Büyük kütleli bir yıldız, hidrojen yakıtını tükettiğinde, bir kırmızı süperdeve dnüşür. Başlangıçta, helyumdan oluşan bir çekirdek ve onu çevreleyen hidrojen katmanı vardır. Ancak, yıldızın mrüne oranla çok kısa sürede, çekirdeğin içindeki tepkimelerde, kademeli olarak giderek daha ağır elementler oluşur. Yıldız yaşlandığında, demirden oluşan çekirdeğin etrafında ondan daha hafif elementler tepkimeleri sürdürür. Yıldızın çekirdeğindeki demir miktarı artınca, tepkimler durur. Demir çekirdeklerinin kaynaşması için gereken sıcaklık bir yıldızın içinde oluşamaz. Bu nedenle, demir, bir yıldızın içinde çekirdek tepkimeleriyle oluşabilecek en ağır elementtir. Enerjisi tükenen yıldızın çekirdeği, bir saniyeden kısa süre içinde kendi üzerine çker ve bu sırada oluşan şok dalgasıyla yıldızın dış katmanları parçalanır. Bu, evrende bilinen en grkemli parlama olan süpernova patlamasıdır. Süpernova olan bir yıldız, kısa bir süre için, içinde bulunduğu gkadadan bile daha parlak olabilir. Süpernova patlamalarında meydana gelen sıcaklık ve basınç, demir ve ondan ağır çekirdeklerin kaynaşmasını sağlayabilecek kadar yüksektir. Bu sayede ağır elementler oluşur. Süpernova olmuş bir yıldızın çekirdeği, bu patlamaya dayanabilmişse, bu çekirdek bir ntron yıldızı ya da kara deliğe dnüşür. Büyük kütleli bir yıldızın ntron yıldızı mı yoksa karadelik mi olacağı, yıldızın çekirdeğinden geriye kalan kütlenin miktarına bağlıdır. Kalan kütle, 1,5 ile 3 güneş kütlesi arasındaysa, yıldız bir ntron yıldızı; 3 güneş kütlesinden fazlaysa karadelik olur. "Çevrelerine uymak için kendini yontanlar, tükenip giderler" Connection MSN: koray@maviates. org