Merhabalar arkadaşlar, bildiğiniz gibi döviz kuru her geçen gün artarken ve biz gitgide fakirleşirken artık "dolar X tarihte kaç lira olacak?" gibi kafamızı meşgul eden sorulara iktisatçı ve halihazırda yatırım danışmanlığı ve portföy yöneticiliği yapan bir arkadaşınız olarak kökten bir cevap vermek isterim. Şu anda Google'a "dolar kaç lira" diye yazdığınızda alacağınız sonuç, çeşitli haber sitelerinden veya finans sitelerinden doların kaç lira olduğuna dair alacağınız bilgi doların anlık yani spot bilgisidir. Bunun yanında opsiyon yatırımcıları dolar, euro, sterlin gibi döviz işlemlerini aynı zamanda vadeli olarak da yapmaktadır. Yani bu opsiyon yatırımcıları döviz enstrümanlarının gelecekteki fiyatları ile uğraşmaktadır. Eğer ki doların gelecekte hangi fiyata sahip olacağını merak ediyorsanız tek yapmanız gereken Google'a "USD/TRY forward rates" yazmak olacaktır. Örnek olarak bu sitede görebileceğiniz üzere 2 hafta sonra 10.044, 9 ay sonra 11.391, 3 sene sonra 16.787 gibi fiyatlandırmalarla işlem yapmaktadırlar. Vadeli piyasalardaki rakamlar her zaman gerçeği yansıtmamakla birlikle piyasanın gideceği yönle alakalı bizlere sadece bilgi verir. Türkiye gibi gündemin çok hızlı değiştiği ve çok hızlı cereyan ettiği ülkelerde vadeli piyasalardaki rakamlar, ülkenin politikası, güven oranı, faiz, enflasyon gibi değişkenlere bağlı olarak yükselebilir veya düşebilir. Bu yüzden lütfen alım satımlarınızı sadece vadeli piyasalardaki değerlere bakıp veya sadece bir kaynağa bakıp yapmayınız, gündemi yorumlayıp risk yönetiminizi yaptıktan sonra alım satımlarınızı yapınız. Anlattıklarımın hiçbiri yatırım tavsiyesi özelliği taşımaz lütfen yatırım kararlarınızı bizzat kendiniz alınız.

Yanlış anlamayın ama paranın fiyatını düşürüp fiyatlar genel seviyesini düşürmeye çalışan bir politikanın izlediği yerde spot fiyat yerine, vadeli dolar-TL oranına bakın demek için niye kendinizi yordunuz? Bu politika devam ederse son 5 yılda olduğu gibi TL'nin daha da değer kaybedeceği zaten belli. Esas soru bu politika ne zaman değişip, kurumlar bağımsız olacak? Daha da önemlisi değişecek mi?

Analiz etmedim sadece bilgilendirme yaptım.

Düşmesi için sadece bir şart sağlanması şimdilik yeterli 2023'ü bekliyoruz onun için.

California daha gelismis olabilir, bilim olarak tabi.

Dediklerinde çok haklısın da Türkiye'de dolar her zaman artar. Bunu bilmek için analiz yapmaya gerek yok.

Hükümet değişince doların 5 tl olacağı gerçeği.

Bana daha çok orta gelir tuzağının yeniden kurulması için geri sayım gibi geliyor zira hep aynı yere dönüyoruz. Singapur'un 80'lerde kişi başı geliri bizden düşükken bugün kat ve kat üzerimize çıkmakla kalmadılar İGE'de kendilerine yer bile edindiler. İşin trajik yanı nüfusu salt bir büyüme endeksi olarak görüyoruz.

Halk ekonomik olarak küçülüyorken, ülke ekonomisi büyüse neye yarar? Varsın GSMH küçük olsun ama halk zengin olsun. Bunun yolu da nüfus planlamasından geçer. İlk 20 ekonomiye girmesek de olur. O anca büyük şirketlerin işine gelir.

İşte ben de onu diyorum: Dolar ne kadar veya ne zaman yükseleceğinin bir önemi yok. Esas sorun; ne zaman düşeceği? Düşecek olup olmadığı.

Trajik olma sebebi de zaten o. Beşeri sermaye yok ama fiziki sermaye var hem de haddinden fazla var. Haliyle o da ücretleri düşürüyor, çalışma şartlarını kötüleştiriyor üzerine satın alma gücünü azaltıyor vs. Gerçi şuan dünya nüfusu da haddinden fazla lakin ülke bazında bizim olmayan nüfusa da sahibiz artık.

Hükümet faizi düşürüp doları yükseltiyor. Bu mantıklı mı acaba?

Faiz, enflasyon, döviz tam olarak bir üçgendir. Birini indirirsen diğer ikisi kalkar. Hepsini indirmenin yolu ülkeye kalıcı yatırım çekmektir. Bunun da yolu politik olarak düzgün bir ülke olmaktır. Hak veriyorum çok güzel bir yorum.

TR'de doların artık analizlik bir durumu yok. Aklı olan parasını dolarda tutar bu kadar basit. Mantık ve akıl sınırlarını aşan şekilde fakirleşiyor Türkiye.

Faiz sebeptir, enflasyon sonuçtur. Bu denklemi tersine çevirmeye kalkarsanız, kimse bunu yemez. Faizi 100 baz puan düşürdüğünde bile hemen bu denklemdeki kurlarda yükseliş adımı gerçekleşir ve bu döngü hep böyle devam eder. Olumsuz beklentilerin, güven kaybının ve yüksek ülke riskinin olduğu bir ortamda sermaye sahipleri, faiz düşse dahi yine de döviz alıyor, altın alıyor, bitcoin alıyor, ev alıyor, araba alıyor, tarla alıyor, gıda vs. depoluyor, estetik yaptırıyor ama yine de iş kurup istihdam yaratmıyor... Yüksek ülke riskini nasıl düşürürüz diyecek olursanız da, çok zor. Daha 100 yıllık bir cumhuriyet bile değiliz ve şimdiye kadar ülkemizde birçok darbe yaşandı. 40 yıldır PKK bitmedi. Sayısız terör saldırıları yaşandı. Terör var diye fenerbahçeme Palermo'da ki Robin Quaison gelmedi!? Göç arttı, beyin göçü... Hukuka güvenmeyen yabancılar ülkeden çıktı gitti, ya da yatırımından vazgeçti. Avrupa insan hakları mahkemesinin kararlarını tanımadık. Ülkeye 5-10 milyon arası kim olduğunu bilmediğimiz mülteci doldu. Ve daha da sınırlarımızdan elini kolunu sallayarak yüz binlerce afgan geçiyor. Tek adam rejimi de tuzu biberi oldu. Lafı uzatmaya gerek yok. Hem iç hem dış piyasalar ülkemizi daha riskli gördükçe, TÜRK LİRASI değer kaybediyor. 1923 yılında 1 dolar = 1,67₺ 1924 yılında 1 dolar = 1,93₺ 1925 yılında 1 dolar = 1,87₺ 1925'den 2021 yılına dek bu ülkede yaşananları ve Amerika'nın bu aralıkta neler yaptığını düşünün. İşte tüm bunların sonucu olarak; 2021 yılında 1 dolar = 10₺ Biz Amerika ile aynı ligde değiliz. Hatta bırak Amerika'yı California ile de aynı ligde değiliz? Şu an birçok kişinin hayal olarak gördüğü, bazılarının da küçümseyip istemediği AB'ye üyelik süreci bizim için çok önemliydi ve bence tek kurtuluşumuzdu. Tam üye olmasak bile bölgesine geçebilir, müzakerelere devam edebilirdik. Bir dönem buna epey yaklaşmıştık. Zaten AB'nin bize koştuğu şartlar bizim yüksek riskli bir ülke olmamızı engellemeye yönelikti. Ha bir de artık iş işten geçti ya. AB'de çatırdamaya başladı. Çin çok hızlı yükseldi ve yeni bir süper gücümüz daha var. Yakında Amerika'yı da geçecek. Ve bu yüzden aukus diye bir şey ortaya çıktı. Son olarak, DOLAR 100 yıldır yükseliyor! Ve yükselmeye de devam edecek. Bence dolar niye yükseliyor vs. diye hiç düşünmeyelim, gidip meksika pesosu niye yükseliyor diye bakalım...