Dış ilişkilerinde daralma yaşayan liderlerin içeriye dönüp otoriterleşmesi siyaseten bir kader midir? Siyasilerin kendi elleriyle yarattıkları ve ülkeleri içe kapatan bu girdabın bir benzeri Türkiye yi de içine çekiyordu ki Gezi Parkı isyanı bu gidişata acı bir fren yaptırdı. Hiçbir siyasi partinin kanalize edemediği genç kuşak bu kadere kolayca teslim olmayacağını gösterdi. Hükümet uluslararası arenada karşılaştığı türbülansın verdiği sıkışmışlık psikolojiyle içerdeki gerilime yaklaşıyor: 2011 den beri halk isyanlarıyla yüzleşen Arap liderlerine Halkın sesine kulak ver diyerek ahlaki bir duruş sergileyen bir Başbakan kendi halkının huzursuzluğunu ve öfkesini dış güçlerin, faiz lobilerinin, darbecilerin komplosu diyerek itibarsızlaştırmaya çalışıyor. Gezi ye antenlerini açan yabancı basının ilgisini sözünü ettiği dış komplonun alameti sayıyor; bu topraklarda yüzyılda bir görülebilecek bir olaya hiçbir gazetenin bigane kalamayacağını düşünmeden. Ve kitle yarıştırıyor; hiç ihtiyacı yokken. 15 Haziran da Ankara, 16 Haziran da İstanbul da misilleme mitingleri planlıyor; üniversiteye giriş sınavlarıyla çakışmasına aldırmadan... İçe dönüşün dili hoyratça Çoğulculuktan çoğunlukçuluğa kayan trajik bir dönüşüm bu. Türkiye nin AB ile ilişkilerden Suriye ye kadar dış politika yolculuğunda tökezlemesinin bunda etkisi büyük. Ermenistan ile ilişkileri normalleştirmeye yönelik süreç Azerbaycan ın hatırına çöpe atıldığında; Kıbrıs sorununu çözme yönündeki cesur açılımlardan adayı yeniden fethetme çizgisine geri dönüldüğünde; Yunanistan la Ege deki sorunları çözmek üzere yakalanan bahar havası dağıldığında ve nihayetinde Türkiye nin 2005 te imza attığı Ek Protokol gereği gümrüklerini Güney Kıbrıs a açma yükümlülüğünü yerine getirmemesi yüzünden AB ile müzakereler tıkandığında Erdoğan yapılan eleştirileri devletçi ve milliyetçi söylemlerle bertaraf etmeye çalışmıştı. Bu söylem Türkiye yi AB den uzaklaştırırken içerde de özellikle Kürt sorununu kritik bir noktaya taşımaktan başka bir şeye yaramadı. Hükümet BDP li vekilleri Meclis ten atıp KCK davasında binlerce Kürt ü hapse tıkarak Kürt meselesiyle baş edeceğini umarken aniden çark edip barış sürecini başlattı. Zorlayıcı faktör Suriye nin kuzeyinde öngörülemeyen fiili Kürt özerk bölgesiydi. Koşulların dayatmasıyla gelse de kuşkusuz alkışlanası bir manevraydı. Ne var ki Abdullah Öcalan ın son İmralı heyetiyle gönderdiği Üzerime düşen sorumluluğu yerine getirdim. Umarım hükümet de kendi üzerine düşen sorumluluklara aynı ciddiyetle yaklaşır. Beni kullanıp aldatabileceğini düşünenler yanılır mesajı da ciddi bir tökezleme riskine işaret ediyor. Suriye nin etkisi Kürt açılımının selameti için dozu düşürülen devletçi-milliyetçi retoriğin yerini bu kez dini, mezhebi ve hamasi referanslarla yüklü muhafazakar bir yönelim aldı. Önce Cilvegözü ardından Reyhanlı'da bombalı saldırılarla Türkiye ye bedel ödetmeye başlayan Suriye siyasetinden rahatsız olmaya başlayan AKP tabanındaki çatlakları kapatmaya yönelik bir çaba bu. Suriye baskısı önümüzdeki aylarda Türkiye yi daha da zorlayacak. Suriye ordusu, Lübnan sınırında muhaliflere silah akışında kilit önem arz eden Kuseyr i ele geçirdikten sonra sürek avına benzer bir yay çizerek Türkiye sınırına doğru çıkmayı planlıyor. Kuseyr den sonra Kalamun da düşerse muhaliflerin Lübnan bağlantısı çökecek. Geriye Türkiye den beslenen Halep ve İdlib kalıyor. Batı dan beklenen silahlar gelmez ve muhalifler bu iki yerde kaybederse Türkiye, Suriye siyasetinin yakıcı yansımalarını daha da hissedecek. Silahlı grupların sınıra yığılması Türkiye için bir kabus senaryosu. Ankara bununla yüzleşmemek için ABD yi müdahaleye ikna etmeye çalıştı ama olmadı. Sadece Suriye değil Irak la ilişkiler konusunda da ABD ile ters düşen Erdoğan ın Gezi olaylarına ilişkin dış güçler atfı dışarıda tecrit edilmişlik psikolojisini de yansıtıyor. Gezi frenine dinsel yanıt Neticede hükümet Yeni Osmanlı çağrışımı yapan dışa açılım politikasını yürütemedi ve içe döndü. Ama dışarıdaki tökezlemenin içe yansıması maalesef çok hoyratça. Mesela 3. köprüye Yavuz adının konulması Suriye ye, mezhepçi bir dille hırpalanan Alevilere, Suriye yüzünden Ankara ile yakın tarihin en kötü dönemini yaşayan İran a, Irak la aynı dalga boyunda giden Irak ın Şii yönetimine verilen bir mesaj. Nutuklar suya yazılan yazı gibi kaybolabilir ama köprüdeki mesaj kendisi gibi kalıcı olur. Hükümet buram buram mezhepçilik kokan bu stratejiyle, özel hayatı dizayn etme ve yeni kimlik oluşturma girişimleriyle muhafazakar safları sıklaştırmaya çalışırken baltayı yanlış yere, Gezi ye vurdu. Ne var ki burada silkinip muhasebe yapmak yerine Camiye ayakkabılarla girip bira içtiler suçlamasında olduğu gibi dini hassasiyetler üzeninden karşılık veriliyor. Yazık ediliyor. Fehim Taştekin / Radikal