paylaşım için

Delphi Hakkında Delphi bir programlama ortamıdır. Programlama dili olarak pascalın nesne yönelimli uzantısı olan Object pascal dilini kullanmaktadır. Object pascal kolay anlaşılır bir dile, hızlı derleme gücüne ve modüler programlama için gerekli tüm komutlara sahiptir. Object pascal delphinin IDE si ile birlikte daha anlaşılır bir yapıya kavuşturulmuştur. IDE tümleştirilmiş uygulama geliştirme ortamı demektir. Delphi bir Raddır. Rad hızlı uygulama geliştirme demektir. Rad sistemli programlama ortamlarında text tabanlı programlama ortamlarına göre program yazmak çok daha kolaydır. Rad ortamında Hazır formlar, bileşenler bulunmaktadır. Formumuzun tasarımını görsel bir ortamda resim çizer gibi yapıyoruz. Text tabanlılarda ise görsel bir ekran yoktur. Notepadde yazı yazar gibi program yazarsınız. Delphi 7nin de birçok sürümü bulunmaktadır. Bunlar Personal, Profesyonel, Enterprise ve Architect sürümleridir. Personel sürümü yeni başlayanlar ve sıradan programcılar içindir. Bunda yazdığınız programı ticari olarak satamazsınız. Diğer sürümlere göre bileşen sayısı azdır. Profesyonel sürümü bütün temel özellikleri ve bunlara ek olarak genişletilmiş veritabanı desteği, biraz internet desteği ve harici programların bazılarını içerir. Enterprise sürümü büyük şirket uygulamaları geliştiren programcılar içindir. Eski adı Client/server suitedir. Architect sürümünde Enterpriseden farklı olarak BoldSoft'un Bold for Delphi ürünü yer almaktadır. Delphi 7 Giriş Ekranı Aşağıda gördüğünüz görüntü delphinin IDE'sidir. Yani Delphi'yi çalıştırdığınızda ekrana gelen Editördür. Delphi 7 Editörü windows formlarından oluşmaktadır. Diğer yardımcı nesneleri bu formlara ekleyerek proje geliştirebilmekteyiz . Yukarıdaki resimde karşınıza açılan penceredeki Windows Formlarına ait nesneler gösterilmiştir. Şimdi bu nesneleri hepbirlikte inceleyelim. Component Palette Bu pencere, Delphi 7 içerisinde uygulama geliştirebilmeniz için kullanabileceğiniz form dışındaki tüm kontrolleri içerisinde barındıran bir nesnedir. Bu yapraklardan birtanesine tıkladığınız zaman, o gruba ait tüm kontrolleri görebilirsiniz. Hangisini projenizde kullanacaksanız üzerine mousun sol tuşuyla çift tıklayıp, formunuzun üzerine ekletebilirsiniz. Örnek olması açısından "Standart" yaprağında bulunan "Button" kontrolünün üzerine çift tıklayın, formunuzun üzerine eklendiğini göreceksiniz. Boyutlarını ve koordinatlarını mousunuzla kolayca değiştirebilirsiniz. Delphinin bir özelliğide eklemiş olduğunuz her kontrolün kullanacağı kütüphaneyi Delphi'nin otomatik olarak projeye dahil ettiğidir. Peki ama bu kodu nereye ekledi? Tabii ki aşağıdaki "Unit. pas" penceresinin içerisine dosyayı kaydettikten sonra bu kodlar "pas" uzantılı olarak yeni bir dosya oluşturmaktadır. Buradaki mantık "Nesneden nesne yaratma " şeklinde işlemektedir. Daha detaylı olarak açıklayacak olursak, "TButton" Delphi içerisinde bu kontrole ait tüm özelliklerin ve metodların tanımlandığı bir class'tır. "Button1" de, bu Class'tan türetilen yavru üyenin adıdır. Dolayısıyla bu sınıfa ait statik olmayan tüm yöntemleri de bünyesinde barındıracaktır. Delphi'nin tüm kontrollere ait kütüphaneleri projenize başlangıç anında eklememesinin sebebi, performansı en üst düzeyde tutmak istemesinden kaynaklanmaktadır. Kullanılmayan bir class'ın projeye eklenmesi pek hoş olmayacaktır. Object Inspector, Exploring Unit. pas Bu pencereden projenize eklemiş olduğunuz form ve diğer nesneleri izleyebilirsiniz. Şayet buradaki nesnelerden herhangi birtanesinin üzerine mous ile çift tıklarsanız, "Unit. pas" penceresinde o nesnenin tanımlanmış olduğu satıra ulaşabilirsiniz. Alt kısımda yer alan diğer pencereden de eklemiş olduğunuz kontrole ait özellikleri "Properties" yaprağından değiştirebilirsiniz. Eğer bu pencere ekranda gözükmüyorsa, "View->Object Inspector" adımlarını izleyerek gözükmesini sağlayabilirsiniz. Events'lara Erişebilmek Delphi içerisinde kod yazabileceğiniz yordamlara ulaşabilmek için yukarıdaki pencerenin "Events" yaprağına tıklayabilirsiniz. Bu yaprakta hangi yordama kod yazacaksanız, sağında yer alan beyaz kutunun içerisine mous ile çift tıklamalısınız. Aşağıda "Events" yaprağına ait görüntü ekranı verilmiştir. Burada Form'a ait bir çok tetikleyici görüntülenecektir. Kod Penceresine Ulaşmak Yukarıdaki pencerede herhangi bir yordama mous ile çift tıklarsanız, kodları yazabileceğiniz ekrana kolayca ulaşabilirsiniz. Aşağıdaki pencereye "OnCreate" yordamı çift tıklanılarak ulaşılmıştır. Bu yordama ait işleteceğiniz kodları yukarıda işaretlenen yerlere yazmalısınız. Kod Penceresinin Özellikleri Yukarıda açmış olduğunuz "Unit" penceresi, görsel dillerle beraber kullanılmaya başlayan bir çok özelliği de beraberinde getirmektedir. Bu ekran bir Editör programının parçası olup, epeyce kullanışlı özelliği bulunmaktadır. Aşağıda en önemli özelliklerinden bahsedilmektedir. Ctrl+Space Tuşunun Beraber Kullanılması Unit penceresinde kodlarınızı yazarken herhangi bir komutun baş harflerini hatırlamanız, satırı tamamlamanız için yeterli olacaktır. . Aşağıdaki pencerede izlenen adımlara dikkat ediniz. Bu ekranda "Edi" yazıp "Ctrl+Space" tuşlarına beraberce basarsanız, eklenmiş olan kütüphanelere ait yazabileceğiniz tüm komutları listeleyen yeni bir pencereyle karşılaşacaksınız. Enter tuşuna basarak bu pencereden istediğiniz komutu seçebilirsiniz. Kod Penceresinde "." Karakterinin Kullanılması Yukarıda anlatılan şekilde , kullanacağınız komutun ismini tam olarak yazdırdıktan sonra klavyeden "." tuşuna basarsanız, o kontrole ait tüm özellik ve metodların içerisinde bulunduğu yeni bir listeyle karşılaşırsınız. Hangi özelliği kullanacaksanız "Enter" tuşuyla seçebilirsiniz . Burada dikkat edeceğiniz husus, eğer bir kontrole ait tüm özellikleri listelemek istiyorsanız; o kontrolün sürüklenip formun üzerine bırakılması gerektiğidir. Projeye tanıtılmamış bir kontrolün özelliğini listelemeniz mümkün olmamaktadır. Aşağıda bu olay örneklendirilmiştir. Kod yazarken bu pencere sizi devamlı olarak yönlendirecektir. Sonuç olarak her zaman doğru kod satırları oluşturmuş olacaksınız. Açılan pencerenin sol kısmına dikkat edecek olursanız komutun bir özellik, procedure veya function olduğu da belirtilmektedir. Sağ tarafta ise metodun veya özelliğin döndürdüğü tip gösterilmektedir. Object TreeView Penceresi Bu pencere, eklemiş olduğunuz kontrollere ait bilgileri ağaç yapısı şeklinde listelemek için kullanılabilmektedir. Herhangi bir kontrolün üzerine mousun sol tuşuyla tıklarsanız, o kontrolün aktifleşmesini sağlayabilirsiniz. Aynı şekilde mous ile çift tıklama yaparsanız sizi kod sayfasına ulaştıracaktır. Eklemiş olduğunuz tüm kontrolleri bu pencereden takip edebilirsiniz. Eğer ekranınızda bu pencere gözükmüyorsa "View->Object TreeView" adımlarını izleyerek gözükmesini sağlayabilirsiniz. Yukarıdaki pencereleri dilerseniz üst üste mous ile yerleştirerek tek bir pencerede gösterilmesini de sağlayabilirsiniz. Uygulama açısından pencerelerin nerede olduğu Delphi'yi fazla ilgilendirmemektedir, hangisi kolayınıza geliyorsa o şekilde kullanabilirsiniz. Pencereye dikkat edecek olursanız üç farklı yaprağın bulunduğunu görecekseniz. Ekranınızda daha rahat çalışabilmeniz için bu yöntemi uygulamanız tavsiye edilir. Delphi Dosya Uzantıları Oluşturduğunuz Delphi projesi aşağıdaki uzantılı dosyaları otomatik olarak oluşturacaktır. Bu iki dosyayı silerek projelerinizi diskete kaydedebilirsiniz. Uygulamanızı her çalıştırdığınızda, bu dosyalar yeniden Delphi tarafından oluşturulacaktır. Kod Penceresine Ait Font Ayarları Delphi, sizlere Unit penceresine yazacağınız kodları belirlemiş olduğu grup dahilinde değişik formatlarda yazmanıza imkan tanımaktadır. Mesela aynı pencere içerisinde kod satırları ile açıklama satırlarının farklı renkte olması bu sayede mümkün olabilmektedir. Dilerseniz tamamen sizin hoşunuza gidebilecek bir düzende oluşturabilirsiniz. Aşağıda kod penceresine ait Editör ayarlarını nasıl yapabileceğiniz açıklanmıştır. "Tools->Editor Options" adımlarından sonra karşınıza aşağıdaki "Editor Properties" penceresi açılacaktır. Bu pencerenin "Color" yaprağını aktif hale getirin. "Elements" kısmında gruplandırılmış olarak bulunan seçeneklerden bir tanesini seçip, o elemana ait tüm font ayarlarını belirleyebilirsiniz. Yapacağınız değişiklikler sadece "Elements" kısmından seçmiş olduğunuz gruba etki edecektir. Diğer grupta bulunan elemanlar bu değişikliklerden etkilenmeyecektir. Uses İfadesi Uses deklarasyonu sayesinde, Delphi içerisinde tanımlı olan kütüphaneler projeye dahil edilebilirler. Bu sayede kütüphanelerin içerisinde tanımlı olan fonksiyon, değişken, procedure ve özellikleri kolayca kullanabilirsiniz. Uygulamanızın ilk çalışması anında en çok kullanılan kütüphaneleri Delphi otomatik olarak projenize dahil edecektir. Fakat bazı durumlarda sizin dahil edilmeyen kütüphaneler içerisinde tanıtılmış olan metodlara ihtiyacınız olacaktır. İşte bu kütüphaneleri uygulamanıza ancak "Uses" bildirisiyle çağırabilirsiniz. "Uses" bildirisinin nasıl yapılacağı aşağıda gösterilmiştir. Pencereye dikkat edecek olursanız tek bir "uses" deklarasyonu sayesinde araya ","konularak bir çok kütüphane uygulamanıza dahil edilmiştir (Dahil edilen bu kütüphaneler sadece Unit1 tarafından kullanılabilir). Uses bildirimini daha iyi anlamanız için aşağıdaki örneği dikkatlice inceleyiniz. Örnekte Buttona tıklanılarak kullanıcıya basit bir mesaj iletilmesi istenmiş olup, bu amaçla aşağıdaki kod satırı eklenmiştir. Programı çalıştırıp Button2'ye tıklayacak olursanız aşağıdaki pencereyle belirtmiş olduğunuz uyarı kullanıcıya iletilecektir. Peki neden bu uyarı gözüktü? Hemen izah edelim, çünkü "ShowMessage" fonksiyonu "Dialog" kütüphanesinin içerisinde tanımlanmıştır . Uses satırında da bu kütüphane projenize dahil edildiği için, Buttona her tıkladığınızda mesaj ayrı bir pencere olarak karşınıza gelecektir. Şimdi Uses satırında yer alan kütüphanelerden "Dialogs" olanını silip uygulamanızı çalıştırırsanız "ShowMessage" fonksiyonunu bulamadığına dair uyarıyı sizlere iletecektir. Project Manager Penceresi Bu pencere sayesinde projeniz için oluşmuş olan dosyaların kayıtlı oldukları adresleri izleyebilirsiniz. Burada gözüken bir proje grubudur ve bu gruba ait bir çok Delphi dosyasının bulunduğu sanıyorum dikkatinizi çekmiştir. Şayet bu pencere ekranda gözükmüyorsa "View->Project Manager" adımlarını izleyerek ekranda açtırabilirsiniz. "New" komutuyla ekleme, "Remove" komutuyla da silme işlemini gerçekleştirebilirsiniz. Window List Penceresi Ekranda gözüküyor konumda olan tüm nesneleri izleyebileceğiniz bir penceredir. Bu pencereden herhangi bir nesneyi seçip "OK" Buttonuna tıklarsanız, seçmiş olduğunuz pencereniz aktifleşecektir. Şayet bu pencere ekranda gözükmüyorsa "View->Windows List" adımlarını izleyerek gözükmesini sağlayabilirsiniz. Kaynak : Delphi 7 - Zirvedeki Beyinler Düzenleme : Jeal0usy Edit : 3-5 kişi ilgilenirse, devamlı güncel tutabilirim. Öyle 300 kişiye ihtiyacımız yok,2 kişide olsa; ne öğretirsek, öğrenirsek kardır bizim için. -

başlangıç için güzel olmuş tşk. ler

sagolun begendiginize sevindim

Tebrikler, güzel anlatım.. Bu şekilde devam et bence, mutlaka rağbet görecektir.. Tekrar tebrikler fevkalade anlatımınız için..