Öncelikle; konu ve yazısının gerçekten faydalı bir eserden alınarak foruma eklendiğini belirtmek isterim... Konunun faydalı olduğunu düşünüyorsanız lütfen yorumlarınızı eksik etmeyiniz.. Allah bizleri hidayete erdirdikten sonra kalplerimizi kaydırmasın. Birinci Kitap İman ve İslam Hakkında Birinci Bab İman ve İslam'ın Hakikat ve Mecaz Olarak Tarifleri Birinci Fasıl İman ve İslam'ın Fazileti İkinci Fasıl İmanın Hakikatı Üçüncü Fasıl Mecaz Hakkında İkinci Bab İman ve İslam'ın Hükümleri Birinci Fasıl Kelime-i Şehadet ve Onun Dil İle İkrarının Hükmü İkinci Fasıl Biat Ahkamı Üçüncü Fasıl Muhtelif Ahkamlar Birinci Bab İman ve İslam'ın Hakikat ve Mecaz Olarak Tarifleri Birinci Fasıl İman ve İslam'ın Fazileti 1 ُ َ ِ ' ِّ َ ّ ُ : ُ ّ # ] َ ْ َ ِ َ ْ َ ِ َ َ ّ ّ ُ َ ْ َ ُ َ َ ِ َ َ ُ، َ ّ ُ َ َّ ً َ ْ ُ ُ َ َ ُ ُ ُ، َ ّ ِ َ ْ ُ ّ ِ َ َ ُ ُ ُ َ َ ُ ُ ْ َ َ َ ْ َ َ ٌ ُ، َ ْ َ َّ َ َ ٌ، َ َّ َ ٌ: ْ َ َ ُ ّ ُ ْ َ َّ َ َ َ َ َ َ َ ْ ِ ِ َ ْ َ ِ َ ْ َ ِ َ َ َ َ ّ ّ ُ َ َّ ُ َ َّ ً َ ُ ُ ّ ِ َّ َ ّ ُ َ َ َ َ ْ ِ َّ َ[. 1. (1)- Ubade İbnu's-Samit el-Ensari hazretleri demiştir ki: "Hz. Peygamber aleyhissalatu vesselam) şöyle buyurdular: "Kim Allah'tan başka ilah olmadığına Allah'ın bir ve şeriksiz olduğuna ve Muhammed'in onun kulu ve Resulu olduğuna, keza Hz. İsa'nın da Allah'ın kulu ve elçisi olup, Hz. Meryem'e attığı bir kelimesi ve kendinden bir ruh olduğuna, keza cennet ve cehennemin hak olduğuna şehadet ederse, her ne amel üzere olursa olsun Allah onu cennetine koyacaktır." Müslim'in bir başka rivayetinde şöyle buyrulmuştur: "Kim Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şehadet ederse Allah ona ateşi haram kılacaktır." AÇIKLAMA: İmana müteallik en cami hadislerden biri budur. Hadiste İslam inancının temel prensipleri beyan edilmekten başka belli başlı batıl inançlar da reddedilmiş olmaktadır: 1- Hz. Muhammed 'in risaleti: Bu İslam inancının birinci akidesi sayılabilir. Zira tevhid'e yani Allah'ın birliği inancına İslam dışında da rastlanabilir. 2- Tevhid inancı: Hz. Muhammed 'in peygamberliğine inancın en zaruri gereği Tevhid'dir. Yani kainatı yaratan, tedbir ve terbiye eden Bir'dir. Herçeşit yardımcıdan, ortaktan müstağnidir. Tevhid inancına prensip olarak başka dinlerde ve hatta felsefi sistemlerde bile rastlanabilir. Ancak İslam'daki mutlak ve saf tevhid inancı başka hiçbir sistemde yoktur. Mutlak tevhid inancı iddia eden Yahudiler bile, Müslümanlardan çok farklıdır: Öncelikle Yahudileri düşünen onları kayıran milli bir ilah düşüncesi galebe çalar. İslam uluhiyete milliyet izafe etmez. Allah alemlerin Rabbi'dir: Her millet, her canlı, her cansız bu "alemler"e dahildir ve onun bir parçasıdır. Hayrı ve şerri, güzeli ve çirkini, ateşi ve soğuğu, arzı ve semayı büyüğü ve küçüğü yaratan O'dur, tanzim eden, terbiye eden O'dur. Sonra Yahudiler, "Üzeyr Allah'ın oğludur" diyerek (Tevbe: 9/30) kaba bir üslubla tevhidden uzaklaşırlar, iddia ettikleri vahdaniyet inançlarını lekelerler. 3- Bu hadiste, İslam inancının üçüncü ana rüknü olan ahiret inancı da ifade edilmekedir: "Cennet haktır, cehennem haktır." 4- Hz. İsa'nın şahsiyeti: O'nun babasız yaratılışı, Yahudilerin Hz. Meryem'e iftiralarına sebep olurken Hıristiyanların da, O'nun babasının Allah olduğunu iddia etmelerine sebep olmuştur. Bir tarafta tefrit bir tarafta ifrat. İslam, Hz. İsa 'nın yaratılan bir kul olduğunu te'yid ederek, hem Yahudilerin zina iftirasını reddeder, hem de O'na "Allah'ın oğlu" diyerek ifrata giden Hıristiyanları. Bu hadiste görüldüğü üzere, Hz. İsa Allah'ın bir kelimesidir, yani "ol!" demesiyle oluvermiştir. Ya-Sin suresinin 82. ayetinde ifade edildiği üzere Allah birşeyin olmasını dileyince "ol!" der, o şey hemen olur. O şeyin olması için "ol" emrinden başka bir sebebe ihtiyacı yoktur. Normalde herşey yine irade-i ilahi ile cereyan etmekte ise de bir kısım sebeplere bağlanmıştır. Aslında müsebbeb dediğimiz neticenin hasıl olması için sebep zaruri değildir. Allah, müsebbeb'i, sebep perdesi olmadan da yaratır. Fakat, bu imtihan aleminde vukuata her seferinde bir sebep perdesi koymak adetullah'tır, ilahi kanundur. Cenab-ı Hak bu kanuna bağlı olmadığını Kur'an-ı Kerim'de muhtelif ayetlerde ifade etmiştir. İşte Hz. İsa bunun müşahhas bir örneğini teşkil eder. Hz. Meryem'de tecelli eden "ol!" emri ile Hz. İsa babasız olarak yaratılmıştır. Hz. İsa için "Allah'tan bir ruh" denmesini de, "Ruh Rabbim'in emrindendir" (İsra: 17/85) ayeti ışığında anlamak gerekir. Çünkü ruh'un yaratılışı "ol!" emrinin tecellisiyle olmaktadır, sebep perdesi yoktur. Hz. İsa 'nın yaratılışı için de diğer insanların tabi kılındığı sebep çerçevesinin haricine çıkılarak "ol!" emrinin tecellisi haber verilmiş olunca "Allah'ın Meryem'e üfürdüğü bir ruh" tabiri uygun düşer. Nevevi'nin kaydettiği üzere, İslam alimleri, Hz. İsa 'ın Ruhullah veya Kelimetullah diye Allah'a izafesi'nin sadece teşrif yani Hz. İsa'nın şerefini belirtmek gayesi güttüğünü belirtmişlerdir. Nitekim başka ayetlerde Nakatullah ve Beytullah tabirleriyle deve ve ev teşrif için Allah'a izafe edilmişlerdir. Binaenaleyh, bu tabirlerle Hz. İsa 'nın teşrifi, O'nun ilahlaştırılmasına veya Allah'ın bir parçası sayılmasına Kur'ani bir delil teşkil etmez. Aksi takdirde bu izafetten hareketle kainatı da Allah'ın bir parçası görmek gerekir. Çünkü herşey Allah'ındır, O'na izafe edilebilir. 5- Hadisin diğer bir hükmü, imanlı olarak kabre girildiği takdirde, büyük günah işlemiş bile olsa, kulun ebedi olarak cehennemde kalmayıp, az da olsa yaptığı hayır sebebiyle cennete gideceği inancıdır. Bu ifadede büyük günah işleyenler hakkında ileri sürülen ifrat ve tefrit fikirler reddedilmiş olmakta, Ehl-i Sünnet inancına esaslı bir açıklık ve delil getirilmektedir. "Her ne amel üzere olursa olsun Allah onu cennetine koyacaktır" ifadesini Nevevi "Netice olarak" diye tevil eder. Yani, "yaptığı kötülüklerin cezasını çektikten sonra, neticede cennete girecektir" demek oluyor. 2 َ ِ َ ْ ِِ ِ ِ ٍ ُ ْ ِّ ّ # : ] َ ْ ُ ُ ِ َّ ِ َ ْ َ َ ْ ِ ِ َُ َ َّ ٍ ِ ٍ َ َ ْ َّ ْ: ّ َ ُ َ َّ ٍ[ . 2. (2)- Ebu Sa'id İbnu Malik İbni Sinan el-Hudri hazretleri demiştir ki: "Hz. Peygamber şöyle buyurdular: "Kalbinde zerre miktarı iman bulunan kimse ateşten çıkacaktır." Ebu Sa'id der ki: "Kim şüpheye düşerse şu ayeti okusun: "Allah şüphesiz zerre kadar haksızlık yapmaz..." (Nisa: 4/40). AÇIKLAMA: Önceki hadisle ilgili açıklamanın son kısmında temas edildiği üzere, Ehl-i Sünnet akidesine göre, bir kimse mü'min olarak son nefesini verebildiği takdirde ebedi olarak cehennemde kalmayacaktır. Her günahkar mutlaka cehenneme gidecektir de denemez, çünkü Allah dilediğini affeder. Affa mazhar olamayanlar günahı miktarınca cezasını çeker. Ancak, mü'min idiyse, yeri ebedi cehennem değildir. Hadisi rivayet eden sahabi, bu müjdeli haberde tereddüde düşeceklere bir ayeti delil olarak göstermektedir. 3 ّ ُ : ُ ّ ِ #: ] َ ْ َ َ: َ ِ ُ ِ ّ ِ َ َ َّ ً، َ ِ " ْ ِ ً، َ ِ ُ َ َّ ٍ # ُ ً َ َ َ ْ َ ُ َ َّ ُ[ َ. 3. (3)- Yine Ebu Sa'id hazretleri der ki: "Hz. Peygamber şöyle buyurdular: "Kim: 'Rab olarak Allah'ı, din olarak İslam'ı, Resul olarak Hz. Muhammed'i seçtim ' derse cennet ona vacib olur". AÇIKLAMA: Bu hadisi de önceki hadislerdeki kayıt ve şartlar çerçevesinde anlamak gerekir: 1- Mü'min olarak kabre girmek. 2- Hususi mağfirete mazhar olmadığı takdirde, kötü fiillerinin cezasını çekmiş olmak. Bu kayıtlara yer verilmediği takdirde başka naslarla tesbit edilen prensiplere ters düşülür. İslam'ın emirlerini yerine getirenle getirmeyen arasında fark kalmaz. Kimler imanlı olarak kabre girer, farzları yapmayanların, yasaklardan kaçmayanların, lafla müslüman olduğunu söylediği halde, İslam'ın emirlerini yapmakta kibirlenenlerin, mesela tesettür, miras hukuku gibi bir kısım dini emirleri "vakti geçmiş" veya "Araplar'a has" telakki edenlerin kabre imanlı olarak girme şansları ne kadardır? kesin bir şey söylenemez. Hadis, beşeri muamelatta, bir kişiyi mü'min kabul etmede asgari bir ölçü vermektedir. O yönden mühimdir. Ayrıca büyük günah işleyenlerin uhrevi durumlarını açıklama meselesinde de önemli bir prensip vazetmiş olmaktadır. 4 ً ّ : ُ ّ #: ] ْ َ َ َ ْ ُ َ ُ َ ْ ُ ُ َ َ َ ّ ُ َ ُ ُّ َ َ ٍ َ َ ْ َ َ َ ، َ ُ ِ َ ْ َ ْ ُ ُّ َ َ ٍ َ َ ْ َ َ َ ، َ َ َ َ ْ َ ِ َ ُ: ُّ َ َ ٍ ْ ِ ِ ِ ِ ْ ٍ، َ َّ ُ ِ َ ّ َ َ ّ ُ ْ [ ً، ً. « ّ . 4. (4)- Yine Ebu Sa'id hazretleri der ki: "Hz. Peygamber şöyle buyurdular: "Bir kul İslam'a girer ve bunda samimi olursa, daha önce yaptığı bütün hayırları Allah, lehine yazar, işlemiş olduğu bütün şerleri de affeder. Müslüman olduktan sonra yaptıkları da şu şekilde muamele görür: Yaptığı her hayır için en az on misli olmak üzere yediyüz misline kadar sevap yazılır. İşlediği her bir şer için de, -Allah affetmediği takdirde- bir günah yazılır." AÇIKLAMA: Tercümede geçen "bunda samimi olursa" ifadesinin Arapça aslı "İslam'ı güzel olursa"dır. Yani: "Kul Müslüman olur, İslam'ı da güzel olursa..." şeklindedir. Alimler, samimi olmayı "itikad ve ihlasıyla tam olması, zahiren ve batınen İslam'ın ferde girmesi, ibadet sırasında Rabbinin kendisine yakınlığını hatırlaması, idrak etmesi..." diye açıklamışlardır. Buhari'nın rivayetinde, geçmiş günahlarının affedileceği belirtildiği halde hayırlarının da yazılacağı kaydı mevcud değildir. Ancak hadisin Kütüb-i Sitte dışında gelen vecihlerinde de yukarıda kaydedilen şekilde eski günahlarının affedileceği, hayırların hesaba geçeceği tasrih edilir. Buhari'nin bu ziyadeyi kasden iskat ettiği çünkü, kafirken işlenen hayırların Allah'a yakınlık vesilesi olacağı meselesini Buhari'nin, başka kaideler açısından, müşkilatlı bulduğunu söylemişlerdir. Ancak Nevevi ve Kadı İyaz bu yoruma katılmazlar. Nevevi şunu söyler: "Gerçek olan, muhakkik ulemanın icma ettiği husustur: Kafir, sadaka, sıla-i rahm gibi hayır ameller işlemiş ise Müslüman olduktan sonra bu onun hayırlar defterine yazılır, yeter ki Müslüman olarak da ölmüş olsun." Kaidelere aykırılığı iddiasını da reddeden Nevevi "Bu iddia müsellem değildir. Çünkü, kafirin dünyadaki amellerinin bir kısmı muteber addedilmiştir. Mesela kefaretü'zzihar bunlardan biridir. Kafir, Müslüman olmazdan önce, bu kefareti yerine getirmiş ise, Müslüman olunca iade etmez" der. İbnu Hacer, Nevevi'yi haklı bulur ancak o, neticeye bir başka yorumla ulaşır: "Kişinin Müslüman olunca, önceki amellerinin sevab olarak yazılması bir lütfu ilahidir, bu, onlardan önceden sadır olan amellerin kafirken makbul olmasından dolayı değildir. Hadis, işlenen amelin sevabının yazılacağını belirtiyor, o amelin makbul olduğuna temas etmiyor. Kafirken yapılan iyi amelin makbul olma keyfiyeti İslam olma şartına bağlanmış olması da muhtemeldir: Müslüman olursa makbuldür, olmazsa değildir. Bu görüş daha kavi'dir." İbnu'l-Münir, "iyi amelden dolayı küfür halinde sevab yazılır" iddiasının kaidelere aykırı olduğunu belirtmiştir. Çünkü, Kur'an ve hadiste gelen naslar, "Kafir, eski inancı üzerine ölürse, salih amellerinden hiçbirisinin kendisine faydası olmaz, hepsi hebaen mensur gider" diye kesin bir hükme varmıştır. Hz. Aişe, İbnu Cüd'an hakkında önceden yaptığı hayırlı amellerin ona faydası olmayacak mı? diye sorunca Resulullah : "O, hiç bir zaman: "Rabbim, günahlarımı kıyamet günü mağfiret buyur!" dememiştir." diye cevap vermiştir. Bu hadisten de, mü'min olduğu takdirde önceki hayırlı amellerinden istifade edeceği istidlal edilir. İman olmadıkça, kafirin hayırlı amellerinden istifade edemeyeceği istidlal edilir. İman olmadıkça, kafirin hayırlı ameli makbul değildir. Ancak şu söylenebilir: Nasıl ki cennetin mertebeleri var, cehennemin de var. İman derecelere şamilse küfür de derecelere sahiptir. Kafir'in zalim ve sefihleri ile mazlum ve hayır sahipleri aynı derecede yer almayacaktır. Yerleri mekan ve mahal olarak cehennemdir, fakat oradaki dereceleri, mevkileri, azabtan duyacakları hisseleri, bir değildir, farklıdır. 5 : َ ّ ُ ّ # : ] ْ َ َ َ ُ ُ ْ ْ َ ُّ ٍ ُ ُ ْ َ ُ ُ ِ ْ ِ ْ ٍ، ُّ ٍ ُ َ ُ َ ّ َ [ . 5. (5)- Ebu Hüreyre hazretleri anlatıyor: Hz. Peygamber buyurdular ki: "Sizden biri içiyle dışıyla Müslüman olursa, yaptığı herbir hayır en az on mislinden, yedi yüz misline kadar sevabıyla yazılır. İşlediği her bir günah da sadece misliyle yazılır. Bu hal, Allah'a kavuşuncaya kadar böyle devam eder." AÇIKLAMA: Cenab-ı Hakk'ın kullarına karşı rahmetinin, mağfiretinin genişliğini ifade eden mühim hadislerden biri budur. Maamafih aynı mana ayet-i kerimede de ifade edilmiştir: "Kim bir hayır yaparsa ona on katı verilir, kötülük yapan da misliyle cezalandırılır." (En'am: 6/160). Hayırların yediyüz misli artırılacağı şu ayette ifade edilmiştir: "Mallarını Allah yolunda sarfedenlerin durumu, her başağında yüz tane olmak üzere yedi başak veren tanenin durumu gibidir. Allah dilediğine kat kat verir. Allah'ın lütfu geniştir" (Bakara: 2/261). İyi niyetle kulluğa yöneldiğimiz takdirde Cenab-ı Hak bizlere adaletle değil, mağfiretle muamele etmektedir: Bir suça karşı bir günah, fakat bir hayra karşı en az on olmak üzere 700 misli ve daha fazla sevap! Şühesiz bu, adalet değil, lütuftur. Halbuki, Cenab-ı Hak dileseydi yapılan hayırlar için hiçbir şey yazmayabilirdi ve bu gerçek adalet de olurdu. Çünkü yapılan hayır, Allah'ın vermiş bulunduğu nimetlerin karşılığı olamaz: Hayat, sıhhat, maddi imkanlar gibi nice nimetler vermiş, istifade ediyoruz. Hava, su, güneş, yiyecekler vs. hep O'nun mülküdür. O'nun mülkünü kullanıyoruz, onun mahlukatında tasarrufta bulunuyoruz. Bunlara karşı minnet, şükür ve kulluk borcumuz var. Yapılan hayırlar hiçbir surette nimetlere bedel olamaz, borcumuzu ödeyemeyiz. Öyle ise, ibadetler, hayırlar temelde geçmiş nimetlerin karşılığıdır. Gelecek nimetlerin yatırımı değildir. Ancak Cenab-ı Hak lütfuyla gelecekte ücret vadetmiş, cennet vadetmiştir. Şu halde gelecek nimetler mahz-ı lütuf ve rahmettir. Bu lütuf ve rahmetin büyüklüğü hayır amellerin en az on misliyle yazılmasında kendini gösteriyor. İhlasımız nisbetinde, şartların ağırlığı nisbetinde Rabbimiz hayırları yediyüz ve hadsiz şekilde katlıyacağını da belirtmiştir. 6 ُ َ ' ّ : ُ ّ ِ #: ] َ ْ َ َ ِ ُ ََ ِ ِ َ َ َ ّ ّ ُ َ َ َ َ َّ َ[ . 6. (6)- Muaz İbnu Cebel el-Ensari hazretleri anlatıyor: Hz. Peygamber buyurdular ki: "Kimin en son sözü La ilahe illallah olursa cennete gider" AÇIKLAMA: İslam uleması, bu ve benzeri hadislerde zikredilen "Lailahe illallah" tabirinden maksadın kelime-i şehadet olduğunu belirtirler. Yani kişiyi kurtuluşa götürecek şey sadece Allah'ın birliğini te'yid değildir. Buna Muhammedu'r-Resulullah cümlesi de dahil olmalıdır. Bunlar, birini diğerinden ayırmak mümkün olmayan bir bütün teşkil ederler. Münavi, ölüm anında, her çeşit dünyevi ve nefsani arzuların sönmüş olması sebebiyle, kelime-i şehadeti teluffuzun ihlaslı, içten gelerek olacağını, bu sebeple Allah tarafından kabul göreceğini belirtir. Bu çeşit müjdeli hadisler, ibadeti, tevbeyi sona bırakmayı gerektirmez. Kulluk edebi her an samimi olarak Allah'a ilticayı amirdir. Ayrıca nasıl bir son bizi beklemektedir? Normal yaşlanarak, şuuru yerinde olarak can verebilecek miyiz, yoksa beklenmedik bir yaşta, hiç umulmadık bir anda mı ölüm yakalayıverecek? Günümüzde inanan pekçok insan gençlik gafletiyle şeytanın bu iğvasına kapılır. İbadeti, tevbeyi ihtiyarlığa bırakır. Son nefeste ihlasla yapılacak tevbenin, telaffuz edilecek kelime-i şehadetin yetebileceği söylenir. Bektaşivari sözlerle kendini oyalayan nicelerinin umulmadık kazalara kurban gittiğini görmekteyiz. Şunu da unutmamak gerekir, bu çeşit hadisler, kişinin eksik bıraktığı ibadetler, kul hakkıyla ilgili günahlar sebebiyle maruz kalınacak azabtan garanti vermiyor. "Cennete gitmek" garantisi veriyor. Ehl-i Sünnet akidesi, az da olsa, bir hayır yapan mü'minin, cezasını çektikten sonra cennete gideceğini kabul eder. Mü'min olarak kabre giren bir kimse ebedi olarak cehennemde kalmayacaktır. 7 : ُ ُ َ ِ ِّ ّ # : ] ُ ِ َّ َ ُ َ ْ َ َ ِ ْ ُ َّ ِ َ ُ ْ ِ ُ ّ ِ ً َ َ َّ َ. ُ ُ: َ ْ َ َ ْ َ ؟ : َ . ُ ُ: َ ؟ : َ . ِ: َ ّ[ . « . 7. (7)- Ebu Zerr hazretleri anlatıyor: Hz. Peygamber buyurdular ki: "Bana Cebrail aleyhisselam gelerek "Ümmetinden kim Allah'a herhangi bir şeyi ortak kılmadan ölürse cennete girer" müjdesini verdi" dedi. Ben "zina ve hırsızlık yapsa da mı?" diye sordum. "Hırsızlık da etse, zina da yapsa" cevabını verdi. Ben tekrar: "Yani hırsızlık ve zina yapsa da ha!" dedim. "Evet, dedi, hırsızlık da etse, zina da yapsa!" Hz. Peygamber dördüncü keresinde ilave etti: "Ebu Zerr patlasa da cennete girecektir." Konu yazısı oldukça uzun, bir mesajla yazıyı sığdıramadığımdan devamı ikinci yazı ile gelecektir. -

AÇIKLAMA: Bu hadisin Buhari'nin Kitabu'l-Libas'ta gelen vechinde Ebu Zer Gıfari hazretlerinin Hz. Peygamber 'i ziyaret sırasında uyumakta olduğu belirtilir. Binaenaleyh Rasulullah hadiste ifade buyurduğu müjdeyi Cibril 'den rüyasında almış olmalıdır. Ebu Zer hazretlerinin ziyade hayreti ve tekrar tekrar bu hayretlerini ifadesi Resulullah 'ın bir başka hadislerinden ileri gelmektedir. Orada: "Zani, zina ettiği sırada mü'min olduğu halde zina etmez, içki içen, içki esnasında mü'min olduğu halde içki içmez..." buyurmuştur. İslam uleması, büyük günahları değerlendirirken Ebu Zerr 'in hatırladığı bu ikinci hadisi te'vil etmiş, öncekini esas almıştır. Yani zina eden kimse iman-ı kamil sahibi olarak zina etmez demektir. Böyle te'vil edilmediği takdirde zahirine göre anlayıp Harici görüşü benimsemek gerekir ki; "Büyük günah işleyen kafir olur" demektir. Ulema büyük günah işleyene kafir demez. "Günahkardır, tevbe ederse, Allah affedebilir" der. İmam-ı Azam bu meselede imanla ameli ayrı mütalaa eder. İman, kalble tasdik, dil ile ikrardır. Bu oldu mu, amele bakılmadan Müslümanlığına hükmolunur. Büyük günah işlese bile mü'mindir, her an tevbe ile rücu edebilir. Önceki hadiste de ifade edildiği üzere son sözü Lailahe illallah olduğu takdirde, günahlarından aff-ı İlahiye mazhar olmasa bile cezasını çektikten sonra yine de cennete gidecektir. Hadiste, Resulullah bu kayıtlara yer vermeksizin nihai durumu ifade etmiştir. Tebliğde bu tarz, asi kula ümid vermek ve onu tevbeye teşvik etmek gayesini güder. Bu hadisin, bazılarına, fazla ümid vererek, günaha sevkedeceği şeklindeki mütalaayı yersiz buluruz. Çünkü kulluk edebini idrak eden bir insan Allah'ın affına güvenip günah işlemez. O edebi takınamayan idraksize zaten söz te'sir etmez, hevasının kurbanı demektir. Bu hadis Buhari ve Müslim'in ittifak ettiği en muteber, en sahih hadislerdendir. Rabbülalemin adına konuşan Resulu Ekremimiz hakikatten, hayırdan başka kelam etmez. 8 ّ ِ ' ْ َ ِ ّ ّ : ّ ِ #: ] ِ ْ ِ َ ِ. ُ َ ّ : ِ؟ : َ َ ُ ْ ُ ّ ِ ً َّ َ، َ ْ َ َ ُ ْ ُ ِ ّ ِ ً َ َ َ َ َّ َ[ . 8. (8)- Cabir İbnu Abdillah el-Ensari anlatıyor: Hz. Peygamber buyurdular ki: "İki şey vardır gerekli kılıcıdır!" Bir zat: - Ey Allah'ın Rasulü! gerekli kılan bu iki şeyden maksad nedir? diye sordu: Hz. Peygamber : "Kim Allah'a herhangi bir şeyi ortak kılmış olarak ölürse bu kimse ateşe girecektir. Kim de Allah'a hiçbir şeyi ortak kılmadan ölürse o da cennete girecektir" cevabını verdi" AÇIKLAMA: Resulullah tebliğ edeceği bir hakikatı beyan etmezden önce, bu hadiste olduğu gibi, dikkatleri çekecek, merak uyandıracak, soru sorduracak bir üslub kullanırdı. Zihinler böylece hazırlandıktan sonra esas hakikatın tebliğine geçerdi. Böylece öğrenilen mesail unutulmayacak şekilde zihinlerde yer ederdi. Bu gayenin tahakkuku için, Hz. Peygamber çok farklı metodlara, tarzlara başvurmuştur. 9 ّ : ] ُ ُ َ ّ ِ: َ ْ ْ َ ُ َّ ِ ِ َ َ ِ َ َ ِ َ ِ؟ : ُ َ َّ ُ َ ُ ِ َ ِ: ُ ِ: َ َ َ َ ّ ّ ُ َ ِ ً َ ِ ِ[ . 9. (9)- Ebu Hüreyre hazretleri anlatıyor: "Hz. Peygamber 'e "Ey Allah'ın Resulü, kıyamet günü senin şefaatinle en ziyade saadete erecek olan kimdir?" diye sormuştum. Bana: "Hadis'e karşı sende olan aşkı görünce, bu hususta senden önce bana bir başkasının sualde bulunmayacağını tahmin etmiştim" açıklamasını yaptıktan sonra şu cevabı verdi: "Kıyamet günü benim şefaatimle en ziyade saadete erecek olan kimse, samimi olarak ve içinden gelerek 'La ilahe illallah' diyen kimsedir" 10 ُ َ ْ ّ . ّ َ ُ َ ّ ِ # : ] ً ' ْ ِ ُ ْ ِ َّ ْ َ ُ َّ ُ ٌ، َ ' ٍ ّ ِ: َ َ ْ ُُ ُ َ َ َ َ َ ً، ُ ُ َ َ َ َ َ ً[. . 10. (10)- Süheyb İbnu Sinan anlatıyor: Hz. Peygamber şöyle buyurdular: "Mü'min kişinin durumu ne kadar şaşırtıcıdır! Zira her işi onun için bir hayırdır. Bu durum, sadece mü'mine hastır, başkasına değil: Ona memnun olacağı birşey gelse şükreder, bu ise hayırdır; bir zarar gelse sabreder bu da hayırdır" AÇIKLAMA: Resulullah mü'minde bulunması gereken iki mümtaz sıfatı bu şekilde beyan etmektedir: Şükür ve sabır. Sağlık, nimet, makam, evlad, başarı gibi hoşuna giden her neye mazhar olursa bunu Allah'tan bilerek şükretmek gerekmektedir. Böylece, ucb, fakr, istiğna gibi mazmum hallere düşmekten korunur. Hastalık, idbar, musibet, kaza gibi hoşa gitmeyen hallerle karşılaşınca da bunun bir imtihan olduğunu, bunlarla kendisini Rabbinin imtihan ettiğini düşünür, bağırıp çağırmaz, kendisini düzeltmesinin yollarını arar. 11 ْ ّ : ّ َ ُ َ ّ ِ # : ] َ َّ ِ َ ْ ُ ُ َ َّ ٍ ِ َ ِ ِ َ َ ْ َ ُ ٌُ ' ّ ٌّ ََ ِ ٌّ ُ ْ ُ ُ ّ َ ْ َ ِ َّ ِ[. . 11. (11)- Ebu Hüreyre anlatıyor: Hz. Peygamber buyurdular ki: "Muhammed'in nefsini kudret eliyle tutan zata yemin ederim ki, bu ümmetten her kim -Yahudi olsun, Hristiyan olsun- beni işitir, sonra da bana gönderilenlere inanmadan ölecek olursa mutlaka cehennem ehlinden olacaktır" AÇIKLAMA: 1- Bu hadis, Hz. Peygamber 'in gelmesinden sonra, daha önceki bütün dinlerin neshedilip, hükümden kaldırıldığını açık bir şekilde ifade eder. 2- Hz. Peygamber 'e inanıp-inanmamaktan dolayı sorumluluk bunu işitmeye bağlıdır. Uzak ve ıssız yerlerde yaşayan ve bu sebeple Risalet-i Muhammediye'yi işitmeyenler sorumlu tutulamazlar. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de: "Biz elçi göndermedikçe kimseye azab etmeyiz" (İsra: 17/15) buyrulmaktadır. Hadiste Yahudi ve Hıristiyanların be-tahsis zikri -Nevevi'nin belirttiği üzere- İslam dininin bütün insanlığa şümulünü tebarüz ettirmek içindir. Zira bunlar kitap sahibi semavi dinlerdir. "Öyle olmalarına rağmen bu iki din mensubu İslam'a girmekle mükellef olursa, semavi aslı tamamen kaybolmuş kitapsız din mensupları daha ziyade dehalete mecburdurlar" denmiş olmaktadır. 12 َ ُ ِّ ] َ ِ َ : َ َ ّ ّ ُ ِ ْ َ َ َّ ِ؟ : ، َ ِ ٌ ّ ٌ، َ ٍ ٌ ُ ِ َ ، ّ ُ ْ َ ْ َ[. ً. 12. (12)- Vehb İbnu Münebbih'in anlattığına göre kendisine: "Lailahe illallah cennetin anahtarı değil mi? dendi de: "Evet, öyledir ama dişsiz anahtar olur mu? Dişleri olan anahtarın varsa kapın açılır, yoksa kapalı kalır, açılmaz" cevabını verdi. AÇIKLAMA: Vehb İbnu Münebbih "diş" teşbihiyle, ibadet ve dolayısıyla "zahmet"i kasdetmiştir. İbadet olmadan, zahmet çekmeden sadece lailahe illallah demekle cennete gidilemeyeceğini ifade etmek istemiştir. Ne var ki Hz. Peygamber "Lailahe illallah cennetin anahtarıdır" buyurduğu gibi, yukarıda 7 numaralı Ebu Zerr hadisinde de görüldüğü üzere bu kelimeyi samimiyetle benimseyen kimsenin de kurtuluşu söz konusudur. Bazı şarihler, Buhari'nin bu rivayeti koymakla "ölüm anında ihlasla söylenen Lailahe illallah sözünün önceden işlenen günahları affettireceğine işaret ettiğini" söylerler. Çünkü ihlas, tevbe ve nedameti müstelzimdir. Lailahe illallah'ın söylenmesi bu duruma alem olur. Kişinin, nerede, ne zaman ve nasıl son nefesini vereceği bilinmediği için, bu çeşit rivayetlerden hareketle, "yaşlılık halinde yapılacak tevbe'ye güvenmek, günah amellerde ısrar etmek doğru değildir. Kulluk edebine de yakışmaz. En doğrusu, "dişi bulunmayan bir anahtarın, hiçbir kapıyı açamayan düz bir çubuktan başka birşey olmaması" gibi amelin refakat etmediği Lailahe illallah sözüyle de kurtuluşa erişilemeyeceği düşüncesiyle hareket etmek, ibadetsiz vakit geçirmemektir. Ancak bu ve benzeri hadislerin kullanılma yer ve durumlarını da bilmek gerekir: Ömrünü gafletle geçirenlerin, bir lütf-u ilahi olarak aniden intibaha ve tevbeye geldikleri zaman, eski günlerin hacaleti altında ezilerek ye'se düşmemeleri için bu çeşit tebşirata ihtiyaçları vardır. İntibaha gelen gafil ve günahkarların bu çeşit teselliye olan ihtiyaçlarının şiddetinden olacak ki pekçok hadis ve ayet bu meseleye yer verir ve gönüllerine serinletici su serper: "Ey Muhammed, de ki: "Ey kendilerine kötülük yapıp aşırı giden kullarım! Allah'ın rahmetinden umudunuzu kesmeyin. Doğrusu Allah günahların hepsini bağışlar. Çünkü o bağışlayıcıdır, merhametlidir" (Zümer: 39/53). Hz. Peygamber sıdk ile tevbe eden kimsenin, annesinden doğduğu gün gibi günahlardan temizleneceğini ifade etmekten başka, Cenab-ı Hakk'ın, tevbe edenin tevbesi sebebiyle, her eşyası üzerinde bulunan bineğini çöl ortasında kaybeden kişinin çaresizlik içinde bitap düşüp uyuduğu esnada yanına gelen bineğini uyandığı sırada başucunda bulunca sevincinden ağzından çıkanı bile tartamayıp: "Ey Allah'ım sen benim kulumsun ben de senin Rabbinim!" demesi anındaki kadar sevindiğini ifade eder. Kur'an-ı Kerim, intibaha gelen günahkarları psikolojik şoktan kurtarmak için tesellide daha da ileri bir ufuk gösterir, önceden işlenen günahların sevaba çevrilebileceğini müjdeler: "... Tevbe eden, inanıp salih amel işleyenlerin kötülüklerini, iyiliklere çevirir, Allah bağışlar ve merhamet eder" (Furkan: 25/70). Evet burada günahların silinmesi, yok farzedilmesi mevzubahis değil, Rahmet-i ilahiyenin bir başka mertebede tecellisi söz konusu: İşlenen günahların sevaba dönüşmesi. Ulema ayet-i kerime'ye başka açıklamalar da getirmiş ise de, Razi'nin kaydettiği dört te'vilden biri de bizim yukarıda kaydettiğimiz manadır. Bu manayı esas alan Said İbnu'l-Müseyyeb ve Mekhul, görüşlerine Ebu Hüreyre hazretlerinin rivayet ettiği şu hadisi de delil olarak zikrederler: "Resulullah : "Bir kısım kimseler günahlarının çok olmasını temenni edecekler!" buyurmuştu. "Bunlar kimlerdir?" diye sordular. Şu cevabı verdi: "Onlar Allah'ın seyyiatlarını sevaba tebdil ettiği kimselerdir." Bir başka hadiste şöyle anlatılır: "Adamın birine kıyamet günü küçük günahları gösterilir ve hesaba çekilir. Adamcağız "büyük günahlarım da ortaya çıkacak mahvolacağım" diye düşünürken Gaffaru'z-Zünub: "Şu kulumun işlediği her kötülüğe karşı bir hasene yazın" diyecek. Beklenmeyen bir lütuf karşısında adam tamaha kapılacak ve "Benim büyük günahlarım da vardı, onları göremiyorum, keşke onlar da ortaya çıksa da karşılığında haseneler verilse" diyecek." Bu sözleri söylerken Resulullah o derece güler ki arka dişleri bile görülür." 13 ّ ِ َ ْ ٍ ّ ، ٌ ُ ِ ُ؟. : َ َ ُ َّ ٌ ُ َ ُ ّ ِ، َ ُّ، ُّ َ ّ ٌ َ ْ ُ َ َ ْ َّ ، ْ َ َ َ ِّ َ ْ ِ ِ ّ ِ، َ ْ َ َ َ ّ ِ ْ َ ِ ْ َ ِ َ َّ ِ، ُ ّ ُ : َ َّ ِ ِ ُ ْ َ ِ ً َ َّ ِ ُ ُ َ َ َّ ِ ُ ُّ ُ َ َ َ َ َّ َ ِ ُ ْ َ ْ َ ِ ِ ِ. Œ «. « ، : . 13. (13)- Abdullah İbnu Mes'ud el-Hüzeli 'nin anlattığına göre, bir adam kendisine "Sırat-ı müstakim nedir?" diye sordu. Ona şu cevabı verdi: "Muhammed , bizi sırat-ı müstakimin bir başında bıraktı. Bunun öbür ucu ise cennete ulaşmaktır. Bu ana yolun sağında ve solunda başka tali yollar da var. Bunlardan her birinin başında bir kısım insanlar durmuş oradan geçenleri kendilerine çağırıyorlar. Kim bu dış yollardan birine süluk ederse yol onu ateşe götürecektir. Kim de sırat-ı müstakime süluk ederse o da cennet'e ulaşacaktır." İbnu Mes'ud bu açıklamayı yaptıktan sonra şu ayeti okudu: "İşte bu benim sırat-ı müstakimimdir, buna uyun. Başka yollara sapmayın, sonra onlar sizi Allah'ın yolundan ayırırlar..." (En'am: 6/152) Buhari, Enbiya: 47; Müslim, İman: 46, (28); Tirmizi, İman: 17, (2640). İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/197. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/198-199. Tirmizi Sıfatu Cehennem: 10, (2601). Tirmizi hadis için "sahihtir" demiştir. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/200. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/200. Ebu Davud, Salat: 361, (1529); İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/200. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/200-201. Buhari hadisi talik olarak kaydeder (İman: 31), Nesai, İman: 10, (8, 105); İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/201 Kefaretü'z-Zıhar: Zıhar, kocanın karısını neseb, emzirme veya musaharet suretiyle müebbeten mahremi olan bir kadının, kendisine bakılması caiz olmayan bir uzvuna benzetmesidir". Bu, bir nevi kısmi boşamadır. "Sen bana anamın sırtı gibisin" demesi gibi. Bu benzetmede bulunan kimse, kefarette bulunmadan zevcesine cinsi temasta bulunamaz. Kefareti, varsa köle azad eder. Yoksa üst üste iki ay oruç tutar veya altmış fakiri doyurur. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/202-203. Buhari, İman: 31; Müslim, İman: 205, (129); İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/203. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/203-204. Ebu Davud, Cenaiz: 20, (3116); İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/204. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/204-205. Buhari, Tevhid: 33; Müslim, İman: 153, (94); Tirmizi, İman: 18, (2646); İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/205-206. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/206-207. Müslim, İman: 151, (93); İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/207. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/207. Buhari, İlm: 34, Rikak: 50; İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/208. Müslim, Zühd: 64, (2999); İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/208. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/208. Müslim, İman: 240, (153); İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/209. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/209. Buhari, Cenaiz: 1; İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/209. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/209-211. Rezin. Bu hadis Kütüb-İslam Sitte hadisi değildir. Rezin İbnu Muaviye'nin ilavesidir. Bu çeşitten Rezin tarafından ilave edilen hadislere sıkça rastlayacağız. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 2/212. -

lvlicrop teşekkürler, Allah razı olsun Faydalananlardan olmamız dileği ile selametle kalın

Konunun mod tarafından sabitlenmesini istiyorum.

Göreceği ilgiye göre sabitlenebilir. Siz paylaşımınıza devam edin.

Amin cümlemizden kardeşim İlginiz için teşekkür ederim. Faydalı olabiliyorsam ne mutlu bana kardeşim. -