Başbuğ Atatürk'ün İç basına Türkçü Mülakatları TÜRKÇÜ MÜLAKAT (1) ''- Bu maksadı temine medar olabilecek iki mufassal mülakat yapılmıştır. Bittabi ben de İstanbul'un kıymetli erkan-ı matbuatı ile böyle bir temasa mazhar olduğundan dolayı suret-i mahsusada memnun bulunuyorum. Memnuniyetimin en mühim sebebi, bence de tabii olarak şayan-ı arzudur ki enim ve bilcümle rüfekay-ı mesaimin vaziyeti dahiliye ve hariciyeyi nasıl görmekte olduğumuzu ve atiye ait mesail-i milliyemizin nasıl olması lazım geleceği tasavvurunda bulunduğumuzu bütün millet ve cihan bir an evel bilsin. Bunu teminde bilcümle matbuatın olduğu gibi, çok mühim olan İstanbul matbuatının ifa edeceği hizmetin derecesi suhuletle takdir olunabilir. Vuku bulan mülakatlarda mezkur üç esaslı zemin üzerinde çok teferruatlı ve hatta münakaşalı müdavele-i efkar edildi. Ve benim arzu ettiğiniz her nokta ve bütün teferruat üzerindeki beyanatımı dinlediniz, bu suretle muttali olduğunuz hususatın birkaç kelime ile hülasasını yapmak lazım gelirse denilebilir ki: 1- Millet üç buçuk seneden beridir iktiham ettiği müşkülat ve fedakarlığın mütebariz ve müsbet metayicini görmekle, takip olunan hatt-ı hareketin mutlaka hedef-i saadete vüsulünden emindir. Bugünkü muvaffakıyatı behemehal tespit ve teyit ettirmek için lüzum gösterilirse, şimdiye kadar olduğundan daha vasi bir azim ve itmi'nanla fedakarlığını ve gayretini idameye müheyyadır . Milletin mutlaka sulh veya mutlaka harp arzusu gibi, başlı başına bir ifade-i kat'iyesi yoktur. Millet an'anesinin bariz bir şiarının ifadesini kullanmaktadır: ''Hayırlı olanı isteriz!'' Hayırlı olan, bizi şimdiye kadar hayır ve selamete isal edenlerin hükmedecekleri tarzdır. Milletin bu ifade ile kasdettiği Türkiye Büyük Millet Meclisi ve onun hükumetidir. Bunların düşündüğü behemehal sulhü istihsal etmektir. . Buna milletin ve memleketin ihtiyacı olduğu kadar bütün cihan-ı medeniyetin kat'i ihtiyacı vardır. Bir kere hal-i harbi idame etmekle evvela arzuy-u milliyi yerine getirememek, saniyen cihani medeniyetin huzur ve sükununa mani olmak gibi mesuliyetlerin faili olmak doğru olmadığı gibi bilhassa bunun bütün gayreti samimi olarak istihsal-i sulh için her türlü tedbire tevessül etmektir. Ve bütün kalbini bila istisna cihana açık olarak göstermeyi temine çalışmaktır. İtilaf devletlerinin bu hakikati anlamamalarına ihtimal vermemektedir. Eğer devletlerin ve milletlerin konferanstaki mümessilleri bu içtimaın hilafına harekete devamda ısrar gösterirler ve cihan-ı insaniyet ve medeniyetin tehalükle intizar eylediği sulhün akdini akim bırakırlar ise Türkiye Büyük Millet Meclisi ve hükumeti bundan çok müteessir olacaktır. Bu insani teessürü kendisini elbette zaaf ve tereddüd-ü kalbe düçar edemez. Üç buçuk seneden beri istihsali uğrunda ihtiyar olunmadık fedakarlık kalmayan hukuk-u asliye-i milliyesini behemehal istihsal ve teminden ibaret olan vazifesini, yine bütün milletin kaabiliyetine, kudretine, azmine ve kendisine olan emniyet ve itimadına istinaden şimdiye kadar olduğundan daha büyük bir faaliyetle ifaya devam edecektir. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin muzaffer orduları yeni zaferler istihsali aşkından müstağni değildirler. fakat bu zafer aşkı milletin selamet ve saadetini temin aşkından münbaistir . İkincisinin husulü, birinciyi hasıl telakki ettirebilir. 2- Hükumet hal-i harb ve hal-i intizarın devamına rağmen milleti, şimdiden yeni usulümüzde idarenin mütekeffil olduğu menafi-i hakikiyeden müstefit edebilmek için lüzumu veçhile çalışmakta, yeni bir teşebbüs almakta veya yeni bir teşebbüsün esaslarını düşünmektedir. Memleketin en ücra köşelerinde bile huzur ve asayiş-i millet o derece temin edilmiştir ki bunu zaman-ı sabıkın en sakin bir devresindeki hal ile mukayese etmek nabemahal olur. Herkes emniyetle ve bilhassa çok büyük ümitlerle tarlalarında veya sanatları başında faaliyete geçmiş bulunuyor. Ve sa'y ve amellerinin kendilerinden gasbedilmeyecek semerelerinin iktitafından emindirler. İktisaf, amarif işleri, muavenet-i içtimaiye himmetleri şimdiden kabil-i temas yeni neticeler vermiştir. Ziraat mektepleri mevcut olanlardan maada Bursa'da, Balıkesir'de, İzmir'de, Adana'da, Erzincan'da beş mektebe malik olmakla tezyit edilmiştir . Harbin ve inkılabatın atalete koyduğu ziraat bankaları yeniden hal-i faaliyete vazedilmiş ve birçok şube ihdas ederek milletin muavenetine şitap etmeye başlamıştır. Birçok mülteci ve muhacirler refah ile mütenasip yerlere sevk ve iskan edilmiştir. Bunun daha iyi temini iin hususi muavenet bankaları tesis edilmek üzeredir. Köylülere mühim miktarda (2 buçuk milyon liralık) alat ve edevat-ı ziraiye tevzi edilmiş ve bu husustaki tevziata devam edilmektedir. Ayrıca köylülere alat ve edevat-ı ziraiye vermek ve bunları icabında tamir etmek için sermayenin yüzde yetmişine iştirak edeceğimiz bir şirket ile anlaşılmak üzeredir. Bu, çiftçilerin çok memnuniyetini ve menfaatini mucip olacaktır. Nafia teşebbüsatı kariben fiile münkalip olabilecek ümitbahş bir zemindedir. Bunun neticesinde memleketin hüçümle merakiz-i mühimmesi yekdiğerine az zamanda şimendüferle kesb-i irtibat edecektir . Mühim hezain-i madeniye açılacaktır. Memleketimizin baştan nihayete kadar harap manzarasını mamureye tahvil etmekten ibaret olan gayenin temel taşları her yerde gözleri tesrir edecektir . Çalışmak ve mesut olmak ihtiyacında bulunan bütün halkımız için, ameleler için geniş ve emin çalışma sahaları davetlerini yapmakta gecikmeyecektir. Memleketi mamur ve milleti mesut etmek için tasavvur ve teşebbüs edilen bütün bu işlerde takip olunacak programın esas noktalarına fiilen tevessül edilmiş addolunabilir. Bilhassa faaliyet-i iktisadiyeyi istinat ettireceğimitz esaslar her türlü vukufla beraber bilhassa doğrudan doğruya memleketimizin topraklarını koklayarak ve bu topraklarda bizzat çalışan insanların sözlerini işiterek tespit olunacaktır. Sanayi ve ticaretimiz için dahi aynı mütalaa yapılacaktır. Bunun içindir ki şubatın on beşinde İzmir'de belki beş bin kişinin toplanabileceği bir kongre yapılacaktır. Bu kongre bizzat millete ve bir taraftan da diğer milletlere anlatacaktır ki yeni Türkiye devleti temellerini süngü ile değil, süngünün dahi istinat ettiği iktisadiyatla kuracaktır. Yeni Türkiye devleti cihangir bir devlet olmayacaktır. Fakat yeni Türkiye devleti bir devlet-i iktisadiye olacaktır ve bu devleti en kuvvetli temeller üzerinde çok az zamanda kurmak hususunda Japonlardan az müstait olmadığını bilfiil isbat edecektir. Bu saydığım teşebbüsat-ı iktisadiye ve sınaiye içinde bahsettiğim şirketlerin, istiklal ve hakimiyeti milliyemize hürmetkar milletlerin emniyetle hükumetimizle temas eylemleri ve kanunlarımız dairesinde anlaşmaları ile faaliyete geçebileceklerini söylemeye hacet yoktur. Filhakika memleketimizi az bir zamanda mamur etmek için milletimizin gayri kafi sermayesi karşısında haricin sermayesinden, vesaitinden, ihtisasından istifade etmek hakiki menfaatimizin iktizasındandır. Hükumetimiz, izahına lüzum olmayan esasatın riayetkarı kalacak olan her devlet ve millete karşı bu hususta emniyet ve samimiyetle ahz-ı mevki edecektir 3- İçinde bulunduğumuz vaziyette çok kuvvetli olduğumuzu temin ve teşebbüsat-ı müstakbelemizde behemehal muvaffak olacağımızı bize vaadeden keyfiyet, milletin inkılap ile ve mücadele ile tesis etmiş olduğu bugünkü hükumetimizin şekli ve mahiyetidir. Hükumetimiz Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükumeti millidir, tamamıyla maddidir, hakikatperesttir. Mevhum mefkureler arkasında o mefkurelere vasıl olmak için değil, fakat isal etmek hulyasıyla milleti kayalara çarparak, bataklara batırarak, en nihayet kurban ederek mahvetmek gibi cinayetten hazer eden bir hükumettir. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bütün programlarının umdesi şu iki esastır: 1- İstiklal-i tam, 2- Bila kayd-ü şart hakimiyet-i milliye. Birinci umdesinin ifadesi ''Misak-ı Milli''dir. 2'nci ve hayati olan umdesinin beyanı ''Teşkilat-ı Esasiye Kanunu''dur. Millet, Misak-ı Milli'nin medlulünu güzide evlatlarından teşkil ettiği kahraman ordularıyla fiilen istihsal eylemiştir. ''Teşkilat-ı Esasiye Kanunu''nun ruh-u aslisi ise bu kanunun kitaplara geçmesinden evvel, milletin dimağında ve vicdanında temerküz eylemiş olmasıyla ve ancak bunun ifadesi olmak üzere tesis ettiği Meclise verdiği vazife-i asliye ile ve senelerden beri ahkamını fiilen tatbik edegelmekte olmasıyla ve en nihayet kanun şeklinde enzar-ı cihana vazeylemesiyle tahakkuk eylemiştir. Hakimiyet bila kayd-ü şart milletindir. Hadisat ve tecarib-i tarihiyemiz bize milleti koyun sürüsü halinde kiyfin, arzu ve ihtirasların ve hiçbir suretle tatmin edilemeyen menfaatlerin istihsaline sürüklemekle mahvını münteç mahiyete inkılap eden idare tarzlarının artık memleketimizde mahall-i tatbiki kalmadığını göstermiştir. Millet hakimiyetini değil, hakimiyetin bir zerresini dahi ahıra terk ve feragın mucib olabileceği felaketin, izmihalin hüsranın elemini her an kalp ve vicdanında hissetmektedir. Zaten iradenin ve hakimiyetin gayri kabil-i tecezzi ve taksim olunduğunu ilmen ve hakikaten düşündükten sonra böyle bir nazariyenin fiile tatbikine kalkışmak ancak nazari ve sun'i bir işe bizzarur tevessül etmekten başka bir suretle kabil-i tefsir değildir. Millet ve memleketimiz için ise bu zaruret mündefi olmuştur . Çünkü milleti hakimiyetten mahrum eden hail milletin galeyan ve tuğyanıyla biraz zahmetli ve fakat binnetice muvaffakıyetli surette ortadan kaldırılmıştır. Madumun ihyasına kalkışmak ise bittabi gayri mümkünün mümkün olduğu zehap ve butlanında temerrüt olur. Bu, mütemerritlerin ki milletin hüsranına bilerek veya bilmeyerek taliptirler, nedamet-i hakikiyesini ve hüsran-ı elemini mucip olmaktan başka bir netice vermez. Artık millete karşı namuskarane, açık, kat'i ilan-ı hakikat edenler çoktur. Milletimiz ise hakayikı hüsnü telakiye ve icabatını tatbika çok müsait ve müstaittir. . Bu istidadı isbat için yakın tarihin bile verebileceği misaller mebzuldür. . Felaketini müdrik milletimiz ne şeyh-ü-islamların muktezay-ı dindir, diye irticaa davet eden fetvalarına, ve ne de halife ve padişahın camilerden çalınan ayat ve ehadisi nebeviye ile müzeyyen ve müzehhep sancakları başlarında taşıyan hilafet ordularına ve ne de mücadele-i milliyye devamınca hiçbir şey istihsal edilemedikten başka büsbütün mucib-i mahv ve izmihlal olacağını beyan ile milleti istiklal ve hakimiyetinde müsamahakar kılmaya sarf-ı makderet eden Babıali ricalinin mesai-i fafilane cahilanesine ve en nihayet tayyarelerile halife ve padişahın beyannamelerini muharip ordumuz saflarına atan ave halife namına hareket ettiğini söyleyen Yunan ordusunun iğfalatına zerre kadar iltifat göstermedi; gösteremez ve göstermeyecektir. Bilhassa bundan sonra kat'iyyen gösteremeyecektir. Çünkü bu millet asırlardan beri bu gibi mürtecilerin, cahillerin, riyakarların, menfaatperestlerin, serserilerin, sözlerine inanmak saffetini gösterdiğinden dolayıdır ki bugün çamurdan ve sazdan izbelerde oturmaya mahkum çıplak ayaklarıyla ve çıplak vücutlarıyla çamurların, karların, yağmurların biaman şamarları altında yeniden aklını başına toplamak mecburiyetinde kalmıştır. 4- Türkiye Büyük Millet Meclisi ve hükumeti, memleketin bütün vicdanlı ve namuskar münevveranı , millete ve memlekete karşı evvela bu millet ve memleketin birer evladı olmak itibarıyla, saniyen mensup oldukları heyet-i içtimaiyenin cihan-ı medeniyette kadr-ü menziletini yükselttikçe bunun kendileri için ne derece mucib-i şeref ve bahtiyari olacağını düşünmekle kendilerine müteveccih vazifenin memleketi ve milleti medeniyeti haziranın ve icabat-ı insaniyenin zaruri kıldığı mertebe-i tekemmüle getirmek için bütün mevcudiyetleriyle her türlü şuabat-ı mesaide en doğru yolları aramak ve bulmak, bunun en doğru olduğunu millete anlatmakla beraber üzerinde seri ve geniş hatvelerle yürümeyi ve bütün milleti yürütmeyi temin etmektir. Bunda muvaffakıyetin istilzam eylediği evsafı düşünerek, bu evsaftan mevcut olanlarını mevki-i istifadeye koymak ve mevcut olmayanlarını istihsale çalışmak hususundaki gayretin ne kadar ciddi olması lazım geleceğini takdir ederiz. Hedef-i milli malum olmuştur. Ona isal edecek yolları bulmak müşkül değildir, mühim olan, çetin olan o yollar üzerinde çalışmaktır. Denilebilir ki hiçbir şeye muhtaç değiliz. Yalnız bir tek şeye ihtiyacımız vardır: Çalışkan olmak! Emraz-ı içtimaiyemizi tetkik edersek asıl olarak bundan başka, bundan mühim bir maraz keşfedemeyiz, maraz budur. O halde ilk işimiz bu marazı esaslı surette tedavi etmektir, milleti çalışkan yapmaktır. Servet ve onun netice-i tabiiyesi olan refah ve saadet yalnız ve ancak çalışkanların hakkıdır. 5- Bila istisna bizim efrad-ı milletimiz çalışmaya hahişkerdir . Fakat sarfolunan mesaiden azami istifade, sa'yde tatbik olunan usul ile mütenasiptir. Evvela usullerimizi en çok semerebahş tarçz-ı medenide tesbit etmeliyiz. Bir de mesai müteferrik çalışma çeşitli) oldukça netaciyi o mesainin muhassala halinde vereceği neticeden çok dündur . Bunun için milletin ihtiyacat-ı içtimaiyesini ve mazideki zararlarını tatmin ve telafi edebilecek en makul programı tesbit etmeye mecburuz. Program bütün milletçe tatbik olunmalıdır. Bu ancak bir teşekkül-ü siyasi ile mümkün olur. İşte bu hakikatin istilzam ve icbarı üzerinedir ki, bütün sunufu yekdiğerine lazım-ı gayr-i müfarik ) olan çünkü menfaatleri yekdiğerinden tehalüf eylemeyen , milletimizin müşterek ve umumi olan menafi ve saadetini temin için bir fırka teşkili tasavvur edilmektedir. Fakat milli maksatlarımızdan ziyade şahsi menfaatler esasına müstenit siyasi teşekküllerden ve bu teşkilatın iğfallerinden, müsademelerinden tevellüt etmiş olan tarzların elan cezasını çekmekte olan milletin aynı mahiyette birtakım bisud iştigallere sevketmek kadar kebairden günah yoktur. Mondros mütareke ahkamının haksız ve adaletsiz bir surette fiilen bozulmuş olmasından bütün memleket için çok felaketler tevellüt etmiştir. Bu felaketlerin en feciine sahne olan yerlerden biri de İstanbul'dur. İstanbul yalnız yabancıların tecavüzüne, tazyikına ve tezliline göğüs germemiştir. İstanbul aynı zamanda asırlardan beri milletin başında taşıdığı bir tacidarın ve onun vesaitinin dahi verdiği elemlerle giryan olmuştur.'' TÜRKÇÜ MÜLAKAT (2) ''- Biz de Lozan konferansını dikkatle takip ediyoruz. Çünkü biliyorsunuz ki konferansa davet olunduğumuz zaman ordularımız bütün cihanı hayrete ve takdire mecbur edecek çok parlak ve çok kat'i bir muzafferiyetin amili bulunuyordu. Harekat-ı askeriyemizi tehir edebilecek karşımızda hiçbir mani kalmamıştı. Buna rağmen İtilaf devletlerinin hüs-ü niyetine ve teklilerinin samimiyetine inanarak, ordularımızı tevkif ederek pek insani hislerle heyet-i murahhasımızı Lozan'a gönderdik. Bizim bu harekatımızı tenkid eden dostlarımıza İtilaf devletlerinin artık hüs-ü niyetlerine emniyet edilebileceği kanaatini beyan ettik. Maatteesüf bütün samimiyetimize ve ciddiyetimize rağmen bugüne kadar uzayıp gelen konferansın son safhası henüz İtilaf devletlerinin zihniyetinde tebeddül olmadığını, hala eski Osmanlı devletini boğazlayan ve milletimiz için en şedit ve en kahhar bir darbe-i intibah olan sabık tavır ve harekatı başka şekil ve surette yeni Türkiye devletine kabul ettirmek istiyorlar. Son dakikaya kadar İtilaf devletlerinin hakkı ve hakikatı teslim etmelerine intizarla beraber bütün cihan-ı medeniyetin temayül-ü samimiyesine rağmen harbi idame etmek mesuliyetinden çekinmezlerse hükumetimiz vatan ve millete karşı taahhüt eylediği vazifeyi hüs-ü ikmal edebilmek için tevessüle mecbur olduğu tedbirleri düşünmekten ve almaktan bir an geri kalmamıştır. Yeni Türkiye ricali miskin ve mütevehhim değildir.'' ''- Uzun müddet atalette kalmayı istilzam edecek olan diplomasi tarika şimdiye kadar mücerrep olduğuna göre hiçbir semere vaadetmez.'' (Başbuğ Atatürk - Şubat 1923) Derleme: Türkiye Atatürkçüler Birliği Teşkilatı Savaşan Atsız Kaynak: www.turkiyeataturkculerbirligi.tr. cx