Başkalarının kırıcı ve zarar verici tenkitlerine karşı insanın içinde her zaman bir kalkan olmalıdır. Bu da Sabırdan başka bir şey değildir. Zira hiç beklenmedik ve umulmadık bir anda bu tenkit okları gelip sineye saplanabilir.

Bence bu hayat yarışı insana böyle bir bekleyiş toleransı tanımayacaktır. Kenara çekilen insan, hacil bir duruma düşer. Ve yenilgilerin en fecisine düçar olur? Bu sebepten yalnız dahi olsa hayat yolundaki vazifesine devam etmeli insan. Adımlarını daha sağlam atmalı ve hedefe varmak için kanatlanmalı. Daha bir şevkli, daha bir güçlü ve heyecanlı yürümeli bu çetin yolu?

Metafizik bir buse kondurulmuş hangi çekirdek hangi rüzgarın kahir pençesinde yokluğun bağrına sürüklenir. Asla? böyle bir şey mümkün değildir?

Şevkini yitirmek bazen iç kuruluğunun bir işaretidir. Şevki kıran bir kişinin sözü buna bir bahanedir. Filizlenme cehdi ve potansiyeli olan bir tohumu hangi fırtına, hangi sel kurutup çürütebilir.

Küçük hadiseler, basit olaylar ve minik üzüntüler insanı yeis kuyusuna atmamalı ve yalnızlığın girdabına yuvarlamamalı?

Fakat buna rağmen seni dinlemeyen ve fikrine itibar etmeyenlerin toplumun tamamını teşkil ettiği bir zeminde? DOĞRU BİLDİĞİN YOLDA YALNIZ YÜRÜMEKTEN KORKMA? prensibini asla unutmamalı ve kor kor yanan düşünceleriyle baş başa çileli bir ömür sürmesini bilmelidir?

Bu ne güzel bir seviyedir. Ama sadece zirvelere verilir?

İlahi nefha insan ruhuna üflendiyse asla kişinin nefesi ve soluğu, dirilişe ait sözü, sazı kesilmez?

Pekala, çevrede hiçbir dostu kalmamış veya böyle bir bölgede Yalnızlık kulvarına düşmüş bir insan ne yapmalıdır? Ya hayat koşusuna devam edecek, gönül ve fikir adalelerini sağlam tutacak ya da bir özürlü gibi kenara çekilip tamamen ölüme gitmenin veya çökmenin zamanını bekleyecek?

Bir de insan bu yolda fazla septik olmamalı? Başkalarının kendine kötülük yapmaya çalıştığı vehmi, hayat yolunun en feci bir mikrobudur ki insanı çok kısa sürede hasta eder ve dermansız bırakır. Her insanın kendinin iyiliğini düşündüğünü zannetmek de belki bir safdilliliktir ama evvelki gibi zararlı bir mikrop değildir. Hiç olmazsa bütün kanatlar kırılsa ve dökülse sevgi kanatları onu menzile ulaştırır ve dehasının meyvelerini geçtiği yollara serpmeye vesile olur?

Yalnızlık kulvarından koşusuna devam eden insan bu kulvara lüzumsuz bir şekilde kendini ittiyse, bence makbul bir yol alma şekli değildir bu? Hani Lut ?un, İbrahim ?in yalnızlığı, Nuh ?un kimsesizliği gibi bir şey olursa belki mazur görülebilir?

Bence insanın kalbinin böyle tenkitlere karşı nasır bağlamış bir yönü olmalı? Bu bir zırh gibi, kabuk gibi bir şey olarak düşünülebilir? Böyle tenkitleri hissettiğinde insan o yuvanın içine gizlenmelidir. Hassasiyetine gelen darbeler ve bunların çoğalması bir zaman gelir dayanılmaz acılar vermeye başlar. İşte bu acılar bir müddet sonra insanı hiçbir tenkite kulak asmama duyarsızlığına doğru iter. Bu tehlikeli bir yanlışlıktır. Zira insan müspet tenkit için devamlı, bir yönünü hassas tutmalı ve o cihetten gelecek onarma hamlelerine karşı hüşyar bir şekilde beklemeli?

En zor şeydir tek başına kalmak. Seni anlamayanlar içinde kendi fikrinle kor kor yanıp tutuşmak. Sağında solunda ümidi fersiz, gönlü nefessiz insanlarla bir arada bulunmak? Doğru bildiğin yolda yalnız başına da olsun korkmadan yürümelisin, ama bu, zorların zoru bir hamle ve aksiyondur? İnsanların birbirlerinden güç almaları en normal hadisedir. Ama dehalar için bu lütuf azdır. Onlara kendi iç dünyalarında bir rahmet esintisi gönderildiği için, dıştan etkilenme ve potansiyel kazanma pek verilmemiştir?

İnsan elbette başkalarının tenkitlerine ihtiyaç içinde bir ömür yaşar. Ama bu müspet tenkit olursa insana yarar sağlar. Yıkıcı ve yara açıcı tenkitler insanların şevkini kırmaktan başka bir işleve sahip değildir?

En son acıların dayanılamayacağı bir anda, nefesinin kesilmeye yüz tuttuğu ve ancak kendine yetecek kadar bir soluğu kaldığını hissettiği bir demde insan kenara çekilip iç dünyasının tam kurumasına engel olmalı? Bu kenara çekiliş, ruhun dermansız kalmasıyla ve kan kaybının artmasıyla ortaya çıkan bir geri hamledir. Bir inziva gibi, bir kendini yenileme gibi bir zaman kazanma hamlesi olarak görmeli bunu.

Yoksa insan kendine ait zaman ve zemini bulduğu anda, havaya bakıp tohum ekmeye çıkan çiftçiler gibi hemen toplum içine girmeli ve kalplere, ruhlara iyilik ve güzellik tohumlarından ekmeye başlamalı?

Ama safdil bir şekilde onlar dış dünyada her söylenene kanmazlar? Fikir imbiğinden, düşünce süzgecinden geçirirler söylenenleri?

Bütün sebepleri yoklayıp, bütün gücünü sarf edip doğru düşünecek ve fikirlerini paylaşacak bir dost bulmak için gayret gösterdikten sonra bence Ebu Zerlik hiçbir zaman zararlı bir şey değildir. Lakin sık sık bu iklime girmek için hayat, insanı itekler durur. Bu, her insana az çok, hayat yolunda olan bir şeydir.

Zira insanı toplumdan ve dostlarının müspet tenkitlerinden ayrı düşünmek yersiz bir düşüncedir.

Belki hadiseleri okuma ve onları yorumlama kabiliyeti bunu aşan bir özellik olarak onları dış dünyadaki çiçeklerin balından faydalanmaya yönlendirir.

Bunları çıkarmak vakti bile insan için zarara işleyen bir süredir? Hemen o zehirli oklardan kurtulmasını bilmeyen bir insanın sık sık menfi tenkitlere kulak asma hastalığı bir gün onu tamamen güçten ve takaatten düşürür ve yorgun bir yolcu haline getirir.

Kendi kendimizi kritiğe tabi tutabildiğimiz ölçüde YALNIZLIK KULVARINDA yol alabiliriz. Yoksa daima dıştan gelen tesirlere ve insanların tenkitlerine ihtiyaç içinde kıvranırız.