Yeni Dünya'nın düzenleyicisi ABD'nin Türkiye'yi ne kadar sevdiği elbette bilinir. Kuzey Akdeniz'den İran, Irak ve Suriye'ye kadar büyük bir istikrarsızlık rneği sergileyen blgede Türkiye hep kilit ülke. ABD bu kilidi bazen alenen bazen de Merkezi Haberalma rgütü aracılığıyla kullanıyordu. Ama son zamanlarda yaşadığı skandallar, çift yanlı çalışan ajanlar CIA'nın itibarını oldukça düşürmüştü. Bu yüzden bütçesi 1993'ten beri iyice kısılmış, rgüt pasifize edilmişti. Eski Savunma Bakan yardımcısı John Deutch'un CIA'nın başına getirilmesi herşeyi halletti. ABD Başkanı Bill Clinton'ın ısrarıyla grevi kabul eden Deutch'un mesleki geçmişi, rgütün yeniden aktif hale geleceğinin ilk işaretiydi. CIA'nın başına getirilen ilk sivil yetkili olan Deutch'un rgüte yapacağı muhtemel tesiri Zaman Gazetesi yazarı Fikret Ertan şyle açıklıyordu: "Deutch orijinal bir adamdır. Hayatta hep başarılı olmuş. rgütün başarısını kendi başarısı olarak grecek, grevini tamamladığını düşünmeden bu işi bırakmayacaktır". Patron koltuğuna oturduğu andan itibaren pek çok CIA mensubunu yerinden eden Deutch'un geçtiğimiz hafta Washington'da Ulusal Basın Konseyi'nde yaptığı ve Amerikan gazetelerinin manşetine yerleşen konuşma, CIA'daki radikal değişikliği artık resmileştirmişti. 'COVERT ACTIONS' MUAMMASI Gazi Üniversitesi'nden Doçent Dr. Melih Aktaş, CIA'nın basın açıklamalarından çok Senato nündeki konuşmalarına itibar edilmesi gerektiğini, Daily News yazarı İlnur Çevik de açıklamanın amacının, "İran, Irak ve Suriye'ye gzdağı vermek" olabileceğini sylüyordu. Deutch'un mesajı yine de açıktı; "ABD denizaşırı ülkelerdeki rtülü eylemleri bir politik araç olarak kullanmayı sürdürmeli, hatta artırmalıdır". CIA'nın geçmişini de sorgulayan Deutch, İran ve Orta Amerika'daki başarısız rtülü eylemler yüzünden; geçen dnemde istihbarat toplamanın, yabancı ülkelerdeki gelişmelere doğrudan müdahale etmenin nüne geçtiğini, bunun değişmesi gerektiğini savunuyordu. Geçmişte CIA'nın adının karıştığı darbe, suikast ve benzeri eylemlerdeki "rtüyü" kaldıran bu açıklama, Türkiye'nin de yakında pek çok CIA operasyonuna maruz kalabileceğinin ipuçlarını veriyordu adeta. Kabine üyesi de olan Deutch'un açıklamalarının bir diğer nemi ise, tüm bunların aynı zamanda Kongre ve hükümetin grüşlerini yansıtmasıydı. Aynı günlerde Herald Tribune'de yeralan küçük bir haber olayın boyutlarını tüm çarpıcılığıyla ortaya seriyordu. Haberde, CIA'nın bağlı bulunduğu, Milli Güvenlik Kurulu'nun Türkiye'den sorumlu 6. dairesinin bütçesi 500 milyon dolar (24 trilyon lira) olarak açıklanıyordu. İstihbarat faaliyetleri için rgüte ayrılan 28 milyar doların en büyük blümü, Türkiye'nin de içinde yeraldığı Ortadoğu'ya ayrılmıştı. Rakamlar, Deutch'un, "ABD rtülü eylemlerini artıracak" szleriyle birlikte okunduğunda "iç politikada Amerikan parmağı" endişesi tekrar gündeme geldi. 'RP'YE KARŞI KULLANABİLİRLER' Eski MİT Daire Başkanı Mahir Kaynak, bu paranın nereye harcanacağını şyle açıklıyordu: KAYNAK: 5 NİSAN KRİZİ NSA'NIN İŞİ "NSA'da büyük operasyonlar yapılır. Mesela 1973'te petrol fiyatlarının yükselmesinde bu kuruluşun etkisi vardır. Bu para büyük operasyonların yapılacağını gsteriyor. Sadece buradaki personelini beslemek için bu kadar para harcamazlar. Yıkıcı faaliyetlerin finansmanını sağlayabilirler. PKK'yı desteklerken kullanabilirler. Türk ticaretini desteklemek ya da baltalamak, hükümetin iktisat politikasını batırmak ya da başarıya ulaştırmak için kullanırlar. Bence 5 Nisan krizi de NSA'nın operasyonuydu. Almanya'da bu parayla bu işi yapamazsınız ama Türkiye'de yaparsınız. Bilgi almak için bu kadar para harcamazlar. Şu sıralar RP'yi küçültmek için kullanabilirler. Amerika'nın bundan sonra üssü Türkiye'dir." Aralarında Ulaştırma, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Sanayi ve Ticaret, Kültür, Turizm bakanlıklarının da bulunduğu 9 bakanlığın 1995 bütçesinin toplamından fazla olan bu parayı az bulanlar da var. Doç. Melih Aktaş'a gre bu bütçe blge için ayrılmışsa çok az: "Şu anda zaten ABD'nin Kuzey Irak'ta kısmi otoritesi olan bir Kürdistan kurmak için harcadığı para bunun kat kat üzerinde. Blgede CIA'nın para harcaması gereken pckçok yer var." Türkiye'yi ziyareti sırasında Başbakan Tansu Çiller'le de bir saatlik bir grüşme yapan Deutch'un CIA'ya itibar kazandırma çabalarının rgüt açısından nasıl sonuçlanacağını kestirmek güç. Fakat kendi devlet başkanına düzenlenen bir suikaste bile adı karışan CIA'nın "denizaşırı" ülkelerde neler yapabileceğini kurgulamak mümkün. Kesin olan şey, Türk siyasi yaşamında CIA'nın etkisinin bundan sonra daha fazla hissedileceği. FİKRET ERTAN "Türkiye'de de gizli operasyon olabilir" 'Bu, büyük para. Bunu ajan ve bilgi satın almak için kullanırlar. Gizli operasyonlar Türkiye için de szkonusu olabilir. Zaten açıklamada bunun tarifini yaparken "Amerika'ya maledilemeyecek operasyonlar" diyor. Adam yle işler yapacak ki kimse bunun arkasında ABD olup olmadığını ispatlayamayacak. Bu para bir ülkede iktisadi istikrarsızlık yaratabilir. Fakat CIA şu an zor durumda. Bütçesi kısılıyor, beşeri istihbaratta çok zayıflar, ajan bulamıyorlar. Mesela Hizbullah'ın içine ajan sokamazlar. Bazı yerler var ki girmek mümkün değil. Türkiye'de ajan her zaman var ama, buranın merkez olduğunu syleyemeyiz. Esas ajanlar Rusya'da. Soğuk savaş bitmiş değil. Türkiye, İran ve Irak'dan sonra gelir. ABD'nin PKK'ya destek vereceğini düşünmüyorum. Çünkü PKK onlar için de bir tehdit. CIA'nın gücü daha çok zayıf ülkelerde geçer.' İLNUR ÇEVİK "Bütçe, RP'yi durdurmak için çok fazla" 'Bu para sadece Türkiye için değil, blge ülkeleri için ayrılmıştır. ABD'nin "çift taraflı sıkıştırma" denen bir politikası var. İran ve Irak'ı tek ynlü, Türkiye üzerinden durdurmak istiyor. Türkiye'yi Krfez Savaşı'nda olduğu gibi bir n cephe ülkesi olarak grüyor. Bundan 3 ay nce Reuters'da Senato'nun resmi bir açıklaması yeraldı. CIA'ya İran ve Irak'ta "covert action" izni veriyorlardı. Ancak bu para RP'yi durdurmak için de çok fazla.'TALAT TURHAN 'Türkiye, ABD'nin av alanı' 'CIA, işine yaramayan devlet başkanlarını ldürür ya da bu adamları satın alır. Darbe yapmak, bunun için toplumu destabilize etmek de 'covert action'ların bir parçasıdır. Bunun için kendi ajanlarını ya da onların işbirlikçilerini veya sağ-sol rgütleri kullanır ki, bu Türkiye'de yapıldı. Amaç o ülkedeki ABD çıkarlarının zarar grmesini engellemektir. Deutch'u başkan ve senatonun ataması, ABD ynetiminin gizli operasyonların artırılmasını onaylaması demektir. Bu da meselenin kendi açılarından meşrulaştırılması anlamına gelir. NSA , Amerikan toplumunun ynetimi için ilke kararları alır. Bütün bunların gereği gizli operasyonlarsa çekinmeden yapılır. Türkiye'de darbe ncesinde destabilizasyon sürecine katkıda bulunmak için 1500 ajan, onların satın aldığı 15 bin işbirlikçisi vardır. Bu paralar bu işlerde kullanılır. Şu anda Türkiye, ABD'nin av alanı haline geldi. İktidarı da ona gre şekillendiriyorlar, bunun için para harcıyorlar. İktidarlar bu yüzden sürekli değişiyor.'