Arkadaşlar ya siz yaşadığınız ülke gerçeklerinin farkında değilsiniz ya da şaka yapıyorsunuz. 1- Öğrencilerin nasıl kazıklandığını görmek isterseniz sıradan bir Anadolu şehrine gidip yerel esnafın "kafir" olarak gördüğü o üniversiteli gençlere nasıl kazık yasladığını görün. Kırgızlar zaten yabancı olarak gördükleri Türkiye Cumhuriyeti öğrencilerini kazıklamışlar çok mu? Yoldan rastgele bir yabancı turist çevirin, aralarında taksici ya da mekan sahipleri tarafından dolandırılmayan 1 tane var mı bakın. İliklerimize kadar işlemiş bir konuda başkalarını eleştirme hakkımız olamaz. 2- Onların çoğu kendilerini "gerçek" Türk olarak gördükleri için bizleri asimile olmuş "batılı" olarak kabul ediyorlar ki bu bir yerde doğru. Arap, Fars, Balkan ve son 150 yılda Fransız geleneklerinden o kadar çok şeyi benimsedik ki yaşam kültürü olarak eski Türk adetlerinin bazılarından uzaklaştığımız ortada. İzole yaşamamış olan en az yarımızın gen havuzları da karışmış durumda. 3- Eğitim konusu burada çok mu mükemmel? Doğu şehirlerini geçtim, gidin Ege ve Trakya şehirlerinde anketörlük yapın ve ne kadar fazla oranda kişinin okuma yazma bilmediğini görün. %99'luk okur yazarlık oranıyla alakamız yok. O %1 sürekli anketörlere denk geliyor öyle mi? 4- Demokrasiye hiç girmeyelim. Bu ülkede daha geçen yıl sırf kaybettikleri için seçim yenileten üstüne öncesinde sandığa gitmemiş yüz binlerce kişinin tepesini attırıp sandığa götürten bir ülkeyiz. Gidin bakanlıkların/valiliklerin/rektörlüklerin başındakilere ve vasıflarına bakın, normal bir ülkede hangisi oralara getirilirdi? Hepsi ülkeyi yöneten tek kişinin ailesi, akrabaları, eski cemaatleri ve arkadaşlarından oluşuyor. Rektörlük seçimleri göstermelik yapılıyor, istenen kazanmayınca tek bir yerden emirle 3. hatta 4. sıradaki rektör adayı o koltuğa getiriliyor. Ortalama üstü bir doktora öğrencisinin akademik atıf sayısı kadar atıf almamış, akademik makale yazmamış onlarca rektör var bu ülkede. Muhalefet yapan kimsenin barındırılmasına izin vermiyor ve siz bu ülkenin vatandaşı olarak başka ülkeleri mi demokrasi tarafından gömüyorsunuz? Çok komik cidden. 5- Rüşvet olayının burada farklı olduğunu sanıyorsanız çok yanılıyorsunuz. Doğru düzgün 4 işlem bile bilmeden mühendislikten mezun olanlar nasıl diploma alıyorlar? Lüks arabasıyla kırmızı ışığa uymayıp yaya geçidinde milleti ezenler nasıl serbest bırakılıyorlar sanıyorsunuz? Oraya göre fark, burada hala onurlu bir kısım insanın bu rüşvet kültürünü benimsemeyi reddetmesi. Bir ihtimal bu kişilerden birine denk gelme korkusuyla çoğu kişi cürret edemiyor ama şu ana kadar kaç tane "keyfi" uygulamadan bu şekilde çıkıldığına şahit olduğum olayların listesini buraya yazsam okurken yarım saat harcarsınız. Kısacası çuvaldızı kendinize batırmadan başkalarını eleştirmeyin.

Başka yerlerde yaşanıyor olması burada yaşandığında başkaları fişlemesin diye susmak gerektiği anlamına gelmez. Neyse bunun farkına varman sevindirici, o zaman konuya geri dönelim. Açtığın konuya göre dediklerindeki yanlışları söyledik sanırım. Onlar kendi dillerini konuşuyorlar, konuştukları diller de eski Türkçeye daha yakın diller. Sovyetler döneminde yerleştirilen azınlıklardan dolayı öyle sanıyor olabilirsin ama bir bölgede bir "azınlık" varsa hemen kümeleşme yoluna giderler. O bölgelerde bulunmuş olan kişiler de senin dediğin şeyin gerçek olduğunu sanabilir. En basit örnek, aynı ülke içinde bir şehirli grubu başka şehre göç ettiğinde bile aynı yerde kümeleşirler. Diğer hatan ise dediğinin tam tersine onlar kendilerini Türk olarak görüyorlar, bizi Türk olarak kabul etmiyorlar. Gerçeklik payıyla ilgili yorum da yukarıda. Büyük kısmımızın gen havuzu onlara göre daha fazla başkalarıyla karıştı. Kültürel olarak biz çok fazla farklı kültürlerden dilden tut sanata kadar çok şeyleri sahiplendik, onlar kültürel olarak Sovyetlerden rüşvet gibi şeyleri sahiplenmişler. Daha kapalı bir yapıya sahipler bize göre. Konu siyasi yapı ise onu da buradan eleştirmek yersiz, gittiğimiz yer belli...

Kim diyor bunları? Bir Türk devletini örnek verecek olursak: Özbekistan'da Rusça değil, Özbekçe konuşulur . Etnik kökenlerini korumuşlardır . Pek çoğu Türk olarak görür kendini. Ayrıca Özbekistan'da çoğu kişi ya Türkçe bilir ya da Türkçeyle uzaktan yakından ilgilidir. Bu yüzden Türkçeyle kimileriyle zar zor anlaşırsınız. Ama çoğunlukla Türkçe bu ülkede anlaşabileceğiniz bir dildir. Şunu da söylemeliyim ki Kazakistan'da nüfusun %20'den fazlası Rus. Bunlar ülkenin Kuzeyinde toplanmıştır genellikle. Güney ve Batı kesimlerde Türklüğe ait eserler görmek çok mümkündür. Yaşlılar kesinlikle Türklük bilincindedir. Yani her yerde aynı durumu görmeniz mümkün değildir. Kimisi Rus yanlısıdır, kimisi bilgisizdir, kimisi ise Türklük bilincindedir. Zaman geçtikçe tüm Türk halklarının özlerine döneceğini biliyorum, en yakın zamanda olur İnşallah.

Türkiye ve Azerbaycan dışındaki neredeyse tüm Türk devletleri Orta Asya'da. Bu devletlerin de neredeyse tamamı, Azerbaycan dahil olarak Sovyetler Birliğine dahildi. Zaten Azerbaycanlıların dilinde de Rusça'dan esintiler var. Orta Asya'daki herhangi bir Türk devletine gittiğinizde sokaktaki insanların, Sadece Rusça konuştuğunu göreceksiniz. Çoğunluğu da Türk olmadığını iddia ediyor zaten. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Rusya'nın bunları asimile etmesi ve başarmasına nasıl bakıyorsunuz?

Sana kaba bir şey söylemedim. Üslubum da yanlış değildi. Bu ülkeden gideceksin demedim farkındaysan. Beğenmiyorsan gidebilirsin dedim. Kimse seniz zorla tutmuyor. Kendi ülkeni aşağılarsan bu cevabı alırsın.

Dayım eski emniyet amirlerinden. Baba tarafımda 1 general, 2 albay ve alt rütbelerden istifa etmiş epey kişi var. Ailemde asker ve doktordan bol bir şey yok, bunları bana anlatma.

Bir şeyleri eleştirmek, gerçekleri görüp bunları söylemek ne zamandan beri aşağılamak oldu? Şu saçma kafa yapısından çık, her şey eleştirilebilir. Her şeyi mükemmel yaptığımız için bu durumdayız değil mi? Otur da biraz düşün, nerelerde hata yapıyoruz? Neden bu kadar kişi başka ülkelere kaçmaya çalışıyor? Neden her geçen yıl daha da dibe batıyoruz? Yıllardır bu ülkeden gidecek maddi güce de, birlikte çalıştığım ve beni orada isteyen bir şirket iş birliğine de sahibim. Bu ülkede "inadına" kalıyorum bir şeyleri kendi çevremde düzeltmek için. Sonra biri geliyor ülkede olanları, şahit olduklarımı anlatıyorum ve eleştiriyorum diye bunu aşağılamak olarak görüyor. Bu kafa yapısının sonucunu 1950'lerden beri görüyoruz ve hala inatla eleştirmeme tabusuna devam ediyorsunuz. Sen bana, park cebinde nizami park halindeyken bana çarpan resmi plakalı aracın ve sonucunda benim haksız çıkarılmamın açıklamasını yap. Sen bana özlük haklarına sahip olup erkek çocuğun mirasın %75'ini ve annesinin de %25'ini alması gerekirken yemlenen hakim yüzünden mirasın yarısı çalınan ve kız kardeşe verilen davanın açıklamasını yap. Sen bana bu ülke kahramanlarının hak ettikleri mevkilere gelmemesi için bir cemaate yem edilmesinin açıklamasını yap. Sen bana sırf parası var diye böbrek nakli sırasında rüşvetle kendisinden öncekilerin hakkının çalınıp ölümüne neden olunan insanların açıklamasını yap. Bu ülkede demokrasi son birkaç yıldır hiç yok, seçimle kaybedilen yerler kayyumla geri alınıyor. Bu ülkede rüşvet almayı kabul eden onursuz insanlar yüzünden sayısız insanın hakkı gasp ediliyor. Bu ülkede saçma sapan şeylere milyarlar harcandığı için insanların gelecekleri çalınıyor. Bu ülkede 3-4 tane camisi olup 1 tane düzgün okul yapılmadığı için köylerde bir sürü genç cahil bırakılıp cemaatlere yem ediliyor. Bu gerçekleri eleştirmek aşağılamak değil, bazı şeylerin farkına varıp bir grup insanın en azından kendi çevresinde bu saçmalıkları düzeltmesi için atması gereken ilk adımdır.

Konuyu açan kişinin yaşı küçük galiba. Bende sizin yaşınızda böyle pembe hayallere kapılırdım. Orta Asya Türkleri bilmem ne diye kaç sene hikayeler dinledim. Bırakın zaten bu insanlar Türk olsa ne olur olmasa ne olur. Oralara gidip yaşasanız veya biraz bilgi edinseniz nefret edip dönersiniz. Bugün benim için Türk-Müslüman kültürü Anadolu, Kafkaslar, Balkanlar ve bu civarlardan gelen hem Türki hem de Türk olmayan ama bizle yaşamış halklardan oluşuyor gerisi hikaye.

5 Yıl Kırgızistan'da okumuş biri olarak söylüyorum, Kırgızlar yer yüzünden yok olsa hiç üzülmem. Bu kadar dandik bir ülke yoktur. Halkı o kadar eğitimsiz ki, polis bile rüşveti hak olarak görüyor. Rüşvetçi polis var demiyorum, rüşveti doğal hakkı olarak görüyor ve halk bunu yadırgamıyor. Hastaneler ayrı dert, giderseniz hasta olmayın. Doktora ne kadar rüşvet verirseniz o kadar muamele görürsünüz. Üniversitelerin çoğunda not almak istiyorsanız öğretmenlere rüşvet vermelisiniz. İşiniz mahkemeye kalırsa, davayı hamkime daha çok rüşvet veren kazanır. İş yeri açarsınız, polis gelir bedava alışveriş yapar. Bu itleri uzak tutmak için polis müdürüne ya da milletvekillerine hediye göndermeniz gerekir. Türkleri falan sevmiyorlar. Türkiye'ye gelince abi çeken tipler, ülkesine dönünce Türk öğrencileri kazıklıyor. Kırgızistan temel olarak kuzey - güney çatışması yaşıyor zaten. Kendi içinde Kırgızlar birbirlerini vatandaş olarak görmüyor. Kurmancan Datka'dan beri bölünmüş aşiretler. Ama geleneklerine çok bağlılar. Kan davası gibi gelenekleri hayatta tutuyorlar. Okuduğum dönem Almatı'yı da, Buhara'yı da gördüm. Çok farkı yok. Kazakların biraz daha durumu yerinde ama bir ahlaki temel yok. Eğitim yok ki ahlak olsun. Devletlerin yönetim şekilleri zaten durumu açıklıyor. Orta Asya'daki tüm Türki devletler aşiret yönetimidir. Hani biz kendi ülkemizdeki demokrasiyi eleştiriyoruz ya, seçim kazanmış olmak yasalara uymayacağınız anlamına gelmez. Size oy vermeyenlerin de hakkını gözetmezseniz buna demokrasi denemez diye. Mecliste aynı aileden kaç kişi olabilir sizce? Türkmenistan başkanı diktatörün dibidir. Biraz internette araştırırsanız kaç guiness rekoru kırdıklarını öğrenebilirsiniz. Özellikle at şekilli pastadan ben çok etkilendim. Sonuçta adamlarda at bakanlığı var. Özbekistan yıllarca Özal/Demirel dönemindeki anlaşmazlık yüzünden Türkiye'ye hava sahasını kapadı. Pazara normalde boş pazar çantasıyla gidilir, Özbekistan'da tomar tomar paralarla gidip 3-5 kilo pazar alışverişi yapıyordu millet. Ama sorarsan Ultra süper demokratikler. Onlardaki demokrasi Uganda'da yok. Kazakistan'ın doğal zenginlikleri olmasa onlar da aynı ürünün yeşili. Azerbaycan çok mu farklı? Kendi karısını milletvekili bile değilken devlet başkan vekili yapmak hangi demokraside var? Yapar yapamaz demiyorum, halk buna neden ses çıkarmaz?

Türkiye dışında Türk devleti mi vardı?

Şaka olan şey senin orada yaşadıkların değil. Bu ülkede de durum çok farklı değilken orasını eleştirmek. O yazdıklarının hangisi burada yapılmıyor da orayı eleştiriyoruz onu anlamadım. Bak sana bir örnek vereyim, çok basit olacak. Kitap okuyan birinin kitap okumayan insanları eleştirip olaylara olan bakış açısının darlığını söylemesinde sorun var mı? Yok. Kitap okumayan biri, kitap okumayan başkalarını bu şekilde eleştiriyorsa sorun var mı? Var. Biz bu ülkeyi özenilen ülkeler kadar yaşanabilir hale getirmemişken başkasını eleştirmek yerine önce kendimize bakmamız lazım. Yoksa dediklerinin doğruluğu konusunda anlaşılamayan bir durum yok ortada.

Sen nüansı tamamen kaçırmışsın. Ben aynı şeyi mi yaşıyoruz demişim yoksa "gidişatımız o yönde" şu anda mı demişim diye bir bak istersen önceki mesajlara. Önyargıyla tek taraflı baktığın için bu farkları kaçırmışsın. Demokrasi konusunda da eğitim konusunda da özgürlük ve basın konusunda da gittiğimiz yolun sonu belli, onlardan farkımız olacak mı sence? Ayrıca Dünyayı gelinlikle gezip başına bir şey gelmeyen gezginin tecavüz edildiği, gözü çekik diye Çinli sanılıp önüne gelenin bir dönem dövüldüğü, turistlerin soyulmadık yerinin bırakılmadığı ülkede bir şeyleri eleştirirken insanın kendi yaşadığı yere de bakması gerekiyor.

1- hiç böyle bir şey yaşamadım, yaşayanı da görmedim. Şunu da söyleyeyim, yaşadığın ülkeden bu kadar rahatsız isen kimse seni tutmuyor, gidebilirsin. 2-Bu yazdığın o kadar saçma ki... Acaba kim Ruslar ile yıllarca yaşayıp, üstüne üstlük kendi dillerini bile konuşmuyor? Yüzlerce yıldır hiçbir ülkenin boyunduruğu altına girmemiş bir devlet mi daha az asimile olmuştur, yoksa yıllarca Ruslarla yaşamış bir millet mi? Cidden o ülkede yaşayan bir insandan daha iyi bildiğini mi sanıyorsun? Orada yaşayan kime sorsan ne eksik ne fazla anlatır. 3-Öyle kuru kuru konuşmakla olmuyor, delil göster bana delil. Senin o "halk" dediğin kişiler de geçmişteki imkansızlıklar yüzünden okuyamamış, kendini geliştirememiş kesim. Senin bir elin yağda bir elin balda olabilir. Dönemin şartlarına göre değerlendireceksin. 4-Ülkemizde böyle şeyler zaten var ancak diğer devletlerde bu arşa çıktı. Kimse inkar etmedi bunların olduğunu. 5-Burada kesinlikle yanlış düşünüyorsun. Benim baba tarafından akrabalarım Kırıkkale ve çevresinde yaşadığı için zamanında neredeyse hiç imkan yoktu. Oralı halkın %50'si ya asker ya polis olur. Benim neredeyse baba tarafındaki tüm akrabalarım ya devlet memuru, ya asker, ya da polis idi. Tabi emekli oldular. Her neyse, konuya dönelim. Bu ülkede ne olduğunu, ne döndüğünü, hiçbir asker veya polisten daha iyi bilemezsin. Kusura bakma ama oturduğun yerden iftira atmakla olmuyor o iş. Babam emekli general. Türkiye'nin yarısından fazlasını görmüşüzdür tayinler ile. Rütbesi yüksek olduğu için de görev yaptığı şehirdeki tüm askerleri adı gibi bilirdi. Tabi Jandarma idi babam. jandarma, polisin kırlarda, teröristlerle sürünen versiyonu denebilir. Bir nevi polis. İnan bu ülkede zannettiğin kadar vicdansız insan yok. Annem ise yıllardır envai çeşit askeri devlet dairesinde memur olarak çalıştı. Ne böyle bir olaya annem denk geldi, ne de babam. Tabi rüşvet alan var mı? Elbette vardır. O diploma işleri eskidendi. dedem anlatırdı, Türkeş döneminde MHP'li isen üniversite diploması almak çok kolaydı. Dedem de devletin Almanlar ile yaptığı tarım projesinde çalışırdı. Yaşadığı şehirdeki herkesle arası iyiydi. Civardaki bir okul müdürüyle de iyi arkadaştı. O adam MHP'li idi. Dedemi çok severdi. Hatta bir gün dedeme, gel sana bir üniversite diploması yazalım, lazım olur bile demiş, Dedem de diploma istemiyorum demiş. Yani o işler eskide kaldı. Artık yok merak etme

Azerbaycan dahil, Türkiye dışındaki tüm Türk devletlerinin başında diktatörler var. Türkiye'de o kadar ileri gidilmiyor, Azerbaycan'da muhalif partinin baş üyelerini tutuklamışlığı var yöneten ailenin. Hepsi aynı nane bunların. Bu arada benim de yakın bir akrabam Kırgızistan'da müzik öğretmenliği yapıyor. Sizin dediğinizden ne eksik ne fazlasını anlatıyor. O kadar doğru ve net anlattınız ki... Resmen b götürüyor Orta Asya Türk devletlerini. FOX TV spikerinin, sırf, karısını çok yüksek yerlere getiren Aliyev'i eleştirdiği için işinden atılması da üzücü...

Bu da yanlış. Azınlık köken Sovyetler tarafından yerleştirilmiş durumda, oradakilerin çoğu tam tersine kendilerini "gerçek Türk" olarak görürler. Rus/Ukrayna kökenli olmayanlara gidip siz Türk değilsiniz deme, senin için işin sonu iyi bitmez. Konuştukları diller ile bizim dilimizin ortak çok noktası var, aradaki fark onlarda Arapça etkisi neredeyse yok ve Farsça etkisi daha az. Eski Türkçeye çok daha yakın dillere sahipler.

Çok doğru demişsin. Senin oradaki hayat hakkında zerre kadar fikrin yok. Aynı şey deyip basitleştiriyorsun. Kendin tecrübe etmeden de anlayabilecek gibi görünmüyorsun.

Profesörüm, sizin gibi uzman bir etnolog olmadığım için özür dilerim. İnsanların hangi ırka sahip olduğunu görme özelliğimi kullanmayı unutmuşum. Onu nasıl kaçırdım ya! Haritayı açıp bakınca, Kırgızistan'ın üstünde aslında Türk değiller yazmıyor muydu?

Haklısın, bunlar yaşanıyor ancak her ülkede var. Dediklerinin hepsi doğru ama sadece Türkiye'de yaşanmıyor bunlar. Dünyanın her döneminde olan ve devam eden şeyler.

Arkadaşım, benim orada yaşadıklarım neden şaka oluyor? Dayak yiyip hastanelik olan arkadaşlarımın fotoğrafı olsa da keşke atabilsem. Bir kişiye sekiz kişi dalıp iki bacağını da kırana dek dövmek şaka mı kardeşim? Çocuğun ağzında diş kalmamış, babası geldi uçağa sedyeyle bindirdiler, şaka mı sence bu? Sen şimdi o ne yapmış da dayak yemiş dersin. Yılbaşı arefesi otobüs durağında bekliyorken с новым годом deyip dalıyorlar, bu kadar. Burda başlık orta asya ülkeleri, ben de kendi gördüğümü yazdım. Türkiyede durumun iyi yada kötü olması o ülkelerdeki hayatı düzeltmiyor. Bu nasıl şaka oluyor ben anlamadım. Kısas neden Türkiye oluyor, yanlış her yerde yanlış değil mi?