Orası özgür iradeyle ilgili. Bir müslüman iman ederek gerçek olanı kabullendiğini belirtir, bazıları inanmak olarak adlandırır. Bu soruya da objektif cevap verebilmek çok zor. Ben şahsen müslümanım ve tanrıyı farkedebilmek ile alakalı olduğunu düşünüyorum. "Farkeden iman eder, farkedemeyen/fark ettiği halde kabullenmek istemeyen etmez" diye bir teorim de var. Aslında masadaki elmaya armut demek gibi. Ama herkes için o elma ve armut farklı anlamlar taşıyor.

Gerçek, yoktur demiyorum; gerçek, insanla ilgili değildir diyorum. Ayrıca "hakikat" diye bir olgu vardır. Gerçeğin bilinçle ilişkisinden dogar ve doğrular da buna göre belirlenir. Ama gerçek, hakikat ve doğru birbirine karıştırılırsa ya da anlamından koparılırsa, ortak bir doğrudan bahsedilemez.

Dini konuda göreceli değildir. Kimin nasıl ve neden inanıp inanmadığı sonucu değiştirmeyecektir çünkü.

Gerçekten merak ettiğim için soruyorum: tüm bilinçler için ortak bir gerçek var mıdır gerçekten. Ayrıca Hakikat dediğinizin gerçeklikten farkı nedir?

Bu verdiğiniz örnekler kabul ile alakalıdır. Çoğunluk gökyüzünü mor kabul ediyor diye gökyüzünün rengi mi değişiyor? O hala aynı gökyüzü değil mi? Insanın isimlendirme şeklinin gökyüzünün varlığındaki etkisi nedir?

Gerçek, zaten ortaktır. Hakikat ise insanın ya da bilincin, var olanlar ile girdiği etkileşimle ortaya çıkan düşüncedir. Bu düşünce; tüm var olanları kapsar bir hale gelebilirse, her olgu hakkında bilgi barındırması ve olguların hepsini bilmesi sebebiyle doğrunun da kaynağı olacaktır.

Sevgili @Andar Han ilk mesajdan beri onu tartışıyoruz zaten. Nasıl "Gerçek zaten ortaktır" diyebiliyorsunuz? Ortak derken çoğunluğun kararıyla mı? Farklı kabul eden azınlığa rağmen mi? Herkes bir argüman sunuyor, fikirlerini söylüyor. Siz lap diye zaten ortaktır diyorsunuz. Örnek verirseniz daha açıklayıcı olur diye düşünüyorum.

Peki din konusunda göreceli midir sizce?

"Benim gerçeğim" diye bir kavram yoktur. Olsa olsa, benim doğrularım ya da benim bildiklerim olabilir.

Gerçeklik, göreceli değildir. Görecelik, bilinçle alakalıdır gerçeklik ise varlık ya da yokluk ile ilgilidir. İnsanın bir olguyu bilmesi ya da bilmemesi veya kabul etmesi ya da etmemesi gerçekliği etkilemez. Son düzenleyen: Moderatör: 25 Ekim 2022

Gökyüzü gerçekten orada ve var ama yorumlama farklı demeye gidiyor sizin sorunuza göre. O halde gerçeklik insanın kabul ettiği doğruya mı deniyor? Gökyüzü çok açık bir kavram gerçi uzaydan bakan birisi aynı yorumu yapabilir miydi mesela?

Gerçek, nicelikle ilgilidir. Nitelikler ise hakikatin alanına girer. Hakikat, gerçek ile örtüştüğü vakit, doğru da gerçekten temellenmiş ve tüm bilinçler için ortak olur. Yoksa ortada gökyüzü mavi miydi? Kirmızı mıydı? diye bitmek tükenmek bilmeyen bir çatışma sürer de sürer.

Evet gerçeklerimizi kabullerimiz belirliyor. Aslında gerçeklik biraz göreceli olmaz mı? Kabul edilen şeyler her döneme/şarta göre değişebilir. Mesela siz bir adam öldürmezsiniz ama size "bu adamı öldürmezsen sülaleni öldürürüz deseler" düşünürsünüz. Sizin öldürmeniz kabul edilebilir mi? Kabul değişken bir şey olduğundan gerçeklikte kabule göre değiştiğinden gerçeklik göreceli olmaz mı?

1 Odada 5 kişi varsa, 4'ü gökyüzü mor dese, Gerçek o olur. mavi olduğunu söyleyen 1 kişiyi ciddiye almazlar. Bir anda hasta oluverir. Madem felsefik düşünüyoruz. Hiç tam tersini düşündünüz mü? Ya renk körleri renklerin gerçek halini görüyorsa? Zamanında genetik bir bozulmayla toplumun büyük bir bölümü değişime uğrayıp şimdiki renk algımız oluştuysa? Aynı şekilde masadaki elmaya 4 kişi muz dese o artık muz olacaktır. Buradan yola çıkarsak sayıca çok ve ortak olan kararlar gerçekliği oluşturur diyebilir miyiz?

Tekrar ifade edeyim, kabul gerçeği etkilemez. Elma arkanızdayken kayboluyor mu? Orada çürüyünce, kokusu burnunuza gelmeyecek mi? İnsan, gerçeği belirleme kudretine sahip bir canlı değil ki o sadece onu anlayabilme yetisine sahip. İnsanın elmayı görememesi sebebiyle yok demesi, elmadan sebep olabilir mi? İnsan goremiyor diye, gerçek neden göreceli olsun? Bu durum, insanın hali, niyeti, düşüncesi vesaire ile ilgilidir.

Yanlış anlamayın ama felsefe bu şekilde çok zor olur. Çok zorlanırsınız. Gerçeği insan belirlemiyorsa ne belirliyor. Neyin gerçek olduğunu kim belirliyor? Alttaki çiçek gerçekte ne renk? Kırmızı mı mavi mi pembe mi? İnsanı neden aciz göstermeye çalışıyorsunuz? Son düzenleyen: Moderatör: 25 Ekim 2022

Gerçeklik denilen olgu göreceli olabilir. İnsanların yani bir durumu algılayanların, öncesinde sahip oldukları kalıp yargılarının sonucu gerçek olarak kabul ettikleri bir olgu, aslında o kalıp yargıları benimsemeyenler için hiç de gerçek olarak kabul edilmeyebilir. Örnek: "İnsanlar erkek veya kadın olarak iki cinsiyetten birine sahiptirler." ifadesi yaygın bir kalıp yargıdır. Bu kalıp yargıya göre insanlar, anatomik vücut yapısına göre tanımlanırlar. Başka bir görüşe göre ise "İnsanların vücutları, erkek veya kadın olarak iki cinsiyetten birine aittir. Fakat insanların ruhları fiziksel olmadığı için cinsiyetsizdir." Bu kalıp yargıya göre ise insanlar, anatomik vücut yapısına göre tanımlanmaz/tanımlanamaz. O halde aynı gerçeklik olgusu iki farklı görecelik ile algılanabilir. Sizce hangisi gerçek doğru olabilir?

Şöyle bir örnek de verilebilir. Günümüzde 18 yaşından küçük biriyle evlenmek-birlikte olmak suç. Bu bir gerçek, toplumsal kabul gören bir gerçek. Bundan 200 yıl önce böyle bir gerçek yoktu. İnsanlar ergenliğe giren kızlarla evlenebiliyordu. Bu yasak değildi, ayıp değildi. Toplumsal kabul gören bir gerçek. Bana göre gerçeklik insanların kabul ettiği doğrulardır desem yanlış olmaz herhalde.

Gerçeklik görecelidir bence. Benim gerçeğim bana gerçektir sizin gerçeğiniz size gerçektir. En basit şekilde olayı somutlaştırıp örnek vermem gerekirse, bir renk körü düşünün bu insan bir nesneyi mavi görürse ve karşıt görüşlü birisi aynı nesneye kırımızı derse sizce hangisi gerçek? Diğer adam onu mavi görüyor onun gerçeği o. Belki başka bir bakış açısı ile, mavi gören renk körü adam aslında sağlıklı geri kalan 7.999.999.999 insan sağlıksız. Çok göreceli bir kavram gerçeklik. Din işin içine girerse soyut gerçeklik ön plana çıkar. Din konusunda gerçeklik her dönem tartışılmıştır tartışılmaya devam edecektir. Gerçeği sürekli ararız ve toplumun çoğunun kabul ettiği doğruyu gerçek sayarız. Aslında azınlık doğru söylese bile bu sözde gerçeği değiştirmez.

Sizin gerçekliğiniz kırmızı bir kınaçiçeğiyken arının gerçekliği mavidir. Matrix filminde "Gerçeklik" algısına bir çok atıfta bulunuluyor. İzlemediyseniz izlemenizi şiddetle öneririm. Şahsi fikrimi paylaşmam gerekirse, Gerçeklik beynimizin çevresini anlamlandırma çabasıdır.

Gökyüzü cidden mor ise bunun mavi olduğu nereden çıktı peki? Çoğunluk kabul ettiği için mi? Kabul ile ilgiliyse gerçekleri kabullere göre mi belirliyoruz?

Aciz göstermeye çalışmıyorum. Neden öyle düşündünüz? Sadece kapasitesini belirtiyorum. Çiçeği karanlığa koyduğumuzda da siyah gözükecek de bu neyi etkiler? Ayrıca kavramın manası üzerine yeteri kadar düşünmeden, kişisel veriler ile hareket etmenin felsefe ile pek de ilgisi yoktur. Konu hakkında zamanında eserler bırakmış Descartes'ten şu alıntıyı da bırakayım; "Görüyorsunuz ki bilgisi size yalnız duyulardan gelen her şeyden makulce şüphe edebilirsiniz; ama şüphenizden de şüphe edebilir misiniz? Şüphe ettiğinizden emin olmayabilir misiniz?"

Renk körlüğü felsefik değil, biyolojik, kimyasal yani bilimsel bir netliktir. Gözde bulunan bazı sinir hücrelerinin fonksiyon kaybı yaşaması sonucunda cisimlerin yansıttığı farklı dalga boylarındaki ışıklar, beyne doğru biçimde iletilemez ve renkli görme olayı gerçekleşmez. Renklerin algılanmasında meydana gelen bu bozukluklar renk körlüğü olarak adlandırılır.

Somut gerçeklik olsa bile somut gerçekliğe olan inançlardan dolayı en azından sadece din konusunda gerçeklik göreceli olabilir mi? Gerçekliğin kendimizce görecesiz olduğuna inansak bile aslında göreceli bir şey değil midir? Fikirlerinizi almak istiyorum.

Değerli bilgileriniz için çok teşekkürler. Felsefik açıdan yaklaşmaya çalıştım. Farklı bir bakış açısı ile yorumladım. Yardımcı olması açısından yukarılarda paylaştığım Kınaçiçeği fotoğrafı üzerinden gideyim. Arının algılamasıyla bizim algımız çok farklı. Acaba "Gerçek" rengi ne renk? Arının gördüğü gibi mavi mi yoksa bizim gördüğümüz gibi kırmızı mı? Aynı şekilde insanlar o kırmızı, güzel kokulu şeye çiçek demişler belki de bazı hayvanlar için çok zehirli bir şey o. Bizim isim verdiğimiz şeyler belki bambaşka şeyler.

Sizin dediğinize göre gerçek vardır. Kendiniz de dediniz sağlıklı adam diye. Renk körleri sağlığı bozuk olduğu için renkleri hatalı görürler. Bu gördükleri nesnelerin renklerinin ne olduğunu değiştirmez. Aynı şekilde bir masanın üstündeki elma, elmadır. Gözünüzü kapadığınızda orda elma yok demeniz ya da başka yere bakmanız elmanın orda olduğunu değiştirmez.

Cevap verdiğiniz yorumumda son soruyu tekrar yazıyorum; İnsanın isimlendirme şeklinin, gökyüzünün varlığına etkisi nedir? Onun muhteviyatını değistirir mi?

Tarafsız olarak net bir şey söyleyebilmem pek mümkün değil. Ama çok basit hali ile "varsa vardır, yoksa yoktur" diyebilirim. İnsanın, kabul edip etmemesi kendi yorumudur.

Neden böyle bir soru soruyorsunuz? Gerçek kümedir ve doğru da yanlış da gerçeğin elemanıdır. Doğruya ulaşma hadisesi ise insanın gerçek ile olan ilişkisine göre değerlendirilir. Her şeyi çorba edip, sonrasında bu çorbadan mana çıkarmaya çalışmak çok zor olacaktır. Göreceli olan gerçek değil, gerçek içinde insanın payına düşendir.

Gerçek diye bir şey yoktur sizin dediğinize göre. Senin doğrunun doğru olduğunun kanıtı nerede diye sormazlar mı? Herkesin doğruları kime göre doğru? Çoğunluk söylüyor diye bunu doğru kabul etmek ne kadar mantıklı bunları sormak lazım ilk önce.