Şuan gökyüzüne bak bir yıldız seç belki seçtiğin yıldız şuan patladı fakat biz anında göremiyoruz ışık hızının yetersizliği yüzünden artık evrenin ne kadar büyük olduğunu düşün. Belki diğer varlıklarında ışık hızı gibi bir şeyi vardır ve bu bizim ışık hızımızın binlerce katı hızda olabilir, kim bilir.

Evet bu doğru. Olay ışığın da bir hızının olması. Yıldızlararası mesafeler inanılmaz uzaklıklar oldukları için ışığın hızı bile (ortalama 300.000 km/s) yavaş kalıyor. Örneğin yakın zamanda "patlaması" beklenen Betelguese yıldızı dünyadan yaklaşık 600-650 ışık yılı uzakta ve büyük ihtimalle şu anda süpernova oldu fakat bize hala ışığı ulaşmadı.

Selamlar, nereden duyduğumu hatırlamıyorum. Fakat şöyle bir şey duydum uzaydan bakılırsa dünyanın zamanda biraz önceki hali gözükürmüş. Doğru mudur bu duyduğum? Eğer bu doğruysa dünya bir ayna koyup bakılabilir mi?

Doğru mesela yakın bir örnek vereyim şu an gördüğümüz güneş aslında 8 dk önceki hali şu an birden yok olsa 8 dk sonra fark ederiz.

Saliseler içinde tüm güneş sistemi (280 küsur milyar kilometre çap) nasıl yok olacak ki? Patlamanın yaratacağı yüksek dozdaki ışınım yaklaşık 8 dakikada buraya ancak ulaşacak, iyonize olmamış bazı materyallerin erişim süreleri daha da uzun olacak. Tüm sistemde bunun etkisinin tam olarak görülmesi çok kısa sürelerde tamamlanacak bir süreç değil.

Aynen öyle mesela 200 milyon ışık yılı uzaklığa ayna koyup dünyaya baksan dinozorları görebilirsin.

Güneşin yok olma düşüncesi kütleçekimsel etkinin ışık hızında olması ile alakalı bir düşünsel deney. Güneş elbette ki bir anda aniden ortadan kaybolmayacak. Fakat nasıl ki 150 milyon km uzaktan ışığı 8 dakikada bize ulaşıyorsa, aynı şekilde sisteme uyguladığı kütleçekimsel etki de bizi 8 dakika içinde etkiliyor. Böyle olunca güneş bir anda yok olsa biz onun kayıp oluşunu 8 dakika sonra farkederiz ve dünya 8 dakika sonra onun kütleçekim yörüngesinden dışarı çıkar. Ayrıca güneş kütlesindeki yıldızların kızıl deve dönüşerek yaşamlarının sonlandığı uzaydaki diğer benzer yıldızlar incelenerek keşfedilmişti. Yani güneş patlamayacak. Her 1 milyar yılda ısısı ve parlaklığı %10 artarak ve büyüyerek 5 milyar yıl içinde yavaş yavaş kızıl dev haline gelecek, sonrasında da beyaz cüce formuna dönüşecek. Bu süreçte gezegenlerin sırayla nasıl etkileneceği ise başka bir konu. Güneş patlayacak bir yıldız olsaydı bile bu patlamanın etkileri ışık hızını geçemeyeceği için güneş sistemindeki diğer gezegenlerin uzaklığına bağlı olarak etki görünecektir. Yani bütün güneş sistemi saliseler içinde yok olmayacaktı. Öyle olması için ışık hızının sınırsız olması gerekirdi. Ancak ışık hızını geçen bir şey olmadığı için patlamanın bütün etkisi ışık hızında gerçekleşecektir. Mesela biz güneşin patlamasının etkisini 8 dakika sonra göreceksek, en uzaktaki Plüton cüce gezegeni ışık ve kütleçekim yörünge kaybı gibi etkileri yaklaşık 5 saat sonra görecek. Çünkü 5 ışık saati uzaklıkta.

Kozmik hız sınırı c iken güneşin patlaması güneş sistemini nasıl saliseler içinde yok ediyor?

Evet doğru. Mesela gökyüzüne baktığınızda gördüğünüz bir yıldız muhtemelen on binlerce yıl önce patlamıştır.

Uzayda bir uca ayna koyup dünyadan teleskopla bakmak mümkün olsa bile dinozorları göremezsiniz. Çünkü dünyadakı ışık aynaya vuracak aynadan sonra aynı mesafeyi yine katedecek. 3x bir durum sözkonusu. Mümkün değil. Biz şu anda kim bilir kac bin yıl önceki yıldızı görüyoruz ama uzaydan bakınca dünyayı görebilecek miyiz? O yüzden mümkün dahi değildir. Hangi mesafe ile hangı yılı göreceğiz? Mümkün değil.

Hocam güneş patlasa zaten güneş sistemi falan kalmaz güneş bir şekilde birden yok olsa olacakları söyledim.

Bunları okuduktan sonra kafam güzel yatabilirim.

Duyduğunuz hikaye muhtemelen şuna benzer bir şey: Uzaktaki bir gezegene vs. bir ayna koyup ona bir teleskop ile bakabilseydik, Dünya'nın geçmişteki halini görürdük. Ya da oraya hızlıca gidebilirseniz de geçerli. Bunun çıkış noktası şu, ışık da aslında belli bir hızla ilerliyor biliyorsunuz ki. Her ne kadar Dünya üzerinde bu hız bize inanılmaz gelse de, evrenin büyüklüğünü düşününce aslında çok az kalıyor. Işık yılı diye bir birim var. Bu, ışığın bir yılda uzayda katettiği mesafeyi ifade ediyor. Evet, adında "yıl" geçtiği için zaman birimi zannedilebiliyor ama kendisi bir uzaklık birimi. Buradan şu sonuca varabiliriz: Bizden 3 ışık yılı uzaktaki bir gezegenden, buraya bakılsaydı Dünya'nın 3 yıl önceki hali görülürdü. Çünkü ışık henüz yeni ulaşıyor oraya. Bugün gökyüzüne baktığımızda gördüğümüz yıldızlar, aslında belki de orada yoklar. Belki çoktan yok oldular. Ama henüz bu olayı bize gösterecek ışık bize ulaşmadı.

Ben de öyleyim şu an.