Evet bu konudaki yorumunuz için teşekkür ederim. Ama bu da kastettiğim şey değildi.

Kastettiğiniz ne tam olarak.

Bence yanlış okumuşsun. Olayların nasıl veya kim tarafından çözüldüğü hakkında birşey yazmıyor. Sen o olayı düzen olarak mı görüyorsun kaos olarak mı? Benim cevabını aramadığım herhangi bir sorunun cevabı bu.

Nasipte varsa hocam, hayırlı akşamlar.

Yani kullandığımız bu düzen/düzensizlik gibi kelimelerin anlamlarının evrenin işleyişini açıklamak için yetersiz olmaları, pratik olarak değil gramer olarak. Bu sebeple bu kelimeleri kullanmak yerine her iki durumu da ortak olarak açıklayan "ölçü" gibi bir kelime kullanılması. Çünkü eğer bu kelimeleri kullanacaksak evrenin işleyişindeki düzen misallerinin içinde bir düzensizlik bulunduğu gibi düzensizliğin içinde de bir düzen var. Tam anlayamıyorum çünkü bu kelimeler manaca yeterli değil.

Karadeliğin de işlevleri var. Saf kaos değil yani. Nötron yıldızı da aynı şekilde. Araştırın. Şu an telefondan kaynak atmam zor...

Açıkçası umurumda değil cevabın ne olduğu, işime yaramayacak. Cevabı "hmmm, öyle miymiş?" diyerek geçiştireceğim sorulardan birisi olur sadece.

Merhaba. Çok uzun zamandır, burada ya da başka mecralarda; evrende düzen mi var kaos mu var tartışıp duruyoruz. Zaten bu mesele hala hrr camiada tartışılan bir mesele. 1- düzen argümanları. Evrende pek çok şeyin, belli bir periyot halinde gerçekleştiğini gözlemliyoruz. Örneğin gezegenlerin dönüşü, eksen eğikliği, atomların kararlı yapıları, maddenin temel halleri gibi. Zaten uzun uzun başka konularda tartıştığımız için değişmeyeceğim detaylara çok fazla. 2- kaos argümanları. Evrende bir düzen olmadığını varsaymak, kaos olduğunu varsayabileceğimiz argümanların yanında sönük kalıyor denebilir; entropi, karadelikler, süpernovalar, birbiri ardına çarpışan asteroitler... Bunlar da sayamayacağımız kadar fazla. Bu ikisi arasında biz de gidip geliyoruz ama; bence şunu sormamız gerek. Evrenin işleyişi bizim bu iki kelime ve bu kelimelerin içine sığdırdığımız anlamlardan ibaret olabilir mi? Yani aslında evren hakkında yaptığımız tanımlar, o tanımlara yüklediğimiz anlamlardan ibaret değil mi aslında? Bu sebeple, evrenin işleyişinin bu iki kelimeden ibaret olamayacağını savunuyorum. Düzen ya da kaos olarak sınıflandırdığımız ve içine yüklediğimiz anlamların istisnasız bir şekilde tümü bir "ölçü" dahilinde gerçekleşiyor. Bu ölçü basit birkaç matematik işlemi ile anlaşılabiliyor olsun ya da en büyük fizikçilerin yıllardır anlama kavuşturamadığı bütün olaylar, kabul edelim ya da etmeyelim belirli bir açıklanabilme olanağı ile gelişiyor olmalı. Yani bir asteroit bir gezegene çarpıyor diye kaotik bir olay mı oluyor ya da dünya gezegeni güneşinin etrafında dönüyor diye evren düzenli mi oluyor. Bu iki açıklamanın da yanlış olduğu kanaatindeyim. Sonuçta evren biz olayları sınıflandırsak da sınıflandırmasak da işlemeye devam edecek. Ne kaos ne düzen, her şey; birim zamanda meydana gelen her olay bizim anlayabildiğimiz ya da anlayamadığımız bir ölçü ile meydana geliyor. Evet bir yerlerdeki gezegenler radyasyon ile kavruluyor ya da meteorlar tarafından bombalanıyor; bu ne düzen ile kısıtlanabilir ne kaos ile. Olayları sınıflandırırken kullandığımız kelimelerin içine yüklediğimiz anlamlar ile kısıtlı kalıyoruz. Her türlü "yapıcı" öneriye açık tabii ki. Bilakis, "boş yapmışsın" gibi mesajların kimseye bir yararı olmuyor.

Karadelikler, gezegen çarpışmaları vs de aslında bir düzendir bence. Sistemin bir parçası. Sadece biz olaylara kötü/kaos gözüyle bakıyoruz.

Tamam o zaman ne mutlu size hocam ne diyeyim. Belki bir gün başka bir soruma cevap verirsiniz bu güne nasip değilmiş.

Birçok arkadaş entropi yasasını düzensizliğin bir delili olarak sunmuş ama entropi yasası maddenin, düzenden düzensizliği doğru bir geçiş meylinin olduğunu söyler dolayısıyla düzensizlige geçmek için önce düzen gerekir ki bu da kainattaki düzensizliğin öncesinde doğal olarak bir düzenin varlığına işaret eder bu yönüyle entropi düzensizliğin değil düzenin delilidir.

Bilimsel olarak baktığımızda Einstein'nın da benimsediği determinizm algısı kuantum mekaniğinden itibaren geçerliliğini yitirmeye başladı. Kaostan kastınız ne pek anlamadım ama düzensizlik olarak yorumlayacağım. Evrende düzensizliğe entropi adı verilir, entropi arttıkça düzensizlikte artar. Cam bardağı Büyük Patlama olmadan öncesi olarak düşünürsek, cam bardağın yere düşerek kırılmasına büyük patlama diyebiliriz. Yani evrenin entropisi sürekli artıyor, bu evrenin düzensiz olduğunu ve daha fazla düzensizleştiğini ortaya koymaktadır. Ama evrenin tamamında düzensizlik vardır demek yanılgı olur. Mesela Güneş, Dünya'daki canlılığın ana faktörlerinden biri old. için entropiyi azaltmaktadır ama evrenin düzensizliğine kıyasla güneşin azalttığı entropi çok azdır.

Güzel konu. Eklemek istediğim bir nokta ise entropinin tanımı. Entropi, bir sistemde düzensizleşmenin daha olasılıklı bir durum olduğunu ortaya koyar. Kişisel görüşüm ise doğada karşılığı olmayan iki kelime ile doğayı açıklayamayacağımız. Bilimsel olarak söylememiz gerekirse düzensizlik, düzenlilik durumuna göre çokça baskın durumda. Zaten zamanın işleyişinden tutun evrenin genişlemesine kadar her şeyin sebebi düzensizliğin daha baskın olmasıdır.

Pek ilgisi yok. Olayları birileri çözmeye çalışıyor ve cevap doğru çıkarsa sorunun cevabına ulaşıyorsun.