Peki dün durum böyleyken acaba bugün nasıldır? Patrik, son zamanlarda yabancı devlet başkanlarına dini nişanlar da vermeye başlamıştır. son iki yıldır Türkiye'ye gelen tüm devlet başkanlarının Patrikhaneyi ziyaret edip kutsanmalarının ne anlama geldiği bellidir. Gelen devlet başkanlarından hiçbirinin Diyanet İşleri Başkanı'yla görüşmeye tenezzül etmemesinin de dikkat çekici olduğunu ifade etmek istiyorum. Patrik sanki Türkiye'de iki devlet başkanı varmış gibi bir tutum içindedir. Başta devlet başkanları olmak üzere kendisi de devlet başkanı sıfatıyla gelenleri kendi sarayında ve tahtında karşılıyor. Bu taht kavramını ben uydurmadım. Patrik, resmi belgelere Konstantinopol'daki tahtın temsilcisi olduğunu belirterek imza atıyor. Patrik, yabancı Devlet Başkanları'na nişan veriyor. Laik Türkiye Cumhuriyeti'nde bir Türk vatandaşının başka bir devletin temsilcisine dini nişan vermesi yasaktır. Şu yaşananlara bakıp Patrikhane'nin Türkiye'de 'devlet içinde devlet' olduğunu söylemeden geçemeyeceğim. Mustafa Kemal Atatürk: "Yıllardır bu millete ihanet içinde olan Patrikhane artık sınırlarımız dışına çıkmalıdır. Patrikhanenin bu yapısı ve ekümenliği kabul edilemez" Demiştir. Bunu tarih kitaplarında okumuşuzdur. Okul Kiştaplarında değil tabii.. Özellikle, özel televizyon kanallarının yayın faaliyetine katılmasıyla Müslüman Türk toplumu bir kültür bombardımanına maruz kalmıştır. Hıristiyani Batı değerlerinin yer aldığı çeşitli televizyon programları aracılığıyla "misyonerlik" gizlice evlere girmiş ve zaman içerisinde Müslüman Türk kültürünün savunmacı, koruyucu ve dışlayıcı yapısının direnç noktalarını zedelemiştir. Deyim yerinde ise, gizli bir inkültürasyon süreci başlamıştır. Bunun sonucunda Müslüman insan, modern Batılılıkla Hıristiyanlık arasındaki ayırımın farkına varmakta zorlanır olmuştur. Bu, özellikle yetişmekte olan genç nesilde gözlemlenen bir durumdur. Diğer yandan Batı kültürünün bireyselci ve sınırsız özgürlükçü büyüsünün tesiri altında kalan genç nesilde mili ve manevi değerler anlamını yitirmeye başlamış, bu tür değerler "vatan, millet, sakarya" edebiyatı olarak değerlendirilir olmuştur. Dinler arası diyalog elbette gereklidir. Fakat bu oyun, kurallarına göre oynanması gereken bir oyundur. Bundan dolayı, ancak kuralları bilenlerin bu oyun içinde yer almaları gerekmektedir. Nitekim Yahudiler, Budistler ve Hindular, bu oyunun tehlikeli yönlerini sezdikleri için, bu tür faaliyetlere oyunun kurallarını bilen uzmanlarıyla katılmaya özen göstermektedirler.

Patrikhane'nin Lozan'da değil bahsi, adı bile yoktur Başbakan Tayyip Erdoğan, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis'le beraber düzenlediği basın toplantısında sorulan bir soru üzerine Fener Patrikhanesi'nin "ekümenik", yani "Evrensel Patrikhane" olarak kabul edilip edilmemesi konusunda, Türkiye'nin bir politika değişikliği yapabileceğinin ilk işaretini verdi. Tayyip Bey böyle dedi ya, hem başbakana, hem de Patrikhane'nin varlığına muhalif olan ama konu hakkında en temel bilgilerden bile habersiz bulunan bazı güzide gazetelerimiz işi hemen Lozan muhabbetine götürdüler. İş, Patrikhane'nin ekümenik olmasının "Lozan Anlaşması'na ters düştüğünü" ve böyle bir gelişmenin "Lozan'ın delinmesi" demek olacağı iddialarına kadar uzandı. Şimdi açıkça ve kısaca söyleyeyim: Lozan Anlaşması'nda Fener Rum Patrikhanesi konusunda değil bir madde, tek bir kelime bile yoktur. Patrikhane bahsi, anlaşmanın imzalanmasından önce aylar boyu devam eden görüşmelerin ve pazarlıkların tutanaklarında kalmıştır. Yunan tarafı görüşmeler sırasında Patrikhane'nin resmi bir statüye sahip olması için olabildiğince ısrar etmiş ama Türk delegasyonunun başkanı İsmet Paşa taleplere şiddetle karşı çıkmış ve bu müessesenin anlaşma metnine girmemesini sağlamıştır. İsviçre'deki Ouchy Şatosu'nda 1923'ün 6 Ocak sabahı yapılan oturumda, Yunan heyetinin başkanı Elefteros Venizelos'un "Patrikhane konusunda bir alt komisyon kurulması ve Fener'in statüsünü bu komisyonun tayin etmesi" yolundaki isteğini sadece İsmet Paşa değil, İngiliz delegesi Sir Horace Rumbold da "görüşmeleri boş yere uzatacağı" için gereksiz bulmuş ve Venizelos'un talebi reddedilmiştir. Neticede, Fener Patrikhanesi, Lozan'ın metninde yeralmamıştır. Patrikhane'nin varlığı ve İstanbul'da kalması konusunda taraflar gerçi bir "centilmenlik anlaşması" yapmışlardır ama böyle bir anlaşma resmen ve yazılı olarak da mevcut değildir. Ekümeniklik ise siyasi değil, tamamen dini bir meseledir. Dolayısıyla, Hazreti İsa'nın "tanrısal özellikleri" konusundaki anlaşmazlıklar sebebiyle Katolik Roma ile bundan asırlarca önce iplerini kopartmış olan Ortodoks dünyasının İstanbul'un Fener semtindeki Patrikhane'yi "en tepedeki ruhani merkez" yani "ekümenik" olarak kabul edilip etmemesinin, Türkiye Cumhuriyeti ile hiçbir alakası yoktur. Bu konuyu tartışmak ve karar vermek bize değil, sadece Ortodoks dünyasına düşer. "Patrikhane konusunda taviz verilirse Lozan Anlaşması delinmiş olur" gibisinden diplomatik deha alametleri sergileyenlerden rica ediyorum: Boş yere ahkam kesmeye bir zahmet ara verin ve okuyun! Alın elinize Lozan'ın metnini, açıp okuyun ve Patrikhane bahsini bulamadığınız taktirde biraz olsun utanın! Murat Bardakçı