1901 yılında Balıkesir'in Savaştepe bucağında dünyaya geldi. Babası, Posta-Telgraf memurlarından Hakkı Bey?dir. Abhazya'dan sürülen Çerkes göçmenleri arasında Trabzon'a gelmiş bir ailenin çocuğudur .

Savaş yıllarından sonra İstanbul?a dönüp tıp eğitimini tamamladı (1922). Hayatını genel cerrah olarak sürdürdü. 1940?lı yıllarda gönüllü olarak?şark hizmeti?ne gitti; Sarıkamış?ta görev yaptı. Bu görev sırasında vereme yakalanan Hikmet Bey, İstanbul?da bir senatoryumda bir yıl kadar tedavi gördü fakat sağlığına kavuşamadı; 1945 yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Karacaahmet Mezarlığı?na defnedilmiştir.

Tıbibiye öğrencisi iken İstanbul?un işgaline karşı okulda direniş örgütlenmesinde aldığı rol ve Tıbbiyelilerin temsilcisi olarak katıldığı Sivas Kongresi?nde yaptığı manda karşıtı konuşma ile tanınır. Kurtuluş Savaşı?na katılmış; savaştan sonra genel cerrah olarak görev yapmıştır. Gazeteci ve sanatçı Orhan Boran'ın babasıdır.

« Arkadaşlar, gençliğe bakın; Türk milli bünyesindeki asil kanın ifadesine dikkat edin! Gençler, vatanın bütün ümit ve istikbali size, genç nesillerin anlayış ve enerjisine bağlanmıştır,?" diyerek Hikmet Bey?e donmüş ve "Evlat; müsterih ol. Gençlikle iftihar ediyorum ve gençliğe güveniyorum. Biz, azınlıkta kalsak dahi mandayı kabul etmeyeceğiz. Parolamız tektir ve değişmez: Ya istiklal, ya ölüm!

Bu konuşmayı Mustafa Kemal şu sözleriyle değerlendirmiştir:

Tifüs aşısı denemeleri

« Paşam, murahhası bulunduğum tıbbiyeliler beni buraya istiklal davamızı başarma yolundaki mesaiye katılmak üzere gönderdiler, mandayı kabul edemem. Eğer kabul edecek olanlar varsa, bunlar her kim olurlarsa olsunlar şiddetle red ve takbih ederiz. Farz-ı mahal , manda fikrini siz kabul ederseniz, sizi de reddeder, Mustafa Kemal?i vatan kurtarıcısı değil vatan batırıcısı olarak adlandırır ve tel?in ederiz .

Hikmet Boran (d. 1901, Savaştepe - ö. 1945, İstanbul), Türk doktor.

14 Mart Tıp Bayramı'ndaki rolü hakkında

Milletvekilliği teklifi

Sivas Kongresi?ndeki manda karşıtı konuşması

Hikmet Bey, tıp öğrencilerinin temsilcisi olarak katıldığı Sivas Kongresi?ndeki konuşması ile tanınır. 7 Eylül 1919?da yapılan ikinci celsede verilen önergede Hikmet Beyin de imzasi vardır Kongrenin 9 Eylül 1919 gecesi, mandacılık tartışmasında bu konuyla ilgili olarak Atatürk?e hitaben yaptığı konuşmada

Sivas Kongresi?nden sonra Hikmet Boran, yakın arkadaşı Yusuf Bey ile birlikte, Dr. Adnan Adıvar?ın başhekim olduğu Ankara Cebeci Askeri Hastanesi?nde, bakteriyoloji uzmanı Tabip Albay İbrahim Tali Bey ?in başında bulunduğu laboratuvarda aşı yapımında çalıştılar . İki arkadaş, İbrahim Tali Bey?le beraber kendi üzerlerinde tifüs aşısı denenmesini, gönüllü olarak kabul ettiler. Gösterdikleri bu fedakarlık üzerine, Mustafa Kemal tarafından Hikmet ve Yusuf Beyler?e rütbe verilmiş ve maaş bağlanmıştır.

TBMM kurulunca arkadaşı Yusuf Bey ile birlikte eğitimini yarıda bırakarak Ankara?ya gitti. İki arkadaş, Cebeci?deki Asker Hastanesinde İbrahim Tali Bey?in başkanlığında tifüse karşı aşı üretmek için çalıştılar.

Atatürk'ün 1938'de vefatından sonra ise Hikmet Bey?in sağ olduğu ve Albay rütbesiyle bir askeri hastanenin başhekimliğini yapmakta olduğu öğrenildi.

Cumhuriyetin ilanından sonra bir gün sofra sohbetlerinde Mustafa Kemal Paşa, Hikmet beyi hatırlayarak, kendisinin bulunup milletvekili teklif edilmesini emretti. Hikmet Bey bulunamadı ve Cumhurbaşkanına yanlış bir haber olarak öldüğü bilgisi ulaştı. Buna çok üzülen Atatürk, sofra sohbetini sona erdirdi.

demiştir. Duyduğu coşku ve heyecanla söylenmiş bu sözler, kongre salonunda büyük etki yaratmıştır.

1919'un Mart ayında, İstanbul'da, Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane, İngiliz birlikleri tarafından işgal edilmişti. İşgalcilere karşı ayaklanmak ve okulu kurtarmak için çareler arayan öğrenciler; okulun kuruluş yıldönümü olan 14 Mart'ı topluca kutlamaya karar verdiler. Tıbbiye 3. sınıf talebesi olan Hikmet Bey önderliğinde büyük bir gösteri yaparak okulun iki kulesi arasına büyük bir Türk Bayrağı astılar. İşgal kuvvetleri bu duruma müdahale ettilerse de durduramadılar. Olayın yıldönümü olan 14 Mart, tıp camiasının emperyalist güçlerin karşısına resmen çıkışının yıldönümü ve bugünkü Tıp Bayramı'nın sebebini oluşturdu.

Mustafa Kemal Atatürk, milli meselelerde askeri tıp öğrencilerinin öncü olduğu kanaatini çeşitli zamanlarda dile getirmiştir. Sivas Kongresi'nde Hikmet beyi alnından öperek; "Daima ilerici ve devrimci fikirlere alemdarlık etmiş olan tıbbiye?nin mümessili olan genç." diye tanıtması, Türk hekimleri için bir övünç kaynağı kabul edilir .

Yükseköğrenimini İstanbul'da Tıbbiye Mektebi'nde yaptı. İstanbul?un işgale uğradığı günlerde İngiliz birliklerinin işgali altında bulunan okulda düzenlenen gösterilerde öncü rol oynadı. Üçüncü sınıf öğrencisi iken Sivas Kongresi?ne katılmak üzere Tıbbiyelilerin temsilcisi olarak seçilen Hikmet Bey, İstanbul?dan kaçarak Sivas?a gitti. Kongreye İstanbul?dan katılan üç delegeden birisiydi. Sivas Kongresi?nde, Mustafa Kemal'e hitaben yaptığı konuşması ile tanındı.

Mustafa Kemal'in bu sözleri üzerine Hikmet Bey de yerinden fırlayarak: "Var ol Paşam!.." demiş ve Mustafa Kemal?in elini öpmüştür.

Sıhhiye subayı olarak Büyük Taarruz?a katılan Hikmet Bey, İzmir'e giren ilk birlikte subay olarak görev aldı.

Yaşamı