Merhaba, değerli arkadaşlar; Elektrik akımına direk veya dolaylı yollardan çarpıldığınızda bunun ölüm riskiyle sonuçlanabilmesi için akım mı yoksa gerilim mi bizi öldürebilir tartışmasının açıldığı konu başlıklarını belki çoğu kez görmüşsünüzdür. Bunu 4 ayrı sınıftaki elektrik akımının çeşitlerini 4 ayrı başlık altında ayrı ayrı inceleyelim; 1- Voltajı ve amperi çok düşük olan elektrik akımı kaynakları Bu sınıfa giren elektrik kaynakları küçük boy piller, zayıf DC akım verebilen adaptörler, çok küçük kapasiteli aküler, cihaz uzaktan kumanda pilleri, PC BIOS pili, vb. bu sınıftadır. Bu elektrik akımı kaynaklarının hem voltu, hem amperi oldukça düşük olacağından insan hayatına olan bir riski veya çarpılma konusunda en risksiz gruba girenleridir. Uzun sürede veya kısa sürede insan vücuduna olumsuz etkilenimlerinin olması bu nedenle beklenemez. 2- Voltajı düşük ancak amperi çok yüksek olan elektrik akımı kaynakları Bu sınıfa giren elektrik akımı kaynakları yüksek amperli aküler, yüksek amperli akü şarj cihazları, AC/DC elektrik ark kaynak makineleri , elektroliz kaplarını besleyen çok düşük volt, çok yüksek amperli redresörlü besleme güç kaynaklarıdır. Bu elektrik akımı kaynaklarının voltu düşük olduğundan kuru elle çarpılma riskleri hemen hemen olmamasına rağmen, örneğin 12 volt, 75 amperlik araç aküsünün kutuplarına ıslak veya asitli el temasında elimizin dış elektrik direnci olan 2 kiloohm değeri iyice düştüğünden hafifçe de çarpılabiliriz. Çok uzun süreliğine çok düşük voltlu ancak yüksek amperli olan bu akımlara direk maruz kalmamızla vücudumuza olan olumsuz etkileri zamanla doğru orantılarda artacağından ancak çok kısa zaman aralığında ıslak veya asitli elle maruz kalmanız çok büyük bir olumsuzluğu uzun vadelerde de vücut için beraberinde getiremez. 3- Voltajı yüksek/çok yüksek ancak amperi düşük olan elektrik akımı kaynakları Bu sınıfa giren elektrik akımı kaynaklarına örenk olarak şehir şebekesinin insan vücudundan kısmen düşük amperde çarpılmalarda maruz kalınan düşük amperle çarpılmaları olan kısmı, elektro-şok savunma cihazları, tüplü TV'lerin EHT (24 kilovolt üretebilen yüksek gerilim trafosu), araçların klasik veya elektronik ateşleme sistemi çıkışları, küçük watt gücünnde ancak çok yüksek volt ve düşük amperi verebilen voltajı yükseltici tipteki trafolar, kalorifer kazanlarının brülör ateşleme yüksek gerilim çıkışlı yüksek gerilimli trafoları bu sınıfa girer. Bu sınıfa giren elektrik akımı kaynaklarıyla çarpılan kişiler için amperlerinin düşük olması ve maruz kalına süresi çok kısa olduğunda ölme riski genellikle bulunmaz. Ancak vücudunda bir kalp pili taşıyan, kalbi çok hassas olan kişiler için bu akım türü de büyük bir risk teşkil edebilir. Yalnızca riskli olanlar bu özel kişilerin grubunda olabilir. 4- Hem voltajı hem amperi çok yüksek olan elektrik akımı kaynakları Bu sınıfa giren elektrik akımı kaynaklarına örnek olarak çok yüksek gerilimli akımı taşıyan şehirler arası yüksek gerilim taşıma hatlarını, yıldırım akımının taşıdığı yüksek amper/volt değerindeki yüksek deşarj akımını, şehir içlerinde bazen taşınan orta gerilimli şebeke elektrik iletim hatlarını, bu trafoların yüksek gerilim giriş uçlarını verebiliriz. Bu elektrik akımı kaynaklarının hem voltu hem amperi çok yüksek olduğundan insan vücudu açısından çarpılma durumunda en tehlikeli ve ölümcül olanları olduğunu da söyleyebiliriz. Çünkü voltu çok yüksek ancak amperi düşük olanlarında, ohm kanununa göre I=V/R'ye göre bu elektrik akımında potansiyel olarak fazla amper bulunmadığından bir tehlikesi bulunmuyordu. Oysa bu elektrik akımı kaynaklarında potansiyel olarak amper de çok yüksek olarak bulunduğundan I=V/R'ye göre insan vücudundan çok yüksek amperler geçerek onu adeta rezistansın ısınıp kızması gibi kömürleştirebilir ve öldürebilir. Bu türdeki akımlar bu nedenle en tehlikeli ve aslında "ELEKTRİK AFFETMEZ" şeklinde bir elektrikçinin sözü olarak "Konu Dışında" örnek bir olayda anlattığım bir olaydaki "unutulmayan söz" işte tam bu akım türünde veya bu akıma olan çarpılmalarda bir gerçek olur, bu elektrik akımı kaynaklarına kapılırsanız bunun geriye dönüşü olamaz. Çünkü kendimizi geriye doğru çekip atarak kurtarabilme şansı da hemen hemen yok gibidir. Bu nedenle bu tür elektrik akımı kaynaklarına çok tedbirli yaklaşarak, bunların çok uzağından geçmeniz, mümkün olduğu kadar çok uzak olarak kalabilmenizde büyük yarar vardır. Yıldırımın düşme olaslığının olabildiği yerler de buna dahildir. Kolay gelsin. 4. maddenin güç karşılığı yönünden ekstrem farkını irdelemek istediğimizde; 1, 2 ve 3. maddelerde volt/amper oranlarından herhangi birisi çok daha düşük olduğundan veya her ikisi de daha çok düşük olduğunda, bunun güç karşılığı olan volt amper çarpımı karşılığı olan fiziksel büyüklüğü de sürekli daha düşük watt değerlerinde kalıyor, oysa 4. maddede ise hem volt hem amperin ekstrem değerlerinde bunların çarpımıyla karşımıza çıkan kw değeri de ekstem güç değerleri oluyor ve insan vucudunun yüksek voltajlardaki dış deri direncinin tam devreden çıkıp tüm bu gücün vucuttan adeta dirençsiz geçmesiyle ona daha büyük zararları vermiş bulunuyor. Kolay gelsin.