http://www.evrenindili.com/component/sobi2/?catid=4 gelecegi grüp maç sonuclarını grebilen varmı. girelim dalak bbrek :D le le le sakine

4Senarist bunu yazdı Determinizim mutlak bi gerçek. Bazı idialist puştlar "atom altı parçacıkların yeri ve hareketleri aynı anda hesaplanamaz o yüzden zgür irade vardır" demeye getirebilir ancak bizim atom altının hareketini ve yerini bilemiyor oluşumuz onun zorunlu hareketini değiştirmez büyük alemde ne oluyorsa küçük alemde de aynı olur. Geleceği grmeye gelince teoride çok güzel demişsin. Ancak dünyanın ilk anına gitmeye gerek yok şuan ki dünyadan uyarlanarak bir simülasyon yapılıp bilinen tüm fizik kuralları dahilinde dünyayı ileri sarıp teknolojileri daha erken keşfedebiliriz ancak. Bu mümkün değil. İnsanlar milyarlarca yıl yaşasada bir insanın düşüncelerini kestirecek kadar gelişemez ha nasıl olur bizim sineğin hareketini tahmin edebildiğimiz gibi bizi de sinek boyutunda gren bi canlı için belki mümkün. güzel yerden yakalamışsın hocam. hani uzay-zaman ayrılmaz bir bütün ya zamanın şu an hariç kısmı için de daha büyük bir perspektiften bakmak gerekir. buna en klişe rnek yeterince büyük bir teleskobumuz olduğunda yeteri kadar uzaklıktan dünyaya baktığımızda geçmişi grebiliriz. çereze geri dnersek, tanrının her şeyi grme, duyma yani gzlemleme yetisi vardır. Bunu tanrının en dıştaki gzlemci olduğunu, en geniş perspektiften baktığını düşünerek yorumlayabiliriz bence. Bu durumda da paradoks, paradoks olmaktan çıkmış olur heralde. hocam izafiyet teorisi bilinçli olarak uydurulmuş koca bir yalan ondan yola çıkılarak hiç bir şey yapılamaz

Sunları azar azar yazın olm ya. Insan okuyor lan bunları. Degıskenlerı unutma hocam insan hem cevresinden etkilenir hemde cevresini etkiler. Sonuc milyonlarca farklı t1 zamanı demektır. Her yaptıgımız harekette olasılıklar fazlalasır.

https://evrenindili.com/ Hocam buyur geleceği grmenin en güzel rneği zaman bir bitmeyen çlmüş, lenler lmeden lmüş ve zaten lmemek zülmüş, neden inkarı beklersin? gnül bir at, zaman gemdir; o gem her derde merhemdir ne azgın bir cehennemdir; ne hala narı beklersin!

Lightsaber bunu yazdı 4Senarist bunu yazdı Determinizim mutlak bi gerçek. Bazı idialist puştlar "atom altı parçacıkların yeri ve hareketleri aynı anda hesaplanamaz o yüzden zgür irade vardır" demeye getirebilir ancak bizim atom altının hareketini ve yerini bilemiyor oluşumuz onun zorunlu hareketini değiştirmez büyük alemde ne oluyorsa küçük alemde de aynı olur. Geleceği grmeye gelince teoride çok güzel demişsin. Ancak dünyanın ilk anına gitmeye gerek yok şuan ki dünyadan uyarlanarak bir simülasyon yapılıp bilinen tüm fizik kuralları dahilinde dünyayı ileri sarıp teknolojileri daha erken keşfedebiliriz ancak. Bu mümkün değil. İnsanlar milyarlarca yıl yaşasada bir insanın düşüncelerini kestirecek kadar gelişemez ha nasıl olur bizim sineğin hareketini tahmin edebildiğimiz gibi bizi de sinek boyutunda gren bi canlı için belki mümkün. güzel yerden yakalamışsın hocam. hani uzay-zaman ayrılmaz bir bütün ya zamanın şu an hariç kısmı için de daha büyük bir perspektiften bakmak gerekir. buna en klişe rnek yeterince büyük bir teleskobumuz olduğunda yeteri kadar uzaklıktan dünyaya baktığımızda geçmişi grebiliriz. çereze geri dnersek, tanrının her şeyi grme, duyma yani gzlemleme yetisi vardır. Bunu tanrının en dıştaki gzlemci olduğunu, en geniş perspektiften baktığını düşünerek yorumlayabiliriz bence. Bu durumda da paradoks, paradoks olmaktan çıkmış olur heralde. hocam izafiyet teorisi bilinçli olarak uydurulmuş koca bir yalan ondan yola çıkılarak hiç bir şey yapılamaz biraz daha açar mısın hocam İnsan; insan olsaydı, insan olmazdı..

Güzel konu. İlk paragrafla ilgili, "Hatasız Düşünme Sanatı" isimli kitabı tavsiye ederim. Kendimizi ne kadar üstün grsek de, hayattaki amacımız diğer canlılarla aslında aynı. Sonsuza kadar yaşamak. Ancak insan türleri belli bir bilişsel kapasiteye kavuştuktan sonra, içgüdüsel olarak bu amacına hizmet etmeye devam etse de, kendine farklı amaçlar atamaya başlıyor. Programına aykırı davranarak üremeyi, hayatta kalmayı devam ettirmeyen canlılar dahi oluşabiliyor. Evredeki sabitler, beni, bir simülasyonun içinde yaşadığımızı düşünmeye itiyor. Yani en basitinden ışığın, evrenin hız limitlerinin olması, aslında bir bilgisayar programında tanımlanan global değişkenlerden farksız geliyor bana. Her baktığın yerde karşılaştığın limitler ve canlılardaki farklılığın aslında çok küçük olması, hepimizin bir kod parçacığında yaşayan, ve zamanla bu kod parçacığının kendi içerisinde belirlenmiş limitleri dahilinde oluşmuş canlılar olduğumuzu düşündürüyor bana. Çok eski bir düşünce, ancak şu an için kendimce en tutarlı bulduğum düşünce bu. Peki byle bir simülasyon içerisinde aynı simülasyon tekrarlanamaz mı? Bizler, bizim sistemimizi oluşturan bir canlı varsa onların bilgi seviyesine ulaşamayacağımız için, oluşturacağımız simülasyon evren de kaynak tüketimi açısından kendi evrenimizden daha verimsiz olacaktır. zellikle oluştracağımız simülasyon evrende canlılığın başlangıcı, kaynak tüketimini çok daha üst seviyelere çıkaracaktır. Bu noktada bazıları tüm fonksiyonları çalıştırmaya gerek olmadığını, sadece oluşan canlıların o an grebildiği yerlerin çalışmasının yeterli olacağını sylüyor. "There probably is a God. Many things are easier to explain if there is than if there isn't." Bu alıntıyı da "Stephen Hawking müslüman oldu" tarzında haberlerde grdüğümüz amaçla yazmadım, not düşeyim :)

hocam dejavu hakkındaki düşüncelerin ney onlarıda bir yazarmısın İts My Life. NOW or NEVER

Gelecek yaşandımı ki grüyorsun, Psikedelik bir madde altındayken byle his etmiş olabilirsin, Hocam çok tehlikeli yorumların var selametle. https://www.youtube.com/watch?v=jQk82bpUy1Y

Determinizim mutlak bi gerçek. Bazı idialist puştlar "atom altı parçacıkların yeri ve hareketleri aynı anda hesaplanamaz o yüzden zgür irade vardır" demeye getirebilir ancak bizim atom altının hareketini ve yerini bilemiyor oluşumuz onun zorunlu hareketini değiştirmez büyük alemde ne oluyorsa küçük alemde de aynı olur. Geleceği grmeye gelince teoride çok güzel demişsin. Ancak dünyanın ilk anına gitmeye gerek yok şuan ki dünyadan uyarlanarak bir simülasyon yapılıp bilinen tüm fizik kuralları dahilinde dünyayı ileri sarıp teknolojileri daha erken keşfedebiliriz ancak. Bu mümkün değil. İnsanlar milyarlarca yıl yaşasada bir insanın düşüncelerini kestirecek kadar gelişemez ha nasıl olur bizim sineğin hareketini tahmin edebildiğimiz gibi bizi de sinek boyutunda gren bi canlı için belki mümkün.

Mobilim uzun degerlendiremeyecegim fakat gozume takilan bir seyi yazmak istedim, gelecegi manipule edebilmenin tek ihtimali dinamik zaman akisiyla degil. Zaman, sabit zaman akisi ya da multiverse zaman akisi seklinde de olabilir. Evrenin deterministik olup olmamasi gelecegi manipule etmeye engel degildir. Novikov's self consistency principle da bu konuda incelemeye deger. Ilgilenirseniz pc basindayken uzunca yazabilirim. Edit: Lutfen izafiyet teorisine yalan demeyin oyle Einstein mezarindan dil cikartiyor :( Paralel evrenler ve wormhole bildigim kadariyla gozlemlenememis, ya da deneysel olarak ispatlanamamis teorik konseptler . Novikov self-consistency principle guzel bir yaklasimmis, zaman paradoksu yaratacak bir olayin gerceklesme ihtimali sifirdir :) -- genele -- Bahsettigim emulatoru daha net anlasilsin diye oversimplified olarak soyle soyleyebilirim. Oyun motoru benzeri bir yazilim ile newton mekaniginden ibaret bir fiziksel dunya emulatoru yaziyorsun, ve gok yuzunden cesitli yerlerdeki 10 futbol topunu birakiyorsun . Bu 10 futbol topunun emulatordeki hareketini izleyerek, gercek hayatta bu toplari biraktigimizda neler olacagini kestirebiliriz. Diyelim ki gercek dunyada toplar birakilali daha 1 sn oldu, emulatorde cok hizlica bu toplarin 1. saniye sonrasinda ne sekilde hareket edecegini gorduk, bu durumda, aslinda gercek dunyadaki gelecegi gormus oluyoruz. Atom alti, quantum olceginde dusundugumuzde, evrendeki tum parcaciklarin initial condition'unu bilirsek, ve tum fiziksel yasalari emule edersek, bu sefer toplarin lokasyonunu degil, tum evrende gerceklesecek olaylari emulatorumuzde gozlemleyebiliriz. What I cannot create, I do not understand. Richard Feynman

ya bu bana oyle forumdan tartisilacak bir konu gibi gelmiyor, çok geniş bir şey çünkü sürekli bir tartışma hali olması lazım kanımca:) postyapısalcı felsefe ve isyancı/nihilist anarşizme bakmanızı tavsiye ederim. tabii yle wikiden falan bakın demiyorum:) edit: diger mesajlara baktim da hep bilimsel yaklasilmis. bilim de elbette bazi cevaplar verilmesini saglayabilir ancak bu felsefe yoluyla daha tatminkar bir sonuca ulastirir kanimca. birde.. "Eger ilk sartlari %100 dogrulukla biliyorsak, gerekli hesaplamalar yapilarak, gerceklesecek olay, %100 dogrulukla onceden kestirilebilir." hicbir zaman o sartlari bilemeyiz :) tabii biraz agnostik gelebilir ama durum boyle. anarsistherif tarafından 11/Tem/15 06:33 tarihinde düzenlenmiştir =)

"her şeyi %100 bilseydik" diye bir şey yok, insan faktrü = random "belirlenen koşullarda beklendiği gibi hareket ederler" = nah, 1 kişi bozsa yeter kesinlik sz konusu değil

deja vu ya metafizik diorsan susuyorum hocam İts My Life. NOW or NEVER

Determinizim mutlak bi gerçek. Bazı idialist puştlar "atom altı parçacıkların yeri ve hareketleri aynı anda hesaplanamaz o yüzden zgür irade vardır" demeye getirebilir ancak bizim atom altının hareketini ve yerini bilemiyor oluşumuz onun zorunlu hareketini değiştirmez büyük alemde ne oluyorsa küçük alemde de aynı olur. Geleceği grmeye gelince teoride çok güzel demişsin. Ancak dünyanın ilk anına gitmeye gerek yok şuan ki dünyadan uyarlanarak bir simülasyon yapılıp bilinen tüm fizik kuralları dahilinde dünyayı ileri sarıp teknolojileri daha erken keşfedebiliriz ancak. Bu mümkün değil. İnsanlar milyarlarca yıl yaşasada bir insanın düşüncelerini kestirecek kadar gelişemez ha nasıl olur bizim sineğin hareketini tahmin edebildiğimiz gibi bizi de sinek boyutunda gren bi canlı için belki mümkün. güzel yerden yakalamışsın hocam. hani uzay-zaman ayrılmaz bir bütün ya zamanın şu an hariç kısmı için de daha büyük bir perspektiften bakmak gerekir. buna en klişe rnek yeterince büyük bir teleskobumuz olduğunda yeteri kadar uzaklıktan dünyaya baktığımızda geçmişi grebiliriz. çereze geri dnersek, tanrının her şeyi grme, duyma yani gzlemleme yetisi vardır. Bunu tanrının en dıştaki gzlemci olduğunu, en geniş perspektiften baktığını düşünerek yorumlayabiliriz bence. Bu durumda da paradoks, paradoks olmaktan çıkmış olur heralde. İnsan; insan olsaydı, insan olmazdı..

Gelecek yaşandımı ki grüyorsun, Psikedelik bir madde altındayken byle his etmiş olabilirsin, Gençliğimden bu yana et yenilmesine karşıyım. Bir gün insanların hayvanları ldürmeyi tıpkı insan ldürmek gibi cinayet kabul edeceğine inanıyorum,

Evrenin içinde dünya gibi küçücük bir noktaya bakarak evreni emule etmeye çalışmak bence imkansız. Bir sürü belirsizlik var. Diyelim ki emule edildi ve emulasyon ilerde insanların çok ileri gideceğini veya ışınlanmayı bulacaklarını gsterdi. Hesaba katmadığımız gktaşı gibi nuh tufanı gibi sıfırlayıcı bir etken olduğu zaman bu emulasyon çker. İlk maddedeki kodlamaları bilmeden geleceği grmek bence olanaksız. İnsanlığın daha katedecek çok yolu var ğrenilmesi gereken çok bilgi var. Syntax error..

İzafiyet teorisi yalan demişsin de neye gre kime gre yalan? If my calculations are correct, when this baby hits eighty-eight miles per hour... you"re gonna see some serious shit.

Arkadaslar dan sonraki bolum tamamen cerez amacli, yoksa herkes kendi tanrisini mevcut fiziksel yasalarin disinda tanimlayarak bu olaydan siyrilabilir, o bolume fazla takilmayin :) @Lightsaber, Dogrudur hocam, maddenin dogasi geregi olculemez, teknoloji yetersiz oldugu icin degil, oyle bir anlam ciktiysa bunu acikca belirtelim. @Kaan, 5. boyut dedigin nedir? Oyle bir sey tartistigimi hatirlamiyorum :| @blackglove, metafizik yasak hocam :) AMpul tarafından 10/Tem/15 21:53 tarihinde düzenlenmiştir What I cannot create, I do not understand. Richard Feynman

Mobilim uzun degerlendiremeyecegim fakat gozume takilan bir seyi yazmak istedim, gelecegi manipule edebilmenin tek ihtimali dinamik zaman akisiyla degil. Zaman, sabit zaman akisi ya da multiverse zaman akisi seklinde de olabilir. Evrenin deterministik olup olmamasi gelecegi manipule etmeye engel degildir. Novikov's self consistency principle da bu konuda incelemeye deger. Ilgilenirseniz pc basindayken uzunca yazabilirim. Edit: Lutfen izafiyet teorisine yalan demeyin oyle Einstein mezarindan dil cikartiyor :( izzmarit tarafından 10/Tem/15 23:05 tarihinde düzenlenmiştir sigara değil, balık olan.

çizdim okuyacağım gece I am Jack's inflamed sense of rejection

oha çüş :D sonra bakayım. arada Up`lamış oldum. @_@ I'şıkY'ılı;^^`) Zk't^^` RnSySyTk. dl. SpRtÇzBşBkYd Kryptia. agogE Sa'd-l'Suud az. ç'k 'lmyn'Dşn Pnct'tnAnNttn Blgi, YpBlgi 'Ct'nDrm. CmdyDrm. MdrnDrm hRşYdşR ClptcPth'Strsm M'nPhs' Ld, X/Y YrYnZmnGrçklk, AlgBzklğ KrzFrst'tr Tiytr' Pugchv, Jtrn, İmmlmn, FllngLef, Pik' SuprmcySprrty CoBehTh elFnmno:NzrioRonldo AdnKy TkSs, TkHrf . RtNsTk. KvMp. Mk. TrmDyn ScklkNmRzgr ŞkHcBy ccp. kky Snrlr'Çz SnaSnLzmsn 'NsnKsknçtr BgDppr. MagllnCl'ds. S'thCro's Ch'kW'ng CreazioneDiAdamo^^`, Arctrs. Spic' ArcScnd, YySnye TrbProp, TrbJet, TrbFan 3.10^5km/sn 343m/sn 900-1240m/snMacH RamJt, ScRamJt Przdi^^' Tbu. XL Prsek MAtv^^` mLAT G'dWllHnting . 3id't^^` TareZmenPr ParaMotor TrflrVArsİlşklr +. , ZminŞkil. .. Bu imza @SubZero tarafindan degistirilmistir. "Bu kadar uzun karmakarisik bir imza yapma diye uyardim ama heeheeeey _hey kim sylüyor, kim dinliyor." Imzanizi SubZero'ya bilgi vermeden degistirmeyiniz. Tesekkurler...

@AMpul Wormholelar kanıtlanmış şeyler değil ama blackholelar var. Genel için de biraz anlatayım. Blackhole dediğimiz, inanılmaz küçük bir alanda inanılmaz büyük bir kütlenin toplaşmasından dolayı korkunç bir kütle çekiminin olduğu yerler. Uzayda gzlemlenen, var olduğundan emin olduğumuz şeyler bunlar, bizim Samanyolunda da birçoğu saptandı. Bunların varlığından ileriki aşama; event horizon var mıdır, karadelikler ışıma yapar mı , büyür mü küçülür mü, dnüyorsa dnüşü yavaşlar mı hızlanır mı, event horizon varsa bunun yakınlarında ve içindekilerde zaman nasıl değişir, bunlar hep tartışmalı teoriler. Bu tartışmalı teorilerin içinde konumuzla ilgili bir kısmı var, singularity. Genel grüş, bir karadeliğin singularityi temsil ettiği ynünde. Singularity dediğimiz, bir "yer", bir "nokta". Şyle ki, singularity; gravitational fieldı lçmekte kullanılan çoklukların, birimlerin, lçümlerin sonsuza ıraksayıp artık koordinat sistemine oturtulamadığı yer ya da durum. Bunun hangi kısmı konuyla alakalı, Big Bang sırasında tüm evrenin bir singularity olduğu düşünülüyor. Burdan bol genellemeyle çıkılacak bir ilişkiyle, mevcut singularitylerin birer evren oluşturacak potansiyele sahip olması imkansız değil. Bu bilgi dursun. Bir de blackholeların çeşitleri var, rneğin Kerr blackholeunu ele alırsak, teoride bu blackholeda singularityi bypass ederek bunu bir wormhole olarak kullanma ihtimalimiz var. Bu da dursun. Buraya vakti olanlar için bkz olarak Holographic principle koymak da iyi olur. Evren simulasyonu nasıl yapılır diye uğraşanlar oldu loop quantum gravity çerçevesinde, bkz CLQG. Diyorlar ki, bir elektron bir quantum seviyesinden diğerine geçtiğinde bunu 0-1 olarak değerlendirebilir ve tüm evreni bit bit simüle edebiliriz, hatta o kadar nonimpossible ki bir Turing makinesiyle bile yapabilme durumumuz yok değil. Şimdi buralara kadar zgür irade denen şeyin var olup olmamasından bağımsız olarak çevreyi oluşturabileceğimiz, hatta çevrelerin birden fazla olabileceği konusunda bir şeyler demiş oldum. Burdan zgür iradeye bağlanırsak, duygu düşünce gibi soyut elementleri gznüne almamız gerekiyor. Bu noktada Chinese Room rneğini gsterebiliriz, her girdi için duygudurum değişikliğini tanımlayarak bir simülasyon varlığına bir şey düşündürmek ya da hissettirmek de olası. Fakat benim şahsi grüşümce zgür irade merkezi sinir sistemine sahip canlılar dahilinde vardır, çünkü intihar etmek ve ldürmeyi tercih etmek birer karardır. Bunu bir simülasyon varlığına tanımlasan dahi, rneğin birtakım girdiler sonunda çok mutsuz olduğuna inanıp kendini ldürmeye kalksa dahi, bu bunun insan ve hayvanlar için deterministik, ngrülebilir olduğu anlamına gelmez. //burdan çereze ilerlersek, tanrı zgür irade var diyorsa "ben senle ilgili her şeyi ve sonunu biliyorum" demek yerine, "ben senin başına gelebilecek tüm senaryoları ve olasılıkları biliyorum, tonlarca senaryo içinden hangisini seçeceğini sana bırakıyorum." demesi gerekir. Konuyu bağlamak için kendi zaman anlayışımdan bahsedeceğim. Benim fikrimce zaman genelgeçer bir kavram değil nokta kavramıdır. Burda noktayı dünya alırsak, dünyanın bin yıllar boyunca gelişimini tek bir zaman çizelgesinde inceleyebiliriz. Bir insan olarak aldığımızda ise bana gre herkesin kendi kişisel zaman doğrusu benzersizdir. Benim başıma gelebilecek bütün olasılıklar ve verebileceğim bütün kararların kesiştiği nokta, benim için "an"dır. Şyle qualitative açıklamaya çalışayım, Şu genelgeçer an için mevcut olasılıkların bir kısmı: Hava durumu || mekanım || ruh halim Ben, az güneşli bir havada evde sandalyedeyim ve mutlu hissediyorum. Bu var olan tüm olasılıkların tüm alt olasılıklarının ve onların alt olasılıklarının ve onların.. kesiştiği nokta, benim kişisel "an"ımdır. Bu şekilde herkesin anları kendine zeldir. Eğer zamanın dediğim gibi olduğunu varsayarsak, yeni bir evrende, ya da bu evrende, ya da bir bilgisayar simülasyonundaki evrende, elimize ulaşacak veri: -Kesinlikle deterministiktir -Kesinlikle ngrülemez (: Bütün bunlarla subjektif bir paralel evren konsepti düzenleyebiliriz. Bu paralel evrenin mutlaka başka bir evrende olmasına gerek yok, başka bir evren teşkil etmesi yeterli. Yani şu anda "yağmurlu havada yatakta kahkaha atıyor" olduğum bir evrenin var olması şart değildir. Kesişen her olasılıkla oluşan "an"larımızdan geride kalan kesişememiş olasılıklarımızın oluşturma potansiyeli olan "an"lardan her biri, kendi kişisel tarihimizde bir paralele tekabül eder. Bu durumda geleceğe seyahat edebildiğimizi ya da geleceği bu anda grüp bu anda müdahale etmek istediğimizi varsayarsak, her "an"da yeni bir şahsi paralel oluşturacağımız için ortada paradoks olmayacaktır. Eyyorlamam şimdilik bu kadar. Edit: @pcdoktor636 Sylediğin şeyin din felsefesinde zamansal karşılıkları var, rneğin: Omphalos hipotezi. Diyorlar ki, evrenin grünür yaşını tanrı bilerek şu an bildiğimiz şekilde gsterdi. Tanrının evreni ne zaman yarattığı kutsal kitaplarda verilmiştir ve doğrusu budur, şimdiki bilimadamlarının daha nceki tarihlere tekabül eden fosiller bulması, tanrının o fosillerin o yaşlarda "grünmesini" sağlamasıdır, evrenin sylenenden daha nce oluştuğu anlamına gelmez. Benzer şekilde buzul çağı vesaire gibi bilimsel olarak ulaşılan verileri tanrı yle bulun diye oraya koydu fakat bunların tekabül ettiği tarihler aslen yanılsamadır. O çoook uzak yıldızlar falan da aslında yoktur, baktığında sana varmış gibi gelir bana gre bu felsefi olarak da epey saçmalık 5 dakika hipotezi/Son perşembecilik: Diyorlar ki, tanrı insanlar hayvanlar gibi fiziksel varlıkları yaratabiliyorsa anı duygu his gibi soyut şeyleri de tabii ki yaratabilir. Dünyanın beş dakika nce yaratılmadığı ne malum? Tanrı şu anki her şeyi şu anda olduğu gibi evrene koyabilecek güce sahip. Aslında beş dakika nce/geçtiğimiz perşembe yaratıldın, doğumunla çocukluğunla ilgili anılar sana beş dakika nce verilmişti, şu an baktığın forumdaki tüm yazılar beş dakika nce oluşturuldu ve herkese yıllardır bu foruma yazmış olma anıları koyuldu. zındığın nde gideni de olsam ben bunu büyüleyici buluyorum -- 5 dakika hipotezine istinaden, evrenin başlangıcındaki tüm dataya sahipsek simülasyonumuz sırasında evrenin oluşumundan başlayıp gelişimini izlemek yerine doğrudan bu somut ana da zıplayabiliriz. Bu soyut ana ya da bu andan teye geçebilmemiz için insanı tamamen deterministik kabul etmek ve en yukarda yazdıklarımın hatalı olması gerekir sanırım. izzmarit tarafından 11/Tem/15 11:22 tarihinde düzenlenmiştir sigara değil, balık olan.

Peki geleceğin hangi doğrultuda ilerleyeceğini nasıl kestirebiliyorsunuz? Sen bana diyorsun ki arabayla giderken çukura girecek kaza yapacaksın. Ben düz yolda araba sürerken esipte bir anda direksiyonu çevirip yan şeride geçirdiğimde belki de aynı şeritte ilerimdeki çukur yüzünden kaza yapmaktan kurtulacağım. Ama bununla beraber ani kararımla belki de yan şeritteki arkamdan gelen arabaya çarpışacağım. Ya direksiyonu çevireceğim ne malum? Ya da sol yerine sağa gitmeyeceğim? Ya da aracı durdurmayacağım? Birinin beni sollayıp ilerideki çukura benden nce girmesi ile kazadan kurtulmam gibi bir ihtimal de var. Yolun nlem için kapatılması ihtimali de var. Giderken kalp krizi geçirip ondan kaza yapma ihtimalim de var. O arabaya hiç binmeme ihtimalim de var. ... Burada demek istiyorum ki ufacık bir tercih veya etken bile geleceğini bu kadar basit bir şekilde değiştirmeye yetiyorken yaşanmamış meselelere hele bir de insan etkeni ve insanın dışındaki dış çevre etkileri varken nasıl kesinmiş gibi yaklaşabiliyorsunuz? Ha üstteki rnekten bana dersen senin arabaya bindiğini biliyorum ondan kaza yapma ihtimalin var diyorum. Ona geleceği grmek değil olabilecek herhangi bir şeyin olasılığı üzerinden tahminde bulunmak denir. nemli olan arabaya binmeden hatta araba sohbete dahil olmadan çok daha nce sen byle bir şey geçireceksin diyebilmek.

konudan bagımsız anarsistin yazısını grdüm de içim bir garip oldu :/ konuya da çizik attırıyorum güzel konu. sondaki çerez soruna gelirse geçen gün izledigim belgeselde stephen hawking de 'tanrı evreni yaratmış olamaz, çünkü big bang'den nce zaman yoktu, dolayısıyla evreni yaratacak zaman da olmadı.' diyordu. burada hatalı olan konu semavi ve diğer bir çok dinde tanrının fiziksel yasalara bagımlı olduğu algısı yatıyor. koskoca stephen hawking neden byle düşünüyor şaşırdım açıkçası dinsiz biri de olsam :D birisi de izafiyete yalan demiş. tebrikler kardeş devam i ve got nothing against god. its his fan club i cant stand.

Güzel konu. İlk paragrafla ilgili, "Hatasız Düşünme Sanatı" isimli kitabı tavsiye ederim. Kendimizi ne kadar üstün grsek de, hayattaki amacımız diğer canlılarla aslında aynı. Sonsuza kadar yaşamak. Ancak insan türleri belli bir bilişsel kapasiteye kavuştuktan sonra, içgüdüsel olarak bu amacına hizmet etmeye devam etse de, kendine farklı amaçlar atamaya başlıyor. Programına aykırı davranarak üremeyi, hayatta kalmayı devam ettirmeyen canlılar dahi oluşabiliyor. Evredeki sabitler, beni, bir simülasyonun içinde yaşadığımızı düşünmeye itiyor. Yani en basitinden ışığın, evrenin hız limitlerinin olması, aslında bir bilgisayar programında tanımlanan global değişkenlerden farksız geliyor bana. Her baktığın yerde karşılaştığın limitler ve canlılardaki farklılığın aslında çok küçük olması, hepimizin bir kod parçacığında yaşayan, ve zamanla bu kod parçacığının kendi içerisinde belirlenmiş limitleri dahilinde oluşmuş canlılar olduğumuzu düşündürüyor bana. Çok eski bir düşünce, ancak şu an için kendimce en tutarlı bulduğum düşünce bu. Peki byle bir simülasyon içerisinde aynı simülasyon tekrarlanamaz mı? Bizler, bizim sistemimizi oluşturan bir canlı varsa onların bilgi seviyesine ulaşamayacağımız için, oluşturacağımız simülasyon evren de kaynak tüketimi açısından kendi evrenimizden daha verimsiz olacaktır. zellikle oluştracağımız simülasyon evrende canlılığın başlangıcı, kaynak tüketimini çok daha üst seviyelere çıkaracaktır. Bu noktada bazıları tüm fonksiyonları çalıştırmaya gerek olmadığını, sadece oluşan canlıların o an grebildiği yerlerin çalışmasının yeterli olacağını sylüyor. "There probably is a God. Many things are easier to explain if there is than if there isn't." Bu alıntıyı da "Stephen Hawking müslüman oldu" tarzında haberlerde grdüğümüz amaçla yazmadım, not düşeyim :) Hocam guzel bir noktadan yakalamissin gercekten. Evreni emule etmek icin gerekli kaynak, evrendeki toplam kaynaktan daha fazla olmalidir. Ornek olarak, evrendeki her foton icin bir degisken tutsak yine evrendeki toplam enerjiden fazla enerjiye ihtiyacimiz vardir. What I cannot create, I do not understand. Richard Feynman

james gleick Homo sapiens, yaşamak için, diğer canlıların yaşamasına muhtaç; obligat parazit türüdür. "Sen olursan boş bardak, sana olur koyan çok su. a. g."

ba zı şeylerin geleceğini grebilir; daha doğrusu ngrebiliriz. bunun için davranışları, davranış ilişkilerini bilmek lazım. insan davranışı, makine davranışı, gezegen davranışı.. "ne olursa şu davranış sergileniyor, şu olursa nasıl bir davranış gsterir" gibi sorularla bir objenin davranış haritası çıkarılabilir. bu obje insan da olabilir. davranış bilimci psikologlar insan davranışı üzerinde birçok bilimsel çalışma yürütüyorlar. bu çalışmaları kullanan şirketler tüketici davranışlarını nceden kestirebiliyorlar. esnaflar bile nceki gzlemlerine dayanarak gelecek ayın hangi gününde müşteri yoğunluğu bekleyeceğini kestirebiliyor. sayısal lotoyu düşünelim, rastgele çekildiğini varsayıyoruz ama malesef rastgele birşey yok. elimizde senelerin verisi var aslında, bu verilerin topların çekildiği ortamın sıcaklığıyla, nemiyle, düğmeye basan kişinin düğmeye basılı tutma süresiyle , ortamdaki hava basıncıyla vs.. şimdilik kestirebileceğimiz doğrudan bir ilişkisi yok gibi grünüyor ama bir gün biri sistemde bir açık bulup belki de sayısal lotoyu tahmin etmede oldukça başarılı bir yntem bulabilir. yani, bu konular biraz hassas. fazla takmamak lazım. aklıma bi' film geldi, sanırım adı "pi" idi. tavsiye ederim. RockZs tarafından 11/Tem/15 00:05 tarihinde düzenlenmiştir

Her şeyden nce, emülasyon değil simülasyon. Teşekkür ederim. İyi akşamlar. krypt tarafından 10/Ağu/15 21:50 tarihinde düzenlenmiştir while (1<2)

Dindar arkadaslar bir zahmet konuyu okumadan gecerlerse kendileri icin daha hayirli olur. zaman, gelecek ve geçmiş üstüne konuşmayı kafa yormayı çok severim mutlak hobilerimden biri gibi oldu artık ancak şu yazıyı grünce başlıktan soğudum bu ne biçim bir yaklaşımdır be hoca? ayıp <love> <canimcicimaylari> <uzatmalar> <kavgagurultu> </love>

deja vu ya metafizik diorsan susuyorum hocam Hocam deja vu norolojik bir durum, konumuzla bir ilgisi yok. Bunda metafiziksel birseyler aradigin hissine kapildim. What I cannot create, I do not understand. Richard Feynman

geleceği grmek değilde. sanki marketten alışveriy yapıyorum ama sanki o anı daha nce tıpkısının aynısını yaşamışım gibi geliyor. enteresan bir konu takip. Minimalist Değilim Tembelim

Bu konudaki güzel kaynaklardan biri de Adam Fawler'in Olasiliksiz kitabidir. Tek Yol Atatürk 1881 -

hocam evreni simüle etmek için ancak yeni bir evren yaratmamız lazım. simülasyon aşamasıda şu anki bilinen tüm pozitif bilimleri de gz nüne alıp dünyadaki tüm bilgisayarları bir araya getirsek değil evrenin simülasyonu bir çatalın yere düşüşünü, bir sigaranın çakmağın alev almasını bile simüle edemeyiz. evet dediğin gibi keşke byle bir şey yapabilsek mesela atıyorum temel yaradılış kuralı olan ışık hızını 300bin km/sn değil de 3bin km/sn olarak değiştirip farklı itersayonlar deneyebilsek. :) evren, daha doğrusu varlık bana kocaman bir matematik okyanusu gibi geliyor, nasıl desem "kelebek etkisi" tanımı çok ama çok basit kalıyor açıklamak için. o kadar çok dinamik değişken var ki. tüm evreni simüle edemeyiz belki. ancak tersine bir simülasyon modeli çalıştırabiliriz. kim biliri belki yapa zeka ve bilim o kadar gelişir ki belki bir gün çok karmaşık olmayan eşyalar için ısı, ışık, ses, kimyasal, elektriksel vs şeyleriçin olabilir ama bir canlının simüle edilmesi için zibilyon milyar sene geçmesi lazım. en basiti yukrada dediğin gibi kitap okurken gĞaark diye geğiren adamı simüle etmen için ne zaman geğireceğini bilebilmen için, yediği yiyecekten tut bağırsaklarındaki parazite, bulunduğu ortamın sıcaklığına, havadaki oksijen miktarına, esen rüzgardan bilmem neye kadar trilyon tane değişkeni gz nüne alman lazım. son olarak dindarlar uzuk dursun demişsin kusura bakma ama devlet bahçeli gibi ben sizi yok sayıyoruma gelmiş olay :) hocam malum burası teknoloji bilişim forumu herkes iyi ktü yazılımdan bilişimden anlıyor, bildiğin üzere teknolojinin bilişim anası, doğduğu yer silikon vadisi. doğrusu silisyum vadisi olacak ama biz yanlış anlamda kullanıyoruz, bildiğimiz silikonla silisyumun bi alaksı yok yani teknolojinin bilgisayarn temeli silisyum. bilinen teknolojiler tüm silisyum elementinden elde ediliyor. bundan 300 sene evvel ne bilgisayar vardı ne elektrik ne de programlama dili, elektriğin icadı transistrün keşfi, bilgisayarın icadı, ilk programlama dilleri, windows, unix, linux, ios, android o bu şu derken günümüzdeki seviyeye kadar geliştirdi teknolojiyi insanoğlu. şu an ki tüm elektronik bilişim vs gelişimlerin temelini oluştuan silisyumu yaratan tanrı o aptal atomun içine şu anki bildiğin ve ileride çıkak bilemediğimiz her türlü şeyi gmmüş, zetle demek istiyorum ki tanrı silisyumu yaratırken java yı da, delphi yi de, windowsu da, facebook u da, gta yı da minecraftı da içine gmmüş. başa dnersek geleceği grmek adına simüle etmeye çalıştığımız evreni kodalayan çok pis kodlamış. tanrı nasıl geleceği bilir, kaderi nasıl bilir sorusunun cevabı bu cümlede işte. senin yapmaya çalıştığın şeyi o zaten yapabiliyor. cann tarafından 10/Tem/15 22:42 tarihinde düzenlenmiştir Yazana zahmet vermeyen yazı okuyana lezzet vermez...

hocam heisenberg belirsizlik ilkesinden deneysel bir sonuç gibi bahsetmişsin yani lçümün imkansızlığı olarak ele almışsın ama benim bildiğim maddenin doğasında var bu belirsizlik. soruna gelirsek eğer tanrı dediğin kavram dinlerden dinlere anlayıştan anlayışa değişir, "mutlak irade" denen şeyin gerçekleşmesi ve dediğin paradoksun yaşanmaması; tanrının 4 boyuttan da bağımsız bir şey olmasıyla çzülebilir. Ancak benim şahsi fikrim byle belirsiz bir durumda byle bir paradokstan bahsetmek yanlış olur. İnsan; insan olsaydı, insan olmazdı..

Anlamadığım şeyler var yazıda. Fazla kafa yormadım ve tamamını okumadım. Bu evren emulasyonunu normalden milyarlarca kat hizli calistirirsak, bugune geldigimizde, evrenimizde bizim gibi, dunyada yasayan cep telefonu kullanan insanlar gormeliyiz, tabii eger her seyi dogru yaptiysak. Belki teorilere biraz kafa yorsam bu cümleyi anlayabilirdim. Belki yanlış bir şey syleyecem fakat yinede sylemek istiyorum. Her şeyi %100 bilsek ve big bang'i sanal ortamda tekrar canlandırsak şuan dünyanın bu konumda olacağını, galaksimizi ve hatta kıtaların ayrılmasına kadar her detayı sanal ortamda grebikecektik. Ama canlı varlıklar uzayda ilerleyen bir taş misali hesaplanabilir girdiler değildir. Mesela telefon belkide tesadüfen bulundu. Belkide bir gün mutlaka bulunacaktı erken ya da geç bulundu. Bunu bilemeyiz. Big bang'e kadar herşeyi baştan kurup oynatsak belkide şuan dünydaki insanlar çok farklı bir düzen içerisinde yaşıyor olabilirlerdi. Sanal makine big bang sonrası dünyanın bu konuma gelip canlılar için uygun bir gezegene dnüşeceğini hesaplayabilecek fakat canlı yaşamının bilgiğimiz şekilde ve düzende ilerleyeceğini kesin olarak bilemeyecekti. Bilmesi mümkün değil. Kader din katma dediğin için ben byle düşünüyorum. Teorileri anlamaış olabilirim. Sonra dikkatli okuyup araştıracam. CyberAngel tarafından 10/Ağu/15 20:26 tarihinde düzenlenmiştir

Diğil geleceği grebilmek kendimi grebilsem kendimi tanıyabilsem oda yetecek

Hocam biz daha bir sigara dumanının havada takip ettiği yolu bile kestiremiyoruz evren şurada dursun. Çerezlik soruya gelince benim farklı bir yorumlamam var. Her ne kadar benzer davranışları yapmaya meyilli olsak da, nceden kestirilebilir olsak da çok çok nadir şekilde bu kalıpları terkediyoruz. Mesela hergün eve A yolundan gidiyorum ama o gün canım B yolundan gitmek istedi. Normalde A restoranttan yemek yerim ama bugün canım B restorantından istedi. Biz evreni en baştan simule ettiğimizde insan duygu ve davranışlarına ait ne varsa en ufak parçasına kadar hakim olmalıyız ki ortaya tek bir evren çıksın. Şimdi determizm ve zgür irade başlığı altında zgür irade hakkındaki yorumun: "Ozgur irade var midir? Yapilan bircok sosyal psikoloji deneyi belirlenen sartlar altinda, insanlarin tamamina yakininin beklenen sekilde hareket ettigini gosteriyor. Insanlar kendilerinin ozel olduguna inanirlar." şeklinde. Buradan yola çıkarak bu azınlıkların yani tamamına yakın olmayan ve beklenmeyen şekilde hareket eden bu insanların sayesinde milyarlarca kırılma ve milyarlarca evren oluşuyor. İşte tanrı tam bu noktada devreye giriyor. Tüm bu milyarlarca evren simule edilmeden de bu evrenlerden herhangi birindeki A konumundaki bir kuşun A zamanında kanadını çırpmadan asırlar nce o kuşun A konumunda ve A zamanında kanadını çırpabileceğini biliyor. Bu durumda enteresan olan nokta bu ana kadar ve bundan sonraki her şeyin zaten simüle edilmiş olması ve bizim yaşantımızın aslında çoktan sonlanmış olduğu gerçeği. dudaklarına değen yağmur bir parça rujundan çalar. dudaklarına değen yağmur bile, bir parça rujundan çalar. benim değemediğim o dudaklarına değen yağmur, bir parça rujundan çalar. // bi gün buralarda yeni bir ağaç yeşerecek ve biz glgesinde mürekkepler tüketeceğiz //

"cükümde cıban cıktı ne yapmalıyım" / "kız arkadasım hamile kaldı nerede aldırabiliriz" tarzı konular grmektense byle konuları grmeyi destekliyor ve fizikle arası iyi olan müridlerimizin anlasılır düzeyde güzide mesajlarını okumaktan kıvanc duyuyorum. %40 indirimli olarak "Centos Sistem ve Sunucu Ynetimi" adlı kitabımızı satın alarak, Linux üzerine yapılacak olan devam projeleri icin destekte bulunabilirsiniz : http://www.hepsiburada.com/centos-sistem-ve-sunucu-yonetimi-oku-izle-dinle-ogren-p-KKODLAB01579

Bir abümden duyduğum ve afalladığım birşeyi paylaşmak istiyorum. Hani kafa yoruyosunuz ya en başta ne vardı? tanrı geleceği grüomu falan... Şu da bi seçenek dahilinde. Belki de tanrı yok fakat çok uzak bir gelecekte fizik kanunların çerçevesinde oluşacak, ya da yapacaz belki yada paralel evrende biri teknolojiyi çok ilerletip tanrı yapacak. Sonra tanrı zaman yolculuğu yapabildiği için geçmişe gidip herşeyi Yani tanrıyı hep sunun sebebi nedir diye sorup geçmişte arıyoruz, aslında gelecekte de aramamak için bir sebep yok. Çünkü zaman yolculuğu da yapabilir. Nush ile uslanmayanı etmeli tekdir, Tekdir ile uslanmayanın hakkı ktektir!

https://evrenindili.com/ Hocam buyur geleceği grmenin en güzel rneği Google bana bu verdigin site icin zararlidir diyor? Edit: Actim sertifika hatasiymis bir sey degilmis herhalde. Insanlar nelerle ugrasiyor ya cok mukemmel :D izzmarit tarafından 11/Ağu/15 15:28 tarihinde düzenlenmiştir sigara değil, balık olan.

Hayati boyunca kağıt üzerinde 2 boyutlu makine çizen ihtiyar makine muhendislerinin, 3 boyut hakkinda hiçbirşey bilmeden fikir yurutmeleri gibi geldi sorular. Ki sen 5. boyutu sorguluyorsun, kolay gelsin.

Temelde benim grüşüm, zaman kavramı yoktur. Uyurken ya da çok zevkli bir iş yaparken geçen 1 saat ile, çok sıkıcı bir dersi dinlerken ki geçen 1 saat kişiye gre aynı değildir. Bu zaman olayı bence tamamen algısal bir durum ve kişiden kişiye değişen bir olgudur, hatta bunula ilgili çok güzel bir szümüz vardır; "zamanın nasıl geçtiğini anlamadım". Yani zaman kavramı olmayan bir evrende gelecekten bahsedemezsiniz. Geleceğe gidiyim diye bir durum sz konusu değildir, vücudun daha yavaş yaşlandığı bir gezegene gidip tekrar dünyaya dndüğümüzde bizim algımızda geleceğe gelmiş oluruz ama bu durum evren için geleceğe gittiğimiz tezini sz konusu etmez. Sadece sizi tanıyan insanlar ve kendinizde byle bir algı oluşturabilirsiniz. Evren "an" dediğimiz kavramdan oluşur ve tekrar o "an"' a dnme durumu ya da o "an"' ı ileriye sarma sz konusu değildir. Son olarak bir parçanın aynı anda iki noktada olması sz konusu olmadığından da geleceği grebilirsiniz ama tekrar o ana dnüp anlatamazsınız, o anki "an"' dan devam edersiniz :) ozgunlu tarafından 11/Tem/15 13:45 tarihinde düzenlenmiştir Hello, i am nothing. I come from Neverland.

çizik Nasıl anlatsam, inandığın her şeye inanmıyorum. Biliyor musun bir gün gerçekten gideceğim. Neresi onu bilmiyorum. Kuş lür, sen uçuşu hatırla...

Selam muritler. Uzun suredir, gelecegi gormek, ozgur irade, determinism gibi konulara kafa yoruyorum. Zaman zaman j4x ile bu konulari tartisiyoruz, bazen saatler suruyor . Bazi dusuncelerimi yazdim, sizin de dusuncelerinizi merak ediyorum, bir sartla. Konu hic bir sekilde metafizik tarafa kaymasin, ve ozellikle dini tarafiyla ilgili yorumlar yapilmasin. Dindar arkadaslar bir zahmet konuyu okumadan gecerlerse kendileri icin daha hayirli olur. Determinizm ve Ozgur irade Ozgur irade var midir? Yapilan bircok sosyal psikoloji deneyi belirlenen sartlar altinda, insanlarin tamamina yakininin beklenen sekilde hareket ettigini gosteriyor. Insanlar kendilerinin ozel olduguna inanirlar. Ancak bu bir yanilsamadan ibaret. Hepimiz en temel hayvani durtuler tarafindan yonetilen, sinekten hallice canlilariz. Bir sinege vurmaya kalkarsak ucup kacmaya calisacagini nasil tahmin ediyorsak, insanlarin da davranislarini, belki biraz daha fazla eforla tahmin edebiliriz. Ancak yukarda bahsedilen, makro duzeydeki determinizmdir. Konumuzla pek alakasi yok. Gelelim asil soruya, evren, decartes'in ongordugu gibi bir deterministik makina midir? Bildiginiz gibi, doga, buldugumuz ya da henuz bulamadigimiz, bir takim tutarli fizik yasalarina gore isler. Dogadaki en kucuk enerji parcacigi, foton, notrino bile bu fizik yasalarina bagli olarak hareket eder, yani hic bir sey doga kurallarina aykiri davranmaz. Biz elimizdeki bilgi kirintilarina ve gozlemlere bakarak, bu doga yasalarini anlamaya calisiriz. Kimi zaman yuzeysel, kimi zaman temelden, bunda da kismen basarili olduk. Insan da diger canlilar gibi, evrendeki bu temel parcaciklardan olusan, evren yasalarina gore varligini surduren bir varliktir. Kaos teorisi Teoriye gore, bir fiziksel olay icin ilk sartlarda yapilan cok kucuk bir degisik bile, olayin gerceklesmesini ve sonucunu kokunden degistirebilir. Cogu zaman kelebek etkisi ornegi ile birlikte anlatilir. Ancak bu teori, adindan da anlasilacagi gibi, bu ardisik olaylarin rastgele gerceklestigini savunmaz. Yalnizca parametre sayisi cok oldugu icin olcum isleminin cok zor olacagini soyler, ve bunu deterministik kaos olarak tanimlar. Eger ilk sartlari %100 dogrulukla biliyorsak, gerekli hesaplamalar yapilarak, gerceklesecek olay, %100 dogrulukla onceden kestirilebilir. Evren emulasyonu Diyelim ki evrenimizin ilk sartlarini %100 dogrulukla biliyoruz. Evrenimizin fizik kurallarini da ayni sekilde %100 biliyoruz. O halde evreni ilk anindan itibaren bilgisayar ortaminda emule edersek ne olur? Bu sanal makina altinda isletim sistemi calistirmak gibidir, ancak emule ettigimiz, CPU, RAM degil, doga yasalaridir. Isletim sistemi, yani bu makinada calistirilacak olan yazilim ise, evrenin ilk sartlaridir, yani hangi fotonun hangi lokasyonda oldugu vb. Bu sartlarla big bang'in bilgisayar ortaminda calistirdigimizi dusunelim. Bu evren emulasyonunu normalden milyarlarca kat hizli calistirirsak, bugune geldigimizde, evrenimizde bizim gibi, dunyada yasayan cep telefonu kullanan insanlar gormeliyiz, tabii eger her seyi dogru yaptiysak. Yani evren, tamamen ayni initial condition'lar ile milyarlarca kez yeniden baslatilsa da, sonucta evrendeki her parcacik, bu evrenin fizik yasalarina gore hareket edecegi icin, nihayetinde ayni noktaya gelecegiz. Yani evren deterministik bir makina. Peki ilk sartlara, bir tane fotonun yonunu derecenin milyarda biri kadar farkli olarak koyarsak ne olur. Kaos teorisinin de belirttigi gibi, ortaya tamamen farkli bir evren cikabilir. Ornek olarak, o foton, 3 isik yili sonra normalde yanindan gecip gitmesi gereken bir gezegenin icine duser, ordaki bir canlinin DNA'sinda bir mutasyona neden olur, canli cok daha farkli bir evrimsel yol izler vesaire. Yani ilk sartlarin %100 dogrulukla bilinmesi hayati oneme sahip. Ilk sartlar elimizde olsaydi Bu durumda, bilgisayardaki evren makinamizda, evreni emule ederek, gunumuze kadar gelir ve olaylari izlerdik. Bilgisayarimizda calistirdigimiz evren, her seyi hatasiz yaptiysak, butun tarihimizi bize gosterirdi. Daha onemlisi, bu durumda, biraz daha ileri sararak, "gelecegimizi bile gorebilirdik". Gelecegi gorme paradoksu Evren deterministik bir makina, ve biz de evreni emule ederek gelecegimizi gorduk. Peki bu durumda zaten bildigimiz gelecegimizi degistirirsek ne olacak. Eger gelecegimizi degistirebiliyorsak, ilk sartlarin bize on gordugu gelecek, aslinda yanlistir. Zira ilk sartlara bakarak, insanlarin boyle bir sanal makina yapacagi ve evreni degistirecegi, emulatorde gorunmeliydi. Peki gorunseydi ne olacakti? Bu kez insanlar, "demek gelecegi gorunce, hemen bu sekilde degistirmeye calisacakmisiz" diyerek, emulatorde gordukleri sekilde degil de farkli bir sekilde gelecegi degistirebilirlerdi. Bu boyle sonsuza kadar gider, demek ki evrenin gelecegini dogru bir sekilde tahmin etmek imkansiz. Peki bu imkansizlik hangi fiziksel limite dayaniyor? Isik hizi, Heisenberg belirsizlik ilkesi Oncelikle, evrenin ilk sartlarini bilmemize imkan yok. Cunku big bang sirasinda yayilan isik fotonlari, 13 milyar yil once yola cikti, onlari yakalayip evrenin ilk durumunu hesaplamak veya mevcut durumunu hesaplamak, fiziksel olarak imkansizdir. Bunun sebebi ise, evrende hic bir bilginin isiktan hizli yol alamayacagidir. Evrenin baslangicindaki ilk sartlar bilinemeyecegi gibi, mevcut sartlar da isik hizi sorunu nedeniyle bilinemez. Mevcut sartlari bilseydik, bulundugumuz andan itibaren evreni emule edebilirdik, yani gecmisi degil ancak gelecegi gorebilirdik. Heisenberg belirsizlik ilkesi ise sunu soyler. Bir parcacigin fiziksel konumunu ne kadar hassas olarak bilirsen, onun momentumunu o kadar belirsizdir. Bu da olcum ile ilgili bir teoridir. Yani bir foton veya elektronun fiziksel konumunu ve momentumunu tam bir hassaslikla olcmek imkansizdir. Bir baska deyisle, birakin tum evrenin mevcut sartlarini bilmeyi, tek bir temel parcacigin bile, emule etmek icin gerekli bilgilerini ogrenemiyoruz, birini ne kadar kesin bilirsek digeri o kadar belirsiz oluyor. Dindar arkadaslar coktan birakmislardir okumayi, cerez niyetine bir soru :) Gelecegi bizim bilemeyecegimiz, malum paradokstan dolayi ortada, sebepleri ile ilgili de isik hizi ya da belirsizlik ilkesi olabilir diye iki tahmin yuruttum. Peki gelecegi bilen biz degil de tanri olsaydi ne olurdu. Tum monoteist dinlerde tanri gelecegi bilir. Diyelim ki tanri insan'i t1 aninda yaratti, ve haliyle tum gelecegini, yapacaklarini biliyor. Bu insan 75 yasinda kitap okurken igh diyerek olecek. Peki tanri bu adam 30 yasindayken, kafasi bozulup bu adama yildirim carptirirsa ne olur? Haliyle adam olur, ancak t1 aninda tanri, bu adamin gelecegi olarak 75 yasinda kitap okurken olecegini gormustu. Yani t1 anindaki tanri aslinda gelecegi yanlis biliyordu. Bu durumda tanri da insan gibi, mevcut paradokstan dolayi gelecegi gorememeli. What I cannot create, I do not understand. Richard Feynman

Ya aslında biz, bizden daha gelişmiş canlıların zgür irade var mı sorusu için oluşturduğu bir evrendeysek? Ve hatta o evrende ışık hızı 300bin km/sa değil de 3milyon km/sa ise ve adamlar biraz yavaslatsak nolur diye düşünmüş olsa mesela.. Otostopcunun galaksi rehberindeki 42 cevabının sorusu gibi.. Bilenler demek istediğimi anlamıştır. If my calculations are correct, when this baby hits eighty-eight miles per hour... you"re gonna see some serious shit.