Bir bakıma bilende ödüyor bilmeyen de Bilen için tam bir stres başka bir şey değil öde öde bitmiyor. Bazen gerçekden de en iyisi bilmemek mi diye soruyorum kendime.

Ödediği Vergiyi Bilmeyen Toplum Blogda yazdığım bir yazının altında "Osmangazi Köprüsünün hangi kaynakla yapıldığını" soran bir izleyiciye bir başka izleyicinin yanıtı "Senin vergilerinle" olmuştu. Bu yorumlara katılan bir izleyici ise "Ne vergisi? Biz vergi ödemiyoruz ki zenginler düşünsün" diye yazmıştı. Bu görüş Türk toplumunda oldukça yaygın. Oysa gerçek öyle değil. Ödenen vergiyi gelire oranlarsak göreceğiz ki asıl vergiyi orta halliler ile düşük gelirliler ödüyor. Sosyal güvenlik primlerini katmaz da yalnızca vergilere bakarsak, ortalama olarak, Türkiye'de toplam vergi gelirlerinin yüzde 65'ini dolaylı vergilerin, yüzde 35'ini de dolaysız vergilerin oluşturduğunu görebiliriz. Dolaysız vergilerin yaklaşık yüzde 60'ı da stopaj yoluyla tahsil edilir Bu durumda dolaylı vergiler ile stopaj yoluyla tahsil edilen vergiler, toplam vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 85'ine ulaşır. Dolaylı vergiler, bizdeki sistemde fiyatın içindedir. Örneğin KDV ya da ÖTV gibi vergilerin ne kadar tuttuğunu çok dikkatli kişiler dışında kimse bilmez. Oysa KDV ve ÖTV gibi vergiler fiyatın içinde olmasa insanlar ödediği vergiyi bilirdi. Örneğin 100 TL'lik bir mal alan kişi kasaya gittiğinde bunun üzerine 18 TL de KDV ödese bunu unutmazdı. Ama aynı malı 118 TL olarak fiyatlandırıp fiş üzerinde 100 TL'si mal bedeli, 18 TL'si KDV olarak yazınca kimse ödediği vergiye dikkat etmiyor. Ücretlilerin çoğu ne kadar vergi ödediğinin farkında değildir. Çünkü ücreti ödenirken vergisi işveren tarafından kesilip vergi dairesine yatırılır. 3.500 TL aylık ücret alan bir kişi bu gelirin 500 TL'sini gelir vergisi olarak öder. Gelirinden ayrıca sosyal güvenlik primi ve diğer kesintiler de yapılır ve eline yaklaşık 2.500 TL net gelir geçer. Kişiyi ilgilendiren rakam budur. O nedenle ne kadar vergi ödediğine genellikle bakmaz bile. Benzer bir durum stopaja tabi olan diğer gelirler için de geçerlidir. Konuyla dolaylı olarak ilgisi olan bir örnek de vergiye benzer bir ödeme olan TRT payı ödemesidir. Elektrik giderleri üzerine belirli bir oranla yansıtılan TRT payı, elektrik faturası içinde vatandaşa belli etmeden tahsil edilmektedir. Yıllardır yapılan bu tahsilat son dönemlerde keşfedilmiş ve gündeme taşınmıştır. Evinde televizyonu olmayan ve dolayısıyla televizyon seyretmeyen kişilerden bile alınması bu payı vergiye iyice yaklaştırmaktadır. Kapsamı genişletilerek bandrol adı altında yeni satın alınacak akıllı telefonlardan ve bilgisayarlardan da alınmaya başlanmaktadır. Eskiden TRT tek kanal iken bu bandrol tahsilatının bir anlamı vardı. Şimdi TRT gibi birçok kanal var. Bu tür bir payın TRT'ye verilmesi haksız rekabet yaratmaktadır. "TRT, kamu görevi yaptığı için bu pay alınıyor" şeklinde bir görüş öne sürülebilir. BBC de kamu görevi yaptığı için bu tür bir bandrol gelirine sahiptir. Ne var ki BBC reklam almamaktadır. Yani en azından reklam pastasında diğer kanallara rakip olmadığı için bandrol geliri rekabeti bozucu bir durum yaratmamaktadır. Özetle toplum, ödediği vergilerin yaklaşık olarak yüzde 85'inin farkında değildir. Öyle olunca yukarıda yer verdiğim "Ne vergisi? Biz vergi ödemiyoruz ki zenginler düşünsün" şeklindeki yorumlar doğal oluyor. Toplum oldukça yüksek vergi veriyor ama dolaylı vergi ve stopaj sistemleri nedeniyle verdiği verginin farkında değil. Verdiği verginin farkında olmayan bir toplum, belediyelerin veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarının yaptığı hizmeti de bir ihsan gibi görüyor. Sık sık karşınıza çıkan bazı pankartlar vardır: "Yolumuzu yaptıran Belediye Başkanımız sn. Filancaya teşekkürü borç biliriz. Yöre halkı." Mesela bu tür bir teşekkür eğer belediye başkanı ya da işi yapıp para kazanan müteahhit tarafından yazdırılmadıysa vergi ödediğinin bilincinde olmayan yöre halkının yanılgısını yansıtır. Yolu yaptıran belediye değil bizzat yöre halkının ödediği vergilerdir. Tünellerden geçerken duyarsınız "Bu tünel filanca belediye tarafından siz sayın halkımızın yararlanması için yapılmıştır..." Belediye bizden topladığı parayla yapması gereken işi yapıp bize anlatmaktadır. Bunların tek nedeni insanların ödediği vergilerin önemli bir bölümünü bilmeden ödemesidir. Kamu maliyesinde bu olaya mali anestezi deniyor. Maliye teorisinde büyük bir buluş gibi sunulmuş olsa da aslında vatandaşın hesap sorma hakkını kaybetmesine yol açan bir durumun ortaya çıkmasına neden olan bir uygulamadır. Yapılan bütün işler, hizmetler vb. borçlanmayla yapılsa da durum değişmemektedir. Çünkü sonunda o borçlar da vatandaşın vergileriyle ödenecek. 1. Öncelikle ne tür vergiler ödüyoruz? Sosyal güvenlik primlerini saymazsak, ortalama olarak Türkiye'de toplam vergilerin %65'ini dolaylı, %35'ini de dolaysız olarak ödüyoruz. Biraz açalım: Dolaysız vergi, stopaj, ücretlerden ve faiz gelirlerinden alınan gelir vergisi vb yollarla tahsil edilen vergi. Dolaylı vergi ise, fiyatın içinde olan vergi. 2. Ödediğimiz dolaylı vergilerin kaç para tuttuğunu genelde ya bilmiyor, ya da hiç dikkat etmiyoruz. Örneğin KDV ya da ÖTV gibi vergilerin ne kadar tuttuğunu çok dikkatli kişiler dışında kimse bilmiyor. Bir şey satın aldığımızda, bunlar fiyata dahil. Öyle olunca da, kimse ödediği vergiye dikkat etmiyor. 3. Yalnızca satın alırken değil, maaş alırken de böyle. Maaşlı çalışanların çoğu, ne kadar vergi ödediğinin farkında olmuyor. Çünkü maaşı ödenirken, vergisi işveren tarafından kesilip vergi dairesine yatırılıyor. 4. Diyelim 3.500 TL aylık ücret alan bir kişi, bu gelirin 500 TL'sini gelir vergisi olarak ödüyor. Gelirinden ayrıca sosyal güvenlik primi ve diğer kesintiler de yapılıyor ve eline yaklaşık 2.500 TL net gelir geçiyor. Kişiyi ilgilendiren rakam bu. O nedenle, ne kadar vergi ödediğine genellikle bakmıyor bile. Benzer bir durum, stopaja tabi olan diğer gelirler için de geçerli. 5. Konuyla ilgili bir örnek de, vergiye çok benzer bir ödeme haline gelen "TRT payı" ödemesi. Elektrik giderleri üzerine belirli bir oranla yansıtılan TRT payı, elektrik faturası içinde dikkat çekmeyecek miktarda vatandaştan tahsil edilmekte. Yıllardır yapılan bu tahsilat son dönemlerde keşfedildi ve gündeme taşındı. Evinde televizyonu olmayan ve dolayısıyla televizyon seyretmeyen kişilerden bile alındığı için, iyice vergiye benzemiş vaziyette. 6. Hatta ve hatta, kapsamı genişletilerek "bandrol" adı altında yeni akıllı telefon ve bilgisayarlardan da alınmaya başlanıyor. Eskiden TRT tek kanal iken bu bandrol tahsilatının bir anlamı vardı evet. Şimdi ise onlarca kanal var. Yani bu durum biraz haksız rekabet yaratmakta. "TRT, kamu görevi yaptığı için bu pay alınıyor" şeklinde bir görüş öne sürülebilir tabii; mesela BBC de kamu görevi yaptığı için bu tür bir bandrol gelirine sahiptir. Aradaki fark şu: BBC reklam almıyor. Yani bandrol geliri – reklam geliri gibi bir denklik içerisinde haksız rekabet oluşmamış oluyor. 7. Şimdi, "iyi maaş" üzerinden basit bir hesap yapalım: Aylık 8.000 TL brüt geliriniz olsun. Yani yılda 96.000 TL brüt maaş. Vergiler işin içine girince yıllık 96 bin TL olan brüt maaşınızdan elinize 63 bin 792 TL geçiyor. Yani gerçek maaşınız, aylık net 5 bin 316 TL. 8. Ayda 8.000 TL brüt para verebilmenin işverene aylık maliyeti 9.800 TL, yıllık maliyeti 117.600.000 TL. Arada oluşan fark tam 53.808.000 TL. Bu para devletin kasasına gidiyor. 9. TÜİK'in paylaştığı veriye göre Türkiye'nin en çok para kazanan %20'si, ülke gelirinin %46'sına sahip. Bu ne demek? Yani kalan %80, milli gelirin %56'sını bölüşüyor. Bu da kişi başı ayda yaklaşık 1.500 TL yapıyor. Yani geri kalan %80, yaklaşık olarak asgari ücretle geçiniyor. 10. Vergiler dışında bir de borçlarımız var tabii. Yine TÜİK'e göre, kişi başına düşen ortalama bireysel kredi borcu 16 bin TL'yi aşmış durumda Kişi başı ortalama konut kredisi borcu ise 70 bin TL'yi buluyor. 11. 2016'nın ilk 6 ayında vatandaşların kredi kartı ve tüketici kredisi borçları tam 394.3 milyar TL. İcralık olan kredi tutarı 18.3 milyar TL. 12. Yani Türkiye'deki yaklaşık 22 milyon haneden, 19 milyondan fazlası borçlu durumda. Ve bu arada 2.6 milyon kişi de bankaların kara listesinde. Batık kredi bir yılda %32artarak 58.6 milyar TL'ye ulaşmış. 13. Özetle toplumumuz, ödediği vergilerin yaklaşık olarak %85'inin farkında dahi olmuyor. Öyle olunca da, "Ne vergisi? Biz vergi ödemiyoruz ki, zenginler düşünsün" şeklinde yaygın bir anlayış var. İşte tam da bu sebeple, belediyelerin veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarının yaptığı hizmeti de bir ihsan gibi görmeye meylediyoruz... KAYNAK:

Devlet eğer şirketleri düşünmeyip halkı düşünseydi denetimleri o şekilde yapsaydı sorun olmazdı. Bakın vergi dışında şeylerden bahsedeceğim. Telefon taksiti ne için kalktı kime yaradı? Savurganlığı düşürmek için, paramız yurtiçinde kalsın gibisinden sebeplerle kaldırıldı. Kime yaradı? Vodafone, Turkcell, Turktelekom firmalarına. 1500 TL lik telefonu 24 ay faturaya ekleyerek 3.000 TL ye iteliyorlar millete. Milletinde çaresi yok mecbur alıyor. ÖTV ne için çıktı? Sosyal adaleti sağlamak ve kötü alışkanlıkları engellemek için. Nasıl kullanılacaktı? Zenginlerin lüks olarak tükettiği şeylere ötv eklenecekti veya sigara alkol gibi şeylerin tüketimini azaltmak için bu tür şeylere ötv eklenecek ti ki millet daha az tüketecekti bunları. Sonuç? Vergi tatlı geldi traş köpüğüne dahi ÖTV ödüyoruz. Çözüm : Halkın sırtındaki vergi kalemlerini düşürüp, ÖTV denen mereti amacına yönelik kullanıp, şirketlerin vergi denetimini arttırmak. bir çoğumuz koca koca şirketlerden ve hotellerden çok vergi ödüyoruz. Çözüm 2 : Devlet kadrolarındaki salla başı al maaşı şeklinde çalışan torpille yerleşmiş binlerce gereksiz memurun tespit edilip fazlalıkların iş haddine son vermek. Adaletli şekilde uygulanacağını sanmıyorum ama normal bir devlette performans ölçümlemesi yapılarak bunlar tespit edilebilir. Ben bile bir ton memur tanıyorum günde 1-2 saat işi olup başka iş yapmayan. Çözüm 3 : Haddinden fazla polis memuru var ve hızla artıyor. Artık Polislik garanti iş fırsatı olarak görülüyor. Lise bitirilip üniversite kazanılamayınca, en kötü polis olurum deyip insanlar polisliğe yöneliyor. daha çok arttırılabilir çözümler. Ama Halkın sırtına daha fazla vergi yükü bindirmek kesinlikle çözüm değil.

En sinir edici noktada adamın hangi kaleme ne vergi verdiği bilmeden bizim vergilerimizle maaş alıyosunuz demesi... aq sanki ben almanyaya vergi veriyorum incelesek ondan fazla kesintim vardır

Bunlar gercekten sence yok mu yoksa bitirildi mi?

OECD ülkeleri arasında vergi yükünün GSYH'ye oranı en yüksek ülke; yüzde 48,2 ile Danimarka., İsveç'te yüzde 45,8, Belçika'da yüzde 43,8, İtalya'da yüzde 43, Fransa'da yüzde 42,9, Norveç'te yüzde 42,8, Finlandiya'da yüzde 42,1, Avusturya'da yüzde 42 düzeyinde bulunuyor. OECD ortalaması da yüzde 33,9 şeklinde hesaplanıyor. Türkiye yüzde 26'lık oran ile vergi yükünde yüzde 18,1 orana sahip Meksika, yüzde 20,9'luk orana sahip Şili, yüzde 24,8'lik orana sahip ABD, yüzde 25,1 orana sahip Kore ve yüzde 25,9'luk oran ile Avustralya'yı geride bırakıyor. Bu bilgileri aklamak için koymadım yanlış anlaşılmasın Türkiye de doğal kaynak zenginliği yok maden yok petrol yok sanayi yok. Tek geliri vergiler bu sebeple vergi oranları yüksek ama Türkiye'nin sorunu oran da değil dağılımda. Tüm dünyada az kazanandan az çok kazananda çok vergi anlayışı varken, Türkiye'deki kayıt dışılık sebebi ile devlet vergi yükünü hem orta direğe yaslıyor. T@M@