Üç hekim arkadaş Ankara'ya gitmek için gece 23.30'da Haydarpaşa garından kalkan Fatih ekspresine binmistik. Arkadaslıklarımızın eskiliği ve uzun süredir bir araya gelememenin etkisi ile kimsenin uykusu yoktu. Yemekli vagondaydık. Hayat hepimiz için farklı yönlere akmıstı. Öğrencilik yıllarında kaldığımız yerden muhabbete devam ediyor olabilmek hepimize mutluluk vermisti. Ortak noktalarımız azalmıs olacak ki bir süre sonra muhabbet bitti. Daha İzmit'e bile varmamıstık. Arkadasım bir deste oyun kağıdı çıkardı. Üç kisiydik ve dördüncü bulamazsak öğrencilik yıllarımızda gibi briç oynayamayacaktık. Söyle çevreme bakındım. İki masa ötemde kitap okuyan iyi giyimli yaslı beyefendiyi gözüme kestirip briç oyunu için dördüncü olup olamayacağını sordum. Önce çekindi ama sanırım o da yolculuktan sıkılmıstı. Israr edince sevinerek kabul etti. Eski briç oyuncularındandı. Deklarasyonda anlasmada zorlansak da oyunculuğu iyiydi. Beyefendinin emekli yüksek hakimlerden olduğunu, İstanbul'da oturan oğlunu ziyaretten döndüğünü öğrendik. Arifiye'ye vardığımızda oyunda iki robber sonunda beraberlik vardı. Gecenin 01.30'u olmasına karsın kimsenin uykusu gelmemisti. Oyuna ara verdiğimizde emekli hakim olan beyefendiye hukuk konusunda sorular sormaya, dahası hukuk sisteminin hekimlik ve uygulamaları konusunda giderek daha çok hekimlerin üzerine geldiğinden yakındık. Bizimki kesmeden yakınmalarımızı dinledi. Sonra elindeki kağıtları masaya bırakıp "Yüzümüz batıya döndü ama hukukumuzu batılılastıramadık. Dahası hukuku ticarilestirmeye de basladık. Bütün bu sıkıntılar kaçınılmaz görünüyor" dedi. Hukuk anlayısının insanların vicdanındaki adalet beklentisi ile ortaya çıktığını, özgürlükler ile birlikte gelistiğini anlattı. - Her toplum kendi yapısına ve özgürlükleri kazanma biçimine göre hukuk sistemini olusturur. Bizler bu noktada Batı toplumlarından farklıyız. - Sözünü ettiğiniz nasıl bir fark? Batının her türlü gerecini, kültürünü sahipleniyoruz da hukukuna mı yabancıyıyız yani? Basını sallayarak "aynen öyle" dedi bizim emekli hakim. Sonra "Belki söyle anlatabilirim" diyerek masadaki oyun kağıtlarını gösterdi. - Her ülkenin geleneksel kağıt oyunu farklıdır. Poker İngilizlerin oyunudur. Briç oyunu ise Fransızlar tarafından sahiplenilmistir. Pokerde en değerli kağıt kraliyet kalkanını ve kraliyeti simgeleyen kupadır. Sonra askerleri ve askeri gücü simgeleyen ok ucuna benzeyen simgesi ile Maça gelir. Kuzey Avrupa ticarethanelerinin kiremitleri ile simgelenen Karo üçüncü önemli kağıttır ve ticaretle uğrasanları gösterir. Sinek en değersiz kağıt olup üç yapraklı yonca ile simgelenen tarım kesiminde çalısanların karsılığıdır. Gavurca isimlerini de buralardan alırlar. Oyun bunlar arasında oynanır ve hukuk düzeni de bu anlayıs üzerinde sekillenir. - Fransa'da durum daha mı farklı? - Fransızların geleneksel oyunu Briçtir ve briçte de aynı sıralama geçerlidir. Sadece Fransız ihtilali ile askerler kraliyet temsilcilerini alasağı etmis kendileri üst sıraya geçmistir. Bu nedenle Maça, briç oyununda Kupadan daha değerledir. Sinek her dönem en değersiz kağıttır. Fransızların demokrasi geleneği bu oyunda daha belirgindir. Pokerin blöf geleneğinin tersine oyuncular ellerindeki kağıdın gücünü konusarak ifade ederler. Hukuk düzenleri de bu anlayıs üzerine sekillenmistir. - Peki ya bizde durum neden farklı? - Bir düsünün bakalım bizim geleneksel kağıt oyunumuz nedir? Birbirimize baktık. Tren Arifiye istasyonunda durduğunda ortalığa gecenin sessizliği çökmüstü. Yemekli vagon kapandığı için oyuna ve sohbete devam etmek için pulman bölümüne geçtik. Bizimki oyun kağıtlarını eline alıp sürdürdü sözlerini: - Bu toprakların geleneksel kağıt oyunu pistidir arkadaslar. Pisti oyununda kağıtların cinsinin hiç önemi yoktur. Her kağıt, oyunda pisti yapıp değerli hale gelebilir. Sınıflı olmayan toplumların oyunudur Pisti. Hukuk anlayısı, toplum yapısı da ona göredir. - Nasıl yani? - Bu toplumda herkes her mevkide görev alabilir. Bir çiftçi çocuğu bakan, basbakan hatta Cumhurbaskanı olabilir. Hukuk anlayısı da sosyal statüden bağımsız olarak duruma yere zamana göre değiskenlik gösterebilir. Adamına göre hukuk, adamına göre ceza verilebilir. Bugün suç kabul edilen ertesi gün yüceltilebilir. Çok eksiği olsa bile Batı hukuku yine de kendi norm ve formlarını olusturmustur. Öyle kolay esneyip bükülmez. Bizler bu hukuk anlayısımız ile nasıl AB ülkesi olacağız bilemiyorum. Kafamız karısmıstı. Bir süre durup düsündük. Oyun kağıtlarını çıkaran arkadasım sözü aldı ve "O zaman Batı toplumları hukuk sorunlarını çözmüs mü oluyor? diye üsteledi. Bizim emekli hakim oyuna geri dönelim gibilerinden isaret yaptı. - Dedim ya, toplumlar özgürlükleri için ödedikleri bedele göre hukuk anlayıslarını gelistiriyorlar. Birkaç kusak sonra özgürlüğün bedeli olduğunu unutup geri döndükleri de çok oluyor. Savaslar da bu nedenle çıkıyor ya. - Yani? - Gördüğüm kadarıyla Batıdakiler tüketim toplumu olmanın da etkisiyle özgürlüğün bedel ödenmeden kendilerine sunulmus hizmet olduğu sanısıyla yasıyor. Bu yüzden de her olayda kendilerini çocuksu bir masumiyet, sorumsuzluk içinde hissediyorlar. Baslarına bir sey geldiğinde de bu kez kurban olduklarını düsünüp yine pasif durus sergiliyorlar. Çabalamıyor, her sartta masumiyetin çekiciliğine, pasifliğine sığınıyorlar. Böylesi masumiyetin insan gerçeği ile bağdasmadığını bile bile onların hukukçuları da oturup seyrediyor. Bu gidisleri de pek gidis gibi gelmiyor bana. Her neyse, derin konular bunlar biz oyunumuza bakalım. - Hukukun ticarilesmesi demistiniz az önce. O ne demek? - Siz hekimler daha iyi bilirsiniz bu sorunun yanıtını. Sağlık nasıl ticari meta haline geldiyse haklar da alınır satılır hale gelebilir ve geliyor demek. Adalet arayısı yerini ticari beklentilere bırakıyor demek. Konusturmayın beni artık. Oyuna geri döndüğümüzde hepimizin aklı karısmıstı. O gece neredeyse sabaha kadar sürdü oyunumuz. Safağın alacası belirmeye basladığında Polatlı'daydık. Bizim emekli hakim yorulduğunu dinlenmek istediğini belirterek izin istedi, oyun için tesekkür etti. Sincan yakınlarında doğan günesi selamlayan siren sesi ile uyandım. Bizim ekip uyuyordu. Oyun kağıtları ise ortalığa saçılmıs yeniden dağıtılmayı ve yeni oyuncularını bekliyor gibiydi. Alıntıdır.

Çok uzun be yasba, akşam üzeri okuyabilirim...