Zaten masrafları Dolar Türk Lirası karşısında değerleniyormuş gibi artıyor ama kur sabit.

Yurtdışına satış yaparak dolar kazanıyor. Eğer dolar yükselmezse her yıl maaşlara zam geldiğinde çalışanlarına vereceği maaş dolar cinsinden artıyor. Aynı şekilde elektriğin fiyatı da artıyor ancak dolar artmadığı için daha fazla dolar ödemiş oluyor. Kısaca Türk Lirası ile aldığı her şey zamlanıyor. Dolar yükselmediği için daha fazla dolar ödüyor. Kardan zarar ediyor gerçi orası ayrı.

Biri bunu bana anlatabilir mi, düşünüyorum ama işin içinden çıkamıyorum. Onlara göre kurun serbest bırakılıp dahada yükselmesi gerekmiş, ekonomistler öyle diyor.

Mevcut ekonomi planı zaten ihracatçıyı destekler yapıda. Çalışan kesim düşük gelir ve yüksek enflasyonun altında ezildi. Yurtdışından yatırımcı çekmek için giderleri düşük tutmak istiyorlar. Halk için hiç iyi değil ama planları bu.

Bir mobilya ihracatçısı olarak şöyle anlatmaya çalışayım. Kur arttıkça dolar bazında fiyat düşer bu da yurt dışına satma oranını arttırır. Örnek vermek gerekirse kur 18ken 500TL'lik bir ürün 27 dolar fakat kur 22 olduğunda 500 TL'lik ürünün 22 dolara düşüyor bu da yurt dışı için cazip bir fırsat haline geliyor ihracat nakit işi olduğu için aldığın dolar yükseldikçe de paran değerlenir. Bu dediklerim eğer ki elinde ham madde stoğun varsa geçerlidir, hammaddelerin çoğu bize dolar bazlı geldiği için stok yoksa sürekli ürünün dolar fiyatı da artıyor. Örneğin 2 sene önce 650 dolara sattığım ürün şu an en az 780 dolar civarı hammaddelerden kaynaklı. Şu an kur sabit fakat ham maddelere de sürekli zam geliyor bu yüzden fiyatları da arttırmak zorunda kalıyoruz.

Bu sistem işlemiş olsa bile en az 1 nesil, sistem kendini amortileyene kadar baya cefa çeker ama. Çünkü dönüşü uzun yıllar alacaktır. Daha çok çalış, daha az kazan prensibi bu. Artan ihracat değerinden banane ben ölene kadar her şeye camdan bakacaksam. Ek olarak bu sistemin işlemesi zor, hammadesi ülke içinde olsa bile. Çünkü, artan kur senin hammadeye ulaşmanı sürekli zorlaştıracaktır. Yani hammadde 500tl'den sürekli artacaktır. İkincisi, yurtdışı satış fiyatını düşürdün diyelim. Bu sana daha fazla satış yapma zorunluluğu getirecektir ki eski kadar bir dolar girişi olsun. Buda daha fazla üretim, çalışan demek. İç piyasada her şey pahallı olacağından çalışan maaşları, giderleri de artmış olacak. Hepsi birbirine bağlı bir zincir, teoriden yola çıkarak dengelerin değiştirilmesi söz konusu. Bir üretici olarak bu sistemi nasıl buluyorsunuz, hammadde ülke içinden çıkmış olsaydı mesala? @kadide

Ama işler miydi, devamlılığı olur muydu kestiremiyorum. Sizin örneğinizden yola çıkalım. 500TL satılan bir ürün var diyelim. Dolar 10TL, 50 dolara yurt dışına satıyorsun. Dolar 20tl olunca ürün 25 dolar edecek. 2 tane sattırıyor diyelim. 50 dolarda 10 dolar kar bıraksa 25 dolarda 5 dolar bırakacaktır. Siz, tek üründen alacağınız 10 doları 2 üründen almış olacaksınız. Bu maliyet sabit ikenki durum. Lakin pratikte sabit olmayacaktır. Ham madde yerli diyelim, kur artışı bununda fiyatını arttıracaktır. 2 kat doları baz alırsak üründe 1000tl olacaktır. Buda 20tl dolardan yine 50 dolar olur aslında. Hadi bu kadar keskin fiyat gerçekte olmaz diyelim ama yine şunlar aratacaktır. Ham madde fiyatı, personel giderleri, işletme giderleri, taşıma giderleri, vergiler vs vs Üstelik aynı alım gücü için daha çok üretim yapmak gerekecektir. Şöyleki 50 dolarlık ürünü 1 kişi üretiyorsa sizin bu üründe 10 dolar kar elde etmeniz için yine 2 tane üretmeniz gerekecektir. Ya 2 kişilik işi 1 kişi yapacak ya 1 kişilik ücreti 2 kişi paylaşacaktır. Yanılıyor muyum? Gün sonunda satılan adet artabilir ama önemli olan kar oranının artması, kar artacak ki yeni personele yetsin. Kar artmazsa yukarıdaki sorun olurdu zaten. Birde şu var, senin bu ürettiklerinin satılabileceğinin garanti yok, her şey fiyat düşüklüğü değil bilirsiniz. Kalite, uluslararası anlaşmalar vs vs var.

Yani şu mu var diyorsunuz, doları sen 18.80den bozduruyorsun ama sana maliyetli 20-21 tlden geliyor? Bende diyorum ki, doları salsalar 20-21 TL olsa artan enflasyonla senin maliyetin yine 23-24TL olması gerek değil mi? Bence bu işin çözümü doları arttırmak değil, reel olarak enflasyonu düşürmek. Diğer türlü birbirini sürekli tetikleyecek bir döngü olur, dolar arttıkça maliyetler artacak; maliyetler arttıkça sen yine doların artmasını isteyeceksin. DIşarıda ki satış fiyatın zaten o kadar artmayacak.

100 malı 5 dolara mal alıyor şu anki kurda 95 lira diyelim 100 liraya sattı 5 lira kar. 1 hafta sonra elinde 10000 lira elinde var ama dolar artınca sattığı maldan kazandığı para ile yenisini alamıyor. 500 dolara almıştı ama kazandığı para ile artık 500 dolarlık mal alamıyor.

Sistem bizim için iyi gözükse de dış ticaret açığımızı şu anlık kapatamaz çünkü ham madde konusunda dışa bağımlılığımız çok fazla, ham maddeyi kendimiz üretiyor olsaydık o zaman her şey çok daha farklı olurdu. 2021'de dış ticaret açığı 46 milyar dolarken 2022'de 110 milyar dolar. İthalat yapmasaydık bir anlamı olurdu, kendi ülkende üretilen ham maddeyi kullanırdın ve katma değer artardı, ülkende bulunan ham maddeler satılacağı için dışa bağımlılığın azalırdı en azından, bu sadece ihracatçı için değil yurtiçindeki satıcı içinde etkisini gösterirdi, fakat kendin üreteceğin şeyler sınırlı örneğin süngerin hammaddesi petrol ve biz mobilyacıyız, yani süngerin dışa bağlı olmadan üretilmesi çok zor.

İyide dolar daha da yükselse bu masrafları dahada artacak. Kısır bir döngü bu.