Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 1Her nekadar başlık "Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu" dese de, biz sadece W2k Server'ın kurulumu ile yetinmeyeceğiz. Aslına bakarsanız birazdan W2k Server ve w2k Professionallar'dan oluşan rnek bir ağın nasıl kurulacağını adım adım greceksiniz. Bu kurulum işlemleri sırasında kullandığımız servisleri de yeri geldikçe kısaca açıklayacağız. İsterseniz nce elimizdeki projeyi bir tanıyalım. Projeİthalat ve ihracat işleriyle uğraşan Şirket AŞ. bize geliyor ve artan iş yükleri nedeniyle artık bilgisayarlı sisteme geçmeye karar verdiklerini sylüyor. Aslında nceden de kullandıkları ve Windows 98 yüklü bir makinaları ve onun üzerinde çalışan zel bir paket programları var. Ancak artık ofisteki 5 kullanıcının da bu programı kullanması isteniyor. Aynı zamanda yurt dışı bağlantıları için internet de istiyorlar. Paket program inceleniyor ve çok kullanıcı desteğinin olduğu grülüyor. Sunucu olarak kullanılmak üzere 1, terminal olarak kullanılmak üzere de 4 yeni PC satın alınıyor. Bu 4 PC Windows 2000 Pro yüklü olarak geliyor, server üzerine yüklenmek üzere de Windows 2000 Server satın alınıyor. Makinalar birbirine UTP kablo ve bir hub vasıtasıyla bağlanacaklar. İnternet bağlantısı için de bir tane harici modem alınıyor. Makinaların hepsinde ethernet kartı takılı, kablolamayı yapıyoruz ve makinalar fiziksel olarak birbirine bağlı durumdalar . Yapacaklarımızı maddeler halinde inceleyelim:Windows 2000 Server'ı sunucu grevi yapacak bilgisayara kurmak RAID sistemi ile sunucunun daha güvenli hale gelmesini sağlamak Active Directory yapısını kısaca tanımak DNS servisini yüklemek DNS ayarlarını yapmak Active Directory'nin sunucu üzerine yüklenmesi DHCP servisinin yüklenmesi ve ayarlarının yapılması Active Directory üzerinde kullanıcı oluşturma Terminallerin domain'e katılmaları Sunucu üzerinde bir paylaşım oluşturulması ve kullanıcı gruplarını da kullanarak erişim haklarının belirlenmesi Group Policy İnternet Paylaşımı İsterseniz Windows 2000 Server'ı sunucu olacak bilgisayara yükleyerek işe başlayalım. Windows 2000 Server'ın KurulumuWindows 2000 Server'ın Server, Advanced Server ve Data Center Server olarak 3 versiyonu bulunuyor. Bunlar arasındaki tek fark destekleyebilecekleri maksimum CPU sayısı ve bellek miktarı. Server versiyonu bile 4 GB bellek ve 4 tane CPU'yu destekliyor. Bizim kuracağımız küçük ağ için bu kesinlikle yeterli! Kurulumunu yapacağımız makina 2 adet harddiske sahip. Şu anda bu iki diskte tamamen boş, yani partition bile yapılmamış durumda. Biz Windows CD'sini takıp makinayı açıyoruz. CD-ROM'dan boot edip kurulum yapacağız. Ancak nce bilgisayarın BIOS ayarlarına girip CD-ROM'dan boot etme zelliğini açmalıyız/ayarlamalıyız. Benim makinamda açılışta F2 tuşu ile BIOS ekranı geliyor, sizde büyük ihtimalle DEL tuşu ile bu menüye girilecektir. Üstten BOOT menüsüne klavyedeki ok tuşlarıyla geldikten sonra bilgisayarın açılışta sürücülere hangi sırada bakacağını + ve - tuşlarıyla belirledim. Sizde bu menü biraz değişik olabilir ama aynı mantıkla nce CD-ROM'a, sonra Removable Device , en son Harddiske bakmasını sağlayın. F10 tuşuna basarak yaptığımız değişiklikleri kaydedip çıkalım. Şimdi Windows Kurulum CD'si takılı olduğu halde makina restart edince; bilgisayar CD-ROM'dan açılacak ve hemen Windows yükleme menüsüne gelecektir. Eğer sizde bir şekilde CD-ROM'dan makina açılmazsa, bir Windows 98 Başlangıç disketi ile bilgisayarı açın. CD-ROM sürücünüz, rneğin D: ise, alttaki komutlar ile Windows kurulumunu başlatın. A:\> D:D:\> CD i386D:\i386> Winnt Karşımıza gelip duran ekran şyle: Burada Enter'a basıp devap ediyoruz. R=Repair seçeneğini şu anda kullanmayacağız ama kısaca iki farklı grevi var: 1. Recovery ConsoleWindows'ta bazen grafik ortamda, yani Windows açıldıktan sonra, yapamadığımız işlemleri yapmamız gerekebilir. Bazen de grafik ortama hiç ulaşamıyor olabiliriz. rneğin, yeni bir servis yükledik ve bilgisayar açılmaz oldu. Safe Mod bile bize yardımcı olamıyor. Bu durumda yukarıdaki ekranda R sonrada C komutları ile Recovery Console'a geçeriz. "net stop servis_ismi" ile ilgili servisi durduruz. Recovery Console aslında bizi C:\> komut istemine düşürmekten başka bir şey değil, ancak bunu diskimiz NTFS olsa bile yapabiliyor(NT 4'te çok sıkıntı yaratan bir konu bylece çzülmüş oluyor). Recovery Console altında kullanabileceğimiz Fixboot, Fixmbr gibi güzel komutlar da var. 2. Repair R komutundan sonra tekrar R dersek bu sefer Windows'un tekrar yüklenmesi, registry kaydının düzeltilmesi gibi işlemleri yapabiliyoruz. Sistem dosyalarının veya registry'nin bozulması durumunda başvurulabilecek bir yntem. Biz şimdi Enter tuşuna basarak kuruluma devam edelim. Şimdi karşımıza gelen ekranda harddiskimizin yeni ve boş bir disk olduğunu veya varolan dosya sistemini Windows'un tanıyamadığını belirtiyor. C komutu ile devam edeceğiz. Bundan sonra kullanım szleşmesi ekrana geliyor ve F8 tuşuna basarak bu ekranı da geçiyoruz. Karşımıza alttaki ekran geliyor. Bu ekran nemli bir ekran ve biraz açıklama gerektiriyor. ncelikle sistemde iki disk takılı olduğu için 4095 MB ile başlayan iki blüm var. Her iki disk üzerinde de henüz hiç blümleme yapılmamış . Biz neler yapabiliriz? Bu ekranda ilk geldiği anda direkt enter'a basıp devam edebiliriz. Bu durumda birinci disk üzerindeki tüm boş alan tek bir blüm haline gelir ve Windows bu alana kurulur. İstersek ikinci disk üzerine gelip aynını yapabiliriz. Veya, eğer disk alanının tamamını tek parça yapmak yerine, diski 2-3 parçaya blmek istersek C tuşuna basarız, bize oluşturacağımız blümün boyutunu sorar: Burada istediğimiz boyutu girip enter yaparsak: Birinci disk üzerinde 2000MB (2 GB)'lık bir blüm oluşturmuş oluruz. Oluşan bir blümün üzerine gelip D ve sonrada L tuşlarına basarak silmeniz mümkündür. Bu yolla istediğimiz diskin üzerinde istediğimiz blümlemeyi yaparız. Daha sonra oluşturduğumuz blümlerden hangisinin üzerine Windows'u kurmak istiyorsak onun üzerine gelip Enter ile devam ederiz. Eğer siz daha nceden üzerinde bilgi olan bir diske kurulum yapacaksanız, bu ekranda zaten varolan blümü greceksiniz ve üzerine gelip Enter ile devam edeceksiniz. Dikkat Bu ekranda nceden içinde bilgi olan bir blümü silerseniz içindeki tüm veri kaybolur! Peki Windows kurarken diskimizi tek parça mı yapalım, yoksa C:, D: gibi iki üç parça mı yapalım ? Windows'u kurarken, Windows'u kurduğunuz diski tek parça yapmanız en iyisi. NT4 zamanında olduğu gibi diski iki parça yapıp, ilk parçayı FAT formatlayıp, diğer blümü NTFS yapmaya vs. artık ihtiyaç kalmadı. O zaman ben nce D komutu ile size gstermek için oluşturduğum 2GB'lik blümü siliyorum ve tamamı boş olan alan üzerinde Enter tuşuna basarak devam ediyorum. Kurulum programı o alanın tamamını tek bir blüm haline getirecek ve bana hangi dosya sistemini kullanmak istediğimi soracaktır. İkinci diske ise şu anda ellemiyoruz, Windows kurulduktan sonra Windows'tan onu da blümleyip, formatlayacağız. Şimdi bize hangi dosya sistemini kullanacağımızı soruyor. FAT dosya sistemi MS-DOS günlerinden kalma bir çok açıdan bizim Windows 2000'den tam anlamıyla faydalanmamıza mani olan eski bir sistem. Hatta Active Directory'yi bile kurabilmemiz için bile NTFS dosya sistemine ihtiyacımız var. Dolayısı ile NTFS olarak Enter ile devam ediyoruz. Diskimiz formatlanıyor ve daha sonra disklerde bir kontrol yapıldıktan sonra, Windows kurulum dosyaları CD-ROM'dan diske kopyalanmaya başlıyor. Bu işlem bir miktar zaman alacaktır. Kopyalama bitince makina kendiliğinden restart edecek ve bu sefer grafik ekranda açılacaktır. Karşımıza gelen ilk ekran dil, klavye ayarları. nce üstteki "Customize" butonuna basıyoruz. nce alttaki kutudan "Turkic" işaretli olmalı , daha sonra üstten "Turkish" seçilebiliyor. Daha sonra "Set Default" düğmesi ve tekrar Turkish seçilimeli. Yukarıda ki ekran OK ile kapatıldıktan sonra, alttaki "Customize" butonuna basıyoruz, Turkish üzerine tıklayıp mavileştirdikten sonra, "Set Default" diyoruz. Onay işareti TR Turkish'in yanına geçiyor: Yukarıdaki ekranı OK ile kapatınca alttaki duruma gelmiş olmalıyız ve next ile devam ediyoruz. Bundan sonra sizin karşınıza isim ve kuruluş bilgilerini gireceğiniz alttaki ekran geliyor. Burada girdiğiniz bilgilerin teknik açıdan hiç bir nemi yok. Daha sonra da Windows Kurulum Anahtarı/Product Key ekranı geliyor. Buraya da CD'nin kapağındaki kodu giriyorsunuz . Şimdi nemli bir adıma geldi sıra. Bu ekranda Windows bize terminallerin bağlantısı için ne tip lisanslama yapacağımızı soruyor. Evet, iş sadece Windows 2000 Server'ı ve Windows 2000 Pro'ları satın almakla bitmiyor. Eğer Professional yüklü makinalar server'a bağlanacaksa her biri için bir de Client Access License almanız gerekiyor. İki tip lisanslama sz konusu, lisansların server tarafından kontrol edilmesi ve her terminalin kendi lisansına sahip olması . Per server'ı seçerseniz server üzerinde yüklü, rneğin, 5 lisansınız oluyor. Aynı anda sadece 5 terminal server'a bağlanabiliyor. Eğer ofiste 15 pc varsa, ancak aynı anda bunların yalnızca 5 tanesi server'a bağlanacaksa bu düşünülebilir. Per seat'ta ise, her terminalin kendi lisansına sahip olduğu varsayılıyor ve server'a sınırsız sayıda bağlantı kurulabiliyor. Windows bu noktada sizi teknik olarak kısıtlamıyor. Yani bu lisanlama işi sizin vicdanınıza kalmış durumda diyebiliriz. Ancak hemen hemen her durumda Per Seat seçeneği en uygun seçenek ve biz de bunu seçiyoruz. Bir sonraki seçenek ise bilgisayarın ismini ve Administrator kullanıcısının, yani sistem yneticisi olan kullanıcının şifresini belirlediğimiz ekran. Bilgisayarlara isim verirken ne anlamsızca şeyler yazın , ne de işi abartıp 3. kattaki 2 numaralı p4, Windows 2000 Terminal Server manasına gelen "32p42000ter" gibi anlaşılması zor şeyleri seçin. En iyisi kısaca bilgi veren, yazması ve okuması kolay kısa kelimeler seçmektir. Diğer nemli bir konu ise Administrator şifresi, bu şifre sizin kurulumdan sonra sisteme giriş anahtarınızdır. Unutursanız, Windows'u tekrar kurmanız gerekir. Şifreyi boş geçmek de iyi bir fikir değil, çünkü Administrator kullanıcısı her türlü yetkiye sahip olacak, sistemi gçertme yetkisi de dahil! Bir sonraki ekran Windows ile gelen servis ve programları seçtiğimiz alan. Biz bu alanda hiçbirşeyi değiştirmeden devam ediyoruz, çünkü kurulumdan sonra istediğimiz gibi buradan ekleme-çıkarma yapabileceğiz. Bu arada yeri gelmişken şunu sylemek istiyorum, bazı kullanıcılar, "her şey sistemimde yüklü olsun" mantığıyla bu ekranda ne var ne yok seçiyorlar. Oysa yüklenen her program ve servis diskinizden, belleğinizden ve CPU gücünden bir miktar harcar. Gereksiz hiç bir şeyi yüklemeyin. Şimdi karşımıza tarih, saat ve zaman dilimi ayarları geliyor. GMT +2 diliminde İstanbul'u seçiyoruz. Bir sonraki ekran ağ ayarları, bunları da kurulumdan sonra belirleyeceğiz, Typical Settings olarak devam ediyoruz. Şimdi ilginç bir ekran geldi. Bu ekranda üstteki seçenek seçili iken henüz bir ağ olmayan veya domain olmayan bir ortamda olduğumuzu belirtiyoruz. Ve alt kısma varsa workgroup ismini giriyoruz yada olduğu gibi bırakıyoruz. Bu bizim seçeceğimiz seçenek. Eğer daha nceden başka bir W2k Server kurmuş ve bir domain oluşturmuşsak ve bu makinayı da o domain'in bir üyesi yapmak istiyorsak o zaman ikinci seçeneği seçiyoruz, alta domain ismini giriyoruz. Burada şunu açıklamak gerekiyor. Windows 2000'de, Windows'un kurulumu ile, domain oluşturma tamamen ayrı olaylar. Domain oluşturmayı veya varolan bir domaine ek bir Domain Controller olarak katılmayı ancak Windows kurulduktan sonra yapabilirsiniz. Ancak kurulum esnasında sanki bir W2k Professional kuruyormuşsunuz gibi, varolan bir domain'e üye olabilirsiniz. Zaten şu ana kadar yaptıklarımız ve kurulum bitene kadar yapacaklarımız, Windows 2000 Server ve Professional'de tamamen aynı. Ayrıca W2k Server ilk kurulduğunda tamamen bir Windows 2000 Pro gibi çalışıyor, davranıyor. Biz şimdi "No, .." seçeneği ile devam edelim. Bu noktadan sonra yaptığımız seçimlere gre dosyaların kopyalanması ve ayarlamaların yapılması gerçekleşiyor. Biz bu sürede hiç müdahale etmiyoruz. Son ekranda da Windows CD-ROM'unu çıkarmamızı ve Finish butonuna basarak kurulumu bitirmemizi syleyen alttaki ekran geliyor. Kurulumdan SonraMakina restart edecek ve ilk defa Windows 2000 Server normal bir şekilde açılacaktır. Karşımıza CTRL+ALT ve DEL tuşlarına aynı anda basarak login ekranını açmamızı syleyen ilk ekran geliyor. Ctrl+Alt+Del'den sonra Administrator kullanıcısı zaten yazılı geliyor, şifreyi giriyoruz ve OK. Windows açılıyor ve sunucu yapılandırma sihirbazı geliyor. Biz bunu kapatacağız ve gerekli işlemleri elimizle yapacağız. "I will configure this server later" seçiyoruz ve next diyoruz. Bir sonraki ekranda "Show this screen at startup" yazan bir seçenek var, onun yanındaki onayı kaldırıp, bu pencereyi çarpıdan kapatıyoruz. Artık bu ekran karşımıza çıkmayacak. Şu anda Windows 2000 Server kurulumu bitti, istersek bu makinayı sanki bir Windows 2000 Professionall gibi kullanmaya devam edebiliriz. Ancak biz bunu server yapmak istiyoruz ve bunun için ihtiyacımız olan çeşitli servisleri yükleyeceğiz. Ancak bu servisleri yüklemeden nce sistem güvenilirliğini arttıracak bir işlem yapalım. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 2İkinci Disk İle RAID 1Hatırlarsanız iki tane diskimiz vardı, birincisini formatladık ve Windows'u üzerine kurduk, ikinciye hiç dokunmamıştık. Şimdi ona dokunalım, hatta birinci ve ikinci diski kullanarak RAID 1 yapalım. RAID 1 veya Windows'un deyimiyle "Mirror Set", bir diskin aynısının ikinci bir diskte de tutulmasıdır. Bu şekilde disklerden birisi arızalandığında, diğer diskten hiçbir şey olmamış gibi devam edebiliriz. Windows 2000 altında harddisklerin ynetimi başlı başına bir konudur, biz burada işin ayrıntılarına girmeden, "Mirror Set"i nasıl yaptığımıza bakalım. Start>Programs>Administrative Tools>Computer Management'i çalıştırıyoruz ve "Storage" altında "Disk Management"e tıklıyoruz. Hemen karşımıza bir sihirbaz çıkıyor. Bu sihirbaz sisteme yeni bir disk takıldığında , bu yeni diski "imzalar" ve dinamik disk haline getirir. İmzalama yeni takılan tüm diskler için rutin bir işlemdir. Dinamik'e çevirme ise seçimliktir. Bu arada Windows 2000'de iki tip disk sz konusudur, eskiden beri bildiğimiz "Primary" ve "Extended" partition yapısını destekleyen basit diskler ve Windows 2000'in sunduğu gelişmiş zellikleri destekleyen dinamik diskler. Şimdi biz bu sihirbazda next ile devam ediyoruz. Windows'u kurduğumuz ilk diski "Disk 0" olarak, diğer diski "Disk 1" olarak grüyor. Şimdi Disk 1'i imzalama için seçip next diyoruz. Şimdi bu diskin dinamik disk haline getirilmesini seçiyoruz. Next ve finish ile bitirince karşımıza çıkan ekranı bir inceleyelim: Disk 0, bizim C: sürücüsü olarak grdüğümüz ve Windows'u üzerine kurduğumuz ilk diskimiz. Disk 0 yazısı altında "Basic" yazdığını grebilirsiniz. Disk 1 ise az nce dinamik hale getirdiğimiz disk ve 4 GB "Unallacoted" olarak gzüküyor, yani henüz üzerinde bir şey yok. Şimdi bizim amacımız Disk 0 ve Disk 1'i mirror yapmak. Bunun için iki diskinde dinamik disk olması gerekiyor. Disk 0'ı dinamik hale getirmek için Disk 0 yazısı üzerine sağ tıklayıp, "Upgrade to Dynamic Disk" diyoruz. Çıkan iki onay kutusuna Ok ve Upgrade diyoruz. Burada bize bir uyarıda bulunuyor: "Windows'un yüklü olduğu disk dinamik hale getirilirse, tekrar basit disk haline getirilemez." Bu ekranda da Yes ile geçiyoruz. Daha sonra sistemin restart edeceğine dair iki onay kutusunu da onaylıyoruz ve makina restart ediyor. Makina açılıp, tekrar Computer Management'e girince, Disk 0'ın alanı üzerinde sağ tıklıyoruz. Artık "Add Mirror" seçeneği aktif halde: Çıkan menüden "Add Mirror" seçeneğini seçiyoruz: nce iki diskte eşit duruma getiriliyor ve bu arada bize ikinci diskten boot edebilmek için Boot. ini dosyasında gerekli değişiklikleri yapmamızı ğütlüyor. Bunun sebebi şu; rneğin Disk 0 birinci ide kanalında 1. disk , Disk 1'de ikinci ide kanalında 1. disk olsun . Şimdi, eğer Disk 1 arızalanırsa hiç dert değil, o diski skeriz, yerine yeni bir disk takarız, Disk 0 sağlam olduğu için zaten sistem normal çalışmasına devam edecektir. Ancak korkulan olur da Disk 0 arızalanırsa ve biz Disk 1 hala Secondary Master iken onun üzerinden boot etmek istersek, Boot. ini dosyası hala Primary Master kanal üzerindeki diske erişmeye çalışacak ve sistem açılmayacaktır. Aslında bunun kolay yolu, Disk 0 arızalanınca, Disk 1'i Disk 0'ın takılı olduğu yere takmaktır. Eşitleme tamamlanınca her iki diskinde kahverengi olduğuna ve üst blümde C: sürücüsünün yanında Mirror yazdığına dikkat edin. Artık disklerden birisi arızalansa dahi, sistem diğer diskten aynen açılıp kullanılabilir. Yapılan her türlü işlem iki diske birden yapılacaktır. Bu yapı bize yazma işlemlerinde az miktarda dezavantaj, okuma işlemlerinde ise ciddi bir hız avantajı sağlıyor. Ancak iki tane 4 GB'lık disk kullanamıza rağmen, elimize geçen toplam disk alanı 8 değil, yine 4 GB oluyor, bu da mirror'un veya RAID 1'in dezavantajı. Diğer bir deyişle, hala 4 GB'lik bir C: sürücümüz var, fakat bu sürücü üzerinde yapılan her işlem anında iki fiziksel disk üzerinde de gerçekleşiyor. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 3Windows 2000 Domain Yapısı NedirWindows 2000 ilk lanse edildiğinde en çok sz edilen zelliği Active Directory olmuştu. Şimdi biz AD'nin ne olduğuna geçmeden nce peer-to-peer bağlantı ile client-server bağlantıyı karşılaştıralım. Peer-to-peer Şimdi üstteki resme bir bakalım. 3 tane Windows 2000 Professional aynı ağ üzerinde. Her bir makina üzerinde o makinayı değişik zamanlarda kullanan üçer kullanıcı tanımlı durumda. Şimdi PC 1 diskini ağ üzerinde paylaştırmak istesin, diski paylaştırdıktan sonra paylaşıma kimlerin erişip erişemeyeceğini belirlemek istiyor. Sorun şu ki, paylaşıma erişimini belirleyebileceği kullanıcılar yine PC 1 üzerinde tanımlı kullanıcılar. Yani PC 1 diskini paylaştırdıktan sonra, Ali ve Veli bu paylaşıma erişsin diyebilir . Bu durumda PC 2 üzerinden bu paylaşıma erişebilmek için, PC 2'de de Ali veya Veli isminde ve aynı şifrelere sahip kullanıcılar oluşturmak ve bu kullanıcılardan biri ile login olmak zorunluluğu var. Şyle bir durum düşünün, siz sistem yneticisisiniz ve duruma gre 3 makinaya da login olmanız gerekebiliyor, bu durumda 3 makinada da kendiniz için bir kullanıcı oluşturmanız gerekiyor. Ya şifrenizi değiştirmeniz gerekirse, gidip 3 makina da da teker teker değiştirmelisiniz. Peki ya 3 değil de 300 PC sz konusu ise? Grdüğünüz gibi peer-to-peer, yani her bilgisayarın kendi kaynaklarını ve erişim izinlerini kendi başına ynettiği sistem, küçük ve güvenliğin nemsiz olduğu ağlarda uygun olmasına rağmen sistem biraz büyüyünce veya güvenlik sz konusu olunca yetersiz kalıyor. Client-Server Yapı Artık tüm kullanıcılar tek bir makina üzerinde tutuluyor. Terminallere açılışta kullanıcı ismi/şifresi girildiğinde, girilen değer server üzerindeki bu veritabanından kontrol ediyor, girilen değer server üzerindeki bir kayıtla uyuşuyorsa oturum açılıyor. PC 1 diskini paylaştırıp, kimlerin erişim hakkı olduğunu belirlerken artık server üzerindeki kullanıcı listesinden seçim yapabilir. Bylece ağ'da tanımlı herkesi grebilir. Artık ynetim de çok kolay, yeni bir kullanıcı geldiğinde, birisinin şifresi değiştiğinde server üzerindeki kaydın değişmesi kafidir. İşte Active Directory "server" üzerinde kullanıcı bilgilerini ve daha bir çok değeri tutan bir veritabanıdır. NT 4 zamanında sadece "Domain" olarak adlandırılan bu yapı, W2000 ile Active Directory adını almıştır. Çünkü NT4'te Domain yapısında yukarıdaki resim gibi sadece kullanıcı bilgileri tutulurken, W2k ile beraber AD içinde ağ ile ilgili her türlü güvenlik ve ayar bilgileri hiyerarşik bir yapıda tutulmaya başlanmıştır. Eğer ağ'da yukarıdaki rnekteki gibi tüm güvenlik bilgileri bir merkezde tutuluyorsa, bu merkezi yapıya "Domain" adı veriliyor. Domain bilgilerini üzerinde tutan bilgisayara ise Domain Controller deniyor. Sistem büyüdükçe, tek bir DC yeterli gelmeyebilir ve birden fazla DC kurulabilir. Her biri aslında birebir aynı bilgileri üzerlerinde tutar, ancak rneğin 300 kullanıcı varsa, 150 kullanıcı bir DC'den login olur, diğer 150 tane ise diğer DC'den. Bylece yük iki DC arasında paylaştırılmış olur. Ancak dediğim gibi iki DC üzerinde de tüm domain bilgisi tutulur, her iki bilgisayar üzerinde de aynı bilgiler bulunur. Olaki, DC'lerden birisi çkerse, 300 kullanıcı da geriye kalan tek DC'den login olmaya devam edebilirler. Bir "Domain" den sz edebilmek için bu domain bilgilerini üzerinde tutan en az bir DC olmak zorundadır. Açılışta kendi üzerinde tanımlı kullanıcıların yanısıra "Domain" üzerinde tanımlı kullanıcılarla da açılmak üzere ayarlanmış bir terminal bilgisayar Domain'e üye olmuş demektir. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 4AD'yi Kurmaya Geçmeden nce DNS'i KurmalıyızAD'yi kurmaya geçmeden nce yapmamız gereken bir dizi işlem var. ncelikle DNS servisini kurmalıyız. DNS; Domain Name System'in kısaltımışıdır ve host isimlerini ilgili makinanın IP adresine çevirmeye yarar. TCP-IP ağlarında bilgisayarlar birbirleriyle IP adresleri ile haberleşirler. IP adreslerini akılda tutmak zor olduğu için "isimler" kullanılır. Bu "isimleri" IP adresine çevirme işini DNS yapar. Siz internete bağlanıp www.turkcenet.org yazdığınızda, yapmak istediğiniz şey, "turkcenet. org" domaini içindeki "www" isimli bilgisayara bağlanmaktır. Bu bilgisayar üzerindeki web sunucu yazılımı size web sayfalarını gnderecektir. Ancak bilgisayarınız nce DNS sunucuya bağlanır ve "ismi "www.turkcenet.org" olan bilgisayarın IP adresini istiyorum" der. DNS IP adresini bulur ve sizin bilgisayara gnderir, sizin bilgisayarınız daha sonra bu IP adresi ile www.turkcenet.org isimli bilgisayara ulaşır. AD'yi DNS olmaksızın kuramazsınız çünkü AD kendisi için gerekli bazı bilgileri DNS sunucu üzerinde tutar, terminaller de açıldıklarında AD bilgilerini üzerinde tutan bilgisayarı yani Domain Controller olan bilgisayarı DNS yardımı ile bulurlar. DNS'i Yükleyelim - n HazırlıklarŞimdi DNS servisini yükleyeceğiz, ancak bundan nce de bazı ağ ayarları yapmalıyız. nce bilgisayarın sabit bir IP adresine sahip olması ve DNS Server olarak kendisini grmesi gerekiyor. Bu ayarlamalar için masaüstünden "My Network Places" üzerine sağ tık ve "Properties" yapıyoruz. Daha sonra "Local Area Connection" üzerinde aynı işlemi yapıyoruz: Açılan ekrandan TCP-IP zelliklerine giriyoruz: Gelen ekranda; Makinaya 192.168.1.10 adresini verdik. Subnet Mask olarak da 255.255.255.0 girdik. Bilgisayarın isim çzümlemesi yaparken, yani "abc. domain.com" gibi bir ismi IP adresine çevirirken kullanacağı DNS sunucu olarak da kendisini grmesini istedik, çünkü bu makina üzerine DNS sunucu kuracağız. Kural olarak DNS sunucular, DNS adresinde kendini grmelidir. Bu ayarları yaptıktan sonra OK, OK diyerek kapatıyoruz. Şimdi de bilgisayarımızın kendisini ileride oluşturacağımız domain'in üyesi gibi grmesini sağlayacağız. My Computer'in zelliklerine giriyoruz. Netwok Identification tabına geçip, Properties diyoruz: Dikkat ederseniz, bilgisayar ismi "w2ksunucu", "Full Computer Name" ise "w2ksunucu.". Noktadan sonra bir şey yok, yani bilgisayar şu anda kendini bir DNS domainin altında kabul etmiyor. Bu ekranda "More..." düğmesine tıklıyoruz. "Primary DNS suffix of this computer:" alanına sirket.com yazıyoruz. Henüz byle bir domain tanımlı değil, ancak biz birazdan DNS serveri kuracağız ve byle bir domain oluşturacağız. Bu makinanın kendisi DNS sunucu olacağı ve bu yaptığımız değişiklik restart gerektirdiği için, nce bu tanımlamayı yapıyoruz, makina restart ettikten sonra DNS sunucuyu kurup ardından bu sirket.com domainini tanımlayacağız. Bu noktada DNS ile ilgili biraz bilgi vermek gerekiyor. Sadece internet üzerinde değil, yerel ağımız da da isim çzümlemesi yapılır. Siz Başlat>Bul>Bilgisayar deyip, "PC12" yi arattığınızda aslında "PC12" isimli bilgisayarın IP adresini arıyorsunuz demektir. Eğer ortamda DNS sunucu varsa ve sizin daha nce yaptığımız TCP-IP ayarlarınızda bu sunucunun IP adresi girilmişse, bilgisayarınız DNS sunucuya "PC12"nin IP adresini soracaktır. Peki DNS ağ'daki her makinanın IP adresini nasıl biliyor? Birinci yol, sistem yneticisi istediği bilgisayarın adını ve IP adresini DNS sunucuya eliyle girebilir, ikinci ve daha pratik yol ise bilgisayarların ("PC12" mesela) açılışta DNS sunucuyu bulup, "benim adım bu, IP adresim şu" demeleridir. DNS sunucular üzerlerinde domainleri ve o domaine bağlı bilgisayarları tuttuklarına gre bizim sistem yneticisi olarak ilk başta "PC12" ye "sen aslında, PC12. sirket.com isimli makinasın" dememiz, bylece onun da açılışta "sirket.com" domainini tutan DNS sunucuyu bulup, kendisini bu sunucuya ve "sirket.com" domaini altında kaydetmesi gerekir. Ben az nce "Başlat>Bul>Bilgisayar deyip, "PC12" yi arattığınızda..." demiştim, aslında siz "PC12" yi değil, PC12. sirket.com'u aratabilirsiniz. Ancak siz de aynı domain'e bağlı bir makina iseniz, "sirket.com" kısmını yazmasanızda olur. İkinizde sirket.com domani altında tanımlı olduğunuz için problem çıkmaz. Biz de şimdi server üzerinde DNS servisini kurunca ve "sirket.com" domainini oluşturunca, server'ın kendisini buraya kaydetmesi için gerekli tanımlamayı yaptık. OK dediğimizde; Artık, "Full Computer Name" kısmında "w2ksunucu. sirket.com" yazdığına dikkat edin. Dediğim gibi henüz ortada "sirket.com" diye bir şey yok, birazdan oluşturacağız, bu iş biraz çocuk doğmadan ismini koymak gibi... Alt kısımdaki "Member of" blümü kafanızı karıştırmasın. Bu alan, bu makina bir Active Directory sunucusuna üye olacak olsaydı kullanacağımız alan. Oysa birazdan biz bu makinanın üzerine AD'yi yükleyeceğiz ve kendisi bir AD sunucu, Domain Controller olacak. Şu anda bu blüme dokunmuyoruz. OK, OK dediğimizde makina restart edecektir. DNS'in YüklenmesiRestart'tan sonra Start>Programs>Administrative Tools altına baktığımızda DNS seçeneğini gremeyeceğiz. Çünkü henüz bu servisi yüklemedik. Yüklemek için Start>Control Panel diyoruz, Add/Remove Programs'a tıklıyoruz ve açılan ekranda Windows Components'i seçiyoruz. Networking Services seçiliyken "Details" diyoruz. DNS'i işaretliyoruz ve OK daha sonra Next ile yüklemeyi tamamlıyoruz (Bizden Windows 2000 CD'sini isteyecetir.). Yükleme tamamlanınca, artık DNS'i Start menüsünde grebiliyoruz. Ancak şunu belirtmek lazım, DNS aslında bir Windows servisi ve aynı menüden "Services" yazan linke tıklarsanız "DNS Server" isminde bir servisin başladığını grürsünüz. Windows servisleri arka planda çalışan ve bir takım grevleri yerine getiren programlardır. Bizim Start menüsünden girdiğimiz DNS ise, sadece bu servisi ynetmeye ve ayarlamaya yarayan bir programdır. Aslında DNS Servisi arka planda sürekli çalışmaktadır. Şu anda bilgisayarımız bir DNS sunucu olarak çalışmaya başladı. Bu ne anlama geliyor? Eğer bu bilgisayar (w2ksunucu) ve ikinci bir bilgisayar (PC1 mesela) internete bağlı durumda olsalar, PC 1'in TCP-IP ayarlarında da DNS sunucu olarak "w2ksunucu" tanımlı olsa (daha doğrusu w2ksunucu'nun IP adresi tanımlı olsa), "PC 1" herhangi bir internet adresini çzümlemek istediğinde "w2ksunucu" üzerinde çalışan DNS Server servisi www.ibm.com'un IP adresini bulup "PC 1"e syleyecektir. DNS sunucularının ilk grevleri az nce de bahsettiğim gibi, kendilerine gelen isim çzümleme sorgularını yerine getirmek, yani bir bilgisayar "www.bilmemne.com'un IP adresi ne?" diye sorduğunda bu bilgisayarın IP adresini bulmaktır. Ve Windows 2000'de DNS Server yüklenir yüklenmez bu grevi yerine getirmeye başlar. DNS sunucuların ikinci grevi ise, üzerlerinde bir "Internet Domain", "Zone" veya "Name Space" denilen alanı tutmaktır. Dünya çapında hiyerarşik yapıda bir DNS sistemi bulunur. Siz "www.turkcenet.org" adresine bağlanmak istediğinizde "turkcenet. org" Domain'i içindeki "www" isimli bilgisayara bağlanmaya çalışıyorsunuz demektir. Yani bu "www" isimli bilgisayarın IP adresine ihtiyacınız var demektir. Bu durumda DNS sunucunuza bana "www.turkcenet.org bilgisayarının IP adresini bul" dersiniz. DNS sunucu bunu nasıl bulacaktır? DNS sunucunuz aşağıdakileri adım adım uygulayacaktır. "www" isimli bilgisayar "turkcenet" domaini içindedir ve "www" isimli bilgisayarın IP adresini "turkcenet" domainini üzerinde tutan DNS sunucu bilmektedir (DNS sunucuların 2. grevini hatırlayın). "turkcenet" domaini ise "org" domani altındadır ve onun IP adresini "org" domainini üzerinde tutan, ondan sorumlu olan DNS sunucu bilmektedir. Peki "org" domainini tutan DNS sunucunun IP adresini kim biliyor? "www.ibm.com", sizce bu tam bir internet domain ismi midir? Hayır. Aslında "www.ibm.com." olmalıdır. Sondaki noktaya dikkat edin! Aslında her internet domain ismi en sonunda "." domaininin alt domainidir. "com", "org", "net", "tr", "uk", "biz", "info" ve daha yüzlerce domain ". " domaininin alt domainidir. Az nce peki "org" domainini üzerinde tutan DNS sunucunun IP adresini kim biliyor diye sormuştuk. Eğer "org" domainini tutan DNS sunucuya erişebilirsek , ona "turkcenet" domainini üzerinde tutan DNS sunucunun IP adresini soracağız . Daha sonra da "turkcenet" domainini üzerinde tutan DNS sunucuya erişip, "www" isimli bilgisayarın IP adresini ğreneceğiz. Eee, bu kadar uğraştan sonra da artık "www.turkcenet.org." bilgisayarına bağlanabiliriz çünkü IP adresini ğrenmiş olacağız. Sorumuza dnersek, "org" domainini tutan DNS sunucunun adresini "." domainini üzerinde tutan DNS sunucuya soracağız, çünkü "org" domaini "." domaininin alt domaini. Peki "." domaininin DNS sunucu adresini nerden bulacağız? İşte bu noktada "kopya" çekeceğiz. Dünya üzerinde kendilerine bağlı tüm internet domain sisteminin tepesinde duran tek bir "." domaini vardır ve bu domain 13 adet DNS sunucu tarafından tutulmaktadır . Tüm DNS sunucu yazılımları (Windows 2000 DNS sunucusu, Linux DNS sunucusu vb.) ilk yüklendiklerinde bu 13 adet "nokta domaini DNS sunucularının" IP adreslerini bilirler. Windows 2000'de bu adresler C:\Winnt\System32\Dns\Cache. Dns isimli dosyada tanımlıdır. Bu dosyayı Notepad ile açıp inceleyebilirsiniz. Şimdi "PC1" bilgisayarını açtınız, internete bağlandınız, komut istemine geçtiniz ve "ping support. ibm.com" yazıp entere bastınız, neler oluyor, adım adım grelim . support. ibm.com adresine ping atabilmek için nce nokta domaini altındaki "com" domaini altındaki "ibm" domainine dahil olan "support" isimli bilgisayarın IP adresini bilmeliyiz. "PC1"in TCP-IP ayarlarında tanımlı DNS sunucusuna hemen byle bir "isim çzümleme" isteği gnderilir . Bu noktadan sonra DNS sunucunuz nceden IP adresini bildiği "." DNS sunucularından birisine bağlanır ve "com" domainini tutan DNS sunucusunun IP adresini alır. "com" domainini tutan DNS sunucuya bağlanır ve "ibm" domainini tutan DNS sunucunun IP adresini alır. Daha sonra "ibm" domainini üzerinde tutan DNS sunucuya kendi altında tanımlı "support" isimli bilgisayarın IP adresini sorar. Bu IP adresini sizin bilgisayarınıza iletir. Bylece support. ibm.com adresine ping atmaya başlarsınız. İşte tüm internet DNS sistemi byle çalışmaktadır. Milyarlarca domain ismi arasından sizin aradığınız domain'in IP adresi 1-2 saniye içinde bulunmaktadır. Dağıtık bir yapı olduğuna dikkat ediniz. "www.turkcenet.org." şeklindeki bir adreste, tüm domainler aslında "." domainin altında olmasına rağmen "." domaini sadece "org" domainin domain sunucu adreslerini tutmakta ve sizi diğer bir bilgisayara ynlendirmetedir. "org" dan "turkcenet" e yneliyorsunuz ve en son "www" isimli bilgisayarın IP adresine ulaşıyorsunuz. "org" domaini sadece "turkcenet"i biliyor. "turkcenet" altındaki domainlere veya bilgisayar isimlerine karışmıyor. DNS konusu başlıbaşına bir kaç kitap dolduracak kadar geniş bir konu, burada her yazdığım satırda daha yüzlerce satırda açıklanması gereken tanımlar var. Ama aslında Windows 2000 altında çalışır bir sistem kurmak o kadar da zor değil. Şimdi biz kurulumumuza devam edelim. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 5DNS Ayarlarının YapılmasıBaşlat menüsünden DNS'e girelim. Az nce bahsettiğimiz gibi DNS sunucu ilk grevi olan kendine gelen isim sorgularını IP adresine çevirme işini hiç bir ayar gerektirmeden yapıyor. İkinci grevi olan kendi üzerinde bir domain bilgilerini tutma işini şimdi ayarlayacağız. DNS ekranı gelince karşımıza iki blüm çıkıyor: Forward Lookup Zones, Reverse Lookup Zones. Forward Lookup Zones altına, sirket.com, turkcenet. org, bizimfirma. biz gibi istediğimiz domain'leri oluşturacağız. Ağımızda bu domain'lere dahil edilmiş bilgisayarların isimleri ve IP adresleri burada tutulacak ve isim-->IP adresi çzümlemesi buradan yapılacak. Reverse Lookup Zone ise tam tersi, IP adresini bildiğimiz bir bilgisayarın ismini bize bulan blümdür. nce ekran grüntüsündeki gibi Forward Lookup Zones üzerine sağ tıklayalım ve New Zone ile yeni bir zone yani domain oluşturalım. Windows 2000 domain'leri ile DNS domainleri tamamen farklı şeyler olduğu için DNS altında Zone kavramı kullanılıyor. Bize oluşturacağımız Zone tipini soruyor. nceden varolmayan bir Zone oluşturacağımız için "Standart Primary" olarak devam ediyoruz. Bu Zone'u ilk defa oluşturuyoruz ve bu DNS server bu Zone'u üzerinde tutan ilk DNS server olacak. Şimdi oluşturacağımız Zone ismini girelim: "sirket.com" Şimdi hemen aklınıza bir takım sorular geldiğini tahmin edebiliyorum: Ya internet'te daha nceden sirket.com adresi alınmışsa veya ileride alınırsa? Bizim zaten www.sirket.com diye bir adresimiz var bu yaptığımız işlem bir problem yaratmasın? Ve bunun gibi sorular... Hiç endişelenmeyin, buraya istediğimiz Zone'u tanımlayabiliriz. İsteseydik, microsoft.com yazardık ve tıkır tıkır çalışırdı. Şimdi burayı biraz açıklayalım, nce alttaki resmi bir inceleyin: Teorik olarak bir bilgisayar ağı internete açıldığında yukarıdakine benzer bir yapı kurulması gerekir. Sürekli bir internet bağlantısının yanısıra, internet servis sağlayıcınızdan bir de IP bloğu satın alırsınız. Yukarıda 212.20.12. x IP bloğunun alındığı grülüyor. Bu IP adresleri internet üzerinde tanımlı ve sadece size ait olacaktır. Sonra bu IP bloğundan IP adreslerini ağınız üzerindeki bilgisayarlara verirsiniz. Bu bilgisayarlar kendilerine atanmış IP adresleriyle internete çıkabilirler. Artık dünyanın herhangi bir yerinden internete bağlı bir kişi de "ping 212.20.12.1" dediğinde sizin bu IP adresini verdiğiniz bilgisayara erişebilir. Daha sonra gidip bir internet domainini kendi adınıza kayıt ettirirsiniz. Domain'i kayıt ettirdiğiniz web sitesinde bu domaini üzerinde tutacak DNS sunucusu olan bilgisayarın IP adresini girmeniz istenmektedir . Buraya kendi ağınızda üzerine DNS sunucu kurduğunuz bilgisayarın IP adresini girersiniz(resimde 212.20.12.1). Daha sonra bu DNS sunucuda bizim şimdi yapmakta olduğumuz gibi kendi adınıza kayıt ettirdiğiniz zone'u tanımlarsınız. Ağınızdaki diğer bilgisayarlarda bu Zone altında kendilerini kayıt ederler veya siz DNS sunucu üzerinde elinizle "pc1. sirket.com isimli makinanın ip adresi 212.20.12.2'dir" diye girersiniz. Bu noktadan sonra tamamı internete açık bir ağınız olur. Meksika'da internete bağlı bilgisayarının başında oturan Fernandez, Internet Explorer'i açıp www.sirket.com yazarsa sizin ağınızda ismi "www" olan, tam ismi "www.sirket.com" olan bilgisayara bağlanmaya çalışır. Nasıl mı? Fernandez'in bilgisayarı "www.sirket.com" isimli bilgisayarın IP adresini kendi DNS sunucusuna sorar, bu DNS sunucu nce "." DNS sunucusuna, oradan "com" DNS sunucusuna ulaşır. "com" domainini tutan DNS sunucu "com" altındaki "sirket" domaininin IP adresi 212.20.12.1 olan DNS sunucu üzerinde tutulduğunu syler. Bu bilgisayar da aslında, ismi "w2ksunucu. sirket.com" olan bizim bilgisayarımızdır. Bizim DNS sunucuda kendi üzerinde tanımlı olduğu şekilde "www" isimli bilgisayarın IP adresini Fernandez'in bilgisayarına iletir. Siz de eğer bu bilgisayar üzerine bir Web sunucu yazılımı kurmuş ve bir web sitesi yüklemişseniz, bu amigonun karşısına sizin web siteniz çıkacaktır. Dikkat ederseniz sirket.com'un altındaki tüm adreslerin ynetimi bizim elimizdedir. Yukarıdaki rnekte "turkcenet" isimli bir bilgisayar şu anda yok. Dolayısı ile internet üzerinden birisi "ping turkcenet. sirket.com" yazsa hata alır, ama ben hemen bu ağa bir bilgisayar dahil edip, ismini "turkcenet" koyup, sonra da DNS sunucum üzerinde onun için bir kayıt açarsam artık turkcenet. sirket.com isimli bir bilgisayar internet üzerinde tanımlı hale gelir. Benim bunu yapmak için kimseden izin almam gerekmez . DNS'in bu dağıtık yapısı hem güncellemelerin çok hızlı yapılmasını sağlar, hem de domain'lerin bir merkezden değil, ait olduğu kurum veya kişilerce ynetilmesine imkan tanır. Benim DNS sunucucum çkerse, bu sadece sirket.com'un erişilemez hale gelmesi demektir. Yukarıdaki resimdeki rneğe dnersek, teoride byle bir sistem ngrülmesine rağmen internete bağlı bir çok ağ bu şekilde çalışmaz. Bunun bir kaç nedeni vardır. Birincisi güvenliktir. Eğer ağa dahil bir bilgisayarın üzerinde WWW, FTP veya benzeri bir sunucu yazılımı çalışmıyorsa, bu bilgisayara sebebsiz yere internet üzerinden erişilmesine izin vermek mantıklı değildir. Bir çok ağ internete bağlanırken gerçek bir IP bloğu kullanmaz çünkü bu IP blokları pahalıdır, üstelik yavaş yavaş verilecek IP bloğu tükenmeye başlamıştır. Yerel ağ'lar kurulurken genellikle 10. x. x. x veya 192.168. x. x gibi yerel ağların kullanımı için rezerve edilmiş, gerçek IP bloğu olarak kimseye satılmayan ve internet üzerinden de ynlendirilmeyen IP aralıkları kullanılır. Byle bir yerel ağda siz eğer bir DNS sunucu kurup, onun üzerinde de bir Zone oluşturacaksanız Zone'un ismi hiç nemli değildir. rneğin Zone ismi olarak ibm.com'u seçmeniz birşey ifade etmez. Çünkü siz kendi kapalı dünyanızda, adeta kendi internetinizi kurmuş olursunuz. Siz yerel ağınızı internet paylaşımı yntemi ile internete çıkarmış bile olsanız DNS sunucunuz gerçek bir IP'ye sahip olmadığı için bir problem çıkmayacaktır. Kaldı ki, ibm.com'u üzerinde tutan DNS sunucunun adresi zaten bellidir, sizin internete gerçek IP ile bağlı bile olsa, bir makina üzerine, DNS sunucu kurup sonra da ibm.com diye bir zone tanımlamanız tüm dünyanın ibm.com yazınca sizin makinanıza geleceği anlamına gelmez. Siz ancak bir şekilde ibm.com'u kendi adınıza kayıt ettirebilirseniz, yani "com" domainini tutan DNS sunucular üzerinde "ibm.com" domainini tutacak DNS sunucu olarak kendi bilgisayarınızın IP adresini girdirebilirseniz bu gerçekleşir. Belki ibm.com değil ama, daha nce alınmamış bir internet domainini 6-7 dolar karşılığı bu şekilde almanız mümkündür. Diğer bir rnek: Sizin halihazırda, kendi üzerinize kayıt ettirdiğiniz ve "domaini aldığınız firmanın" DNS sunucularında tutulmakta olan bir domain adınız olabilir . Siz yine de bundan tamamen bağımsız olarak yerel ağınızı kurarken Windows 2000 DNS sunucu içinde sirket.com isminde bir zone oluşturabilirsiniz. İnternet üzerinde tanımlı sirket.com ile sizin gerçek IP bloklarını kullanmayan yerel ağınız içinde oluşturduğunuz sirket.com arasında hiçbir bağlantı olmayacaktır. Bu arada bu konu ile ilgili son bir not olarak şunu sylemek istiyorum. Yerel ağınız için oluşturduğunuz Zone internette belirlenmiş domain formatına uymak zorunda da değildir. rneğin "local" diye bir uzantı olmamasına rağmen , siz sirket. local diye bir Zone oluşturabilirsiniz. Bu şekilde oluşturduğunuz bu domain'in internet üzerinde hiçbir zaman "olmayacağından" emin olabilirsiniz. Şimdi biz kuruluma devam edelim. Bize domain bilgilerinin tutulacağı dosyanın adını soruyor, Next ile devam ediyoruz. Finish ile bitiriyoruz. Bu ekranı incelersek; sirket.com Zone'u oluşmuş durumda. Sağ kısımda w2ksunucu Host 192.168.1.10 şeklinde DNS sunucuyu üzerine kurduğumuz bilgisayarın nce kendini DNS sunucuya kaydettiğini grüyoruz. DNS sunucuyu kurmaya başlamadan nce My Computer>Network Identification altından yaptığımız ayarlar işte bunun içindi. Bu bilgisayar kendisini kaydetmiş peki ağ üzerindeki diğer makinalar ne olacak? Biz aslında her makinayı teker teker elimizle ekleyebiliriz. Ancak yüzlerce bilgisayar olan bir ağ'da bu zor olur. DNS sunucu bize bir kolaylık sağlıyor:Dynamic Updates. Bir bilgisayarın açılır açılmaz üyesi olduğu domain'i tutan DNS sunucuya gidip kendisini kaydetmesini, yani "soran olursa, benim adım pc2, IP adresim de 192.168.1.12" demesini sağlayabiliriz. Bunun için sirket.com üzerine sağ tıklıyoruz ve Properties diyoruz. Daha sonra da Allow Dynamic Updates: Yes yapıyoruz: Bu işlem seçimlik bir olay değil, Active Directory'i kurabilmek için DNS sunucusunun Dynamic Update'leri desteklemesi şarttır. Yukarıda Properties'i seçtiğimiz ekranda "New Host" dersek ağ üzerindeki bir makina için kendimiz bir DNS kaydı oluşturabiliriz. Dynamic Update zelliği normalde buna gerek bırakmayacaktır, ancak şyle de bir durum var, Dynamic Update eğer terminal bir Windows 2000 makinası ise işe yarıyor, eğer bir windows 98 makinasını açarsanız o gelip kendine yeni bir DNS host kaydı oluşturmaz. Bu gibi durumlarda sizin elinizle bu kaydı açmanız gerekebilir. Aynı menüdeki "New Alias" ise bir makina için ek bir isim tanımlamanıza yarıyor. rneğin "www" isimli bir makinamız olsun ve üzerinde de Web sunucsu çalışsın. Bu makinaya www.sirket.com diye erişilebilir. Ancak biz bu makinaya bir de FTP sunucusu kurduk ve aynı makinaya ftp. sirket.com olarak da erişilsin istiyoruz. İşte bu durumda bir Alias oluşturabiliriz. DNS ile ilgili Alias, Host, MX Record gibi değişik kayıt tipleri var. Bunların her biri uzun uzun anlatılabilir ama burada bizim amacımız, bir Windows 2000 Sunucu kurarker yapmamız gerekenleri açıklamak, DNS sunucuyu kurmadan Active Directory kuramayacağımız için, en basit adımları ile DNS kurulumunu yapıyoruz. Şimdi sıra geldi Reverse Lookup Zone oluşturmaya. Alttaki ekranda ağımızda kullandığımız IP subnetini girmemiz isteniyor: Bizim kullandığımız IP subneti 192.168.1. x olduğu için, tüm bilgisayarlarımızda aynı olan blümü yani 192.168.1 blümünü yazıyoruz. Oluşturulacak dosyanın ismini Next ile onaylıyoruz. Finish ile bitiriyoruz. Reverse Lookup Zone'da oluştu. Bu Zone bazı servilerin çalışması için gereklidir. Dynamic Update olayını bunda da etkinleştirmeliyiz. Hatırlarsanız, Forward Lookup Zone'u oluşturunca w2ksunucu, yani üzerinde çalıştığımız makina kendisi için hemen bir kayıt oluşturmuştu. Ancak Reverse Lookup Zone için bu kaydı bizim elle açmamız gerekiyor: Üzerinde çalıştığımız makinanın IP adresini (10) ve ismini yazıyoruz . Grdüğünüz gibi bu makina için bir kayıt oluştu: Dikkat ettiyseniz, Reverse Lookup Zone'u Forward Lookup Zone alanında tanımladığımız Domain 'e gre değil ağımızın subnetine gre tanımladık, dolayısı ile aynı subnetteki birçok domain için tek bir Reverse Lookup Zone yeterlidir. Bundan sonra hem Forward Lookup Zone'da hemde Reverse Lookup Zone'da ağdaki diğer bilgisayarların kayıtları otomatik olarak oluşacak . DNS sunucumuz bitti. Şimdi DNS ekranını kapatalım. Biz her ne kadar uzun uzun anlattıysak da bu işlem maksimum 1 dakinanızı alacaktır. Sıra geldi Active Directory'i yükleyerek bu makinayı Domain Controller haline getirmeye ve Windows 2000 Domainini oluşturmaya... Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 6Active Directory KurulumuActive Directory kurulumunu Start>Run>Dcpromo komutu ile başlatıyoruz: İlk gelen açıklama ekranını Next ile geçiyoruz. Daha sonra karşımıza alttaki ekran geliyor: Bu ekranda yeni bir domain mi oluşturduğumuzu, yoksa varolan bir domain'e ek bir Domain Controller mı eklediğimizi belirtiyoruz. Biz yeni bir domain oluşturduğumuz için üstteki seçenek ile devam ediyoruz. Bu ekranda ise yeni bir domain ağacı oluşturma veya varolan Domain ağacına yeni bir alt domain ekleme seçeneğini soruyor. Daha nceden tanımlı hiçbir şey olmadığına gre üstteki seçenek ile devam ediyoruz. Bu ekranda ise yeni bir Domain Ormanı oluşturmak veya bu domaini varolan bir Domain ormanı içine yerleştirmek seçilebilir. Biz yine nceden varolan bir yapı olmadığı için üstteki seçenekle devam ediyoruz. İşte şimdi bize bu domain için oluşturduğumuz DNS Zone'unu soruyor. Buraya sirket.com yazıyoruz. Yani nce sirket.com diye bir DNS Zone oluşturmuştuk, şimdi de bu Zone için bir Windows Domain'i oluşturuyoruz. DNS isimleri sadece Windows 2000 Professionaller için geçerli, eski Windows versiyonları sadece Netbios isimlerini tanıyorlar. Bu tip Windows'ların grmesi için Domain'in Netbios ismini girmeliyiz. Genellikle bize nerilen isim uygun olacaktır, ancak bu ismin 14 karakterden uzun olamayacağını ve zel karakterleri içeremeyeceğini unutmayın. Şimdi bize Active Directory bilgilerinin disk üzerinde nerede tutulacağını soruyor. Bu değerleri olduğu gibi bırakalım. Şimdi bize Sysvol klasrünün yerini soruyor. Bu klasr NT4 zamanında kullandığımız NETLOGON klasrünün yerine geçiyor. Aslında Windows 2000'de bir çok ayar Active Directory veritabanında tutuluyor. rneğin kullanıcı veya bilgisayar bazında kısıtlamalar getirmenize yarayan Group Policy'ler AD içinde tutuluyor. Ancak Group Policy'ler sadece W2k makinalarında etkili, eğer eski sürüm windows'lar varsa (NT4, W9x) bu durumda NT4 zamanında oluğu gibi Config. Pol ve benzeri script dosyalarınızı bu Sysvol dizinine koyacaksınız. Sysvol'un NT4'teki NETLOGON dizinine gre en nemli avantajı ise, eğer birden fazla DC kuracak olursak bu klasrün içeriğinin DC'ler arasında otomatik olarak güncellenmesi. Bu ekranda bize sorduğu şey şu: Ağ üzerinde Domain Controller olarak çalışan NT4 makinalar var mı? Eğer yoksa (terminal olarak Nt4 makinalar olabilir nemli değil), alttaki seçenekle devam ediyoruz. Biz yeni bir sistem kurduğumuza ve ileride tutup da, NT4 makina almayacağımıza gre biz de alttaki seçenek ile devam ediyoruz. Şimdi bizden bir şifre belirlememizi istiyor. Eğer Active Directory'de bir takım bozulmalar olursa, nceden aldığımız AD yedeklerini kullanarak sistemi düzeltebiliriz. Bu işlemi yaparken bilgisayarı "Directory services Restore Mode" denilen zel bir modda açıyoruz. İşte bu moda girerken bize soracağı şifreyi bu ekranda belirlememiz gerekiyor. Burayı boş geçmeyin, çünkü ktü niyetli veya bilinçsiz bir kullanıcı bilgisayarı bu modda açıp, sistemi çkertecek veya varolan AD yapısını bozacak bir yükleme yapabilir. Şimdiye kadar yaptığımız seçimleri zetleyen bu ekrandan sonra dosyaların kopyalanması başlayacaktır. Bu işlem biraz zaman alabilir. İşlem tamamlanınca Finish ile bitiriyoruz ve Restart ile makinayı restart ediyoruz. Bilgisayar açılınca, login ekranında "Options" düğmesine tıklarsak artık "Log onto:" yanında domain ismini grebiliriz. Şifreyi girip makinamızı açalım. Artık bu makina bir Domain Controller ve üzerinde sirket.com "Windows Domain"ini barındırıyor. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 7DHCPEn başta 5 terminalimiz olacak demiştik. W2ksunucu isimli ve Domain Controller olan makinamıza da TCP-IP ayarlarında 192.168.1.10 diye sabit bir IP adresi vermiştik. Şimdi de terminaller üzerine gidip her birisinin TCP-IP ayarlarında 192.168.1.11, 12, 13... gibi IP adresleri vermeliyiz ki, aynı ağ üzerinde çalışabilsinler. Ayrıca terminallerin TCP-IP ayarlarında DNS sunucu olarak 192.168.1.10'u grmelerini de ayarlamalıyız. Bu işlemler 5 makina için yaklaşı 10-15 dakikamızı alacaktır. Peki ya 50 bilgisayar olsaydı? Hımm.. o zamanda belki 1-1.5 saat bu işle uğraşırdık. Ya sonra DNS sunucumuzun IP adresini değiştirmek zorunda kalırsak? Tekrar 50 makinaya da teker teker gidip DNS sunucu adresini değiştirmeliyiz. Grdüğünüz gibi küçük ağlarda nispeten kolaylıkla yapılabilen bu TCP-IP ayarları, büyük ağlarda tam bir işkence haline geliyor. Oysa bu işin kolay bir yolu var: DHCP. Dynamic Host Configuration Protocol Windows 2000 Server üzerine kurduğumuz bir servis. Grevi ise ağ üzerindeki makinalara IP adresi dağıtmak, sadece IP adresi de değil aslında, bizim TCP-IP ayarlarında tanımladığımız her türlü değeri istekte bulunan terminale gnderebiliyor. Hatırlarsanız, TCP-IP ayarlarında iki seçeneğimiz vardı, ya elimizle bir IP adresi giriyorduk ya da "Obtain an IP adress automatically"yi seçiyorduk. İşte bu seçili olduğunda bilgisayar açıldığında ağ üzerinde bir DHCP sunucu var mı diye bakar. Eğer DHCP sunucuyu bulursa IP adresi ve diğer TCP-IP ayarlarını bu bilgisayar üzerinden alır. Bylece sizin yüzlerce terminalininz de olsa, hepsinin IP adreslerini, DNS sunucu adreslerini, Router adreslerini bir merkezden kontrol edebilirsiniz. DHCP sunucunun bir diğer faydası ise şudur; DNS sunucuyu kurarken bilgisayarların açılışta kendilerini DNS üzerinde kayıt edeceklerini, bylece bizim her makina için elimizle kayıt oluşturmak zorunda kalmayacağımızı sylemiştim. Bu ancak terminal üzerinde Windows 2000 yüklü ise gerçekleşiyor. Eğer bir Windows 98 makinası ile ağa bağlanıyorsanız, bu makina kendisini DNS'ye kayıt etmeyecektir. Bu durumda da birisi bu makinaya ismi ile erişmek istediğinde erişemeyecektir. İşte DHCP bu noktada imdada yetişiyor. Eğer bu W98 makinası IP adresini DHCP üzerinden almışsa, DHCP bu makina adına gidip DNS kaydını oluşturur. Şimdi bizde DHCP servisini W2k Server'a yükleyelim ve ayarlarını yapalım. nce aynı DNS servisinde yaptığımız gibi DHCP'yi de Start>Control Panel>Add/Remove Programs>Windows Components>Networking Services altından seçelim ve yükleyelim. Şimdi Start menüsünde DHCP'yi grebiliyor olmalıyız. DHCP'de aynı DNS gibi bir servis ve arka planda çalışıyor. Bizim Start menüsünden girdiğimiz program ise DHCP'yi ayarlamaya yarıyor. DHCP'ye girince w2ksunucu. sirket.com şeklinde sunucunun ismi ve IP adresi grülüyor. Hemen bunun solunda aşağı doğru kırımızı bir ok var . Bu kırımızı ok DHCP sunucunun "down" olduğunu yani çalışmadığını gsteriyor. Çalışır hale getirmek için yapmamız gereken üzerine sağ tıklamak ve "Authorize" komutunu vermek. Bize hiçbirşey sormuyor, sylemiyor. Ancak bir-iki defa "yenile" düğmesine veya F5 tuşuna basınca bu kırmızı ok yukarı bakan yeşik bir ok haline gelecektir. Olmazsa DHCP'yi kapayıp-açmayı deneyin. Bu zellik bazen çok kafa karıştırıcı olabilir, şyle ki: Aslında DHCP servisi Active Directory'den tamamen bağımsızdır. Yani AD olmayan bir makina üzerine, hatta Domain yapısı kurulmamış bir ağ'da DHCP servisini yükleyebilir ve kullanabilirsiniz. Ancak DHCP yüklü makina bir Domain Controller olunca veya bir domain'e üye yapılınca, DHCP aniden durur. Sizde "Allah, Allah n'oldu bu terminallere hepsi birden ağı grmemeye başladı!" dersiniz, çünkü DHCP durmuştur ve terminaller IP adresi alamamaktadır. Dolayısı ile ortama AD gelince hemen DHCP'yi "Authorize" etmeniz gerekiyor. Biz server üzerinde çalıştığımız ve bu makinayı da Administrator olarak açtığımız için bize birşey sormadı, ancak rneğin, başka bir makina üzerindeki DHCP sunucuyu "Authorize" etmek isteseydik bizden Domain Administrator kullanıcısını ve şifresini isteyecektir. DHCP'nin domain ortamında byle bir yetkilendirme istemesinin ardında ise bir güvenlik nlemi yatıyor. Düşünün siz herşeyiyle çalışan bir sistem kurmuşsunuz, sonra sizin "meraklı" ağ kullanıcılarınızdan birisi tutup bilgisayarına w2k server yüklüyor ve "nedir şu DHCP" diye bir de DHCP yüklüyor, kafasına gre bir IP aralığı tanımlıyor. Bir süre sonra ağınızdaki bazı makinaların sizin belirlediğiniz aralığın dışınca acayip IP adresleri aldıklarını, dolayısı ile ağı gremediklerini farkedebilirsiniz. İşte bu yetkilendirme işlemi bu problemi nlüyor. Şimdi tekrar DHCP sunucunun ismi üzerine sağ tıklayalım ve New Scope diyelim. Hoşgeldin sayfasını Next ile geçince karşımıza alltakine benzer bir ekran gelecektir. Name: Oluşturduğumuz IP aralığının ismi. Kısa birşey yazın. Description: Açıklaması. Next diyelim. İşte en nemli adım. Bu ekranda DHCP sunucumuzun hangi IP aralığında IP dağıtacağını belirliyoruz. Ben w2ksunucu'nun IP adresini 192.168.1.10 yapmıştım. İlk 10 tane IP'yi ileride kullanılmak üzere ayırdım. O zaman 192.168.1.11'den.254'e kadar IP'leri dağıtmasında bir sakınca yok. Gerçi bizim topu topu 5 terminalimiz var ama olsun :) Alt kısımda Netmask değeri 255.255.255.0 olarak kalacak çüncü C sınıfı bir IP aralığı kullanıyoruz. Next ile devam edelim. Şimdi ilginç bir ayara geldik. Az nce 192.168.1.11-192.168.1.254 arası IP'leri terminallere dağıtabilirsin demiştik. Ancak bazen bu aralık içindeki bazı IP adreslerinin "dağıtılmamasını" isteyebiliriz. rneğin bir ağ yazıcısı aldık ve yazıcının üzerinde kodlu sabit IP'si 192.168.1.55, şimdi DHCP bu IP'yi bir terminale verecek olursa aynı IP'ye sahip iki makina olamayacağına gre her ikiside çalışmayacaktır. Ancak işte biz bu ekranda "şu IP'yi" veya "şu IP aralığını" dağıtma diyebiliriz. rneğin yukarıdaki ekranda 192.168.1.50-60 arası IP aralığı DHCP tarafından dağıtılmayacak şekilde ayarlanmış. Aslında biz 192.168.1.1-254 arası bir scope oluşturup, sonra ana makinaya verdiğimiz ve ileride diğer cihazlara vereceğimiz sabit IP'leri bu ekrandan da belirleyebilirdik. Şimdi gelen ekranda bir değişiklik yapmıyoruz. Bu ekran IP adreslerinin ne kadar süreliğine "kiralanacağını" bize soruyor. Bir makina ilk açıldığınd DHCP sunucudan IP adresini alır, ikinci, üçüncü açılışında her seferinde gidip yeni bir IP almaz. Bu ekranda belirtilen kira süresince aynı IP adresini kullanılır bylece gereksiz ağ trafiği nlenmiş olur. İlk başta DHCP'nin sadece IP adresi değil, bizim TCP-IP ayarlarında belirlediğimiz diğer tüm ayalarıda terminale verdiğini sylemiştik. İşte şimdi bu ayarlarıda girmek isteyip istemediğimizi soruyor. Yes ile devam edelim. Şimdi ağımızda bir ynlendirici varsa onun adresini girmemizi istiyor, bylece bu scope'dan IP alan makinaların "default gateway" ayarı bu şekilde ayarlanacak. Bizde ynlendirici yok, boş geçiyoruz. Bu arada, bir şey belirtmek gerekiyor. Eğer terminalin TCP-IP ayarlarında zaten bir değer girilmişse, rneğin "Default Gateway" ayarı elle girilmişse, sizin burayı boş bırakmanız veya bir değer belirlemeniz, terminalin ayarını değiştirmez. Yani sizin elle girdiğiniz değerler DHCP'den gelen değerlerden üstündür. Bu sefer bize DNS bilgilerini soruyor. Ağımızda DNS sunucumuz var yleyse ayarlayalım. Üst kısma yazdığımız sirket.com makinaların dahil olacakları Zone'u belirtiyor. Alt kısım ise bir isim çzümlemesi yaparken kullanacakları DNS sunucuyu. Bizde bir tane DNS sunucu ve bir Zone olduğu için buraya aynı makinanın yani bizim w2ksunucu isimli, ve zaten şu an üzerinde çalıştığımız makinanın ismini/IP'sini giriyoruz. Şimdi WINS sunucu adresini soruyor, bizde byle birşey yok boş geçeceğiz. WINS sunucu DNS'den nceki isim çzümleme sistemidir. Ve farklı subnetlerdeki NETBIOS isimlerini çzümlemeye yarar ancak tamamı W2k sunuculardan oluşan bir ağda (yani NT4 sunucu olmayan bir ağda) gerek yoktur. Scope oluşturma işi bitti. Aktif hale getirmek için Yes.. seçili iken Next diyoruz ve Finish ile bitiriyoruz. Son durum bu. Adress Leases blümünden IP adresi alan terminalleri izleyebilirsiniz. Şimdi biz bunu kapatalım ve terminallerden bağlanacak kullanıcılar için Active Directory içinde kullanıcı hesapları oluşturalım. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 8Active Directory'de Kullanıcı OluşturmaYapmamız gereken Start menüsünden Active Directory Users and Computers linkine tıklamak. Sonrada Users klasrü üzerinde sağ tıklayıp New>User demek: User logon name: Kullanıcının sisteme girerken kullanacağı isim. Next diyelim. Bu ekranda kullanıcının şifresini belirleyebiliriz. User must change password at next logon Kullanıcı ilk olarak giriş yaptığında şifresini değiştirmesi istenecek. Bylece Administrator'un girdiği şifre yerine kullanıcının sadece kendisinin bildiği şifre geçerli olacak. User cannot change password Kullanıcı şifresini değiştiremez. Password Never Exprires Normalde kullanıcı oluşturulduktan 42 gün sonra Windows 2000 kullanıcının şifresini değiştirmesini isteyecektir. Bu seçilirse bu olmaz. Account is disabled Bu hesap ile giriş yapılamaz. Finish ile kullanıcı oluşturmayı bitiriyoruz. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 9Terminallerin Domain'e KatılmasıŞimdi W2k Professional makinamızın başına gidiyoruz. Henüz oluşturduğumuz Ahmet Güven kullanıcısı ile giremeyiz, çünkü makinanın Domain'den haberi yok. nce makinanın yerel Administrator kullanıcısı ile login oluyoruz. İlk nce makinamızın DHCP sunucudan IP adresini alıp almadığını kontrol edelim. Start>Run>cmd yazın. Dos ekranı gelecektir. Bu ekranda da ipconfig/all komutunu verin. IP adresi olarak 192.168.1.11 almış. DHCP ve DNS server olarak aynen bizim ayarladığımız gibi 192.168.1.10 makinasını grüyor. Bu makina bizim w2k server kurduğumuz ve ismi w2ksunucu olan makina. Ağımızdaki tek w2kserver bu ve tüm servisleri onun üzerine kuruyoruz. IP adresinde bir problem olmadığına gre şimdi bu makinayı Domain'e üye yapabiliriz. My Computer üzerine sağ tık>Properties>Network Identification tabına geçin. Şu anda makina ismi "w2k_pro." ve bir DNS ekine sahip değil. Workgroup: WORKGROUP yazdığına gre kendisini "WORKGROUP" isminde bir workgroup'un üyesi zannediyor. Properties'e tıklayalım. Domain blümüne sirket.com yazalım ve OK'e basalım. Bizden Domain Administrator kullanıcısını ve şifresini isteyecektir. Çünkü bir makinayı Domain'e üye yapabilmek için o domain'in yneticisi olmanız gerekir. Birisi ağa bir noktadan bir bilgisayar takıp onu kafasına gre Domain'e üye yapamaz. Bu mesajı aldıysanız sorun yok, ancak daha size Administrator şifresini de sormadan hata vermişse, Domain sunucuya erişemiyorsunuz demektir. IP adresinizi kontrol edin, Domain sunucuya ping atmayı deneyin. Herşey yolunda gitmişse yukarıdakine benzer bir ekran karşınıza gelecektir. Dikkat ederseniz artık workgroup'tan bahsetmiyor, Domain: sirket.com yazıyor. Full computer name: w2k_pro. sirket.com olmuş, yani artık kendini sirket.com DNS zone'u altında kabul ediyor. OK dediğimizde restart edecektir. Açılınca: "Log on to:" alanında istersek "w2k_pro " seçeneğini seçer ve eskiden olduğu gibi bu makina üzerinde tanımlı "yerel" kullanıcılardan biri ile sistemi açarız, ya da eğer Domain'e erişmek ve onun kaynaklarından faydalanmak istiyorsak, "SIRKET"i seçer ve Active Directory üzerinde tanımlı kullanıcı adımızla giriş yaparız. Biz şimdi ahmetguven olarak girelim. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 10Sunucu Üzerinde Paylaşım ve Erişim HaklarıAğın kurulumu çok büyük oranda tamamlandı. Terminallerden sunucuya erişebiliriz, ama erişip ne yapacağız? Hani ortak kullanılacak bir paket program vardı. İsterseniz o programı sunucu üzerinde koyacağımız dizini oluşturalım ve paylaştıralım. Tekrar w2k serve yüklü makinanın başına geçiyoruz. C: sürücüsünde Data isminde bir dizin oluşturalım ve üzerine sağ tıklayıp "Sharing" diyelim. İlk girdiğimizde bu ekranda "Do not share this folder" seçilidir. Biz "Share this folder"'ı seçiyoruz. Share name Bize dizinin ismini neriyor ama biz değiştirebiliriz. Yani ismi Data olan bir dizini paylaştırdığımızda, ağ üzerinde "Prg1" olarak erişilmesini sağlayabiliriz. Comment Windows Explorer içinde paylaşımın isminin yanında bu yazdığımız açıklama da grünecektir. User Limit Aynı anda kaç kullanıcının bu paylaşıma erişebileceğiniz belirler. Şimdi Permissions düğmesine tıklayalım ve kimlerin bu paylaşıma erişim hakkı olacağını belirleyelim. Bu ekrana ilk girdiğimizde "Everyone" grubunun listede olduğunu ve "Full Control" hakkına sahip olduğunu grüyoruz. Az nce Ahmet GÜVEN için bir kullanıcı oluşturmuştuk, hem o, hem de diğer tüm kullanıcılar otomatik olarak "Everyone" grubunun üyesidir. Yani "Everyone" bu makina üzerinde tanımlı tüm kullanıcılar demektir. Biz Remove ile Everyone'ı "erişim hakları" listesinden çıkaralım ve Add ile istediğimiz kullanıcıları ekleyelim. Listeden Ahmet GÜVEN'i seçtim ve OK dediğimde: Full Control hakkını da verdim ki bu dizin içinde hem okuma hem yazma yapabilsin. Şimdi diğer kullanıcıları da ekleyeceğim. Hımm...? Benim 5 kullanıcım var, bir paylaşımda bile 5 tanesini teker teker seçmeliyim ve bu ekrana eklemeliyim. İleride daha bir çok paylaşım yapacağım. Her seferinde teker teker bu kullanıcıları seçmek zor olacak. Hem sonra diyelim bu kullanıcılardan birisinin artık bu paylaşımlara erişmesini istemiyorsam teker teker hepsini açıp o kullanıcıyı yukarıdaki listeden çıkarmalıyım. 5 kullanıcıda idare etsem bile 50-100 kullanıcılı bir sistemde bu pratik olmaz. Onun yerine yaklaşık aynı zelliklere sahip kullanıcılar, "kullanıcı gruplarının" üyesi yapılır ve paylaşımlara ve benzeri yerlere hak tanımlaması yaparken, teker teker kullanıcılar değil, kullanıcıların dahil olduğu grup eklenir. İleride bir kullanıcının erişimini kısıtlamak istersek onu gruptan çıkarmak yeterli olacaktır. Şimdi biz bu ekranları byle açık bırakalım veya isterseniz "Cancel" ile kapatın ve bir grup oluşturalım, kullanıcılarımızı gruba dahil edelim ve sonra bu ekranı tekrar açıp, o gruba hak tanımlayalım. Grup oluşturma kullanıcı oluşturmak ile aynı yoldan yapılıyor. Gruba bir isim verelim. rneğin 15 çalışanın 3 tanesi ithalat blümünde çalışıyor ve bunların aynı programı ve yazıcıyı ve diğer ağ kaynaklarını birlikte kullanma durumu varsa, ithalatçılar grubunu oluşturur ve bu kullanıcıları gruba dahil ederiz. Grubu oluşturduktan sonra, üzerine sağ tıklayıp Properties diyelim ve "Members" tabına geçelim. Add komutu ile bu grubun üyesi olacak kullanıcıları seçelim. OK dediğimizde; Ok ile bunu kapatalım. Şimdi tekrar Data dizininin paylaşım ayarlarına dnelim. Kullanıcıları seçtiğimiz ekranda artık oluşturduğumuz grup'ta gzüküyor, onu seçip ekleyelim: Hiçbir kullanıcı seçmiyoruz, ama grubumuzu seçip istediğimiz erişim haklarını veriyoruz. OK ile kapattığımızda artık Data dizinimiz paylaştırılmış ve İthalatçılar grubunun üyesi olan kullanıcıların erişimine açık durumda: Kullanıcı grupları çok kullanışlıdır. Bir kullanıcı birden fazla grubun üyesi olabilir ve gruplardan gelen haklarının bileşkesine sahip olur. Grupları başka grupların üyesi de yapabilirsiniz. Şimdi W2k Professional makinamızın başına geçelim, restart edelim ve ahmetguven olarak açalım. My Network Places>Entire Network diyelim. "entire contents"i seçelim. Daha sonra: Domain'i grüyoruz. Sirket üzerine çift tıklayalım. Şimdi ağ'da açık makinaları grüyoruz. W2ksunucu üzerine çift tıklarsak: İçindeki paylaşımları grüyoruz, kurulumdan gelen bir kaç paylaşımın yanısıra bizim oluşturduğumuz Data paylaşımı da var. Şimdi buna çift tıklayıp girebiliriz ve içindeki dosyalara/programa erişebiliriz. Ancak her seferinde bu adımları tekrarlamak yerine bu paylaşımı My Computer içinde bir sürücü olarak grme şansımız var. Map Network Drive diyelim. E: sürücüsü olarak grmek istiyoruz. "Reconnect at logon" seçili olursa, bu tanımlama makina restart etsede geçerli olacaktır. Artık E: sürücüsü olarak w2ksunucu üzerindeki Data dizinini grüyoruz. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 11Group PolicyNasıl bayaa yol kat ettik değil mi? Aslında bu noktada sistemimiz ciddi ciddi çalışmaya başladı. Bir süre sonra bir de baktık ki, kullanıcılar masaüstüne bazı "uygunsuz" duvar kağıtları koymaya başlamışlar. Biz de sistem yneticisi olarak buna uyuz oluyoruz. İstiyoruz ki hiç kimse duvar kağıdını değiştiremesinler. İşte byle basit bir kısıtlamadan, kullanıcının sadece tek bir programı açmasına izin vermeye kadar bir takım kısıtlamalar, bunların yanısıra kullanıcılara uzaktan program yükleme gibi gelişmiş zelliklerin hepsini Group Policy'ler yani grup poliçeleri ile yapılabilir. nce şunu sylemek lazım, grup poliçelerinin az nce oluşturduğumuz kullanıcı grupları ile pek alakası yok. Ancak bir grup ayarın bir arada uygulanmasından dolayı bu isim verilmiş olabilir. Grup poliçeleri W2000'in en güçlü yanlarından birisidir. Grup poliçelerini elinizdeki bir "kurallar listesi" olarak düşünebilirsiniz. Bir üniversite kampüsünde olduğumuzu düşünelim. Elimizdeki "kurallar listelerini" kullanarak ğrencilere bir takım kurallar koymak istiyoruz . Eğer bu "kurallar listesini" kampüsün ana kapısına asarsanız kampüse giren tüm ğrenciler bu listeyi grüp kurallara uyarlar , eğer "kurallar listesini" A bloğun giriş kapısına asarsanız sadece bu blokta eğitim gren ğrenciler ilgili kurallara tabi olacaktır . İsterseniz daha spesifik olarak bir sınıfın kapısına bu kuralları asarsınız ve sadece o sınıfın ğrencileri bu kurallara tabi olur . Şimdi bu üniversite rneğine devam edersek, bir ğrenci sınıfına girene kadar nce ana kapıdaki, sonra binanın girişindeki en son sınıfındaki kural listesini okur. Eğer bu listelerde farklı farklı kurallar varsa, sonuçta ğrenci bu kuralların bileşkesine, yani hepsine uyar. Eğer ana kapıdaki listede "duvar kağıdını değiştiremezsin" diyen bir kural, oysa sınıfının kapısında ise "duvar kadığını değiştirebilirsin" kuralı varsa, en son grdüğü kural, yani sınıf kapısındaki kural geçerlidir. Üniversite kampüsünün girişi olarak tanımladığımız "Site" kavramını biraz açıklayım. Eğer birden fazla Domain Controller varsa, bunlardan 3 tanesi İstanbul'daki merkez binada aynı yerel ağda birbirine bağlı ise, diğer 2 DC ise Ankara'da şube binasında yerel ağa bağlı ise elimizde iki "Site" var demektir . Siteler kendi içinde hızlı bağlantıyla bağlı bilgisayarlar demektir. Daha sonra "Siteler" birbirine yavaş bağlantılarla bağlanırlar. Bizim şimdilik bunlarla bir işimiz yok. Kampüsün içinde A blok olarak tanımladığımız ise Domainimizdir . Alttaki ekran grüntüsünde sirket.com üzerine sağ tıklayıp>Properties>Group Policy tabına geçerseniz tüm domain'e etki eden grup poliçeler oluşturabilirsiniz. En son sınıf olarak tasvir ettiğimiz ise Organiztional Unit denilen ve bizim kullanacağımız blüm. Şimdi isterseniz Active Directory Users and Computer ekranını açalım: Domain ismi üzerinde sağ tıklayıp>New>Organizational Unit diyelim ve bir isim verelim. "Memurlar" isminde bir OU oluştu. İlk başta kullanıcılarımızı , Users klasrü içinde oluşturmuştuk. Users hiçbir zelliği olmayan, sadece içindeki objeleri bir arada tutan bir klasrden ibaret. Oysa OU'lar şekil olarak Users klasrünü benzeseler de, daha işlevseller. Şimdi Ahmet GÜVEN'i Users içinden "Memurlar" OU'suna taşıyalım. Users içinden Ahmet GÜVEN üzerine gelin, sağ tıklayıp Move deyin ve Memurlar'ı seçin. Şimdi baktığımızda Ahmet GÜVEN'in Memurlar altına geçtiğini grüyoruz. Şimdi de "Memurlar" üzerine sağ tıklayıp>Properties diyelim. Group Policy tabına geçelim. New düğmesine basalım ve bir isim verelim. İsim verdik ve "Memurlar" Organiztional Unit'i içindeki nesnelere etki edecek bir group policy oluşturduk. Ama içi boş, yani hiç bir tanımlama yapılmamış durumda. Edit düğmesine basınca, karşımıza Group Policy ekranı geliyor. İşte bu ekranda istediğimiz tanımlamaları/kısıtlamaları yapacağız. Solda "Computer Configuration" ve "User configuration" diye iki ana blüm olduğuna dikkat edin. Aslında bunlar Windows registry yapısı ile paralellik gsteriyor. Registry'de de "Hkey Local Machine" ve "Hkey Users" diye iki ana blüm sz konusu. Bizim burada yapacağımız bir çok ayar ve kısıtlama aslında bu poliçenin etki edeceği bilgisayarda bu iki registry alanıda değişiklik yapacaktır. Bazen aynı ayarın bu iki blümde de olduğunu grebilirsiniz. "Computer Configuration" da yaptığınız değişiklikler bilgisayar açılır açılmaz geçerli olur . "User Configuration" ise kullanıcı login olunca geçerli olur. Group Policy'de bir değişikliği geri alınca, terminalde, yani poliçenin etki ettiği makinada da bu kısıtlama geri alınır (NT4'te byle değildi, eğer "duvar kağıdını gsterme" diye bir kural tanımlarsanız, sonra da "duvar kağıdını gster" diye ikinci bir kural ile düzeltebiliyordunuz.) Biz kullanıcıların duvar kağıdını değiştirmesini engellemek istiyorduk. "Disable changing wallpaper" zelliğine çift tıklıyoruz. "Enabled" yapıyor ve OK ile kapatıyoruz. Şimdi çarpıya tıklayarak bu ekranı kapatabiliriz. Herhangi bir "kaydet" butonu yok. Yaptığımız bu ayar oluşturduğumuz "ekran ayarlarını değiştirmeyi engelle" isimli poliçenin içine girdi: Tekrar OU zelliklerine geri geldik. Bunu da Close ile kapatabiliriz. Şimdi ne yapmış olduk? nce bir OU oluşturduk, sonra bu OU içine istediğimiz kullanıcıları taşıdık , daha sonra "sadece" bu OU içindeki kullanıcılara etki etmesini istediğimiz bir grup poliçesi oluşturduk, bunu da zaten o OU'nun zelliklerine girerek yaptık. Şimdi tekrar terminalimizin başına geçelim, restart edelim ve Ahmet GÜVEN kullanıcısı ile açalım. Grüntü zelliklerine girdiğimizde: Background tabı gzüküyor ancak içinde hiçbir seçim yapılamıyor, seçenekler pasif hale gelmiş. OU ve grup poliçeleri bir arada kullanarak istediğiniz gibi bir yapı kurabilirsiniz. OU'ların içine başka OU'lar açılabilir, onların içine başkaları... rneğin, 10 kullanıcınız var. Bunların hiçbirinin duvar kağıdını değiştirmesini istemiyorsunuz. 5 tanesinin ayrıca ekran koruyucu ayarlarına, diğer 5 tanesininde çzünürlük ayarlarına erişmesini istemiyorsunuz. Bu durumda nce nowallpaper isimli bir OU oluşturusunuz, daha sonra onun içine noscreen ve nosettings diye iki alt OU oluştursunuz. En tepedeki nowallpaper OU'sunun zelliklerinden az nceki gibi bir poliçe yaratırsınız ve içerdeki OU'ların her birine de ilgili poliçeleri oluşturusunuz. 5 kullanıcıyı noscreen, 5 kullanıcıyı nosettings OU'larına taşıdınızmı iş tamam demektir. rneğin noscreen OU'sundaki bir kullanıcı nce üstteki nowallpaper OU'sundan duvar kağıdı ile ilgili poliçeyi, sonra kendi OU'sundan ekran koruyucu ile ilgili poliçeyi alacaktır. Bu noktadan itibaren Windows 2000 ynetimi ile ilgili en nemli iki kavramı yani kullanıcı gruplarını ve grup poliçelerini ğrenmiş olduk. Kullanıcı gruplarını bir nesnenin erişim haklarını belirlerken kullanıyoruz. rneğin paylaştırdığımız bir dizine kimlerin hangi seviyede erişeceğini belirlerken teker teker kullanıcıları seçmek yerine, kullanıcıların üyesi oldukları grupları kullanıyoruz. Grup Policy'ler ise kullanıcı gruplarıyla pek alakası olmayan bir kavram ve bu sayfada grdüğümüz gibi çeşitli kısıtlamalar tanımlamak için kullanıyoruz. Bu kısıtlamalara tabi olacak kullanıcıları, kullanıcı gruplarını veya bilgisayarları oluşturduğumuz Organiztional Unit'ler içine taşıyoruz ve bu OU'lar bazında istediğimiz grup poliçeleri oluşturabiliyoruz. Adım Adım Windows 2000 Server Kurulumu 12İnternet PaylaşımıSon adım olarak internet paylaşımını yapmamız gerekiyor. Aslında internet paylaşımının bir çok yolu var. nce iki kategoriye ayırabiliriz: Donanım tabanlı paylaşım, yazılım tabanlı paylaşım. Donanım tabanlı paylaşım bir IP sharer cihazı kullanmaktan geçiyor. Belli avantajları var, ncelikle ayrı bir cihaz olduğu için kolay kolay arızalanmayacaktır. Bir kere çalışır hale geldikten sonra size fazla sorun çıkarmaz. Oysa bir yazılım desteği ile yani Windows çalışan bir bilgisyar kullanarak paylaşım yaptığınızda Windows çkmesinden harddisk bozulmasına kadar bir çok arıza sizin aynı zamanda internet erişiminizi de çkertecektir. IP sharer kullanırsanız bir bilgisayarı sürekli açık tutmak zorunda kalmazsınız. Oysa yazılım ile paylaşımda, internet bağlantısı olan ve paylaşım yapan bilgisayar sürekli açık olmalıdır çünkü ağ üzerinde ne zaman internet bağlantı isteği geleceğini bilemezsiniz. Bütün bunlar IP sharer yani ek bir donanım kullanmanın avantajları. Tek bir dezavantaj sz konusu:fiyatı. Her ne kadar bu cihazların fiyatları da oldukça makul seviyelere düşmüşse de, işi bedavaya getirmek de mümkün. Şimdi biz de Windows 2000 Server yüklü makinamızı kullanarak internet bağlantısını nasıl paylaştırabileceğimize bakacağız. Konumuza başlamadan nce modemin düzgün bir şekilde takılmış ve dial-up olarak internete bağlanabilir durumda olmamız gerekiyor. Windows 2000 Server yüklü bir makinada interneti 3 şekilde paylaştımak mümkün. Bunlardan birincisi 3. parti bir yazılım kullanmak. Wingate ve benzeri programlardan bahsediyorum. Biz buna şimdi değinmeyeceğiz . Diğer bir yntem ise ICS kullanmak. Yani basitçe nce bir internet bağlantısı oluşturmak. Sonra üzerine sağ tıklayıp, Properties>Shared Access tabından "Enable shared access for this connection" seçeneğine tıklamak. Bu kadar basit adımlarla bu makinadaki interneti paylaştırmak mümkün. Ancak ICS şyle bir sistem kullanıyor. nce ağ kartınıza kendi belirlediği (192.168.0.1 gibi) bir IP adresi atıyor. Daha sonra kendi içinde gizli çalışan bir DHCP servisi oluşturuyor. Terminalleriniz IP'lerini otomatik alacak şekilde ayarlıysa bu servisten IP ve diğer bilgileri alıyorlar ve internete çıkabiliyorlar. Bunun nesi ktü diyebilirsiniz? Aslında hiçbirşeyi. Ancak hatırlarsanız biz kendi elimizle bir DHCP servisi kurmuştuk ve W2k sunucuya atadığımız IP adresinin değişmesini istemiyoruz. İşte bu noktada diğer bir yntem karşımıza çıkıyor: Routing and Remote Access. Eğer Start>Programs>Administrative Tools>Routing and Remote Access'e girerseniz karşınıza alttaki ekran gelecektir: Bu Routing and Remote Access veya eski adı ile RAS servisi aslında Windows NT'nin (Windows NT dediğimde hem NT4 hem de Windows 2000'i kastediyorum) temel servilerinden birisi. İki temel grevi var: Dışarıdan modemle bu makinaya bağlanılıp yerel ağ üzerinden gelen bir kullanıcı gibi sistemin kullanılmasını sağlamak ve iki ağ arasında ynlendirici grevi yapmak. Configure and Enable Routing and Remote Access seçeneğini seçelim. Açıklama ekranını Next ile geçelim. RRAS'nın bize sunduğu değişik servislerden hangisini kullanmak istediğimizi seçiyoruz. En üstteki seçenek şu anda bizim için uygun olanı. Şimdi karşımıza gelen ekran bu işin, yani interneti paylaştırmanın iki yolla yapılabileceğini sylüyor. Üstteki seçenek olan ICS'yi seçerseniz bu sihirbaz kapanıyor ve size gidip az nce bahsettiğim gibi dial-up bağlantı üzerine sağ tıklayıp yapmanızı sylüyor. Alttaki seçenek ise RRAS'i kullanarak yani bizim istediğimiz şekilde kurulum yapacak. Bu ekranda bize bu bilgisayarın internet'e hangi yolla çıktığını/çıkacağını soruyor. Bu ekran ilginç, eğer bizim iki ağ kartımız olsaydı, bu kartlardan birisi internete açmak istediğimiz ağa, diğeri ise internete açık bir ağa bağlı olsaydı, biz işte bu ikinci kartımızı bu ekranda seçerek devam edebilirdik. Yani bu makina internete bağlı olan ve olmayan iki ağ arasında kprü grevi grecek şekilde ayarlanmış olurdu. Aslında yine byle olacak, ancak bu bilgisayarın internete açılan ucu bir ağ kartı değil bir modemle bağlantısı olacak. Biz alttaki seçenek ile devam ediyoruz. Bundan sonra açıklama içeren bir ekran var onu Next ile geçelim. Şimdi de karşımıza yine bir hoş geldin ekranı var onu da Next ile geçince karşımıza internet bağlantımızı tanımlayacağımız ekran geliyor. nce bir isim veriyoruz . Şimdi bağlantı yntemini seçmemizi istiyor: Telefon numarasını girelim: Şimdi alttaki gibi iki seçeneğin de seçili olması gerekiyor: IP paketlerinin ynlendirilmesini istiyoruz ve internet servis sağlayıcıya bağlanırken internet bağlantı şifremizin açık text olarak gnderilmesini istiyoruz. Şimdi de internet bağlantısı için kullanıcı adımızı ve şifremizi girelim, Domain alanı boş kalacak. Finish ile bitirelim. Bu noktada RRAS ile yapacağımız işlemler bitti. Şimdi bu makina internet bağlantısı için Router grevi grecek şekilde ayarlandı ancak bu makinanın router/ynlendirici olduğunu terminallerinde anlaması lazım. Terminallerimiz IP bilgilerini DHCP sunusundan alıyorlardı. Şimdi DHCP ayarlarını açalım ve teminallerin IP adresleri ile beraber, router olarak da bu makinanın IP'sini almalarını sağlayalım. Scope Options alanı bu Scope'dan IP alan makinaların IP adresinin yanısıra diğer hangi TCP-IP ayarlarını da alacaklarını belirliyor. DNS ile ilgili bilgileri daha scope'u tanımlarken girmiştik şimdi router bilgisini de eklemek için scope options içinde boş bir alana sağ tıklıyoruz ve Configure Options diyoruz. Listeden Router seçeneğini onaylıyoruz ve alta da router grevi yapacak makinanın yani tabii ki gene w2k server yüklü makinanın IP adresini girip Add ile ekliyoruz. Şimdi scope ayarlarında router bilgisi de grünmeli: Şimdi terminalin başına geçelim, eğer açıksa restart edelim ve açılınca Start>Run>Cmd komutu ile komut istemine geçip sonra ipconfig/all komutu ile IP bilgilerini inceleyelim: Artık "Default Gateway" yani router adresi olarak da w2k server yüklü makinayı grüyor. Şimdi bu makinada internet explorer'i açıp bir adres yazıp entere'a basarsak, w2ksunucu isimli ve w2kserver yükleyip RRAS'ı ayarladığımız ve üzerinde modem olan makina da, modem'in aramaya başlayıp internete girmeye çalıştığını grebiliriz. Eğer bu gerçekleşmezse, siz elinizle RRAS içinden bağlantıyı sağlayabilirsiniz: Bağlantı kurulduğunda artık terminallerde tüm internet programları sorunsuzca çalışacaktır. Varsayılan ayarlar ağ üzerinden birisi internete çıkmak istediğinde bağlantıyı kurar ve 5 dakika kimse interneti kullanmazsa da internet bağlantısını keser. Bütün bunları yukarıda ekranda "Properties" içinden ayarlayabilirsiniz. Dikkat etmeniz gereken nokta bağlantı kurulduğunda grev çubuğunda o alışık olduğumuz küçük yeşil internet bağlantısı lambalarının çıkmayışıdır. Yani bağlı olduğunuzu ancak "Connected" yazısından anlayabilirsiniz. Bağlı iken, bağlantı üzerine sağ tıklayıp "Disconnect" ile bağlantıyı kesebilirsiniz. Ancak o gene kendi kendine bağlanmaya çalışabilir . Bu durumda "Disable"ı seçerseniz bağlantı kurmayacaktır. Bylece 12 sayfa süren yazımız sona erdi. Bir çok nemli Windows 2000 servisini tanıdık, kurduk ve çalışır hale getirdik. Adım adım anlatılanları takip ettiğinizde ve biraz kafa yorduğunuzda sizde artık bir Windows 2000 ağı kurabilirsiniz. Hepinize kolay gelsin...