Toplum düzeyinde uygulamak imkansız. Örnek vermek gerekirse; nasıl ki ülkemizin kurucusu önderimiz Mustafa Kemal Atatürk sevgisini saygısını toplumun hepsine kazandıramıyorsak, ki bu çok garip sonuçta insan kurucusunu nasıl sevmez veya saygı duymaz. Bu bile imkansız iken böyle bir fikir benimsetilemez topluma. Böyle akımlardan önce kazandırılması gereken daha farklı özelliklerin var olduğuna inanıyorum.

Kapınız çalınıyor. Yardıma ihtiyacı olan yaralı bir adam güçlükle ayakta duruyor. Kanaması var. Ona o kadar üzüldünüz ve endişelendiniz ki hemen ilk yardım için içeri aldınız. Adamın kanamasını durdurdunuz, ağrı kesici verdiniz ve ona rahat bir yatak sağladınız. Artık tek yapmanız gereken ambulansın gelmesini beklemek. Doğru olan şeyi yaptığınıza şüphe yok değil mi? Fakat hayır, doğru olanı yapmadınız. Immanuel Kant der ki eğer yaralı adama sadece üzüldüğünüz ve endişe duyduğunuz için yardım ettiyseniz, bu hiç de ahlaki bir davranış değildir. Ahlaklı bir insan, kapısını açtığında karşısındaki manzaradan tiksinti duyuyor ve ürperiyor olsa bile yinede o adama yardım ediyorsa, ve bunun bir ödev olduğunu bildiği için yapıyorsa, sizin iyi duygularınıza sahip olmadan sizden ahlaki olarak üstündür. Ne hissettiğinin hiçbir önemi yoktur. Bu ahlak felsefesinde devrim niteliğinde bir fikirdir. Çünkü Aristotelesçi geleneksel ahlak anlayışının aksine ilk defa birisi ahlaka duyguların karıştırılırmaması gerektiğini düşünüyordu. Çünkü bazı insanlar empati ve merhamet duyar, bazıları duymaz. Bu büyük ihtimalle şansa bağlıdır. Eğer rasyonel ahlak anlayışıyla hareket etmeyen ve doğru duyguları hissetmeyen bir insan hikayemizde yer alsaydı, olay büyük ihtimalle yaralı adamın ölümüyle sonuçlanacaktı. Ayrıca Kant, yalan konusunda da oldukça keskin bir anlayışa sahiptir. Yine aynı senaryoyu düşünelim. Adamı içeri aldınız, gerekenleri yaptıktan sonra kapınız tekrar çalındı. Bu sefer gelen büyük ihtimalle saldırgan, elinde bir bıçak var ve adamın nereye gittiğini görüp görmediğinizi soruyor. Adam içerde olmasına rağmen bir yalan uydururdunuz ve onun parka gittiğini söylüyorsunuz. Muhtemel katili uzaklaştırdınız ve adam güvende. Artık polisi arayabilirsiniz. Ama yine Immanuel Kant'a göre yine yanlış olanı yaptınız. Kant, yalan söylemenin kesinlikle bir seçenek olmaması gerektiğini söyler. Hiçbir istisnası yoktur. Kant'ın ahlakına göre doğruyu söylemek bir ödevdir, yada kendi deyimiyle bir Koşulsuz Buyruk. Koşulsuz buyruklar, koşullu buyruklarla çelişir. Koşullu buyruklar; eğer X'i istiyorsan, Y'yi yap demektir. Koşulsuz buyruklar ise sadece, yap der. Bir emirdir, uyulması zorunludur. Söz konusu örnekte eğer yalan söylediyseniz ve katilin geldiğini anlayan adam gizlice parka kaçmış olsaydı onun ölümü bir parça da sizin suçunuz olacaktı. Kant der ki yalan söylemek asla makul görülemez. İnsanlar kendilerine istisnai durumlar uydurup yalan söylemek için bunların ardına sığınmamalıdır. Herkes işine geldiğinde yalan söyleseydi insanlar güvenilmez olurdu. Bu görüşün bize absürt gelmesinin sebebi; günlük hayatta daha çok koşullu buyruklarla yaşıyor olmamızdır. Ne yaptığımızdan çok yapmaya çalıştığımız şeylere göre yargılanırız. Kant, diğer hayvanlardan farklı olarak bizi insan yapanın tercihlerimiz ve onların etkileri üzerine düşünebilme yeteneğimiz olduğuna inandı. Bu yüzden bütün ahlak anlayışını saf aklın iradesi üzerine kurdu. Diğer hayvanlardan farklı olarak sadece içgüdülerimizle değil, aynı zamanda aklımızla da karar veririz. Kant bunu eylemlerimizin kaynaklandığı "maksimler" ile açıklıyordu. Maksim, altta yatan ilke, "neden bunu yaptın" sorusunun cevabıdır. Kant asıl olanın, eylemlerimizin altında yatan Maksim olduğuna inanıyordu. Eylemlerimizin yalnızca evrenselleştirilebilir bir Maksime dayanması gerektiğini iddia etti. Bir eylemi yaparken, 'Ya herkes böyle yapsaydı' sorusunun sorulması esastır. Kendimize özel, istisnai durumlar yaratamayız. Bunu başka bir örnek üzerinden anlatayım. Bir manav olduğunuzu düşünün. İnsanlar sizden alışveriş yaptığında her zaman nazik olursunuz ve para üstünü eksiksiz verirsiniz. İşinize asla hile karıştırmazsınız. İşinizi böyle yaparsınız çünkü bilirsiniz ki dışarıda bir sürü sahtekar manav vardır. Bu şekilde müşterinin güvenini kazanacağınızı ve onların daha sık geleceğini düşünürsünüz. Eğer işinizi böyle yapmanızın tek sebebi buysa, bu hiç de ahlaki bir davranış değildir ve insanları kendi çıkarlarınız için kullanmanın bir yoludur. Kant, herkesin birbirine böyle davranmasının evrenselleştirilemez bir hareket olduğunu düşündüğü için bunu ahlak dışı kabul etmiştir. Ama işinizi iyi yapmanızın altında yatan ilke, "Başkalarını aldatma." Buyruğu ise bu ahlaki bir davranıştır. Bu evrensel bir maksimdir. Herkesin birbirine böyle davranmasında sorun yoktur. Başka türlü, herkes herkesi aldatsaydı güven duygusu yok olacak, ve içinde yaşaması olağanüstü tedirgin edici bir toplum ortaya çıkacaktı. Tekrar belirtmekte fayda var ki Kant, ahlakı, iyi davranışlar sergilemek için onları teşvik edecek iyi duygular hissetme zorunluluğundan serbest bırakarak, her rasyonel birey için geçerli kıldı. Artık insanların olaylar karşısında ne hissettiğinin bir önemi yoktu. Herkes ne yapması gerektiğini biliyordu. Son düzenleyen: Moderatör: 16 Haziran 2018

Kant' ın felsefesi niyet üzerine kuruludur. Çıkar veya sonuç değil. Örneğin; bir sınavdasınız. Ve sınava giren öğrencilerin içerisinde ilk 10' a yerleşenler sınavı geçecek. Sınava başladınız ve yanınızdaki çocuk tıkır tıkır dolduruyor cevapları. Hoca da sınıfta gözetliyor sizi. Çocuktan kopya çekeceksiniz diyelim ancak hoca külyutmazın teki. Sonunda kopyayı çek miyorsunuz, sebep? Yakalanırım korkusu. Kant' a göre bu davranış etik değildir. Sonucu düşünmeye yönelik bir eylem veya eylemsizlik olduğu için Kant' ın ahlakına uygun değil. Ancak kopyayı çekmeniz takdirde başka insanların hakkını yiyerek ilk 10' a gireceksiniz ve birilerinin canı yanacak. 11. falan olacak. Bunu düşünerek yaptığınızın "etik" olmadığını anlayınca kopyayı çekmekten vazgeçtiniz diyelim. İşte bu, Kant' a göre doğru davranıştır. Niyet ön plandadır, sonuç değil.

Bentham'ın felsefesine daha yakınsındır o zaman. Nedenlerin değil sonuçların önemli olduğu dünya.

Yaşamın korunmasını istiyorum yerine yaşam korunmalıdır gibi. İnsafı bulunan canlılara verilmiş bir sorumluluk olarak popülasyonu korumak gibi düşündüm. Kodlama sırasında verilen komut sürekli olarak yaşam seviyesi %50 altındaysa kurtar değilse hamle yapma ile yaşam seviyesi %70 altındaysa ve belli unsurları karşılıyorsa kurtar farkı. Belli unsurlardan kasıt bilgisayarda üzülme tarzı bir olay nasıl kodlanır bilmiyorum. Şansa bağlı da olabilir.

Bu konularda nasıl daha derine inebilirim? Hangi kitapları okumalıyım?

Yani her zaman doğru olanı söyleyerek ve olması gerektiği gibi yaşayarak, akışına mı bırakalım? Yani ben bunu anladım.

Bu tarz paylaşımların devamını dilerim, yazılanları anladığımı düşünüyorum.

Uzun bir yazı olmuş ellerine sağlık fakat Immanuel Kant'ın tüm düşüncelerini fazla saçma buluyorum.

Günümüz toplumuna göre bu felsefeyi kişisel olarak uygulamaya çalışsak suistimal edilmesi çok yüksek bir olasılık. Ama eğer bunu toplum düzeyinde uygulamanın bir yolunu bulursak birkaç nesil sonra sorun çıkmayacaktır. Bu düzen biçiminin insan doğasına aykırı bir yanı olmadığını düşünüyorum. Örneğin komünizmin çalışmama nedeni olan insan açgözlülüğü gibi bir zaafı yok. Komünizmin belki yüzyıllar boyunca doğru çalıştığını görebilirsiniz. Ama bazıları doğasına mağlup düşüp yine de suistimal edecektir. Çünkü içgüdüleri bencil olmasını söylüyor. Fakat ahlak felsefesinde bu gibi bir zayıf nokta göremiyorum.