güzel paylaşım sağol kelimeler albayım bazı anlamlara gelmiyor.

güzel paylaşım hoca saolasın "" Cümleler Doğrudur Sen Doğru İsen, Doğruluk Bulunmaz Sen Eğri İsen. P. S

"lüm gerçeği", insanoğlunun hayatına "ilahi" anlam ve yn veren, başlı başına bir "ibret/nasihat kaynağı" ve nihayet kaçınılmaz bir mukadderattır. Alemde belli bir dnem kudret, azamet ve debdebe ile saltanat süren Osmanlı hükümdarlarının lümü sz konusu olunca; elbette ki "lüm hadisesi" daha derin bir mana kazanmakta ve tam bir "ibret manzumesi" haline gelmektedir:"Biz senden nce hiçbir insana ebedilik vermedik. Şimdi sen lürsen onlar ebedi mi kalacaklar?" (Enbiya, 21/34) "Nerede olursanız olunuz lüm sizi bulur; yüksekçe yerlerde, tahkim edilmiş kalelerde olsanız bile, lüm sizi yine de bulur." (Nisa, 4/78)Szü fazla uzatmadan sizleri, Hz. Peygamber'in , şu hadis-i şerifleri doğrultusunda, tarihimizin parlak ya da karanlık sayfalarını süsleyen bir kısım Osmanlı hünkarlarının son anları, ibretli son szleri ve vasiyetleriyle baş başa bırakmak istiyorum:"Hz. Peygamber, "Mü'minlerin akılca en üstün olanı kimdir?" sorusuna şyle cevap vermişti: "lümü en çok anan ve lümden sonrası için hazırlıkta en güzel olandır. İşte akıllı onlardır." (İbn Mace, Zühd, 31; Darimi, Mukaddime, 56) "Lezzetleri yok eden lümü çok anın." (Tirmizi, Zühd 4)Osman Gazi'nin Orhan Gazi'ye Vasiyetimrünü, kurucusu olduğu Devlet-i Al-i İslam'ın temellerini sağlamlaştırmak ve onu parlak bir geleceğe kavuşturmak uğrunda adayan Osman Gazi, 1326'da Sğüt'te vefat etmeden nce oğlu Orhan Gazi'ye yaptığı şu vasiyet, tam bir siyasetname niteliğindedir:"Allah-u Teala'nın emirlerine muhalif bir iş işlemeyesin! Bilmediğini şeriat ulemasından sorup anlayasın; iyice bilmeyince bir işe başlamayasın! Sana itaat edenleri hoş tutasın! Askerine inamı , ihsanı eksik etmeyesin ki, insan ihsanın kulcağızıdır. Zalim olma! Alemi adaletle şenlendir ve cihadı terk etmeyerek beni şad et!.."Nerede bir ilim ehli duyarsan ona rağbet, ikbal ve yumuşaklık gster. Askerine ve malına gurur getirip müminlerden uzaklaşma. Bizim mesleğimiz Allah yolu ve maksadımız Allah'ın dinini yaymaktır. Yoksa kuru kavga ve cihangirlik davası değildir. Sana da bunlar yaraşır. Daima herkese ihsanda bulun. Memleket işlerini noksansız gr! Hepinizi Allahu Teala'ya emanet ediyorum!" Szlerini tamamladıktan sonra tekrar yanına çağırmış ve vasiyetine hususi olarak şunu da eklemişti: "İslambol'u aç gülzar et!"Osman Gazi'nin Oğluna Vasiyet Gibi Nasihati Osman Gazi, oğluna olan vasiyetinde belirttiği hususlara, başka bir vesileyle yaptığı nasihatte, daha derinlemesine ve geniş bir biçimde şyle dikkat çekmişti: "Oğul! Din işlerini her şeyden evvel ele alıp, yürütmek gayret ve esasını daima gz nünde bulundur ve bu sakın gevşekliğe uğratma. Çünkü bir farzın yerine getirilmesini sağlamak, din ve devletin kuvvetlenmesine sebep olur. Din gayretine sahip olmayan, sefahate düşkün olan, tecrübe edilmemiş kimselere devlet işlerini verme! Zira, yaradanından korkmayan bir kimse, yarattıklarından da çekinmez. Zulümden ve hangisi olursa olsun bid'atten, yani İslamiyet'e aykırı şeylerden son derece uzak dur! Seni zulüm ve bid'ate teşvik edip sürükleyenleri, devletinden uzaklaştır ki, bunlar seni yıkılışa sürüklemesinler."Allah-u Teala'nın rızası için, devlet hizmetinde mrünü tüketen sadık devlet adamlarını daima gzet. Byle kıymetli kimselerin vefatından sonra, aile efradını koru, ihtiyacı olanların da ihtiyaçlarını karşıla, tebandan hiç kimsenin malına mülküne dokunma. Hak sahiplerine haklarını ver, layık olanlara ihsan ve ikramlarda bulun ve ailelerini gzet. zellikle, devletin ruhu mertebesinde olan ve en büyük dayanağı bulunan asker taifesini güzelce idare edip rahatlarını temin eyle."Devletin bedeninde, kuvvet mertebesinde olan hakiki alimleri ve fazilet sahiplerini, edip ve yazarları, sanat erbabını gzetip koru. Onlara hürmet, ikram ve ihsanda bulun. Bir ülkede, olgun bir alimin, bir arifin, bir velinin bulunduğunu duyarsan, uygun ve layık bir usul ve ifade ile onu memlekete getirt. Onlara her türlü imkanı tanıyarak ülkene yerleştir ki, hükümetin süresince alim ve arifler, bilginler, memleketinde çoğalsın. Din ve devlet işleri nizama oturup ilerlesin."Sakın, orduya ve zenginliğe mağrur olma. Hakiki alim ve ariflere, bilginlere hürmet edip, sarayında onlara yer ver. Benim halimden ibret al ki, zayıf, güçsüz bir karınca misali, hiç layık olmadığım halde buraya geldim ve Allah-u Teala'nın nice ihsanlarına ve inayetlerine kavuştum. Sen de benim uyduğum ve uyguladığım nizamı uygula, Muhammed Aleyhisselam'ın dinini, bu yüce dinin mensuplarını ve itaat eden diğer tebanı himaye eyle! Allah-u Teala'nın hakkını ve kullarının hakkını gzet."Dinimizin tayin ettiği beytülmaldeki gelirin ile kanaat eyle! Devletin zaruri ihtiyaçları dışında sarfiyatta bulunmaktan son derece sakın! Senden sonra geleceklere de aynı nasihatlerde bulun ve iyice tembihle. Daima adalet ve insaf üzerine bulun. Zulme meydan verme. Herhangi bir işe başlayacağın zaman, Allah-u Teala'nın yardımına sığın! Tebanı, düşmanların ve zalimlerin saldırılarından koru. Haksız olarak hiç kimseye muamelede bulunma. Daima halkını hoşnut edecek şeyleri arayıp, yapılmasını sağla. Onların gnlünü kazanmayı, bunun devamını ve artmasını büyük nimet bil! Tebanın sana olan güveninin sarsılmamasına son derece dikkat eyle."Orhan Gazi'nin Murad Hüdavendigar'a Vasiyeti Babasının vasiyetini tüm titizlik ve duyarlılığıyla yerine getirme çabasında olan Orhan Gazi, aynı doğrultuda oğlu Murad Hüdavendigar'ın da gayret gstermesi ve fetih bayrağını elden düşürmemesi dileğiyle bir tür vasiyet mahiyetindeki şu nasihati dile getirmişti: "Osmanlı'ya iki kıta üzerinde hükmetmek yetmez! Zira i'la-yı kelimetullah azmi iki kıtaya sığmayacak kadar büyük bir davadır. Selçuklu'nun varisi biz olduğumuz gibi Roma'nın varisi de biziz!.."Murad Hüdavendigar'ın Son Duası ve Şehadeti Murad Hüdavendigar, Osmanlı'nın Balkanlardaki varlığını koruması ve devam ettirmesi noktasında çok mühim bir kader mücadelesi olan 1389'daki Kosova Savaşı'nda, harpten bir gün nce gece kalkıp iki rekat hacet namazı kılar ve ellerini duaya kaldırarak yaşlı gzlerle Yüce Allah'a, zafer ihsanı ve şehitlik niyazında bulunduğu şu son duayı seslendirir:"İlahi, bunca kere duamı kabul edip beni mahcup etmedin. Bir yağmur ver, şu tozu-toprağı def edip dünyayı aydınlığa boğ; ta ki kafir leşlerini gzümüzle grüp yüz yüze cenk edelim. Ya İlahi, mülk ve kul senindir, sen kime istersen verirsin. Benim fikrimi ve sırlarımı sen bilirsin; istediğim mülk ve mal değildir. Temiz kalbimle senin rızanı isterim. Ya Rab, beni bu Müslümanlara kurban eyle! Tek mü'minleri küffar elinde mağlup edip helak eyleme! Bunları mansur ve muzaffer eyle! İlahi, beni yanına alıp, mü'minlere ruhumu feda kıl!.. Şimdiye dek beni gazi kıldın, sonunda da şehadeti gster!.." Hüdavendigar, zafer nasip olduktan sonra savaş meydanını dolaşırken Sırp Kralı Lazar'ın damadı Miloş Obiliç tarafından sinesine saplanan bir hançerle arzu ettiği şehitliğe kavuşur ve dudaklarından son olarak şu sz dkülür: "Attan inmeyesiniz!" Çelebi Mehmed'in Son Szleri ve Vasiyeti Sultan Çelebi Mehmed, çocuk denecek yaştan beri üzerine almak mecburiyetinde kaldığı ağır mesuliyetlerden son derece yıpranmıştı. Osmanlı'yı, yıkılma tehlikesi geçirdiği fetret dneminden kazasız belasız çıkarmayı başarmıştı. O kadar ki, vücudunda 40-50 muharebe yarası taşıdığı belirtilmektedir. Son derece ağır ve karmaşık problemler yumağıyla boğuşmuş; fakat hepsinin de hakkıyla üstesinden gelmeyi bilmişti. Bazı tarihçiler, devletin en kritik anındaki fevkalade hayati hizmetlerinden dolayı, ona devletin "ikinci kurucusu" ünvanını layık grmüşlerdi. Sultanın şu szü, tamamen zorlu tecrübelerin imbiğinden geçirilerek elde edilmiş som bir hakikatin ifadesidir: "Çocuk yaşımda bunca belaları herhalde benden başka kimse çekmiş değildir!."lüm dşeğinde ifade ettiği şu vasiyeti ise ne denli takat yetmez sıkıntılar yaşadığının ve verilen ünvanı fazlasıyla hak ettiğinin bir alametidir: "Tez ulu oğlum Murad'ı getirin! Ben bu dşekten herhalde kurtulamayacağım. Murad gelmeden eğer lürsem; korkarım ki memleket yine birbirine karışır. Onun için Murad gelinceye kadar, aman benim vefatımı duyurmayasınız!.." Bu vasiyet gereğince vefatı, şehzade Murad Bursa'dan gelinceye dek, 40-42 gün kadar büyük bir zenle gizlendi ve cesedi tahnid edilerek sarayda muhafaza edildi. II. Murad'ın, Geleceğin Fatih'ine Nasihati Sultan II. Murad, oğlu şehzade Mehmed'e, onu 'Fatih'liğe hazırlayacak keyfiyetteki, derin manalar içeren şu nasihatlerde bulunmuştur: "Ey benim sevgili oğlum! Bütün varlıkların kulluk eylediği yüce Rabbim, sana verdiği üstün meziyetleri artırsın... Ey oğlum! Ben, hayatlarını doğruluk üzere geçirenlerin ahiret Aleminin sonsuz nimetlerine kavuşacaklarına inanıyorum. Bunun için Rabbim'e karşı yaptığım ibadetleri, samimi bir şekilde can-ı gnülden yaparım. Ben çektiğim sıkıntıların karşılıklarının, Allah tarafından verileceğine inanıyor ve bu hususta O'na iltica ediyorum. Ayrıca O'nun takdirinin benim için büyük bir safa olduğunu düşünüyorum. Ey oğlum! Her sylenene inanıp aldanmaktan uzak durmak, her durumun içyüzünü ğrenip düşünmek ve kendi gerçeğine yaklaşmak gerek."Ey oğlum! Ara sıra ecdadımı hatırlarım. Benden sonraki neslimizin akıbeti hakkında düşüncelere dalarım. Elhamdülilllah bugüne kadar hürmet ve bağlılık grerek geldik; bugünden sonra da aynı şekilde devam etmemizi arzularım. Nasıl doğup geldiysek, yine ylece gidelim isterim... Şunu iyice bilesin ki, herhangi bir şeyin devamı, yalnız kaba kuvvet, kılıç ve kahramanlık zoruyla mümkün değildir. Akıl, tedbir, sabır, ileriyi grme ve yorucu tecrübeler çok mühimdir. Birinci yol, her zaman geçerli olmadığı gibi, mahzurları da çoktur. İkinci yol da tek başına işe yaramaz. Büyük muvaffakiyetler için her ikisini de bir arada yürütmek gerek!"Unutma ki, yüce ecdadımızın büyük zaferleri, grünüşte kılıcın glgesinde olmuşsa da hakikatte akıl, mantık ve muhabbet güçleriyle gerçekleşebilmiştir."Ey oğlum! Adaletten hiç ayrılma! Çünkü Allah adildir ve adil olanı sever. Bir bakıma sen O'nun yeryüzündeki halifesisin. O, sana lütuflarda bulunmuş ve kullarının başına serdar eylemiştir; bunu unutma!.."Ey oğlum! Bu dünyada üç türlü insan vardır: Birinci grup, akıl ve fikirleri yerinde, istikbali az çok gren ve düşünen, hiçbir gayr-i tabiilikleri olmayan kimselerdir. İkincisi, hangi yolun doğru veya eğri olup olmadığını bilmekten uzak kimselerdir. Ancak bu duruma kendi istekleriyle değil, etraflarının tesiriyle düşmüşlerdir. Nasihat edildiğinde doğru yola gelip hakikati kabul eder ve sz dinlerler. Bununla birlikte çoğu zaman da duyduklarına uyarak yaşarlar. Üçüncüsü ise ne kendileri bir şeyden haberdardır, ne de yapılan ikaz ve nasihatlere kulak asarlar. Sadece kendi arzularına uyar ve her şeyi bildiklerini zannederler; bunlar en tehlikeli olanlardır."Ey oğul! Yüce Allah, eğer seni ilk sırada saydığım kimselerden yaratmışsa sevinir, Rabbim'e şükrederim. Yok eğer ikincilerden isen, sana yapılan nasihatlere kulak vermeni tavsiye ederim. Sakın üçüncülere dahil olmayasın! Onlar, ne Allah'a, ne de insanlara karşı iyi bir durumda değillerdir. Ey oğul! Padişahlar, ellerinde terazi tutmuş kimselere benzerler. Ancak asıl padişah odur ki, ellerindeki teraziyi doğru tuta. Sen padişah olunca, teraziyi doğru tutmanı tavsiye ederim. O zaman Yüce Allah da, senin hakkında hayır murad eder; seni salihlerden kılar... II. Murad'ın muazzam vasiyetiTarihimizin parlak ya da karanlık sayfalarını süsleyen bir kısım Osmanlı hünkarlarının son anları, ibretli son szleri ve vasiyetlerini birlikte okuyalım:Peygamber müjdesine erişmiş dünyanın en gzde şehirlerinden olan İstanbul'u bize hediye eden Fatih gibi büyük bir insanı yetiştirerek tarihe altın harflerle geçmeyi hak eden Sultan II. Murad'ın vasiyeti şu şekildeydi: "Tevekkülüm Halik'ımadır. Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla. Salat ve selam Efendimiz Muhammed Mustafa'nın ve onun iyi, güzel ve temiz soyundan gelenlerin üzerine olsun. ...(Sultan Murad burada, Saruhan vilayetinde bulunan malın üçte biri olan on bin filorinin şyle harcanmasını vasiyet etmişti Üç bin beş yüz filori, Mekke fukarasına; ve diğer üç bin beş yüz filori, Peygamberimiz şehri Medine fukarasına harcansın ve ondan beş yüz filori, yine Mekke ahalisinden Kabe ve Hatim arasında toplanarak yetmiş bin kere "Lailahe illallah" kelime-i tevhidini zikr edip sevabını adı geçen vasiyet sahibine ita edenlere harcansın. Yine o paradan beş yüz filori, Peygamberimiz şehri Medine ahalisinden Peygamberimizin mescidine toplanıp, Ravza-i Mutahhara'ya karşı oturarak yetmiş bin kere "Lailahe illallah" kelime-i tevhidini zikredip, sevabını adı geçen vasiyet sahibine ita edenlere ve Kur'an-ı Kerim'i defalarca hatmedip, sevabını vasiyet sahibine ita edenlere harcansın. Geri kalan iki bin filoriden beş yüzü, Mescid-i Aksa'da Sahra kubbesinde yetmiş bin kere "Lailahe illallah" kelimesini ve defalarca Kur'an-ı Kerim'i okuyanlara harcansın... (Sultan son blümde şunları vasiyet etmişti Mezarımın üzerine grkemli türbe yapmayın, üstü açık olsun ve vücudumu doğrudan doğruya toprağa gmün ki, Cenab-ı Hakk'ın rahmeti üstüme yağsın."Fatih Sultan'ın eşsiz vasiyetnamesiFatih'in aşağıdaki tek kelimeyle eşsiz ve muhteşem vasiyeti, Osmanlı'nın hangi insani anlayışlar ve gayretler neticesinde "Saadet ve Selamet Cenneti" haline geldiğinin en parlak bir nişanıdır: "Ben ki, İstanbul Fatihi abd-i aciz Fatih Sultan Mehmed, bizatihi alın terimle kazanmış olduğum akçelerimle satın aldığım İstanbul'un Taşlık mevkiinde kain ve malumu'l-hudut olan 136 bap dükkanımı aşağıdaki şartlar muvacehesinde vakfı sahih eylerim: Bu gayri menkulatımdan elde olunacak nemalarla İstanbul'un her sokağına ikişer kişi tayin eyledim. Bunlar ki, ellerindeki bir kap içinde kireç tozu ve kmür külü olduğu halde, günün belirli saatlerinde bu sokakları gezeler. Sokaklara tükürenlerin, tükürükleri üzerine bu tozu dkeler ki, yevmiye 20'şer akçe alsınlar, ayrıca 10 cerrah, 10 tabip ve 3 yara sarıcı tayin ve nasp eyledim . Bunlar ki, ayın belli günlerinde İstanbul'a çıkalar, bilaistisna her kapıyı vuralar ve o evde hasta olup olmadığını soralar, var ise şifası ya da mümkünse şifayap olalar . Değilse, kendilerinde hiçbir karşılık beklemeksizin Darülaceze'ye kaldırılarak, orada salah bulduralar... Ayrıca külliyemde inşa eylediğim imarethanede şehit ve şühedanın harimleri ve Medine-i İstanbul fukarası yemek yiyeler. Ancak, yemek yemeye veya almaya bizatihi kendileri gelmeyip, yemekleri güneşin loş bir karanlığında ve kimse grmeden kapalı kaplar içerisinde evlerine gtürüle."II. Beyazıd'ın vasiyeti ve cihat tuğlasıSultan II. Beyazıd'ın, diğer Osmanlı padişahları gibi çıktığı seferlerde muvaffak olmayı arzuladığı tek gayesi vardı: İ'la-yı Kelimetullah . Rivayete gre II. Beyazıd, çıktığı seferlerde üstüne bulaşan tozları yok etmeyip biriktirerek bir tuğla dktürmüştür. Bundaki maksadı, cihat emrine uyduğunu ispatlamaktır. Hatta bu tuğlayı mrünün sonuna kadar yanında taşıdığı ve üstelik kabrine konulmasını dahi vasiyet ettiği nakledilir. Byle bir vasiyette bulunabileceği, Kırım Hanı Mengi Giray'a gnderdiği şu mektuptaki, şiddetli bir cihat arzusu ve hassasiyeti taşıyan ifadelerden de bellidir: "Cihat ve gaza emri, İslam Dini'nin en baş yoludur. Sultanlara düşen de bu yolda bulunmaktır. Fakat geniş topraklarımız üzerindeki reayanın hallerinden yalnız ben sorumluyum. Yarın Allah'ın huzuruna vardığım zaman; "Bayezıd! Sana bunca iklimleri ihsan edip, cümle ibaddan seni seçtim ve birkaç günlük saltanatı ve hilafeti sana layık grdüm. Kullarım arasında nice benim emrimi icra eyledin ve ne tarik ile adalet eyledin?" diye buyurduğunda halim ne ola ve ne hal ile cevap vereyim diye düşünür dururum..."Yavuz'un lüm anı ve son szleriDevlet işlerinde devrin icabı, son derece sert ve müsamahasız olmasına rağmen, ilim adamları ile sohbetinde ve zel hayatında, tam aksine gayet yumuşak olan Yavuz Sultan Selim, gecelerini ibadet ve kitap okumakla geçiren, birçok kerametleri olan veli padişahlardandı. Sırtında çıkan bir sivilcenin azıp ktüleşmesiyle gelişen "Şirpençe" denilen hastalıktan vefat ettiği sylense de; tarihi kaynaklara gre, dedesi Fatih gibi doktorlar tarafından yarasına sürülen zehirle ldüğü kuvvetle muhtemeldir. Yavuz Selim, lüm dşeğinde son dakikalarını yaşarken hizmetkarı Hasan Can'a, Yasin Suresi'ni okumasını sylemeden nce "Hasan Can bu ne haldir?" diye sorar. Hasan Can da: "Allah ile beraber olma zamanıdır Sultanım!.." şeklinde karşılık verir. Bu sz üzerine Sultan Selim ise: "Bre bizi bu zamana kadar kiminle bilirdin sen!.." der. Ve Yasin Suresi okunurken, "selam" ayetine gelindiğinde, büyük sultan ruhunu Rahman'a teslim eder. Kanuni'nin son vasiyeti ve kabirdeki sandıkKanuni Sultan Süleyman, 72 yaşında 13. ve son seferi olan Zigetvar Kalesine 1566'da hareket etmeden nce, oğlu II. Selim'e şu vasiyette bulunmuştu: "Benim canımdan sevgili, iki gzümün nuru Selim Hanım! Bu iki bazubendi ve bir mücevherli el sandığını vakfeylemişimdir . Fahr-i Cihan olan Muhammed Mustafa'nın pak ruhu içindir. Bunları satıp Cidde-i Mamureye su getirtesin. Oğulluk edip bu vasiyeti yerine getiresin. Saraydaki cümle ağalar ve cümle oda oğlanları şahittir. Sen benim el yazım bilirsin. Bu esbab Fahr-i Alemindir benim değildir. Greyim nice yerine koyarsınız. Dünya kimseye payidar değildir. Umud edilir ki, bahasıyla satarsınız. Hak Teala bu seferi mübarek edip gnül hoşluğuyla gelmek müyesser ede, Habibi hürmetine aleyhisselam." Cihan Sultanı, Zigetvar'da ruhunu teslim etmeden az evvel de şu anlam ve ibret yüklü veciz duayı yapmıştır: "Bütün mrümce, yeryüzünü zaferlerime eşik ettin. Yerine gelmedik ricam ve gerçekleşmedik arzum kalmadı. Şimdi, artık sevgili Peygamberinin yüzü suyu hürmetine, şehitlik saadetini nasip eyle ve sonra bana mübarek yüzünü gster!.." Rivayete gre, vefat ettiğinde, vasiyeti gereği kabrine defnedilmek üzere cenazesiyle birlikte bir de çekmece getirilir. Alimler bunun kabre konulup konulamayacağını tartışırken, çekmece birden bire yere düşer ve açılıverir. İçinden çıkan bir sürü tomar tomar kağıtlar etrafa saçılır. Bunlar, Kanuni'nin hükümdarlığı boyunca yaptığı bütün işlerde Şeyhülislam Ebusuud Efendi'den aldığı fetvalardır. Fetvaları gren Şeyhülislam, üzerindeki mesuliyetin ne denli ağır olduğunu bir kere daha anlar, hata yapma korkusu içinde iliklerine kadar titreyerek şunu syler: "Ah Süleyman, sen kendini kurtardın, ya biz ne yapacağız?"KAYNAKLAR:Joseph von Hammer, Devlet-i Osmaniye Tarihi, Çev: Mehmet Ata, C.2, İst.1330, s.293; Hoca Sadeddin Efendi, Tacü't-Tevarih, Haz: İsmet Parmaksızoğlu, Ank.1992, Kül. Bak. Yay.; Neşri, Kitab-ı Cihan-nüma, Haz: F. Reşit Unat, M. Altay Kymen, Ank.1987, T. T. K. Yay.; Mustafa Nuri Paşa, Netaic'ül-Vuku'at, Haz: N. Çağatay, Ank.1987, T. T. K. Yay.; Mehmed Neşri, Neşri Tarihi, Haz. M. Altay Kymen, C.1, Ank.1983; Tayyarzade Ahmed Ata, Tarih-i Ata, C.1, İst.1293; Solakzade Mehmed Hemdemi Çelebi, Solakzade Tarihi, C.1; İ. Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, Ank.1982, T. T. K. Yay.; İ. Hami Danişmend, İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi, İst.1972, Türkiye Yay.; Yılmaz ztuna, Büyük Türkiye Tarihi, İst.1994, tüken Yay.; Tarih Sohbetleri, İst.1988, tüken Yay.; Osmanlı Tarihi Ansiklopedisi, Türkiye Gazetesi Yay.; Aşıkpaşazade, Aşıkpaşazade Tarihi, İst.1332; Nihad Sami Banarlı, Tarih ve Tasavvuf Sohbetleri, İst.1984; Hüseyin Algül, Büyük Fetih ve Sonrası, İzmir 1989; Erol Güngr, Tarihte Türkler, İst.1989; Samiha Ayverdi, Türk Tarihinde Osmanlı Asırları, C.1, İst.1977; İbrahim Refik, Efsane Soluklar, İzmir 1992; Burhan Bozgeyik, Meşhurların Son Anları, İst.2003, Cihan Yay; İsmail Çolak, Doğu-Batı Kavşağında Osmanlı, İst.2004, Gelenek-Okul Yay. "Sylesem Tesiri Yok ; Sussam Gnül Razı Değil."

hoca eline sağlık süper paylaşım 100 kişi 10 kişiyi ldürürse trajedi,10 kişi 100 kişiyi ldürürse strateji olur

Tarihi okumak, bilmek lazım.. Paylaşım için teşekkürler..