Hocam hangi üniversiteden mezunsunuz?

Uçak mühendisi.

Onların alanı kaliteyi arttırmak ve verimlilik denilebilir. Mesela atıyorum gövde yapılacak ya neden bu madde ile yapılmalı? Çok boyutlu düşünmek gerekebilir. Verdiğim örnek yanlış olmuş olabilir ama olay bu yani.

Neresinde çalıştığına göre değişir. Elektronik, yazılım, bilgisayar... Onlarca alanda kişi çalışıyor. Tek bir mühendislik bölümü yeterli olmuyor. BAYKAR Teknoloji | Açık Pozisyonlar Türkiye'nin ilk Milli S/İHA'larını geliştiren teknoloji şirketi BAYKAR baykartech.com Burada Baykar firmasının açık pozisyonları var. Tabii hepsi İHA yapımında çalışmıyor ama fikir sahibi olabilirsin.

Herkese eşit olarak düşüyor. Herkes gecesini gündüzüne katarak çalışıyor ve tatilinden, ailesinden, boş vakitlerinden feragat ediyor. EN çok yük hangi mühendise düşüyor tanımı doğru değil zira İHA dediğimiz araç kompleks bir yapıya sahip. Kanat hazır olmazsa kullandığın otonom sistemin bir anlamı kalmaz ya da motorun yeterince kuvvetli olmazsa, kullandığın agresif çözümlerin bir geçerliliği olmaz. Bu bir ekip işi. Bu nedenle de birden fazla alanda uzmanlaşmış değil, bir ve spesifik bir alanı derinlemesine bilen kişilere önem verilir. Ayrıca takım çalışmasının önemi de yüksektir. Bunun yanında bir mekanikçinin elektronik ve aviyonik bildiği kadar, bir aviyonikçi ve elektronikçinin de mekanik bilmesi, oldukça faydalı olacaktır. Bunun farkı gerçekten görülür zira bir elektronik sistem tasarlarken bunun mekanik aksamla, gövdeyle uyumu da hesaba katılabilir. Şu an mekanik tarafından özellikle analiz, malzeme bilimi ve motor bilgisi konuları öne çıkıyordur diye düşünüyorum. Elektronik tarafta da RF Sinyal bilgisi, Dijital sinyal işleme, kontrol teorilerine hakim olmak, gömülü sistemler, gömülü donanım ve yazılım tasarımı gibi konuların öne çıktığını söyleyebilirim.

O zaman uçak mühendisliği aslında belli alanlara odaklanmış makine mühendisliğidir diyebilir miyiz? Aynı şekilde bilgisayar mühendisliği de belli alana yönelmiş EE mühendisliği mi oluyor?

Hepsine düşüyor, en çoğu diye bir şey yok. Bilgisayar/yazılım muhendisi uzaktan kontrol için yazılım kanadında çalışır. Elektrik-elektronik, makine ve uçak da aracın kendisi üzerinde çalışır. Uçak aerodinamik falan filan şeylerine bakar muhtemelen. Motorlar vs. de makine mühendisliğine dahil, sadece fabrikada gördüğün makineler değil. Zaten İngilizcesi "Mechanical Engineering" olarak geçer makine değil.

İş planlamaları, proje yönetimi, verimlilik takibi... Farklı disiplinlerden birçok insan bir arada çalıştığı için, sıkı bir takip ve planlama gerekiyor.

Hocam Endüstri Mühendisleri ne yapıyor bu alanda? Her yerden çıkıyorlar

Uçak direkt olarak makine karışımı bir bölüm. Otomotiv gibi ayni. Mesela makine mühendisi birçok dal seçebilirken uçak yazan adamın kafasında ya sivil havacılıkta ya da savunma sanayiinde çalışmak vardır. Bilgisayarı pek bilmiyorum ama sanırım direkt EE karşılığını vermiyor o. Türkiye özelinde konusucaksak artık birçok konuda yazılımı dışarıdan almadığımiz için bu arkadaşlara da ihtiyacımız çok. Mesela geçmişte yaptığımız en büyük kazanımlardan biri F16'yi ülkemizde üretmek ve TUSAŞ'ın F16 yazılımının izin verilen kadarını özgürleştirmemiz oldu. Bu sayede gecenki operasyonda Türk mühimmatlarini takip üreten şirketlere bombaların operasyonel kullanımının sonucunu verebildik. Bunlar küçük görünen ama çok büyük kazanımlar Türk sanayisi için. Uçak üretebilmenin temelleri bunun gibi binlerce yapboz parçasının know how'una sahip olmaktan geçiyor.

Yapamaz ve birleşimi falan da değil ayırca pratikte. Bir İHA'nın bir uçaktan farkı yok aslında. Makine Mühendisi, Uçak Mühendisi, Elektrik - Elektronik Mühendisi, Bilgisayar Mühendisi, Mekatronik Mühendisi, Endüstri Mühendisi, başlıca alanlardan. Genelde İHA projelerinde 3 4 alanda birden bilgi sahibi olan değil, spesifik bir alanda oldukça yetkin olan kişiler çalışır. Ki şirketlerin mühendis seçme ve yetiştirme politikaları da bu şekilde ilerler. Tek başına yapamazsın. Hobi amaçlı bir şekilde başaracak olsan da İHA'da hem mekanik hem de aviyonik ve elektronik tarafları derindir ve külfetlidir de. Genelde birkaç makineci ve elektronikçi bir araya gelerek projeler ortaya çıkıyor.

İHA'ların yapımında çalışan mühendisler hangi bölümden mezun?

Hayır. Bu çalıştığın alana göre değişir. Hatta alanı bırak çalıştığın firmaya göre bile değişir. Benim de yeri geldiği zaman mekanik, yeri geldiği zaman yazılım işlerini yaptığım oldu. Bİrkaç kişiden oluşan startup / girişim tarzı firmalar ile BAYKAR, TUSAŞ seviyesindeki firmalar aynı değil. Bunlar değişken kavramlar. Ancak günün sonunda kişinin birkaç alana yoğunlaşması, en azından bir genel alana yoğunlaşması faydalı olacaktır. Bunun yanında içinde çalıştığın projenin farklı disiplin alanları hakkında bilgi sahibi olman da senin işine yarar. Örneğin ben otonom uçuş kontrol kartları ve bu kartların sensörlerini tasarlıyorum. BİR İHA'nın mekanik kısmını da az çok bildiğim için tasarladığım cihazların boyutlarını dayanımlarını ve bağlantı yöntemlerini buna göre ayarlıyorum. Her alanda uzman olamazsınız. Hatta oldukça özel görünen gömülü sistemler altında bile onlarca alan çıkıyor artık.

"İnsansız hava aracından" kastımızın ne olduğuna göre değişir. Fakat tek başına illa bir yerde okumadan da yapabilirsin. Burada kasıt önemli, eğer yapmak istediğin şey Bayraktar TB-2 gibi platformlarsa tek başına aşırı zor. Amatör-orta seviyeli projeleri tek başına yapabilirsin. Alanım olmadığı için teorik bilgiler veriyor olabilirim. O yüzden bilgili iki kişiyi etiketleyelim. Müsait olduklarında yardımcı olacaklardır. @SideWinder ve @Jira hocalarım bu konuda bilgi sahibidirler. Sana yardımcı olacaklardır. Onlar daha çok pratik bilgiye sahipler benden.

Evet aslında Uçak, Makine Mühendisliği'nden özelleşmiş bir alan. Özellikle akışkanlar, termodinamik ve CFD analizi gibi konularda oldukça bilgili oluyorlar. Biz bile CFD analizlerimizi onlara yaptırırdık üniversitede, ANSYS ya da XFLR5 gibi programları iyi kullanırlar. Bilgisayar ve EEM arasında da benzer bir ilişki olduğu söylenebilir. Ancak orada işler biraz karışıyor. Zira Bilgisayar bölümü, yazılımın da gelişmesiyle temel bölüm haline gelmeye başladı.

Mesela yeni bir şey denenir diyelim tamam mı? O kısımda tecrübe olmadığı için ya az olduğu için daha çok zorlanabilir ekip. Hepsinin işi zor. Isparta'da elektrikler geldi mi? Alakasız ama merak ettim.

4 gün elektriksiz kalsakta sonunda geldi

Mekatronik mühendisliği 3 mühendisliğin birleşimiymiş, mekatronik mezunu tek başına insansız hava aracı yapabilir mi?

İHA dediğimiz şey kısaca kokpiti olmayan, dolayısıyla hava aracına fiziken oturup onu kontrol eden pilotun olmadığı bir uçaktır. Boeing'e de gerekli yazılımları atsan, F-16'ya da yüklesen bunlar da yerden yönetilerek fiziksel pilot olmadan kalkar, uçar ve iner. Ama birinde güvenlik için bunu yapmıyorken, diğerinde de üstün beşeri unsurlara sahip olarak görevleri yerine getirmek mevzu olduğu için insan kullanıyoruz. Gelişen teknolojiyle diğer nesilde savaş uçaklarında insan kalkabilir ya da insan kullanımı azalabilir. Kısacası İHA yapmak, uçak yapmaktır. Kanadından motoruna, aviyoniğinden uçak tasarımına kadar birçok mühendis/teknisyen çalışır. 4 tane temel mühendislik dalı var. Makine, EE, inşaat ve kimya. Kimya ve inşaatla işimiz yok. Makine ve EE en çok aranan elemanlardır. Bunlardan sonra bilgisayarcı, endüstri müh vs. gelir. Bu tarz kompleks araçlar takım çalışmasıyla ortaya çıkar. Tek bir mühendislik dalında eğitim almış 30.000 kişi koy, yine yapamaz. Makineci de olacak, bilgisayarcı da olacak, EE ci de olacak. Bu uçaklar, araçlar bu şekilde ortaya çıkıyor.

Peki bu teknolojiyi üretirken en çok yük hangi mühendise düşüyor?

Haklısınız, aslında demek istediğim bir alanda uzmanlaşıp diğer alanlarda da olabildiğince kendimizi geliştirmek ama kesinlikle 1 alanda uzmanlık şart.

Yani mühendislikte her alanda biraz bilgi yerine bir alanda uzman olmak daha iyi diyebilir miyiz?

Düşündüğüm gibiymiş. Teorik olarak "yapılabilir" gözükse de pratikte işler dediğiniz gibi ilerliyordur. Yardımınız için teşekkürler.