Huveydi?nin Tahran?da dinledikleri arasında ilginç ayrıntılar ve anekdotlar var. Sözgelimi İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Rıza Şeybani, Tacikistan?a gitmiş ve burada Devlet Başkanı İmam Ali Rahmanov ile görüşmüş ve mesele dönmüş dolaşmış Mısır ve onu takip eden Arap devrimlerine gelmiş. O noktada İmam Ali Rahmanov Doğu Perinçek ve benzeri ulusalcılar gibi Mısır ve Arap devrimlerinin arkasında BOP projesi ve ABD?nin bulunduğunu iddia etmiş. Demek ki ulusalcılar tek bir millet. Şarkta ve garpta aynı düşünüyorlar. İmam Ali Rahmanov, İranlı Büyükelçi Rıza Şeybani?ye Arap dünyasında yaşananların Condoleezza Rice?ın bahsettiği?yaratıcı kaos?un bir ürünü olduğunu savunmuş ve bu halk hareketlerini yönlendirenlerin amacının BOP bölgesi ikame etmek ve kurmak olduğunu da söylemiş. Fehmi Huveydi panel sırasında bazı İranlıların kendisinden, Amerikalıların devrime iştirak eden 5 bin genci eğitip eğitmediğini ve bu işin aslını faslını sormuş. Fehmi Huveydi ise bunun bir milli devrim olduğunun ve bu devrimde bütün grupların temsil edildiğinin altını çizmiş. Tahran?da bazı sesler, Arapların Bahreyn?deki Şiilerin durumuna sessiz kalmasından dolayı alındıklarını ifade etmiş ve itaplarını dile getirmişler. Buna mukabil Huveydi, karşılaştıklarının tamamının Esat rejimiyle dayanışma içinde olduğunu mülahaza etmiş. Lakin birisi şunu söylemekten de kendini alamamış: ?Bundan böyle Esat rejiminin ayakta kalması çok sorunlu olacaktır. Gitmesi ise daha büyük sorun teşkil edecektir? (http://www.shorouknews.com/Columns/column.aspx?id=462106)? Artık Esat?ı taşımak Tahran için günden güne ağırlaşan bir yük olacak ve belki de taşımakta zorlanacak ve altında kalacaktır. Bundan dolayı Türkiye teyit etse bile Tahran Suriye?ye yönelik uçak dolusu silah gönderdiklerini yalanlamaktadır. Oysa ki, bir şey ya vardır ya yoktur. Bu durumda ya Türkiye olmayan bir şeyi söylüyor ya da İran olan bir şeyi yalanlıyor.

Stratejik uzman ve emekli komutanlardan Hamid el Acazi geçmişte İngiltere ile yaptıkları ikili anlaşmaları gözden geçirdiklerini ve iptal ettiklerini hatırlatarak neden Camp David için de aynı yolun geçerli olmadığını soruyor. Mısır halkı İsrail?in 5 polisi öldürmesinden dolayı galeyan halinde. Ahmet Şahhat isimli Mısırlı gösterici Kahire?deki İsrail büyükelçiliğine Mısır bayrağı dikti.

Mustafa Özcan

Biz hep halkın iradesinden bahsediyoruz;;;Tahrir'de doğan ışık Mısır'ın onurunu kurtarıyor;;;yaşa HÜR MISIR;;;yaşa!

Arap dünyasında özellikle adı cumhuriyet olan sahte rejimler gerçek mahiyetleri olan?cumhuriyetçi kraliyet? dönemlerine geçmeye ramak kala kıl payı ile önleri kesildi ve tarihi yeni bir dönemece girildi. Önleri kesilen Mübarek gibi cumhuriyetçi hanedanlıkların gitmesi ikinci cumhuriyetin doğum sancısı sayılabilir. Josephe Jeanne Marie Antoinette ile eşi 16?ncı Lui?nin giyotinle öldürülmeleri (1793) Fransa?da yeni bir dönemi başlatmıştı. Tunus?da da Leyla Trablusi ve eşi Zeynelabidin Bin Ali?nin bir biçimde devrilmeleri Marie Antoinette ile eşi 16?ncı Lui?nin durumuna benzetilmiştir. Fransa Beşinci Cumhuriyete de Gaulle sayesinde geçmiştir. De Gaulle ülkesini Nazi işgalinden kurtarmış ve yeniden büyük devletler safına sokmuştur. Cezayir dahil sömürgecilik dönemini bitirmiştir. Fransa?nın dış siyasetini çeşitlilik üzerine kurmuştur. Bununla birlikte cumhuriyetler hep sancılı doğumlara sahne olmuştur. Bu anlamda Abdulmünim Said?ikincisi olsa da Allah üçüncüsünü göstermesin? diye niyazda bulunmaktadır. Çünkü bunun ihtiyacının hissedilmesi gayri tabii şartların ürünü olacaktır. Milletlerin tarihlerinde değişim dönemleri en sancılı dönemlerdir. Bazen de gelen gideni aratabilmektedir. Mısır?da yaşanan süreç bir kargaşayı akla getirmektedir. Amr Musa, ikinci cumhuriyetten bahsederken Mısırlı askerler de 12 Eylül?den kopya bir askeri cumhuriyet hayali peşindedir veya hayalini kurmaktadırlar. Bu anlamda, Mısır?da sivil adaylar yeteri kadar kuvvetli değilken; askerler de kifayetsiz muhteris pozisyonunda bulunmaktadır.

Arap Baharı, Camp David?i gömüyor

Arap Baharından sonra sınırda gerilim meydana gelmesi ve İsrail?in 5 Mısır polisini öldürmesi 1979 yılında yapılan Camp David anlaşmasını tartışmaya açtı. Camp David anlaşmasının değişmez veya iptal edilmez kutsal bir vesika ve belge olmadığı ifade edildi.

Dünyadaki ulusalcıların hepsi galiba aynı düşünüyor. Bu yüzden de ulusalcılar için?tek millet? tabirini kullanmak herhalde yakışıksız olmaz. Ulusalcılar Arap Devrimi?ni bir komplo olarak görme eğilimindeler. Türkiye?de de bu komplo anlayışı yüzünden kimi ulusalcılar utanılacak bir biçimde Suriye yönetimine arka çıkıyor. Hatta Ergenekon davasından yargılanan Doğu Perinçek?in adamları Suriye şebbihalarıyla dayanışma içine de girebiliyorlar. Aynı refleksi gösteriyor ve aynı havayı soluyorlar. Dünyadaki ulusalcı prototiplerinden birisi de Tacikistan Cumhurbaşkanı İmam Ali Rahmanov. Rahmanov, komünist devrin kalıntılarından birisi. Tunus?un devrik lideri Zeynelibadin Bin Ali gibi dini alanda garip kararlar alıyor ve uyguluyor. Sanki ülkesini dinsizlik laboratuarı gibi kullanıyor. Sözgelimi, kadınların camiye yaklaşmalarına izin vermiyor. 18 yaşından küçük gençlerin de camilere gitmesini yasaklıyor. Ramazan ayında yine benzeri Karakuşi uygulamalara imza atıyor. Amerikalı muhtedi Meryem Cemile?nin Mevdudi ile mektuplaşmaları var. Bu mektuplaşmalar mühim konulara temas ediyor. Meryem Cemile mektuplaşmalarda Sovyet döneminde özellikle Ramazan aylarında dinsizlik ve ateizm propaganda ve kampanyalarının yoğunlaştırıldığına temas ediyor. Komünizm yıkıldı ama bu gelenek Tacikistan?da el?an devam ediyor. Bu geleneği devam ettiren ve uygulayan İmam Ali Rahmanov ise eleştirileri püskürtebilmek için başkalarına saldırıyor. ?En iyi savunma saldırıdır? stratejisiyle hareket eden İmam Ali Rahmanov Arap dünyasındaki devrim dalgalanmalarını Amerikan komplosu olarak nitelendiriyor. Bir BOP komplosu olarak görüyor.

Meseleye bir de bölgesel vizyonla baktığımız zaman Türkiye?deki gelişmelerle Arap baharı arasında bir çakışma olduğunu ve köprü kurulduğunu görüyoruz. Arap baharıyla birlikte Arap dünyasında Osmanlı sonrası emperyalistlerin kurmuş olduğu sistem çöküyor. Bu çöküşün içinden yeni bir sistem zuhur ediyor. Mısır?da sancılı bir geçiş dönemi yaşanıyor ve Türkiye?den sonra bölgenin en önemli ülkesi olan Mısır da?ne tesadüf? kimilerine göre ikinci cumhuriyet devresine girdi. El-Ahram Stratejik Araştırmalar Merkezi?nden Abdulmünim Said, El Ahram?da yayınlanan İkinci Cumhuriyet (http://www.ahram.org. eg/Issues-Views/News/92832.aspx) başlıklı yazısında Mısır?ın ikinci cumhuriyet dönemine girdiğini ilan ediyor. İki cumhuriyette ikinci cumhuriyet yazılarından Türkiye bölümünü Aslı Aydıntaşbaş yazarken Mısır yönünü de Abdulmünim Said kaleme almış oldu. Said?in yazısından öğrendiğimize göre, Mısır?la ilgili ikinci cumhuriyet vurgusunu yapanların başında Mısır Dışişleri eski Bakanı ve Arap Birliği eski Genel Sekreteri Amr Musa gelmektedir. İkinci cumhuriyet deyimi aslında devrimden sonra İran?daki siyasi gelişim seyrini ifade etmek için de kullanılmaktadır. Halbuki, bu tamamen yakıştırmadır. Bazen keskin geçişlerden sonraki cumhuriyet dönemlerine?ikinci cumhuriyet? denmektedir. Veya zımni olarak o anlamı hak etmektedir. Franko?dan sonra İspanya gerçekten de cumhuriyete geçmiştir. Yunanistan?da albaylar cuntasından sonra da keskin bir değişim yaşanmıştır.

Dolayısıyla Napolyon askerlerine karşı çıkan Halepli Süleyman Halebi veya Mübarek döneminde İsrailli turistleri öldüren Süleyman Hatır gibi kahramanların ruhları hala Mısır üzerinde dolaşmaya devam ediyor. İsrail Araplarla sıcak barış isterken soğuk barışı bile muhafazada zorlanıyor. Mübarek sonrasında soğuk barıştan gergin barış atmosferine geçildi. Washington Post gazetesi buna dikkat çekmiş ve barış antlaşmasına rağmen Mısır halkının nazarında İsrail?in birinci düşman olmaya devam ettiğini kaydetmiştir.

Oysa ki, İsrail?in ihtiyacı tam da tersini yapmak. Araplarla yeni bağlar geliştirmek ve eskilerini de güçlendirmek. Lakin ne gezer! Olanları da yıkıyor. Sanki kader ve yaptıkları kendisini yalnızlığa mahkum ediyor. Mısır ilk yaptırım olarak elçisini geri çekti. Elbette bu ilk değil. Mısır daha önce de elçisini çekmiş ve sonrasında geri göndermişti. Son durum ise daha farklı. Türk-İsrail ilişkileri gibi Mısır-İsrail ilişkileri de yoğun bakım ünitesine girebilir. Camp David anlaşması ya tadil edilir ya da askıya alınır. İsrail?in buna karşı göstereceği iki tepki var. ABD?nin Mısır?a yönelik yaptığı yardımların askıya alınmasını sağlamak. İkinci olarak da, Sina Yarımadası?nı yeniden işgali. Her iki seçenek de İsrail?e hiçbir yarar sağlamaz. Sorunlarını büyütür.

Lakin ortada Tahrir Gençliği ve halkı var. Nitekim başkan aday adayı Abdulmünim Ebu?l Futuh gibi ılımlı İhvan mensupları bile İsrail elçisinin Mısır?dan kovulmasını istiyor. Emekli askerler ve komutanlar da dahil olmak üzere Mısırlılar Camp David anlaşmasının ya iptalini ya da en hafifiyle gözden geçirilmesini istiyorlar.

Mısır?ın Tel Aviv?deki Büyükelçisi Yaser Rıza?nın müşavere için geriye çekilmesinin ise halkın baskılarıyla alınmış bir karar olması açısından İsrail?i endişelendirdiğine dikkat çekmektedir. Demek ki, İsrailli eski bakanlardan Binyamin Fuad Ben-Eliezer gibilerin Mübarek ve selameti üzerine titremeleri boşuna değilmiş. Mısır, Mübarek tarafından satılan ve hiçe sayılan onurunu kurtardı. Arap Baharından şüphe edenlerin artık bu gerçeği görme vakti geldi. Ya Arap Baharına iade-i itibarda bulunurlar ya da kendilerini itibarsızlaştırırlar.

Camp David?in iptal edilmesi yönünde kamuoyu baskısı giderek artıyor. Devrim sırasında da tahmin ettiğimiz gibi, devlet üzerinde kamuoyu baskısının ve halkın etkisinin görülmesiyle birlikte İsrail-Mısır ilişkileri gerileyecektir. Nitekim, bunun ilk sınanması Sina?da yaşandı bile. Mübarek, halkın isteklerine direniyordu. Lakin devrim sonrası geçici yönetim halkın isteklerine karşı daha kırılgan. Ve şimdi İsrail büyük bir hata daha işleyerek kendisini yalnızlaştırdı. İsrail son iki yıl içinde kendisine iki öldürücü darbe vurdu. Bunlardan birisi, Mavi Marmara saldırısıydı ve bu saldırıdan sonra Türkiye-İsrail ilişkileri yoğun bakım ünitesine girdi. Mübarek sonrasında İsrail?in, 5 Mısır polisini öldürmesi de Mısırlıların sabırlarını taşırdı ve gururunu incitti. Mübarek olsaydı Mısırlıların gururunu hiçe sayardı ve yoluna devam ederdi.

Arap Devrimi, BOP komplosu mu?

Bilindiği gibi Camp David anlaşmasından sonra Sina?nın konumu Suriye?deki Kunaytıra bölgesinin konumu gibi oldu ve bu bölgede muayyen sayı ve miktardan fazla asker ve mühimmat barındırılamaz oldu. Yani silahsızlandırıldı. Hamid el Acezi gibi eski komutanlar ve Fehmi Huveydi gibi yazarlar Camp David anlaşmasının gözden geçirilmesini hatta iptal edilmesini istiyorlar. Bu yapıldığında Mısır Arap dünyasındaki eski liderliğine kavuşabilir mi bilinmez ama İsrail Ürdün dışında bütün Arap dünyasını kaybetmiş olur.

Mısırlı gazeteci Fehmi Huveydi, Arap dünyasındaki İran uzmanlarından birisi sayılabilir. Zamanla İran?da bir çevre edinmiş ve bu çevre üzerinden İran?la münasebetlerini devam ettiriyor. İran mine?d dahil/İçeriden İran ismiyle bir de devrimi anlatan eser kaleme almıştı. Geçmişte İran Devrimi?ni içeriden tanımak için İran?ın kapılarını çalarken bu defa da İranlılar Mısır devrimini yakından tanımak için onun tanıklığına ve deneyimlerine başvurmuşlar. Kapısını çalmışlar. İran?da bir panele davet edilmiş ve Manuçehr Muttaki gibi isimlerin de hazır bulunduğu bir ortamda bu komplo konusu da gündeme geliyor. ?Hutbe al Misriyye Fi Tehran? başlıklı yazısında en çok merak edilenler arasında devrimin arkasında kimin elinin bulunduğu ve komplo ürünü olup olmadığı meselesi olduğuna temas ediyor. Satırlarına yansıdığı kadarıyla devrim konusunda İran?da bile kafalar karışık. İran?daki Yeşiller veya muhalifler Mısır devrimini Amerikan projesi olarak görürken muhafazakar çevreler aksini düşünüyorlar. Bu bakış açısı özel nedenlerden dolayı İran?a has bir şey. Muhafazakarlar Mısır devriminin İran devriminin gecikmiş yansımalarından olduğuna inanıyorlar. Veya öyle görmek istiyorlar. Devrimlerine de buradan bir pay çıkarmak istiyorlar. Aynen Sudanlılar gibi. Ama Suriye konusunda İran?daki muhafazakarlar veya iktidar cenahı sektirmeden dünyadaki ulusalcı anlayışlarla aynı zemine düşüyor.

Arap-İsrail ilişkileri sıfır noktasına ve 1948 çizgisine geriler. Bu nedenle İsrail tahkikat komisyonu kuracaklarını açıkladı ve özür diledi. Lakin Mısır yönetimi bu özrün olay çapında olmadığını ve Mısır?ın beklentilerini karşılamayacağını açıkladı. İsrail Mavi Marmara?dan sonra yeni bir özür krizine daha yakalandı. Dolayısıyla gergin İsrail?in usulsüzlükleri ve ihlalleri giderek kendisini bölgesel çapta yalnızlığa mahkum ediyor.

Turgut Özal döneminden beri Türkiye?de ikinci cumhuriyet meselesi tartışıla geldi. Yeminli birinci cumhuriyet taraftarları bu tartışmadan hiç hoşlanmadılar. İkinci cumhuriyet taraftarlarını?numaracı veya numaradan cumhuriyetçi? olarak yaftaladılar. Çekişmeli tartışma günümüzde de devam ediyor. Aslı Aydıntaşbaş yazmış olduğu bir makalede?1?inci cumhuriyetin bittiğinin ilanı?nın yanlış olmadığını savunuyor. Aslı Aydıntaşbaş bu hususta iddialı ve kesin ifadeler kullanıyor ve şunları ekliyor: ?İşte bu tabloda Işık Koşaner ve kuvvet komutanlarının istifası, siyasi değil sadece?sembolik? bir anlam taşıyor. Miladı isterseniz 2007 seçimleri, isterseniz 12 Eylül referandumu ya da 29 Temmuz depremi olarak belirleyin. Gerçek şu ki artık 1923?de kurulan ve askerin garantörlüğünde laik bir rejim öngören 1. Cumhuriyet dönemi kapandı. Kötü değil, tam tersine tarihin akışıyla uyumlu. Artık tereddütsüz İkinci Cumhuriyet evresindeyiz. Cumhuriyetin ikinci evresinin karakterinin ne olacağı, hangi sıfatla tanımlanacağı, henüz tam net değil. Onu belirleyecek olan önümüzdeki dönem Türkiye?nin demokrasi ve bireysel özgürlüklere bağlılığı olacak. Ve hep birlikte izleyeceğiz...? Elbette bu ifadeler bir yazarın görüşleri ve öngörüleri ve tartışılabilir. Fransız Devrimi temmuz doğumlu olduğu gibi İttihatçıların mülhem devrimi de öyle olmuştur. Nasır?ınki de öyledir. Askeri komutanın neredeyse toptan istifası da keza temmuz ayına denk gelmiştir. Tesadüf müdür yoksa tarihin artçı simetrileri midir?

İki cumhuriyette ikinci cumhuriyet

Türkiye?de de değişimin aktörlerinin gelecekteki başarıları veya başarısızlıkları bir yana ülke geri dönüşü olmayan bir süreci yaşıyor. Acaba ikinci cumhuriyet Türkiye?de İslami ve dini kesimlerin özlem duyduğu fecr-i sadıka tekabül ediyor mu? Yoksa ikinci cumhuriyetin istikameti de birincisi gibi daha ziyade batıya mı işaret ediyor? Bunu da bize zaman anlatacak...