Merhaba Linux Severler; Malumunuz Cumhurbaşkanlığ'ınca bir açıklama yapıldı, kamu ve bağlı kurumlarda akky kullanımına geçiş -maliyet analizi yapılıp veya kullanılamayışına dair açıklama/rapor istendi. Amaçları ne olursa olsun akky geçiş gündem oldu. Bu konuda sizlerin düşünce ve tecrübelerinizi merak ediyorum. Kişisel tecrübem ve bilgimi paylaşayım. Ben 1996'da Erzincan'da askerlik için karar aldırdığım şubede kayıtlar UNIX-Linux ortak kullanılan bir sistemde tutuluyor idi. Ama kayıt girişleri Linux 'den yapılıyor idi. 1. Ordu'nun tüm dB kayıtları da UNIX ortamında, bölümlere göre değişmekle birlikte, farklı lokasyonlardaki UNIX Server'lardaki dB-lerde tutulmakta idi. Nereden biliyorum, tabi ki 1. ordunun güvenli dial-up bağlantı yazılımını kodlayan astsubay arkadaşım idi. Yusuf'un videosunun altındaki bazı muhalif iddialara basit cevablar vereyim; Özellikle askeriye gibi, İSKİ gibi, özelden Turkcell gibi kayıt sayısı rakamlara sığmayan yerlerde MS SQL kullanılabileceğini veya ms server ile Online-Online cluster çalıştırılabilineceğini düşünenlere sadece gülebilirim. Mikropsoft'a olan bağımlılık görseldir. Gerçekçiliği yoktur. Burada açılan "Neden Linux kullanıyorsunuz" gibi topiclere doğru cevap "Her şey için Linux kullanalım" olabilir. Yıllar önce bir kurum, o dönemler çok bilindik bir markadan sayısı 300'den fazla yazıcı almış idi. Firmadan Linux driver istendi. Firmanın cevabı, "maalesef yazıcılarımızın Linux Driver'ı yoktur ve yapamayız" olunca cevap daha güzel idi. "O zaman tüm yazıcılarınızı iade ediyoruz ve bundan sonraki kamu ihalelerine markanıza ait yazıcı içeren tekliflerin hepsinin reddi için taleb oluşturacağız" olunca, firma 1 hafta içinde yazıcının Linux Driver'ını özür ile kamuya teslim etmiş. Yani siz konunuzda iddialı olursanız her şey olabiliyor. CASIO El Terminalleri ile yapılan bir saha uygulamasında, terminaller sürekli kendini sıfırlayınca ister istemez merkez japonya ile iletişime geçildi. İçinde klasik windows ce vardı. ROM istendi ve burada hem rom düzeltildi. Hem de cihazın imalatından kaynaklanan elektronik sorun firmaya bildirildi. Aslında cihazın elektronik sorunu yoktu. Sorun ülkemizdeki tüm elektrikçi ve elektrik tesisatlarını yapanlarda. Adamlar bizimkilerin sallamasuon tesisat ve sorunlu sigorta yapabileceklerini hesaba katmadıkları için cihazlar elektriksel olarak kendisini sıfırlıyordu. Sorun yerel düzeltildi ama ülkenin elektrikçi ismindekilerin savsaklığını ve genel elektrik sistemini henüz düzeltemedik. IDO projesinde, FreeBSD'nin VMware ESX'e import desteği yok idi . Konu hakkında VMware ücretli destek taleblerimize olumsuz cevap verirken, arkadaşım Mirc'daki bir Linux sohbet odasında evinde kod yazan bir alman gencinden destek alarak sanallaştırma işlemini sorunsuz yaptı. Bir belediye projesinde bir arkadaşımız MS 2003 Server'a Linux patch dosyası ile terminal server hizmetini ücretsiz ve de ms lisans sorunu teşkil etmeyecek şekilde yaptı. Clientların disklerini söktük ve herşey server dan çalışıp kayıt edildi. TS lisansı da ödetmedik belediyeye. VMware'i kurduğunuz server isterse 24 CPU'lu olsun önemi yok. Siz içine kurduğunuz sanal sisteme 4 CPU desteğini 1 CPU olarak gösteriyorsunuz ve sanal sistemin ms server lisansını da 1 CPU'lu olarak kurabiliyorsunuz. İş Blade server kısmına geçtiğinde ise zaten ipin ucu kopuyor. HyperV'de durum nedir bilmiyorum. Özellikle muhasebe firmaları, kayıtlarını tuttukları firmaların raporlarını Excel ortamında hazırlar. Ve firmalar ile bu kayıtları xls-xlsx şeklinde paylaşırlar. Linux ortamında kullanılan hangi ofis uygulaması bu formatları desteklemiyor? Piyasada satılan birçok yazılımın açıklamalarında şu ifadeye rast gelirsiniz, "Raporları Excel'de açıp kendinizce değişiklik yapabilmeniz için raporların Excel çıktı desteği vardır" diye. Bu yazının asıl mantığı şudur aslında; "size özel rapor hazırlamak ile uğraşamayız, xls formatında datayı veririz ne halt ederseniz edin" demektir ama kimse anlamaz bunu nedense. Ve o çıktıyı size vermek için mutlaka o windows pc ya ms office kurmanız yada ms runtime uygulamasını yüklemeniz gerekiyor. Çünki coderlar export için plugin olarak ms pluginlerini hiç kod yazmadan ekliyorlar. Çok nadir yazılımcılar ise bu işi hiç ms runtime yüklemenize bile gerek duymadan çok farklı export dosya versede, genel olarak coder olarak bildiklerimizin büyük kısmı... Çok eskiden çalıştığım firmadaki Oracle, SCO Unix Server üzerinde idi. Günde 2 defa başına giderdim. Akşamları güne ait yedekleme kasetini takmak ve sabahları da yedeklenmiş olan datanın kasedini alıp arşivlemek maksadı ile. O tarihde maalesef kasetlere yedekliyorduk. NAS-lar bu kadar yaygın ve de bugünkü gibi ucuz denecek yüksek kapasitelere sahip değildi. Yine fiii tarihinde, Topkapı'daki Osmanlı Arşivlerinde devasa NAS ve SAN-ler olmasına rağmen yine de kaset yedeklemesi yaparlardı. Şu anki durumunu bilmiyorum o kurumun. SCO server'ımda sorun çıktığında, destek aldığım firmayı arar ve Server'a bağlı dial-up modem ile hemen bağlanıp sorunu çok hızlı çözer arada Update ve log-ları kontrol ederdi. Yani bir UNIX server kuruldukdan sonra elektriği kesilmediği - elektronik bir arıza olmadığı sürece non-stop yüksek performanslı şekilde çalışır. Kişisel merak edip logları okumak istemediğiniz sürece selam vermenize ihtiyaç duymaz. nix domain yapısını kullanırsanız da dummy userlar şifrelerini unutmadıkları sürece kullanıcı sorunu veya performans sorunu da pek yaşamazsınız. Buraya eklemek isterim. O destek aramalarımıın büyük kısmı feyk olurdu. Konuşma anında server veya DB hakkında şu tür bir mesaja denk geldim diyerek onların farklı bilgi tecrübelerini öğrenirdim... Aranızda SAP yazılımının en iyi performansı ms server da olduğunu iddia ve isbat edebilecek biri var mı? Online Cluster yapısına en uygun OS'un mikropsoft olduğunu iddia-isbat edebilecek var mı? Server farm durumunda sanallaştırma için en uygun Online migration için ms serverların çok hızlı olduğunu ve lisans bedelinin mikropsoft da daha düşük olduğunu, migration esnasında ping düşmesi olmadığını iddia-isbat edebilecek var mı? Client-server bir uygulamada CPU başına en çok oturuma ve en performanslı dB query /cache performansının ms de olduğunu iddia-isbat edebilecek var mı? Dünyanın en iyi DBA-lerinin MSSQL kullnadığını hayal eden var mı? Veya streaming server için ms server performansının nixlerden çok yüksek olduğunu iddia-isbat edebilecek? Kamu kuruluşlarında ister hastane ister muhtarlık için, Client olarak, raspi 4-5 performansının yeterli olmayacağını? Özellikle kamuda hardware upgrade maliyetinin en büyük sebebi, kullanılan execute yazılımlar için ihtiyaç duyulan performans olsa bile, asıl coder arkadaşlarımızın tuning bilmemesi olduğunu. C de program yazıyorum diyerek hava atan birçok yazılıcının tuning bilenin nerede ise hiç olmasının, bunun sonucu olarak Client hardware performans sorunları oluşturduğunu. Bir dönem delphi 5 kursu aldığım kişi oldukça basit ve hızlı çalışan kod yapısı ve de en düşük exe boyutu ile özel yazılımlar hazırlıyor idi. O da bir kurum ve firma da emir altında çalışmak istemediği için maalesef kayıp akıllardan birisidir. Kendisi Linux 'de program yazmayı denemiş ama piyasada Linux kullanan müşteri bulamadığı için mecburen Windows da devam etmiştir. Ülkemizde AKKY da ister OS ister yazılım yapabilen, sorunsuz hızlı program geliştirebilecek ve bunların desteğini verebilecek çok fazla kişi var. Sadece sorun bireysel geçim dertleri - uzun mesai şartları yüzünden AKKY konusunda bireysel katkıları gözükmüyor veya katkıları çok az oluyor. Maalesef. NSA-FBI dahil birçok kurumu dize getirmiş yerli hacker-larımız, maalesef maddi ve ailesel geçim dertleri yüzünden hamallık yaptığını bilmiyorsunuzdur. Bu kişiler internet cafelerde ve zombi PC'ler sayesinde bu işleri yapıyorlar. Çünkü evlerine bu işleri yapabilecekleri PC alabilecek maddi gelirleri yok. Hatta şu şekilde söyleyim; ... ilimizdeki halde gece 1 ile 4 arasında kamyonlardan sebze indirip yükleyen biri maalesef. Depremde kaybettiklerimiz içinde bile olabilir bugün için. Meşhur web sitelerinde kullanılan scriptlerin açıklarını bulup, bu scriptleri kullanan sitelerin tüm DB'lerini export eden kişinin bugün bile evinde kişisel bilgisayarı yok. Kendisini 15 yıldır tanıyorum. Bu scriptlerin hack işlemlerini internet cafelerden yapıyordu. Almanya çok uzun zaman önce kamu kuruluşlarında Linux'u resmi OS olarak kabul ettiğine dair bir haber okumuş idim. Son durum nedir bilmiyorum. Orada kamuda çalışanlar varsa paylaşır ise sevinirim. Ülkemizdeki firmalar Mikropsoft'a PC başına 10 lira vermeyi tercih ediyor ama kendilerine her türlü Linux de program geliştirip destek verecek bir personele aylık 1 lira maaş vermeyi çok görmekten vaz geçtiklerinde; bu konuda meraklı ve bilgili kişilerin sayısı aniden artacak ve bu konuda ister kamu ister bireysel olarak kazancımız daha da artacak. Kişinin ölmesi durumunda ise, bir başkası o projenin içeriğine bakarak düzeltme ve geliştirmeye sorunsuz devam edebilir. ExeCute uygulamalar bir tekel yapıdır. Firma battığında sizde batarsınız. Yada firmanın eski çalışanlarını kendinize katıp yola devam etmek zorunda kalırsınız. Metro Turizm ilk bilet satış rezervasyon işleminde bunu yaşadı. Bende orada sistem destek - yazılım implemantasyon işlemini yaptığımdan biliyorum. Altın Yıldız firmasıda, Oracle DB üzerindeki Üretim aşamasının ERP-si için benzer bir yola gitmiş ve yazılımcı firmanın elemanlarını kendi bünyelerine almışlardı. Sonucunda ise daha hızlı ERP geliştirmesi ve implemantasyonu sağlandı. Olay sadece bakış açımızı değiştirmek, bağımlı olduklarımız - olmaz ise olmaz diye düşündüklerimiz konusunda alternatifleri denemediğimiz sürece ilerleme olmayacağını düşünüyorum. Oyun için Windows bağımlıları bahis dışıdır! Misal ben. Güncel bir linux çekirdeği ile en basit celeron işlemcili veya raspi pc de çalışmayacak bir kamu yazılımının çok nadir olduğunu düşünüyorum. 3D ve yüksek buyutlu rontgen olsun veya uydu fotolarını pastallaştıranlar konumuz dışıdır. Bildiğimiz evrak kaydı yapıp belge print edip arşivleyen, hasta kayıt vs işlemleri yapan memurlardan bahsediyorum. Hani iş olmadığında gizliden soliter oynayan veya siz geldiğinizde soliter başından kalkmamak için sizi oda oda gezdiren kamu personelinden bahsediyorum. İşin daha da garibi, Linux'ün ücretsiz denilmesini de kabul etmiyorum ve de eleştiriyorum. Linux ücretsiz değil. Sadece sen-ben ona ücret ödemediğiniz veya ödeme gereği duymadığınız için öyle. Ama, Linux de kullandığımız her program veya tool için gönlünüzden kopan senede 1 dolar bile olsa bağışlamanız durumunda, o programları ve bizler için kafa yoranları gayrete getirecek ve daha fazla yenilik için sebep olacak. Linux Desktop/Server uygulaması için sizden ücret isteyen firma pek yok. Ama, teknik destek istendiğinde istenen ücretler kusura bakmayında, MS e ödenen açık lisans bedellerinin 1/10'una bile yaklaşmıyor. Firmanız için Server alıyorsunuz. Marka bağımsız konuşuyorum. Server'ınız için teknik destek sözleşmesi istediğinizde size çok uzun bir metin gönderirler. Bunlar kabaca saatlik/günlük müdahele ve çözüm süresi ile anlık çözüm istemeniz halinde sizin satın aldığınız bir server'ı hardware olarak kendi depolarında tutup, size ait serverdaki dikleri çıkartıp depolarındaki server a takarak anlık diyebileceğimiz çözümler için istenen destek bedellerinden haberiniz olmadığı içindir. Birçok Linux Coder ve Linux Admin arkadaşımızın maddi ihtiyacı var. Biliyorum. Bilinmek ve beğenilmeye/övülmeye de ihtiyaçları var. Açık kaynak kodlu yazılımlar herkese lazım diyerek, Sağlıklı huzurlu ömür diliyorum. Son düzenleyen: Moderatör: 4 Ağustos 2023