Zilhiccenin ilk 10 günü hakkında sohbet Biliyorsunuz Ramazandan ayrı, uzak bir aydayız ama, Ramazan gibi mübarek günlerdeyiz. Zilhicce ayının on günü içindeyiz. Bu Zilhicce ayının on günü hakkında Kur'an-ı Kerim'de ayetler var. 'deki on gece, Zilhiccenin on gecesidir diye, müfessirler İbn-i Abbas'tan ve diğer alimlerden ve sahabeden rivayet ediyorlar. Kur'an-ı Kerim'de yine Musa AS anlatılırken buyruluyor ki, bismi'llahi'r-rahmani'r-rahim: "Biz Musa ile otuz gün için sözleştik; sonra bu otuz günü, on gün daha ekleyerek kırk güne tamamladık." (A'raf: 142) buyruluyor. Burdaki aşr, alimlere göre Zilhiccenin ilk on günüdür. Yani şu içinde bulunduğumuz günlerdir. Musa AS Tur Dağı'nda Mevlasına münacaata, huzuruna varmağa, likàsına kavuşmaya hazır hale gelmesi için, işte bir otuz gün oruç tutarak, on gün daha eklenerek, ondan sonra Rabbinin huzuruna varmış da; "Ya Rabbi, sesini duyuyorum, cemalini de göster; kendini göster de göreyim!" dediği o toplantıya böyle hazırlanmış, bugünlerde hazırlanmış. Hacca doğru giden günlerdeyiz, çok kıymetli günler... Bu günlerde çok muazzam bir ibadet var, hac ibadeti var hacca gelenler için. Amma hacca gelmeyenler için, bu on gün on gece; Arafe gecesi, bayram gecesi, bayramın birinci günü dahil... Hatta bayramın ikinci gününü ve sair günleri sayarsak on günü de ileriye doğru geçiyor. Onları da inşaallah sağlık afiyetle erişirsek, önümüzdeki konuşmamda söyleyebilirim. Şimdi kısaca söylemiş olayım. Bu günlerde ibadetleri Ramazandaki gibi arttırmak, çoğaltmak lazım! Allah'a en güzel ibadetlerden birisi olan, nafile namazları çok kılmak lazım ve nafile oruçları çok tutmamız lazım!.. Çünkü, Peygamber Efendimiz'in hatunlarından rivayet edildiğine göre: Peygamber Efendimiz Zilhicce'nin dokuz gün orucunu tutardı Yani hacca kadarki günler. "Aşure orucunu, yani Muharremin onuncu gün orucunu tutardı. Her Arabi aydan üç gün oruç tutardı." Bu günlerde yapılan ibadetlerin Allah-u Teàla Hazretleri'ne çok sevimli ve sevgili geldiğini, Allah-u Teàla Hazretleri'nin çok sevip razı olduğunu bildirmiştim. Yine Kur'an-ı Kerim'de haccı bildiren ayet-i kerimede, Hac Suresi'nin 28. ayetinde: "Kendilerinin dünyevi, uhrevi faydalara, yararlara, mükafatlara, ecirlere, güzel sonuçlara nail olmaları için, hacca gelen hacıların bu günleri Allah'ın zikr ü tesbihiyle geçirmeleri için, ma'lum günlerde Allah'ın ismin çok zikretmeleri için..." diye ayet-i kerimede bugünlerin işaret edildiğini yine alimler bildiriyor. Eyyamin ma'lumat nedir?.. İbn-i Abbas RA'ya göre, Demek ki Kur'an-ı Kerim'deki nice ayet-i kerimeler bu günlerin fazl u kemaline işaret buyurmuşlar. Bu günlerde Cenab-ı Mevla'ya ibadet ve taat etmenin sevaplı olduğunu, çok çeşitli ibadetlerin bu günlerde toplandığını; hacıların da, hacca gelemeyenlerin de bunları yapmalarını alimlerimiz tavsiye buyuruyorlar. Onun için bu günlerde tevbe etmeli, Cenab-ı Hakk'ın yoluna dönmeli, ibadet ve taate girişmeli!.. Ahmed ib-i Hanbel'in rivayetine göre, hadis-i şerifin sonunda Peygamber SAS Efendimiz: "Bu aşr-i Zilhiccede La ilahe illallah demeyi, 'A'llàhu ekber, a'llàhu ekber...' diye tekbir getirmeyi; tahmidi, yani hamd ü sena etmeyi çok yapın!" buyurmuş. Zaten haccı anlatan birçok ayet-i kerimede Allah'ı çok zikretmek işaret ediliyor. Sahabe-i kiram da, bu günlerde zikirlerini arttırırlardı. Bu on gün girdiği zaman da, çok kuvvetli, başkalarının takat getiremeyeceği kadar şiddetli bir şekilde ibadet ve taata düşerlerdi. Abdullah ibn-i Ömer, bu günlerde Mina'da yüksek sesle tekbir getirirmiş. Evinde, namazların arkasında, yatarken, bahçesindeyken, arkadaşlarıyla toplantı halindeyken, yolda yürürken böyle çok "A'llàhu ekber... A'llàhu ekber..." diye tekbir getirir, zikredermiş ve hatta bunu aşikare yaparmış. Aşikare olması da müstehabdır diye bildiriliyor. Onun için bu günleri böyle zikirlerle Dervişane bir şekilde, ibadetle, taatle, aşk ile, şevk ile, namazla, oruçla değerlendirmek lazım! a. Orucun Sevabı Şimdi tabii orucun sevabıyla ilgili bazı hadis-i şerifleri size nakletmek istiyorum: Enes RA'den rivayet edildiğine göre, Peygamber Efendimiz buyurmuş ki: Allah'a yaklaşma vesilesi olarak, ibadet ve taat etmiş olayım diye, insan Ramazanın dışında bir gün oruç tutarsa; hesap gününden evvel yeryüzü dolusu altın tasadduk etse, sadaka verse, hayır yapsa, hasenat yapsa; bu orucu sevabı kadar sevap kazanamaz." Demek ki, orucun çok büyük sevabı var. O bakımdan biz de konumuzu oruca tahsis ettik, orucun teşvikini yapıyoruz. Çünkü sevabı çok... Nefsi terbiye edici bir ibadet olduğu için, insanın da nefsi terbiye olunca, kamil insan olduğundan; nefsi terbiye etmediği zaman da, çok ham ve kusurlu kaldığından, orucun mükafatı böyle büyük oluyor. Zaten hadis-i kudside Allah-u Teàla Hazretleri: "Oruç bana ait bir ibadettir, onun mükafatını ben vereceğim! Nasıl verirsem, kendi izzet ve celalime uygun olarak veririm." diye buyuruyor; duymuşsunuzdur. Oruca ait mükafatın çok verileceği işaret edilmiş. Şimdi tabii bu günlerde... Çok mübarek günler, Kur'an-ı Kerim ayetlerinde zikredilmiş günler... Sahabe-i kiram da, Peygamber Efendimiz de bu günlerde ibadetlerini aşk ile, şevk ile arttırmış. Onun için biz de, unutulmuş olan bu ibadetleri canlandıralım! Sünnet-i seniyyeye dönüş, asr-ı saadete dönüş böylece adım adım, gün gün, fiil fiil, eylem eylem tahakkuk etmiş olsun. Oruçla ilgili yine Peygamber Efendimiz'in, Abdullah ibn-i Amr ibnü'l-As RA'dan rivayet edilmiş bir hadis-i şerifini belirteyim: "Oruç tutanın susması tesbihe geçer." Yani susuyor, sükut ediyor; tesbih ediyormuş gibi sevap kazanır. "Uyuması ibadete geçer." Yani mecbur oldu uyudu; çok çalıştı, yoruldu, gece uykusuz kaldı, gündüz uyudu; o da ibadete geçer. Uykusu bile ibadete sayılır. Hacıların duası müstecab olduğu gibi, bakın hacca gelemeyenlere de müjde bu; memlekette oruç tutanların da duası müstecabdır. İşlediği amellerin mükafaatı da kat kat fazladır. Oruç tuttuğu için, sevapları da kat kat fazla veriliyor. Onun için size bu günlerde namaz tavsiye ederiz; sevaplı namazları kılın! Oruçları tavsiye ederiz; oruçları tutun! Zikri tavsiye ederiz; tesbih, tehlil, tekbir, tahmid edin, bu zikirleri yapın! Hayır hasenat yapın ve bugünlerin feyzinden istifade edin, kaçırmayın! b. Arafe Günü Orucu Bütün bu günleri Peygamber Efendimiz dokuz gün oruç tutarmış da, özellikle Arafe gününün orucu ile ilgili hadis-i şerifleri size okuyayım. Abdullah ibn-i Amr ibnü'l-As'tan ve Ebu Said e'l-Hudri RA'dan rivayet edilmiş bir hadis-i şerif: "Kim Kurban Bayramından bir gün önceki Arafe gününde oruçlu olursa, iki senelik günahı mağfiret olunur. Önünde gelecek sene birisi; birisi de geride bıraktığı, yaşayıp tükettiği sene..." Demek ki geçmişe de şümulü var, faydası var, geleceğe de faydası var. Bir de Terviye günü var biliyorsunuz, Zilhiccenin sekizinci günü... Yani hacıların Arafat'a çıkmasından bir gün önceki gündür. O zaman artık yolculuk oluyor diye çeşmelerde, kuyularda develeri iyice sulayıp, suya kandırırlarmış. Deve suyu da depo edebiliyor, biliyorsunuz. Onun için Terviye, suya kandırma manasına geliyor. Develeri iyice besleyip hac hazırlığına girişme günü olmuş oluyor. Arafat yolu uzun olduğundan bir günde gitmezlerdi, Terviye gününde Mina'ya kadar gidilirdi. Mina'da beş vakit namaz kılardı Peygamber Efendimiz. Onun arkasından da bayram geliyor, Arafeden sonraki gün bayram oluyor. Bayram gününe de yevm-i nahr derler. Nahr, deveyi kurban etmek demek... Biz de kurban bayramı diyoruz. Iyd-i adha da deniliyor; adha da kurbanlık hayvanın ismi... Yani kurbanlık hayvanı kesme bayramı manasına geliyor. Bu günler de çok önemli günler. Çünkü Ebu Davud'un süneninde kaydedildiğine göre Peygamber SAS buyurmuş ki: "Allah indinde günlerin en hayırlısı, en muazzamı, en büyüğü, Kurban bayramı olan gündür. Sonra Mina'ya hacıların gelip çadırlarına yerleştiği gündür." O da Zilhiccenin onbirinci günü olmuş oluyor. Demek ki bu günler hakkında, Zilhiccenin on günü hakkında, Zilhiccenin özellikle dokuzu hakkında, bayram günü hakkında ve bayramın ikinci günü hakkında çok hadis-i şerifler var, rivayetler var, teşvikler var. Peygamber Efendimiz dokuz gününü oruç tutardı. Bayram günü oruç tutmak haramdır, biliyorsunuz. Kurban bayramında herkes kurban eti yiyecek, bayram edecek. Allah'ın bayram edin dediği zamanda, oruç tutmak uygun olmuyor. Kurban günleri senenin oruç tutulmayan günleridir. Ama Terviye gününde, Arafe gününde oruç tutmayı tavsiye ederim. Kardeşlerimiz hiç kaçırmasınlar, Türkiye'deki kardeşlerimiz o günleri oruçlu geçirsinler! Hatta daha önceden oruç tutumalarını arttırsınlar! Bu Zilhiccenin on gününde ne kadar çok tutarlarsa, sevapları o kadar çok olur. Bizi de duadan unutmasınlar... Allah bu günlerin feyzinden, bereketinden, manevi mükafatından, ikramlarından faydalanmayı nasib etsin... Hepimize çok büyük mükafatlar ihsan eylesin... Bayrama ulaştırsın... Bayramı rızası vechile idrak etmeyi, bayramı hakiki bir bayram olarak yapmayı nasib etsin... Nice nice bayramlara, mübarek günlere sıhhat afiyetle eriştirsin... Tabii, müslümanın asıl bayramı ahirette, cenneti kazandığı zaman olacak. Cenneti kazanıp cennete girmeyi; cehenneme düşmeden, azaba uğramadan, doğrudan doğruya cennete gitmeyi, Peygamber Efendimiz'e komşu olmayı Cenab-ı Hak cümlemize nasib eylesin... Peygamber Efendimiz'in sünnetini tuta tuta, Peygamber Efendimiz'in sevgisi, rızası kazanılır. Sünnetini ihya etmek lazım! Yani ölmüş olan, unutulmuş olan güzel adetleri tekrar diriltmek lazım! İhya, tekrar diriltmek demek. Biz bunları böyle kitaplardan okuyacağız, sizlere hatırlatacağız. Sizler de bu güzel sünnetleri, Efendimiz yapanmış; sahàbe-i kiram da Efendimiz'in sünnetine uygun olarak ısrarla, aşk ile, şevk ile yaparlamış; çarşıda pazarda herkes yüksek sesle tekbir getirirmiş, zikir yapılırmış, nice nice hayırlar yapılırmış diye, bu güzel ibadetleri canlandıracağız, yapacağız ki, Allah ibadet ettikçe lütfedecek, kötülükler, şerler def olacak, ref olacak; üzerimizdeki fitneler, belalar kalkacak; maddi manevi hayır bereket gelecek... Beldelerimize bereket yağacak. d. Belaların Sebebi Afetlerden, musibetlerden kurtulmanın yolu nedir?.. Allah'a itaattir. Belalara uğramanın sebebi nedir?.. Allah'a isyandır, günahtır, hayırlardan uzak durmaktır. Vazifeleri yapmamaktır. Şairin birisi söylemiş: Bela gelmez kula, kul azmayınca; Kaza gelmez kula, Hak yazmayınca... Evet mukadderat, kaza, kader... Bunları Allah yazıyor, ondan başına geliyor ama, bela ve musibetler de kullara neden geliyor?.. Bir hatasından dolayı geliyor, bir suçundan dolayı, bir ihmalinden dolayı, yapılması gereken bir vazifeyi yapmadığından dolayı geliyor. Şimdi ben mesela, Kosova'daki olaylara çok üzülüyorum, yüreğim parça parça oluyor. Kardeşlerimize yardım etmemiz lazım, edilmiyor, edemiyoruz. Edenler varsa ne mutlu... Uluslararası bir çıban, bir mesele... Gitmek gelmek zor. Bir insanın tek başına yapabileceği işler sınırlı... Çok üzülüyorum. Bunlar neden geldi diye düşünüyorum. Bosna'daki kardeşlerimizin başına niye geldi, Kosova'daki kardeşlerimizin başına niye geldi?.. Başka ülkelerde müslümanların başına bu sıkıntılar neden geliyor?.. İki sebepten olabilir: 1. İmtihan için gelebilir. Bir imtihan sorusu gibi, karşısına getirir müslümanın; müslüman onun karşısında takındığı tavırdan dolayı sevap kazanır. Mesela, cihad imtihanı geliyor; cihada katılacak, ölürse şehid olacak, kalırsa gàzi olacak. Zorlu bir imtihan, büyük bir soru... İki sebepten birisi, böyle kul sevap kazansın diye... Peygamber Efendimiz'e öyle olmuş, ashabına öyle olmuş, hulefa-i raşidine öyle olmuş; rahat bir vakit geçirmemiş mübarekler... Gece gündüz ömürleri cihadla, mücadele ile gemiş. 2. Kul bir edebsizlik yaptığından dolayı Allah ona ceza gönderir. Birisini musallat eder başına, ona cezasını verdirtir. Şairin birisi yazmış, benim de hoşuma gidiyor, küçükten beri ezberimdedir. Hak kulundan intikàmın yine kul ile alır, Bir kula musallat eder bir zalimi, zulmettirir ona. Neden?.. Kendisi cezayı haketti de, Allah o zalimi ondan ona musallat ediyor. Hak kulundan intikàmın yine kul ile alır, Bilmeyen ilm-i ledünnü onu kul yaptı sanır. Cümle işler Hàlik'ındır, kul eliyle işlenir; Hakk'ın emri olmaz ise, sanma bir çöp deprenir. Yani Cenab-ı Hak müsaade etmese, emri olmasa, bir yaprak kıpırdamaz, bir çöp yerinden oynamaz. Hepsi Allah'ın emriyle oluyor. O halde ne yapması lazım?.. Müslümanın Allah'a kendisini sevdirmesi lazım! Allah'ın rızasını kazanmaya çalışması lazım, vesile araması lazım, vesileler bulması lazım! "Ben Cenab-ı Mevla'nın rızasını nasıl kazanırım, kendimi nasıl Allah'ın sevgili kulu yapabilirim?" diye, gece gündüz onu düşünmesi lazım! Tüccarın, "Dükkanımı nasıl kara geçirebilirim, zarardan nasıl kurtarabilirim?" düşündüğünden çok çok daha fazla olarak, böyle yapması lazım! Tabii öyle olmayınca, ahiret unutulup da dünyaya dalınınca, o zaman Allah ceza gönderiyor, bela gönderiyor. Nasreddin Hoca'ya gelmişler, demişler ki: "--Bu adam, yukarıdaki bu Timur bizi çok eziyor. Yakalıyor bizi, 'Söyle bakalım ben zalim miyim, mazlum muyum?' diye soruyor. Korkanlar, 'Sen mazlumsun.' dedikleri zaman; 'Bu kadar adam kestim, memleketinizi bu kadar yaktım, yıktım; alay mı ediyorsun sen? Seni mürai, sahtekar, dalkavuk!' diye cezalandırıyor. Bunu gören ötekisi, 'Zalimsin!' deyince de; 'Vay edepsiz, küstah!' diye yine cezalandırıyor. Adamınkarşısında ne cevap vereceğimizi bilemez duruma düştük." demişler. Fıkra ama, hoşuma gidiyor. Olmuş bir şey değil; uydurma, toplama bir şey olduğu belli oluyor. Çünkü Nasreddin Hoca ile Timur'un aynı zamanda yaşamadığı bile belli. Ama ibretli bir şey... Nasreddin Hoca demiş ki: "--Siz beni o tarafa doğru bir götürün!" demiş. Rivayete göre kendisi mahsustan, ona rastlamak üzere gitmiş Timur'un karşısına... Timur değil de bir başka zalim, istila etmiş ülkeyi, ensesinde boza pişiriyor ahalinin... Oraya gidince, onu da yakalamış adam. Demiş: "--Gel bakalım buraya!" Gitmiş. "--Söyle bakalım, ben zalim miyim, mazlum muyum?" demiş. Ona cevabı çok hoşuma gidiyor. Küçükken bir dergide okumuştum, şiir şeklinde, o hatırımda... Nasreddin Hoca demiş ki: Sen Allah'ın adalet kılıncısın bizlere, Zalim biziz ki, Allah seni indirdi yere! Yani, "Sen Allah'ın adaletini icra ediyorsun, Allah'ın bir vesilesisin. Asıl zalim biziz ki seni Allah başımıza ondan musallat etti." demiş. Tabii bu cevaba bir şey diyememiş, gülmüş adam diye söyleniyor. Ama burda bir hikmet var. Bir çocuk dergisinde yazılmış, resimli bir Nasreddin Hoca fıkrasının altında bile olsa, bu söz boşuna bir söz değil. İnsan zalim oldu mu, Allah o zulmünün cezasını verir. Zalimlere dedirir bir gün Hazret-i Mevla, Ta'llàhi lekad a'sereke'llàhu aleyna. Zalim yine bir zulme giriftar olur ahir, Elbette olur ev yıkanın hanesi viran. Bunlar da yine başka şiirler. Yani eden buluyor, kim ne ekerse onu biçiyor. Onun için ne yapmamız lazım?.. Allah'a iyi kul olmayı amaç edinmemiz lazım, var gücümüzle ona çalışmamız lazım! "Ben ne yaparsam Allah'ın sevgili kulu olurum?.. Ne yaparsam sevaplı olur?" diye gecemizi, gündüzümüzü, işimizi, gücümüzü ona ayarlamamız lazım! Ben böyle düşündüğüm için, sizin böyle olmanızı istediğim için, işte böyle hadis kitaplarını, tefsir kitaplarını okudukça, zamanı gelince, söylenmesi gereken sevaplı ibadetleri söylüyorum, ikaz edilecek noktalarda ikaz ediyorum. Bu günlerin kıymetini bilin! Hacca gelenler hacda ibadetlerini güzel yapsınlar, haclarının mebrur bir hac olmasına gayret etsinler! Sağlık afiyetle eşlerine dostlarına kavuşsunlar. Evine gelinceye kadar hacının duası makbuldür. Hacıları karşılarsınız yolda, duasını almağa gayret edersiniz; onu da unutmayın! Hacca gelemeyenler de işte ibadetler, saydığım hadis-i şerifler... Namaz kılsın, oruç tutsun, tesbih çeksin, zikretsin, derviş olsun, hakiki derviş olsun; sevapları kazansın, Allah'ın rızasına ersin, cennetiyle cemaliyle müşerref olsun, Allah'ın lütf u keremiyle... Es-selamü aleyküm ve rahmetu'llàhi ve berekatühu!.. M. Esad Coşan Not: Bahsedilen mubarek günler bu yıl 22 aralık / 31 Aralık arasıdır Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy