Ağaç yaşken eğilir, vicdanın yoksa veya zayıfsa bir daha olması veya geliştirilmesi pek olası değil.

Gelişmez mi?

Hakkı gözeteceksin. İnsaflı olacaksın. Adelatli olacaksın. Empati yapacaksın.

Nottan ilerleyelim. O notu sevmediğiniz biri ayaklarıyla çiğnese yerde, nasıl hissederdiniz? Değer verdiğiniz biri kötü bir durum yaşasa ne tepki verirdiniz? Duygularınız üzüntü ve öfkeden başka bir doğrultuda izlemezdi o an. İşte, karşınızdaki bir kişi de bu zararı gördüğünde etki alanındaki kişiler, olgular da bu zararı hayli hayli görüyor. Hayalleri, sevdikleri, idealleri; kısacası ardında bıraktığı her ne varsa... Ortada bir yıkım, inkar edilemeyecek bir tahribat oluşuyor. Bir çocuğu hasta etseniz, babasını da o çocuk gibi hasta edersiniz, babasını gören çocuk sonrasında daha da fiziksel ve mental açıdan çökmelere maruz kalır. Bu düğümü de kimse kolay kolay çözemez. Kördüğüm desek daha doğru olur. Sokakta bir adam yere yığılıp öldüğünde, o an onun yaşadığı dünya da kendi senaryosunun baş karakteri öldüğünden, artık olmadığından ölür.

Bana empati nedir açıkla. Tanim istemiyorum sana gore nedir diyorum.

Araya sıvışıyım bana göre empati kendine yapmayaçağın şeyleri başkasına yapma tarzı bir şey.

Empati yetisi geliştirilerek biraz da olsa ilerleme katedilebilir.

Hocam dediğiniz her şey var. Ama bende eksik olan şeyi bulamadım.

Dediğim şeyin bilimsel bir tarafı yok ama çevremden gördüğüm kadarıyla genelleyebilecek kadar doğru olduğunu düşünüyorum. Ergenlik döneminin öncesinde bu tür şeyleri kavrayamamış birinin kolay kolay bunlara daha sonra sahip olabileceğini sanmıyorum. Benzer şeyi şiddet eylemi için de düşünüyorum mesela. Kendimden örnek vereyim; tanıyıp sevdiğim kişilere, annemin bana verdiği eğitimden dolayı da kadınlara asla şiddet uygulayamam ve bağıramam hatta birkaç defa bana zarar verilmesine rağmen heykel gibi durmuşluğum oldu. Yalnız iş yabancı ya da sevmediğim biriyse durum değişiyor, acıma duygum hiç kalmıyor ve şiddete başvurma eşiğim aşırı düşük oluyor. Belli bir yaşı geçtikten sonra mantıklı davranmaya çalışarak da bunun üstesinden gelmeye çalıştım ama olmuyor, yolda yürürken bir keko "şort giyen vurduruyordur" diye bana laf attığı zaman şiddete başvurma kararını yarım saniyede alıyorum hala. Bazı şeyler gibi bu eğilimlerin de çevremden ve gözlemlediğim kişilerden gördüğüm kadarıyla sonradan kazanılması pek kolay değil. Belki büyük travmadan sonra değişebilir.

Tam yaş vermek istemiyorum ama liseye gidiyorum.

Hayir vicdan alltan almak değil, sizin is uzun biraz.

Bu yaştan sonra vicdan gelişmez, vicdan olgusu çocukken, ailenin yardımıyla gelişir.

Tanimi bu. Sana gore ne?

Hocam cesaret konusunda sıkıntı yok. İnatçıyımda. Ama duygularımı belli edemiyorum. Başkalarının duygularınıda anlamakta iyi değilim.

Haklısınız hocam.

Az da olsa empati kurabiliyor musunuz? Yoktan elde edemezsiniz.

Cevabın için teşekkür ederim hocam.

Kim senin üzerine direkt olarak gitmiyorum. Ancak bir olay karşısında mesela alttan almam gerekirken bunu yapamıyorum, sert çıkışıyorum.

Peki bu konuda ne yaptın, kısaca anlat.

Aileme değer veriyorum. Değer verdiğim eşya olarak eski bi arkadaşımın verdiği not var. Bir de bilgisayarım var değer verdiğim.

Hocam çok güzel anlatmışsınız.

İnsanlara iyilik yaparak dalga geçmeyerek.

Bak sadece anlıyorsun ama is yok. Sen mesela korona ile aylardir evdeyiz diyorsundur değil mi? Ama evinden yıllarca çıkmayan felç geciren kişiler var. Aa cok üzüldüm yazik. Allah'ım şifa versin, amin. Empati bu değil. Empati olayların farkina varmak ve tepki vermek.

O zaman ileride açacağım konular var size de etiket atacağım, haberiniz olsun.

Niye hocam önceden kötü olup sonra iyi olan insanlar tanıyorum.

Değer verdiğiniz bir olgu yok mu? Bir kimse mesela? Birinden hatıra kalan bir eşya, alet edevat vs. ?

Alttan almam gereken yerde sert çıkışıyorum demişsiniz, beni yanlış anlamayın fakat bunu ancak kendini üstün veya karşısındakini alçakta gören, inatçı ve kibirli bir insan yapar. Kendinizi her zaman haklı çıkarmaya çalışmanıza gerek yok, biraz daha kasmamayı deneyin. Ve yaşınız da küçükmüş, belki de sizi olgunlaştıracak şeyler gelmemiştir başınıza. EQ dediğimiz şey için bu da önemli bir kriter. Hiç olmuyorsa büyüdükçe elbet bir gün kazanırsınız vicdan denen şeyi.

Hocam kafamın içinde yaşıyorum çoğu şeyi. Duygularıma dışa vuramıyorum. İnsan ilişkilerimde berbat.

Bunlar da zaten empati gerektiriyor? Bunların hepsi empatinin alt başlıkları, maddeleri.

Peki o nasıl gelişir?

Hocam her insanın içinde iyilik ve kötülük yatar ama vicdan bambaşka.

Bu da EQ ile alakalı, EQ seviyen düşükse duygu, empati ve vicdanın az olur.

Kaç yaşındasın?

Karşımdakini anlamaya çalışmak.

Soru başlıkta. Vicdan duygusu zayıf biri vicdanını nasıl geliştirir?

Aslında empati kurduğumu düşünüyorum ama sanırım empati duygusunu dışa vuramıyorum.

Fark etmesi imkansız bir yerde, bir anda 5-6 kişi şahsın gözlerini bağlayın ve bir van tipi arabanın arkasına atın. Issız bir eve getirilen şahsın damar yolundan uyuşturucu özelliği olan bir kimyasal enjekte edin. Ayılana kadar işkence malzemelerini temin edin ve hazırlayın. Ayıldıktan sonra ağzını bantlayın ve malzemelerden dilediğinizi seçerek; " bir daha köpeklere taş atmayacaksın! Bir daha kimseye kötü söz söylemeyeceksin! Yaşadığın yeri ve kimlerle ilişkin olduğunu biliyorum! Seni ve tüm sevdiklerini gebertmeden adam olacağına söz veriyor musun?" tarzı tehdit unsuru içerek cümleler kurun. . İşe yarar gibi...

@SALOOWEN Duygusal olarak hassas noktalarınızı keşfedin. Saçma varsayımlarla bu eksiklik gidirilemez. En çok neyin/kimin/kimlerin üzerine titriyorsunuz mesela? Açıklamanızı rica ediyorum, saklı tutmak istiyorsanız sorun yok.

Acıma duygun olacak.

Davranışlarına dökmekte zorlanıyorsan alıştırma yapmalısın. Hitabetin iyi değilse geliştirmelisin ve cesaretli olmalısın.

Empati demek ile yetmez. Yemin ederim hayatımda oyle bir olay yasadim ki empati nedir o zaman anladim. Yoksa kuru kuru yaşıyoruz. Geçenlerde 4 5 ay önce aç kaldığı için gül tomurcuklarını yiyen bir insan gördüm. Başka bir şey demiyorum. Bu anlattığım olay ilk cümlede bahsettiği olay değildir.

Kendimi karşımdakinin yerine koyarak onun düşüncelerini anlamaya çalışmak.

Yaptığın tanım bile doğru değil. Empatiyle sadece düşünceler değil; duygular, davranışlar dahil her şeyle kendini onun yerine koyarsın. Vicdanlı olabilmek için ilk gerekli şey, aile tarafından sevgi, güven ve merhamet ile yetiştirilmektir. Çocuk, boş bir levhaya benzer. En başta kendinizi sevin, daha sonra sevgiyi hak eden diğer insanları sevin. Sevebiliyorsanız merhametli olursunuz, merhametliyseniz de vicdanınız var demektir.

Bu vicdansızlık değil; duygusal heyecanın getirdiği bir eylem. Doğal bir eylem. Neyin/kimin/kimlerin üzerine titriyorsunuz? Bir idealiniz yok mu önemsediğiniz olgular/değerler adına?

Kendini empatiye zorlamalı ve bunu alışkanlık edinmeli zaman içerisinde o duygunun sahibi olabilir.