İlk önce bilmemiz gereken bazı kelimelerin Türkçeleri : Domain : Alan Adı Hosting : Barındırma, Alan Tahsis Etme Reseller : Kısacası Bayilik diyebiliriz Server : Sunucu Dedicated Server : Yönetilebilir Sunucu VPS : Sanal Özel Sunucu NS : İsim sunucusu Data Center : Veri merkezi Internet Nedir? Yayındaki web siteleri nasıl yayınlanıyor, bu siteler uzayda mı duruyor, kablolarda mı duruyor diyeceksiniz. Tabii ki hayır. Herşeyden önce internetin anlamını bilmek gerekiyor. Internet dünyadaki bilgisayarların birbirine bağlanmasıyla oluşturulmuş dünyaya yayılmış bir ağdır. Yani internet kafelerdeki veya işyerinizdeki bilgisayarlardan birbirimize dosya gönderebiliyor veya oyun oynayabiliyorsak bu o ağdaki bilgisayarların birbirine ağ ortamı ile bağlı olmasından kaynaklanmaktadır. İşte internet de tüm bilgisayarların kullandığı ortak bir ağdır. Sunucu Nedir? Görevi dışarıdan gelen isteklere cevap vermek olan ve içinde, bu isteklere karşılık verebilmesi için gerekli olan programların kurulu olduğu bilgisayardır. Sunucu denilen bu bilgisayarın, normal bilgisayarlar ile arasındaki fark performans/hız/dayanıklılık gibi konulardır. Sunucu olarak kullanılacak bilgisayarlar normal bir bilgisayardan daha farklı bir yapıda üretilirler. Normal Bir Bilgisayar ile olan Farkları Nelerdir? Çok hızlı bir işlemciyi barındırırlar Genellikle 1 den fazla işlemci barındırırlar. Günümüzde 2,3,4,5 e kadar işlemci barındıran sunucular kullanılmaktadır. Büyük bir belleğe ihtiyaç duyarlar. Günümüzde 1,2,3,4 GB a kadar bellekli sunucular kullanılmaktadır. Büyük bir harddisk'e ihtiyaç duyarlar. Günümüzde 80GB-320GB kapasiteli harddiskler kullanılmaktadır. Çok güçlü soğutma sistemlerini barındırırlar. 7 gün 24 saat kesintisiz olarak çalışacak biçimde tasarlanırlar. Bu kadar yüksek donanımları barındırmakla beraber küçük olmaları yer kaplamamaları açısından önemlidir. Sunucu Çeşitleri Nelerdir? Tower Kasa : Bu kasalar şekil olarak normal bir bilgisayar ile benzer yapıdadır. P4 kasa ile aynı yükseklikte ve biraz daha geniş yapıdadırlar. Büyüklük olarak dezavantajları vardır. Rack Kasa : Yatay ve ince yapısı nedeniyle, daha çok tercih edilmektedirler. Data Center Nedir? Sunucuların barındırıldıkları merkezledir. Bu merkezler sunucular dışında pek çok özelliğe sahip olmalıdırlar. Bu özellikler : Yeteri kadar sunucuyu barındırabilecek büyükülükte olma Sunucular yüzünden ısınan havayı soğutması için klimalar ve soğutma sistemleri Sunucuların, dolayısıyla da web sitelerinin kesintisiz olarak çalışabilmesi için, elektrik kesintilerine karşı önlem olarak güç kaynakları ve Jeneratörler Web sunucularının çok önemli bilgileri bulundurukları düşünülürse , olası bir yangına karşı yangın söndürücüler. Veri hırsızlığını önlemek için güvenlik Sunucuların veri akışını sağlayacağı geniş bant internet bağlantıları (100Mbit,1,2,5Gbit) imdi asıl soruya gelelim hosting nedir? Yukarıda anlattıklarımız ile özetlemek gerekirse, şirketler veri merkezleri lar kurarlar ve içlerini sunucular ile donatırlar. Daha sonra da bu sunucuları ya komple ya da parça parça kiralamayı tercih ederler. Web sitesi sahipleri de bu sunucularda sitelerini barındırırlar. Yani host ederler. İşte bu olaya hosting denir. Bir kaç hosting türü vardır; Örneklerle açıklayabilmemiz için veri merkezi sahibi firmaya TECH A. Ş diyelim. 1- Dedicated Server Hosting : TECH A. Ş'nin sunucularından herhangi birini başka bir firmaya komple kiralaması olayına denir. Bu tür hosting'de sunucunun tüm yetkileri kiralayan kişidedir. Tüm ayarlar, program kurulumları, güvenlik .. vs gibi olaylardan satın alan kişi sorumludur. TECH A. Ş nin tek sorumluluğu sunucunun güvenli bir ortamda kesintisiz olarak çalıştırılmasıdır. Bazı durumlarda satın alan kişi servis ücretini ödeyerek TECH A. Ş nin sunucuya müdahale etmesini ve bazı ayarları yapmasını isteyebilir. Sunucu sahibi sunucuya istediği yazılımı kurabilir ve istediği kadar da site barındırabilir. Tabii sunucu hızının ve kapasitesinin el verdiği derecede. 2- Virtual Private Server : Bu tür hostingde sunucunun ana kontrolü TECH A. Ş'de dir. TECH A. Ş kurduğu bir yazılım aracılığı ile sunucuyu sanal sunuculara böler ve bu şekilde VPS almak isteyenlere kiralar. Yani gerçek bir sunucu, sanal sunuculara bölünerek 4,5 tane sunucuymuş gibi kullanılabilir. Bunda sunucu ana kontrolü TECH A. Ş de olduğu için sunucu güvenliğinden ve yazılım ayarlarından TECH A. Ş sorumludur. VPS sahipleri de sanki kendi kontrollerinde bir sunucu varmış gibi, ek ayarlar yapıp, ek yazılımlar kurabilirler. Sanki ellerinde gerçek bir sunucu varmış gibi ayarlar yapabilirler. Bu seçenekte de birden fazla siteyi barındırabilirsiniz. 3- Co- : Bu hizmette herhangi bir kişi kendi parası ile dışarıdan bir sunucu kasası satın alır ve TECH A. Ş ye giderek bu sunucuyu barındırmasını ister. Ücret olarak TECH A. Ş ye aylık bağlantı ücreti verir. Ayar ve kontrol olayı Dedicated Hosting deki gibidir. Yukarıda da söylediğimiz gibi tek farkı, sunucunun ücretini kişinin kendisinin vermesidir. 4- Hosting : İşte bizim en çok kullandığımız kelime olan hosting bu kategoriye girer. Bu hizmette sunucu sahibi firma size web siteniz için bir alan tahsis eder ve siz de bu alanı kullanarak sitenizi buraya yüklersiniz ve siteniz yayınlanmaya başlar. Tabii bir de alan adı gereklidir. Ona yazının biraz ileriki bölümlerinde detaylı olarak değineceğiz. Bu tür hostingde sadece 1 adet siteyi barındırabilirsiniz. 2. ci bir alan adı için yeni bir hesap almak durumundasınız. 5- Reseller Hosting : Buna bir üst maddenin toptancıları diyebiliriz. Sunucu ayarlarında çok kısıtlı imkanlara sahiptir. Sadece siteler ile ilgili ayarlar konusunda söz sahibidir. Toptan aldığı alanı başkalarına perakende olarak satar. Ama sunucu güvenliği, ayarları vs konusunda başı fazla ağrımaz çünkü bu ayarlardan sorumlu kişi sunucu sahibidir. Linux Hosting Nedir? Windows Hosting Nedir? Linux Hosting : Linux işletim sisteminin kurulu olduğu sunuculardan satılan web sitesi alanlarına denir. Linux bilgisayarında kullandığınız Windowstan farklı bir işletim sistemidir ve kullanımı son kullanıcıya göre pek kolay değildir. Kaynak kodlarının açık olması ve bedava olması sebebiyle güvenlik açısından daha sağlam olarak nitelendirilen bir işletim sistemidir. Bu sunucuların özellikleri : Ana özellik olarak PHP tabanlı siteleri stabil olarak çalıştırabilirler. HTML, Javascript, Java, Flash çalıştırabilirler. MySQL veritabanını çalıştırabilirler. PHP4, PHP5, Perl, CGI, Ruby, ColdFusion çalıştırabilirler. Windows Hosting : Windows işletim sisteminin kurulu olduğu sunuculardan satılan web sitesi alanlarına denir. Bu sunucularda evimizde kullandığımız windowsların server sürümleri kullanılır. Normal windowstan farklı olmalarının sebebi ise sunucuların farklı gereksinimlere ihtiyaç duymaları ve güvenliktir. Paralı olması ve daha fazla saldırı alması sebebi ile sunucu sahiplerinin maliyetlerinin artmalarına sebep olurlar. Bu yüzden dünya genelinde daha çok linux sunucular kullanılır. Bu sunucuların özellikleri : Ana özellik olarak ASP tabanlı siteleri stabil olarak çalıştırabilirler. HTML, Javascript, Java, Flash çalıştırabilirler. MS Access, MsSQL, MySQL veritabanını çalıştırabilirler. ASP, ASP. NET, ColdFusion çalıştırabilirler. Not: Windows sunucuların çoğu PHP de çalıştırabilir . Fakat siteniz PHP tabanlı bir site ise sorun çıkarmaması ve güvenlik açısında kesinlikle Linux sunucu önerilir. Genel Bilgiler : Web Alanı : Sunucuda bulundurabileceğiniz dosyaların toplamdaki max. boyutunu ifade eder. Dosyalarınızın toplam boyutu bu belirlenen miktarın üzerine çıktığında ekstra ücret ödemek durumunda kalırsınız. Aylık Trafik : Bu terimi kota diye tabir edebiliriz. Günümüzde ADSL de kullanılan kota ile aynı anlama gelir. Ama bu limit sizin için değil sunucu için geçerlidir. Normal bir kişisel sitenin aylık trafiği 1GB-2GB civarınıdadır. Bu yüzden fazla ücret ödeyip fazla trafik bulunduran host paketleri satın almaya gerek yoktur. Not: Forum ve Hazır Siteler sürekli veritabanı ile çalıştıkları ve birazda büyük oldukları için bu trafik 3GB-5GB civarına çıkabilmektedir. Tabii burada söz konusu olan trafik miktarı ortalama bir değerdir. Siteden siteye değişiklik gösterir. MsSQL veya MSAccess : Bunlar windows sunucularda kullanılan veritabanlarıdır. MySQL : Genelde linux sunucularda kullanılan veritabanıdır. FTP Account : Bu ftp adresinize şifreli giriş yapılabilmesi için tanımlayabileceğiniz max. hesap sayısıdır. E-Mail Account : Oluşturabileceğiniz max. e-mail adresidir. Bu adresler xxxxxxx@alanadınız.com şeklindedir. Subdomain : Gerçek alan adınızın altında oluşturabileceğiniz alan adı sayısıdır. Bunları oluşturduğunuz anda FTP hesabınıza giriş yaparsanız ana dizinde "ali" ve "veli" diye klasörlerin oluştuğunuz göreceksiniz. ali. alanadınız.com yazdığınızda karşınıza çıkan içerik işte bu "ali" klasörünün içeriğidir. Aslında www. alanadınız.com/ali yazark da buna ulaşabilirsiniz. Fakat kullanım kolaylığı açısından da ali. alanadınız.com yazarak da bu alana ulaşabilmeniz sağlanmaktadır. Parked Domain : Bu sizin satın almış olduğunuz hosting hizmetindeki barındırabileceğiniz alan adı sayısıdır. Kullanmayacağınız domainlerinizi hostinginizde park halinde barındırabilirsiniz. Domainize ulaşmak isteyenlerin karşısına hiç bir sayfa gelmemesi yerine bu domainin park halinde olduğunu ve bir sahibinin olduğunu belirten bir sayfa gelecektir. Addon Domain :Almış olduğunuz hosting paketiniz üzerinde birden fazla domain barındırabilme özelliğidir. Her bir domain kendisine ait disk alanına, email adresine... vs sahip olup, hosting paketinize ait disk, bandwidth limitlerini paylaşmaktadır. Eklemek istediğiniz domain başına ücretlendirilir. Yani yeni domain adınızı mevcut hostunuzda bir alt klasöre yada bir subdomaine yönlendirmek add-on hosting olarak tanılanmaktadır. CPanel, Plesk, Helm, DirectAdmin : Bunlar web alanınızı yönetmeniz için size gerekli kolaylığı sağlayan arayüzlerdir. IP = İnternet Protokolü IP Nedir? IP'ler insanların ev adresleri gibidir. Her bilgisayarın ayrı bir ip adresi vardır. Yazılış şekli olarak şöyledirler >> 101.239.37.99 Bu adres internet üzerinde bulunan herhangi bir bilgisayarın ip adresidir. Bu ip adresini explorer'a yazdığınız taktirde tarayıcınız o bilgisayara bağlanmaya çalışır. Eğer bağlanmaya çalıştığımız bilgisayar herhangi birinin evdeki veya işteki bilgisayarı ise bilgisayar bize cevap vermeyecek ve sunucu bulunamıyor hatası verecektir. Bu bilgisayara bu yolla bağlanamamamızın sebebi karşıdaki bilgisayarda bir web sunucunun kurulu olmamasından kaynaklanmaktadır. Yani karşı tarafta bir web sunucu değil bir ev bilgisayarı bulunmaktadır. Ama eğer bir web sunucunun ip adresini yazarsak karşı taraf tarayıcının isteğine cevap verecek ve bize bu adresteki web sitesini gösterecektir. Örn >> 216.239.37.99, bunu denerseniz google'ın açıldığını göreceksinizdir. Domain Nedir? Domain web sitenizin internet üzerindeki ismidir. Az önce söylediğimiz gibi her bilgisayarın ip adresi vardır. İşte domainler bu ip adreslerinin sadece bir görüntüsüdür. Siz bir domain adını yazdığınızda bu domain'in ip karşılığı bulunarak o ip adresine bağlanılır. Domainler Neden Kullanılır? Domainler'in kullanılış sebebi isimlerin rakamlara nazaran daha fazla akılda kalıcı olmasından kaynaklanmaktadır. 216.239.37.99 – google.com 212.252.168.225 – turkcell.com.tr Bu karşılaştırmalar sanırım hangisinin akılda kalıcı olduğunu anlatmak için yeterlidir. Kaldı ki bir sürü internet sitesinin adları yerine ip adreslerini aklımızda tutmaya çalışsak heralde bizim de beyin'e ek olarak bir harddisk taktırmamız gerekebilirdi. DNS Nedir? Ne işe yarar? Alan Adı Sistemi anlamına gelmektedir. İşlev olarak veritabanı gibi bir sistemdir diyebiliriz. Büyük firmalarda komple bir sunucu sadece bu DNS işlemlerinin yürütmesi için kullanılır. 2 ana görevi vardır; 1- IP adreslerini (216.239.37.99) , alan adlarına ve alan adlarını da ip adreslerine çevirme işlevini üstlenirler. 2- Alan adı icin gerekli e-posta sunucusu adreslerini ve alan adı sunucu adresleri(1) gibi bilgileri saklarlar. Yani bir önceki başlıkta bahsi geçen işlemi yapan sunuculardır. IP Paylaşımı Nedir? Bunun anlamı şudur, tek ip adresinden birden fazla web sitesi yayını demektir. Bir web sitesi max. 1 tane ip adresine bağlanabilirken, 1 tane ip adresi birden fazla web sitesi ile ilişkilendirilebiliyor. Bunu nasıl yapıyor diyorsanız tabii ki domain adları sayesinde yapıyor. Örn : 193.140.100.210 – pardus. org.tr, metin. org Gördüğünüz gibi 1 tek ip adresi 2 sitede paylaşımlı olarak kullanılıyor. Bu sayı 2 den 5000 e kadar çıkabilir. Bu tamemen sunucunun kapasitesine bağlıdır. Bu domainleri kim veriyor, nasıl veriyor, kim yönetiyor? Dünya genelinde alan adlarından sorumlu olan kuruluş ICANN dır. Bu kuruluş domain satacak olan firmalara gerekli yetkiyi verir. Ve domain firmaları satışı gerçekleştirir. Bu yetkiye Akredite Yazmanlığı denir. Bu yetki için neler gereklidir? Bu yetkiyi alabilmek için sunulan şartları yerine getirmeniz gerekmektedir. Bu şartlar kısaca; Gerçek bir firma olmak. Kendi Web, DNS, Sorgu Sunucularınızı bulundurmak. Domain işlemleri için gerekli yazılımlara sahip olmak. Peki piyasada domain satan firmaların hepsinin de ICANN yetkisi mi vardır. Tabii ki hayır. Dünya genelindeki akredite yazmanlığı bulunan firmaların tam listesine burdan ulaşabilirsiniz . Bu liste firmaların bulundukları ülkelere göre alfabetik sıradadır. Listeye bakarsanız Türkiye'ye ait sadece 1 firma olduğunu göreceksiniz. O da Alantron'dur. Bir de TürkTicaret var ama o da Amerikadaki bir firmayı reg2c.com u devraldığı ve bu firma da Amerika kökenli olduğu için listede United States olarak gözükmektedir. Gördünüğüz gibi ülkemizde bu işin kökeninde 2 firma olduğunu görüyorsunuz. E peki bu domain satanlar nasıl satıyor. Onların yaptığı iş ise ICANN yetkisine sahip firmalardan bayilik alıp onların alt yapısını kullanarak satış gerçekleştirmektir. Dünya genelindeki domain kaydı yapan firmaların listedeki yerleri ve kayıt ettikleri domain sayıları aşağıdadır. .com.tr gibi.tr uzantılı adresleri de akredite yazmanları mı veriyor? Hayır, bu gibi ülke adreslerini her ülkeden sorumlu ICANN'ın organizatörlüğündeki kuruluşlar yapar. Türkiyede bu görevi ODTÜ bünyesindeki nic.tr yapmaktadır. Yani siz başka firmadan.tr uzantılı bir domain alsanız bile o firma da gelip bunu nic.tr'den alacaktır. .tr uzantılı alan adı ana satış ve yönetim yetkisi nic.tr'ye aittir. Bu yüzden.tr uzantılı alan adı alacaksanız bunu araya bir aracı kuruluş sokmadan direk kendiniz satın alabilirsiniz. Domain Yönlendirme Nedir? İki tür yönlendirme vardır. Bunlardan birisi fiziksel yönlendirme yani gerçek NS yönlendirmesidir. Diğeri ise direk yönlendirmedir. Şimdi bunları açıklayalım, 1- NS Yönlendirmesi : Bu aslında domaininiz ile hostunuzu ilişkilendirmektir. NS yönlendirmesi için host firmanızının NS adreslerini sizin domain adınızın NS adresleri kısmına yazmak yeterlidir. NS adresleri genelde ns1. firmaadı.com, ns2. firmaadı.com şeklinde olur. Bu NS adresleri aslında IP adreslerini temsil eder. Mantığı : Siz tarayıcı satırına www. siteadınız.com yazdığınızda bu isim domain firmanızdan sorgulanır ve NS adresleri öğrenilir, NS adreslerinin karşılığı olan IP adreslerinden sitenizin bulunduğu server bulunur ve bu sayede siteniz görüntülenir. Gördüğününüz gibi NS adresleri sayesinde domain adresiniz dosyalarınızın olduğu server'a yönlenmiş oldu. Bu gerçek ve fiziksel bir yönlendirmedir. 2- Direk Yönlendirme : Bu tür yönlendirme www. siteadı.com adresinin www. başkabiradres.com'a yönlendirilmesi demektir. Bu tür yönlendirmeyi ya yönlendirme sitelerinden veya panelinizdeki yönlendirme menüsünden yapabilirsiniz. Domain Park Nedir? Sitenizin adı yazıldığında siteye girenlerin "Sunucu Bulunamıyor" hatasını almasını istemiyorsanız Domian adresinizi park etmeniz gerekir. Park etmek için, domain adınızın NS adresleri kısmına, domain adresinizi park edecek olan firmaların NS adreslerinizi yazmanız yeterlidir. Bunu yaptığınızda sitenizin adını yazanlara firmanın park sayfası çıkacaktır. Bu sayede "Sunucu Bulunamıyor" hatasından kurtulmuş olursunuz. Bazı firmalar bu park sayfasını özelleştirmenize izin verirken bazı firmalar ise belirledileri park sayfasını kullanmanızı mecburi kılar. Domain Kilidi Nedir? Bu kilit domain'in durumunu belirtir. Domain adresiniz "REGISTRAR-LOCK" konumunda ise alan adınız bu kilidi açmadan transfer edilemez, silinemez demektir. Bu bir bakıma güvenlik önlemidir. Yanlışlıka domain adınızı silmenizi veya transfer etmenizi engeller. Tabii ki bu kilidi değiştirme yetkisi de size aittir. Domain adresinizi "ACTIVE" durumunda ise her türlü değişikliğe açıktır demektir. Domain Transferi Nedir? Domain transferi size ait olan alan adınızı, kayıtlı olduğu firmadan başka bir firmaya aktarmaktır. Alan Adının Transfer Edilebilmesi İçin Gerekli Şartlar : Alan adı tescil edildikten sonra en az 60 gün geçmiş olmalı Alan adının tescil süresinin bitimine en az 45 gün kalmış olmalı Alan adının, kayıtlı olduğu firmaya borcu olmamalı İdari yetkili maili çalışır durumda olmalı Transfer isteğinde bulunan kişinin transfer edilecek alan adının sahibi olmalı. -

Helal olsun, güzel paylaşım. Kafamdaki bir çok soruyu giderdi. !

Baya bir ayrıntılı anlatım olmuş bir ara okuyacağım tamamını paylaşım için saol. Şimdiden başlayayım okumaya.