@Lyraess verdiginiz bilgilerin bazilari yanlis maalesef, örnegin kanli mayisin ülkücüler tarafindan yapildigi. Benim yasim yetmiyor '81 dogumlu oldugum icin ama darbenin arkasinda hala bilinmeyen cok sey var. Memed Ali Birand'in 32. gün belgeseli var 9 bölümlük, oradaki bilgilerin cogu belgelendirilmis ya da Kenan Evren'in agzindan anlatilmis, onu izlemenizi tavsiye ederim. Bütünlüge dair bir fikriniz olmasi acisindan. Zira saydiginiz nedenler büyük resmi göstermiyor. Sevgiler

Çok fazla derinlemesine araştırmadığım, araştırsam da dezenformasyon yüzünden çok fazla çelişkilerin olduğu bir konu 1980 darbesi. Yapabildiğim tek çıkarım şu; önceki 10 yılda toplum nasıl bir psikolojik çöküntü yaşamışsa çok büyük bir kısmı darbe yapanlara kurtarıcı olarak sarılmış.

Tabii, sokakta vurulma tehlikesi olmadan özgürce yürüyemediğiniz, bebeklerin ailelerinin mezhepleri yüzünden bacaklarından ayrılarak öldürüldüğü, örgütlerin kurtarılmış bölgelerde terör estirdiği, hiçbir okulda ders işlenemediği dönemle 12 Eylül sonrası bu olayların sorumlusu teröristlerin bedel ödediği dönem arasında bir fark yoksa sizin bileceğiniz iştir. Anakronizmin pençesindeki pembe demokratik rüyalarınızdaki gibi bir durumda değildi ülke, bunu anlamamakta diretiyorsunuz. 12 Eylül, öyle darbe savunulur mu ya gibi temelsiz ve içi boş klişelerle yorumlanacak bir olay değil. Toplumu sosyolojik ve psikolojik olarak alt üst etmiş olaylar silsilesinin bir sonucu, bu süreci incelerken hiçbir noktanın ihmal edilmemesi gerekiyor, sizin büyük çoğunluğu tamamen görmezden gelmenizin aksine. Aksi takdirde elimize ucube çıkarımlardan başka bir şey geçmez. 12 Eylül gerçekleşmese iç çatışma, yıllardır izlediğimiz Suriye İç Savaşı büyüklüğüne ulaşıp ülkeyi tamamen parçalayacaktı ama halkın isteği, ülkenin bölünüp Sovyetler ve ABD'nin çıkar çatışmasına oyuncak olmasıysa silah zoruyla buna müdahale edilemez tabii değil mi? Halkın müdahaleden menmun olduğu da 12 Eylül sonrası sevinç gösterilende görülüyor ama neyse artık. İsteseniz de istemeseniz de Türk Silahlı Kuvvetlerinin görevi ülkeyi iç ve dış tehditlere karşı korumaktır, 12 Eylül günü de ordu bu yönde inisiyatif almıştır.

ABD Cia aracılığı ile öyle ya da böyle bir şekilde ülkede darbeler operasyonlar yaptı Türkiye'yi zapt etmeye çalıştı. Çünkü Türkiye'nin ortadoğuda bağımsız hareket etmesi ABD'nin önünde büyük bir engel. O yüzden Türkiye Nato aracılığı ile ordusu ele geçirilerek acil durumlarda darbe yaptı. Bazen medyayı bazen parayı bazen askerleri kullandı. Zaten bunu birçok ülkede de yaptığı çok açık inkar etmenin bir anlamı yok. Eğer Nato Gladyosunu okursan araştırırsan ordunun nasıl ele geçirildiğini çok rahat anlarsın. Daha sonradan Özel Harp Dairesi adını alarak bir derin devlet oldu. Hemen hemen 15 yıl önce fişi çekildi. Artık yoklar.

Tek bildiğim şu: Bu darbenin arkasında da ABD var. Ayrıca, Yeşil Kuşak Projesi'ni araştırmanızı tavsiye ederim. ABD, Türkiye'yi bitirmek için sağ-sol çatışması ve Yeşil Kuşak Projesi'ni devreye soktu. Başarılı oldular. FETÖ, Türkiye'nin kılcal damarlarına sızdı ve Atatürk'ün kurduğu modern Türkiye'den eser kalmadı. Şu an hala Atatürk'ü silme projesi devam ediyor. Umarım başarılı olmazlar.

Herhangi bir görüşü savunmuyorum veya solcu propagandası yapmıyorum orada. Asıl 12 Eylül'ü savunmak bana çok saçma geliyor. Kenan evren o kadar masum olsaydı, amacı sadece ülkeyi kurtarmak olsaydı 1989'a kadar cumhurbaşkanlığı görevinde bulunmazdı. Halk oy verir, istediğini seçer. Silah zoruyla yönetimi ele geçirmenin savunulur bir tarafı yok. Sıkıyönetim ilan edildi de ne değişti? Sağcı solcu birbirini öldürüyordu, bu sefer devlet öldürdü, işkence etti. Amaç gücü elinde toplamak. Ülkeye ister komünist başkan gelir, isterse ABD yanlısı bir başkan gelir. Halk seçimini yapar kimse de karışamaz. Sürekli yönetime müdahale etmek sadece ülkeyi geri götürür. 60 darbesi 1971'de yapılan muhtıra ve 1997'de refah parti'sinin kapatılması, bunların hangisi demokrasiye darbe vurmadı ki? Askeriye ve siyaset birbirinden ayrı olması gereken konular. Hükümet hep bir diken üstünde, acaba bugün darbe olur mu? Yarın darbe olur mu diye beklemesi hem yanlış karar aldırır, hem de benim anlayışıma ters. Sonrasında kurulan Jitem ve yaptıkları ortada. 1980 darbesinin bana göre savunulacak bir yanı yok.

Darbenin yapılmasının sebebi şu değil: Sağcı ve solcular çatışıyordu. Sonra vatansever üç beş asker çıktı darbe yaptı. Ülkeyi iç savaştan kurtardı. Olay bu değil. Ondan öncesi var. Kıbrıs harekatı mesela ardından Ecevit ve Erbakan hükümetinin ABD karşıtı hareketlerde bulunması bunu tetikledi. Uzun süre bu darbe süreci hazırlandı ki halk karşı çıkmasın devlete çalışanlar tasviye edilsin diyerek. Yani sağcı ve solcu kavgası çıkaranlar ile darbeyi yapanlar aynı akıla çalışıyor. O sadece bir ön hazırlıktı. Sağcılar bugünkü milliyetçiler MHP ve Akplilerin bir kısmı muhafazakar kısım işin içinde değil yani dinciler. Solcular ise bugünkü Vhpli olan kemalistler ve koministler. Normalde sağcı solcu kavramı çok başkadır ama bizim ülkemizde bu şekilde. Yani şu anki hükümet taraftarları sağcıyken hükümet muhalifleri solcudur. Hepsini bu işin içine katamasakta ekoller bu yönde.

Aslında anlıyorlar. Ancak anlayan insanlar hep onların adamı oluyor. Vatansever insanları komplo kurarak veya öldürerek yerlerine kendi adamlarını getiriyor.

Merhabalar, bugün de 80 darbesiyle alakalı şeyleri ve perde arkasını anlatmaya çalışacağım. Perde arkasından kastığım da tamamı değil, çünkü ben bir devlet görevlisi veyahut asker değilim. Herkes gibi araştırarak, öğrendiklerimi aktarmaya çalışacağım. İlk olarak sebebini öğrenelim, 80 darbesinin yapılmasının sebebi 70'lerde başlayan ve zamanla katlanarak artan sağ sol çatışmaları ve siyasi, sosyal ve ekonomik istikrarsızlık. Şimdi sağ-sol çatışmalarının başlangıcına, sebeplerine ve birkaç tane olaya bakalım. Başlangıcı 27 Mayıs 1960 darbesine dayanmaktadır. Darbeden sonra ülkede solcuların artmasıyla, sağcılar da kendi içlerinde teşkilatlanmışlardır. Sebepleri de kesin olarak olmasa da yanlış yasalar, dış ülkelerin kışkırtması ve süreci iyi yönetememektir . Gelelim yaşanan ilk olaylara; - 23 Kasım 1970 tarihinde ülkücü öğrenci Ertuğrul Dursun Önkuzu sol görüşlü öğrenciler tarafından camdan aşağı atılarak öldürüldü. Uzun bir süre intihar ettiği sanılan Önkuzu'nun ağır işkencelere maruz kaldığı ortaya çıktı. - 5 Kasım 1970 tarihinde ülkücüler, İstanbul üniversitesi fen fakültesi öğrencisi Hüseyin Aslantaş'ı çapa yüksek öğretmen okulu'nda başından vurdular; Aslantaş 9 Aralık günü öldü. - 1 Mayıs 1977 tarihinde Taksim'deki 1 Mayıs yürüyüşlerine ülkücüler tarafından ateş açıldı, 34 kişi öldü ve yüzlerce kişi yaralandı. - 16 Mart 1978 tarihinde İstanbul üniversiteli 7 öğrenci, üzerlerine atılan bombanın patlamasıyla hayatlarını kaybettiler. - 17-20 Nisan 1978 tarihinde Malatya'da yaşanan ve solculara ve alevilere yönelik saldırılarda 8 kişi öldü, 100 kişi yaralandı. - 19-26 Aralık 1978 tarihinde Maraş katliam'ında 120 kişi öldü, 176 kişi yaralandı. Alevilere ait 200'ün üzerinde ev yakıldı, 100'e yakın iş yeri tahrip edildi. - 10 Ağustos 1980 tarihinde Ankara'nın Balgat semtinde solcuların gittiği bir kahvehane ülkücüler tarafından tarandı. Bu bilinen son olay oldu, 1 ay sonra 12 Eylül 1980 tarihinde Türk silahlı kuvvetleri, Emir-komuta zinciri içinde askeri darbe gerçekleşmiştir. Darbeden sonra Kenan Evren devlet başkanı olmuştur. Sırada darbeden sonra gerçekleşen olaylar var. Darbeden sonra resmiyette 650.000, gayri resmi olarak ise 1 milyonu aşkın kişinin gözaltına alındığı söylenmektedir. Yine resmi rakamlara göre 230.000 kişi askeri mahkemelerde yargılandı, cezaevlerinde ise 171 tanesi işkence sonucu olmak üzere yaklaşık 300 kişi hayatını kaybetti. Yine de söylemekte fayda var, bunlar resmi veriler. Pek çok Türk vatandaşı da gerçek sayıların çok daha fazla olduğunu düşünüyor. Hatta şu an halihazırda gösterimde olan "eşkiya dünyaya hükümdar olmaz" dizisindeki bir oyuncu 80 darbesinden sonra gördüğü işkencelerden dolayı kısır kalmıştır. Mutlaka herkesin çevresinde pek çok kişi çatışmalar sırasında vurularak, evine bomba atılarak, işkenceye uğrayarak, linç edilerek öldürülmüştür. Peki bu kadar şiddetli olaylar nasıl sona erdi? Cevap basit, 3 yıl boyunca başta duran orgeneral Kenan Evren hiç acımadan, sorgulamadan, doğrulamadan herkesi cezalandırmıştır. Yarım metreye yarım metrelik kutularda uzun hapis cezaları, yaş büyüterek idam ettirmek, işkence sırasında öldürmek bunlardan bazılarıdır. Bu eylemler her ne kadar yüksek caydırıcılığa sahip olsa da suçluların yanında pek çok masum insan da hayatını kaybetmiş veya işkenceye maruz kalmıştır. 2.5 yıl sonra 6 Kasım 1983 tarihinde genel seçim yapılmıştır. Seçimi ana Vatan partisi kazanmıştır. Seçimlerden sonra Kenan Evren 1989 yılına kadar cumhurbaşkanlığı görevini devam ettirmiştir. Kenan evren 9 Mayıs 2015 tarihinde 97 yaşında Gata'da hayatını kaybetmiştir. Gelelim halen daha tartışılan konuya, bu darbe iyi mi oldu kötü mü? Kesin bir cevap yok arkadaşlar, bir yandan çatışmaları bitirdiği için iyi, bir yandan da sorgulamadan herkesin cezalandırılması dolayısıyla kötüdür. Ancak göz ardı edilemeyecek bir gerçek var, o da darbe yapılmasaydı çatışmalar iyice şiddetlenecek, iç savaş çıkacak ve dış ülkeler tarafından işgale uğrayacaktık. Not: Sağ-sol çatışmaları ve darbe sonrası süreçte Türkiye Cumhuriyeti'nin zararları 50 milyar Dolar'ı aşmıştır. O zamanın enflasyon oranını düşündüğümüzde de bu çok büyük bir paradır. Son düzenleyen: Moderatör: 18 Kasım 2020

@Neşeli Enginar Hocam verdiğiniz bilgiler doğru olabilir, ben bilgileri internet sitelerinden aldım. O zamanlarda da yaşamadım ancak büyüklerimden duyduğumu ve araştırıp bulduğumu anlattım. Kanlı mayıs olayı da sözlüklerde ve Vikipedia'da önce MHP'liler, ardından da polisler tarafından ateş açıldığını söylüyor. Dediğim gibi ben o zamanlarda yaşamadım ancak internette böyle yazıyor ve ben de alıntılayarak böyle yazdım.

Darbenin iyisi olur mu ki? Seçimle gelen seçimle gider. Öyle bir geçer zaman ki dizisini izlerseniz az çok fikriniz oluşur. Darbeden sonra sıkı yönetim ve dünya kamuoyunda diktatör Türkiye imaji daha da belirgin olmuştur. Özellikle doğu da Kürtlere yapılan haksızlıklar ve işkenceler. Solculara yapılan ayrıştırmalar, saymakla bitmez. Bugünki kutuplaşmanın temellerini oluşturuyor desek yanlış olmaz herhalde. Sırf akrabalarım anlatıyor köyde kadının birinin memesini kesmişler sonra da atmışlar kenara. Nedeni, Kürt olduğu için mi? Solcu olduğu için mi? Hangi suça böyle bir ceza verilebilir ki? Bu mudur halkın iyiliği? Gazetecilere yapilan suikastler, basın özgürlüğünün hiçe sayılması? Darbenin her türlüsü zararlıdır seçimlerin doğru yapıldığı ülkelerde. Muhtıra başka bir şey ama bu şekil darbe yapıp ülkeyi kendi malın gibi yönetmek hiç bir türlü kabul göremez bence.

Yani bu darbeyi tamamen ABD'nin planıydı. Vede işlerine yaramış ben öyle anladım. Bana şey saçma geliyor nasıl bu kadar içeri sızabiliyorlar kimsemi fark etmiyor ne olduğunu?

Ben bu işleri pek bilmiyorum. Darbeyi başka ülkeler dolaylı yol olarak falan mı düzenlendi ancak sağcı ve solcu çatışmaları sert bir şekilde durdurulmasaydı bence daha kötü olurdu. Ben sağcı solcu ne onu bile tam bilmiyorum. Biri tarafsız şekilde aydınlatsın.

1970'ten 12 Eylül 1980'e kadar olan sürede çeşitli hükümetler bu sorunu çözmeyi bırakın tansiyonu bir nebze olsun düşüremediler bile. TSK müdahale etmeseydi iç savaş ülkenin tamamen parçalanması ile sonuçlanacaktı. Kızıl veba ve onun hüküm sürdüğü Çin gibi örneklerle demokrasiden bahsetmek tam bir oksimoron.

Bordo berelilerin temelini oluşturan daha sonradan özel harp dairesini adını almış. Rivayete göre daha sonra bir nevi derin devlet yapılanmasına dönmüş bir grup tarafından yapılmış. Daha derine inersek birçoğu ABD'de eğitim almış nato gladyosunun Türkiye ayağını oluşturan generaller bu yapıyı oluşturuyor. Baktığımız zaman Amerika tarafından eğitilmiş generaller darbe yapıyor. Bu generaller ABD tarafından sovyet komünizm tehlikesine karşı yetiştirilmiş milliyetçi ama Abd den emir alan askerlerdir. Kıbrıs harekatı ve anti Amerikancı Erbakan ve Ecevit hükümetinin yaptıkları sonucu Abdnin bize verdiği derstir. Sadece 10 yıl bu darbeyi yapmak için ortam oluşturuldu. Ve sonucu ağır oldu. Hiç zannetmiyorum ki bu darbe iyi oldu.

Darbenin bana göre savaştan farkı yoktur. Savaşların da iyi yönleri vardır. Ancak savaşlar da temelinde darbeler gibi kötüdür. Sağ sol atışması birilerinin darbe yapması yerine hükümet tarafından durdurulsaydı mesela? Ne farkı var demeyin! 3 sene komünist yönetilseydik Çin gibi mesela. Hem darbe gibi bir şey olmazdı, hem de devlet bu atışmanın kökünü kazırdı. Ayrıca demokrasi de bir nebze olsa hani ucundan olurdu.

Yani artık bir sorun yok mu demek bu?80 Darbesi bizim bir tık yararımıza oldu sanki ABD bunu istemezdi?Vede sağcı solcu ne demek kısaca anlatırsan sevinirim.