Sabit kalamaz da bu kadar da oynaklık olamaz. Girdabın içindeyiz resmen.

Merhaba, mesela devlet dese süt 5 TL olacak daha pahalıya satılmayacak, işletmeninde karı olur herkes ucuza alır. Neden bunu yapmıyorlar? Son düzenleyen: Moderatör: 10 Mayıs 2022

Marketler 7 liraya alıp 5 liraya satarsa bir etkisi olmuyor. Kendi zarar eder yani.

Hocam onu da sabitleseler.

? İşçilerinde fiyatını sabitle herkes 4250 alsın.

Hocam ben onu örnek olarak yazdım. Mesela 1 TL'ye alınca market 5 TL'ye satsın.

O zaman süt üretmez adam, üretici de bu ülkede elektrik, doğalgaz ödüyor. Ana sorun belli iken sadece günü kurtarmaya yarar bu.

İşletmenin nasıl karı olsun? 1 litre sütün maliyeti 6 lira civarlarında. 5 liraya son kullanıcıya ulaşabilmesi için üreticiden 2-2.5 liraya alınması lazım. Böyle bir fiyatlandırma olursa da çiftçiler 1 yılda iflas eder. Ülkede süt sanayi kalmaz.

Sütün maliyetinin kaynaklandığı ürünlerin sabitlenmesi gerekir. Onun için de tüm dünyada her şeyin fiyatını ve doları sabitlemen gerekir. Ve bu imkansız.

Çoğu şeyi dolar ya da euro ile ithal ediyorken bunu nasıl yapacaksın? Hayvanların yemlerinin bir kısmı ithal, makineler ithal, kullanılan elektriğin bir kısmı ithal, doğalgaz ithal, sağlık için kullanılan malzemeler ve ilaçlar ithal, lojistikte gereken yakıt ithal, bunu sağlayacağın taşıtlar ithal ya da parçaların büyük kısmı ithal. Bunları kendi içinde halledemiyorsan üretim maliyetlerini de kendin belirleyemezsin, sürekli değişir ve ekonomik sistemine göre şu anda olduğu gibi sürekli yükselir. Buna rağmen fiyatı üreticilerin zarar edeceği ya da az da olsa kar edemeyecekleri kadar düşük tutarsan çok değil 1 yıla kalmadan süt üretecek kimseyi bulamazsın. Kapalı ekonomi sistemine geçeyim dersen o iş olabilecek bir şey değil, Kuzey Kore ya da Venezuela'daki gibi sefaletin dibini sıyırırsın bu ülkede. Bütün yabancı yatırımlar gider, şu anda ihracatımız arttı diye övündükleri şeylerin çok büyük kısmı yabancı sermayeli şirketlerin burada üretim yaptıkları alanlardan geliyor. Yerli markaların ürettikleri katma değeri yüksek olan ürünlerin parçalarının da çok büyük kısmı ithal. Neleri ithal ettiğimizin burada listesini çıkarsam yok artık bunu da mı üretmiyoruz dersin. Bunu sadece bu alan için düşünme, her alan için geçerli. Çoğu konuda ekonomik bağımsızlığını sağlayıp iç pazarında piyasayı belirlemek istiyorsan ithal ettiğin ürünleri tamamen öz kaynaklarınla üretmeyi başarman lazım. Bu da çok uzun yıllar isteyen bir süreç.

Piyasa her dakika oynuyor, hep mi sabitleyecekler?

Özgür piyasa olmazsa üreticinin motivasyonu da yok olur ayrıca.

O öyle olmuyor işte. Sütün maliyeti arttığında sen zararına satış yaptığında her türlü batarsın.

Bu soruyu sormak için temel ekonomiden bi' haber olmak lazım. Maliyet, arz-talep vs. bir sürü denge var. Devletin piyasaya doğrudan el atması da, tamamen "görünmez el"e bırakması da kötü sonuçlanır genelde. Dediğin gibi olursa Türkiye gibi bir ülkede, her an fiyatları güncellemek lazım. Çünkü dün 5 lira olan bugün 6 lira oluyor, 4 lira oluyor. ABD gibi daha "güvenilir" ekonomiye sahip ülkelerde söylediğin gibi bir şey insanların aklına bile gelmiyor. Piyasadaki sıkıntı, fiyatlara müdahale yönünden çözülmeye çalışılırsa ancak üreticinin motivasyonu düşer, işçi arada kaynar. Bunun yerine üretimi arttırmaya yönelik çözümler herkesi korur. Bu dediğinin 1970'lerdeki Fiyat Kontrol Komitesine benzerliği bariz. Onun sonuçlarını araştırabilirsin. Ürünlerin nasıl karaborsaya düştüğünü mesela.

Piyasa çok oynak çünkü. Garantisi var mı? Her gün bütün ürünlerin ya da bütün girdilerin fiyatları artıyor. Sütün üretim maliyeti arttığı zaman onun da bir önemi kalmıyor.

Serbest piyasa. Ayrıca o süt sana ulaşana kadar kaç kişinin elinden geçiyor haberin var mı? Onun karıydı bunun karıydı devlet süt 5TL olacak dedi diye olmaz. Zaten sütun maliyeti ortalama 6-7TL. Nasıl 5TL'ye satılsın? Bunun karı nerede? İki gün sonra çiftçiler iflas eder.

Kuzey Kore gibi ülkelerde bu dediklerinizi uyguluyorlar.