Bi' ODTÜ'den doktora yapan kişi ile adı sanı pek duyulmayan üniversite arasındaki fark çok mu ciddi?

ALES ve YÖK Dil sınavlarını geçtikten sonra pek bir şeye bakmazlar.

Muhtemelen bu kişiler fen lisesinden çıkıyordur.

1983 ve 1992 öncesi çok az üniversite vardı, hatta bu az sayıdaki üniversitenin bir kısmı resmiyette üniversite bile değildi, akademiydi . Bu az sayıdaki üniversitenin/akademinin hocaları; doktoraları olmayanlar da dahil olmak üzere Türkiye'deki az sayıda iyi eğitim almış olan, hatta yurt dışında lisans eğitimi görmüş öğrencilerdi ya da piyasada mesleğini icra etmiş mühendislerdi. Dolayısıyla pratikte mesleğini iyi bilen kişilerdi, çoğunlukla. Bu kişilerin görev yaptığı üniversiteler/akademiler, günümüzde köklü hale geldiler ve markalaştılar, zaten köklü olanları yerini iyice sağlamlaştırdı. Yıllar geçtikçe de buralara hoca olacak olan öğrencilerin kalitesi düşse de belli bir standart hep korundu, Türkiye ortalamasının üstünde kaldılar. Bu öğrenciler; bu okulları, akademisyen kalitesine bakarak seçmediler. Ya yıllar yılı süregelen bir sıralamaya riayet ederek puanlarına göre tercih yaptılar ya da şehre göre tercih yaptılar. "Şurada şu hoca varmış, ben orayı tercih edeyim." şeklinde bir tercih yapıldığını sanmıyorum. Hocası iyi olduğu için yüksek puanlı değil; yüksek puanlı olduğu için, köklü/büyük/rüştünü ispat etmiş olduğu için yüksek puanlı yani. Hele bir de tercih yaparken doçent sayısına bakılmalı, profesör sayısına bakılmalı diyenler var ki onlar, çoğunlukla 5 yıl doçent olarak görev yaptıktan sonra profesör kadrosuna hak kazanıldığını bile bilmiyorlar, muhtemelen. Ben, lisans düzeyinde mühendislik tercihi yapıyor olsam, birkaç seçenek arasında kalsam ve bu tercihi, öğretim elemanı kalitesine bakarak nihayete erdirecek olsam özel sektör tecrübesine ve/veya endüstri meslek lisesi geçmişlerine dikkat ederdim. Taşra üniversitesiyle büyükşehirlerdeki köklü bir üniversite zaten kıyaslanmamalı. Lisansüstünde direkt olarak hocayla çalışacağınız için hoca önemli tabii ki.

Sorum başlıkta. Hocanın kalitesi üniversiteye göre değişiyor mu?

Yüksek puanlı olduğu için daha iyi akademisyen olayı var mı?

Aralarında ciddi puan farkı varsa evet, olabiliyor. Ancak bazı doğudaki akademisyenler, batı illerdeki akademisyenlerden de iyi olabiliyor. Hedefiniz iyi bir üniversite olsun.

Üniversitelerde hoca fark ediyor mu? Açmak gerekirse; PC mühendisliği için ODTÜ 538 puan. Yanına 350-400 puan arası alan bir üniversite ile karşılaştırmanın gereği var mı? Yüksek puanlar daha rahat mı iş buluyor? Akademisyenlerin arasında fark var mı? Bunu merak ediyorum. Mesela ben, Anadolu Üniversitesi'nden YBS bölümünü yüksek lisans yapmak istiyorum. Yüksek lisans Anadolu Üniversitesi'nden yapacağım.

Tabii ki değişir. Ancak bazı doğudaki akademisyenler de çok çok iyi olabiliyor, bilemeyiz. Biraz şans işi. O yüzden iyi bir üniversite tutturulması hedeflenmeli.

En basit örnek. Profesör ile doçent bir mi?

Zaten akademisyeni iyi olduğu için yüksek puanlı oluyor. Tabi şehir faktörüde var ama daha çok akademisyen etkili.

Ya şöyle ODTÜ ile Boğaziçi arasında çok bir fark yok ya da İTÜ ile YTÜ arasında. Bunların hepsi köklü ve iyi üniversiteler. Ama mesela İTÜ ile örneğin Trakya Üniversitesi arasında akademisyen olarak epey fark var öyle düşün.

Fen liselerinin sayısı çok az oranladığın zaman, mezun sayısı da az oluyor. Çoğu Anadolu lisesi çıkışlı.

Fark ciddi. Diğer seçenekteki kişi direkt kaybediyor mu diye sorarsan bazen evet bazen hayır. Demiştim, bazı şirketler belli bazı üniversite mezunlarının dışındaki adayların CV'lerini İK departmanından öteye geçirmiyor. Burada yapacak bir şey yok, kaybediliyor. Geri kalan şirketler de ODTÜ/İTÜ/Boğaziçi/Bilkent gibi okullardan gelene karşı Okan/İzmir/Uşak/Ardahan gibi üniversitelerden gelenlere şans neredeyse hiç vermiyor. Diğerinin bütün üniversite hayatını hem okula hem meslek hayatına hem kendini geliştirmeye adamış olması lazım. Bu senaryoda bile kurumsal firmalardan kabul almak çok zor. Yukarıda saydığım en çok tercih edilen okullardan birinde olmasa bile İstanbul, Ege, 9 Eylül, Ankara, Hacettepe, Koç, Sabancı, Gazi, Yıldız Teknik ve şimdi aklıma gelmeyen 3-4 üniversiteden çıkmış biriysen şansın çok daha yüksek oluyor. Bu üniversitelerden çıkan birinin karşısında ODTÜ mezunu olsa da öteki adayı değerlendirmeye alıyorlar genellikle. Bu durumda ODTÜ mezunu kendini geliştirmekte yetersiz kalmışsa diğer aday tercih edilir. Bu düzeydeki okullardan çıktıysan ODTÜ'lüye karşı rekabete girmen çok daha kolay oluyor Okan mezunu birine göre. Bu arada belirteyim, eskiden departman yönetimi yaptığım dönemde bizde de bazı okulların mezunlarına öncelik vardı. Diğer adayın tercih edilmesi için kendisini çok geliştirmiş ve öncelikli okullardan gelenlerden daha iyi olması gerekiyordu. Yaşar mezunu bir adayın işe girmesini bırak mülakatı geçebildiğine şahit olmadım mesela. İzmir Ekonomi'den ender de olsa iyi adaylar geliyordu. Ege, 9 Eylül ve İYTE mezunlarıyla azınlıkta olsalar da rekabet edebilenler oluyordu ama genellikle tercih edilen Ege/9 Eylül/İYTE mezunu olurdu. Adaylar aynı düzeydelerse tercih sırasında Ekonomi de geriye düşüyordu. Bu önyargılı bir uygulama gibi görülebilir ama maalesef önyargıdan fazlasını taşıyor, kendi içinde deneyimi var bu sistemin. Bu tercih sisteminin benzerini uygulamayan bir ülke yoktur muhtemelen.

Zaten bu konunun benzerini daha önce açtın, uzun uzun anlatıldı. 6 günde bir tekrar açmanın gereği ne? İstediğin "hayır" cevabını alana kadar tekrar tekrar açacaksın anladığım kadarıyla. Üniversitelerde akademisyenler arasındaki fark önemli mi? Üniversitelerde hoca fark ediyor mu? Açmak gerekirse; PC mühendisliği için ODTÜ 538 puan. Yanına 350-400 puan arası alan bir üniversite ile karşılaştırmanın gereği var mı? Yüksek puanlar daha rahat mı iş buluyor? Akademisyenlerin arasında fark var mı? Bunu merak ediyorum. Mesela ben, Anadolu... www.technopat.net

Genel olarak söylüyorum, akademik kadronun önemi tabii ki var. Talimatla ya da sıfır yayınla bir yere gelmiş akademisyenlerden aldığın eğitim de, sana sunabilecekleri imkanlar da kötü. Köklü ya da uluslararası kabul görmüş bir okulda olmanın hem alanında yetkin olma ihtimali daha yüksek kişilerden eğitim almana hem de uluslararası bir alanda yeni bir fırsat istediğinde senin için verecekleri tavsiye mektubuna kadar bir çok alanda artısı var. Basit bir örnek vereyim; çocukluk arkadaşlarımdan birisi şu anda çok iyi bir üniversitede doçent olmak üzere ve bu kişi 32 yaşında. Daha şimdiden 20 yayını yapmış ve bunların 9'unda 70'ten fazla alıntılanmış durumda. Dünya'da top 20 üniversiteden birisinde doktorasını yapmış ve bunları yayınlamış birinin mi sana hem öğretimdeki faydası hem de açabileceği yol daha fazladır? Yoksa Y üniversitesinde yayını bile olmayan tamamen yerel eğitim almış birinin mi? Ayrıca yüksek puanlı okullarda okumanın sonra iş bulma kısmında da artısı büyük oluyor. Sayısı hiç de az olmayan bazı şirketler belli üniversitelerin dışından birini çok zor kabul ediyorlar ya da hiç İK'nın ötesine CV bile geçirmiyorlar. Bunların dışında bir okuldan çıkıp aslında daha yetkin olduğu halde sırf etiketten dolayı kaybeden milyonlarca insan var. Çok daha fazla çalışmaları gerekiyor, zaten bu da doğrudan yüksek puanlı/köklü üniversiteleri ve mezunlarını avantajlı kılan bir durum.

Zaten işte bu köklü okulları o akademisyenler geliştirdi. Mesela ODTÜ'de zamanında Turgut Özal, Süleyman Demirel, Necmettin Erbakan gibi adamlar ders vermişler. Bunların hepsi siyasetçi İTÜ mezunu adamlar. Ama o dönem hoca ihtiyacı olduğu için vermek durumunda kalmışlar. Son düzenleyen: Moderatör: 29 Kasım 2021

Yanlış bilmiyorsam bu üniversite sıralamaları dünyada en iyi Türkiye'de en iyi Türkiye'de ilk 10 gibi sıralamalarda temel etken benim bildiğim öğretim üyesinin kalitesi.

Bu çok doğru iyi üniversitelerde ki hocaların network ağı çok geniş oluyor.

Tabii ki değişiyor.