Ferrit ve çelik nüveli bobinler Tüm resimler netten bir alıntıdır. Merhaba, değerli arkadaşlar; Özindüksiyonu bobin sargısı olan her yerde duymaktayız. Özindiksiyon; bobinli devrenin açılma ve kapanma zamanlarında neden oluşur, bunun nedenini merak ettiyseniz yazının devamını okuyun. Nüveli veya nüvesiz bir bobin sarımına, sarım sayısı ne olursa olsun DC akımli, sabit gerilim ve akımda bir elektrik akımını verdiğimizi düşünelim. Bu elektrik akımı bir devre kesici anahtar, platin yardımıyla kesildiğinde, bu kesilme hızıyla doğru orantılı mağnetik alanda bir değişim olur. Elektrik akımı geçerken bobini saran mağnetik alan elektrik akımının kesilme hızıyla aniden yok olur. Bir benzetme yaplırsa eğer, bu mağnetik alanın belirli hızla kesilmesi, nüveli veya nüvesiz bir bobin içinden, bir çubuk mıknatısın N-S kutupları doğrultusunda, aslında çok hızla geçerek uzaklaşması demektir. Nüveli bobine DC elektrik akımı verildiğinde nüvesi o anda N-S kutuplu daimi bir mıknatıs olur, nüvesiz bobinde de nüve olmadığı halde aniden elektrik akımı kesilirse bir çubuk mıknatıs bir yerden diğer tarafa hareketi gibi olmuş olur. Bir çubuk mıknatısın bir bobin içinden hızla geçerek gitmesi aslında öz-indüksiyonla oluşan benzer volttaki ani akımları yine ortaya çıkarabilir. Ama nüvesiz bobinlerde çubuk mıknatısın sanal olarak oluştuğunu, özindüksiyonu daha iyi anlayabilmek için düşünmemiz gerekir. Elektrik akımı-bobin ilişkisinde, bu bobinde elektrik oluşabilmesi için değişken) hareket eden bir mağnetik alan etkisinin içinde bulunması gerekir. Bir bobine verdiğiniz akımı aniden keserseniz o bobin buna bir tepki olarak anlık e. m. k. oluşturup özindiksiyonla anlık elektrik akımını, bobin içinde hızla hareket eden bir mıknatıs benzeri oluşturur. Bobine uygulanıp verilen bu elektrik akımının kesilmesi nasıl hızlandırılabilir? Araçlardaki bataryalı ateşleme istemindeki platinli devre kesiciye paralel bir kondansatör paralel bağlanarak veya transistör vb. yarıiletken devre kesiciler kullanılarak elektrik akımının kesilme hızı artırılabilir. Bu da nüveli bir bobin içinde oluşan daimi mıknatısın sağdan sola veya soldan sağa hareket hızının daha artması, bu artışla daha fazla voltajın oluşması demektir. Gerçekten de transistörlü, entegreli ateşleme sistemli araçlardaki ateşleme bobini çıkışındaki bujilerde, normal platin-meksefeyle çalışan araçlara göre daha yüksek gerilimli akımlar brnzinli motordaki bir bujinin çakması için oluşturulur. Özindüksiyonla ani ve yüksek elektrik akımları sadece DC elektrik uygulanmasıyla olamaz, birincil bobinine AC elektrik akımı uygulanan mantetolu bataryasız ateşleme sistemlerinde birincil Ac sargının platin, meksefe yardımıyla aniden kesilmesi de ikincil bobinlerde DC akım uygulanmış gibi yüksek gerilim oluşturur. Yani özindüksiyonlu akım oluşmasında akımın DC veya AC olma şartı yoktur, burada önemli olanı bu bobine uygulalanan akımın aniden kesilmesi işlemidir. özindiksiyon primer-sekonder sargılı nüveli bobinlerde, primere uygulanırlen 300-350 volt Dc civarında oluşarak devre kesici kontaklarına olası küçük kıvılcım veya arklarla zarar verebllir. Bunu azaltmak için devre kesici kontaklarına paralel kondasatör bağlanır. kondastör hem arkı azaltıp platinli devre kesicinin ömrünü uzatabilir, hem de sekonderden çıkan yüksek gerlimli voltajın daha yüksek olmasını sağlar. Bir AC trafonun primerinden sadece AC gerlim uygulayarak sekonderinden ayni, daha yüksek veya alçak voltajlardaki AC akımı alabiliriz. Trafo primerine AC yerine direk DC akımı uygularsak sekonderinden DC veya AC akımını alamayız. Ancak bir devre kesici yardımıyla kesik kesik DC akımları şeklinde veya DC > AC inverterlerle, bir çeviriciden sonra bu trafonun alçak gerilimli sargılarından girilip daha yüksek voltajlı sargılarından daha yüksek voltajları, özindiksiyondaki gibi anlık değil, daimi gerilimleri, akımları alabiliriz, ayni normal trafolu olan UPS'lerdeki gibi. Röle bobinleri: DC rölelerin bobinleri elektrik akımıyla ilk açılma ve kapanma anlarında özindiksiyonla ters akımları mutlaka üreteceğinden, bu röle devrelerinde, çok yakındaki bağlı transistör, entegre devreli hassas elektronik devrelerde, PLC'lerde, vb. bu hassas yarıiletkenleri ters akımla oluşan bu özindüksiyonlu akımlardan korunmak için, mutlaka ters-paralel diyotlar röle ayaklarının çıkışına bağlı olmalıdır. Böylece oluşan özindiksiyonlu ters-paralel bağlı bu diyotlarla alınıp diğer hassas devrelere geçmesi önlenir. Kolay gelsin. DC-DC Konverterler : Bu dönüştürcülerde de bisiklet dinamosu veya jeneratör görevli olarak kullanılan ferrit bobinlere uygulalanan DC akımın özindüksiyon akımları şeklinde alınmış kesik akımları, bir diyottan geçerek bir elektrolitik kondansatörde biriktirilip, bu kondansatörün çıkış uçlarından ikincil bir güç kaynağına dönüşerek bu akımlar kullanılır. DC-DC konverterlerin elektrik devresinde yer alan diyot, bobin ve kondansatörünün, bu devrede yer alan konumları değiştirilip çıkışında yükselten veya alçaltan DC konverter tipinde olacağı belirlenir. Kolay gelsin.

Elinize sağlık