DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE Çocuk ve gençteki dikkat bozukluğu kolay uyarılma olarak tanımlanır. Bu konu hakkında pek çok araştırma yapılmasına karşın sebepleri tam olarak bilinememektedir. Kalıtım, doğum öncesi ve sonrasında ortaya çıkan travmalar, hipertiroid ilçları da buna benzer semptomların ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Ancak beyin kimyasallarında ki azlığın, beynin ön loblarının yönettiği dikkat, motor kontrol ve yazma gibi faaliyetleri etkilediği sanılmaktadır. A. B. D.'de iki milyon kadar çocukta dikkat eksikliği ve hiperaktivite görüldüğü bildirilmiştir. Ayrıca bir diğer bulguda erkeklerde kızlara oranla daha sık görüldüğüdür. Şunuda unutmamak gerekir ki her dikkat bozukluğunda hiper aktivite görülmeyebilir. Bu tip çocuklar 3 grupta toplanabilirler: 1- Sadece dikkat bozukluğu olanlar. 2- Sadece hiperaktivite sorunu olanlar. 3- Dikkat bozukluğu ve hiperaktivite sorunun birlikte görüldüğü çocuklar. HİPERAKTİF ÇOCUKLARIN KARAKTERİSTİKLERİ : · Enerjiktirler, ellerini ayaklarını nereye koyacaklarını bilemezler. · Sakin duramazlar, sandalyeden atlarlar, düşerler, koltukta kıvranırlar. · Gereksiz davranışlarda bulunurlar; ayağı yere vurmak, parmaklarını tıklatmak, volta atmak gibi. · Gereksiz saçma sesler çıkarırlar. · İsteklerini erteleyemezler, hemen her şey olsun isterler. · Sonuçlarını düşünmeden hareket ettikleri için kazaya eğilimlidirler. Yüksekten atlarlar, önlerine bakmadan bisiklete binerler vs. · Söyleyeceklerini ketleyemezler, akıllarına geleni söylerler. · Kuralları bilirler ama aynı hataları tekrarlarlar. · Sessizce oynayamazlar, başkalarının oyunlarına karışırlar · Aşırı konuşurlar. · Parmak kaldırıp beklemekte güçlük çekerler. · Oyun ve aktivitelerde sırasının gelmesini bekleyemez. · Ödevlere, sınavları talimatları beklemeden başlarlar, aceleden hepsini okuyup veya dinlemedikleri için bildikleri şeylerde bile hata yaparlar. · Sunıfın içinde dolanırlar. AŞIRI EMOSYONLAR: · Kolay kızarlar. · Kolay üzülürler. · Kolay irite olurlar. · Kontrollerini kolay kaybederler. · Karamsar ve içe dönük olabilirler. DİĞER OLAĞAN KARAKTERLERİ: · Yaşıtlarıyla ilişki kurmakta güçlük çekerler, genellikle kendilerinden küçüklerle daha iyi anlaşırlar. · Aktivitelerde ve günlük olağan işlerde ki değişiklere uyum göstermekte zorluk çekerler. · Agresif davranırlar. · Disipline olmaları zordur. · Uzun süreli görevlerde çalışamazlar. · Arkadaşları ve aileleri tarafından aptal ve beceriksiz olarak nitelendirildiklerinden dolayı öz saygıları düşüktür. DİKKAT EKSİKLİĞİNİN KARAKTERİSTİKLERİ : · Ona ne söylendiğini dinlemiyormuş gibi görünürler, adeta ayakta uyurlar. · Konu dışı bir uyaranla akılları kolayca karışır. · Bir yere odaklanmakta ve dikkatini devam ettirmekte güçlük çekerler. · Okurken kaldıkları yeri devamlı kaybederler, ne okuduklarını unuturlar. · Kolay sıkılırlar. · Aralıklı performans gösterirler; ödevini bir gün yapar bir gün yapmaz. · Detaylara önem vermeyip dikkatsizce yanlışlar yaparlar. · Organize olamazlar, eşyalarını bulamazlar, sırası, dolabı, odası savaş alanı gibidir. · Unutkandırlar. Şu kesinlikle bilinmelidirki dikkat eksikliği ve hiperaktivite tembellik, karakter bozukluğu veya inatçılık değildir. Genellikle şefkat ve bilinçli bir programla tedavi edilebilirler. ÇOCUĞUMUN HİPERAKTİF OLDUĞUNDAN ŞÜPHELENİYORUM. NE YAPMALIYIM? Eğer çocuğunuz yukarıda ki belirtilerin bir kısmını gösteriyorsa ve bunlar onun günlük yaşantısını etkileyecek boyutlardaysa, vakit geçirmeden bu konuda uzman bir psikiyatrist, psikolog veya pedagoğa başvurmalısınız. Şunuda belirtmeliyimki yukarıda saydığım belirtileri gösteren her çocukta bu bozukluk olmayabilir. Çevrenin olumsuz özellikleri, aile veya okuldan kaynaklanan olumsuzluklardan dolayı böyle semptomlar ortaya çıkabilir. Ayrıca aşağıdakiler dikkat bozukluğu ve hiperaktiviteye benzer semptomların ortaya çıkmasına neden olabilir: · Görme ve işitme sorunları. · Öğrenme güçlükleri. · Depresyon. · Allerjiler. · Travma sonrası stres bozukluğu. · Obsesif-kompulsif bozukluklar. · Uyku bozuklukları. · Hiper triodizm. · Hipoglisemi. · Bazı genetik bozukluklar. · Kronik hastalıklar. · Gelişme gecikmeleri. · Düşük entelektüel seviye. · Alınan bazı ilaçların yan etkileri-astım ilaçları vs. · Madde bağımlılığı. · Kurşun zehirlenmesi. · Şiddetli emosyonel rahatsızlıklar. · Aşırı stres yaratan durumlar Bunlardan dolayı öncelikle KBB, göz ve nörolojik bir muayene yapılmalı ve bunun yanında da mutlaka psikolojik bir taramada yapılmalıdır. Okul ve aile yaşantısı araştırılmalı ve varsa olumsuzluklar ortadan kaldırılmalıdır. Ancak şunuda unutmamak gerekir ki kesin bir tedavi şekli yoktur yani her çocuk için aynı tedavi yöntemi başarılı olmayabilir ancak her çocuk için mutlaka onun özelliklerine uygun bir terapi yöntemi vardır. Şunuda kesinlikle gözden kaçırmamalıyız ki, bu sabır isteyen bir süreçtir. Çocuğunuzun özelliklerine göre bu süre kısa veya uzun olabilir. Burada okul ve aileye de büyük iş düşmektedir. Ancak tam bir takım çalışmasıyla başarıya ulaşılabilir. Konuyu, tüm bu olumsuz gibi gözüken özelliklerinin yanında aslında birçok pozitif özelliklerininde bulunduğunu belirterek bitirmek istiyorum ki bunlar; Konuşkandırlar, doğaldırlar, yaratıcıdırlar, yenilikçidirler, azimlidirler, cana yakındırlar, yanlarında olmak eğlencelidir, kabullenici ve affedicidirler, iyi yüreklidirler, olaylara kolayca çare bulurlar, enteresan bir bakış açıları vardır, gözlemcidirler, bir sürü fikirleri ve cesaretleri vardır. Çocuklarınızla birlikte sağlıklı ve mutlu bir yaşam dileğiyle, Psikolog Meltem Serger