28 Şubat'ın 5'li çetesi şimdi pişman 28 Şubat sürecinde hükümete karşı platform oluşturan ve 5'li çete olarak bilinen sivil inisiyatif bugün pişman. Bayram Meral, Rıdvan Budak, Refik Baydur'un tarihi itirafları: Bizi Cumhurbaşkanı Demirel teşvik etti; keşke yaşanmasaydı Türkiye'nin on yıl önce yaşadığı 28 Şubat, hem kişisel hak ve özgürlükleri baltaladı hem de ekonomik açıdan vatandaşa bedel ödetti. 'Postmodern darbe', Cumhuriyet tarihinin en derin ekonomik krizine zemin hazırladı. Yaşananlar, sürece destek verenlerde bile burukluk oluşturdu. Refahyol hükümetine karşı 'sivil' bir platform oluşturan Türk-İş, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, İşveren Sendikaları Konfederasyonu, DİSK ve Türkiye Esnaf Konfederasyonu'nun üyeleri, bugün farklı düşünüyor. Kamuoyunda '5'li çete' olarak adlandırılan 'sivil' inisiyatif, 28 Şubat'ın kötü bir dönem olarak tarihe geçeceğini belirtiyor. Zaman'ın sorularını cevaplayan dönemin DİSK Başkanı Rıdvan Budak, "Keşke 28 Şubat hiç olmasaydı, sivil siyasi sürecin önü kesilmeseydi." diyor. TİSK Başkanı Refik Baydur da 28 Şubat'ın millete zarar verdiği görüşünde. Ne o günlerde ne de şimdi, rejim tehlikesi olmadığının altını çiziyor. Türkiye, 28 Şubat sürecinde çetin bir 'psikolojik savaş' yaşadı. Postmodern darbe 10. yılına girerken mağduriyetleri, kırgınlıkları, acıları da büyüttü. Üstelik bu sonuca giden yolda işçi ve işveren aynı çatı altındaydı. Kamuoyu, bu birlikteliğe ilginç bir isim takmıştı: '5'li çete'. Sürecin yıldönümünde '5'li çete' üyeleri içini döktü. Dönemin DİSK Başkanı Rıdvan Budak, "28 Şubat, tarihimize olumlu bir sayfa olarak yazılmayacak." diyor. '5'li çetenin' mimarının dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel olduğunu açıklıyor. Budak, şöyle konuşuyor: "Demirel, bizi çağırıp yardım istedi. 'Kardeşim her seferinde süngüyü dayatmaya gerek yok. Demokrasi kendi sorununu çözer. Bana yardımcı olun bu müdahaleyi önleyelim. Siyasette aksamalar olduğunda asker süngüsünü sokarsa böyle demokrasi işler mi?' dedi." Ancak Budak, kendilerinin de içinde yer aldığı sürecin sonuçlarından memnun değil. "27 Mayıs, 12 Mart, 12 Eylül, 28 Şubat... Sivil siyasi sürecin önü hiç kesilmeseydi Türkiye bugün olgun bir demokrasiye sahip olurdu." diyor. Eski Genelkurmay Başkanı Hüseyin Kıvrıkoğlu'nun 28 Şubat'ın bin yıl devam edeceği yönündeki sözlerini hatırlatırken, "5 yıl bile devam edemedi. Demek ki, askerin siyaset, irtica ve bölücülük konusundaki öngörüleri doğru çıkmıyor. Asker siyasetten anlamaz. Müdahale ettiği gün de iyi yönetemez. Zaten, müdahale ettiklerinde her şey daha kötü olmuştur." ifadelerini kullanıyor. TİSK Başkanı Refik Baydur da 28 Şubat'ın millete zarar verdiği görüşünde. Süreci, 'bir yanlışın başka bir yanlışla düzeltilmesi' olarak tanımlıyor. Ne o günlerde ne de şimdi bir rejim tehlikesi olmadığının altını çiziyor. Baydur, Budak gibi süreç boyunca Demirel'le ilişkili olduklarını söylüyor. Eski Türk-İş Başkanı Bayram Meral, darbelerden en büyük zararı hep işçilerin gördüğüne dikkat çekerken, "12 Eylül'de gasp edilen haklarımızı hala alamadık." hatırlatmasında bulunuyor. 28 Şubat'ın demokrasiye inanan herkesi rahatsız ettiğine işaret ederken bir daha böyle bir dönemin yaşanmayacağını kaydediyor. Demokrasinin zarar görmemesi için mücadele yaptıklarını; ancak yanlış anlaşıldıklarını savunuyor. Tek amaçlarının demokrasinin sekteye uğramaması olduğunu kaydediyor. Budak ve Baydur da Meral'e katılıyor. Budak, askeri yapının siyasete müdahalesini önlediklerini düşünüyor. Baydur ise "İhtilali 5'li çete önledi. Eski DİSK Başkanı Rıdvan Budak: Çevik Bir, genelkurmay başkanı gibiydi Genelkurmay Başkanı Karadayı, darbe istemiyordu. Ancak Org. Çevik Bir, daha ileri gidebilirdi. Bir, genelkurmay başkanı havasındaydı. Birtakım askeri kademelerde müdahale anlayışı vardı. Ancak o gün o müdahaleyi yapmak isteyenler, 2002'de AK Parti'nin iktidar olmasının önüne geçemediler. Öyleyse askerin siyasetle ilgili öngörüsü yeterli değil. Asker askerliğini yapacak. Askerin yaptığı her müdahalede sivil siyaset tasfiye edildi. Siyaset, tecrübe kazanamadı. Sonuç olarak askeri müdahaleler Türkiye'nin problemlerini çözmüyor. Seçimle gelen seçimle gitmeli. Seçimle gelen de, ben her istediğimi yaparım, dememeli. Ben hayatımın en güzel yıllarını askeri darbe nedeniyle cezaevinde geçirdim. 4 yıl, 30 ile 34 yaşları arasında. Darbeden yana olduğumu söylemek için insanın aklını yemesi gerekir. Ama benim cumhuriyetin değerlerini korumak konusunda hassasiyetimi, siyaseten karşı olan arkadaşım da anlamalı. Askerin müdahalesinin olmayacağı bir siyasi sistem kurmalıyız. Demokrasi her şart ve koşulda müdahalesiz, kesintisiz bir biçimde devam etmelidir. Bu saatten sonra Türkiye'de askerin müdahale şansı kalmamıştır. Eski Türk-İş Başkanı Bayram Meral AK Parti'yi 28 Şubat iktidara getirdi 28 Şubat, demokrasiye inanan herkesi rahatsız etti. Etki-tepki çerçevesinde AK Parti iktidara geldi. 28 Şubat olmasaydı, AK Parti olmayabilirdi. Bu süreç, 'Milli Görüş' düşüncesini işe yaramaz hale getirdi. AK Partililer bunu fırsat bilip, Erbakan'ı bir tarafa ittiler. O dönemde Erbakan'ı defalarca uyardım. 'Sayın başbakan, bazı olumsuzluklar izliyoruz. Bakın 12 Eylül oldu; siz gittiniz, tekrar geldiniz başbakan oldunuz, haklarınızı aldınız. Ama biz haklarımızı hala geri alamadık. Yeni bir darbe istemiyoruz. Sizden rica ediyorum, bazı partililere çekidüzen verin.' dedim. Tansu Çiller'e "güvenme"mesi tavsiyesinde bulundum. Erbakan'la 'dost' olarak ilişkimiz sürüyor. Demokrasinin zarar görmemesi için uyarı yaptık; ama ters anlaşıldı. Biz sivil toplum kuruluşları olarak demokrasiye sahip çıktık; çünkü bizim yaşamamız onun içinde. Türkiye'de artık '28 Şubat' benzeri süreçler yaşanmaz. Hükümetler geçmişten ders almalı. Asker de 10 yıl öncesine göre demokrasiye daha çok inanıyor. Vatandaşa o günleri bir daha yaşatmak, kimsenin hakkı değil. Yapılacak şey, her zaman halka kulak vermektir. Cumhurbaşkanı mı seçiyorsun, bırak halk seçsin. Dönemin TİSK Başkanı Refik Baydur: Rejim tehlikesi yoktu; patronların çıkarları zedelenmişti 28 Şubat'ta Türkiye'de bir rejim tehlikesi yoktu. Rejim tehlikesi varmış gibi gösterilerek 'askerle sivil el ele demokrasiyi kurtardı' söylemi doğru değil. İhtilal havasını estiren şey tankların yürümesiydi. Buna gerek yoktu. Çevik Bir, bazı yerlere ulaşma arzusundaydı. Ben, Bir'in Sayın Karadayı'nın önüne geçebilecek kriterlere sahip olduğunu zannetmiyorum. Benim Bir'le hiç irtibatım olmadı. Ne o beni aradı ne ben onu aradım. Ben niye aramadım? Ben memlekette rejim tehlikesi olmadığı müddetçe askerin kışlasında oturmasından yanayım. İşveren kanadı maalesef kendi çıkarına bakıyor. Şimdi Erdoğan hükümetini bütün sanayici, tüccar gönülden kabul ediyor mu? Mümkün değil. Ama alkışlıyor. Niye? Avucuna dolan var. Biz bu kadar da çıkarcıyız. Ben de onların arasındayım. Dolayısıyla ekonomik çıkarları zedelenen kesim bunu teşvik etti. 'Cezasını kanun versin' diyemedim Sivil toplumun askerin emriyle hizaya geçen imajı hala bazı kesimlerde devam ediyor. Geriye dönüp baktığımda Sincan olayından sonra 'asker bir harekette bulunmasın, bu adamın cezasını kanun versin' demeyi isterdim. Ama diyemedim. Erdoğan'ın şiir okudu diye hapsedilmesi çok büyük haksızlıktı. Ben bunu kabul etmiyorum. Erdoğan kafasını, gözünü hizmetten sakınmayan iyi bir hatip. Başbakanlıkta kalmalı. Ben türbana karşıyım. Ancak başörtüsüne karşı değilim. Köşk'e çıkan insanın hanımı başörtüsü takıyorsa bu beni hiç ilgilendirmez. Erdoğan'ın Köşk'e çıkması rejim bunalımı filan doğurmaz. Eski Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş, baş aktörlerinden olduğu 28 Şubat süreci ve Demirel'in bu sürece etkisiyle ilgili çarpıcı açıklamalarda bulundu. Savaş, dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in kendisini 'süreci öngörerek bilinçli bir şekilde başsavcı atadığını' söyledi. Vural Savaş, Refah Partisi davasıyla darbeyi önlediğini iddia etti. O dönemde Yargıtay'da seçilen adaylar arasında ikinci sırada olmasına rağmen Demirel'in kendisini tercih ettiğini hatırlatan Savaş, şöyle konuştu: "Demirel'in beni özellikle seçtiğini bilmiyordum, kendisi açıklamış. O günlerde şikayete gelenlere, 'Hiç merak etmeyin, bundan sonra bu işler hukuk yoluyla hallolur. Öyle bir başsavcı seçtim ki bu sıkıntıları hukuk yoluyla aşmayı başarır bu adam.' demiş. Bunu öğrendikten sonra seçimimin tesadüfi olmadığını, Demirel'in beni bilinçli olarak atadığını anladım." Savaş, Demirel'in Genelkurmay'a brifing almaya gittiği 17 Ocak 1997 günü kendisinin de başsavcılık görevine başladığını hatırlatıyor. Demirel geçen hafta Aksiyon Dergisi'ne verdiği röportajda, 28 Şubat sürecinin Genelkurmay'ı ziyaretiyle başladığını ifade etmişti. Vural Savaş, başsavcı seçildikten sonra iktidardaki koalisyon ortağı Refah Partisi'ne kapatma davası açtığını, bunun da askeri müdahaleyi önlediğini savunuyor. Savaş'a göre, Amerika bir darbe için düğmeye basmış, kendi güdümündeki medya, işadamları, sivil toplum kuruluşları, ordu içinde azınlıkta olan unsurlar ve bazı tarikatların desteğiyle askeri müdahalenin zeminini hazırlamaya başlamıştı. Savaş, kendisinin askerin etkisi altında hareket etmediğini, aksine darbe yanlısı askerlerin elindeki kozları aldığını iddia ediyor: "Darbe yapmak isteyen askerlerin en çok benden rahatsızlık duymaları lazım, 'Tam darbenin şartları oluşuyordu, adam RP'ye kapatma davası açtı bizim müdahale yapmamızı engelledi.' diye düşünmüşlerdir. Hukukun işlememesini, rejimin tıkanmasını isteyenler ne partilere kapatma davası açan savcıdan hoşlanır, ne de kapatma kararı verip rejimi işleten Anayasa Mahkemesi'ni ister." Gila