Bakış açılık ya da yakıştırılamakla pek alakalı olduğunu düşünmüyorum. Elinizdeki bardak değil mi? Bardak işte. Bunun nasıl farklı bir bakış açısı olabilir ki? Bu göreceli birşey değil ki. Yaşanan bir olayı ya da bir düşünceyi yorumlamıyoruz. Bardak işte klasik bildiğimiz sıradan bardak. Size göre adı farklı olabilir ama ikimizde aynı şeyi görüyoruz.

Ohooooo. Sakin beyler. Konu nerelere saptı. Burada Descartes'in "Cogito ergo sum" undan yada Solipsizm'den bahsetmiyorum. Burada fikir olan doğrudan bahsediyorum. Verdiğim örnek olan soykırım bir fikir, düşünce, istekdir.

Bende bunu söylüyorum hocam. Doğru yanlış kişinin bakış açısına kalmış. Ama gerçeği inkar edemezsiniz. Adam ben bal gibi inkar ederim diyor ya. Elimdeki bardak değil diyor. Bir ihtimal var ve ben o ihtimalle bardağı değiştireceğim diyor.

Ekonomi ülkenin geçmiş yıllarına kıyasla en büyük krizini yaşıyor, bu nesneldir ve mutlak doğrudur.

Bardak demek de yanlış olur çünkü "bardak" doğada veya evrende bulunan bir element değil. Senin bakış açına göre o bir bardak ama uzaydan bakan bir varlık için o silisyum olabilir. Cam silisyum'dan yapılır. Yani senin mutlak doğru olarak kabul ettiğin "bardak" aslında senin bakış açına göre bardak olmuş oluyor. İnsan yerine İnsanus Robotus diye bir ikinci canlı çeşidi var diyelim ve bu varlıklar bir nesneye baktıkları zaman hangi maddeden yapıldıklarını anlayabilsinler, bu varlıklara gidip bunun adı "cam" dersen onlar da sana: hayır, bu cam değil "silisyum" derler. Bakış açısına göre doğru ve yanlış ve objektivite değişebilir. Eline bir bardak alıp "bakın bu bir bardak ve size bunun bardak olduğunu ispatlamama gerek yok çünkü elimdekinin bardak olduğunu hepimiz biliyoruz" dersen bu senin bakış açından bardaktır, başkasının bakış açısına göre silisyum olabilir.

Elbette gerçeği inkar edemeyiz, fakat ''bu dünya bir simulasyon olsa o zaman gerçek, sahte olmuyor mu'' tarzında bir soru gelebilir, ona yorumum şu şekildedir. Atıyorum Matrix tarzı bir bilgisayar simulasyonu içerisindeyiz ve o bardak bir koddan ibaret, hatta sende bende bir bilgisayar yazılımından ibaretiz, kendimizi insan zannediyoruz diyelim. Bu durumda sen gerçek değilsin denilebilir mi? Hayır. Sen bir makine üzerinde bir kod bile olsan senin ne olduğuna dair bilgiler o makine içerisinde bir yerlerde saklı. Evet düşündüğünden bambaşka bir varlıksın. Ve senin yanlış/doğru algın sadece bir ilüzyon, bir nevi mağara alegorisi gibi. Fakat senin varlığın bir gerçek. Senin kodun ha hücrelerinde bulunan DNA'da yazılı olmuş ha bir bilgisayar diski içerisinde, senin duyuların bunu doğrulayabilecek ya da yanlışlayabilecek seviyede değil. Kodu görebilsen, gerçeği görebilsen, sen bu hikayenin Neo'su olmuş oluyorsun zaten. O filmin esprisi zaten bu.

Mutlak doğru yoktur gibi bir objektif fikre ulaşabiliyorsanız, objektif bir fikir oluşacağından mutlak doğru oluşur, bu da objektifliğin varlığını ortaya çıkartır bu kadar basit.

Psikolojik olarak bakarsak kişi kendi düşündüğünü doğru bilir, doğru bildiğini eğer ki sorgulamaz ise doğrusu yanlış dahi olsa ona doğru gelecektir.

İstatiksel olarak doğru. Fakat mutlak doğru değil. Dediğim gibi her şey bakış açısı. Türkiye'den çok fakir ve 1 TL'nin 3m o ülkenin parasına eşit olduğunu düşün. O adam veya kadın buna iyi diyebilir.

Ya da 4 boyutlu bir evrende yaşayan biri bardağı farklı bir sekilde görecek. Aynı zamanda biri çıkıp 4 boyutlu evren yok dese? Ve bunun doğru olduğuna inansa? O zaman sekilin bardak olduğu hem mutlak doğru olur hem de olamaz. Bu denklemi kurmanızı sağlayan da bakış açısıdir.

Aslında zaten kendi ağzından söyledin. Bir olayda, konuyu, düşünceyi belirli bir noktadan inceleme, olaya belirli bir yönden bakma; görüş açısı, görüş. Demektir bakış açısı. Senin gördüğüne sen A dersen hayır bu B derim ben de.

Doğru veya yanlış ifadeleri özneldir ancak toplum olarak değerlendirdiğimizde, mutlak doğru olup olmadığı destekleyici argümanlar ile netlik kazanmasına karşın olayı bireye indirgediğimizde çıkmaza giriyoruz. Bugün mutlak doğru dediğimiz şeyin yarın yalan olma ihtimali "fifty/fifty."

Bende onu söylüyorum hocam. Kimine göre ben bir ben kodlu yazılmış olabirim. Kimine göre topraktan kimine göre ateşten yaratıldım. Ama ben varım beni inkar edemezsin. Bende bunu söylemeye çalışıyorum.

@Mali the Perfect Sayı, soyut bir kavram. Soyut kavramlarda doğruya ulaşmak pek mümkün değil, Somut kavramlarda ise mutlak doğruya ulaşmamız mümkün. Mesela X işlemcisinde silisyum madeni kullanılmış desem, bunun doğruluğunu işlemcinin atomlarına bakıp doğrulayabiliriz. Somut kavramları deney ve gözlem sonucu doğruluğunu kanıtlayabileceğimizi, soyut kavramların ise kanıtlanamayacağını düşünüyorum.

İnsanın öznel doğrular üzerindeki çatışmalarından etkilenmeyen, nesnel bir dogru olmalıdır ki uyuma ulaşılabilsin. Hatta insanın, zaman zaman kendi içinde yaşadığı çatışma ya da pişmanlık hissi de bu mutlak doğrunun varlığındandır. İnsanın ana problemi, kendi öznel doğrusuna olan bağlılığı sayesinde, bunu nesnelleştirme gayretidir. "Doğru, benimle birlikte olmak zorundadır", "benim dediğim/düşündüğüm doğrudur" ve benzeri çıkışlarla ulaşılan doğrulardan ziyade, asıl olana ya da herkesi kapsayan ve şüphe bırakmayan doğruya ulaşabilmek için başlangıç, "bildiğim, hiçbir şey bilmediğimdir."

Emin olamazsınız ve bal gibi de yorumlarım. Matrix'teki gibi bir simülasyona bağlanmış da olabiliriz ancak bunu hayatımızın işleyişinde hata payına dahil eder, bu ihtimali yok sayarız.

Hocam kimseye birşey anlatmama gerek yok. Bende bunu anlatamıyorum. İkimizde aynı şeyi görüyoruz değil mi? Adının ne olduğu ne amaçla kullanacağı kişiden kişiye değişebilir ama ikimizde aynı şeyi görüyoruz. Bunu anlatmaya çalışıyorum.

Yontma taş devrine kıyasla ekonomi iyi, evet.

Mutlak doğru vardır ancak insan o doğruya hiçbir zaman ulaşamaz.

Atom altı evrende de 2+2=4 olmayabiliyor.

Bu kadar basit olmadığını arkadaşların tartışmaları söylüyor. Herkesin farklı fikirleri var. Bir karşıt fikir bile fikri subjektifleştirir. En başta söyledim. Eğer Heraclitus gibi "Bir nehre iki kere giremezsin." dersen bu paradoksdan çıkamayız.

Elbette, bende kabaca özet geçersek tam olarak buna inanıyorum. Biz çoğu zaman doğru ile gerçeği karıştırıyoruz, çünkü aklımız ve duyularımız mükemmel değil.

Hocam siz araştıra durun. Belki bir gün bulursunuz.

''Doğru'' ve ''Yanlış'' insanın bakış açısına ve mevcut bilgisine göre değişebiliyor. Fakat ''Gerçek'' dediğimiz zaman biraz daha spesifik, başkalarının algılarından bağımsız bir kavramdan bahsetmiş oluyoruz. Yani bu renk körlüğü mevzusundan örnek verecek olursak biz bildiğim kadarı ile ışığın sadece belli frekanslarını görebiliyoruz, misal göremediğimiz şeylere örnek olarak radyoaktif ışınları verebiliriz ya da infrared ışığını verebiliriz. Bizim doğru/yanlış algımız tamamen kendi bakış açımıza bağlı ve ''gerçek'' ise bundan bağımsız. Bilim dediğimiz şey yine bu bu gerçekliğe olan algımız değiştikçe kendi doğru/yanlış algılarını modifiye eder. Mesela eskiden mavi ışığın gözleri bozduğunu düşünen bilimadamları artık bunun yanlış olduğunu, doğru sebebin ise güneş ışığı eksikliği olduğuna inanıyor. Yine güzel bir örnek, ortada bir gerçek var fakat bu gerçeğe biz duyularımız ile değil, ancak deney yaparak ve mantık yürüterek yaklaşabiliyoruz. Özetle ben mutlak doğru ya da ''gerçek'' vardır diyorum. Bizim duyularımızın mükemmel olmaması bunu değiştirmez. Benim anlayışım böyledir.

2+2 = 4 doğrusu haricinde mutlak doğru yoktur. Çevremdeki tartışmalarda veya gördüğüm, duyduğum herhangi bir tartışmada ya da bilgi alışverişinde verilen fikirlerin öznel olduğunu, ne kadar ortaya nesnel doğru atılsa da onların da öznel doğru olduğunu fark ettim. Örnek verecek olursam; 10 kişiden biri bile soykırımı savunuyor ise eğer 9 kişinin savunmuyor olması, herkesin fikrini öznel yapar. O yüzden anayasal kurallar, toplumsal kurallar, ahlaki kuralların hepsi özneldir. Mutlak olması içinde hepsinin nesnel olması gerekir. Felsefi argümanlarda bu durumu destekliyor. Son düzenleyen: Moderatör: 11 Haziran 2022

Hocam çok bariz bir örnek olarak sen renk körü olabilirsin mesela. Hiçbir zaman ikimizin deneyiminin birebir aynı olduğundan emin olamayız. Bu deneyim farkını hata payına dahil edersem o zaman ikimiz aynı şeye bardak diyor oluruz, hata payı varken de mutlaktan söz etmek biraz garip kaçıyor.

Peki sana bunun doğru olduğunu inandıran doğrunun kanıtını gösteren doğru nerede?

Şimdi ben çıkıp ekonomi iyi desem doğru mu söylemiş olacağım?

Hocam sen var olabilirsin, tartıştığımız şey nasıl var olduğun.

Teorik olasılıkta hilesiz madeni paranın yazı gelme olasılığı yüzde ellidir. Deneysel olasılıkta ise deney sayısı sonsuza gittikçe, teorik olasılıkta elde ettiğimiz sonuca doğru yaklaşır. Mutlak bir doğruya belki ulaşamayız ama deney ve gözlemler sonucu mutlak doğruya en yakın olanı bulabiliriz.

Hocam o tamamen sizin bakış açınıza ve inandıklarınıza kalmış. Kendimizce mantıklı olan inandığımız farklı şeyler olabilir. İnandıklarınız doğrularınız size kalmış. Size bu doğru bu yanlış diyemem. Herkesin kendince düşündüğü şeyler vardır. Önemli olan bence burada o düşüncelere saygı duymak. Bir insanın düşüncelerini değiştirmekle uğraşmak bana göre bu dünyadaki en boş şeylerden biri. Tamamen zaman kaybı.

Az önce yaşadığın herhangi bir şeyi kendine kanıtlayamaz mısın? Bu mutlak doğru değil midir? Mesela ben bu yazıyı yazdım. Bu mutlak doğru değil midir? Öznel midir? Sence yazmamış mıyımdır?

Ohooo.. Hocam yazdıklarımı bir kere olsun okumuyor musunuz? Cevap gelmedi aynı örneği vereyim, renk körüsün, ben değilim. Sen bardağa bakınca farklı bir şey görüyorsun ben farklı bir şey. Elinde tuttuğunun bardak olduğunu nasıl biliyorsun? Kabaca "Görüyorum, dokunuyorum bardak işte." diyebilirsin. Şeklini ve rengini görüyorsun, eğer farklı bir renk görsen bu farklı bir bardak olur değil mi?

Bence mutlak diye birşey yoktur. Birşey ya doğrudur ya da yanlıştır. Hadi bunu da tartışalım.

Hayır; nesnel düşünce demek, doğruluğu ve yanlışlığı kanıtlanabilen düşünce demektir. Kabaca ya 9 kişi yanılıyor 1 kişi haklı ya da tam tersi. Ayrıca herhangi bir olayda iki tarafın da haklı olabileceği kanaatindeyim, bir tarafa haklı veya haksız diyebilmek için değerlendirmemizde kullandığımız her ölçütün toleransı olmayacak derecede net olması gerekir. Sürprizbozan: Birden çok parametrenin bulunması kaçınılmaz olan insan ilişkilerinde bir noktada haksız olan taraf başka bir noktada haklı olabileceğinden kesin yargıya varamayız. Nokta diye bahsettiğim farklı değerlendirme noktalarının, birbirine olan üstünlüğü ortak kabul görecek şekilde belirlenmedikçe insan ilişkilerinde çoğunlukla mutlak doğru olmayacağını düşünüyorum.

Hocam mutlak sıfatını neye yakıştıracağımıza göre değişir, eğer ben "Şu elimdeki bardağı görüyor musunuz, bunun bardak olduğu mutlak doğrudur." desem ve maddesel olarak elimde hiçbir şey olmasa bile -Matrix'deyiz gibi düşünelim- siz de o bardağı benim ile benzer şekilde deneyim ettiğiniz için bu senaryoda bardak deneyimimizin mutlak olduğunu düşünüyorum.

Peki hocam biri çıkıp evren aslında yok dese? Biz farklı birşey de yaşıyoruz ama adını bilmiyoruz dese ve buna inansa. Sonra biri gelip ensesine kürekle vursa? Acaba ben mal mıyım diye düşünmeye başlasa ve buna inansa? Acaba elimdeki gerçekten kürek mi değil mi diye düşünse. Sonra onun dünya da sadece bir tane olduğuna inansa falan. Sizce bu şekilde düşünen insanların ruh sağlığı yerinde mi?