Sana. bana kalmıyor işte. Açıklamamı anlaman için ekonomiden ve siyasi dengelerden anlaman lazım. Haksız olduğunu anlamak için Kore, Çin ve Japon paralarına da bir bak.

Amerika ambargo yapıyor diye biliyorum.

1 TL 14 Rubleye tekabül ediyor günümüzde. Merak ettiğim şey: Rusya bu kadar büyük ve güçlü bir ülkeyken, dışarıya ihracat yaparken, bağımlı değilken, nasıl oluyor da para birimi bu kadar değersiz oluyor?

Sorumun cevabını bu mesajda aldım. Herkese teşekkürler.

Emin ol ki düşündüğün şey olmaz. 1 TL isterse 30 ruble etsin, orada hotellerin fiyatları 0 olarak yüksek, yani burda günü 200TL olsun, orada 20000 ruble olur.

İhracat artıyor olabilir fakat $ cinsinden sattığınız malın ton değeri azalıyor. Bu bile tek başına ekonomik sorun demektir.

Anlayamadım, hocam. Örnek fındığın kilosu 10 dolarsa bizdeki döviz arttığı için ABD bize al sana 5 dolar mı diyor? Yoksa sattığımız mal çok olduğu için arz-talep meselesinden piyasada bol bol olduğu için değerimi düşüyor?

Bunu bu şekilde hesaplayamazsın. Yani asgari ücrete, burada ve orada satılan ürün vs. karşılaştırması yapmalısın. Ayrıca paralarında hiç sıfır atmışlar mı? Yani şuanda 1 TL diyorsun da asıl 1 TL değil. 1.000.000 lira. Yani biraz eskiye gidince durum farklı görünüyor.

İyide 1 Yen Japonya'da hiçbir şey. Çin ise parasını bilerek o kur da tutuyor.

TL neden değersiz peki? Bildiklerim dışında bir de size sorayım.

Kafamız güzel ama nasıl güzel.

Ekonomi çok iyi yeğenim.

Japonya' nın para birimi kağıt üstün yetersiz gözükse de 1 dolar 110 yen. Fakat insanların alım gücü de bir o kadar yüksek yani rakamları yüksek gözükse de bizim gibi 6 sıfır attık değerlendik kafasına gidip hiç bir şey alamayanlardan değiller. Aldıkları asgari ücreti dolara çevirince yaklaşık 1300-1600 dolar arası yapıyor eyalete göre değişiyor maaşlar daha az veya daha yüksek de olabilir. Ülkede alım gücü fazla.

Sen maaşını Rus rublesi ile mi alıyorsun?

Bir kaç sıfır atacak diye biliyorum.

Türkiye ihracat yapmıyor, teknolojisi yok, büyük güç değil. Fakat Rusya yukarıda saydığım herşeyi yapıyor ve büyük bir güç. Türkiyeyle karşılaştırmak mantıksız olur bana kalırsa.

98 yılında ihraç edilen malın ton değeri 2$ iken şu an 0.50₺ seviylerinde. Rakamları örnek için verdim ama ciddi kayıp söz konusu. Arz-talep döngüsünden çok markalaşamamanın ve üretilen ürünlerin ham şekilde satılması yüzünden. Ara mal üretimi bile yapacak kurumlar azken ucuz üretim işi Türkiye'ye uygun değil.

Para birimi önemli değildir iktisatta. İhracat önemlidir. Senin liran istediği kadar değerli olsun, apple, toyota, bmw üretip ihracat edemiyosan, bunu satamıyosan dışarıya, paranın bir değeri yok. Bakın japonya, çin, g. kore rusya para birimlerine. Değerleri 0 ama adamlar it gibi çalışıyor. Devlete yük olmuyor. Serbest piyasa ve özel sektörü anlayın artık.

Tl neden değersizse ondan.

Ben de merak ediyorum bu konuyu. 1 TL'nin Ruble karşısında bu kadar güçlü olduğunu görünce Rusya'ya gitmek geldi içimden turist olarak fakat oradaki otel, yemek vs. fiyatlarını binlerce ruble olduğunu öğrenince TL'nin 15 ruble etmesinin anlamı kalmadığını anladım.

TL' den de zamanında 6 sıfır atıldı belki ondandır.

Hemen hemen Rus rublesi Çin yuanı ve Türk lirası asgari maaşa oranla eş değerde. Para biriminin döviz karşısında güçsüz olmasıyla bazı avantajlar doğuyor. Örnek ucuz işçi Çin'de bunu görürsünüz. Türkiye'de Avrupa'nın Çin'i olacak gibi. İthalatı kısıp dışarıdan gelecek olan malları caydırıcı yapmak vs. şunu anlamamız lazım. Dövizle ekonomik güç ölçülmez. Bizim içinde aynısı geçerli ihracat artmasına rağmen döviz artıyor. Bunun sebepleri coğrafi siyasi ekonomik her şey olabilir. Analizi yaparken bütün bu bilimlerden faydalanmak gerekir.

Eski Türk lirası gibidir belki. Mesela 1 dolar 1 milyona eşitti ama 1 milyonun bizdeki değeri 1 liraydı.

Para değerini hep 1 dolar kaç tl vs diye hesaplamayın. Mesela bçyarın bğtün maaşlara %bilmem kaç zam yapıldı diyelim. Artık asgari ücret 30k diyelim o zaman kimse dolar 10 lira oldu demez. Bu maaş ile alakalı. Bir de tabiki de bu ülkeler doğu bloğunda, sovyetler çöktü ama bu ABD ve diğer batı ülkelerinin amborgo koymaması anlamına gelmez

Arkadaşlar önemli olan para değeri şuymuş buymuş değil, önemli olan, Kişi başı gelirdir. Dolar bazında kişi başı gelir yıllık, TR'de 10000 dolar falandı. Şimdi TL'nin değer kaybıyla 8-9 bin dolara düşmüştür tahminimce. Yani bir zamanlar japon para birimi de devüleasyon olmuş ki, 1 dolar 110 Japon yeni haline gelmiştir. Ekonomik krizi yaşamışlardır zaman zaman lakin, artık para birimlerini sabit tutup, hızla gelişmişler, kişi başı gelirleri 30 küsür bin dolarları bulmuştur. Önemli olan paranın değerini koruyabilmek, değerini korursanız, fazla para kazanırsanız da ücretler artınca kişi başı geliriniz, ülkenin geliri yükselir. Paranın değerini sabit tutup, kişi başı geliri arttırmak esas olan. Ha ekonominiz kıtsa, fazla para kazanamıyorsanız, sürekli krize girer durursunuz, paranın değeri düşer. Şu şekilde ilerler, para değeri düşer, gelir 12.000 dolarken, atıyorum 10.000 dolara düşer, yılbaşında zam alırsın ama develasyon kadar almazsın 11.000 dolar olur. Gelecek yıl ekonomi kötü ise hala, devlet para basar, çok kötü kriz varsa, 5000 dolara düşer gelir, yılbaşı zam alırsın 8000 dolar olur. Ne oldu gelir gittikçe düşüyor. Önemli olan bir yerden başlayıp ekonomiyi rayına oturtmak, olmayan parayı harcamamak. Şu anda 6 sıfır atılmamış olsa, 1 dolar 5.500.000 yani, 5.5 milyon TL olacaktı. Ama hesap kolaylığı için atıldı. Japonların 2 sıfır fazlası var, hesap karışıklığı yaratmıyordur, hala aynıdır ama kişi başı gelirlerine baktığın zaman, esas ekonomik büyüklüğü anlaşılır. Bütün ülkelerin yıllık dolar bazında kellebaşı gelirleri var: GDP per capita | Data