30 lu yıllarda, ekonomik destek olsun diye, Vali ve Belediye Reisi Muhiddin Üstündağ'ın girişimi ile Konservatuvar'da görevlendirilir. 40 lı yıllarda doktoru olduğu kadar dostları da olan Mazhar Osman ve Rahmi Duman'ın aracılığı ve Valiliğin oluru ile Bakırköy Akıl Hastahanesi'nin 21 nolu koğuşu ona ayrılır. İstediği zaman gelir, yatar, dinlenir ve çıkar gider. Rahmi Duman, Neyzen Tevfik'le ilgili şunları yazmış; "Onu yakinen tanımak mazhariyetine 1932 de erdim. O tarihte genç bir asistan olarak Bakırköy Akıl Hastahanesi'ndeki 18 numaralı serviste açmış olduğu şiir ve felsefe kürsüsünün hevesli ve usanmak, yılmak bilmeyen bir talebesi olmuştum." 9 Mart 1946'da, basın yararına düzenlenen bir konserde çalar. Yaptığı taksimlerle izleyicileri büyüler. Konser öncesi neyini merak edenler, konser sonrası onu dinlemenin bir şans olduğunu dile getirirler. 1949 yılında, dostlarından İhsan Ada, Neyzen Tevfik'in eserlerini, onun gözetimi altında, Azab-ı Mukaddes adı ile kitaplaştırır. 1951 yılında Onu Affettim adlı bir filmde önemli bir rolde gözükür. Ağlayan Şarkı adlı bir başka filmde ise, Suzan Yakar'la oynar. 1952 yılında, arkadaşlarının ısrarı ile Şehir Komedi Tiyatrosu'nda jübilesi yapılır. 1930'larda İstanbul Belediye'sinin bağladığı yardım aylığını saymazsak Neyzen'in düzenli bir geliri hiç olmaz. Neyzen Tevfik'in söylenceleşen yaşamı 28 Ocak 1953'te son bulur. Cenaze namazı Beşiktaş'ta Sinan Paşa Camii'nde kılınır. Caminin avlusundan taşan kalabalık; ana caddeleri, kahveleri, yolun karşısında ki Barbaros Bulvarını doldurur. Memurların, profesörlerin, ileri gelenlerin yanı sıra kılıklarına çeki düzen vermeye çalışmış sarhoşlar, sokak serserileri ve bin bir çeşit insan bir arada uğurlarlar Neyzen'i bilinmeyene. Kim bilir belki de hiçlikten hepliğe.. HAMAM SEFASI Bir gün Neyzen arkadaşı çaycı Hacı ile İbrahim Pasa Hamamına gitmişlerdi. Keyif bu ya, hamamda alem yapma arzusuna kapıldılar. Yani hamamda rakı içmek, birkaç gün ardı ardına demlenmek istediler. İki dost ufak bir damacanaya o devrin çok meşhur rakılarından olan ve Büyükada'daki manastırda bir papazin çektiği rakıdan-- ki o yıllarda buna "papazin düzü" derlerdi-- doldurttular. Bardak, kadeh, fincan alma lüzumunu görmediler. Hamam tasları ne güne duruyor? Rakıyı da kurnalardan birine döktüler, başına geçip taslarla içmeye başladılar. Neyzen çaldı, Hacı okudu. Hacı okudu, Neyzen çaldı. Böylece günü geçirdiler. Rakı tükenince getirttiler. Üçüncü gün peştamalları da attılar. Çırılçıplak, ney çalarak, okuyarak, şiir söyleyerek günü geçirdiler. Hamamın sıcaklığı da onları bol bol terletiyor ve bu yüzden içki tutmuyor, adamakıllı sarhoş olamıyorlardı. Ne yapmalı? Neyzen hemen kararını verdi, sırtına bir peştamal alarak sokağa fırladı. Direkler arasındaki Sokrat eczanesine koşarak büyük bir sise eter aldı. Hamama dönünce eteri, rakıyı kurnaya döker. Başlarlar içmeye. Taslar çoktan kurnanın dibinde, rakının içinde, kim çıkaracak? Esasen tasa ne hacet var, beygir gibi eğilip içmek dururken? eğilip lakır lakır içerler. Bu cümbüş dört gün sürer. Nasıl oluyorsa, iki kafadar Adem, Havva, Şeytan ve Cennet hakkında bir bahse, bir münakasaya giriyorlar. İki çıplak Adem in cennette nasıl gezdiğini, elbisesini, donu olup olmadığını konuşuyorlar. Ve nihayet Adem inde cennette kendileri gibi çıplak yaşadığına hükmediyorlar. Madem ki Adem Babamız çıplak gezerdi, onlar niçin gezmesin?"Gezerim, gezemezsin" derken Neyzen fırlayarak "Ben gezerim, iste Şehzadebaşı'na gidiyorum!" diyerek hamamın kapısından sokağa uğruyor. Neyzenin çıkamayacağına inanan Hacı, belki dışarıda, soğuklukta gizlenmiştir düşüncesiyle Neyzen in peşinden -kontrol kaygısıyla- çıkıyor. Fakat Neyzen in sokağa çıktığını öğrenince, o da fırlıyor. Neyzen önde Hacı arkada, ikisi de çıplak, sakallar uzamış Şehzadebaşı'na kadar geliyorlar. "Dinleyen her zerreye bir hitabım var benim Kainat isminde hiçten bir kitabim var benim. Ya hitabımdan okusun ya kitabımdan beni, Yazdığım efsanede on altı babim var benim! Hey etimde müttefik magrible maşrik, veche yok, Gayr-i mer i zerrede bin aftabim var benim`" Felek Yamansın her zaman aldattın beni, Kah düşürdün kahi kaldırdın felek! Mecnun'sun diyerek Leyla peşinden, Issız vadilere saldırdın felek! Rehbersin dedin ben ise kördüm, Elimle başıma çok çorap ördüm. Kendimi bıraktım alemi gördüm, Hesapsız günahlar aldırdın felek! Şifadır dedin zehir tatdırdın, Gençliğin okunu boşa attırdın, Körlerin yurdunda ayna sattırdın, Çıkmaz sokaklara daldırdın felek! Barışmadı gönlüm merd ile zenle, Ne bir iş bilenle, ne boş gezenle Hicran köşesinde bozuk düzenle, NEYZEN'e her telden çaldırdın felek! Sahra-i cedid 1913 Fasulyeye benziyor İkinci Meşrutiyet döneminde nazırlığa getirilen bir zat, çok geçmeden yeğeninin vali olarak atanmasını sağlar. Karşılaştıklarında, Neyzen: --Maşallah, kardeşinizin oğlu tıpkı fasulyeye benziyor. --Genç yasta vali oldu, neden fasulyeye benzesin? --İşte bende onun için benzetiyorum ya. Fasulye de sırığa sarılarak büyür. Çalarken.. Maliye Bakanı hakkında yolsuzluk dedikodularının dolaştığı bir dönemidir. Soruyorlar: --Neyzen, çalarken mi neşelenirsin, yoksa neşeli olduğun zaman mı çalarsın? Neyzen: "Maliye Vekili değilim ki, çalarken zevk alayım"... Mustafa Kemal ile Mustafa Kemal ile ilk kez Balıkesir'de karşılaşır. Atatürk Neyzeni çağırdı ve Neyzen'in elini kalbinin üstünde uzun bir süre tuttuktan sonra: --Ne büyük, kuvvetli ruhun var, dedi. --Neyzen ne istersin. söyle? --Sayende herşeyim var, Teşekkür ederim. --Bir şey iste canım! --Bir nüfus tezkeresi versinler, emrediniz. Mustafa Kemal hayretle; "Senin nüfus tezkeren yok mu?" --Hayır, bundan evvel hükümet yoktu ki nüfus tezkerem olsun! Fıçı Neyzen Tevfik'e doktor içkiyi men etmişti. Fakat Peyami Safa bir gün üstadı ziyarete gittiğinde odanın bir köşesinde bir fıçı şarap gördü. -Bu ne bre üstad? Diye sordu. Hani sen artık içmeyecektin? -Ne yaparsın, oğul, içmezsem kuvvetten düşüyorum. -Peki, içkinin faydası oluyor mu? -Ne diyorsun olmaz olur mu? Mesela bu fıçı buraya ilk geldiği zaman yerinden kımıldatamıyordum, şimdi iki elimle kaldırabilirim.. Ben yumurtlamadım Neyzen Tevfik'e muharrir yazacağı romanı anlatıyordu. Sonuna gelince Neyzen yüzünü buruşturdu: -Bu mevzuu beğenmedim!.. -Öyle ama, siz hiç roman yazmadınız. Nasıl fikir yürütüyorsunuz?!. Neyzen Tevfik kızdı: -Ben yumurtanın da iyisini, bayatını anlarım. Fakat hiç yumurtlamadım!.. Talat Paşa ve Neyzen Talat Paşa, bir gün Neyzen Tevfik'e memuriyet almasını teklif etmişti. Neyzen, Paşanın bu nazik iltifatına gülerek şu cevabı verir: -Memur olursam sonunda ne olacağım? Talat Paşa memurluk silsilelerini saydıktan sonra: -Hiç!.. der. Neyzen, Paşaya dönerek: -İşte ben bugün de im!. -

Güzel bir şiiri!!!! ulu tanrı'm, akıl ermez sırrına, binbir ismi hakda pinhan edersin. içirirsin sabrın peymanesini, hikmetini sonra ayan edersin. gizlenirsin bir nüvenin içinde, ademin de şeytanın da cinin de, her milletin ayrı ayrı dininde şirke, küfre, rayhi bürhan edersin. aşk olursun, gönlümüzü yakarsın, leyla olur karşımıza çıkarsın, rakıyb olur canımızı sıkarsın, vuslatını bize hicran edersin. bozuktur düzenin, olmazsın akort, tavşana kaç dersin, tazıya aport, haham, papaz, hoca ettikçe zart zurt, alay eder, güler isyan edersin. sen indirdin yere şu dört kitabı, ayrı ayrı her birinin hisabı, her bir dinin sensin putu, mihrabı, yalanına kendin iman edersin. zerdüşt olmuş görünmüşsün ateşte, brahmen'in vişno'sısın güneşte, bir parlayış parladın ki kureyş'te mahbubunu zatına şan edersin. hem goncasın, hem bülbülsün, hem diken, hem canansın, hem de çileyi çeken, hikmetine def'ineler açıkken seyyah, derviş olur selman edersin. yok olmadan var olmanın yolu yok, kendin gibi seni arayan pek çok, hiç şaşırmaz kaderden attığın ok, sevdiğini aşka nişan edersin. çiftçi olur, öküzünü haylarsın, ağa olur, hizmetkarı paylarsın, yersin, göksün, yıllar, günler, aylarsın, asırları toplar bir an edersin. görünürsün her velide, delide, mustafa'da avram'da pandeli'de, bir maymuncuk gibi her bir kilide hem uyarsın hem de bühtan edersin. neşve olur, gizlenirsin şarabda, helal, haram yazılırsın kitabda, sevdalarla şu inleyen rebabda, sensin, aşıkları nalan edersin. zincir olur mecnunları bağlarsın, görür, acır, karşısında ağlarsın, irmak olur dere tepe çağlarsın, tufan olur, dehri viran edersin. bir ot idin, kamış oldun, ney oldun, feryadına karşılık hey hey oldun, su, kök, filiz, asma, üzüm, mey oldun, her katranı bana umman edersin. çıban olur, enselerde çıkarsın, yanar canın yine kendin sıkarsın. kendin yapar, kendin yakar yıkarsın, sigortadan ne kar, ziyan edersin? maymun olur, ısırırsın kralı, hala yunan canevinden yaralı, yıldızını o yar sardı saralı, venizelos'musun devran edersin, . bir iraden adam yapar eşeği, azlolurken batar ona döşeği, gazabındır şu felaket şimşeği, her nereye çaksan suzan edersin. çıkmayan bir candan umut kesilmez, rahmetinden zerre bile eksilmez, gözümüzü senden başkası silmez, güldürmeden önce giryan edersin. şımartırsın bir sonradan görmeyi, öğretirsin halka çorap örmeyi, o çalarken tam gözünden sürmeyi, yakalarsın, hapse ferman edersin. zengin olur kasaları kitlersin, fakir düşer garip başın bitlersin, deri, kemik, beden bizi ciltlersin, hicranlara canlı divan edersin. la'netin mi şu şin islam kapısı, yedi cehennneme bedel yapısı, zebanilerde mi bunu tapısı? bu çeteyi sen perişan edersin. dar-ün nedve midir şu dar-ül-hikme savurdular birbirine çok tekme. kuyruğu sakattır, pek hızlı çekme, eşeklerle bizi handan edersin. kudururlar arpalıkla, tiridle, girişirler kafa, göz, yüz, dividle; geğirirler, anırırlar, tecvidle, harf-ı meddi yular, kolan edersin! fitne için yeter izmir'li cüce, yelken takar devedeki hörgüce, kürek çeker akıntıya her gece, boklu dereye mi kaptan edersin? uçarken havada gaflete daldım, fena suretinden bir buse aldım, süleyman tahtının altında kaldım, cibril'i şaşırtan o burak benim. felek allem, kader kallem eyledi, hind'de buda tur'da musa eyledi, beni bana herkes nasıl söyledi? dillerde destanda bu merak benim. serseri bir kıdemliyim ocakta, kaynamışım nice kabda kucakta, buz kesildim sinirimden sıcakta,

Hakkında soylenilenler ; Hayati fukaralik icinde gecmis, gulhane parkinda kucuk bir barakada hayatini surdurmus olan ney ustasi, sair, sarhos. meshur sozlerinden biri de "kimi dertten icer, kimi sevincten ama ben siseden icerim siseden" Mustafa Kemal Atatürk neyzen'in ününü duymuş olacak ki, çağırtmış köşküne sohbet etmişler, uzun uzun aşkla üflemiş neyzen.. ardından sormuş atatürk.. - senin çok fazla içki içtiğini söylüyorlar, benim kadar içer misin? neyzen düşünüyor, içkinin hududu olmaz. - ne kadar içersiniz? - iki tane kiloluk rakı içerim. ata kelimelere basa basa şu sözleri söylemiştir, neyzen'in gözünü korkutmak istemiştir. - nasıl içersiniz? - canım ne isterse; susuz, mezesiz. neyzen: - ben de iki kiloluk içerim ama, öyle içmem. neyzen'in arzusu ile ortaya kocaman bir emaye kase geliyor, iki kiloluk rakıyı neyzen kaseye boşaltıyor. başını sokup lıkır lıkır içecek zannediyorlar. fakat neyzen'in isteği daha bitmemiştir, bir somun ekmek ve irice bir kaşık geliyor. neyzen ekmeği lokma lokma koparıp kasedeki rakının içine bastırıyo. lokmalar rakıyı iyice çektikten sonra çalakaşık yanaşıyor. yine anlatılanlara göre, ata: - pes, pes, diye bağırarak ayağa fırlamış ve elleriyle yüzünü kapamış, ayrılırken de saygılarını sunmuştur. yine rivayete göre ata öldükten sonra neyzen, evinden haftalarca çıkmamış.. Gece meyhaneden cikmis evine donerken, dar bir sokakta karsilastigi bir baska sarhos ile aralarinda gecen diyalog : - ben senin gibi cigeri bes para etmez herife yol vermem! neyzen geri cekilir, yolu acar; - ben veririm.. Mustafa Kemal Atatürk'ün büyük dil kongresini topladığı gün, başvekil de bakırköyünde genişletilen bez fakrikasını açmaya gelmişti. dil kongresine bütün bakanlar, milletvekilleri ve bazı büyükelçiler de gelmişlerdi. dil konusunda tezi olanlar, kürsüye çıkıp konuşmuşlar, fikirlerini beyan etmişlerdi. bunlar arasında üniversite profesörlerinden cafer kırımi bey de kürsüye çıkarak tezini savunurken, kırımlı olması dolayısıyla söz arasında ruslar hakkında biraz sitemde bulununca atatürk çok kızmış ve: - "burası siyaset meydanı değildir, indirin şunu hemen" deyince profesörü kürsüden indirmişlerdi. neyzen tevfik bu olayı öğrenince şu kıtayı yazmıştı: fabrika yaptı sümerbank bez için, çok muazzam bir eser bu laf değil, dil işinde ehli dil tezden dedi: sıçtı cafer bez getirsin başvekil.. Beşiktaş'taki iskele meydanında ufka bakan ve eliyle de rüzgardan dalgalanan kaftanini tutan bir barbaros hayrettin paşa heykeli vardır.. altında da kemalin şiiri yazılıdır: deniz ufkunda bu top sesleri nerden geliyor? barbaros, belki, donanmayla seferden geliyor!.. adalar'dan mı? tunus'tan mı, cezayir'den mı? hür ufuklarda donanmış iki yüz pare gemi yeni doğmuş aya baktıkları yerden geliyor; o mübarek gemiler hangi seferden geliyor? neyzen tevfik bunu görmüş, beğenmemiş.. "'geliyor da geliyor' diye tutturmuş kemal".. sonra neyzen aşağıdaki dörtlüğü yazmış.. ebedi bilgini hayrettin kaptan beş asır önceden biliyor gibi ıkına sıkına yazdığın şiire barbaros kıçını siliyor gibi muhabir-- ne kadar içki içersiniz. neyzen-- birinci dünya harbi boyunca 18 bin okka rakı, içtim muhabir-- hehehe yok canım neyzen-- gülmesene kardeşim hesap yaptık hesap -

Tevfik, 24 Mart 1879 pazartesi günü Muğla'nın Bodrum ilçesinde dünyaya gelmiş. Babası Hasan Fehmi bey aslen Samsun-Bafra ilçesine bağlı Kolay Beldesindendir. Kolaylı soyadı da buradan gelir. Babası Soyadı kanunu çıkınca memleketinin ismini soyisim olarak almıştır. Babasının Kolaylı olmadığı Kolay'da görev yaptığı gibi yanlış bilgiler ortada dolaşmaktadır. Aksine Neyzen Tevfik'in babası Bafra Kolay'lıdır, Neyzen doğduğu esnada Bodrum'da Rüştiye öğretmenliği yapmaktadır. Birde kardeşi vardır. Ahmet Şefik Kolaylı. İstiklal savaşından sonra Şefik bey Pendik Bakteriyolojihanesine müdür olarak atanmış ve bu görevde 1939 yılına kadar katılmıştır.1939 – 1945 yıllarında Tarım Bakanlığı teftiş heyetinde çalışmış, 1946-1951 yıllarında Tarım Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığında bulunmuştur. Şefik Bey'in sığır vebası, tavuk kolerası aşısı, antraktsa teşhis çiçek aşısı Anadolu keçilerinin plöro-paömonisi konularında çalışmaları vardır. Bakteriyolog Ahmet Şefik Kolaylı, ağabeysi Neyzen Tevfik'e onun anılarına ve eserlerine büyük önem vermiştir. Türk Ansiklopedilerinin hepsinde bugün neyzen Tevfik Kolaylı'nın adı bulunuyorsa, bu başarıda, ansiklopedilerimizde adı olmayan Şefik bey'in payı büyüktür. O, bütün hayatı boyunca Neyzen'in koruyucu mesleği olmuştur. Neyzen Tevfik'in çocukluğu Bodrum'da ailesi ile beraber geçmiştir. Neyzen Tevfik, daha sonraları hayatında önemli yer tutacak bazı olayları Bodrum'da yaşamıştır. Bunlardan biri Neyzen Tevfik'in Sara hastalığının sebebi ile illgilidir. Neyzen yedi yaşında iken, Muğlalı Kel Mülazım Hüseyin Ağa müfrezesinin kent çarşısında, eşkıyaların kesik başlarını halka gösterirken Neyzen Tevfik'de orada bulunur. Bu görüntü onun hayalinden silinmez ve Urla'da başlayacak olan Sara nöbetlerinin tetikleyicisidir. Neyzen Tevfik ile babasının uğrak yeri Tepecik cami yakınındaki kahvedir. Tevfik, o kahveye gelen dervişlerin üflediği neye vurulur, ney üflemek ister. Ancak babası Hasan Fehmi Bey, yedi yaşındaki oğlunun öğrenim hayatını olumsuz etkiler düşüncesi ile buna izin vermez. Avram Galanti, ( Yahudi asıllı Türk eğitimci, siyaset adamı ve Türk milliyetçisi.4 Ocak 1873'te Bodrum'da doğdu. 1961 yılında İstanbul'da vefat etti. 1915 ile 1933 yılları arasında Darülfünun'da eğitimci ve profesör olarak çalıştı.) Tevfik'in kendi yaptığı düdükleri okulda çalarak çocukları etrafına topladığını belirtir. Onüçündeyken, 1892'de, babasının "Urla Rüştiyesi"ne atanması üzerine, ailesiyle birlikte Urla'ya gider. Bir yıl sonra, usta bir neyzen olan Berber Kazım'la tanışır ve ondan ney dersleri almaya başlar. 1893 de, ilk sar'a nöbetini geçirir. Aile büyükleri, bunu neyin etkileyici sesine bağlayarak onu bu tutkusundan vazgeçirmeye çalışırlar, bu arada okulu bırakmak zorunda kalır. Annesi ile İstanbul'a gider ve altı ay sonunda Pepo adlı bir doktor hastalığını kontrol altına almayı başarır. Gerekli ilaçları verir ve "Neyzen'in üzerine gidilmemesini ve en çok hoşlandığı şeyleri yapmasına izin verilmesini" tavsiye eder. Ve öyle de olur. Öğrenimine ara verir, gönlünce gezip tozmaya ve neyi ile ilgilenmeye başlar. Biraz düzelen Tevfik'i babası, bir yıl sonra ve son bir umutla, yatılı olarak "İzmir İdadisi"ne verir. Ancak sar'a nöbetleri yeniden başlar ve böylece okulu bırakır. Neyzen Tevfik, neyini koltuğunun altına sıkıştırdığı gibi İzmir Mevlevihanesi'nin yolunu tutar. O yılların İzmir'i sürgün yeridir. İstibdat yönetimi rahatsızlık duyduğu aydınları oraya gönderir. İzmir Mevlevihanesi de onların uğrak, dahası toplanma yeri gibidir. Neyzen Tevfik burada Tokadizade Şekip, Tevfik Nevzat, Ruhi Baba, ve Şair Eşref gibi pek çok ünlü isimle ile tanışır. Onlardan Türkçe'nin yanı sıra Arapça ve Farsça dersleri alır. Şair Eşref yalnızca dostu ve hocası olarak kalmayarak ona hicvin kapılarını da açacaktır. İlk şiiri bu günlerde, 13 Mart 1898'de Muktebes dergisinde yayımlanır. Ondokuzundayken, 1898'de, babası medrese öğrenimi için, İstanbul'a gönderir onu. Fethiye Medresesi'ne yerleştirir. Ama Neyzen Tevfik, zamanını daha çok Galata ve Yenikapı mevlevihanelerinde geçirir. Bu arada Mehmet Akif Ersoy'la tanışır. Akif, dönemin seçkin müzisyen ve edebiyatçıları ile tanışmasını sağlar. 1901 yılında, medrese giyimi olan cüppe ve şalvar yerine Akif'in verdiği setre pantolonu giymesi, akşamları medrese dışında kalması ileri-geri konuşmalara yol açınca, Fethiye Medresesi'nden ayrılır. Önce Fatih'teki Şekerci Hanı'na, sonra da Çukurçeşme'deki Ali Bey Hanı'na yerleşir. Bu arada babasını tanıyan ve daha sonra Şeyhülislam da olan Musa Kazım Efendi onu kendi derslerine kabul eder. Onun sayesinde Neyzen Tevfik, Ahmet Mithat Efendi, Muallim Naci, Şair Şeyh Vasfi gibi edebiyatçılarla tanışır. Mehmet Akif'le dostluğu sürmektedir. Neyzen, Akif'e ney öğretir; Akif ise Neyzen'e Arapça, Farsça ve Fransızca. Dost çevresi içinde artık İbnülemin Mahmut Kemal, Tevfik Fikret, Uşakizade Halit Ziya, Ahmet Rasim, Tanburi Cemil, hacı Arif Bey, Yunus Nadi de vardır. Dönemin önde gelen ailelerince köşk, yalı ve konaklarına çağrılan, dahası saray çevresine bile sokulan bir neyzendir artık. Öte yandan istibdata karşı olan gençlerle Sirkeci'deki İstasyon Gazinosu ve Güneş Kıraathanesi'nde bir araya gelir; yurt sorunlarına ilişkin ve istibdat karşıtı konuşmalar yaparlar. Güneş Kıraathanesi'ne gelip gidenlerden Ziya Şakir, bir gün, sözü Eşref'ten açıp Jön Türk hareketinin önderlerinden Ahmet Rıza'ya getirerek Neyzen Tevfik'i konuşturur; tüm düşüncelerini öğrenir. Ardından da ihbar eder. Gözaltına alınır ve sıkıntı dolu bir sorgulamadan geçirilir. Bu arada, daha önce tam otuz beş kez jurnal edilmiş olduğunu öğrenir. On beş gün sonra da salınır. Ama artık mimlenmiştir ve hafiyeler peşindedir. Zarar veririm endişesi ile arkadaşlarından uzak durur. Kendini Beyoğlu meyhanelerine atar. Bu esnada Sütlüce Bektaşi Tekkesi'ne devam ederek Şeyh Mümin Baba'dan nasip alır. Siyasi baskı iyice artmıştır. O da pek çok Abdülhamit karşıtı gibi yurt dışına gitmeye karar verir. Kendi anlatımı ile "1319 (miladi 1902) senesi kanunusanisinin 13'üncü Perşembe günü Mesajeri vapurunun güvertesine postu sererek" Mısır'a doğru yola çıkar. En yakın arkadaşlarından Şair Eşref'te oradadır. II. Meşrutiyet'in ilanıyla da Mısır'dan ayrılır, İzmir'e döner. Ardından da İstanbul'un yolunu tutar. Kendi anlatımı ile 'Devr-i dilara-yı meşrutiyet'in ilanından tam 28 gün sonra, 8 Ağustos 1324'te (1908) Sirkeci rıhtımına ayak basar. Çemberlitaş'ta bir han odasına yerleşen Neyzen Tevfik'in "ilan edilen hürriyet"le karşılaşması pek de parlak olmaz. Seyretmek için gittiği ve Ferah Tiyatrosu'nda sergilenen "Sabah-ı Hürriyet" adlı oyunun İttihat ve Terakki'ce yasaklanması üzerine yaptığı konuşma yüzünden tutuklanır. Kısa bir süre sonra serbest bırakılır. Neyzen Tevfik 1910 yılında "sarıklı bir zatın kızı olan Cemile hanımla", kardeşinin ve babasının karşı çıkmasına karşın, annesinin ısrarı ile evlenir. Bir kızı olur. Ancak yürümeyen evliliği, kızı Leman henüz üç aylıkken kayınbabasının eşini alıp götürmesiyle son bulur. Birinci Dünya Savaşı yıllarında, Askeri Müze'nin kurucusu Muhtar Paşa'nın emrinde ve Mehterbaşı olarak askerlik yapar. Düzenle başı hoş olmayan Neyzen Tevfik'in askerliği de kendincedir. Herhangi bir meseleden Muhtar Paşa ile kavga eder ve çıkar gider. İstanbul Merkez Komutanı Albay Cevat Bey, sık sık yinelenen bu kavgalarda araya girer ve Muhtar Paşa ile Neyzen'i barıştırır. Dönemin Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın yalısında Mehter takımının verdiği konseri izleyen Almanya'nın Romanya'daki kuvvetlerinin komutanının ilgisini çeker. Bazı kaynaklara göre onun çağrılısı olarak Romanya'ya gider. Romanya'da piyano eşliğinde konser verir. 1919 yılında, ilk kitabı Hiç'i yayınlanır. 1923'de Ankara'ya gider ve kardeşi Şefik Kolaylı'nın yanında 4-5 ay kalır. Ulusal Kurtuluş Savaşı'nı ve Mustafa Kemal'i yücelten şiirler yazar. Cumhuriyet devrimlerine bağlı, onları savunan bir şairdir artık. Geçmişe, geçmişin kalıntılarına karşı acımasız bir savaşıma girişir. 1924 yılında, arkadaşı Hasan Sait Çelebi'nin de yardımları ile yazdıklarını Azab-ı Mukaddes adı altında forma forma yayımlamaya kalkışır. Ancak girişim başarılı olmaz. İki formadan sonra noktalanır. 1926 yılında Atatürk'le tanışır. 1927 yılında sa'ra nöbetleri ve alkol yüzünden artık sık sık gideceği Toptaşı Tımarhanesi ve Zeynep Kamil Hastanesi'nde tedavi görmeye başlar. 1928 yılında Dresden Opera Müdürü Kurt Schtringler ile tanışır. Ney çalışına hayran kalan Opera Müdürü Neyzen Tevfik'i yücelten sözler söyler. Aynı yıl, eski dostu Mehmet Akif'i görmek için tekrar Mısır'a gider. Bir yıla yakın bir süre yanında kalır. -