Sözlükte "birini söylediği sözde tasdik etmek, söylediğini kabul etmek, gönül huzuru ile benimsemek, karşısındakine güven vermek, şüpheye yer vermeden kalpten tasdik etmek; eman vermek, emin kılmak" anlamlarına gelen iman, ıstılahta, Hz. Peygamber'in Allah'tan getirdiği ve zarurat-ı diniyye olarak bilinen hükümleri, haber verdiği şeyleri tereddütsüz kabul ile bunların gerçek ve doğru olduğuna inanmak demektir. İslam bilginleri arasında imanın tanımı ve mahiyeti konusunda bazı farklılıklar bulunmaktadır. İmanı sadece kalp ile bilmek veya dil ile ikrardan ibaret şeklinde tanımlayanlar olmuştur. Ancak Ehl-i Sünnet alimlerinden Eş'ari ve Maturidiler imanın, kalp ile tasdik olduğunu, Ebu Hanife ise kalp ile tasdik ve dil ile ikrar olduğunu söylemiştir. Buna karşılık bazı alimler de, kalp ile tasdik, dil ile ikrar ve organlarla amel etmek olarak kabul etmişlerdir. İmanın esasları Allah'ın varlığına ve birliğine, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kader ve kazaya, yani hayır ve şerrin Allah tarafından yaratıldığına inanmaktır. İmanın Allah katında makbul olabilmesi için; İmanda şüphe bulunmayıp kalben kesin olarak inanılması, bütünlük olması , iman ve ibadete şirk karıştırılmaması, yeis halinde olmaması , dince kutsal sayılan şeyleri, ayetleri, dini hükümleri küçümsememesi gerekir. Ebu Hüreyre anlatıyor: Hz. Peygamber buyurdu ki: "İman, yetmiş küsur -bir rivayette de altmış küsur- şubedir. Haya imandan bir şubedir." Bir rivayette şu ziyade vardır: "Bu şubelerden en üstünü "La-ilahe illallah" sözüdür, en aşağı mertebede olanı da yolda bulunan rahatsız edici bir şeyi kenara çıkarmaktır. "Buhari, İman: 3; Müslim, İman: 57-58, (35-36); Ebu Davud, Sünnet: 15, (4676); Tirmizi, İman: 6, (2617); Nesai, İman: 16, (8, 110); İbnu Mace, Mukaddime: 9, Ayni, mezkur şubeleri tasnif yapar, teker teker sayar ve der ki: "Allah'ın avn ve yardımıyla diyoruz ki imanın aslı kalb ile tasdik, dil ile ikrar'dır. Fakat kamil ve tam bir iman tasdik-ikrar ve amel'dir. Yani üç kısımdır. Birinci Kısım: Tasdikle İlgili İtikadiyat'tır. (30 Şubedir: 1- Allah'a iman, Allah'ın zatına, sıfatlarına, birliğine ve benzeri olmadığına inanmak da buraya girer. َ َ ُّ َ َّ ِ َ َ ُ ْ ِ ُ ْ ِ ّ ِ َ َ ُ ِ ِ َ ْ ِ َ ِ َّ ِ َ َّ َ َ َ َ ُ ِ ِ َ ْ ِ َ ِ َّ ِ َ َ َ َ ِ َ ْ ُ َ َ َ ْ ُ ْ ِ ّ ِ َ َ َ ِ َ ِ ِ َ ُ ُ ِ ِ َ ُ ُ ِ ِ َ ْ َ ْ ِ ِ ِ َ َ ْ َ َّ َ َ ً َ ِ ً Ey iman edenler! Allah'a, O'nun Peygamberine ve gerek o Peygamberine ayet ayet indirdiği Kitab'a, gerek daha evvel indirdiği kitaba iman edin. Kim Allah'ı, meleklerini, kitaplarını, peygamberlerini, ahiret gününü inkar ederek kafir olursa o, muhakkak ki uzak bir sapıklıkla sapıp gitmiştir.(Nisa suresi,136. ayet) 2- Allah'tan başka her şeyin hudusuna inanmak. 3- Meleklere inanmak. 4- Kitaplara inanmak. 5- Peygamberlere inanmak. َ َ َّ ُ ُ ِ َ ُ ْ ِ َ ِ َ ْ ِ ِ ْ َ ِّ َ ْ ُ ْ ِ ُ َ ُ ٌّ َ َ ِ ّ ِ َ َ ِ َ ِ َ ُ ُ ِ َ ُ ُ ِ َ ُ َ ِّ ُ َ ْ َ َ َ ٍ ِ ْ ُ ُ ِ َ َ ُ َ ِ ْ َ َ َ َ ْ َ ُ ْ َ َ َ َ َّ َ َ ِ َ ْ َ ْ َ ُ O peygamber de kendisine Rabbinden indirilene iman etti, müminler de. her biri Allah'a, onun meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine inandı. "Onun peygamberlerinden hiçbirini diğerlerinin arasından ayırmayız , dinledik itaat ettik. Ey Rabbimiz, mağfiretini . Son varış ancak sanadır" dediler.(Bakara,285) 6- Kadere, hayır ve şerrin Allah'tan olduğuna inanmak. 7- Ahirete inanmak, kabir sualine, kabir azabına, tekrar dirilmeye, mahşerde toplanmaya, hesaba, mizana, sırat köprüsüne... inanmak da buna dahildir. َ ْ َ َ َ ُ ُ ْ ُ ْ ِ ُّ ُ ْ َ ْ ُ َ َ ْ ُ ُ ْ ِ ُ ُ ٍ ُّ َ َّ َ ٍ َ ِ ُ ِ ْ ُ ْ َ َ َ ٌ َ ُ ُ ْ َ ِ ِ ِ ْ ِ ِ ّ ِ َ ِ ُ ِ ْ ُ ْ َ ِّ َ ٌ َ ُ ُ ْ َ ِ ِ ِ ْ ِ ِ َ ُ ْ ُ ًّ ِّ ْ ِ ِ ّ ِ َ َ ِ َ ُ ْ َ ْ ِ َ َ َ ُ َ َ ْ َ ُ َ َ ِ ً "Nerede olursanız olun velev tahkim edilmiş yüksek kalelerde bulunun, ölüm size çatıp yetişir". Eğer onlara bir iyilik dokunursa: "Bu, Allah katındandır" derler. Şayet onlara bir fenalık dokunursa. "Bu senin katından dır" derler. De ki: "Hepsi Allah tarafındandır". Böyle iken onlara, o kavme ne oluyor ki hiçbir sözü anlamaya yanaşmıyorlar? (Nisa,78) 8- Cennete ve oradaki ebedi hayata inanmak. 9- Cehenneme, cehennem azabına, kafirlerin ebediyen orada kalacağına inanmak. َ َ َ َّ ِ َ َ َ ُ َ َّ ُ ْ َ ُ ُ ْ َ َ َ َ ِّ َ ُ ْ َ ُ َّ ُ َّ َ ُ َ َّ ُ َّ ِ َ َ ِ ْ ُ ْ َ َ ِ َ َ َ َّ ِ َ ِ ٌ O küfredenler de öldükten sonra kat'iyen diriltilmeyeceklerini iddia etti . De ki: "Hayır ! Rabbime andolsun ki siz mutlaka diriltileceksiniz. Sonra da yaptığınız şeyler behemehal size haber verilecektir. Bu da Allah'a göre kolaydır".(Teğabun,7) 10- Allah'ı sevmek. 11- Allah için sevmek, Allah için buğzetmek. Muhacir ve Ensar sahabeyi, Al-i Resul 'ü sevmek de buraya dahildir. 12- Hz. Peygamber 'i sevmek. Buna Hz. Peygamber 'e salat ve selam okumak, sünnetine uymak da girer. 13- İhlaslı olmak ve riya ve nifakı terketmek de buraya girer. 14- Tevbe ve nedamet etmek. 15- Allah'tan korkmak. َ َ َ ْ َ ُ ْ َّ َ َ ْ َ ْ ِ َ َ َ ْ َ ُ ْ ِ َ ِ َ َ ً َ ِ ً َ َ َّ ْ َ ْ ُ ِ َ َ َ َ ّ ُ َ ُ ْ َ ِ َ ُ ُ ْ َ ِ ُ َ O halde siz insanlardan korkmayın, benden korkun. Benim ayetlerimi az bir bahaya satmayın. Kim Allah'ın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar kafirlerin ta kendileridir.(Maide 44) 16- Allah'ın rahmetinden ümid etmek. 17- Ümidsizlik ve ye'si terketmek. 18- Şükretmek. 19- Ahde vefa göstermek. 20- Sabırlı olmak. 21- Tevazu, büyüklere saygı da buraya girer. 22- Şefkatli ve merhametli olmak, küçüklere şefkat de buraya girer. 23- Allah'ın kazasına razı olmak. 24- Allah'a tevekkül etmek. 25- Amele güvenmemek, kendini övmeyi ve kusursuz görmeyi terketmek de buraya girer. 26- Hasedi, çekememezliği terketmek. 27- Kin ve intikamı terketmek. 28- Gadabı terketmek. 29- Aldatmamak, su-i zan sahibi olmamak, hilekar olmamak da buraya dahildir. 30- Dünya sevgisini terketmek. Mal ve makam sevgisini terk de buraya girer. Kalbe müteallik güzel veya kötü amellerden herhangi biri aklına gelir de burada zikredilmemiş bulursan, o esas itibariyle bu saydıklarımızın dışında kalmaz, bunlardan birine dahil olduğunu azıcık bir tefekkürle görürsün. İkinci Kısım: Dille Alakalı Ameller (Bunlar da yedi şubeye ayrılır: 1-Kelime-i tevhidi diliyle söylemek, 2- Kur'an'ı tilavet etmek, َ ِ َ َ َ َ ّ ُ ِ َ َ َّ ِ َ ُ ُ ْ ْ ِ َ َ َ ُ َ ِّ ُ َّ ُ ِ َّ ِ َ َ َ ْ ُ ُ َ ُ َ َ َ ُ ُ َ َ ُ ُ ِ ِ ْ َ ْ َ َ ْ ْ ِ ِ َ َ ً َ ِ ً َ ِ ْ َ َ َ ْ َ ُ َ Bir zaman Allah, kendilerine kitap verilenlerden, "Onu mutlaka insanlara açıklayacaksınız, onu gizlemiyeceksiniz." diye söz almıştı. Onlar ise bunu kulak ardı ettiler ve onu az bir dünyalığa değiştiler. Yaptıkları bu alışveriş ne kadar kötüdür. (Ali İmran 187) 3- İlim öğrenmek, 4- İlim öğretmek, 5- Allah'a dua etmek, 6- Allah'ı zikretmek, istiğfar da buraya dahildir, 7- Boş laflardan kaçınmak. Üçüncü Kısım: Bedeni Ameller Bu da kırk şubeye ayrılır. Bunlar da kendi aralarında üç çeşittir: 1. Çeşit: Muayyen Şeylere Ait Olanlar (Bunlar on altı şubeye ayrılırlar: 1- Temizlik. Buna beden, elbise ve mekan temizlikleri de girer. Bedeni hadesten temizlemek için abdest almak, cenabetten, hayızdan, nifastan temizlemek için yıkanmak da girer. َ َ ُّ َ َّ ِ َ َ ُ ْ ِ َ ُ ْ ُ ْ ِ َ َّ ِ ْ ِ ُ ْ ُ ُ َ ُ ْ َ َ ْ ِ َ ُ ْ ِ َ ْ َ َ ِ ِ َ ْ َ ُ ْ ِ ُ ُ ِ ُ ْ َ َ ْ ُ َ ُ ْ ِ َ ْ َ ْ َ ِ َ ِ ُ ُ ْ ُ ُ ً َ َّ َّ ُ ْ َ ِ ُ ُ َّ ْ َ َ ْ َ َ َ َ ٍ َ ْ َ َ َ ٌ َّ ُ ِّ َ ْ َ ِ ِ َ ْ َ َ ْ ُ ُ ِّ َ َ َ ْ َ ِ ُ ْ َ َ َ َ َّ ُ ْ َ ِ ً َ ِّ ً َ ْ َ ُ ْ ِ ُ ُ ِ ُ ْ َ َ ْ ِ ُ ِّ ْ ُ َ ُ ِ ُ ّ ُ ِ َ ْ َ َ َ َ ْ ُ ِّ ْ َ َ ٍ َ َ ِ ُ ِ ُ ِ ُ َ َّ َ ُ ْ َ ِ ُ ِ َّ ِ ْ َ َ ُ َ َ ْ ُ ْ َ َ َّ ُ ْ َ ْ ُ ُ َ Ey iman edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi ve başlarınıza meshedip, her iki topuğa kadar ayaklarınızı yıkayın. Eğer cünüp olduysanız boy abdesti alın. Eğer hasta olmuşsanız, yahut bir sefer üzerindeyseniz veya içinizden biri ayak yolundan gelmişse, yahut da kadınlara dokunmuşsanız ve bu halde su da bulamamışsanız o vakit tertemiz bir toprakla teyemmüm edin, ondan yüzlerinize ve ellerinize sürün. Allah, sizin üzerinize bir güçlük yapmayı dilemez, fakat iyice temizlenmenizi ve üstünüzdeki nimetinin tamamlanmasını diler. Ta ki şükredesiniz.(Maide 6) 2- Namaz kılmak; buna farz, nafile ve kaza namazları da girer. 3- Zekat vermek; buna sadaka vermek, sadaka-ı fıtr ödemek, cömertlik, fukara ve misafirlere yedirip ikram etmek de girer. 4- Farz ve nafile oruçlar. َ َ ُّ َ َّ ِ َ َ ُ ْ ُ ِ َ َ َ ْ ُ ُ ِّ َ ُ َ َ ُ ِ َ َ َ َّ ِ َ ِ َ ْ ِ ُ ْ َ َ َّ ُ ْ َ َّ ُ َ Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı. Umulur ki korunursunuz.(bakara,183) 5- Haccetmek, umre de buraya girer. 6- İ'tikafa girmek. Kadir gecesini aramak da buna dahildir. 7- Dinin yaşanabileceği yere gitmek, şirk diyarından hicret de buna girer. 8- Nezirlerini ödemek. 9- Yeminleri yerine getirmek. 10- Keffaretlerini ödemek. 11- Namaz içinde ve dışında setrü'l-avret . 12- Kurbanları kesmek, nezir kurbanı varsa onu da kesmek. 13- Cenaze işlerine bakmak. 14- Borcu ödemek. 15- Muamelelerde doğru olmak, ribadan kaçınmak. 16- Doğrulukla şahidlik etmek, hakkı gizlememek. 2. Çeşit: Kendisine Tabi Olanlarla İlgili Şeyler(Bunlar altı şubedir: 1-Meşru nikahla evlenip iffeti korumak. َ َ َ ْ َ ُ ْ ِّ َ ِ َّ ُ َ َ َ ِ َ ً َ َ َ ِ ً Zinaya yaklaşmayın. Çünkü o, Şüphesiz bir hayasızlıktır, kötü bir yoldur. 2- Aileye karşı vazifelerini yerine getirmek. Hizmetçilere iyi muamele de buraya girer. 3- Anne babaya iyi muamele etmek. Onlara karşı ukuk tan kaçınmak da buraya girer. 4- Çocukların terbiyesi. 5- Sıla-i rahm. 6- Büyüklere itaat. 3. Çeşit: Ammeye Müteallik Şeyler (Bunlar da onsekiz şubedir: 1-İdareciliği adaletle yürütmek, 2- Cemaate uymak, 3- Ulu'l-emre itaat etmek, 4- İnsanları barıştırmak. Haricilere ve asilere karşı mücadele de buraya girer. 5- İyilikte yardımlaşma. 6- Emr-i bi'lma'ruf nehy-i ani'l-münkerde bulunmak . 7- Hududu tatbik etmek. 8- Cihad etmek. Kışlalarda asker bulundurmak buna dahildir. 9- Emaneti eda etmek. Ganimetten beşte biri ödemek de buraya dahildir. 10- Ödemek şartıyla borç vermek. 11- Komşuya iyi muamele etmek. 12- Geçimli olmak. Helalinden mal toplamak da buraya dahildir. 13- Malı yerinde harcamak. İsraftan kaçınmak da buraya girer. 14- Selam'ı almak. 15- Hapşırana "yerhamukallah" demek. 16- İnsanlara zarar vermekten kaçınma. ِ َّ َّ ِ َ ُ ِ ُّ َ َ َ ِ َ ْ َ ِ َ ُ ِ َّ ِ َ َ ُ َ ُ ْ َ َ ٌ َ ِ ٌ ِ ُّ ْ َ َ ْ ِ َ ِ َ َّ ُ َ ْ َ ُ َ َ ُ ْ َ َ ْ َ ُ َ İnananlar arasında kötü söz ve davranışın yayılmasını arzulayan kimseler için dünyada da, ahirette de acı veren bir azab vardır. Allah bilir; siz bilmezsiniz(Nur,19) 17- Eğlenceden kaçınmak. 18- Yoldan rahatsızlık veren bir cismi kaldırmak. Bütün bunlar, toplam 77 şube yapar. Kaynak -