Dostum inan bu konuda düşündüğüm her şeyi yazsam kimse okumaz çünkü çok uzun olur. Bu bile kısaltılışı, yüzeysel anlattım. Hatta gene okunmaz diye şüphelerim vardı ama yine okuyanlar olduğunu görmek gerçekten sevindirici.

Düşünceyi yargılayanın kalp olduğuna dair, geçmişte birçok kaynak da vardır. Siz de onları okursanız, çikolata sayesinde mutlu olmak ile hakiki mutluluğun ayrımı hakkında bir fikre ulaşabilirsiniz. Ve durumların, sağlıklı bir vücut yapısındaki sağlıklı bir zihin tarafından belirlenmesi gerektiği de öncekilerce ifade edilmişti.

Din denen şey sizce basit bir şey mi? Bu kadar önemli bir konuya azıcık da olsa önem veren birisi araştırma yapmaz mı? Özellikle okumayı ve araştırmayı seven birisi. Yukarıda da söylediğim gibi ''O, bu, şu ne düşünür diye bir şeyi yapan veya yapmayan bir insanın iradesi bizi ilgilendirmiyor. Seçim hakkı var sonuçta.'' Aile, çocuğunu ancak kendi dinine yöneltebilir, zorla mensubu yapamaz. Çocuk bunları düşünmek yerine ''Salla ya bir el LOL atayım.'' diyecekse zaten ya ailesinin yönelttiği dine mensup olur ya da ateist olur. Buradaki konu ''özgür irade yoktur'' değil, ''çocuğunuza okuma, sorgulama, araştırma alışkanlığını aşılayın'' olmalı

Kısıtlıysa özgür irade olmaktan çıkar. Baya da diyebilirim özgür irade yoktur diye.

Benim şimdi oturduğum yerden kalkıp duvara el sallamamdaki amaç neydi o zaman? Siz de deneyebilirsiniz. Bir anda ayağa kalkıp duvara el sallayabilirsiniz. Bunda bir amaç olamaz değil mi? Öyleyse iradem vardır ve özgürdür diyemez miyim? Sonuçta bunu yapabiliyorum ve bunun ne benim geçmiş deneyimlerimle ne etraftan gördüklerimle bir bağlantısı ne de keyif verdiği var.

Vardır diyebilmek; bir sineği, sadece senin kanını içtiği için öldürmek veya onu umursamadan uyuyabilmeyi başarabilmek ile ilgili. Üst bilinç, alt bilincin kapasitesini ve yaptığını degerlendirebilecek kabiliyette olduğu vakit; hem altındakinin iradesine, hem de kendi iradesine sahiptir. Mesele hakimiyetin boyutu ile ilgilidir. Burada da insanın sözü geçmektedir.

Uzun zamandır iyi bir felsefe konusu görmemiştim, elinize sağlık. Tabii konu belli bir mesaj sayısından sonra illa dine kayıyor. Bu da Sosyal'in yazılı olmayan kuralı olsun. Bu arada hayat yarısında başladığımız bir satranç oyunu gibi bence. Doğduğumuz yer, genlerimiz vs. bizden önce hamleleri yapıyor. Biz de masaya oturduğumuz zaman elimizdekilerle olabildiğince oyunu lehimize çevirmeye çalışıyoruz. Yani ne kadar baskın olduğu tartışılır ama özgür irade vardır.

Bu durumda boomer sizsiniz ama neyse açıklamakla uğraşmayacağım.

Ne alakası var, hollywood aktörlerinden etkilenebildiğini söyleyen sensin. Ben değil.

Sizinle aynı fikirdeyim. İşin garip tarafı şudur ki bunları kontrol edemeyeceğimizi bildiğimiz halde geçmişte veya çocukluğumuzda yaptığımız şeyler için büyük pişmanlıklar duyarız. Ben çocuklukta yaptığım şeyleri hatırladığımda hala pişmanlık duyarım 8 yaşında yaptığım şeyden bile pişmanlık duyuyorum. Özgür irade büyüdüğümüzde biraz artabilir ama çocukluğumuzda tamamen yok olduğunu düşünüyorum. Daha çoğu şeyi tecrübe etmemişizdir ve pişmanlığımızda sonradan edindiğimiz tecrübe ile aynı anıyı yargıladıktan sonra oluşan acıdır.

Eskiden değil miydi? Müslümandık, hala Müslümanız. Olmak istemeyen olmuyor zaten. Zorla değil. Toplumda sanki hiç mi ateist yok? Kura yoluyla mı seçiliyor ateist olmak isteyenler?

Lucifer'dan etkilenip, ateist olan kaç muhafazakar müslüman vardır sence? Seküler müslümanlık farklı, muhafazakar müslümanlık farklı. Ben muhafazakar müslümanlardan bahsediyorum çoğunluk olarak.

@Trascendentium Yani eninde sonunda çekirdek tecrübelerden faydalanmak zorunda olduğumuzu söylüyorsun. Bu bağlamda özgür iradeyi kısıtlayan tek şey çekirdek tecrübe bütünlüğü değil. Karar verdiğin an duygusal olarak farklı hissediyorsan bu bile kararını etkileyebiliyor. Durumsal olarak burada da özgür irade var olmuyor.

Elinize sağlık. Bence de yoktur.

Cok basit, biz. Eylemlerimizin bir kismini biz, bir kismini bizim secmedigimiz seyler kontrol ediyor. Insanlarin tumuyle ozgur iradeden yoksun oldugu fikrine kesinlikle katilmiyorum. Bazi seyleri bilerek ve isteyerek, gayet bilincli sekilde yapabiliriz. Konuda haklilik payi var, bazi aksiyonlar bizim secimimizmis gibi gorunse de degil. Manipule edilebilen canlilariz. Ya da genetik miras tercihlerimizi etkiliyor. Ama bu tum hareketlerimizin bizim irademiz disinda oldugunu kesinlikle gostermiyor. Aslinda bu ozgur irade nanesi dinci kesimin "Her seyi olmadan bilen tanri" iddiasi nedeniyle gereksiz-fazla sorgulanan bir mesele bana gore. Sebep sonuc iliskisi kurabilen, analiz yetenegi olan her zeki canli gibi biz de basi seyleri bilincli ve planli sekilde kendi irademizle yapabiliyoruz. Babunlar da bunu yapiyor.

Havalı olmak için ateist olan birisini betimliyorsunuz şu anda. Ben de size 2 saattir araştırmanın, sorgulamanın, okumanın öneminden bahsediyorum. Sırf havalı olabilmek için dininden vazgeçiyorsa o halde nasıl hala özgür irade yoktur diyebiliyorsunuz? Bayağı var işte, sırf havalı olmak için bile dinden çıkabilir diyorsunuz. Kimse ceza yazmıyor ki.

Nerede demişim? Sadece böyle bir şeyin çok çok düşük bir ihtimalle gerçekleşeceğini söylüyorum.

Pekala fakat yine de çok güzel bir kitap

İçinde o inanç yoksa yapabilir. Ben istesem bile yapamıyorum çünkü inanıyorum ama başkası inanmazsa an meselesi ile geçebilir ateizm veya deizm olayına.

O zaman özgür irade yoktur diyemezsiniz.

Özgür irade dediğimiz şey seçim özgürlüğü değil midir? Saçımı ne tarafa yatıracağım, hangi diziyi izleyeceğim, hangi dine mensup olacağım, ileride hangi mesleğe sahip olacağım... Müslüman bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldiğinizde, sizi o aile büyüttüğü için müslüman olarak büyüyorsunuz. Fakat büyüdüğünüzde ateist olabiliyorsunuz. Çocukluk arkadaşınız, okuduğunuz okul, ilkokul öğretmeniniz olsa olsa aileniz ve hayat şartları tarafından belirlenebilir. Bunların insanın özgür iradesini yok eden şeyler olduğuna inanmıyorum. 10 gün olmuş bu arada, fark etmedim

Bence vardır ama herkesin fikri kendine.

Herkes yaratıcı yok demiyor zaten, bizim dediğimiz dinlerin yalan olması.

Çevresinden etkilenerek havalı olacağını düşünüyor diyorum. Dikkatli okuyup anlamaya çalışın.

Hollywood aktörleri din dersi mi veriyor? Ne saçma bir mantıktır bu yahu ve evet Lucifer'dan etkilenenler vardır kesinlikle. İlk defa bu kadar saçma argümanlara cevap verme gereği hissediyorum.

Arkaik kodlar veya çekirdek tecrübe belirleyiciliği özgür iradenin orijinalitesine zarar vermez, aksine onu geliştirir, bu aynı zamanda bir AI Developer'ın bildiği en eski şeylerden biridir.

Dediğiniz gibi havalı olduğunu düşündüğü için ateist olan gençlere, kendisi gibi havalı gençler ateistlik dersleri mi veriyor?

Selam Andar Han Hocam, Epeydir görüşmedik, karşılaşmadık. Özlemişim sizi ve sizin müdahil olduğunuz felsefi konuları. Yukarıda yazdığınıza gelince, Konunun tamamını okumuş değilim ama gördüğüm kadarı ile; Yoktur diyenlerin iddiası bir insanın o sineği öldürme eyleminin veya umursamadan uyuyabilme eyleminin kendi seçimi değil tecrübeleri olduğu yönünde değil mi? Yukarıdaki ilkel toplumla ilgili argümanınız güzeldi. Bana sorarsanız insanın seçemediği ve kontrol edemediği pekçok şey olmakla beraber insan hayatı seçimlerden ibarettir ve insan özgürdür. İnsanoğlunun kendini büyük bir çoğunlukla akıntıya bırakmasının nedeni özgür olmaması değil kolaya kaçması ve/veya özgürlüğün bedeline katlanmayı göze alamamasından ibarettir. Garip birşey daha ekleyeyim. Doğduğu yeri seçemediği ve bunun sonuçları olduğundan bahseden kişiler acaba/mesela Andromeda galaksi'sinde doğmayı bile seçebilecek kadar özgür olmayı mı kastediyor? Böyle değilse...? Tanrısal bir özgürlük bekliyorlarsa tanrısal özgürlük için tek'lik şarttır. İki kişinin olduğu yerde sınırsız özgürlük doğası gereği olamaz.

Onlara göre de bizim dinimiz yalan. Yahudi bir ailenin çocuğu olduğunda ''Oğlum bak biz Yahudi'yiz ama sen istiyorsan Müslüman da olabilirsin yani kafana göre'' mi diyorlar sence? Ayrıca ne diye gidip diğer dinleri araştırsın diyorsun. Ben de neden araştırmasın diyorum. Okuma, araştırma alışkanlığıyla büyümüş bir çocuk neden sorgulamasın?

Arkadaşlar bu arada konuda yazım hataları olabilir. Ben konuyu açarken yoktu ama moderatörler yazım denetimi çakıp geçiyor. Doğru olan konuyu bozuyorlar akıl alır gibi değil!

Kendinizi iyi ifade etmişsiniz, Tebrikler. Bu konu hakkında epey düşündüm ve fikirlerimiz hemen hemen benzer. Ama ben çok ama çok az da birazcık var diye düşünüyorum, belki de yoktur. Eğer okuduysanız ki büyük ihtimal okudunuz, Mark Twain - İnsan Nedir bu konuya dair en iyi kitaplardan...

Hocam iq düzeyim bu konuya uygun değil ancak destekliyorum.

Katılıyorum tamamen özgür olamadığımıza göre o zaman hiç özgür değiliz demek doğru olmaz kısıtlandığımız alan ve etkisi altında kaldığımız alanlar var.

Sadece tecrübe ve içgüdülerimiz ile kararlarımız şekilleniyor ise yeni ve farklı olanı tecrübe etme isteği ki buna merak sebep oluyor diyebiliriz ve hatta bunu da içgüdü olarak kabul edelim ki o zaman bir başka içgüdümüz olan kaygı ile olan karşıtlık arasındaki, yani kendini kollama ve merak arasında yapılan seçimi ne belirliyor? Ya da başka bir şekilde, geçmiş çağlarda diğer toplumlar ile etkileşimin çok daha sınırlı olduğu yörelerde, toplumunun normlarına aykırı ve kendi varlığını da riske atarak karşıt duruş sergileme isteğine sebep olan nedir?

Hocam, çevresi tamamen müslüman olan kaç kişi ateizme yönelebilir veya ateizmi düşünebilir? Açıklayınız lütfen.

Neden o zaman ülkede bunca yıldır laiklik olmasına rağmen halkın çoğunluğu müslüman?

Secemedigin seylerin secinlerini etkiliyor olmasi, secimlerinin tamamen secemedigin seyler tarafindan kontrol edildigini gostermiyor bana gore. Bence bu da tartisilan cogu sey gibi gri bir alanda. Herkes bir seylerin etkisinde kaliyor fakat kendi ozgurlukleri de bir nebze kararlarini etkiliyor. Var ya da yok gibi 0 ve 1 e indirgenebilecek kadar basit degil bu konu.

Okumadım ama ileride okuyacağım büyük ihtimalle.

Bu konuda haklı olabilirsiniz. Ama ben özgür iradenin varlığını neredeyse 0 gibi gördüğüm için başlığı ve içeriği böyle sunmayı uygun gördüm. Sizinki de elbette kabul edilebilir bir yaklaşım.

Zorla mensubu yapılamıyorsa neden bir çoğumuzun nüfüs kağıdında doğmadan önce dini İslam yazıyor?

Nihai özgür irade yoktur, evet. Ama özgür iradeyi farklı konularda da ele alabiliriz. Ben olduğunu düşünüyorum ama nihai özgür irade yoktur. Zaten "ben" dediğin kişiye bile yabancısın. Neden bir şeyleri sevdiğini bilebiliyor musun ki? Hiçbir şeyini sen seçmedin doğarken, yani "ben" dediğin kişi bambaşka olabilirdi. Çok fazla irdelenebilir ve karışabilir ama basitçe hem vardır, hem yoktur.

Sebepsiz eylem olmadığını düşünüyorum. Bu yüzden sizle aynı fikirde değilim.

Her mahallede bulunan "4-6 yaş kuran kurslarına" giden çocukların büyüdüklerinde özgür iradeye sahip olmaları neredeyse imkansızdır, yahudi toplumlarında da böyledir, irade artık kiralıktır, ilkokul mezunu bir kişi binlerce kişiyi yönlendirebilir, Orta Doğu toplumları bu yüzden batılı toplumların kölesi olmaya mahkumdur örnek Irak savaşında ABD savaş öncesi Irak'ın en önemli cemaatlerini ele geçirmişti, Irak askerleri direnmedi hatta savaşmadı bile çünkü savaşmayın emri gelmişti tıpkı kurtuluş savaşında yunanlılara karşı savaşmayın diye verilen fetvalar gibi.

İnsan günümüzde her hareketini baskı altında ve bir şeyleri kaybetme korkusuyla gerçekleştirir. Kentte yaşayan insanın farklı korkuları; kırsalda yaşayan insanın farklı korkuları vardır. Nihayetinde her insan bir dürtü sonucu hareket eder. Örneğin, TV karşısına geçip günlerce gözünüzü kırpmadan TV izleyemezsiniz. İnsanda böyle bir irade yoktur.

Rousseau'nun şu sözleri manidardır; "İnsan özgür doğar; oysa her yerde zincire vurulmuştur. Falan kimse kendini başkalarının efendisi sanır ama böyle sanması onlardan daha da köle olmasına engel değildir."

İnsanı zincire vuran da kendisidir. Bir zorba karşısında ölmek dahil olmak üzere küçük veya büyük olumsuz sonuçlara katlanmayı göze alarak direnmeyi seçebilme güç ve iradesine sahip değil isek bu kendi seçim ve suçumuzdur. Küçük veya büyük, az veya çok önemli/önemsiz şeyler için boyun eğiyorsak özgür değiliz mi demek oluyor? Yukarıdaki cümle bu bağlamda söylendi. Uç bir örnek olması asıl fikrin gözden kaçmasına neden olabilir. Konu başlığı ''özgürlük'' kelimesi kullanılarak açıldığı için çıkmazda gibi geldi. Aslında insan denilen varlığın seçim yapma yetisi var mıdır? veya yok mudur? şeklinde olmalı idi. Özgür olmadığını savunanların savlarına bakarsak tüm dünya ve tüm dünya üzerindeki herbir toz zerresinin kontrolüne sahip olsalar bile özgürüm diyemezler.

Havalı olmak için, havalı gençlerden etkilenildiği için dinin değiştirilebileceğine inanıyorsunuz. Ama birisi çıkıp araştırabilir, okuyabilir, okuduklarından etkilenebilir dediğimde saçma buluyorsunuz. Siz, inanmak istediğiniz şeye inanıyorsunuz.

Benimseme mevzusu var. Seçim yapmadan önce objektif bir şekilde sorgulaman lazım. Doğru bildiği dini bir kenara bırakmak ve küçüklüğünden beri ötekileştirdiği kafirlerin tarafına geçmek istemeyeceğinden kimse buna yaklaşmıyor. Güya sorgulayanların çoğunluğu da çıktığı yola geri dönebilmek için kırk takla atıp, oradan buradan kıvırıp yine kendi kafasında inandığı dini mantıklı göstermeye çalışıyor.

Birisi çıkıp da Lucifer'dan etkilendim, dinimi değiştiriyorum derse bu özgür iradenin olduğuna dair bir kanıt olur.

Mark Twain'in insan nedir hakkında bir kitabı var. Oradan ilham alarak yazdığınızı düşünüyorum fakat eğer oradan ilham alarak yazmadıysanız çok iyi bir şekilde bu konuya ve birçok konuya değiniyor. Tavsiye ederim.

Diğer dinleri araştırmak isteyenler İncil'i de okuyabilirler, internetten de araştırma yapabilirler. Bütün dinlerle alakalı bilgiye internet üzerinden ulaşabilirsiniz. O zaman çocuklarımıza kitap okuma alışkanlığını da öğretmeyelim. Belki ileride kitap okumak istemez diye. Doğru yolu gösterip, kendi seçeceği yolda yürümesine karışmamalıyız deseniz hak vereceğim. İnsanlık geçmişten beridir bir hep bir yaratıcının olduğuna inandı. Ateşe, güneşe bir sürü şeye taptılar. Zaman içinde değişti bu tabii. Günümüzde hiç ateşe tapan insan görmedim. Çocuğumuza bir yol göstermeyip, ateşe tapmasına göz mü yumalım?

Demek istediğim düşük bir şans var, cidden düşük. En azından 13 yaşına gelene kadar çocuklara din bağlanmasın, dini gelenekler uygulanmasın o zaman özgür irade var derim. Öbür türlü çevre, coğrafya ve aile dini belirliyor genellikle.

Sence ben Lucifer'ı oynayan aktörden mi bahsediyorum yoksa Lucifer'ın temasından mı?

Yorulduğum için bu sonuncu cevabım olsun. O zaman izlediği dizilerde oynayan Hollywood aktörlerinden etkilenip neden dinlerini değiştirmiyorlar? ''Lucifer izledim anne artık ben Müslüman değilim'' diyen birisini gördünüz mü? İçgüdüleriyle yaşayan, okumayan bir insanın davranışlarından kimse sorumlu değil. Tıpkı RTÜK'ün Netflix'i engellemesi gibi. Veya ''Ben Pokemun'um'' deyip, camdan atlayan çocuk yüzünden Pokemon'un ülkemizde yasaklanması gibi.

Neden yönelemesin? Ateistlere ceza verilmiyor ki. O, bu, şu ne düşünür diye bir şeyi yapan veya yapmayan bir insanın iradesi bizi ilgilendirmiyor. Seçim hakkı var sonuçta.

Özgür irade seçim özgürlüğüdür ama bu seçimi yaparken seni, anne babadan gelen genlerin ve buna bağlı olarak zekan ve zekana bağlı olarak tecrübelerinden çıkardığın derslerin manipüle etmemesidir. Saçını sola tarama kararın belki de farklı anne babadan dünyaya gelseydin eğer sağa tarama kararın olacaktı. Genlerin ve vücudundaki bakteriler seni manipüle ediyor. Size garip birşey söyleyeceğim. Bağırsaklar ikinci beynimizdir. Aldığımız kararların çoğunda bağırsağımızda bulunan bakteriler, çeşitleri ve bu bakterilerin sayısı etki eder. Bu konu hakkında Hacettepe üniversitesinde öğretim üyesi olan Serkan Karaismailoğlu'nun "Beyinde ararken bağırsakta buldum" kitabını okumanızı şiddetle tavsiye ederim.

Bence özgür irade seçimlerimizle ilgili değil. Özgür irade gibi insana özgü olduğu söylenen bir özelliği incelemek için insana özgü davranışları değerlendirmemiz gerekmez mi? Tecrübelerin seçimlere etki etmesi her hayvanda olan bir durum. Mesela siz bir maymuna bir kaç defa acı biber sürülmüş muz verirseniz bir süre sonra hiç muz yememeye başlar. Sonra aynı maymunu alıp acı olmayan muz yiyen başka maymunların arasına koyarsanız maymunumuz bir süre çevredeki maymunların rahat rahat muz yediğini izledikten sonra muza bir şans daha verir ve buradaki muzların acı olmadığını fark eder. Bu durumda tecrübe, çevreden etkilenme ve seçim sistemimiz konusunda hayvanlardan çok da farklı olmadığımız görülür. İnsana özgü bir davranış örmeği vermem gerekirse: Mesela siz evde durup dururken çevrenizde kimse yokken ellerinize bakıp onu incelemeniz parmaklarınızla garip hareketler yapmanız, aynanın karşısına geçtiğiniz zamanlarda değişik yüz ifadeleri yapmanız bile özgür iradenin var olduğuna bir işaret sayılır çünkü bizden başka hiçbir canlı bu tarz hareketler sergilemez. Yani ben karşılığında hiçbir ödül olmadığını bilmeme rağmen aynanın karşısında yanaklarımı şişirebildiğim sürece özgür iradeye sahip olduğumu düşünüyorum. Felsefeyle pek içli dışlı değilim. Yanlış düşündüğüm bir yer varsa belirtirseniz sevinirim.

Aynı sorunları hep yaşıyorum. Özgür irade'den kastedilen şeyin ne olduğunu hala anlamadım. Özgür irade yok diyenlerin kastettiği şey insanlık tarihi boyunca yaşamış herbir insanın hiçbirinin tüm hayatlarının herhangi bir anında bile herhangi bir seçim yapmadığı mıdır? Ya da özgür irade var diyenlerin kastettiği şey insan hayatının seçimlerden ibaret olduğu mu? Son soru : Vardır diyebilmek için ne hakkında veya kaç seçim yapmış olmak gerekir ki?

Yoktur tabii ki.

Soru böyle soruldugunda, cevap olarak "yoktur" denildiğinde de adaleti de aramayın denilebilir. Madem insan seçemiyor, o zaman neden yargılanıyor?

Çoğu şey bizim irademizin dışında gerçekleşiyor ve bizi de etkiliyor, gerçekleşen şeylere göre karar alıyoruz. Burada başka bir şey tarafından baskılanmak durumunda kalınınca da irademiz bizim değil bulunduğumuz duruma göre karar alınmış oluyor. Çok da bi olayı yok, herkes bunun farkında değil miydi? Ortalama bir 16 17 yaşındaki bir gencin sorguladığı ve bildiği şey bunlar. Dünyada sadece biz yaşasaydık bütün her şeyi biz yapabilseydik belki özgür irade olabilirdi. Dünyada sadece biz yokuz, herkes var. Sonuç olarak özgür irade yoktur. Bu dincilerin birkaç oyunlarından bir tanesidir. İnsanların seçim yetisi, karar alma, yönelme yetisi var. Peki bu kararın oluşmasında neler etkili? Neler etkiliyor bizi ki böyle karar veriyoruz? Kim sana özgür diyebilir? Şu an içinde bulunduğun düşünceler dahi özgür değil olamayacak da hiçbir zaman. Kendi kendinizi de gerektiğinden fazla özgürleştirmeyin, boşa bir çaba olacaktır. Çünkü çevremizden her zaman feyz alacağızdır.

Peki ya yapılan her seçim evreni o gerçeğin var olduğu başka bir paralel evrene taşıyorsa? Çoklu evrenlerin varlığı bir gün kanıtlanırsa bu sorun da çözülebilir.

Aktör veya tema fark etmez. Lucifer'dan etkilendiği için dinini değiştirirse birisi bu da özgür irade olur. Okumayı seven birisi diğer dinleri okuyup, etkilenip, dinini değiştirirse bu da özgür irade olur.

Fark eder abicim fark eder, Lucifer'ı oynayan aktör başka Lucifer dizisinin anlatmak istediği şey başka. Argümanlarınının geçersiz olduğunu bildiğin için mantık uygulamaktan mı kaçınıyorsun yoksa ciddi ciddi bu argümanlara güveniyor musun?

O kitabı hiç okumadım ve genel olarak da özgür irade konusunda neredeyse hiçbir kitabı okumadım. Daha çok gökyüzüne bakarken oluşturduğum bir argümandır özgür irade argümanım. En gurur duyduğum argümandır çünkü ilhamı sadece gökyüzüdür.

Özgür iradeni kullanırken tecrübelerinden faydalanmak zorunda değilsin. Ya da verdiğin kararda hiç benzer tecrüben olmayabilir.

Şu görsele bayılırım:

Hayata tutunmamızı sağlar bir nevi. İpler tamamiyle bizim elimizdeymiş gibi hissettirir. Bu şekildede çıldırmamızı önler. Resim çok iyiymiş bu arada, kendimi çok rahat hissettim gördüğüm zaman.

Ben de sınırlı ve düşük ihtimalle çalıştığından bahsediyorum.

Zaten diyorum ki, çocuk büyüdüğünde bu durumu değiştirebilir. 2 yaşındayken araştıracak hali yok değil mi? Hayatınız boyunca hiç mi ateist arkadaşınız olmadı okulda falan? Ailesi Müslüman olup da 1 tane ateist olan insan yokmuş gibi konuşuyorsunuz. Ateist olan adam neden farklı bir dine de mensup olamasın ki? İnsanlar ateist olabildiğine göre farklı dinleri de benimseyebilirler. Ateist olmayı isteyip, ailesi yüzünden çekinen insanlar da vardır zaten yoktur demiyorum. Seçim hakkınız olduğundan bahsediyorum.

Şimdi bundan ne anlamalıyız? Bir konuda zamanla elde ettiğiniz bir bilgi birikimine tecrübe dersiniz. Mesela çikolatalı bir dondurma yediniz ve sevmediniz. Bu bir tecrübedir. Bu tecrübenize göre, çikolatalı dondurmayı sevmiyorsunuz. Burada önemli olan nokta, artık bir şeyi tecrübe etmiş olmanız. Çikolatalı dondurma yemeyi tecrübe ettiniz ve artık isterseniz aklınızdan çikolatalı dondurmanın tadını tekrar tadabilirsiniz. Bunu hemen uygulayın. Tadını tecrübe ettiğiniz bir yiyeceği aklınızda canlandırın ve tadını hissettiğinizi düşünün. Tadını hemen hatırlayacaksınız. Sanki yemişsiniz gibi tadı gelecek. Yani beyin zihninde bu tecrübeleri geri çağırabiliyor. Hayatımızı çoğunlukla aynı çekirdek tecrübe bütünüyle bitiririz. Bu çekirdek tecrübe bütünü, çocukluğumuzdan gelir. Yaklaşık 0-7 yaş arasından bahsediyoruz burada. Bu yaşlar arasında bilinçli bir varlıktan çok, hipnozda gibisinizdir. Yani öğretilen bilgiler direkt bilinçaltınıza yerleşir. Bilinçaltı bildiğiniz gibi insanın neredeyse tamamını kontrol eder. Bilinciniz ne düşünürse düşünsün, bilinçaltınızla şiddetli bir uyuşmazlık varsa, muhtemelen bilinçaltınız kazanacaktır. Bu yüzden başarıyla ilgili kişisel gelişim kitapları okuyup, bilincinizi dönüştürmenize rağmen başarısız oluyorsunuz. Çünkü önemli olan bilinçaltıdır. Bilinç dediğiniz nedir ki? Bu çekirdek tecrübe bütününü oluşturan parametreleri kabaca listelemek gerekirse: Doğduğunuz yer. Doğduğunuz ülke, il ve ilçe gerçekten çok önemlidir. Çünkü aşağıdaki tüm parametreleri etkiliyor. Ebeveynleriniz. Ebeveynleriniz çok önemli. Nasıl bir eğitim seviyesine sahipler, ne kadar para kazanıyorlar, sizle nasıl ilgileniyorlar vs. Dış görünüşünüz. Bunu en basit şöyle açıklayayım: Dış görünüşünüz, okuldaki İnek Ahmet mi yoksa Popüler Berke Su mu olacağınızı belirler. Konuştuğunuz dil. Kavramlar ile düşünürüz. Yani konuştuğumuz dil ile. Dillerin yapısı farklılık gösterebilir yani nasıl düşündüğünüzü etkileyebilir. Çocukluk arkadaşlarınız. Size nasıl davrandılar, ne tür ilişkiler kurdunuz, onlarla ne tür sorunlar yaşadınız, ne oyunlar oynadınız vs. İlkokul öğretmenleriniz. Yeri gelecek, onları ebeveynlerinizden bile fazla göreceksiniz. Önemi yeterince açık diye düşünüyorum. Oradan buradan duyduklarınız. Bu en tehlikelisi işte. Oradan buradan duyduklarınız kafanıza bir yerleşirse ve şansınıza pek iyi bir şeyler değilse... Şu ana kadar farkına vardınız mı bilmiyorum ama işte kafanızdaki şimşekleri çaktıracak soru geliyor: Bunların hangisini kontrol edebilirsiniz? Hangisini değiştirebilirsiniz? Doğduğunuz yer size bağlı değil. Ebeyvenleriniz zaten bağlı değil. E dış görünüşünüz de öyle. Konuştuğunuz dili de değiştiremezsiniz. Çekirdek diliniz, ilk öğrendiğiniz dildir. Çocukluk arkadaşlarınızı da pek kontrol edemezsiniz. İlkokul öğretmenleri de keza öyle. Oradan buradan duyduklarınız 0, hiç yani. Buraya kadar oldukça basit, otantik felsefi terimler kullanmadan derdimi anlattığımı düşünüyorum. Bunları anlatmak zorundaydım zira bunları bilmezseniz, neden tecrübe de tecrübe diye tutturduğumu anlamayacaksınız. şimdi sıra geldi karar almak ve tecrübe ilişkisine. Karar vermek için tecrübeye ihtiyacımız var. Tecrübenin olmadığı yerde de ya benzer tecrübelerimiz devreye girer ya da içgüdülerimiz. Burada ayrım yapmak için bilmemiz gereken önemli iki şey var: Tecrübe doğuştan gelmez. Geldiğini iddia etmek kavramın direktmen anlamına aykırıdır. İçgüdü doğuştan gelir ve herhangi bir tecrübe gerektirmez. Hayatta kalmak, acıdan kaçmak, zevki aramak vs. Yani canlı, herhangi bir alan için bir tecrübeye sahip değilse, ya diğer benzer tecrübelerini kullanır ya da içgüdülerini kullanır ki, her daim kullanılacağını söylemiyorum. Benzer tecrübeler arasında bağlantı kurmak, günlük hayatımızda daha sık yaptığımız bir şey. Peki bir diğer sorumuz geliyor: Çekirdek tecrübe bütününüzü oluşturan şeylerden hiçbirini kontrol edemezken, diğer elde ettiğiniz tecrübeler de zaten çekirdek tecrübe bütününün etkisi altında kaldığı ve yine kontrol edemediğiniz için, nasıl özgür iradeye sahip olabileceğinizi iddia ediyorsunuz? Hangi argümanınız, inandığınız dinin hangi kısmı, mensubu olduğunuz felsefelerin hangisi, bu basit gerçeği çürütebilir?

Zaman kaybı olacağını ve asıl dininin buna sıcak bakmayacağını düşünebileceği için olabilir mi?

Buna sebep olan şey anne babadan alınan genler ve buna bağlı olarak zeka ve yine zekaya bağlı olarak tecrübedir. O kişiler, anne babadan aldıkları genler sayesinde, topluma göre daha zeki veya topluma göre daha aptal olabilir. Daha zeki veya daha aptalsalar eğer hayat boyunca yaşadıkları tecrübeleri toplum genelinden farklı olur.