Başbakanın boykot çağrısı aklıma bir hafta önce okuduğum bir Soner Yalçın yazısını getirdi. Gerçi iktidar medyasındaki kalemler bile boykotu desteklemeyecek kadar sağduyulu davrandı ama tepedekiler o sağduyunun zerresine dahi sahip olmadıklarından, Yalçın'ın yazısını paylaşmak yararlı olur diye düşündüm: Ayandegan İran'ın en çok okunan gazetesiydi. Tirajı bir milyondu... Liberal-özgürlükçüydü... Köşe yazarları arasında, solcu, sağcı, liberal her görüşten kişi vardı... Sahibi Daryuş Homayun gazeteciydi. Doktorasına yaptıktan sonra basına girmiş ve sonunda kendi gazetesini çıkarmıştı. Liberaldi. "Anayasacı Meşrutiyeti" savunuyordu. Evet, Ayandegan İran'ın en etkili ve popüler gazetesiydi... Ve bir gün... KAVGANI NEDENİ: LE MONDE Tarih: 11 Mayıs 1979. Ayetullah Humeyni, Ayandegan Gazetesi'nin yalan yazdığını söyleyerek, İranlıları gazeteyi boykot etmeye çağırdı. Peki, Ayandegan Gazetesi ne yazmıştı da Humeyni'yi kızdırmıştı? İlginçtir; Humeyni ile Ayandegan arasındaki mesele ülke dışındaki bir olaydan çıkmıştı! 2 Mayıs 1979'da -bugün hala kimler tarafından öldürüldüğü bilinmeyen- Ayetullah Mottahari'ye suikast yapıldı. Bu cinayet ile ilgili kapsamlı bir araştırma yapan Fransız Le Monde Gazetesi'nin haberini çevirip sayfalarına taşıyan Ayandegan Humeyni'yi çok kızdırdı. Çünkü haber üstü kapalı biçimde suikasti Humeyni ile irtibatlandırıyordu. Humeyni Fransız Le Monde değil ama Ayandegan'a karşı öfke dolu bir konuşma yaptı. Humeyni'nin öfke dolu konuşmasının sebebi bir değildi. Aslında Mottahari suikasti bardağı taşırmıştı. Ayandegan yeni rejime karşı özgürlükçü kesiminin taraftarlığını yapıyordu. AYANDEGAN'IN YAYINLARI HUMEYNİ'Yİ KIZDIRDI İran Gençlik ve Spor Bakanlığı'ndan bir yetkili, yandaş-medya İttilat Gazetesi'nde, kız ve erkek çocukların birbirinden ayrı spor yapmaları gerektiğini, aksi takdirde yakında spor salonlarının yanına bir de doğumevi açmak gerektiğini yazdı! Kuşkusuz bu yazıya bugün siz nasıl tebessümle yaklaşıyorsanız; o gün İranlıların çoğu da öyle yaklaştı. Ayandegan bu görüşle alay eden bir makale yayınlandı. Aslında kimse tehlikenin farkında değildi henüz... Herkes yeni rejime yaranma telaşındaydı. Bu konuda komik bir örnek vermeliyim: Tahran Kent Tiyatrosu'nun önünde Henry Moore'nin yaptığı flüt çalan adam yontusu vardı. İran İslam Cumhuriyeti olunca yeni rejime yaranmak isteyen Berlin'de tiyatro bilimleri öğrenimi görmüş; yani okumuş tiyatro müdürü hemen heykelin pipisini kestirdi. İnanın şaka değil. Fakat pipi kesilerek sorun giderilemedi. Çünkü bu kez heykelinin dişi mi erkek mi olduğu kafaları karıştırdı! Tiyatro müdürü heykeli giydirmek istedi. Ama mollalar kesin çözümü buldu; heykel parçalanarak çöpe atıldı! Bir süre sonra da yeni rejime yaranmak isteyen müdürün işine son verildi; tiyatrolara yasak getirildi! Zamanla komik görünen olaylar dehşetli bir hal almaya başladı. Ayandegan hepsini haber yapıyordu. Kamusal alanda kadınlara başörtü zorunluluğu getiren yasaya Ayandegan karşı çıktı. Peçesiz dolaştığı için saldırıya uğrayan kadınların çığlıklarını tek duyan gazete Ayandegan oldu. İçki satan büfelere, fabrikalara yapılan saldırılar Ayandegan'da yer aldı. Kızların evlenme yaşının 18'den 13'e düşürülmesine karşı çıkan yine Ayandegan'dı. İranlı aydınların büyük çoğunluğu molla rejiminin yaptıklarını hep, "geçiş sancıları" olarak görüyordu. Her seferinde "tamam bu sonuncusu" diyordu. Ancak bu tehlikeli gelişmeden haberdar olan gazeteci yazarlar da vardı. Ayandegan Gazetesi köşe yazarı Said Cevadi bunlardan biriydi. Her gün yazıyordu; "faşizmin ayak seslerini duyuyorum!". Köşe yazarı Cevadi'yi bir kişi duydu; Ayetullah Humeyni... "YILMAYACAĞIZ" Humeyni, Ayandegan'ın "baş belası" olacağını çoktandır anlamıştı. İktidara daha tam hakim olamadığı için ilk başta gazeteyi kapatamayacağını biliyordu. Bu nedenle boykot çağrısı yapmıştı. Sanıyordu ki gazete ya geri adım atacak ya da satamayıp iflas ederek kapanacaktı. Humeyni'nin beklediği olmadı. Humeyni'nin boykot çağrısından bir gün sonra, Ayandegan dört sayfa çıktı. İlk sayfada kısa bir açıklama vardı; Mottahari suikastıyla ilgili haberler Fransa'da çıkmıştı. Onlar sadece çeviri yapmışlardı. Eğer İran devleti olarak tepki duyulacaksa Fransa'ya duyulmalıydı! Bu açıklamadan sonra da eklediler: "Yılmayacağız." Gazetenin diğer üç sayfası boştu, bembeyazdı. Ayandegan mücadeleye kararlıydı. Ama... Bayiler gazeteyi satmaya korktular. Çünkü gazeteyi satan bayilerin dükkanları eli sopalı mollalar tarafından tahrip edilip, yakıldı! Başörtüsü kadınların yüzüne kezzap atan, sinema, kitapevi yakan, içkili yerleri yakan mollaların hedefinde bu kez gazete büfeleri vardı. Büfeciler Ayandegan'ı satmamaya başladılar. Bu kez devreye gazetenin okuyucuları girdi; Ayandegan'ı elden sattılar. Gazete tiraj kaybetmedi. Ancak... "BUNLARA TOLERANS YOK" Ayetullah Humeyni'nin Ayandegan'a hiç tahammülü yoktu. Gazeteyi çıkaranlara, satanlara, okuyanlara "vahşi hayvanlar" diyordu. "Bunlara karşı hiç toleransımız olmayacak" diye halkı kışkırtan konuşmalar yapıyordu. Boykot pek etkili olamayınca eli sopalı mollaların hedefinde bu kez gazete okuyucuları vardı. Yaşamı boyunca Ayandegan görmemiş, okumamış yoksul varoşlar, gazeteyi kimin elinde görürse saldırıp öldüresiye dövüyordu. Ayandegan'ı taşımak okumak artık riskli hale geldi. Enformasyon Bakanı Minaci'ye göre bu şiddet değildi; halkın içten gelen tepkisiydi. Ve basına da öğüt veriyordu sürekli: İslam Devrimi yolundan sapmayın! Halkı kışkırtmayın! Halkı kandırmayın! Yıllarca Şah'a karşı mücadele vermiş, özgürlük hareketlerini savunmuş Ayandegan, yandaş medyada yapılan kışkırtıcı- yalan yayınlar sonucu bir anda, "Amerikancı" ve "Siyonist" oluverdi! Kara propaganda başarılı oldu. İnsanlar korktular. Sonuçta molla şiddeti ve Humeyni kazandı. GAZETE KAPATILDI, SAHİBİ TUTUKLANDI Ayendegan, "yeni rejimin basın özgürlüğü konusundaki tutumu açıklığa kavuşana kadar yayınına bir süreliğine ara verdiğini" açıkladı. Sonra bir iki kez çıkma teşebbüsünde bulundu. Ancak... Velayat-i Fıkıh tarafından 8 Ağustos 1979'da kesin olarak kapatıldı. Sahibi Daryuş Homayun tutuklandı. "Günah Keçisi" ilan edildi. Sonra İran'dan kaçıp Türkiye üzerinden Paris'e gitti. 14 Eylül 2008... Ayandegan İran'da hala yasak! Ayandegan'ın başına gelenleri "geçiş döneminin spontane olayları" diye düşünen İranlı aydınlar, bugün Paris Cafeleri'nde gördükleri ihtiyar Daryuş Homayun'dan af diliyorlar! ... Soner Yalçın Odatv.com 14 Eylül 2008

YOK YOK BİŞEY OLMAZ O KADAR iranla biz aynı değiliz Ordumuz var Allaha şükürler olsun arkamızda zaten onada sızmaya çalışyorlar emniyet zaten ellerinde lakin en çok korktuğum eğer olaki orduya sızan birim yarın genel kurmay başkanı olursa sen o zaman seyrele gümbürtüyü yoksa açıklamayla falan bize bişey olmaz görünürde 80 yıllık temelde 150 yıllık demokratik deneyimimiz var iranla bizim çok farkımız var ayrı bağlamlarda değerlendirilmeli bence