Merhabalar, bugünkü yazımda buharlaşma, kaynama ve kaynama noktasını anlattım. İyi okumaklar. 1.1Buharlaşma Olayı Nedir? Buharlaşma olayı en temelde maddenin sıvı halde yüzeyde bulunan taneciklerinin diğer tanecikleri ile arasında oluşturduğu çekim kuvvetini yenip gaz hale geçmesidir. Peki bu olay nasıl gerçekleşiyor? Sıvının yüzeyinin dışında bulunan ve gaz haldeki tanecikler sahip oldukları yüksek kinetik enerjilerinden dolayı epey hareketliler. Bu hareketleri sürekli hareket etmelerini sağlıyor. Bu hareketleri sırasında sıvının yüzeyinde bulunan sıvı tanecikleri ile çarpışarak sahip olduğu kinetik enerjisini sıvı taneciği ile paylaşıyor. Bu paylaşım sadece yüzey ile arasında etkili olduğundan buharlaşma olayı sadece yüzeyde gerçekleşiyor. Paylaşma sonucu enerjisi bir süre sonra artan tanecik artık etkisi altında bulunduğu çekim kuvvetinden kurtuluyor ve gaz haline geçerek fiziksel hal değişimine uğruyor. Peki sıvıların her sıcaklıkta buharlaşabilmesinin sebebi nedir? Buharlaşmanın her sıcaklıkta gerçekleşmesinin sebebi gaz taneciklerinin her sıcaklıkta bulunması ve yüzeydeki tanecikler ile çarpışıp ısıyı aktarmasıdır. 1.2 Buhar Basıncı Nedir? Buharlaşma olayı sonucunda sıvının çekiminden kurtulan tanecikler sıvı yüzeyinde birikerek sıvının yüzeyine basınç uygular, bu basınca buhar basıncı denir. Buhar basıncını etkileyen faktörler nelerdir? Buhar basıncını tanecikler arasında çekim kuvveti etkilemektedir. Bunun sebebi ise tanecikler ne kadar birbirini sıkı çekerse taneciklerin birbirinden kopması o kadar da güçleşir. Buhar basıncını sıcaklık etkilemektedir. Bunun sebebi ise sıcaklık arttığı zaman taneciklerin sahip olduğu kinetik enerji artar ve tanecikler arasındaki çekim kuvveti zayıflayarak birbirinden uzaklaşır. Bu da taneciklerin daha hızlı buharlaşmasına sebep olur. Buhar basıncını sıvının cinsi etkiler, bunun sebebi ise tanecikler arasındaki çekim kuvvetinin sıvının cinsine bağlı olmasıdır. Ortamdaki nem miktarı buhar basıncını olumsuz etkiler. Bunun sebebi ise nemin sıvının yüzeyine baskı oluşturması ve taneciklerin kopmasını güçleştirmesidir. Sıvının safsızlığı buhar basıncını etkiler. Peki nedir bu safsızlık. Safsızlık en kısa şekilde maddenin saf olmama yani yapısında farklı tanecikleri de bulundurmasıdır. Bu olayı daha da açalım ve uçucu olan ve uçucu olmayan maddelerden bahsedelim. Bu maddeler sıvının safsızlığını etkileyen maddelerdir. Bir maddenin uçucu olması onun tanecikleri arasında bulunan bağların zayıf olmasıdır. Bu maddeler sıvının içerisine atıldığında sıvıdaki buharlaşma olayı hızlanır. Bunun sebebi ise artık sıvının içinde çabuk buharlaşabilen madde olmasıdır. Uçucu olmayan maddeler ise tanecikleri arasında bulunan bağların daha da güçlü olmasıdır. Bu maddeler sıvının içerisine atıldığında buharlaşma olayı yavaşlar. Bu olaya en iyi örneği sofra tuzu ile verebiliriz. Tuzun tanecikleri arasındaki bağ iyonik bağdır. Bu bağı kısaca tanımlayacak olursak metal veya ametal, kökler arasında oluşan ve elektrostatik çekim kuvvetidir. Bu bağlar güçlü etkileşimli bağlardır. İyonik bağlı bileşikler sıvı içerisine girdiklerinde iyonlarına ayrılır ve iyon halde bulunmalarından diğer tanecikleri sımsıkı çeker. Bundan dolayı da buharlaşma olayı yavaşlar. Sıvının yüzey alanı buhar basıncını etkilemez. Sebebi ise buharlaşma her ne kadar artsa da yüzey genişlediğinden birim yüzeye uygulanan basıncın değişmemesidir. 1.3 Buharlaşma Hızı Nedir? Birim zamanda gaz hale geçen tanecik miktarına veya bir başka deyişle birim zamanda sıvının taneciklerinin çekim kuvvetini yenen tanecik miktarına denir. Buharlaşma hızını neler etkiler? Tanecikler arasındaki çekim kuvveti buharlaşma hızını etkiler. Bunun sebebi ise taneciklerin daha rahat kopmasıdır. Bu sayede normalde 2X sürede kopan tanecikler X sürede kopar. Sıcaklık buharlaşma hızını etkiler. Bunun sebebi ise tanecikler arasındaki çekim kuvvetini etkilemesidir. Sıvının cinsi de gene buharlaşma hızını etkilemesidir. Sebebi ise önceden bahsettiğim gibi tanecikler arasındaki çekim kuvvetinin sıvının cinsine gredeğişmesidir. Safsızlık yine buharlaşma hızını etkilemektedir. Madde uçucu ise buharlaşma hızı fazla, uçucu değilse buharlaşma hızı az olur. Havadaki nem oranı da buharlaşma hızını önceden bahsettiğim nedenlerden dolayı düşürmektedir. 1.4 Denge Buhar Basıncı Nedir? Kapalı bir kapta bulunan sıvının buhar basıncının yoğuşma hızına eşit olduğu anda ki buhar basıncına denge buhar basıncı denir. Sıvı maddeler kapalı kapta iken neler yaşanır? Kap içerisinde bulunan gaz tanecikleri etkisi ile veya dışarıdan etki eden sıcaklığın sonucunda kapalı kapta da buharlaşma olayı devam eder ama kap kapalı olduğu için buharlaşan sıvı bir yere gidemeyeceğinden kap içerisinde tanecikler yeniden bir araya gelerek bir süre sonra yoğuşma yani gaz fazdan sıvı faza geçiş mişlemi başlar. Yoğuşma işlemi başladıktan bir süre sonra kapalı kapta birim zamanda gerçekleşen buharlaşma hızı ve yoğuşma hızı birbirine eşit olur. Bu eşitlik anından sonraki sıvı yüzeyine uygulanan buhar basıncı ise bize denge buhar basıncını verir. 2.1 Kaynama Olayı Nedir? Buhar basıncının atmosfer basıncına eşit olduğu anda sıvıda gerçekleşen olaya kaynama denir. Peki nedir bu olaylar? Sıvının her yerinde buharlaşma olayı başlar ve buharlaşma hat safaya çıkar. Sıvıda fokurdamalar meydana gelir. Sıvı ısı almayı bırakır. Bu sebepten dolayı sıvının kinetik enerjisi sabitlenir ve sıvıya verilen enerji yok olamayacağından potansiyel enerjiye dönüşür. Ayrıca kaynama olayı her zaman gerçekleşmez. Kaynama olayının gerçekleştiği sıcaklığa kaynama noktası denir. Kaynama noktasını neler etkiler? Tanecikler arasındaki çekim kuvveti arttıkça buharlaşma hızı yani birim zamanda kopan tanecik sayısı azalır. Bundan dolayı sıvının kaynaması için sıvıya daha fazla enerji verilmesi verilmelidir. Bu enerjilerden biri de ısıdır. Isı kaynama noktasını etkiliyorsa maddenin sıcaklığını arttırmalıyız ki sıvının buhar basıncı artsın. O zaman sıcaklık da kaynama noktasını etkiler diyebiliriz. Bir başka tanımla eskiden sıvının buhar basıncını X seviyesine çıkartmak için gereken ortam sıcaklığı 50 derece ise artık bu sıcaklık arttı. Sıvının safsızlığı da tanecikler arasındaki çekim kuvvetini etkilediğinde kaynama noktasını etkiler. Atmosfer basıncınınj artnması da kaynama noktasını arttırır. Bunun sebebi ise buhar basıncının atmosfer basoıncına ulaşması için daha fazkla enerjiye gereksinim duymasıdır. 3. Kaynama İle Buharlaşma Arasındaki Fark Nedir? Buharlaşma: Her sıcaklıkta gerçekleşir. Sıvının yüzeyinde gerçekleşir. Kaynama: Sadece kaynama noktasında gerçekleşir. Sıvının her tarafında gerçekleşir. Umarım yazı sizin için faydalı olur. Ezberden çok mantığı ile beraber anlatmak istedim. Güncelleme: Konuda eksiklikler ve yazım yanlışları var. En kısa sürede düzeltilip not düşünecektir. Keyifli öğrenmeler. Son düzenleyen: Moderatör: 29 Ekim 2020