Bediüzzaman

olamaz.

Ve o kemal-i istidad ve kabiliyet, bizzarure o ustanın kemal-i zatına ve ulviyet-i mahiyetine delalet eder.

İsimlerin ve ünvanların kemali ise, şeksiz şübhesiz o failin kemal-i evsafına delalet eder.

Ve mükemmel o isimler dahi, şübhesiz o ustanın mükemmel, san'atkarane sıfatına delalet eder.

Çünki sıfatın mebde'leri, o şuun-u zatiyedir.

Ve o evsafın kemali, bilbedahe şuunat-ı zatiyenin kemaline delalet eder.

Ve o kemal-i san'at ve sıfat, bilbedahe o ustanın kemal-i istidadına ve kabiliyetine delalet eder.

Ve mükemmel fiil olan o dülgerlik, o nakkaşlık; bizzarure mükemmel bir faile, bir ustaya, bir mühendise ve "nakkaş ve musavvir" gibi ünvan ve isimleriyle beraber delalet eder.

Zira sıfat mükemmel olmazsa, sıfattan neş'et eden isimler, ünvanlar mükemmel

İşte şu derece hakiki kemalat-ı zatiyenin bürhan-ı kat'i ile vücudu sabit olduktan sonra, gayra bakan ve emsal ve ezdada tefevvuk cihetiyle olan nisbi kemalatın ne ehemmiyeti kalır, ne derece sönük düşer, anlarsın...

Ve şuun-u zatiyenin kemali ise; biilmelyakin zat-ı zişuunun kemaline ve öyle layık bir kemaline delalet eder ki; o kemalin ziyası, şuun ve sıfat ve esma ve ef'al ve asar perdelerinden geçtiği halde, şu kainatta yine bu kadar hüsnü ve cemali ve kemali göstermiş.

Çünki eserdeki kemalat, o ef'alin kemalatından ileri gelir ve onu gösterir.

Nasılki mükemmel, muhteşem, münakkaş, müzeyyen bir saray; mükemmel bir ustalık, bir dülgerliğe bilbedahe delalet eder.

Aynen öyle de: Şu saray-ı alem, şu mükemmel, müzeyyen eser; bilbedahe gayet kemaldeki ef'ale delalet eder.

Kemal-i ef'al ise, bizzarure bir fail-i mükemmele ve o failin kemal-i esmasına, yani asara nisbeten müdebbir, musavvir, hakim, rahim, müzeyyin gibi isimlerin kemaline delalet eder.