Başbuğ Atatürk'ün Dış basına Türkçü Mülakatları TÜRKÇÜ MÜLAKAT (1) Chicago Tribune'ün İzmir'e özel olarak göndermiş olduğu muhabiri John Clayton, İzmir'de Başbuğ Atatürk'le aşağıdaki mülakat'ı yapmıştır: - Mustafa Kemal Paşa'nın yüz hatlarından yaşını tahmin etmek müşküldür. Otuz yaşında, kırk yaşında tahmin edilebilir. Bugün kendisini ziyarete gittiğim zaman kartımı yaverine verdim. ''Paşa Hazretleri birkaç dakika meşguldür. Şimdi sizi kabul edecekti'' dedi. Yaver yanımdan ayrılarak gelişimi paşaya haber verdi. Dönüşünden sonra beş dakika kadar bekledim. Nihayet Milli Ordular Başkumandanı bizzat odaya girdi. Teklifsiz ve tekellüfsüz oturdu. Kemal Paşa ordunun zaferlerinden, Türklerin ulusal isteklerinden garp devletleriyle yakında bir konferansta toplanmak isteğinde bulunduğundan söz açarak dedi ki: ''- Muzafferiyetlerimiz bizim taleplerimizi değiştirmemiştir. Evvelce istediğimiz şeylerden ne daha ziyade, ne daha az şey talep ediyoruz. Misak-ı Millimizde sebat ediyoruz.'' - Müttefiklerle müzakereye hazır mısınız? ''- Onlarla bir arada toplanıp müzakere etmeye ötedenberi amade bulunuyoruz. Misak-ı Milli'nin muhteviyatı bir sayfadan daha az yer tutuyor. Bütün Türk arazisinde hakiki istiklal istiyoruz. Bizim için artık kapitülasyonlar mevcut değildir. İstanbul'u, Edirne'yi ve Trakya'nın ekseriyeti Türk olan kısmını istiyoruz.'' - İstanbul'da iken beş sene için adli kapitülasyonların bırakılmasına razı olduğunuzu işitmiştim. ''- Kapitülasyonların hiçbir kısmına istisnayı kabul etmiyoruz. Adli, mali veya askeri kapitülasyonların hiçbirini tanımıyoruz.'' - Bahis, ordunun İzmir'e girişinden beri Türk askerinin ve sivillerinin harekatına intikal etti. ''- Görüyorsunuz ki İzmir'de hiçbir katliam vaki olmadı. Münferit yağma ve katil vukuatını menetmek gayri kabildir. Bir ordu 450 kilometre yol yürüdükten sonra bir şehre girer, sonra geçtiği yerlerde kendi evlerinin yakıldığını, yağmaya uğradığını, akrabasının öldürüldüğünü gözleriyle görürse böyle bir askeri zaptetmek müşküldür. Maamafih intizamın ihlal edilmediğini görüyorsunuz. Buraya eski hesapları araştırmaya gelmedik. Bizim için mazi gömülmüştür.'' (Başbuğ Atatürk - 20 Eylül 1922) TÜRKÇÜ MÜLAKAT (2) Bursa: Sekizyüz Amerikan gazetesi namına hareket eden United Press muhabiri Doktor Edward King İstanbul'dan Başbuğ Atatürk'le telgraf aracılığıyla bir mülakat yapmıştır. - Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin sulh programındaki esaslı noktalar nelerdir? ''- Misak-ı Milli.'' - Boğazlar meselesinin halli için teklif buyurduunuz suret-i hal nedir? ''- İstanbul ve Marmara'nın emniyeti masun kalmak şartıyla Boğazların cihana açık bulunması esas maksadımızdır. Bu hususta alakadar devletler ile beraber bulacağımız şekil, makul ve muteber olacaktır.'' - Amerika ve Avrupa efkar-ı umumiyesine daha bazı şeyler bildirmek arzu buyuruyor musunuz? ''- Amerika, Avrupa ve bütün medeniyet cihanı bilmelidir ki Türk milleti her medeni ve kabiliyetli millet gibi bila kay-ü şart hür ve müstakil yaşamaya kat'iyyen karar vermiştir. Bu meşru kararı ihlale müteveccih her kuvvet Türkiye'nin ebedi düşmanı kalır. Memleketimizin uğradığı tahribatı imar ve senelerdenberi türlü türlü maniler altında tazyik edilen hayat-ı iktisadiyemizin meşru inkişafını temin ve fen ve irfan içinde çalışan bir hayata kavuşmak umde-i sulhiyemizdendir.'' (Başbuğ Atatürk - 24 Ekim 1922) Derleme: Türkiye Atatürkçüler Birliği Teşkilatı Savaşan Atsız Kaynak: www.turkiyeataturkculerbirligi.tr. cx