İkbal'in, O'na Sunduğu "Çanakkale Kanı" Şair Nedvi Ebul Hasan anlatıyor: Lahor'da bir meydanda ciddi bir toplantı olmuştu; sayılamayacak kadar kalabalık vardı, heyecan son haddine gelmişti. Trablusgarp işgal edilmişti ve arkasından Çanakkale'ye geçilecekti. Lahor halkı, sırtlarındaki elbiselerine kadar, evlerindeki bakıra kadar çıkarıp verdiler. "Osmanlı'nın, Mehmetçiğin imdadına" diyorlardı, vagonlara yükleyip gönderiyorlardı. Konuşma kürsüsü hazırlanmıştı. Nazarlar bir tarafa teveccüh etti, belli ki büyük bir alim şair geliyordu. O gelen insanda, bütün bir milletin ıstırabını çekmenin havası saklıydı, iki büklümdü. Konuşma kürsüsüne çıktı. Çok belagatlı ve tatlı konuştu, insanları coşturmuştu. Müslümanlara yardım etmenin faziletini anlatıyordu: "Bu zaman hengamesi bana ağır geldi; pılımı pırtımı toplayarak bu dünyadan göçtüm. Hayatımı, akşam ve seher sınırlarında geçirdim. Ama dünyanın eski düzenini öğrenemedim. Melekler beni, Hz. Peygamber'in huzuruna götürdüler; rahmet ayetinin sahibinin önüne çıkardılar. Hz. Peygamber buyurdu: Ey Hicaz bahçesinin bülbülü! Senin her goncan, senin terennümünün ateşiyle ısındı; senin gönlün aşk şarabıyla coşkundur. Senin coşkunluğun, Allah'a secde ve niyazda bulunmaktır. Senin, dünyanın alçaklığından göklere doğru uçtuğun zaman melekler sana yüksekliğin sırrını öğrettiler; cihan bahçesinden çıkıp bana bir koku gibi yaklaştın. Söyle bana ne gibi bir hediye getirdin! " dedi. Dedim: "Ya Muhammed ! Dünyada yok rahatlık, bütün özlemlerimden ümidi kestim. Varlık aleminde binlerce gül, lale var; ama ne renk ne koku; hepsi vefasızdır. Yalnız bir şey getirdim kutlanmış tekbirle bir şişe kan ki, eşi yoktur cennette bile! Bu senin ümmetinin namusu, vicdanıdır. Bu, Trablusgarp ve Çanakkale şehidi, Mehmetçiğin kanıdır! .." Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

AMİN... ACIDA OLSA DOGRUYU SÖYLEYİNİZ HZ. MUHAMMED

buda çok iyi anlaya

ikiside güzel kardeş çok iyi iş çıkartmışsın inşallah tüm arkadaşlar girer ve okur sonrada bir pay çıkarır kendine

Muhammed IKBAL (1873-1938) 1873 de Pakistan'in Pencap eyaletine bagli Seyalkat kentinde dogan Muhammed Ikbal mutasavvif bir anne babanin ogludur. Babasi Muhammed Nur çok muttaki birisi olarak hem din, hem de dünya isleriyle mesgul olurdu. Geçimini ise çalisarak elde ederdi. Ikbal'in annesi de tipki babasi gibi ehli takva birisiydi. Hatta beyi rüsvet almakla ün yapmis birinin yaninda çalisirken, acaba bunda da rüsvet var mi düsüncesiyle çok defa beyinin kazancindan yemekten sakinirdi. Ancak daha sonra beyinin kazancinin rüsvetle ilgisi olmadigina kanaat getirerek ondan yerdi. Muhammed Ikbal'in devamli Kur'ani Kerim okumakta oldugunu gören babasi, bir gün ona Kur'ani Kerim'i anlamak istiyorsan, ‚sana indiriliyormus gibi oku' dedi. Ikbal çocuklugundaki ilk egitimini evinde babasindan aldi. Daha sonra Kur'ani Kerim'i okumak için medreseye gitti ve büyük bir kismini ezberledi. Bu merhaleden sonra babasinin arkadasi Mir Hüseyin'in görev yaptigi bir okula gitti. Mir Hüseyin Arapça ve Farsça hocasi olarak Ikbal'e Islami edebiyatini sevdirdi. Burayi bitirdikten sonra Pencap eyaletinin baskenti Lahor'a giden Muhammed Ikbal, orada hükümete ait bir okula girdi. Zaten Lahor bir çok lisenin bulundugu bir sehirdi. Burada felsefe ve Ingilizceden ögretmenlik diplomasi alan Ikbal, Lahor'da dogu dilleri fakültesine hoca olarak tayin edildi. Iste Muhammed Ikbal bu devrede siir yazmaya baslayarak yavas yavas ismini duyurdu. 1905 de Londra'daki Chambrich üniversitesine girmek için Ingiltere'ye giden Ikbal, oradan felsefe ve iktisat bölümünü üstün bir derece ile bitirerek mezun oldu. Londra'da üç sene kadar kalan Ikbal, burada Arap dili ve edebiyati fakültesinde hocalik yaparken bir taraftan da çesitli Islami konularda bir dizi konferans verdi. Bu konferanslari onun Londra'da çok taninmasina sebep olmustu. Yine Londra'da kaldigi müddet içinde hukuk üzerine okuyan Ikbal savcilik diplomasini aldiktan sonra Almanya'ya giderek Münih Üniversitesinde felsefe dalinda doktora yapti. 1908 de Hindistan'a döndügünde, onun yazi ve siirlerine hayranlik duyanlar tarafindan büyük bir coskuyla karsilandi. Ikbal Hindistan'daki çalisma hayatina avukat olarak baslarken onun bu görevdeki çalismasi, dogruluk ve emanete örnek olarak gösteriliyordu. Hakliligina inanmadigi ve hakkini alamayacagi kisinin davasina bakmazdi. Daha sonra Lahor'da hükümete ait bir okulda Arap dili ve edebiyati bölümünde hocaliga devam eden Ikbal, bu görevinde fazla kalmayarak ayrildi. Hocalik görevinden istifa edisinin sebebi kendisine soruldugunda cevaben: "Ingilizlere hizmet etmek zordur. Ben istedigimi insanlara anlatamiyordum. Simdi ise hürüm, diledigimi söyler ve diledigimi yaparim" diyordu. Hükümetteki bu resmi görevinden istifa etmesine ragmen hiç bir zaman egitim ve ögretim islerinden geri kalmamisti. Devamli olarak Lahor'daki Islam akademisiyle irtibat halinde olan Ikbal orada dersler verirken, çesitli üniversitelerde de ilmi konferanslar veriyordu. Bu arada Af gan hükümetinin daveti üzerine Afgan egitim komisyonuna da istirak etmisti. Muhammed Ikbal ülkesinin siyasetine de katilmis ve halkini bu konularda yönlendirmisti. Onun bu konudaki düsüncesi ise: "Siyaset; çalismak, izzet ve serefe davet etmektir." seklinde idi. Müslüman Hintli mücahitler adiyla yazdigi siirleri Hindistan'daki müslümanlarin hareketlenerek Ingiliz sömürüsüne baskaldirmalarinda büyük tesiri olmustu. 1926 da Pencap eyaletinden Hukuk Komisyonuna seçilen Ikbal ayni zamanda "Rabitatül Islamiye" adli merkezi Suudi Arabistan'da olan bir cemiyette de çalismalar yapmisti. 1930 da Pakistan devletinin kurulusu konusunda kendisine has görüsüyle insanlarin huzuruna çikan Ikbal Hindistan'in bölünmesinin din, irk ve dil esasina göre taksimini öngörüyordu. O zaman bu görüsünü daha sonra Pakistan devlet baskani olacak olan Muhammed Ali Cinnah'a anlatirken, siir ve konusmalarinda bu düsüncesine oldukça fazla yer vermisti. Daha sonra 1932 de Londra'da anayasa hazirlamak için olusturulan ve çok uzun münakasalara sahne olan kongreye katilan Ikbal, o sirada siddetli ve uzun sürecek bir hastaliga yakalanir. Doktorlarin gayretlerine ragmen bir türlü iyilesmeyen Ikbal ölümü tebessüm ve riza ile karsilayarak 1938 de Allah'in rahmetine kavusur. Iste bu siralarda Ikbal ölümle ilgili olan su siirini yazmisti: "Ölümü ve aciyi mutluluk ile karsilamak Müminin alametlerindendir‚ Muhammed Ikbal ehli takva bir evde dogup büyüdügü ve babasinin arkadasi olan Mir Hüseyin'in tesirinde çok kaldigi için takvaca ve sahsiyetinin olgunlasmasi konusunda oldukça ileri bir merhaledeydi. Çünkü Üstad Mir Hüseyin talebelerine özellikle akide, Islami sahsiyetin olusturulmasi ve Islam edebiyati konularinda çok tesir ediyor ve onlari üstün birer sahsiyet olarak yetistiriyordu. Ikbal çok zeki ve ince duygulu birisiydi. Daha çok genç yaslarindayken siir yazmaya baslamisti. Bu siirler daha sonralari çesitli dilere tercüme edilmisti. Ikbal'in siir ve edebiyat bakimindan büyük bir kabiliyete sahip olmasi onun kültürel açidan üstün bir egitim aldiginin ve Islami bakimdan olgunlugunun bir göstergesidir. Henüz 33 yaslarinda iken felsefe, iktisat, hukuk ve edebiyat gibi bir çok ilimlerde tahsil görmüs ve üstün derecelerle diplomalar almisti. Bu konularda yazdigi eserlerden bazilari çesitli dillere çevrilerek bu üstün sahsiyetin fikirlerinden baskalarinin da istifadesi saglanmisti. Ikbal belki bir vaiz ve filozof degildi ama her seyden önce Allah'a samimi olarak iman etmis cesaretli, kendine güvenen ve düsüncelerinde belirli özellikleri olan bir kisiydi. O siirlerinde hayatin gerçeklerine bakar, fitratindaki siire olan yatkinligiyla bu konulari en tesirli bir sekilde izah ederdi. Iste Ikbal bu vasiflariyla büyük ve gerçek bir mücahid. olarak ortaya çikmaktadir. IKBAL'IN ISLAH YOLUNDAKI ÇALISMALARI Muhammed Ikbal hayata bakis felsefesini ve görüslerini siirlerinde islemistir. Onun islah yolundaki belli basli düsünceleri sunlardir: 1- Muhammed Ikbal Islama ve müslümanlara hayranlikla dolu bir müslümandi. Ona göre müslümanin topraginda sinir olamazdi. Çünkü bütün müslümanlarin vatani birdir. Ikbal'in bu konuda yazmis oldugu bir çok kahramanlik destanlari vardir. O dogusuyla ve batisiyla bütün müslümanlari kusatmistir. Ona göre insanligin saadetini gerçeklestirecek. tek hükümet Islamdir. Siirlerinde sürekli olarak Islamiyetin devlet olarak yasandigi ve beseriyete gönderildigi devirleri islerdi. Ikbal Islam ümmetinin hiç bir zaman yok olmayacagini çünkü Islam ümmetinin ebediyyen kalici deger üzerine bina edildigini söylüyordu. Diger taraftan da üzülerek Islam ümmetinin aci hallerini dile getiriyordu. Bir siirinde bu konuyu söyle gündeme getirmistir: Hak olan ezan devamli aralarinda olan Islam ümmeti ebedi kalacaktir. La ilahe illallah'in askindan kalbler tutusmaktadir." Eger geçmisinde Islam medeniyetini yasamis herhangi bir yere gitse oranin maziye karismis halini hatirlar ve üzülürdü. 1908'de Avrupa'dan Hindistan'a dönerken Sekille Adasina ugramis eskiden oranin Islam medeniyetine besik oldugunu hatirlayarak kendi kendine: Göz yasiyla degil kan akitarak agla. Iste burasi Islam medeniyetinin gömüldügü yerdir. diyerek aglamistir. 1932 de Londra'daki kongreden dönerken Ispanya'ya ugramis, orada Kurtuba Mescidini ziyaret ederek mü'min bir sair olarak Islam medeniyetinin bir harikasi olan bu caminin önünde bir müddet duygulu duygulu durduktan sonra senelerden beri ezan okunma mis ve içinde namaz kilinmamis bu camide iki kere kat namaz kilmisti. Ikbal müslümanlarin gelecegi konusunda oldukça iyi düsünceler ve ümitler besleyen birisiydi. Bir gün Kurtuba'da "Büyük Vadi" isimli nehrin kenarinda durmus söyle diyordu: Ey sanli nehir su anda senin kenarinda duran kisi çok güzel bir hayal içindedir. Bu adam gelecegin aynasinda yeni bir dönem görmektedir. Bu dönemin müjdeleri gözükmeye basladi. Fakat henüz insanlarin gözünden sakli durumdadir. · Eger Avrupa bu dönemi su anda farketse aklini kaybedip deliye dönerdi. Muhammed Ikbal'in Avrupa'da egitim görüp onlarin arasinda uzun bir müddet kalmasina ragmen hiç bir zaman onlarin kültürlerine aldanma misti. O Avrupa medeniyetinin insanlari kardes yapacagina, insanliga saadet getirecegine inanmiyordu. Çünkü Avrupa'nin medeniyeti sadece maddi bir medeniyetti Evet bu medeniyet ilmiyle ve organizesiyle tüm dünyaya boyun egdirmisti ve kendi gayesi için tabiatla alay ediyordu. Ama imandan yoksun oldugu için saskinliklar içinde aciyla kivranmak taydi. Bu medeniyet islah etme ve merhamet etme özelligine sahip degildi. Iste bundan dolayi devamli olarak müslümanlara özellikle de gençlere bu medeniyetin gösterisine kanarak onun tuzagina düsmekten sakinmalarini söylerdi. Ama maalesef ümmetten bazilari bu tuzaga düserek bütün izzetlerini kaybederek zayifladilar ve varliklarini yitirdiler. Ikbal yazi ve siirlerinde müslümanlari derinlemesine Islami ögrenmeye çagirirdi. Çünkü "müslümanlarin izzeti ve hürriyeti, Islamin asil kaynagi olan Kur'an ve sünnettedir" diyordu. Ne zaman Islamdan ve Resulullah'tan bahsetse, gurur ve iftiharla söyle derdi: "Eger yildizlar ve gezegenler boyun bükerse buna hayret etmeyiniz. Çünkü ben kendini yollarin rehberi, peygamberlerin sonuncusu ve insanlarla cinlerin önderi olan Hz. Muhammed'e baglayarak, onun bereketli ayak tozuna karisarak bahtiyar insanlarin gözüne sürecekleri sürme oldum." 2- Ikbal'in görüslerinin temelini, en çok ehemmiyet verdigi nefsi terbiye konusu olusturmaktadir. Çünkü insanin saadeti ve hayatin temeli, nefsi terbiyeden kaynaklanmaktadir. Iste bunun için ikbal sürekli olarak kisinin kendisini bilmesine ve bu yolda ardi arkasi gelmeyecek olan devamli bir cihada çagiriyordu. Bu cihad önce nefse karsi verilmeliydi. Ikbal cihad ve çalismada hayat; tembellik ve uyusuklukta da ölüm oldugunu söylerdi. Yine ona göre insanin kendisine güvenmesi ve devamli olarak nefsini zorluklara karsi kuvvetli olabilecek sekilde hazirlamasi kisiye mutluluk vermektedir. Kisinin kendisine güvenmesi, konusunda söyle diyordu: "Baskalarinin nimetlerinden kendi rizkini arama. Isterse günesin kaynagindan gelmis olsun hiç kimseden, su bile isteme. Allah'a güven ve çalis. Bu serefli Islam ümmetinin yüzünü utandirma. Bir gün Hz. Ömer at üstünde giderken elinden kamçisi düstü. O etrafindakilerden hiç birinden onu kendisine vermelerini istemeyip, bizzat atindan inerek kendisi almisti." Iste insan nefsini sehvetlerden ve çesitli korkulardan alikoyar ona hakim olursa baskalari o insana hükmedemez. Islam bu nefsi terbiyeye çok büyük önem vermekte ve kisiyi kendisini olgunlastirmaya çagirmaktadir. Nefsini güzel ahlak ve faziletlerle süslemesini istemektedir. Islam, nefsi terbiye etmeyi kendine has usullerle gerçeklestirmektedir. Örnegin inanç konusunda nefsi süphelerden, korku ve sehvetlerden men ederek gerçek tevhidi insanin kalbine yerlestirerek devamli olarak onu tembellikten alikoyar onu çalismaya ve istikbale dair hazirliklar yapmaya tesvik eder. Iste Islam inanci bu vasiflariyla her türlü zorlugu yenerek asmakta ve insanlik için gerçek hürriyeti ve esitligi saglamaktadir. Ikbal bu düsünceleriyle ayni zamanda Hindistan'da yaygin olan ve bazi usüllerinde Islama zit hareket eden tasavvufi anlayisa da karsi oldugunu ortaya koymus oluyordu. Çünkü o zamanlar Hindistan yarimadasinda hurafelerle karisik bir çok tasavvufi akim vardi ki, bunlar genel olarak "Vahdeti Vücut" inancinda olup, görünen varligi inkar esasina dayaniyorlardi. Ikbal onlari Islami olmayan tasavvufi akim diye isimlendirmisti. 3- Ikbal'in gerçeklestirmek istedigi hedeflerden birisi de Dünya Islam Devletinin kurulmasiydi. O her ne kadar kisinin ferdi degerini idrak etmis ve görüslerinin aslini nefsi terbiye olusturmussa da bunu da yeterli olmadigini biliyordu. Onun için ferdi cemaat için, cemaati da fert içinbir ayna kabul ediyordu. Eger fert görevini yerine getirmese bu noksanligin cemaata da siçrayacagina inaniyordu. Ona göre fert kendisini iyi yetistirirse cemaattaki görevini daha iyi yapacaktir. Eger hata yapsa iyi yetismis cemaat onu ikaz edip düzeltecektir. Bu konuda bir siirinde söyle diyor: "Eger fert bir cemaata mensup olsa tipki bir damla iken nehir olur. Artik onun ruhu, bedeni, açigi ve gizlisi, her seyi bagli bulundugu toplumuna ait olur." I ste bu cemaatin elbette bir davasi ve onlari birarada tutan prensipleri olmalidir. Yine bu hedeflerin gerçeklesmesi ferdin ve cemaatin saadetinin saglanmasi lazimdir. Ayrica bu hedefler bütün beseriyetin saadetini de saglamalidir. Ki, iste Islam tüm insanligin mutlulugunu gerçeklestirecek tek din olarak ortadadir. Bunun için Ikbal bütün müslümanlari içine alabilecek ve insanligin saadetini saglayacak olan bir Islam devletinin zaruri oidugunu devamli söyliyerek Islami devletin gerçeklesmesi yolunda çok gayretler sarfetmistir. O bu çalismalari esnasinda hiç bir zaman herhangi bir irki taassuba düsmemistir. Müslümanlar için muayyen bir topragin olmayacagini esasta Islamin tatbik edildigi yerin müslümanin vatani olduguna inanarak söyle derdi: "Irkçılık taassubu İslam ümmeti arasindaki irtibati ve Islami iliskileri kesmistir." Iste Hindistan'da yasayan müslümanlar için müstakil bir Islami devletin olmasini, bu devletin inançta ve hedefte bütün müslümanlari bagrina basmasi gerektigini söyleyerek, Pakistan'in kurulusuna temel hazirlayanlardan birisi olmustu. Ikbal'in çalismalarinin neticelerinden en önemlisi, kendisinin ölümünden yedi yil sonra 1947 de Pakistan devletinin kurulmasi olmustur. Çünkü bu devletin kurulmasiyla birlikte Hindistan'da bir taraftan hindularin zulmü altinda ezilen, diger taraftan Ingilizlerin sömürgesi altinda olan Hintli müslümanlar biraz olsun emniyete kavusmuslardi. Pakistan Islamin hükümlerinin tatbik edilmesi için kurulmustu. Elbette orada müslümanlarin sözü geçmeli ve huzur bulmaliydilar. Gerçi Pakistan kurulusundan simdiye kadar bir çok olumlu asamalar geçirmistir ama henüz arzu edilen seviyeye ulasmamistir. Pakistan'in kurulusu hakkinda bir arastirmacinin dedigi gibi, kisa sürede devlet olan ve islah yolunda ilerlemeler yapan Pakistan'in Islam devleti olma gayretlerini küçümseyemeyiz. Allah rahmet etsin. Fethi Yeken Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

M. İkbal'de yeniden yapılanma: Eğer biri, Müslümanlığın tarihsel süreç içinde bozulan şeklini yeniden inşa eder, ruhunu tek vücut haline döndürerek yeniden birleştirir ve 20. yüzyılda İsrafil'in, surunu ölü bir topluma üflemesi ve onun hareketini, gücünü, ruhunu diriltmesi gibi, İslam'ın mevcut, doğudan uzak esaslarını bir kalıba koyarsa, Muhammed İkbal gibi örnek şahsiyetler yeniden doğabilir ve yetişebilir. Muhammed İkbal; Gazali, Muhyiddin İbn Arabi ve Mevlana gibi sadece tasavvufla ve metafizik ile ilgilenen bir mutasavvıf değildir. Mutasavvıflar, ferdi tekamülün, ruhun temizlenmesinin ve benliğin ruhani aydınlığı üzerinde durdular. Sadece az sayıda insanı kendileri gibi yetiştirdiler; ancak Moğol saldırısına, sonraki despotça düzenin oluşumuna ve insanlara yapılan baskının farkında olmayacak kadar dünyaya yabancı kaldılar. İkbal, İslam tarihinde, kılıcın, gücün, savaşın, mücadelenin, güç gösterisinin ve düşmanları mağlup etmenin, insanların zihinlerinde ve sosyal ilişkilerindeki reform ve inkılaba tesir etmek için kafi olduğunu düşünen Ebu Müslim, Hasan Sabbah ve Selahaddin Eyyubi gibi bir şahsiyet de değildi. İkbal, Hintli Seyyid Ahmet Han gibi, İslam toplumunun, hangi durumda olursa olsun , modern ilmi tefsirlerle, İslami içtihatlarla, Kur'an ayetlerinin 20. yüzyılın fenni ve mantıki yorumlarıyla ve derin malumatlı felsefi ve ilmi araştırmalarla yeniden canlanacağını düşünen alimlere de benzemiyordu. İkbal, ilmin, insanlığın kurtuluşu, gelişmesi ve ıstıraplarının dinmesi için kafi olduğunu düşünen birtakım batılı düşünürlerden de değildi. Ekonomik ihtiyaçlarla insani ihtiyaçları aynı kefeye koyan filozoflardan da değildi. Hintli ve Budist düşünürler, zihin huzurunu ve ruhi kurtuluşu, tenasüh olarak; ya da Nirvana'ya ulaşmayı, insanlık görevinin tamamlanışı olarak görürlerdi. İkbal, -bir tane de olsa- aç insanın, köleliğin, mahrumiyetin ve rezaletin olduğu bir toplumda, bütün bunlara rağmen refaha ve ahlaki şuura erişmiş, saf, yüksek ruhlar ile disiplinli ve eğitimli insanlar hayal eden bu hemşehrileri gibi de değildi. İkbal; "Hayatın en güzel hallerini, fecirle tan yerinin ağarması arasındaki özlemlerde ve tefekkürde buldum" derdi. İkbal, materyalizmden sıyrılmış, lekesiz ruhu ile büyük bir mutasavvıftı. Aynı zamanda O, çağımızın ilmine, teknolojik ilerlemelerine ve insanlığın gelişimine önem ve değer verirdi. Sufizm, Hristiyanlık, Lao Tzu ve Buda inançlarıyla canlanan duyguları; ilme, mantığa ve bilimsel gelişmelere verdiği değeri azaltmadı. İkbal, Francis Bacon ya da Claude Bernard gibi fenomenlerin ve maddi tezahürlerin arasındaki ilişkinin keşfi ve maddi hayat için, doğal güçlerin istihdamı ile sınırlı, sadece olaylara dayanan "kuru" bir ilmin savunucusu değildi. Aynı zamanda bazılarının yaptığı gibi, felsefeyi, ilmi, dini, mantığı ve vahyi manasız bir şekilde birleştirmezdi. Mantığı ve ilmi, günümüzde anlaşıldığı gibi, aşkın, duygunun ve ilhamın insan ruhundaki tekamülü olarak sayar; fakat onların gayelerini kabul etmezdi. İkbal'in insanlığa verdiği en büyük öğüt şudur: "İsa gibi bir kalbiniz, Sokrat gibi fikirleriniz ve Sezar gibi kuvvetiniz olsun; fakat bunların hepsi tek kişide, ruhun tek bir hedefe vasıl olması temeli üzerine olsun." Bu, İkbal gibi olmak demektir: Kendi döneminde siyasal şuurun doruğuna erişmiş, insanların, 20. yüzyıl bağımsızlık sembolü olarak gördüğü, liberal ve milliyetçi bir lider olmak. İkbal, felsefi düşünce alanında, bugün, batıda Bergson ile veya İslam tarihinde Gazali ile aynı mertebede olduğu düşünülen çağdaş bir düşünür ve filozoftur. Aynı zamanda, yaşadığı ve Müslümanların kurtuluşu, bilinçlenmesi ve özgürlüğü için cihad ettiği İslam toplumunun ve insanlığın durumunu düşünen, bizlerin, İslam toplumunun ıslahatçısı olarak itibar ettiğimiz biridir. Onun gayretleri, sadece sathi ve fenni ya da Sartre'in deyimiyle "sahte solcuların entelektüel delilleri" gibi değil, sorumluluklarının bilincinde olan fertlerin gayretleri gibidir. İkbal, çabalar ve mücadele eder. Mevlana'nın hayranlarındandır. Manevi yükselişlerinde, onunla birlikte yolculuk eder ve aşıkın alevleriyle, ıstırabıyla ve manevi endişeleriyle yanardı. Bu büyük adam, tek taraflı ya da tek boyutlu bir Müslüman değildi; parçalara ayrılmadı. Tam manasıyla bir Müslüman'dı. Mevlana'yı sevdiği halde, onun etkisinde kalmadı. Avrupa'ya, oradaki felsefe okullarını tanımak için gitti ve onları kendi çağdaşlarına tanıttı. Herkes İkbali bir 20. yüzyıl filozofu olarak kabul eder; fakat O, batılı düşünceye teslim olmaz; aksine, batıyı fetheder. İkbal, 20. yüzyılda ve batı medeniyetinde münekkit bir zihin ve seçme gücüyle yaşadı. Mevlana'nın, İslami ruhun hakiki boyutlarıyla ters düşmeyen ve onları tekzip etmeyen sadık bir müridiydi. Tasavvuf der ki; "Yokluğumuzda kaderimizin önceden tayin edilmesi seni memnun etmiyorsa, şikayet etme," ya da "Eğer dünya seninle mutabık değilse , sen dünya ile mutabık ol." Fakat mutasavvıf İkbal der ki; "Eğer dünya seninle mutabık değilse, ona başkaldır! " Burada dünya, "kader" ve "insanoğlunun hayatı" anlamına geliyor. İnsan bir dalgadır, durgun bir sahil değil. Erkeğin ya da dişinin varlığı ve oluşu harekettedir, harekette olmalıdır. İkbal'in tasavvufu, Hint mistisizmi ya da dini taassup gibi değil, Kur'an mistisizmi gibidir. İnsanın dünyayı değiştirmesi gerektiğine inanır. İslam, insanı önemsemeyen kadercilik yerine, insanın önemli bir rol üstlendiği bir anlayışı getirmiştir. Bu, İslam'ın dünya görüşü, hayat felsefesi ve ahlakıyla yarattığı ilerleyen ve müspet esas kaidesi gibi, en büyük inkılaptır. Hümanistlerin ve liberal entelektüellerin İslam'a karşı yaptıkları en büyük tenkit, dinin mutlak doğru veya ilahi emir olarak telakki edilmesi, bundan dolayı insanların tam bir teslimiyetle inanması ve bunun sonucunda da Müslümanların, Allah ile olan ilişkilerinde serbestçe hareket etmelerinin mantıken kısıtlanmasıdır. Eğer bu, doğru olsaydı, İslam adına bir utanç kaynağı olacaktı. Kölelik olacaktı; gücün, özgürlüğün, sorumluluğun inkarı olacaktı. Bu, statükoya ve "ne olacaksa olsun"a bırakmak, dünya hayatında insana empoze edilen akıbeti kabul etmek ve hayatın faydasızlığı ile boşluğunu kabul etmek olacaktı. Geçmişte ve günümüzde olayların gerçekleştiği ve gelecekte de vuku bulmaya kaderin emriyle devam edeceği gibi herhangi bir tenkit ve itiraz çabaları da, "bizim için önceden ne takdir edildiyse" inanışı gibidir. Bu suretle, insanoğlunun değişmek ve statükoyu düzeltmek adına yaptığı girişimler imkansız, mantıksız ve ihtiyatsız olur. Fakat İslam felsefesinde tek Allah , mutlak güçtür; her şeye kadirdir ve yaratmak, rehberlik, deva ve kainatın hakimiyeti sadece O'na mahsustur. Nitekim, Kur'an-ı Kerim'de "... Dikkat edin ki, yaratmak ve emretmek yalnız ve yalnız O'na mahsustur." (7:54) buyurulmuştur. Bu geniş kainatta yaşayan insanların kimi Allah'ın emirlerinden ayrılmazken, kimi de istediği gibi serbestçe yaşayabilir. Müslüman, hür irade ile isyan ve teslimiyet gücüne sahiptir. Bu suretle hareketlerinin yapıcısı ve sorumlusu da kendisidir. "Herkes kazandığına karşı rehin tutulacaktır." (74:38 ) "... Şüphe yok ki Rabbin, kimin O'nun yolundan saptığını ve kimin O'nun rehberliğine uyduğunu hakkıyla bilir." 53; Hümanist, varoluşçu ve radikallerin, dini ve Allah'ı yalanlama ve inkar için kullandıkları bu prensipleri, İkbal, Kur'an'daki tasavvufi yolculuğunda, insanlara iyilik yapma ve sorumluluk sahibi olma şeklinde yorumlamıştır. Hümanist, varoluşçu ve radikaller, İslam'ın ve Allah'ın, zihinlerde insan hürriyeti, itibarı, salahiyeti ve sorumluluğuyla zıt olarak algılandığını düşünüyorlar.. Halbuki İslam, felsefi ispat ve izahlara başvurmadan, açık ve net bir şekilde şöyle beyanda bulunur: "... O gün kişi iki elinin önden ne gönderdiğine bakacak..." (78:40) Görünüşü, imana yönelişi ve İslami tasavvufuyla İkbal, çağımızın bütün felsefi ve manevi hallerine nüfuz etmiştir. O, Hint Okyanusunun derinliklerinden Avrupa'daki heybetli dağların zirvesine yükselmiş Müslüman bir göçmendi. İkbal Avrupa'da kalmadı; harikulade seyahatinde öğrendiklerini anlatmak için, bize geri döndü. Kişiliğine bakınca, O'nun, 20. yüzyılda kendini anlama bilincine ulaşma yolundaki yeni nesil için bir model, bir örnek teşkil ettiği bir kere daha görülür. Ruhani ve aydınlık bir kültürün kalbi olan diyardan seçilmiş, doğu telkinleriyle dolu parlak bir ruh. Çok sayıda batılı düşünce, medeniyet diyarı, idrak, ilerleme ve yaratıcılığın gücüyle ilim, zihninde yer edinmişti. Bütün bu yatırımlarla, 20. yüzyılın alimi haline geldi. O, batıya ve yeniliklere düşman olan, yeni medeniyete sebepsiz yere muhalefet eden, geçmişin gericilerinden değildi. Seçme ve kritik etme cesareti olmayan, batının yuttuğu taklitçilerden de değildi. Bir taraftan ilmi kullanırken, diğer taraftan, ilmin, insanlığın manevi gereklerini ve gelişme ihtiyaçlarını karşılama konusundaki kusurlarını ve yetersizliğini de idrak ediyordu; bu eksikliğin giderilmesi için çözüm teklifleri getiriyordu. İkbal'in, dünyaya ve insanlara arz ettiği, felsefi-manevi açıklamalar üzerine kurulu bir dünya görüşü vardı. İkbal, sosyal öğretisini bu dünya görüşü üzerine tesis etmişti. Bağlı olduğu kültür ve tarihe dayanarak, günümüzde insanoğlunun gelişmesinin elverdiği kadar, Hz. Ali ayarında bir insan mefhumu düşünmüştür. "Hz. Ali ayarında" ne demektir? Hz. Ali ayarında demek; doğulu kalbine ve batılı zihnine sahip bir insan demektir. Derin ve engin düşünen insan demektir. Güzel ve muhteşem bir aşkı anlatan bir insan demektir. Hayatın acıları kadar, ruhun ızdıraplarını da tanıyan biri demektir. Hem Allah'ı, hem de insanları bilen biri demektir. İkbal, ilmin ışığına sahip, aşk ve iman ile yanan, keskin bakışları, esir milletlerin kaderini sorgulamadan, gafletin ve cehaletin galip gelmesine asla izin vermeyen biriydi. Reformları, inkılapları ve zihinsel değişimleri araştırırdı. Bir düşünür olarak, ilmin ruhsuz gözünün kainatın bütün gerçeklerini görmekten aciz olduğunu idrak etmişti. Sevdalı bir kalbin, sadece zahitlik, kendini alçaltma ve paklama ile hiçbir şeye ulaşamayacağını hissederdi. Çünkü madde dünyası, toplumun ve hayatın kabullendiği bir insanı yalnız başına serbest bırakmaz. Kişi toplum kervanıyla birlikte hareket eder ve kendine ondan ayrı bir yol seçemez. İşte bizim, hem felsefi ihtiyaçlarımıza cevap verecek, hem de dünyaca kabul görecek, medeniyet ve dünyanın yeni kültürü tarafından fark edilecek, bir "düşünce ve hareket ekolü" isteme sebebimiz budur. Biz, düşünce ve hareket ekolünü; kişiyi, kültürümüzün ve bütün manevi/dini servetlerimizin farkında olan, 4. veya 5. yüzyıldan değil, günümüzden vazgeçmeyen bir birey olarak yetiştirmesi için istiyoruz. Biz, sorgulayabilen, ilmi bir düşünce yapısına sahip, insanlarının ıstıraplarına, hayatına, esaretine ve sıkıntılarına kayıtsız kalmayan insanlar yetiştirmek için böyle bir oluşumun özlemini çektik. Hem insanlığın gerçek ve ıstıraplarını, bütün toplumların ve kendi toplumunun içinde bulunduğu karmaşayı ve zorlukları düşünen, hem de örnek insanı, insanın önemini, insanlığın tarihteki ebedi vazifesini unutmayan ve bütün insan ideallerini maddi tüketim seviyesine indirmeyen bireylerin yetişmesini arzuladık. Bizim, bu muhtelif sahalarda ulaşmaya çalıştığımız her şey, İkbal 'de bulunabilir. Çünkü İkbal 'in yaptığı tek şey -ki bu, 20. yüzyılda, İslami bir toplumda, İkbal'in bir Müslüman olarak gerçekleştirdiği en büyük başarıdır-, eski ve yeni kültürlere ait zengin bilgisiyle ve İslam'ı örnek alarak kurduğu ideolojik ekolün ona verdikleriyle kendini geliştirmeye çalışmasıdır. İkbal için mükemmel ve örnek bir insan diyemeyiz. O, ayrılıp dağıldıktan sonra, 20. yüzyılda tam bir Müslüman ve mükemmel bir İslami şahsiyet olarak yeniden yapılandı. Bu yeniden yapılanma, biz Müslüman aydınların atacağı ilk adım için bir başlangıç noktasıdır. Biz, en büyük sorumluluğu kendimizi ve toplumumuzu yeniden yapılandırma hususunda hissetmeliyiz. Seyyid Cemal yeniden uyanış gibi bir duyguyu meydana koyan ilk kişidir. İkbal, "Kimsiniz? Kimdiniz? " sorularını sorarak, Seyyid Cemal'in insanlarda canlandırdığı bu hareketin tohumunun ilk meyvesi oldu. Bu ilk mahsul, büyük bir model, bir örnek ve bizim uyanışımızdır. Doğulular gibi biz de dünyanın bu bölümüne aidiz; bu tarihle bağlantımız var. Tabiatın ve batının karşı durduğu insanlarız. Peki, biz "İkbal bir reformcuydu" derken ne demek istiyoruz? Gerçekten de reform, bir toplumu, bütün talihsizlik, ıstırap ve zorluklarından kurtarabilir mi? Toplumla ilgili ilişki ve düşüncede ani, sert ve köklü bir inkılap yer almamalı mı? İkbal'in bir reformist olduğunu söylediğimizde, eğitimli sınıftakiler, sosyo-politik anlamda "reform"un "inkılap" ile zıt olduğunu düşünürler. Çoğunlukla "reform" dediğimizde, tedrici değişimi veya üst kademedeki değişimi kastederiz. "İnkılap" ise, alt yapıdaki ani değişime, topyekün bir çöküşe ve akabinde de yeniden yapılanmaya işaret eder. Bu değişimler içinde, İkbal'e reformist derken, toplumda yavaş ve tedrici bir değişimi kast etmiyoruz.. Maksadımız, tedrici değişim veya harici reform değildir. Biz bu kelimeyi, "inkılab"ı da içeren genel anlamıyla kullanıyoruz. İkbal'in bir reformist olduğunu, Seyyid Cemal'den sonraki büyük düşünürlerin yüzyılın dünyadaki en büyük reformistleri olarak bilindiğini söylerken, onların, toplumdaki tedrici ve harici değişimi desteklediklerini söylemiyoruz. Onlar, düşüncede, görüşlerde ve duygulardaki köklü bir inkılabın, ideolojik ve kültürel bir inkılabın taraftarıydılar. İkbal, Seyyid Cemal, Kevakibi, Muhammed Abduh, İbn İbrahim ve Mağrib Ulema Cemiyeti'nin üyeleri, son yüzyılda doğuyu sarsan büyük adamlardı. Kişisel reformun bir çözüm olmayacağına inandıkları için, bunların reformları ya da "ıslah edici inkılapları" topluma yönelik olmaktadır. ALİ ŞERİATİ Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy