Poroğram. Yumuşak g içermesi ile son derece Türkçe bir kelime olur. Ayrıca milletimizin dil alışkanlıklarına da uygun.

Evet kimi yerlerde biz de aynı şeyleri anlatıyoruz. Çoğu sözcük el tarafından öğrenilmiyor. Bundan ötürü benimsenmiyor diyemeyiz. Sözcükler yeterince ele ulaştırılamıyor. Eskiden TRT tek yayın kaynağı idi. O dönemde Türkçe sözcüklere alıştırma süreci başarılı oldu. Şimdi yeni yöntemler geliştirmeliler. İşlemce ilginç bir öneri. Program sözcüğüne neden yazılım dünyası için bakıyorsunuz ki? Genel olarak tüm yönleriyle bakarak bir karşılık sunmaya çalışalım. Bilişime özgü bir terim olacak düşüncesiyle bir karşılık arayışında olmayı kimseden beklemiyoruz.

Amacım dalga geçmek değildi. Program bir işlevsel bütünlüğü barındıran temelden en zora kadar işlem eylemlerini dikkatlice ve uyumla çalışmasını sağlayan bir sistemdir. Yürütücü de bana makul ve daha yerel geldi.

Kelime türetilmiyor, sadece köken olarak Türkçe'den gelen kelimeler üzerine yoğunlaşılıyor, açığa çıkarılıyor diyelim.

Dalga geçtiğinizi düşünmedik. Düşünen varsa bilemeyiz. Yalnızca sözcük önerisi bulunulduğunda kimileyin sözcüğün hangi düşüncelerle önerildiğini öğrenme isteği doğar. Sıradan bir durumdur. O yüzden sorularımızı sorduk. Program sözcüğünün pro bölümü "ileri" anlamlarına gelir. Gram bölümü de graphy sözcüğü ile kökteştir. Yazmak, çizmek, betimek anlamlarından türemiştir. Yürütücü sözcüğünde ileri anlamını yakalayabiliyoruz. Ancak siz yanıt verene dek neye göre öneri verdiğiniz belirsiz kalıyordu. Öneriniz bir bölümden program sözcüğünün anlamını bize göre yakalıyor. Ancak eksiksiz bir karşılık olur mu? Tartışmalı.

Oktay Sinanoğlu ve Aydın Köksal'ın Türkçeye kazandırdıkları kelimeler epey fazla. Kıymetlerini bilmek gerek. Sorunuza gelirsek, program kelimesine alternatif önerisi istemişsiniz. Bence, yazılım olarak kullanabiliriz ki çoğu kişi de öyle kullanıyor.

Uygulama, yazilim.

Öyle bir zorunluluk yok. Ancak birebir karşılık vermenin yararlarını şöyle anlatmaya çalışalım. Printer sözcüğüne yazıcı diyoruz. Doğrusu basıcı olmalı. Ya da bir başka sözcük. Writer sözcüğüne de yazıcı dememiz gerekiyor. Ancak İngilizce karşılıkta bu karşılık karmaşası sıkıştırıyor ve yazıcı yerine yazar diyoruz. Bu da eklerimizdeki görevleri kimileyin parçalıyor... Yorumu yerindeyse yalama yapıyor. Benzer bir durum syntax sözcüğünde karşımıza çıkıyor. Syntax sözcüğü için "sözdizim" karşılığı kullanılıyor. Ancak dizim ve dizme sözcükleri Türkçe kollarında liste anlamına geliyor. Word sözcüğünün karşılığı da "söz" sözcüğü oluyor. Sözdizim dediğimizde "wordlist" sözcüğüne dokunuyor. Bu nedenle karşılıkları sözcüklerin birebir karşılıklarını tartmadan vermeye çalışmak artık kolaya kaçmak olarak algılanır duruma erdi diyebiliriz. Diller birbirini karşılayabilir durumdadır. Emek gereği gibi verilirse daha az çakışma ve sıkıntı yaşanacaktır. Böyle emek verenler günümüzde daha da artıyor. Bilinçlendikçe doğru Türkçeye doğru ilerleyeceğimize inanıyoruz. Siz önerinizin arkasında durmayı sürdürünüz. Doğru bir öneri ise yerini bulacaktır.

Software anlamındaki program sözcüğünü düşünüyorsanız "Evet, kullanılabilir." diyebiliriz. Tasarı sözcüğü ile konuya yaklaşmak ilginç.

Aslında ben yazıcı veya printer konusuna girmek istememiştim. Konu oraya geldi. Dediğiniz doğru olabilir, belki yazarlara yazıcı, yazıcıya basıcı denilebilirdi. Öyle olsaydı o şekilde alışmış olurduk. Tabi bu zincirleme bir çok kelimenin değişmesine sebep olurdu. Bu saatten sonra değiştirilse de, insanların buna alışması için bir neslin tamamen değişmesi gerekirdi. Kısacası bahsettiğiniz çok zor birşey. Ben sadece program vb. kelimeler için yazmak istemiştim. Program, Plan vb teknolojik isimler zaten TDK'ya girmiş kelimeler. Yani bunları olduğu gibi kabul edilmesi taraftarıyım. En azından hem bu şekilde anlam karmaşası olmaz hem de dünya standartların da isimlendirmiş oluruz. Akşama bir programım var. Şu programı kurdun mu? Bir plan program yapalım olur mu? ... Programı bir çok anlamda kullanabiliyoruz ve oldukça değerli bir kelime olduğunu düşünüyorum. Bu arada tartışmadan oldukça keyif aldım diyebilirim, artık işlerimden dolayı ayrılmam gerekiyor, teşekkürler.

Halk dili önemlidir, printer kelimesini de zaten çok kullanan yok, genelde birşey yazdırmak isteyenler yazıcıdan çıktı alacağım veya yazdıracağım der. Printer için ise en fazla print alacağım veya print ettir kelimesi kullanılır. Artık böyle yerleşmiş. Alıntı yaptığın arkadaş kendi fikrini beyan etmiş saygı duyuyorum. Basıcı kelimesini açıkcası ben kullanmak istemem. Basıcı derken matbaa makinesi başındaki ustayıda anlayabiliriz veya serigraf baskısı da olabilir, yüz tane örnek çıkartabilirim, ama yazıcı veya printer dediğimde bunu bu forumda anlamayacak bir kişi varsa haklısın Hatta printer dediğimde dünyada anlamayacak kimse yok. Türkçe kelime sayısı olarak çok ileride değil, bu da bir kelimenin birden fazla anlama gelmesine sebep oluyor. Sonraki neslin iyice kelime karmaşası içerisine girmesindense, dünya standartlarında kullanmasını tercih ederim. Neyse bu konu beni aşar Bunlar tamamen benim kendi fikrim, tercih yine halkındır. Size kolay gelsin

Yürütücü?

Neden bu arkadaşın çabasına karşı çıkıyorsunuz ki, bırakın arasın, zaten saçma bir kelime olursa halk kullanmaz ama belki güzel bir kelime bulur ve kullanılır. Benim aklıma bir şey gelmedi ama konuyu açan arkadaşı destekliyorum.

Ben size başka bir şey sorayım. Programın ileri ve yazma anlamlarını kullanmak zorunda mısınız?

Sözcük türetme kurallarına göre ad + eylem yöntemi yok diye biliyoruz. Bu açıdan olmaz.

Dizgecik. olur mu?

Teknoloji alanında program yerine "yazılım" kelimesi, gündelik hayatta ise "tasarı" kelimesi kullanılabilir bence. "Bu yazılım çok hantal." "Bugün olmaz, akşam için tasarılarım var."

Öncelikle bu işe Türkçe karşılık bulma yetinizi sınama olarak bakınız. Değme söz birilerinin kullanılmasıyla öğrenilir. Şu yerde "printer" sözcüğüne karşılık "yazıcı" yerine "basıcı" sözcüğünü kullanalım diye önerdik. Yöneticiler "Biz TDK'nin dediğine bakarız" dedi. TDK'ye gittiğinizde alacağınız yanıt "Biz elin dediğine bakarız." oluyor. Buranın yöneticilerini bir türlü aydınlatamadık. Bu nedenle program sözcüğünün karşılığını burada arayacağız. Birkaç sözcük elde ettiğimizde alanında uzman kişilere gideceğiz. Onlardan onay alırsak bir kat daha güçleneceğiz. Sonra karşılığı önce biz kullanacağız. TDK bunu görüp sözlüklerine geçirip geçirmeyeceğine karar verecek. Buranın yöneticileri de "TDK'ye bakıyoruz." dedikleri için onlar bu iş bittikten sonra bu karşılığı kullanmaya katılmış olacak. Biz buranın yoğurt yiyişine göre bir açıklama ekledik. Başka bir neŋ anlaşılmasın.

Bu sözcüğü önerirken neler düşündünüz? Bunlardan bize söz edebilir misiniz?

Sözlerimizden anlayamadığımızı nereden çıkardınız? Anladığımız için "ilginç" yazdık. ilginç, -ci sıfat İlgi uyandıran, ilgi ve dikkat çekici olan, enteresan: - "Kızına ilginç mektuplar yazardı." - Ayla Kutlu

O zaman abimiz diyelim, yinede kendi fikrini beyan etmiş, insanların mevkisi ve bilgisine göre her dediklerine doğru dersek, bizlerin düşüncelerinin bir anlamı olmazdı. Basıcı zaten TDK'da olan bir kelime ve başka bir anlama geliyor. Yazıcı ise yine TDK'da olan bir kelime ve genel olarak printer anlamında kullanılıyor. Türkçe de evet bir kelimenin birden fazla anlamda kullanıldığını hepimiz biliyoruz yani böyle birşey yoktur derseniz biraz tuhaf olur. Birde kelimelerin ingilizce anlamlarına da bakmanız gerekiyor. Writer'ın yazıcı ile alakası yoktur. Bu yazar, yazan anlamındadır. Örneğin bir roman yazarsam yazar olurum. Yani writer = yazar anlamındadır. Özet geçersem bahsettiğim tamamen şu; Türkçeye yeni kelimeler katılabilir. Şu an TDK'da bir çok dilden eklenmiş yüzlerce kelime varken, kalkıpta teknoloji alanında global olarak kullanılan kelimeleri, neden başka kelimelerle adlandırmaya çalışıp da, daha fazla kendimizi uzaklaştırıyoruz.

"Ders programı çıkardık." sözü yerine "Ders yazılımı çıkardık." sözü uygun düşüyor olarak mı düşünüyorsunuz? "Yazılım" daha çok "software" sözcüğü için kullanılmıyor mu?

Mesela ben burada bir olumsuzluk sezdim. Bir önceki söylediğimi onaylayıp verdiğim "tasarı" örneği için bunu yazmışsın çünkü.

Ders programı, öğrence çizelgesi.

Haklısın ben Türkçe hakkında ki çalışmalarına saygı duyuyorum. Ama her ne kadar özel isim olmasada artık bunlar özel isim kadar yerleşmiş kelimelerdir. . Yıllarca matbaacılık yaptım, aynı zamanda grafikerim, basıcı diyen bir kişi duymadım Yazıcı doğrudur. Grafiker demişken Aslında bahsettiğim şu. TDK her dili kendisi üretmiyor, başka dillerden de dilimize eklenen bir çok kelime var. Yani program kelimesinin dilimize eklenmesinin ne mahsuru var. İllaki mevcut kelimelerimizden mi herşeyi üretmemiz gerekiyor. Şu grafikermiş dediğin de o adamın ne iş yaptığını hemen anlarım, ama şu tasarımcıymış dersen bu adam ne tasarımcısı diye bir düşünürüm. Ayakkabımı elbisemi binamı mimar mı. Bu tabi ki benim şahsi fikrim.

printer: print eylemine gelen -er eki. writer: write eylemine gelen -er eki. basıcı: basmak eylemine gelen -ıcı eki. yazıcı: yazmak eylemine gelen -ıcı eki. Kural ortada. Biz geçmiş yorumlarda "yazıcı" sözcüğünün yanlış kullanımından ötürü "yazar" sözcüğü "writer" anlamında kullanılıyor diye yazmıştık. Örneğin Kazak Türkçesine printery sözcüğüne karşılık basmahane anlamına gelen "baspaxana" sözcüğü kullanılır. Bu söz Türkiye Türkçesinde de vardır. İzmir ilinde "basmane" adında yer vardır. Bu adda basmahane sözcüğünden gelir. basma sözcüğünün a ünlüsü uzun söylenir. Aradaki h sesi erimiştir. İki a ünlüsü yan yana gelince uzamıştır. "basmāne" diye yazarak gösterelim bir de. Görüldüğü üzere matbaa işlerine bas- eyleminden türetimlerle karşılık veriliyor. Yanlışlık yok. Yazıcı sözcüğüne gelince. Askerlikte "yazı yazma işini yapan er" olarak kullanırlar. Yazar sözcüğü yanlış bir türetim midir? Hayır değildir. Yalnızca size olup biteni göstermeye çalışıyoruz. Saygılarımızla.

Konunun hepsini okumadım ama programlamak, planlamak, düzenlemek gibi bir şey görmüştüm TDK açıklamasında. Programlama da öyle bir şey zaten. Türkçe karşılığı olarak planlamak, kurgulamak kullanılamaz mı?

Çabanızı takdir ediyorum ancak TDK'nin cevapları haklı. Dili halk oluşturur, halk da aktiftir. Bu yüzden sonradan eklenecek bir sözcüğü kabullenmek çok zor olur. Bugün TDK gibi bir kurumun önerdiği sözcükler bile halkı etkileyemiyor. TDK'nin önerdiği sözcükler ciddi anlamda güzel oluyor. Bir Türkçeci olarak mantıksız bir önerme göremiyorum, artı keşke kullanılsa diyorum ama halk bunları benimsemiyor ki bu normal bir durumdur. Yazılım ve teknoloji dünyasında İngilizce hakim ve Türkçeleştirme ideası bana garip geliyor. Yine de başarılar dilerim. İlla önermem gereken bir sözcük olursa program sözcüğüne karşı önerebileceğim sözcük, İşlemce olurdu. İşlemler bütünü ve işlem yeri gibi bir anlam çıkabiliyor ve yazılım dünyasına uygun bir fonetiği var.

İleriyaz. olur mu?

Plan, program bunlar zaten bir bakıma tasarı anlamına gelmiyor mu? Burada önemli olan tasarı deyince akla hangi anlamın geldiği. Burada ilginç olan tasarı sözcüğünü anlayamaman Software için; "Yeni bir yazılım geliştirdim." Plan, program için; "Öğretmen ders tasarısını yazdırdı." "Senin hakkında güzel tasarılarım var." Burada önemli olan tasarı kelimesinin tüm anlamlarını bilmek. Bilmiyorsan da öğren.

Dillerin hepsi birer canlıdır ve her canlı gibi sürekli bir devinim içerisinde ilerler. Bu nedenle bizim kulağımıza hoş gelmeyen havada kalan tamlamaların veya sözcüklerin kullanılmaya engel oluşturduklarını düşünmüyorum. İkinci olarak burada örnek aldığınız dilde "Schechule & Software" kelimeleri bizde program kelimesi yerine geçiyor. Burada doğal olarak bir eksiklik oluyor. "Ders Yazılımı" yerine "Ders Çetelesi" kelimesi daha uygun oluyor. Ya da "Ders Düzeneği" bilmiyorum. Bir sürü seçenek türetebiliriz, kullanımını destekleyebilriz. Fakat halk bu konuya önem göstermiyorsa bu konuda değişiklik yapılmıyor ne yazık ki. Amacım cesaretinizi ve hevesinizi kırmak değil fakat dilde yapacağınız değişikliklere destek bulmak ve bunu halkın kullanmasına ikna etmek için demir gibi bir irade, dağ gibi bir azim ve karşılık beklemeden sarf edilecek yılların emeği gerekiyor. Umarım başarırsınız.

"İleri" evet. "Yazmak" da evet. Fakat, süreklilik de arz etmektedir aslında. Yürütücü, sürükleyici, ilerleten, ilerletici gibi türetmelere gidilebilir. Köken bilim ve linguistik çok önemlidir. Ama bazı bazı durumlarda diller birbiriyle tam örtüşemez.

Yanlış anlamayın sakın, sadece merakımdan soruyorum, programı yazılım olarak kullanmak gerçekten önemli mi? Hayatımızdaki tüm teknolojiler yabancı kaynaklı üretildiği için buna başka bir anlam bulduğumuz da birde bunları algılayamazsak ileri ki nesil için daha zor olmayacak mı? Yada printer'a basıcı derken argo anlama gelebildiği gibi, Windows'a pencere demenin ne kadar tuhaf olabileceği vs. Örneğin ben Türkçe dil desteği olan programları bile ingilizce kullanıyorum, yeni sürümde veya bir kaynak ders bulduğumda, zaten anlamadığımız bir dil için iyice işkence çekmemek için ingilizce terimleri ile öğrenmeye çalışıyorum. Türkçe'yi sevmek ve doğru konuşmak muhakkak önemlidir, ama bu bizim aramızda, biz artık global olarak internet vasıtasıyla dünyaya açılmış durumdayız, çoğu ülkede kendi halk dili ile birlikte ingilizcenin resmi dil olduğu ülkeler bile var. Sırf ingilizce öğrenemedik diye bir türlü oynayamadığım Anno 1800 oyununun 2 yıl Türkçe yaması çıksın diye bekledim. Yani ingilizceye de muhtacız diyelim. Her ne kadar biraz karma olsa da, zaten ülke standartlarında bilmemiz gereken bir dil'den halkı biraz daha uzaklaştırmanın yanlış olduğunu düşünüyorum.

Selamlar. Program sözcüğüne Türkçe karşılık öneriniz ne olurdu? İZLEYEBİLECEĞİNİZ YOLLAR - Kökenbilim bilgilerinden yararlanmak. - Yabancı sözlüklerde verilen anlamlardan yararlanmak. - Türkçe kollarından yararlanmak. - Başka dillerde verilen karşılıklardan yararlanmak. Örneğin Arapçada karşılığı nedir diye öğrenmek. - Türkçe ek bilgileri kitaplarından yararlanmak. - Türkçe sözcük türetme yöntemlerinden yararlanmak.

Bu yazıyı okuduğum için üzüldüm. Kendime üzüldüm dil konusunda çabalayan insanların olduğunu ve katkıda bulunabileceğimi düşünmüştüm ki yanılmışım. İkinci olarak da bu çabanın karşılığının hemen alınmayacağını ve asla beklenmemesi gerektiğini söylememe rağmen önceki işlerinizden bahsetmeniz ve bu konuda takdir edilme istediğiniz üzdü. "Aydınlatamadık" bu fiili inceleyelim öncelikle. Yeterlilik fiilinin olumsuzu kullanılmış. Yani yetersizsiniz?!?. "Kimsiniz ki buradaki yöneticileri aydınlatacaksınız?" Bu soru ile muhatap olduğunuzda vereceğiniz yanıtı hazırladınız mı? Verdiğiniz kelime örneğini günlük hayatta kullanıyoruz yıllardır, anlamadığım şey forumda "printer" kelimesinin kullanılmasını mı yasaklatmak istiyorsunuz? Yöneticilerin bu konuda yardımını istemek ahmakça. Forumun dil gibi bir organik ve doğal bir yapısı var zaten. Olması gereken de bu, insanlara kullanacağı kelimeleri dikte edemezsiniz. Tavsiyelerimi üstteki yazımda belirtmiştim, dikkate alınmamış. Yenilerini burada yazıyorum, muhtemelen dikkate alınmayacak. Büyüklerimin lafını tutuyor, size hayatınızda başarılar diliyorum yeniden.

Ben, software için yazılım kelimesinin kullanılmasını, schedule için de, ders akışı veya ders düzeni olabilir diye düşündüm.

Bu konuda yararlanabileceğiniz üç ana kök eylem var. Yazmak, çizmek, betimek/bitimek. Dördüncüyü biliyorsanız ya da bulursanız bize de öğretiniz. ^^

Program sözcüğüne yazılım sözcüğü ile yaklaşmanın sorunlarından önceki yorumlarda söz etmiştik. Program sözcüğü özel bir ürün adı değildir. Printer sözcüğüne basıcı denilmesi argo anlam hiç değildir. Matbaa alanında kullanılan bir terimdir. Baskı gibi türemiş örnekleri de işletilmektedir. Yerli kaynaklı teknolojiler vardır. Tüm teknolojiler yabancı kaynaklı değildir. Burada ufak bir düzeltme yapmamız gerekir. Sözcüklerin öğrenilmesi bir süreçtir. Kimi sözcükler kendini öğretir. Örneğin "yazak" sözcüğünden söz ettiğimizde bunun "yazı yazma işi yaptığımız alan, yer" gibi anlamda olabileceği kısa sürede anlaşılır. Kimi sözcükler böyle değildir. Anlatılması, açıklanması gerekir. Bu sözcükler karşısında bir süreliğine bu sıkıntılar çekilir. Ancak bilinçli bir ilerleyiş ile bu sıkıntıların sanıldığı gibi büyük olmadığı görülür. Ardından sözcükler ve varlıklar arasında ilişkiler oturmaya başlar. Bilinçli bir Türkçe kullanımı artar. Şu an neye neden böyle denildiği bilinmeyen sözlerimizle çoğu kez yüzeysel bir kullanımla işletilir sözlerimiz. Sözcüklerle ilişki biraz daha ilerlediğinde kişinin iletişimi de değişiyor. Kavramlar güçlendikçe de yollar geride kalıyor. "yazak" örneğini verdiğimiz gibi şimdi şu sözcüğü yazalım ve ne anlama geleceğini araştırınız. "sidek ya da siyek". Özel ürün adlarının Türkçe karşılıkları ile kullanılması zaten söz konusu değildir. Özel ad olmayan windows sözcüğünü kullanacaksanız yaygın bilinen "pencereler" karşılığını kullanırsınız. Türkçe kökenli karşılıklardan verecekseniz "tağalar", "gözenekler" gibi sözcüklerden yararlanabilirsiniz. Elimizden geldiğince açıklamalar yapmaya çalıştık. Varsa yanlışımız bağışlana. Saygılarımızla.

Yanlış bilmiyorsam eğer; "yazmak" kelimesi Türkçe bir kelime sanırsam ve de bundan türetilebilecek uygun kelime olarak "yazılım" kelimesini sunabilirim. Daha fazla bir bilgi edinirsem, tekrar buraya uğrarım. Sağlıcakla kalın.

Şöyle bir bilgi versek. Kazak Türkçesinde alğa = ileri demektir. Türkiye Türkçesinde alın = ön, karşı anlamlarında da kullanılır. "Alın yazısı" diye bir sözümüz vardır. Ezeli takdir, kader gibi anlamlara karşılık gelir. Yani geçmişte yazılmış, geçmişte belirlenmiş gibi anlamlarda düşünebiliriz. Biraz ince konudur. Yüzeysel anlamlar veriyoruz. Amacımız alın sözcüğünden yararlanabilmek için anlamlarını ve kullanıldığı yerleri ortaya koymaktır. Şimdi bu bilgilerden yararlanarak "alnayazım" sözcüğünü türetsek, program sözcüğüne karşılık vermiş olabilir miyiz?

"yügürtürç" olur elbette. Köktürk dilindeki yürümenin modernize bir karşılığı. Bu konuya ilişkin çeşitli örkler mivcit.

Ders akışı öneriniz bize daha çok "ders işlenirken ne türde ilerlediği" ile ilgili bir çağrışım yaptı. Ders düzeni önerisi, ders akışı önerisi karşısında yeğ öneri görünüyor.