Yanlış da gerçektir ama doğru değildir. Ayrım nedir? "Özneldir" dediğimiz vakit, sonuçlar?

Kesinlikle haklısın. İnsanlar birbirini ezmeye, yanlış yola saptırmaya çalışıyor. Kendi hatalarımızdan tecrübe edinmeli ve bunları aktarmalıyız. Aile içindeki eğitim-aktarım bu yüzden çok önemli.

Doğru biriciktir. Onun için onun doğrusu bunun doğrusu olmaz. Tartışmak ve araştırmak doğruya ulaştırır mı ulaştırmaz mı meselesinden daha çok şunu söylemek daha doğru bireyin bilincini belirleyen şey toplumdur ve o toplum kadar eleştiri mekanizmasına sahip olabilirsin.

Bence, toplum tarafından kabul edilmiş bir şeyin bile doğruluğu araştırılmalı.

Nüansı fark edememekten ziyade bakış açısı farklılığı. Eh tartıştığımız konu da özünde bu zaten.

Yanlış gerçek değildir. Zira o da doğru gibi zaman ve mekan gibi mefhumlardan bağımsız değildir. Yanlış bir gerçekliktir. Doğrunun gerçek tarafından onaylanmamış halidir.

Aslında mutlak doğru dediğimiz şeye hiçbir zaman ulaşamayabiliriz. Günümüzde geçirebileceğimiz süzgeçlerle bugünün doğrularını bulabiliriz. Bugünün doğruları yarının yanlışları olabilir, olmayabilir de. Bugünün doğrularını ilerlemek için, yarının yanlışlarını bulmak için kabul etmemiz de bir zorunluluk. Sonuç olarak bugünün doğrularını inkar etmek pek de rasyonal değil çıkarımına ulaşabiliriz.

Aslında epey farklı kavramlar. Eylemler ya da düşünceler gerçek tarafından sınanır ve ortaya bir gerçeklik çıkar. Bu gerçeklik doğru ya da yanlış olabilir. Ya da bugün doğru olan gerçeklik yarın yanlış olabilir.

Gerçek ya da gerçeklik birbirinden çok da farklı şeyler değildir. "Yanlış" vardır ve gerçeğin içindedir. Doğrunun bilinebilmesi için mevcuttur.

Doğru yada yanlışın yaşanmadan bilinebileceğini düşünmüyorum. Çünkü bana göre doğru ve yanlış bir kıyas. Diğer türlüsünü görmeden bir şeye doğru veya yanlış diyemezsin. Diğer türlüsünü gördükten sonra biri diğerinden daha yanlış veya daha doğru olur. En doğrusunu yaklaşmak için de bir sürü farklı yol görmeliyiz. Kısacası bana göre doğru ve yanlış kıyasını bize tecrübeler gösterir diye düşünüyorum. Çünkü geleceği göremiyoruz., yaşamadan diğer türlüsünü göremeyiz. Bu durumda geçmişe, tecrübelere bakacağız. O zaman nasıl yanlış yoldan uzaklaşacağız? Geleceği göremiyoruz? Tahmin edebiliriz. Kesinlik için tecrübe gerek, bu yanlış bu doğru demek için tecrübe gerek. Ama ilk defa gidelecek ve alternatifleri bilinmeyen bir yolda mecbur tahmin edeceğiz. Doğru biricik midir bilmiyorum. Ama en basitinden dua ederken en hayırlısı olsun diyoruz. Bu durumda en doğrusu olabilir. Net bir fikrim yok. Onaylanmalı mı hiç düşünmedim. Bunun hakkında da bilgim yok. İnsanlar konuşur, tahmin etmeye çalışır. Kendi tahminine göre o doğrudur. Bence böyle. Bu konuyu bayadır düşünüyorum. Tartışmak isterim.

Şu dünyada tecrübe aklınızın alamayacaği kadar mevcut. Ama aktarımda büyük problemler mevcut. Her insan tekrar, tekrar aynı yolu yürümek zorunda bırakilıyor.

Sanırım nüansı farkedemediniz. Gerçek ya da gerçeklik doğruyu da yanlışı da kapsar. Gerçek veya gerçeklik için doğrudur ya da yanlıştır diyemezsiniz. Gerçek zihindedir , gerçeklik de zihindekinin algılanabilir halidir. Gerçeklik şüpheye sahip olur ise gerçek de şüphelenilebilir olmalıdır. Ama şüphe, sadece gerçeğe açılan yoldur. Galat-ı meşhur hali ile "bireysel gerçeklik" denilenin mümkünatı yoktur. Herhangi bir isim verilecek olur ise "yanılsama"dır.

Çağın getirdiği imkanlar neticesinde, insanlar arasındaki mesafeler 0'a yaklaşmış durumdadır. Bunun sayesinde herkesin her şey hakkında ağzına geleni fütursuzca ifade edebildiği bir ortam hasıl olmuş ve bu ortam içinde de bir şekilde onay mekanizması geliştirilmiştir. Onaylayanın çokluğu ile algılar şekillenmektedir de "doğru" her ne ise onaya ihtiyacı var mıdır? Diğer taraftan da bu onaylanmanın getirdiği güç sayesinde kendini bir şekilde herkesin üstünde görmeyi başarmışlar tarafından bir takım doğrular ortaya saçılmaktadır. Bunların tartışılması gerekliliğinin teklifini kendine hakaret kabul eden bu zümrenin doğrusunu üzerimize alsak ve kabul etsek, karşıda olanlar ile aramızdaki fark ne olacaktır? Dışarıdakinin bize göre yanlış olmasının sebebi nedir?

İnsanın olduğu herhangi bir ortamda "doğru" biricik değildir. İnsan sayısı kadar doğru mevcuttur. Toplumun kabulleri tarafından şekillenmesi söz konusudur ki bu da ilk paragrafta ifade ettiğim "onay"ın getirisidir.

Güzel de haksız kim? Not: Hoca Nasreddin'i gülüp geçilebilir hale getiren de birilerinin doğrusu.

Bana kalırsa doğru öznel bir kavramdır. Zaman ve mekan mefhumlarından bağımsız değildir. Aynı şekilde bireylerden de bağımsız değildir. Tüm dış etmenlerden bağımsız olan şey ise gerçektir. Bu nedenle doğruyu onaylayabilecek tek olgu da gerçektir.

Toplumun kabul etmiş olduğu her şey doğru demek mantığa uygun değildir.

Bana göre doğruyu değil gerçeği aramalı. Peki doğru ile gerçeği nasıl ayırt edebiliriz? Doğru bilgi, mevcut anlayışımıza ve inançlarımıza bağlıyken gerçek bilgi ise bizim bilgimizden bağımsızdır.

Atalarımız bu olayı zaten bir hikaye ile yıllar önce anlatmışlar, buyrun; Nasreddin Hoca, kadılık yaparken bir gün bir ahbabı burnundan soluyarak gelmiş. Hasmı için söylemediğini bırakmamış. Sonra: – Hocam, Allah aşkına söyle, demiş, haklı değil miyim? Hoca ne yapsın? – Haklısın, demiş. Ahbabı sinirleri yatışmış olarak gitmiş. Onun hemen arkasından hasmı gelmiş. Bu defa da o başlamış atıp tutmaya, yok bana şöyle, yok böyle yaptı demeye. O da Hoca'ya sormuş: – Haklı değil miyim? Hoca: – Vallahi çok haklısın, demiş. Adam da sakinleşerek gitmiş. Tüm bunlara tanık olan Hoca'nın karısı bile bu işe şaşırmış kalmış. – Senin kadılığında bir garip Hoca Efendi. İkisine de sen haklısın dedin. Hiç öyle şey olur mu? Nasreddin Hoca hanımının yüzüne bakıp: – Hatun, demiş, sen de haklısın!