ZEYD B. HARİSE Zeyd b. Harise b. Şurahil el-Kelbi. Üsame'nin babası. Ashabın ileri gelenlerinden olup, Resulullah 'ın en çok sevdiği arkadaşlarındandır. Bu yüzden sahabe arasında "el-hubb" diye anılırdı. Tam künyesi: Zeyd b. Harise b. Şurahil b. Ka'b b. Abdiluzza b. Imriülkays b. Amir b. Abdivüdd b. Avf b. Kinane b. Bekr b. Uzre b. Zeyd el-Lat b. Rufayde b. Sevr b. Kelb b. Vebre b. Tağlib b. Hulvan b. İmran b. Luhaf b. Kuzaa'dır (İbn Hişam, es-Siretü'n Nebeviyye", I, 247; İbn Sa'd, et-Tabakatıt'l-Kilbra, III, 40; İbnü'l-Esir, Üsdü'l-Ğabe fı Ma'rifeti's Sahabe, II, 281). Kaynakların ifadesine göre; cahiliyye döneminde, Zeyd'in annesi Su'da, yanında oğlu olduğu halde akrabalarını ziyarete gider. Bu sırada Beni el-Kayn b. Cisr'e mensup bazı atlılar, Su'da'nın akrabaları olan Beni Ma'n evlerine baskın yaparlar. Zeyd'i de bu arada beraberlerinde alıp götürürler. Zeyd, bu sırada temyiz çağında bir çocuktur. Onu, Ukaz Panayırına götürüp satışa arzederler. Hz. Hatice'nin yeğeni Hakim b. Huzam b. Huveylid de o esnada panayıra uğrayıp Mekke'ye götürmek üzere birkaç köle satın alır. Zeyd b. Harise de bu köleler arasında bulunmaktadır. Hakim, Mekke'ye döndüğünde, halası Hz. Hatice kendisini ziyarete gider. O da halasına köleleri göstererek, dilediği köleyi seçip götürebileceğini söyler. Hz. Hatice de Zeyd b. Harise'yi seçer. Daha sonra O'nu, Resulullah 'e bağışlar. Kelb kabilesine mensup bazı insanlar, hac için Mekke'ye geldiklerinde Zeyd'i görüp tanırlar, Zeyd de onları tanır. Dönüşte durumu babasına haber vererek bulunduğu yeri tarif ederler. Zeyd'in babası Harise ile amcası Ka'b, yanlarına fidye alarak Mekke'ye gelirler ve Resulullah 'ın yanına varıp: "Ey Abdulmuttalib'in oğlu! Ey kavminin efendisinin oğlu! Sizler, Harem'in ehlisiniz, köleyi azad eder, esiri yedirirsiniz. Yanında bulunan oğlumuz için sana geldik. Bize iyilikte bulun, sana fazlasıyla fidye vereceğiz" derler. Bunun üzerine Resulullah , Zeyd'i çağırtarak, kendisini istemeye gelen bu kişileri tanıyıp tanımadığını sorar. Zeyd de, bunlardan birinin babası diğerinin de amcası olduğunu söyleyerek tanıdığını ifade eder. Bu sefer Resulullah Zeyd'e, dilerse babasıyla gidebileceğini, şayet isterse yanında kalabileceğini söyleyince, Zeyd, Resulullah 'in yanında kalmayı tercih eder. Peygamberimiz de Zeyd'i elinden tutarak Hicr denilen yere çıkarır ve: "Şahid olun, Zeyd benim oğlumdur. O bana mirasçıdır, ben de O'na mirasçıyım!" diyerek Zeyd'i evlat edindiğini ilan eder (İbn Sa'd, a. g. e., III, 40-42; İbn Hişam, a. g. e., I, 247 vd.; el Askalani, el-İsabe fi Temyizi's-Sahabe, III, 24). Zeyd b. Harise, Muhammed 'e risalet gelinceye kadar yanında kaldı ve Resulullah, peygamber olur olmaz O'nun risaletini tasdik edip müslüman oldu, O'nunla birlikte namaz kıldı ve: "Onları babalarının isimleriyle çağırın..." (el-Ahzab, 33/5) mealindeki ayet nazil oluncaya kadar "Muhammed'in oğlu" diye anıldı. Bu ayet-i kerimenin nüzulünden sonra Zeyd, Zeyd b. Harise olarak çoğalmaya başlandı (İbn Hişam, a. g. e., I, 247; İbn Sa'd, a. g. e., III, 42; el-Askalani, a. g. e., III, 25). Zeyd b. Harise, Resulullah 'ın cefakar dostlarından biriydi. Hemen hemen tüm sıkıntılı zamanlarında O'nunla birlikteydi. Nitekim, çevre kabileleri İslam'a davet etmek kabilinden Taif'e giden Rasulüllah'ı yalnız bırakmamış, Taiflilerin attığı taşlar Peygamber 'e isabet etmesin diye kendi vücudunu siper etmiş ve başından çeşitli yaralar almıştı (İbn Sa'd, a. g. e., I, 212). Müslümanlar Medine'ye hicret etmeye başlayınca, Zeyd b. Harise de hicret etmişti. Resulullah , hicretten sonra Medine'de, ashabı arasında kardeşlik tesis ettiğinde, Zeyd'l-e Hamza b. Abdülmuttalib'i de kardeş ilan etmişti. Bu sebepten Hz. Hamza, Uhud günü şehadet şerbetini içmeden önce Zeyd'i kendisine vasi tayin etmişti (İbn Nişam, a. g. e., I, 505; İbn Sa, d, a. g. e., III, 44). Zeyd b. Harise; Bedir, Uhud ve Hendek savaşlarıyla Hudeybiye Barışı ve Hayber fethinde de bulunmuştur. Resulullah , Müreysi gazasına çıktığı zaman kendisini Medine'ye vekil olarak bırakmıştı. Bunun yanında Zeyd, komutan olarak da çeşitli seriyyelere katılmış ve üstün başarılar göstermiştir. Bu seriyyeler; Karede, Cemum, el-Iys, et-Tarafa, Hisma ve Ümmü Kırfa'dır. Son olarak Mute Savaşı'na iştirak etmiş ve bu savaşta şehid olmuştur. Resulullah , sancağı ilk önce Zeyd'e vermiş ve: "Şayet Zeyd şehid olursa, sancağı Cafer alsın, O da şehid düşerse, Abdullah b. Ravaha alsın" buyurmuştur. Bu üç sahabi de Mute günü, kahramanca savaşarak Hakk'ın rahmetine kavuşmuşlardır. Zeyd, şehid olduğu zaman 50-55 yaşları arasındaydı. Resulullah , bu üç kahraman dostunun şehadet haberini duyunca gözyaşlarını tutamayarak ağlamış ve onlar için: "Allah'ım; Zeyd'e mağfiret et! Allah'ım; Zeyd'e mağfiret et! Allah'ım; Zeyd'e mağfiret et! Allah'ım; Cafer'e mağfiret et! Allah'ım; Abdullah b. Ravaha'ya mağfiret et!" diyerek dua etmiştir (İbn Sa'd, a. g. e., III, 45, II, 86-90 ve 128-129; el-Askalani, a. g. e., III, 26). Zeyd, birkaç hanımla evlenmişti ki, bunlardan biri de Zeyneb bint Cahş'tır. Bir diğeri, Ümmü Külsüm bint Ukbe. Zeyd ondan boşanıp Dürre bint Ebi Leheb ile evlendi. Sonra onu da boşayarak Hind bint el-Avuam ile evlendi. Sonunda, Peygamber , Zeyd'i, dadısı ve aynı zamanda cariyesi Ümmü Eymen'l-e evlendirdi. Ashabın ileri gelenlerinden biri olan Üsame, işte bu hanımdan dünyaya geldi (İbn Sa'd, a. g. e., III, 45; el-Askalani, a. g. e., III, 25). Zeyd b. Harise; kısa boylu, çok esmer ve basık burunlu idi (İbn Sa'd, a. g. e., III, 44). Halid ERBOĞA Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

Ümmü Ümare Hazret-i Nesibe bint Ka'b Künyesi Ümmü Ümare olan Hazret-i Nesibe, bilhassa Uhud Gazvesi'nin en fedakar kahramanlarındandır. Uhud Savaşı'na katılışını ve orada başından geçenleri şöyle anlatır: "-Bir kırbaya su doldurarak Uhud yolunu tuttum, Müslümanların durumunu görmek ve susuz yaralılara su dağıtmak istiyordum. O sırada Müslümanlar üstün durumdaydılar, fakat sonra kafirler üstünlüğü ele geçirmeye başlayınca Peygamberimiz -sallallahu aleyhi ve selem-'in yanına koştum ve O'na saldıran kafirlerin karşısına dikildim." Artık o su dağıtan bir kadın değil, ok ve yayıyla savaşan bir mücahide idi. Düşmana saldırır saldırmaz birkaç yerinden yaralanmasına rağmen, savaşın sonuna kadar Allah Rasulü'ne siper olmuş, kocasını ve çocuklarını da her fırsatta cesaretlendirip teşvik etmiştir. Düşmanlar, Peygamber Efendimiz'e hangi istikametten saldırırsa, hemen zevci ve oğullarıyla oraya koşuyorlar ve düşmanı ilk olarak göğüslemek için adeta yarış ediyorlardı. Hazret-i Nesibe anlatmaya devam eder: "-Kılıçla, okla müşrikleri uzaklaştırmaya çalışırken yaralandım. Resulullah'ın yanında on kişi ya var, ya yoktu. Ben, oğullarım ve kocam Resulullah'ın önünde çarpışıyor, müşrikleri O'ndan uzaklaştırıyorduk. Bir ara Resulullah, kalkanımın olmadığını gördü ve yanındaki birisine: "-Ey kalkan sahibi, kalkanını çarpışan şu kadına bırak!" buyurdu. O adam kalkanı bana verince düşmana karşı daha emin adımlarla ilerledim. Bize ne yaptılarsa süvariler yaptılar. Aslında Uhud'da biz yaya, onlar atlı olduklarından zorlandık, eğer onlar da bizim gibi yaya olsalardı gerçek savaş neymiş, o zaman anlaşılırdı. Biri at üzerinde gelip savaşınca onun hücumunu kalkanla savuşturuyordum. Benden başkasına doğru gitmek için döndüğünde de atının ayaklarına kılıcımı sallayıp kesiyordum. At yere yıkılınca, Peygamber Efendimiz, oğlum Abdullah'a: "-Ey Ümmü Ümare'nin oğlu! Annene, annene yardım et!" buyuruyordu. Abdullah, Uhud günü sol kolundan yaralanmış, Resulüllah Efendimiz -sallallahu aleyhi ve selem-'de "-Yaranı sar!" buyurmuştu. Bunu duyan Hazret-i Nesibe, belinden bir miktar bez çıkarıp yarayı iyice sardı. Resulüllah ise bu manzarayı seyrediyordu. Nesibe yarayı sardıktan sonra oğlu Abdullah'a: "-Kalk, kafirlere karşı savaşa devam et!" dedi. O'nun bu sözü üzerine Resulüllah Efendimiz: "-Ey Ümmü Ümare senin katlandığın, dayanabildiğin şeye herkes katlanabilir, dayanabilir mi?" buyurdu. O sırada Hazret-i Nesibe'nin önüne bir kafir çıkageldi. Bunu gören Allah'ın Elçisi: "-İşte senin oğlunu yaralayan buydu." dedi. Hazret-i Nesibe yerindem fırlayıp adama yetişti ve onu ağır bir şekilde yaraladı. Resulüllah -sallallahu aleyhi ve selem- dişleri görünecek kadar gülümseyerek: "-Allah Teala'ya hamd olsun ki, seni düşmana muzaffer kılıp gözünü aydın etti. Haydi oğlunun intikamını aldın!.." buyurdu. Bu savaşta, İbn Kamiyye isminde bir müşrik Peygamber Efendimiz'e saldırmış ve onu mübarek başından yaralamıştı. Bunu gören Hazret-i Nesibe, İbn Kamiyye'ye saldırmaya başladı. Hazret-i Nesibe bu savaşta oniki-onüç yerinden yara almıştı. Ama bunlardan en ağırı İbn Kamiyye'nin boynunda açtığı yaraydı. Resulüllah Efendimiz bu sefer Abdullah'a, annesinin yarasını sarmasını emredip: "-Allah, ev halkınızı mübarek kılsın! Senin annenin makamı filan ve filanların makamından hayırlıdır. Allah, size rahmet etsin." diye onlara dua etti. Öyle ki bu yara bir sene tedaviden sonra ancak iyileşmişti. Bir gün Nesibe Hatun, Peygamber Efendimiz'e; "-Ya Resulüllah! Allah'a dua et de cennette sana komşu olalım!" dedi. Bunun üzerine Allah'ın Habibi, ellerini yüce dergaha kaldırdı ve: "-Allah'ım! Bunları, Cennette bana komşu ve arkadaş et!" diye dua etti. Bu duadan sonra Ümmü Ümare: "-Bu bana kafidir. Artık dünyada ne musibet gelirse gelsin! Hiç ehemmiyeti yok." buyurdu. İşte O ve O'nun gibiler "Asıl hayat ahiret hayatıdır!.." düşüncesiyle, her şeyini Allah ve Resulü uğruna feda etmeye hazırdı. Peygamberimiz -sallallahu aleyhi ve selem- onun bu fedakarlıklarını anlatmak üzere: "-Uhud günü sağıma baksam Nesibe, soluma baksam Nesibe, her tarafta onu görüyordum." buyurmuşlardı. Hazret-i Nesibe'nin gazalara olan iştiyakı, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in vefatından sonra da devam etti. Nitekim Hazret-i Ebubekir zamanında Yemame'de Müseylemetü'l-Kezzab adında yalancı biri, peygamberliğini ilan etmişti. Bunun üzerine Mü'minlerin emiri ona elçiler gönderdi. Bu elçilerin içinde Ümmü Ümare'nin oğlu Habib de bulunuyordu. Müseyleme, Habib'i, kendisine gönderilmiş bir elçi olduğu halde işkence ederek öldürdü. Müslümanlar bu haberin Hazret-i Nesibe'yi üzeceğini düşünerek, kendisine söylemeye çekindiler. Bir vesileyle bunu duyan Nesibe Hatun: "-Elhamdülillah, ben de şehid anası oldum!" diye sevindi. Bundan sonra da Halid b. Velid ile birlikte Müseyleme'nin üzerine giden orduya katıldı. Yaşı altmışı geçtiği halde: "-Müseyleme'nin ölümünü göreceğim!" diye yemin etti. Elinde kılıç, yanında öbür oğlu ile birlikte hücum etti ve neticede Müseyleme, Hazret-i Vahşi tarafından öldürüldü. Hazret-i Nesibe bu savaşta da bir çok yerinden yara aldığı ve kolunun birini kaybettiği halde; "Ey Mücahidler vurun, Allah aşkına vurun." diye seslenerek askerleri coşturuyordu. Ömrünü Allah ve Resulü uğruna cihatlarla geçirmiş olan Hazret-i Nesibe -radıyallahu anha-'nın ne zaman vefat ettiği belli olamamakla birlikte, Medine'de vefat ettiği ve Baki kabristanlığına defnedildiği bilinmektedir. Rabbimiz, bizlere de O'nun cesaret ve kahramanlık ruhundan hisseler nasip eyleyip, bu büyük davanın yüceltilmesinde hizmetkar kılsın!... Amin. Hazret-i Nesibe hakında... Gazalarda gösterdiği cesaret ve kahramanlıklarıyla meşhur olan bu hanım sahabe, Hazrec kabilesine mensup olup Medine'nin ileri gelen ailelerindendir. Babası Mazin b. Neccar, annesi ise Rebab bint Abdullah'tır. Tahminen miladi olarak 573 yılında doğmuştur. Akabe biatlarına eşi Zeyd b. Asım ile beraber katılmış ve müslüman olmuşlardır. İlk müslüman olan Medineli iki hanımdan biridir. Hazret-i Nesibe, hicretten sonra meydana gelen Uhud, Hayber, Mekke'nin fethi ve Huneyn gibi savaşlara katılmış; Umretü'l-Kaza, Hudeybiye Antlaşması, Veda Haccında bulunmuştur. Hazret-i Nesibe, Bedir savaşına katılamamış, ama oğulları Abdullah ve Habib'i bu cihada yolcu etmiştir. Bedir dışındaki bütün gazalara ise ailece iştirak etmişlerdir. Kocasının vefatından sonra, Hazret-i Nesibe, Guyeyye b. Amr'la evlenmiş, bu zattan Temim adlı bir oğlu ile kızı Havle dünyaya gelmiştir. Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

HZ. BİLAL-İ HABEŞİ Hz. Peygamber'e ilk iman edenlerden biri ve sonradan ona müezzin olan sahabi. İslam tarihinde unutulmaz yeri olan Bilal-i Habeşi, aslen Habeş'lidir. Anasının adı Hamame, babasının adı Rebah, künyesi Abdullah'tır. Bilal, islam'ın ilk tebliğ yıllarında Ümeyye b. Halef'in kölesiydi. İslam'ın ortaya çıktığı yıllarda bir çok kimse, soy ve soplarının yüksekliğine, şirk toplumu içindeki nüfuzlarına bakarak kavim ve kabile taassubuna düşmüş, islam'a cephe almış ve sapıklıkta kalmışlardı. Bilal b. Rebah gibi kimseler de zayıf ve acizliklerine rağmen hak davete uyup şirkten kurtulmuşlardı. İşte Bilal b. Rebah islam davetine ilk icabet edenlerden biriydi. Ümeyye b. Halef, kölesi Bilal'in müslüman olduğunu anladıktan sonra, onu islam'dan çevirmek için yapmadığı eziyet ve işkence kalmamıştı. Ümeyye, öğlen vakti güneşinin bir yanardağ kesildiği anda, Bilal'i alır, kızgın kumların üzerine yatırır, sırtına kocaman bir taş koyar ve şöyle derdi: "Muhammed'e küfret; Lat ve Uzza'ya iman et. Yoksa onlara iman edinceye kadar böylece kalacaksın." Bilal'in kızgın kumlar üzerinde sırtı yanar, göğsü yanar, nefesi tıkanır, bu müthiş işkence altında saatlerce kıvranırdı. Fakat dudaklarında daima şu sözler dökülürdü: "Allahu Ahad, Allahu Ahad", Onun bu durumu, müşrikleri bile hayrete düşürürdü (İbn Sa'd, Tabakat, III, 232). O, geçim için, makam ve mevki için başka ilahlara sığınmazdı. O biliyordu ki hüküm Allah'a aittir, rızık Allah'a aittir. Öldürmek ve yaşatmak Allah'ın elindedir. Geçici dünyanın çıkarları için put ve tağutları tasdik etmek ve bu arada imandan bir cüz de Allah'a ayırmak iman için yeterli değildir. Tam ve kamil anlamda hükmün, öldürmek ve diriltmenin Allah'a ait olduğunu rızık verenin yalnız Allah olduğunu, Allah'ı bütün sıfatlarıyla tanıyıp ona göre iman etmedikçe ve bu uğurda gelecek sıkıntı ve ezalara katlanmadıkça imanda kemale ulaşmanın mümkün olmadığını biliyordu. Bilal, rızık ve ölüm korkusu taşımıyordu. Yalnız Allah'tan korkuyor ve yalnız ondan ümid ediyordu. İşkence altında kıvranan Bilal 'a rastgelen Varaka b. Nevfel, "Vallahi ey Bilal, Allah birdir, Allah birdir. " der, sonra da müşriklere dönerek: "Siz onu bu yüzden öldürürseniz, biz onu, kendimize örnek alırız." derdi (İbnü'l-Esir, el-Kamil Fi't-Tarih, II, 66). Bilal'in efendileri olan Mekkeli müşrikler onu, çoluk çocuğun oyuncağı yapmışlardı, ona işkence edenlerden biri de Ebu Cehil'di. Ama Bilal'e yapılan işkenceler sırasında gösterdiği sabır ve tahammül hepsini şaşkına çevirirdi. Nasıl oluyor da bu derece ağır işkencelere katlanabiliyordu. Ümeyye b. Halef'in Bilal'e yaptığı işkencelere çok üzülen Hz. Ebu Bekir ona bu işkenceden vazgeçmesini söylemiş o da; "Onun ahlakını bozan sensin, onu bizden uzaklaştıran senden başkası değildir" demişti. Bunun üzerine Ebu Bekir es-Sıddik ona şu cevabı vermişti: "Benim yanımda senin şu kölenden daha güçlü ve kuvvetlisi var. Hem de senin dinindendir. İstersen onu al ve bunu bana ver." Ümeyye bu teklifi kabul edip öteki köleyi aldı ve Hz. Bilal'i Hz. Ebu Bekir'e verdi. Başka bir rivayette Hz. Ebu Bekir'in onu yedi ukiyeye satın alıp azat ettiği kaydedilir. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 232). Bilal'i Resulullah'ın yanına götürüp azat etmiş ve Bilal işkenceden kurtulmuştu. Elbette bu Allah'ın bir takdiridir. Bilal Hz. Ebu Bekir'e bu sebeple borçlu değildir. İki mümin de görevlerini yapmışlar. Allah da onlara ecrini vermiştir. Hz. Ömer şöyle der: "Efendimiz Ebu Bekir, yine efendimiz Bilal'i azad etti. "(İbnü'l-Esir, Üsdü'l- Gabe, I, 209). Bilal daha sonra diğer ashab ile birlikte Medine'ye hicret etti. Orada Sa'd b. Hayseme'ye misafir oldu. Ensar ile Muhacirler arasında kardeşlik oluşturulunca Bilal'e de Abdullah b. Abdurrahman el-Has'ami kardeş ilan edildiler. Bu kardeşlik köklü bir şekilde sürüp gitti. Öyle ki Bilal, Hz. Ömer devrinde Şam'da bulunduğu sırada maaş olarak divandan ona ayrılan hissesinden kardeşine de bir hisse veriyordu. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 234). Bilal, Resulullah 'in müezzini olarak tanınmaktadır. Ve sık sık ezanı Bilal'e okuttururdu. Hatta sabah ezanındaki " " ibaresini Bilal ezana eklemiş Resulullah "Bilal, bu ne güzel söz!" diye onu tasvip etmişti. (Avnu'l-Ma'bud, Serh Ebu Davud, III,185; İbn Mace, Ezan, 1, 3,). Hz. Bilal, Resulullah'ın bütün gazalarına katıldı. Bedir gazasında Hz. Bilal, Mekke'de kendisine her türlü eza ve işkenceyi reva gören Ümeyye'yi görmüş ve şöyle bağırmıştı: "İşte küfrün başı!.." Bunun üzerine dikkatleri ona çevrilmiş ve müslümanlar derhal onun ve oğlunun etrafını sararak ikisini de öldürmüşlerdi. Resul-u Ekrem Mekke'nin fethi ardından Kabe'ye girerken has müezzini Hz. Bilal'i yanlarında bulundurmuşlardı. İbn Ömer, bu vakayı şöyle nakleder ve der ki: "Resul-u Ekrem, Mekke'nin fethi gününde, Mekke'nin yüksek tarafından bir deve üzerinde geldi. Üsame b. Zeyd, Bilal ve Osman b. Talha da yanlarındaydılar. Resul-u Ekrem Kabe içinde uzun bir müddet kaldılar, sonra çıktılar. Arkasında müminler içeri girmek için birbiriyle yarış etti. İlk giren bendim. Bilal, kapının arkasındaydı. Bilal'e Resulullah'ın nerede namaz kıldıklarını sordum, yerini gösterdi. Ne var ki Bilal'e, Allah Resulunun kaç rekat namaz kıldıklarını sormayı unuttum." (Buhari, Megazi, 49). Resulullah, Kabe'yi putlardan temizledikten sonra müezzini Bilal, burada ezan okuyarak, ortalığı tevhid nameleriyle coşturmuştu. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 234). Resul-u Ekrem'in vefatı üzerine, ona karşı büyük bir sevgi duyan Hz. Bilal, Medine'de kalmaya dayanamayıp, ayrılmak zorunda kaldı. Hz. Ebu Bekir, Bilal'e yanında kalması için ısrar ettiği halde, Hz. Bilal ona şöyle demişti: "Eğer sen beni Allah için azat ettinse bırak istediğim yere gideyim; yok kendi nefsin için azat ettinse beni yanında alıkoy!" Bunun üzerine Hz. Ebu Bekir şöyle demişti: "İstediğin yere git!..." Resulullah'ın vefatından sonra cihadı, ezana tercih eden Hz. Bilal, Şam'a gitti ve Hz. Ebu Bekir devrinde Suriye'de meydana gelen gazalara katıldı (İbn Sa'd, Tabakat III,238). Hz. Ebu Bekir'in vefatından sonra, Hz. Ömer devrinde cihat devam etti. Hz. Bilal bu cihatlara da katıldı. Hz. Ömer, hicri onaltıncı yılda Suriye ve Filistin'e gittiği zaman, Bilal onu karşılamaya çıkarak Cabiye'ye gelmişti. Sonra halifenin maiyetinde Kudüs'e giderek, bu kutsal şehrin teslimi sırasında bulunmuş ve Hz. Ömer ile birlikte Kudüs'e girmişti. Hz. Ömer, burada, Resulullah'ın vefatından beri ezan okumayan Bilal'den ezan okumasını rica etmiş, Hz. Bilal de halifenin ısrarına dayanamayarak ezan okumuştu. Bilal Tevhid'in bu üstün yanı olan ezanı okumaya başlar başlamaz, Hz. Ömer ve diğer ashab Resulullah dönemini hatırlayarak, gözlerinin önüne, geçmiş günleri getirip hüngür hüngür ağlamaya başladılar. Bilal'in ezanını dinleyenlerin hepsi, kendilerinden geçmişlerdi. Kudüs'ü teslim alma sırasında Hz. Ömer'den başka Ebu Ubeyde b. el-Cerrah, Muaz b. Cebel, Amr b. el-As gibi ashabın ileri gelenlerinden bir çok kimse bulunuyordu. Hz. Peygamber 'in irtihalinden sonra Suriye'ye giden Bilal, "Havlan" kasabasına yerleşti. O burada huzur içinde yaşıyordu. Hz. Bilal, Suriye'de bir müddet kaldıktan sonra bir gece rüyasında Hz. Peygamber 'i gördü. Resulullah ona, şöyle demişti: "Beni ziyaret etmeyecek misin?" Hz. Bilal, uyanır uyanmaz, hazırlığını tamamlayıp Medine yolunu tuttu. Medine'ye gece ulaştı. Oraya varınca Ravza-i Mutahhara'ya yüzünü sürerek, burada Resul-u Ekrem'le birlikte geçirdigi günlerin hatırasını düşünerek ağladı. Bu sırada Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin Bilal'i görmüş, fecir vaktinde ondan ezan okumasını rica etmişlerdi. Bilal, onların arzusunu yerine getirerek, Peygamber Mescid'inde ezan okumuştu. Bilal'in sesini duyan Medineliler, İsrafil suruyla uyandırılmış gibi yerlerinden fırlamış ve ezanı dinlemeye başlamışlardı. Birinci şehadetten sonra Resulullah'ın risaletini ikrar eden şehadet tekrar okunurken, Hz. Peygamber'in kabrinden kalktığını tasavvur ederek evlerinden dışarı fırlamışlardı. Bu sabah, bütün Medine'ye, risalet devrini bütün canlılığı ile yaşatan, herkesin hislerini coşturan, bütün müslümanların Resul-u Ekrem'e karşı duydukları sevgiyi canlandıran Bilal'in sesi idi. Hz. Bilal, hicretin yirminci yılında altmış yaşlarında iken vefat etti. Dımaşk'ın Babü's-Sagir tarafına defnolundu. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 238; İbnü'l-Esir, Üsdü'l-Gabe, I, 209). Hz. Bilal , vefatı yaklaşınca, ölümün ızdırabını, sevgililerine kavuşmasındaki zevk ile mezcetmiş; ömrünün son anlarında onun hastalığını gören zevcesi, teessüründen "ah ne acı" dedikçe, Bilal: "Oh! ne tatlı!." diyor ve ekliyordu: "Yarın sevgililerle, Muhammed ve arkadaşlarıyla buluşacağım." diyordu. Bilal-i Habeşi, islam'ın ahlakıyla ahlaklanmış, fazilet ve kemal sahibi bir sahabi idi. Hz. Bilal'in, ilk müslümanlardan olduğunu ve islam akidesi uğrunda en büyük çileyi çekenlerden olduğunu, herkes bilir ve ona son derece sevgi ve hürmet beslerdi. Hz. Bilal, bütün vaktini, Resul-u Ekrem'e hizmetle geçirdi. O, Resulullah'ın meclislerinde daima hazır bulunurdu. Her namazda, her durum ve işte Resulullah'dan ayrılmazdı. Hz. Peygamber'in hazinedarlığını, Bilal yapardı. Çarşı ve pazardan alınacak her şeyi o tedarik eder, icabında ödünç para alır, Resulullah'ın evinin ihtiyaçlarını sağlar, sonra da müsait zamanlarda o borçları öderdi. Hz. Bilal'in doğruluk ve ahlaki, islam'a bağlılığı bütün çağdaşları tarafından aynı derecede takdir edilmekte ve övülmekteydi. Artık o, siyahi bir köle değil, ashab'ın ileri gelenlerinden ve islam devletinin yönetiminde söz sahibi olan müminlerden biriydi. Hz. Bilal, uzun boylu, zayıf, ince ve koyu esmerdi. Ömrünün sonlarına doğru saçlarının çoğu beyazlaşmıştı. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 238-239). Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

HALİD B. VELİD Hz. Peygamberin, hakkında "ne güzel kul" diye buyurduğu sahabi. Nesebi, Halid b. Velid b. Muğire b. Abdillah b. Amr b. Mahzum. Annesinin ismi Lübabe olur. Hz Meymune'nin yakın akrabasıdır. Hz. Hafid'in lakabı Seyfullah 'dır. Hz. Peygamber Mute savaşındaki başarısından ötürü onu Allah'ın kılıcı diye övmüştür. Künyesi Ebu Süleyman'dır. Yedinci hicri yılında müslüman oldu (İbn Hacer, el-İsabe, I, 413) Hz. Halid 'ın doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Mekke'nin şerefli ve itibarlı ailelerinden biri olan mahzum oğullarındandır. Ordu komutanlığı Hz. Halid'in ailesinin bir imtiyazıydı. Uhud savaşında ve Hudeybiye sulhu esnasında Halid b. Velid, Kureyş ordusunun komutanlarından birisiydi. Hudeybiye anlaşmasından sonra Hz. Peygamber umre için Mekke'ye gidince Halid'in daha önce müslüman olan kardeşi Velid'e Halid'i sordu. Hz. Peygamber Halid gibi bir insanın müşriklerin içinde kalmasının şaşılacak bir durum olduğunu belirtti. Velid kardeşi Halid'e Peygamber 'in bu iltifatını bildiren bir mektup gönderdi. Bunun üzerine Hz. Halid müslüman olmak için Mekke'den yola çıkınca, yolda Amr b. el-As ile karşılaştı ve beraberce Mekke'den Medine'ye gelip müslüman oldular. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV, 158). Hz. Halid hicri sekizinci yılda yapılan Mute savaşına bir nefer olarak katıldı. Ordu komutanlarının sırayla şehid olması üzerine Ashab istişare ederek komutayı Hz. Halid'e vermiş. Hz. Peygamber Medine'de olup bitenleri haber verip komutanların şehid düşmesini anlattıktan sonra komutayı Allah'ın kılıçlarından birinin aldığını söylemiştir. Bu olaydan sonra Hz. Halid Seyfullah diye anıldı. Halid komutasına aldığı orduyu kalabalık düşman karşısında bozguna uğratmandan Medine'ye getirmeyi başardı (İbn Hacer, el-İsabe, I, 413). Hz. Halid, Mekke fethinde süvarilerin komutanı idi. Ordunun sağ kanadını kontrol ediyordu. (Müslim, Sahih, II,103). Mekke fethinde müslümanlara karşı çıkan küçük gruplarla Hz. Halid çarpışmıştır. Huneyn savaşında Halid büyük cesaret ve yararlılık göstermiştir. Hatta bu savaşta yaralanınca Hz. Peygamber ziyaretine geldi, dua etti. Halid şifa. buldu (İsdü'l-Gabe, II, 103). Mekke fethinden sonra Hz. Peygamber Nahle'deki Uzza putunu kırmaya Halid b. Velid'i gönderdi. Halid Uzza putunu kırıp geri döndü. Taif kuşatmasına katıldı. Hz. Peygamber Dumetu'l-Cendel'in hristiyan emiri Ukeydir'in üzerine Halid'i gönderdi. Hz. Halid Ukeydir'i yaban sığırı avlarken yakaladı ve esir aldı; teslim olmayan kardeşini öldürdü. Diğer kardeşi ve Ukeydir'i esir alarak ganimetlerle birlikte Hz. Peygamber'e getirdi. Hicri onuncu yılda Necran'a Harisoğullarım İslam'a davet etmek için gönderildi. Onları üç gün müddetle İslam'a davet etti. Necranlılar müslüman oldular. Hz. Ebu Bekir Halife olunca Hz. Halid'i komutan olarak yalancı Peygamberlerin üzerine gönderdi. Yalancı Peygamber Tulayh b. Huvaylid'i Buzaha'da mağlup etti sonra Temimoğulları üzerine yöneldi ve Malik b. Nuveyra'nın komutasındakilerle karşılaştı. Malik'i silah bırakmasına rağmen esir etti ve öldürdü. Hz. Ömer, Halid'i bu olayda hatalı davrandığı gerekçesiyle kınamıştır. Daha sonra Museylemetu'l-Kezzab'a karşı sefere çıktı ve onu Yemame sınırında Akraba denilen yerde mağlub etti ve öldürttü. Yalancı Peygamberlerle olan mücadelesinden sonra zekat vermeyen kabileler üzerine gönderildi. Onları da sindirdi. Daha sonra Hicri oniki yılında Irak'a İranlılara karşı gönderildi. İki ay zarfında Iran Sasani, ordularını bozguna uğratarak Hire'yi zabtetti ve Fırat çevresini hakimiyeti altına aldı. Suriye sınırında Bizanslıların ordu hazırladıkları haberi gelince hilafet merkezinden Hz. Halid'e Irak bölgesinin komutanlığını Müsenna'ya bırakarak Şam'a gitmesi emri verildi. Hicri onüçüncü yılda Bizanslıları Acnadeyn'de mağlup ederek Şam'a doğru püskürttü. Hz. Halid şehri muhasara etti ve hicri ondördüncü yılın receb ayında Şam şehrini zabtetti. Daha sonar Humus'u fethetti. Yermuk savaşında Bizanslıları bozguna uğrattı. Kudüs'ü kuşattı ve teslim aldı. Bütün Suriye mıntıkası müslümanların eline geçti. Hicretin 17. yılında Hz. Ömer, Halid b. Velid'i komutanlıktan indirdi. Hz. Halid'in komutanlıktan ahmşının sebepleri ve azledildiği yıl tarihçiler arasında ihtilaflıdır. Genel kanaate göre, Hz. Ömer, hilafet merkezine döndükten sonra Hafid'i azletti. Ama bu rivayet gerçeği yansıtmamaktadır. Hz. Ömer hilafetinin beşinci senesi, yani hicretin 17. senesinde Hz. Halid'i azletmiştir. Komutanlıktan alınışı ile ilgili olarak bir çok sebepler ileri sürülmektedir. Bu sebepleri şöyle sıralayabiliriz: Hz. Halid bir çok insana kumanda ediyordu. Ancak sert mizaçlı olup sert muamele ediyordu. Kimsenin sözünü dinlemiyor, kendi fikrinden başkasına kıymet vermiyordu. Hatta birçok işlerde hilafet merkezinin görüşlerine de müracaat etmiyordu. Irak topraklarını İslam topraklarına dönüştürdükten sonra Halife Hz. Ebu Bekir 'in emrinin hilafına hacca gitmiş ve bu duruma Hz. Ebu Bekir çok üzülmüştü. Kendi başına buyruk bir tavrın içinde hareket ediyordu. Bundan dolayı Hz. Ömer zaman zaman Hz. Ebu Bekir Efendimize Hz. Halid'i komutanlıktan azletmesini istemişti. Hz. Ebu Bekir daima şöyle cevaplandırmıştı: "O, Allah'ın kılıcıdır, bu kılıcı kınına sokmak doğru değildir." Hz. Ömer'in hilafeti döneminde de Hz. Halid'in tutumunda bir değişiklik olmadı. Yine bildiği gibi devam etmekteydi. Ancak Hz. Ömer Onu hemen azletmedi. Bir çok defalar kendisini uyardı, ve bu konuda mektuplar gönderdi. Hz. Ömer, Hz. Ebu Bekir zamanındaki meseleleri de ona hatırlattı. Komutanlıktan alınışının ikinci sebebi ise, müslümanların genelinde şöyle bir fikir oluştu, fetihlerin gerçekleştirilmesi Hz. Halid'in kabiliyet ve kahramanlığından kaynaklanmaktadır. Fetihlerin yegane sebebinin Hz. Halid olarak gösterilmesi elbette bir yanlışlıktı. Savaşların zaferlerle neticelenmesinde onun dehasını da gözardı etmek mümkün değilse de ondan ibaretmiş gibi göstermekte doğru değildir. Üçüncü sebep; Hz, Halid ordu masraflarında pek fazla israf yolunu tutmuştu. Ordu ekranına bol para dağıtması diğer mücahidlere kötü örnek oluyordu. Bu hususta şairler mübalağalı şiirler bile yazmıştı. Eş'as b. Kays'a bir defasında onbin dinar bahşiş vermişti. Olay halife Hz. Ömer 'e intikal etti. Hz. Ömer Hz. Ebu Ubeyde b. el-Cerrah ile haber gönderdi. "Bu kadar bol parayı müslümanların malından yani ordu tahsisatından verdi ise müslümanlara hıyanet etmiştir. Kendi kişisel payından, kendi cebinden vermiş ise israf etmiştir. İkisi de caiz değildir." Halife Hz. Ömer, Hz. Halid'i azlettikten sonra hilafet merkezine çağırıp, sorguya çekti. Bol para harcadığından bahsetti. Hz. Halid, Ganimetten eline geçen hissesinin hesabını verdi. Hesabı temiz vermişti. Hz. Ömer Hz. Halid'i iltifat ve ikramla karşıladı. Gönlünü aldı. Yazdığı ve her tarafa gönderdiği fermanlarda; Hz. Halid'in, kusur veya herhangi bir kabahatinden dolayı azledilmediğini, ancak bütün müslümanların zihinlerinin aydınlanması için, yani bu kadar İslam futuhatının yalnız Hz. Halid'in kolunun kuvvetiyle meydana gelmediğini herkesin bilmesi için azlettiğini bildirdi. Hz. Ömer, Halid'i idari görevlere getirdi. Bir yil kadar valilik yaptı sonra istifa etti (Müstedrek, II, 297). Hz. Halid cihad duygusu ile şehitlik arzusu ile dopdolu bir mü'mindi. Cihad meydanları onun için Allah'a en yakın meydanlardı. Kendisi şöyle der: "Ben harp meydanında mücahede ve mücadeleden aldığım zevki, hiçbir zaman zifaf gecesinin keyfinden alamam" En büyük arzusu cihad meydanlarında şehid düşmekti. İran üzerine yürürken, İranlılara şu haberi gönderdi: "Sizin dünyayı sevdiğiniz kadar Ahireti seven bir ordu ile üzerinize geliyorum". Hz. Halid şirke ve küfre karşı çok şiddetli idi. Müslüman olduktan bir sene kadar sonra Uzza putunu yıkmak için gittiğinde Uzza'ya şiirle şöyle seslenir: "Ey Uzza bu geliş seni ta'zim için değil seni inkar içindir. Çünkü ben gördüm ki Allah seni değersiz kılmıştır." (İbn Esir, Üsdü'l-Gabe, II, I10). Hz. Halid savaşçı olduğu kadar şahsi fazilet ve ilim konusunda da üstündü. Fırsat buldukça Hz. Peygamber'in sohbetlerinden istifade etmiş, Medine'de onun etrafında bulunan ilim ve irfan ashabı arasında Hz. Halid'in bulunduğu zikredilmiştir. Üç-dört mesele ile ilgili fetva verdiği de rivayet edilir. Hz. Halid'in Buhari, Müslim ve diğer hadis kitaplarında Hz. Peygamberden onsekiz hadis rivayet etmiştir. (İbn Hacer, el-İsabe, I, 413). Rasulullah. Halid'in şecaat ve cesaretini muhtelif zamanlarda muhtelif yerlerde medhetmişti. Mekke fethinden sonra müslümanlar, her tarafa toplanıp Mekke'ye girdikleri zaman Halid görününce, Hz. Peygamber Ebu Hureyre'ye: "Bu gelen kimdir?" diye sormuştu. Ebu Hureyre: "Halid b. Velid'dir" demiş. Onun üzerine Hz. Peygamber: "Bu Allah'ın ne iyi bir kuludur" buyurmuştur. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, II, 1360). Hz. Peygamber yine onun hakkında "Halid Allah'ın Kılıcıdır" buyurmuştur. Yine Halid hakkında: "Halid b. Velid'e gelince, o herşeyini sizin için vermiştir, nesi var nesi yok harplerde Allah yolunda sarfetmiştir" (Ebu Davud, Sünen, I, 163). Hz. Halid gönderildiği seriyyelerde ve yaptığı muharebelerde Allah rızasını ve Allah'ın dinine davetini esas almıştır. Nitekim Yermuk savaşında Rumların komutanına savaş meydanında İslamı tebliğ etmiş ve komutan Corc onun daveti ile müslüman olmuştur. Hz. Peygamber'in şahsına karşı da çok büyük hürmeti olan Hz. Halid onun isminin mücerred anılmasından bile rahatsız olmuş; savaşlarında kazandığı muvaffakiyeti Hz. Peygamberin sakalından bir kaç taneyi sarığının içinde taşımasına bağlamıştır (İbn Hacer, el-İsabe, I, 413-415; İbnü'l-Esir, Üsdü'l-Ğabe, II, 109-112). Bekir SAĞLAM Zübeyr TEKKEŞİN ACIDA OLSA DOGRUYU SÖYLEYİNİZ HZ. MUHAMMED

Hz. Hind Hz. Hind , Peygamber efendimizin kayınvalidesidir. Resulullahın mübarek hanımlarından, müminlerin annesi Habibe validemizin ve onun kardeşi vahiy katibi Hz. Muaviye'nin annesidir. Resulullahın kayınpederi Hz. Ebu Süfyanın da hanımıdır. Önce Mekke müşrikleri arasında yer alan Hind binti Utbe, Bedir savaşında Hz. Hamza tarafından öldürülen babasının intikamını almak üzere Uhud Savaşına katılıp müşrik askerlerine cesaret vermeye çalıştı. Hz. Hamza'nın şehid edilmesine sebep oldu. Mekke'nin fethinde Müslüman oldu. Kadınlar adına Resulullah ile sözleşme yaptı. Hayır dua aldı. Yermük gazasında bulunup, İslam ordusunu harbe teşvik etti. Akıllı, tedbirli ve görüşü sağlam bir kadın idi. Nitekim, imana gelip evindeki putları kırdıktan sonra, Resulullaha iki kuzu hediye göndermişti. Resulullahın da dua etmesi üzerine, Allahü teala onun koyunlarına, o kadar bereket verdi ki, sayısı bilinmez oldu. Hz. Hind her zaman; "Bunlar, Resulullahın bereketidir" derdi. Hz. Hind, Peygamber efendimizin kayınvalidesi olmakla, mübarek kızı Habibe validemiz de müminlerin annesi olmakla şereflenmiştir. Bir ayet-i kerime meali: Resulullah ile akraba olmak şerefi çok büyüktür. İmanlı olan her akrabası muhakkak Cennetliktir. Çünkü hadis-i şeriflerde buyuruluyor ki: Sırf bu hadis-i şerifler de Hz. Hind'in Cennetlik olduğunu göstermektedir. Hiçbir müslümanı tevbe ettiği günahtan ayıplamak uygun olmadığı gibi, kafirken tevbe edip iman edenlerin de önceki hallerinden dolayı onları ayıplamak, bu yüzden onlara leke sürmek, önceki hallerini bahis konusu etmek caiz değildir. Furkan suresinin, mealindeki 70. ayeti, Hz. Muaviye'nin ve mübarek babası Hz. Ebu Süfyanın ve iffetini, asaletini, Mekkenin fetih gününde Resulullahın huzurunda ispat eden Resulullahın kayınvalidesi Hz. Hind'in tertemiz olduklarını ortaya koyan sarsılmaz bir vesikadır. Hz. Hind iman ettikten sonra hemen evine gelip ne kadar heykel var ise, diyerek hepsini parçaladı. Hind'in af ve imana kavuşması, başka kaçanlara cesaret verdi. Gelip af dilediler. Kabul buyuruldu. Hind böylece, çok kimsenin ölümden kurtulmasına ve imana gelmesine sebep olmakla bahtiyar oldu. Ebu Süfyan ile oğulları kuvvetli müslüman oldular. Resul-i ekrem, onları katiplikte kullandı. Hind binti Utbe, Kureyşin asilzadelerinden idi. İslam'da sebat ve hüsn-i hareket etti. Akıllı, ileriyi gören, idareci bir hanımdı. Yermük gazasında zevci Ebu Süfyan ile birlikte bulunup, müslümanları Rumlara karşı cihada teşvik ederdi.) . Resulullaha iman eden herkesin kalbine Resulullahın sevgisi yerleşir. Ebu Süfyan'ın zevcesi Hind, demiştir. Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

HAFSA BİNTİ ÖMER İBN el-HATTAB Mü'minlerin annesi, Rasulullah ın eşi, Hz. Ömer'in kızı. Hz. Hafsa, Hz. Peygamber'in risaletinden beş sene önce doğdu. Annesi büyük sahabi Osman b. Maz'un'un kız kardeşi Zeyneb'tir. Hz. Hafsa'nın İslam'ı ne zaman kabul ettiği bilinmemektedir. Hz. Ömer'in İslam'ı kabulünden sonra bütün aile ve yakınlarının müslüman olduğu bilgisinde yola çıkılarak onun da babası ile birlikte müslüman olduğu söylenebilir. Mü'minlerin annesi Hz. Hafsa daha önce Huneys b. Huzafe, es-Sehmi ile evlenmişti. Huzafe Habeşistan'a hicret eden müslümanlardandır. Hz. Hafsa'nın da bu hicrete katıldığı yolunda rivayetler bulunmaktadır. Habeşistan'dan dönen Huzafe daha sonra eşi Hz. Hafsa ile birlikte Medine'ye hicret etti. Hz. Huneys b. Huzafe, Uhud savaşına katılmış ve ciddi biçimde yaralanmıştı. Bu yara sonucu Medine'de şehid oldu. Hz. Hafsa beyinin yarasını bizzat kendisi tedavi etmeye çalışmıştır. Vefatına bir hayli üzüldü ve yas tuttu. Nihayet Hz. Ömer dul kalan kızını Hz. Ebu Bekr'e nikahlamak istedi. "İstersen Ömer'in kızı Hafsa'yı sana nikahlayayım" şeklindeki teklif, Hz. Ebu Bekr tarafından cevapsız bırakıldı. Hz. Ömer, bu kez de Hafsa'yı o günlerde eşi Rasulullah 'in kızı Rukiyye vefat ettiği için yalnız olan Hz. Osman'a teklif etti. Eşinin vefatından dolayı üzüntü içindeki Hz. Osman'a: "İstersen sana Ömer'in kızı Hafsa'yı nikahlayayım" dedi. Hz. Peygamber'in kızı Ümmü Gülsüm ile evlenmeyi uman Hz. Osman, bir süre düşündükten sonra, "Şu günlerimde evlenmem doğru değil" diyerek özür diledi. Gerçek bir müslümana yakışacak bir davranışla kızını salih bir mü'mine nikahlamak için çaba harcayan Hz. Ömer, neticeye ulaşamayınca büyük bir üzüntü içinde Hz. Peygamber'e gitti. Söz arasında "Ya Rasulullah, Osman'a şaşıyorum. Hafsayı nikahlamayı teklif ettim, yanaşmadı" diye dert yanınca Hz. Peygamber, "Sana Osman'dan daha hayırlı bir damad, Osman'a da senden daha hayırlı bir kaynata tavsiye edeyim mi?" dedi. Hz. Ömer, "evet ya Rasulullah" deyince Sen kızın Hafsa'yı bana nikahlarsın, ben de kızım Ümmü Gülsüm'ü Osman'a nikahlarım" buyurdu. Bu teklif karşısında bütün dünyalar Hz. Ömer'in olmuştu. Allah Rasulü ile akrabalık kurmak hususunda büyük bir istek duymasına rağmen teklif etmek cesaretini gösteremiyordu. Çünkü Hz. Hafsa, Hz. Aişe'nin deyimiyle, "tam babasının kızı idi", yani biraz sertti. Rasulullah ise bu teklifi ile Hz. Ömer'in duyduğu şiddetli arzuyu gerçekleştirerek hem aralarındaki yakınlığı pekiştirmek, hem de onun İslam'a yaptığı hizmetleri ödüllendirmek istemişti. Rasulullah ile Hz. Hafsa'nın düğünleri hicri üçüncü yılın ortalarında yapıldı. Hz. Peygamber Hz. Hafsa'ya dörtyüz direm, yani 1188 gram gümüş' mehir verdi. Hz. Peygember Hafsa'yı bir ara boşamak istemiş ancak Cebrail'in "O çok oruç tutan çok namaz kılandır. Senin cennette de zevcendir" emriyle talaktan geri dönmüştür. Hz. Peygamber'in eşleri içerisinde birbirleriyle en iyi anlaşanları Hz. Hafsa ile Hz. Aişe idi. Hatta ikisinin sebeb oldukları bir takım olaylar üzerine et-Tahrim Suresi gelmiş ve bununla tövbeye davet edilerek ikaz edilmişlerdi. Hz. Hafsa, Rasulullah 'in irtihalinden sonra son derece mütevazi ve dindarca bir hayat sürmüştür. Kendisinden, bir kısmını doğrudan Rasulullah'tan, bir kısmını da babasından aldığı altmış hadis rivayet edilmiştir. Okuma yazma bilen Hz. Hafsa hicretin kırbeşinci yılında vefat etmiş ve cenaze namazını zamanın Medine valisi Mervan kıldırmıştır. Bir rivayete göre kırk birinci hicri yılda vefat etmiştir. Hz. Hafsa Peygamberimiz 'den şu hadisi rivayet etmiştir: "Müezzin sabah ezanını okuyup susunca, Hz. Peygamber namaza çıkmadan iki rekat hafif namaz kılardı"(İbnü'l-Esir, Üsdü'l-Ğabe, VII, 65, 67). Şamil İA Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

HZ. ABDULLAH İBN REVAHA Akabe gününde İslam'a giren şair sahabi. Nesebi Abdullah b. Revaha b. Sa'lebe b. İmriü'l-Kays b. Amr'dır. Künyesi Ebu Muhammed, ünvanı şairu Rasulüllah'tır. Babası Revaha, annesi Kebşe'dir. Sahabenin büyüklerinden ve Ensar'ın ileri gelenlerinden olan Abdullah Medine'de doğdu. Hazrec kabilesine mensup olup ne zaman doğduğu kesin olarak bilinmemektedir. İkinci Akabe gününde müslüman olmuş ve kabilesini temsilen Peygamberimize bey'at etmiştir. Hicret günü Rasulullah'a mihmandarlık etti. Muhacirlerden Mikdad b. Esved'i kardeş edindi. Aynı zamanda o, Hz. Peygamber 'in katiplerindendi. Bedir, Uhud, Hendek ve Hayber gazvelerine katıldı. Hudeybiye barışı ve Umretu'l-Kaza seferlerinde peygamberimizin yanında yer aldı. Bedir savaşının zafer müjdesini Zeyd b. Harise ile birlikte Medine'ye ulaştırdı. Bedru'l-Mev'id gazasında Rasulullah'ın Devlet Başkanlığına vekaleten Medine'de kaldı. Hicretin 6. yılında (627) üç kişilik heyetin başkanı sıfatıyla Hayber'e gitti. Yahudilerin başkanı Üseyr b. Zarim'in Yahudilerle birlikte Gatafan kabilesini Müslümanlara karşı kışkırttığını gördü. Hayber'de üç gün kaldı. Dönüşünde gördüklerini Hz. Peygamber 'e aktardı. Yine aynı yılın Şevval ayında Hayber'e elçi olarak gönderildi. Yanında bulunan otuz kişiyle birlikte Hayber'e vardı. Üseyr b. Zarim ile gõrüştü. Allah Rasulü'nün kendisini Hayber'e vali yapacağını, Medine'ye gelmesi halinde kendisine ikram ve ihsanda bulunacağını bildirdi. Üseyr, bu teklife memnun oldu, valiliğe heveslendi. Yanına aldığı otuz kişiyle birlikte yola çıktı. Yolda, sahabeden Abdullah b. Üneys'in kılıcına el atarak onu öldürmek istedi. Abdullah, bunun ahde vefasızlık olduğunu bildirdi. İkinci kez yine Abdullah'ın kılıcına el attı. Bu durum karşısında Yahudilerden yirmidokuz kişi kılıçtan geçirildi. Bir kişi kaçıp kurtuldu. Hz. Peygamber'in Basra hükümdarına gönderdiği elçinin Şam valisi Şurahbil tarafından öldürülmesi olayıyla ilgili olarak hicretin 8. yılında bir ordu hazırlandı. Bu ordunun komutasıyla ilgili olarak Hz. Peygamber şu açıklamada bulundu: "Cihada çıkacak şu insanlara Zeyd b. Harise'yi kumandan tayin ettim. Zeyd b. Harise şehid olursa, yerine Ca'fer b. Ebi Talib geçsin, Ca'fer b. Ebi Talib de şehid edilirse, yerine Abdullah b. Revaha geçsin. Abdullah b. Revaha şehid olursa, müslümanlar, aralarından uygun birini seçip, kendilerine kumandan yapsınlar."Müslümanlar bir müddet ilerlediler. Düşman ordusunun gücü ve sayıca çok oluşu Müslümanları endişelendirdi. Zeyd b. Harise, ne yapmak gerektiği konusunda istişare yaptı. Abdullah b. Revaha, Rumlar'la çarpışmaktan yana olduğunu bildirdi. Müslümanlar, Mute'de savaş düzeni aldılar, çarpışmaya başladılar. Zeyd b. Harise, vücudu mızraklarla delik deşik oluncaya kadar savaştı. Ve şehid oldu. Sancağı Ca'fer aldı. O da savaştı, şehid oldu. Ca'fer'den boşalan sancağı Abdullah b. Revaha aldı. Bir mızrak darbesiyle yaralandı ve o da şehid, oldu (629). Hz. Aişe'nin bildirdiğine göre, Mute şehidleri İbn Harise, Ca'fer ve İbn Revaha'nın şehadet haberi geldiğinde Rasulullah Mescid' te oturmuştu. Yüzünde hüzün ve kederin izleri görülüyordu. Bu sırada Rasulullah'a birisi geldi ve "Ca'fer'in kadınları ağlaşıyorlar" dedi. Rasulullah ondan kadınları çığlık atmaktan alıkoymasını söyledi. Adam gitti, ancak kadınlar ona itaat etmediler. Geriye gelip kadınların hala ağlaştıklarını Rasulullah'a söyledi. Üçüncü defa gelişinde Rasulullah şöyle buyurdu: "Hadi git bu kadınların ağızlarına, yüzlerine toprak saç." Hz. Abdullah b. Revaha Mute'ye giderken evliydi, fakat çocuğu olmamıştı. Abdullah, güçlü bir hatip ve büyük bir şairdi. Peygamberimize şiir yoluyla sataşan kafirlere karşı onu savunan şiirler yazdı. İbn Revaha, Ka'b b. Malik ve Hassan b. Sabit müslümanların şairleriydi. İlk İslami şiirleri onlar yazdı. Onlar hakkında Şuara suresinde şöyle buyrulur: "Şairlere sapıklar uyar. Onların her sahaya dalıp çıktıklarını ve yapmadıkları şeyleri söylediklerini görmez misin? Ancak iman edip salih ameller işleyenler Allah'ı çok zikredenler ve haksızlığa uğratıldıktan sonra haklarını alanlar böyle değildir. O zalimler, yakında nasıl bir yıkılışla altüst edileceklerini bileceklerdir." (Şuara, 26/224-227). Allah'ı çok zikreden işte yukarda bahsedilen hicivci üç sahabidir. Abdullah müşriklerin küfrünü yüzlerine vuran şiirler söylerdi. Peygamberimiz onun şiiriyle ilgili olarak "Kureyş müşriklerine ok yağdırmaktan daha etkilidir" buyurmuştur. Abdullah, Mute gazasına giderken ağlamış, sebebi sorulduğunda şöyle demişti: "Benim dünyaya karşı sevgim, sizlere karşı ziyade arzum yoktur. Ancak ben Rasul-i Ekrem'den Meryem suresi yetmişbirinci "İçinizden hiç biriniz hariç olmamak üzere mutlaka hepiniz Cehennem'e varacaksınız" ayetini işitmiştim. Ayette bahsolunan Cehennem'e uğradığımda halim nice olur? diye düşündüğümden ağlıyorum." Uğurlayanlardan bazıları onu teselli ederek, "Cenab-ı Hak sizleri korusun, düşman şerrini sizden uzaklaştırarak sağ salim dönmenizi nasib etsin." demişler, bunun üzerine Abdullah şu şiiri söylemiştir: "Günahkarım fakat ben Af isterim RabbimdenYa da kanımı dökecek bir vuruş isterim. Kılınç ya da mızrakla deşilip çıkmış ciğerim. Ta ki beni gören samimice desin Şu savaşçıya Allah rahmet eylesin." Yine Mute'de ordu komutasını eline alırken şu şiiri söylemiştir: "Nefsim bir isteksizlik var sende Savaşacaksın dilesen de dilemesen de Hani çoktandır yoktu sende ölüm korkusu Ca'fer, ne güzel geliyor Cennet kokusu." Hicret'in yedinci yılında Hz. Peygamber Umre için Mekke'ye girerken yanında Abdullah İbn Revaha da vardı ve şu şiiri söylemekteydi. "Çekilin kafirler nebinin yolundan bugün, Vururuz yoksa boynunuzu inkar etmiştiniz dün, Öyle bir vuruş ki ayırır gövdeden başı, Hatırlatmaz insana ne dost ne arkadaşı." Bunun üzerine Hz. Ömer ona: "Ya Abdullah, Harem'de Allah'ın Rasulu'nün huzurunda mı böyle karşıdakileri çatışmaya tahrik eden şiiri söylüyorsun?" demiş, Rasulullah da: "Bırak ya Ömer söylesin. Vallahi Abdullah'ın sözleri bu kafirlere ok yarasından daha fazla tesir eder" buyurmuştur. Rasulullah, İbn Revaha için "Kardeşiniz şüphesiz batıl söz söylemez" buyurmuş, batıl sözler dışındaki şiirlerde hikmet ve yarar vardır demiştir. Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

Selman Farisi Hilye-i Selman-ı Pak Selman uzunca boylu, buğday tenli, gökçek yüzlü ve sık sakallıydı. Bünyesi sağlam ve güçlüydü. Dostluğu külfetsizdi. Samimi ve geçim ehli bir zattı. Altın silsilemizin üçüncü halkası Allah Rasülü'nün "bizden ve ehl-i beytimizden" iltifatına mazhar Selman el-Farisi'dir. Asıl adı Mabih iken müslüman olduktan sonra Allah elçisi tarafından Selman yada Sel-manu'1-Hayr diye adlandırıldı. ibn İslam diye künye aldı. İran'ın Isfahan bölgesinden. İranlılardan ilk müslüman. Nitekim Hz. Peygamber "Arab'ın ilki benim, Rum'un Suheyb, Habeş'in Bilal, Fars'ın da Selman" buyurmuştur. (Sıfatu's-Saf-ve, 1,538 Bezzar ve Taberani'den naklen) Selman, Isfahan'ın Cey köyünde çiftlik sahibi ve kabile reisi zengin bir ailenin çocuğu. Babası Büd veya Büdehşan adlı bir zat. Aile ve çevresinin dini ateşperestlik. Selman da önceleri o dinin müntesibi. Ancak gönlünde alev alev yanan bir hak ve hakikat sevgisi, onu hak din aramaya sevketti. Önce hıristiyanların ibadeti ve kilisesi dikkatini çekti. Hristiyanlığın aslını öğrenmek için Şam tarafına gitti. Oradan Musul, Nusaybin ve Ammuriye'ye geçti. Ammuriye'de karşılaştığı ve kendisine hizmet ettiği rahip kendisine: "Hz. İbrahim'in Hanif ve tevhid diniyle gelecek son peygamberin zuhurunun pek yaklaştığını ve O'nun Arap toprağında ortaya çıkacağını" söyledi. Bunun üzerine Ammuriyye'ye gelen Beni Kelb kabilesi ticaret kervanıyla Şam üzerinden Medine'ye yakın Vadi'l-Kura'ya geldi. Beni Kelp kabilesi tüccarları buraya kadar kendilerine refakat eden bu iranlı arkadaşlarına -her nedense- ihanet ederek köle diye bir yahudiye sattılar. Selman'a Ammuriyye'de karşılaştığı ve hizmetinde bulunduğu rahip, vefatı sırasında gelecek olan son peygamber hakkında şu ipuçlarını veriyor: "Arap toprağında zuhur edecek ve iki taşlık arasında hurmalık bir yere hicret edecek. İki kürek kemiği arasında peygamberlik mührü olacak. Hediyye kabul edip sadaka almayacak." Selman Medine'de köle olarak bulunduğu sırada Hz. Peygamber'in zuhurunu haber alınca bir yolunu bulup ilk fırsatta yanına gitti. Ammuriye'deki rahibin verdiği ipuçlarına göre Resülullah'ı süzdü ve uzunca bir teftişten sonra O'nda rahibin haber verdiği bütün özelliklerin var olduğunu gördü. Hemen aradığını bulan insanların gönül coşkusu ve ruh haleliyle Rasülullah'ı kucakladı ve müslüman oldu. Selman köle oluşu sebebiyle Bedir ve Uhud gazvelerine katılamamıştı. Ancak Allah Rasülü bizzat ve O'nun uyarısı üzerine ashab-ı kiram, Selman'ın bedelini ödeyerek hürriyetine kavuşturdular. Selman yıllar yılı aradığı ve bulmak için pekçok sıkıntılara katlandığı hak din ve onun yüce peygamberine kavuşmuştu. Artık onun en büyük hazzı zamanını Allah Rasülünün dizinin dibinde, mescidin sofasında geçirmek, ondan gördüğü, duyduğu ve öğrendiği hakikati sünger gibi emerek ruhuna nakşetmek ve bununla hayatına yön vermekti. Ashab-ı kiram arasına karışınca samimiyeti, sadakati ve becerikliliği ile kısa zamanda sevildi. Sahabiler adeta onu paylaşamaz oldular. Özelikle Hendek gazvesinde engin tecrübesi ve bilgisi herkesi kendine hayran bıraktı. O günün harp imkanlarına göre çok yeni ve modern sayılabilecek, şehrin çevresine hendek kazma fikri, onundu. Bir nevi sur vazifesi görecek olan hendeğin kazımında Selman canhıraş bir şekilde çalıştı ve beş arşın derinliğinde, on arşın boyundaki hendeği bir günde kazmaya muvaffak oluyordu. O'nun bu başarısı ashab arasında paylaşılamaz hale gelmesini sağladı. Muhacirler" Selman bizdendir" derken ensar da "Selman bizdendir" diye ona kucak açıyordu. Bunlara şahid olan Sevgili Peygamberimiz Selman'a dünyalar değer bir iltifatta bulunarak "Selman bizim ehl-i beytimizdendir" buyurdu. Hz. Peygamber 'in hicret sonrası, dünya tarihinde bir benzerine rastlanmayan engin bir anlayışla Mekkelilerle Medinelileri kardeş yapması sırasında Selman ile Ebu'd-Derda'yı kardeş ilan etmişti.. Bu iki fakir ve zahid sahabi birbirlerini sık sık ziyaret eder, birbirlerinin ihtiyaçlarını görerek yardımlaşırlar, yer yer birbirlerini sünnet çizgisinde uyarırlardı. Selman uzun hayat tecrübesi, seyahatları ve ince zekası sayesinde daha mutedil bir zühd ve ibadet hayatını seçtiği halde Ebu'd-Derda hazretlerinin ruh haleti biraz daha farklı şekillerde tezahür ediyordu. Nitekim bir defasında Selman Ebu'd-Derda'yı ziyarete vardı. Fakat onu evinde bulamadı. Arkadaşının hanımı Ümmü'd-Derda'yı eski bir elbise içinde ve perişan bir halde görünce dayanamadı ve "durumlarının nasıl oduğunu" sordu. Ümmü'd-Derda da biraz kahırlanarak "Halimiz nasıl olacak, kardeşin Ebu'd-Derda dünyayı boşadı. Maşallah geceleri kaim, gündüzleri saim. Bize hiç baktığı yok" dedi. Selman bunları duyunca üzüldü. Tam geri dönüp gitmek üzere idi ki Ebu'd-Derda geldi. Selman'ı görünce hemen kucaklayıp oturttu ve bir sofra hazırlayıp getirdi, Selman'ı da buyur etti. Selman: "Sen oturmayacak mısın?" diye sorunca o: "Ben oruçluyum" cevabını verdi. Selman bu sefer: "Vallahi sen sofraya oturmadıkça bir lokma bile yemem."diye diretti. Ebu'd-Derda çaresiz nafile orucunu bozup kardeşiyle birlikte sofraya oturdu. Geceleyin istirahata çekildiler. Gecenin ilk üçtebir ve yarısı vaktinde Ebu'd-Derda namaza kalkmak istediyse de Selman izin vermedi. Gecenin son üçtebiri olunca "Haydi şimdi kalkıp teheccüd kılalım" dedi ve birlikte kalkıp namaz kıldılar. Namazdan sonra Selman, Ebu'd-Derda'ya şunları söyledi: "Bak kardeşim, senin üzerinde Rabbının da, nefsinin de, ailenin de, misafirinin ve komşunun da hakkı vardır. Her hak sahibine hakkını vermelisin. Rabbın için namaz kıl, oruç tut kulluk yap, nefsini de unutma, ye iç, istirahat et, hayat yoldaşını da ihmal etme!" Selman zühdi yaşayışı ve dünyaya değer vermeyen anlayışıyla tanınan bir sahabiydi. Nitekim Kinde kabilesinden bir kadınla evlenmişti. Zifaf gecesi kadının yanına girdiği zaman her tarafın kıymetli taşlar ve kumaşlarla süslendiğini görünce dayanamadı: "Evimiz ateşi yakılmış cehenneme dönmüş. Oysa dostum Allah Rasülü bana: Dünyadaki eşyan bir yolcunun azığı, yani yol eşyası kadar olsun" buyurmuştu, dedi. Evin süsleri sökülüp atılıncaya ve sade bir hale konuluncaya kadar içeri girmedi. Allah elçisinin bu sözünü kulağına küpe yapan Selman, bir başka defasında Sa'd bin Ebi Vakkas'a da aynı şeyi söylemişti. Olay şöyle meydana geldi. Selman hastalandı. Sa'd de onu ziyarete geldi. Selman'ı ağlıyor gören Sa'd şaşırdı ve ağlamasının sebebini sordu. Selman şu karşılığı verdi. "Ağlayışım ölümden korkumdan, ya da dünyaya düşkünlüğümden değildir. Rasülullah'ın tavsiyelerine uyamamış, emirlerini yerine getirememiş olmaktandır. Çünkü o bize: "Dünyalığınız bir yolcunun azığı kadar olsun" buyururdu. Şu çevremdeki eşyalara bak." Oysaki o sırada çevresinde bulunan eşya da bir çamaşır leğeni, bir büyükçe çanak ve bir de abdest ve gusül için kullanılan su kabından ibaretti. Vefatından sonraki terikesi de ondört dirhem tutarında birşeydi. Hz. Ömer'in hilafeti zamanında Medain'e vali tayin edildi. Valilik onun hayat standardında herhangi bir değişiklik meydana getirmedi. Çünkü o, izzet ve şerefin dünyevi makamlarda ve üniformalarda değil, iman ve uhrevi hayatta olduğuna inanıyordu. Vali olduğu halde doğru dürüst bir evi ve elbisesi bile yoktu. Hırkasını hem cübbe gibi giyer, hem de bir kısmını altına serip yatak, birazını da üstüne örtüp yorgan olarak kullanırdı. Kendisine ev yapmak isteyen bir müslümana "Ayağa kalktığımda başımın değeceği yükseklikten, uzandığımda ayaklarımın erişeceği genişlikten fazlasını istemem, demişti. Valiliği sırasında şehrin ve halkın her türlü işiyle uğraşır, halk arasında pejmürde bir kıyafetle dolaşmaktan çekinmezdi. Onu bu kılıkla görenler tanıyamaz, vali olduğunu bilemeden yük taşıtırlardı. Vali olduğunu anlayanlardan yükü sırtından almak isteyenler olursa da ona izin vermez, gidecekleri yere kadar yüklerini taşıyıverirdi. İnsanoğlu'nun yediklerinin en tıyb olanının el emeği olduğu inancıyla maişetini temin için hurma yaprağından zenbil ve sepet örer, onu satarak geçinirdi. Hammaddesini bir dirheme aldığı hurma yaprağından sepet ördükten sonra onu üç dirheme satar, bir dirhemiyle hammaddenin borcunu öder, geri kalan iki dirhemin birini çoluk çocuğunun nafakasına ayırır, diğerini infak ederdi. Valiliği sırasında yaşı ilerleyince uykusu azalmıştı. Bu yüzden gece karanlığı basınca namaza başlar, namazdan yorulunca zikir ve fikirle meşgul olurdu. Bedeninin dinlendiğini hissedince tekrar namaza kalkardı. Yeme-içmenin bir amaç değil, bir araç olduğuna inandığından yemeğe düşkünlük göstermezdi. Nitekim bir defasında yemek konusunda kendisine ısrar edenlere şunları söylemişti. "Israr edip durmayın, bu kadarı kafi. Çünkü ben Allah Rasülünün şöyle buyurduğunu işitmiştim: Dünyada iken karınlarını çokça doyuranlar, kıyamet günü en çok aç kalacak olanlardır. Dünya müminin zindanı, kafirin cennetidir." (bk. Hilye-tü'1-evliya, l, 199) Nefse sahip olma ve onu sabra alıştırma konusunda açlık ve az yemenin, atın önünden arpayı, itin önünden eti alıp azaltmak derecesinde etkili olacağını vurgulayan Selman, bir başka defasında bir vesak tutarında bolca rızık aldı. Tabii onun bu konudaki "hassasiyetini bilenler hemen sordular: "Ya Selman bu ne hal?" O, nefse hakim olmanın yollarından birinin, onun meşru isteklerini sınırlı olarak karşılamak oluğuna işaret için söyle konuştu: "Nefs ihtiyaç duyduğu azığı görünce mutmein olur ve insana ibadetini ifsad edecek bir vesvese veremez." Tasavvuftaki "El karda gönül yarda" prensibi onun şu sözlerinde ma'kes bulmuştur: "Düşünürken Rabbını an, hüküm vereceğinde, insanlara bir pay dağıtacağında, dünyevi meşguliyetlerin sırasında daima O'nu hatırla." Selman ile Ebu'd-Derda'nın dostluğu yıllar yılı devam etti. Selman Medain valisiyken Ebu'd-Derda ona şöyle bir mektup yazdı:"... Hakk Teala sizden sonra beni mal ve evlad ile rızıklandırdı. Bir de Arz-ı Mukaddese'de mukim kıldı..." Selman şu karşılığı verdi: " Mektubunuzda mal ve evladla merzuk kılındığınızı yazmışsınız. Bilesiniz ki hayır ve fazilet, mal ve evlad çokluğunda değil, hilmin çok, ilmin yararlı olmasındadır. Mukaddes beldede bulunduğunuzu yazmışsınız. Mukaddes Belde orada yaşayanları takdis edip yüceltmez. Asıl şeref ve yücelik, Cenab-ı Hakk'ı görür gibi ibadet etmek, ihsan duygusuna ermek, nefsini ölülerden bilip kendinde varlık görmemektir." Selman bu mektubunda tasavvufun esası sayılan ihsan ve gariplik, yani fakr ve zühd mefhumlarını dile getirip terviç etmektedir. Peygamberimiz 'in elini onun omuzuna koyarak: "Bunlardan öyle erler çıkacak ki iman Süreyya yıldızında olsa muhakkak ona yetişir." bk. Tecrid Trc., XI, 201) buyurup adeta Selman için bir hedef göstermiştir. Belki bu yüzden o, İran'ın fethi sırasında orduda bulunmuş ve halkı nebevi üslupta Hakk'a davet etmeden onlarla savaşmamıştır. İran'ın fethinden sonra da Medain valiliği yapan Selman'ın manevi ve ruhani etki alanı daha çok İran, Isfahan ve ötesi yani Türkistan bölgesidir. Çünkü silsilesinde Selman 'a yer veren Nakşbendiliğin en yaygın olduğu bölge, burası olmuştur. . Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

EBAN B. SAİD B. el-AS İsmi; Eban, Nesebi; Eban b. Said b. el-As b. Ümeyye b. Abdişems b. Abdimenaf b. Kusay b. Kilab b. Mürre b. Ka'b b. Lüeyy el-Kuraşi. İslam'dan önce Eban'ın ailesi iki zümreye ayrılmış ve bu iki zümre arasında ihtilaf çıkmıştı. Ailesi İslam'a karşı aşırı muhalif olanlardandı. Kardeşleri Halid ile Amr İslam ile müşerref olmuşlardı. Eban ise bunların müslüman olmalarından dolayı çok hiddetlendi (Üsdü'l-Ğabe, I, 35). "Keşke Zaribe'de ölmüş olsa idim de, Amr ile Halid'in dine iftira ettiklerini görmeseydim" mealinde bir şiir de söylemiş ve bu konudaki üzüntü ve kızgınlığını dile getirmişti. Eban, Bedir gazvesinde müslümanlara karşı savaşan müşriklerle beraberdi. Kardeşleri Ubeyde ve As müslümanlarla savaşırken muharebede ölmüşlerdi; fakat Eban ölmemişti (el-İsabe, I, 10). Hudeybiye sulhu sırasında Rasulullah , Hz. Osman'ı Kureyş ileri gelenleriyle görüşmek üzere Mekke'ye elçi olarak göndermişti. Hz. Osman, müzakere için Mekke'ye gittiği zaman Eban'ın misafiri oldu. Eban Osman'ın muhafazasını üzerine aldı. Gerçekten o, Hz. Osman'ı çok severdi (el-İstilab, I, s.35). Eban, müslüman olmadan önce Rasulullah 'a muhalif olanların başındaydı. Bununla beraber bu yeni din ve Rasulullah 'ın peygamberliği hakkında da araştırma yapıyordu. Eban, Kureyş'in ileri gelen tüccarlarından biri idi. Sık sık o sıralar ticaret ve ilim merkezi olan Şam'a giderdi. Yine bir seferinde Eban, Şam'da bir rahiple karşılaştı. Onun Kureyş'ten olduğunu anlayan rahip, bu kabileden Cenab-ı Hak tarafından görevlendirilen şahsın çıkacağını ve Allah yolunda İsa ve Musa'nın yolunu takip edeceğini ona bildirdi. Bunun üzerine Eban, bu zatın isminin ne olacağını sordu. Rahip; "Muhammed" dedi. Ayrıca eski eserlerde ve semavi kitaplarda gönderilecek olan peygamberin bazı özelliklerini okuduğunu ona anlattı. Eban bu sözleri dinledikten sonra rahibe; "Saydığın bu hususların hepsi o zatta mevcuttur" dedi. Rahip bu zatın bütün Arap ülkelerinde iktidarı elde ettikten sonra iktidarının bütün dünyayı saracağını söyledi. Şunu da ilave etti: "Sen memleketine geri döndüğün zaman bana İslam hakkında malumat ver. Ona git, benden selam söyle ve hürmetlerimi bildir". Eban, Mekke'ye geri döndüğü zaman artık değişmişti. İslam'a, müslümanlara karşı eski hali kalmamış, muhalefeti tamamen kalkmıştı (Üsdü'l-Ğabe, 1, 36). Bir müddet böyle devam ettiği halde, Eban hala Atalar dininin hürmetini, rakiplerinin tavrını düşünerek konuştuğu rahibin söylediklerini de bir tarafa bırakmıştı. Fakat bütün bunlara rağmen Eban, Hakk'ın cazibesine daha fazla dayanamayarak Hayber'den önce İslamiyet'le müşerref oldu (el-İstiab, 1, 35). Müslüman olduktan kısa bir müddet sonra da hicret etti. Rasulullah Eban'ı müslüman olduktan sonra bir seriyye'nin emirliğine getirerek, Necid tarafına gönderdi. Hz. Eban bu seriyyeden zaferle döndü, fakat Hayber fethine katılamadı. Hz. Ebu Hureyre bu sırada Habeş muhacirleriyle Medine'ye varmıştı. Hz. Eban ve Hz. Ebu Hureyre Hayber ganimetlerinden istifade edememişti. Bunun üzerine her ikisi de bu ganimetlerden faydalanmak için Rasulullah 'e maruzatta bulundular. Fakat o sırada orada bulunanlardan bazıları bunların Hayber gazasında bulunmadığını söylediler. Eban üzüldü. Fakat Rasul-i Ekrem her ikisine de iltifatta bulundu . Eban Necid seriyyesinde muvaffak olduğundan dolayı başka seriyyelerin de emirliğine tayin edildi. Hz. Eban, bundan sonra Rasulullah 'ın emriyle deniz ve kara işlerinin idaresine ve vergilerinin tahsiline tayin edildi. Rasulullah 'ın vefatına kadar da bu görevde kaldı. Vefatıyla birlikte de geri döndü (el-İstiab, 1, 36). Rasulullah 'ın vefatından sonra Hz. Ebu Bekir'e genel bir bey'at yapılmıştı. Fakat sayıları sınırlı bazı kimseler bey'at etmedi. Bunların arasında Eban da vardı. Fakat bütün Haşimoğulları bey'at edince artık onun bey'at etmesine mazeret kalmamış, o da bey'at etmişti. Hz. Ebu Bekir, hilafette iken Rasulullah'ın tayin ettiği emir ve görevlileri azletmedi. Hz. Eban'ın da vazifesinin başına dönmesini rica etti. Fakat Hz. Eban kabul etmeyip şöyle dedi: "Rasulullah 'den sonra başka herhangi bir kimsenin teklifini kabul etmem." Bunun yanında ise bazı rivayetlerde Hz. Ebu Bekir'in ısrarı üzerine Yemen valiliğini kabul ettiği rivayet edilmektedir (Üsdü'l-Ğabe, I, 37). Hz. Eban'ın vefatı ihtilaflı olmasına rağmen kuvvetli bir rivayette Hz. Ebu Bekir'in hilafeti zamanında Ecnadin muhaberesinde şehid olduğu söylenmektedir. Şamil İslam Ansiklopedisi Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

ABDULLAH BİN MES'UD Abdullah bin Mes'ud hazretleri, Eshab-ı kiramın meşhurlarından olup, ilk imana gelenlerdendir. Gençliğinde fakir idi. Bundan dolayı çobanlık yapıyordu. Bir gün koyun güderken Peygamber efendimiz ve Hz. Ebu Bekir ile karşılaştı. Resulullah efendimiz: - Ey genç! İçmemiz için sütün var mı? diye sordu. O da: - Yok efendim, deyince, Peygamber efendimiz, hiç yavrulamamış bir koyunun memesini elleri ile sıvazlayıp, dua etti. Koyunun memesi derhal süt ile doldu. Hz. Ebu Bekir, büyük bir kap getirip doldurdu. Bu sütten içtiler. Peygamber efendimiz sonra: "Çekil, büzül" buyurdu. Koyunun memeleri eski haline geldi. Nasıl sağdınız? Abdullah bin Mes'ud, olanları hayretler içinde seyretti. Dayanamayıp sordu: - Bu nasıl oldu? Hiç sütü olmayan koyundan bu kadar sütü nasıl sağdınız? Söylediğiniz duayı lütfen bana da öğretin. Peygamber efendimiz, başını sıvazlayıp: - Allahü teala sana rahmet etsin! Sen Hakkı öğrenebilecek bir çocuksun, buyurdu. Bu mu'cizeyi gören ve konuşmaları işiten genç: - Siz sıradan bir kimse değilsiniz. Senin, Cenab-ı Hakkın Peygamberi olduğuna inandım, deyip Kelime-i şehadet getirdi ve Müslüman oldu. Abdullah bin Mes'ud hazretleri Mekke'de ilk defa açıktan Kur'an-ı kerim okuyan sahabidir. Bir gün Eshab-ı kiram, bir yerde oturup sohbet ediyorlardı. İçlerinden birisi: - Resulullahtan başka, hiç kimse çıkıp da Kur'an-ı kerimi müşriklere karşı açıktan okuyamadı. Bunu yapacak kimse yok mu? dedi. İbni Mes'ud hazretleri hemen atılıp: - Ben okurum, dedi. - Biz, sana bir zarar vermelerini istemeyiz. Müşriklerin, kabilesinden korkacakları bir kimse okusun. - Bırakın gideyim! Siz dua edin! Allahü teala beni korur! Ertesi gün, Makam-ı İbrahim'e gitti. Müşrikler orada toplanmış haldeydiler. İbni Mes'ud hazretleri Besmele-i şerife çekip, "Errahmanu allemel Kur'ane..." diyerek Rahman suresini okumaya başladı. Müşrikler hep birlikte üzerine yürüdüler. Tekme tokat vurmaya başladılar. Yüzü gözü her tarafı yara bere içersinde kaldı. Fakat o, sanki hiç bir şey yapılmıyormuş gibi sakin sakin Kur'an-ı kerimi okumaya devam etti. Okuması bittikten sonra Eshab-ı kiramın yanına vardığında dediler ki: - Korktuğumuz başımıza geldi. Bir daha gidip onların yanında okuma! - Hayır yine gidip okuyacağım. Müşrikleri ilk defa böyle perişan halde gördüm. Onların acizliği beni çok sevindiriyor. Bana yapılan işkencelerden acı duymuyorum. O, ertesi günü yine gidip, tekrar okudu. Yine tartakladılar. Hatta kızgın çöllere yatırıp işkence ettiler. O yine aldırmadan okumalarına devam etti. Sonunda müşrikler çaresiz kaldılar. Mekkeli müşrikler diğer Müslümanlara yaptıkları gibi, Abdullah ibni Mes'ud'a da çok eziyet ve işkence yaptılar. İşkenceler dayanılmayacak hale gelince izin ile iki defa Habeşistan'a hicret etti. Resulullah efendimizin hicret etmesinden sonra, Habeşistan'dan Medine'ye hicret etti. Burada önce Muaz bin Cebel'in evinde misafir kaldı. Sonra Mescid-i Nebi'nin yanında bir ev yaptırarak taşındı. İbni Mes'ud hazretleri, cüssesinden umulmayan kahramanlıklar göstermiştir. Savaşlarda, Resulullahın yanından ayrılmayıp, canfeda bir şekilde savaşırdı. Bedir savaşında, küfrü ve imansızlığı meşhur Ebu Cehil'in başını o kesmiştir. Savaşta, Eshab-ı kiramdan Afra hatunun çocukları Muaz ve Muavviz, kılıç darbeleri ile Ebu Cehil'i kımıldayamıyacak şekilde yaralayıp, yıktılar. Öldüğünü zannedip oradan ayrıldılar. Peygamber efendimiz Ebu Cehil'i merak edip: - Acaba Ebu Cehil ne yaptı, ne oldu? Kim bakar? buyurarak, araştırılmasını emretti. Aradılar bulamadılar. Gelip durumu bildirince Peygamber efendimiz: Allahü teala zelil etti - Aramaya devam ediniz! Eğer onu tanıyamazsanız, dizindeki yara izine bakınız. Birgün ben ve o, Abdullah bin Cudan'ın ziyafetine gittik. İkimiz de gençtik. Ben ondan biraz büyükçe idim. Orada onu itince düştü, dizlerinden birisi yaralandı. Bu iz onun dizinden kaybolmadı, buyurarak Eshabına kolay tanımaları için işaret verdi. Bunun üzerine, İbni Mes'ud hazretleri yerinden fırlayıp aramaya gitti. Epey bir aramadan sonra, ölüler arasında ta'rife uygun yaralı birisini gördü. Yanına yaklaşıp sordu: - Sen Ebu Cehil misin? - Evet, Ebu Cehil'im. - Ey Resulullah düşmanı! Nihayet Allahü teala seni hakir ve zelil etti? Aldığı yaralardan, acılar içinde kıvranan İslam düşmanı Ebu Cehil, hala inadına, düşmanlığına devam ediyordu. En ufak bir pişmanlık eseri yoktu. Ebedi olarak, Cehennemde kalmak üzere dünyadan ayrılmakta iken bile mel'un hala ağzından kin kusuyordu: - Ne diye beni zelil ve hakir edecek ey koyun çobanı! Hakir olan sizler olacaksınız! Sen bana zaferden bahset! Kim kazandı kim kaybetti? - Zafer Allah ve Resulünün tarafındadır, ey mel'un. Artık sonun geldi. Zehir kusan başını, şu iğrenç vücudundan ayıracağım. - Doğrusu beni, senin gibi birisinin öldürmesi bana çok ağır gelecek. - İşte Allah ve Resulüne karşı gelen, onlara düşmanlık besliyenin sonu böyle zelil olmaktır. Sen ve senin gibi olanların sonları böyle olacak. Burada zelil olduğunuz gibi, ahırette daha zelil olacaksınız! Ebedi olarak, Cehennem ateşi ile yanacaksınız. Cehennemde, şimdiki bu halinizi çok arayacaksınız. Fakat bulamıyacaksınız. İbni Mes'ud hazretleri, başını kesmek için Ebu Cehil'in miğferini çıkartırken: - Ne olur hiç olmazsa, boynumu gövdeme yakın kes ki, başım heybetli görünsün, diyerek küfrünün, gurur ve kibrinin ne dereceye çıkmış olduğunu gösterdi. Ümmetin fir'avnı İbni Mes'ud, Ebu Cehil'in başını kılıcıyla kopardı. Kılıcını, miğferini aldı. Başına bir ip bağlayıp, sürükliyerek Resulullahın huzuruna götürdü. Sevinç içinde: - Ya Resulallah! Bu, Allahü tealanın düşmanı Ebu Cehil'in başıdır, dedi. Peygamber efendimiz de: - O Allah ki, O'ndan başka ilah yoktur, buyurdu. Sonra İbni Mes'ud hazretleri ile beraber, Ebu Cehil'in cesedinin yanına gitti. Ona hitap ile: - Allahü tealaya hamd olsun ki seni zelil ve hakir kıldı. Ey Allahın düşmanı! Sen bu ümmetin fir'avnı idin! buyurdu. Hz. Abdullah bin Mes'ud, Uhud'da, Hendek'te, Biat-ı Rıdvan'da, Mekke'nin fethinde ve Tebük seferlerinde bulundu. Peygamber efendimizin vefatından sonra da Yermük harbine katıldı. Kufe kadılığına tayin olundu. Orada hazine muhafızlığı da yaptı. Hz. Ömer, Kufe halkına yazdığı mektupta şöyle diyordu: - Ey Müslümanlar! Size iki arkadaşımı yolluyorum. Ammar vali, Abdullah kadı olacaktır. Onları dinleyiniz ve söylediklerini yapınız. Çünkü ikisi de Resulullahın Eshabından olup, Bedir kahramanlarındandır. İbni Mes'ud'u yanımda alıkoymayarak sizi kendime tercih ettim. Kendisi aynı zamanda beytülmal hesaplarına da bakacaktır. Günahtan şikayet Hz. Osman'ın son zamanlarında Medine'ye döndü. 60 yaşının üzerinde iken hastalandı. Halife Hz. Osman, ziyaretine geldi. Dedi ki: - Bir isteğin mi var? - Allahü tealanın rahmetini isterim. - Bir tabib getirelim mi? - Hacet yok! Beni hasta eden tabibdir. Bu hastalıktan vefat etti. Cenaze namazını Hz. Osman kıldırdı. Vasiyeti üzerine Cennet-ül-Baki Kabristanına defnedilmiştir. Abdullah bin Mes'ud, Resulullahın huzurunda, meclislerinde sık sık bulunurdu. O derece ki, Resul-i ekremin Ehl-i beytinden olduğu sanılırdı. Resulullahın eşyalarını taşırdı. Onlara hürmetinden çok güzel giyinirdi. Peygamber efendimiz, Abdullah bin Mes'ud'u Kur'an-ı kerim öğretenlerin başında sayardı ve, "Kur'an-ı kerimi, İbni Mes'ud, Salim, Übey bin Ka'b ve Muaz bin Cebel'den öğrenin!" buyururdu. 70 sureyi Resulullahın mübarek ağızlarından işiterek ezberlemiştir. Asım, Hamza, Kisai, Halef, A'meş gibi meşhur kıraat imamlarının silsilesi, İbni Mes'ud'da son bulmaktadır. Resul-i ekrem Kur'an-ı kerimi ondan dinlemeyi çok severdi. Peygamber efendimiz bir gün ona buyurdu ki: - Nisa suresini oku, dinleyelim. - Kur'an-ı kerim size indi. Biz O'nu sizden okuduk ve sizden öğrendik. Resul-i ekrem bunun üzerine buyurdu ki: - Evet öyledir. Fakat ben Kur'an-ı kerimi başkasından dinlemeyi severim. İbni Mes'ud okumaya başladı. Mealen; Nisa: 41] ayet-i kerimesine gelince, Resulullahın mübarek gözlerinden yaşlar boşandı. İbni Mes'ud gibi İbni Mes'ud hazretleri, Kur'an-ı kerimi çok güzel okurdu. Hz. Ömer anlatır: Bir gün Resulullah efendimiz, Hz. Ebu Bekir ile Müslümanların durumunu konuşuyordu. Ben de yanlarındaydım. Sonra beraber dışarı çıktık. Baktık, tanımadığımız birisi mescidde Kur'an-ı kerim okuyor. Resulullah efendimiz dinlemeye başladı. Daha sonra da bize dönüp buyurdu ki: - Kim Kur'an-ı kerimi indiği andaki tazeliği ile okumaktan hoşlanıyorsa, İbni Mes'ud gibi okusun! İbni Mes'ud hazretlerinin vücudu zayıf yapılı idi. Peygamber efendimiz birgün Eshabına buyurdu ki: - Siz İbni Mes'ud'un vücutça zayıf olduğuna bakmayın. Mizanda hepinizden ağırdır. Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

ENES B. MALİK (613-709) Miladı 613 yıllarında Medine'de doğan ve miladı 709 (h.90) yılında Basra'da vefat eden Hz. Enes b. Malik'in neseb silsilesi: Enes b. Malik b. Nadr b. Bamdam b. Zeyd b. Haram b. Cündüb b. Amir b. Ganm İbn Adiyy b. Neccar, Ebu Hamzatü'l-Ensan el-Hazreci'dir. Annesi ise, Ümmi Süleym Sehle binti Milhan b. Halid b. Zeyd b. Haram b. Cündüb'dür. Annesi Ümmi Süleym, ensardan olup isminin Sehle oluşu hakkında çok çeşitli ihtilaflar vardır. Bazı eserlerde ismi Remile, Meyse ve Melike olarak zikredildiği gibi, Zamisai veya Remisai olarak da geçmektedir. Hz. Ümmi Süleym müslüman olunca, kocası onun İslam'dan dönmesi için çok baskı yaptı. Fakat bu baskılardan bir sonuç alamayınca kızdı ve Ümmi Süleym'den ayrılarak Şam'a gitti. Orada kısa bir müddet ikamet ettikten sonra vefat etti. Babasının ölümü üzerine Enes'in annesine Ebu Talha talib oldu. O zamanlar Ebu Talha henüz müşrik idi. Ümmi Süleym, onunla evlenmek için İslam'ı kabul etmesini şart koştu. Ebu Talha bu şartı kabul ederek Hz. Ümmi Süleym ile evlendi. Resul-i Ekrem 'in Medine'ye hicretlerinde, Enes b. Malik henüz on yaşlarında bir çocuk idi. Hz. Peygamber 'in Medine'ye gelişlerinde Medineli müslümanlar arasında meydana gelen heyecan ve coşkuyu Hz. Enes şöyle anlatmaktadır: "Medine'nin çocukları hem koşuyorlar ve hem de "Muhammed geldi, Muhammed geldi!" diye bağırıyorlardı. Ben de onlarla birlikte koşmaya ve bağırmaya başladım. Bu şekilde koşup bağırırken etrafıma baktım, bir şey göremedim. Çocuklar ise yine bağırıyorlardı koşuşarak. Ben de koştum ve bağırdım. Fakat etrafıma dikkat edince gelenleri göremedim. Nihayet Resulullah ile Hz. Ebu Bekir geldiler. Biz kendilerini gördükten sonra, adını şu anda hatırlayamayacağım adamın biri bizi şehre gönderdi. Bize "Resulullah'ın geldiğini haber verin" diye tenbih etti. Şehre koştuk ve müslümanlara haber verdik. Ensardan beşyüz kişi onları karşılamaya çıktılar. Ensar, onları karşılayarak, "Buyurunuz, burada emniyete kavuşacaksınız. İtaat ile karşılanacaksınız" dediler. Resul-i Ekrem kendisini karşılayanlarla birlikte şehre girdi. O sırada şehrin bütün halkı Resul-i Ekrem'i karşılamak üzere evlerinden ve dükkanlarından dışarı çıkmışlardı. Kadınlar da evlerinin damlarına çıkarak Hz. Peygamber'in gelişini seyrediyorlardı. Resul-i Ekrem ile birlikte gelen Hz. Ebu Bekir'i de görüyorlar ve fakat ikisinden hangisinin Resulullah olduğunu etraflarına soruyorlardı. Ben hayatımda o güne benzeyen bir gün görmemiştim.! Hz. Peygamber, Medine'ye geldikten sonra bütün ensar kendisine hizmet etmek hususunda yarışıyorlardı. Hz. Enes b. Malik'in annesinin, hizmet yarışında yapabilecek veya verebilecek hiçbir şeyi yoktu. Bundan dolayı hemen Enes b. Malik'i çağırıp elinden tutarak Resul-i Ekrem'in huzuruna çıktı: "Ya Resulullah, ben fakir bir kimseyim. Sizlere yardım edecek bir şeyimiz yok. Bu oğlumdur, yardım etmek ve hizmetinizde bulunmak üzere sizlere bırakıyorum. Onu kabul ediniz" dedi. Resul-i Ekrem, bu içten gelen arzuyu kırmadı. Enes b. Malik'i yanına aldı. Bütün zamanlarında onu yanında bulundurdu. Enes b. Malik, Resulullah'ın hizmetine girdikten sonra O'nun bütün emirlerini büyük bir dikkat ve itina ile yerine getirmeye çalıştı. Resul-i Ekrem ile aralarında sır olarak kalmasını arzu ettikleri şeyleri büyük bir dikkatle muhafaza eder ve onları annesine bile söylemezdi. Nitekim kendisinden rivayet edilen bir hadis-i şerifte Enes şu olayı anlatır: "Çocuklarla birlikte oynuyordum. Resulullah olduğumuz yere teşrif buyurdu. Bize selam verdi. Sonra benim elimden tuttu. Ve beni bir işe gönderdi. Kendisi de bir duvarın gölgesinde oturarak benim geri dönmemi bekledi. Ben, O'nun emrini yerine getirmek için gittim, emirlerini ifa ettim ve sonra dönüp gelerek neticeyi kendilerine bildirdim. Sonra da evime döndüm. Annem Ümmi Süleym neden geciktiğimi sordu. Ben de, 'Rasulullah, beni bir işe gönderdi' dedim Validem, 'Ne işi?' dedi. Ben de, 'sırdır' diyerek söylemedim. Annem benim bu tavrımı çok beğenmiş olacak ki bana, 'Oğlum, Resul-i Ekrem'in sırlarını iyi sakla!' dedi!" Hz. Enes b. Malik, her sabah, sabah namazında Resul-i Ekrem'in yanında bulunarak O'nunla birlikte sabah namazını kıldıktan sonra Resul-i Ekrem'e oruca niyet edip etmediğini sorardı. Eğer oruca niyet ettiğini öğrenirse hemen iftar yemeğini hazırlardı. Hz. Enes b. Malik, Resul-i Ekrem'e o kadar sokulurdu ki, adeta ikisinin dizleri birbirine değerdi. Nitekim Hayber gazvesinde, Resul-i Ekrem, Hz. Enes b. Malik ile birlikte giderken dizleri birbirlerine dokunuyordu. Hz. Enes, Resul-i Ekrem'e çok yakın olduğu gibi ailesi de çok yakındı. Nitekim Ümmi Süleym Hayber'den sonra Hz. Safiye ile evlenen Resulullah'ın evlenme işlerinde O'na yardım etmiştir. Yine Resul-i Ekrem, Hz. Zeyneb ile evlendiği zaman, Hz. Ümmü Süleym, O'na yemek yaparak hizmet etmiştir. Bu arada Hz. Enes davet olunacak şahısları çağırmakla görevlendirilmişti. Hz. Enes b. Malik, Bedir gazvesinde henüz oniki yaşında olmasına rağmen savaş alanına gitmiş ve savaş esnasında mücahidlere hizmet etmiş bu arada Resulullah'ın hizmetini de aksatmamıştır. Hz. Enes'e yaşının küçük olduğu hatırlatılarak Bedir'e iştirak edip etmediği sorulduğunda, "Bedir'den kim geri kaldı ki ben geride kalayım?" cevabını vermiştir. Uhud ve Hendek gazvelerinde Enes b. Malik yine Resulullah ile beraberdi. Hudeybiye barışı sırasında henüz delikanlılık çağına gelmek üzere idi. Umretü'l-Kaza'da ise Resul-i Ekrem'e refakat ederek Mekke'ye gitti. Daha sonra Hayber gazvesine ve Mekke fethine katıldı. Daha sonra Huneyn gazvesinde de bulundu. Ayrıca Resul-i Ekrem ile birlikte Taif muhasarasına katıldı. Veda Haccı'nda da bulunan Enes b. Malik, Resul-i Ekrem'in irtihalinde Medine'de idi. Enes b. Malik, Hz. Ebu Bekir devrinde Bahreyn çevresindeki kabilelere amil olarak zekatları toplamaya memur tayin edildi. Hz. Ebu Bekir'in vefatında Bahreyn'de idi. Sonra Medine'ye geldi. Hz. Ömer, Enes b. Malik'i savaş meydanlarına göndermeyerek yanında alıkoydu ve istişare meclisine dahil etti. Hz. Ömer, Enes b. Malik'in akıl ve ileri görüşlülüğünden daima istifade etmiştir. Hz. Ömer devrinde Medine'de kalan Hz. Enes b. Malik, zamanlarının çoğunu fıkıh öğretmekle geçirdi. Bu duruma õmrünün sonuna kadar devam etti. Bu arada Hz. Ömer zamanında Basra'ya göçerek orada yerleşti. Orada da müslümanlara aynı şekilde fıkıh öğretmeye devam etti. Bir defa da İran bölgesindeki cihad birliklerine katıldı. Tuster şehrinin alındığı savaşa katılan Enes b. Malik şehir teslim alındıktan sonra ganimet mallarının Medine'ye getirilmesi işini üstlendi. Tekrar Basra'ya dönüp şehre vardığında Hz. Ömer'in şehadet haberini öğrendi. Enes b. Malik Hz. Osman zamanında Basra'da kalarak fıkıh öğretimine devam etti. Hz. Osman'ın son devirlerinde fitne ve fesad olaylarına katılmamak için her imkanını kullandı. Medine'nin asiler tarafından tehdit altında olduğunu öğrendiği zaman. yanına Umran b. Husayn'ı alarak ashabın çoğu gibi Halifenin yanına hareket etti. Ertesi günü yolda iken Hz. Osman'ın şehadet haberini aldı. Hz. Osman'dan sonra hilafet makamına Hz. Ali geçti. Fitnenin en büyük merkezlerinden biri Basra şehriydi. Enes b. Malik, Basra'da ikamet etmesine rağmen fitne ve fesad olaylarına hiç karışmadı. Kendisine müsbet veya menfi açıdan yapılan fikir alışverişlerine de itibar etmeyerek hepsini reddetti. Hz. Enes b. Malik, fitne ve fesad olaylarına karışmamakla birlikte zulme ve haksızlığa karşı sessiz de kalmamış ve cephe almıştır. Nitekim Haccac b. Yusuf'un valiliği sırasında yapmış olduğu zulmü gördüğünde, onu hemen Abdülmelik'e şikayet etmekte tereddüt göstermedi. Buna rağmen Haccac-ı Zalim, Enes'in derslerine devam etmiş ve onu hoşnut etmeye gayret sarfederek daima hal ve hatırını sormuştur. Emeviler zamanında, ashab-ı kiramın sayıları gittikçe azaldı. Kalanların ise değeri her gün daha da çok artmaya başladı Halk, bu gibi zevatı arıyor, buluyor ve onları dinliyordu. Hz. Enes b. Malik de ashab-ı kiram içinde en uzun ömürlü olanlarından biriydi. Bu itibarla halkın iltifatına ve muhabbetine daima mazhar olmuştur. Hicretten sonra seksen seneyi geçen bir ömür süren Hz. Enes b. Malik artık yaşlanmıştı. Hulefa-i Raşidin devrinde yaşadığı gibi Emevilerin de pekçok hükümdarı devrinde yaşadı. Basra şehrinde hastalandığı etrafa yayılınca, halk dalgalar halinde evine gelerek kendisini ziyaret etti ve gece gündüz onu yalnız bırakmadı. Nihayet miladı 709 yılında Basra'da Rahmeti Rahmana kavuştu. Vasiyyeti gereği Rasul-i Ekrem'in saçlarından bir kısmı kabrine kondu. Techiz ve tekfin işleri de yine vasiyyeti üzere yapıldı. Hz. Enes b. Malik, güzel huylu idi. Kendisi son derece nazik, latif ve yumuşak huylu güzel yüzlü, hoş sohbet bir sahabi idi. Resulullah'a olan sevgisini her zaman ve her yerde açığa vuruyordu. Hz. Peygamber'in hizmetinde bulunmak onun için son derece sevindirici, zevk verici ve neşeli bir işti. Resulullah da onun halini her zaman takdir edip fırsat buldukça onu hayır ile yad eder ve hizmetini dua ile karşılardı. Resul-i Ekrem'in vefatından sonra Enes b. Malik, ders vermeye başladığı zaman Resulullah devrini büyük bir zevk ve şevk içinde anlatır ve onun sünnetinden ve yaşayışından söz ederken vecd içinde adeta kendinden geçerdi. Hz. Enes b. Malik, her davranışını Resulullah'ın sünnetine uydurmaya çalışırdı. Resulullah'ın bütün hal ve hareketini kendisine rehber yapmıştı. O'nu aynen taklid eder:ti. Herhangi bir sahabiye namaz hakkında soru sorulduğu zaman onlar hemen Enes b. Malik'i örnek olarak gösterirdi. Hz. Enes'in en önemli vasıflarından biri de haksever olması idi. Halkı zulüm ve şiddet hareketleri ile yıldıran emirlere şiddetle çatardı. Bu durumda kalan emirler, onu kırmamak için sözlerini küçük bir çocuk gibi dinlerlerdi. Nitekim Hz. Hüseyin'in başı Ubeydullah b. Ziyad'a getirildiğinde Ubeydullah Hz. Hüseyin'e karşı çirkin sözler söylemeye başlayınca, orada bulunan Hz. Enes hemen müdahale ederek, "Bu baş, Rasul-i Ekrem'in başına benziyor" diyerek onu susturmuştu. Enes b. Malik, çoluk çocuğunun kalabalıklığı ile tanınır. Bütün ensardan daha fazla çocuk sahibi idi. Bu da Resulullah'ın bir duası eseriydi. Hz. Enes'in annesi Ümmü Süleym, oğlunu Resulullah'a getirdiği vakit, Ondan oğlu için dua etmesini istemişti. Resul-i Ekrem de Ümmü Süleym'i kırmayarak ellerini kaldırıp: "Ya Rabbi, onun malını, evladını çoğalt ve onu cennete sok" buyurarak dua etmişti. Bu dua' kabul olunmuş ve Hz. Enes b. Malik'in hem malı çoğalmış ve hem de evlatları çok olmuştu. Hz. Enes b. Malik'in çocukları arasında Abdullah, Ubeydullah, Zeyd, Yahya, Halid, Musa, Nasr, Ebu Bekir, Ömer, Ala, Berra, Reme, Ümeyme ve Ümmü Haram'ı sayabiliriz. Bu evlatlarının hemen hepsi tarih'te meşhur olmuşlardır. Hz. Enes b. Malik son derece yakışıklı ve nurani yüzlü bir kimse idi. Zaman zaman sakalını boyardı. Bütün hayatı boyunca son derece sade ve basit bir hayat sürmüştür. Fakir-fukara gördüğü zaman hemen yanına giderek tasaddukta bulunur, talebelerine harçlıklar vererek onlara yardımcı olurdu. Kendisi son derece gayretli ve cesur idi. Hiçbir şeyden korkmaz ve çekinmezdi. En çok korkulan vali ve hükümdarlar karşısında her sözünü açıkça ve çekinmeden söyleyerek onların kötülüklerine engel olurdu. Cihada katıldığı zaman, sanki bir ordu imiş gibi gayet fütursuzca düşman üzerine saldırarak gözlerini yıldırır ve onları korkuturdu. Talebelerinin sayısı oldukça fazladır. Bunlar arasında tanınmış pekçok tabiin vardır. Hasan-ı Basri, Süleyman Temri, Katade, Muhammed b. Sirin el-Ensarı, Said b. Cübeyr bunlardandır. Rivayet etmiş olduğu hadis-i şeriflerin sayısı oldukça fazla olup bunların pek çoğu ittifak halinde hadis kitaplarında zikredilmiştir. Hz. Enes 'in rivayet ettiği meşhur bazı hadis-i şerifler: "Zalime yardım, onu zulmünden alıkoymaktır. " "İnsan sevdikleri ile beraberdir" "Ey nas, takvanıza dikkat ediniz. Şeytan sizi aldatmasın" "İçinizden bir kimse, bir felakete uğraması yüzünden, ölümü temenni etmesin; ölümü dileyecek hale gelenler; 'Ya Rabbi, hayat hakkımda hayırlı olduğu müddetçe beni yaşat, hayat hakkımda hayırlı olmadığı zaman ruhumu kabzet' desin" "Resul'i Ekrem efendimize dokuz yıl hizmet ettim, onun bana bir kez bile, "şu işi yapmasaydın-da böyle yapsaydın" dediğini yahut onun benim bir işimi ayıpladığını görmedim. " Şamil İA Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

Ebu Sadi'l-Hudri Künyesi ile meşhur olmuştur. İsmi Sa'd İbn Malik İbni Sinan'dır. Medinelidir ve Hazrec kabilesindendir. Hz. Peygamber 'den çok hadis ezberliyenlerdendir. Rivayetlerinin sayısı 1170'dir. Müksirun'dandır. Sahabe'nin meşhur ve fazıl olanları arasında yer alır. Uhud Savaş'ında küçük olduğu için gazveye katılamadı. Katıldığı ilk gazve Hendek'tir. Rasulullah 'la onüç kere cihada katılmıştır. Ebu Saidi'l-Hudri Ashabın gençleri arasında en fakih olanı idi. Hz. Peygamber 'e "Allah yolunda kınayanların kınamasına aldırmama" şartı ile biat edenlerdendir. Uhud Savaşı'nda babası şehid olmuş, kendilerine mal mülk de bırakmadığı için maddi sıkıntı içinde kalmışlardır. Bir ara Resulullah 'dan yardım talebetmek için huzuruna çıkar, ancak Hz. Peygamber Ebu Said'i görür görmez "istiğna"yı tavsiye eder, o da istemeden geri döner. Ebu Said Medineli olmasına rağmen Suffa Ashabı'ndandır. Bu fakirliğin bir sonucu olabilir. Hz. Peygamber 'den, babasından, anne bir kardeşi Katade İbnu Nu'man'dan, Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Osman, Ali, Zeyd İbnu Sabit gibi birçok sahabe 'den rivayette bulunmuştur. Kendisinden de oğlu Abdurrahman, zevcesi Zeyneb Bintu Ka'b, İbnu Abbas, İbnu Ömer, Cabir, Zeyd İbnu Sabit gibi pek çok sahabe ve İbnu'l-Museyyib, Ata, İkrime, Mücahid, Ebu Cafer el-Bakır vs. pekçok Tabiin hadis rivayet etmiştir. Ebu Saidi'l-Hudri "Hadis rivayet edin, çünkü hadis, hadis'i tahrik eder" derdi. Hz. Peygamber 'den de: "Halktan korkup hakkı söylemekten kaçınmayın, bildiğiniz ve gördüğünüz hakkı söyleyin" hadisini rivayet ederdi. Der ki: "Bu hadis beni, bineğime atlayıp Muaviye 'ye kadar gidip kulaklarını doldurmaya sevketti. sonra geri döndüm". Kendisine "Ne mutlu, Resulullah 'ı görme ve sohbetinde bulunma şerefine erdiniz" dendiği zaman: "Sen bilmezsin O'ndan sonra biz fena işler yaptık" cevabını verir. Ebu Sadi'l'-Hudri'nin ölüm tarihi üzerinde pek çok ihtilaf mevcuttur. Umumiyetle kabul edileni hicri 74 yılıdır. Zehebi, öldüğü zaman 86 yaşında olduğunu söyler Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

Ebu Hüreyre Çok hadis rivayet eden meşhur sahabi. Adı, Abdurrahman b. Sahr; künyesi, Ebu Hureyre'dir. Cahiliye döneminde ismi Abdüşşems idi. Hz. Peygamber onu, Abdurrahman diye adlandırdı (el-Hakim en-Nisaburi, el-Müstedrek, Beyrut, t. y, III, 507). Ne sebeple Ebu Hureyre diye künye edindiğini kendisi şöyle açıklamıştır: "Bir kedi bulmuştum, onu elbisemin yeninde taşırdım; bundan dolayı Ebu Hureyre künyesiyle çağrılır oldum (ez-Zehebi, Tezkiretü'l-Huffaz, Haydarabad 1376/1956, I, 32). Hayber gazvesi sıralarında Yemen'den Medine'ye gelip müslüman olmuştur (H. 7/M. 629) . O tarihten itibaren Hz. Peygamber'in vefatına kadar ondan ayrılmayan bir sahabisi olmuş, kendisini onun hizmetine adamıştır. Hizmet süresi yaklaşık dört yılı buluyordu (İbn Kesir, el-Bidaye ve'n Nihaye, Beyrut 1966, VIII, 108,113). Hz. Peygamber'in misafirperverliği ve cömertliği sayesinde yaşayan Ebu Hureyre, Rasulullah 'ın mescidinde sadece ibadet ve ilimle meşgul olan Ehl-i Suffe'nin en ileri gelen siması idi. Hz. Peygamber'i büyük bir muhabbetle sevmiş, onun sünnetine uygun olarak yaşamış ve manevi yüce mertebelere erişmiştir (İbn Kesir, a. g. e., VIII, 108, 110). İffet sahibiydi, eli açık ve cömertti. Hoşsohbet, temiz ve ince duygulu, saf gönüllü idi (Zehebi, Tezkire, 1, 33). Emirlik ve valilik ona kibir vermedi. Üstelik alçak gönüllülüğünü arttırdı. Medine valisi Mervan'a vekalet ettiği sıralarda, üzerine semeri bağlanmış bir eşekle, hurma lifinden örülmüş bir başlık başında olduğu halde çarşıya çıkar ve, "Savulun emir geliyor!" dermiş (İbn Sa'd, et-Tabakatü'l-Kübra, Beyrut 1380/1960, IV, 336). İmam Şafii gibi büyük alimlerin bildirdiğine göre Ebu Hureyre kendi dönemindeki hadis nakledenlerin içinde hafızası en sağlam olanıdır (İbn Hacer, el-İsabe fi Temyizi's-Sahabe, Mısır 1328, IV, 205). Hz. Peygamber ile nisbeten kısa sayılabilecek bir süre birlikte olmasına rağmen, onun hadislerini bu kadar büyük bir sayıda elde edebilmesinin sırrı ve sebebleri şöyle açıklanabilir: a) Birinci sebep: Hz. Peygamber ile sık sık görüşmesi ve ona hiç çekinmeden her çeşit sorular sormasıdır (İbn Hacer, a. g. e., IV, 206). Nitekim Buhari ve Müslim'in naklettiklerine göre Ebu Hureyre şöyle demiştir: "Siz, Ebu Hureyre'nin çok hadis rivayet ettiğini söyleyip duruyorsunuz. Ben fakir bir kimseydim. Karın tokluğuna Hz. Peygamber'e hizmet ediyordum. Muhacirler çarşıda, pazarda alışverişle, Ensar da kendi malları, mülkleriyle uğraşırken, ben Hz. Peygamber'in meclislerinin birinde bulunmuştum; buyurdu ki: 'İçinizden kim cübbesini yere serer de ben sözümü bitirdikten sonra toplarsa benden duyduğunu bir daha unutmaz. 'Bunun üzerine ben üzerimdeki hırkayı yere serdim, Hz. Peygamber de sözünü bitirince, onu topladım. Nefsim kudret elinde olan Allah'a yemin ederim ki, o andan sonra ondan duyduğum hiçbir sözü unutmadım" (Müslim, Fadailü's-Sahabe, 159; Buhari, İlim, 42). b) İkinci sebep: İlme olan tutkunluğu ve Hz. Peygamber'in ona bildiğini unutmaması için dua buyurmasıdır. El-Hakim en-Nisaburi, Müstedrek'te (111, 508) şu haberi vermektedir: "Bir adam Zeyd b. Sabit'e gelerek ona bir mesele sordu. O da Ebu Hureyre'ye gitmesini söyledi ve şöyle devam etti; çünkü bir gün ben, Ebu Hureyre ve bir başka sahabi Mescid'de oturuyorduk, dua ve zikirle meşgul idik. O sırada Hz. Peygamber geldi, yanımıza oturdu; biz de dua ve zikri bıraktık. Buyurdu ki: 'Her biriniz Allah'tan bir dilekte bulunsun. ' Ben ve arkadaşım, Ebu Hureyre'den önce dua ettik, Hz. Peygamber de bizim duamıza amin dedi. Sıra Ebu Hureyre'ye geldi ve şöyle dua etti: 'Allah'ım, senden iki arkadaşımın istediklerini ve de unutulmayan bir ilim dilerim.' Hz. Peygamber bu duaya da amin dedi. Biz de, 'Ey Allah'ın Rasulü, biz de Allah'tan unutulmayan bir ilim isteriz' dedik. Hz. Peygamber, 'Devsli genç sizden önce davrandı' buyurdu. Buhari, ilim bahsinde, hadise olan tutku babında (nr. 33) Ebu Hureyre'nin şöyle dediğini nakletmiştir: "Ey Allah'ın Rasulü, kıyamet gününde senin şefaatine nail olacak en mutlu kişi kimdir?" diye sordum. Rasulullah buyurdu ki: "Ey Ebu Hureyre, senin hadise olan aşırı tutkunluğunu bildiğim için, böyle bir soruyu senden önce hiç kimsenin sormayacağını tahmin etmiştim. Kıyamet gününde benim şefaatime nail olacak en mutlu kişi Lailahe illallah diyen kimsedir." c) Üçüncü sebep: Ebu Hureyre'nin büyük sahabilerle görüşmesi, onlardan birçok hadis alması ve bu sayede ilminin artıp ufkunun genişlemesidir (İbn Hacer el-Askalani, el-İsabe, IV, 204). d) Dördüncü sebep: Hz. Peygamber'in vefatından sonra uzun süre yaşamış olmasıdır. Nitekim Hz. Peygamber'den sonra kırkyedi yıl yaşamış, hadisleri halk arasında yaymakla meşgul olmuştur (Muhammed Ebu Zehv, el-Hadis, ve'l-Muhaddisun, Kahire 1958, 134). Bütün bunların neticesinde Ebu Hureyre, Sahabe içerisinde hadisi en iyi bilen, hadis almada ve rivayet etme hususunda diğerlerinden daha üstün bir duruma gelmiştir. Onun rivayet ettiği hadisler, diğer sahabilerde veya birçoğunda dağınık halde bulunuyordu. Bu yüzden onlar Ebu Hureyre'ye başvuruyor, hadis rivayetinde ona dayanıyorlardı. İbn Ömer, onun cenaze namazında, ona Allah'tan rahmet dileyerek, "Hz. Peygamber'in hadisini müslümanlar adına muhafaza ediyordu" demiştir (İbn Sa'd, Tabakat, IV, 340). Buhari, 'Ebu Hureyre'den 800 kadar sahabe ve tabiin alimleri hadis rivayet etmişlerdir' diyor (İbn Hacer, a. g. e., IV, 205). Kendisinden beşbinüçyüzyetmiş dört hadis gelmiş, bunlardan üçyüzyirmibeş tanesini Buhari ve Müslim müştereken, doksanüç tanesini yalnız Buhari, yüzseksendokuz hadisini de yalnız Müslim Sahih'lerine almışlardır (Muhammed Ebu Zehv, a. g. e., 134). Ebu Hureyre, Hz. Peygamber'den naklettiği hadisleri halka öğretmeyi, ilmi gizlemenin günahından kurtulmak için, kendisine bir görev sayıyordu (Buhari, İlim, 43). Bu anlayış onu çok hadis rivayet etmeye sevketti. Bir tek mecliste bile Hz. Peygamber'in birçok hadisini naklederdi. Fakat Hz. Ömer, halkın herşeyden önce Kur'an ile meşgul olmasını, amelle ilgili olanların dışında kalan hadisleri az rivayet etmelerini, halkı yersiz bir tevekküle götürecek ruhsat hadisleriyle, halkın anlayamayacağı müşkil hadisleri halka rivayet etmeyi uygun görmüyordu. Bu arada, çok hadis rivayet edenlerin, rivayet sırasında hata yapabileceklerinden ve benzeri şeylerden de endişe ediyordu. Bütün bu sebeplerle, Hz. Ömer sahabileri çokça hadis rivayet etmekten alıkoymuş, Ebu Hureyre'ye de ağır konuşmuş ve onu Devs'e sürmekle tehdid etmiştir. Çünkü Sahabe içerisinde en çok hadis rivayet eden oydu. İbn Kesir bunu naklettikten sonra şöyle der: "Bildirildiğine göre Hz. Ömer daha sonra Ebu Hureyre'nin hadis nakletmesine izin vermiştir (İbn Kesir, a. g. e., VIII, 106; M. Ebu Zehv, a. g. e., 159). Ebu Hureyre 78 yıl yaşadıktan sonra Hicri 57/676 yılında Medine'de vefat etmiştir. M. ALİ SÖNMEZ Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

Amr İbni As radıyallahu anh Akıllı, bilgili ve siyasette dahi bir devlet adamı... "Mısır fatihi" ünvanıyla meşhur bir sahabi... Atak bir kişiliğe sahip zeki, fedakar ve yiğit bir komutan... O, Kureyş kabilesinin Sehm koluna mensuptur. Müslüman olmadan önce Mekke'nin ticaret ve siyaset hayatında önemli bir yeri vardı. Habeşistan Hükümdarı Necaşi ile dost idi. Mekke'li müşrikler Habeşistan'a göç eden müslümanların iadesi için onu Necaşi'ye elçi olarak gönderdi. Onun islam'la şereflenişi Mekke fethinden önce oldu. şöyle ki : "Hendek savaşından sonra islamiyet üzerinde düşünmeğe başladı. Ailesi, kabilesi hep müslümanların aleyhinde idi. Fakat o eskisi gibi müslümanlara karşı durmuyordu. Hatta kendisini kınayanlara: "Aldanıyorsunuz." diye cevap veriyordu. Birgün çarşıda gezerken Halid İbni Velid ile karşılaştı. Fikrini ona açtı. Halid de aynı düşünce içerisinde olduğunu söyledi. Birlikte Medine'ye Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem efendimizin huzuruna geldiler. İki Cihan Güneşi efendimiz onları görünce sevinçten gözleri parıldadı. Ashabına dönerek: "Mekke size ciğerparelerini attı..." buyurdu. Birlikte kelime-i şehadet getirerek islam'la şereflendiler. Amr İbni As, Fahr-i Kainat efendimize, önceki yaptıkları günahların af edilip edilmeyeceğini sordu. Rasul-i Ekrem efendimiz de: "islam öncekileri saymaz..." buyurdu. Amr İbni As biat ettikten sonra aklını, dehasını, becerisini ve cesaretini islam'ın hizmetine verdi. Ömrünü hep savaş meydanlarında geçirdi. Fetih üstüne fetihler gerçekleştirdi. Birgün iki Cihan Güneşi efendimize; "Ya Rasulallah! Bunca zaman islam'ın aleyhinde çalıştım. Bundan sonra islam'a girdigim belli ola..." dedi. Efendimiz de: "Yakında, yakında.." buyurdu. Kısa bir zaman sonra Amr İbni As'a:"Ey Amr! Silahını kuşan, elbiseni giy, hemen yanıma gel" diye haber gönderdi. Huzura geldiğinde Efendimiz ona: "Ey Amr! Seni askeri birliğin başında bir yere göndermek isterim. Senin için zenginlik dilerim. Allah sana selamet versin, çok salih mal ile dön." buyurdu. O da: "Ya Resulallah! Ben mal için değil, cihada katılmak, yanınızda bulunmak için, müslüman oldum." dedi. Bunun üzerine efendimiz: "Ey Amr! salih mal, salih kimsede ne güzeldir." buyurdu. Resul-i Ekrem efendimiz onu babasının dayıları olan Beliy kabilesi üzerine üçyüz kişilik bir kuvvetle gönderdi. Zatüsselasil denilen yerde konaklayıp dinlendiler. Burada diğer kabilelerin birlik olup kendilerine karşı büyük hazırlık yaptıklarını öğrendi. Medine'den yardımcı kuvvet istedi. Efendimiz, Ebu Ubeyde İbni Cerrah komutasında Hz. Ebu Bekir ve Ömer 'in de bulunduğu ikiyüz kişilik bir kuvvet sevketti. İki Cihan Güneşi efendimiz Ebu Ubeyde'ye anlaşmazlığa düşmemelerini, birlikte hareket etmelerini tenbih etti. Beşyüz kişilik kuvvetle Amr İbni As Beliy kabilesinin yurtlarını bastı. Düşmanlar dağılıp kaçışmaya başladı. Mallarını alarak selamet ve ganimet içerisinde Medine'ye döndüler. Zatüsselasil seriyyesinden sonra Amr İbni As kendi kendine: "Rasulullah'ın yanında benim yerim daha üstün olmasa herhalde beni Ebu Bekir ve Ömer'in başına kumandan yapmazdı..." diye bir duyguya kapıldı. Bunu test etmek istedi. Rasulullah efendimizin huzuruna vardı ve: "Ya Rasulallah! Halkın, sana en sevgilisi kimdir?" diye sordu. Fahr-i Kainat efendimiz: "Aişe'dir" buyurdu. "Erkeklerden kimdir?" dedi. "Aişe'nin babası" buyurdu. "Ondan sonra kimdir?" dedi. "Ömer" buyurdu. Bir kaç kez soru ve cevap şeklinde karşılıklı konuşma devam etti. Nihayet kendi isminin en sonraya bırakılmasından korkarak sustu. Amr İbni As Mekke fethine iştirak etti. Huneyn'de bulundu. Suva ve Beni Hüzeyl kabilelerinin putlarını parçaladı. İki Cihan Güneşi efendimiz onu bir mektupla Umman hükümdarına elçi gönderdi. İslam'ı tebliğ neticesinde Umman hükümdarı müslüman oldu. Umman'a vali tayin edildi. Rasulullah efendimizin vefatına kadar bu vazifede kaldı. Sonra Medine'ye döndü. Hz. Ebu Bekir 'e biat merasiminde bir konuşma yaptı. Hz. Ebu Bekir onu küçük bir birliğin başında Filistin bölgesine gönderdi. Ecnadin ve Yermük savaşlarına katıldı. Hz. Ömer devrinde Filistin'i tam hakimiyeti altına aldı. Kudüs'ü fethetti. Fakat halk şehri Halife Ömer'e teslim etti. O, Mısır fethinin stratejik açıdan zaruri olduğunu, Filistin ve Suriye bölgesinde mağlub olan Bizans kumandan ve askerlerinden bir kısmının Mısır'a kaçtıklarını ve her an o taraftan bir tehlike gelebileceğini Hz. Ömer 'a anlattı. Mısır'ın fethine halifeyi ikna etti. 640 M. tarihinde dört bin kişilik bir kuvvetle sınır kasabası Feremayı aldı. Zübeyr İbni Avvam 'ın kumandasında 5000 kişilik takviye kuvvetin yardımıyla Aynisems'te güçlü Bizans ordusunu imha etti. Daha sonra İskenderiye'yi alarak Mısır'a hakim oldu. Bu başarılarından dolayı "Mısır fatihi" ünvanı verildi. Mısır'a vali oldu. O, Mısır'da idari ve iktisadi düzenlemeler yaptı. Fustat şehrini kurdu. Kendi adıyla anılan camiyi inşa etti. ilk defa bu camiye minare yaptırdı. Firavunların yaptırdığı eski kanalı yeniden açtırarak Nil nehri ile Kızıldeniz'i birbirine bağladı. Hicaz'a yirmi gemi yükü erzak gönderdi. Hz. Osman zamanında Mısır valiliğinden alınarak Medine'ye getirildi. Hz. Ali zamanında vuku bulan Sıffin ve Hakem olaylarında halife ile birlikte hareket edemedi. Muaviye'nin valisi sıfatıyla tekrar Mısır'a döndü. Hz. Ömer onun devlet idaresindeki kabiliyetini takdir ederek "Amr dünyada kaldıkça hep idareci olmalıdır" derdi. 40 küsur hadis-i şerif rivayet eden Amr İbni As son hastalığında ziyaretine gelip hatırını soranlara şöyle derdi:"Ben islam'dan önce büyük hatalar işledim. Rasulullah 'a en sert kişilerden oldum. Eğer müslüman olup Resulullah 'in affına mazhar olmasa idim mutlak cehennemliktim. Allah'a hamdolsun ki ona biat edip, teslim oldum. İslam eski yaptıklarıma bakmadı." Hz. Ali 'a yaptıklarından da nadim olarak:"Ya Rabbi Senin rahmetin olmazsa halim nice olur?" diye sızlanırdı. 658 m. tarihinde tevbe istiğfar ederek, kelime-i tevhidi söyleyerek ruhunu teslim etti. Cenab-ı Hak şefaatlerine nail eylesin. Amin. Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy