Ne güzel de anlatmışsın Mendili. Mendil tabikide hayatımızda derin izler bıraktı. Tabii yaşayanlar için. Şimdi selpak var, peçete var ama Mendilin yeri apayrıydı o zamanlar. ... Teşekkür ederim Zafer Hocam

'Mendil' sözcüğü nedense hep bir serinlikle gelir dilime. Buna bir sebep yakıştırmam mümkün değil ne yazık ki... Böyledir, insan bazı şeyleri duyar, derinden derine hisseder; ama tanımlamaya, anlatmaya kalktı mı çıkamaz işin içinden. Bir mendil serinliğini nasıl anlatabilirim ki size! Aslında bendeki ilk mendil imgesi serinlikle değil, ateşle ilgilidir. Elimde tutuşup nasıl da alevlenmişti!.. Üç yaşındaydım ve beni tutup bir gelinin kucağına oturtmuşlardı. Gelin yengem olacaktı, amcamın eşi... Adetti bizim oralarda, gelin eve geldiğinde uğurlu olsun diye kucağına bir erkek çocuk verirlerdi. Okşardı gelin o çocuğu şaşkınlıkla, bir mendil verirdi, belki şeker... Ben kaçmak istedim gelinin kucağından, gülüştü ahali. Mendili alıp sokağa koştum. Kocamandı, ucundan tutar, sürürdüm. Herhalde çok komik görünüyordum! Öyle kaç gün taşıdım onu, hatırlamıyorum, 'mendilli çocuk' olmuştum. Bir gün, bir ateş yakmıştı çocuklar, başında toplaşmıştık. Nasılsa mendilim alev aldı, yanmaya başladı. Kaçtım, salladıkça alevler büyüdü; çok korktum. Bırakıverdim, yandı, kül oldu mendilim. Çok üzüldüm, yengemin bana kızacağını düşündüm, görünmedim ona. Sonra öğrendiğinde ne kadar gülmüştü!.. Bir daha ne zaman mendilim oldu, onu da hatırlamıyorum. Ama bayramlarda hali vakti yerinde evlere el öpmeye gittiğimizde, şekerle birlikte mendil de alırdık. Bir yığın mendilimiz olurdu. Doğru ya, o zamanlar 'selpak' ya da ıslak mendil yoktu. Okula giderken annemiz temiz bir mendil koyardı cebimize. Kızların da olurdu, küçücük, pembeli, süslü... Kimi yerde 'çevre', bazen 'yağlık' denen o el kadarcık mavili yeşilli, allı güllü bezin kendinden büyük işler gördüğünü çok sonra fark edecektim. Evet mendil, küçücük cismine bakmadan o yalın ve mutmain zamanların her anını dolduruyordu. Bunu en çok dedemin hayatında görüyordum. Büyükçe bir mendili vardı dedemin, 'yağlık' derdi o. Hangi kılığa girmezdi ki bu yağlık! Elini yüzünü yıkar yahut abdest alır, havlu niyetine kurulanırdı dedem onunla. Bir yere serip kuruturdu sonra. Tarlada çalışırken uzunlamasına katlar, gömleğin yakası kirlenmesin diye boynuna dolardı. Hava çok mu sıcak oldu, güneşlik olsun diye şapkanın altına koyup kenarlarını sallandırırdı. Yel buldukça dalgalanırdı mendil, gölgelerdi boynunu, serinletirdi. Namaz kılmaya duracaksa, dört ucundan düğüm atar, namaz takkesi yapıverirdi ondan. Bazen de üstüne şapka giymez, bu mendil takkeyle çalışırdı bağda bahçede. Karnı acıkıp da mola verdiğinde, mendil bu kez de sofra bezi olacaktır. Toprağa yahut otların üstüne serer onu. Üzerine ekmeğini, katığını koyar, karnını doyurur. Akşam üstü bir şeyler mi toplayacak bahçeden, mesela erik, mevsimine göre ayva, nar yahut armut... Mendil hemencecik file olur, torba olur, bohça olur. Daha ne olmaz ki mendil! Başın ağrıdığında, katlar, ıslatıp sararsın alnına, ateşini alır. Dağda bayırda bir su birikintisinden, bir göletten su içecek olsan, suyun üstüne serer süzgeç yaparsın. Düğünde sallanıp halay çekilir, gelin arabasına asılır, yeri gelir bayrak diye sırığa takılır. Mendil bir haberleşme aracı ve bir belgedir aynı zamanda. Kızlar gönül verdikleri oğlanlara mendil gönderir. Askere giden sevdiklerine, yavuklularına da mendil verirler, hatıra... O mendil saklanır ve hasret koyulaştıkça çıkarılıp koklanır. Kız istenip söz kesildiğinde mendil alınır; mendil 'söz'dür... Düğünlerde şeker yahut lokum yerine davetiye olarak mendil dağıtılır. Oku, okuntu, yahut çağrı olur adı, 'buyurun gelin, düğünümüz var' denir. Ne çok türküde geçer mendil... Oyalı mendil, işlemeli mendil... Şiirde o kadar görmedim, daha doğrusu iyi bir 'mendil' şiiri bilmiyorum. Bu kağıt mendiller, ıslak mendiller çağında, bir mendil şiiri yazılabilir mi? Bir serinlik olarak dilime geliyor 'mendil' sözcüğü. Dedemin başında, şapkasının altında rüzgarlanan o mendilden midir, yahut bazı geceler ateşlendiğimde, bir mendil ıslatıp alnıma koyduklarından mı, bilmiyorum. Belki de hayatımızdan çıkıp giden küçük inceliklerin geride bıraktığı boşluktandır, serinlik... Artık bir mendil taşımıyorum; yalnızca hatırasını taşıyorum mendilin, serin hatırasını... Nereden çıkıp geldi yaz günü bu mendil? Esin perileri geldiler, bir mendil getirdiler. Bende kalacak o mendil, daima... +