Sagastara arasında bir antlaşma yapılmış ve İskitler'in Urartu topraklarını sorunsuz geçerek Mannai'ye yerleşmelerine izin verilmiştir. Anlaşıldığına göre, Urartu kralı Rusa II İskitler'le anlaşarak hem ülkesini istiladan kurtarmış, hem de kurduğu Mannai-İskit ittifakı ile Mannai toplumunu Assur egemenliğinden kurtarmayı amaçlamıştır. İskitler'in gelecekte Urartu Krallığı için önemli bir tehlike olabileceğini düşünen Rusa II söz konusu bu politik girişimlere ek olarak, özellikle İskitler'in yoğunlaştığı bölge olan Kuzeybatı İran'da savunmaya yönelik inşa faaliyetlerine girişmiştir. Örneğin, Bastam/Rusa-i URU. TUR İskitler'e karşı savunma amacıyla kurmuş kale tipi bir yerleşmedir. Urmiya Gölü civarında M. Ö. 7. yüzyılda inşa edilmiş olan Kale Siyah, Kız Kalesi, Danalu, Kaleoğlu ve Sangar gibi çok sayıda kale de bu inşa faaliyetinin bir devamı olarak değerlendirilmektedir. Kuzeybatı, Batı ve Kuzey İran'da bulunan Demir Çağı yerleşmelerinde ele geçmiş olan İskit tipi okuçları, İskitler'in söz konusu bu bölgelerde ne kadar etkili olduklarını açıkça ortaya koyan arkeolojik buluntulardır. Sakalar'a Asurlular "Aşkuzai/Askuzai" ve "İşkuza", bazen de "Asagarta/Sakarta/Zakarti/Zakruti/Zikirtu"; Yahudiler'in Tevratında "Aşkenaz"; Eski Yunanlılar "Scythe" , hükümdarlar boyuna "Sokolot" ve sonraları "Sak/Saka" ; İranlılar "Saka"; Hintliler "Sakya" ve Çinliler de –hükümdarlar sülalesine göre- "Su" ve "Se" diyorlardı. Kaşgarlı Mahmud'un Divan-ı Lügati't Türkünde anıldığı gibi, Tanrı Dağları bölgesindeki "Şu/Su" sülalesi, M. Ö. 800'lü yıllardan beri Sakalar'ın hükümdarlar sülalesi idi.

konuda bir de resim verseydin daha güzel olurdu teşekkürler canin

Hanımlar Beyler işte size dipnotlu kaynakçalı en azından 10 gün literatür taraması yapılarak hazırlanmış bir araştırma böyle birşey kolay bulunmaz eğer talep gelirse bunun gibi onlarcası arşivimde bulunmaktadır içindekiler ve resi, mler tam olarak çıkmadı isteyen olursa word uzantılı olarak gönderilir..

2.3.3. Asur-İskit İlişkileri Kimmerler'i takip eden İskit orduları Urartuları ortadan kaldırdıktan sonra Urartu topraklarından geçerek Asur devletinin kuzey sınırlarına ulaşmıştır. Asarhaddon zamanında Asur devletinin kuzey ve kuzeydoğu sınırları Kimmerler ve İskitler' in istilasına uğramıştır. İskit kralı Bartatua ile anlaşan Asarhaddon kızını da İskit kralına vererek Bartatua' yı damadı yapmıştır. Böylece iki müttefik, ortak düşman üzerine doğu ve kuzey yönlerinden harekata başlamışlardır. Böylelikle İskitler de bu yolla Anadolu coğrafyasına yayılmışlardır Aynı döneme tarihlenen Yunan kaynaklarında da Prototeus ve oğlu Madyas'ın Kimmerler'in peşinden Anadolu'ya girdikleri belirtilmektedir. "İskitlerle anlaşma yaparak batıya doğru Kimmerler'in üzerine yürüyen ve onlara karşı zafer kazanan Asarhaddon, bu zaferinden Til Barsib stelinde de bahsetmektedir. Bu vesikaya göre, Hilakkular İskit ordularını yenen Mannalar'la birleşerek, Asur devletine isyan etmişler ve fakat Asur kralı bu isyanı bastırmıştır"(Kınal, 1991: 258). "M. Ö. 626' da Asurlular Medler'in Yaptığı Nivine kuşatmasını İskit yardımıyla kırmışlardır. Bu başarılarından dolayı zafer sarhoşu olan İskitler M. Ö. 611' de Filistin'e ulaşıncaya kadar Suriye'yi baskı altında tutmuşlardı. Mısır'a karşı herhangi bir ileri harekat Mısır kralı Psametikos tarfından haraç ödenerek engellenmiştir. Bu arada boş durmayan Medler Babilliler'le anlaşarak Asur üzerine yürümüş ve bütün Asur şehirlerini yağmalamışlardır"(Durmuş, 1993:68). En büyük müttefikini kaybeden İskitler'in artık bu coğrafya da tutunması çok güçtü ve çok geçmeden Medler İskitleri yavaş yavaş topraklarından atmayı başarabilmişlerdir. Böylece İskitler tekrar eski Urartu topraklarına kadar çekilmişlerdir. 2.3.4. İskit -Pers İlişkileri "İskit- Pers münasebetlerinin eskiçağ tarihi içerisinde önemli bir yeri vardır. Bu münasebetler uzun bir süre devam etmiştir. Medler'in yerine gecen Akamenitler sülalesi döneminde İskitler büyük bir güç kaybetmelerine rağmen, siyasi bir kuvvet olarak varlıklarını devam ettirmişlerdir. İran destanlarına bakılırsa, bunlar Afrasyap'tan sonra tekrar büyük bir devlet haline gelerek, bir ara tekrar İran'ı nüfuzları altına almışlardır. Büyük Kyros (M. Ö. 555-529) zamanında Sakalar'ın Babil ve Asurlular'a karşı düşmanca harekeden ve Hazar denirinin güneybatı sahilinde yaşayan Herkanlılar'la bir olarak Asurlular'a kars. ı asker gönderdikleri ve sonuçta Kyros ile birleştikleri zikredilmektedir. Fakat, Sakalar'ın Türkistan'daki esas zümreleri Kyros'a tabi değildi. Babil, Lidya gibi Ön Asya Devletleri ile uzun savaşlar yapan Kyros kendi yanında Saka devleti gibi kuvvetli bir devletin bulunmasını tehlikeli bulduğundan bunları kendi idaresine almak için uğraşmıştır. Kyros bu arada Anadolu'ya da bir sefer düzenlemiştir. M. Ö, 547 yılma doğru Lidya kralı Kroisos harekete geçerek, İran'ın nüfuz bölgesinde olan Kapadokya'ya girmiştir. Bunun üzerine Kyros, Lidyalıları yalnız Kapadokya'dan çıkarmakla ve eski sınır olan Kızılırmak'la batısına sürmekle kalmamıştır. Onları izleyerek başkent Sardes kapılarına dayanmış ve onları o yörede büyük bir yenilgiye uğratmıştır. Sardes kısa bir kuşatmadan sonra zapt edilmiştir. Bu surede Lidya krallığı yıkıldıktan sonra, Persler Harpagos ve Mazares adında komutanlarının idaresinde Batı Anadolu'ya girerek, orada bulunan kentleri teker teker ele geçirmişlerdir"1. M. Ö. 539 yılında Kyros Babil'i zaptetmek ve büyük bir törenle kente girmek suretiyle Babil devletini krallığına katmıştır. Kyros ömrünün son yıllarını İran'ın kuzeydoğusunda oturan bozkır kavimleri ve en Sakalar'la savaşmakla geçirmiş ve aşağı Osus bölgesinde M. Ö. 529 yılında ölmüştür"(Durmuş, 1997:282-283). Pers Kralı Darius'un İskitya Seferi "Müteakip asırda Pers kralı Darius, İskitya'yı istila etme hazırlıklarına başlamıştı. Fakat hiç şüphe yok ki, Darius'un asıl amacı İskitya'yı fethetmek değildi. O, gerçekte Yunanistan'ı fethetmek istiyordu. Bunun içinse Yunanistan'ın hayati ihtiyaçlarını karşılayan ülke ile Yunanistan arasındaki bağlantıyı kesmek, yapılabilecek İlk ve en önemli işti. Yunanistan'ın hayati ihtiyaçlarını ve özellikle de kereste ve buğday gibi çok lüzumlu ihtiyaçlarını karşılayan ülke ise İskitya idi. İşte bu yüzdendir ki Darius, MÖ. 512 yılında, Grekli bir mühendis olan Samos'lu Mandrokles tarafından inşa edilen bir köprü üzerinden Bosporus'u geçerek, Trakya içlerine doğru yönelmişti. Aynı şekilde karadan giden orduyu Tuna nehrini de geçerek İskitya topraklarına girmeye başlamıştır. Darius, İskitya içlerine doğru yavaş yavaş ilerlerken acaba İskit'ler ne yapıyorlardı? Elbetteki onlar, elleri kolları bağlı, Darius'un gelip memleketlerini istila etmesini bekleyecek değillerdi. Fakat İskit'ler, bu buhranlı anda yardım almaksızın, bir meydan muharebesinde Darius'a karşı ayakta durmayacaklarını idrak etmişlerdi. Bu nedenle onlar, yardım için komşu kabilelere başvurarak, onları aralarında ittifak yapmak için ikna etmeye çalışmışlardı. Komşularına güvendiklerinin kalabalık olmalarına bağlı olduğunu, aksi taktirde Darius'un hepsini teker teker ezebileceğin!, halbuki birlik olurlarsa, Pers kralının onları mağlup etmesinin güç olacağını anlatmaya çalışmışlardı. Ne var ki. Geloni. Budin ve Sauromat kralları İskit'lere yardım etmekten yana çıktıkları halde, kuzeyde oturan kabileler, böylesine başarılı ve böylesine güçlü bir kumandana karşı muharebe etmektense, onun affına sığınmanın daha doğru bir hareket olacağın: ileri sürmüşlerdi. Bu nedenle kendi kaynaklarına güvenmek zorunda bırakılan iskit'ler, emniyeti azar azar toprak bırakarak geri çekilmek politikasında aramaya karar vermişlerdi. Adetleri gereğince onlar, ordularını üç gruba ayırmışlardı. Her bir gruba Kraliyet İskit'lerine mensup bir komutan kumanda edecekti. Bunlar, Idanthyrsos, Skopasis ve Taxakis idiler (45). Onlar aralarında şu karara varmışlardı: Üç gruptan hangisi Darius tarafından takip edilirse, o grup. kuyuları ve çeşmeleri kapatarak, ekili araziyi ve otlak yerlerini yakarak içerlere doğru geri çekilecekti. Bu taktik, Ruslar tarafından 1812'de Napolyon'a ve 1941'de Hitler'e karşı kullanılan "Yakılan Toprak" stratejisinin klasik örneği oldu. Darius, Don nehrini geçerek ve Volga'ya doğru ilerleyerek saldırıya İskit'ler, devamlı olarak onun önünde geri çekiliyorlardı. Onların, muharebe vermeye karşı gösterdikleri isteksizlik, Darius'un sabrını tüketmişti. Nihayet o, neticeyi zorlamaya kafi karar vermiş ve İdanthyrsos'a aşağıdaki sözlerle meydan okumuştu (49) : "Ey garip adam, yapabileceğin başka iki şey varken, niçin devamlı kaçıyorsun? Eğer kendini bana karşı koyabilecek kadar güçlü sayıyorsan ona göre davran, kaçmayı bırak, savaşa gir; yok eğer kendini daha aşağı görüyorsan gene boyuna yürümekten vazgeç; efendine haraç olarak toprak ve su getir, huzuruna çık" diye elcisini göndermişti. İskit kralının gönderdiği cevap ise "İranlı, işte benim kanaatim : Ben hiç kimseden ne korkar ne de önünden kaçarım. Senden de kaçtığım yok. Şimdiye kadar yapmış olduğum şey, barış zamanında her zaman yaptığım şeydir. Neden hemen savaşa girmiyorum, onu da sana açıklayayım : Bizim ne kentimiz var ne de bir tek dikili ağacımız, ki elden gitmesin, ya da yakılıp yıkılmasın diye korkup savaşa girelim; ama siz eğer ille de savaşmak istiyorsanız; bizim atalarımızın mezarları var; onları bulun, onlara el kaldırın, o zaman görürsünüz, mezarlarımız İçin dövüşüvormuyuz dövüşmüyor muyuz. Ama daha önce keyfimiz istemediği sürece sizinle savaşmayacağız. Savaşa çağrın için sana verdiğim cevap işte bundan ibaret". Daha ileriye gitmenin faydasız olduğunu anlayarak cesareti kırılan Darius, geri çekilmeye karar vermişti. Böylece Darius'un İskitya seferi başarıya ulaşmamıştır"(Memiş, 1997:29-30-31). canin

DEMOGRAFYA VE ETNOLOJİ DERSİ NOTLARI bu ödevi bizzat kendim hazırladım İSKİTLER T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TİCARET TURİZM EĞİTİM FAKÜLTESİ SEYAHAT İŞLETMECİLİĞİ VE TURİZM REHBERLİĞİ ÖĞRETMENLİĞİ Ders Anadolu Demografyası ve Etnolojisi Konu İSKİTLER

5.1. İskitlerin Ölü Gömme Adetleri "İskit cenaze törenlerinin en belli başlı özelliklerinden biri olan cesetleri kurganların içinde bir mezara gömme adeti bütün İskit döneminde değişmeden devam etmiştir. Zamanla, gömme işleminin yapıldığı bu yer altı yapılarında ve gömülen yerin iç düzenlemesinde gelişmeler meydana gelmiştir ve böylece yeni mimari unsurlar görülmektedir"(Melyukova, 2000: 156). "İskitler' den herhangi birisi öldüğü zaman, ölü en yakınları tarafından bir arabaya konulmakta ve öbür yakınlarına götürülerek dolaştırılmaktadır. Bu esnada kafilenin yanlarına geldiğini görenler yemek vermektedir. Kırk gün boyunca ölüler böylece birinden öbürüne gezdirildikten sonra gömülmektedir"(Herodotos: 4., 1973: 73). Bir İskit Kralı öldüğünde ise merasim bu kadar sıradan değildir. Aksine ölü için bütün akrabaları kan akıtmak zorundadır bunu da bize yine Herodotos bildirmektedir. "Kare şeklinde büyük bir mezar kazılmakta ve mezar hazır olduğunda ölü getirilmektedir. Gövdesi mumyalanan ölü bir arabaya konulmaktadır. Merasime katılanlar kulak memelerini kesmekte, saçlarını çepeçevre kazımakta, kollarını çizmekte ve burunlarını yırtmaktadır. Kral mezara konulunca onunla beraber karılarından birisi, bir haberci ve atlan da boğulup aynı mezara konulmaktadır. Kullandığı bazı eşyalardan da birer tane konulmaktadır (Herodotos 4.,1973: 71). 5.2. Yemin ve Kan Kardeşlik Merasimleri "İskitler toprak bir kupanın içerisine şarap doldurmaktadır. Sonra yemin edecek olanlar bir sivri uçlu cisim ya da kılıç ucuyla derilerini çizerek, bu kabın içerisine kanlarını karıştırmaktadırlar. Sonra kabın içine bir pala, birkaç ok ve bir balta daldırmaktadırlar. Uzun bir dua okuduktan sonra yemin edip, sonunda yemin edenler ve orada ileri gelenler bu kaptaki kan karıştırılmış şaraptan içmektedirler"(Herodotos 4.,1973: 70). 6. İskit Ekonomisi "Bu ilkel devletin ekonomisi toplumun özgür bireylerinin sömürülmesine dayanıyordu. İskit Kralı ve aristokrasisinin en önemli gelir kaynağı Karadeniz'in kuzeyindeki Yunan kolonilerinin ihtiyacını karşılayan tahıl ticareti idi. M. Ö. 4. yüzyılda Peleponnessos Savaşları nedeniyle de, Kerç Boğazı Yunanistan'ın en önemli tahıl kaynağı olmuş ve İskitlerle Yunanistan arasındaki tahıl ticareti oldukça gelişmiştir" (Melyukova, 2000: 152). 7. Ekler İskit Dövmeleri "Hayvanların çeviklik, hız ve kuvvet gibi çeşitli fiziksel niteliklerini simgesellik yoluyla kendilerine geçirebilmek için kol ve bacaklara hayvan dövmeleri yapılmış bir gövdenin önden ve arkadan görünüşü"(Tekçe, 1993: 55). 8. KAYNAKÇA DURMUŞ, İlhami 1993 İskitler , Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, ANKARA DURMUŞ, İlhami 1997 Anadolu' da Kimmerler ve İskitler, Türk Tarih Kurumu Basımevi, ANKARA GÜLER, Ali 2001 Türklük Bilgisi, Tamga Yayıncılık, ANKARA HERODOTOS 1973 Herodotos Tarihi, Remzi Kitabevi, İSTANBUL KINAL, Firuzan 1991 Eski Anadolu Tarihi, Türk Tarih Kurumu, Basımevi, ANKARA MELYUKOVA A. K. 2000 İskitler Sarmatlar-Erken İç Asya Tarihi, İletişim Yayınları, İSTANBUL MEMİŞ, Ekrem 1987 İskitler' in Tarihi, Selçuk Üniversitesi Yayınları, KONYA ÖGEL, Bahaeddin 1981 Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi-I, Kültür. Bakanlığı Yayınları, ANKARA PIOTROVSKY, Boris B. 1976 İskitler' in Dünyası, Unesco' dan Görüş, . İSTANBUL TEKÇE, Fuat E. 1993 Pazırık Altaylardan Bir Halının Öyküsü, Ofset Matbaacılık, ANKARA TOGAN, A. Zeki Velidi 1981 Umumi Türk Tarihine Giriş, Enderun Kitabevi, İSTANBUL canin