Merhaba, değerli arkadaşlar. Bu konu başlığında kondansatörleri mercek altına alıp detaylı incelemek istiyoruz. İlk kondansatör olan Leyden şişesinde ; dışı ve içi alüminyum folyo ile kaplı, içinde su ve ona batırılmış elektrodun olduğu bu şişenin, uygulanan elektrik akımıyla veya statik elektrik jeneratörüyle + ve – yüklere bağlanarak şarj olmasından sonra, dışı folyo kaplı bir plaka yüzeyi ile şişenin içine batırılmış elektroda el temasında bir çarpılmanın hissedilmesi üzerine, bu şişenin elektrik akımını statik elektrik şeklinde biriktirebildiği tesadüfen bulunmuş oldu. Şişenin cam kalınlığı dielektrik olarak görev yaparak, şişe dışında kaplı alüminyum folyo kondansatörün 1. plakasını, şişedeki su, elektrotla cam temas yüzeyindeki alüminyum folyo ise kondansatörün 2. plakası yerine geçmekteydi. Günümüzde elektriğin statik elektrik şeklinde kondansatörlerdeki bu birikebilme ilkesi, Leyden şişesinde olduğu gibi pek değişmemekle birlikte, elektrolitik kondansatörlerde Leyden şişesinden oluşturduğu oksit tabakasıyla elektrolitik ve kutuplu olanlarında bu şekliyle yalıtkanlığın sağlanıp, ters polaritede bağlandığında ise bu plakanın bozulma durumu vardır. Kutupsuz ve elektrolitik olmayan tipteki kondansatörlerde, film, düzlemsel olanlarında daha az hacim oluşturması için rulo olarak sarılmış bu tip kondansatörlerde cam, mika, yalıtkan kağıt, amyant, vb. elektrik yalıtkanı malzemeler bu iletken plakalar arasındaki yalıtkanlar olarak görev yapıp kullanılır. Bütün kondansatör tiplerinde statik elektriğin bu plakalarda kalıcı olarak depolanabilmesi, elektrostatik çekim kuvvetiyle, plakalara uygulanan elektrik akımından ayrışan + ve – yüklerin karşılıklı olarak birbirlerini büyük kuvvetlerle çekmesiyle oluşur. Bu elektrostatik çekim gücü bulunmasaydı, + ve – yüklerin elektrik akımı kesildiğinde plakalarda sürekli olarak kalabilmesi mümkün olamazdı. Kondansatörlerin elektrik akımıyla şarj olmasıyla, teorik olarak plakalarda saklı kalan elektrik yükleri uzun süreler boyunca bu plakalarda saklı kalabilir. Leyden şişesindeki cam kabın yalıtkanlığını, düzlemsel, kuru tip kondansatörlerde aradaki dielektrik yalıtkanın yalıtkanlığını, elektrolitik kondansatörlerde ise alüminyum plakalardan birisini oluşturan plaka üzerindeki oksit katmanı yapmış olur. Elektrolit olarak da etilen glikol benzeri elektriği ileten çok özel sıvılar kullanılır. Bu oksit katmanı DC elektrik akımını sağlayan güç kaynağına ters kutupla bağlandığında zarar görüp bozulur, ters polaritede bağlanan bu kutuplu elektrolitik kondansatör DC akımda sürekli akım çekerek ısınıp genleşerek kondansatörün patlamasına neden olur? Bu nedenle elektrolitik kondansatörlerde, bir kutbun işaretlendiği yerine, eğer bu kutupdan + kutupla DC akım bu ters polariteyle uygulandığında, elektrik akımı elektrolizle + kutupta hidrojen atomunu açığa çıkarır. Bu durumda alüminyum oksit yüzeyinde açığa çıkan hidrojen atomu bu tabakayı kimyasal olarak indirgeyip bozabilmiş olur. Alüminyum oksit + oksijen atomu > alüminyum + su şeklinde kimyasal bir bozunmayla yalıtkan oksit katmanı bozulmuş olur. Doğru polaritede bağlandığında ise bu oksit katmanı açığa çıkan oksijenle tekrar oluşup tamir olarak kondansatörün şarjı sonunda akımın geçişi bitebilmiş olur. Elektrolitik kondansatörlerde anot ve katot olarak ince alüminyum kullanıldığını, ancak bu alüminyum plakaların kurşu-asit akü plakalarındaki gibi düz bir plaka olmadığını, kimyasal olarak asitle işlenmiş ve yüzey alanı çok artırılmış alüminyum plakalar olduğunu da özellikle belirtelim. Çünkü sadece plakaların dış yüzey alanıyla, kurşun-asit akülerde asitli suya batırılmış düz kurşun, kurşun peroksit plakalarda amper-saat kapasitesinin çok düşük kaldığı gibi, elektrolitik kondansatörlerde alüminyum plakalar düz bir yüzey alanına sahip olsalardı, farad birimiyle belirtilen statik elektrik kapasiteleri çok düşük kalırdı. Alüminyum oksit tabakası, yüzeyi kimyasal işlemlerle iyice artırılmış alüminyum bu plakalarda çok derinlere işleyerek farad kapasitesinin de çok artmasına imkan verebiliyor. Art arda +, + veya -, - şeklinde seri bağlanmış kutuplu, elektrolitik kondansatörler bu şekilde non-polar yani kutupsuz elektrolitik kondansatörler haine getirilmiş olurlar. Bu sayede AC ses akımı çıkışı olan amfilerde, hoparlör kombinezonlarında kullanılabilmeleri de sağlanır. Non-polar olarak fabrika çıkışıyla kutupsuz üretilen elektrolitik kondansatörlerde plakaların iç yapısı + ve – polaritedeki akımların ters polaritede uygulanmasında bu plakaları bozulmayacak şekliyle üretilmiş olur. Bütün kondansatörlerin "ESR" denilen iç direnç değeri bulunur. Bazı devrelerde bu direncin düşük olması istenir. Düşük "ESR" değerindeki elektrolitik kondansatörler bulanamadığında yüksek "ESR" değerli olanları paralel bağlanıp istenilen düşük ESR değerinde elektrolitik kondansatörler istenilen "ESR" karşılığı olarak elde edilir. Süper kondansatörlerde, sıradan elektrolitik kondansatörlerden farklı olarak yalıtkan olarak kullanılan dieletrik malzemesinin de kondansatör içindeki etkileşimde rolü bulunur. Çift katmanlı görev yapmalarında bu dielektrik katmanının katkısı vardır. Süper kapasitörler bu özellikleriyle şimdiye kadar çok hızlı şarj/deşarjlar şeklindeki kullanımları yerine daha uzun sürelerde kompakt enerji depolanması gerektiren bazı uygulamalarda kullanılmıştır. Süper kapasitörler iki metal folyo yerine örneğin aktif karbon gibi bir elektrot malzemesi ile imal edilmiştir. Plaka malzemesinin çok geniş bir yüzey alanı bulunur. Elektrolit bu plakalar aarsında gereken elektrik geçişini sağlamış bulunur. Kondansatörlerin etiketlerinde normal çalışma derecesi olarak en üst sıcaklık değerleri yazılıdır. Çok çeşitli nedenlerle etiketilernde yazan üst sıcaklık değerleri çok fazla aşıldığında, kondansatörlerden iç elektrolitlerinin sızdırılmasına ve daha fazla artan sıcaklıklarla ise bunların muhafaza kaplarının da açılarak patlamalarına neden olunabilir. Kolay gelsin.

Kondansatörün ne olduğunu bilmiyorum ama emek verilmiş faydalı bir yazı olduğu anlaşılıyor.

Kondansatörlerin İçten Kısa Devresi: Elektrik-elektronik alanında kullnılan kondansatör patlamalarından, elektrolitik olanlarında elektrolit sızmalarından sonra en sık görülen arıza durumudur. Kondansatörler patlama nedeni olarak belirtilen tüm nedenlerin dışında dilelektrik yalıtkanlarının, elektrolitik olanlarda oksitlerinin bozulup plakaları içten birbirlerine birebir olarak temas ederse, birbirlerine kaynayarak kısa devre arızasını oluşturur, bu durumuyla da kullanılamaz hale gelebilirler. Şebekeye bağlı (AC'yle çalışanlarında ve elektronik cihazlarda, cihaz besleme katlarının girişinde redresörden sonra tank işlevini gören bu elektrolitik kondansatörlerin içten kısa devresinde, korunma elemanı olarak konulmuş normal sigortalar , elektronik besleme devresine seri bağlı olarak cam sigortalar bulunuyorlarsa, bu kondansatörler sağlamıyla değiştirilemediğinde devreye konulan sağlam sigortaların sürekli atmasına neden olurlar. Elektrolitik Kondansatörlerin Elektrolitlerinin İçten Kuruması: Elektrolit kondansatörlerin uzun zamanlar boyunca çalışmasıyla veya uygun olamayan çalışma ortamlarında çalışmasıyla elektrolitik sıvıları kendi içinden kuruyabilir. Kuruyan elektrolitikler, kutuplu kondansatörse ve TV besleme katında yer alıyorsa, kuruyan elektrolitiğiyle TV'nin standby'da sürekli kapalı kalmasına, açılır açılmaz da kapanmasına neden olabilirler. Yenisiyle değiştirildiğinde TV'lerde stanby'da kalıp açılmama nedeni bu ise veya benzer cihazlarda besleme katında görülen asıl sıkıntı nedeni bu ise yenisiyle değişince sıkıntıları düzeltilmiş olur. Kolay gelsin.

Faydalı bir konu. Teşekkürler.

Hazır konu açmışken soru sorayım, kondansatör durduğu yerde ya da takılı olduğu cihazın içindeyken, güç duğmesi açılırsa, içindeki elektrik boşalır mı? Çünkü geçenlede Çin'den aldığın 400W motor güç kaynağının kondansatörü çarptı, özellikle prizden çekip 2 kere motora güç vermeyi denedim, güç gitmedi ama çarptı, hemde iyi çarptı.

Güzel bir rehber olmuş, elinize sağlık. Bir dahaki sefere diyot veya transistörler hakkında bir rehber hazırlar mısınız?

Merhaba. Besleme katında yer alan bu elektrolitik kondansatörünüz, şarjlı olarak kalmışsa yani prizden çok yeni çekilmişse, üzerine yeni gelen DC ile şarj olamaz veya standby'da iken çok fazla deşarj da olamaz, şarjlı olarak hazırda bekler. Ancak kondansatörün bacaklarında soğuk lehim veya asıl besleyeceği devreye göre iletim sıkıntısı oluşmuşsa, bu statik yükler bacaklarında kalarak olası temasla sizi çarpmış olabilir, kendi görüşüme göre. Böyle bir sıkıntı olmasayd (zaten TV'ler veya tüm cihazların besleme katlarındaki tank elektrolitik kondansatörleri bir süre sonra (20-25 dak. gibi) içten kendi kendine boşalıp deşarj olarak bu süre sonunda) normalde sizi kolay kolay da çarpamazlardı. Mutlaka kondansatörün PCB'de bağlı olduğu bacaklarının temasıyla ilgili ciddi bir sıkıntısı vardır. Kolay gelsin. Evet, bunları da hazırlamak zaten sekiden beri sürekli aklımdaydı, bu yüzden tam olarak hazırladığıma kendim de ikna olduğumda mutlaka vermeye çalışacağım. Kolay gelsin.