Girizgah 2004 yazının sıcak günlerinden birinde, e-postalarımı kontrol ederken beni şaşırtan şu iletiyi karşımda grdüm: İstemiş olduğunuz "Hackers - Heroes of the Computer Revolution" adlı yayın kütüphanemize gelmiştir ve teknik işlemleri yapılmaktadır. İşlemler bittikten sonra yayın kataloğumuzdan grülebilir. Bu durumu online kataloğumuzdan takip edebilirsiniz. İTÜ Kütüphane ve Dkümantasyon Daire Başkanlığı" Bir an için duraksadım ve şaşırdım, ne olduğunu tam olarak kavrayamamıştım. Daha sonra ise hatırlama süreci ile parçalar yavaş yavaş yerine oturmaya başladı. Üstteki iletinin bana gnderildiği tarihten 3-4 ay kadar nce kütüphanenin web sayfasında "Yayın İsteme" kısmına girmiş ve gerçekten alınıp alınmayacağından bir miktar şüphe de duyarak adı geçen kitabın bilgilerini Internetten bulup girmiştim. Okul bitip de yaz tatilinin yarısına gelindiğinde ve ben byle bir istekte bulunduğumu çoktan unutmuşken isteğim gerçekleştirilmişti! İşte şimdi kitap karşımdaydı, kampüsteki Merkez Kütüphane'de artık benden de bir iz vardı. Akademik olarak arkamda fazla bir başarı bırakamasam da bu kitabı okuyup esinlenecek başarılı yeni kuşaklara dolaylı da olsa bir katkım olacaktı! Peki bu yazıya konu olan kitap neyin nesiydi ve ben neden kalkıp da bu kitabı okumak istemiştim? zgür Yazılım Günümüzde, zgür yazılım konusunda bir araştırma yaparsanız karşınıza ilk olarak Linus Torvalds'ın çekirdeğini yazmış olduğu GNU/Linux işletim sistemi, bu işletim sisteminin bizim işimize yaramasına sağlayan en nemli kişi olan Richard Stallman'ın GNU projesi ve daha pek çok değişik projelerle, isimlerle karşılacaksınız. Farkına varacağınız en nemli nokta ise şu olacak: zgür yazılım olarak ele alınan şey aslında teknik/programlama boyutunun tesinde bir "tavır" ve "dünya grüşü". Bilginin serbestçe aktarımı ve insanlar arası paylaşımın üst seviyede olmasını hedef edinen bu "grüş" ise aslında oldukça eskilere dayanıyor. İşte, "Hackers: Heroes of the Computer Revolution" kitabı da insanlar arası bu bilgi ve paylaşıma dayanan sürecin bir belgesi niteliğinde. Kitapta bahsedilen karakterlerin büyük bir blümü çok gz nünde bulunan, isimlerini duyunca hepimizin hemen tanıyabileceği ve bilgisayar alanında en zenginler arasına girmiş meşhur isimler değil ancak kitapta bahsedilenlerin ortak noktası hepsinin bilgisayarla aralarında zel bir bağ olması ve kendi "Tanrı"lıklarını ilan ettikleri dünyada duydukları çocukça coşku ve hissettikleri sevgi. Bu sevgi, teknolojiyle bütünleşik yaşayan bu insanların saatlerce hatta günlerce uğraştıkları işlerden ayrılamamalarının, birçoğunun düzenli işlerini kaybetmelerinin, eşlerinden ayrılmalarının ve sosyal hayatla bağlantılarının asgari düzeye inmesinin de sebebi aynı zamanda... Genel Değerlendirme Bunca laftan sonra artık kitapla ilgili genel yoruma sıra geldi. Blüm 1: Gerçek Hackerlar Kitap, üç ana blümden oluşuyor. İlk blüm "Gerçek Hackerlar". Bu kısımda anlatılan hackerlar için yaşamları ve projeleriyle en "pür" hacker tavrına sahip olanlar denilebilir. 1950'lerin sonuna doğru MIT'e girip kendini Yapay Zeka Laboratuarı'nda bulan zeki insanların, bir oda büyüklüğünde ve birkaç milyon dolar değerindeki makinelerle karşılaşması ve ardından gelişen olaylar bu blümü oluşturuyor. Bu koca makineler için ilk defa yazılıp geliştirilen assembler derleyicileri, müzik yazılımları, satranç programları ve bulmaca çzen programlar; DEC'in PDP-1 makinesi geldiği zaman duyulan heyecan ve hemen bu yeni makine için kolları sıvayan hackerlar... Filmlerde manyak bilim adamı olarak bolca karşımıza çıkan asosyal, üstüne başına zen gstermeyen, kadınlarla arası hiç iyi olmayan ve "hayattan kopuk" olarak nitelendirilen insanların grüldüğü kısım da işte burası. Tam bir adanmışlığın sergilendiği ve derslerinden kaldığı için okuldan atıldığı halde evi gibi grüğü MIT Yapay Zeka Laboratuarı'na gelmeye devam edip progralama yapan insanların yeri de burası. Bu blümde yer alan ve kitabın can alıcı noktalarının başında gelen kısım "Hacker Etik"i olarak adlandırılan kurallar bütünü. Hacker manifestosu olarak da adlandırabilecek bu kurallar şu şekilde zetleniyor: Herkesin bilgisayara serbestçe erişim hakkı olmalı ve tüm bilgi zgür bir biçimde paylaşıma açık olmalı. Otoritelere güvenmeyin, merkezileşmeye karşı çıkan yapılanmaları destekleyin! Hackerler yaptıkları işlerle değerlendirilmelidir; diplomaları, kaç yaşında oldukları, cinsiyetleri ya da konumlarıyla değil. Yaptığınız işlerle bilgisayarda "güzellik" ortaya koyabilirsiniz. Bilgisayarlar hayatınızı daha iyi olacak ynde değiştirebilir. zellikle 3. ve 4. maddeler hackerların kendilerini çoğu zaman programcıdan ziyade "sanatçı" olarak grmelerinin de güzel bir açıklaması sayılabilir. Kitabın bu ilk blümünde en çok sivrilen ve kendilerine ayrıca bir blüm ayrılmış olan karakterler Richard Greenblatt ve Bill Gosper. Parlak programlama yeteneklerinin yanısıra etraflarındaki insanların sorularını yanıtlayarak ve projelerini anlatıp yeni fikirler üreterek laboratuvarın bir okul işlevi grmesini sağlayan insanların da başında geliyor bu iki isim. Bill Gosper matematiksel algoritmalarla ilgilenirken Greenblatt ise sistem programlamaya ve donanıma eğilimli bir hacker. Richard Greenblatt'ı ayrıca nemli kılan bir etken de kitabın sonlarına doğru karşımıza çıkan "Lisp Machine" denilen, çalışma temelinin Lisp yapay zeka dilinin üzerine kurulmuş olan Lisp makinesini geliştiren kişi olması. Blüm 2: Donanım Hackerlar'ı İlk blümden farklı olarak kitabın bu ikinci blümünde yalıtılmış bir ortamda bilgisayarın başında uğraşan insanlarla değil, tersine mümkün olduğunca çok kişiyi bir araya toplayarak bilgisayar bilinç ve sevgisini topluma yaymaya çalışan insanlarla karşılaşıyoruz. Bunun sebebi biraz da 60'ların sonunda bütün dünyayı sarmış olan devrimci ve yenilikçi ruh olarak grülebilir. 70'lerde yaşanan olayların anlatıldığı kitabın bu blümünde, bilgisayarda yazılan programların ne kadar "zekice tasarlanmış" ve "sanatsal" olduğunun yanı sıra toplum için "ne işe yaradığı" ve bu büyük teknolojik değişimin dünyayı acaba "iyi mi yoksa ktü bir biçimde mi etkileyeceği" soruları hızla yükseliyor. yle ki, kitabın ilk blümünde yer alan kimi MIT hackerları projelerinin maddi kaynağını ABD Savunma Bakanlığı karşıladığı için o sırada çalıştıkları işleri bırakmayı tercih ediyor. İnsanların bu bilinci sergiledikleri ve teknolojik olarak edindikleri bilgileri paylaştıkları bir birliktelik oluşuyor zamanla. ğrencisinden üniversite hocasına, Silikon Vadisi'ndeki büyük şirketlerde çalışan mühendisinden hobi amaçla uğraşanına değin pek çok farklı kesimden insanın oluşturduğu bu birliktelik bir kulübe dnüşüyor: "Homebrew Computer Club". Homebrew Computer Club, katılmak isteyen herkese açık; yeter ki syleyecek bir şeyiniz ya da dinlemeye ynelik bir merakınız olsun. Kulüp toplantıları kimi zaman bir okul kampüsündeki sınıfta kimi zaman ise kulüp üyelerinin birinin garajında gerçekleştiriliyor. "Homebrew Computer Club"ın getirdiği heves ve bir şeyler yaratma heyecanı kitabın ikinci blümünde detaylı bir biçimde işlenen konular arasında. Yine bu blümde, artık büyük odaları kaplayan ve milyon dolar değerindeki makinelerden daha küçük ve insanların elde edebileceği fiyatta "ev yapımı" bilgisayarlar ortaya çıkıyor. Altair marka bilgisayarla ortaya çıkan bu düşünce, normalde Hewlett Packard'da çalışan ama boş vaktinde "Apple" isimli bilgisayarı geliştiren Steve Wozniak ile doruğa ulaşıyor. Yazdığı BASIC derleyicisinin kaynak kodunun çalındığını iddia ederek herkese şikayetçi olan ve o zamanlarda henüz daha "yeni yetme" olan Bill Gates ve BASIC üzerine bir dergi olması planlananan ama daha sonra genel olarak bilgisayar alanında her konuya açık olmayı kendine prensip edinen Dr. Dobbs Journal'ın hikayeleri kitabın ikinci blümünün ilgi çeken kısımları arasında yer alıyor. Blüm 3: Oyun Hackerları İşinden evine dnen Ken Williams, karısı Roberta'nın evdeki bilgisayarda metin tabanlı bir macera oyunu oynarken bulunca şaşırır ve daha sonra da der ki: "Roberta; bilgisayarlar mühendislerin, bilim adamlarının ve finans uzmanlarının işlerine yarayacak aletler. Ya bu işleri yaparsın ya da bu işlerin yapılmasına kolaylık sağlayacak programlar, derleyiciler ve sistemler geliştirirsin..."Fakat sonra arkadaşları arasında da zevkle bilgisayarda oyun oynayanları grünce Ken kendisine ister istemez şu soruyu sorar: "Acaba bilgisayarlar oyun amaçlı kullanılabilir ve oyun programları yazılıp satılabilir mi?". Bu sorunun cevabı kitabın üçüncü blümünü oluşturuyor: Ken Williams'ın kurduğu Sierra On-Line firması oyun yazılımları üreten ve "Amerikan Rüyası"nın bilgisayar oyunu sektründeki karşılığını temsil ediyor. Ken Williams tipik bir Amerikalı, daha gençliğinden itibaren "nasıl zengin olsam", "neden daha da çok param olmasın ki", "40 yaşında emekli olsam fena mı olur yani" şeklinde sorularla hayatına yn veren ve bu anlamda da tuttuğunu koparan bir karakter. Bilgisayar oyunu sektründeki açığı grüp etrafına topladığı genç ve programalamayı seven insanlarla büyük bir servetin de sahibi. Williams'ın kurduğu Sierra On-Line şirketinde insanlararası ilişkiler aslında 50'li yıllardaki MIT hackerları arasındaki ilişkilere benziyor. rneğin şirketteki programcılar kafaları karıştığı zaman randevu alma gibi bir ihtiyaç duymadan Ken Williams ile grüşebilmekte. Ayrıca Williams, işe aldığı pek çok programcının kendi satın aldığı evlerde kalmasını sağlamakta ve yaz kampları düzenlenerek şirketçe cümbür cemaat eğlenilmekte . Bütün bunlar günümüzün terimleriyle düşünüldüğünde samimiyet, personel memnuniyeti ve üretim arttırmak için geliştirilmiş stratejiler olarak algılanabilir. Ancak o zamanların büyük şirketlerinde ise genelde pek de karşılaşılan durumlar değil... Şirket sahibi Ken Williams'ın yıldız ama utangaç programcılarından John Harris'e kız ayarlamak için harcadığı onca çaba ise bügünkü iş stratejilerinde bile pek karşılaşılan bir durum değil! Kral ldü Yaşasın Yeni Kral 80'lerin başından itibaren ise nemli bir dnemeç ortaya çıkıyor: Hacker Etiğine karşılık pazar stratejisi. Günümüzdeki gelişen olayların nasıl başladığına dair kitabın bu blümü oldukça dikkat çekici. Artık bilgi akışı ve paylaşımı serbest değildir çünkü bunlar birer "şirket sırrı" haline gelmiştir. rneğin Atari şirketinde bırakın programların kodlarını grmeyi programcılarının isimlerini ğrenmek bile ciddi bir araştırma gerektirmektedir! Gerek Ken Williams'ın Sierra On-Line şirketinde gerekse Wozniak'ın Apple'ında bir süre sonra planlamacılar, ekonomistler, işçi-işveren ilişkilerini düzenleyen "uzman" kişiler yerlerini alır. Hacker manifestosu yerini kapitalist sistemin pazar stratejisi kurallarına terk etmek zorunda kalmıştır... Gerçek Hackerlar'ın Sonuncusu 80'lere gelindiğinde iş yaşamı bilgisayar sektrüne kendi kurallarını dayatmaya ve programcılar da kendilerini bu kurallara adapte etmeye başlamışken bütün bu işlerin başlangıcı olan MIT Yapay Zeka Laboratuvarından bir adam bu kısır dngüye karşı çıktı ve kendi kuralları doğrultusunda fikirlerini hayata geçirmeye başladı. Bu adamın adı Richard M. Stallman ya da kendi ifadesi ile RMS. Stallman 1971'de MIT'e geldiğinde diğer parlak hackerlardan onu ayıran çok fazla bir fark yoktu. O da "gece modunda" yaşayan, yaşamak için programlayan ve programlamak için yaşayan biriydi. Ancak zamanla programcı arkadaşlarının "işadamları"na dnüşmesi, bilgisayar laboratuvarındaki sistemde her kullancı için ayrı parola/kullancı adı tanımlanması ve Hacker manifestosundaki paylaşımcılığının giderek yok olması Stallman'ı programlama dışında bir şeyler yapmaya yneltti. Kendi ifadesiyle " artık Çin yemeği yiyerek heyecan verici projeler hakkında saatlerce konuşacağım kimse kalmamıştı ve bir şeyler yapmam gerekiyordu". Kitabın son bolümü "The Last of The True Hackers" buradan yola çıkarak Richard Stallman'ın MIT laboratuarındaki kimi zaman anarşist kimi zaman Robin Hood'vari mücadelesini, ardından yazdığı EMACS programını ve kurucusu olduğu GNU projesi ile hacker manifestosunu yaşatma ynünde yaptıklarını anlatıyor. Günümüzde GNU/Linux işletim sisteminin varlığını borçlu olduğu GNU uygulamaları ve ruhu düşünüldüğünde bu gelişimin nasıl başladığı grmek açısından son blüm de en az diğer blümler kadar çarpıcı. Sonuç "Hackers: Heroes Of The Computer Revolution" kitabı üstte aktardıklarımın dışında daha pek çok nemli detay içeriyor ve yazarı Steven Levy'nin akıcı anlatımından türü de okuyucuyu kısa sürede sarıyor. Bu kitabı bilgisayar dünyasının son elli yıllık tarihine değinen bir kitap olarak da grebilirsiniz, teknoloji gelişirken onun etrafındaki olaylardan ve düşüncelerden nasıl etkilendiğini rnekleyen bir eser olarak da. Hangi ynünün daha ağır basacağı okuyucu olarak size kalmış. Şu bir gerçek ki Steven Levy her iki bakış açısını da mümkün olduğunca kaynaştırarak güzel bir iş çıkarmış ve zevkle okunacak bir eser ortaya koymuş. Profile Tıkla Anlarsın?

: hikaye :) ama güzel =) Profile Tıkla Anlarsın?

hikaye :) kendinize ayığ olunuz