" " kaynak: sol haber: http://haber.sol. org.tr/devlet-ve-siyaset/turkiyenin-basi-kel-mi-haberi-26507 Bir Anayasa işsizliği yasaklayabilir mi? Eğitim ve sağlık hizmetlerinden asla para alınmayacağını açıkça yazabilir mi? Anayasal düzeni savunma görevini ordu ya da polise değil, tüm halka verebilir mi? Türkiye Anayasa değişikliğini tartışıyor ama "halkçı bir anayasa" nasıl olur, bununla ilgilenen yok! Faşist 12 Eylül darbecilerinin dayattığı anayasanın bazı maddelerine ilişkin AKP'nin Meclis gündemine taşıdığı değişiklik önerileri tartışılırken, pek az kişi "halkçı" bir anayasada neler olması gerektiği ile ilgileniyor. Değişiklik paketinde yargı sistemine ilişkin ayrıntılar dikkati çekerken, devlet kurumlarının yapısı ve işleyişine anayasada bu kadar geniş yer verilmek istenmesi şaşkınlık yaratıyor. Değişiklik önerileri 12 Eylül'ün yasakçı, emekçi sınıfların elini kolunu bağlayan özünü hiçbir biçimde ortadan kaldırmazken, hükümetlere çok geniş bir hareket alanı veriyor. Oysa dünyada bambaşka amaçlarla hazırlanan anayasalar da var. Bazı başlıklarda başarısız olunsa, hatta anayasayla tarif edilen toplumsal düzen yıkılsa da, birçok maddesi hayata geçirilen sosyalist ülke anayasaları, bugün Türkiye'deki sistemin toplumu nasıl bir yaşama mahkum ettiğini göstermesi açısından büyük önem taşıyor. Sulandırmadan laiklik tarifi 12 Eylül Anayasası'nda laiklik "kutsal din duygularının, Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı" biçiminde formüle edilmiş. Bu tanım bile kendisiyle çelişecek bir "kutsal"lık vurgusuna sahip. Anayasa'nın din duygularının dokunulmazlığını ilan edecek bir belge olmaması gerekirken, daha da ileri gidilmiş ve 24. maddede "din kültürü ve ahlak öğretimi ilk ve orta-öğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır" denmiş. Sovyetler Birliği'nin 1936 ve 1977 anayasalarında ise din yalnızca insanların özgürlük ve eşitliğiyle ilgili maddelerde geçiyor, devletin din karşısındaki konumuna değinmeye bile gerek duyulmuyordu. Küba Anayasası ise laikliği "din kurumları devletten ayrıdır" diye tanımlıyor. Eğitime para bulaştırılmıyor Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 42. maddesi, "ilköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır" diyor. Katkı payı adı altında velilerden alınan paralar bir yana, ilköğretim sonrası eğitimin garanti edilememesi ve özel okullara anayasal dayanak sağlanması dikkati çekiyor. Oysa daha 1936 yılında Sovyetler Birliği Anayasası yüksek öğrenim dahil olmak üzere, bütün yurttaşlara eşit, parasız, çağdaş, bilimsel eğitim olanağını güvence altına alıyordu. Aynı hüküm 1977 anayasasında da korunurken Küba Anayasası 39 ve 51. maddeleriyle bütün kademelerde parasız eğitimi devletin görevleri arasına koymuş durumda. Yine Küba Anayasası'nda her çocuğun okul hakkına vurgu yapılırken, asgari beslenme ve giyinmesinden devletin sorumlu olduğu da belirtilmekte. Sağlık hizmetleri ücretsiz Anayasamız, insan sağlığı ile ilgili yükümlülüğünü "Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler. Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir" biçiminde ifade etmiş. Devletin sağlıktaki rolünü ısrarla düzenleme ve denetleme olarak belirleyen anayasanın, sağlığı bir ticaret konusu olarak gördüğünden kuşku yok. zaten Türkiye bu anayasanın açtığı kapıdan geçen özel hastanelere teslim olmuş durumda. 1936 yılındaki Sovyet Anayasası'nın 120. maddesi ise "herkese eşit ve parasız sağlık hizmeti"ni devletin temel görevleri arasında sayarken, sosyalist Küba'da toplumun sağlığı iki ayrı maddede güvenceye alınmış. 9. maddede "hiç kimse sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılamaz" denirken, 50. maddede herkese ücretsiz sağlık hizmeti verileceği kayıt altına alınmış. Amma yasakçı toplum, işsizliği bile yasaklamışlar! TC Anayasası'nda "Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir" (Madde 49) deniyor. Bunun ardından "Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır" cümlesi geliyor. Doğal olarak bu madde işsizliği meşrulaştırıyor ve bugün gerçekte yüzde 25'lere ulaşan işsizliği bir anayasa suçu olmaktan çıkarıyor. Daha 1936 yılında, Sovyetler Birliği Anayasası, işsizliği yasakladı (118. madde) ve herkese iş garantisini ilan etti. Sovyetler Birliği dağılıncaya kadar işsizlik nedir bilmedi. Küba Anayasası da 9. maddede "çalışabilecek herkese iş garanti etmek"te. Çalışma saatlerinde özgür Türkiye! Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda çalışma saatlerini kısıtlayan ya da çalışma saatlerinin azalmasını hedefleyen herhangi bir hüküm bulunmuyor. İş yasalarında konuya ilişkin düzenlemeler karmakarışık ve işçiyi korumaktan uzak. Nitekim artık 8 saatlik işgünü bir hayal durumunda, birçok sektörde işçiler 12 saat çalışıyor, kimi örneklerde 14-15 saat çalışıldığına tanık olunuyor. Sovyetler Birliği, 1936'da 7 saatlik işgününü bir hedef olarak anayasaya koymuştu. Bu hedefe ulaşılamadı ama 8 saatlik işgünü uygulamasından taviz verilmedi. Küba Anayasası ise 8 saatlik işgününü 46. maddede azami çalışma süresi olarak tanımlamış. Kadın haklarında titizlik Sosyalist ülke anayasalarında kadınların hakları ayrıntılı bir biçimde anayasaya konurken, hamilelik ve emzirme dönemlerinde eksiksiz ücretli izin hakkından hiç taviz verilmemiş. 12 Eylül Anayasası ise başka konulardaki ayrıntı düşkünlüğünü kadın haklarından esirgemiş. Yasaklar sürüyor: Sömürü yasssak! TC Anayasası'nda yanından dahi geçilmeyecek bir hüküm, insanın insanı sömürmesinin yasaklanması 1977 Sovyet Anayasası'nda (13 ve 14. maddeler) ve Küba Anayasası'nda (9 ve 14. maddede) açıkça yer alıyor. Kamu yararına yağma Sosyalist ülkelerde ormanlar, denizler, akarsular, kıyılar, madenler, tüm toplumun malı olarak devlet mülkiyeti kabul edilirken, TC Anayasası bu konuda büyük muğlaklıklar içeriyor ve yağmaya olanak tanıyor. Örneğin 43. maddede "Kıyılar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır" dendikten sonra "Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla, deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir" gibi her yöne çekiştirilecek bir ifadeye yer veriliyor. Halka düzeni koruma görevi Türkiye'de anayasal düzeni koruma görevi devlet kurumlarının işlevlerinden. TSK'nın çok tartışılan iç hizmet kanunu da orduya bu görevi yüklüyor. Küba Anayasası'nın 3. maddesiyse "başka çare kalmadığında tüm yurttaşlar, silahlı mücadele dahil olmak üzere bütün yolları kullanarak, Anayasa'daki siyasi, toplumsal ve ekonomik düzeni devirmeye kalkan herkese karşı mücadele etme hakkına sahiptir" önermesiyle dikkat çekiyor. -