Faiz haram.

Kısa cevap : Hayır değil. Rakamlar tamamen farazidir, mantığını anlatmak için rakamları değiştiriyorum. Günümüzde hiç bir banka 100 liranın üstüne her ay 35₺ eklemez. Sadece mantığını anlatabilmek için bu sayıları kullanıyorum. Yanlış bilgi içeriyorsa durumun bilgililerinden özür dilerim dilimin döndüğü kadarıyla faiz neden doları yükseltir onu anlatmaya çalıştım. Daha uzun cevap : Halkın enflasyon karşısında alabileceği en kolay önlem parasını farklı paralara veya madene çevirmektir. En yaygını ise faiz aracı olan mevduat fonlarıdır. Bu bankaya paranızı ödünç verip vade sonunda paranızın kazandığı ek parayı elde etmeye denir. Öncelikle mevduat faizi ve politika faizi olarak 2 farklı faiz çeşidi var. Politika faizi PPK tarafından belirlenen faiz türüdür. Bu faiz öncelikle bankaları ilgilendirir. İkincil faiz türü ise mevduat faizi, bu halkı ilgilendiren faiz türüdür. Bu iki faiz türü birbiriyle orantılıdır. Yani TCMB faiz oranını düşürdüğü zaman bankalar da buna istinaden faiz oranlarını aşağıya çekerler. Yani sizin 2022 başında bankaya koyduğunuz 100 liranız düne kadar vade sonunda size %14 kar getirecekken, bugün itibariyle %13 kar getirmeye başlayacak. Bu faiz etkisidir. X kişisi faiz kararını görünce bankadan parasını çekmeye karar verip reel yatırım araçlarına yönelir, bunlar dolar, euro, altın hatta hiperenflasyon durumunda tuvalet kağıdı gibi araçlardır. X kişisini parasını bankadan çekip dolara yatırım yaptığı zaman piyasada dolar arzını azaltıp talebini arttırır. Böylece piyasada dolaşımda olan dolar azalıp X kişisinin yastık altına gider. İhracat için gerekli olan dolar miktarı aynı kalır ancak dolaşımda var olan dolar miktarı azaldığı için arz talep dengesi oturmaz ve dolar fırlamaya başlar. Çünkü X kişisi gibi binlerce insan faizden çekilip dolara yatırım yapmaya başlar. Y firması geç aksiyon aldığı için piyasada yeterli dolar bulamaz, böylece Z ürünü ülkeye 10 birim girecekken dolar yetmediği için 6 birim girer. Z ürünü ülkede çok satılan bir üründür dolayısıyla A marketi bu ürüne zam yapar. Rekabet kurulu B ve C marketine "A marketi bu fiyattan satıyor, sizin de minimum bu fiyattan, maksimum bu fiyattan satmanız gerek." diyerek ultimatom verir. Böylece dün 5 lira olan Z ürünü bugün 10 lira olur. Bunu gören halk harcamalarını kısmaya başlar, zarar etmeye başlayan firmalar zorunlu olarak daha çok zam yapar. Bunun işsizliğe etkileri ise şöyledir, asgari ücretli bir çalışanın iş yerine maliyeti 10 bin₺, bu iş yerinin alması gereken ürünler dün daha ucuz, bugün daha pahalı. İş yeri işçi çıkarmaya başlar, işçi çıkarmasına rağmen her gün ürünlere zam geldiği için işten çıkarmalar durmaz ancak para yetişmemeye devam eder. Böylece yoğun işsizlik ve piyasada durgunluk başlar ve hiper enflasyon oluşur. Bunların hepsinin en kolay çözümü yabancı yatırımcıya güven kazandırmak. Üzülerek söylüyorum ancak aklı başında hiç kimse kayyumla seçilmiş belediye başkanlarının korkutulduğu, görevden alındığı bir ülkeye son teknoloji ürünü olan ürünlerini üretmek için fabrika açmaz. Çünkü yatırımcıda şu korku oluşur; "Halkın seçimlerinin umursanmadığı bir ülkede yarın fabrikama el konabilir mi? Fabrikam soyulursa, doğal afetle karşılaşırsa, bürokrasi işlerinde tıkanırsa devletten yardım bekleyebilir miyim?" Kendinizi yatırımcı yerine koyduğunuz zaman bu sorulara cevabınız hayırsa enflasyon ve faiz probleminin neden durdurulamadığını göreceksiniz.

Mantıklı olup olmamasından ziyade AKP bir politika geliştiriyor. Bir de pandemi gibi olağanüstü bir şey yaşandığını unutmayın. Faizin düşürülmesi 2 yönlü. Avantajı var dezavantajı var. İlk olarak yanlış anlaşılan şeyi açıklayayım. Ppk'nın belirlediği faiz oranlarının mevduatla veya kredi faiziyle doğrudan bir ilişkisi yok. O faiz oranı bankaların merkez bankasından aldığı para ile alakalı. Fakat bankalar bu parasal genişleme durumuyla mevduat hesaplarına daha az ihtiyaç duyarlar. Haliyle o faizleri düşürürler. Hatta parayı bankada tutmaman için enflasyondan eksik faiz verirler. Kredi faizleri de şundan artıyor, bugün 100 TL verdiyse 1 sene sonra onun değeri 90 olacak aradaki 10 TL'yi faiz yükselterek kapatması lazım . Yapılan işe gelelim. Parasal genişlemeyle piyasayı likidite edersin. Bunun avantajı şudur. Tüketicinin 0 TL yerine cebinde az da olsa para olur. Haliyle bununla harcama yapar. Üretici ilk olarak ise ihracata odaklanır. İkinci olarak şöyle bir örnek vereyim, üretici bir ürünü üretti rafa koydu ama tüketicinin cebinde para olmadığı için o raftaki ürün bozuldu ve çöpe gitti. Parasal genişlemeyle o ürünlerin satılması sağlanıyor. Haliyle de üreticinin daha çok kazanması ve bu kazançla birlikte istihdam ve üretim kapasitesini arttırması isteniyor. Yine iç piyasada satması mümkün olmayacak ürünleri ihracatla satar çünkü maliyet ucuz vs. Enflasyon ile işsizlik arasında kısa dönem için bir negatif korelasyon var. Enflasyonu arttırırsan işsizlik azalır bir noktaya kadar . Bir de paranın nominal ve reel değer vardır. Reel der ki, 1000 TL 100 ekmektir. Nominal ise 1000 TL 1000 tldir. Ekmek fiyatı 10 TL. Enflasyon arttı, üretici 15 TL'den sattı. Bu durumda maaş da 1500 TL olmalı. Nominal değer reelde etki etmiyor fakat maaşlar bu kadar hızlı güncellenmiyor. Ekmek fiyatı 11 12 gibi giderken senin maaşın o kadar hızlı artmıyor. 15 tl olunca ekmek senin maaşın 1300 olabilir mesela. Haliyle de üretici bunun sayesinde daha çok kazandı. Bu kazancı sayesindeyse üretimini arttırıp iş gücüne daha çok ihtiyaç duydu. Haliyle de istihdamı arttırdı. Fakat bu çok kısa bir süreliğine böyle. Bunu geçersiz kılacak çok etmen var, mesela piyasa beklentiye göre hareket eder. Bir diğer değinmek istediğimse şu, piyasaya para salınınca paraya ilk ulaşan tüketici bir süreliğine "zenginleşir". Tüketim kadar yatırım odaklı da olur. Emtialara ya da hisse, tahvilleri yatırır ve faizlerin düşmesini sağlarlar. Faizler düştükçe daha önce karlı olmayan sektörlere girişimci girer. Çünkü faizler düştüğü için borçlanırlar. Enflasyon daha rahat risk aldırır ve emtia hisse vs yükseliyor zaten. Diğer sektörler de tıkırında. Fakat alt gelir grubu daha fazla ve yatırım yapma şansları yok. Bu salınan para el değiştirip alt gelire geçtikçe yatırıma ayrılan tarafı azalır, tüketimi arttırır. Tüketici fiyatları artmaya başlar. Yeni giren karı az girişimci için de artık cazip gelmemeye başlar o iş. Atıyorum bir konfeksiyon işçisi yazılımcı olur fakat yazılımcı olmak cazip gelmediği ya da hali hazırdaki yazılımcı işçi olamayacağı için işsiz kalırlar ki konfeksiyon işçileri sektör değiştirdiği için o işin fabrikası da kapanır. İş bulamaz zaten. Ve de üretim araçları birbirinden oldukça farklı. Bilgisayarla konfeksiyon işçisi üretemez ya da tam tersi. Konfeksiyon fabrikası kapandığı için giyim fiyatları da arttı, yazılımcı çökünce var olanlar ürettikleri şeyin fiyatını yükselttiler . Tüketim mallarını bir şekilde arttırdı. Bir de para basıldıkça kredi faizi artar demiştim bu da oldu. Faiz arttıkça tüketim mallarının fiyatı artıyor. İnsanlar işsiz kaldı üstelik. Olması gereken para arzını fiyatların artışına göre dengelemek gerekiyor. Ve bir noktada bu artışın sonlanmasına dua etmek. Ki işsiz adamlara talep azalacak ve enflasyon daha da bellerini bükecek. Ki bu ortamda da insanların ilk yapacağı şey temel ihtiyaçlarına odaklanmak olacaktır. İlk paragrafta olumlu yönü ikincisinde ise olumsuz taraflarına ağırlık vermeye çalıştım. Fakat buraya yazdığım kadar basit olmuyor bu iş. Binlerce şeyin hesaplanması gerekiyor. Mesela mültecilerin etkisi nedir? Kripto paraların etkisi nedir, dolarizasyon neye etki ediyor, ithalata dayalı ihracat var, piyasanın beklentileri nedir, kayıt dışı ekonominin de ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor, pandeminin etkisi ne oldu, yabancı ne yaptı... Gibi gibi çok fazla şey var.

Altın dolardan eksik kalmasın diye herhalde.

Dolar zaten her türlü yükselecek. Çünkü Türkiye artık doğru düzgün üretimi olmayan, tamamen dışa bağımlı, her türlü fabrikası, kamu kuruluşu özel sektöre satılmış, "garantili" şehir hastaneleri yollar köprüler havaalanları sayesinde inşaat şirketlerine her yıl milyonlarca dolar borç ödemesi yapan, içerisine 10 milyona yakın Suriyeli, Afgan, Arap mültecinin kayıtlı kayıtsız doluşturulduğu bir ülke. Şirketlere, belediyelere, üniversitelere bir gecede kayyum yönetici atanabilen, tek gecede tek bir kişinin kararıyla onlarca kanunun değiştirilebildiği bir ülke. Ülkede sosyal huzur yok, adalet yok, ekonomik denge yok. Benim fikrimce amaç, zaten kötü gidecek olan ekonomiyi, "biz faizle, dış güçlerle savaşıyoruz" kılıfına uydurmak, seçime kadar bir şekilde tutabildiğin kadar seçmeni tutmak.

Bizim aklımız ermez. Ne de olsa ekonomist olan biz değiliz, onlar.

Doğrudur hocam bizim gözümüzde ışık yok ışık.

Dolar azalırsa faiz artar. Faiz azalırsa dolar artar.

Bu durumda faiz düşürmek mantıklı bir iş mi? Tüm dünya faizi artırırken biz düşürüyoruz mantıklı bir şeyde ben mi bilmiyorum? Son düzenleyen: Moderatör: 18 Ağustos 2022

Hocam tek adam rejiminden sonra güvenilirliğimiz kalmadi galiba o seçimden sonra yabanci fabrikalar tek tek çekildi Türkiye'den.

Düzeldi hocalarım