her donanımcının elinin altında bulunması gereken bişisaol kardeşim Ardından yüz kpek havlamayan kurt, kurt sayılmaz..

BIOS Sesli Hata Uyarılarının ve POST Mesajlarının Anlamı ve Çzümü GirişBilgisayarınızı topladınız veya bilgisayarınıza herhangi bir teknik müdahalede bulundunuz. Ama bilgisayar açılmıyor. İşte bu yazıda herkese nce anlamsız gelen sesli hata mesajları ile POST uyarılarına/hatalarına değineceğiz. Normal bir boot işlemi esnasında sizin düğmeye basmanızla birlikte nce bilgisayarın bütün bileşenlerine güç verilir, ekran kartınız hemen kendi reklamını yapar ve POST ekranına gelirsiniz. Burada, anakartınız "Aabi bakalım bana neler takılıymış" havalarında bütün bileşenleri ufak bir teste tabi tutar. Size bu sırada ekranda işlemcinizin hızı, ram miktarınız gibi bazı bilgiler verilir. İşletim sisteminin yüklenmeye başlamasından hemen nce ekrana bir tablo gelir. Bu tabloda kabaca POST işleminin sonuçlarını grürsünüz diyebiliriz. Peki ya normal bir boot gerçekleşmezse?Bilgisayarın başlamasını engelleyecek herhangi bir hatada ya sesli ya da POST hata mesajları alırsınız. İyimser olmanın bir alemi yok. Dolandırmadan syleyeceğim. Sesli hata mesajları genellikle lümcül, POST mesajları ise genellikle uyarı niteliğindedir. Genellikle diyorum çünkü, ekran kartı arızasını işaret eden bir sesli hat mesajı sadece ekran kartınızın yerinden oynamasıyla da ortaya çıkabilir. Sesli Hata MesajlarıHata Anlamı1- Sürekli Ses Güç kaynağı arızası2- Birçok kısa bip Anakart arızası3- 1 uzun Bellek tazelenmesinde hata4- 1 uzun 1 kısa Anakart veya BIOS çipi arızası5- 1 uzun 2 kısa Ekran kartı arızası 6- 1 uzun 3 kısa Ekran kartı arızası7- 2 uzun 1 kısa Ekran kartı arızası (RAMDAC kaynaklı )8- 2 kısa Bellek parity hatası9- 3 kısa Belleğin ilk 64k'lık blümünde hata10- 4 kısa Timer hatası11- 5 kısa İşlemci hatası12- 6 kısa Klavye işlemcisi hatası13- 7 kısa İşlemci hatası14- 8 kısa Ekran kartı belleğinde okuma/yazma hatası15- 9 kısa BIOS ROM hatası16- 10 kısa CMOS okuma/yazma hatası17- 11 kısa Tampon Bellek HatasıGrdüğünüz gibi bu bip sesleri hiç de hayırlı manalara gelmiyor. Bu sorunların çzüm yolları;1. hata için, güç kaynağınızın bağlantılarını kontrol edip bir deneme daha yapın. Eğer sorun devam ediyorsa, üç vakte kadar size yeni bir güç kaynağı gelecek demektir.2, 4, 10, 12, 15 e 16 numaralı hatalar için, tüm kartları işlemciyi ve RAM'leri sküp tekrar takın. ncelikle mümkün olduğunca az bileşenle bilgisayarı başlatmaya çalışın. 4, 15 ve 16 numaralı hatalarda BIOS çipinin yerine düzgünce oturduğundan emin olmak için üstüne hafifçe bastırın. Değişen bir şey yoksa 4, 15 ve 16 numaralı hatayla karşı karşıyaysanız yeni bir BIOS çipi edinin, yok eğer değilseniz zaten yeni bir anakartınız olacağınız için BIOS çipiniz otomatik olarak değişmiş olacaktır.3, 8 ve 9 numaralı hatalarla baş etmek için ncelikle RAM'lerinizin yerlerine düzgün oturduklarından ve yuvalarla aralarında herhangi bir yabancı maddenin bulunmadığından emin olun. Eğer birden fazla bellek modülü kullanıyorsanız değişik kombinasyonlar deneyin. Hata hala devam ediyorsa belleklerinizi tek tek deneyerek sorunun hangisi/hangilerinde olduğunu bulabilirsiniz.5, 6 ve 7 numaralı mesajı alıyorsanız, ekran kartınızın yerine iyice oturduğundan ve monitr bağlantısının düzgünce bir şekilde yapıldığından emin olun. Problem sürüyorsa başka bir ekran kartı ile bilgisayarı başlatmayı deneyin. Sonuç alırsanız sizi tebrik ederiz çok yakın bir zamanda yepyeni bir ekran kartınız olacak. Ekran kartlarıyla ilgili alacağınız sesli hata mesajlarının neredeyse tamamı 6 numara olacaktır. Bu nedenle şimdiden "diii di dit dit" sesine alışmanızda fayda var.11, 13 ve 17 numaralı hatalar için işlemcinizin düzgün bir şekilde takıldığından emin olun. Mümkünse başka bir işlemciyle denemelerde bulunun, sonuç alamazsanız zellikle 17 numaralı hata için anakartınızdan şüphelenin. POST MesajlarıGirişi lümcül hata mesajlarından yaptık ama daha çok uyarı niteliğinde olan POST mesajları ile ortamı biraz yumuşatmayı ihmal etmiyoruz. Genel olarak açıklayıcı, birkaç kelimelik anlaşılabilir niteliktedirler. Ama can sıkmaya yetecek kadar ciddiye almak kaçınılmazdır. Bu mesajlar anakarta, BIOS'a, takılı olan donanıma, çipsete gre değişiklik gsterebilirler. Yine de belli başlı birkaç hata mesajıyla uygulanabilecek çzüm yollarını yazıyorum. BIOS ROM checksum error - System halted: BIOS çipindeki bir hatayı gsterir. Çipte fiziksel hata veya BIOS yazılımında bozukluk olabilir. Sisteminizi yeni bir BIOS ile update edin, sorun devam ediyorsa yeni bir BIOS çipi edinmeniz gerekecek. CMOS battery failed: BIOS piliniz bitmiş veya bitmek üzere. Pilin türünü belirleyip en yakın saatçiden yenisini alabilirsiniz. CMOS checksum error - Defaults loaded: Herhangi bir nedenden dolayı BIOS ayarlarınızda bozukluk oluşmuş . Varsayılan ayarlar yüklenerek sisteminizin zarar grmesi engellenmiş. Floppy disk fail: Sisteminize takılı bulunan disket sürücü ile BIOS'taki disket sürücü ayarları birbirini tutmuyor. Disket sürücünüzün bağlantılarını kontrol edin, BIOS'taki ayarlar yanlışsa düzeltin. Sorun devam ediyorsa disket sürücünüzde muhtemel bir fiziksel arıza var demektir. Keyboard error or no keyboard present: Belki de en çok karşılaşılan POST mesajı. Bu mesaj genellikle "Press F1 to continue" diye devam eder. Siz de olmayan klavyenin F1 tuşuna basarak hatadan kurtulabilir veya yeni bir klavye takarak işleme devam edebilirsiniz. Memory test fail: POST mesajlarının belki de en can sıkıcısı. BIOS'taki bellek ayarlarınızda olabilecek bir problemden kaynaklanabildiği gibi, bellek modüllerinizdeki kısmi arıza nedeniyle de ortaya çıkailir. Ayarlarınızdan eminseniz, başka bir bellek ile sisteminizi tekrar açmayı deneyin. Hard Disk Fail: Sisteminizde mevcut disk le BIOS'ta belirilmiş disk ayarları birbirini tutmuyor demektir. BIOS'tan disk ayarlarını otomatiğe getirin, master/slave ayarlarını kontrol edin. Sorun devam ediyorsa disk sürücünüzde fiziksel bir bozukluk kuvetle muhtemeldir. Bunlar POST hatalarının sadece belli başlı olanları. Sistem-spesifik olarak hata mesajları ile karşılaşabileceğinizi tekrar hatırlatmamda bir sakınca yok. Detaylarla BIOS: Nedir, Ne Değildir? BIOS'un sistem açılışında grev aldığını syledik. Fakat nasıl grev alıyor? BIOS'un sistemi açana kadar yaptığı işlemler nelerdir? İsterseniz aşama aşama BIOS'un sistem açılışında neler yaptığına bakalım. Güç düğmesine bastığımızda ilk olarak CMOS'a kaydettiğimiz ayarlar okunur ve donanımların kesmelerine bakılır. BIOS'un kontrol ettiği ilk şey, grafik kartının çalışıp çalışmadığıdır. Grafik kartının da üzerinde bulunan BIOS vasıtasıyla, kullanılan bellek tipi ve grafik işlemcisi hakkında bilgiler okunur. Bir sonraki adım, yapılacak olan bellek okuma/yazma testleridir. BIOS, RAM'in her adresinde okuma/yazma testleri yaparak onu denetler. PS/2 veya USB portları kontrol edilerek, klavye ve fareye sahip olmadığınız tespit edilir. Eğer tespit edilmezse size hata mesajı sunulur. Fakat BIOS'da ayar değişikliğine gidip "Hata olduğunda beni uyarma" seçeneğini seçtiyseniz, uyarılmayacaksınızdır. Anakarta entegre olan veya monte edilen PCI arabirimini kullanan aygıtları kontrol eder. Eğer BIOS hata algılarsa, bunu sizlere sesli olarak veya yazılı olarak iletir. Sesli iletim, eğer anakart üreticisi kendisi zel bir sistem geliştirmediyse, bip sesiyle olur. BIOS, PC'nin açılması için gerekli bir yapı. O olmadan PC'yi maalesef açamayız. Güç düğmesine bastıktan hemen sonra BIOS devreye giriyor ve POST denen kısa bir analiz-test yapıyor. Bu analiz ile birlikte, üzerine takılı olan PnP aygıtları tanımaya çalışıyor. Bir aksilik olduğunda bunu size yazılı mesaj olarak ya da ses ile bildiriyor. BIOS, -diğer anlamda- PC'nizin boot etmesi için gereken bir sistemdir. BIOS olmaz ise, sistem açılmıyor. Açılış esnasındaki test ve tanıma işlemi bittikten sonra BIOS bize bazı bilgileri grüntüler. Bunlar, işlemci, veri saklama cihazları, bellek miktarı ve tipi, BIOS modeli ve tarihidir. Sistemin açılışına geçilmeden nce SCSI veya ekstra IDE kontrolcülerin BIOS'ları grüntülenir ve CMOS'a kaydedilen açılış esnasında ilk olarak hangi veri saklama cihazından sistemi açacağımıza bakarak, o cihazdan sistemi açar. Eğer belirlenen sıradaki ilk cihazda geçerli bir açılış sistemi bulunmazsa, listedeki bir sonraki aygıta bakılır. Temel olarak BIOS'un çalışma prensibi byle. Tabii, olay bizim zetlediğimiz kadar basit değil. Bilgisayarınız düğmesine bastıktan sonra işletim sisteminin açılışına kadar geçen kısacık sürede BIOS son derece nemli ve fazla işler yapıyor. BIOS'a GirişBIOS'un ne olduğundan, grevinden ve neminden bahsettik. Peki, BIOS ayarlarını nasıl değiştirebiliriz? BIOS ayarlarını değiştirmek için BIOS'a girmek gerekiyor. Bu nasıl olacak, buna bakalım. Güç düğmesine bastıktan BIOS'un b, ilgisayarı sınadığı bir ekran karşımıza gelir. Bu ekrana POST ekranı deriz. PoST ekranında, bize işlemcimizin hızı, bellek miktarı ve veri saklama cihazları belirtilir. Tam bu esnada, ekranın altında "Press DEL to Enter Setup" ifadesi belirir. BIOS ayarlarına erişmek için DEL tuşuna basmak gerekiyor. Bilgisayarınız açıldığı anda ekranın altında BIOS'a nasıl gireceğiniz yazar. Burada tuşuna basmamızı istiyor. Bazı güncel anakartlar POST ekranı yerine, kendi markalarını gsteren tam ekran logolar yer alır. Bu logoların arka planında bizim klasik işlemler devam eder. Fakat bu grüntü yerine, anakart üreticileri gze hitap eden logolar sunmayı tercih edebilir. Byle bir durumda, TAB tuşuna basarak bu logoyu atlatıp klasik POST ekranına dnebilirsiniz. Farklı anakart üreticilerinde BIOS'a girmek için gereken tuş kombinasyonu farklı olabiliyor. Genelde DEL tuşunu kullanılırken, bazı anakartlarda F1 veya F2 tuşları kullanılabiliyor. BIOS'a girmek için kullanacağınız tuş POST ekranında belirtilir. BIOS Ayarları: Nedir, Ne Değildir?BIOS'a girildiğinde çok gizemli menüler sizleri karşılayacak. Ne işer yaradığını hemen hemen herkesin bilmediği bir ton ayar ve seçenek bulunuyor. BIOS'da bulunan ayarların çok büyük bir blümünü değiştirmeye gerek duymasak da, bu ayarların ne işe yaradığını bilmek olası sorunlara karşı daha bilinçli hareket etmemize olanak sağlayacak. Sırf sorun çıktığında değil, BIOS'da yapacağınız ayarlamalar ile sisteminizin performansını ve stabilitesini artırmanız da mümkün olabilecek. Yazımızın başlarında da, farklı firmaların BIOS'unun bulunduğundan bahsedip, bunların AWARD, AMI ve Phoenix olduğunu syledik. Hemen aklımıza bir soru gelecektir : BIOS ayarları, bu BIOS sistemlerine gre farklılık gstermiyor mu? Hepsinde aynı grevleri yapan ayarlar bulunuyor. Ama bazen ifade edilme tarzları farklılık gsterebiliyor. Bazı firmalar ise, BIOS'una kendine has zellikler ekleyebiliyor. Mesela Abit, kendi anakartlarındaki BIOS'larına Soft Menu II&III blümünü ekleyerek, işlemci hız-voltaj ayarlarının buradan yapılmasına olanak sağlıyor. Çoğu anakartta kullanılan AWARD BIOS'dan bir grüntü. Bir de arabirim farklılığı olabiliyor. rneğin AWARD BIOS'un şu anda iki farklı sürümü bulunuyor. Birisi Moduler diğeri ise Medallion. Award Moduler BIOS, hepimizin aşina olduğu BIOS arabirimine sahip. Award Medallion BIOS ise, Phoenix BIOS'un arabirimi ile AWARD BIOS'un zelliklerinin karışmasından oluşmuş. Zira birkaç yıl nce Award BIOS ile Phoenix BIOS birleşmişti. Diğer taraftan ise, anlatacağımız ayarlar bütün BIOS'lar için geçerli. Farklı ayarlar sz konusu olduğunda ayrı bir paragraf açıp bunları işaret edeceğiz. İsterseniz, ortak BIOS ayarlarının ne işe yaradığına teker teker bakmaya başlayalım. NOT: Anlatacağımız BIOS ayarları, Award Moduler&Medallion BIOS Ver.6.00 ve AMI BIOS Ver.1.21C baz alınarak hazırlanmıştır. n-Not 1: Ayarları değiştirmek için <+> ve <-> tuşlarını kullanabilirsiniz. n-Not 2: Enabled : Etkin Disabled: İptal edilmiş. Standart CMOS Setup Bu blümde, IDE aygıtlarını ayarlayabilir/tanıtabilir, saat/tarihi değiştirebilir, hata kontrol denetiminin zelliklerini değiştirebilirsiniz. Anakartınızı yeni aldığınızda yada pili bittiğinde, genelde bu blüme girip IDE aygıtlarımızı tanıtır, saati ve tarihi ayarlarız. Diskimiz hangi porta takılıysa, rneğin Primary Master portunun üzerine gidip ENTER tuşuna basmamız onu tanıtmak için genelde yeterli olur. Bu şekilde diskimizin kafa sayısı, silindir sayısı otomatik olarak algılanacaktır. Fakat bazı eski tip hard disklerde bu ayarları kendimiz ayarlamak zorundayız. Bu ayarları kendiniz ayarlamak istiyorsanız, ilgili porta gelip ENTER tuşuna basın ve Access Mode veya Type'ı yaparsanız, kafa sayısı gibi ayarları kendiniz ayarlayabilecek konuma geleceksiniz. Yine bu blümde, otomatik olarak algılanan bellek miktarı bilginiz olması için size gsterilir. Dediğimiz gibi, eğer aygıtları otomatik olarak algılatmak istiyorsanız, ilgili IDE portunun üzerine gelip ENTER'a basın. Eğer, IDE aygıtı takılmayan kanallar var ise, bu blümleri <-><+> tuşları ile None konumuna getirin.- Drive A/B: Bu blüm disket sürücünüz içindir. PC'lere iki tane disket sürücü takılabildiği için A ve B seçenekleri konmuş. Bir tane disket sürücünüz varsa, bunlardan bir tanesini ayarlayıp, diğerini None yapmanız gerekiyor. Günümüzde disket sürücüler genelde 1.44 MB 3.5 in. Olduğundan bu ayar bu şekilde yapılır. Bazı sürücüler 2.88 MB'lık disketleri de okuyabilmesine karşın, bu diskler piyasada yok. Eğer A'yı None yapıp, B'yi 1,44 MB 3.5 in olarak ayarlarsanız, disket sürücünüz harfi A değil, B olur.- Floppy 3 Mode Support: 1,2 MB'lık bazı disketleri okuyabilen disket sürücüye sahipseniz bu ayarı etkin hale getirip sürücü harfini gstermelisiniz. Ama bu disket sürücülerden ülkemizde olmadığı için bu ayarın olması gerekiyor. Yeni anakartların bir kısmında bu ayar bulunmuyor.- Video: Bu seçenek ekran kartınızın türünü belirler. CGA 40, CGA 80, Mono türündekiler artık çok eskide kaldığından bu ayar EGA/VGA şeklinde kalmalıdır.- Halt On: Sistem açılırken BIOS'un karşılaştığı hangi bir hatada/hatalarda sistemi durduracağını belirler. "All Errors" seçeneği aktif iken, BIOS'un karşılaştığı her hatada sistem durur ve size hata mesajı belirtir. "All, But Diskette" seçeneği, disket sürücü hataları hariç diğer hataların hepsine sistem kendini açılışta durdurur. "No Errors" seçeneği seçildiğinde sistem herhangi bir hatayı gzetmeksizin açılışına devam etmeye çalışır. Fakat hataları grebilmek amacıyla bu seçeneğin "All Errors" şeklinde kalması tavsiye edilebilir. Advanced BIOS Features SetupSistem zelliklerini belirleyen ayarları bu blümden değiştirebilir, iptal edebilir, etkin hale getirebilirsiniz. Bu blümdeki bazı ayarlar, default halde, yani BIOS'un kendisinin nerdiği halde kalmalıdır. Bu arada, ekranın alt blümünde, ayarları nasıl değiştireceğiniz ve nasıl yardım alabileceğiniz ile ilgili ayarlar mevcut.- Virus Warning: Eğer bu ayar etkin edilirse , harddisk inizin boot blümüne bilgi yazılmaya çalışıldığı zaman bir uyarı mesajı çıkarır. Bu zellik normalde iptal edilmiş halde geliyor. Eğer işletim sistemi yüklerken sorun çıkmamasını istiyorsanız, bu ayarın konumunda olmasına zen gsterin. İşletim sistemini yükledikten sonra bu ayarı aktif konuma getirebilirsiniz. Bu ayar bir virus koruması değildir.- CPU Internal Cache: Şu saatten sonra takacağınız tüm işlemciler Internal Cache, yani Level1 Cache'e sahip olduğundan, bu ayar konumunda olmalıdır.- External Cache: Kullandığınız işlemci eğer ikincil seviye tampon bellek taşıyorsa, ki artık satılan tüm işlemciler taşıyor, bu ayarı da konumuna getirmeniz gerekiyor. Performans açısından bu ayar çok nemli olduğundan, bu ayara dikkat etmenizi neriyoruz.- CPU Level2 Cache ECC Checking: Level2 Cache (2. seviye nbellek)'i hata düzeltme zelliğini kapatıp açmaya yarar. Gzle grülmeyen çok ufak bir performans düşüşü olsa da, bu ayarı açık konumda tutmanız nerilir. - Quick Power On Self Test: Bu ayar aktif konumda iken , BIOS, test-analiz etme süresini kısaltarak, bilgisayarın açılmasını hızlandırabilirsiniz. rneğin bu ayar konumunda iken, bellek sadece 1 kere sayılacaktır. Aksi takdirde 3 kere sayılır. NOT: AWARD Medallion BIOS'da, "Quick Power On Self Test" ayarı, Boot menüsünde bulunuyor.- First/Second/Third Boot Device: Sisteminiz açılırken, ilk olarak hangi aygıttan açılmayı deneyeceğini ayarlamak içindir. First Boot Device ayarını moduna getirirseniz, BIOS diğer boot edilebilir aygıtları aramadan işletim sisteminizi yükleyecektir. Bilgisayarınız Disket veya CD-Sürücüden açmanız icap ettiğinde, First Boot Device seçeneğini değiştirebilirsiniz. NOT: AWARD Medallion BIOS'da, Boot sırasını seçmek için Boot menüsüne gitmeniz gerekiyor.- Boot Other Device: Bu ayara edildiğinde, BIOS belirlediğiniz birinci, ikinci ve üçüncü boot aygıtlar içinde boot edilebilir bir ortam bulamaz ise, boot edilebilir bir medya bulabilmek için diğer aygıtlara bakar.- Swap Floppy Drive: Eğer sisteminizde iki tane disket sürücü var ise, bu ayarı etkin ederseniz , A sürücüsü B gibi; B sürücüsü de A sürücüsü gibi davranacaktır.- Boot Up Floppy Seek: Eğer bu ayar konumuna getirilirse, BIOS disket sürücünüzün 40 veya 80 izli olup olmadığını kontrol eder. Sadece başlangıçta bu kontrol yapılır. ederseniz, sistem çalıştığı esnada kafası estikçe disket sürücüyü kontrol edebilir. Dolayısı ile bu ayar konumunda kalmalıdır.- Boot Up Numlock Status: Bu ayar aktif hale geldiğinde , açılışta otomatik olarak Num Lock'u açar. olarak kalmasını neririz.- Gate A20 Option: Bu ayar ile A20 kapısının nasıl işleneceğini belirler. A20 kapısı, 1 MB'tan büyük bellekleri adreslemek için, nceden klavyelerde kullanılan bir aygıt idi. Şu anda anakartlar bu zelliği kendi üzerilerinde taşımaktadır. Bu ayarı nerilen seçenekte bırakmak faydalı olacaktır. seçeneği varsayılan değerdir.- Typematic Rate Setting: konumundaysa, aşağıdaki iki ayarı değiştirebilirsiniz:- Typematic Rate: Basılı tutulan klavye tuşlarını sistemin algılama hızını belirler. rneğin, 6 seçiliyse, bir tuşu basılı tuttuğunuzda saniyede 6 karakter yazar.- Typematic Delay: Bir klavye tuşu basılı tutulduğunda, ilk karakterin grüntülenmesi ile ikinci karakterin grüntülenmesi arasındaki gecikme süresini belirler. Bu ayar 250, 500, 750 ve 1000 milisaniye olarak seçilebilir.- Security Option: BIOS'a şifre koyduğunuzda, güvenlik sorgulamasının nerede yapılacağını buradan seçiyorsunuz. rneğin ayarı seçildiğinde, BIOS'a şifre koysanız bile, sistem normal bir şekilde açılacak ama BIOS Setup'a girdiğinizde şifre isteyecektir. Aynı şekilde, ayarı seçilirse, şifre sorgulaması açılışta da yapılacaktır. İlerleyen blümlerde sisteme nasıl şifre koyacağınızı anlatacağız.- APIC Mode: APIC zelliği, yeni anakartlarda gelen bir zellik. APIC, bir diğer değişle gelişmiş programlanabilir kesme kontrolcüsü, eski programlanabilir kesme kontrolcüsünün yerini alarak daha fazla IRQ adreslenmesine olanak tanıyor. Aynı zamanda çoklu işlemci desteği sunuyor. Bu ayar genelde çok işlemcili anakartlarda bulunurken artık yeni nesil anakartlarda da bulunuyor. Bu zellik, NT çekirdekli Windows 2000 ve XP tarafından desteklenirken, 9x çekirdekli işletim sistemleri tarafından desteklenmiyor. konumunda olmasını neriyoruz.- MPS Version Control For OS: Çok işlemcili sistem kullanıldığında, bu ayar kullanılarak çok işlemcili sistem spesifikasyonu belirlenebilir. İki farklı versiyon bulunuyor. 1.1 ve 1.4. 1.4, 1.1'e gre birden fazla PCI veriyolu desteğini sunuyor. 1.4 desteğini sunan işletim sistemlerinde, bu ayar 1.4 yapılmalı. Aksi halde 1.1 olmalı. Başta belirttiğimiz gibi, bu ayar çok işlemcili sistemler için geçerli.- OS Select for DRAM > 64 MB: Eğer 64 MB'dan fazla bellek ile IBM'in OS/2 işletim sistemini kullanıyorsanız, bu ayarı konumuna getirmelisiniz. Aksi takdirde, konumunda olmalıdır.- Video BIOS Shadow: konumunda iken, Ekran Kartının BIOS bilgilerini RAM'a aktararak, bu bilgilere hızlı ulaşımı sağlar.- xxxxxx xxxxxx Shadow: Sisteminize taktığınız diğer ROM'a sahip kartların ROM bilgilerini RAM'a aktarmak için kullanılan ayardır. Bu işlemi yapabilmek için, kartların bulunduğu adresleri bilmeniz gerekiyor. Ayrıca, her ROM'un belleğe aktarımı, 640K ile 1024K arasında bir bellek alanı tükettiğinden, bu ayarların hepsinin konumunda olması nerilir. Yeni anakartlarda bu seçenek yoktur. Advanced Chipset FEATURES Bu blüm, anakartınızın ve sistemi oluşturan parçaların kritik zellikleri hakkında oynamalar yapacağınız blüm. Farklı anakartlarda ayarlar çok farklılık gsterebiliyor. rneğin, bazı anakart üreticileri işlemcinin FSB hızını bu blümden ayarlanmasını isterken, bazıları da kendi anakartına has zellikleri buraya koyabiliyor. Yine aynı şekilde, farklı çipsetlerde farklı ayarlar oluyor. Bizim her çipset ve her anakart için bu ayarları listelememiz mümkün olmadığı için, genel ayarlamaların üzerinde duracağız. Burada anlatmadığımız bir ayar sizin BIOS'unuzda varsa, bilin ki bu ayar sizin anakartınıza ve çipsetine zgü bir ayar. Çoğu değer, varsayılan ayarlarında bırakılmalı. Eğer yanlış bir ayar yapılırsa, sistemde stabilite sorunları vs. baş gsterebilir. Dolayısı ile, vereceğimiz nerilere kulak vermenizi neririz. Advanced Chipset Features blümünde ortak olarak, bellek ayarlamaları, AGP ayarlamaları ve bazı BIOS'larda işlemci hızı ayarlamaları yapılabiliyor.- Bellek Ayarlamaları: Bellek ayarlamaları sizlere farklı bir şekilde sunulur. Birinci bellek ayarlaması, belleğin hızı üzerinedir. Diğeri ise belleklerin gecikmeleri üzerinedir. Bellek hızı ayarı genelde Memory Frequency olarak geçer. Memory Frequecy , FSB hızına gre yüzdelik cinsinden ayarlanabilir. rneğin FSB hızının %125'i, %100'ü veya %80'i gibi oranlarla ayarlamak mümkün olabilir. Değiştirdiğiniz yüzdeye gre elde edeceğiniz bellek hızı size aynı menüde sunulur. rneğin, FSB'nin 100 MHz FSB'de çalışan bir işlemci için belle hızını %125 yaptığınızda, elde edeceğiniz bellek hızı 133 MHz olacaktır. Eğer belleğinizi DDR ise, bellekleri DDR266 modunda çalıştırmış olacağız. Çipset ve anakart modeline gre bu ayar sunulabilir. Bir diğer benzer bellek ayarlaması ise çarpan seçerek ayarlamadır. Bazı anakart üreticileri de byle ayar imkanı sunar. rneğin, bellek hızını işlemci FSB'sinin 4/3'ü veya 4/5'i gibi değerlerde çalıştırmanıza imkan tanır. Bu ayar yelpazesi anakart üreticisine gre değişir. Diğer sık kullanılan yntem ise, direkt bellek hızının seçilmesidir. rneğin, 100, 133, 166 ve 200 MHz gibi ana değerler listeler halinde sunulup sizin buradan seçim yapmanızı isteyebilir. Grdüğünüz gibi, bellek hızının seçimini farklı üreticiler farklı şekilde sunabiliyor. Normal şartlarda bellek ayarlarına dokunmanız gerekmez. Genelde bellekler, FSB hızıyla senkronize olarak çalışır. Eğer elinizde yüksek hızda çalışma kapasitesine sahip bir bellek varsa, bellek hızını yükseltip performans artışı elde edebilirsiniz. Bellek ayarlamalarının diğer kısmını ise gecikme süreleri oluşturuyor. Bu ifadelere anakartınızın BIOS'unda CAS Latency, SDRAM Cycle Length, RAS to CAS Delay, RAS Precharge Time, RAS şeklinde karşılaşabilirsiniz. Bu ayarların açıklamasına geçmeden nce bir uyarı yapalım: Bellekler üzeriden SPD adlı bir yonga gelir. Bu yongada, belleğin çalışma hızı ve gecikme süreleri depolanmıştır. Anakart, SPD yongasından bu bilgileri okuyarak belleği doğru değerlerde çalıştırır. İşin ehli olmayan kullanıcılara bu ayarları değiştirdiklerinde sistemde kilitlenmelere ve mavi ekranla karşılaşabileceklerini hatırlatalım. Dolayısı ile, overclock işlemine meraklı değilseniz ve belleğinizin zelliklerini tam olarak bilmiyorsanız bu ayarlara dokunmamanızı neririz. Bir sorun çıktığında bellek zamanlamalarını ayarına getirmeyi unutmayın. Bellekler, dizelere ve sütunlardan oluşan hücrelerden oluşur. Bilgiler bu hücrelerdeki dizelere ve sütunlara kayıt edilir. Bir bilgi işleneceği zaman, bu dize ve sütunlara erişim yapılır. RAS : Aranan bilginin kayıtlı olduğu dizeye ulaşırken yaşanan gecikmedir. CAS : Bilginin kayıtlı olduğu sütuna ulaşılırken yaşanan gecikmedir. RAS-to-CAS : Bilginin var olduğu dizeden sütuna geçerken yaşanan gecikmedir. Bu değerlerin düşük olması performansı artırır ama dediğimiz gibi, belleklerin zellikleri burada n plana çıkıyor.- Memory Hole (Memory Hole At 15M-16M): Bu ayar, bazı ISA genişleme kartlarının performanslarını arttırmak için ihtiyaç duyduğu adres boşluğunu ayırmaya olanak tanır. Adres boşluğunu belli bir ayara getirirseniz, bu seçilen bellek boşluğu sistem için kullanılamaz olacaktır. Genişleme kartları sadece 16MB'a kadar belleğe erişebilir. AWARD Moduler BIOS için Seçenekler : , AWARD Medallion BIOS için Seçenekler : - System BIOS / Video RAM Cacheable: Anakart BIOS bilgilerini belleğe atıp atmayacağını kontrol etmek içindir. Daha nce bahsedilen, Video ROM BIOS Shadow'un aksine, Ekran kartının belleklerinde olan bilgiyi belleğe aktarıp aktarmayacağını belirlemeniz içindir. Bu şekilde, ekran kartınızda bir performans artışı yaşamanız mümkün. İki ayarı birden konumuna getirmenizde fayda var.- AGP Aperture Size: AGP grafik kartı tarafından kullanılabilecek sistem belleğini belirlemeniz içindir. Fakat bu seçilen miktar sadece ihtiyaç duyulduğunda kullanılır. Gerçek OpenGL uygulamaları sistem belleğini kullanmazken, Direct3D tabanlı uygulamalarda kullanır. Normal olarak, 64MB seçilidir. Bu ayarda kalmasının bir mahsuru yok. Yüksek miktarda belleğe sahipseniz 128 MB yapabilirsiniz.- AGP Mode: Ekran kartınızın hangi AGP modunda çalışıyorsa, bu ayarı o moda getirmek lazım. Yeni anakartlarda AGP 8X ve AGP4X seçenekleri bulunuyor. Bazı anakartlarda ayarı bulunur ve AGP 8X ekran kartınız varsa bunu etkin hale getirirsiniz.- AGP Driving Control: AGP çalışma ayarlarını kontrol etmekte kullanılan bir ayar. seçeneğinde bırakmanız faydalı olacaktır.- CPU to PCI Write Buffer: konumuna getirildiğinde, PCI veriyoluna 4 dize değerine kadar bilgi, işlemci kullanılmadan yazılabilir. Eğer konumuna getirilirse, direkt yazma olayı kullanılmaz ve PCI veriyolu "ben veri almaya hazırım" sinyali verene kadar işlemci okuma devri tamamlanmaz. ayarında olmasını tavsiye ederiz.- Memory Parity/ECC Check: Kullandığınız belleklerin hata bulma ve düzeltme zelliği var ise ve anakartınızın çipseti ECC bellekleri destekliyorsa, bu ayarı konumuna getirmelisiniz.- In Order Queue Depth: Yeni anakartların bazılarında bulunan bu ayar, performans açısından nemli. Bu ayar ile, CPU komutları işlemden nce kaç tane komutun kuyruğa alınabileceği ayarlanabiliyor. İki seçenek var. ve . olarak bırakmanız performansı arttıracaktır Fakat biraz nce de işaret ettiğimiz gibi, bu ayar her anakartta bulunmuyor. Bu blümde, anakartınızın üzerinde bulunan entegre zellkleri, giriş/çıkış portları, IDE portları gibi aygıtların etkin yapabilir, devre dışı bırakabilir ya da zelliklerini değiştirebilirsiniz.- OnChip IDE Channel 0/1: Birinci/İkinci IDE portunu etkin/iptal edebilirsiniz. şeklinde kalması tavsiye edilir. Bazen BIOS güncellemelerinden sonra, bazı IDE aygıtların çalışmadığında şikayet edilir. Bu blüme girip IDE Portlarının iptal edilip edilmediğine bakmanız iyi olur.- IDE Prefetch Mode: Bu modu destekleyen IDE aygıtlar ile bu ayar kullanılırsa, aygıtların performansından iyileşme sz konusu olabilir. ayarında olması tavsiye edilir.- Primary/Secondary Master/Slave PIO: Taktığınız aygıtların PIO modlarını bu blümde belirleyebilirsiniz. seçeneğinde bırakırsanız, ilgili IDE aygıtı için uygun olan PIO Modu otomatik olarak seçilecektir.- Primary/Secondary Master/Slave UDMA: IDE aygıtların direkt bellek erişimini kontrol edebileceğiniz ayar. sekmesinde kalması, her IDE aygıt için uygun olan modun otomatik seçilmesi bakımından faydalı olacaktır.- Init Display First: Bu ayar ile sisteme güç verdikten sonra hangi grüntü aygıtının ilk olarak kontrol edileceğini belirtir. AGP ekran kartı kullanıyorsanız , PCI ekran kartı kullanıyorsanız, ayarlarını seçmeniz mantıklı olacaktır.- IDE HDD Block Mode: Eğer IDE aygıtınız bu modu destekliyor ise, IDE aygıtlara erişimi hızlandırabilir.- OnBoard PCI Audio/Modem: Eğer anakartınızın üzerinde entegre edilmiş ses/modem entegresi var ise, bu ayar ile onları etkinleştirebilir / iptal edebilirsiniz.- Onboard FDC Controller: Disket Sürücü kontrolcüsünü iptal/etkin etmek için kullanılan ayardır. Disket sürücünüz varsa konumunda kalmalıdır.- Onboard Serial Port 1/2: Seri Portlarınız için IRQ değerini ve bellek adresini atamanız için bu ayar konmuştur. 1. seri portu için varsayılan ayar 3F8/IRQ4'dür. 2. seri portu için ise, 2F8/IRQ3'dür.- On Chip USB: Eğer sisteminizde USB aygıt var ise, bu ayarı yapın. Eğer yok ise yapabilirsiniz. AWARD Medallion BIOS'da bu ayar biraz geliştirilmiş bir şekilde sunuluyor. Seçenekler için sunulan modu, sisteminizde USB aygıt olup olmadığını kendisi kontrol ediyor ve ona gre USB zelliğini devre dışı bırakıyor veya etkinleştiriyor. Ama USB aygıt kullanıyorsanız bu ayarın kalması mantıklı olacaktır.- USB Keyboard Support: Eğer USB Klavye kullanıyorsanız, bu ayarı konumuna getirin.- POWER ON Function: Bilgisayarınızı nasıl açacağınızı belirlemek için bu menü kullanılabilir. rneğin klavye ile bilgisayarınızı açmak istediğinizde, klavyenin hangi tuşları ile bilgisayarınızı açmak istediğinizi buradan tanımlıyorsunuz.- UART Mode Select: Infrared portu destekleyen anakartlarda bulunan bir zellik. Kızıltesi aygıtların gerektirdiği zelliklere gre bu ayar veya moduna getirilmeli. Infrared aygıt kullanılmayacak ise moda getirilmesi tavsiye edilir.- UART2 Duplex Mode: UART Modu olarak IrDA veya ASKIR seçildiğinde bu ayar aktif olur. Bu şekilde full-duplex veya half-duplex transfer modunu seçebileceksiniz.- Onboard Parallel Port: Paralel portun çalışma adresini belirlemek için bu blüm kullanılır. Varsayılan ayarı 378H/IRQ7'dir.- Parallel Port Mode: Paralel portun çalışma modunu belirler. "EPP" maksimum hızda çift ynlü çalışma hızıdır. "ECP", paralel portun iki ynde maksimum transfer hızından da hızlı çalışmasına izin verir. "ECP+EPP", normal hızda iki ynlü çalışmaya izin verir. SPP ise Standart Paralel Port anlamına geliyor. Eğer bağladığınız paralel aygıt yüksek performans istiyor ise aygıtın türüne gre EPP veya ECP seçilmelidir. ECP Modu direkt bellek erişimine ihtiyaç duyduğundan, EPP modu seçildiğinde, sizden bir DMA adresi atanması istenecektir. BIOS'un nerdiği ayarda kalmasında bir sakınca yok.- PWRON After PWR Fail: Bu ayar konumuna getirildiğinde, bilgisayarınız çalışırken elektrik giderse, elektrik geldiğinde bilgisayarı tekrar otomatik olarak açıyor. konumunda kalmasını tavsiye ediyoruz. Power Management Setup Güç tüketimini ve tasarrufu ayarlamanız için konulmuş bir menü. Bilgisayarınız açma olaylarını da buradan kontrol edebilirsiniz.- ACPI Function: Bu ayar ile, Gelişmiş Güç ve Konfigürasyon Ynetimini etkin/iptal edebilirsiniz. Bazı Anakartlarda desteklenen, STR gibi zelliklerin çalışabilmesi için, hem BIOS'dan ACPI fonksiyonunun etkinleştirilmesi hem de işletim sisteminin ACPI desteğinin olması gerekiyor. Yine aynı şekilde, bazı anakartlarla birlikte gelen işlemci sıcaklık koruma sistemleri ACPI desteği istiyor; ACPI desteği olmadan çalışmıyorlar.- Power Management: Bu blüm ile güç ynetim zelliklerini ynetiyorsunuz. modunda, sisteminiz bir süre aktivitesiz kalırsa, güç koruma moduna geçiyor. ayarı ise, yine güç koruma moduna geçiriyor ama güç koruma moduna kadar gereken aktivitesiz kalma zamanı daha fazla. modunda ise, güç koruma ayarlarını kendiniz seçiyorsunuz. Bu ayar normalde modunda geliyor ve şu zellikleri ayarlayabiliyorsunuz : HDD Power Down Doze Mode Suspend Mode. Buradaki ayarlar ile, sistemin askıya alınması için gereken zaman aşımı miktarını belirleyebiliyorsunuz.- ACPI Suspend Type: Bu ayar ile, sisteminizi nasıl askıya alınacağınız belirliyorsunuz. rneğin, anakartınız STR zelliğini destekliyor ise, STR zelliğini kullanabilmek için bu ayara STR moduna getirmeniz lazım. Fakat STR zelliğinin çalışabilmesi için, sisteminizde kullandığınız diğer aygıtların kendilerinin ve sürücülerinin STR'yi desteklemesi lazım. Aksi takdirde sorunlar yaşayabilmeniz olası.- PM Control By APM: Microsoft işletim sistemlerinde (9x & ME & Win2K & WinXP) APM zelliği bulunuyor. Eğer bu zelliği yaparsanız, güç ynetimi Windows tarafından ynetilir.- Video OFF Option: Ekran grüntüsünün ne zaman devreden çıkarılacağını belirler. "Suspend->Off" seçeneği, sistemi askıya alınca devreye sokar. "Always On" seçeneği, Windows'tan belirlediğiniz ürede aktivite olmazsa ekran grüntüsünün kapanmasını sağlar.- Video Off Method: Yukarıdaki Video Off yntemini belirler. Ekran kartınız DPMS zelliğini destekliyorsa, BIOS grüntü kartını kontrol edebilir; bu durumda DPMS seçeneklerinden birisi seçilebilir. "Blank Screen" seçeneği, güç koruması veya Energy Star desteği olmayan monitrlerde sadece ekranı karartır. V/H SYNC+Blank seçeneği ekranı karartır, yatay ve dikey taramayı da kapatır.- MODEM Use IRQ: Eğer sisteminiz askıya alınmış vaziyetteyken, gelen çağrılar ile sisteminizi tekrar normal moduna geçmesini istiyorsanız, bu ayar ile hangi IRQ'nun kullanılacağını seçin. Varsayılan olarak seçilen IRQ numarası 'dür.- Soft-Off by PWRBTN: Bu ayar ile sisteminiz kapatırken, güç düğmesinin davranışını belirliyorsunuz. ayarı seçildiğinde, güç düğmesine dokunduğunuz anda PC kapanır. Fakat, ayarı seçildiğinde ise, sistemi kapatmak için güç düğmesine 4 saniye basılı tutmanız gerekiyor. Yani yanlışlıkla güç düğmesine bassanız bile, sisteminiz kapanmaz. Düşünsenize, onlarca sayfalık doküman yazıyorsunuz ve güç düğmesine yanlışlıkla eliniz değiyor ve gidiyor güzelim yazdığınız şeyler.- Wake UP Events: Bilgisayarınız açılma veya askıdayken hangi durumlarda normal moda geçeceğini buradan belirliyorsunuz. rneğin LPT&COM portunda bir aktivite olduğunda sistemin askı durumundan normal moda geçmesini sağlayabilirsiniz. Veya, Wake ON LAN, Wake On Modem Ring gibi, ek donanımlar ile sisteminizin açılması için gereken zellikleri buradan ynetebiliyorsunuz. Automatic Power Up seçeneği ile, belirlediğiniz saatlerde veya tarihlerde PC'nizi otomatik açılmasını ayarlayabilirsiniz. Bazı anakartlarda bulunan IRQ Activitiy Monitoring blümü işe, kullanılan IRQ'ları toplu halde grebilirsinizKonu: BIOS Nasıl Çalışır? Biosa Giriş BIOS ile ilgili bir dkümanBIOS bilgisayarın çalışması için gerekli en temel, yani birincil işlem kodlarını içeren ve işleten mikro programdır. BIOS, sisteminizde yer alan Anakart, CPU , Hard Disk, RAM, Tak ve Kullan aygıtlar, ekran ve ses kartı, modem ve buna benzer diğer sistem bileşenlerinin çalışma adres ve parametrelerini birleştirerek işletim sisteminize sunan, işletim sistemini yükleyip, çalıştıran, ayarlarını değiştirebileceğimiz setup ara birimini kullanan ve işletim sistemi ile kullandığınız programlar için rutin donanım ayarlarını yapan yazılımdır. ROM BIOS şeklinde de kullanılır bunun sebebi bu bilgilerin salt okunur bellekte olması ve sürekli kalıcı olmasıdır. Bilgisayarın kapalı oluğu sırada devreye anakartın üzerindeki batarya ile beslenen, zel çeşit bir bellek olan CMOS girer. Eğer bataryanın gücü zayıflamışsa CMOS belleğinin içeriği kaybolur ve POST ekranında "CMOS invalid" veya "CMOS checksum invalid" mesajını verir. PC niz "her açılışında" setup default ayarlarıyla yüklenir ve açılır. Haliyle bu da can sıkıcı bir hale gelir. Bu durumda en iyisi bataryayı değiştirmektir. Batarya değişiminden sonra da BIOS ayarlarını setup arabiriminden yapmanız gerekir, çünkü BIOS default ayarlarla açılacaktır. Bilgisayarı her açtığınızda BIOS, gerçek zaman saatini ve setup ta yaptığınız ayarları bu bellekten alır ve yukarıda anlattığımız grevine başlar. Işletim sisteminiz bu parametrelerle çalışacağı için bu ayarların doğru veya yanlış yapılması sisteminizde pozitif veya negatif farklılıklara neden olur. Neredeyse bir servet dediğiniz bilgisayarınızı, en verimli şekilde kullanmayı istiyorsunuz ve BIOS ayarlarına girmeden bunu yapabileceğinizi düşünüyorsanız elinize geçen tek sonuç kocaman bir "SIFIR" olur. Tabi ki sadece performans arttırmak için değil, ileriki konularda değineceğimiz sorun veya mecburiyetlerden dolayı da BIOS ayarlarına girmeniz gerekecektir. BIOS ayarları farklı üreticilerin ürettiği BIOS lardan veya donanım kaynaklı zellikler nedeniyle farklılık gsterir. En sık kullanılan BIOS markaları AWARD BIOS , AMI BIOS ve PHOENIX dir. Ayrıca 98 yılı sonrası Award ve Phoenix firmalarının, ortak üretimi olan aynı ismi taşıyan biosları vardır. Farklı üreticilerin olması, BIOS larda farklı zelliklerin bulunması, Setup arabiriminin de farklı şekilde tasrlanmasına neden olmuştur. Bu nedenle ilerde anlatacağımız konular bazı modellere gre farklı şekilde yazılmış, tasarlanmış, veya hiç konmamış olabilir. Bu farklılıklara anlatacağımız konu ile ilgili olarak değineceğiz. 2) BIOS hatalarıBilgisayarınızı ilk açtığınızda ekranda karşınıza gelen ; , ilk grüntü BIOS un POST ekranıdır. Bu grüntü sırasında BIOS, türlü sistem bileşenlerini saptar ve doğru şekilde çalıştığını kontrol ve konfigüre eder. Eğer BIOS bu test safhasında herhangi bir problem bulursa sistemi durdurmak zorunda kalır. Bu durumda;Hatayı ekranda gsterir. Bunlar; BIOS tarfından POST süresince en sık algılanan hatalardan rneklerdir:BIOS Hata IletisiAnlamı ve yapılması gerekenlerBIOS ROM checksum error - System haltedBIOS yongasındaki BIOS kodu yanlış, bozulmuş yada zarar grmüs. BIOS un değişmesi gerekir. CMOS battery failedCMOS bataryası zayıflamış, değişmesi gerekir. CMOS checksum error - Defaults loadedCMOS bilgisi yanlış, sistem default ayarlarla yüklenecek. Zarar grmüş olabilir. Bu hata bataryanın zayıflaması sonucu çıkabilir. Kontrol edin ve gerekiyorsa değiştirin. Aksi takdirde her açılışta default ayarlar yüklenecektir. Display switch is set incorrectlyAnakart grüntü aygıtı monochrome, CGA40 veya CGA 80 ayarında olabilir. Ekran kartı, monitr uyumsuzluğunu gsteririr. EGA/VGA moduna getirin. Bu modda ikincil monitrlerde desteklenir. Floppy disk failFlopppy disket sürücünüzün algılanamadığını gsterir. Bağlantısını kontrol edin. Disket sürücünüz yoksa setup da Floppy blümünün NONE olması gerekir. HARD DISK initializingPlease wait a momentHard Disk aranıyor. Bekleyiniz. Bazı model Hard Disklerin algılanabilmeleri için, kısa bir zaman gerekir. HARD DISK INSTALL FAILUREHard Diskiniz algılanamadı veya bulunamıyor. Doğru takıldığına emin olun. Yüklü Sabit Diskiniz yoksa Hard Disk blümünü NONE olarak ayarlayın. Hard disk diagnosis failRutin Hard Disk tanımlama Hatasıdır. Tanımlama yaparken ortaya çıkan bir sorundur. Keyboard error or no keyboard presentKlavye algılanamadı. Soketin doğru ve tam oturtulduğunu veya POST ekranı sırasında herhangibir tuşun basılı olmadığını kontrol ediniz. Bu mesajı tekrar almak istemiyorsanız; Ya klavyeyi çekiştirp durmayın yada setup da HALT ON seçeneğini ALL, BUT KEYBOARD yapın. Keyboard is locked out - Unlock the keyBu mesaj klavye algılnırken düğmeler basılı ise çıkar. Klavyeye herhangi birşey yaslanmış olabilir. Memory test failEğer POST bellek testi sırasında herhangi bir hatayla karşılaşmıştır. Hatanın oluşumunu veya yerini spesifik şekilde zetler. Override enabled - Defaults loadedEğer sistem CMOS daki mevcut bilgiyi kullanarak açılamıyorsa, BIOS sistemin stabil çalışabilmesi CMOS üzerine minimum performans ayarlarını yükler Primary master hard disk failPOST primary master IDE Diskte hata buldu. Primary slave hard disk failPOST primary slave IDE Diskte hata buldu. Secondary master hard disk failPOST secondary master IDE Diskte hata buldu. Secondary slave hard disk failPOST secondary slave IDE Diskte hata buldu. Hatayı ekrana taşıyamıyorsa PC'nin dahili hoparlründen bip sinyali verir. Award BIOS larda bib sinyalinin açıklanan tek nedeni muhtemel bir video yani ekran kartı hatasıdır. Biligisayarınız, BIOS un POST sırasında bib sinyali dışında ekrana getiremediği video hatalarında dahili hoparlründen" 1 uzun, 2 kısa "bib sinyali verir. Ekran kartının belleğindeki problemi veya kartın yuvasına tam oturmamış olabileceğini gsterir. Diğer olası sinyaller ise muhtemel RAM hatalarından kaynaklanır. Belleklerinizin yerine tam oturtulduğunu kontrol edin. Sorun hala devam ediyorsa belleğinizi diğer boş yuvalardan birine takın. Sorun çzülmediyse belleği değiştirmek zorunda kalabilirsiniz. Tabi işlemciyi ve diğer donanımlarıda kontrol etmekte büyük fayda var. AMI BIOS larda1 Bip : Bellek tazeleme hatası2 Bip : Bellek parite devre hatası3 Bip : 64 "base" RAM hatası4 Bip : Sistem Saati hatası5 Bip : Işlemci hatası6 Bip : Klavye Denetçisi hatası7 Bip : Işlemci veya anakart hatası8 Bip : Grüntü kartı belleği hatası9 Bip : BIOS yongası hatası10 Bip : CMOS Hatası11 Bip : nbellek HatasıPOST kodu verir. POST kodları, BIOS tarafından POST işlemi sırasında verilen hexademical kodlardır. Post kartı denilen zel donanımlar tarafından iki basamaklı alfanumerik şekilde gsterilir. Genelde;- ISA post kodları 80h port adresinden- EISA post kodları 300h port adresinden çıkar. Bios Nasıl Güncellenir. Su anda bir çok üretici firma AMI, AWARD ve Phoenix bios yongalarından birinikendi anakartlarinda ağırlıkla kullanmaktadır. Aşagida bu yongalara sahip biranakartta bios upgrade in nasıl yapılacağı anlatılmaktadır. Ancak Bios upgradeyaparken bilgisayarın resetlenmemesi ve gücünün kesilmemesi gerekmektedir. Bylebir durumda bios, tamamen bozulabilir. Ayrıca bios upgrade yapıldıktan sonradaha nce yapılmış olan ayarlamaların default değerlere dneceğini düşünerek, bios ayarlarını not etmeniz tavsiye edilir. AWARDBİOS Dos ta C:\sys a: komutuyla yada windows tan bir sistem disketi yaratip, budiskete awdflash. exe ve 6bx2000.18 dosyalarınıkopyalayınız. Daha sonra aşağıdaki sırayı takip ediniz:1. Anakartinizi açtığınızda DEL tuşuna basıp BIOS SETUP'a giriniz, buradainternal and external cache leri Disabled durumuna getiriniz.2. Anakartinizi hazırladığınız disketle açarken F5&tuşuna basıpand autoexec. bat dosyalarını yani Windowsun başlangıç dosyalarını geçip DOSprompta geliniz3. Bios programlayıcı yazılımı aşağıdaki komutu yazarak çalıştırınız. A:\awdflash 6bx2000.184. Yazılım çalıştığında ekrana gelen ilk soruya eski biosunuzukaydetmek istiyormusunuz? eğer Y derseniz lütfen, disketteki isimden(6bx2000.1 farkli bir isim vererek kaydediniz.5. Yukaridaki soruya N derseniz ikinci soru biosu programlamakistiyormusunuz olacaktır. Bu soruya Y dedikten sonra programlamabaşlayacaktır. Bu anda anakartinizi restart yapmayınız ya daanakatin gücünü kesmeyiniz!!!!!!6. Programlama bittikten sonra sistemi tekrar açınız ve bios versiyonunu kontrolediniz. AMİBİOS Dos ta C:\sys a: komutuyla yada windows tan bir sistem disketi yaratip, budiskete amiflash. exe ve bi98107e. rom dosyalarınıkopyalayınız. Daha sonra aşağıdaki sırayı takip ediniz:1. Anakartinizi açtığınızda DEL tuşuna basıp BIOS SETUP'a giriniz, burada CPUL1/L2 Cache'leri Disabled durumuna getiriniz.2. Anakartinizi hazırladığınız disketle açarken F5 tuşuna basipconfig. sysand autoexec. bat dosyalarını yani Windowsun başlangıç dosyalarını geçip DOSprompta geliniz3. Bios programlayıcı yazılımı aşağıdaki komutu yazarak çalıştırınız. A:\amiflash bi107e. rom4. Yazılım çalıştığında ENTER tuşuna basınız ve ekrana gelen ilk soruya eski biosunuzu kaydetmek istiyormusunuz? eger Y derseniz lütfen, disketteki isimden (bi98107e. rom) farklı bir isim vererek kaydediniz. 5. Yukaridaki soruya N derseniz ikinci soru biosu programlamakistiyormusunuz olacaktır. Bu soruya Ydedikten sonra programlamabaşlayacaktır. Bu anda anakartinizi restart yapmayınız ya daanakartin gücünü kesmeyiniz!!!!!!6. Programlama bittikten sonra sistemi tekrar açınız ve bios versiyonunu kontrolediniz. Intel Anakartlarda Bios Upgrade Dos ta C:\sys a:, C:\format a: /s komutuyla yada windows tan bir sistem disketioluşturun. Bios upgrade yapmadan nce tuşuyla Setup menüsüne girerek daha nce yapmişolduğunun bios ayarlarını not ediniz.1. Internetten aldığınız dosyayı harddiskinizde açın. Size MK_BOOTZ. EXE, README. TXTve BIOS. EXE dosyalarını verecektir. Dos komut satırında c:\BIOS. EXE A: yazarakbios dosyalarını daha nce hazırlamış olduğunuz diskete kopyalamış olursunuz.2. Yeni programlarda bilgisayarınızı bu disketle açtığınızda bios, boot blockotomatik olarak programlanıp PC resetlenecektir.3. Bazı bios versiyonlarinda ise bu işlemleri kullanıcı kendisi yapmakdurumundadır. Program çalıştığında Main Menu ye girilir. Buradan UpdateFlash Memory From a Filegirilerek Update System Menu seçilir. Burada biosdosyasının yerini ve ismini girmeniz istenir. ENTER, TAB ve ENTER tuşu ile dosyaseçilir ve islem bitince PC resetlenir. Ayni şekilde disket ile PC tekrar açilir ve Main Menu den Upgrade Flash MemoryFrom a File seçilir. BuradanUpdate System Boot Blockmenüsünden dosyaseçilerek upgrade edilir. Programlama işlemi bitince açılışta tuşuna basılarak Setup'a girilir. tuşuyla fabrika çıkış ayarlarına getirilir. Kullanıcı kendi ayarlarını yaptıktansonra tuşuyla kaydedilir. BIOS RECOVERYIntel anakartlarinda bios, diğer anakartlarin bioslarinda olmayan Boot BlockArea adi verilen bir blgeye sahiptir. Bu blgede belirli bir kod, sistemaçilisi için saklanmakta ve dışardan herhangi bir yazılım yada virüs bu kodudeğiştirememektedir. Herhangi bir şekilde bios yazılımında problem oluştuğunda bu zellikkullanılarak bios tekrar programlanabilmektedir. Bu şekilde viruslerden etkilenseniz bile güvenli bir şekilde kolayca bu sorunugiderebiliyorsunuz. Bunun için disket sürücü ve speaker gerekiyor. Anakartüzerindeki Flash recovery jumper recovery mode durumuna getirilir. Daha ncehazırlanmış olan upgrade disketi ile sistem açilir. Bios ta silinmeyen küçük birkod oldugu için ekranda herhangi bir grüntü oluşmayacaktır. İşlem speaker lardan gelen sesler ve disket sürücüsünün ışıklarına bakarak sürdürülür. Sistembeep kodu verdiğinde ve disket sürücünün ışıkları yandığında Sistem gerekliyazılımı yüklüyor demektir. Disket sürücüsünün ışıkları sndüğünde programlamabitmiş demektir. Anakart jumper i eski konuma getirilir. Bu işlemden sonrayukarıda anlatılan bios upgrade işlemi yapılır. "Sylesem Tesiri Yok ; Sussam Gnül Razı Değil."

İleti kullanıcının iradesi ile, tarafından düzenlenip, silindi. Wellcome to Digital Hell! I"am Real VoLaTiLe Help!

güzel bi alıntı