Musul'u bir Alman tayyareci yüzünden kaybetmiştik Sert geçen müzakereler sonunda Lozan'daki Türk heyeti bir barış projesi teklif etmişti. Bu projeye gre, grüşmelerde tıkanan Irak sınırı meselesi, Türkiye ile İngiltere arasında antlaşmanın yürürlüğe konulmasından itibaren 12 ay zarfında razı olan taraflar tarafından tayin edilecek, anlaşmazlık halinde Birleşmiş Milletler'e gtürülecektir. "Irak sınırı"ndan Musul'un kastedildiği açıktır. Derler ki, Musul, Arapça "mavsıl" kelimesinden gelir. Kavşak anlamındadır. Gerçekten de İran'a, Kafkaslar'a, Basra Krfezi'ne, Medine'ye, Kudüs'e, Anadolu ve İstanbul'a giden ticaret yolları Musul'da düğümlenir ve açılırdı. Nitekim müzakereler sırasında İngiliz heyetinin başındaki Lord Curzon, Musul'u Basra Krfezi'nin uzantısı sayarken, İsmet Paşa Anadolu'nun tabii bir parçası olarak takdim etmişti ve her iki taraf da Musul'un kendilerine ait olduğunu onun coğrafi konumunu esas alarak savunmuştu. İsmet Paşa, teklif ettiği projenin ardından Ankara'ya dnünce Meclis'te fena halde kşeye sıkıştırılacaktır. Projenin gizlice verildiği iddia edilecek ve Meclis'te açıkça okunması istenecek, ancak nedense okunmayacaktır. Okunmayınca Misak-ı Milli'nin çiğnendiği, hatta çpe atıldığı haykırışları duvarlarda yankılanacaktır. İşte 27 Şubat 1923 tarihli gizli oturumdan bazı cümleler: Operatr Emin Bey: Efendiler, yalnız Musul ile kalmaz, Musul'u verdiğimiz gün hudut Erzurum'dur. Mustafa Durak Bey: Musul'un bir sene sonraya taliki demek... Musul'u kaybetmek demektir. Musul'u kaybettikten sonra senin Şark'ta bir yerin kalmamıştır. Sırrı Bey: Misak-ı Milli çiğnendi, heba oldu, iptal edildi. Battal edildi. Necmettin Bey: Cemiyet-i Akvam'a vermek, İngilizlere vermek demektir. Şair Yahya Kemal ise günün birinde Musul'daki kardeşlerimizle yeniden aynı bayrak altında yaşayacağımıza inandığını belirtir. Buruktur içi ve Lozan'ı kerhen, istemeye istemeye imzaladıklarının altını çizer. Oysa bundan daha bir ay nce, 23 Ocak 1923 günü ğleden sonra Lozan'da yapılan oturumda İsmet Paşa, sonradan gevşeyecek kararlı Misak-ı Millici tavrı sürdürmekte ve sonradan unutulacak bazı kavramları sakınmadan kullanmaktadır: "TBMM Hükümeti, Türklerin olduğu kadar Kürtlerin de hükümetidir; çünkü Kürtlerin gerçek ve meşru temsilcileri Millet Meclisi'ne girmiştir ve Türklerin temsilcileriyle aynı lçüde ülkenin hükümetine ve ynetimine katılmaktadırlar. Kürt halkı ve... temsilcileri, Musul vilayetinde oturan kardeşlerinin anayurttan ayrılmalarına razı değillerdir; byle bir ayrılmaya engel olmak için bütün fedakarlıklara katlanmaya hazırdırlar. Musul vilayeti nüfusunun çoğunluğunu meydana getiren Kürtlerle Türklerin, vilayetlerinin Türkiye'nin tamamlayıcı bir parçası olarak kalmasını sağlamak için bütün güçleriyle mücadele etmekten bir an bile geri durmayacaklarına şüphe yoktur." Başlangıçta Misak-ı Milli sınırlarına bu denli nem atfedilirken Curzon'un blfleri karşısında meydana gelen gevşeme, Musul meselesini ertelemeyi ve olmazsa Birleşmiş Milletler'e havale etmeyi getirmiştir, ardından da İngilizlerce yutulmasını. Siirt milletvekili Necmettin Bey'in tahmini doğru çıkmış, BM'ye havale, İngilizlere havale olmuştur. İyi de Musul üzerinde neden bu kadar durduk? Çünkü onu Misak-ı Milli kapsamında kabul ediyorduk ve Mondros Mütarekesi'nin imzalandığı 30 Ekim 1918'e kadar Musul, Osmanlı kuvvetlerinin elinde bulunuyordu. Mütareke tarihinde kim hangi sınırlardaysa o sınırlar esas kabul edilmişti; bizim de bütün davamız, şimdilerde beğenmediğimiz Mondros sınırlarına yeniden kavuşabilmekti. Ancak İngiliz kuvvetleri Mütareke'ye rağmen harekatı durdurmamış ve 3 Kasım'da Musul'a girmişler, Osmanlı hükümeti de 8 Kasım'da Musul'u boşaltma emrini vermiştir. Sizin anlayacağınız, İngilizler Mondros sonrası uyanıklıklarını bir emrivaki olarak kabul ettirmek istemişlerdir Lozan'da ve ne acıdır ki, haklı olduğumuz halde bu dayatmaya boyun eğmek zorunda kalmışızdır. Peki Musul nasıl düşmüştür İngilizlerin eline? Ali İhsan Paşa, savaşın son günlerinde merkezi Musul'da bulunan 6. Kolordu'nun başına tayin edilmiştir. Hedefi Musul'da tutunmak, yaklaşan Mütareke'ye kadar bu hattı İngilizlere karşı korumaktır. İşte tam bu sırada hem güney cephemizin nihai yenilgisine, hem de Musul'un elden gitmesine sebep olan sırlarla dolu bir olay cereyan eder. 28 Ekim 1918 günüdür. Mondros grüşmeleri bütün hızıyla sürmekte, İngiliz ordusu doğu sınırlarımıza doğru ilerlemektedir. Ordu merkezinden uzakta bulunan Ali İhsan Paşa, haberleşme hatları kesik olduğu için bir çare düşünür ve bulduğu bir Alman tayyarecisi "külliyetli miktarda altın" karşılığında hayati bir grev için kiralanır. Grevi, uçağıyla havalanıp yazılı bir talimatı merkez grup kumandanlığına atmaktan ibarettir. Alman havacı "attım" deyip altınları cebe indirse de, emrin atılmadığı sonradan anlaşılacak; fakat iş işten geçmiş olacaktı. Emir yerine ulaşsaydı, Paşa'nın başında bulunduğu Dicle Grubu zayiat vermeden Musul'daki ordu merkezine çekilecek ve iki gün sonra Mütareke imzalanacağı için Musul'da daha uzun müddet tutunabilecek, belki de hiç çıkmayacaktı. Bylece bu değerli kolordu ve silahları İngilizlere teslim edilmeden ileride Anadolu savunmasında Kafkas Kolordusu gibi kullanılabilecekti. Sonuç: 9 Kasım'da Ali İhsan Paşa Nusaybin'e çekilirken, bir gün nce Musul Hükümet Konağı'na İngiliz bayrağı çekilmiştir bile. Bir Alman havacısının oyununa mı gelmiştik, yoksa İngilizlerin oldu bittisine mi? Ne olursa olsun, Lozan'daki Musul hezimetimiz açıktır. Zaten Başbakan Rauf Bey de İsmet Paşa'nın Lozan'dan dndüğü gün istifasını bu başarısızlık üzerine vermiş ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı Lozan'ın hesabını sormak için kurmaya kalkmıştı. Kısa bir süre sonra parti kapatıldı. "Sylesem Tesiri Yok ; Sussam Gnül Razı Değil."

musul tarih boyunca ortadoğuda nemli bi tarım ticaret ve doğuyla batı arasında kavşak noktası gibi bi yer düşünsenize asur babil pers roma bizans ve osmanlı uygarlıklaruın izlerini taşıyan zenginsi dinsel etniksel kültürel bir merkezi konum. türk kürt arap hrıstıyan vs barış içinde yaşayan bir merkezi yer. bizim elimizde yani osmanlı-türk egemenliğinde 400 sene kalmış olay aslında ne biliyormusunuz;19 yıl sonunda burda petrol yataklarının bulunması ve şrfsiz ingiliz smürgecilerin blge üzerinde petrol politikaları üretmeleriydi. musulu ele geçirmeklti amacı inglzlerin adamlar bu sebeble blgeye ajanlarını bile yollamışlar 1. dünya savaşında sykes picot gizli bi anlaşmayla burayı fransızlarla paylaşmışlardı ama ne yazıkki uğraştıkları halde bu blgeyi ele geçirememişlerdi. yukardaki yazıdada mondros ateşkes antlaşmasında musu osmanlı ordusu kontrolündeydi hani mondrosun 7. maddesi varya o blgede karışıklık çıkarsa işgalci devletler orayı işgal edebilecekti inglzler bu sebeble musulu işgal etti sonra işte bi anlaşamama filan oldu ikili grüşmelere kaldı sorunların çüzümü hoca BM yazmışsın ama Bm o zaman yoktu diye biliyorum o zaman milletler cemiyeti vardı ve konu oraya gtürüldü çzülsün diye şerefsiz milletler cemiyeti musulun ingiltere mandasındaki ıraka ait olduğuna karar vermişlerbiz aslında musulu alırdık ama neden diye sorarsak o dnemde ülkenin siyasi durumu hiç iyi değildi bi yandan zibidik şeyhsait isyanıyla uğraş bi yandan terakki perver partinin yıkıcı muhalefeti venasturi isyanıyla uğraşmaktan türkiye çok sıkıntılıyken musula el atacak gibi değildi diyebilirim. bu sürecte musul ingilteye bırakılmasına razı olundu 1926 yılı olması lazım 23 çok erken bu antlaşmaya gre;Türkiye musul petrollerinden 25 yıl süreyle %10 luk bir petrol payı alacaktı ne kadar değilmi!!!! sonrada 500. bin ingili sterlini karşılığında bu haktan vazgeçecektik ylede oldu yani ama ben en çok sinirlendiğim bu şeyhsait olayı varya şeyhsait ingilizlerle gizli bir anlaşma yaptığına inanıyorum o blgenin ingilizlere geçmesi için ee sonuçta para var tıpkı şu an ırak taki durum gibi ırakın başındakiler abd nin smürüsüne hiç ses çıkarmıyo a. x kendi ülkelerinde habire her gün bakın hergün insan cesetleri patlamalar oluyor hiçbi skm ses çıkarmıyolar ama biz ıraka girince hah hu giremez filan ayak yapıyolar 2 tane kurşun sıkacak boğazlarına grcekler sonra işte geldik gidiyoruz bilinmez diyara, Eskiden karpuz idik şimdi dndük bir hıyaraaaaa