İl il Türkiye'de MİLLİYETÇİLİKTESEV'in yaptığı milliyetçilik araştırmasından ilginç sonuçlar çıktı. Milliyetçilik, farklı blgelerde farklı şekillerde algılanıyor. Demokratikleşmenin nündeki en büyük engelin "toplumun algı ve zihniyet yapıları" olduğu düşüncesinden yola çıkan TESEV'in yaptığı milliyetçilik araştırması, ilginç bulgular içeriyor: Farklı gruplar hiç de gründüğü gibi kaynaşmış değil; aksine birbirine güvensiz. İnsanların "en güvenli havzaları" cemaatler. Daha da nemlisi din ve etnik aidiyet duygusu insan topluluklarını yeniden tanımlarken "yeni milliyetçilikler" için hem fırsat hem de ihtiyaç yaratıyor... Fransız İhtilali'nin başgsterdiği yıl tahta çıkan III. Selim zamanından bu yana "modernleşmeye" çalışıyor Türkiye. Bu çaba üç yüzyılda ekonomi, eğitim, hukuk gibi alanlara yansıdı. Aslına bakılırsa son on yıldır AB'ye uyum süreci içinde birtakım nemli adımlar da atıldı. Fakat bazı nemli reformların engellerle karşılaştığı da gerçekTürbandan din ve inanç zgürlüğü tartışmalarına ve bir türlü yüzleşilemeyen Kürt sorununa kadar, giderek şiddet kelimesiyle birlikte anılan milliyetçiliğin doğurduğu sonuçlara bakıldığında bu daha net grülüyor. Adına ister AB'ye uyum süreci diyelim, ister demokratikleşmeSz konusu reformları engelleyen ne ya da kim? Farklı kelimelerle sorulsa da, varmaya çalışılan nokta aynı: "Türkiye bütün arzusu ve gayretine rağmen niçin bir türlü modernleşemiyor?" Demokratikleşmenin nündeki en büyük engelin "toplumun algı ve zihniyet yapıları" olduğu düşüncesinden yola çıkan TESEV de konuyla ilgili araştırmalar yapıyor. Türkiye toplumunun zihniyet yapısını, kendisini ve çevresini algılama biçimini ortaya koymayı amaçlayan; laiklik, dindarlık, milliyetçilik, aile, devlet, hak gibi kavramlar üzerinde yoğunlaşan bu araştırmaların milliyetçilikle ilgili ayağı Haziran ayında tamamlandı. Bilgi Üniversitesi Sosyoloji Blümü ğretim grevlisi Doç. Ferhat Kentel, Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Blümü ğretim grevlisi Doç. Meltem Ahıska ve Sosyolog Fırat Genç'in hazırladığı çalışma "Milletin Blünmez Bütünlüğü-Demokratikleşme Sürecinde Parçalayan Milliyetçilik " başlığıyla yayımlandı. Araştırma, milliyetçilik ideolojisinin nasıl işlediği, çatışmacı kültürün nasıl yayıldığı, toplumun farklı kesimlerinin milliyetçilik vasıtasıyla ne anlatmak istediği, bu kelimenin onlar için ne ifade ettiği, bu kavramı ya da ideolojiyi nasıl taşıdıkları, kendilerine nasıl bir milliyetçilik elbisesi biçtikleri veya var olan bu elbiseyi nasıl giydikleri konusunda nemli "ipuçları" veriyor. Coğrafi olarak yedi blgeye yayılan, 17 ilde sosyo ekonomik düzeyleri, meslekleri, etnik ve dinsel aidiyetleri gz nünde bulundurularak farklı kesimlerden yaşları 18-73 arasında değişen 98 kişiyle yapılan birebir mülakatlarda ve bazı grup grüşmelerinde dile getirilenler, "milliyetçilik psikolojisinin" anlaşılması açısından da nem taşıyor. "Bu benim kalitemde bir toplum değil" Her şeyden nce araştırma, zihinlerdeki milliyetçilik kavramının tek ve aynı olmadığını gsteriyor. Mesela Çorumlu Kazım soruyor: "Bir il milliyetçiliği var, bir ülke milliyetçiliği var, bir yasa milliyetçiliği var. Hangisi sizin sorduğunuz?" Müslüman olmak, Türk olmanın bir şekli olarak çıkıyor ortaya. Kocaelili ev kadını Selma (58): "Türk demek kan bağı tabii. Bu vatanı paylaşıyoruz. Türk olunca Müslümanlık da gelir yani. İnancımız ona gre" diyor. Karslı bakkal İsmail (32) çizgileri daha belirgin bir çerçeveye yerleştiriyor kendini: "Kars'tan Edirne'ye kadar bizimdir. Son bir damla kanımız kalıncaya kadar bu topraklar için mücadele edeceğiz. Hiç merak etmeyin; ayrım yok. 'La ilahe illallah, hak Muhammed resulullah' diyen vatandaşın hepsi ve bir çakıl taşı dahi benimdir." "İnancından türü" kendini "ikinci sınıf" hisseden vatanseverler de dikkati çekiyor; Erzurumlu emekli ğretmen Cevdet (50) gibi: "Savaşa geldi mi Mehmet gel, vergiye geldi mi Mehmet gel. Mehmet Silahlı Kuvvetler'de grev yapar. Çocuğu üniversitede rektrdür, başı bağlı okula giremez. Bu vatanın sahibi biziz yani. Ben düşünüyorum bazen, savaş olsa şu dine karşı olan gruplar acaba yurt savunmasına gider mi?" Çanakkale'den emekli ğretmen Musa'nın (50) szlerine bakılırsa "eğitimli milliyetçiler" beraber yaşadıkları kimseleri beğenmiyorlar: "Yaşayış tarzı itibarı ile Avrupalı bir toplum değiliz. Avrupalı gibi düşünemiyoruz, Avrupalı gibi giyinemiyoruz, Avrupalı gibi yaşayamıyoruz." Farklı olduklarını düşünenlerse yalnızlaşarak yabancılaşıyor topluma. Ankaralı devlet memuru Orhan (40) gibi: "Bir kere ben kendimi çok yalnız hissediyorum. Çok yalnızım bu ülkede. Nedeni nedir? Çok okuyorum ben. Çok okudunuz mu, kafanızı çok çalıştırdınız mı, bu ülkede arkadaş bulamazsınız. Türk olmakla gurur duyuyorum ama bu ülkede yaşamaktan utanıyorum. Bu toplum benim kalitemde bir toplum değil." İstanbullu galerici Çiğdem'in (32) szleri, kişilerin kendi sınıfındakileri bile dışlayabildiğini gsteriyor: "Türkiye'yi temsil edecek kişi benim, yani kendimi galericiler arasında hem algıları, hem duyguları, hem eğitimi, hem sezgileri hem de milliyetçiliği ile çok daha farklı bir noktada grüyorum." "Oğlum Kürt düşmanı olmuş" Konuşmalar sırasında grülüyor ki PKK en net, elle tutulur, gzle grülür düşman. PKK ile Kürtler arasında fark olduğu sylense de Türk milliyetçiliği ile Kürt milliyetçiliği arasında bir gerilim var. 19 yaşındaki Konyalı ğrenci-sekreter Dilek, hakların teslim edilmesinden yana gibi grünse de temkinli: "Sonuçta Kürt oldukları için kendi dillerini konuşmaya zlem duyabilirler ama yine de çok fazla aşırıya kaçmamalı." Hataylı emekli Murat Bey "Türk milliyetçiliği, Kürt milliyetçiliğini tetikledi. Ezilen uluslar fırsatı yakaladıkları anda çok ezici oluyor" şeklinde ifade ediyor düşüncesini. Adapazarı'nda 55 yaşındaki ğretim grevlisi Erdem'in verdiği rnek, milliyetçiliğin "babadan oğula geçmediğini" gsteriyor: "Ben ki hayatımda hiçbir ilişkimi kan bağı üzerine kurmayan bir adamım. Oğlum Kürt düşmanı olmuş. Okuldan ğrenmiş olabilir. Başkalarından, sokaktan etkilenmiş." Araştırmada dikkati çeken bir diğer husus ise "Türkler'in Türkler'i" eleştirdiği üstelik kendilerini milliyetçi olarak tanımlayanlar da bunu yapıyor. Çorumlu Cemşit diyor ki: "En ufak bulabileceğimiz bir menfaat karşılığında, en yakınımızdaki insanları satmak durumunda kalıyoruz. Düşünemeyen insan her zaman hatayı yapan insandır. Mevcut yapı bizi düşünmekten alıkoyuyor. Bizi ynetenler aslında düşünmemizi istemiyor." Adapazarı'nda 42 yaşındaki ğretmen Ethem "Türk milleti daha ziyade sürü psikolojisiyle hareket eden, mesela bir liderin çıkıp elini kaldırmasıyla peşinden giden, ama Allah'ın hikmeti, o liderler sayesinde bir yerlere de gelen bir millet. Çok saf, temiz, siyaseti bilmeyen, ideolojik manada çeşitliliği olmayan veya gerçekten çok taassup sahibi olan, at gzlüğü takan insanlar da var. Bu millet, millet olma vasfını kazanamamış bir millet" diyor. Aynı şehirden ktem daha net rnekler veriyor: "Biz biraz ikiyüzlü bir toplumuz. En temel sorunlarımızdan biri de bu. Biz yle homoseksüelliğe falan çok tepki veren bir toplumuz. Hortum Süleyman'ı mesela belediye başkanı seçiyorlar. Aynı toplum Bülent Ersoy'un konserlerini de dolduruyor. Bu ikiyüzlülük yani." "Genlerimizde var işgal" Grüşmeler ilerledikçe eziklik ve gurur arasında gidip gelindiği daha sık gzlemleniyor. "Ya tembeliz tembel. Gerçek diyorum ben. Biz millet olarak tez galeyana gelen bir milletiz. Çok heyecanlıyız. Ama yapamayacağımız iş yoktur bak. Türkiye on senede çok yükseklere çıkar. Ama lider bir politikacı olacak" diyor Antalyalı Osman. Aşağılık kompleksinden çıkışı kolaylaştırmak için çeşitli yollar bulmakta zorlanılmıyor ama. Adana'da Kuvayı Milliye Derneği lokali işletmecisi ve çiftçi Nuri diyor ki: "Irak kimdir? Üç beş kişi Türkiye'ye karşı gelebilir mi? Türkiye isterse Irak'ı drt dakikada bitirebilir. Halen tapusu bizde. Kerkük, Musul, Süleymaniye hala bizim elimizde. Fikri bozuk insanlar nemsemedi, bırakmadı tezkere verilsin. Ben şahsen isterdim Türkiye Irak'a gitsin. Gnüllü giderdim." Karşıt grüşler de var tabii. Bayrampaşa'daki bir grup tartışmasında üç farklı ağızdan dkülen cümleler şyle: "'Genlerimizde var ya işgal; toprak da, kadın da, her şey için de.' 'Biz oraları işgal ettik abicim. Biz Türkiye'yi işgal ettik. Anadolu'yu işgal ettik.' 'Şimdi Kerkük bizim dersek, Yunanlılar da İstanbul da bizim der.' " "Sylesem Tesiri Yok ; Sussam Gnül Razı Değil."

Bayrampaşa'daki bir grup tartışmasında üç farklı ağızdan dkülen cümleler şyle: "'Genlerimizde var ya işgal; toprak da, kadın da, her şey için de.' 'Biz oraları işgal ettik abicim. Biz Türkiye'yi işgal ettik. Anadolu'yu işgal ettik.' 'Şimdi Kerkük bizim dersek, Yunanlılar da İstanbul da bizim der.' " ... e zaten herzaman istanbul bizim dyorlar. pardon istanbul demiyorlar konstantinapolis bizim diyorlar. ve sadece dedikleriyle kalıyorlar. milliyetçiliğin bir tadı anlamı kalmadı artık, bu vatanı seven herkes baş tacımdır. nekadar anlatırsan anlat, anlattıkların karşındakinin anladığı kadardır... VAR OLDUĞUM İÇİN DÜŞÜNÜYORUM...