s. a dnem devini 2 gun nce verdim. devin belli bir kısmını yazayım dedim.. yaralı olur insallah TRANSİSTRLERTransistr en basit olarak Beyz ucuna verilen mA seviyesindeki akım ile Kollektr - Emiter arasını akım geçişine açan bir devre elemanıdır. Transistr devrelerde bir nevi anahtar grevi grür. Bi-polar ve Foto transistrler PNP ve NPN olmak üzere iki tipte imal edilirler. Fet transistrler ise P-Kanal ve N-Kanal olmak üzere iki tipte imal edilirler. Bunların haricinde MOSFET, DARLİNGTON, UNİJAKSIN tipi transistrlerde bulunmaktadır, fakat biz bu transistrleri her zaman kullanılmadıkları için ele almayacağız. Transistrler GERMANYUM - SİLİSYUM gibi iki maddeden yapılırlar. Bu maddelere gre Karşılık Katologlarında ;Ge-P yani GERMANYUM maddesinden yapılmış PNP bi-polar trasistr, Ge-N yani GERMANYUM maddesinden yapılmış NPN bi-polar trasistr, Si-P yani SİLİSYUM maddesinden yapılmış PNP bi-polar trasistr ve Si-N yani SİLİSYUM maddesinden yapılmış NPN bi-polar trasistr olarak tanınır. Bi-polar transitrler :PNP tipi transistrler Kollektrü eksi, Emiteri artı ve Beyz ucu ise emitere gre eksi kollektre gre ise artı olmalıdır. Yani beyz ucuna gelen gerilim kollektr ve emiter uçlarındaki gerilimden daha düşük bir gerilim olmak zorundadır. Aynı devre üzerinde bu gerilim ayrı bir kaynaktan veya da aynı kaynaktan alınan gerilim potansiyometre ile ayarlanarak uygulanabilir. NPN tipi transistrler Kollektrü artı, Emiteri eksi ve Beyz ucu ise emitere gre artı kollektre gre ise eksi olmalıdır. Foto transistrler :Bu çeşit transistrler beyz yüzeyine gelen ışık şiddetine bağlı olarak Kollektr-Emiter arası akım geçişine izin veren bir elemandır. Beyz ucu kullanılacak devreye bağlanmamaktadır. Bunun için bazı foto transistrler ise iki bacaklı olarak imal edilirler. Fet transistrler :Fet transistrlerde Drain -OLUK, Source -Kaynak ve Gate -Kapı şeklinde ifade edilirler. Bu çeşit transistrde Kapı akımının büyüklüğüne gre Oluk-Kaynak arası geçen akımın şiddetide değişme gsterir. N-Kanal tipi Fet transistrde Oluk artı, Kaynak eksi ve Kapı ise Kaynağa gre eksi olmalıdır. P-Kanal tipi Fet transistrde Oluk eksi, Kaynak artı ve Kapı ise Kaynağa gre artı olmalıdır. GÜÇ TRANSİSTRLERİAnahtarlama ve yükselteç devrelerinde kullanılırlar. Doyumsu blgede çalışmakla transistrün kesime gitme blgesini düşürerek anahtarlama frekansını arttırıyoruz. İletime Almak İçin Gereken Koşullar:-Base emiter gerilimi pozitif olacakVbe>0,7 aktif blgeden doyum vcb>0,7 blgesine geçirilir ve bu anda vcb<0 olur. Kesim için vbe<0 yapılır fb kesilir. Kesime geçme süresi iletime geçme süresinden daha büyüktür.%90`dan %10`a düşme süresine kesime geçme süresi denir. DİRENÇLERSeri ve Paralel Direnclerin Baglanti Bicimleri İlk olarak direncin tarifiyle başlayalım. Elektrik akımına karşı gsterilen zorluğa direnç denir. Genel olarak "R" harfi ile sembollendirilir. Bi- rimi ise "W" Ohm' dur. Aşağıdaki gibi çeşitli sembollerle gsterilir. Ohm KanunuKapalı Bir elektrik devresinde direnç ; devre gerilimi ile devreden geçen akımın blümüne eşittir, Kapalı Bir elektrik devresinde gerilim; devre direnci ile devreden geçen akımın çarpımına eşittir, Kapalı Bir elektrik devresinde akım; devre gerilimi ile devre direncinin blümüne eşittir, gibi üç sekilde ifade edilir. Yeri gelmişken gerilim ve akımıda tanımlayalım: Gerilim:Bir elektrik devresinde, iki nokta arasındaki potansiyel farka gerilim denir. Gerilim genellikle "U" harfi ile sembollendirilir, Fakat bazı kaynaklarda "E" olarak da gsterilebilir. Birimi ise "V" Volt' tur. Akım:Bir elektrik devresinde serbest elektronların bir taraftan diğer tarafa yer değiştirmesidir. Bu yer değiştirme güç kaynağı içinde "-" den "+" ya doğru olur, devre içinde ise "+" dan "-" ye doğru olur. Buna elektron akışı - akım denir. Akım "I" harfi ile sembollendirilir, Birimi ise "A" Amper' dir. Ohm Kanunun formülsel ifadesi ise şyledir; R = U / I U W = V / A Direnç Şekilleri ve yapıları Dirençler yapıldıkları malzemeye gre; 1. Karbon Dirençler, 2. Telli Dirençler olarak ikiye, Kullanılışlarına gre ise:1. Sabit Dirençler2. Ayarlı Dirençler olarak ikiye ayrılırlar. AYARLI DİRENÇAyarlı dirençlerin 1A akım değerine kadar kullanılanlarına potansiyometre, 1A den büyük akımlarda kullanılarına ise reosta adı verilir. 1A akım değerine kadar kullanılan Sabit direnç ve potansiyometrelerin yapımında karbon maddesi kullanılır. 1A den büyük akımlarda kullanılan Sabit direnç ve reostaların yapımında ise konstantan, kentol ve mag- nezyum maddeleri kullanılır. Ayrıca bazı zel dirençlerde bulunmaktadır. 1. Sanayide, bilgisyarlarda, hesap makinelerinde ve çeşitli modüllerde kullanılan entegre tipi dirençler, 2. Üzerine düşen ışık şiddetiyle ters orantılı olarak direnci değişen LDR , Foto direncin üzerine düşen ışık şiddeti azaldıkça direnci artar, ışık şiddeti arttıkça direnci azalır. Doğru ve Alternatif akımda da kullanılabilir. 3. Bulunduğu ortamdaki sıcaklıkla direnci değişen NTC ve PTC , NTC Negatif Sıcaklık Katsayılı dirençtir. Bulunduğu ortamdaki sıcaklık arttıkça direnci düşer, sıcaklık azaldıkça direnci artar. PTC Pozitif Sıcaklık Katsayılı dirençtir. Bulunduğu ortamdaki sıcaklık arttıkça direnci artar, sıcaklık azaldıkça direnci düşer. Dirençlerde Birim Dnüşümleri 1 KW = 1000 W 1 MW = 1000 KW 1 MW = 1.000.000 W Dirençlerin Bağlantıları 1. Seri Bağlantı :Bu bağlantıda dirençler birer ucundan birbirine eklenmiştir. Her dirençten aynı akım geçer. Toplam direnç ise dirençlerin cebirsel toplamına eşittir. 2. Paralel Bağlantı :Bu bağlantıda dirençlerin uçları birbirine bağlanmıştır. Her dirençten değeriyle o- rantılı olarak farklı akım geçer. Toplam direnç ise dirençlerin bire blümlerinin toplamına eşittir. 3. Karışık Bağlantı :Bu bağlantıda dirençler seri ve paralel olarak bağlanmıştır. Toplam direnç ise paralel dirençlerin seriye çevrilip , seri dirençlerin cebirsel toplamına eşittir. TRİSTRLER:Tristr düsük kumanda akimlari ile büyük gücleri kontrol etmeye yarayan bir elemandir. Tristrü syle aciklayabiliriz. Tristr Anod, Katod ve Gate 'ten olusur. Anoda arti , Katoda eksi ve Gate ise Katoda gre arti Polarma vermek gerekir. Belli bir zaman aralığında tetiklenmesi esasına dayanır. Bylece kontrol ettiği devre elemanlarında bir nevi anahtar grevi üstlenecek ; genelde kondansatr ve dirençle yapılan zaman ayarlamalarında bu zamana gre devreyi kontrol edecektir. Günümüzde en çok kullanılan anahtarlama elemanlarından biridir. Tristr kesinlikle yüksüz calistirilmamalidir. Tristr devrede kisaca syle calisir. Tristrün Anoduna bagladigimiz bir yük mesela lamba Anoda arti, Kadoda'da eksi vermemiz halinde lamba yanmayacaktir. Yani Anoda arti Kadota eksi vermek yeterli degildir. Bu durumda Geyte'de tetikleme akimi vermek gerekir. Bir an icin Geyte tetikleme akimi verilip geri kesilse dahi Tristr üzerinden gecen Akim akmaya devem eder. Bu yolla yapılan akım kontrolü devreyi hem koruyacak hem de tristr üzerinden bir kontrol işlevi yapacaktır. Buna bağlı olarak kullanılan transistrlerin kesime yada doyuma gtürülmeleri işlemi yine tristrler vasıtasıyla yapılabilir. ALTARNATİF AKIMDA GÜÇBirim zamanda yapılan işe denir. P=iş/zaman sembolüyle ifade edilir. AC DEVRELERDE GÜÇ TÜRLERİ: AKTİF GÜÇ:Dirençte harcanan güce aktif güç adı verilir. P sembolüyle gsterilir. P=U I cosQ formülüyle hesaplanır. Birimi Watt'dır. REAKTİF GÜÇ:Reaktansta harcanan güce verilen addır. Q ie gsterilir Q=U I SinQ formülüyle bulunur. Birimi VAR'dır. GRÜNÜR GÜÇ:AC akım devrelerinde gerilimle akımın efektif değerlerinin çarpımına eşittir. S ile gsterilir. S=U I formülüyle bulunur. Birimi VA'dır. ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ LÇÜLMESİ:Altarnatif akımda faz sayısına ve fazların eşit yüklenip yüklenmemesine bağlı olarak güç lçümünde farklı bağlama yntemleri geliştirilmiştir. Bir Fazlıİki FazlıÜç Fazlıolmak üzere lçüm üç çeşit altında incelenebilir. Bir Fazlı Altarnatif Akımda Güç lçümü:Wattmetreler aktif gücü, Var metreler ise reaktif gücü lçerler.650 Volt'a kadar olan gerilimler de ve çok yüksek olmayan akım şiddetlerinde güç lçümü direkt olarak yani doğrudan doğruya güç lçen aletlerin devreye bağlanmasıyla yapılır. BU bağlantı ynteminde devreye voltmetre ve ampermetre bağlanmayabilir. İki Fazlı Altarnatif Akımda Güç lçümü:İki fazlı sistemlerde faz büyüklükleri arasında 90 derece faz farkı bulunmaktadır. rnek olarak birinci faz akımıyla ikinci fazın akım arasındaki 90 derecelik fark gibi... İki fazlı bir üretecin iki faz sargısı bulunur. Bu sargıların uçları birbirinden ayrı olarak drt iletkenli bir şebekeye bağlanacak olursa birbirine bağlanmamış iki fazlı sistem elde edilir. Eğer iki sargının uçlar birleştirilirse iletkenli şebeke meydana gelir. Bu iletkenli şebeke dengededir. TRANSFORMATRLER Transformatrler statik elektromagnetik makinalardır. Hareketli parçaları bulunmaz. Bu ynüyle çoğu yerde tercih sebebidirler. Maliyet ve kullanılabilirlik açısından... Enerji seviyesinde değişiklik yaparak enerji transferi yapan makinalardır. Ancak enerji dnüşümü yapmazlar. Bir trafoda, zamanla değişen bir veya birçok bobini halkalayan akı ve magnetik bir sistem vardır. Amaç iki devre arasında herhangi bir elektriksel bağlantı olmadan birinden diğerine elektrik enerjisi transfer etmektir. Genellikle enerjinin terkettiği devredeki potansiyel; enerjinin girdiği devredeki potansiyelden farklı olmaktadır TRAFOLARIN ÇALIŞMA ESASLARI Ayarlanarak yerleştirilmiş iki bobinden; birisinden akan akım sonucu oluşan akı diğer bobin sarımlarını da kesmeye başlayacaktır. Bunun sonucunda değişken bir alan meydana gelecek ve magnetik alan etkisine girecek olan ikinci bobinin uçları arasında bir gerilim indüklenecektir. Trafolar için genelini kapsayacak şekilde şu formül verilebilir: N1/N2 = I1/I2 = V1/V2 = K Burada K değeri orantıyı belirleyen katsayı durumundadır. Bu formüle bakarak sarım sayısı gerilimle doğru orantılı; akımla ise ters orantılıdır denir. Transformatrlerde kullanılan manyetik malzemenin bağıl permabilitesi o kadar yüksektir ki; akıyı oluşturabilmek içim manyetik motor kuvvetinin ihmal edilmesi gereklidir. Uygulanan V1 gerilimi zamanın bir fonksiyonu olup; sinüsodial ise o zaman sistemi oluşturan kaynak bir matematiksel ifadeye dnüştürülebilir. Çıkışta (V2) bir gerilim elde edileceğinden bu gerilimin mutlaka bir yüke bağlanarak kullanılması gereklidir. Bylece oluşan yeni gerilim değeri kullanılacak durumdadır ve trafonuz zarar grmeyecektir. Son olarak trafoların matematiksel modellerinde; eşdeğer çıkarma yoluna gidilir. Bylece sistem için ne kadar bir enerji transferinin gerçekleştirileceği de ispatlanmış olacaktır. Sarılan karşılıklı bobin sayıları arttırılırsa kadameli olarak gelen giriş gerilimine gre kaç çeşit çıkışın alınabileceği de belirlenebilir. (3, 6, 9, 12, 24 V gibi...) ENDÜKTANS VE KAPASİTANS LÇÜMÜ Bir direnç ve kapasitenin seri bağlanarak lçülmesi esasına dayanır. Burada temel amaç kapasitenin direnç üzerinden şarj yada deşarj olmasıdır. Bobin, bir makaraya sarılmış tellere verilen isimdir. Sarılan madde veya malzeme sadece bir makara değildir. Gerekli yerlerde preslenmiş demir nüveler üzerine de bobinler yerleştirilir. Bobin genel olarak " L " ile sembollendirilir. Birimi ise " H " Henri'dir, Ayrıca bobinin endüktansı olarakta isimlendirilir. Bobin sonuçta makaraya sarılmış telden oluştuğu için sarılan telinde dolayısıyla bir direnci olacaktır. Bobinin yani telin bu direncine endüktif reaktansı denir ve " XL " ile sembollendirilir. Birimi ise direncin birimi " W " Ohm' dur. Bobinin bu dnüşüm ve değerleri daha çok Alternatif Akım devrelerinde kullanılır. Bu değerler arasında şu şekilde bir dnüştürme sağlanır :XL = 2 p f L " formülü aracılığıyla endüktans ve endüktif reaktans arasında istenen dnüşümler yapılabilir. Bu formüldeki " p " sembolü ; matematikte kullanılan 3,14 sayısına eşit olan semboldür. Formüldeki " f " sembolü ise ; Alternatif Akımını frekansıdır ve " f " ile gsterilir. Birimi ise " Hz " Herz'dir. Şu anda kullanılan 220 V şebeke geriliminin frekansı 50 Hz'dir. Bobinlerde Birim Dnüşümleri :1 H = 106 μH 1 H = 103 mH 1mH = 103 μHBobinlerin BağlantılarıBobinlerin AC ve DC devrelerde birbirleriyle seri, paralel veya hem seri hem paralel bağlanmaları dirençlerin bağlantı zellikleriyle aynı, kondansatrlerin bağlantılarıyla ters şekildedir. Seri BağlantıBu bağlantıda bobinler birer ucundan birbirine eklenmiştir. Her bobinden aynı akım geçer. Toplam bobin endüktif reaktansı ve toplam bobin endüktansı ise bobinlerin cebirsel toplamına eşittir. Paralel BağlantıBu bağlantıda bobinlerin uçları birbirine bağlanmıştır. Her bobinden değeriyle orantılı olarak farklı akım geçer. Toplam bobin endüktif reaktansı ve toplam bobin endüktansı ise bobinlerin bire blümlerinin toplamına eşittir. Karışık BağlantıBu bağlantıda bobinler seri ve paralel olarak bağlanmıştır. Toplam bobin endüktif reaktansı ve toplam bobin endüktansı ise paralel bobinlerin seriye çevrilip , seri bobinlerin cebirsel toplamına eşittir. Doğru Akımda bobinler daha çok elektro mıknatıs olarak kullanılırlar. Makaraya sarılmış olan telden bir akım geçirildiği taktirde bobinin etrafında bir manyetik alan oluşur, bu manyetik alandan geçen hafta bahsettiğimiz gibi rlelerde yararlanılır. Doğru Akımda bobinlerden sadece elektro mıknatıs olarak yararlanılmaz. Bobinler bir çok devrede çeşitli şekillerde kullanılarlar. Mesela TV devreleri, besleme kaynakları, anten yükselteçleri, radyo devreleri gibi... Alternatif Akımda ise bobinlerden çok çeşitli şekillerde yararlanılır. AC yüksek gerilimi daha düşük gerilime çevirmek için kullandığımız TRANSFORMATRLER, Büyük güçlü akımlar için yapılan KONTAKTR BOBİNLERİ, elektrik üretiminde kullandığımız mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çeviren GENERATRLER ve elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirmek için kullandığımız MOTORLAR da bobinler kullanılır. Bu tip makinalarda bobinin kullanılmasının esası yine manyetik alana dayanır. Bir bobinin etrafındaki manyetik alan içinden bir tel geçirildiğinde bu tel de bir gerilim oluşur prensibi ile makinalarda manyetik alan kullanılır. Mesela Transformatrlerde ;Primer ucuna verilen gerilim bu bobinde bir manyetik alan oluşturur. Elektriksel hiçbir bağlantısı olmayan sekonder ucunda ise bu manyetik alandan etkilenilerek daha düşük bir gerilim oluşur. Sekonder ucundaki bu gerilimin değeri giriş gerilimi ve sarım sayılarına bağlıdır. C LÇÜMÜ:En kısa tanım olarak karşılıklı duran iki iletkene denir. Bu iki iletken arasında bir yalıtkan madde bulu- nur. Bu yalıtkan madde hava, mika, seramik, yağ, mumlu kağıt gibi maddelerden yapılmıştır. Genel olarak "C" harfi ile sembollendirilir. Birimi ise " F " Farad' tır. Aşağıdaki gibi çeşitli sembollerle gsterilir. Alternatif akım ve Doğru akım devrelerinde gerilim depolamada, güç katsayısı yükselmek için , rezonans halinde ve süzgeç devrelerinde kullanılır. Kondansatr Çeşitleri:1. Elektrolitik kondansatrler2. Mercimek tipi kondansatrler3. Trimmer kondansatrler4. Variyabıl kondansatrler... olarak 4 grupta toplayabiliriz. Fakat bazen yapıldıkları dielektrik maddesine gre de isim alırlar. Mesela yağlı, polyesterli, havalı, kağıtlı kondansatr gibi... Kondansatrlerin Bağlantı Şekilleri:1. Seri Bağlantı : Bu bağlantıda kondansatrler birer ucundan birbirine eklenmiştir. Her kondansatrde farklı gerilim düşer. Toplam kapasite ise kondansatrlerin bire blümlerinin toplamına eşittir. Toplam direnç ise dirençlerin cebirsel toplamına eşittir.2. Paralel Bağlantı : Bu bağlantıda kondansatrlerin uçları birbirine bağlanmıştır. Her kondansatrde aynı gerilim düşer. Toplam kapasite ise kondansatrlerin cebirsel toplamına eşittir.3. Karışık Bağlantı : Bu bağlantıda kondansatrler seri ve paralel olarak bağlanmıştır. Toplam kapasite ise seri kondansatrlerin paralele çevrilip , hesaplanabilir. Sonuç kondansatrlerin cebirsel toplamına eşittir. Kapasite; iletkenin yükünün uygulanan potansiyel farkına oranıdır ve " C " ile gsterilir. not: alıntı durumu vardır... gereksız not: Dikkat: Hazine Ceyhan ırmağının kıyısında iki kprü arasında... kuru ağacın Dibinde...

Sağol hoca beni eski günlere gtürdü :)) Bundan sonra sadece insan olanlarla muhattap olacağım.. Ona gre karşıma gelin...