Fasık bir kimse de içki içmek, kadın ve oğlanlarla fazla zina etmekle gururlanır, kibir taslar! Çünkü o bunu kemal zanneder. Her ne kadar bu zannında yanlış ise de...

4. Güzellikle Mağrur Olmak

Suizan: Mümin kardeşinin kusurlarını araştırır, onun günah işlediğini zanneder. Kendi ayıplarını görmeyip başkalarının kusurlarıyla meşgul olur.

Veli kullarını vasıflandırırken de şöyle buyurmuştur:

amin efendim cümlemizden inşaAllah

Acaba ashabın üzerinde bulunduğunun onda birine sarıldığı-mıza dair kim bize teminat verebilir? Keşke biz, onların yaptıklarının yüzde birini yapmış olsaydık! Allah Teala'nın layık olduğu şekilde bizimle muamele etmesini, çirkin amellerimizi örtmesini dileriz. Nitekim O'nun kerem ve fazileti bunu gerektirir.

Hamakat ve akılsızlık, bazılarını şu şekilde meydan okuyup şöyle demeye kadar götürür: 'Siz başınıza geleceği göreceksiniz!' Şayet tehdid ettikleri insan herhangi bir felakete düçar olursa, bu felaketin 'kerametlerinden' olduğunu iddia eder. 'Allah ancak benim yüreğimi rahat ettirmek ve intikamımı almak için ona bunu yaptı!' der. Oysa abid görür ki kafirlerden birçok grup, Allah'a, Hz. Peygamber'e küfrederler ve yine abid bilir ki bir cemaat peygamberlere eziyet etmişler. Onların kimisi peygamberlerden bazılarını öldürmüş, bazılarını da dövmüşlerdi. Bütün bunlardan sonra Allah Teala, onların çoğuna mühlet vermiştir ve onları dünyada cezalandırmamıştır. Hatta onlardan bazıları müslüman olmuş, ne dünyada, ne de ahirette o yaptıklarından dolayı bir cezaya çarptırılmayacaklardır.

kibir sadece Allahın şiarıdır...

Bu, askerlerle böbürlenen sultanlar, talebelerle böbürlenen alimler arasında cereyan eder.

Hz. Peygamber bu hükmü ancak şu sırra binaen vermiştir: Kişinin bu sözü, Allah'ın mahluklarını hafife aldığına, Allah'ın affına mağrur ve azabından emin olduğuna, satvetinden korkmadığına delalet eder! Oysa bu kişi nasıl Allah'tan korkmaz? Şer olarak başkasını hakir görmek kendisine yeter de artar bile! Nitekim Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

O başka ürünü de vardır. Arkadaşıyla konuşurken ona 'Ben malca senden daha zenginim! Toplulukça senden daha kuvvetliyim!' dedi.(Kehf/34)

Bu tür gururun menşei, içte saklı bulunan kibirdir. Çünkü Hz. Aişe de eğer o kadın gibi kısa boylu olsaydı onu 'kısa boylu olmakla' anmazdı. Sanki kendinin uzun boylu oluşu Hz. Aişe'nin hoşuna gitmiş ve uzun boyluluğunu beğenmiştir. Kendi boyuna nazaran kadını kısa boylu saymış ve öyle demiştir.

Karun'un gururu da bu türdendir; zira Allah Teala onun gururunu haber vererek şöyle buyurmuştur:

İkincisi: Kulun kötü ahlaklı, alçak nefisli, habis niyetli olduğu halde ilme dalmasıdır; zira kul önce nefsinin temizlenmesi ve çeşitli mücahedelerle kalbinin takviyesi ile meşgul olmamıştır. Nefsini rabbine ibadete alıştırmamıştır. Böylece cevheri kirli kalmıştır. Bu takdirde, hangi ilim olursa olsun ilme daldığı zaman, ilim onun kalbinde kirli bir konak bulur. İlmin meyveleri, güzel olarak çıkmaz. Hayırda eseri görünmez olur.

Gadr: Verdiği sözde durmaz.

Huzeyfe gibi bir sahabi'nin bundan salim kalmaması sözkonusu olduğuna göre, acaba bu ümmetin zayıfları nasıl bundan salim kalabilir? Yeryüzünde kendisine alim denmeye layık olan ve ilmin gururu ve büyüklüğü kendisini harekete geçirmeyen bir kimse pek nadirdir. Eğer böyle bir kimse bulunursa, bu kimse zamanının sıddikıdır. Ondan ayrılmak hiç uygun düşmez. Ona bakmak ibadet olur. Onun nefeslerinden, durumlarından istifade etmek de ayrı bir fazilet!

Şer bakımından kişiye müslüman kardeşini tahkir etmek yeter de artar bile!56

estağfirullah kamil hocam ben kim had bildirmek kim.

Alimin böbürlenmesine gelince, o mağlub etmek için münazara ilminde var kuvvetiyle çalışır. Gece gündüz mahfellerde münazara, cedel, güzel ibare, secili lafızlar, garip ilimlerde arkadaşlarını küçük düşürmek ve onlara tevafuk etsin diye ilimleri hıfzetme, hadisin lafızlarında ve isnadlarında yanlış gideni reddetmek için ve dolayısıyla kendisinin faziletini, arkadaşlarının da eksikliğini belirtmek için hadisin lafız ve isnadlarını ezberlemek gibi ilimleri tahsile koyulur! Arkadaşlarından biri yanlış birşey söylerse ona hücum etme fırsatı doğduğundan dolayı sevinir. Arkadaşı isabet ettiği zaman hoşuna gitmez. Çünkü arkadaşının kendisinden daha büyük kabul edilmesinden korkar.

2. Amel ve İbadet

Cevap: Bunun iki sebebi vardır:

Kibir zerre de olsa, barındırma kendinde; Alçaldıkça yükselir, gönül Allah indinde?"

3. Haseb ve Neseble Gururlanmak

Rivayet ediliyor ki bir kişi Hz. Peygamber'in yanında hayırla yadedildi. O kişi birgün çıkageldi. Ashab dedi ki: 'Ey Allah'ın Rasulü! Sana söylediğimiz kişi işte budur!' Bunun üzerine Hz. Peygamber şöyle dedi: 'Ben onun yüzünde şeytandan bir damga görüyorum!'

6- Bir toplantıda, hep kendi konuşmayı istemek, başkalarının söze katılmasından rahatsız olmak, onların kuzu gibi dinlemelerini istemek de kibirdendir.

Hasan Basri de şöyle demiştir: 'Yün elbise giyen, işlenmiş el-bise giyenden daha mağrurdur'. Yani işlenmiş elbisenin sahibi yün elbiseyi giyene zillet gösterir. Onu kendisinden üstün telakki eder. Yün elbisenin sahibi ise, nefsini ondan daha faziletli bulur.

Güzellik: Genelde kadınlar, güzellikleriyle övünürler. Erkeklerden yakışıklıyım diye gururlananlar olur. diyerek kibirden sakınmalıdır.

Soru: Bazı insanlar neden, ilimden dolayı daha fazla gururlanırlar, nefislerinden emin olurlar?

Bağına girdiğin zaman 'Maşaallah, kuvvet yalnız Allah iledir!' demen gerekmez miydi? Gerçi sen beni malca ve evlatça senden az görüyorsun ama rabbim bana senin bağından daha hayırlısını verebilir. Seninkinin üzerine de gökten bir afet indiriverir de yalçın bir toprak oluverir.(Kehf/39-40)

İşte bütün bunlar kibrin şekilleri, ilim ve amelle azizleşmenin vermiş olduğu meyve ve eserlerdir. Acaba bütün bu huylardan veya bir kısmından uzak olan bir kimse nerede? Keşke bilseydim bu ahlakları nefsinden bilen ve Hz. Peygamber'in şu hadis-i şerifini dinleyen kimdir? 'Kalbinde hardal danesi kadar kibir bulunan kimse cennete giremez!' Böyle bir kimse nefsini nasıl büyütür? Başkasına karşı nasıl büyüklük taslar? Oysa Hz. Peygamber onun ateş ehlinden olduğunu haber veriyor. Büyük kimse, ancak bu rezaletten uzak olan kimsedir. Zaten bu rezaletten uzak olan kimsede büyüklük ve kibir yoktur. Alim odur ki Allah Teala'nın, 'Sen nefsine kıymet vermediğin takdirde benim nezdimde kıymetin vardır. Nefsini kıymetli gördüğün takdirde bizce senin kıymetin yoktur' dediğini anlar. Dinden bu hususu anlamayan bir kimseye alim ismini vermek doğru değildir. Bilen bir kimseye de gururlanmamak düşer. Nefsine kıymet vermemesi lazımdır. İşte bunlar ilim ve amelle mağrur olmanın şekilleridir.

11- Hakkı kabul etmemek de kibirdendir. Bir şey şöyledir denilse, tevil etmeye çalışır, elli dereden su getirir kabul etmeye yanaşmaz. Halbuki hakkı söyleyen çocuk da, cahil de olsa, severek kabul etmelidir. Kabul edememek kibirdendir.

Mü'minlerden sana tabi olanlara karşı tevazu kanadını indir.(Şuara/215)

üstelik bu yazı bana ait değil alıntı yazan güzel yazmış yüreğine sağlık.

54)İbn Mübarek, Zühd

İbadet: Genelde ibadet edenler, yaptıkları ibadetlerin noksanlıklarına, kabul olup olmadığına bakmadan, ibadet ettiği için büyüklenir.

Oysa Hz. Peygamber insanların en keremlisi ve en muttakisi idi. Ahlaken onların en yükseği, müjde vermek, tebessüm etmek ve genişlik göstermek bakımından onların en ilerisiydi.

Haris ez-Zebidi -ki Hz. Peygamber'in ashabındandı- şöyle demiştir: Kurradan güler yüzlü ve mütebessim olanları hoşuma gider. Bazılarını da güler yüzle karşılarsın, fakat o seni asık yüzle karşılar. İlmiyle sana adeta minnet eder. Allah böyle kimseleri müslümanların arasında çoğaltmasın. Eğer Allah Teala bu duruma razı olsaydı muhakkak peygamberine şöyle demezdi:

İlim: Genelde az çok ilmi olanlar, diğer insanları, hayvan gibi, ot gibi görür. Kendini de, kuru fasulye gibi nimetten sayarak kibirlenir. İki hadis-i şerif meali:

Kişi 'Ey Allahım! Beni affet' dedi. Evet! İşte görüldüğü gibi, Hz. Peygamber, peygamberlik nuruyla, onun kalbinde saklı olanı, yüzünde bir damga olarak görmüştür. Bu, Allah'ın koruduğu hariç, hiçbir abidin kurtulamayacağı bir afet ve felakettir. Fakat alimler ve abidler, gururdan gelen afette üç derece üzerindedirler:

Hicr: Beğenmediği kimselere dargın durur, küser.

Abid ise, böbürlenmek hususunda başka abidlere 'O kim imiş! Onun ameli nedir! Onun zahidliği nereden geliyor?' der. Onları ayıplamak hususunda onlara dil uzatır. Sonra nefsini överek der ki: Ben filan filan zamandan beri oruçsuz vakit geçirmedim, geceleri uyumuyorum, hergün Kur'an'ı hatmediyorum. Filan adam ise seher zamanı uyuyor ve Kur'an okumuyor!' Ve benzeri laflar...

Bu da çoğu zaman kadınlar arasında cereyan eder ve bu gurur insanı, başkasını eksik göstermeye, ayıplarını saymaya, gıybetini yapmaya ve halkın ayıplarını sayıp dökmeye davet eder.

Rivayet ediliyor ki, İsrailoğulları arasında bir kişi vardı. Ona şerrinin çokluğundan dolayı 'İsrailoğulları'nın rezili!' derlerdi. Bu rezil bilinen kişi, başka bir kişinin yanına vardı. Ona da 'İsrailoğulları'nın abidi' denilirdi. Abidin başı ucunda kendisini gölgelendiren bir bulut vardı. Rezil onun yanından geçtiği zaman içinden 'Ben İsrailoğulları'nın reziliyim, bu da İsrailoğulları'nın abidi... Eğer ben bunun yanında oturursam, umulur ki Allah bunun yüzü suyu hürmetine bana rahmet eder' dedi ve onun yanına oturdu. Abid de içinden 'Ben İsrailoğulları'nın abidiyim, bu ise İsrailoğulları'nın rezili... Bu nasıl benim yanımda oturur?' diye düşündü ve ondan yüzçevirerek 'Benim yanımdan kalk git!' dedi.

Kibre sebep olanlar

Bunun üzerine ben yere uzandım ve kişiye dedim ki: 'Benim yanağıma bas!' İşte Hz. Peygamber'in, beyaz kadının oğlu olduğu için nefsini üstün telakki eden Ebu Zer'i nasıl ikaz ettiğini ve bunun yanlış ve cehalet olduğunu söylediğini dikkatle izle! Yine Ebu Zer'in nasıl tevbe ettiğini, kibir ağacının kökünü kalbinden, kendisine karşı kibir tasladığı kimsenin ayağının tabanıyla nasıl söktüğünü ve 'Kibri ancak zillet sökebilir' hakikatini nasıl gösterdiğini dikkatle izle!

ÇOK FAYDALI BİR BAŞLIK.. İMAM GAZALİ'DEN ALINTIYLA BEN DE KATKI YAPMAK İSTERİM:

6. Kuvvet ve Kudretle Kibirlenmek

55)Müslim

Arkadaşı ona şöyle cevap verdi:

Hıkd: Başkalarına karşı kin ve düşmanlık besler, onlardan nefret eder.

53)Iraki şöyle der: ''Müellif böyle rivayet etmişse de Kuddal 'İlmin afeti

İşte buraya kadar söylediklerimiz, dünya ile ilgili olan şey hakkındadır.

Bu kimse ile Allah için kendisini seven, Allah'ın ibadeti için kendisini büyüten ve büyütmesini talep eden, kendi nefsine um-madığını ümit eden bir kimsenin arasında çok fark vardır! Bu bakımdan halk, onu Allah için büyüttüğünden dolayı kurtuluşu elde eder. Ona yaklaştığından dolayı Allah'a yaklaşırlar. Diğeri ise onlardan uzaklaşmaktan dolayı kendisini Allah'ın buğzuna hedef kılar. Sanki o, onlarla beraber oturmaya tenezzül etmez. Onlar onu, salihliğinden ötürü sevdikleri zaman, Allah tarafından onun ameldeki derecesine yükselmeleri pek uygundur! O onları hakaret gözüyle hafife aldığı zaman Allah tarafından ihmal edilmesi pek münasiptir!

Bu adamın böyle hareket etmesi, mal ve evlatla böbürlenmesinden neşet etmiştir. Sonra Allah Teala, onun işinin akibetine şu cümle ile işaret etmiştir:

yolda her karşılaştığın kişinin senden üstün olduğunu düşünmedikçe sende kibir bulunur, diyor bir alim.

Onlar sizlerdendir! Onlar ateş yakıtlarının ta kendisidir!54

Mevki: Kimi müdürdür, reistir, kraldır, makamıyla övünür. Firavun, Nemrut gibi nice krallar, kibirleri yüzünden Cehenneme gittiler.

Huzeyfe b. Yeman bir cemaata namaz kıldırdı. Selam verdikten sonra şöyle dedi: 'Siz benden başka bir imam arayınız veya tek başınıza namaz kılınız! Çünkü ben nefsimde 'Bu cemaatin içinde benden daha iyisi yok' kanaatinin varlığını müşahede ettim'.

hadisi rivayet etmiştir".

Şematet: Başkasına gelen belaya sevinir.

Tenkitten çekinmek, iltifat beklemek de kibirden kaynaklanıyor. Mesela bir yazar, yıllarca güzel yazılar yazsa, bir tane de hoşa gitmeyen yazı yazsa, o tenkit edilince, hemen kızıp, demesi de kibirdendir. Samimi olarak hatasını söyleyenlere teşekkür edememek de kibirdendir.

Neleri yapmak kibir olur?

Hadis-i şeriflerde de buyuruluyor ki:

'İki kişi Musa'nın yanında birbirine karşı böbürlendiler. Onların biri şöyle dedi: 'Ben filan oğlu filanım!' Böylece dokuz atasını saydı. Bunun üzerine Allah Teala Hz. Musa'ya vahiy göndererek şöyle buyurdu: 'Böbürlenene söyle! Senin o dokuz ecdadın ateş ehlindendir ve sen de onların onuncususun'57

Bunun içindir ki Temim ed-Dari, Hz. Ömer'den kıssalar anlatmak hususunda izin istedi. Hz. Ömer de izin vermekten imtina etti ve şöyle dedi: 'Kıssalar anlatman boğazlanmandır'. Yani senin için tehlikelidir.

Bunun ötesi tıp, hesap, lugat, şiir, nahiv, husumetleri ayırdetmek, mücadelelerin yolları gibi ilimler ise, insan bunlara tam manasıyla hazırlanıp dolduğu zaman, bununla beraber kibir ve münafıklık doğar. Bunlara sanatlar demek, ilimler demekten daha evladır. İlim, kulluğun ve rabbin marifeti ve ibadetin yolu demektir. Böyle bir ilim, çoğu zaman insana tevazuu telkin eder.

59)Daha önce geçmişti.

Bu vasıfların biri veya birkaçına sahip olan kimse kibirlenebilir:

Bir arkadaş anlattı. Evine 24 tane çay bardağı almış, birisi çatlakmış, görmemiş. Eişi, çatlağı görmedin mi diye ona çıkışmış. O da, (Önce 23 bardak için teşekkür et, sonra o bir bardağın çatlağından bahset) demiş.

Alim'e gelince, o da böbürlenerek şöyle der: 'Ben ilimlerde mütefennin bir kimseyim. Hakikatlere muttaliyim. Büyük alimlerden filan filanı gördüm. Sen kimsin? Senin faziletin nedir? Sen kime yetiştin? Sen ne kadar hadis dinledin?' Bütün bunları, hasmını küçültmek, nefsini büyütmek için söyler.

Bu, hazineler hakkında sultanlar arasında; ticari mallar hakkında tüccarlar arasında, arazileri hakkında köy ağaları arasında, elbiseleri, atları ve merkepleri süslü olanlar arasında cereyan eden bir gururdur. Bu bakımdan zengin, fakiri hakir görür ve ona karşı gurura kapılır ve ona şöyle der: 'Sen yoksul ve fakirsin. Ben ise eğer istersem, senin gibisini satın alır, senden daha üstününü çalıştırırım. Sen kim oluyorsun? Senin yanında ne var? Benim evimin mobilyasının değeri senin bütün malından daha fazladır. Ben senin bir senede yemediğini bir günde harcarım!'

İki kişi Hz. Peygamber'in yanında birbirlerine karşı böbürlenerek tartıştılar. Onlardan biri diğerine şöyle dedi: 'Ben filan oğlu filanım! Ey annesiz kişi! Sen kimsin?'

Soy: Bize falancalar derler diyerek soyuyla övünür. Bir kimse imansızsa, babası peygamber olsa da, ona faydası olmaz. Nuh aleyhisselamın oğlu Kenan, Adem aleyhisselamın oğlu Kabil, babaları peygamberken, cehennemlik oldu. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

Ahiret işlerinde ise onlara karşı şöyle kibirlenir: Nefsini Allah katında onlardan daha yüce ve daha üstün görür. Kendi nefsinden daha fazla onların helak olmasından korkar. Onlar için ümit ettiğinden daha fazlasını nefsi için ümit eder! Böyle bir kimseye alim demektense cahil demek daha evladır. Hakiki ilim odur ki, insan onunla hem nefsini, hem de rabbini tanır. Akibetin tehlikesini, Allah'ın alimlere karşı olan delilini, buradaki ilim tehlikesinin büyüklüğünü bilir. Nitekim bu durum, ilimle kibri tedavi etme bahsinde gelecektir. Böyle bir ilim, korkuyu, tevazuyu, kalp huzurunu artırır. Bütün insanları kendisinden daha hayırlı görmesini gerektirir. Çünkü ilimden ötürü kendisinin aleyhindeki Allah Teala'nın hüccet ve delili daha büyük, ilim nimetinin şükrünü ifa etmekteki kusuru daha korkunçtur.

Dindekine gelince, halkı helak olmuş, nefsini ise kurtulmuş görür. Oysa böyle inandığı takdirde hakikatte helak olan kendisidir.

Derken birgün ziynet ve ihtişamı içinde kavminin önüne çıktı. Dünya hayatını arzu edenler 'Keşke Karun'a verilen mal gibi bizim de olsa! O gerçekten büyük bir bahtiyar!' dediler.

Alimlerin gururlanması pek çabuk olduğu için Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: İlmin afeti, gururlanmaktır'53

6. Ne ile Kibir Yapılır?

İkinci Derece: Meclislerde büyüklük taslaması, akran ve emsalinin önüne geçmesi ve hakkında kusur göstereni kınamayarak kibirli fiillerde bulunmasıdır. Alim kişide bunun en az derecesi, sanki halktan yüzünü çeviriyormuş gibi yüzünü asmasıdır. Abid kişide ise yüzünü ekşitmesi, alnını buruşturmasıdır. Sanki abid, halktan kaçar, onları çirkin sayar veya onlara karşı öfkelidir. Miskin arif bilmez ki takva, alında değildir ki alın buruşturulsun! Boyunda değildir ki eğilsin! Cübbenin, eteğinde değildir ki yukarıya kaldırılsın. Takva ancak kalplerdedir. Nitekim Hz. Peygamber göğsüne işaret ederek şöyle demiştir: Takva buradadır'.

Bir de Arafat'tan dönerken başka bir velinin dediği gibi derler-'Ben bütün hacılar için -eğer onların içinde olmasaydım- rahmet umardım!' Bu iki kişinin arasındaki farka bak! Bu kişi zahir ve batında nefsinden korktuğu, amelini ve çalışmasını hakir telakki ettiği halde Allah'tan çekinir. Öbür kişi ise, çoğu zaman içinde riya, kibir, hased, ve şeytanın oyuncağı olacak şeyler olduğu halde, ameliyle Allah'a karşı minnet eder.

Kibir, kötü huydur, haramdır. Allahü tealayı unutmanın alametidir. Kibirli olan, salih insan olamaz. Kibirli değilim diyen, kibirlidir. Kibir her iyiliğe engeldir, her kötülüğün anahtarıdır.

15- Kendisine tevazu sahibi denmesi için, tevazu gösterisinde bulunmak da kibirdendir. "Buyursunlar efendim" diyerek aşırı tevazu göstermek kibir alametidir. Bendeniz diye konuşmak genelde kibir alametidir. Görüyoruz bazı yazarlar bendeniz diyerek insanlara yol gösteriyor, nasihat ediyor. Bende; köle demektir. Köle nasıl nasihat eder ki, nasıl yol gösterir ki? Ona, şunu şöyle yap dense, kabul etmez. Hani bende yani köle idi? Köle hiç itiraz eder mi? Bu yapılan, tevazu sahibi densin diye kibrini örtmeye çalışmaktan başka şey değildir. Birisinin verdiği nasihati kabul etmez. Sen kim oluyorsun da, bana akıl veriyorsun demek ister. Bendeniz dediği için, bu bir şey bilmiyor diye, ona nasihat vermeye kalkışılır. Onları köle olarak kullanmak için bendeniz dediğini nereden bilsinler?

13- Baş olmayı istemek, insanlara emir vermekten hoşlanmak da kibirdendir. Kendini bir veya birkaç yönden başkasından üstün görmek de kibirdendir.

Başka bir rivayette, 'abidi gölgelendiren bulut, bu sefer rezili gölgelendirmeye başladı' şeklindedir. İşte bu hikaye sana, Allah Teala'nın kullarından asıl kalplerini istediğini gösterir. Bu bakımdan asi bir cahil, Allah'ın heybetinden ötürü tevazu gösterdiği ve korkusundan ötürü zillet belirttiği zaman, kalben Allah'a itaat etmiş olur. Bu bakımdan bu kimse mağrur alimden, ucub sahibi abidden daha fazla Allah'a itaat eden bir kimsedir.

ilk helakın kibir nedeniyle olduğu unutulmamalı

Haddini bilmek tevazu, haddini bilmemek kibir alametidir.

57)Abdullah b. Ahmed, Zevaid-i Münsed

Bu bakımdan alim bir kişi, durmadan ilminin izzetiyle büyüklük taslar. Nefsinde ilmin cemal ve kemalini sezer. Nefsini büyütür. Halkı küçültür. Halka hayvan nazarıyla bakar. Onları cehaletle niteler. Onların kendisine selam vermelerini bekler. Eğer onlardan biri ona selam verirse veya onun selamını güler yüzle karşılarsa veya onun önünde ayağa kalkarsa veya onun çağrısına icabet ederse, bütün bunları o adamın yapmak zorunda olduğu bir vazife olarak telakki eder ve teşekkür etmesini gerektiren bir nimet olarak görmez ve onların hepsinden daha üstün olduğuna inanır. Onlar için kendisi gibi bir insanın yapmayacağı şeyleri onlara yapmış olduğunu sanır. Kendisine kölelik yapmalarını ve hizmetine koşmalarını, iyilik yapmasına karşı böylece teşekkür borçlarını eda etmelerini uygun ve münasib bulur! Oysa durum hiç de onun zannettiği gibi değildir. Çoğu zaman o insanlar ona iyilik yapar da o onlara yapmaz! Onu ziyaret ederler, o onları ziyaret etmez. Hastalandığı zaman, ona ziyarete giderler, o onların hastalarını sormaz. İnsanlardan onunla ihtilat edenin kendisine hizmet etmesini talep eder. İhtiyaçlarında onların yardımcı olmasını ister. Eğer o bu hizmette kusur ederse, onun hareketini şiddetle kınar. Sanki insanlar onun kölesi veya ücretli hizmetkarlarıdır! Sanki ilim öğretmesi, onlara yapmış olduğu bir iyiliktir. Onların üzerine kendi haklarını yüklenmiş sayar.

acaba benim kibrimin derecesi ne kadar. çevremizde kibirli insanları hemen fark edebiliyoruz. konuşmasından, hareketinden, oturmasından hatta yemek yemesinden bile. yürüyüş de cabası daha.

Şerefli bir nesebe sahip olan kimse, amel ve ilim bakımından kendisinden daha üstün olsa bile, o nesebe sahip olmayanı hakir görür.

Kulları içinden ancak alimler Allah'tan korkarlar.(Fatır/28)

Birincisi: Hakiki değil de ancak zahirde ilim denilen şey ile meşgul olmasıdır. Gerçek ilim, o ilimdir ki kul onunla hem rabbini, hem nefsini tanır. Allah ile mülaki olmaktaki ve Allah'tan uzaklaşmaktaki işin tehlikesini anlar. Böyle bir ilim insana kalp huzuru ve tevazu verir. Gururu ve nefsinden emin olmayı değil!

Bununla zayıf kimselere karşı gurur göstermektir.

Riya: İbadetini göstererek sevgi toplamaya çalışır.

7- Arkadaşlarının nasihate muhtaç olduğunu sanıp, onlara her fırsatta, bir şeyler anlatmaya çalışmak da kibirdendir.

kul üzerinde hoş görülmez...

Bu sırra binaen Ebu Derda şöyle demiştir: İlmen gelişen bir kimse o nisbette acı duyar!'

CEVAP

Bu afetlerden abidlerin çoğu kurtulamamaktır. Şöyle ki: Eğer biri o abidle alay eder veya ona eziyet verirse, bu kimseyi Allah'ın affetmesini, abid uzak görür ve bu kimseden Allah'ın nefret ettiğine abidin şüphesi kalmaz. Eğer bu kimse başka bir müslümana eziyet verirse, abid hiç de onu böyle telakki etmez. Abidin böyle düşünmesinin sebebi şudur: Abidin nezdinde nefsinin kıymeti pek büyüktür. Oysa bu düşünce cehalettir, kibir ile ucbu bir araya getirmektir. Allah'ın lütfuna mağrur olmaktır.

Bunun üzerine Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

Kısaca nimet sayılan her şeyin kemal sanılması mümkündür. Haddi zatında kemal değilse de... O şey ile böbürlenmek mümkündür. Hatta muhannes bile akran ve emsaline karşı bilgisinin ve muhanneslik sanatındaki maharetinin fazlalığıyla gururlanır. Çünkü o bunu kemal telakki eder ve onunla gururlanır. Her ne kadar onun fiili azaptan başka birşey değil ise de...

Kişi ancak nefsini büyük saydığı zaman kibirlenebilir. Nefsini de ancak kemal sıfatlarından bir sıfata sahip olduğuna inandığı zaman büyütür. Bunun özü, dini veya dünyevi bir kemale dönüşür. Dini kemal, ilim ve ameldir. Dünyevi kemal ise neseb, güzellik, kuvvet, mal ve yardımcıların çokluğudur. Bu bakımdan bunlar yedi sebeptirler:

8- Camide, boşluğu doldur diye başkasına emirler vermek ve emir verilen kimsenin bundan alınması da kibir alametidir.

Hz. Abbas'ın rivayet ettiği hadiste, Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

Kibirlideki kötü huylardan bazıları:

14- Birisinin hatası olunca, onu görüp düzeltmek istemek de genelde kibirdendir.

Sonra mağrur cahil, Allah katında Allah'ın peygamberlerinden daha üstün olduğunu zanneder. Allah'ın peygamberleri için almadığı intikamı kendisi için aldığını düşünür. Umulur ki bu za-vallı ucbundan ve kibrinden, nefsinin helakinden gafil olarak Allah'ın gazabı içerisinde kıvranmaktadır. İşte bu mağrur kimselerin inancıdır.

Servet: Malının çokluğuyla övünenler de olur. Karun gibi nice zenginler, mallarıyla birlikte helak olmuş, Cehenneme gitmiştir. Malla övünmek de, cahilliktir.

Kuvvet: Kimi güçlü kuvvetlidir, pehlivandır, sıktığı taşın suyunu çıkarır. Sanki bu kuvveti, Allahü teala değil de, kendisi kendine vermiş gibi, kuvvetiyle büyüklük taslar.

bende bu güzel yazıyı sizlerle paylaşmak istedim, önce kendi nefsim olmak üzere, üzerimize almamız gereken nasihatleri alacağımıza inanıyorum.

İnsanlar üzerine öyle bir zaman gelecektir ki o zamanda sizin şu anda üzerinde bulunduğunuzun onda birini tutan bir kimse kurtulur.

Hz. Ömer şöyle demiştir: 'Sakın alimlerin mağrurlarından olmayınız. Aksi takdirde ilminiz cehaletinize karşılık veremez'.

Hakikaten bu hüküm, Ebu Derda'nın dediği gibidir.

unutkanlık, güzelliğin afeti gururdur' diye zayıf bir senedle Hz. Ali'den bu

Eğer Hz. Peygamber'in bu müjdesi olmasaydı, muhakkak bizim için -Allah korusun- ümitsizlik deryasına düşmek, bu kötü amellerimizle beraber uygun olurdu.

evet, zor bir imtihan bu...

1- Sual soramamak kibirden kaynaklanır. Kibirli, sual sormayı, bilmemenin alameti kabul eder. Sual sorarsam bilmediğim meydana çıkar der. Sual sormada bir de muhtaçlık vardır. Ben ona niye muhtaç olayım ki der.

Ucub: Yaptığı ibadetleri beğenir. İmam-ı Gazali hazretleri, Necm suresinin, mealindeki 32. ayet-i kerimesinin tefsirinde, buyurdu.

Rabbim bizden uzak etsin bu hastalığı.

7. Etba, Yardımcı, Talebe, Hizmetkar, Aşiret, Akraba ve Evlatla Böbürlenmek

12- Vesvese de kibirdendir. Kendini ihtiyatlı zanneder, herkesin yanlış yaptığını düşünür. Verilen nasihatleri kabul etmez vesvesesine devam eder.

İşte buraya kadar saydıklarımız, abidlerin birinin diğerine karşı kibirlerinin vasıta ve aletlerini toplayan kaidelerdir. Bu bakımdan bunlardan birşeye sahip olan biri, aynı şeye sahip olmayan veya itikadına göre ondan daha aşağı birşeye sahip olana karşı gururlanır. Bazen kendisine karşı gururlandığı kimse kendisi gibi veya Allah katında kendisinden daha değerli olur. Kendisinden daha fazla alim olan kişiye karşı kendisinin daha alim olduğunu zanettiğinden ve nefsi hakkındaki büyük inancından ötürü gururlanan alim kişi gibi...

Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

yani bize haddimizi bildiriyorsun bu sözle. haddimizi bilelim de sizin yazınızla bilelim:))

Üçüncü Derece: Kibrin eserinin kendilerinde belirdiği kimselerin hali şu üçüncü derecede bahsi geçenlerin halinden daha hafiftir. Kibir üçüncü derecede bahsi geçen kimsenin dilinde görülür. Öyle ki onu iddiacılığa, böbürlenmeye, gurur taslamaya, refsini tezkiye etmeye, hal ve makamların hikayelerine, ilim ve amelde başkasını mağlup etmek için çalışmaya davet eder!

Bir kavim gelecektir. Kur'an'ı okuyacaklar fakat Kur'an onların boğazlarından aşağı inmeyecektir. Onlar 'Biz Kur'an'ı okuduk! Bizden daha iyi okuyan ve bizden daha fazla bilen var mıdır?' diyeceklerdir!

Hz. Peygamber bunu söylerken dönüp ashabına baktı ve şöyle dedi:

Rabbim iblisin adımların ırak eylesin

4- Kimi de, amirinden izin istemeye çekinir. Yirmi yıl önce çok arkadaşla çalıştık. Bazıları çok ihtiyaçları olduğu halde, izin isteyemezlerdi. Birisi, laf arasında, diyerek izinsiz ayrılmadığını duyurmaya çalışırdı. İzin istese sanki büyüklüğüne zarar gelecek.

Şimdi hangi işlerin kibirden olduğuna örnekler verelim:

17- Günahlara tevbe etmeyi geciktirmek, namaz kılmamak, secde etmemek, Allahü tealaya karşı kibirli olmaktır.

16- Herkese sıkıntı veren, üzen kimse kibirlidir. Birini diğerine şikayet eder. Başkalarının kusurlarını söyleyerek, kendisinin böyle olmadığını bildirmek ister. Yani bende böyle kusurlar yok demeye getirmesi kibirdendir.

Kişi geldi, selam verip Hz. Peygamber'in yanına durdu. Hz. Peygamber ona dedi ki:

Hıyanet: Kendini emin, güvenilir tanıttıktan sonra, o emniyeti bozucu iş yapar.

bu afetlerden koru kalbimizi ey Rabbimiz... kendimizden Sana sığınırız.

'Ah ne olaydı! Rabbime hiçbir ortak koşmamış olaydım!' diyordu.(Kehf/42)

Ey Ebu Zer! Ölçek doldu! Ölçek doldu . Beyaz kadının oğlu, siyah kadının oğlundan üstün değildir!

yanı arkadaşlar gelelim sadece :)

1- İlim

Abid'in başkalarına karşı böbürlenmesine gelince, geceleyin ibadet eden bir cemaatle beraber bulunduğu zaman kalkar, onların ibadetinden daha fazla ibadet eder. Eğer onlar açlığa karşı sabrediyorlarsa, açlığa nefsini zorlar ki onları mağlup etsin, kuvvetini ve onların acizliğini de onlara göstersin! Böylece 'başkası kendisinden daha fazla ibadet ediyor' veya 'Allah'ın dininde ondan daha kuvvetlidir' denilmesin diye ibadete amansız bir şekilde dalar!

Bazen de nefsini zımnen tezkiye ederek şöyle der: 'Filan adam bana kötülük yapmak istedi. Oğlu öldü. Malı alındı veya hasta oldu' ve benzeri sözler... Böylece nefsi için keramet iddiasında bulunur.

Sana tabi olan mü'minlere kanadını indir . (Şura/215)

Mü'minlere karşı yumuşak, kafirlere karşı şiddetlidirler. (Muhammed/29)

3- Bu fakir, bu aciz, bu günahkar dediği halde, azıcık tenkit edilince öfkelenmek, tenkide dayanamamak kibirdendir.

Herhangi bir kavim ecdadlarıyla gururlanmayı terketsin! Çünkü ecdadları cehennemde kömür kesilmişlerdir. Ecdadlarıyla övünmeyi terketmedikleri takdirde Allah nezdinde burunları ile pislik yuvarlayan böceklerden daha değersiz olacaklardır.58

Rivayet ediliyor ki, İsrailoğulları'ndan biri -kişi, İsrailoğulları'ndan bir abide geldi. Abid secde halinde iken, kişi abidin boynuna bastı ve dedi ki: 'Başını kaldır! Yemin olsun Allah seni affetmeyecek!' Bunun üzerine Allah Teala kendisine şöyle va-hiy gönderdi: 'Ey benim adıma yemin eden! Aksine Allah seni affetmeyecek!'

Kim kesinlikle Allah'ın kullarından herhangi birinden üstün olduğuna inanırsa bu kimse, cehaletinden dolayı bütün amelini yakmış olur; zira cehalet, günahların en fahişi ve kulu Allah'tan uzaklaştıran amillerin en büyüğüdür. Kişinin nefsi için 'başkasından daha hayırlıdır' şeklindeki hükmü katıksız cehalettir ve Allah'ın azabından emin olmaktır. Oysa Allah'ın azabından ancak zarar eden bir kişi emin olabilir.

5. Malla Kibirlenmek

58)Ebu Davud, Tirmizi, İbn Hibban

Hz. Aişe'den şöyle rivayet edilir: 'Bir kadın Hz. Peygamber'in huzuruna girdi. Ben elimle o şöyledir dedim. Bunun üzerine Hz. Peygamber beni ikaz ederek şöyle dedi: 'Sen onun gıybetini yaptın!'59

Bazıları gururlanır, insanların kendisine köle olduklarını sanır ve onlarla oturmaktan çekinir. Bunun meyvesi, diliyle bu sebepten böbürlenmesi ve başkasına şöyle demesidir: 'Ey Hindli! Ey Ermeni! Sen kimsin? Senin baban kimdir? Ben filan oğlu filanım! Senin gibisi nasıl benimle konuşabilir veya bana nasıl bakabilir veya benim gibisiyle nasıl konuşabilir?' ve bu sözlere benzer sözler... Bu gurur nefiste saklı bulunan bir damardır. Neseb sahibi bir kimse, salih ve akıllı da olsa, bundan bir türlü kurtulamaz. Ancak hallerinin normal olduğu anda bu gibi gurur kendisinden sızmaz. Eğer öfke kendisine galebe çalarsa, bu öfke, basiretinin nurunu söndürür ve gurur kendisinden sızar. Nitekim Ebu Zer el-Gıfari şöyle demiştir: 'Hz. Peygamber'in yanında bir kişiyle tartıştık. Ona 'Ey siyah kadının oğlu' dedim. Bunun üzerine Hz. Peygamber şöyle dedi:

Önce kibrin zararını bildirelim. Kibir, ayet-i kerime ve hadis-i şeriflerle kötülenen, en büyük günahlardan biridir. İki ayet-i kerime meali şöyledir:

topraktan geldik yerimizi bileceğiz...

Eğer biz böyle bir kimseyi bilmiş olsaydık Çin'in en uzak yerinde olsa bile ona giderdik ki bereketi bizi kaplasın. Güzel siret ve ahlakı bize geçsin! Böyle biri nerede? Zamanın sonlarında bunların benzerlerinin bulunması ne mümkün! Onlar ikbal ve devlet sahibi idiler. Sahabenin asrında ve onu takip eden asırda son buldu. Bizim zamanımızda bu hasletin bu ümmetten alındığına dahi üzülecek bir alimin bulunması bile enderdir. Evet! Böyle bir alim de ya yoktur veya pek enderdir.

2- Yol sormaktan çekinmekte de kibir kokusu vardır. Yol soramamak, sual soramamak, ayıplanma, kınanma korkusundan ileri gelir. Bu da kibirdendir.

5- Misafir olduğu evde, birçok imamlığa layık kimse varken, ev sahibi izin vermeden imamlığa geçmek, herkesten çok kendini imamlığa layık görmek kibirdendir.

Seni Allah ile yemine davet ediyorum. Nefsin sana bu mille-tin içerisinde 'senden daha üstünü yoktur' dedi mi?

Allah Teala'dan lutfu ve rahmetiyle yardım talep ederiz. Muhakkak Allah herşeye kadirdir.

Bir arkadaş, çok lüzumlu bir şey için sual sormaya geldi. diyemedi de, dedi. Ben de, cevabını bildiğim halde, onun tutumundan dolayı, dedim. Böyle sual soramamak kibir alametidir. Hep kendisine sual sorulmasını, başkasına sorulmamasını istemek de, kibirdendir.

9- Herkesin birbirine abi demesi adet olan yerde bile, özellikle emsallerine abi diyememek, sadece ismiyle veya 'Ali bey, Veli bey' diye hitap etmek kibirdendir.

Yakınların çokluğu: Kimi de, yakınlarının, akrabalarının çokluğuyla övünür, onlara güvenir. Benim arkam var der. Allahü tealayı bırakıp da, kendi gibi acizlerle övünüp, onlara güvenenin hali kötüdür.

Gazap: Olaylara tez sinirlenir, öfkesini yenemez, kalb kırar.

10- Tenkide dayanamamak gibi, övülmekten hoşlanmak da kibirdendir.

Soyuyla üstünlük taslayan biri, 'Ben falancanın oğlu filanım. Ya sen kimsin?' dedi. Bunun üzerine Peygamber efendimiz buyurdu ki

Eğer kaba, katı yürekli olsaydın, etrafından dağılır giderlerdi.(Alu İmran/159)

ben hep sorarım arkadaşlarıma. bende kibir seziyor musnz diye. yok derler ama yine de içime sinmiyor yaşantım. belki bunları yazarken bile kibir vardır parmaklarımın ucunda. allah muhafaza.

Başka bir kişi, bir namazdan sonra halka nasihat etmek hususunda izin istedi. Hz. Ömer şöyle dedi: 'Süreyya yıldızına yetişecek kadar büyüklenmenden korkuyorum'.

Akıllı abidlere gelince onlar, Ata es-Sülemi'nin bir rüzgar estiği veya bir şimşek çaktığı zaman dediğini derler: İnsanlara isabet eden belalar benim yüzümden onlara isabet ediyor. Eğer Ata ölseydi muhakkak onlar kurtulacaklardı'.

Bu konuşmadan sonra Allah o devrin peygamberine şöyle vahiy gönderdi: 'Onların ikisine de yeniden amel yapmalarını söyle! Çünkü ben o rezili affettim, abidin amelini de yaktım!'

Zahid ve abidlerin hiç biri halkın kalbini elde etmek, gururlanmak, büyüklük taslamak rezaletinden uzak değildir. Din ve dünya hakkında kibir, onlardan taşmaktadır. Dünya hakkında onlar, başkasının kendilerini ziyaret etmeye, onların başkasını ziyaret etmesinden daha müstehak olduğunu düşünürler! Halkın koşup ihtiyaçlarını görmesini, kendilerini tazim etmesini, meclislerde kendilerine yer vermelerini, kendilerini takva ile anmalarını, alimler hakkında söylenen şeylerin hepsinde kendilerini diğer insanlara tercih etmelerini isterler! Sanki Allah'a yapmış oldukları ibadetleri, halka karşı bir minnet imiş gibi telakki ederler.

Vehb, bunun için şu darb-ı meseli zikrederek şöyle demiştir: İlim yağmur gibidir. Gökten tatlı ve berrak olarak iner. Ağaçlar onu damarlarıyla çeker. Onu tadları nisbetinde değiştirirler. Acı ağaçta o su gittikçe acılaşır, tatlıda ise gittikçe tatlılaşır. İlim de böyledir kişiler onu hıfzederler. Himmetleri ve heva-i nefisleri nisbetinde onu değiştirirler. Mağrur bir kimsenin gururu, mütevazi bir kimsenin de tevazusu artar. Çünkü cahil olduğu halde himmeti ve maksadı kibir olan bir insan, ilmi hıfzettiği zaman, kendisiyle mağrurlanacak bir şeyi elde etmiş olur, kibri daha da artar, kişi, cehaletiyle beraber korktuğu zaman ilmi gelişirse, Allah'ın kendisine karşı delilinin daha da kuvvet bulduğunu bilir. Böylece korkusu, zillet ve tevazusu gittikçe artar. Bu bakımdan ilim, kendisiyle kibirlenilen şeylerin en büyüklerindendir. Bunun için de Allah Teala, peygamberine şöyle buyurmuştur:

Bu yazının özeti şudur:

Birinci Derece: Kibrin kalbinde istikrar bulmasıdır. Nefsini başkasından hayırlı görür, fakat çalışır ve tevazu gösterir, başkasını nefsinden daha hayırlı gören kimsenin yaptığını yapar... Bu nitelikteki kimsenin kalbinde kibir ağacı kök salmıştır. Fakat bu kimse o ağacın bütün dallarını dipten kesmiştir.

Bütün bunları, zenginliği gözünde büyüttüğü ve fakirliği hakir gördüğü için söyler. Bütün bunlar fakirliğin faziletini ve zenginliğin de afetini bilmemezlikten ileri gelir ve şu ayet-i celilede buna işaret vardır:

Bana göre en faydalı başlıklar listemde top 10 da bir başlık... Güncellll

56)Müslim

Çok isabetli ve güzel bir konu olmuş. Allahü teala razı olsun.

Sual: Hangi vasıflara sahip olan kibirlidir? Maddeler halinde yazılırsa, kibrimizin derecesini öğrenmiş oluruz.

(Hazret-i Musa'nın yanında iki kişi, soylarıyla övünmeye başladı. Biri ecdadını 9 göbek geriye doğru saydı. Allahü teala, Hazret-i Musa'ya, 'Ona söyle, iftihar ettiği 9 kişi Cehennemdedir. Kendi de onuncusudur'diye vahyetmiştir.)

Kişinin 'halk helak oldu!' dediğini iştittiğiniz zaman, o, halkın hepsinden daha fazla helak olan bir kimsedir.55

Haset: Sevmediği kimsede bulunan nimetleri kıskanır.