Hızaşırtma Yapmaya Karar Verdiniz... Kısa bir süre önce yayınladığımız Hızaşırtma Rehberi Bölüm 1'i okudunuz ve bazı riskleri olsa da kazançlarının ağır geldiğini düşünerek hızaşırtma yapmaya karar verdiniz. Fakat ne yazık ki bilgisayarınızın bazı parçalarının modası geçmiş ve zaten sınırlarına yakın hızlarda çalışıyorlar. Ne yapmak lazım? Hızaşırtma yapmanın altında yatan en önemli nedenlerden birisi elinizdeki donanımları daha yüksek hızlarda çalıştırmaktır fakat aynı zamanda bir donanım güncellemesi için de hazırsanız normal olarak henüz harcamadığınız parayı da en iyi şekilde harcamak istersiniz. Bu yazıda sizin için hızaşırtma açısından harcadığınız paraya değecek birkaç öneriyi bir araya getirmeye çalıştık. Hızaşırtılabilir İşlemciler En son nesil işlemci yuvası türleri karşımıza geniş bir anakart seçenekleri listesi çıkarıyor ve gelecekte yapılabilecek donanım güncellemeleri için de imkan tanıyor bu yüzden seçimlerimizi yaparken AMD için Soket AM2 ve Intel için LGA775 işlemci yuvası yapılarını göz önüne aldık. Ucuz işlemci seçimlerimiz piyasada 60 - 70$ altında satılırken orta seviye modeller 200$ ve altına satın alınabiliyor. Tavsiye edeceğimiz çekirdekler en yüksek saat hızlarına 55C sıcaklığın altında kararlı bir şekilde tutulduklarında ulaşabiliyorlar. Sıcaklığın hem hızla hem de gerilim artışıyla doğru orantılı olarak arttığını unutmayın. Bu yüzden hızaşırtma yaparken soğutma sınırlayan etken olduğunda önerilen en yüksek gerilimin biraz altında gerilim kullanmak hızaşırtma başarımını az da olsa artırabilir. Düşük Fiyatlı AMD: Soket AM2 İçin Sempron AMD Sempron Manila çekirdeği hızaşırtma konusunda büyük potansiyel taşıyor olarak bilinir ve en düşük fiyatlı modeli 1.6 GHz hızındaki "2800+". Her ne kadar bazı vahşi hızaşırtmacıların 2.6 GHz ve üstü hızlara çıkmak için 1.60 V çekirdek gerilimi kullandığını biliyor olsak da işlemciyi 1.50 V seviyesinde tutmanın ömrünü en az bir yıl uzatacağını düşünüyoruz. Bu işlemciye sahip olan kullanıcılar AMD'nin işlemci kutusundan çıkan standart soğutucu yardımıyla kolaylıkla 300 MHz HyperTransport saat hızına ve 2.40 GHz seviyesine ulaşabilirler. Hatta biraz daha sınırları zorlamak konusunda çekingen davranmayın! Düşük Fiyatlı Intel: LGA775 İçin Celeron D Yüksek hızlı Pentium 4 işlemcilerle aynı Prescott çekirdeğe sahip Celeron D 331'in düşük 2.66 GHz hızı hızaşırtma için önemli bir alan sağlıyor. Bir kez daha ileri seviye hızaşırtmacıların abartı gerilim seviyeleri kullandıklarını fakat bunun işlemcinizin ömrünün daha hızlı tükenmesine neden olduğunu hatırlatalım. Bu yüzden 1.50 V sınırını fazla geçmemenizi öneriyoruz. AMD'nin düşük maliyetli seçeneğinin tersine düşük fiyatlı Celeron D kendi çekirdeğinin en düşük hızlı modeli değil: daha önceden pazarda bulunan daha düşük hızlı işlemciler uzun zamandır üretilmiyor. Alıcılar daha düşük fiyatla daha fazla temel saat hızı satın alabiliyorlar ancak en son hızaşırtma ayarları daha düşük veriyolu hızı gerektiriyor. Celeron D işlemcileri "FSB533" hızından "FSB800" hızına çıkarmak genellikle 310 veya 315 gibi düşük modellerde 1.45 V olan standart gerilimle mümkün, sonuç olarak sırasıyla 3.2 GHz ve 3.4 GHz hızlara ulaşabiliyorsunuz. Celeron D 331 modelinde ortaya çıkan sorun 20x çarpanı nedeniyle FSB800 ayarında 4 GHz sınırını zorlamasından kaynaklanıyor, bu kadar yüksek saat hızlarına ulaşmak genelde çok zordur. Ancak "standart olmayan" 166 MHz veriyolu (FSB667) kullanılarak Celeron D 331 3.33 GHz hıza yükseltilebilir ve bunun için Intel'in standart soğutucusundan başka bir şey kullanmanıza gerek yok. Orta Fiyatlı AMD: AM2 İçin Athlon 64 X2 Şu anda pazarda bulunan Athlon 64 X2 modelleri AMD'nin Windsor çekirdeğini kullanıyor ancak çoğu modelin yetenekleri sınırlanıyor böylece X2 3800+ gibi işlemcilerin yetenekleri düşük tutuluyor. Birkaç dolar daha fazla vererek güvenilir bir hızaşırtmacı olan AMD'nin Athlon 64 X2 4200+ işlemcisini alabilirsiniz, bizim seçimimiz bu yönde oldu. Yine 1.50 V ile sınırlanan gerilim işlemci ömrünü mantıklı seviyelerde tutmaya yardımcı olacak. AMD'nin standart soğutucusu kullanılarak 250 MHz HyperTransport hızı ve 2.75 GHz işlemci hızına ulaşabilirsiniz fakat bazı şansız alıcılar 55C sıcaklığı geçen işlemcileri için daha güçlü bir soğutucuya gereksinim duyabilirler. Orta Fiyatlı Intel: LGA775 İçin Core 2 Duo Intel'in Core 2 serisi hem başarım hem de hızaşırtma açısından listenin üst sıralarında yer alıyorlar, bizim ilgimizi çeken ise en düşük hızlı E6300 modeli. Çekirdek üretimi teknolojisinde yapılan her yenilik gerilim toleransını biraz düşürüyor; 65 nm çekirdekler için tecrübelerimize göre belirlediğimiz 1.45 V sınırı işlemci ömrünü bir yıla yakın uzatacaktır. Hızaşırtmaya en uygun anakartlarla standart soğutucu kullanıldığında 2.6 GHz saat hızına kolayca ulaşabilirsiniz. Yeni çekirdek sürümleri ve daha iyi donanıma sahip anakartlarla yukarıda belirttiğimiz gerilim sınırını geçmeden 3.0 GHz seviyesine bile ulaşmak mümkün. Hızaşırtılabilir Anakartlar Düşük fiyatlı anakartlar için 120$ ve orta fiyatlı modeller için de 170$ seviyesini belirledik. Orta fiyatlı anakartlarla karşılaştırıldıklarında düşük fiyatlı modeller sadece bazı denetleyicilerden değil aynı zamanda BIOS'ta bulunan bazı hızaşırtma ayarlarından da yoksunlar. Gereksinimlerimiz ve bütçe durumlarımız genellikle bu konuda rahat seçim yapmamızı zora sokar. Ortalama seviye söz konusu olduğunda ise karşımıza pek çok iyi hızaşırtılabilir anakart seçeneği çıkıyor. Gözümüze tanıdık gelen modelleri seçmek karar vermek konusunda kolaylık sağlıyor. Ancak bütün modellerin hızaşırtma konusunda başarılı olduğunu söylemek zor. Düşük Fiyatlı AMD: DFI INFINITY NF ULTRAII-M2 AM2 aramamızın sonucu son derece ilginç çıktı, "ucuz" ve en güvenilir parça güncel 500 serisi modeller yerine bir önceki nesil olan nForce 4 Ultra olarak belirtiliyor. Eski teknolojiyi kullanmanın artı değeri olarak DFI anakartını düşük fiyatlı pazarın gereksinimlerinin ötesinde özelliklerle donatmış. Anakartın desteklediği özellikler arasında çift ekran kartı desteği, tümleşik sayısal ses çıkışı, IEEE-1394 FireWire ve geniş hızaşırtma seçenekleri bulunuyor. Bu model için 300 MHz'nin üstünde HyperTransport hızları pek çok kişi tarafından doğrulanıyor ancak böylesi hızaşırtma girişimleri için büyük ihtimalle HyperTransport çarpanını 5x'ten 3x'e indirmek gerekebilir. Düşük Fiyatlı Intel En iyi hızaşırtılabilen orta seviye Intel yongaseti P965 ve aynı fiyata sahip hiç bir ürün bu anakartların başarısına erişemiyor. Ne yazık ki 100$'ın altında P965 yongasetine ve tam hızaşırtma özelliklerine sahip bir anakart bulamadık; ucuza pazarda bulunan birkaç model BIOS özellikleri kırpılmış olarak geliyor. Belirlediğimiz sınırlara yakın iyi bir hızaşırtma ortamı sağlayan model Biostar'ın TForce 965PT'siydi . Geçtiğimiz sonbaharda yaptığımız incelemedeki modelin kırpılmış sürümü olan bu anakart aynı hızaşırtma seçeneklerine sahip ve kullandığınız diğer parçalara, biraz da şansınıza bağlı olarak 350 ile 500 MHz arasında veriyolu hızlarını (FSB1400 ile FSB2000+) desteklediği söyleniyor. Önceki sayfalarda belirttiğimiz düşük fiyatlı işlemciyi almak isteyen kullanıcılar bu platformun Celeron D işlemcileri ve gelecekte yapabileceğiniz donanım güncellemeleri için de Pentium D ve Core 2 Duo modellerini desteklediğini duymaktan hoşlanacaklardır. Orta Fiyatlı AMD: EPoX MF570 SLI Fiyat sınırını 150$ seviyesine artırdığımızda SLI kipini destekleyen ve nVidia'nın en son Güneyköprüsü geliştirmelerine sahip olan nForce 4 570 yongaseti karşımıza çıkıyor. Epox, MF570 SLI modelinde çift Gigabit ağ ve tümleşik S/P-DIF bağlantıların da dahil olduğu iyi bir özellik karışımı sunuyor. Bu anakartla erişilebilen HyperTransport hızları 350 MHz civarında. Mr.

Orta Fiyatlı Intel: Abit AB9-Pro 150 $ fiyat sınırının altında kalmak yine Intel'in P965 yongasetine odaklanmamıza neden oluyor özellikle de hızaşırtma söz konusu olduğunda. Bu sınıra ulaşan pek çok anakart Intel'in RAID destekli ICH8R güneyköprüsünü kullanıyor ve iki ek SATA sürücüyü destekliyor . Abit'in AB9-Pro anakartı geçtiğimiz günlerde yaptığımız E6400 deneyinde öne çıkan hızaşırtma yeteneğiyle ve nispeten düşük fiyatına rağmen sunduğu ortanın üstü özelliklerle göz dolduruyor. 415 MHz seviyelerine (FSB1660) ulaşmak gerçekten kolay. "İleri seviye hızaşırtmacılar" anakartlarının 470 MHz (FSB1880) seviyesini geçemediğinden dert yanabilirler ancak böylesi yüksek saat hızlarına şu anki Core 2 işlemcilerin standart çarpanlarıyla ve gerilim seviyeleriyle ulaşmak zaten mümkün değil. Söz konusu ileri seviye hızaşırtmacılar soğutma için sıvı azot kullanarak çarpıcı gerilimleri kullanabilirler ancak anakartlarının ömrü sıvı azot desteği kesildiği anda biter! Hızaşırtılabilir Bellek Bellek üreticileri tanımlamalarını bizim önerilerimizi güncellememizden daha hızlı değiştirebiliyorlar ancak en temel bellek bile belirli bir oranda hızaşırtılabilir. DDR2 bellek birimleri için belirlenmiş tek bir tane "standart" gerilim vardır: 1.80 V. Daha yüksek gerilimlerle çalışabilen standart dışı bellekler aynı zamanda standart hızlarda 1.80 V gerilimle de çalışabilirler. Daha yüksek gerilim demek üretici tarafından onaylanmış hızaşırtma ayarı demektir. İyi haber, pazarda bulunan neredeyse bütün bellek birimleri 2.1 V gerilimle güvenli bir şekilde çalışabilirler. Yani üreticisi tarafından hızaşırtma için onaylanmamış normal bellekler de belirli bir miktar hızlandırılabilir veya daha düşük gecikmeyle çalıştırılabilir. Bir belleğin ne kadar ileri gidebileceğini anlamanın tek yolu denemektir. Önerilen BIOS Ayarları Temel BIOS ayarları hakkında bilgisi olmayan kullanıcılar her hangi bir hızaşırtma işine girişmeden Yeni Başlayanlar İçin BIOS yazımızı okumalı ve orada anlatılanları iyice anlamalıdırlar. Bu aşamadan sonra bellek verimliliğine bakmadan önce en yüksek kararlı işlemci hızı bulunmalıdır. Yazıyı kısa tutabilmek için daha önceki sayfalarda bahsettiğimiz parçalara göre önerilerde bulunacağız. Önerilen anakartlar için hızaşırtma kararlılığını sağlayan genel ayarlar şunlardır: "Spread Spectrum" ayarını iptal edin Akıllı Fan Yönetimi özelliklerini iptal edin PCI Express'i 100 MHz olarak ayarlayın Intel İşlemciler İçin P965 Yongaseti Ayarları Intel Enhanced SpeedStep Technology ve C1E Enhanced Halt State özellikleri işlemci hızının ve gerilimin değiştirilmesine engel oluşturabilirler bu yüzden iptal edin. Virtualizatin Technology gibi diğer kullanılmayan özellikler de iptal edilmelidir; genel olarak ne işe yaradığını bilmiyorsanız büyük ihtimalle o özelliği kullanmıyorsunuzdur. İşlemciyi hızaşırtmak aynı zamanda yongasetinin Kuzeyköprüsünü de hızaşırtmak anlamına gelir bu bakımdan gerilimi 1.55 V seviyesine çıkarmak anakartın kararlı kalmasına yardımcı olur. Geriye kalan yongaseti ve veriyolu gerilimleri kendi haline bırakılmalıdır ancak "middle" ayarını seçip az bir risk alarak biraz daha fayda sağlanabilir. Çift kanal kipi iki adet 533 MHz hızındaki DDR2 belleğe aynı anda erişerek FSB1066 seviyesinde bellek veriyolu sunabilir ve işlemci ya da bellek hızaşırtma sınırına gelene kadar bellek oranını 1:1 seviyesinde tutarak yeterli başarımın sunulmasını sağlar. FSB533 Celeron D işlemcilerde DDR2-533 bellekler büyük başarım kayıplarına neden olmadan 266 MHz hızına kadar yavaşlatılabilirler. İşlemci hızını iki katına çıkarsanız bile bellekler yine standart tanımlandıkları hızlara ancak ulaşmış olurlar. FB1066 Core 2 Duo işlemciler için aynı şey DDR2-800 bellekleri 533 MHz hıza düşürerek yapılabilir. Önemli bir başarım kaybı olmaz. İşlemciyi FSB1600 hızına getirseniz bile bellekler standart tanımlandıkları hızlara ulaşmış olurlar. Bu yazının önceki sayfalarında anlattığımız işlemci ve bellek gerilimleri kullanılarak Celeron D 311 150 MHz veriyolu hızına (FSB600) ve Core 2 Duo E6300 de 333 MHz veriyolu hızına (FSB1333) kolayca çıkartılabilir. Veriyolu hızında yapılan ufak bir artıştan sonra (8 MHz) mutlaka kararlılık deneyleri yapılmalıdır. Sistemin çöktüğü veya kilitlendiği bir hıza ulaşılana kadar sınırlar zorlanabilir. Kararsız bir hız bulunduğunda, sistem kararlılığı yeniden sağlanıncaya kadar daha küçük basamaklarla (4 MHz) veriyolu hızı düşürülmelidir. AMD İşlemciler İçin NVidia Yongaseti Ayarları Cool'n'Quite AMD'nin sistem boştayken güç tüketimini ve ısı üretimini düşürmek için işlemci hızını değiştiren bir özelliğidir. Elle yaptığınız ayarlarla genellikle uyumsuzluk yaratacağından herhangi bir hızaşırtma işlemine başlanmadan bu özelliğin kapatılması gerekir. nForce 4 Ultra ve nForce 570 SLI yongasetleri genellikle yongaseti gerilimini artırmaya gerek kalmadan çoğu AMD işlemcinin kaldırabileceğinin ötesinde hızaşırtma yapmaya imkan sağlıyorlar ancak SPP, MCP ve HTT ayarlarını standart gerilimin 0.10 V üstüne çıkarmak fazla ısınma sorunu oluşturmadan birkaç MHz daha kazanmanızı sağlayabilir. Ancak bunu ulaşabildiğiniz en yüksek saat hızını bulduktan sonra denemenizi tavsiye ediyoruz. HyperTransport veriyolları saat hızı değişikliklerine karşı duyarlıdırlar. Bu hayati önem taşıyan bağlantının, kararlılığın önünde engel oluşturmasını engellemek için HT saat hızını 225 MHz üstüne çıkarırken HT çarpanını x4'e ve 250 MHz'nin üstüne çıkarırken de x3'e düşürmeyi deneyebilirsiniz. Bellek hızını olabilecek en düşük seviyeye getirmek işlemcinizi olabilecek en yüksek saat hızında çalıştırmak için en iyi yollardan biridir. Örneğin, DDR2-800'ü 533 MHz veri hızına düşürdüğünüzde işlemcinizi %50 hızaşırtarak belleklerin yine aynı hızda çalışmasını sağlayabilirsiniz. Daha önceki sayfalarda önerdiğimiz gerilim değerlerini kullanarak Sempron 2800+ işlemciyi kolaylıkla 2.00 GHz (250 MHz HT), Athlon 64 X2 4200+ işlemciyi de 2.53 GHz (230 MHz HT) hızla çalıştırabilirsiniz. HT saat hızında yaptığınız küçük artışlardan (4 MHz) sonra mutlaka kararlılık deneylerini uygulamalısınız ve kararsız bir hıza ulaşana kadar hızı artırmaya devam etmelisiniz. Kararlılık sınırını aştıktan sonra sistem kararlı hale gelene kadar HT hızını daha küçük adımlarla (2 MHz) düşürebilirsiniz. Bellek Zamanlamaları Belleğin standart zamanlamalarını yavaşlattıkça hızaşırtma sınırına yakın yerlerde kararlılığı artacaktır. İşlemcinin ulaşabildiği en yüksek hız denenirken önemli gecikme zamanları olan tCAS-tRCP-tRP-tRAS 5-5-5-15 değerine ayarlanmalıdır. Daha küçük zamanlama değerleri başarımı artırır, bu yüzden işlemcinin sınırı bulunduktan sonra en düşük bellek zamanlamaları bulunmalıdır. Mantık her seferinde bir gecikme değerini bir tane azaltmak, kararsızlık bulunana kadar denemektir. Bu işlemi her bir gecikme zamanı için en düşük değerleri buluncaya kadar tekrar edin. Bu tür ayarlar genellikle sistemin kilitlenmesine neden olduğundan sistemi tekrar açabilmek için BIOS'u silmek zorunda kalabilirsiniz bu yüzden herhangi bir değişiklik yapmadan önce ayarları bir kenara not etmenizde yarar var. tRRD, tRC, tWR, tWTR ve tREF gibi daha uzmanlık isteyen bellek zamanlamaları da vardır ancak çoğu kullanıcı bu ayarları otomatik olarak seçtiğinde en yüksek başarımı yakalayacaktır. Ekran Kartları Ekran kartları genelleştirmek açısından çok zor olan bir alan. Bellek açısından bakıldığında çoğu ekran kartı küçük bir miktar hızaşırtılabilir. Bu işi kolay hale getirmek için yonga üreticileri, kart üreticileri hatta bağımsız kaynaklar tarafından sağlanan çeşitli yazılımlar vardır . Sonuç? Daha Yeni Başlıyoruz! Genel mantık ve temel ayrıntıları geçtikten sonra işe girişmenin vakti geldi. Bu serinin üçüncü bölümde belirli bir hızaşırtma girişimini inceleyeceğiz. Şansımız yardım ederse konuyu biraz daha netleştirmek için bizi zorlayan bir donanımla karşılaşırız. Yayın Tarihi: 11 Ocak 2007 Hazırlayan: Thomas Soderstrom Çeviren: Hamdi Kellecioğlu Bölüm: Nasıl Yapılır? Ek Bilgi / Düzenleme: Mr.666 1337