KISKANÇLIK KISKANÇLIK ve ZARARLARI Öfkeden kin, kinden de kıskançlık doğar. İnsanı felakete sürükleyen şeylerden birisi de kıskançlıktır. Peygamberimiz buyuruyor ki: "Kıskançlık iyi amelleri yok eder." Peygamberimiz buyuruyor ki: "Üç şey var ki, hiç kimse onlardan kurtulamaz: 1- Başkası hakkında kötü düşünmek . 2- Fal. 3- Kıskançlık. Bunların ilaçlarının ne olduğunu size öğreteyim: Kötü sanı beslediğiniz zaman onu araştırıp üzerinde durmayınız. Kötü fal meydana gelirse, ona güvenmeyiniz. Kıskandığınız zaman dilinizi ve elinizi kıskançlığın gerektirdiği şeylerden uzak tutunuz." Peygamberimiz buyuruyor ki: "Sizden önceki ümmetlerde meydana geldiği için yok olmalarına sebep olan şey sizde de görünmeye başladı. O, kıskançlık ve düşmanlıktır. Muhammed'in ruhu kudretinde olan Allah'a yemin ederim ki, imanınız olmadan cennete giremezsiniz; bir birinizi sevmeden imanınız olmaz. Bunun ne ile elde edildiğini size bildireyim: Birbirinize yüksek sesle selam veriniz." Zekeriya diyor ki: "Yüce Allah buyuruyor ki: kıskanan kimse benim nimetime düşmandır; kullarım arasında yaptığım taksimi beğenmiyor." Peygamberimiz buyuruyor ki: "Altı sınıf insan çeşit günahla hesapsız cehenneme girer. Hükümdarlar, zulümle, Cahiller inatla, Zenginler kibirle, Tüccarlar ihanetle, Köylüler cahillikle, Alimler kıskançlıkla." Enes diyor ki: "Bir gün Resulullah'ın huzurunda oturuyordum. "Şu anda cennetlik birisi içeri girecek." buyurdu. Ensardan birisi girdi. Yeni abdest almış, sol elinde takunyaları, sakalından su damlıyordu. Ertesi gün yine böyle buyurdu. İçeri aynı şahıs girdi. Üç gün böyle devam etti. Abdullah İbn Amr adamın amelinin ne olduğunu öğrenmek istedi. Adam şöyle dedi: Hiç kimseyi iyi bir şeyinden dolayı kıskanmadım." Avn İbn Abdullah devlet başkanlarından birine şu öğütte bulundu: "Kibirden uzak ol. Zira bundan önce işlenen bütün günahlar kibirden dolayı idi; iblis kibirli olduğu için secde etmedi. Hırstan uzak ol. Zira Adem'i cennetten hırs çıkardı. Kıskançlıktan uzak ol. Zira haksız yere dökülen ilk kan kıskançlıktandı: Adem'in oğlu, kardeşini bu yüzden öldürdü. Yüce Allah'ın sıfatlarından veya Ashab-ı Kiram'ın sözlerinden konuşulduğu zaman dinle. Dilini fazla şeylerden koru." İbn-i Sirin diyor ki: "Dünya nimeti için hiç kimseyi kıskanmadım. Zira eğer o kimse cennet ehli ise, cennet nimetlerinin yanında onun sahip olduğu nimetlerin ne değeri var. Eğer cehennemlik ise, kendisi ateşe girdikten sonra dünyada sahip olduğu nimetin ne faydası var?" Ebu Derda diyor ki: "Devamlı olarak ölümünü hatırlayan kimsede ne neşe olur, ne de kıskançlık." KISKANÇLIĞIN ASLI Kıskançlık, başkasının bir nimete sahip olmasını istememek, veya elinde var olan nimetin yok olmasını istemektir. Bunun için kıskançlık haramdır. Haramlığı, doğru eserler ve sağlam hadislerle sabittir. Verilmiş olan bir nimetin olmamasını istemek, Yüce Allah'ın hükmünü beğenmemektir. Bu da kalbin pisliğinden ileri gelir. Zira sana ulaşmayan bir malın yok olmasını istemek kötü kalplilikten başka bir şey değildir. Başkasının sahip olduğu nimetin yok olmasını istememek fakat kendi için benzerini istemek gıptadır. Dinde ise gıpta iyidir ve hatta farz bile olabilir. Zira, Yüce Allah buyuruyor ki: "Bunda rekabet edenler, rekabet etsinler." MUTAFFİFİN SURESİ, Ayet: 26 Yüce Allah buyuruyor ki: "Allah'tan mağfiret için yarışınız." Peygamberimiz buyuruyor ki: "Kıskançlık ancak iki şeyde caizdir: 1- Yüce Allah'ın kendisine mal ve ilim verdiği ve bu malında ilmi ile hareket eden kimse. 2- İlmi olup malı olmayan, fakat "Eğer benim malım olsaydı hayra harcardım" diyen kimse. Sevaba her ikisi de ortaktırlar. Malını kötü yolda harcayan için, benim "Malim olsaydı ben de böyle harcardım" diyen kimse de aynı günaha ortak olur." Bu çeşit isteğe de kıskançlık denir. Ama bu istekte başkasının nimetinin yok olması arzulanmıyor. Hiçbir yerde başkasına verilen nimeti beğenmemek caiz değildir. Ancak o nimetin sahibi zalim ve fasık olursa, nimeti de zulüm ve fısk aracı yaparsa o zaman ondaki nimetin yok olmasını istemek caizdir. Zira aslında nimetin yok olması değil, zulmün ve fıskın yok olması istenmiş olur. KISKANÇLIĞIN İLACI Kıskançlık, kalp için çok tehlikeli bir hastalıktır. İlacı da ilim ve amel macunudur. İlim macunu, kıskançlığın dünya ve ahirette kendisine zarar, kıskandığı kimseye de fayda getirdiğine inanmaktır. Kıskançlık dünyada zararlıdır. Zira devamlı üzüntü ve azaba sebep olur. Çünkü hiçbir vakit geçmez ki birisi bir nimete sahip olmasın. O halde kıskandığı kimse için arzu ettiği üzüntü ve sıkıntıyı kendisi çekmiş olur. Kıskançlıktan daha büyük üzüntü ve keder yoktur. İnsanın hoşlanmadığı kimse için, kendini sıkıntı ve kedere sokması kadar büyük bir akılsızlık ve aptallık yoktur. Zira kıskançlıktan, düşman bir zarar görmez. Çünkü o nimetin Yüce Allah'ın takdir ve kararında bir süresi vardır. O süre ne öne alınır ne de sonraya. Ne az olur, ne de çok. Sebebi, ezelden yapılmış olan takdirdir. Bazıları buna şans derler. Kıskançlıktan dolayı başkasına verilen nimetin yok olmasını istemenin zararı kıskanan kimseye olur. Zira başkasını kıskanmakla, kendi nimetini kaybeder. Kafirleri kıskanan kimse imanını bile kaybedebilir. Nitekim, Yüce Allah buyuruyor ki: "Kitap ehlinden bazıları sizi yoldan çıkarmak isterler." Bütün bunlar kıskanan kimsenin dünyada çektiği sıkıntı ve üzüntülerdir. Bir de ahirette çekilen azab vardır. Kıskanan kimse Yüce Allah'ın kaza ve kaderine kızmış olur. Yüce Allah'ın ezelde yapmış olduğu taksimatı inkar etmiş olur. Allah'ın birliğine olan inancı bundan daha büyük bir zarar olabilir mi? Ayrıca kıskanç kimse, kıskandığı insana şefkat ve merhamet göstermez. Onun kötülüğünü ister. Böylece şeytana yoldaş olur. Bundan daha büyük talihsizlik var mıdır? Kıskanan kimsenin bu kadar zararına karşılık, kıskanılan kimsenin hem dünya, hem de ahirette birçok faydası vardır. Dünyadaki faydaları: 1- Kıskanılan kimse, kendisini kıskananın sıkıntı ve üzüntü içinde olasından başka ne dileyebilir? 2- Kıskançlık öyle büyük bir beladır ki, kıskanandan başka mazluma benzeyen bir zalim yoktur. 3- Kıskanılan kimse kıskanan kimsenin öldüğünü veya kıskanmaktan vazgeçtiğini duyarsa üzülür. Zira devamlı olarak nimet içinde olup, kıskanılmayı arzular. Dini faydasına gelince: 1- Kıskanıldığı için mazlum duruma düşer. 2- Kıskançlığın neticesi olarak, dil, el ve başka bir şekilde saldırıya uğrayabilir. Bunun için de kıskananın sevabı onun defterine geçer. Günahları da kıskananın defterine yüklenir. Görülüyor ki, kıskanılanın dünya mali yok olmadığı gibi, üstelik ahiret nimetine de sahip olur. Kıskanan ise dünyada azap çektiği gibi ahirette de azaba müstahak olur. Demek ki kıskanç kimse kendi düşmanı, kıskandığı kimsenin de dostudur. Kıskanmanın bu kadar zararına karşılık kıskanmamanın birçok faydası vardır. En başta dünyada iken üzüntü ve sıkıntıdan kurtulur. Eğer alim ve dindarları kıskanmayıp dost olursa, kıyamette de onlarla beraber olur. Zira, Peygamberimiz buyuruyor ki: "Bugün kiminle dost isen, kıyamette de onunla haşır olursun." Bunun için derler ki: İnsan, ya alim, ya talebe ya da onları seven olmalıdır. Kıskanan kimse bu üç sınıftan birinde bulunmayıp, bunların sevabından da mahrum kalır. Kıskanan insanın durumu şuna benzer: Adamın biri düşmanına taş atar. Taş düşmanına değmeyip geri döner ve kendi gözüne çarparak gözünü kör eder. Adam daha fazla kızıp bu sefer taşı daha kuvvetli atar. Tekrar taş geri dönüp sol gözünü çıkarır. Bir daha atar, taş dönüp başını kırar. O bunları yaparken düşmanı emin bir yerden durumunu seyredip keyif sürer. Bu, kıskanan kimse ile şeytan arasında geçen manzaranın bir örneğidir. Kıskançlığın bu kadar zararlı bir zehir olduğunu öğrenen kimse eğer akıllı ise, kıskanmamaya çalışır. Bütün bunlar kıskançlığın ilmi ilacıydı. Bir de ameli ilaç vardır. Ameli ilaç, kıskançlığın sebeplerini kalbinden atmak için uğraşmaktır. Zira kıskançlığın sebepleri kibir, kendini beğenme, düşmanlık, şan - şöhret tutkusu ve benzeri şeylerdir. O halde bunların kökünü nefsine karşı savaşarak kalpten söküp atmak gerekir. Kesin ilaç budur. Kalpten sökülüp atılamıyorsa, kıskançlık neyi istiyorsa onun tersi yapılmalıdır. Mesela övmeyi istiyorsa, yermelidir. Nimetin yok olmasını istiyorsa, yardım edip kalması için uğraşmalıdır. Kıskanan kimsenin kıskandığını övmesi, ona önem ve itibar vermesi kadar etkili bir ilaç yoktur. Zira o kimse övgüyü duyunca kalbi hoş olur, aralarındaki düşmanlık kalkar. Nitekim, Yüce Allah buyuruyor ki: "Kötülüğe iyilikle karşılık ver. O zaman görürsün ki aranızda düşmanlık bulunan kimse, şefkatli bir dost olur." FUSSİLET SURESİ, Ayet: 34 Şeytan, eğer översen senin acizliğin, hakirliğin ve aşağılığın ortaya çıkar diye fitleyebilir. Ama insan serbesttir. İster Yüce Allah'ın buyruğunu tutar, ister şeytanın fitlemesine uyar. KISKANÇLIĞI KALPTEN SÖKÜP ATMAK İnsan nefsiyle ne kadar savaşırsa savaşsın yine de kalbinde sevdiği ile düşmanı arasında bir fark bulur: Her ikisine aynı nimeti istemez. Hatta düşmanın nimete kavuşup rahat etmesini hoş karşılamaz. İnsan tabiatını değiştirmekle mesul değildir. Zira bu insanın gücü dışındadır. Ancak insan böyle bir durumda iki şeyden mesuldur: 1- Söz ve hareketlerle duygularını belirtmemek. 2- Aklı ile bu sıfatın kötü olduğunu bilmek, onu beğenmemek ve kendinde yok olmasını dilemek. Bunu yapan kıskançlık günahından kurtulur. Bazıları, bu sıfatı kötü görmeye lüzum yoktur. Söz ve hareketlerle belli etmedikten sonra insan mesul değildir, derler. Bize göre mesuldur. Zira kıskançlık haramdır. Bu harama karşı koymak ise vücudun değil, kalbin işidir. O halde bir Müslüman'ın acı çekmesini isteyip, mutlu olmasına üzülmek elbetteki doğru değildir. Ancak bu sıfatını beğenmemek insanı mesuliyetten kurtarır. Kıskançlıktan tamamen kurtulan kimse tam imana sahiptir. Kaynak:Kimyay-ı Saadet/İmam Gazali