68 ve Günümüz Milliyetçiliği 68 Anti - emperyalizmi ve Günümüz Milliyetçiliği 1968 büyük gençlik ayaklanmasının 40. yıldönümünde tartışmalar, değerlendirmeler sürüyor. Türkiye 68'i ile Avrupa 68'i arasındaki benzerlikler ve farklılıklar konuşuluyor. Türkiye 68'ine uzaktan bakanlar, günümüzde solda etkin olan milliyetçiliğin o yıllardan kalma bir milliyetçilik olduğuna ilişkin değerlendirmeler yapıyorlar. 68'deki Amerikan ve Batı aleyhtarlığı ile bugünler arasında bir benzerlik olduğundan söz ediyorlar. Gerçekten öyle mi? Günümüz milliyetçiliği ile 68 antiemperyalizmi benzer özellikler taşıyor mu? Ben bu paralelliğin o günün gerçeklerini yansıtmadığını düşünüyorum. 1968 döneminin antiemperyalizmi, asıl olarak Vietnam halkının ABD işgaline karşı direnişinden güç alıyordu. Dünyanın dört bir yanındaki Amerikan aleyhtarı gösterilerin ana teması Vietnam halkıyla dayanışma eksenliydi. Türkiye'de de ABD aleyhtarı gösterilerin ana kaynağı Vietnam direnişiydi. Türkiye'de farklı bir başlangıçtan daha söz edebiliriz. 1960'lı yılların başında Kıbrıs'taki gelişmeler nedeniyle Türkiye'de ABD aleyhtarı bir hava vardı. Dönemin ABD Başkanı Johnson'un Başbakan İsmet İnönü'ye Kıbrıs nedeniyle gönderdiği mektup ciddi tepkilere neden olmuştu. Bu yüzden 1960'ların başında Kıbrıs'taki gelişmeler yüzünden ABD aleyhtarı gösteriler yapılmıştı. Bu gösterilerde milliyetçi bir zemin vardı. Bu nedenle bu gösteriler sağcı-solcu karışık yapılmıştı. Kıbrıs gösterileri ABD aleyhtarı olmasına rağmen antiemperyalizmden çok milliyetçi öğelerin öne çıktığı gösteriler olarak da adlandırılabilir. Vietnam nedeniyle yükselen antiemperyalist dalga, Kıbrıs'tan farklı olarak enternasyonalci bir öze sahipti. Dünyanın dört bir yanındaki ilerici güçler, ABD'nin işgaline karşı komünistler önderliğinde mücadele veren Vietnam'ı destekliyordu. Bu direniş dünyada ortak bir dayanışma ruhunu yansıtıyordu. Bu nedenle milliyetçi değil evrenselci bir öze sahipti. Türkiye'de Kıbrıs nedeniyle birlikte eylem yaptığımız milliyetçiler, mukaddesatçılar, iş Vietnam işgaline gelince ABD'ye tepki gösteren eylemleri onaylamıyorlar, tersine bu gösterilere saldırıyorlardı. O dönemin milliyetçileri ABD aleyhtarı gösterilerin karşısında yer alıyorlardı. 68'den 40 yıl sonra şimdi bir küreselleşme dalgasıyla karşı karşıyayız. Bu küreselleşme dalgası, değişik parçalanmalara ve kırılmalara neden oluyor. Küreselleşme iç dengeleri ve iç pazara egemen olan yerli burjuvazinin düzenini bozuyor ve yeni bir ekonomik egemenlik kuruyor. Aynı zamanda bu, siyasi egemenliği de beraberinde getiriyor. Bu küresel dalgaya karşı yine dünya çapında antiküreselleşmeci bir direniş dalgası yükseliyor. Bu dalga 68'deki gibi enternasyonal özellikler taşıyor. Uluslar içindeki ilerici, çevreci, demokrat, solcu güçlerin dünya çapındaki dayanışmasına neden oluyor. Küreselleşmeye karşı ikinci bir tepki biçimi olarak da milliyetçilik ve içe kapanmacılık ortaya çıktı. Geçmişte Amerikan aleyhtarı gösterilere saldıran milliyetçilerin önemli bir kesimi, bu kez ABD ve Batı aleyhtarı içe kapanmacılığın başını çekiyorlar. "Yabancı düşmanlığı", "demokrasi karşıtlığı" temelinde gelişen bu içe kapanmacı eğilim, şimdi "anti-emperyalist" söylemi de kullanıyor. 1968 antiemperyalizmi günümüzde ortaya çıkan bu iki akımdan hangisine daha çok benziyor? Antiküreselleşmeci ve evrensel çapta dayanışmayı gerçekleştirmeye çalışan uluslararası direnişe mi daha yakın, yoksa içe kapanmacı ve "yabancı düşmanlığı"na meyilli içe kapanmacı akımlara mı? Bence 68 antiemperyalizmi milliyetçi değil enternasyonalistti. 68 antiemperyalizmi uluslararası dayanışmayı önüne hedef olarak koymuştu. Bu açılardan bakarsak, günümüzdeki antiküreselci örgütlenme 68 antiemperyalizmine daha yakın. Zaten dikkat ederseniz, antiküresel buluşmaların, gösterilerin içinde Türkiye'deki milliyetçi akımların hiçbiri yer almıyor. Antiküreselci akımın Türkiye'deki parçası solculardan, yeşillerden, feministlerden oluşuyor. 4 yıl önce İran'a, ABD işgaline karşı ittifak amacıyla bir gezi yapmıştık. İranlı muhalif aydınlar bize, antiemperyalist mücadele demokrasi mücadelesi ile birleştirilmezse milliyetçiliğe ve despotizme açıktır, demişlerdi. Örnek olarak da İran'daki molla yönetimini göstermişlerdi. İranlı mollalar dünyadaki en güçlü ABD aleyhtarı sloganların ve gösterilerin öncülerindendi. Ancak halkını inletiyordu ve ABD aleyhtarlığını demokrasi mücadelesini bastırmak amacıyla milliyetçi bir araç olarak kullanıyordu. 68 antiemperyalizmi, enternasyonalci özellikleriyle öne çıkıyordu... T-

kesinlikle haklısın. Yansıtmıyor