Türkiye'de bir siyasi partinin iktidar olabilecek kadar oy alması için, okur-yazar olmayan veya ilkokul mezunları düzeyinde, yani onların anlayacağı, algılayacağı, hoşlanacağı düzeyde siyaset yapması gerekiyor. Manken Aysun Kayacı, "Benim oyum ile dağdaki çobanın oyu aynı olamaz" dediği için çok ağır eleştiri oklarının hedefi olmuştu. Oysa Kayacı, dağdaki çobanı küçümsediği için söylememişti bu sözü... Ya da onun oyunun değersiz olduğunu iddia etmemişti. Demek istediği, eğitimsiz seçmen ile eğitimli seçmen oyu bir tutulmasının yanlışlığıydı. Eğitimsiz seçmen, hangi kriterlere göre oy veriyor? Partilerin tüzüklerini ve programlarını inceleyerek, yurtta ve dünyadaki olayları, gelişmeleri ve değişimleri izleyerek mi? Yoksa el yordamıyla, ya da ağa veya şeyhin emriyle mi? Özgür irade ile verilen oy ile başkasının emri veya yönlendirmesiyle verilen oy aynı olur mu? Özgür irade ile verilmeyen maraba veya mürit oylarına mı halkın iradesi diyoruz? Halkın iradesini feodal ağalar veya tarikat şeyhleri mi belirliyor? Demokrasi bir kültürdür. O kültürü algılayabilmek için eğitimli olmak gerekir. Demokrasinin ne olduğunu bile bilmeyenler, demokrasinin en önemli araçlarından biri olan seçimlerde kullandığı oyun değerinin gerçekten farkındalar mı? Farkında olsalar, bir torba kömür rüşvetine oylarını satarlar mı? Eğitimli bir seçmenin oyunu -ne kadar ihtiyaç içinde olursa olsun- rüşvet vererek satın alabilir misiniz? Seçkincilikle ilgisi yok bunun. Bu, bilgi ve bilinç meselesidir. Seçmenin iradesini özgürce kullanıp, kullanamamasıdır. Bir dünya görüşüne sahip olup, olmamaktır. "Çoban" sadece simgedir. Elbette insanlar eşittir. Ama insanların eşitlik haklarını ne şekilde kullandıkları, kendilerini eşit görüp görmedikleri, sandık başına giderken özgür iradeleriyle oy verip vermedikleri önemlidir. Başkasının davulunun tokmağı olmamaktır asıl olan. -Ya ağa duyarsa? -Ya şeyh duyarsa? -Ya patron duyarsa? Bu tür endişelerle kullanılan oy, "halkın iradesi"ni değil, "korkunun iradesi"ni yansıtır. Ayrıca, bilenle bilmeyen hiç bir olur mu? Demokraside madem herkes oy hakkına sahiptir, toplumun eğitim düzeyini yükseltmedikçe bilenle bilmeyeni bir tutmaya ve korkunun iradesi olan seçim sonuçlarına, o sonuçların belirlediği iktidarlara katlanmaya devam etmek zorundayız. Unutmayalım ki Batı toplumları, ancak eğitim düzeyini yükselttikten sonra "evrensel genel oy" ilkesini benimsediler. Sırrı Yüksel Cebeci / Tercüman m@