İnsanı insan yapan şeydir vicdan.

Vicdan; "vecd" den gelir. "Vecd" bulma veya anlama olarak ifade edilebilir. Bu durumda vicdan, bulan veya anlayan olacaktır. İçerisinde tercih ile alakalı bir belirti yoktur ve mevzu sadece öğrenme ile ilgilidir. Fakat insan, anlama ve bulma durumuna kadir olduğunu değerlendirecek olan iradeye de sahiptir. İnsan iradesinin kararına göre de vicdan şekillenebilmektedir. Ortada bir irade olmadığı ya da o iradenin her olguyu bildiği düşünülürse; vicdan, her daim aydınlığa yöneltmelidir ve o vakit, vicdanı göz ardı edenin ya da ondan uzaklaşanın ulaşacağı da karanlıktan başkası değildir.

İnsan iradesinin kararına göre vicdan olumsuz yolda da gidebiliyor. Bazı kişiler öz eleştiri yapmıyor ve vicdan diye bir şey yok onlarda. Ne yaparsa yapsınlar, bir şey hissedebildiklerini sanmıyorum.

Merhamet, karşıt ile; vicdan ise bireyin kendisi ile alakalıdır. Kendi yaptıklarını değerlendirme yetisi de denilebilir. Ayrıca merhamet, üstünlük barındırır. Vicdan ise denkliktir.

Merhamet hissederek düşünme ve karar verme yetisi, mekanizması. Bunun için duruma göre empati de gerekebilir.

Vicdan bence; kişinin kendisini yargılayabilme kabiliyetidir.