Eyvallah kardeşim, faideli bilgiler... Allah razı olsun, emeğine sağlık

Teşekkürler necolas

İmam Gazali hazretlerine hastayım, ilginç bir kişiliği var mükemmel de zekası...1000 yıl önce yazdığı eserler günümüğze taptaze ışık tutmakta... Teşekkürler konu için k+

İNSANLARA HÜKMEDİP İDARE ETMEK-I İnsanlara hükmedip onları yönetmek büyük ve önemli bir iştir. Eğer bu iş adalet ve doğrulukla yerine getirilirse yeryüzünde Yüce Allah'ın halifeliği, adalet ve doğruluktan uzak davranılırsa şeytanın halifeliği yapılmış olur. zira, devlet reisinin haksız davranmasından daha büyük fesat sebebi yoktur. İnsanlara hakim olup onları yönetmenin aslı ilim ve

İNSANLARA HÜKMEDİP İDARE ETMEK-II 8- Dindar alimlerin vaz ve nasihatlerini suskunlukla dinlemeli, ihtiraslı alimlerden kaçınmalıdır. İhtiraslı alimler kendini ona sevdirmek için övgülerde bulunur, beğenisini kazanmaya çalışırlar. Elinde bulunan haram ve murdar maldan kendilerine pay çıkarmaya uğraşırlar. Dindar alimler, maddi çıkar gözetmeden onu adaletli davranmaya sevk edenlerdir. Süfyan-ı Sevri Harun Raşid'in yanına gidince Harun: "Zahit Süfyan dedikleri sen misin?" diye sordu. Süfyan: "Süfyan benim fakat zahid ben değilim" dedi. Harun Reşit: "Bana nasihat et" dedi. Süfyan şu nasihatı yaptı. "Allah sana Hz. Sıddık'ın makamını verdi. Onun gibi senden sıdk ister. Hz. Faruk'un makamını verdi. Onun gibi senden hak ile batılı birbirinden ayırmanı ister. Hz. Zinnureyn'in makamını verdi. Onun gibi senden haya ve kerem ister. Hz. Ali'nin makamını verdi. Onun gibi senden ilim ve adalet ister." Harun Reşit: "Biraz daha nasihat et" dedi. Süfyan devam etti: "Yüce Allah'ın cehennem denilen bir binası vardır. Seni o cehennemin kapıcısı yapıp sana üç şeyi verdi: a) Beytülmala ait mal, b) Adalet kılıcı, c) Hükümet kamçısı Bu üç sana Allah'ın kullarını cehennemden uzaklaştırmanı emretti. Muhtaç duruma düşüp te yanına gelenden beytülmali esirgeme. Yüce Allah'ın emrine uymayanları bu kamçı ile terbiye et. Haksız yere birini öldüreni, velisinin iznini alarak bu kılıçla öldür. Eğer bunları yapmazsan cehenneme gidenlerin öncüsü sen olursun. Diğerleri senin arkandan gelirler." Harun Reşid: "Biraz daha nasihat et." dedi. Süfyan devam etti: "Kaynak, suyun başı sensin. Etrafındakiler nehirler gibidir. Kaynak berrak ve duru olursa, nehirlerin bulanık olmasının zararı olmaz. Ama kaynak bulanık olursa, ırmakların duru kalması imkansızdır." Harun Reşit vezirlerinden olan Abbas ile beraber Fudeyl-i İyad'ın ziyaretine gitti. Fudeyl'in kapısına geldiklerinde içerden şu ayetin okunduğunu duydular: "Kötü iş işleyenler kendilerinin, iman edip iyi iş, yapanlarla bir tutulacağını mı sandılar? Bu düşünce ve hükümleri çirkindir." CASİYE SURESİ, Ayet: 21 Harun Reşit: "Eğer nasihat istersek bu ayet-i celile bize yeter" dedi ve Abbas'a kapıyı çalmasını emretti. Abbas kapıyı çalınca "Kim o?" denildi. Abbas: "Kapıyı aç, Mü'minlerin emiri geldi" dedi. Fudeyl: "Mü'minlerin emirinin bizim kapımızda ne işi var?" dedi. Abbas: "Mü'minlerin emirine itaat et" dedi. Fudeyl kapıyı açtı. Vakit gece olduğu için etraf karanlıktı ve ışık ta yanmıyordu. Harun Reşit karanlıkta eliyle etrafını yoklarken eli Fudeyl rastgeldi. Fudeyl eli tuttu ve "A, ya bu yumuşak el Allah'ın azabından kurtulamazsa" dedi. Sonra şöyle devam etti: "Ey mü'minlerin emiri, Allah'a cevap vermeye hazır ol. Zira mahşer günü seni her Müslümanla ayrı ayrı sorguya çekip adalet isteyecektir." Bu sözleri duyan Harun Reşit ağlamaya başladı. Abbas cevap verdi: "Ey Fudeyl! Sus. Mü'minlerin emirini mahvettin." deyince Fudeyl şu cevabı verdi: "Ey Haman! Sen ve senin kavmin onu mahvetmişsiniz. Bana mı mahvettin diyorsun." Harun Reşit vezirine "Beni Firavun yerine koyduğu için sana Haman diyor" dedi. Sonra Fudeyl'in önüne yüz altın koyup "Bu benim annemin mehridir, helal maldır. Kabul et." dedi. Fudeyl: "Ben sana sahip olduğun şeyleri sahibine ver diyorum, sen bana veriyorsun" dedi. Kalkıp gitti. İhsanı kabul etmedi. Ömer bin Abdülaziz, Muhammed bin Kurati'ye "Ey Muhammed! Adalet nasıl olur, bana anlat" dedi. Muhammed şunları söyledi: "Müslümanlardan senden küçük olanlara baba, senden büyük olanlara oğul, senin yaşıtın olanlara kardeş ol. Herkesin cezasını suçuna göre ver. Sakın kızarak kimseye bir kamçı vurma, yoksa yerin cehennem olur." Zahitlerden biri zamanın halifesinin yanına geldi. Halife: "Bana öğütte bulun" dedi. Zahit şunları anlattı: "Yolculuğa çıkmıştım. Bir memlekete uğradım. Kralı çağırdı. Çok ağlayıp şöyle diyordu: Sağır olduğum için ağlamıyorum. Kapıma gelen mazlumların feryadını duyamadığım için ağlıyorum. Fakat gözlerim sağlamdır. İlan edin; zulme uğrayan herkes kırmızı elbise giysin. Böylece elbisesinden bir haksızlığa uğradığı anlaşılsın. Bu kral her gün file binip etrafı dolaşır, kırmızı elbiselileri çağırtıp haklarını alırdı. Ey Mü'minlerin emiri! Bu dediğim Kafir bir ülkedeki Kafir bir kralın Allah'ın kullarına gösterdiği şefkat ve merhamettir. Sen ise mü'minsin ve Peygamberin ehlindensin. Ne kadar şefkat ve merhamet sahibi olman gerektiğini artık sen düşün." Ömer bin Abdülaziz, yanına gelen Ebu Kulabe'ye "Bana öğütte bulun" dedi. Ebu Kulabe: "Adem'den bugüne kadar senden başka halife kalmadı." dedi. Ömer: "Biraz daha öğüt ver" dedi. Ebu Kulabe devam etti: "Senden sonraki ilk halife senin sermayen olacaktır." Ömer: "Biraz daha söyle" dedi. Ebu Kulabe devam etti: "Eğer Yüce Allah seninleyse, neden korkuyorsun? Yok eğer seninle değilse, sığınacak kimim var ki?" Ömer: "Bu kadar bana yeter" dedi. Halife olan Süleyman bin Abdülmelik bir gün düşündü ve kendi kendine şöyle dedi: "Dünya nimetlerinden bu kadar yararlandım. Acaba kıyamette durumum ne olacak?" Zamanın alim ve zahidi olan Ebu Hazım'a birisini yollayıp: "Orucunu ne ile açıyorsan, ondan biraz da bana gönder" dedi. O da ben bundan yerim diyerek kızarmış buğday kepeği gönderdi. Halife bundan çok etkilenip ağladı. Üç gün hiçbir şey yemeden oruç tuttu. Sonra da Ebu Hazım'ın gönderdiği kepekle iftarını açtı ve o gece hanımıyla yattı. O geceden Abdülaziz meydana geldi. Abdülaziz'den de Hz. Ömer'in benzeri olan, o devrin en adil halifesi Ömer bin Abdülaziz meydana geldi. Rivayet edilir ki bu, samimiyetle verilen o yemeğin bereketiyle olmuştu. Ömer bin Abdülaziz'e "Tevbe etmenizin sebebi nedir?" diye sormuşlar. Şu cevabı vermiş: "Bir gün bir köleyi dövdüm. Bana: Sabah kıyamet olacak, geceyi hatırlamaz mısın? Dedi. Bu söz bana çok etki etti." Büyüklerden biri Harun Reşid'i Arafat'ta gördü. Yalın ayak, başı açık kızgın kum ve taşların üzerine oturmuş şöyle dua ediyordu: "Ya Rabbi, sen sensin, ben benim. Benim işim daima günah işlemek, senin adetin de daima bağışlamaktır. O halde bana merhamet eyle." Hükümdarların bu hikayeleri göz önünde bulundurulmaları, başkalarına verilmiş olan bu öğütleri tutmaları ve her gördükleri alimden öğüt istemeleri gerekir. Alimler de onlara öğütte bulunmaktan kaçınmamalı, doğruyu söylemelidirler. Gururlarını okşayacak şeyleri değil. Yoksa hükümdarın yaptığı haksızlıklara ortak olurlar. Hz. Ömer, memuru olan Ebu Musa el-Eş'ari'ye yazdığı mektubunda şöyle diyordu: "Amirlerin en iyisi emrindeki insanları mutlu kılandır. En kötüsü ise emrindekileri mutsuz yapandır. Sakın doğruluktan sapma. Yoksa emrin altındakiler de öyle olurlar. O zaman sen, yeşil çayır görüp çok fazla yiyen ve fazla yediği için ölen hayvana benzersin." Tevratta şunlar yazılıdır: "Sultanın memurunun zulmüne ses çıkarmaması, bu zulmü işlemesi gibidir. Cezasını çeker." Hükümdar bilmelidir ki, dinini ve ahiretini başkasının dünyası için harcayan kimse kadar aldanmış ve akılsız yoktur. Memur ve hizmetçiler kendi dünyaları için hizmet ederken yaptıkları haksızlıkları ona güzel gösterirler. Kendileri dünyalık arzularına kavuşurken, onu cehenneme gönderirler. Birkaç gümüş elde etmek için senin helak olmana sebep olandan daha büyük düşman olur mu? Memur ve hizmetçilerine adaleti tatbik etmeyen kimse, halkına tatbik edemez. Kendi çocuklarına ve yakınlarına adaleti tatbik etmeyen kimse ise memur ve hizmetçilerine ettiremez. Daha önce kendi beden ülkesinde bunu tatbik etmeyen de çocuk ve akrabalarına tatbik ettiremez. Beden ülkesinde adalet, haksızlığı, şehveti ve gazabı akıldan çıkarıp onları akla ve dine esir etmektir. Akıl ve din onlara esir olursa beden ülkesi fesada uğrar. İnsanların çoğu aklı, şehvet ve gazabın hizmetinde bulundurur veya şehvet ve gazap emellerine kavuşmak için başka anlamlar çıkarırlar. Akıl, melekler, cevherinden ve Yüce Allah'ın askerindendir. Şehvet ve gazap ise şeytanın askeridir. Yüce Allah'ın askerini, şeytanın askerine esir eden, başkasına nasıl adalet edebilir? O halde adalet güneşi kalbten doğar; ilk ışıkları etrafındakilere ve yakınlarına ulaşır. Daha sonra emri altında bulunanlara aydınlık verir. Güneş olmadan ışık beklemek imkansızdır. Adalet, çok akıldan doğar. Çok akıllılık ise, işleri olduğu gibi görmek, özüne inmek, dış görüntüyle yetinmemektir. Örneğin adaleti bırakıp, dünyaya bağlanırsa, dünya ile ilgili amacının ne olduğunu düşünmelidir. Eğer amaç güzel yemekler yemek ise, insan şeklinde görünen hayvan olur. Zira salt yemeğe düşkünlük hayvanların işidir. Eğer amaç süslü elbiseler giymek ise, erkek şeklinde yaratılmış kadın olur. Zira süslenmek kadınların işidir. Eğer amaç düşmanlara kızmak ise, insan şeklinde yaratılmış köpek olur. Zira saldırıp parçalamak yırtıcı hayvanların işidir. Eğer amaç, insanları kendine bağlayıp çalıştırmak ise, aslında alim görünen bir zır cahildir. Zira akıl sahibi bir kimse, onların kendi şehvet ve mideleri için hizmet ettiklerini, bir gün kendilerine ücret ödemezse, yanında kalmayacaklarını bilir. Onu kendi menfaatlerini elde etmek için değil, kendileri içindir. Bunun isbatı şudur. Eğer sağlam kaynaktan başkanlık ve hükümetin başka birisine verileceğini duysalar, hepsi ondan yüz çevirir, diğerine yaklaşmaya çalışırlar. Hangi tarafta menfaatleri varsa o tarafa hizmet ve secde ederler. O halde aslında bu yaptıkları hizmet değil, alaya almak olur. Akıllı olan kimse işlerin görünüşüne değil, asıl ve özüne bakar. İşlerin aslı da anlattıklarımızla karşılaştırılarak çıkarılabilir. İşlerin aslını bu anlattığımız şekilde anlamayan akıllı değildir. Akıllı olmayan adaletli olamaz. Adaletli olmayanın yeri ise cehennem ateşidir. 9- Kibirli olmamalıdır. Zira kibir , öfke ve kızgınlığı doğurur, insanı intikama yöneltir. Öfke ve kızgınlık aklı yok eder. Bu hastalığı, tehlikelerini ve ilacını "Mühlikat" kısmında anlatacağız. Ancak şu kadarını söylemeliyiz. Kibir hastalığına yakalanan kimse, her işinde affetmeye, iyilikte bulunmaya çalışmalı, soğukkanlığını elden kaçırmamalıdır. Halife olan Ebu Cafer, bir katilin öldürülmesini emretti. Orada bulunan Fudale şöyle dedi: "Ey mü'minlerin emiri Peygamber efendimizin bir hadis-i şerifini size nakledeyim. Hasan Basri bildiriyor. Peygamberimiz buyuruyor ki: "Bütün insanların bir araya toplandıkları kıyamet günü bir ses duyulur. Allah üzerinde hakkı olan ayağa kalksın. İnsanları affedenlerden başkası ayağa kalkmaz." Bunu duyan halife: "Vazgeçtim, onu affettim" dedi. Kızgınlıkların çoğu, kendilerine dil uzatılmasından ileri gelir. Bunu yapanın kanını akıtmaya çalışırlar. Bu gibi durumlarda sonu hatırlamalıdırlar: İsa , Yahya 'a şöyle dedi: "Birisi senin hakkında gerçeği söyleyip doğru konuşursa şükret. Eğer yalan söyleyip gerçeği aksatmazsa daha çok şükret. Zira senin zahmet çekmediğin halde sevap yazılır. Yani o kimsenin ameli senin defterine geçilir." Peygamberimizin yanında birisinin çok kuvvetli oluşundan bahsedip övdüler. Peygamber efendimiz sordu: "Ne bakımdan?" Dediler ki: "Güreştiği herkesi yener. Kimse onunla başa çıkamaz." Peygamberimiz şöyle buyurdu: "Kuvvetli ve mert başkasını yere vurup yıkan değil, kendi öfkesini yenendir." Peygamberimiz buyuruyor ki: "Üç şeye kavuşanın imanı tam olur: a) Kızdığı zaman şeriat dışına çıkmayan, b) Hoşnut olduğu zaman haktan ayrılmayan, c) Gücü yettiği zaman hakkından fazlasını almayan." Hz. Ömer diyor ki: "Kızgınlık anını görmediğin kimseye güvenme. Tama' zamanında denemediğin kimsenin güvenirliğine itimat etme." Ali bin Hüseyin bir gün camiye giderken birisi ona sövdü. Hizmetçiler söveni dövmek istediler. Ali: "Ona dokunmayın" dedi ve adama sordu: "İçimizde senin dediğinden daha çok şey var. Bizim halledebileceğimiz bir işin var mı?" Adam utanıp yaptığına pişman oldu. Sonra Ali bin Hüseyin sırtındaki elbiseyi bin akçeyle beraber adama verdi. Adam giderken şöyle dedi: "Bu kimsenin Peygamber evladından olduğuna şahitlik ederim." Yine bir gün Ali bin Hüseyin iki defa hizmetçisini çağırmasına rağmen hizmetçisi cevap vermedi. Hizmetçisine "duymuyor musun?" dedi. Hizmetçi: "Senin güzel ahlakına güvenirim. Bilirim ki beni cezalandırmazsın" deyince Ali bin Hüseyin: "Allah'a şükür ki benim kölem benden emindir" dedi. Ebu Zer'in bir hizmetçisi vardı. Bir gün bir koyunun ayağını kırdı. Ebu Zer "Niçin kırdın?" diye sordu. Hizmetçi: "Seni kızdırmak için bile bile kırdım" dedi. Ebu Zer: "Ben de şimdi sana bunu öğreten şeytanı kızdıracağım" dedi ve köleyi azad etti. Ebu Zer, kendisini söven birisine şöyle dedi: "Ey civanmert, benimle cehennem arasında bir geçit var. Eğer o geçidi aşabilirsem, senin bu sözlerin için üzüntü duymam. Eğer geçemezsem, senin zannettiğinden daha kötüyüm." Peygamberimiz buyuruyor ki: "Bazıları yumuşak huy ve efendilikleriyle, gündüzleri oruç tutup geceleri namaz kılanın derecesine ulaşırlar. Bazı kimseler de vardır ki, hükmü altında kendi ev halkından başkası bulunmadığı halde adı cabbarlar, defterine yazılır." Peygamberimiz buyuruyor ki: "Cehennemin bir kapısı vardır. O kapıdan yalnız şeriata aykırı olarak kızanlar girer." Hikayeye göre şeytan Musa 'ın huzuruna gelip "Ey Musa sana üç şey öğreteyim de, benim için Allah'tan af dile." Musa "O üç şey nedir?" diye sordu. Şeytan şöyle dedi: "Öfke ve hiddetten kaçın. Ben bu gibi kimselerle, çocukların topla oynadığı gibi oynarım. Kadınlardan sakın; zira insanlar için kadınlardan daha güvenli bir tuzak kurmadım. Bahillekten kaçın; zira bahilin din ve dünyasını ziyan ederim." Peygamberimiz buyuruyor ki: "Hırsını almaya gücü yettiği halde, hırsını yenenin kalbini Yüce Allah güven ve mutlulukla doldurur. Allah'a tevazu için süslü elbiseler giymeyene Allah keramet hullesini giydirir." Peygamberimiz buyuruyor ki: "Kızdığı zaman, Allah'ın kendisine kızmasını unutan kimsenin vay haline." Birisi Peygambere "Ya Resulallah, bana bir şey öğret ki, onunla cennete gireyim" dedi. Peygamberimiz şöyle buyurdu: "Kızma ki cennet sana nasip olsun." "Başka ne buyurursun?" dedi. Peygamberimiz buyurdu ki: "Hiç kimseden bir şey isteme ki, cennet senin olsun." "Daha başka ne buyurursun" dedi. Peygamberimiz buyurdu: "İkindi namazından sonra yetmiş defa istiğfar et, yetmiş yıllık günahın affolsun." Adam: "Benim yetmiş yıllık günahım yok ki" dedi. Peygamberimiz: "Babanın günahı af olur" Adam: "Babamın da yetmiş yıllık günahı yoktur" deyince, Peygamberimiz "Kardeşinin günahı af olur" buyurdu. Abdullah bin Mesud diyor ki: "Resulullah bir malı bölüştürüyordu. Birisi: Bu bölüştürme Allah için, yani adaletle olmadı, dedi. İbni Mesud'un rivayetine göre Peygamberimiz bu sözden hiddetlendi ve mübarek yüzü kızardı. Öfkesini yenerek ancak şunu söyledi: "Yüce Allah kardeşim Musa'ya rahmet etsin ki, ona benden çok sıkıntı verirdi ve o da sabrederdi." Bu hadis ve hikayeleri hükmedenlere nasihat olsun diye anlatıldı. İmanlı olana, bunlar etki eder. Etki etmeyene, kalbi imandan boşaldığı için, sadece boş konuşma olur. Kalbte olan iman başka şey, zahiri iman başka şeydir. Senelerce binlerce altını haram olarak alıp, başkasına vermeyen ve şer'an hepsi kendi üzerinde borç kalan bir memurdan kıyamet günü her altın için hesap sorulacaktır. Üstelik menfaati de başkalarına olmuştur. Böyle birisinin imanının hakikati nasıldır, bilemiyorum. Bunlar çok gafil olmaktan ve Müslüman olmamaktan ileri gelir. Her şeyin en doğrusunu Allah bilir. Dönüş ancak O'nadır. Kaynak:Kimya-ı Saadet-İmam Gazali