2004-2005 deki atolye sınav sorumdu :D gerci tam not almıştım o sınavdanda :) onekine?

sınav sorusudur çıkabilir endüstriyel elo. mekatronik.. vs blüm okuyanlara kaynak eyv. şahsen çıkmıştı geçen sene :) işte geldik gidiyoruz bilinmez diyara, Eskiden karpuz idik şimdi dndük bir hıyaraaaaa

ELEKTRİK MOTORLARI1.1. ELEKTRİK MOTORLARININ TANIMI VE YAPISIElektrik enerjisini mekanik enerjiye dnüştüren aygıtlara elektrik motorları denir. Her elektrik makinası biri sabit ve diğeri kendi çevresinde dnen iki ana parçadan oluşur. Bu ana parçalar: elektrik akımını ileten parçalar , manyetik akıyı ileten parçalar ve konstrüksiyon parçaları olmak üzere tekrar kısımlara ayrılır. Alternatif akım ile çalışan elektrik makinalarında rotor ve statorun manyetik akıyı ileten kısımları fuko akımlarından kaçınmak amacıyla tabakalandırılmış saçlardan yapılır. Rotor ve Stator saç paketlerinin yapılması için 0,35 - 1,5 mm kalınlığında, tek ya da çift taraflı yalıtılmış saç levhalar makas tezgahlarında şeritler halinde kesilir. Bu şekilde oluşturulan saç şeritler şerit çekirdekli trafoların ve makinaların yapımında başka bir işleme gereksinilmeden derhal kullanılabilmektedir. Makastan çıkan saç şeritler çok seri - çalışan kalıp - kesme presine verilir. Dakikada 300 - 500 kesme yapan 500 000 kp'lık presler stator ve rotor saç profillerini bir dizi - kesme halinde arka arkaya çıkartır. Rotor ve stator saç profilleri birbirinin boşluğunu dolduracak şekilde kesildiğinden , üretim sonu kırpıntı parça miktarı çok azdır. Büyük çaplı rotor ve stator saç paketleri genellikle tek - kesmede çıkartılır. Bunun için, nceden hazırlanmış disk şekildeki saçlar üstüste gelecek şekilde yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilmiş saç tabakaları kalıp - kesme presinde tek bir hamlede kesilir. Sargıların yerleştirilmesi için gerekli oluklar makinelerde açılır. İşlem grecek parça miktarı fazla değil ise oluk açma otomatında oluklar tek tek açılır. Büyük sayıdaki parça miktarları ve büyük çaplı saçlar için her seferinde 5-6 oluk açabilen otomatlardan yararlanılmaktadır. Oluk açma otomatlarından gelen saçlar zel sayıcı terazilerde tartılır, istif makinesinde üst üste tabakalandırılır ve 5 - 10 kp/cm2 lik bir basınç altında saç paketi halinde birleştirilir. Stator ve rotor sargı oluklarına uygulamada genellikle karton dşenmektedir. Yalıtmak amacıyla dşenen kartonun grevi: Oluk içindeki pürüzleri rtmek ve sargı tellerini hasarlardan korumaktır. Karton ile yalıtılan oluklara sargılar dşenir. Stator ve rotor sargıları tek kat ya da çift kat sarımlı yapılırlar. Tek katlı sargılarda her oluk içinde her bir sargının yalnız bir kenarı, buna karşın çift katlı sargılarda çift sayıda bobin kenarı bulunur. Stator Sargıları: Tek katlı sargılarda, nceden bir sargı makinasında hazırlanmış ve izole edilmiş sargı paketleri açık oluklara tek tek yerleştirilir (Şekil 1-1 a). Büyük gerilimli statorlarda açık oluklu saç paketleri kullanılır. Yarı açık oluklara (Şekil 1-1 b) sargılar zel kalıp ya da şablonlar yardımıyla tek tek dşenmektedir. Tam kapalı oluklar içine, teller statorun alın tarafından başlayarak, ipliğin iğneye geçirildiği gibi tek tek geçirilir. Sonra bu teller sargı haline getirilir (Şekil 1-1 c). Oldukça uğraşılı bu tür sarım yerine zel sargı paketleri de kullanılmaktadır. Bu sargı paketlerindeki iletkenler sadece daha nceden hazırlanmış taraflarından oluklara sokulur. Bu şekilde olukların diğer tarafından dışarı çıkan sargı başları birbirleriyle sert lehim ya da kaynak suretiyle birleştirilir. Şekil 1-1 Çeşitli türdeki sargı oluklarıŞayet oluklara az sayıda ve büyük kesitli iletkenler sokulacaksa, çubuk şeklindeki iletkenler kullanılır. Bunlar sonradan kendi aralarında vidalarla ya da lehimlemek suretiyle birleştirilir. Tahta ya da fiberden yapılmış oluk kamaları oluk ağızlarını kapatmaya yarar. Oluklardan dışarı çıkan sargı başları pamuk ya da cam pamuğu ile sıkıca sarılarak yalıtılır. Sargıların devre bağlantıları sağlandıktan sonra stator bir fırın içinde 100 0C civarında kurutulur ve sonra yalıtkan vernik emdirilir. Vernik emdirme işlemi havasız bir ortam içinde yapılır. Bunun için nce stator bir vakum kabı içine yerleştirilir ve kap sıkıca kapatılarak havası çekilir. Sonra kabın üstünde bulunan vernik musluğu açılarak içeriye vernik gnderilir. Ortam havasız olduğundan içeriye gnderilen vernik sargıların en küçük aralıklarına dahi nüfuz eder. Vernik emdirme işleminden sonra stator tekrar kurutma fırınına sokulur ve burada son kurutma işlemi yapılır. Rotor sargıları elde ya da makinede sarılır. Bunun dışında uygulanacak bütün işlemler stator sargılarında olduğu gibidir.1.2. ELEKTRİK MOTOR ÇEŞİTLERİ- Alternatif akım motorlarıo Asenkron motorları Tek fazlı asenkron motorlar- Yardımcı sargılı motorlaro Kondansatrlü motorlar Kondansatr başlatmalı Daimi kondansatrlü Çift kondansatrlüo Yardımcı direnç sargısı olan tek fazlı motorlar- Glge kutuplu motorlar Üç fazlı asenkron motorlar- Dner bilezik-rotorlu motor - Kısa devre-rotorlu motor o Senkron motorlar Tek / çok fazlı motorlar- Alan sargılı- Sabit mıknatıslı- Relüktans- Histeresis- Değişebilir hızlı kutup anahtarlamalı- Doğru akımla çalışan motorlaro Şnt motor o Seri motor Alternatif / doğru akım Split alano Sabit mıknatıslı Geleneksel konstrüksiyonlu motorlar Top sargılı motorlar Oynar bobin motorlar Doğru akım tork motorlaro Seri / şnt motorlar - Hibrit motorlaro Step motorlar Küçük açılı- Sabit mıknatıslı- Relüktans Sabit mıknatıslı Relüktanso Fırçasız doğru akım motorlarıo Değişken frekanslı motorlar Senkron motorlar- Sargılı rotorlu- Sabit mıknatıslı İndüksiyon motorlaro Senkron faz kilitlemeli motorlar1.2.1. ALTERNATİF AKIM MOTORLARIAlternatif akım ile çalışan elektrik makinalarında manyetik dner alanlar oluşur. Şayet rotorun dakikada yapmış olduğu devir sayısı stator-dner alanının dakikada yaptığı devir sayısı ile aynı ise, byle bir makineye senkron makine denilir. Rotorun devir sayısı dner alan devir sayısından küçük ya da büyük ise, bu tür makine asenkron makine olarak anılır .1.2.1.1. ASENKRON MOTORLARI1.2.1.1.1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARBir fazlı asenkron motorlar, üç fazlı asenkron motorlar gibi stator ve rotor olmak üzere iki ana kısımdan oluşur. Bir fazlı asenkron motorlar kendi aralarında yardımcı sargılı ve glge kutuplu motorlar olmak üzere iki gruba ayrılırlar.1.2.1.1.1.1. BİR FAZLI YARDIMCI SARGILI MOTORLARBir fazlı yardımcı sargılı motorlarda, stator sargıları bir ana sargı ile yardımcı sargıdan oluşur. Ana sargı; omik direncinin küçük olması için kalın kesitli iletkenlerden yapılır. Ayrıca reaktansının büyük değerde olması için de hem alt kata yerleştirilir, hem de sarım sayısı yardımcı sargıdan daha fazladır. Yardımcı sargı ise; ince kesitli olup omik direnci ana sargıya gre daha fazladır ve üst kata yerleştirilir. Motor yol aldıktan sonra yardımcı sargıyı ana sargıdan ya da devreden çıkarmak için genellikle rotorun üzerinde merkez kaç kuvveti ile çalışan anahtar sistemi bulunur. Bu sistemi olmayan motorlarda yardımcı sargıyı ayırma işlemi manyetik rle ile ya da zel yol alma şalterleri ile yapılır. Bir fazlı yardımcı sargılı asenkron motorlarda ana sargı ve yardımcı sargıları aralarında 90 elektrik faz farkı bulunacak şekilde statora yerleştirilir. Bir fazlı asenkron motorlar indüksiyon prensibine gre çalışır. zel Yol Verme:Start şalteri Şekil 1-2 a da grüldüğü gibi üç kutuplu ve üç konumludur. O durumunda iken kontakların hepsi açıktır. Motoru çalıştırmak için şalterin kolu tamamen sağa çevrilip start durumuna getirilir ( Şekil 1-2 b) Bu anda kontakların hepsi kapanır. Ana ve yardımcı sargı devreye girdiğinden motor yol almaya başlar. Devir sayısı yükseldiğinde şalter kolu bırakılır. Yay etkisi ile kol I konumuna gelir Şekil 1-2 c de grüldüğü gibi, yardımcı sargıyı bağlayan kontak ayrılır ve yardımcı sargı devre dışı edilir. Diğer kontaklar kapalı kaldığından motor yalnız ana sargı ile dnmesine devam eder. Şekil 1-2 zel yol verme start şalteri ile a) açık b) yol verme c) çalıştırma konumlarıBir Fazlı Yardımcı Sargılı Motorların Devir Ynünün Değiştirilmesi:Motorun devir ynünü değiştirmek için ya yardımcı sargı uçlarının yeri veya ana sargı uçlarının yeri değiştirilir. Şekil 1-3 a daki bağlantıda, her iki sargıdan geçen akım ynü aynıdır . Şekil 1-3 b de yardımcı sargı uçları değiştirildiğinde yardımcı sargı akım ynü, ana sargı akım ynüne ters olacağından dner alanın ynü değişir ve motor bu sefer sola dner. Şekil 1-3 Bir fazlı yardımcı sargılı motorların devir ynünün değiştirilmesi1.2.1.1.1.1.1. KONDANSATRLÜ MOTORLARSargı yastıklarının üçünde de farklı gerilimler oluştuğu için üç fazlı bir motorun tek fazlı akım şebekesinde işletilmesi sakıncalı olmaktadır. Bundan dolayı tek fazlı akım şebekesi için çift sargısı bulunan kondansatrlü motorlar geliştirilmiştir. Şekil 1-4 Kondansatrlü motorun sargı planı Şekil 1-5 Kondansatrlü motorun sargılarıKondansatrlü motorlarda stator üzerinde bir UV ana sargısı ve bir WZ yardımcı sargısı bulunur. Ana sargı yol vermeli motorda olduğu gibi stator oluklarının 2/3'üne dşenmiştir. Geri kalan 1/3'lük oluklara yardımcı sargı sarılır (Şekil 1-4 ve 1-5). Yardımcı sargı tek parça halinde ise kondansatr sargıdan nce (Şekil 1-6); çift parça halinde ise sargılar arasına bağlanır. Rotorun dnme ynünü değiştirmek için yardımcı sargı üzerindeki akım ynü çevrilir. Kondansatr ile yardımcı sargı bir seri - salınım devresi oluşturduğundan, kondansatr uçlarında bulunan gerilim şebeke gerilimlerinden büyük olur ve bu gerilim motorun boşta dnmesi anında en büyük değerine ulaşır. Kondansatrlü bir motorun kondansatrü ortaya çıkacak en büyük gerilime gre değerlendirilmiş olmalıdır. Kondansatr kapasitesi ne kadar büyük olursa, kondansatrlü motorun çekme momenti o kadar büyük olur. Diğer bir ynden, kapasitenin büyük olması yardımcı sargının daha çok akım çekmesine ve ısınmasına neden olmaktadır. Bu nedenle bu tür motorların bir çoğunda zel yol verme kondansatrleri kullanılır. Motor devir aldıktan sonra yol verme kondansatrü ya el ile ya da merkezkaç kuvveti ile çalışan bir şalter üzerinden akım devresinden çıkarılmaktadır. Motor anma gücünün kW'ı başına yol verme kondansatrünün 4 kvar'lık bir tepkin güç çekmesi zorunludur. Buna karşın işletme kondansatrleri sürekli devrede kalır. İşletme kondansatrlerinin çekmeye zorunlu olduğu tepkin güç, motor anma gücünün kW'ı başına, 1,3 kvar kadardır. Kondansatrlü motorlarda, ya bir işletme kondansatrü, ya bir yol verme kondansatrü ya da her ikisi birden bulunabilir. Kondansatrlü motorlar uygulamada santrifujlu çamaşır sıkıcılarda, brülrlerde, mutfak makinelerinde, bazı elektrikli aletlerde ve teyplerde kullanılmaktadır. Şekil 1-6 Yardımcı sargısı tek Şekil olan tek fazlı bir motor devresiŞekil1-7 Yardımcı direnç sargısı parçalı bir kondansatrlü motorKondansatrlü motorlar da kendi aralarında farklı türlere ayrılırlar:1. Kondansatr Başlatmalı Motorlar Kondansatr sadece kalkış sırasında devreye girer. Kalkış sonu merkezkaç şalteri ile devreden çıkarılır. 3 Hp değerine kadar, genel amaçlar için üretilir. Monofaz sanayi motoru olarak bilinen motorlardır.2. Daimi Kondansatrlü Motorlar Kondansatr kalkışta ve çalışmada yardımcı sargıyı sürekli devrede tutar. Kondansatr değeri, kondansatr başlatmalıya gre onda bir kadardır. Genellikle bir Hp'den küçük ev aleti, çamaşır makinesi, havalandırma fanı, vantilatr motorları bu tiptir.3. Çift Kondansatrlü Motorlar nceki iki tipin birleşmesi gibidir. Kalkıştan sonra büyük değerli kondansatr merkezkaç şalteri devreden çıkar, daimi kondansatr devrede kalır. Monofaz motorların daha yüksek güçte olanları bu tiptir.1.2.1.1.1.1.2. YARDIMCI DİRENÇ SARGISI OLAN TEK FAZLI MOTORLARBir kondansatrlü motorun kondansatrü, rneğin 10 ohmluk bir direnç ile değiştirilip, motor tek fazlı bir akım şebekesine bağlanırsa rotorun dndüğü grülecektir. Nitekim, motora direnç üzerinden verilen akım ile direkt verilen akım arasında bir faz farkı oluşmaktadır. Tıpkı kondansatrlü motorda olduğu gibi bu motorda da eliptik bir dner alan ortaya çıkar. Ana sargısı ve yardımcı sargısı kondansatrlü motorlarda olduğu gibi tertiplenmiş olup (Şekil 1-4) direnç elemanı yardımcı sargı içine yerleştirilmiştir. Bugün uygulamada, bu tür motorların yardımcı sargıları direnç telinden sarılmaktadır. Bu amaç için genellikle Bifilar yardımcı sargı yntemi kullanılır. Bifilar sarma ynteminde yardımcı sargının 2/3'lük miktarı bir ynde ve geri kalan 1/3'lük miktarı ise aksi ynde sarılır. Bifilar yardımcı sargı içinde manyetik etkinin bir kısmı yok olur, ancak sargının etkin direnci değişmez kalır. İçinde yardımcı direnç sargısı bulunan motorlar, terminallerinden direkt olarak akım şebekesine bağlanabilir (Şekil 1-7). Bunlar kondansatrlü motorlardan daha ucuzdur, ancak verimleri daha düşüktür. Bu motorlar kondansatrlü motorlar gibi aynı amaçlarla ve zellikle buzdolaplarında kullanılmaktadır.1.2.1.1.1.2. GLGE KUTUPLU MOTORLARGlge kutuplu bir motorun statorunda son derece düzgün profili ve dışarıdan fark edilemeyen kutuplar bulunur. Bu kutuplardan küçük bir kısmına içe doğru yarıklar açılmış ve bu yarıkların iç kısımlarına kısa-devre bilezikleri oturtulmuştur. Bu kısadevre bilezikleri stator sargıları ile birlikte sekonderi kısadevre edilmiş bir transformator gibi düşünülürse, bu tür bir motorun çalışması kolayca anlaşılır. Stator sargısından akım geçmesiyle oluşan manyetik alan çizgilerinin bir kısmı yarıklarda bulunan bilezikler içinden de geçer. Bilezikler kısadevre durumunda olduğu için stator üzerindeki akı kaçakları büyük olur. Şekil 1-8 Glge-kutuplu motorBunun sonucu stator sargısından geçen akım ile kısadevre bileziklerinden geçen akım arasında bir faz farkı ortaya çıkar. Birbirine gre faz farklı bu iki akım, birbiri ardından hareketli kutupları olan bir manyetik alan üretir. Simetrik olmayan bu değin bir dner alan bir kısadevre - rotorunu dndürür. Kısadevre rotoru manyetik sert bir malzemeden yapılmış ise , bu halde bu motor yol aldıktan sonra bir senkron motor gibi dnüşüne devam eder. Glge kutuplu motorlarda dnüş ynü daima ana kutuptan, yarık kutba doğrudur. Dnüş ynü değiştirilmek istendiğinde, yatak burçları ve rotor çıkartılır ve değişik ynde tekrar yerlerine takılır. Dnüş ynü sürekli olarak bir şalter ile ayarlanmak isteniyorsa, ikinci bir kısadevre sargısının daha bulunması zorunludur. Glge kutuplu motorların verimleri düşüktür. 1 W - 250W arasında küçük güçler için yapılırlar ve pikaplarda, teyplerde, ısıtıcı vantilatrlerinde ve meyve sıkıcılarda çok sık kullanılırlar. http://rapidshare.com/files/81817542/elektrik_motorlari_ve_suruculer. rar Hayat Boş, Vur Gte Çoşşşş.

super paylasım cok sagol