Düz mantıkla bakınca gerilimin yükseldiği yerde kablonun da genişliği artmalı ki dayanabilsin, ısınmasın vs. Ama küçük kablolar da bu yükü kaldırabiliyor sanırım, boş geçmesin diye de bindirebildikleri kadar gerilim bindiriyorlar. Sizin dediğinize göre de gerilim düşük olunca kablo genişliyor doğru mu?

Enerji santrallerinden trafolara, trafo çıkışından yüksek gerilim ya da 154 bin Volta kadar çıkarılır, sonra tekrardan mahalle içinde ki trafolara girer ve volt 380'e kadar indirilir ve evlere dağıtılır. Elektriğin iletimi hakkında ki tek sorum, elektrik neden trafolara girip yüksek gerilime kadar çıkarılır? Direkt 380'e kadar yükseltsek ya da düşürsek ve ondan sonra direkt olarak evlere dağıtsak olmuyor mu? Yg kimin işine yarıyor ya da yg ile çalışan makineler mi var ki bu kadar volt yükselitiyor? Son düzenleyen: Moderatör: 28 Ekim 2023

@mrg4dget Yüksek gerilim sektöründe çalışıyorum. Fizik kurallarıyla bakmamız gerekiyor konuya. Temel fizik derslerinde de bu ilişkiye değiliniyor olması lazım. Ben yine de açıklayıcı olmaya çalışayım. Kablo kesiti ile gerilimin bir alakası yok. İncecik bir telden bile 154000 V gerilim taşınabilir ama akım çekmek konusunda sıkıntı var. Bu yüzden bunu yapmanın bir mantığı yok. Akım yükseldikçe kablonun kalınlığı artmak zorunda. İki nokta arasında enerji iletilecekse ve çekilecek güç planlandıysa. Düşük gerilimle , yüksek akım çekmektense; yüksek gerilim kullanıp düşük akım çekmek tercih edilir. Alternatif akımda güç formülü biraz kafanızı karıştırabilir. Bu yüzden size doğru akım üzerinden formülle bir açıklama yapmaya çalışayım. Yani bazı faktörleri eleyip sadeleştiriyorum. Diyelim ki 6000 W güç çeken bir ısıtıcınız olsun ve bu ısıtıcı hem 220 V hem de 110 V gerilimle çalışabilsin. Şimdi bu ısıtıcının 220 V ve 110 V gerilimde çekmesi gereken akımı bulalım ki sonuç olarak 6000 W güç tüketebilsin. P= I E formülü bizim güç formülümüz. Buradaki P gücü ifade eder ve W olarak belirttiğimiz şeydir. "I" akımı ifade eder ve A olarak belirtilir. Son olarak E ise gerilimi ifade eder ve V olarak biliriz. Şimdi bizim bu formüle göre elimizdekileri yerleştirdiğimizde boşta sadece "I" yani akım kalacaktır. P(6000)= I 220 (veya 110) İlk olarak 220 V gerilime göre akımı bulmak için formülde yerleri değiştirmemiz lazım. Yani bu durumda bilinenlere göre bilinmeyeni bulacağız. Bu durumda formül aşağıdaki hale gelir. yani I= 6000/220 Bölme işlemini yaptığımızda "I" değerinin 27,27 A olarak buluruz. Yani çekilecek akım 27 amperdir. Şimdi aynı işlemi 110 V gerilimle yaptığımızda ise I=6000/110 formülünden 54,54 A değerini görürüz. Gerilim yarıya düştü ve çekilen akım da doğru orantıda tam iki katı olan 54 ampere çıktı. Yani 220 V kullanarak akımı tam yarısına düşürdük 110 V gerilime göre. İletkenlerin de akım taşıma kapasitesi kesiti ile ilişkilidir. Yani bu gerilim artırma yöntemiyle çekilen akımı yarıya düşürdük ve aynı şekilde iletkenin de daha ince olmasını sağladık. Ben tamamen basitleştirilmiş şekilde anlatmaya çalıştım. Alternatif akımda kullanılan formül ve etmenler çok daha karışık.

@mrg4dget Voltajı konteyner gibi düşünün. Şimdi bir kamyonunuz var ve tek seferde kanunen bir konteyner taşıyabiliyor. Kanunen taşıdığı yükün bir önemi yok. Sefer başına tek konteyner limiti var. Siz bir kamyonla 1 kiloluk bir yük mü taşımak istersiniz yoksa 1000 kiloluk mu? Tek seferde eğer 1 kilogram taşırsanız ve ihtiyaç 1000 kilogram ise, ihtiyaç anında 1000 araç çıkarmanız gerekir yola. Bunun için geniş ve bol şeritli yollara ihtiyacınız olur. Eğer tek seferde 1000 kilogram taşıyabilirseniz, tek araçla işinizi çözersiniz ve bir şerit işinizi çözer. Burada şerit durumunu iletken kesitlerine benzetebilirsiniz. Voltajı ise konteynerin doluluk oranı. Akım ise o yoldan geçen araç sayısı. Akım rahat olsun ve ihtiyacı karşılasın derseniz yolu güzelleştirmek gerekir. Ama yükü daha az araca yükleyip, daha dar yoldan götürebilirseniz gereksiz masraf etmemiş olursunuz.

Merhaba. Bir bisiklet dinamosu enerji santrallerinde üretilen büyük gücün küçük bir prototipi olmuş olsun. Şimdi ben bir bisiklet dinamosunun 6 volt, 3 watt, 0.5 A etiket değerinde ürettiği elektrik gücünü 1 km. uzaklıktaki benim yanımda bisiklet farlarını yaktığı gibi çok uzakta da aynen kullanmak istiyorum. Bu kadar uzağa enerji kayıplarını minimuma kadar düşürüp nasıl iletebilirim; yükseltici ve düşürücü elektrik trafoları en başta ve en sonda kullanarak önce yüksek gerilime önce trafoyla voltajı çıkartıp amperi çok düşürüp iletim kayıplarını böylece çok azaltarak bu işi yapabilirim. 1 km uzaktaki kullanıcı yerinde ise en az kayıpla iletim çözümüm önce voltajı düşürüp amperi tekrar normale getirip bu en son hatta kullanmış olurum. En sondaki düşürücü trafo ile iletilip gelen düşük amperli yüksek voltajı trafoyla yine 6 volt, 3 watt, 0.5 A etiketinden çok az olan bir kayıpla bisiklet farlarını 1 km uzakta yine yakabilmiş olurum. Elektrik santrallerinde de santrallerde üretilen elektriğe yükseltici ve düşürücü trafolara bu uzun mesafelerin başında ve sonunda uyguladığı işlem bu basit bisiklet dinamosu gücünün 1 km. uzağa iletilebilme işlemin aynisi olur, santral çıkışından sonra yükseltici trafoyla 380 000 volta kadar yükseltilen YG önce orta gerilime sonra da alçak gerilime (en son olarak 220 volta kadar) düşürülüp fabrika ve evlerde uygun kullanma voltajına düşürülüp kullanılmış olur. Bisiklet dinamosunun elektrik iletiminde 2 kademe trafo kullandım. Şebeke elektriğinin bizlere gelmesinde ise 3 kademe (3 trafo kademesi) YG, OG ve AG trafoları kullanılır biraz daha detaylı olarak. Santralin çıkış voltajı çok uzun mesafeler için voltaj olarak ilk trafoyla çok yükseltildiği için biden bire 220 volta direk 1 veya 2 kademeli trafolarla düşürülemez, 3 kademede monofaze 220 volt veya sanayi elektriği olan 380 volta (3 fazlı olarak ve fazlar arası voltajı olarak) 3 kademede kademeli olarak düşürülmüş olur. Kolay gelsin.

Devreden geçebilecek maksimum akım değeri düştüğü için kablo inceliyor. Ohm kanunlarına bakabilirsiniz sebebi için.

Elektrikten pek anlamam ancak alternatif akımla ilgili olabilir.

Elektriği sadece evler kullanmıyor, ayrıca evlerde 380 değil 220V kullanılır. Son düzenleyen: Moderatör: 28 Ekim 2023

Hat uzunluğu kaynaklı kayıpları ve iletken maliyetini azaltmak için. Gerilim yükseldikçe, aynı miktarda gücü iletmek için daha az akım çekilir. Akımın düşmesi ise iletken kesitini düşürmek anlamına gelir. Kesitin düşmesi ise iletken maliyetinden ve bu iletkenleri taşıyacak ekipmanların maliyetinden tasarruf sağlar. İhtiyaca göre 380 kV gerilime de çıkılan hatlar var ülkemizde. Uzun mesafe iletimler sağlandıktan sonra şehire dağıtım yapacak firmaya voltaj genelde 15 kV ve 31.5 kV gibi değerlere düşürülüp verilir. O noktadan sonra şehir içi dağıtıma başlanır. Mahallenizde bulunan kabinlere gelen voltaj değeri bu olur. Trafoda bu gerilim evlerde kullandığımız 220V gerilime düşürülür ve aboneliğe göre tek faz (220V) veya 3 faz (380V) olarak tüketiciye sunulur.

Gerilim düşüren veya gerilim yükselten trafolarda ayni güç girişi ve çıkışında volt ve amperin fiziksel büyüklüğü birbirleriyle ters orantılıdır. Bu yüzden volt alçaltan veya yükselten trafoların primer ve sekonder sarımlarının kesiti bu sarımlarda taşınacak amper/volt oranında ya çok ince ya da çok kalın seçilebilmiş olur. Trafolarda taşınan amper veya volt oranına göre belirlenen primer ve sekonder sarımın bobin teli kesiti, bu taşınan akımın en az kayıpla çok uzak noktalara voltunun yükseltilip amperinin düşürülmesinde ayni kablo seçimini yani trafolar içinde primer/sekonder sarımlarda kablo kesitini volt/ampere göre seçilmesiyle birebir ayni veya çok benzerdir, arada hiç bir fark yoktur. Voltu alçaltan ve yükselten trafolarda primer/sekonder sarımlarda bobin teli kesitinin hangi kritere göre seçildiğini çok iyi anlayabilmiş iseniz elektrik akımının büyük gücünün çok uzak noktalara en az kayıpla iletilmesinde de ayni kablo seçim siyasetinin bu uzak iletimde de aynen geçerli olup birebir uygulanmış olduğunu kolayca görebilmiş olursunuz. Sayısal değerlerle bazı uygulamalı örnekleri verebilmeyi ben asıl konunun anlaşılmasını sağlamaya çalışmam yüzünden burada şu anda yapmıyorum, çünkü bu konu sadece AC' de güç formülü olan P=Volt amper güç faktörünün volt ve amper değerlerinin sayısal olarak volt ve amper açısından ters orantılarla değiştiğinde bu akımı taşıyacak olan iletim kablosunun da bu ters orantıya dayanılarak ya çok inceltilmesi ya da aksine çok kalınlaştırılmasının gerektiğidir. Bu uygulama şeklinin uygulanması ekonomik açıdan ve fizik kanunları gereğince bir kaçınılmazımız. Volt ve amper çarpanlarından biri azalıp diğeri artarken amper yükseldiğinde ve volt düştüğünde kablo iyice kalınlaştırılmalı volt yükseldiğinde ve amper çok düştüğünde ise hem malzemeden çok fazla israf etmemek hem de en az kayıpla çok uzaklara bu gücü en az kayıplarla taşımamız açısından bu kaçınılmaz bir seçeneğimizdir, çok yüksek gerilim kablosunda aküde kullanılan ana arter kablosu kadar kalın kesitte kabloları kullanmamız hem çok gereksiz hem çok büyük bir maliyet demektir. Bu seçim olayının aslı hem ekonomik açıdan hem de fizikteki watt değeri sabit iken akım/volt değerinin değişmesine göre taşınacak olan volt ve amper değerine göre bu kabloların uygun kesitte seçiminin bir zorunluluk olması gerektiğidir. Yine trafolardaki sarım kesiti seçimi ile yüksek gerilimde seçilen kablo kesiti seçimini bir benzetimle bu olaya bu açıdan yaklaşarak gidiyorum. Trafolarda primer ve sekonder sarımın bobin teli uzunluğu oranında bu sarımlarda oluşacak volt ve amper değeri net olarak transformatör dönüşüm formülüne göre bellidir. Ben gereğinden daha kalın kesitli primer sarım kesitini voltu düşüren bir trafoda kullanırsam bu hem çok gereksiz hem de sekonder sarıma yeterli boş alan bırakamamak da demektir. Diğer yandan sekonderdeki düşük voltlu sarım çıkışında gereğinden çok daha ince kesitli tel kesiti ile kullanırsam bu defa da nüvenin indüklediği değişken magnetik alanda belirli bir amper bu düşük voltta yine indüklenip üretileceğinden sekonder sarımlar bu durumda taşınan akım değişmeyeceğinden gereğinden daha fazla ısınır, geçen akıma göre sarım kesiti çok az olduğundan geçen akım büyük bir dirençle geçip bu sarımı gereksiz olarak fazla ısıtır. Her halükarda ben hem primer hem sekonder trafo sarımlarında giren ve çıkan volt/amper oranlarında en uygun kesitli bobin teli kesitini seçmeliyim. Çok yüksek gerilimli akımın çok uzaklara taşınmasında bu durum aynıdır, çok yüksek gerilimle çok düşük amperle çok uzaklara taşınacak akım için en uygun kesitli iletkeni ben seçmeliyim ki bu seçim hem ekonomik hem de akımın fiziksel olarak dirençle karşılaşmadan ve en az kayıplarla çok uzaklara taşınması açısından kaçınılmaz olan bir zorunluluktur. Kolay gelsin.

Anladığım kadarıyla elektrik, bir yerden başka uzak bir yere gidince voltaj düşmesi oluyor. Cevabınız için teşekkür ederim.

Volt yükselmedeki amaç kaybı tolere edebilmektir. Örneğin Konya'dan 2000volt ile çıkan elektrik Karaman'da yükte 1900 volt civarlarına varır. Düşük volt yüksek amper her zaman en verimsiz olanıdır. Yüksek voltta kayıp daha az olacaktır. 220 voltta göndereceğiniz elektriğe 1 metre çapında kablo lazımken 30000 volt ile bir parmak kalınlığında kablo işinizi görür.

gerilimi yükseltince kablo kalınlığının düşmesi çok garip