İkinci Esas Alimlerle Birlikte Hareket Etmek Adaletli ve insaflı olmanın ikinci yolu, başkanın devamlı alimlerin görüşlerine başvurması, onların nasihatlerini dinlemeye iştiyaklı olması ve dünyaya aldanmış kötü alimlerden sakınmasıdır. Çünkü bu kötü alimler, liderlere övgü yağdırıp onları boş övgü ve vaatlerle aldatırlar. Liderlerin ellerinde bulunan dünya malına kavuşmak için, onları kendilerinden memnun etmek isterler. Bunu elde edebilmek için de hile ve aldatmalara başvururlar. Gerçek alim o dur ki, başkanın elinde olan maddi imkanlara göz dikmez, vaaz ve uyarmalarında nasihat ve insafı elden bırakmaz. Hikaye: Şakik'i-Belhi, bir gün Harun Reşid'i(Harun Reşid: Ebu Ca'fer Harun er-Reşid b. Muhammed el-Mehdi Billah b. Abdullah el-Mansur (ö: 193/809. Tus). Abbasi devletinin dördüncü hükümdarı olan Muhammed el-Mehdi'nin oğludur. Babasının vefatından sonra halifeliği devralmıştır. Abbasi halifelerinin içinde en çok kendisinden bahsettiren Reşid, adaleti ve sağlam devlet politikası ile Bizans'a karşı bir çok başarılar göstermiş, ilim ve kültür onun zamanında ilerlemiştir. İlk defa Reşid döneminde Türklerin Abbasi saraylarında muhafızlık ve devlet memurluğu gibi işlerde görev aldıkları göz önünde bulundurulursa, Türk-Abbasi ilişkilerinin onun zamanında faal hale geldiği ortaya çıkmış olur.) ziyarete gitti. Harun Reşid ona: ''Sen zahid olan Şakik değil misin?'' diye sordu. Şakik-i Belhi: ''Ben Şakik'im ama zahid değilim'' dedi. Harun Reşid: ''Bana tavsiyelerde bulun'' deyince; Şakik-i Belhi: ''Allah seni Müslümanların başına halife yaparak Ebu Bekr-i Sıddık'ın makamına oturtmuştur. Bunun için senden, onun doğruluğu gibi doğruluk ister. Sana Ömer Faruk'un makamını vermiştir; senden, onun gibi hak ile batıl arasını ayırmanı ister. Sana Hz. Osman Zinnureyn'in makamını vermiştir; senden, onda olduğu gibi haya ve cömertlik bekler. Sana Hz. Ali'nin konumunu vermiştir; senden, onda olduğu gibi ilim ve adalet bekler.'' Harun Reşid biraz daha tavsiyede bulunmasını istedi; Şakik şunları söyledi: ''Bil ki! Allah'ın Cehennem diye bilinen bir yurdu vardır. Seni oraya kapıcı yapmış ve sana üç şey vermiştir. 1- Beytülmal , 2- Kırbaç, 3- Kılıç. Sana bu üç şeyle insanların cehenneme girmelerine engel olman için emretmiştir. Muhtaç birisi geldiği zaman onun ihtiyacını hazineden gider. Allah'ın emrine muhalefet edeni kırbacınla edeblendir. Biri haksız yere başkasını öldürürse, velisinin izni ile sen de onu kılıçla öldür. Allah'ın emrettiklerini yapmazsan, Cehennem'e gidenlerin öncüsü sen olursun.'' Harun: ''Biraz daha tavsiyede bulun'' dedi; Şakik, şöyle devam etti: ''Sizin durumunuz, kaynaktan akan pınara, alimler ise suculara benzer. Suyun kaynağı temiz olursa, sucuların pisliği ona zarar vermez. Suyun kaynağı pis olursa sucuların temizliği de ona fayda vermez.'' Hikaye: Harun Reşid ile veziri, Fudayl b. İyad'ın ziyaretine gittiler. Kapıya vardıklarında onun: ''Yoksa o kötülükleri işleyip duranlar, kendilerini iman edip yararlı işler görenler gibi mi yapacağımızı, hayat ve ölümlerini bir tutacağımızı mı sandılar? Ne fena hüküm veriyorlar?''(Casiye, 45/21. Kıssayı anlatan rivayet için bkz: Beyhaki, Şuabu'l-İman, 6/7426.) ayetini okuduğunu işittiler. Harun: ''Biz öğüt almaya gelmiştik, öğüt olarak bu yeter; hadi şimdi kapıyı çal'' diye vezirine emretti. Abbas kapıyı çaldı ve: ''Müminlerin Emiri geldi, kapıyı aç!'' dedi. Fudayl: ''Müminlerin Emiri burada ne yapacakmış?'' diye seslendi; Abbas: ''Emre uy ve kapıyı aç'' diye tekrar seslendi. Vakit gece idi, lamba da yanmaktaydı. Fudayl lambayı söndürdü ve kapıyı açtı. Halife Reşid içeri girdi, Fudayl ile musafaha yapmak için elini sağa sola gezdirmeye başladı. Nihayet eli ona değince Fudayl: ''Eğer azaptan kurtulmazsa yazıklar olsun nimet içindeki bu ele!'' dedi. Sonra devamla: ''Ey Müminlerin Emiri! Kıyamet gününde Allah'a vereceğin cevaplar için hazırlan! Çünkü O, sizi her müslümanla beraber aynı seviyede tutup hesap soracak ve sizden ona karşı insaflı olmanızı isteyecek.'' Halife Harun bunları duyunca çokça ağlamaya başladı ve onu kucaklayıp bağrına bastı. Abbas: ''Yeter ey Fudayl! Halifeyi ağlamaktan mahvettin! Fudayl, vezire: ''Ey Haman!(Haman adı, Kur'an-ı Kerim'de altı ayette geçmekte ve Firavun'la beraber zikredilmektedir. Allah Hz. Musa'yı, zamanın deccalları olan; Firavun, Karun, ve Haman'a göndermiştir. Haman'ın kimliği ve görevleri hakkında çeşitli görüşler ileri sürülmüştür. Kur'an-ı Kerim'in ilgili bölümlerinde Hz. Musa'nın, Firavun, Haman ve Karun üçlüsüne gönderildiğinden bahsedildiği için Haman'ın, Firavunun ya baş veziri, ya da devlet ricallerinden önemli birisi olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle Harun Reşid, kendisi ile veziri arasında böyle bir benzetme yapmıştır.) Sen ve arkadaşların onu helak ettiniz, bir de bana: ''Dur!'' diyorsun; asıl sen onu öldürdün'' dedi. Halife Reşid, Abbas'a: ''Fudayl, seni Haman, beni de Firavun yaptı'' dedi. Daha sonra halife Reşid, Fudayl'ın önüne bin dinar koydu ve: ''Bu annemin helal olan sadakası ve mirasıdır'' dedi. Fudayl: ''Ben senden, içinde bulunduğun nimetlerden el çekmeni ve Allah'a dönmeni istiyorum, sen ise onları bana veriyorsun'' dedi, onu kabul etmedi ve halifenin yanından çıkıp gitti. Nükte: Ömer b. Abdulaziz(Ömer b. Abdülaziz (d. 60/679-ö. 101/720): Emevi devletinin Mervan kolundan gelen beşinci halifesidir. Annesi, Ömer b. Hattab'ın soyundandır. Halifeliğe istemeyerek de olsa geçen, Emevi halifeleri arasında zühd, takva ve dindarlığı ile bilinen Ömer b. Abdülaziz, halifeliği müddetince Hulefa-i Raşidin devrini tekrar canlandırmaya çalışmıştır. Adaleti ve insafı ile ikinci Ömer olarak bilinen Ömer b. Abdülaziz, hızla büyüyen topraklarıyla Anadolu'ya yayılan Türklerin, müslüman olmasında etkin rol oynamıştır. Onun Halifeliği ile bütün Berberi kabileleri İslam'ı kabul etmişlerdir.) Muhammed b. Ka'b el-Kurazi'ye: ''Bana adaleti tarif et'' deyince; o şunları söylemiştir: ''Sizden yaşça büyük olanların çocuğu, yaşça küçük olanların babası, denginiz olanların ise kardeşi olunuz. Her suçluya suçu miktarınca ceza veriniz. Sakın bir suçu yokken, şahsi kininiz ile hiçbir müslümana tek bir kamçı olsun vurmayınız; çünkü bu sizi ateşe götürür.'' Nükte: Zahidlerden birisi bir gün zamanın halifesinin huzuruna geldi. Halife, ona: ''Bana öğüt ver!'' dedi. O da: ''Ey müminlerin emiri! Ben Çin'e gittim; Çin devlet başkanı sağır olmuş, artık duyamıyordu. Onun ağlayarak şöyle dediğini duydum: ''Duyamadığım için ağlamıyorum; ancak kapımda bekleşip de yardım bekleyen mazlumları işitemediğim için ağlıyorum. Fakat şükürler olsun ki, gözlerim sağlam.'' Sonra birisini görevlendirip şöyle ilan ettirdi: ''Kim zulme uğramış ise kırmızı elbise giysin.'' Bu başkan, her gün filine biner ve kırmızı elbiseli kimi gördüyse yardımcıları vasıtasıyla onu dinler, şikayetini giderirdi. Ey müminlerin başkanı! Kafir olmasına rağmen Çin devlet başkanının Allah'ın kullarına karşı gösterdiği şefkate bakınız. Siz ise Ehl-i Beyt'ten gelen bir müminsiniz. Bunun için halkınıza karşı şefkatinizin nasıl olması gerektiğini iyice düşününüz.'' Hikaye: Ebu Kilabe, Ömer b. Abdülaziz'in meclisinde bulunmuştu. Halife Ömer, kendisinden öğüt istedi, o da şöyle dedi: ''Hazreti Adem zamanından bu zamana kadar sizden başka hiçbir halife kalmamıştır. Siz, ölecek ilk halife de değilsiniz.'' Halife: ''Biraz daha öğüt ver!'' dedi; o şöyle devam etti: ''Şayet Allah sizinle beraberse, daha kimden korkuyorsunuz? Eğer O sizinle beraber değilse, kime sığınacaksınız?'' Ömer b. Abdülaziz: ''Bu kadar öğüt bana yeter'' dedi. Hikmet: Bir gün Halife Süleyman b. Abdülmelik(Süleyman b. Abdülmelik (ö. Miladi, 717, Merci Dabık): Emevi hanedanının Mervan kolundan gelen dördüncü halifesidir. Zamanında İstanbul kuşatılmış ama başarılı olunamamıştır. Kuşatma dönüşünde vefat etmiştir.) tefekküre dalarak kendi kendine: ''Dünyada bolca nimetlere kavuştum; ahirette halim nasıl olur acaba!'' diye düşündü. Daha sonra zamanın alimi ve zahidi olan Ebu Hazım'ın yanına gitti. Ona: ''Bana yemeğinden bir şey getir de iftar edeyim'' dedi. O da ateşte kuruttuğu birkaç çürük hurmayı önüne koyarak: ''Bu benim iftarımdır'' dedi. Halife Süleyman bunu görünce ağlamaya başladı. Bu, onda büyük bir tesir bıraktı. Üç gün hiç bozmadan oruç tuttu. Üçüncü gece çürümüş hurmalarla iftar etti. Denilir ki: ''O, bu gecede ailesine yaklaştı, niyetinin samimiliği ve orucunu bu yemekle açtığından dolayı ondan Abdülaziz, ondan da Ömer bin Abdülaziz dünyaya geldi.'' Ömer bin Abdülaziz, ihsan, zühd, insaf ve adalet bakımından zamanın en önde geleniydi; yolu, Ömer bin Hattab'ın yoluydu. Nükte: Ömer bin Abdülaziz'e: Tövbe etmenizin sebebi nedir? diye sorulunca; şöyle demiştir: ''Bir gün hizmetçimi dövüyordum, bana: ''Sabahı kıyamet olacak geceyi unutma!'' dedi. Bu söz kalbime işledi, ben de samimi olarak tövbe ettim.'' Nükte: Büyük zatlardan birisi Halife Reşid'i Arafat dağında, ayakları çıplak, yorgun, sıcak taşlar üzerinde dururken gördü. Halife ellerini kaldırmış şöyle diyordu: ''Ey Rabbim! Sen sensin ben ise adeti her gün sana isyan olan Reşid'im. Senin adetin ise her gün bana merhametle muamele etmendir. Günahlarımı bağışla, bana acı!'' Bunu duyan o büyük zat: ''Yeryüzünün sultanının, göklerin sultanı huzurundaki şu yalvarışına bakın! dedi. Ömer bir Abdülaziz, Ebu Hazım'dan bir öğüt isteyince; o şöyle demiştir: ''Uyuduğun zaman ölümü başının altına koy. Hangi işi yaparken ölmek hoşuna gederse onu yapmaya koyul! İçinde iken ölümün sana gelmesini istemediğin şeyleri terk et. Şunu bil ki, çok kez, ölüm sana yapmak istediklerinden daha yakındır; onlara ulaşamadan ölürsün.'' Bir devlet başkanı, bu hikayeleri devamlı göz önünde tutmalı, kendisine birisi öğüt verince onun öğütlerini dinlemeli, bir alim gördüğünde ondan nasihat istemelidir. Alimlerin de bu tür öğütlerle onlara nasihat etmesi, fakat onları boş vaad ve övgülerle aldatmaması ve hak sözü onlardan esirgememesi

Üçüncü Esas İdarecinin Adaleti Ey sultan! Sen, sadece kendi elini zulümden çekmekle yetinme! Kendini zulümden uzak tuttuğun gibi; hizmetçilerini, yakınlarını, görevlilerini ve kapınızı bekleyenleri de terbiye edip güzelleştirmen gerekir. Onların zulmüne razı olma, çünkü sen, kendi zulmünden sorgulanacağın gibi; onların işlediği zulümlerden de hesaba çekileceksin. Nükte: Hz. Ömer, valisi olan Ebu Musa el-Eşari'ye şöyle bir mektup göndermiştir: ''En mutlu liderlik, halkına iyilikle; en kötü liderlik ise halkına zulüm ile davrandığında olur. Gevşek ve laubali davranışlardan sakın; çünkü görevli memurların sana uyarlar. Senin durumun, yeşil bir otlak görüp ondan çokça yiyen, hatta onunla iyice beslenen, fakat bunun, kendisinin helakine sebep olacağını bilmeyen bir hayvanın durumuna benzer. Zira hayvan iyi beslendiğinde kesilir ve eti yenilir.'' Tevrat'ta şöyle yazılıdır: ''Sultan, memurlarının yapmış olduğu zulmü bildiği halde susarsa, bu zulüm sonuçta ondan bilinir; kendisinden hesap sorulur ve cezalandırılır.'' Bir idareci şunu bilmeli: Başkasının dünyası için, dinini ve ahiretini satan kimseden daha fazla aldanan yoktur. İnsanların çoğu, şehvetlerine hizmet ederler. Gerçekten insanlar, şehvetlerine ve nefislerinin kötü arzularına ulaşmak için gizli yoldan bir çok hilelere başvururlar. Devlet işlerinde görevli memurlar da böyledir. Onlar bir takım dünyevi hazlarına ulaşmak için, vali ve idareciyi aldatırlar, zulüm ve haksızlık olan işleri ona güzel gösterirler, böylece hedeflerine ulaşmak için onları ateşe atarlar. Elde edeceği birkaç kuruş için seni ve kendisini ateşe atan kimseden daha kötü hangi düşman olabilir? Özetle, halkına karşı adaleti korumak isteyen bir idarecinin, hizmetçilerini ve görev yapan memurlarını adalet üzere tutması, amirlerinin hallerini gözetmesi, ailesinin, çocuklarının ve evinin durumunu görüp gözettiği gibi; onların da geçimlerini görüp gözetmesi gerekir. Bunu tam olarak sağlamak için idarecinin önce kendi içinde adaleti koruması gerekir. Bu da, şehvetini ve kızgınlığını aklına ve dinine hakim etmemesi, aklını ve dinini şehvet ve gazabın esiri yapmaması, hatta bunları aklın ve dinin emrine bağlamasıyla mümkün olur. Şunu bilmek gerekir ki akıl, meleklerin cevherinden yani nurdan yaratılmış olup Yüce Allah'ın bir askeridir. Şehvet ve gazap ise şeytanın askeridir. Allah'ın ve meleklerin askerini şeytana yenik düşüren kimse, nasıl başkaları hakkında adil olabilir? Adalet güneşinin, ortaya çıkacağı ilk yer idarecinin kalbidir. Daha sonra bu güneşin ışığı onun ailesi ve özel çevresi içinde yayılır, sonra bu güneşin ışıkları bütün halka ulaşır. Adaleti idarecinin dışında arayan kimse, imkansız bir şeyin peşine düşmüş ve ulaşılmayacak bir şeye heves etmiş olur. Ey sultan! Şunu bil ki, adil olman aklının kemalini gösterir. Aklın kemali; her şeyi asıl haliyle olduğu gibi görmen, işin içindeki gizli hakikati bilmen ve onun dış görüntüsü ile aldanmamandır. Sen dünya hırsı ile insanlara zulmediyorsan, önce durup, dünyadaki maksadının ne olduğuna bir bakman gerekir. Eğer dünyadaki gayen güzel yemekler yemekse, bil ki bu, insan suretinde ortaya çıkan hayvani bir arzudur. Çünkü yemeye aşırı düşkünlük hayvanların tabiatıdır. Eğer idaredeki amacın başına süslü taçlar takmak ise, bu durumda sen, kadın tabiatlı birisin demektir. Çünkü süslenmek ve güzel elbiseler içinde zevk almak kadınların işidir. Eğer amacın, düşmanlarına olan öfkeni tatmin etmek ise, bu durumda sen, insan şekline bürünmüş bir aslan veya yırtıcı bir hayvan olursun. Çünkü kalpte öfke ve kızgınlık bulundurmak, yırtıcı hayvanların tabiatıdır. Eğer amacın, insanların sana hizmet etmesini istemekse, bu durumda sen, akıllı görüntüsünde bir cahil sayılırsın. Çünkü akıllı olsaydın, sana hizmet edenlerin bunu ancak karınlarını doyurmak, keyiflerini yerine getirmek ve arzularına ulaşmak için yaptıklarını anlardın. Onların hizmet ve hürmetleri sana değil, aslında kendilerinedir. Bunun ispatı şudur: Eğer onlar, idarenin senden alınıp başkasına verildiği işitseler, hepsi senden yüz çevirip ona giderler; para nerede ve kimdeyse ona hizmet eder, hürmet gösterirler. Gerçekte bu, bir hizmet değildir, ancak gülünç bir olaydır. Akıllı kişi, her şeyin içine ve hakikatine bakar, dışı ile aldanmaz. Bu işlerin hakikati, söylediğimiz ve açıkladığımız gibidir. Bunlara yakinen inanmayan kimse, akıllı değildir. Akıllı olmayan kimse, adaletli olamaz. Adaletli olmayan kimsenin varacağı yer cehennemdir. Bu sebepten, saadetin ve huzurun kaynağı akıllı olmaktır. Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler

İTİKADİ ESASLAR Birinci Esas Allah'ın Varlığı Ey sultan! Şunu biliniz ki; sizler yoktan yaratılmış bir varlıksınız. Sizin bir yaratanınız var. O, bütün alemin ve içindeki varlıkların yaratıcısıdır. O, tekdir, ortağı ve dengi yoktur. Varlığı ezelidir; zamanla yok olmaz. O, ebedidir; bu ebediliğinin bir sonu yoktur. O'nun ezelde ve ebedde varlığı vaciptir. Varlığı için yokluk düşünülemez. O, kendi zatı ile kaimdir; O'nun kimseye ihtiyacı yoktur. Fakat her şey O'na muhtaçtır. Yüce Allah'ın varlığı kendindendir. Mevcut olan her şey O'nunla var olmuş ve hayat bulmuştur. İkinci Esas Yaratıcıyı Tenzih Allah'ın bir sureti ve benzeri yoktur. O, bir yere inmez, bir kalıba girmez. O, nasıl, ne kadar, niçin, neden? gibi sorularla bilinecek hallerden uzak ve yücedir. O, hiçbir şeye benzemez, hiçbir şey de O'na benzemez. Akla, hayale ve fikre gelecek bütün hayallendirme, şekillendirme ve sıfatların tümünden uzaktır, yücedir. Çünkü bu gibi sıfatlar yaratılmışlar içindir. Allah her şeyin yaratıcısıdır; bu sıfatlarla vasıflanamaz. Allah bir mekanın içinde veya üstünde değildir; mekan O'nu kuşatamaz. Alemde olan her şey Arş'ının, Arş'ı da kudretinin altındadır. O, Arşı yaratmadan önce de mekandan münezzehti. Arş, Allah'ın taşıyıcısı değildir. Bilakis Arş ve üzerindeki her şeyi Allah'ın lütfu ve kudreti taşımaktadır. Yüce Allah Arş'a istiva etmiştir; bu istiva, bir yere yerleşmek, bir şeye dokunmak, bir yerde karar kılmak, bir şeyin içine girmek ve bir yerden diğerine intikal etmek gibi bir durum değildir; istiva, bütün bunlardan uzak bir şekilde olmuştur.(İmam-ı Gazali, ''Rahman, Arş'ı istiva etmiştir'' Ta-Ha 20/5 ayetinin izahını yapmaktadır. Ayetin izahı için bkz: Araf 7/54) Bununla birlikte Yüce Allah, Arş'ın ve yerin derinliklerine kadar her şeyin üzerindedir. O aynı zamanda her varlığa o varlıktan daha yakındır; O, uzak ve yakın her şeye ve insana can damarından daha yakındır. O'nun her şeye gücü yeter. O, her şeye şahittir. O, her istediğini yapar. O'nun Cemal ve Celal sıfatları zatından ayrılmaz, ezelidir. O, zatı itibariyle zamanla yok olmaktan ve bir yerden bir yere, bir halden diğerine intikal etmekten uzaktır. O, daha fazla kemal hali elde etmekten de uzaktır; Yüce Allah, bütün kemal sıfatlara sahiptir; bir noksanı ve kusuru yoktur ki, zamanla onu tamamlayıp olduğundan daha kamil olsun. O'nun, Arş'ı yaratmadan önce de, yarattıktan sonra da bir mekana ihtiyacı yoktur. O, şu anda, ezelde sahip olduğu sıfatlara sahiptir; O'nun sıfatlarında bir değişme, gelişme, artma veya başkalaşma gibi şeyler düşünülemez. O, yaratıklara ait bütün sıfatlardan yüce ve uzaktır. O'nun, dünyada varlığı bilinir; ahirette ise cemali görülür. Bu görülme, bizim O'nu dünyada bildiğimiz gibidir; bunun bir benzeri ve misli yoktur; çünkü bu görme, dünyadaki görmeye benzemez. O'nun benzeri ve dengi olan hiçbir şey yoktur. O, her şeyi işiten ve görendir. Üçüncü Esas Allah'ın Kudreti Allah her şeye kadirdir; her ne isterse yapmaya gücü yeter. O'nun mülkü sonsuzdur. O'nun için herhangi bir acizlik ve noksanlık düşünülemez. O, dilediğini yapmıştır ve bundan sonra da dilediğini yapar. Yedi kat gök ve yer, Kürsü ve Arş O'nun kudret elinde, kahrı, hükmü ve dilemesi altındadır. Mülkün gerçek sahibi O'dur; O'nun mülkünden başka bir mülk; O'nun saltanatından başka bir saltanat yoktur. O, zalimlerin ve kafirlerin hakkında söylediği bütün şeylerden yüce ve uzaktır. Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler

güzel paylaşım kardeşim sağolasın ALLAH razı olsun...

Beşinci Esas İdarecinin Merhameti Ey sultan! İçine düştüğün her işte ve başına gelen her durumda kendinin halktan biri, başkasının da bir lider olduğunu düşün! Kendin için razı olmadığın şeylere, her hangi bir müslüman için de razı olma! Kendin için razı olmadığın şeyleri, onlar için hoş görürsen, halkına ihanet etmiş ve emrin altındakileri aldatmış olursun. Hz. Peygamber Bedir günü, sahabelerin yapmış oldukları bir gölgelikte oturuyordu. O sırada Cibril-i Emin geldi ve: ''Ey Muhammed! Ashabın güneşin altındayken senin gölgede oturman uygun mudur?'' dedi. Peygamber böyle ufak bir şey için bile uyarılmıştır. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: ''Kim, ateşten kurtulmayı ve cennete girmeyi isterse, ölüm anında dilinde kelime-i şehadet olsun. Bir de kendisinin hoşlanmadığı bir şeyi müslümanlar için de hoş görmesin.''(Aynı manadaki bir hadis için bkz: Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 2/192; el-Muttaki, Kenzu'l-Ummal, No: 188; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, VIII, 186.) Bir başka hadiste şöyle buyurmuştur: ''Kim, kalbinde Allah'tan başka bir dert ve düşünceyle sabahlarsa, onun Allah katında hiçbir değeri yoktur. Kim müslümanlara şefkat göstermezse, onlardan değildir.''(Taberani, Mu'cemu'l-Evsat, No: 474; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, X, 248.) Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler

Dördüncü Esas Allah'ın İlmi Allah bütün mevcut olan ve bilinen şeyleri bilir. O'nun ilmi, her şeyi kuşatmıştır. Yerin derinliklerinden göklerin nihayetine kadar olan her şeyi, O'nun ilmi kuşatmıştır. Çünkü eşya, O'nun ilmi ile ortaya çıkmıştır. Yüce Allah, hepsini iradesiyle yaratmış, kudretiyle var etmiştir. Yüce Allah, çöldeki kum tanelerinin, yağan yağmur damlalarının ve ağaç yapraklarının sayılarını bilir. Kalplerdeki gizli düşünceleri de... Rüzgarın ve havanın bütün hareketleri O'nun ilmi dahilinde olmaktadır. O, gökte ne kadar yıldız olduğunu bilir. Bu alemde olan her şey, O'nun iradesiyle ve dilemesiyle olmuştur. Az veya çok, küçük veya büyük, hayır veya şer, faydalı veya zararlı, fazla veya noksan, rahatlık veya sıkıntı, sıhhat veya hastalık ne varsa her şey O'nun hükmü, tedbiri, dilemesi ve takdiri ile meydana gelmektedir. İnsanlar, cinler, melekler ve şeytanlar; hepsi, ufacık bir şeyi yerinden oynatmak, onu bir yerde tutmak, onda noksanlık veya fazlalık meydana getirmek isteseler, Allah istemedikçe buna güç yetiremezler. Allah'ın dilediği olur, dilemediği olmaz. Olmuş, olan ve olacak her şey O'nun emri, tedbiri ve hükmü iledir. Beşinci ve Altıncı Esas Allah'ın İşitmesi ve Görmesi Yüce Allah, mevcut olan her şeyi bilir; işitilebilecek her şeyi işitir; görülebilecek her şeyi görür. O, her şeyi aynı anda tek bir işitme ile işitir ve tek bir görme ile görür. O, karanlık gecede karıncanın yürüyüşünü görür; ayağının sesini işitir. Toprak altında gezinen bir kurtçuğun ayak sesleri, O'nun işitmesinden gizli kalmaz. O'nun işitmesi kulak, görmesi de göz ile değildir. O'nun bilmesi de düşünme ile olmaz. O'nun işleri herhangi bir alet, aracı ve destek olmadan meydana gelir. O, bir şeye: ''Ol!'' der; o da ilahi iradenin istediği gibi oluverir. Yedinci Esas Allah'ın Kelamı/Konuşması Allah'ın emri bütün mahlukat üzerinde geçerli ve bağlayıcıdır. Müjde ve azaplarının hepsi haktır. Emri, kelamıdır. O, bilen , irade eden , her şeye gücü yeten , işiten , gören olduğu gibi; konuşur ve söz söyler . O'nun konuşması; boğaz, dil, ağız ve dişlerle değildir. Kur'an, Tevrat, İncil, Zebur ve diğer peygamberler üzerine inen bütün kitapların hepsi Allah'ın kelamıdır. Kelam O'nun sıfatıdır. Bütün sıfatları ezelidir, başlangıcı yoktur. İnsan, bir harf ve sesle konuşur; Allah'ın konuşması ise ses ve harflerle olmaz; O bu tür konuşmadan yüce ve uzaktır. Sekizinci Esas Allah'ın Fiilleri Alemde olan her şey Allah'ın mahlukudur. Yüce Allah'ın bir yaratanı ve ortağı yoktur. O, tek yaratıcıdır. Sıkıntı, hastalık, fakirlik, acizlik ve cehalet nevilerinden her ne yarattıysa bu O'nun adaletindendir. O'nun yaptıklarında zulüm yoktur. Zalim; başkasının mülkünde tasarruf edendir. Halbuki Allah sadece kendi mülkünde tasarruf etmektedir. Bu mülk içinde O'nun ile beraber hiçbir malik/sahip yoktur. Var olan her şeyin mülkü O'na aittir. O, benzersiz ve ortaksız bir Maliktir/sahiptir. Allah'ın fiillerine, yaptıklarına, tecelli ve hükümlerine hiç kimsenin ''niçin ve nasıl'' şeklinde bir itiraz hakkı yoktur. Fiillerinde hüküm ve emir O'na aittir. Bütün kulların, O'nun yaptıklarına ibret ve teslim nazarıyla bakıp hükmüne karşı rıza göstermekten başka çaresi yoktur. Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler

Dokuzuncu Esas Ahirete İman Allahu Teala alemi iki şeyden yarattı; ceset ve ruh. Cesedi de bu alemden ahireti için azık toplaması amacıyla ruhun mekanı yaptı. Her ruha ceset içerisinde belirlenmiş bir süre biçti. Bu sürenin sonu eksiksiz, noksansız ruhun ecelidir. Ecel anı geldiğinde ruh ile ceset birbirinden ayrılır. Ceset, kabre konulduğu zaman Münker ve Nekir'in suallerine cevap verebilmesi için, ruh cesede iade edilir. Bu iki melek korku veren iki büyük melektir. ''Rabbin kim?'', ''Peygamberin kim?'' diye sorarlar. Kul cevap veremezse onu cezalandırır, kabrini akrep ve yılanlarla doldurur. Kıyamet, büyük hesap günüdür. Sur'a ikinci defa üfürülmesinin ardından ruh, tekrar cesede iade edilir.(Kişinin ölümü ile beraber ruh, cesetten ayrılır. Bu ayrılış kabre kadardır. Yukarıda da anlatıldığı gibi ölü, kabre konulduktan sonra ruh, sual meleklerinin sorularına cevap verebilmesi için tekrar cesede iade edilir. Neticede kişinin kabri, ya cennet bahçesi ya da cehennem çukuru olur. Bu durum kıyametin kopuşuna kadar devam eder. Sur'un birinci defa üfürülmesiyle her şey yok olur. Böylelikle ruh, gerçek manada cesetten ayrılır. İnsanların mahşerde toplanması, yani amellerin hesabının sorulacağı günün gelmesiyle, birinci sur'un tesiriyle yok olan ceset, takdiri ilahiyle tekrar diriltilir. Bu, insanın Adem 'ın yaratılışından sonraki ikinci dirilişidir. İşte ruhun, gerçek manada ikinci defa cesede iade edilmesi o zaman olur.) Amel defterleri açılır, her insan kendi amel defterine bakar, yaptıklarını görür. Kişinin amelleri terazide tartılır; herkes ne kadar sevap ve günah işlediğini görür. Sırat köprüsünden geçmek bundan sonradır. Sırat, kıldan ince kılıçtan keskin bir köprüdür. Bu dünyada doğru yolda olup, salih amel işleyenlere sırattan geçmek kolaydır. Eğer gidişatı güzel değil, salih amellerden yoksun, Mevla Teala'ya asi olmuş bir şekilde gelirse, sırattan geçemez ve cehenneme düşer. Herkes sıratta durdurulur ve yaptıklarından sorulur. Doğrulara doğruluklarından sorulur. Riyakarlar ve münafıklar imtihandan geçirilir; halkın önünde rezil olurlar. İnsanlardan bir topluluk hesapsız cennete girer. Bir kısmı kolay ve müsamahalı, bir kısmı da, zorlu bir hesaba tabi tutulurlar. Daha sonra kafirler kurtuluş bulamayacakları bir şekilde cehenneme sevk edilirler. İtaatkar müslümanlar cennete, asiler ise cehenneme girerler. Peygamberlerin, alimlerin ve salihlerin şefaatına nail olanlar, affedilir; şefaatçısı olmayanların zerre kadar da olsa imanları varsa, günahları kadar ceza görüp sonra cennete giderler. Onuncu Esas Hz. Resulullah'a İtaat Allah , insanın saadetine veya asiliğine sebep olacak olan fiil, hal, kazanç ve amelleri, kulun aklının ve idrakinin anlamakta yetişemeyeceği ilahi bir takdir üzerine yaratmıştır. Bunun için Allah kendi fazlı ve kereminden bir hikmetle melekleri yarattı. Onları, kendi katında seçkin olan insanlara gönderdi; bu seçkin kullar peygamberlerdir. Allah , insanlara ebedi saadetin yollarını öğretmek amacıyla peygamberlerini gönderdi; bunu hesap günü insanların: ''Bize doğru yolu gösterecek kimse gelmedi'' şeklinde bir itiraz ve bahaneleri kalmasın diye yaptı. Yüce Allah son peygamber olarak da peygamberimiz Muhammed Mustafa'yı gönderdi. Onu müjdeleyici ve uyarıcı yaptı. Onun peygamberliğini en yüksek dereceye ulaştırdı. Onu peygamberler halkasının en sonuncusu yaptı. Ondan sonra peygamber yoktur. Allah , insanların ve cinlerin tümüne Hz. Muhammed'e itaat ile tabi olmasını emretti. Onu, öncekilerin ve sonrakilerin efendisi yaptı. Onun ashabını diğer peygamberlerin ashaplarından daha hayırlı yaptı. Allah'ın selamı ve rahmeti hepsinin üzerine olsun. Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler

guzel bir konu olmus eline saglik

Allah razı olsun faydalı bilgiler emeğinize sağlık.. hocam sizden ricam Allahın zati ve subuti sıfatlarıyla ilgili bir konu açarsanız çok iyi olur. malum internette var ama kaynak nekadar güvenlidir

İman Ağacının Dalları Ey sultan! Şunu biliniz ki, insanın kalbinde marifet ve itikattan her ne varsa imanın aslından elde edilmektedir. İnsanın yedi azasında itaat ve adalet çeşidinden meydana gelen her şey, imanın dalları yani meyveleridir. Soluk ve cansız olan dallar imanın zayıflığına işarettir. Böyle zayıf bir iman, ölüm anında kalpte sabit kalmaz. Unutmayınız ki, bedenin ameli kalpteki imanın belirtisidir. Haramlardan sakınmak, farzları eda etmek iman ağacının dallarıdır. Bunlar da iki kısımdır: 1- Namaz kılmak, oruç tutmak, haccetmek, zekat vermek; içki içmekten, haram yemekten sakınmak gibi, kişi ile Rabbi arasında olan işler. 2- Adalete riayet etmek, zulmü önlemek gibi, kişi ile diğer insanlar arasında olan işler. Allah ile sizin aranızda yapmaya mecbur olduğunuz asıl şey; emirlerine itaat ve yasaklarından sakınmanızdır. Siz güvendiğiniz bir hizmetçinizde neleri ararsınız? O zaman Rabbinize karşı görevlerinizi unutmayınız. İnsanlarla muamelelerinizde daima kendinizi bir vatandaş, diğerinin de sultan olduğunu düşünerek hareket ediniz. Şunu biliniz ki, sizinle Allah arasında olan şeylerin affedilmesi mümkündür. İnsanlara zulüm olan işlere gelince, Allah onun hakkını kıyamete kadar sizden kaldırmaz. Bunun tehlikesi çok büyüktür. Adaletli ve insaflı sultanlardan başkası bu büyük tehlikeden emin olamaz. Adaletin ve insafın kıymeti o zaman bilinir. Unutma! Adalet ve insaf, iman ağacının dalları ve meyveleridir. ADALETİN ESASLARI Birinci Esas Saltanat ve İdarenin Önemi Ey sultan! Önce, insanları idare etmenin kıymetini biliniz; onun tehlikelerini de öğreniniz. Çünkü liderlik büyük bir nimettir. Eğer onu hakkıyla yerine getirirseniz, kendisinden sonra başka mutluluk düşünülemeyen bir saadete ulaşırsınız. Şayet onun hakkını yerine getirmeyip zulümden geri durmazsanız, kendisinden sonra ancak kafirliğin olabileceği bir bedbahtlığa düşersiniz. Devlet idaresinin kıymet ve büyüklüğü hakkında peygamberimiz şöyle buyurmuştur: ''Sultanın bir günlük adaleti, Allah'a karşı yapacağı yetmiş yıllık nafile ibadetinden daha üstündür.''(Taberani, Mucemu'l-Kebir, No: 11932; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, 5/198 el-Müttaki, Kenzu'l-Ummal, 6/14624; Münziri, et-Terğib ve't-Terhib, 3/3228.) İbnu Abbas'dan rivayet edilen başka bir hadiste şöyle buyrulmuştur: ''Allah'ın gölgesinden başka hiçbir gölgenin bulunmadığı Kıyamet gününde, Yüce Allah şu yedi sınıf insanı kendi gölgesinde gölgelendirilir: 1- Emri altındakilere adil davranan lider. 2- Rabbine ibadet ile yetişen genç. 3- Kendi çarşıda iken, kalbi mescitlere bağlı olan adam. 4- Birbirlerini Allah için seven iki kişi. 5- Yalnız başınayken Allah'ı zikredip ağlayan kimse. 6- Hoşlandığı, güzellik sahibi bir kadının kendisini zina için çağırmasına karşılık: ''Hayır yapamam; Ben Allah'tan korkuyorum'' diyen adam. 7- Sağ eli ile verdiği sadakayı, sol eli bilmeyecek kadar gizli veren kişi.'' (Buhari, Ezan, 36 (No: 660); Müslim, Zekat, 91 (No: 1031); Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 2/439; Tirmizi, Zühd, 53 (No: 2391); İbnu Hıbban, es-Sahih, No: 4469. Münziri, et-Terğib ve't-Terhib, Kitabu'l-Kadaya ve'l-İmaret, No: 3223.) Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler

Konu super konun verilmesine vesile olan ondanda super.. Ellerin kolların dert gormesin..

emeğine sağlık Necolas, Allah razı olsun. çok güzel paylaşımların var. umulur ki arkadaşlar okuyup faydalanalar...

emeğine sağlık kardeşim... paylaşım için teşekkürler

saoL Cok GuzeL KonuLar Acıosun Kardes.. TebrıkLer.

Altıncı Esas Halkın İhtiyaçlarıyla İlgilenmek Ey sultan! İhtiyaç sahiplerinin sıkıntılarını arzetmek için kapınıza gelip sizi beklemesini küçük görmeyiniz. Bu tehlikeli işten sakının. Müslümanların ihtiyaçları ile meşgul iken nafile ibadetleri bir tarafa bırakıp bir an önce onların sorunlarını gidermeye çalışınız. Çünkü müslümanların ihtiyaçlarını gidermeniz, nafile ibadetten daha üstündür. Nükte: Ömer b. Abdülaziz, her gün öğleye kadar müslümanların sıkıntıları ile ilgilenirdi. Yine bir gün öğleye doğru yorgunluktan dolayı istirahata çekildiği bir sırada küçük oğlu içeri girdi ve: ''Babacığım! İnsanlar ihtiyaçlarının giderilmesi için kapında beklerken, onların haklarını yerine getirmede böyle gevşek davrandığın bir anda, başına ölümün gelmesinden seni emin eden nedir?'' dedi. Ömer b. Abdülaziz: ''Doğru söyledin'' dedi ve tekrar halkın ihtiyaçlarını dinlediği meclise geri döndü. Yedinci Esas İsraftan Sakınmak Ey sultan! Nefsini, övünülecek giysiler giymek ve hoş yiyecek yemek gibi şehevi arzularına alıştırma. Her şeyde kanaatkar ol; çünkü kanaatsiz adalet olmaz. Nükte: Hz. Ömer , tanıdığı salihlerden birisine: - Davranış ve tutumumda hoşlanmadığın bir şey var mı? diye sordu; o da: - Duyduğuma göre sen sofranda iki somun ekmeği bulunduruyor, bir de gece ayrı gündüz ayrı elbise giyiyormuşsun? dedi. Hz. Ömer: - Başka kusurumu gördün mü? diye sordu, o: - Hayır; görmedim, dedi. O zaman Hz. Ömer : - Allah'a yemin olsun ki, bu ikisi bir daha olmayacak, dedi. Sekizinci Esas Şefkat ve Lütufla Davranmak Ey sultan! Mümkün mertebe muamelelerinizde şefkatli ve lütufkar olunuz; şiddet ve sertlikten sakınınız. Hz. peygamber : ''Halkına şefkat göstermeyene Allah da şefkat göstermez'' buyurarak şöyle dua etmiştir: ''Allahım! Halkına lütufta bulunan lidere sen de lütufta bulun. Şiddet gösterene sen de şiddetli ol.''(Beyhaki, es-Sünenü'l-Kübra, Adabu'l-Kadi, No: 21052; el-Müttaki, Kenzu'l-Ummal, İmaret, No: 14659-14663.) Peygamber Efendimiz : ''Liderlik ve valiliğin hakkını verene iki sevap, vermeyene de iki günah vardır''(İbnu Arabi, Camiu't-Tirmizi üzerine yaptığı Arizetü'l-Ahveziyye adlı eserinde, ''Hüküm vermede yetkili olan kişi, isabet de edebilir, hata da yapabilir'' hadisini zikrettikten sonra, ''Hakim, hükmünde isabet ederse iki sevap; hata ederse bir sevap alır'' hadisini getirmiş ve delil olarak da En'am suresi 16. ayetini zikretmiştir.) buyurmuşlardır. Nükte: Emevi halifelerinden Hişam b. Abdülmelik,(Hişam b. Abdülmelik (ö. Miladi: 743 Rusafe): Emevi hanedanının onuncu halifesi ve hükümdarıdır. Babası, halife Abdülmelik b. Mervan dır. Onun zamanında devletin maliyesi en parlak noktaya ulaştı. Bizans'lılarla ve Hazar kıyılarındaki Türklerle savaştı. Bu savaşta Türklere yenilerek geri çekilmek zorunda kaldı. Hayatının son zamanlarında Berberilerle yaptığı savaşlar neticesinde bozguna uğrayan Hişam, Rusafe'ye çekildi ve orada yaşadı. Bir müddet sonra burada vefat etti. Anlatılan kıssa için bkz: Beyhaki, Şuabu'l-İman, 6/7406.) zamanın alimlerinden Ebu Hazım'a giderek: ''Halifelik işlerinde kurtuluşun yolu nedir?'' diye sordu; Ebu Hazım: ''Aldığın her dirhemi helaliyle alman ve hak sahibine vermendir'' dedi Hişam: ''Ey Hazım, sen ne diyorsun? Buna kimin gücü yeter?'' deyince; Ebu Hazım: ''Cennetin nimetlerini isteyen ve cehennemden de korkan kişinin gücü yeter'' diye cevap verdi. Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler

Resulullah bir başka hadis-i şerifinde şöyle buyurmuştur: ''İnsanların Yüce Allah'a en sevimlisi ve en yakın olanı, adaletli liderdir. O'nun en çok buğzettiği ve uzak tuttuğu kişi de, zalim liderdir.''(Tirmizi, Ahkam, 4 (No: 1329); Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 3/22, 55; Ebu Ya'la, el-Müsned, No: 1003; el-Müttaki, Kenzu'l-Ummal, No: 14608.) Bir diğer hadis-i şerifte şöyle buyrulmuştur: ''Nefsimi kudret elinde bulunduran Allah'a yemin olsun ki; Allah, adaletli sultanın amelini halkının ameli derecesine yükseltir. Adaleti müddetince kıldığı her namazın sevabı yetmiş bin rekat namaza denktir.'' (Bu manadaki bir haber için bkz: Ebu Talib el-Mekki, Kutu'l-Kulub, İman ve İslam böl. (Daru's-Sadır-Beyrut, 2001.) Adil liderin faziletleri hakkındaki hadisler için bkz: Taberani, Mucemu'l-Kebir, No: 11220; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 5/42, 49; Heysemi Mecmau'z-Zevaid, No: 9083, 9085, 9086.) Durum böyle olduğuna göre; kişi için liderlik nimetinden daha büyük nimet yoktur. Onun ömrünün bir saati, başkasının ömrünün tamamı gibi kıymetlidir. Kim ki, bu nimetin kıymetini bilmez, zulüm ve nefsinin hevası ile meşgul olursa; onun Allah'ın düşmanları arasında olmasından korkulur. İbnu Abbas'ın anlattığına göre; Resulullah bazı günler Kabe'nin kapısındaki halkayı tutar ve etrafındaki Kureyş topluluğuna şöyle seslenirdi: ''Ey Kureyş büyükleri! Emriniz altındakilere üç şeyle muamele ediniz: 1- Sizden merhamet istedikleri zaman merhamet ediniz, 2- Hüküm verdiğiniz zaman adaletli olunuz, 3- Söylediklerinizi yapınız. Kim bunları yapmazsa, Allah'ın ve meleklerinin laneti onun üzerinedir. Onun, farz ve nafile ibadetleri de makbul olmaz.''(Lafızları biraz farklı olarak bkz: Ahmed b. Hanbel, 3/129; Münziri, et Terğib ve't-Terhib, No: 3237-3239; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, 5/192.) Resulullah : ''Allah'ın laneti iki kişi arasında haksız olarak hüküm verenin üzerine olsun'' buyurmuşlardır.''(Bkz: Ebu Davud, Akdiye, No: 3573. İbni Mace, Kitabu'l-Ahkam, No: 2315. icaz'ul-Vuud bi-Zevaidi Ebi Davud, No: 1188. Aynı manadaki bir hadis için bkz. Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, Kitabu'l Ahkam, No: 7031, Ebu Ya'la, el-Müsned, No: 5299.) Bir başka hadisinde şöyle buyurmuştur: ''Allah şu üç kişiye bakmaz: 1- Yalancı ve zalim başkana, 2- Zina eden ihtiyara, 3- Kibirli fakire''(15 Nesai, Zekat, 77 (2574-2575); Müslim, İman, 172; İbnu Hıbban es-Sahih, No: 5532; Münziri, et-Terğib ve't-Terhib, No: 3233; Heysemi, Mecma'uz-Zevaid, No: 9269.) Bir gün Resulullah Efendimiz sahabelerine şöyle buyurmuştur: ''Sizden sonra öyle günler gelecek ki doğunun ve batının kapıları önünüze açılacak ve oranın nimetleri sizin elinize kadar ulaşacak; takvaya devam eden ve emaneti koruyanların dışında, oralarda çalışan herkes cehenneme girecektir.'' ( Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 5/366-367; Heysemi, Mecma'uz-Zevaid, No: 9179.) ''Allah'ın , kullarının işlerini görmek için başkan yaptığı bir kul; hizmet etmez, onlara nasihatte bulunmaz ve kendilerine şefkatli davranmazsa Allah ona cenneti haram kılar. Müslümanların işlerini üstlenen kişi, onları kendi ailesi gibi korumazsa; cehennemdeki yerine hazırlansın.''(Taberani, Mucemu'l-Kebir, 20/208; es-Sağir, No: 465; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, No: 9075, 9076.) ''İki kişi benim şefaatimden mahrumdur; zalim başkan ile, dine bidat sokan müslüman.''(Taberani, Mucemu'l-Kebir, 20/214. Heysemi, Mecma'uz-Zevaid, No: 9196; El-Müttaki, Kenzu'l-Ummal, İmaret, No: 14661.) ''Kıyamet gününde en şiddetli azaba uğrayacak olanlar, halkın işlerini üstlenen başkanlardır.''( Ebu Ya'la, el-Müsned, No: 1088; Heysemi Mecma'uz-Zevaid, No: 9004, Suyuti, Camiu's-Sağir, No: 663; Taberani, Evsat, No :1618) Efendimiz bir başka hadisinde şöyle buyurmuştur: ''Allah şu beş kişiye gazap eder: 1- Halkının kendisine itaat etmesine rağmen onlara zulmeden insafsız başkan, 2- Kendisine itaat edilmesine rağmen kuvvetli ve zayıfı bir tutmayan adaletsiz başkan, 3- Ailesine, Allah'a itaati emretmeyen, din işlerini öğretmeyen, nereden karınlarını doyurduğunu önemsemeyen aile reisi, 4- Çalıştırdığı işçinin ücretini ödemeyen işveren. 5- Hanımının mehrini ödemeyen koca.''(Hadisin ilk kısmı için bkz: Bezzar, el-Bahru'z-Zehhar, No: 1352; Ebu Ya'la, Müsned, No: 1091; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, No: 7011-7014. Son kısımları için bkz: Ebu Ya'la, Müsned, No: 6682; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 2/350; Bezzar, el-Bahru'z-Zehhar, No: 1429; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, No: 6456, 6457, 6458.) Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler

teşekkürler kardeşim güzel ve bilgi verici bir konu olmuş saygılar. . . TurkishOnlyTurkish

Hikaye: Ömer b. Hattab bir cenazeye katılmıştı. Tanınmayan bir adam da cenazede bulunuyordu. Cenaze namazı kılınıp ölü defnedildiği zaman, bu adam elini kabrin üzerine koydu ve şöyle dedi: ''Ey Allahım! Eğer sen bu adama azap edersen, bu senin hakkındır; çünkü sana isyan etti. Eğer merhamet edersen o senin affına muhtaçtır.'' Daha sonra ölüye hitaben: ''Ey ölü! Eğer başkan, bakan ve yardımcısı, yazıcı, nazır, vergi toplayıcısı değil isen sana müjdeler olsun!'' Bunları söyledikten sonra gözlerden kayboldu. Hz. Ömer onu çağırttı fakat, adam bulunamadı. Hz. Ömer : ''Bu gelen Hızır'dı bize uyarı için gelmişti.'' dedi. Peygamber Efendimiz :''Görevinin hakkını yerine getirmeyen amirlere, başkanlara ve yardımcılarına yazıklar olsun. Onlar kıyamet günü saçlarının perçeminden tavana asılırlar, daha sonra cehenneme sürülürler. Bu azabı görünce: 'Keşke hiç başkanlık yapmasaydık' derler''(Biraz farklı rivayetlerle bkz: İbnu Hıbban, es-Sahih, No: 4466; Hakim, Müstedrek, 4/91; Münziri, et-Terhib ve't-Terhib, Kitabu'l-Kaza, No: 3209-3220.) demiştir. ''Öşür işlerine memur edilen kişi, kıyamet günü elleri boynuna bağlı olarak getirilir; görevinde dürüst ve adil davranmış ise elleri çözülür, yoksa daha sıkı bağlanır ve hesaba çekilir.''(Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, Kitabu'l-Hılafet, No: 9045. Yakın lafızlarla bir rivayet için bkz: Bezzar, el-Bahru'z-Zehhar, No: 1641.) Hz. Ali şöyle demiştir: ''Yerdeki hakim, gökteki hakimle karşılaştığında vay haline! Yalnız; halkına adil davranan, hak ile hükmeden, nefsine uymayan, akrabalarına meyletmeyen, korkudan veya aç gözlülüğünden dolayı hüküm değiştirmeyen, Allah'ın kitabını ayna kabul edip, gözünü ondan ayırmayan ve onda olan ile amel eden hakim bunun dışındadır.'' Liderlerin Yüce Allah'ın huzurundaki durumu hakkında Resululluh Efendimiz şöyle buyurmuştur: ''Başkanlar kıyamet günü Allah'ın huzuruna getirilir. Allah : - Sizler benim yeryüzünde yarattıklarımın çobanları, mülkümün emanetçileri idiniz, buyurur ve sultanlardan birisine: - Niçin kullarıma emrettiğim cezadan daha fazla ceza verdin? diye sorar; sultan: - Ey Rabbim! Onlar sana asi oldular, der. Cenab-ı Hakk: - Senin kızgınlığının benimkinden daha fazla olması gerekmez! der. Daha sonra bir diğerine: - Niçin kullarıma benim emrettiğim cezadan daha azını uyguladın? diye sorar; o: - Ey Rabbim onlara merhamet ettim, diye karşılık verir. Cenab-ı Hakk: - Sen nasıl benden daha merhametli olabilirsin? der ve meleklerine: - Benim hükmümü fazlalaştıran ve noksanlaştıran bu kimseleri alın cehennemin derinliklerine atın, buyurur.''(El-Müttaki, Kenzu'l-Ummal, Kitabu'l-İmaret, No: 14769-14771.) Sahabelerden Huzeyfe b. Yeman der ki: ''Salih olsun, olmasın, idarecilerden hiçbirine övgülerde bulunmam. Çünkü ben Resulullah'ı şöyle derken işittim: ''Kıyamet günü adil ve zalim liderler getirilir; Sırat köprüsünün üzerinde durdurulur. Hüküm vermede zulüm edenleri, rüşvet alanları, hasımlardan birisinin ifadesine kulak verip diğerini dinlemeyenleri sallandırıp düşürmesi için Sırat'a emredilir. Bu emri alan Sırat da onları düşürür. Bunlar, cehennemin dibine varıncaya kadar yetmiş sene aşağıya düşerler.''(Heysemi, Mecma'uz-Zevaid, No: 9040, Taberani, Mucemu'l-Kebir, No: 1219, el-Evsat, No: 288.) Şöyle anlatılır: Davud geceleri kimsenin kendisini tanıyamayacağı bir kıyafetle dışarı çıkar; karşılaştığı insanlardan Davud'un durumunu sorardı. Bir gece Cebrail insan şekline bürünerek ona yaklaştı, Davud : - Davud hakkında ne düşünüyorsun? diye sordu. Cebrail : - Davud güzel bir kuldur fakat, kendi çalışmasından ve elinin emeğinden yemeyip devlet hazinesinden yiyor'' dedi. Davud ağlayarak geri döndü ve Rabbine şöyle yalvardı: - Ey Rabbim! Bana, kendi el emeğimle karnımı doyuracağım bir şey öğret. Bunun üzerine Allah ona zırh yapma sanatını öğretti. Hz. Ömer , geceleri bekçilerle beraber dolaşırdı ve şöyle derdi: ''Su kenarının yanında unutulan zayıf, çelimsiz bir keçinin hesabının benden sorulacağından korkarım.'' Ey sultan, iyi bak! Hz. Ömer nasıl adil ve ihtiyatlı davranıyor? Hiç kimsenin takvada kendisine yetişemeyeceği bu insan nasıl düşünüyor? Nasıl kıyamet gününden korkuyor? Siz ise halktan ve emriniz altındaki amirlerden gafil bir haldesiniz. Abdullah b. Ömer ve ailesinden bir gurup insan şöyle demişdir: ''Bizler, Hz. Ömer'i rüyada görebilmek için hep Allah'a dua ederdik. Ben onu ancak on iki sene sonra görebildim. Gördüğümde sanki gusül almış ve örtüye bürünmüş gibiydi. Ben: ''Ey Ömer! Rabbin yaptığın iyiliklere mükafat verdi mi?'' diye sordum. O da bana: ''Abdullah! Sizden ayrılalı kaç sene oldu?'' diye sordu. Ben de: ''On iki sene'' dedim. Bana şöyle dedi: ''Sizden ayrıldığım günden beri hesap vermekteyim. Korkuyorum ki helak olacağım. Ancak, Allah'ın bağışlayıcı, merhametli, cömert ve ikram sahibi olduğuna inanıyorum.'' İşte bu, Hz. Ömer'in halidir. Onun dünyada başkanlıktan geriye bıraktığı kamçısından başka bir şeyi de yoktu. Hikaye: Rum Meliki Kayser(Kayser: Roma, Germen ve Bizans imparatorlarına verilen bir isim ve lakaptır. Hz. Ömer devrinde İslam toprakları Bizans sınırlarına kadar genişlemişti. Bugünkü Anadolu olarak bilinen toprakların batı kısımları Rum diyarı olarak biliniyordu.) Hz Ömer'in halini görmesi ve onun yaptıklarını araştırması için bir elçi gönderdi. Elçi Medine'ye girince halka: ''Padişahınız nerededir?'' diye sordu. Halk: ''Bizim padişahımız yoktur, emirimiz vardır; fakat şimdi Medine'nin dışındadır'' dedi. Elçi Hz. Ömer'i aramaya çıktı; onu, güneşin altında, sıcak kumların üzerinde, kamçısını yastık yaparak başının altına koymuş, başından akan terler, kumları ıslatır bir halde buldu. Onu bu halde görür görmez kalbine bir titreme girdi ve kendi kendine: ''Yeryüzündeki bütün padişahların kendisinden korktuğu birisi nasıl böyle tek başına olabilir? Ey Ömer! Sen adilsin, onun için bütün korkulardan eminsin. Bu sebeple rahat rahat uyuyabiliyorsun. Bizim padişahlarımız ise zulüm ediyorlar. Onlar devamlı korku içerisindedirler. Ben şehadet ederim ki, sizin dininiz haktır. Şayet elçi olarak gönderilmeseydim, elbette müslüman olurdum. Fakat ileride geri döneceğim ve müslüman olacağım'' dedi. Ey sultan! Liderliğin tehlikesi büyük, fitneleri ise çoktur. Bu hususta açıklama uzundur. Unutma! Lider kişinin dünya ve ahiretteki emniyeti, gerçek din alimleriyle beraber hareket etmesine bağlıdır. Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler

Dördüncü Esas İdarecinin Öfkelenmemesi Sultan ve idareciler çoğunlukla kibirli olurlar. Kibirlerinden dolayı kendilerinde hemen bir kızgınlık oluşur; bu onları karşı taraftan intikam almaya sevk eder. Halbuki kızmak, akıl için bir tehlikedir; o, aklın düşmanı ve afetidir. Biz bunu İhya'da, Rub'ul-Muhlikat kısmının Gazap Kitabı'nda genişçe anlattık. İdarecinin gazabı kabardığında, işlerinde af tarafını tercih etmeli, kendisini iyilik ve affa alıştırmalıdır. Bu ahlak sende bir adet halini alırsa sen, peygamberlere ve velilere benzemiş olursun. Kızgınlığını hemen yerine getirmeyi bir huy edindiğinde ise, yırtıcı hayvanlara ve canavarlara benzemiş olursun. Hikaye: Abbasi halifesi Mansur,(Ebu Ca'fer el-Mansur: Abbasi hanedanının ikinci halifesidir. Ebu'l Abbas es-Seffah'ın ölümü üzerine halife oldu (Miladi: 754). Mal-mülk devlet anlayışına sahip Emevi devletinin yıkılmasından sonra din-devlet anlayışıyla hareket eden Abbasi halifelerinin öncülerinden oldu. Miladi 775 yılında Hac için gittiği Mekke yakınlarında vefat etmiştir.) birisinin öldürülmesini emrettiği sırada yanında Mübarek b. Fazl da bulunuyordu. Mübarek: ''Ey Emir! Onu öldürmeden önce ondan bir şeyler dinle! Belki sana yararı dokunur'' dedi. Adam, Hasan-ı Basri'nin naklettiği bir hadiste, Hz. Peygamber'in şöyle buyurduğunu söyledi: ''Kıyamet gününde bütün insanlar bir meydanda toplanınca bir melek şöyle seslenir: 'Allah'ın yanında bir hakkı ve iyiliği bulunan varsa gelsin alsın'. Ancak hiç kimse ayağa kalkmaz; sadece birisine hatasından dolayı öfkelenip intikam almaya gücü yettiği halde, onu bağışlayan kimse ayağa kalkar.''(Beyhaki, Şuabu'l-İman, 6/7451; Hatib el-Bağdadi, Tarihu Bağdat, 13/212.) Bunu işiten halife: ''Onu serbest bırakın; ben de onu affettim'' dedi. Liderlerin öfkelenmesi, genelde isimlerinin kötü anılmasından ve kendilerine dil uzatılmasından ileri gelir. Onlar bunu yapanın kanını akıtmanın peşine düşerler. Hz. İsa , Hz. Yahya'ya : ''Birisi senin hakkında konuşur da doğruları söylerse, Allah'a şükret. Eğer senin hakkında yalan konuşursa, daha fazla şükret; çünkü onun iyilikleri sana yazılacaktır'' demiştir. Resulullah'ın yanında bir adamın çok güçlü ve cesaretli olduğundan bahsedildi. Hz. Peygamber : ''Bu nasıl oluyor?'' diye sordu. Ashab: ''O, herkesten kuvvetli ve güreştiği herkesi yenen birisidir'' dediler. Bunun üzerine Hz. Peygamber : ''Asıl güçlü ve cesaretli kişi, güreşte rakibini yenen değil; nefsini yenebilendir''(Buhari, Edep, 102; Müslim, Birr, 106-107; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 1/382; 2/236, 267, 517.) buyurdu. Hz. Peygamber bir hadislerinde şöyle buyurmuştur: ''Üç şey vardır ki, onlar kimde bulunursa onun imanı olgunlaşmış demektir: Kızgınlık anında öfkesini yenmek, hoşnutluk halinde ve kızgınlık halinde adaletli olmak, gücü yettiği halde affetmek.''(Ebu Ya'la, el-Müsned, No: 1853; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, 1/197.) Hz. Ömer : ''Kızgınlık anında davranışını tecrübe etmediğin kişinin ahlakına güvenme!'' demiştir. Hikaye: Hz. Hüseyin bir adamın kendisi hakkında hoşlanmadığı şeyler konuştuğunu öğrendi. Bunun üzerine içi taze hurmalarla dolu bir tepsi hazırlayıp, bizzat kendisi adama getirdi. Adam kapıyı açınca Hz. Hüseyin'i elinde hurma tepsisiyle görünce, hayret edip: ''Ey peygamber torunu! Bu nedir?'' diye sordu. Hz. Hüseyin de : ''Bunu al! Çünkü senin, hakkımda kötü konuşarak iyiliklerini bana hediye ettiğini öğrendim; ben de ona karşılık sana bunları getirdim!'' dedi. Hikaye: Hz. Hüseyin'in oğlu Ali Zeynülabidin bir gün mescide giderken sebepsiz yere birisi ona kötü ve küçültücü sözler söyledi. Yanında hizmetini gören gençler adamı dövmek ve canını yakmak için harekete geçtiler, fakat Zeynülabidin onlara engel oldu. Daha sonra adama yönelip: ''Ey falanca! Senin benim hakkımda bilmediğin kötü hallerim, bildiklerinden ve şimdi dile getirdiklerinden daha fazladır. Eğer bunları anlatmaya senin bir ihtiyacın varsa, diğerlerini de sana söylerim!'' dedi. Adam yaptığından utandı ve üzüldü. Zeynülabidin üzerindeki gömleği çıkardı adama verdi. Ayrıca bin dirhem de sadaka verilmesini emretti. Adam arkasını dönüp giderken şöyle söylüyordu: ''Ben şehadet ederim ki bu genç, Hz. Resulullah'ın torunudur.'' Yine bir defasında Zeynülabidin , hizmetçisini çağırdı, fakat hizmetçi gelmedi; iki defa daha seslendi ama yine cevap vermedi. Zeynülabidin: ''Çağırdığımı duymadın mı?'' deyince; hizmetçisi: ''Evet duydum'' dedi. Zeynülabidin: ''O zaman niçin cevap vermedin?'' diye sorunca, hizmetçi: ''Sizden bana bir zarar gelmeyeceğinden eminim; sizin ne kadar temiz ve güzel bir ahlaka sahip olduğunuzu da biliyorum, onun için tembellik yaptım!'' deyince, Zeynülabidin: ''Elhamdulillah! Hizmetçim benden emindir'' diyerek Allah'a şükretti. Yine rivayet edildiğine göre; bir gün Zeynülabidin'in hizmetçisi, bilerek bir koyunun ayağını kırdı. Ona neden bunu yaptığını sorduğunda, hizmetçi: ''Seni kızdırmak için yaptım'' dedi; Zeynülabidin de: ''Ben de sana bu işi öğreten İblis'i kızdıracağım; git, Allah rızası için seni azat ettim, hürsün, özgürsün'' dedi. Rivayet edilir ki, adamın birisi Zeynülabidin'e kötü söz söyledi; Hazret adama dönüp: ''Ey falanca! Benimle cehennem arasında bir geçit vardır; eğer ben o geçidi geçersem, senin söylediklerinin benim için hiçbir önemi yok! Eğer o geçidi geçemeyip cehenneme düşersem, senin söylediğinden daha kötü bir haldeyim demektir'' dedi. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: ''Kişi, yumuşak huyluluğu ve kusurları affetmesiyle; çokça oruç tutan ve namaz kılanların derecesine ulaşır. Ailesine karşı baskı ile davrananlar ise zalimler listesine yazılır.''(Taberani, el-Evsat, No: 6269; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, No: 12687, el-Müttaki, Kenzu'l-Ummal, No: 5809.) Rivayet edildiğine göre; bir gün İblis, Hz. Musa'yı gördü ve ona şöyle dedi: ''Ey Musa! Sana üç şey öğreteyim, buna karşılık benim için Allah'tan bir ihtiyacımın giderilmesini iste. Hz. Musa: ''Nedir o üç şey?'' diye sordu; İblis şöyle dedi: ''Ey Musa, öfkelenmekten sakın; çünkü öfkelenen kimsenin aklı hafif olur; ben onunla çocukların topla oynadıkları gibi oynarım. Cimrilikten sakın; çünkü ben cimrinin dünyasını ve ahiretini bozarım. Yabancı kadınlarla bir arada olmaktan sakın; çünkü insanları içine düşürdüğüm şirkin ve günahın çoğunu kadınları kullanarak yaptırırım.'' Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: ''Kim gücü yettiği halde öfkesini yenerse, Allah , onun kalbine iman doldurur. Kim ki, kibirden sakınarak uzun elbise giymezse, Allah ona şeref elbisesi giydirir.''(Ebu Davud, Edeb, 3 (No: 4777-4778); Tirmizi, Sıfatu'l-Kıyamet, 47 (No: 2493); İbnu Mace, Zühd, 18 (No: 4186); el-Müttaki, Kenzu'l-Ummal, No: 5823. Ebu Davud rivayet tamamını iki ayrı hadiste zikretmiştir. Diğer rivayetlerde ise hadisin son kısmı yoktur.) Diğer hadislerinde Resulullah şöyle buyurmuştur: ''Allah'ın gazabını unutup da haksız yere öfkelenen kimseye yazıklar olsun.''(Konuyla ilgili hadisler için bkz: Beyhaki, Şuabu'l-İman, No: 8290-8330; el-Müttaki Kenzu'l-Ummal, No: 7690-7727.) Bir adam Resulullah'ın yanına gelerek: - Bana öyle bir amel öğret ki, onu yaparak cennete gireyim, dedi. Peygamber : - Kızma! buyurdu. Adam tekrar: - Daha ne yapmam gerekir?, diye sordu; Efendimiz : - İkindi namazından önce yetmiş defa 'Estağfirullah' de ki, senin yetmiş yıllık günahına kefaret olsun, buyurdu; adam: - Benim yetmiş yıllık günahım yok ki! dedi. Resulullah : - Annenin günahları affedilir, buyurdu, Adam: - Annemin de yoksa, deyince, Efendimiz : - Babanın günahları affedilir, buyurdu. Adam: - Babamın da yoksa, deyince, Efendimiz : - Kardeşinin günahları affedilir, buyurdu, o zaman adam: - Peki, tamam, dedi.(Son kısmı hariç bkz: Ebu Ya'la, Müsned, No: 5685. Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, 8/12986-12988.) Resulullah , savaştan elde edilen ganimetleri taksim ederken adamın biri: ''Bu ne biçim taksimat böyle, bunda adalet yok!'' diye söylenmeye başladı. Hz. Peygamber , bu sözleri işitince kızdı, yüzü kıpkırmızı oldu; buna karşılık sadece şunları söyledi: ''Kardeşim Musa'ya Allah rahmet etsin! Ona da eziyet edildi fakat, o hep sabretti.''(Buhari, Ehadisu'l-Enbiya, 28 (No: 3405); Müslim, Zekat, 140 (No: 1062).) Anlatmış olduğumuz bu haber ve hikayeler, nasihat olarak bir idareciye yeter. Kalbinde iman nuru yerleşmişse, bunlar ona tesir eder. Eğer tesir etmezse, kalplerinde iman nuru kalmamış demektir; onların imanı sadece dillerindedir. Her sene müslümanların malından binlerce para toplayan ve zimmetine geçiren bir idareciye, kıyamet günü bunların hesabı sorulur ve sonuçta azaba çarptırılır. Böyle bir kimseye bu anlatılanlar nasıl tesir eder? Bu hal, ileri seviyede bir gaflet, din ve inanç zayıflığıdır. Kaynak:İmam Gazali-Altın Öğütler