Estağfirullah.

İzlediğim videolar kadarıyla ben göremedim. İngilizce döküman karıştırmak lazım. Harrier'in VTOL'dan başka bir esprisi yok açıkçası. Gerek yük kapasitesi, gerek Afterburner'i olmayışı, gerek ses hızının üstüne çıkamaması, gerek de eski ve geliştirilmesi zor aviyonik sistemlere sahip olması ile 4. neslin affetmediği bir uçak. Ana vatanı olan ülke bile başlarım masraflarına deyip bıraktı uçağı kullanmayı.

Kontrol komuta sorunu çıkacağını düşünmüyorum. F-35B pilotları büyük ihtimal hava kuvvetlerinden olurdu. Donanmanın bu uçaklar konusunda tecrübesi yok, hava kuvvetlerindeki öğretmen pilotlar Amerika'da eğitimini alıp ilk etapda hava kuvvetleri pilotlarına eğitim verip daha sonra donanma pilot adaylarına eğitim verilirdi diye düşünüyorum.

@Because Im Batman Çöl sıcağından kalkan bir uçak ile deniz seviyesindeki sıcaklıktan kalkan bir uçak havanın sıcaklığına göre aynı şartlar altında thrust kaybedebilir ya da kazanabilir. İşte bunu dengelemek ve thrust kaybını engellemek için bu gibi sistemler kullanılıyor. Arabadaki Turbo'ya mantık olarak benzetilebilir. Tabii ki uçaklardaki daha komplike ve verimli bir sistem. Tüm olay yoğunlukta yatıyor.

Hareket dediğin VTOL olarak yerden kalktıktan sonra ileri hareket mi? Aşağı eğilen Nozzle'ı bu sefer yavaşça ve dengeli şekilde yukarı toplayarak hem yukarı hem ileri itiş sağlıyorlar. Belirli bir ileri yönlü hıza sahip olunca tamamen toplayarak normal uçak uçuş moduna geçiyor. Yani olay tamamen denge meselesi. VTOL'u yapmak değil de bu dengeyi kurmak çok dert aslında

Oksijen olarak düşünürsen hata yaparsın. Yoğunluk olarak bakacaksın. Oksijen miktarında değişim olmuyor zira irtifalar belli. Bu arada sadece motor performansı, sistemleri için değil aerodinamik olarak bile uçağı etkiler. Uçaklar soğuğu daha çok sever genelde ama her sistemi dünyadaki her iklim şartlarında kullanılması için tasarlanır.

Öyle bir şey yok. Nereye doğru kalkış yapacaksa o şekilde hazırlanır. Normal uçuş safhasına girdiğine yönünü düzeltir. Yılların Lockheed'i bile bu teknolojiler için eski Sovyet şirketleriyle çalıştı. Basit işler değil. F-35B'ye gelelim. Güzel uçak, hoş uçak ama eksisi de bu güzellikleri kadar fazla. Dikey iniş ve kalkışı sağlayan fan mekanizması ile döner nozzle kısmı var bildiğiniz üzere. Bu sistemin en büyük eksisi çok fazla karmaşık bir mekanizması olması, bakımının ciddi derecede pahalı olması ve tabii ki arıza ihtimalinin yüksek olmasıdır. Bir diğer nokta ise bu sistemler dolayısıyla taşıdığı yakıt kapasitesi azalırken, taşıyabileceği mühimmat kapasitesi de azalıyor. Bu nedenle uçağın dahili bir makineli topu bile yok. İt dalaşında bir uçakla karşılaştığında havadan havaya füzesi kalmayınca 2 seçeneği kalacak. Karşısındaki büyük ihtimalle onu tararken ya kaçmaya çalışacak ya da sonradan takılmış harici POD ile bir şeyler yapmaya çalışacak. Bunu takarsan yine taşıyacağın mühimmat sayısı azalacak. Bu içeriği görüntülemek için üçüncü taraf çerezlerini yerleştirmek için izninize ihtiyacımız olacak. Daha detaylı bilgi için, çerezler sayfamıza bakınız. Üçüncü taraf çerezlerini kabul et

Water Injection'a baktım da itme gücüne katkısı dediğim gibi sadece soğutma katkısı ileymiş. Özellikle yanma ve sıkıştırma odalarında serinleterek performans kaybına karşı katkısı oluyormuş. Yani dediğim gibi su ile itki veya güç yaratma gibi bir durum yokmuş. Su ile itemez çünkü o ağırlık uçağa negatif etki eder. Deniz Kuvvetleri'nin aktif bir hava gücü var zaten. Muharip değiller ama kontrol ve lojistik olarak yıllardır aktifler. Teknik personellerini Hava Kuvvetleri'nden alıyorlar, Uçucu personellerini de kendi kuvvetinden HvKK'ya eğitime yollayarak temin ediyorlar yıllardır.

Water Injection olayını bilmiyorum ama sizin yazdıklarınızdan yola çıkarak havanın yoğunluğunu arttırarak bir nevi oksijen miktarını arttırıp yanma için ekstra oksijen sağlamak mı? Yani arabadaki turbo gibi bir nevi?

Yıllardır işin içindeyim, hala yeni şeyler, yeni mühendislikler öğreniyorum. Her gün ayrı ayrı büyüleniyorum. Şu uçan aletler harikalar. Her biri ayrı bir dünya.

Bir de kulak tırmalayan o sesi yok mu.

F-35A için katılsam da F-35B için çok mantıklı bulmuyorum. Dediğim gibi bizim için ekonomik sorunu olan ülkeler daha çok fiyat/performans modellere yönelmeli. Özellikle bu uçakları savaş gemisinde işletirken havacılara mı yoksa denizcilere mi vereceğin de önemli. Bizim bu konuda bir tecrübemiz yok, daha doğrusu deniz avcı filosu olarak bir birikimimiz yok. Komuta kontrol mühim bir konu.

Nerde? Hangi oyunda?

F35'de afterburner olmadığı için sulu sistem de yok o zaman. Onda da böyle itiş sistemleri vardır o halde. Uzay mekiğindeki itiş sistemlerini kullanıyormuş gerçekten. VTOL'un bu kadar götürüsü varken bence o kadarda yaygınlaşmamalı.

Evet Harrier'den bahsediyorum. VTOL kalkışı için ağırlığın çok az olması gerekiyor dediğiniz gibi ve su kullanılıyor bir de sanırım. Havada sağa sola dönebiliyorum ama çok ağır bir şekilde dönüyordu yine de dönüyordu yani. Harrier hakkında bilginiz varsa yazabilirsiniz.

Sistemi geliştirebilirler. Bu haliyle kalmayacak herhalde yıllar içinde.

Tekrar söylüyorum. Ben zaten bunu diyorum. Su ile bir itiş yok. Soğutmaya katkısı ile itişe katkı sağlıyor diye sadece. Ama sen direkt söylediklerinde eksiklik var diyorsun. Sebebini anlamıyorum aynı şeyi söylüyoruz işte.

TCG Anadolu'ya nasıl uçak indirmeyi düşünüyorsunuz?

LHD'nin seyrüsefer işini denizcilere verip içindeki F-35B filosunu havacılara mı vereceksin, yoksa gemiyi komple denizcilere verip daha önce deniz kuvvetlerinde hiç olmayan bir konsept ve filo mu kuracaksın noktasına değindim ben. Daha önce bizim denizcilerin hava kolu olarak aman aman tecrübeleri yok. Amerikalı denizcilere uçağı ver, yeter ancak bizim gibi ülkelerde bu tür konularda soru işareti kalması normal diye düşünüyorum.

Harrier Jet'te de F35B'de bulunan hava kanalı sistemi olabilir.

F-35 uçağında bildiğim kadarıyla sadece yukarı ve ileri gitmesini sağlayan bir sistem var. Bir de kısa pistten kalkmasını sağlayan yarı ileri yarı yukarı gibi bir mod vardı sanırım. Ama Harrier Jet'lerde sanırım sağa sola götürecek sistem de vardı. Ama emin değilim incelemek lazım onu biraz.

Dikey olarak kalkış veya iniş yapmak için aslında olay, jet motorundan gelen thrust'ın nozul sayesinde hareketlendirmektir. F-35B gibi sabit kanatlı uçakların dikey olarak havalanmasına, ileri doğru uçmasına, havada durmasına ve dikey olarak inmesini sağlar. Dönen blade'ler itme kuvveti oluşturur, bu itki aviyonik teknolojilerle yönlendirilir. Bu da böylece aracın dikey olarak iniş yapmasına ve inmesine izin verir. Ilerlemesi için de tamamen yönlendirmeye ihtiyacı var. Bunun matematiksel, aerodinamiksel acılarını pilot yapmıyor. Bilgisayarlar sayesinde pilotun istediği ve bilgisayarın oynadigi acilar gerçekleştiriliyor. Gelelim Tiltrotor araçlara. En ünlü model Bell ve Boeing'in ortak yaptığı ve ürettiği V-22 Osprey modelidir. Bunun çalışma prensibi farklı. Dikey ve yatay itme oluşturmak için sabit bir kanadın ucuna döner motorlar monte edilir. Dikey uçuş için rotorlar, helikopter gibi dönme düzlemi yatay olacak şekilde açılıdır. Uçak hız kazandıkça, rotorlar öne doğru eğilir ve dönme düzlemi sonunda dikey hale gelir. Kanat daha sonra kaldırma sağlar ve rotor bir pervane gibi itme sağlar. Elektrikler gitti, yazının yarısını telefondan tamamladım. Anlam karmaşası olabilir ama birkaç kere okunursa anlasilacagini düşünüyorum.

Bilgilendirme için teşekkürler.

Bence artık VTOL ve STOVL uçakların yaygınlaşması gerekli. Muharebelerde Hava Kuvvetleri'ni devre dışı bırakmanın en kolay yolu pistleri bombalamak. VTOL veya STOVL bir filo olsa mesela piste ihtiyaç duymadan rahatça havalanıp görevini icra edebilir.

Bildiğim kadarıyla LHD'ler F-35B'e göre tasarlandı. Eğer F-35B alsaydık ve bu uçakları LHD'de de işletseydik kesinlikle kontrol komuta sorunları olabileceğini düşünüyordum Hatta F-35B pilotları denizcilerden bile çıkabilirdi. Neyse, alamadık sonuçta.

Duymamıştım açıkçası. Soğutma sistemi için belki olabilir ama itme kuvveti için büyük bir su deposu gerekir. Bu da fazladan ağırlık demek. Bilemedim.

Su itkiyi arttırmak ve soğutma için kullanılıyormuş Harrier'de. RPM belli bir devre gelince yani bayağı bir yükseltince su kullanımı başlıyordu sanırım motorun aşırı ısınmasını engelliyor. Water Injection engineering. purdue. edu Water injection - Wikipedia en. wikipedia. org Böyle bir kaynak buldum. Havada hareket edebilme sanırım yanlış simüle edilmiş gibi onu araştırmaya koyulacağım yabancı forumlarda.

F35B'deki fonksiyonu uçağı kaldırmak, tek eksende harekt ettirerek. Ama sağa ya da sola döneceklerse o yöne kalkarlar ya da bunu uçuş hızında yaparlar. Ayrıca F35B'deki sistem, olduğu yerden kalkabildiği gibi kısa pistlerde de kalkış desteği sağlıyor. Bu içeriği görüntülemek için üçüncü taraf çerezlerini yerleştirmek için izninize ihtiyacımız olacak. Daha detaylı bilgi için, çerezler sayfamıza bakınız. Üçüncü taraf çerezlerini kabul et

@Jira en başında zaten ben bunu söyledim. Distilled Water ve belirli bir çözelti ile erken buharlaşmayı engelliyormuş. Yani su itki derken bir itiş desteği yok demişler. Soğutma ile katkı varmış. Yani eksik anlatılan nokta itki değil enjeksiyon sistemi. Bu yanlış bir ifade oluyor.

LHD işletimi doğal olarak denizcilerde, F-35B filosunu ise hava kuvvetlerinden donanmaya geçen pilotlara verirler o pilotlarda yeni pilot adaylarını falan eğiterek donanma havacılığını iyice oturturlar. Üstteki mesajda da yazdığım gibi hava kuvvetlerindeki öğretmen pilotlar ilk eğitimi alıp burada diğer pilotları eğitecekler ve ilk etapta pilot sıkıntısı böyle çözülecek daha sonra donanma pilot adayları eğitilerek bir sistem oturtulacak. Şu anda F-35B alamayacağımız için bu yazdıklarımızın hiçbir önemi yok. F-35A'yı alabilsek her şey çözülecek ama alamıyoruz maalesef.

@painkiller İyi atomize edilmiş olan su, kompresör veya yanma odasına püskürtüldüğü zaman damlaların buharlaşması sonucunda havanın sıcaklığını düşürür. Buna bağlı olarak da havanın yoğunluğu, kompresör verimi ve motor itki gücü artar. Soğutma yaparken, NOx emisyonunu büyük oranda azaltıyor. Yani itkiyi arttırıyor, söylediklerin biraz eksik. Harrier'de böyle midir kullanımı bilmiyorum ama water injection varsa olayı budur. Suya neden bu kadar şaşırdığınızı anlamıyorum. Ona bakarsak A/B'de motor ağırlığını ciddi oranda arttırıyor.

Sıcak havada oksijen miktarı azaldığından güç kaybı normal değil midir? Soğuk havalarda oksijen miktarı daha fazla olduğundan yakıt/hava oranını ayarlamak daha kolaydır diye düşünüyorum.

Motor kanatların ucuna bağlı. Yani direkt motor komple dönüyor. Hayava kalkarken kazandığı ivme ve momentum oluyor zaten. Motorları çevirirken de bunu koruyor ve ileri gitmeye başlıyor. Bundan sonra da kanatlar çalışmaya başlıyor ve kaldırma kuvveti üretiyor. VTOL cidden uzun süreler AR-GE'si yapılmış bir mesele. Boeing V-22 Osprey, en bilindik ve güzel örneklerinden. Jet Nozzle'ının hareketi de benzer aslında. En büyük mesela uçağın kalkerken ve motorun yön değiştirirken stabilitesi sağlamak. F 35B'de mesela, bunun için farklı bir çözüm yoluna gidilmiş: Ortada motor gücüyle dönen fan var. Kanatlarda ise, uçağın dönmesini engellemek için konumlandırılmış hava çıkışları.

F-35B'de zaten en gelişmiş halini görüyorsunuz. 1. sayfada da F-35B için olumsuz yönlerini sıraladım. Bu uçaklar her Hava Kuvvetleri'ne hitap etmez. F-35 zaten pahalı bir uçak. Üstüne işletme ve bakım gibi masraflarla Türkiye gibi ekonomik sorunları olan ülkelere gitmez. Türkiye'nin de 30 küsür F-35B siparişi vardı. Bunu TCG-Rumeli ve TCG-Anadolu gemilerinde kullanarak okyanus ötesi operasyon yapabilecektik. Plan buydu yani. Her zaman bir şeyden kazanırken farklı şeyden kaybedersin. Bu sistemde ise eksiler öyle yabana atılmayacak kadar çok.

Gerçekten havada hareket edebiliyormuş Harrier. Reaction control thruster gibi bir şeyden bahsettiler gövde de birden çok yerde bunu gerçekleştiren parçalar varmış.

E olay o zaten. Yoğunluk farkı, thrust hani...

Bunlar nozzle'un yere doğru hareket ettirilmesiyle dik olarak kalkıyorlar ama havada nasıl hareket ediyorlar kanatçık ile mi? Bildiğim kadarıyla kanatçıkların uçağı döndürebilmesi için belli bir hızda olması lazım. İtiş vektörleme gibi bir şey mi kullanılıyor yoksa başka bir yöntem mi? @Jira @painkiller

Daha neler neler gelişir havacılıkta. Son hali diye bir şey olmaz hiçbir zaman

Denizcilerin ayrı bir havacılığı var ama saldırı filosu yok. Ürettiğimiz LHD'nin üstüne F-35B'den başka bir uçak koyamıyoruz. F-35A zaten almak zorundaydık şimdi alamıyoruz elimizde daraldı.

Gelişemez demedim. 20 yıldan fazla süren, birçok ülkenin katıldığı ve milyarlarca doların döküldüğü F-35 projesinde bile gelinen son nokta burası dedim. O ülkeler yetmedi, bir de Sovyet şirketlerinden eğitimler, sertifikalar aldılar bu sistemlerle ilgili. Yani olacaksa dahi bu hemen olacak bir şey değil. Bildiğiniz üzere F-35 son insanlı savaş uçağı. Bundan sonra daha çok farklı şeyler göreceğiz.

Bu sistemler uzay araçlarında çokça kullanılıyor hatta Apollo görevlerinin Ay modüllerinde de vardır, ikonik "koni"'ler. Ana motordan bağımsız olurlar genelde. Ana motorlar uçağı sabit tutarken, bunlarla da yön verirsin.

F-35 bizim gibi çok rollü uçak kullanan ülkeler için nimet, ağ destekli harp olayını söylemiyorum bile.

Oksijen miktarında değişim olmuyor aslında. Yoğunlukta belli bir değişim oluyor ve sıcaklık motoru, yağı, hidroliğin karakteristiğini etkileyerek performansını düşünüyor. Bu yüzden çok sıcak hava iyi bir şey değildir. O yüzden uçaklarda yakıt, yağ, hidrolik, egzoz gibi bir çok takip edilen ve göstergesi olan ısı değerleri vardır. Ve çok kritiktir bu değerler. Örneğin yağ harareti belli bir değere ulaşmayan bir piston motorlu uçak uçuşa geçemez.

Güç arttırma sistemlerinden biri de Water Injection'dur. Afterburner kullanılmadığı için bu sistem kullanılıyor olabilir. Edit: Araştırdım, evet Harrier'de Water Injection sistemi var.

Ben sadece soğutma yaptığını, thrust ile etkisi olmadığı şeklinde yazdığını anladım. Dedim zaten soğutma yapıyorsa thrust ile de etkisi vardır. Benim hatam, yanlış anladım, kusura bakma.

Henüz bizim değil ama Multi-Role olayı güzel ama idame bakımından daha gelmeden bile çok masrafa sebep oldu bize. Özellikle Erhaç Hava Üssü'ndeki düzenleme gereksinimleri bile biraz yordu neredeyse Gemide kullanılma ihtimaline gelirsek zaten hali hazırda bir Deniz Hava gücümüz var. Buraya turboprop ve helikopter teknisyenleri zaten Hava Kuvvetleri'nden yetiştirilip gönderiliyor. "Eğer yapılırsa" yine jet teknisyenleri deniz sınıfı için yetiştirilip gönderilecektir. Amerika'daki Naval Air Force'a benzer bir şey oluşturulabilir ama sınıf olarak ayrılacağını sanmam. Ama dediğim gibi eğer yapılabilirse.

İleri değil havada hareket diyorum. Sıfır hızdayken sağa sola dönüş gibi.