"Pozitivistler bilimi fizikte ve çeşitli dallarında uygulanan kural ve işlemlere indirgerler; meşru yöntemler olarak fizikten soyutladıkları ilkelerle uyum içinde olmayan her türlü teorik çabadan bilim adını esirgerler. Burada, tüm insan doğruluğunun bilim ve kültür olarak ikiye bölünmesinin de bir toplumsal ürün olduğu görülmelidir; bu bölünme, üniversitelerin örgütlenmesiyle ve bazı felsefi okulların, özellikle de Rickert ve Max Weber'in okullarının öne çıkmasıyla uç noktasına götürülmüştür. Pratik denilen dünyada doğruya yer yoktur, dolayısıyla doğru da bu dünyaya benzetilmek için bölünmektedir: fiziksel bilimlerde bir sözde nesnellik vardır, ama insani içerikleri boşaltılmıştır; kültür ve insan bilimleri insani içeriği korumaktadır, ama ancak ideoloji olarak, doğruluğu yitirmek pahasına korumaktadır. Kendileri böyle bir çabayı tamamıyla anlamsız bulsalar da, ilkelerini meşrulaştırma yollarını biraz kurcaladığımızda, pozitivistlerin dogmatizmi hemen açığa çıkar. Pozitivistler, Tomasçılar'ın ve pozitivist olmayan bütün öbür filozofların akıl dışı yöntemlerine, özellikle de deneyle denetlenemeyen sezgiye karşı çıkmaktadırlar. Buna karşılık, kendi kavrayışlarının bilimsel olduğunu, bilimi kavrayışlarının da bilimin gözlenmesine dayandığını öne sürmektedirler. Başka bir deyişle, bilim kendi nesnelerine nasıl deneysel olarak doğrulanabilir gözlemlerle yaklaşıyorsa, onlar da kendilerinin bilime öyle yaklaştığını iddia etmektedirler. Ama can alıcı soru şudur: eğer bilimin ve doğruluğun tanımı yine bilimsel doğruya ulaşma yöntemlerine dayanacaksa, bilimin ve doğruluğun ne olduğunu nasıl belirleyebiliriz? Bilimsel yöntemin haklılığını ve varlık nedenini yine bilimin gözlemlenmesi yoluyla elde etme çabalarında hep aynı kısır döngü görülür: gözlem ilkesinin kendisi nasıl aklanacaktır? Bir aklama istendiğinde neden gözlemin doğruluğun tek güvencesi olduğu sorulduğunda, pozitivistler yine gözlemi yardıma çağırırlar. Ama gözleri kapalıdır. Pozitivistler, araştırmanın makineyi andıran işleyişini, olgu toplama, doğrulama, sınıflandırma, vb. çarkını durdurup, bunların anlamı ve doğrulukla ilişkisi üzerinde düşünmek yerine, bilimin gözlemlerle hareket ettiğini tekrarlar ve işleyişini betimlerler. Kuşkusuz, işlerinin doğrulama ilkesini gerekçelendirmek ya da kanıtlamak olmadığını, sadece bilimsel terimlerle konuşmak istediklerini söyleyeceklerdir. Başka bir deyişle, kendi ilkelerini doğrulanmadığı sürece hiçbir önermenin anlamlı olmadığı ilkesi doğrulamayı reddetmekle, "petitio principii" hatasına düşmektedirler." Max Horkheimer - Akıl Tutulması Güzel kitaptır, tavsiye ederim.

Herhangi bir konu hakkında, herhangi bir fikre sahip kişilerin; tartışmaya dahil olan tüm kişiler yararına, gözlemlerini dile getirmesi ve karşıtlarının gözlemlerini dinlemesidir. Ortaya çıkan da herkese eşit mesafede olmalıdır.

Mesele tavuk mu yumurtadan çıkar, yumurta mı tavuktan çıkar değil asıl mesele Horozdur. Saygılarımla.

Rica ederim. Dogru bilgiye erisim konusunda ortaya bir yontem koyarak aciklama yapan kimseleri, sunduklari yontem ise yaramaz dahi olsa, baskasinin yontemini elestirip alternatif sunmayanlara tercih ediyorum; varmaya calistiklari nokta ayni dahi olsa.

Bol bol fikir sahibinin ve bol bol fikrin konuşulduğu ama asla net bir sonuca bağlanamayacak bir tartışmadır. Zaten soyut olduğu için kesinlik içermesi pek beklenemez bence.

Bilimsel metod ile gelistirilmemis hic bir dusunce bilginin artmasina sebep olmaz. Felsefi bir tartismada taraflar bilimsel metodoloji izlemek zorunda degiller ki zaten yapamazlar, cogu dusunce deneyi kalibresinde kalir fikirlerin. Ortaya atilan arguman havuzunda bazi bilgiler dogrudur, bazilari yanlistir, bazilarinin dogrulugu hic bir zaman bilinemez; ancak yine nihai karari verecek olan bilimsel metodoloji ile bu analizlerin filtrelenmesi olacaktir. Dunyanin en guzel hit sarkilarinin ayni anda calinmasi gibidir felsefe, arada cok guzel parcalar da var ama o gurultude kaybolma egilimdedir. Onlari alip, secip ortaya koyan sey yine metodoloji olacaktir. "Basinc nedir" sorusunun uzerine kitap yazilabilir ve yazildigi tarihte eger bilimsel metodoloji izleniyorsa kesin sonuclar yayimlanacaktir. Zamanla bu sonuclar degisebilir . Ama "Ahlak nedir" sorusu uzerine yazilacak kitap hic bir zaman kesin sonuc iceremez, sosyal bilimlerin problemi tam olarak buradadir.

Bunu görmemişim. Bilim de felsefe de evren nasıl oldu diye bakar. İlk sorular benzerdir. Soru bazında zıt oldukları herhangi bir durum yoktur. Mevcut ya da ulaşılabilen bilgiler üzerinden tespit ya da çözümler ile uğraşırlar. Uçağın yanlaması ya da arabanın uçması nesnel olgulardır. Hayat içindeki insana dair her olgu nesne ile açıklanamaz ve açıklanabilmiş de değildir. Felsefe, nesnenin ötesindeki mevzular hakkında da "bilimsel" tekeline hapsedilen, fakat çıkışı zaten düşünsel olan diyalektik sorgulamayı kapsar. Bir de bu göz kanatan mesajlar hangileri mesela? Ya da sizin bu manasız, desteksiz, konu hakkında herhangi bir katkıya sebep olmayan, lakin bir şekilde aşağılama ya da kendini üstün görmeye yeltenen mesajı bırakıp gitmeniz; felsefe ile alakanızın liseden sonra kopması olabilir mi?

@bitwise Horkheimer'ın tespitini, Hawking'e doğrulattığınız için teşekkür ederim.

Pek cok sozun sarfedilecegi, ama pek az defa kesin sonuclara varilabilecek verimsiz gurultudur.

Ya da tavuk. Belki de yumurta. Ama hepsinin canlılığı, diğeri için gerektir.

Kesinlik dediğiniz, kabullerle ilgilidir. Bilginin artması; bir süre önce kesin zannedilenin, bir anda şüpheli bir hale dönmesini sağlayabilir. Felsefe ise zaten kesinliğin değil, zıtlardan doğacak olan uyumun ve anlamların peşindedir.

Farklı yöntemler, farklı sonuçlara ulaştırabilir. Denemekten, zarar gelmez.

Felsefe konuşur, bilim yapar. Bir evren nasıl oldu diye bakar, diğeri olmasına bakar. Uçak yanlamaz, araba uçmaz. Gayet açık örnekler bence. Konudaki bazı mesajlar felsefeyle alakası liseden kalma biri olarak gözlerimi kanattı. Lüzumsuz tartışmamak için cevap vermeyeceğim ama güldürdü.

Felsefi tartışmaları yolunu kaybetmiş iki gezginin doğru yol konusunda yaptıkları tartışmaya benzetebilirsin.

Problem su ki, bu ornekte sadece bir kisi deniyor.

S. Hawking - The Universe in a Nutshell Ben de tavsiye ederim. @Andar Han