Ancak;

Esonto'nun bahsetmek istediği temel nokta, inandığınız şeyi araştırın, alevilik olsun, sünnilik olsun. Kendiside bu söylediklerimde bana hak verecektir sanıyorum.

bundan büyük müslümanlık olur mu

Buna karşın, kendisine alevi diyen kişiler, ne buradaki hikayeleri inkar edebiliyorlar, ne de islamın dışındayız diyebiliyorlar.

?Şu dünyada benim gönül verdiğim

laf etse

başkalarının yorumlarına takılıpta psikolojinizi bozmayınız

sünnet olan kurbaN kesen

Ali?nin ihsanı boldur / Şah?ı Merdan kulu benim?

yav sizler hiç sembol nedir, mecaz nedir, keşif nedir bilmezmisiniz

?Ayine tuttum yüzüme / Ali göründü gözüme

Cemm-i Mushaf?tan nikabın attı

Hakkın emri ile dört kitap indi

Ali?yi Sünni veya Alici Şii kaynakların aktardığı gibi algılamak da bir yaklaşımdır kuşkusuz; ama bu yaklaşım Alevi değil, Sünni veya Alici Şii bir yaklaşımdır. O halde çıplak zor uygulanan yüzyıllar boyunca; ?Elsiziz belsiziz dilsiziz amma / Gezeriz alemde erkekçesine? demiş, ?Sayılmayız parmak ile / Tükenmeyiz kırmağ ile? demiş bir geleneğin adına, bugünün açık toplum koşullarında söz kurma hakkını kendilerinde bahşedenlerin öncelikle dürüst olmaları gerekiyor. ?Dürüstlük? diyorum, çünkü çıplak zora karşı Buyruk vb. açık kaynaklarında takiyye yapmak zorunda kalmış olan geçmişin Alevilerinin sahip olduğu mazerete, günümüz Alevi önderlikleri sahip değildir. Açık konuşmaları halinde, geçmişteki gibi açık bir baskı ile karşı karşıya kalmayacakları bir yana, görece baskıyla karşılaşmaları halinde ise sadece Alevi toplumun değil Alevi olmayan demokrasi güçlerinin de ciddi desteğini arkalarında bulacaklardır. Durum buyken öylelerinin Aleviliğin temel duruşunu tahrif etmeleri illa ki takiyye kavramıyla açıklanacaksa, bu takiyye geçmiş zamanlardaki Alevilerin ve açık belge olarak Buyruk?ların yaptığı cinsten Sünni-Şeriatçı otoriteye karşı değil, doğrudan Alevilere karşı, onların egemenlerin istediği çizgiye çekilmelerini amaçlayan bir takiyyedir. Yani Mir?ati?nin deyişinin tam tersine Aleviliğe, onun müttefiklerine, bilimsel ahlak sahibi olanlara karşı elleri dilleri belleri kocaman dolaşırken, ?alemde?, yani Alevi kimliği ve haklarını savunacakları meydanda?majestelerinin muhalefeti? ile yetinmekte, majestelerinin çok yönlü desteğiyle ve onun huzuru için alan tutmaktadırlar

esonto hocam

bakın biz her ne kadar alevi olsakta, devamlı birlik beraberlik çağrısı yapmışızdır, önceki yazılarımı okuduysanız görürsünüz, ama bu tür yazılar insanları daha da ayrıştırıyor, ben buna muhalif oluncada alevilikten çıkıyorum öylemi,

herhangi biri

Görüldüğü gibi burada?Ali?, kuzen-damat Ali anlamında değil, aşkın bir varlık anlamında tanrısallık içeren bir kavramdır. Evvel , ahir , tayyip , tahir , batın , zahir hep?Allah?ın nitelikleri, adlarıdır. Oysa Virani bunları Ali?de görüyor, tanrının Ali olduğunu söylüyor. Şiirde geçen evvel, ahir, tayyip, tahir, batın, zahir sözleri yalnızca Allah için söylenebilir? (İsmet Zeki Eyüboğlu, Alevilik Sünnilik İslam Düşüncesi, Der Y., 1989, s. 79). O halde Virani?de Ali, kuzen-damat Ali değil, kuzen Ali?nin suretinde de görünmüş olan Allah?tır. Burada?Ali?, mutlak bir kesinlikle Allah?ın adıdır.

islamı kendi şahsi idea tekeline alan

Hacı Bektaş Makalat?ında yer alan şu ifade Alevilikteki Ali imgesini daha da pekiştirir:

biz demez miyiz

Kudret kandilinden çalınmış mayası? (Mehmet Eröz, Türkiye?de Alevilik Bektaşilik, s.214)

Yine Kul Hüseyin?in,

Ay da nurdur, gün de nurdur

İslamiyet hoştur, güzeldir, huzur menbaıdır. Son hak dindir. İslamiyetle ilgili sorulabilecek soruların hepsini cevaplamaya hazırım.

yargılayın...

Bütün bu belirlemelerin üzerinden gerekmiyor gerçi ama, anlamamakta ve tahrif etmekte ısrar edenlere karşı belirtilmelidir ki, Alevilik, Müslümanlıktan temelli farka sahiptir. Bin yıllık baskı ve kuşatmanın etkisiyle kendisine Müslüman demesini esas almamız halinde ise, belirtilmelidir ki, bu?Müslümanlık?, Kur?an?dan ve İslam tarihinden bildiğimiz Müslümanlıktan bambaşka bir Müslümanlıktır.

XVI. yy. ozanlarından Kul Şükri, ?Muhammed Ali?dir, Ali Muhammed? derken, ?peygamber Muhammed?le?Mehmet Ali?, ya da Muhammed Ali olarak da anılan Ali?yi özdeş sayıyor? (İ. Z. Eyüboğlu, Age. s. 82). Esasen mecaz ve takiyyeye yoğun bir şekilde başvurulmasını sağlayan şeriatçı baskı atmosferinde kurulmuş sözde bile, Aleviliğin gerçek düşüncesini anlamak kolaydır. Nitekim Pir Sultan, sofu baskısıyla polemik içinde kendini anlatırken; ?Sofu mezhebimizi ne sorarsın / biz Muhammed Ali diyenlerdeniz? diye başladığı sözünü; ?Muhammed Ali'dir Kırklar'ın başı / anı bilmeyenin nic 'olur işi? diyerek, Muhammed Ali?den kastının Kırkların başı olan Ali olduğunu netleştirmektedir. Deyişin devamında ise, ola ki buna rağmen yanlış yorumlar üretebilecek olanlara karşı da, ?biz tüccar değiliz alıp satmayız /.../ biz Muhammed Ali diyenlerdeniz? ifadesiyle, Muhammed Ali, mesleği tüccarlık olan tarihsel şahsiyet Muhammed?den net olarak ayrıştırılmaktadır.

adam hem batından bahseder, hem batını anlat bakalım deyince bir cümle yazamaz gerçekten sinirlendim, gerçi yanlış yaptığım farkındayım

Görüldüğü gibi Pir Sultan kendini Ali ile özdeşleştirmekle yetinmemekte, aynı zamanda kendini Ali?nin kulu olarak nitelemekte, yani Ali?yi Allah görmektedir. Aynı şekilde Hak bellendiği söylenen 12 İmam?ın dediği veli benim demektedir. Deyiş bütünlüğü içinde Allah olan Ali, aynı zamanda kendisi de Tanrı olup ve Tanrıdan gelen Pir Sultan olmakta ve tanrı-insan anlayışına ulaşılmaktadır. Bu yaklaşım ise, hangi türden yorumlanırsa yorumlansın fark etmez, İslam nezdinde kabul edilemez bir?küfür? olmaktadır. Nitekim bir başka deyişinde; ?Koparmadım asla kokladım bir gül / Kafir oldum imana geldim? diyerek bu suçlamayı üstlenmektedir.

bakın dinsizler bile kendi arasında, agnostik, deist, teist, atesit siye ayrılıyor, peki bizi niye tek tip göstermeye çalışıyorlar ve illada din dışı olarak

Nar içinde Cebrail?e görünen / Hünkar Hacı Bektaş Ali kendidir?

batın batın

hiç dinsiz olur mu

hAKK-muhammet-ali

?Muhammed Ali?nin eli değil mi

siz kendinizi nasıl görüyorsanız öyle ifade ediniz

cem evlerinde

Size de elbette anlayış gösteriyoruz Esonto. Kişiler özgürdür. Kendi inançlarını yaşamaya hakları vardır. İslamiyette zorlama yoktur. Herkes istediği gibi inanabilir. Kimseyi yargılamıyoruz, yanlış anlaşılmasın. Esonto kendi inancını dile getirdi, bizde anlayış gösteriyoruz, bize düşen budur.

?Ali?nin işleri daim sırrınan / Kisvesini kırmızıdan örtünen

bizde araştırıp, sorgulayıp kendi geleneğimizi tenkit edip yanlışlarını ortaya koymakla mükellefiz ve ben acizane onu uyguluyorum, kimse kalkıp sen sünni olmuşsun falan deme hakkına sahip değil, herkes kendine bir din uydurmuş gidiyor, sadece sen ve çok az bir azınlık İslamsız aleviliği savunuyorken kalkıp hepimizi İslam dışı ilan etmeye kalkışma

Açıktır ki burada tarihsel ve gerçek Ali değildir tapılan. Esasen Anadolu Alevilerinin Ali (ve Ehl-i Beyt, 12 İmam) ile tanışmaları, tanışıp onu kendilerine temel kavram, temel kült haline getirmeleri de Baba İlyas?tan, Bektaş-ı Veli?den çok sonraları, XV. yy. dan sonra, ağırlıkla da Safevi etkisiyle gerçekleşmiştir. Burada gerçekleşen entegrasyon, baskıyla kendilerine dayatılan inancın içinde temel bir figür olup kendileri gibi haksızlığa uğramış ve benimsemelerine uygun erdemlere sahip şahsiyetin ismini, kendi tanrısal inançlarına, giydirmeleridir.(2)

Bu noktada Pir Sultan Abdal?ın deyişlerinde de çokça geçen, ?Hak Muhammet Ali? ifadesinin gerçek anlamını bulmaya çalışarak başlayalım: Sıklıkla kullanılan bu nitelemeyi, Allah, Peygamberi Muhammed ve ardılı Halife Ali bağlamında, önem sırasına göre dizilmiş üç farklı şahıs olarak yorumlayanlar çıkmaktadır. Bu yorumdan hareketle de Aleviliğin, en önemli önderlerinden olan Pir Sultan?ın şahsında?İslam'ın doğrudan yansıması? olduğunu, hızını alamayanlar ise Aleviliğin?İslam'ın özü? olduğunu söylemektedirler. Peki ama keyfiyet bu mudur gerçekten? Değildir! Değilse, bunun açıklaması, her türden muğlaklıktan uzak bir açıklıkla yapılmak zorunda.

Tanrısal bir kavram olan söz konusu Ali?yi, tarihte yaşamış bildiğimiz Ali ile özdeşleştirdiğimiz zaman onu Tanrı olarak içselleştirmek de, bu fikri başkalarına inandırıcı bir şekilde anlatmak da olanaksızlaşır. Nitekim Aleviliğin Ali?sini kuzen-damat Ali ile özdeşleştirmeye başlayan günümüzün kimi Alevilerinin, tanrı-insan ve tanrı-Ali teolojisinden, dolayısıyla gerçek Alevilikten niteliksel olarak uzaklaştıkları görülmektedir. Bu anlayış içinde öylelerinin, Batıni anlayıştan Zahiri anlayışa doğru kaydıkları görülmektedir. Ancak tıpkı diğer dinlerin tanrı anlayışlarında olduğu gibi, soyut tanrının Ali suretinde göründüğü, Ali?de somutlandığı fikri üzerinde şekillenen mantık, diğer din inanırlarının mantık ve algıları nezdinde de inandırıcılık kazanır. Ancak onlar nezdinde inandırıcılık sorunu bir yana, Anadolu Aleviliği'nin gerçek inanç önderleri böyle inanmaktadırlar.

bizi şekilsel davranışlarla yargılamayın

Ak kağıt üstüne yazılar yazan

alevinin vereceği

Birlikteyiz ayrı gayrı değiliz

alevilik heteredoks islamdır,

zahir olarak bakma rica ediyorum...

Doğmuş alemler parlar / Nur Muhammed Ali?nindir? deyişindeki Hakk?ın birliği ve birliğin birlenmesi belirlemesi, durumu daha da pekiştirir. Peki ama buradaki Muhammed Ali ifadesi, Kırkların Cemi?nde Muhammed ile Ali?nin gövde bir, baş iki bütünleşmesi ve musahip olmasının ifadesi olamaz mı? Takiyye anlamında evet, ama gerçek düşünce anlamında hayır. Çünkü Muhammed Ali?nin, gerçekte Ali?nin ismi olduğunu görmezden gelsek bile, deyişlerinin bütününden iç tutarlılığa sahip bir anlam çıkarma kaygısı güdeceksek, ki işin özünü anlamak ve tutarsız konuma düşmemek açısından bunu yapmak durumundayız; o durumda, tüm deyiş nakaratlarında pekiştirildiği gibi Ali?nin esas, üst, çatı, tek olduğunu ve Allah?ın da, Muhammed Ali?nin de, Ali olduğunu görürüz. Muhammed isminin peygamber Muhammed anlamda kullanıldığı durumda ise, onun Ali?nin hiyerarşik olarak altında yer aldığını görürüz. Kırkların Cemi?nde de olduğu gibi Ali?nin üstte, belirleyici ve tabii tanrısal olması Pir Sultan?ın şu deyişinde daha da belirgindir:

ilginizz için teşekkürler...

Kur?an yok, gördüler Ali?den gayrı?

Allah bir Muhammed Ali aşkına

kapımız muhammet

kelime oyunu deyip suruyorlar kardeşim amdem öyle başka bir dinse, başka bir ilah kavramına inanılıyorsa neden yav özellkikle Ali ismini seçiyorsunuz kardeşim

Ali vala Ali ala, Ali?dir server-i safter? (Onur B. Kula, Çoğulcu Düşünce Karşıt Kültür, s.268)

Batın, batın diyen alevilere de şunu söyleyebilirim: Tasavvuf'ta ahkam-ı islamiyye'ye ters birşey söylenmez. Eğer söylenirse de bu ahkam-ı islamiyye'ye uygun olarak tevil edilir. Ben Esonto'nun naklettiği şiirlerin tevilinin mümkün olamayacağı görüşündeyim. Zaten kendisi de kendi tezini doğrulamak için naklediyor.

aşk için değil mi

Bu mülkün sahibi Ali değil mi?

Bu anlamda Pir Sultan?ın, ?Hak Muhammed Ali geldi dilime / Mürvet günahıma kalma ya Ali? deyişinde de görüldüğü gibi, birinci dizede ayrı şahsiyetler şeklinde yoruma da açık olan ifade ikinci dizede yardımcı, kurtarıcı olarak Ali?de özdeşleşir. Esasen birinci dizenin de doğru okunuşu Hak Ali, yani Tanrı Ali?dir, çünkü Ali?nin gerçek adı da Muhammed Ali?dir. (İ. Z. Eyüboğlu, Age. s. 79). Ali ise burada kuzen-damat Ali?nin adını içermekle birlikte, esas olarak onun kimliğinde de kendini gösteren Allah?ın kendisidir.

Ayrıca her aleviyim diyene islam dışı şeklinde bakmıyorum, bu noktada yanılıyorsun.

Görüldüğü gibi bu deyişinde olası farklılık izlenimi kaldırır ve üçlemeyi Ali?de tekleşir. Esasen?bu üçlemenin özünde Ali?nin tanrılığı sorunu saklı? (Age. s, 84) olup, işin doğrusu ve aslı, Tanrının Ali diye adlandırılmasıdır. Bir diğer deyişinde:

Pir Sultan kapında kuldur / Bunu bilmek müşkül haldir

Bir kimse sayılırız üçümüz bizim?

arkadaş aleviiği resmen din dışı gösterip duruyor, arkadaş öyle düşünüyor diye alevilerin tamamı öyledir diye bir şeymi var kardeşim

asıl alevilik İslam dışıdır diyenler dogmaların, yönlendirmelerin, mitolojik hikayelerin esiri olmuşlar, sonrada bizim aleviliğimzi beğenmiyorlar

p00r kardeş sende esontoya pay çıkarıp, nerdeyse her aleviyim diye İslam dışı gibi göstermeye çalışıyorsun teessüf ederim

Batıni toplulukların Ali ile tanışması öncesinde açık ve genel ifadesini bulan Ene-l Hak / ben tanrıyımdeyimi, XV. yüzyıldan başlayarak Ali?nin Anadolu Aleviliğiyle entegrasyonuyla, daha çok Ali?nin tanrısal özdeşliği bağlamında kullanılacaktır. Yani Ali, Anadolu Batıni geleneğine Tanrı olarak entegre olmuş, Ali tanrının ismi olmuş, bunun sonucunda da ozanların kendilerini ve genel olarak insanı tanrıyla özdeşleştirmesi örnekleri görece azalmıştır. Bu değişim kuşkusuz Batıni teolojinin kendisine ilişkin bir değişim değil, çünkü insan-tanrı düşüncesi değişmiyor; yani halk Müslümanlığı kabullendikten sonra onun Alici-Şii mezhebin yanına geçmiyor. Aksine Müslümanlaştırılma baskısını daha kolay göğüsleyebilmek amacıyla, İslamiyet'in içinden, kendi inanç gelenekleriyle özdeşleştirebilecekleri ve baskıya karşı kendilerine ideolojik ve manevi kalkan olabilecek temel bir şahsiyet alınıp kendi inançlarına taç yapılıyor. Böylece gelen basınca karşı, ?biz de Müslüman?ız, ama biz Ali gibi Müslüman?ız, üstelik siz Ona ve Peygamberin ailesine zulüm yaptınız, Peygamberin mirasına ihanet ettiniz, dolayısıyla biz mülhit değiliz, ama siz münkir oldunuz? şeklinde, karşı tarafın ezberini bozan bir öz-savunma hattı elde ediliyor. Yani XV. yüzyıldan itibaren Ali?nin hızla benimsenmesi, Sünni hakimiyetin devlet aracılığıyla etkinliğini arttırmasına bağlı olarak bir öz-savunma güdüsünün yansımasıdır. Bu özdeşleşmeyle tanrı-insan düşüncesi, bu kez söz oyunları ve takiyye gibi yaklaşımlarla, esas olarak Ali üzerinden ifadelendirilmeye başlanıyor.

anti islam olduğu anlamına gelmez

sağlıcakla kalınız

Bin bir dondan baş gösterdin ya Ali?

18. yüzyıl Bektaşilerinden Katip ise, bu tanrısal devreye kendini de dahil eder:

Üç yüz altmış altı sünnet

sakin olun, hayattan zevk almaya bakın, inancınıza sımsıkı sarılın

Görüldüğü gibi ayrı ayrı ifade edildikleri durumda bile, üç isim sonuçta anlamda birleşirler. Peki bu birleşme fikri aynılık anlamında mıdır? Açıktır ki hayır! Bunu yukarıdaki satırlarda döne döne gösterdik. Nitekim bir diğer deyişinde yine Kul Himmet, tanrının tek ve Ali olduğunu aşağıdaki deyişinde yineler:

Zikrim olan lailaheillallah

Ali şems-i münevverdir, Ali dilnur ile Enver

eğer sizin ALiniz farklı ise bu anadolu halkının içinde cemevlerinde Hz. Ali nin niye resmmi var kardeşim, niye bizler kerbeladan bahsediyoruz, niye sıffinden bahsediyoruz, cemelden bahsediyoruz

Kudret kandilinden nurunu alan, kozmik ehemmiyeti olan Ali, 17. yüzyıl Kızılbaşlarından olan İsmail?in gözünde de Tanrı sayılmaktadır:

zülfikar katılıyorum.

Bin bir dondan baş gösterdin ya Ali

zülfikar dost öncelikle hoş geldin uzun zamandır yoktun buralarda dostum bu kadar celallenmene gerek yok bak ben sana celalleniyormuyum namaz kılıyorsun, ramazan orucu tutuyorsun ve aleviyim diyorsun olabilir sen bu şekilde algılamışsındır bu yönde devam ediyorsun ben de aleviliğin islam olamayacağı kanaatine vardım okumalarım ve araştırmalarım neticesinde ve bu fikrimi de insanlarla paylaşıyorum ayrıca şunu söyleyeyim ben aleviliği din dışı göstermeye çalışmıyorum sizin din kavramından kastınız sadece islam mı neyse mirim bunu daha önce de söylemiştim bu meseleleri internette yazışarak halledemeyiz onun size daha önce de teklif etmiştim verin bir telefon no kendimi size ifade edyim diye ama kendinizce haklı nedenlerle bunu kabul etmediniz o halde bırakın ben tezlerimi paylaşayım siz de aleviliğin islamın özü ya da içinde olduğuna dair düşüncelerinizi paylaşın kararı okuyanlar versin, karar vermek zorunda da değiller yazılanlardan faydalasınlar

Muhammed Ali yoluna Allah eyvallah

Lailahe illallah İllallah Şah illallah?

Özetle Aleviliğin Ali?si ile kuzen-damat Ali bir boyutuyla örtüşse bile, temelde ondan farklı, onun suretinde de kendini göstermiş, ama esasen tanrıdır. Alevi mitolojisinin en temel çerçevesi olan Kırkların Cemi söylencesinde de, sonradan göreceğimiz gibi, Aleviliğin Ali?si Peygamber Muhammed?in üstünde bir erdem abidesi, tanrısal organ Kırkların başı ve İslamiyet dışı, insanlık erdemi olan değerleri Muhammed?e dayatandır. Muhammed?i aralarına alıp almamak konusunda karar sahibi olan bu eşitlikçi ve kolektif meclis, aynı zamanda Alevilerin tarih boyunca bu adaletsiz ve despotik dünyayla niye uzlaşamadıklarının, niye uyum sağlayamadıklarının da ifadesidir. Aynı şekilde bu Cem, modern dönemde de, eğer kendi geçmişlerine, tarihi önderlerine, mitolojileri ve teolojilerine yabancılaşmayacaklarsa, kendilerini niye ancak sol bir yaklaşımla gerçekleştirebileceklerinin de ifadesidir. Alevi inancının merkezi kavramı olarak Ali, kuzen Ali?yi, hem tanrısallık anlamında aşmaktadır, hem de 72 inancı bir görmek, dolayısıyla cihadı, inanç dayatmasını reddetmek anlamında da kuzen Ali?den farklı bir Ali?yi karşımıza çıkarmaktadır.

bundan büyük aşk olur mu

?Aşkına pirim aşkına illallah / İllallah şahım illallah

Muhabbettir Ali şah Veliyullah / Üç isim manada birdir muhabbet?

hiç ruhsuz islam dışı olur mu

onlarda kendi geleneklerini araştırıp soruguluyorsa ve sonuçta hadislerde, tefsirlerde, içtihadlarda farkılı yorumlara ulaşıyorlarsa

-bundan hiç şüphem yok. aramızdaki "irlandalılar" olmayasınız. Ab den kaynak alan evangelist amaçlara izmet edenler olmayasınız. bu ne cehalettir "Alisiz Alevilik" demek. Alisiz Aleviyim diyeceğine LUVİYİM de luvi ol. Ama sakın Aleviliği buna mal etme. Alevilik kelime kökü itibari ile Hz. Ali den geliyor. bunu yapacağınıza bence siz ALEVİLİk ten çıkın.

Benim 3. bir göz olarak tespitim budur. Kimse alınmasın, gücenmesin. Burada tartışma yapıyoruz. Her inanışa anlayış gösterdiğimi ayrıca belirtmeme gerek yok sanırım. Bendeki bu intibaı değiştirebilecek bir babayiğit varsa, varsın buyursun. Eğer yoksa Esonto bu tartışmayı önde götürmektedir. Bağımsız bir görüş olarak ben bu fikirdeyim.

Allah razı olsun kardeş

?Ay Ali?dir, gün Muhammed

muhammedin alinin

Ali evvel Ali ahir / Ali batın Ali zahir

islamın türkmenselleşmiş halidir..

Heman sağ gezeriz gayrı değiliz

Kul Himmet?in diğer bir deyişinde Ali Allah özdeşliğini şöyle yinelenir:

temel nokta, inandığınız şeyi araştırın, alevilik olsun, sünnilik olsun.

ali soyuna imam caferi sadıka 12 imamlara aşık olan

hem başka bir din ise alevilik neden Hz. Muhammedin adını kullanıyorsunuz, başka bir isim kullanarak inancınızı anlatamazmısınız nedir bu kelime kalabalığı oyunu insanların kafasını karıştırıyorsunuz gidin bakalım bir cemevine, her cem evinde Hz. Ali resmi vardır

Kul Himmet üstadımız bunda yoktur yadımız

dogmaların alışkanlıkların yönlendirmelerin esiri olmasınlar

ismini duyduğunda

Kırklar eşiğine yüzümü sürdüm

?Sırr-ı Bektaşi?yiz ayrı değiliz

?Yer gök arasına nizamlar kuran

Çarşılarda dolanırım / Ben Hakk?ım Hakk?tan gelirim

?Sabah seherinde virdim budur bu

misal benim dedem

Pir Sultan?ın;

Ali evvel, Ali ahir

?Ali evvel Ali ahir, Ali batın Ali zahir

Pir Sultan?ım şu dünyaya / Dolu geldim dolu benim

iyide bizler araştırmıyoruz öyle mi, şimdi bu sonuç mu çıktı burdan

ALİ MUHAMMETTİR MUMAMMET ALİ...

aynen öyle p00r kardeş

Benzer bir deyiş de Pir Sultan?da geçer:

BUNU BİLESİNİZ...

alevilik

Sırrını saklayan erdir

Buraya kadar yaptığım irdelemeleri takiben artık sıra, Aleviliğin Ali?sini, bu Ali üzerinden Aleviliğin tanrı, insan, inanç, yaşam anlayışını, kavramlara yüklediği anlamı, bu bağlamda İslamiyet ile olan bağını belirginleştirmeye geliyor. Bu kritik sorunu aydınlatmak için gönül rahatlığıyla başvurabileceğimiz kaynak ise, Alevilerin gerçek inanç önderleridir. Anadolu Aleviliğine ilişkin sapla samanı birbirinden ayırabilmek için başvuracağımız bu kaynak, Onu bin yıl öncesinden başlayıp olgunlaştırarak bugünlere taşıyan, bu uğurda bedel ödeyip yolu tanımlayan, kimsenin kendilerinden daha çok Alevi olduğunu iddia edemeyeceği inanç önderleridir.

bir de siz hangi alevi ocağına bağlısınız cevap vermek isterseniz onu öğrenebilir miyim saygılar...

?Gafil kaldır şu gönlünden gümanı

Diğer yandan her dini algılayışta olduğu gibi buradaki algılayışta da Tanrı farklı özellik ve meziyetler gösterir. Nasıl ki Hıristiyanlık inancındaki tanrı Müslümanlıktaki tanrıdan farklı özellik ve görünümler arz ediyorsa, Aleviliğin tanrısıyla Müslümanlığın tanrısı arasında da farklılıklar söz konusudur. Üstelik bu farklılık Alevilik ile Müslümanlık tanrıları arasında çok belirgin nitelikler gösterir. Bu açıdan Müslümanlıkla Museviliğin tanrıları arasında büyük benzerlikler gözlenirken, Hıristiyanlıkla Aleviliğin tanrı algılayışlarında kısmi benzerlikler görülür. Örneğin bu ikincilerde üçleme ve dünyevi düzene daha az müdahil bir tanrı algılayışı söz konusuyken, Musevilik ve Müslümanlıkta mutlak, ceberut ve dünyanın her işine sürekli karışan, kader belirleyen, dünyevi düzen dayatan bir tanrı anlayışı söz konusudur. Ancak benzer kimi özelliklerine karşın Aleviliğin tanrı anlayışı Hıristiyanlıktan da temelde farklıdır; çünkü Alevilikte vahdet-i vucut bağlamında insan suretinde bir tanrı algılayışı söz konusudur. Ve bu özgünlük, Hıristiyanlıktan da temel ayrımla, Alevi bireyin tanrı ile arasındaki ikiliğin kalkması anlamında Ene-l Hak anlayışına varır.

denmiş

Evvel Ali yerin göğün binası

esonto hocasm

On ik?İmam?ı Hak bilirim / Dedikleri veli benim

Lailahe illallah İllallah Şah illallah

dini-siyasi-tarihi ulema iledir...

bu mu islam dışılık

insanların islama bakışıyla lütfen değerlendfirmweyin

?Yeri göğü arşı kürsü yaratan / Men Ali?den başka tanrı görmedim

Allah bir Muhammed Ali?dir Ali

Ali Muhammed?dir Muhammed Ali

Ali?nin kurduğu yol bana yeter? diyerek Muhammed Ali?nin eli Hak?ın eli denilirken, sonradan yolun sahibi ve kurucusu Ali?ye indirgenir. Nitekim Pir Sultan;

dönülen semah

madem öyle anlatılanların akla mantığa bilime yakın hangi yönü var söyleyin bakalım

Birisi Muhammed birisi Ali

Çarka döner göl içinde? dedikten sonra, Alevi sırrını şöyle dillendirir:

?Pir Sultan?ım bu bir sırdır

biliyormusunuz

neyini merak ediyon senin gibi alevi olan ama aleviliğin islam olamayacağını düşünen bunu sorgulayan inançlarının gerçek mahiyetinin ne olabileceğine dair araştırma yapan kişilerdir sen nasıl bir alevi olarak alevilik islamın özüdür gerçek müslüman biziz diyorsan ben de alevilik islamla sınırlandırılamaz alevilik kendine has bir inanıştır diyorum

kardeşim tabiiki kendi inancımı araştırdım, inceledim, ve kendi geleneğimi sorguladımki müslüman bir aleviyim diyorum

Zikr edenler ezazilden sakınır / ?La İlahe illa Ali? yazılı?

Bu bağlamda, ?Sururi?nin, zahirde ve batında varlığı şüphesiz olan, ?Aliy-yel Murteza?yı Şah Nurullah?ı, hiç şüphe yok ki, kozmik ehemmiyeti olan, doktrinal Ali?dir. Allah?ın nuru, Muhammed Ali?de tecelli edince, Muhammed Ali, bir şahıs olarak düşünülünce, Ali?nin Tanrı kabul edilişine şaşmamak gerekir. Yukarıda da gösterdiğimiz gibi, ikisi bir sayılıyorlar. Fakir Edna (17. yy) öyle sayıyor:

?Evvel odur ahir odur / Tayyip odur tahir odur

Balıklar da suya hasret

Bu minval üzere uzayıp giden deyişe göre, ?Ali bütün varlıkların özüdür, yaratıcısıdır, Tanrı?ya yükletilen, onda varsayılan bütün nitelikler, yetenekler, yetiler, güçler Ali?de vardır. Ali Tanrı?nın kendisidir. Evreni yaratan da, insanı koruyacak olan da gene Ali?dir. Ali?nin dışında başka bir yüce varlık, görünen güç yoktur? (İ. Z. Eyüboğlu, Türk Şiirinde Tanrıya Kafa Tutanlar, s.124)

Hak bilip tuttuğum el bana yeter

Ali vahid, Ali ahed

Kul Himmet

zülfikar kardeşim canınızı sıkmayınız

Yani toplanmış Kur?an?ın üzerinden örtüyü kaldırdıklarında, Ali?den gayrı Kur?an olmadığı görüldü denilmektedir. Ki bütün bu ifadeler, Alevilik nezdinde Ali?nin, Kur?an?ın, Tanrı?nın, Muhammed Ali?nin, Hak Muhammed Ali?nin ismi, ya da tersinden Ali?nin bunların tümü, onların tezahürü olduğunu büyük bir açıklık ve iç tutarlılığı içinde gösteriyor. Dolayısıyla burada gösterdiğimizden farklı bir Ali ve Alevilik tasarımı konusunda iddiada bulunacak olanlar, Aleviliğin (12 İmam ve kuzen Ali gibi sembolleri değil), gerçek inanç önderleri olan ozanları reddettiklerini dürüstlükle açıklamak durumundadırlar. Çünkü çıplak zor uygulanan, Alevilerin kırkar bin öldürüldüğü o hukuksuz dönemlerde bile Alevi inanç önderlerinin terk etmedikleri değerlerini, kendini ifade etmenin çok daha kolay olduğu günümüzde terk edenlerin, artık ortalıkta Alevi önderi-aydını-dedesi olarak dolaşabilmeleri için ar duygularını yitirmiş olmaları gerek.

not: lütfen bu deyişi başlıktaki alinin anlamı bağlamında değerlendirin saygılar...

4bugünkü 1

Bu yolun sahibi Ali değil mi

muhammet-ali-fatmaya

okadar...

ama bu yinede

Bilmeyenler bilsin beni / Ben Ali?yim Ali benim

Ali mürşit güzel şah / Eyvallah Şahım eyvallah? diye durumu yineler.

Örneğin Esonto'nun son naklettiği şiiri islamla bağdaştırmak mümkün görünmüyor.

Alevi sırrı bağlamında Ali-Allah, sadece tarihsel Ali donunda değil, aynı zamanda diğer Alevi inanç önderlerinin, Hallac-ı Mansur?un, Nesimi?nin, Yunus?un, Şah İsmail?in, Bektaş-i Veli?nin de suretinde görülür. Nitekim Kul Hasan, bu inancı Bektaş-ı Veli nezdinde şöyle yineler:

Rızıkların veren Ali değil mi? deyişinde, Ali?nin tanrı olduğunu, evreni yarattığını hiçbir muğlaklığa yol açmayacak bir açıklıkla belirtiyor.

Anın için halkı gümana saldın

sakın bizlere şia sınız demeyin, öyle bir itikada da sahip değiliz kendinizce bir takım kişilerin yazdıklarına bakıp alevilik islam dışıdır deyip ayrıştırmaya çalışmayın bu milleti

Taçlama Düvazı olarak da okunan deyişinde Kul Himmet?in sözleri, ?Lailahe illallah Muhammedül resulullah? şeklindeki İslami kelime-i şahadetin Alevi versiyonunda Ali şahtır ve şah Allah. Aynı zamanda Aleviliğin İslamiyet'ten köklü farkını gösteren bu yaklaşım şöyle ifadelenir:

?Ali ismi dört kitapta okunur / ?La İlahe illa Ali? yazılı

Ali'dir her ise kadir

üçlemesini özünü kabul eden

XVI. yy. da aynı zamanda Bektaşi Dergahı?na da Postnişin olan Sersem Ali Baba:

dış mihrakların adamlarıyız :)))

kendinizi üzmeyiniz

batın

SEYYİD NESİMİ

Yaratup kulunun kısmetini veren / Men Ali?den başka tanrı görmedim?

Allah bir Muhammed Ali aşkına? deyişinde de ifade edilen şey, tek Allah olan Muhammed Ali?dir.

Ben Ali?den gayrı bir er görmedim?

Devletin ve egemen ideoloji olarak İslamiyet'in baskıcı koşullarında bu ifade kullanımlarından giderek bir mecaz üçleme üretilmiş ve savunma mekanizması olarak Hakk?ın, Muhammed?in, Ali?nin sanki hiyerarşik dizilişi kastediliyormuş izlenimi yaratılmış, yani sistematik baskılara karşı bir savunma refleksiyle esasen bir Alevi kavramı ve tavrı olagelmiş olan takiyye yapılmıştır. Esasen üçlemenin asıl kaynağı görünen Hıristiyan inancında da üç ayrı tanrı değil, tanrının, baba, oğul, kutsal ruh olarak üç ayrı görünümü ve beliriminden söz edilir ve bu üçlemede tekliğe inanılır.

araştırmışlar da doğruyu bulmuşlar mış

biz gerizekalıyız o zaman öylemi

?Pir Sultan Abdal?ım ağladı güldü

Ali?dir her şey için can, Ali?dir yar ile mihman

?Bir ismi Ali?dir bir ismi Allah

Allah bir Muhammed Ali? diyerek hepsini?nurda? tekleştirir ve buna da Muhammed Ali der. Bir diğer ifadesinde ise bu sırrı daha da netleştirir:

Atanın belinden medara geldin

?Günah ettim şahın darına durdum

Nazar eyledim özüme / Ali göründü gözüme

batın denince aklınıza kafanıza göre bir din uydurun mu geliyor.

dış mihrakların adamlarıyız :))) neyini merak ediyon senin gibi alevi olan ama aleviliğin islam olamayacağını düşünen bunu sorgulayan inançlarının gerçek mahiyetinin ne olabileceğine dair araştırma yapan kişilerdir sen nasıl bir alevi olarak alevilik islamın özüdür gerçek müslüman biziz diyorsan ben de alevilik islamla sınırlandırılamaz alevilik kendine has bir inanıştır diyorum

kapı kilidimiz alidir

hayır kardeşim nsıl ki sünni kardeşler içinde bile ayrılıklar var sa

aleviliğin islamla sınırlanamayacağı bir gerçektir

Alevilik İslam'dır ve sadece Batın da değildir. Bu Alevilik İslam dışıdır diyenlerin menşeini merak ediyorum doğrusu.

hemen ya allah eyvallah der

Ali rahim Ali rahman, Ali?dir cümleye server

Engür şerbetini Kırklara ezen

Kul Himmet?in deyişleri, Alevi teolojisi ve bu teolojideki Ali?nin anlamı açısından büyük açıklık sergiler:

p00r kardeş burda önemli olan herkesin kendi inancının mahiyetinin ne olacağı yönünde az da olsa kafa yormaya başlamasıdır aslında ben şu anda bana tepki veren alevi arkadaşlarımı anlayabiliyorum araştırma inceleme ve sorgulamaya başlamadan önceki dönemimde (2 yıl öncesi ) ben de onlara yakın söylemlerde bulunuyor hatta alevilik üzerine hiç düşünme gereği bile duymuyordum ama okuyarak araştırarak sorgulayarak aleviliğin bir umman olduğunun ve güzelliklerinin farkına vardım ilginç olan bu araştırmalar ve sorgulamalarım sonunda aleviliğe daha da bağlandım kafamdaki soru işaretlerinin de giderdikten sonra artık alevi olmanın kendi adıma gururunu hoşluğunu çok daha net yaşıyorum insanlara da nacizane önerim sünni olsun alevi olsun fark etmez inançlarının ne olup ne olamayacağı hususunda kafa yorsunlar dogmaların alışkanlıkların yönlendirmelerin esiri olmasınlar saygılar...

yukarıdaki makalenin yazarı : Erdoğan Aydın'dır

diye...

islamdır

Anadolu Aleviliği nezdinde Ali, gerçekte Muhammed?in kuzeni ve damadı Ali midir? Kuşkusuz Onu da içermektedir. Bununla birlikte, büyük bir kesinlikle gösterileceği gibi ondan ibaret değildir. Bakın Virani, söz konusu soruyu nasıl yanıtlıyor:

?Nice yüz bin yıllar kandilde durdun

Ali dindir, Ali iman

Nice yüz bin yıllar kandilde durdun

Allah bir Muhammed Ali?dir Ali?

Yaratmıştır on sekiz bin alemi

?Selman bir deste gül şaha uzattı

Batın odur zahir odur / Ali Ali Ali Ali?

biz değilmiyiz

Adına şanına kurban olduğum

sevgi ve saygılarımı sunarım

şimdi bizler müslüman bir alevi olduğumuzu mu ispat etmek zorundayız, neden miş o

Okuyan Muhammed yazan Ali?dir?

Önü sıra kamberi Ali Murtaza geldi

tepkiyi

?Söyler Pir Sultan?ım söyler / Hakk?ın birliğini birler

biz müslümanız diyeceğiz, sizler alevilik diyerek başka türlü şeyler söyliceksiniz, sonra bizler alevi isek müslüman olmamış olacağız

Şah-ı Merdan aşkına Hak vere muradımız

bizim sorunumuz islamla değil

Kul Himmet?in bu deyişi, Alevi üçlemesindeki Ali?nin, Allah ve aynı zamanda Muhammet Ali olduğunu ve?Ali?den gayrı bir er görmedim? bitirişinde de, aslında üçlemenin, Ali?de toplanan birlemenin görüntüsü olduğunu gösteriyor. Bu bağlamda Pir Sultan?ın;

Açıklıkla görüldüğü gibi tek ve mutlak olan Allah?tır, Allah ise Muhammed Ali?dir, Muhammed Ali ise Ali?dir. Kuşkusuz bu ve benzeri tüm deyişlerde, aynı zamanda bir söz oyunu olarak Hak, Muhammed, Ali üçlemesi söz konusudur. Ancak bu üçleme, zaman zaman üç ayrı şahsiyetten söz edermiş gibi yaparken, gerçekte tek bir tanrısal varlık anlamında vahdet-i vücudu ifade etmektedir.

Dikkat edilirse İslamiyet tanrısından bambaşka bir tanrı tasavvuru ile karşı karşıyayız. Bu fark içselleştirilince, kimi Alevi inanç önderlerince, Ali?den ayrıca Muhammed?e yapılan yollamaların da, gerçekte İslami inancın tezahürü olarak değil, aksine, kendilerini kuşatan ve baskı uygulayan İslamcılara karşı bir ideolojik savunu aracı olarak devreye girdiğini görürüz. Nitekim bu yollamaları daha çok kullanan Kul Himmet şöyle dillenir:

Ali'dir yar ile mihman

hiç ateist olur mu,

-ben de bunu kabul etmiyorum. herşeyi ikileştirdiniz. onu geçtim şahısları bile ikileştirdiniz sonrada "gelin cankar bir olalım" diyorsunuz. bu nasıl tezattır. herkes ne olduğunuzu biliyor arkadaşım. sen bu fikirlerini okuyan araştıran hiçbir Allah ın kuluna kabul ettiremezsin.

Benzer bir deyiş, damat-kuzen Ali gerçeğini niteliksel olarak aşan bu Batıni Ali kültünü belki de ilk dillendiren, Ene-l Hak düşüncesini Ali özgülünde belki de ilk şekillendiren ve 1408?de derisi yüzülerek öldürülen ozan Nesimi?de şöyle dillenir:

zülfikar60 kardeşim, ben kimsenin tarafında değilim, ben hakkın ortaya çıkmasını istiyorum sadece. Naçizane düşüncelerimi aktardım. Kendinize hakaret olarak algılamayın diye de birçok kez yazdım. Fikir paylaşıyoruz bu ortamda, kızacak birşey yok.

Ali dindir Ali iman, Ali?dir sakı-i Kevser

Bize göre de;

?Bugün bize pir geldi gülleri taze geldi

?Muhabbettir Lailaheillallah / Muhabbettir Muhammed Resulullah

İnkarım yoktur hem vallah hem billah

Ali tayyib Ali tahir / Ali göründü gözüme?

Nesimi?nin dil üç canı, Münevverdir Ali nuru

Allah bir Muhammed Ali?dir Ali? diyor.

illaki eski türklerin bir inancı vardı, ama şunu anlamıyor bazı arkadaşlar türkler eski kültürlerini de koruyarak İslam ile bütünleştirmişlerdir, yoksa Hz. Muhammedin ismi her yerde zikredilirmiydi, İslamdan önce Muhammed mi vardı türklerde de bizim alimiz farklı, muhammedten kasıt Allahtır diyorsunuz, bu sözlerim aleviliği İslam dışı gösterenleredir

Durum buyken Aleviliği İslamlaştırmaya çalışanların, ?Alevilikte kelime-i şahadet? diyerek, ortalıkta, ?Eşhedü En la ilahe İllallah, Eşhedü En Muhammed?ün Resulullah, Eşhedü En Aliy?yün Veliyullah Vasi?yi Resulullah? diye sözler dolaştırmaya çalıştığını da bu arada anımsayalım. Oysa Alevi inanç geleneğinin diğer bir önderi Şah İsmail Hatayi?ye ait diğer bir Taçlamada da şöyle denir:

Kendi tabutuna kendisi yattı

ORTALIĞI AYAĞA KALDIRIR...

Ali sultan Ali sübhan, Ali cennet Ali Rıdvan

bizi allah sevgisiyle muhammet adıyla ali aşkıyla

Aleviliğin Ali?sine ilişkin durumu pekiştirmek çerçevesinde konumuza devam edelim: Şahkulu Dergahı son Postnişini Mehmet Ali Hilmi Dedebaba?ya göre?Tanrı Ali?nin kişiliğinde, insan niteliği içinde gözlere açılır. Varlık kavramı altında toplanan ne varsa, baştanbaşa Alidir:

Ali batin, Ali zahir

Kabe-i Şerif?ten bir nida geldi

fıkıh denen vkavramı ayrı tutun

Birisi Muhammed birisi Ali? deyişi bu mecaz ve takiyyeye örnektir. Benzer bir diğer ifadesinde;

XIX. yy. Kızılbaş şairi Derviş Ali?nin, Ali?yi tanımlayışı şöyledir:

Gördüm bir elmadır elhamdülillah

Esonto, yaptığı alıntılarla ve kendisinin yorumlarıyla, kendi tezini doğruluyor. Kendi içinde çelişmiyor. hatırlatmak gerekirse, kendisi "Alevilik, islamın dışındadır" tezini savunuyordu.

kimse kimsenin fikrine ambargo koyamaz, kimse de kimseyi bir anda inancından döndüremez, rahat olunuz