break ve continue İfadeleri Döngü deyimleri içindekiler yürütülürken, çevrimin, koşuldan bağımsız kesin olarak sonlanması gerektiğinde veya döngünün bir sonraki çevrime geçmesi istendiğinde bu deyimler kullanılır. Örnek; <html> <head><title>ornek.html</title></head> <body> <script> var x=0;var y=1;var z=6; do{ y++; x+=y; if // while deki koşula bakılmaksızın döngü sonuna gider. if(y<=3) // y<=3 olduğu sürece döngü bir sonraki çevrime girer. }while(x<10); // x<10 olduğu sürece çevrime devam et. document. write ; </script> </body> </html> Fonksiyon Kavramı Çoğu zaman Javascript kodunuzda bir işlemin birden fazla yapılması gerekebilir. Hatta kimi zaman Javascript'e bir işlem yaptırmadan önce başka bir işlemi yaptırmak istenebilir. İşte bu tür tekrarlanan işin yapılması için gerekli işlem ve komut gruplarına Fonksiyon adı verilir. Fonksiyonlar genelde, filanca isimli gruptaki işlemleri yap oradan bir değer al bunu filanca isimli gruba götür gibi işlemler için kullanılır. Bu tür komut sistemleri Javascript'te en çok kullanılan komut türlerindendir. Fonksiyonun yazım kuralları şu şekildedir ; function fonksiyon_ismi(parametre1, parametre2, ... ) Fonksiyona Değer Gönderme ve Değer Alma Bir fonksiyonun Javascript içerisindeki ilk önemli görevi diğer fonksiyonlardan veya herhangi bir yerden bir değer alıp onu kendi içerisinde işletip sonra istenilen fonksiyona veya yere göndermektir. Bir sonucu bir fonksiyondan çağırmak için return deyimi kullanılır. Örnek; <html> <title>ornek.html</title> <head> <script language="JavaScript"> function carp </script> </head> <body> <script language="JavaScript"> var x = prompt ; var y = prompt ; var z = carp ; document. write ; </script> </body> </html> Nesneler ve Özellikleri Günümüzde sıkça kullanılan bir deyim Nesneye Yönelik Programlama. Nedir bu Nesneye Yönelik programlama? Bu tip programlamada kullanılan her öğe bir nesne olarak kabul edilir. Bu nesnelerin özelliklerini kullanarak onları değiştirerek program yazılır. Javascript'te bu tür bir programlama dilidir. Örneğin webde sörf yaparken herkesin karşısına çıkan formlar birer nesnedir. Bu nesnelerin tepkiye göre cevap vermesi gibi özellikler de onun yani nesnenin özellikleridir. Örneğin şimdiye kadar çoğu kez kullanılan document. write komutu aslında bir nesnenin özelliğine atıfta bulunmaktan başka bir şey değildir. Yani document nesnesinin write özelliğini kullanarak html sayfamıza yazı yazdırıyoruz. Pencere açmak ve kapamak Birçok yerde gördüğünüz pencere açma pencerelerin çeşitli özelliklerini değiştirme bu nesne yardımıyla_yapılmaktadır. Pencere açmak için : window. open ; Pencere kapatmak için : window. close ; Pencere kapatmak için window. close komutu vermek yeterlidir. Burada kapatılan pencere ona kullanılmakta olan penceredir. Pencere açma işleminde window. open ile pencerenin açılmak istendiği belirtilir. Parantez içerisinde verilenler ise açılması istenen pencerenin özelliklerini belirtir. Url_adı : Buraya yazılacak dosya ismi açılacak pencerenin içerisinde olacaktır. window. open veya; window. open window. location. protocol window nesnesinin location. protocol nesnesi ise yüklenen dosyanın sabit diskten mi yoksa internetten mi yüklendiğini gösterir. if else http: Dosyanın internetten yüklendiğini belirtir. file: Dosyanın sabit diskten yüklendiğin belirtir. window. history. go window un history özelliği ile bir önceki sayfaya erişim sağlanabilir. Örneğin kullanıcı herhangi bir formu doldurmadı ve işlem yapılamadı bu durumda bir hata mesajı ile kullanıcıyı uyardıktan sonra history nesnenisin kullanarak bir önceki sayfaya kullanıcı göndererilebilir. window. history. go(-1) Bir önceki sayfaya -1 ile ulaşabilirsiniz. Bu değeri arttırarak daha önceki sayfalara da ulaşabilirsiniz. window. status. bar kullanımı status. bar, window nesnesinde belirttiğimiz gibi tarayıcıların en alt kısmında yer alan hangi dosyaya gidileceği veya yüklendiği ile ilgili bilgi veren kısımdır. window. status="Ahmet Hoca iyi günler diler!";

switch Bir değişkenin içeriğine bakarak, programın akışını bir çok seçenekten birine yönlendiren bir karşılaştırma deyimidir. Bu deyim BASIC dilinde ONGOSUB ve Pascal dilinde Case deyimine benzerdir. C dilinde ise karşılığı aynıdır. Bu deyimin genel yazım biçimi; switch var sec; sec = prompt ("Çıkmak istiyor musunuz " ,"Evet ;Hayır ") switch { case "e" : case "E" : document. write //yapılması istenen işlemler case "h": case "H" : document. write break; //Çıkılması istendiği için döngüyü kesmek için break komutunu //kullanıyoruz. İleride break deyimi açıklanacaktır. Döngüler while Tekrarlama deyimidir. Bir küme ya da deyim while kullanılarak bir çok kez yinelenebilir. Yinelenmesi için koşul sınaması çevrim başında yapılır. Genel yazım biçimi; while Koşul olumlu olduğu sürece çevrim yinelenir. İki veya daha çok koşul mantıksal operatörler birleştirilerek verilebilir. Örnek; <html> <head><title>ornek.html</title></head> <body> <script Language="JavaScript"> <!-- var yil=0;var para=1000; while(para<50000) document. write("1000 TL ", yil," sonra ", para," TL olur.") --> </script> </body> </html> do... while Bu deyim while dan farkı, koşulun döngü sonunda sınanmasıdır. Yani koşul sınanmadan çevrime girilir ve döngü kümesi en az bir kez yürütülür. Koşul olumsuz ise döngüden sonraki satıra geçilir. Genel yazım biçimi; do while ; Örnek; <html> <head><title>ornek.html</title></head> <body> <script Language="JavaScript"> <!-- do while(sayi>0); document. write --> </script> </body> </html> for Diğer döngü deyimleri gibi bir öbeği bir çok kez tekrarlamakta kullanılır. Koşul sınaması while da olduğu gibi girmeden yapılır. Bu döngü deyimin içinde diğerlerinden farklı olarak başlangıç değeri ve döngü sayacına sahip olmasıdır. Genel yazım biçimi; for Örnek; <html> <head><title>ornek.html</title></head> <body> <script language="JavaScript"> <!-- for(sayi=0;sayi<=10 --> </script> </body> </html>

Ekrana Çıktı ve Klavyeden Bilgi Girişi prompt Ziyaretçiden bilgi alma iki tür JavaScript komutuyla gerçekleşir. Birisi prompt diğeri ise Form yoluyla bilgi alınması. Form yoluyla alınan bilgiler formun Html üzerinde yer alması yüzünden prompt komutu ile birbirinden ayrılır. prompt komutu ile Html sayfasından hariç bir pencere açılır. Alınmak istenen bilgi ziyaretçiye bu yol ile sorulur ve hemen altındaki boşluk yardımıyla cevap alınır. prompt Bu komutun yorumu şudur. Html üzerinde Html'den bağımsız bir pencere aç. İlk çift tırnak içerisinde olan kelime veya kelime grubu, pencerenin üst kısmında ve değiştirilemeyen kısımdır. Burada soru veya pencerenin niçin açıldığı ile ilgili bir açıklama verilir. İkinci çift tırnakta ise doldurulacak olan cevap satırının içinde seçili bir haldedir. Bu ise genel olarak cevap örneği olarak ziyaretçiye sunulur. Kullanılması zorunlu değildir. Kullanılmadığınızda undefined gibi tanımlanmamış uyarısı alınır. prompt ; Şimdi kullanıcıdan nasıl bilgi alınacağını gördük fakat bu bilgiyi nasıl kullanabiliriz? Bu sorunun cevabı prompt komutunu var ile bir değişkene atmak suretiyle kullanabiliriz. var tara=prompt ; Biz bu satır ile, ziyaretçiye prompt komutu ile tarayıcısı soruldu ve bunu var değişken tanımlama komutuyla tara değişkenine atandı. Ziyaretçiden alınan bu bilgi sonucunda tara değişkeni ya ie yada nn değerini alacaktır. Biz daha sonraki satırlarda bu değişkeni belli bir koşul koyarak kullanabiliriz. write Html dosyasına yazı yazdırma komutu write dır. Bu kodun yazım kuralları; document. write ; Javascript html üzerinde yazı yazmak istediğinde write komutunu tek başına kullanamaz. Bunun için document fonksiyoneli ile birlikte kullanılır. document. write komutundan sonra parantez açılır. Daha sonra yazılmak istenen sıraya göre değişken ismi veya görüntülenmek istenenler yazılır. Değişkenler çift tırnak içerisinde yazılmazlar. Sadece görüntülenmek istenenler çift tırnak içerisinde yazılır. Şimdi prompt komutu ile write komutunu birleştirerek bir kod hazırlayalım. Bu kodumuzda prompt aracılığıyla ziyaretçiye adını sorup ad değişkenine atanıyor. Daha sonra bu değişkeni write komutu yardımıyla ziyaretçiye Merhaba deniyor. <html> <head><title>ornek.html</title></head> <body> <script> var isim = prompt ; document. write ; </script> </body></html> Aynı örnekte Merhaba dedikten sonra alınan ismin bir alt satırda görüntülenmesini istiyorsak bunu Javascript'e şu şekilde yaptırabiliriz. document. write ; Bu tür Html deyimlerinin tümünü Javascript'e yaptırabilirsiniz. alert Ekranın girilen iletiyi yazar. alert <html> <head><title>ornek.html</title></head> <body> <script> alert </script> </body></html> if, if-else Javascript'te çoğu dilde olduğu gibi koşul yapısının kodu if deyimidir. Yani if deyimi koşullu işlem yapma deyimidir. if ve else tek bir karşılaştırma deyimi olup else in kullanımı isteğe bağlıdır. Eğer koşul olumlu ise küme yürütülür ve else den sonraki küme atlanır; olumsuz ise, if den sonraki küme atlanır ve eğer varsa, else den sonraki küme yürütülür. if deyiminin kullanımı: if küme sonu if-else deyimlerinin kullanımı: if else Örnek; <html> <head><title>ornek.html</title></head> <body> <script> var parola=1999; var gir=prompt ; if else </script> </body> </html>

JAVA SCRİPT Giriş Java, C++ gibi derleme tabanlı bir dil olmasına rağmen, tek bir derlenmiş programın her tip bilgisayarda çalışabilmesi sağlanacak şekilde değiştirilmiştir. Fakat JavaScript bu tür bir programlama dili değildir. Yorumlanması için bir tarayıcıya ihtiyaç duyar. Bu yüzden script dilidir. Html dosyasını içine gömülüdür. Javascript, Netscape firması tarafından C dilinden esinlenilerek yazılmıştır. Yazılma amacı Html'in sahip olmadığı bazı özelliklerin web sayfalarında kullanılmak istenmesidir. Netscape firması bu konuya ağırlık vererek JavaScript script dilini internet ortamına kazandırmıştır. Kısaca Java derleme tabanlı bir dil, JavaScript ise küçük program parçalarıdır. Netscape ve Internet Explorer tarayıcıları JavaScript kodlarını farklı yorumlar. Netscape firması JavaScript dilini hazırladığında Microsoft firması bu dilin özelliklerini veya yazılım tarzını tam anlamıyla Internet Explorer'a eklemedi. Kendi yazım kurallarını belirledi. Bu yüzden JavaScript kodu yazarken bu iki tarayıcı özelliklerini de göz önünde bulundurulmalıdır. JavaScript'in genel Özellikleri Javascript kodlarını yazmak için Windows kullanıcıları için NotePad, Mac. kullanıcıları için Simple Text yeterlidir. JavaScript kodları etiketi ile biter. Etiketi JavaScript'i anlamayan eski sürüm tarayıcıların bu kısmı geçmeleri içindir. Genellikle yazım tarzı <script> <!--JavaScript kodları--></script> şeklindedir. Tüm JavaScript kodları HTML ye gömülü olarak bu deyimler arasına yazılmalıdır. JavaScript'te açıklama işaretleri tek satır ise // ile başlar. Eğer açıklamanız bir satırdan fazla ise / ile başlar / ile biter. // bu satır kullanılacak değişkenlerin tanımlanması / açıklama satırı 1 açıklama satırı 2 açıklama satırı 3 / JavaScript kodları Html kodların arasında yer alır. Veya uzantısı js olan dosyalarda saklanarak yine Html içerisinden çağırılır. Java Appletleri gibi Html'den ayrı bir unsur değildir. Javascript Html'in bir parçasıdır. Kullanılacak yere göre Html'in içerisinde kullanılır. Fakat genelde < head > etiketleri arasında kullanılır. Javascript kodları bittiğinde elinizde asla kendi başına çalışan uzantısı exe veya com olan bir dosya olmaz. Her zaman için tarayıcı tarafından yorumlanması gerekir. Yorumlanması demek Javascript kodunun çalışması anlamındadır. Nesne ve buna uygulanan olaylar ile ilgili bir takım görevleri vardır. Javascript kullandığı her unsuru nesne olarak algılar. Siz bu nesneleri tıklamak, üzerine gelmek, üzerinde çıkmak gibi olaylar ile çalıştırırsınız ki bu da Javascript'in ziyaretçi ile etkileşmesi demektir. Genel öğrenim yapımız diğer programlama dillerine nazaran biraz farklı olacaktır. Bu Javascript'in bir script dili olmasında ileri gelir. değişkenler Genel Değişken Özellikleri Değişkenler Javascript'te ve diğer programlama dillerinde olduğu gibi bilgi depolamak bu bilgiyi kullanmak amacıyla kullanılırlar. Değişkenler var komutu ile oluşturulurlar. Karakter olarak kullanıldıklarında işlem yapılamazlar. Nümerik olarak kullanıldıklarında ancak işlem yapabilirler. var sayi; var sayi1=10; var yazi1="10"; Burada birinci satırdaki sayi değişkeni script kodunun herhangi bir yerinde kullanılmak üzere oluşturulmuştur. İkinci satırda sayi1 adındaki değişkenin değeri hemen o satırda = ifadesinden sonra verilmiştir. Böyle değişken tanımı da yapılabilir. Üçüncü satırda ise değişkenin karakter ifadesi olarak kullanımını göstermektedir. Burada önemli olan karakter değişkenlerin alıntı "" ifadesinin arasında kullanılmasıdır. Her değişkenden sonra ; işareti konulmalıdır. Tarayıcı, bir başka komut satırına geçtiğini bu yol ile anlar. var sayi1=10; var sayi2=20; var sayi3=sayi1+sayi2; Birinci ve ikinci satırlarda değişkenler oluşturulmuştur. Üçüncü satırdaki ise sayi3 değişkeni ile diğer iki değişken toplanmıştır. Burada önemli olan işlem yapmak istediğimizde değişken değerinin alıntı "" işaretlerinin arasına konmamasıdır. Üçüncü satırı - ileride göreceğimiz write fonk- siyonu ile - tarayıcıda yazdırırsak göreceğimiz değer 30'dur. var sayi1="10"; var sayi2="20"; var sayi3= sayi1+sayi2 ; Bir önceki örnekten farklı olarak değişken değerlerinin alıntı işaretleri içerisinde yazılmıştır. Eğer sayi3 adlı değişken tarayıcıda yazdırılırsa göreceğimiz ifade 1020 ifadesidir. Yani tarayıcı karakter olarak tanımladığımız değişkenleri ardada ekledi. Burada unutulmaması gereken şey bunun sadece + işleminde geçerli olmasıdır. Diğer işlem türlerinde bu tür bir sonuç alınamaz. Değişkenlere Ad Verirken Uyulması Gereken Kurallar 1) Değişken isimleri harf veya _ karakteri ile başlayabilir. Rakam kullanmak istersek 2. karakterden sonra kullanılabilr. Yani değişkenin ilk karakteri rakam olamaz. Değişken isimlerine örnekler; var url="turkport"; // doğru var _rakam=12; // doğru var a1=123; // doğru var 3uzler="üçüzler" // yanlış var x1; // doğru 2) Değişken tanımlarken bir veya birden fazla boşluk bırakmak tanımlama açısından herhangi bir sorun teşkil etmez. 3) Değişken adı verirken kullandığımız harflerin büyük veya küçük olması bazı tarayıcılarda fark etmezken çoğu tarayıcıda farklı bir değişken anlamındadır. Yani; var say=1; var Say=1; Birçok tarayıcıda farklı değişkenler olarak algılanır. Değişkenlerin işlem operatörleri ile kullanımı Değişkenlere işlem yaptırabilecek işlemcilere operatör denir. JavaScript'te 4 çeşit operatör vardır. Aritmetik operatörler Karşılaştırmak operatörleri Mantıksal operatörler Özel operatörler Aritmetik operatörler Her zaman kullandığımız bu operatörler +, - , , / , % 'dir. var i=10; var j=11; var k=12; var m, n; m=i j+k; n=i ; Değişkenler i, j, k, m, n i=10;j=11;k=12;m, n ye başlangıçta bir değer atanmamış. m=i j+k = 10 11+12 = 122 n=i = 10 (11+12)= 230 var a=100; var b=9; var c=100%9; //c=100/9 dan kalan değerdir.(Yani 100 Mod(9) göre değeri) Burada c değişkenin değeri 100/9'un kalanı 1'dir. Yani c değişkeninin değeri 1 olacaktır. Diğer - ve / operatörlerinin işlemleri kendilerine atanan çıkartma ve bölme işlemidir. Bu operatörlerin kısa kullanımı içinde Javascript bize kolaylık sağlar. Bu operatörleri sıralamak istersek; -= : = : /= : %= : ++ : -- x+=y; //x=x+y anlamındax-=y; //x=x-y anlamındax =y; //x=x y anlamındax/=y; //x=x/y anlamında x%=y; //x=x%y anlamındax++; //x=x+1 anlamındax--; //x=x-1 anlamında var x, y, z; x=10; y=20; z=30; x++; x+=y; z--; y = z; Değişkenler: x, y, z x=10;y=20;z=30; x++ x=x+1 x=10+1=11 x+=y x=x+y x=11+20=31 z-- z=z-1 z=30-1=29 y =z y=y z y=20 29=580 Karşılaştırma operatörleri Bu operatörler değişkenlerin birbirleri ile karşılaştırılmak istendiğinde kullanılır. Bu operatörler ise; operatörü iki değişkenin birbirine eşitliğini kontrol eder. != operatörü iki değişkenin birbirine eşit olmadığı durumlarda kullanılır. < operatörü bilindiği üzere küçüktür operatörüdür. Soldaki değişkenin sağdakinde küçüklüğünü kontrol eder. <= soldaki değişkenin sağdaki değişkene küçük eşitliğini kontrol eder. > soldaki değişkenin sağdaki değişkene göre büyük olup olmadığını kontrol eder. >= soldaki değişkenin sağdaki değişkene büyük eşitliğini kontrol eder. Mantıksal Operatörler Bu tip operatörler iki değişkene bağlı karşılaştırılmaların yapılmak istendiği durumlarda kullanılır. Operatörler && , || , ! operatörleridir. && And operatörü iki değişkenin de değeri doğru olması istendiğinde kullanılır. || Or operatörü iki değişkenden en az birinin doğru olması durumu istediğinde kullanılır. ! Not operatörü değişkenin değeri doğru ise yanlış, yanlış ise doğru olması istendiği durumlarda kullanılır. Özel karşılaştırma Operatörü Bu operatör iki değişken arasında karşılaştırma yapmanın en sade ve kısa yoludur. Operatörün kullanım biçimi : deg1 deg2? deg3 :deg4 a < b? c : d Örnek; <html> <head><title>ornek.html</title></head> <body> Değişkenlerin ilk değerleri<br> i=1 j=2 k=3 m=4 n=5 p=6 q=7<br> Değişkenlerin son değerleri<br> <script Language="JavaScript 1.2"> <!- var i=1; var j=2; // Değişkenler tanımlanıyor... var k=3; var m=4; var n=5; var p=6; var q=7; i+=j; // i=i+j anlamında j++; // j=j+1 anlamında k--; // k=k-1 anlamında m=m+k; n =j; // n=n j anlamında i < j? 3 : 1 ; // i<j ise işlemin sonucu 3 değilse 1 k <= n? 0 : 1 ; k=2 && j=5? p : q ; i=2 || j=3? m : n ; p!=2? k : 10 ; // p,2 den farklı ise işlemin sonucu k yoksa 10 document. write ; --> </script>

Tarayıcı Nesnesi Tarayıcılar Javascript tarafından bir nesne olarak algılanır. Bu nesnenin özelliklerini şöyle sıralayabilir. appname : Tarayıcı adı appVersion : Tarayıcının Versionu appCodeName: Tarayıcının kod adı userAgent : Tarayıcının ana makinaya kendini tanıtırken verdiği isim Örnek; <html> <head><title>ornek.html</title></head> <body> <script language="javascript1.2"> <!-- document. write ; document. write ; --> </script> </body> </html> Olaylar onMouseOver, onMouseOut Bu tür nesne olayları, ingilizce adı onMouseOver = fare işaretçisi üzerindeyken, onMouseOut = fare işaretçisi üzerinden ayrıldığında, fare işaretçisinin istenen bir linkin üzerindeyken ve değilken açıklama yapmak için kullanılır. Örnek; <html> <head<title>ornek.html</title> <script language="javascript1.2"> <!-- function uzerinde function disinda --> </script></head> <body> <a href="http://www.tr-big.net" onMouseOver = uzerinde onMouseOut =disinda > tr-big. net </a> </body> </html> onLoad, onUnLoad Bu olaylar bize sayfanın yüklenmeye başlamasında sayfadan ayrılıncaya kadar olan yapılacak işlemler için gereklidir. Bir Javascript fonksiyonun web sayfası yüklenmeye başladığında otomatik olarak çalışmasını istiyorsak onLoad olayını kullanırız. Autoexec. bat dosyası nasıl makine açıldığında yapılmak istenenleri yapıyorsa onLoad olayında da sayfa yüklenmeye başladığında nelerin otomatik olarak başlatılacağını belirleyebiliriz. Mesela sayfa yüklenmeye başladığında ziyaretçiye Web sitemiz hoş geldiniz diyebiliriz. Sayfadan ayrıldığında ise Hoşçakalın diyebiliriz. Web sayfası kod açısında iki kısıma ayrılır. Bunlar head ve body kısmıdır. Tarayıcı açısında body kısmı asıl kısımdır. head kısmında sayfanın nasıl görüntüleneceği gibi bölümler yer alır. Bu yüzden onLoad ve onUnload kısmı body etiketleri arasında yer alır. Örnek; <html> <head> <title>ornek.html</title> <script language="javascript1.2"> <!-- function hosgeldiniz function gulegule --> </script> </head> <body onLoad="hosgeldiniz " onUnload="gulegule "> </body> </html> onError Ziyaretçi sayfayı herhangi bir neden yüzünden tam haliyle yükleyememiş olabilir. Bu nedenler aktarım hızı veya tarayıcının Javascript kodunu tam manasıyla yorumlayamamış olmasıdır. İşte bu durumda Error oluşur. Html üzerinde oluşan en sık error resim haritalarının tam anlamıyla yüklenmemesinden kaynaklanır. Çünkü bu durumda resim tam yüklenmemiştir. Bu da ziyaretçinin resim üzerinde tıklayacağı yerlerin yorumlanmamasını doğurur. <img src="resim. gif" onError="alert "> onmousedown ve event. button Web sayfanızı ziyaret eden bir kişinin farenin sağ tuşu ile işlem yapmasını istemiyorsanız bu iki deyimi kullanmalısınız. Örnek; <html> <head> <title>ornek.html</title></head> <body> <script language="JavaScript"> <!-- document. onmousedown=click; function click { if((event. button 2) || (event. button 3)) } --> </script> </body> </html> bu kadar umarım işinize yarar unutmadan alıntıdır