Amerika dışında Avrupalı üreticilerin eskiyen F-4 modellerinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek modellerin (JAS-39 Gripen, Rafale) olduğunu biliyordum ancak yanlışım varsa düzeltiniz.

Sonra böyle demek geliyor işte insanın içinde:

Rusya 50 küsürlerde parti parti veriyor siparişleri. Açıkça söylemek gerekirse ben SA 21 alımının da bir hata olduğunu düşünüyorum.

Amacım ego yapmak değil. Eğitim durumumla ego yapacak da değilim. Uslubumu yanlış anladıysan kusuruma bakma. Maalesef Internette böyle hatalar yapabiliyoruz.

Amerikan menşeili dışında bir uçak almak saçmalık olur. Her şeyi ve bütün askeri mühendisliği ABD menşeili olan bir ülke için. Bunu sayfalarca anlattık, artık midem bulandı bu konudan, daha yazmak istemiyorum. SU-57 avcı uçağı zaten. F-35'e rakip derken F-35'in yaptıklarına rakip değil, avcı olarak rakip olur. Sonra ABD karşısına F-22 çıkarır, SU-57'yi tokatlayıp geçerler. ABD açısından korkulacak bir uçak değil yani. Önce kendi envanterlerine soksunlar, sonra iddialı konuşmalar yaparlar. ABD'nin F-35'e 2600 net siparişi var.

Aslında bakarsan o manevra kabiliyetine göre o kadar az uçağın kurtulamayıp düşmesi bile bence beceri. Çünkü uçaklar cidden inanılmaz hareketler yapıyorlar. Yani şimdi düştü dediğin yerde yeniden hızlanıp gidiyor. Uzay mekiği gibi

Mükemmel uçak diye bir şey yok zaten. F-35'in ağ tabanlı harp kabiliyetleri, stealth özellikleri derken zaten hiç yapılmamış bir şey çıkıyor ortada. E bunlar olsun hem de manevra kabiliyeti çok iyi olsun dersen ortaya F-22 çıkıyor. Onun da maliyeti öyle pahalı oldu ki ABD, 700+ planlarken daha az üretti. Gerçi soğuk savaş ortamının bitmesinin de buna etkisi var ama.

Painkiller, açık söyleyeyim forumda saygı duyduğum nadir üyelerdendin. Şu konu ile o düşüncelerim değişti. Yazdıklarımı tekrar oku derken, benim ego yaptığımı iddia etmen ve havacılıktan anlamadığımı söylemenden başka bir şey göremedim. Bu yüzden de tartışmayı kesmek istedim. Peki, hadi kolay gelsin sana.

Kimi insana göre değişir tabii. İlk gördüğümde üzülmüştüm ancak akranlarımla ve hocalarımla konuşunca içim biraz daha rahatladı. Önceki sene yaptığım hataları yapmayıp daha iyi bir sıralama ile umarım istediğime ulaşırım. Teşekkür ediyorum iyi dileğiniz için.

Ben de senin bu şekildeki yaklaşımına şaşırdım ve sinirlendim açıkçası. Aynı şekilde saygı duyduğum biriydin fakat bir anda yersiz bu sidik yarıştırma eğilimin beni şaşırttı ve kızdırdı. Ben bir soru sordum, asla havacılıktan anlamıyorsun diye başlamadım konuya ama sen direkt konuya "ben sana anlatayım" gibi fevri bir sözle başlaman açıkçası bana "N'oluyoruz" dedirtti. Egolu bir tavırdı bence bu. Kolay gelsin sana da. İyi forumlar.

Hiçbir manevra hareketi şov amaçlı kalmaz emin ol. Sadece hava muharebesi için değil aynı zamanda havadan havaya veya karadan havaya atılan takipli füzelerden kaçmak için muazzam bir yetenektir. Artık uçaklar havada birbirine yaklaşmıyor tamam ama takipli füzeler asla peşini bırakmaz, keskin bir manevra yapmadığın sürece tabii.

Hava savunması 0 olan bir ülke için S-400'ler ilaç gibi. Ama işte bizim gibi bir ülkeyseniz ABD'den çekersiniz bu alım için. NATO ve ABD ile bu kadar münakaşaya girmeseydik sorun olmayacaktı, hatta bu kadar iyi bir sisteme sahip olmanın ekmeğini yiyecektik. Şimdi de yiyeceğiz ama ABD yaptırımları ile. ABD'nin de ne yaptığı belli değil. Trump dün yaptırım yaparız diyor, ertesi gün yaptırım düşünmüyoruz diyor.

Rus pilotlar uçağın o manevra kabiliyetine gereğinden fazla güvendiği için etkinliklerde bolca parçalanan Rus uçaklarını görebilirsiniz. JAS-39 otobanlardan bile kalkış yapma kabiliyetine sahip. Hatta yanlış hatırlamıyor isem İsveç den uçak kalkabilen yolların konumları çalınmıştı. Bu çok büyük ve göz ardı edilmemesi gereken bir avantaj.

Arkadaşım, sen beni anlamıyorsun. Bence benim yazdığımı tekrar oku. Sen havacılıktan bu kadar anladığını iddia edersen ben de haklı olarak senin dogfight nedir, BVR nedir, shock and awe nedir bunları bilmeni beklerim. Eğer sen bunları artislik olarak görüyorsan havacılık hakkında bilgilerini gözden geçir derim. Bunun için kitaba da gerek yok. Biraz savunma sanayii analisti oku. Arda Mevlütoğlu oku, Hakan Kılıç oku, TRM gibi forumlarda takıl. 1903'den sonsuzluğa kadar diye bir şey yok. 1991 Desert Storm ile 1995'deki Bosna Savaşı arasındaki havacılık farkını oku. F-35 dediğin uçak ile havacılık sonsuza kadar değiştirmiştir. Sen bana kalıp bilgi dersen ben senin argümanına bakarım. Bana geldiğin argümanlar 70'lerin argümanları. Bu yüzden seninle tartışılmıyor. Cevabını merak ediyorum. Ona göre blocklayacağım. Bu içeriği görüntülemek için üçüncü taraf çerezlerini yerleştirmek için izninize ihtiyacımız olacak. Daha detaylı bilgi için, çerezler sayfamıza bakınız. Üçüncü taraf çerezlerini kabul et https://twitter.com/i/web/status/1187317708943249410

Lisans-yüksek lisans hatta lisede bile yoğun bir İngilizce görmüş. Hatta iş hayatında konuşmalarının %80'i İngilizce geçen biri olarak ister istemez İngilizce terimler kullanılıyor. Ayrıca İngilizce'yi kullanmak kötü bir şey değil. Şimdi ben makalemde robust diye bir kelime kullandım. Bunun net Türkçe karşılığını bana söyler misin? Senin F-35'e bakış açın 70'lerin havacılık doktriniyse, benim seninle konuşacak bir şeyim yok demektir. Çünkü F-35'in kullanım amacı ne F-18 ne de F-15'e benziyor.

Ben, sana bunun sebebini anlatayım. Ruslar, EH'den dolayı savaşın dogfighting'e kalacağını savunuyor. Bu yüzden uçaklarına iyi manevra kabiliyeti ekliyorlar. F-35 ile ABD'nin EH kabiliyeti Rusya'nın 100 hatta 1000lerce katı seviyesine geldi. Şimdi bu EH'yi nasıl geçsinler? 3D thrust vectoringin kralı gelse AIM-260 veya AIM-120D'den ne kadar kaçabilir? Bu manevraları yaparken uçağın hızı neredeyse sıfıra indirilir. Yani dogfighting kabiliyetini etki eden bir özelliktir.

Dönüş çapı değerlerine baktığımızda F-35, it dalaşında kötü bir uçak değil... Uçağın pozisyonunun düşmanın önünde, yanında ya da arkasına olması fark etmez, dönüş yarıçapı az olan ve burnunu düşmandan daha önce tehdide yönelten uçak her türlü avantajlıdır. Bu noktada dönüş yarıçapının mümkün olduğunca az olması için uçağın hücum açısı değerinin yüksek olması yani uçağın burnunun maksimum seviyede kaldırılması gerekir. F-16 için max aoa değeri 28 derece civarındadır mesela. F-35'in kabul edilebilir max aoa değerinin ise 40 küsür derecelerde olduğunu farklı kaynaklardan ve test pilotlarının ifadelerinde belirtiliyor. F-35'in silahlarını gövde içinde taşıdığı durumda girmek zorunda kalacağı hava-hava çatışmalarında kıvraklık anlamında kabiliyetli ve potansiyeli yüksek bir uçak olduğunu kabul edebiliriz. Evet, F-35 için hala birçok havada kalan soru ve sorunlar var. Ama F-35, askeri havacılık için devrimsel bir adımdır. Ancak ABD 3000 küsür siparişini aldıktan sonra sonra bir daha bu tarz uçaklara girmez diye düşünüyorum.

Kast ettiğiniz şeyi daha iyi anladım. Bildiğim kadarı ile "Elevator" yunuslama, "Rudder" sapma, "Aileron" yatış hareketini sağlıyor.

Sadece onlar olsa yine iyi. Ben sana kabaca sayayım bu aletin şu anlık bariz sorunlarını. Stealth sevdasına ek yakıt tankı yakıt taşımayacağız diye sadece gövde depolarını doldurup salt internal yük aldığında yetersiz silah yükü ile düşmanla karşılaşmak zorunda kalması. Kaba gövdesi ile gireceği hava-hava çatışmalarındaki performansına dair bir açıklama yapılmaması ve dişe dokunur veri olmaması. Yeterli olmayan makineli topu ile kimi avlayacağı sorunu. Yazılımsal eksiklikleri. Kamuoyuna çok düşmese de tek tek tespit edilip kaç yıllık uçak projesinde hala bunun üzerinde olmaları. Vs. diye daha uzar gider liste. 5. nesilde en stabil uçak F-22'dir. Onun da maliyeti belli zaten. 3. deyişim herhalde, evet F-35 bir devir ama mükemmel olarak her yerde tanımlanan, havacılığı sadece izledikleri videolarla tanıyan insanların övgüleri pek gerçekçi değil.

Kolay iş değil sonuçta Umarım daha da çok içinde olursun bu sektörün

Herkese iyi günler ve iyi forumlar dilerim. Konumuza gelirsek bu konuyu merak etmemin başlıca sebebi Sukhoi SU-35'in imza hareketi olan "Kobra Manevrası". İzlediğim videoda dediğine göre uçak manevraya mach 1 hızında girerek manevra sırasında hızı saatte 180 km'ye kadar düşüyor. Bahsettiğim manevranın videolarını hayranlıkla izledim açıkçası. Bu konu hakkında da daha detaylı bilgi almak istedim? Örnek vermem gerekirse mesela F-16 ile SU-35 uçağının arasındaki manevra kabiliyetine sebep olan ana nedenler nelerdir? Kendi bakış açımdan ve yorumumdan bakmam gerekirse aerodinamik, teknolojisi gibi bir çok özelliğinin benzerlik gösterdiği uçaklarda ana etkenler uçağın ağırlığı ve motora giden hava akımı gibi geliyor bana. Benzerlik göstermeyen uçaklarla ilgili ise galiba işin içerisine çok farklı etkenler devreye giriyor. Özellikle sizin yorumlarını almak istiyorum; @Jira @painkiller. Yorum yaparsınız ve bu genci aydınlatırsanız çok sevinirim. Eğer kendimi ve bilgi almak istediğim konuyu çok açıkça ifade edemediysem kusura bakmayın. Konuşma, yazma konusunda biraz kıtımdır da.

Ayrodinamik yapı: Uçağın dış yapısı ve şekli itibariyle üzerinde bir sürtünme oluşur. Bu uçakta asıl güzelliklerden biri bu. Sürtünme mümkün olduğunca en düşük seviyede. Ama manevra yapabilecek kadar güçlü ve sabit yapıda. Motor gücü: Motor demek güç demek, güç demek hız demek. Hız demek uçmak demektir. Motor ne kadar stabil ve güçlü olursa sana o kadar kabiliyet kazandırır. Çünkü az önce söylediğim sürtünmeyi bu güç ile yenersin. Motora giren hava, motorun sıkıştırma ve yanma gücü hepsi ince ama güçlü detaylardır bunların. Yapı malzemeleri: Çok güçlü olacaksın ama çok hafif olacaksın. Çok ince olacaksın ama çok sağlam olacaksın. Çok sabit olacaksın ama bütün manevralara ve mukavemete dirençli olacaksın. Kumanda yüzeyleri: Ne kadar güçlü kumanda yüzeyi varsa o kadar güçlü hareket yapabilir uçaklar. Küçük veya büyük. Önemli olan yarattığı etki ve döndürme gücü. Pilot: Bu yukardakilerin hepsini yüz kere de yapsan iyi bir pilota sahip değilsen hiçbir önemi kalmaz. Sadece yerde fotoğraf için sergileyeceğin bir aracın olur o kadar

Geliştirme ve sorunları çözme konusunda ben pek aynı düşüncede değilim. Az buz sorunu olan bir uçak değil çünkü. Gerek yazılımsal eksiklikleri, gerekse birbiriyle tutmayan donanımsal sistemlerin çözülmesi için baştan aşağı uçağın yenilenmesi gerekiyor. Ha bu kötü bir uçak, kullanılmaz demek değildir ancak işte bir uçaktan her şeyi yapmasını beklersen, bir yerde patlıyor elinde. Atalarımız boşa bir ipte 2 cambaz oynamaz dememiş. ABD, bu uçaktan her şeyi yapmasını bekledi, yaptı da ama birçok eksiklikle ve soru işaretiyle birlikte. Uçak şu konuda tamam olmuş diyorsun, diğer etkene bakınca sapıtıyor veriler. Baya karışık konular var

Beni engellesene ya n'olur Artık valla bu tarzınla uğraşmaktan sıkıldım. Bilsem yazmazdım böyle olacağını He tamam her şeyi sen yaptın kabul oldu mu rahatladın mı? İlk pilot da sensin, ilk mühendis de sensin hatta ilk uçak da sensin oldu mu yeter mi? Hatta Wright kardeşleri de sen tanıyorsun.

Doğrudur ancak Rafale almamız pek mümkün değil. İsveç ile de ambargolarımız var. Jas-39 alımı-satımı pek realist olmaz.

Beni şaşırtan da bu oldu zaten. Neden yani? Eğer ben de haddimi aştıysam sen de kusura bakma o zaman. Dijital ortamın azizliği diyelim.

Bak bu yukardakilerin genel adı basitçe kumanda yüzeyleridir. Ve uçağın yapacağı işe, hıza, ağırlığına ve konforuna göre tipi, boyutu ve gücü değişir. Uçak bunlar sayesinde yön değiştirir ve manevra yapar. Eğer bu kumanda yüzeyleri gerçekten doğru tasarlanmamışsa o uçağın hiçbir kabiliyeti kalmaz. Aşağıdaki hareketler manevranın temel hareketleridir. Ve bu hareketleri yukarda gösterdiğim kumandalar sayesinde yapabilir sadece.

Anlatmak istediğini ifade etmişsin, uzun uzadıya konuşabiliriz, sorun yok. Şimdi öncelikle şunu belirteyim. F-35'in rakibi SU-35 değildir. SU-57 de değildir rakibi. Ki zaten ortada şu an SU-57 diye bir uçak yok. Prototip halde ve ilk uçuşunu SU-35'in motoru ile yapmış bir uçaktır. Daha Rusya'nın envanterinde bile yokken, seri üretime bile girmemişken bu uçağı konuşmanın bir manası yok. SU-35'e tekrardan dönelim. Savaş uçakları her zaman bir amaç üzerine üretilir. Avcılık, yakın kara ve hava desteği, bombalama gibi amaçlar sayabiliriz. İşte SU serisi de ''avcılık'' üzerine kurulan uçaklardır. Avcı uçaklarında manevranın, hızın, atikliğin, hafifliğin, gelişmiş aviyonik ve seyrüsefer sistemlerinin önemi büyüktür. Çünkü hedefiniz size yaklaşamadan veya havada it dalaşında sizi mal etmeden onu avlamanız gerekir. Bunu da bu gibi etmenlerle avantaja geçerek yapabilir. F-35'in şu an dünyada bir rakibi yok. Alanında tekel bir uçak. ABD'nin her amaç için farklı uçak yapmak yerine bütün amaçları bir uçakta toplama projesinin gerçekleşmiş halidir. Yeri geldiğinde avcılık yapar, yeri geldiğinde bombalar, yeri geldiğinde yakın destek verir vs. Ama tek görevi avcılık olmadığından, avcılığın gerektirdiği özelliklerden feragat edilebilir mühendislik aşamasında. ABD'nin elinde F-22 gibi bir canavar varken SAF AVCI UÇAĞINA ihtiyacı yoktur zaten. Bu sebeple F-35 gibi bir uçak ortaya koymaları şaşırtıcı değil. İşin mühendislik kısmı çoook uzun. Anlatırım ama çok teknik detay ve bilgi gerektirir anlaşılması için. Bunun için de 4 yıllık bir uçak mühendisliği fakültesi bitirmek şarttır. Temel ve basit olarak özetleyecek olursak teknolojilerle, gelişen aerodinamik yapılarla, gövde tasarımındaki yenilikler ile manevra kabiliyeti yükseltiliyor avcı uçaklarının. Bunlar yapılırken belli noktalardan da kısılıyor tabii ki. Mesela bizde F-16'lar var değil mi. F-16'ların amacı nedir? F-16'ların amacı avcılıktır. Uçak avlar ama bir bombalama yapamaz. Neden? Uçak mühimmat taşıyamıyor ki bombalama yapabilsin. Yani büyük bir bombalama operasyonu yapabilecek kapasitesi yok ama havada her uçağı avlayabilecek kadar kabiliyetli bir uçak. Bu sebeple Türkiye bombalamada hala F-4 uçaklarını kullanıyordur ve güzel işler çıkartıyordur. Savaş uçakları her zaman amacına göre kullanılır ve amacına göre üretilir, bunu unutmayın.

Kesinlikle. Yani savaş alanında isteneni yapamayan bir silah, yok demektir. Ama bunca sipariş malum teknik destek ve garantilik verilecek. Her kafadan bir ses çıkar bu sefer de. Bence en kısa zamanda siparişleri yetiştirmek yerine bunları düzeltme yoluna gitseler daha faydalı olacak gibi. Öbür türlü düşmeyle sonuçlanabilecek arızalar yaşayabilirler. Havacılıkta kafalar karışık bu aralar yeminle

SU 35 o manevraları sadece mühimmat yok iken ve yakıt deposundaki yakıt miktarı az iken yapabiliyor. Yani yakıt olsa veya mühimmat olsa hop düşmanın arkasına geçtim olayı yok. Ki bir ara uçaklarında arkadaki düşmana R73 falan fırlatan bir sitemleri vardı. Daha sonra kullanmadılar. Ne olduğu hakkında bilgim yok.

@Techh Söylediklerinin hepsi etkiler, yanlış değil yazılanlar. Çıktıkları göreve göre yüklendiklerinden, bunu yükleyenler bu yazdıklarını düşünerek hesaplamalar yapıyor.

Bu sebeple F-35'ten sonra ABD için bu devrin kapanacağını düşünüyorum ben. F-22'nin yanına 5. nesil bir uçak daha yapalım, F-22 kadar sağlam olmasın ama her işimizi de görsün, e biz bunun birim fiyatlarını da çekelim yukarı, birçok farklı modernizasyon yapıp müttefiklerimize satalım dediler. Cebinde F-22 olan bir ülke için F-35'in karanlık tarafları pek önemli değil. Sattıkları ülkeler daha iyi düşünmeli. Bakkaldan ekmek almıyorsun, askeri bir sistem alırken en ince ayrıntısına kadar düşünmen gerekiyor. Her eksisine karşın yine de iş görür/görecek bir uçak olması ise, işte o devrim niteliğini kazandıran unsur. Bir de demezler mi alalım SU-35, SU-57 ne uğraşıyoruz diye. Gülme geliyor. Gidip Irak'ı araştırsınlar biraz. ABD uçak vermedi diye gidip Fransız Mirage'lerini alınca F-14'ler ile iyi tokat yediler İran'dan

Senin için demiyorum, sadece menşei farkını vurguluyorum Bu yüzden adımımızı sağa veya sola kaydırırken 12 kere düşünmemiz gerekiyor. Burada sorun uçak kalitesi de değil, tamamen altyapı ve sistem farklılığı. Tarihte bizim gibi coğrafyası tehlikeli ülkeler için kötü örnekleri var. Yine de anlamayan adamı anlatamıyorsun işte bunları Yav ikisi de vuruyor, bombalıyor, uçuyor işte diyor

Verdiğiniz bilgiler için sağolun. Ben manevra sırasında uçağın hızı artan sürtünmeye bağlı olarak düşüyor zannediyordum. Kasıtlı olarak azaltıldığını bilmiyordum. Tek kumanda yüzeyi konusunu anlayamadım.

Lisans, yüksek lisans, lise ve orta okulda İngilizce eğitimi almış biri olarak hatta bütün iş hayatı İngilizce olan biri olarak bana artistlik yapmana gerek yok. İstediğin kelimeyi nerede kullanırsan kullan beni alakadar etmez ama insanlarla konuşmaya başlarken sanki ondan daha çok biliyormuş gibi havalara girersen rahatsız eder tabii. Benim havacılık bilgim ve bakış açım hatta doktrinim 1903'ten sonsuzluğa kadardır merak etme. Zaten anlattıklarından sonra benle konuşacak bir şeyinin olmaması gayet normal. Kalıp bilgiler sadece. F-35 iyidir, he iyidir tamam o zaman kazıklanalım kalalım ortada yine

Yok canım tabii ki. Elinde F-22 olan birisi F-35'in dertlerini düşünmez o kadar. Sadece satar. Benim demek istediğim bir alıcı olarak bizim gözlerimiz bağlı F-35'e dalmamamız gerektiği zaten. Görüntü güzel, paket güzel ama içinden Coca-Cola mı yoksa Le-Cola'mı çıkacak göreceğiz

Youtuberları takip etmem. Adil Yükselen hocanın çevirdiği, uçuşa başlangıç kitabıdır benim referansım. Bu işin okulunu okuduysan kendisini tanıdığını düşünüyorum. Madem okudun merak edip soruyorum. Signal processing üzerine yaptığın çalışma var mı? Hiç simülasyon geliştirdin mi?

Bence geri adım atmaz gibi sanki. Yine bu tarz uçaklara devam edebilir. Çünkü artık piyasa bunu istiyor sanki. Hem donanım hem kabiliyet olarak yani.

Jira güzel konuşmuş. F-35 çöp, Su-57 alalım diyenleri ben hiç anlamıyorum. Bunu akşam uzunca konuşuruz. Kobra hareketini yapmak kağıt üstünde şov olarak kalır. Bu hareketi yapmak için öncelikle uçağın bilgisayarını kapatmak gerekir. Son 30 senede havadan havaya tüm muharebelerin %80'inin BVR menzilde olmasından dolayı bunu yapmak intihar olur.

Sen bana anlat bakalım. İt Dalaşı diyeyim ben buna süslü kelimeler kullanmaya çok gerek yok. Öncelikle it dalaşı olayı her zaman olacaktır. Bundan kaçılamaz. Amerika bile bunun farkında ve F/A-18 uçakları dahil bütün uçak pilotlarına hala füze olmadan it dalaşı eğitimi vermektedir. 3D thrust olayından ziyade uçağın bütünlüğünü koruması daha önemli. Kaldı ki F-35 uçağı düşük irtifa yüksek hız testlerinde hala titreme sorunu yaşıyor. Bunun sebebi de gövdesel bütünlüğün bozulma eğilimi gösteriyor olması. Ayrıca buradaki en büyük etken radius denilen dönüş kabiliyetindeki keskinliktir. Ayrıca kaldı ki daha yük taşıma kapasiteleri, havada kalış süreleri, maksimum ve minimum hava hızları, icra edebilecekleri görev çeşitlilikleri konularına daha değinilmedi bile.