@M00D, "törenle hangar çıkışı" derken ne demek istiyorsunuz? Üzerinde motor ve aviyoniklerin bulunduğu bir prototip mi gösterilecek yoksa bir maket mi?

@Megaton, uzun süre bu projenin operasyonel olduğunu göremeyeceğiz. 2030 yılları belki mümkün olabilir ama 2023-2025 yılları hayalden pek öteye gidemez. Mock up olarak fuarda gösterilmiş ve kavramsal geliştirme aşamasında olan uçak için 2023 yılı çok çok erken olur. Ortada mock up maketi haricinde bir şeyi olmayan bir uçağı 3-5 senede nasıl hazırlayıp uçar hale getirilecek ki?

Savaş uçağı konusunda onlarca yıllık know-how geçmişi olan ülkeler bile bu sürede bir uçağı hizmete sokamıyorlar. Bir uçağın ilk uçuşu ile hizmete başlaması arasında bile çok uzun yıllar oluyor, sadece 4.5 yıl sonra bu uçağın teslim edileceği iddiasında oturma organımla güldüm. İlk uçuş 2025-2026 gibi, hizmete giriş 2030-2032 gibi deseler anlarım da hizmete girişin 2025-2028 gibi söylenmesi olabilecek bir şey değil.

2030-2040'dan önce gerçekten savaşa hazır bir uçak çıkartmak mümkün değil. Uçak yapmak IHA yapmaya benzemez. IHA dediğimiz şey hafif silahlandırılmış pervaneli insansız uçak. Cessna'dan pek bir farkı yok. Dünya'nın en büyükleri olan asırlık tecrübeye sahip trilyon dolarlık ekonomilere sahip Amerika F-35 ile ve Rusya SU-57 ile yıllardır uğraşamadılar. 70 senedir uçak üretmemiş bir ülke için 3 senede uçabilen bir prototip yapmak imkansız.

@Yararsız Üye, haklısınız. Cessna ile yanlış bir örnek verdim sanırsam.

Kral ben rolls royace aldık diye biliyorum ama.

Yıllardır savunma konularında anlamsızca haset eden, sırf yerli milli yapılıyor diye en başta inkar, sonrasında da çamur atarak karalamaya çalışanlara inat bu günlere gelindi kimisi sus pus oluyor bu haberlerde kimisi de hala bir umut karalamaya küçümsemeye çalışıyor. Ülke inşallah bu sektörde bir ekosistem oluşturdu ve dahada gelişecek.

Ben de üretebileceğimiz için 'saçma sapan' bir sorun olarak belirttim. Üretemiyoruz değil, üretmiyoruz.

Dikkatimi başka bir şeye vermişken okuduğum için bunu bile göremedim... Sonra kalsın öyle, sen cevap verince gözümle değil gö ümle okudum diye itiraf ederim dedim. Umarım planlar tutar ama şimdiki politik durumu devam ettirdikleri sürece İngiltere'ye güvenerek iş yapamayız. Heyecanla bekliyorum ben de, şu işi de birilerini zengin etme projesine çevirmeden doğru düzgün bitirsinler diye umuyorum.

@351633 bir daha böyle bir konuda, insanlar tartışırken, saçma sapan şeyler yazarak konuyu baltalarsan, kilit yiyen senin hesabın olacaktır. Bu konuyu geç görmeme üzüldüm, sanırım yarın kendi fikirlerimi de belirteceğim. MMU'nun Mock-Up'ı Paris'te sergilenmişti sanırım.

2023'te neymiş arkadaş.

İşte bu proje konusunda benim önyargılı olduğum konu da burada. Politik olarak da ekonomik olarak da o kadar kötü bir durumdayız ki hem %100 güvenebileceğin bir ortak bulman pek kolay değil hem de projeyi tamamlamak. Onlarca milyar dolar gerektirecek bir proje var ortada, bir şekilde ülkenin cefakar vatandaşına bunu da ekstradan sapladılar diyelim; bu defa da ortakların sonuna kadar sözleşmelere bağlı kalmasını sağlamak zor. Yaptırım gücümüz yok, dışarı bağımlıyız ve politik olarak bölgenin ikili oynayan tarafı durumundayız. Bu nedenlerden dolayı projede bir sorun çıkma ihtimalinin az olmadığını düşünüyorum, projenin tamamlanmasını da gerçekten isteyenlerden biri olarak geçmişin getirdiği bazı şüphelerden kurtulmak kolay değil.

@Jira, bir IHA yapmak gerçekten zor mu? IHA yapmayı zorlaştıracak ne olabilir ki? Bir uçağa göre kolay olsa gerek. Korumanız gereken bir pilot olmadığından birçok şeyi eleyebiliyorsunuz. Gelişmiş modeller haricinde hepsi dört zamanlı sıradan motorlar kullanıyor. Mühimmatları desen MAM-L ve MAM-C gibi serbest düşüşlü ve ucuz mühimmatlar. Global Hawk veya X-47B gibi IHA'lar gerçekten çok yüksek teknolojili fakat bir Bayraktar veya ANKA bir uçak kadar zorlamaz diye düşünüyorum.

@Cruslan Mühendis misin? Değilsin. Hayatında kaç kere IHA'yı yaptın da IHA yapmaya benzemez diyorsun? Ne IHA'sı yahu model uçak yaptın mı sen hayatında? Cessna'dan farkı yokmuş. Cahil cesareti bu olsa gerek... Tek tecrübesi internetten okudukları olanların sektör hakkında ahkam kesmesine bayılıyorum

Hangisinde patladık?

2023 diye bir hedef yok zaten, kendi kafanızdan aletler çıkarmayın. Bu ülke 1936'da tek motorlu, 1938'de çift motorlu 6 kişilik yolcu uçağı yaptı ve Dünya'da ses getirdi. O zamanlar ABD ve Avrupa yaptığımız uçaklardan farklı bir uçak yapmıyordu. Uçak da yaptık, araba da yaptık ama bir şekilde hepsi birileri tarafından engelledi. Türk'ün düşmanı içeriden de çok, dışarıdan da çok. Bizi batıya bağlı 3. Dünya ülkesi sınıfından çıkarmak istemedikleri için kendilerine bağımlı olmamızı her daim istiyorlar. Türkiye gibi büyük bir silah alıcısını kaybetmek istemediklerinden yerli her projemize sorun olmaktan öte gitmiyorlar ama umarım bu günleri aşarız. Bana göre 5. nesil sevdasına gerek yoktu. 4.5 Nesil bir uçak ile de başlayabilirdik ama hayırlısı olsun.

Hayal kurmaya devam edin, ne diyebilirim ki?

Hayırlı olsun.

Çok değil, 2015 yılında BAE Systems bize ortaklık teklif etti bu proje için. BAE Systems işin içine girince Rolls Royce da kendine ekmek çıkarmak için biz de yaparız bir şeyler dedi. Aviyonik ve motor yardımı almışız, sevindirici bir haber. Sevindirici haberi kursağımızda bırakmamak için, siyasilerin politikalarına ve söylediklerine ayar çekmesi gerekiyor. Aksi taktirde adamların ağızlarından çıkan tek kelime tüm projenin gidişatını bozar. Köprüyü geçene kadar ayıya dayı demek varken işleri aslında bizi yönetenler bozuyor. Yoksa mühendisler, şirketler kötü değil, proje büyük olsa da doğru yatırım ve yardımlar ile yapamayacağımız bir iş değil. İngiltere'yi kızdıracak bir şey yapmayız umarım ve destek vermeye devam ederler. Proje gecikmeli çıksa bile başarılı olduktan sonra dışarıya bağımlılığı büyük oranda azaltacaktır. Alınan aviyonikleri ASELSAN, motoru da TUSAŞ üretmeye başladıktan sonra 50-60 yıl ekmeğimizi yeriz. BAE ve Rolls Royce'dan kazanılan tecrübeler doğrultusunda da yeni projelerin ardı arkası kesilmez. Yerli mühimmat envanterimiz de çok iyi durumda, gelişmeye devam ediyor.

Tüm yorumları okumak beni gaza getirdi. Vakit HoI 4'te uçak devi Türkiye yapma vaktidir.

4.5 ya da 5. nesil bir savaş uçağı projesini sıfırdan yapmak daha zor olabilir de burada cevap almanın nedeni bu uçakları yapmayı Cessna ile bir tutman.

Milli Muharip Uçağı 18 Mart 2023'te hangardan çıkarmayı planladıklarını açıklayan Kotil, 2025'te teslimatı yapacaklarını, sertifikasyon çalışmalarının da 3 yılı bulacağını kaydetti. Prof. Dr. Kotil, Milli Muharip Uçağın göreve başlaması için 2029 tarihini verdi. Siz ne düşünüyorsunuz bu konu hakkında? 2030 gibi tam olarak 5. nesil olmasa da 4.5. nesil olarak hizmete girmesi mümkün. Şu anlık en büyük olay motor gibi duruyor, her şey motora bakıyor.

İlk uçuş tarihi zaten 2025-2026 olacak. Teslim dediği al kullan olayı değil, onun için sertifikaları alması gerekiyor, o süreçte de yerde ve havada testleri sürecek. F-35 ve F-16'dan çok fazla tecrübe kazandık. İngilizler motor konusunda ambargo sorunu çıkarmazsa aviyonik ve gövde halledemeyeceğiz şeyler değil. Şu an Avrupa ile arayı sıkı tutup motor ambargosu yemememiz gerekiyor. Halledilemeyen aviyonikler de İngilizlerden alınır, bu konuda iyiler.

Bildiğim kadarıyla motor çalıştıracak ama uçmayacak prototip.

Burada konuşan arkadaşlardan çok daha az bilgili olduğumdan dolayı burada bir şey demek bana düşmez lakin "Biz ne yapabiliriz ki?", "Motor üretmek, bir çivi bile çakamayanın ne haddine?" "70 yıldır üretmemişiz, şimdi mi üreteceğiz?" tarzında ki sorular sayesinde zaten çabalamaya yeni yeni başladık, eskiden ne yapamadıysak ayak bağlarından dolayı yapamadık. Artık bu ayak bağları yavaş yavaş çözmeye başladık, size inat burada ki hiçbir mühendis, doktor, öğretmen, öğrenci, belediye çalışanı artık sırf siz olmaz dediniz diye, sırf sizin baskılarınızdan dolayı artık durmayacak. Eskiden korku vardı... Artık yok.

@Yararsız Üye, bir uçağa göre daha kolay olsa gerek diye düşünüyorum. @bados123, bunun MMU veya diğer projelerimizle alakalı olduğunu düşünmüyorum. Diplomaside sürekli yanlış adımlar atıyor, dost kazanıp ilişkileri güçlendirmek gerekirken bütün ülkeleri kendimize düşman ediyoruz. İçerisinde bulunduğumuz NATO gibi birliklerde aksi hareket ederek inandırıcılığımızı da kaybediyoruz.

@351633, konuda siyaset hakkında bir şey göremiyorum. Tamamı teknik bilgi içeriyor. Kilit geleceğini sanmam.

Uçak ile İHA aynı klasmanda değil, bu 2 sistemin tek ortak noktası ikisinin de havalanabilmesi, saçma sapan örnekler vermeye devam ediyorsun. 4 zamanlı motor basit bir şey IHA'lar için. IHA'larda motordan çok kullandığın otomatik pilot yazılımının mühendisliği, aviyonik, radar, kamera, uydu, GPS, hedefleme, tarama, tespit etme sistemlerinin mühendisliği önemlidir. Bugün küçümseyerek baktığın TB2'nin otomatik uçuş yapmasını sağlayan Baykar firmasının milyonlarca dolar AR-GE çalışması yaparak yerli ve milli yazılım ve otomatik pilot sistemi yapmasından kaynaklanıyor. Mühimmat olayında önemli olan yerli olması ve iş görmesi. Ucuz mühimmat demişsin, ucuz mühimmat takmışlar demek ki yeterli gelmiş. Binlerce mühendis bunu düşünemedi de 16 yaşındaki sen mi düşündün? Alkış sana. Eğer İngiltere'nin desteği kesilmezse MMU göklerde olunca seni tekrar karşıma beklerim, çıkacak yüzün olursa tabii. Oturduğunuz yerden sallaması kolay. Adama sen kimsin, sen ülken için ne ürettin de ahkam kesiyorsun derler. Git şimdi F-22'nle oyna.

@Cruslan Bir şeyi kıyaslarken doğru örnek vermek önemli. Senin dediğin direkt küçümsemeye giriyordu. Şu anda bizim İHA'lar ile olan uluslararası kamuoyu algımız şu düzeyde; eskiden strateji oyunları yapılırken (Red Alert 2, AoE 2...) o milletlerin daha göze batan bazı üniteleri oyunlara konulup özel birim yapılıyordu ya. Şu anda Türkiye'nin içinde olduğu durumda o oyunlardan biri yapılsa Türkiye'nin özel ünitesi bu insansız araçlar olurdu. Son 1 yıldır Rusya'nın bizimle ilgili kafasını en çok kurcalayan şey bu sistemlerdeki etkinliğimiz çünkü destekçisi olduğu bir ülke savaşta Rus sistemleriyle korunurken bizim SİHA'larımız sayesinde yol geçen hanına çevrildi.

Rolls Royce çekildi diye duymuştum sanki. Hala projedeler mi?

@Megaton, MMU'nun Paris Air Show'da sergilenen maketi ve internette yapılan birkaç kavramsal resmi haricinde hiçbir şey ortada yok. Arka planda neler olduğunu pek bilmiyorum ancak olsaydı bir şekilde test edilecek bir platform oluşturulurdu diye tahmin ediyorum.

Reis cumhuriyetin kuruluşunun 100. yılı diye ve seçimlerden büyük ihtimalle o zaman bazı şeyleri gösterecekler.

Anlık olarak Jira: Temsili değil. Bu da Cruslan İHA yapmak Cessna yapmaktan farklı değil dediğindeki ben: Bu temsili.

Belki sadece maket değildir yani bilemediğimiz şeyler olabilir. Ama dediğiniz gibi sadece maket ise çok zor.

Uçağın ortaklarına İngiltere'de var bir şey olmaz.

Belki yarın belki yarından da yakın.

Hayal kurmak mühendislere değil California film stüdyolarındaki aktöre uyar Sins Bey. Mühendisler planlar, yöneticiler kaynak bulur, Sins'ler başka hayallerde uçar. Projenin tamamlanmaması için olabilecek tek engel motor konusunda yüzüstü bırakılmak olur. 2023 yılında Hangar'dan çıkacak denilen de bir mockup olacak muhtemelen.

Konuda siyaset ile ilgili bir şey göremedim... Sırf bir kullanıcı istiyor diye teknik bilgilerin de paylaştığı ve amacına hizmet eden bir konu niye kapanacakmış? Bu konuyu kilitleyen moderatör raporlardan kolay etkileniyor demektir ki bu durumda yanlış raporlamayla yanlış yönlendirilebilir demektir.

Herkes kendisiyle yarışır, ABD ve Rusların sı ıp batırması bizim de aynı sonuca ulaşacağımızı göstermez. Lafla peynir gemisi yürümüyor.

Hangisinde patladık derken prototipi üretilip sahaya çıkarılmış bir tankı neredeyse 8 yıldır saçma sapan bir motor ve palet yüzünden hala seri üretime geçiremedik.

@avis1 İkiyüzlüler aramızda, bunlara hak ettiği şekilde cevap vereceksin ki boş ötmesinler.

GE'nin ürettiği F-110 motoru bizimde çok iyi bildiğimiz ve kullandığımız bir motor. F-110 motoru ilk seçim olarak yeterli uçak tam anlamıyla 5. nesil olmasada bizim için ilk aşamada çok rahatlatır daha sonra tam anlamıyla 5. nesil bir motor yapabilirsek o zaman MMU tamamen 5. nesil olur. Şu anlık F-110 seçebileceğimiz en iyi motorlardan birisi.

Prototiplerde kullanmak için bir yerden 5 adet motor sağlamışız diye duydum. Altay gibi her şeyi hazırlayıp yine en son motorda patlamazsak güzel olur.

Haklısın ancak o dönemin şu ana göre farkı var. Şu anda sahip olunan teknoloji ağacı ve gelişimler nedeniyle know-how gereksinimi o dönemden belki de onlarca kat daha fazla. Hem bundan hem de proje maliyetlerinin geçmişe göre çok daha yüksek olması nedeniyle şüpheyle yaklaşılması normal. Bu şüpheyi normalleştiren şeylerden biri de hükumetler oldu, onlarca yıldır oy için söylenen yalanlar buradan Mars'a değil Alpha Centauri'ye yol olunca haliyle insanların pek inanası gelmiyor.

Doğru, çekilmişler. O halde GE'ye yanaşacak bizimkiler. Zaten TUSAŞ ile ortaklar.

Motoru bize mi ait? Kesin değildir.

4. nesilin başarısını devam ettirir özelliklede steahlt başarısını göz ardı etmemek lazım uçak 6 senedir bizim radarlarımız tarafından bile gözükmüyor.

Hala bir şey uretemiyecegimizi dusunenler ile bunlar; Bu içeriği görüntülemek için üçüncü taraf çerezlerini yerleştirmek için izninize ihtiyacımız olacak. Daha detaylı bilgi için, çerezler sayfamıza bakınız. Üçüncü taraf çerezlerini kabul et Aynı trenin yolcuları.

2 adet GE üretimi F110-GE-129 turbofan motor kullanılacak, şimdilik yapılan anlaşma bu şekilde.

Hayal gücü, insanı çok yükseklere uçurtacak tek şey hatta uçakla bile, o kadar yüksekte uçamazsınız. Laure Bacall @Jira güzel demiş abi, değil mi?

@Yararsız Üye Bir şekilde bir yerden başlamak gerekiyor. Başlamak, çok küçük adımlar atılsa dahi yerinde saymaktan daha iyidir. Savunma sanayisi olarak çok kötü bir tecrübemiz ve geçmişimiz yok. Türk Hava Kuvvetleri her zaman döneminin en modern uçaklarına sahip oldu. Savunma şirketleri de birçok yeni teknolojiyle haşır neşir olma fırsatı bulabildi. Buralardan kazanılan tecrübelerin geliştirilmiş hali kesinlikle çöp olmayacaktır. Konumumuzu tek ülkenin vereceği destek açıklar nitelikte. İngiltere desteği ile motor ve bazı kritik aviyonikler halledilirse en azından seri üretime geçer. Bir süre sonra da dışarıdan temin edilen teknolojilerde yerlileşme için kaynak harcanır. TB-2'leri Azerbaycan savaşta kullandı diye Türkiye'ye yaptırım uygulayacak kadar çekemeyenler var bizi. Onların desteğinin kesilmesi TB-2'lerin seri üretimini durdurmadı. Onlardan aldığımızı ASELSAN yaparız dedi, yapıyorlar da. Şu an aynı anda 5 TB-2 üretilebiliyor ve normal rutinde 2-3 haftada, sıkı rutinde 1 haftada üretimi tamamlanıyor. Kötü komşu insanı mal sahibi yapar. Türkiye'nin en büyük felsefesi bu olmalı.

Bu hafta Avrupa'dan yaptırım yemesek bile ABD'den güzel bir yaptırım yiyeceğiz. Sonu ne olacak göreceğiz.

Haşa efendileri, hayallerde yaşama lütfu size ait, lütfen. Yerli motor geliştirme projesi devam ediyor. Bu proje dün çıkmadı, yarın da sonlanmayacak. Türkiye'de yaşayıp Türkiye'nin ekmeğini yeyip Türk sistemlerine laf ettiğinize göre sizde var bir kuyruk acısı ama hayırlısı. Rolls Royce ve GE ile yapılan anlaşmalar da doğru karar. Motor yapılamasa veya aksasa dahi uçak 4.5 Nesil olarak göklerde uçar. Motor yapıldığında platforma uyarlamak zor olmayacaktır.

Konsept aşamasındaki en azından 4.5 Nesil seviyesinde olan bir uçağın 4-5 senede çalışan bir prototipinin çıkması mümkün mü? Bana çok iddaalı geldi. Özellikle 70 senedir uçak yapmamış bir ülke için. Asırlık uçak üreten Rusya ve ABD ilk uçuşlarının üzerinden 10-15 yıl geçmesinde rağmen 5. Nesil uçaklarıyla birçok sorunla uğraşıyorlar.

Sen de haklısın, burada da devreye teknoloji transferi, anlaşmalar, ortaklıklar giriyor/girmesi gerekiyor. Eğer know how'a sahip olmadığın bir aviyoniği yapamıyorsan projeyi iptal etmezsin, gidip know how'a sahip bir şirketten satın alırsın ya da projeye ortak edersin. Tıpkı yıllardır uçak ve türevi silahlar yapan Lockheed'in F-35 için bir Rus şirketinden yüklü miktarda paraya know how satın alması gibi. Bunu ABD yapınca milletin garibine gitmiyor ama Türkiye yapınca garibine gidiyor. İşin ''yerli ve milli'' olarak reklamlanmısına ben de karşıyım ama bazı şeyleri tek başına 100 yıllık tecrübesi olan, maddi imkanları neredeyse sınırsız ülkeler yapamıyorsa nispeten yolun başında olan Türkiye gibi bir ülkenin yapmasını beklemek saçmalık.

@Cruslan Ek olarak sinyalizasyon sistemleri, yapay zekalı otomasyon sistemleri, radar sistemleri, aktif görüntüleme ve hedefleme sistemleri, aktif uydu bağlantı ve kontrol modülü, kullanılan mühimmatların uyumlu olması için gereken sistemler, bu silah sistemlerine özel bir yazılım, hacklenmeye karşı açıkları kapatan bir güvenlik duvarı... Aklıma sıradan bir pervaneli Cessna'ya göre yapılması gereken farklılıklar olarak bunlar geldi. Kim bilir daha neler vardır bunlara ek olarak. Yani pırpırlı Cessna'ya benzemiyormuş iş değil mi?