ŞEYH ŞAMİL KAFKASYA'LI DİN ADAMI.(1798? GİMRİ, DAGİSTAN 1871 MEDİNE) ÜLKESİNİN BAĞIMSIZLIĞI İÇİN ÇARLIK RUSYASI İLE SAVAŞAN ŞEYH ŞAMİL AVAR ASILLIYDI. 1813'TEN SONRA DAGİSTAN, RUSYA'NIN EGEMENLİĞİ ALTINA GİRMİŞTİ. ŞEYH ŞAMİL ÖNCÜLERİ MOLLA MUHAMMET'İN, ONUN ÖLÜMÜNDEN SONRADA YERİNE GEÇEN HAMZA BEY'İN YANINDA RUSLARA KARŞI SAVAŞTI. HAMZA BEY'İN ÖLÜMÜNDEN SONRA İMAM OLDU (1834) VE BAŞA GEÇTİ.1837-1843 YILLARI RUSLARLA YAPILAN MÜCADELELERLE GEÇTİ.1843 TE SALDIRIYA GEÇEN RUSLAR, ŞEYH ŞAMİL'İN BULUNDUĞU AHULGO KENTİNİ KUŞATTILAR. ANTLAŞMA GİRİŞİMLERİ ŞEYH ŞAMİL'İN TESLİM OLMAYI REDDETMESİ ÜZERİNE SONUÇSUZ KALDI VE AHULGO BİR SÜRE SONRA RUSLAR TARAFINDAN ALINDI. KAÇARAK KURTULMAYI BAŞARAN ŞEYH ŞAMİL AVAR BEYİ HACI MURAT'IN DA KENDİSİNE KATILMASIYLA MÜCADELESİNİ SÜRDÜRDÜ.1845'TE RUS ORDUSU DARGA'YI ELE GEÇİRDİ. BU ARADA ŞEYH ŞAMİL'DEN AYRILAN HACI MURAT, RUSLARA SIĞINDI.1852'DE ŞEYH ŞAMİL KABARDAYI İŞGAL ETTİ:ANCAK BİR SONUÇ ELDE EDEMEDİ. KIRIM SAVAŞINDAN SONRA RUSLAR KAFKASYANIN ÜZERİNE DAHA ÇOK YÜKLENDİ.1859'DA VEDONA KALESİNE SIĞINAN ŞEYH ŞAMİL BİR SÜRE SONRA DAĞLARA ÇIKMAK ZORUNDA KALDI. RUSLARA KARŞI 25 YIL SAVAŞAN ŞAMİL EN SONUNDA GURİB'E SIĞINDI VE 6 EYLÜL 1859'DA İKİ OĞLUYLA BİRLİKTE TESLİM OLDU. İLK ÖNCELERİ RUSYADA TUTULAN ŞEYH ŞAMİL MEDİNEYE GÖNDERİLDİ VE ORADA VEFAT ETTİ. TAVİZSİZ LİDER İMAM ŞAMİL İMAM ŞAMİL HUBB-İ FİLLAH VE BUĞD-İ FİLLAH'A ÇOK ÖNEM VERİR, MÜCADELENİN HIZINI KESENLERE HİÇ ACIMAZ. RUSLARLA ANLAŞSAK DİYENLERE ORACIKTA YARGILAR, CEZASINI UYGULAR. HAL BÖYLEYKEN ÇEÇENİSTAN'DAN GELEN İKİ SAVAŞZEDE ŞEYH'İN ANNESİNE ÇIKAR VE RUSLARIN MÜSLÜMAN KÖYLERİNDE İŞLEDİKLERİ MELENETLERİ ANLATIP KADINÇAĞIZI YÜREĞİNDEN YARALARLAR. GARİBİM ZULME KENDİ UĞRAMIŞ GİBİ ÜZÜLÜR VE ETEĞİNİ TUTTUĞU GİBİ OĞLUNUN YANINA KOŞAR. İMAM ŞAMİL AYNI ANDA ON YERDE OLACAK DEĞİLDİR YA, ELLERİNİ İKİ YANA AÇAR NE YAPABİLİRİM Kİ DİYE SORAR. OLACAK BU YA KADINÇAĞIZIN AĞZINDAN RUSLARLA ANLAŞSAN CÜMLESİ ÇIKAR. ŞAMİL BEYNİNDEN VURULMUŞA DÖNER, YÜZÜNÜ ELLERİYLE KAPAR. KARŞISINDAKİ VALİDESİ OLMASA HEMEN MAHKEMEYİ KURAR VE CEZASINI KESİP DAYAĞA BAŞLAR. AMA CENNETİ AYAKLARININ ALTINDA ARADIĞI BİR KADINI, GÜLÇİÇEK HATUN GİBİ BİR ANAYI İNCİTMEKTEN KORKAR. KADINÇAĞIZ BİN PİŞMAN OLUR VE BÜYÜK BİR KARARLILIKLA CEZALANDIRILMAYI ARZULAR. HATTA BAK OĞLUM'DER, ALLAHÜ TEALA'NIN EMRİNDEN KIL KADAR AYRILIRSAN SÜTÜMÜ HELAL ETMEM SANA!. VARİSİ DEĞİL MİYİM? ŞAMİL BOŞA KOYAR DOLDURAMAZ, DOLUYA KOYAR ALDIRAMAZ. ORTALIĞI YAPIŞ YAPIŞ BİR SÜKUNET SARAR. FESATÇILAR MEYDANI BOŞ BULUR, DİŞLERİNİN ARASINDAN GÖRELİM BAKALIM DİYE MIRILDANIRLAR, ŞİMDİ ŞAMİL N'APACAK..? ŞAMİL KİMSENİN AKLINA GELMEYEN BİR ŞEY YAPAR. NAİPLERİN TOPLAYIP MEYDANA ÇIKAR VE KÜFFAR İLE ANLAŞALIM DEMENİN CEZASI 100 DEĞNEKTİRDER. ANAM MERHAMETİ YÜZÜNDEN OYUNA DELDİ. ANCAK İŞLEDİĞİ SUÇUN MANEVİ BEDELİNİ ÇOK AĞIR ÖDEDİ. ŞİMDİ SIRA MADDİ CEZASINA GELDİ Kİ, BUNU ONUN VARİSİ OLAN OĞLU ÇEKMELİ. MİLLETİN ŞAŞKIN BAKIŞLARI ARASINDA SIRTINDAN CÜBBESİNİ CIKARIR, YÜZÜNE TEREDDÜTLE BAKAN İNFAZCIYA VUR DER, HAYDİ DURMA! YÜZ DEĞNEK BU, DİLE KOLAY SIRTI PARMAK PARMAK KABARIR, YER YER KAN ÇIKAR. SON DARBEYİ DE YİYİNCE BÜYÜK BİR SÜRUR İLE ŞÜKÜR SECDESİNE KAPANIR VE KRİZE ŞAMİL'CE BİR NOKTA KOYAR Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

Şeyh Şamil bürokrasi kurbanı 21 Mayıs 1864, Çerkes tarihinin en sıkıntılı dönemlerinden birinin başlangıcıdır. Rusların boyunduruğuna geçen Kafkas halkları, bu tarihten itibaren Anadolu'ya göçmek zorunda kalır. Şeyh Şamil, Ruslara karşı savaşır. Yeni bir belge Şeyh Şamil'in Rusları Kafkasya'dan atmak için Osmanlı Devleti ile ortak hareket etme konusunda anlaştığını gösteriyor. Çarlık Rusyası, Kuzey Batı Kafkasya'nın 'Soçi' şehrini 24 Mart 1864'te ele geçirince bölgedeki Çerkesler üzerinde tam bir hakimiyet kurar. Ardından devreye giren 'Kont Yevdokimov Planı'na göre Çerkeslere, "Ya bozkır ve bataklık alanlara gidin ya da Kafkasya'yı tümden terk edin. Aksi takdirde esir muamelesi göreceksiniz." ültimatomu verilir. Kararın akabinde Kafkaslardan Anadolu'ya 21 Mayıs 1864'te bir buçuk milyon insanı etkileyen büyük bir göç dalgası başlar. Şimdi oradan kopup gelenlerin torunları Türkiye'nin değişik yerlerinde bu tarihte toplanıp anma günleri düzenliyor. O günleri hatırlatan programlar bir yana, döneme ışık tutacak yeni belgeler de bir bir gün yüzüne çıkıyor. Kafkas Kartalı namıyla ün salmış Şeyh Şamil önderliğinde 1834'te başlayıp 1859'a kadar devam eden mücadele Çarlık Rusyası'na ağır kayıplar verdirdi. Direnişin tam da zirveye çıktığı bu dönemlerde İmam Şamil, Rusları yöreden atmada o kadar arzuluydu ki, her türlü fikri tatbik etmek için büyük çaba harcıyordu. Kırım Savaşı'nın başladığı tarihte Şeyh Şamil'in Rusları Kafkaslardan atmak için Osmanlı Devleti'ne teklifte bulunduğu ortaya çıktı. Arşiv kayıtlarında tespit edilen belgelere göre İmam Şamil, 20 Şubat 1854 tarihinde Bab-ı Ali'ye bir mektup gönderir. Mektubunda Osmanlı Anadolu Ordusu'nun Gümrü üzerine bir sefer yapması lüzumundan bahsediyor. Kendisinin Anadolu Ordusu'nun emrinde olduğuna vurgu yapan Şamil, önerdiği harekata birlikleriyle katılacağını da vaat ediyor. Harekatın bir an önce başlamasına vurgu yapan Şamil'in bu mektubu, Anadolu Ordusu Komutanı Mareşal Vezir Abdi Paşa aracılığı ile altı ay gibi bir gecikme sonrasında İstanbul'a ulaşır. Ancak, Sadaret Makamı ne yapılması gerektiğini İngilizlere danışır. Dönemin İstanbul İngiliz Büyükelçisi Kafkasya'ya kendilerinin bir gemi yükü mühimmat göndereceklerini belirtip Osmanlı'dan şimdilik harekete geçmemesini ister. Şeyh Şamil, beklediği cevabın gecikmesi ve kışın yaklaşmasıyla düşündüğü harekatı askıya alır. Daha sonra İngilizlerin uygun görmesiyle Bab-ı Ali, İmam Şamil'e harekat yapılabileceğini iletir; ancak, Rusların işgal ettiği Anapa Kalesi'nden çekildiği haberinin gelmesi ve Şamil'in arzuladığı harekat alanının olmaması nedeniyle söz konusu plan hayata geçirilemez. Yirmi beş yıllık mücadele 1834'te Kafkas halklarının başına geçen Şeyh Şamil, tam 25 yıl Rus Çarlığı'na zor günler yaşattı. Özellikle 1840'tan Kırım Harbi (1853-56) başlayana kadar Ruslara büyük kayıplar verdirdi. Rusların 3 Temmuz 1853'te Osmanlı hakimiyetindeki Eflak ve Boğdan'ı işgal etmesi, resmen olmasa bile fiilen Kırım Harbi'nin başlamasına sebep oldu. Tanzimat Fermanı'nı ilan etmiş devlet için bu çok zor bir durumdu. Zaten Rusya ile yapılan son savaşın üzerinden henüz 25 yıl geçmiş ve o harp de Osmanlı'nın yenilgisiyle sonuçlanmıştı. Yeni bir savaşın devlet bütçesine ve orduya yük getireceğini herkes biliyordu. İstanbul'daki devlet adamları İngiliz ve Fransız desteğinin yeterli olacağını düşündüğünden Kafkasya'da Ruslara karşı savaşan İmam Şamil faktörü akıllara gelmiyordu. Ancak bölgeye yakın devlet idarecileri Şeyh Şamil'in farkındaydı. Dönemin Erzurum Valisi, İmam Şamil ve arkadaşlarına padişah emri gönderilmesine dair 12 Haziran 1853 tarihli bir dilekçeyi İstanbul'a yollamıştı. Ancak İstanbul'daki yetkililer, valinin bu isteğine gerekli ilgiyi göstermedi. Halbuki, Rus Çarlığı Dağıstan, Çeçenistan ve Gürcistan'da 240 bin kişilik askeri kuvvet bulunduruyordu. Oysa Osmanlı, İngiliz, Fransız birlikteliğinin Karadeniz'in batısı ve güneyi üzerinden Ermenistan'a; Şeyh Şamil'in de kuzeydoğudan Gürcistan'a yapacağı harekat, Rus Kafkas ordusuna öldürücü bir darbe vurabilirdi. Harbe 'cihad' fetvalı destek çağrısı Çarlık Rusyası'nın Eflak-Boğdan işgaliyle başlayan harekatı ilerleyince Osmanlı Devleti 4 Ekim 1853'te savaş ilan etti. Ardından Osmanlı'nın Kafkas Müslümanlarına yönelik ilgisinde bir artış oldu. Harbin başlayacağını anlayan Şeyh Şamil'in Ruslara hücum etmesinin ve Tiflis'e 7-8 saat mesafeye kadar yaklaşmasının etkili olduğu biliniyor. Gelişmeler üzerine dönemin Osmanlı Ordusu Başkomutanlığı, Anadolu Ordusu Komutanı'nı uyararak, güvenilir bir kişinin İmam'la irtibata geçmesini istedi. Gerçi bu teşebbüsün neticesi beklenmeden 9 Ekim'de Sultan Abdülmecid Şeyh Şamil'e son durumu değerlendiren bir ferman göndermişti. Söz konusu emri götürmek üzere Dağıstan ümerasından Halil ve İbrahim Beylerle, kolağası Hacı Hüseyin ve mülazım Kasım Bey görevlendirilmişti. İmam Şamil, Kafkasları Osmanlı lehine birleştiriyor Aslında ferman içerdiği başka istek ve bilgilerle ayrı bir öneme de sahip. Çünkü Sultan Abdülmecid, Şeyh Şamil'e gönderdiği bu fermanla, ona 'cihat' çağrısı da yapıyordu. Sultan, halife sıfatını kullanarak hem bu çağrıyı yapmış hem de Şamil'in önderliğinde Şemik, Kuba, Şirvan, Karabağ, Derbend, Kara Kaytak ve Şemhal kasabaları ile Endirey, Licay ve İlisu tarafları han ve ümerasının Ruslara karşı hücum etmesini bildirmişti. İmam Şamil'in Anadolu Ordusu Komutanı Mareşal Vezir Abdi Paşa ile haberleşmesi de isteniyordu. Bir müddet sonra Abdi Paşa ile Şeyh Şamil arasında harp ile ilgili yazışmalar başladı. Şamil bu haberleşmelerde ısrarla Kafkasya'daki Müslüman halkın varlığına dikkat çekiyor, birlikte yürütülecek bir askeri harekat sayesinde Rusların bölgeden çıkarılabileceğini vurguluyordu. Kırım Harbi sırasında yürüttüğü siyaset Şeyh Şamil'in, bölgedeki emir ve hanları Osmanlı Padişahı'nın istekleri doğrultusunda itaat altına almasını sağlamıştı. Hatta bunlar Anadolu Komutanlığı emrine girmişti. Ancak bu bağlılık, Osmanlı ordusu Gümrü'ye girmediği müddetçe açıklanmayacaktı. Aksi takdirde, hanlar ve Müslüman halk bu durumdan zarar görebilirdi. Hanların ve emirlerin bağlılığını artırmak için kendilerine rütbe verilmesi de gündeme gelmiş ve akabinde Şeyh Şamil'e vezirlik ve Dağıstan Serdar-ı Ekremi unvanı verilmişti. Fakat tüm bunlar büyük bir gizlilik içinde yürütülüyordu. Tüm bunlar da gösteriyor ki, İmam Şamil, Kırım Harbi'nin başlarında Doğu Anadolu- Kafkas cephesinde Osmanlı ile ortak bir harekata girişmek istemişti. Özellikle Rusların bölgedeki en önemli askeri geçiş yolu Vladikafkas- Tiflis güzergahına saldırmak istemiş, fırsat bulduğunda hücumlara da girişmişti. Fakat Devlet-i Aliyye bu istekleri, Cevdet Paşa'nın 'Tezakir' isimli eserinde belirttiği gibi yeterince değerlendirememişti. Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

Bugünkü Kuzey Kafkasya'da bir İslami potansiyelden söz edilebiliyorsa bu, büyük ölçüde Şeyh Şamil ve müridlerinin organize ettiği tasavvufi cihad hareketi yıllarında olmuştur. Özellikle bugünkü Kafkasya'da İslami geleneğin en güçlü şekilde yaşandığı Dağıstan bölgesinde 19. yüzyıl boyunca yaşanan İslami hayat, yaklaşık 70 yıl sürdürülen din düşmanlığı politikalarına rağmen bugüne kadar ulaşan bir canlılıkla yaşanmıştır. Sırasıyla İmam Mansur, Gazi Muhammed, İmam Hamzat ve İmam Şamil önderliğinde yürütülen cihad yıllarında şehid düşen mücahidlere ait makamlar bugün Kafkasya müslümanlarının manevi kimliklerini koruyucu bir vasıta olarak varlıklarını sürdürmektedir. Hemen her karış toprağı şehid kanıyla sulanmış, herkayası bir savaşın siperi olmuş Dağıstan son iki asır boyunca İslam'ın kalesi haline gelmiştir. Kafkasya'da Müridizm adını alan tasavvuf hareketinin ikinci önderi olan İmam Gazi Muhammed, Nakşibend tarikatı müridlerinden Kuralı Muhammed ve O'nu takiben Şeyh Cemaleddin Gazikumuki'ye intisab etmiştir. İmam Gazi Muhammed, Şeyhi Kuralı Muhammed 'in kendisine verdiği "Kulun emrine değil Allah'ın emrine uyarak Ruslara karşı cihada başlaması" talimatıyla cihad bayrağını kaldırmıştır. İmam Gazi Muhammed 1829'da 36 yaşında neşrettiğ "İkamet-ül Burhan Ala İrtidadi Urefa-i Dağıstan" adlı eseriyle Gimri'den başlamak suretiyle halkı cahada davet etmiştir. 1831 yılından itibaren Ruslarla şiddetli çarpışmalara giren İmam Gazi Muhammed, merkez üssü olan Gimri'de 17 Ekim 1832 tarihinde girdiği çarpışmada çok ağır bir şekilde yaralanır. Hayata gözlerini kapatırken başucunda bulunan ve yaralı durmdaki önde gelen müridi Şamil'e şunları söyler: "Şamil! Rüyamda halkınDağıstan'ın Koysu ırmağına bir direk diktiğini gördüm. "Bu direk nedir?" diye sorunca "İmam Gazi Muhammed'dir" dediler. Bu direk su akıntısına bir süre direndikten sonra devrilerek akıntıya kapıldı. Halk yine bir direk dikti ve "Bu da İmam Hamzat'dır" dediler. Ancak bu ikinci direk daha kısa bir sürede devrildi. Halk üçüncü bir direk daha dikti. Bu sonuncu direk akıntılara çok uzun süre direndi. "Bu kim?" diye sorunca "O Şamil'dir" cevabını aldım. Bu rüyam gösteriyorki bana yolculuk görünmüştür. Yerime geçecek olan Hamzat'ta kısa bir süre sonra beni takib edecektir. Dağıstan'ın geleceği sana emanettir, bütün ümid sendedir. Allah yardımcın olsun..." Oracıkda şehid olan İmam Gazi Muhammed, Gimri'den alınıp köy köy dolaştırıldıktan sonra Tarku'da toprağa verilmiş daha sonra da vasiyetine uygun olarak Şeyh Şamil'in İmamlık döneminde Gimri'ye nakledilmiştir. İmam Gazi Muhammed'in ardından İmamlık makamına geçen İmam Hamzat iki yıl sonra 19 Eylül 1834'de 45 yaşında iken şehid edilmiş ve İmam Gazi Muhammed'in rüyasında gördüğü gibi o sırada 37 yaşında olan Şeyh Şamil 2 Ekim 1834'de imamlığa seçilmiştir. 1797'de Dağıstan'ın Gimri avulunda doğan Şamil zahiri ve batıni eğitimini, daha sonra kayınbabası da olan Şeyh Cemaleddin Gazikumuki'nin yanında tamamlamıştır. Şeyh Şamil'in mürşidi ve kayınbabası Şeyh Cemaleddin Gazikumuki Dağıstan'dan İstanbul'a hicretten sonra bir süre Üsküdar'da yaşamış ve vefatından sonra Karacaahmed kabristanında toprağa verilmiştir. İmamlık seçimi sırasında bir konuşma yapan İmam Şamil: "İmamlığı yalnız şu şartıma mutlak suretle uyacağınıza söz verirseniz kabul ederim. Son derece şiddetli hareket edeceğim. Bu celala tahammül edeceğinize ve asla şikayetlenmeyeceğinize söz veriyormusunuz?" deyince bütün müridler "Önümüze atalarımızın mezarı çıksa son oğlumuz düşman elinde kalsa senin emrinden çıkmayız" diyerek biat ettiler ve böylece Şeyh Şamil'in kanlı mücadelelerle geçecek İmamlık dönemi başladı. 25 yıl süreyle Ruslar ile Dağıstan'ın dört bir köşesinde savaşan Şeyh Şamil ve müridleri teknik bakımdan kıyaslanamaz derecede güçlü ve 250 bin kişiye kadar ulaşan kalabalık Rus ordusuna karşı kahramanca savaştılar. Özellikle 1854 Kırım savaşından sonra bütün gücüyle Kafkasya ve Dağıstan'a yüklenen Rus ordularına karşı savaşında devrin en güçlü "İslam Devleti" olan Osmanlı Devleti'nden en ufak bir yardım bile alamayan Şamil ve sadık müridleri son direnme noktası olan Gunib Dağı'na çekildiklerinde Şamil'in yanında sadece dörtyüz mücahidi kalmıştı; Gunib dağında süren çetin günlerde bu sayı 100 kişiye indi. Yanında bulunan ulemanın tavsiyesi ile, son müridlerinde hayatlarını kaybetmesini istemeyen Şeyh Şamil 1859 yılı Eylül ayının ilk günlerinde Rus generali Prens Baryatinski izin verilmesi başta olmak üzere bazı şartlarla teslim olmak zorunda kaldı. 6 Eylül 1859 günü Temirhan Şura şehrine getirilen Şamil yanındaki aile üyeleri ve yakın müridlerinden oluşan 40 kişilik bir kafile ile 11 Eylül 1859'de Sen Petersburg'a nakledildi ve bir ay sonra esaret süresinin büyük kısmını geçirmek üzere Kaluga'ya götürüldü. 63 yaşında esir düşen ve Kaluga'da geçen ilk üç yılında manevi yönden büyük sıkıntılar çeken Şeyh Şamil'in o güne kadar ağarmamış ola saç ve sakalı tamamen bembeyaz hale gelmişti. Türk topraklarına gitmelerine izin verileceği sözü ile teslim olan Şamil'e verilenn bu söz, uzun süre unutulmuş ve Şeyh Şamil'in Kaluga'daki esareti 10 yıl kadar sürmüştür. 10 yıl sonra Kaluga'dan Kiev'e nakledilen Şeyh Şamil burada görüştüğü Çar II. Aleksandr'dan Osmanlı ülkesine gönderilmesini rica etmiş ve oğulları Gazi Muhammed ile Muhammed Şafi'yi rehin bırakmak şartıyla bu isteği yerine getirilmiştir. 1870 yılında bir Rus gemisiyle İstanbul'a gelen Şeyh Şamil Kabataş iskelesinden bir saltanat kayığı ile alınarak devrin hükümdarı Sultan Abdulaziz tarafından karşılandığı Dolmabahçe sarayında ağırlanmıştır. Abdulaziz Han'ın büyük iltifatlarıyla karşılaşan Şeyh Şamil sulatan'a kendisi ve ailesi için hiçbir maddi isteği olmadığını ancak Mekke ve Medine'yi ziyaret maksadıyla Hicaz'a gtmelerinin sağlanmasını söylemiştir. Sultan Abdulaziz'in sağladığı bir gemiyle Hicaz'a doğru yola çıkan Şeyh Şamil ve ailesi gemi ile mısır'a uğramışlar ve burada Mısır Hidivi İsmail Paşa tarafından bir süre misafir edilmişlerdir. Bu misafirlik sırasında Şeyh Şamiil Cezayir bağımsızlık tarihinin unutulmaz mücahidi Kadiriyye tarikatının önde gelen simalarından Emir Abdulkadir ile tanışmışlardır. Böylece 19. yüzyıl boyunca biri Kafkasya'da, diğeri Cezayir'de cihad tarihine altın sayfalar ekleyen iki mürşid ve mücahid buluşmuş oluyorlardı. Mısır'daki 1 ay kadar süren misafirlikten sonra Kızıldeniz yoluyla Arabistan'ın Cidde limanına gelen Şeyh Şamil ve yanındakiler başta Mekke emiri Şerif Abdullah olmak üzere Hicaz'ın önde gelenleri tarafından karşılanarak Mekke'ye getirildiler O yıl Hacc-ı Ekber olduğu için normale göre daha fazla sayıda olan hacılar Kabe'yi ziyareti sırasında İslam aleminin her yanına yayılan ününü işittikleri bu büyük mücahidi görmek isteyince Şeyh Şamil Kabe'nin çatısına çıkarılarak bütün hacıların kendisini görmesi sağlanmıştır. Şeyh Şamil'e nasib olann bu büyük mazhariyet Allah rızası için 30 yıl aralıksız süren cihadın bedeli olmasa bile Kabe avlusunu dolduran bütün müslümanları büyük bir vecde sürüklemiştir. Hacı olduktan sonra Mekke'den Medine'ye geçen Şeyh Şamil Peygamberimiz 'in soyundan gelen Ahmed er-Rufai'nin evlatlarına tahsis edilen dergahta misafir edilmiş ve büyükdedesi ile aynı ismi taşıyan şeyh ve müridleri tarafından ağırlanmışlardır. Medine'ye geldiği gün Ravza-i Mutahhara'da Rasulullah 'in ayak ucunda, yanında bulunan 70 Kafkas mücahidi ile saf tutan Şeyh Şamil ömrünün son demlerinde manevi huzuruna geldiği Peygamber'i 'ne kavuşmuştur. Şeyh Şamil'in bu ziyaretinin makbul oluşuna şahid olan bir rivayete göre Şamil'in Medine'ye geldiği günlerde Peygamber soyundan gelen en yaşlı seyyid ve şerif olan zat bir rüya görür. Rüyasında Peygamberimiz onlarca kuşaktan bu torununa "Oraya gelen en büyüğünüz ve saygıya layık konuğunuz Şamil'dir. Kendisine hürmet ve hizmette kusur eylemeyin! " buyurur. Bu rüya üzerine Peygamber soyunun yatağından çıkamayacak derecede yaşlanmış olan bu büyüğü derhal yerinden kalkarak Şamil'i ziyaret etmek ister ve Şamil'in yanına gelir gelmez ellerine sarılır. Artık ömrünün son demlerine geldiğini hisseden İmam Şamil Rusya'da rehin bulunan oğullarından birinin aile fertlerine sahip çıkmak üzere Medine'ye gelmesinin sağlanmasını Osmanlı Sultanından rica eder ve oğulu Gazi Muhammed yapılan girişimler sonrasında Hicaz'a doğru yola çıkar. Bu sırada iyice rahatsızlanan Şeyh Şamil'in son anlarında başında misfiri olduğu dergahın şeyhi Ahmed er-Rufai ve Şeyh Şamil'in o sırada henüz 7 yaşında bulunan küçük oğlu Muhammed Kamil bulunmaktaydı. Şeyh Ahmed er-Rufai, Şamil'in son anlarında olduğunun farkındadır ve O'na Kelime-i Tevhid'i telkin eder. Kelime-i Tevhid için otuz yıl gaza meydanlarında yaralar alan, kan döken Şeyh Şamil son bir gayret ile sağ parmağını kaldırarak Kelime-i Şehadet getirir ve ruhunu Rabb'ıne teslim eder. Ertesi gün ailesinden yanında bulunanların son defa babalarını gördüğü sırada Şamil'in gaza meydanlarında aldığı yaralarla süslü bedenini yıkayıp teçhiz ve tekfin edecek olan şeyh Ahmed er-Rufai Şamil'in daha küçük bir çocuk olan oğlu Muhammed Kamil'i babasının yanına götürerek şunları söyler: "Oğlum babanın mubarek elini kokla!.." Ve çocuk babasının cansız elini öperken sözlerini şöyle sürdürür.:"Duyduğun koku ancak şehidlik mertebesine erenlerde ortaya çıkan mübarek bir kokudur. Bil ki baban kutlu şehidler kafilesinin sancaklarındandır. " Kafkasya'da Dağıstan'ın Gimri avulundaki bir dağ evinde başlayan, onlarca kez ölümle karşılaşan ve bütünüyle Allah yoluna adanan bir ömrün Peygamber 'in makamı olan Medine'de sona ermesi ancak Şeyh Şamil'e lütfolunan bir ayrıcalıktı. Şeyh Şamil Peygamber Mescid'nde kılınan namazdan sonra Cennet'ül Baki kabristanında Peygamberimiz 'in eşlerinin defnedildiği bölgede toprağa verildi. "Kafkasya'da güneşe bakıp da Şamil'i hatırlamamak mümkün değildir. O Kafkasya'nın kara günlerini aydınlatan güneştir." sözleri bugünkü Kafkasya için de geçerlidir. Bugün Kafkasya ve Dağıstan! da ülkeyi işgal eden güçlere karşı yürütülen mücadelenin yollarını da yine "Şamil Güneşi" aydınlatmaktadır. Artık destanlaşmış olan hayatı, savaşları, sözleri ve hayata geçirdiği ilkeleri ile Şeyh Şamil bugün Kafkasya ve Dağıstan'da dipdiri olarak yaşamaktadır. Allah yoluna adanmış ve bu adanmışlık defalarca ölümle sınanmış bir mücahidin nasıl ölümsüz hale geleceğini anlamak isteyenler şanil'in hayatını okumalıdırlar. Şeyh Şamil'in bugünkü ve yarınki Kafkasyalılara yol gösteren şu birkaç sözü bile böyle bir niyeti olanlara bir fikir verecektir: "Allah güçlülerin başaramadığını bir zayıfa başartmaya kadirdir" "İnsanların en soylusu Allah'tan en çok sakınandır" "Allah'ın verdiği nimetlerle günah ve kötülük yolunda güç kazanmak ne kötüdür" "Allah ile açık olsun-gizli olsun ilişkiniz edeb üzre olmalıdır." "Allah' giden yollar gökteki yıldızlardan daha çoktur ve ben o yollardan birisine talibim" "Bir mürşide bağlanırken ondan keramet beklemeyin; şeriata bağlı olduğunu ve hak yolda yürüdüğünü görmeniz yeterlidir." "Arkadaşını affet; affettiğini hatırlama ve hatırlatma!.." "Torunlarınıza bırakacağınız en büyük miras tevhid için savaşmak ve Allah kelamını yayma yolunda can vermeyi öğretmek olacaktır. Torunlarımız cihad günlerinde kuyruk değil baş olmalıdır." "Ölümümüz bizi Allah'a kavuşturacağı için kutludur. Dünyaya geldik, Hakk'ın eserlerini gördük, gönülden vurulduk; emirlerindeki hikmete inandık. Hakk'a kavuşmamız olan ölümü de gönülden özlemeliyiz. Müslüman için bir vuslat ve mutluluk anı olan ölüm ancak kafirler için gerçek bir azaptır." "Şehid ruhları yeşil kuş kanatları üzerinde Allah'a ulaşır. Allah yolunda kan dökünüz, yurdumuz için ölünüz ve şehid olmaya koşunuz!.."Hayatı boyunca bu sözlerin anlamını şerheden Şeyh Şamil'in bugün Kafkasya ve Dağıstan'da yaşayan torunları Şamil'i anladığı takdirde bu dünyada pekçok şey değişecektir. İMAM ŞAMİL' İN HAYAT HİKAYESİ Rusların, Kafkasya'da ortadan kaldırmak istediği İslamiyeti, tekrar ihya etmek, yaymak için uğraşan, Kafkas-Rus mücadelesinin en unutulmaz siması ve düzenli Rus ordularını dize getiren büyük mücahid, Kafkas kahramanı, alim ve velidir. 1797 (H.1212) senesinde Dağıstan'ın Gimri köyünde doğdu. Babası Muhammed, ona Ali ismini verdi. Küçük yaşta ağır bir hastalığa yakalanan Ali'ye, adetlerine uyarak, Şamil ismini de verdiler ve o isimle çağırmaya başladılar. Küçük yaşından itibaren ilim tahsil edip alim olması için, zamanın ulemasından okudu. Şamil, otuz yaşına kadar; tefsir, hadis, fıkıh ilimlerini, edebiyat, tarih ve fen bilgilerini öğrenerek, büyük bir alim, gönül sahibi bir veli oldu. Rusların, Kafkasya'daki müslüman Türkleri esaret altına almak, kalblerindeki imanı söküp atmak ve İslamiyeti yok etmek için maddi ve manevi bütün güçleri ile uğraştığını görünce, gönlündeki imanın tezahürü olarak cihad aşkıyla ortaya atıldı. Kafkasya'da yaşayan Türkler, onu başlarına imam, rehber seçtiler. İmam Şamil, daha önce Rusların esaretini kabul etmiş kabileleri de saflarına katarak, düzenli küçük bir ordu kurdu. Bu küçük ordusuyla yirmi beş sene, İslamiyeti yok etmek, müslümanları ortadan kaldırmak isteyen Ruslara kan kusturdu. Nice generallerini harp meydanlarında öldürüp, nicelerini de çarlarına karşı küçük düşürdü, onları aciz bıraktı. Eşsiz bir mücadele ile hayatını geçiren Şeyh Şamil, 1870 (H.1287) senesinde Medine-i münevverede vefat etti. Zahiri ilimleri Said Herekani'den, tasavvuf ilimlerini ise aynı zamanda kayınbabası ve mürşidi olan Seyyid Cemaleddin Gazikumuki hazretlerinden öğrendi. Şeyh Şamil, daha gençlik yıllarında Şeyh Mansur ile başlatılan hürriyet mücadelesindeki yerini aldı. Mansur'dan sonra, Gazi Muhammed, Kafkaslıların başına geçerek imam oldu. O da gönül sahibi bir veli idi. Şeyh Şamil'in çocukluk arkadaşı olan Gazi Muhammed, Ruslarla yaptığı Gimri muharebesinde şehid olmadan önce; "Kardeşim Şamil! Bu savaşta şehid olsam gerektir. Benden sonra Hamzat imam olacak. Onun kısa süren imamlığından sonra sen başa geçecek, senelerce Kafkasya'ya hükmedeceksin. Namın cihanı tutacak. Çar ordularını perişan edeceksin. Bu savaştan sonra Gimri'den gitsen bile yine kurtarıp, mezarımı düşman çizmeleri altında bırakmazsın inşaallah" demişti. Çarpışmanın şiddetlendiği bir an, Gazi Muhammed şehid düştü. Bu hale çok üzülen Şeyh Şamil, büyük bir hızla düşmana saldırdı. Birçok düşman öldürdü. Bu arada ağır yaralandı. Şeyh Şamil'in yaralandığını gören GimriCamiinin müezzini Mehmed Ali, onu takib ederek, savaş alanı dışındaki bir mağaraya sakladı. Şeyh Şamil pekçok yerinden yaralanmış, kaburga kemiklerinden bazıları ve köprücük kemiği de kırılmıştı. Asıl yara, göğsünde ve sırtında olup, her tarafını kan kaplamıştı. Müezzin, oraya iki saat mesafede bir köyde oturan Dağıstan'ın meşhur cerrahı, aynı zamanda Şeyh Şamil'in kayınpederi olan Abdülaziz Efendiye durumu bildirdi. Abdülaziz, şifalı otlarla yaptığı ilaçları Şeyh Şamil'e tatbik ederek tedaviye başladı. Birkaç gün mağarada, daha sonra Unsokul köyünde tedavi edilen Şeyh Şamil, yirmi beş gün baygın yattı. Kendine geldiğinde annesini baş ucunda görünce, güçlükle; "Anacığım! Namazımın vakti geçti mi?" diye sordu. Namazlarını ima ile kılarak, aylarca yatakta yatan Şeyh Şamil sıhhate kavuştu. 1832 (H.1248) senesi şehid düşen Gazi Muhammed'in yerine, Hamzat Bey imamlığa seçildi. Üç sene kadar faaliyet gösteren Hamzat Bey, 1835 (H.1251) senesinde Hunzah Camiinde bir Cuma günü şehid edildi. Onun şehadetinden sonra imamlık, yani liderlik vazifesi Şeyh Şamil'e teklif edildi. Şeyh Şamil, tevazu göstererek daha ehliyetli birinin seçilmesini istedi. Hatta namzetler de gösterdi. Gohlok'ta toplanan alimler ve milletin ileri gelen temsilcileri, her türlü yetkiye haiz olarak, Şeyh Şamil'e imamlığı kabul ettirdiler. Rusları dize getirmenin ancak düzenli bir orduyla mümkün olacağını, teşkilatlanılırsa çar ordularıyla baş edebilecek durumda olduklarını, dışardan hiçbir yardımın gelmeyeceğini, bu sebeple iş başa düştüğünü her gittiği yerde izah ediyordu. Tesirli hitabetiyle halkı cezbediyor, müslüman olarak yaşamak aşkıyla yanan bu insanların kalblerine birer kıvılcım salıyordu. Bu uğurda şehid olmanın mükafatının Cennet olduğunu bildiriyor, dinin emirlerine uymanın, yasaklarından kaçınmanın ancak hürriyet ile mümkün olabileceğini herkesin kalbine nakşediyordu. Şeyh Şamil, kısa zamanda kısmen de olsa nizamlı bir ordu ve mülki teşkilatı kurmaya muvaffak oldu. Tecrübeli ve değerli yardımcıları, vekilleri, ordunun ve mülki idarenin başına getirdi. Bu naiblerin en meşhurları şunlardı: Şuayb Molla, Taşof Hacı, Duba, Hacı Sadu, Ahverdili Muhammed, Kabet Muhammed, Hitinav Musa, Nur Muhammed, Muhammed Emin, Hacı Murad. Yararlık gösterenlere altın ve gümüşten yapılmış nişanlar veriyor ve bu nişanlara; "Sonunu düşünen hiçbir zaman cesur olamaz.", "Kuvvet ve yardım ancak Allahü tealadandır.", "Cesur ve yüksek ruhlu olana..." şeklinde cümleler yazdırıyordu. Şeyh Şamil'in seçtiği bu naibler, memleketin olduğu kadar, askeri birliklerin de sevk ve idaresinde üstad idiler. Çar Birinci Nikola, yıllardırKafkasya'da yapılan savaşlarda başarılı olamadığını ve Şeyh Şamil'in düzenli ordu kurarak hücumlarını sıklaştırdığını görünce, bu memleketi bir de sulh yoluyla elde etmeyi denemek istedi. Şayet Şeyh Şamil'i elde edebilirse, bu işin çabucak biteceğine inanıyordu. Kafkasya'daki müslümanları bir bayrak altında toplama sevdasından vazgeçerse, kendisine en büyük makamların, rütbelerin verileceğini, başına krallık tacı giydirileceğini, Çarlık hazinelerinin ayakları altına serileceğini bildiren göz kamaştırıcı şeytani bir teklif hazırlatıp, en güvendiği generallerinden Viyanalı Kluk Von Klugenav'a verdi ve Şamil'i sarayına davet etti. General, Şeyh Şamil'in huzuruna çıkmak için aracılar koydu. Güçlükle Şeyh Şamil ile görüşmeye muvaffak oldu. 1837 senesinde Çar'ın gönderdiği elçiyi, maiyetiyle beraber, SulakNehri civarında kabul etti. İmam, Generale yere serdiği Kafkas yaygısında yer gösterdiği zaman, bir bacağı bir müslüman güllesiyle sakat kalan topal General, Şeyh Şamil'i büyük bir tazimle selamladı ve istemeyerek bu yamalı yaygıya oturdu. Çar'ın sonsuz vad ve pek parlak teklifleriyle dolu mektubunu okuyan General susar susmaz, İmam hızla ayağa kalkarak; "Namazım geçiyor." diye heybetle geri çekildi. Namazını kıldıktan sonra gelen Şeyh Şamil, sapsarı kesilen Generale kesin cevabını şöyle bildirdi: "General! O Nikola'ya git ve de ki: Senin yerinde şu anda kendisi olsa ve bu alçakca teklifleri bana bizzat yapmak cesaretinde bulunsaydı, ona ilk ve son cevabı şu kırbacım verirdi." İyice hiddetlenen Şeyh Şamil şöyle devam etti: "Ona söyle! Kahraman tebeamın kalblerinde kök salan bu eşsiz zafer inancını kökünden kazımadıkça, bu mübarek vatan topraklarını en son kaya parçasına kadar karış karış müdafaa etmekten bizi men edemeyeceksiniz. Dinim ve vatanım uğrunda, bütün çocuklarımı ve ailemi kılıçtan geçirseniz, zürriyetimi kurutsanız, en son tebeamı öldürseniz, tek başıma son nefesimi verinceye kadar sizinle savaş edeceğim. Nikola'yı tanımıyorum. Son cevabım budur." Daha sonra ayağa kalktı. Hiçbir şey söylemeye cesaret edemeyen General, huzurdan ayrılıp, Çar'ına durumu bildirdi. Çar, hazır bu yol açılmışken, ikinci bir teşebbüs olmak üzere Kafkas orduları başkumandanı General Feze'yi, İmam Şamil'e tekrar gönderdi. Onun da aldığı tarihi cevap şudur: "Ben, Kafkas müslümanlarının hürriyete kavuşmaları için silaha sarılan gazilerin en aşağısı Şamil! Allahü tealanın himayesini, Çar'ın efendiliğine feda etmemeye yemin eden, özü sözü doğru bir müslümanım. Daha önce Çar Birinci Nikola'yı tanımadığımı, emirlerinin bu dağlarda geçersiz olduğunu General Klugenav'a anlayacağı şekilde tekrar tekrar söylemiştim. Bu sözleri sanki taşa söylemişim gibi, Çar, hala görüşmek için beni Tiflis'e davet ediyor. Bu davete icabet etmeyeceğimi bu mektubumla son defa size bildiriyorum. Bu yüzen fani vücudumun parça parça kıyılacağını ve sırtımı verdiğim şu vatan topraklarında taş üstünde taş bırakılmayacağını bilsem, bu kesin kararımı hiçbir zaman değiştirmeyeceğim. Cevabım bundan ibarettir. Nikola'ya ve onun kölelerine böylece malum ola!" Şeyh Şamil, teşkilatlandırdığı yiğitleri hem din bilgilerinde yetiştirir, hem de askeri eğitimden geçirirdi. Köylerde bulunan bütün çocukların Kur'an-ı kerim okumasını sağlar, büyüklerin; tefsir, hadis, fıkıh gibi dini ilimlerin yanısıra, zamanın fen bilgilerinde de yetişmesi için uğraşırdı. Din bilgisi olmayan cahillerin Ruslara aldanacağını, vatanını koruyamayacağını, böylece hem dünyada esaret altında kalacağını, hem de ahirette acı azablara duçar olacağını buyururdu. Bu sebeple, emri altındaki her köy, kasaba ve şehirde medreseler açtırır, hem din, hem de fen ilimlerinin okutulması için uğraşırdı. Kendisi bizzat bu derslere katılır, talebelerine ders verirdi. Başarılı talebelerine mükafatlar dağıtırdı. Medresede okutulan dersler yanında, silah kullanmak, kılıç çekmek, ok atmak, ata binmek gibi konularda eğitimler yaptırır, savaş anında herbiri birer komutan olacak şekilde yetiştirirdi. Bundan dolayı Şeyh Şamil, hem milletinin, askerinin devlet reisi, kumandanı, hem de hocası, imamı idi. Bu sebeple Kafkasyalı müslümanlar, onu canları gibi çok severler, her emrine şartsız itaat ederlerdi. Vatanlarını Ruslara karşı müdafaa etmek ve bu uğurda şehid olup Allahü tealanın rızasını kazanmak, her Kafkasyalı müminin yegane arzusu idi. Çocuklarını, Allahü tealanın dostlarını sevecek, düşmanlarından da nefret edecek şekilde yetiştirirlerdi. Onlar için Rusları sevmek, onlara boyun eğip emirlerine girmek kadar tehlikeli bir şey olamazdı. Her çocuğa, İmam Şamil'in ve diğer alimlerin muhabbeti, Ruslara olan düşmanlık anlatılırdı. "Hubb-i fillah ve buğd-ı fillah"ın , imanın asıl sebebi, şartı olduğu, bu olmadıkça hiçbir ibadetin cenab-ı Hakk'ın katında makbul olmadığı öğretilirdi. Rus kuvvetleri hep hezimete uğradı. Yenileri birbirini takib etti. Çar Birinci Nikola, bu hezimetlerden sonra, bütün Kafkasya'yı fethetmek, Şeyh Şamil'i ele geçirip bütün müslümanlara kötü günler yaşatmak maksadıyla, ordularının en seçkin generallerini bu işde vazifelendirdi. Napolyon'u mağlub eden bu meşhur generaller; Fraytag, Svarts, Klugenav, Argutinski idi. Kalelere bıraktıkları ihtiyat kuvvetleriyle birlikte elli bini bulan bu seçme ordu, dört koldan harekete geçti. Netice yine Rus ordularının hezimeti ve bir avuç müslümanın zaferi idi. Şeyh Şamil'in, bu kadar kısa sürede, harp tarihinde ender rastlanan bir zaferi kazanması ile, Avaristan baştanbaşa düşman çizmelerinden temizlendi. Rusların yirmi beş müstahkem mevkii zapt ve tahrib edildi. İki binden ziyade Rus askeri esir alınıp, binlercesi öldürüldü. En mühimi, yenilmez sanılanRus ordularını çok az bir müslüman Türk'ün iman gücü ile nasıl perişan ettiğine Rus Çarı dahi hayretle şahid oldu. Rus kaynakları 1843 senesinde yapılan bu harplerin neticesi hakkında şöyle demektedir: "Şamil, Avaristan'da taş üstünde taş bırakmadı. Unsokul, Balakan, Moksok, Ahalçi, Tsanah, Hassat, Gergebil, Burunduk, Hunzah, Nizovaye, Ziran, Gimri gibi en önemli üslerimizi, mevzilerimizi kamilen ele geçirip temelinden tahrib etti. Rusya'ya çok pahalıya mal olan bu Avaristan muharebelerinde yaptığımız müthiş masrafları, verdiğimiz korkunç insan ve malzeme zayiatını hesab edecek olursak, bu savaşın Kafkasya'da yaptıklarımızın en kanlı ve zararlısı olduğu meydana çıkar." Bu savaşlar neticesinde Kafkasya'da yaşayan müslüman Türklerin maneviyatı yükseldi. Ruslara karşı müthiş bir direniş başladı. Şeyh Şamil'e karşı olan güvenleri çoğaldı. Canla başla ona yardıma karar verdiler. Bu savaş, Çar Birinci Nikola'nın gururunu kırdığı gibi, planlarını da alt üst etti. Napolyon'a karşı galip gelen meşhur Rus generalleri, iki kolorduya yakın büyük bir kuvvet ile Avaristan'a saldırdıkları halde, Şeyh Şamil'in bir avuç ordusu karşısında tutunamamışlar, felce uğramışlardı. Çar Nikola, bu hezimetten sonra da, Şeyh Şamil'in karşısına General Vorontsof'u çıkardı. Onu Kafkas Orduları Başkumandanlığına getirerek; "Bütün ordularım bu uğurda feda olsun. Hazinelerimin bütün kapıları Kafkasya için ardına kadar açıktır. İstediğin her şeyi bol bol alabilirsin. Bunun karşılığında sizden Şeyh Şamil'i ölü veya diri olarak ele geçirmenizi ve Dargo denilen yuvasını kasıp kavurarak çiğnemenizi istiyorum" dedi. General Vorontsof, Kafkasya'yı bir uçtan bir uca fethetmek için altmış bin kişilik bir kuvvetle harekete geçti. Şeyh Şamil'in yok denecek kadar az bir askeri karşısında perişan olup şaşkına döndü. Bir buçuk ay içinde elindeki bütün cephanelerini, güllelerini İmam Şamil'in yaptırdığı sahte istihkamlara, boş siperlere günlerce atarak bitirdi. Hakiki muharebelere daha girişemeden cephanesiz kaldı. Geriden gelen mühimmat ve askerin yiyeceğini, erzakları Şeyh Şamil'in yaptığı baskınla kaybetti. Şeyh Şamil'in iki ay süren çok maharetli ve kanlı yıpratma muharebeleri karşısında mevcudunun büyük bir kısmını ve üç generalini kaybetti. Şeyh Şamil, yeni bir gaza için hazırlanmaya başladı. Ordusuna, Rusların müslümanlara yaptıkları katliamları, ettikleri işkenceleri ve zulümleri anlatıyordu. Dinini yayabilmek için, vatanlarını korumanın en büyük ibadetlerden olduğunu, bu uğurda şehid olmanın öneminden ve Cennet'teki yüksek derecesini haber veriyordu. Peygamber efendimizden ve Eshab-ı kiramdan misaller getiriyor, onların hiç rahat yüzü görmediklerini, hayatlarının sonuna kadar İslamı yaymak için diyar diyar dolaştıklarını, çok az bir kuvvetle pek büyük düşman sürülerine galip geldiklerini anlatıyordu. Halk heyecanla dinliyor, o anlattıkça Allahü tealanın düşmanı olan Ruslara karşı nefretleri artıyordu. Ruslar harp meydanlarında devamlı yenilince ova köylerinde mezalime başladılar. Bu köylerden gelen iki kişi halkın çaresiz haline Rusların kadın çocuk demeden yaptıkları mezalimi Şeyh Şamil'in annesine anlattılar. Annesi, Şeyh Şamil'i yanına çağırdı. Annesinin en küçük arzusunu kendisine büyük bir emir telakki eden muhterem İmam, annesinin yanına gitti. Biraz önce dinlediği vahşetten gözleri yaşla dolan heybetli ana, oğluna; "Evladım! Uzak Çeçen köylerinde Rusların yaptığı anlatılmaz işkenceleri ve öldürülen yiğitlerin haberini öğrendim. Kendilerini müdafaa edemeyen bu köylüleri boş yere kırdırmasan ve Ruslarla belirli bir müddet için mütareke yapsan olmaz mı?" deyiverdi. Bu sözleri anasından işiten kahraman İmam, beyninden vurulmuşa döndü. Şeyh Şamil, bir tarafta vatanın selameti ve bu uğurda Ruslarla kanının son damlasına kadar mücadeleye karar vermiş insanlar, bir tarafta da incitilmesi büyük günahlardan olan ana gibi iki müthiş ateş arasında kaldı. Senelerdir, İslam düşmanı olan Ruslarla mücadele etmişti. Hatta vücudunda yara almadık yeri kalmamış gibiydi. Bu uğurda; eşi, hemşiresi, oğlu, amcası ve binlerce müslüman Türk şehid olmamış mıydı? Bu sebeple düşmanla anlaşmaya kalkanlar için kanunlar konulmuş, onlara şiddetli cezalar verileceği bildirilmişti. Şeyh Şamil'in bu istek karşısında bir anda sararıp gül gibi solduğunu gören ana, oğlunun kalbine feci bir hançer sapladığını anlayarak yaptığına pişman oldu ve; "Dilim tutulsaydı da oğluma böyle bir şefaatte bulunmasaydım. Müslümanların kafirlere boyun eğmesi gibi büyük bir günahı işletmeye sebep olmak ne kötü. Elbette oğlum bunu kabul etmeyecektir. Ya Rabbi! Bu işin halledilmesi için oğluma yardım eyle, beni de affettiklerinin arasına al!" dedi. Sonra kimsenin yüzüne bakamadan evine girdi. İmam Şamil ise güç durumlarda namaza durur, günlerce yemeden içmeden o işin halledilmesi için Allahü tealaya yalvarırdı. Yine öyle yaparak mescide halvete çekilen Şeyh Şamil, gözyaşları arasında namaza durdu. Kur'an-ı kerim okudu. Allahü tealanın sevgili kullarından, başta hocası Mevlana Halid-i Bağdadi ve diğer büyüklerden yardım diledi. Onları vesile ederek cenab-ı Hakk'a niyazlarda bulundu. İmam'ın korktuğu tek şey, müslümanların kalblerindeki düşmanla mücadele azminin kaybedilmesi, imanlarının sarsılması idi. Halkın Ruslarla anlaşmaya meyletmesi demek, esareti kabul edip, İslamın emirlerini yapamamak, yasaklarından kaçınamamak, en mühimi itikadlarının bozulması demekti. Üstelik bu korkunç isteğe şefaatçı olan anasıydı. Din ve vatan için, bir değil binlerce ana, oğul feda olmalıydı. Şeyh Şamil, günlerce mescidde Allahü tealaya yalvarıp, nefs muhasebesi yaptıktan sonra kararını verdi. Sabırla kendisini kapıda bekleyen halkın huzuruna çıktı. Onlara; "Muhterem anam cezasını çekecektir!..." emrini bildirdi. Emir büyüktü. Şimdiye kadar İmam'larının bir istediğini iki etmeyen naibler, ananın huzuruna çıktılar ve durumu bildirdiler. Yaralı ana, adalet divanının önüne geldi. Halk toplanmış, nefes almadan bekliyordu. Mahkum mevkiinde, şimdiye kadar Kafkasya'da yetişen alimlerin, velilerin en büyüklerinden olan Şeyh Şamil'in anası vardı. Omuzları çökmüş, yaptığı hatanın üzüntüsü ile rengi solmuş bir halde oğluna baktı. Sonra yürekleri parçalayan bir sesle; "Oğlum! Allahü tealanın emrinden kıl ucu kadar ayrılırsan, emzirdiğim sütü helal etmem! Verilecek cezayı şimdiden kabul ediyor, adaletten zerre kadar şaşmamanı istiyorum." dedi. Dargolular, Şeyh Şamil gibi mübarek bir zatın anasından böyle bir cevabı bekledikleri için hiç şaşırmadılar. Herkes pür dikkat, İmam'ın vereceği kararı heyecanla bekliyordu. Ana ise; "Ya Rabbi! Oğlum, merhamet duygusu sebebiyle doğru yoldan ayrılmasın" diye dua ediyordu. Şeyh Şamil naibleriyle istişare ederek neticeyi bildirdi: "Yüz sopa!.." Metanetle ortaya yürüyen ana, acaba bu cezaya dayanabilecek miydi? Herkes bunu düşünürken, senelerce ünlü Rus generallerine diz çöktürmüş kahraman İmam'ın, anasının yanına varıp diz çöktüğünü sonra da ellerine sarılıp öptüğünü gördüler. Anasıyla helallaşan Şeyh Şamil, Dargolular'a dönerek; "Anamın bu meselede, merhametinin çokluğu sebebiyle başkalarına şefaat etmesinden başka hiçbir hatası yoktur. Bu yaptığı hatanın cezasını da manevi olarak şu ana kadar çektiği ızdıraplarla ödemiştir. Maddi cezayı da onun her şeyine varis olan oğlu çekecektir." buyurduğunda, herkes yerinde dona kaldı. Kimsenin ağzını bıçak açmıyordu. Çünkü, İmam'ın verdiği karardan döndüğü görülmemişti. Şeyh Şamil, sopayı vuracak kimselerin yanlarına varıp, belden üst tarafını soyunduktan sonra; "Emri yerine getirmekte bir an bile tereddüd edip elleri titreyenlere yazıklar olsun! Bütün gücünüzle vurmanızı emrediyorum!" diyerek sırtını döndü. Vazifeliler ilk sopaları vurdukları zaman herkesin gözleri yuvalarından fırlamış, bağırmamak için kendilerini güç zaptetmişlerdi. Her sopa indikçe İmam'ın mübarek vücudunda derin izler meydana geliyor, sopa yerlerine kan oturuyordu. Aynı yere ikinci üçüncü sopalar isabet ettiğinde de, oralardan kan fışkırıyordu. Şeyh Şamil ise vazifelilerin önünde dimdik duruyor, en küçük bir inleme ve sopadan sakınmaya teşebbüs etmiyordu. Nefsin istemediği bu hareket ile pek güzel bir mücahede hasıl olup nefsi inliyor, bu sebeple ruhu yükselip, vilayet makamlarında üstün derecelere kavuşuyordu. Bu görülmemiş manzara karşısında, bazı naibler ileri atılarak sopanın kendilerine vurulmasını istemişlerse de, Şeyh Şamil'in kararlı bakışlarından korkup geri çekilmişlerdi. Nihayet yüz sopa vuruldu. Şeyh Şamil vücudundan sızan kanlara bakarak, Allahü tealanın, kendisine verdiği metanet ve sabır için şükür secdesine kapandı. Sonra ayağa kalkıp ellerini açtı ve Rus zulmünden müslümanların muhafazası için cenab-ı Hakk'a dua etti. Hadiseyi ibretle seyreden halk, bir taraftan ağlayıp gözyaşları döküyor, bir taraftan da Allahü tealanın, böyle adaletli mübarek bir zatı başlarına imam yaptığına şükrediyordu. Artık halk iyice şahlanmış, Ruslarla anlaşma yapmanın ne büyük bir tehlike olduğunu iyi anlamıştı. Onlarla mücadele etmenin din ve vatan borcu olduğuna yakinen inanmışlardı. Şeyh Şamil, anasının cezalanmasına sebeb olanların kim olduğunu sordu. Herkes; "Kim?" diye birbirine bakarken, iki elçi huzura geldi. Halk, onların üzerine yürümek istiyor, fakat edebe aykırı bir hareketten de çekiniyorlardı. İmam onlara; "Köylerinize dönünüz. Sizi gönderenlere gördüklerinizi anlatınız. Dinimizi yıkmak isteyen İslam düşmanlarına verilecek cevabımız budur." buyurdu. Bundan sonraki günlerde Şeyh Şamil, Kafkasya'ya musallat olan Rus ordularına sık sık baskınlar yaptı, akınlar düzenledi. Onları memleketlerinden çıkarmak için geceli gündüzlü çalıştı. Fırsat buldukça, Çar Birinci Nikola'yı can evinden vuruyor, hiç beklemediği yerlere saldırıyordu. Hiçbir devletten yardım görmeden, tam yirmi beş sene Ruslarla mücadele ederek vatanını savundu. Yeni Rus çarıİkinci Aleksandr başa geçtikten sonra, Şeyh Şamil meselesini halledip Kafkasya'yı baştanbaşa fethetmek için, Prens Baryatinski kumandanlığında beş ordu hazırlattı. Bunlardan biri Şeyh Şamil'in karargahını, ikinci Lezgi, üçüncü Hazar Denizi civarını, dördüncü ve beşinci ordu da Çerkezistan'ı hedef aldı. Fakat asıl hedef Şeyh Şamil idi. İcab ederse beş ordu birleşip hep birden hücum edebilecekti. Bu sebeple, birinci orduyu bizzat Başkumandan Prens Baryatinski idare ediyordu. Onun ordusunda elli bine yakın seçme asker ve elli civarında ağır top mevcuttu. Bu muazzam kuvvete karşı, Şeyh Şamil de beş bine yakın süvarisiyle Ruslarla çarpışmaya başladı. Uzun ve kanlı çarpışmalardan sonra, Şeyh Şamil, Gunip Dağına çekildi. Bu dağda beş yüz kadar fedaisi ile bir buçuk ay süreyle koskoca ordu ile savaştı. Ellerinde atacak barutları, yiyecek bir şey kalmadı. Etrafındaki yiğit askerlerinin dört yüz kadarı da şehid olmuştu. Yiyecek yerine karınlarına taş bağlayarak düşmanla mücadeleye devam ediyorlardı. Başkomutan Baryatinski, Şeyh Şamil'i canlı ele geçirmek istiyordu. Bu sebeple Şeyh Şamil'e beyaz bayraklı elçiler göndererek teslim olmasını teklif etti. Şeyh Şamil'in çocukları ve askerleri bu ümitsiz mücadelede İmam Şamil'in de şehid olacağını, sonunda Kafkas Türklerinin başsız kalacağını düşündüler. Şimdi bir anlaşma ile teslim olurlarsa, ilerde, Allahü tealanın yaratacağı yeni imkanlara göre hareket edebileceklerini Şeyh Şamil'e bildirdiler. Şeyh Şamil, dini, vatanı için canını seve seve vermeye hazırdı. Fakat, müslümanlara yardım etmek zahiren sağ kalmakla mümkündü. Bu sebeple gelen elçilerle anlaşma yapıldı. Bu anlaşmaya göre; "Türklerin dinlerine karışılmayacak, onlardan asker alınmayacak, vergi toplanmayacak, Türkler iç işlerinde serbest bir devlet olup, idarecilerini kendileri seçecekler. Şeyh Şamil, aile efradı ve mevcut kırk kadar askeri ile, silahları dahi ellerinden alınmadan Türkiye'ye gidebilecekti." 1859 senesinde yapılan bu anlaşmadan sonra silahlar sustu. Başta Başkomutan Baryatinski, diğer generaller ve bütün Rus askerleri, yirmi beş senedir bir avuç fedaisi ile koskoca Rus ordularını perişan eden, akla havsalaya sığmayan menkıbeler sahibi kahraman Şeyh Şamil'i bir an önce yakından görmek istiyordu. Şeyh Şamil, kendisine hayranlıkla bakan Rus askerlerinin aralarından geçerek, Başkomutan Baryatinski'nin çadırına gitti. Baryatinski, anlaşma şartlarının geçersiz olduğuna, kendisinin ve aile efradının Çar İkinci Aleksandr'ın esiri olup, misafir muamelesi yapılacağını bildirdi. Artık iş işten geçmişti. Sözünden dönen bu alçak Ruslara karşı yapılacak bir şey yoktu. Çar kendisine bir konak ve hizmetçiler verdi. Şeyh Şamil, Kaluga'da kaldığı on sene zarfında kendini kitaplara verdi. Ancak bu şekilde teselli bulabiliyordu. Artık oldukça yaşlanmış, esaret hayatı onu iyice çökertmişti. Bir defasında, ziyarete gelen Rus Çar'ına Hacca gitmek istediğini bildirdi. Rus Çar'ı bunu kabul etti. Fakat oğullarının rehin olarak kalması gerektiğini söyledi. Bunu kabul eden Şeyh Şamil, 1870 senesinde İstanbul'a hareket etti. Bu haberi işiten İstanbullular heyecanla İmam'ın gelmesini beklediler. SultanAbdülaziz Han, sarayında hazırlıklar yaparak, senelerdir Ruslara kan kusturan İmam Şamil hazretlerini beklemeye başladı. Kafkasya'da, İslamiyeti yok etmeğe uğraşan Ruslara karşı verdiği amansız mücadeleyi iftihar gözyaşlarıyla takib eden müslüman Türk milleti, Şeyh Şamil'e hayran idi. Onun esaretten kurtulup İstanbul'a geldiği gün, yer yerinden oynamış, halk sahile dökülmüştü. Rus vapuru Dolmabahçe Sarayı önüne demirlediğinde, Sultan Abdülaziz'in saltanat kayıkları, İmam Şamil ve aile efradını saraya getirdiler. Abdülaziz Han, onu sarayın kapısında karşılayıp, büyük bir hürmetle; "Babam kabrinden kalksaydı ancak bu kadar sevinebilirdim" diyerek, çok iltifatlarda bulundu. Sarayda hal hatır sohbetleri arasında SultanAbdülaziz, her türlü emrine hazır olduğunu bildirdi. Bunun üzerine Şeyh Şamil; "Padişahım! Hayatımın şu son günlerini aşkıyla yandığım sevgili Peygamberimin huzur-ı şeriflerinde geçirmek istiyorum. Bunun teminini zat-ı alinizden istirham ediyorum" dedi. Bu arzuyu büyük bir itina ile yerine getirmek için Rus sefirini saraya çağırttı. Durumu anlatıp, Çar'a bildirmesini emretti. Rus Çarı İkinci Aleksandr kabul edip, Şeyh Şamil'in Rusya'ya geri dönmemesini bildirdi. Buna ziyade memnun olan Şeyh Şamil, İstanbul'da kısa bir müddet kaldı. Başta Sultan Abdülaziz'in ve İstanbulluların gösterdiği yakın alakaya, misafirperverliğe hayran oldu. Bu kadar ilgiye rağmen bir an önce Hicaz'a gitmek istediğini padişaha bildirdi. Abdülaziz Han onun için en mükemmel vapurunu hazırlatıp teşyi eyledi. Vapurun her uğradığı yerde, halk görülmemiş bir heyecanla Şeyh Şamil'i karşılıyor, onun duasını almak yarışına giriyorlardı. Mısır'a geldiklerinde, Hidiv İsmail Paşa, onu şanına layık karşıladı. O sırada İsmail Paşa'nın yanında, Cezayir'i Fransız istilasından kurtarmak için çok gayret gösteren büyük alim, mücahid, gazi, Abdülkadir Efendi de misafir bulunuyordu. İki kahraman alimin sohbetleriyle şereflenen İsmail Paşa, onlarıKahire'de bir ay kadar misafir etmek bahtiyarlığına kavuştu. Sonra İskenderiyye'ye kadar giderek Cidde'ye uğurladı. Peygamberimizin ve Kabe'nin hasretiyle yananŞeyh Şamil'in heyecanı, oralara yaklaştıkça artıyordu. O sırada Mekke emiri olan Şerif Abdullah da, Şeyh Şamil'i çok seviyordu. Onu büyük bir itibarla karşıladı. Hicaz'da, onun büyük bir alim ve kahraman olduğunu işiten herkes, onu görmeye can atıyor, ilgi ve hürmet gösteriyordu. Şeyh Şamil, büyük bir itina ile bütün şartlarına azami titizliği göstererek haccını yaptıktan sonra, ömrünü O'nun sünnet-i seniyyesini yaymak için uğraştığı, bu uğurda ölümü göze aldığı, sevgili, muhterem, mübarek Peygamberi, iki cihanın efendisi Muhammed aleyhisselamın huzur-ı şeriflerine gitmek için, nurlu Medine yollarına düştü. Her an aşkıyla yandığı efendisine yaklaşıyor, şimdiye kadar içinde kopan fırtınalar her geçen saniye daha da şiddetleniyordu. Medine-i münevvere görünmeye başladığında oldukça heyecanlanan Şeyh Şamil, toprağa kapanarak, Mevlana Halid-i Bağdadi hazretlerinin şu şiirini terennüm etmeye başladı. "Server-i alem sana aşık olup da, yanarım! Her nerede olsam o güzel cemalin ararım. Kabe kavseyn tahtının sultanı sen, ben hiçim. Misafirinim dememi saygısızlık sayarım. Her şey cihanda senin şerefine yaratıldı, Rahmetin bana da yağsa, o an olur baharım. Acıyıp bir bakınca, ölü kalbler dirilttin, Sonsuz merhametine, sığınıp, kapın çaldım. İyilik kaynağısın dermanlar deryasısın! Bir damla lütfet bana, derde devasız kaldım. Herkes gelir Mekke'ye, Kabe, Safa, Merve'ye, Ben ise senin için, dağlar tepeler aştım. Saadet tacı giydirildi, rüyada başıma, Ayağın toprağı serpildi yüzüme sanarım. Ey Cami hazretleri, sevgilimin bülbülü! Şiirlerin arasından, şu beyti seçtim aldım: "Dili aşağı sarkık, uyuz köpekler gibi, Bir damlacık umarak, ihsan deryana vardım." Ey günahlılar sığınağı, sana sığınmaya geldim! Çok kabahatler işledim, sana yalvarmaya geldim! Karanlık yerlere saptım, bataklıklara saplandım, Doğru yolu aydınlatan, ışık kaynağına geldim. Çıkacak bir canım kaldı, ey bütün canların canı! Uygun olur mu söylemek, canımı fedaya geldim. Derdlilere tabibsin, ben ise gönül hastası, Kalb yarama deva için, kapını çalmağa geldim. Cömerdlerin kapısına, bir şey götürmek hatadır. Basmakla şeref verdiğin, toprağı öpmeğe geldim. Günahlarım çok, dağ gibi, yüzüm kara, katran gibi, Bu yükden ve siyahlıkdan, tamam kurtulmağa geldim. Temizler elbet hepsini, ihsan deryandan bir damla, Gerçi yüzüm gibi kara, amel defterimle geldim. Kapına yüz sürebilsem, ey canımdan aziz canan Su ile olmayan işler, hasıl olur o topraktan." Peygamber efendimize olan aşkının çokluğundan ve O'na kavuşmanın heyecanından dolayı gözünden sel gibi gözyaşı akıtan Şeyh Şamil, Resulullah'ın huzur-ı şeriflerine geldi. Başta Medine muhafızı Hafız Paşa, seyyidler, dünyanın dört bucağından gelmiş hacılar, onu heyecanla takib ediyordu. Kabr-i saadetlerinin kıble tarafına geçip, mübarek ayak uçlarından Resulullah'a, gönlünün en derin köşelerinden coşup gelen vecd ile: "Essalatü ves-selamü aleyke ya Resulallah! Essalatü ves-selamü aleyke ya Habiballah!" Essalatü ves-selamü aleyke ya Seyyidel evveline vel-ahirin!" diyerek selam verince, Resulullah'ın, selamına mukabelesi ile şereflendi. Orada bulunanların şahid olduğu bu hadiseden sonra Şeyh Şamil, uzun müddet dua edip gözyaşı dökerek hasretini giderdi, gönlündeki fırtınaları dindirdi. Şeyh Şamil, Medine-i münevvereye geldiğinde hastalandı. Kısa süren bu hastalığında aile efradı, beraberinde gelip kendisine hizmet edenlerle ve ziyaretine gelenlerle vedalaştı. Sultan Abdülaziz'e, Rus Çarı'nda rehin bıraktığı çocuklarının kurtarılmasını, Devlet-i aliyye-i Osmaniye'de vazife verilmesini bildiren bir mektup yazdırdı. Sonra başında okunan Kur'an-ı kerim tilavetleri arasında, 1870 (H.1287) senesi Zilka'de ayının yirmi beşinci gününde Kelime-i şehadet söyleyerek vefat edip, sevdiklerine kavuştu. Cennet-ül-Baki' Kabristanı'na defnedildi. Biri Ecdadima Küfrettimi boğarim. Boğamasamda yanımdan kovarım.. Yumuşak başlıysam kim dedi uysal koyunum.. Kesilir ama çekmeye gelmez boynum.. Mehmed Akif Ersoy

Şeyh Şamil hakkında tek cümleyle söylenebilecek: "Örnek bir komutan!" Başına bir silah daya ve duvarları beyninle boya.

Şeyh Şamil esir düştüğünde Ruslar, bu kahraman adama büyük saygı göstermiş. Rus çarı kendisini yemeğe davet etmiş. Şeyh Şamil acıktığı için yemeği iştahla yemiş. Kahramanlığı kadar yemekteki iştahı karşısında hayrete düşen çar: -Adama bak, demiş. Neredeyse beni de yiyecek. Şeyh Şamil cevap vermiş: -Biz müslümanız, domuz eti yemeyiz. ACIDA OLSA DOGRUYU SÖYLEYİNİZ HZ. MUHAMMED