Merhaba. Bulunduğu mekan ve zamandan kendini soyutlamasını çok iyi bilen bir insan çok daha farklı karektere, farklı bir kişiliğe, farklı bir kültüre, farklı bir konuşmaya, farklı bir yaşayışa göre şekillenen bir adaptasyonla kendi kişisel gelişimini de buna göre adapte ederek değiştirebilir. Sadece genetik baskılanması, çevresel etkilenimlerle yanında insanın hür iradesi de insanın daha farklı yönlerde veya asıl beklenilenin çok zıddı yönlerde gelişip evrilmesine de yol açablir, insan bu olması gerekeni değiştirebilir, gelişip asıl benliğini bulabilmesi çok daha farklı bir şekillenmeyle de sonuç bulabilir. En başta genetik miras olmak üzere aile, arkadaş, okul, iş ortamı ve hatta sanal ortamlardaki arkadaşlıklar bile insanın karekterini, kültürünü, hayata bakış perspektifinin önünü çok fazla açabilir, olumlu kişilerle olumlu yönde, olumsuz kişilerle olumsuz yönlere doğru kişisel gelişimi evrilebilir. Fizik biliminde fiziksel kuvvetlerin toplamdaki genel bileşkesine benzer olarak ; kendi genleri, yaşanılan ortam, aile ve yakın arkadaş ortamı, sanal ortamlar, okunan kitapların, görsel ve işitsel uyarılarla izlenen video ve oyunların, sanal gereçekliğin, vb. somut ve soyut tüm etkileyci ortamların olumlu veya olumsuz etkileme gücüyle, bunların toplam bileşkesiyle insan şekillenir, benlik veya asıl kişiliğini kazanabilir. Multimedya ortamların dışında çevrimdışı olarak oynanan tüm video oyunlarının da bu olumlu veya olumsuz şekillenmede önemli bir rolünün olduğuna inananlardanım. Bu nedenlerle bu değişim veya gelişimi sadece tek etkene bağlayabilmek çok yanlış olur, Dostoyevski'nin çok katı olan bu açıklaması gibi. Bu konuda pek çok etkenin pek çok yönden etkilemesiyle oluşan bileşke bir oluşumdur asıl insanın kendi karekteri. Bu zaman içinde de ayni kalamaz, sürekli değişip gelişerek olumlu veya olumsuz yönlere doğru evrilebilir, zaman içinde devamlı değişebilir. Çünkü onu şekillendiren sadece genleri, içinde yaşadığı iç veya dış ortamı değildir, hür iradesiyle bu evrilmeyi başka yönlere doğru kolayca çevirebilir, kendi hür iradesiyle bu her zaman mümkündür. Kolay gelsin.

Teşekkürler değerli fikrinizi paylaştığınız için. Bu konu hakkında çoğunlukla dediğiniz fikirlere sahibim. Fakat ufak da olsa(%5) bir özgür irade vardır herhalde. Yoksa bile yerine vicdanı koyabilir miyiz? Yanlış anlamazsanız bir dini inancınız var mı? Varsa bu olaya nasıl bakarsınız? Yoksa problem değil.

İnsan çevresinin bir ürünü müdür? Çevre, aile, gen, doğulan yer insanın nasıl olacağını belirler mi? Ya da insan tüm bunlara rağmen kendini farklı bir noktaya taşıyabilir mi? Şahsen bir insan çevresinin bir ürünüdür. Bu çevrenin etkisini azaltmak ve kurtulmak isteyen bireyin üst bir farkındalığa erişmesi gerekir. Bu üst farkındalıktan kastım "insanın kendi gerçekliğini anlayabilme ve sorgulayabilme durumu" Bu farkındalığın da bir itici güç suretiyle ortaya çıkacağını, kendi kendine zor olduğu kanısındayım. Dostoyevski'nin dediği gibi "Her şeyi belirleyen ortamdır, insansa bir hiçtir." Revize edelim. "Birçok şeyi belirleyen ortamdır, insansa bir hiçtir. Son düzenleyen: Moderatör: 20 Ekim 2020

Bütün enerjiler ve varlıklar eş zamanlı olarak birbiriyle iletişim halindedir. Kimi zamanlar fark etmeden bile seni kendi istediği yere çeker hayat. O yüzden hiçbir zaman tam anlamıyla özgür ve hür iradeyle hareket edemezsin, sürekli kısıtlamalar mevcuttur ve senin isteğin dışında yönlendirmeler var. Sıfırdan başlamadığın için hiçbir zaman yaptıkların senin hür iraden değildir. Yapacakların, yapabileceklerin de tam olarak iradenin kendisi değildir. Kısıtlamalar içindesin. Evet bir irade gösteriyoruz, lakin bu iradeye sebebiyet veren şey çevre, etken ve etmenlerdir.

Dostum, üstte de dediğim gibi: İşin başı özgür değilse, sonrası pek mühim değil.

Merhaba. Zaten bu farkındalıklar bizi diğerlerinden ayıran bu seleksiyonları daha özgürce yapabilmeyi bize kolayca sağlar. Biz özgür irade derken, bunu yaparken kamunun, hukukun çok üstüne çıkabilmek, kanunların üzerinde olabilmeyi asla kastetmiyoruz, gayet nizami bir şekilde vuku olabilen ve kişinin kendi hür iradesiyle bu seçimleri kendi kabuğunu kolayca kırıp yaparken hiç bir şekilde kanunları da çiğnemediğini ayrıca kastediyoruz. Yoksa bir karışıklık olur, tedhiş oluşur, iş zıvanadan tam olarak da çıkabilmiş olur, kanunlar karşısında gereken hesaplar verilir, her zaman kanun adamı olarak bu kanunların yanında olabilmek ve belli sınırların dışına çıkmadan bu özgür seçimleri, kişisel olgunlaşmadaki bu olumlu veya olumsuz seyeredecek bir gidişatı değiştirecek seçimleri veya yönelimleri öyle yapabilmek gerekir. Bir insanın ateist olduğunun farkında olabilmesi, bunun tam olarak da bilincinde olabilmesi aslında bir erdemdir veya çok önemli bir farkındalıktır, dini inancın bu yönelimlerde bir payı yok mudur, evet önemli ölçüde vardır ve aslında çok önemli bir etkendir de.. Dini inanışı veya ateistliği değil, asıl önemli olanı insanın ne olduğunun, kim olduğunun, kendi benliğinin kendi bilincindeki netliğidir, atesit olmak veya olmamak da bu eğilimlerde yönü belirleyici etmen olabilir, dini çok kuvvetli olmak veya çok zayıf olup atesit olmak, bunun tam bilincinde olabilmek bu sonucun % 100 olarak insanın bireysel olarak şekillenmesindeki önemli ve sonucu doğrudan etkileyebilecek olan bir ürünüdür. Bir ülkede kendi dini inacından dolayı veya seksüel yönelimlerinden hiç kimse doğrudan asıl hedef gösterilip toplum nazarında yargılanmamalı, küçültülmemeli veya ifade özgürlüğü açısından da ayrıca kişisel olarak hakları asla kısıtlanmamalıdır. Çünkü bu seçimler özele giren kişisel tercihlerdir. Ne var ki bazı dinler veya bazı ülke toplumlarında bu durumlarda bu toplumdan tam olarak dışlanma ve yaftalanma şeklinde çok daha farklı yaptırımlarla veya toplum ananelerinin de baskısıyla karşılaşılıp toplum nazarında çok büyük tepkilere neden olabiliyor. "Biz" 'in cümledeki kullanım amacı; ben ve benim gibi düşünenlerin çoğulunu temsil ediyor, bir ideolojiyi veya herhangi bir iktidarı asla temsil etmiyor. Kolay gelsin.

İnsan çevresinin eseri olabilir ancak doğru zamanda doğru yerde olma ihtimali her şeyi değiştirebilir. Bu durum olumlu da olabilir olumsuz da. Kaldı ki olasılıklar çok fazla. En küçük bir şey bile gelecekte farklı yönelimlere yol açabilir. Kelebek etkisi tarzı küçük şeyler büyük değişimleri etkileyebilir. Bu da aslında özgür iradeden çok rastgele olasılıklara bağlı gibi duruyor. Mesela bir bebek tamamen izole büyütülürse, okuma yazma hariç hiçbir şey öğretilmezse, iyi ya da kötü değil nötr davranılırsa, kimseyle etkileşime geçirilmezse büyüdüğünde ne olur sorusunun deneyi etik olmadığı için yapılamıyor ancak yapılsaydı diğer soruların cevaplarına yaklaşılabilirdi.

Teşekkürler hocam. Epeyce bir yazmışsınız. Ek olarak bir şey sormak istiyorum. Sizce farkındalık denen şey çoğu zaman şansa ve maruz kalmaya bağlı değil midir?

Vicdan oluşan bir şey. Bir katil ile 50 yaşındaki 7 kedi besleyen teyzenin vicdanı aynı değildir herhalde. O yüzden vicdan da argümanımızdan kaçamıyor.