Ya da belirleyiciye göre değişen ve öznelliğe hapsolan olgular. İnsan, biyolojik olarak belli bir tanıma sahip olabilir ama psikolojik olarak henüz yeteri kadar tanımlanmamıştır. Aynı insan, aynı çevresel şartlar altında, aynı duruma, farkli tepkiler verebilmektedir.

Saydığınız şeyler insan eylemleri sonucunda ortaya çıkan şeyler değil mi? Gene kapımız insana çıkıyor.

Soru ilk bakışta manasız gelebilir. Biraz açarsak, çevresel etkilerin öğretisinde belli başlı kalıplar mevcuttur. Bunların çoğu; dış görünüş, hal, hareket ve tavır ile ilgilidir. İtibar ya da kazanç da bunlar ile özdeşleşmiştir. Asıl değerlilere; arada sırada, gün bazlı ya da anlık verilen destekler yeterli görülebilmektedir. Misal, annelik uludur ama genelde duyulmayan saygı, bir günde alınan bir demet çiçek ile bertaraf edilebilir. Bu davranışın doğruluğunu iddia eden ile içinden çıkılmaz bir tartışmaya da girişilebilir de değer veya yargı nerededir? Annelik, sadece; çocuğun sağlıklı ve bilinçli bir yetişkin olup, olmadığı ile değerlendirilebilir. Bir diğer husus da genç dimağlar için, tüketime endeksli içeriklere feda olmuş platformlarda; doğru olduğu kesin olmayan, hatta karşıtının doğruluğu pek çok şekilde desteklenmiş konular hakkında, sadece ilgi çekmesi sebebiyle, mesneti meçhul bilgiler; yalnızca kazanç için ifade edilebilmektedir. Bunun dışında da örnekler mevcuttur ama rutin algoritma ile yaşıyorsanız, önünüze denk gelmesi pek de olası değildir. Bu minvalde, her türlü etkenden öznellik pompalanıp, yüceltilirken; nesnellik nasıl sağlanabilir?

Bunda sizinle nispeten hemfikir olabilirim. Fakat, iyilik kötülük, doğru yanlış, güzel çirkin bir şekilde ortaklaşabilmektedir. Bu da bir miktar nesnelliğe dairdir. Bu, nasıl çoğaltılabilir?

İnsanın olduğu yerde nesnelliğin pek mümkün olduğunu sanmıyorum. İnsan illaki taraf tutma eğilimindedir ve insanda tuttuğu tarafı sürekli üste çıkarma çabası olur.

İnsanın eylemleri tercihe bırakılmış, insan tercihlerine göre şekilleniyor.