Kurmancan Datka yazısının devamını belgeleri ile tarihi mücadeleyi gözler önüne seren Yedikıta dergisinden okuyabilirsiniz.

kabul edenlerin hem vergiden, hem de askerlik hizmetlerinden muaf tutulmaları kararlaştırıldı.

Biz bu makalede 19. asırda Türkistan?da, Müslümanlarla emperyalist Ruslar arasında cereyan eden şiddetli mücadelelerde, ortaya koyduğu gayret ve kahramanlık ile temayüz etmiş ve o devre damgasını vurmuş müstesna bir mücahide kahramanımızdan bahsedeceğiz: Kurmancan Datka (1811-1907).

Bu muafiyetten istifade edenlerin mükellefiyetleri de vaftiz olmayanlara ilave edilecekti. 19 Kasım 1742 tarihli bir emirname ile camilerin ancak, Rusların ve yeni vaftiz edilenlerin bulunmadığı yerlerde mevcud olabilecekleri kabul edildi. 1744 senesinde Kazan?daki 536 caminin 418?i tahrib edildi. Tam olarak tahrib edilmeyişinin sebebi, Müslüman memleketlerdeki kiliselere aynı şekilde mukabele edilmesini önlemek içindi.

Bunun, mevzumuzla alakalı cihetine gelince:

Nitekim, işaret edilen bu hususu, Fatih Sultan Mehmed Han da bir gazelinde:

mısralarıyla açıkça ifade etmektedir. Bu hususun en bariz şahidi olarak da, Molla Akşemseddin ile Fatih Sultan Mehmed Han arasındaki şeyh-mürid münasebetini zikredebiliriz. Keza, Fatih, oğlu Bayezid?e; İstanbul?un fethinde Ubeydullah Ahrar-ı Veli?nin, maiyetinde bulunan manevi askerleriyle yardıma geldiğinden bahsediyor.

Şimdi buraya bir nokta koyalım ve Kurmancan Datka?nın yaşadığı coğrafyadaki siyasi, ictimai, iktisadi, askeri, dahili ve harici ahval ve şartlara kısaca bir göz atalım ve yeniden kaldığımız noktadan mevzuumuza devam edelim.

Kurmancan Datka, Hokand Hanlığı?nın başbakanı ve komutanı Alimbek, Datka ile 1832?de evlenir. Kurmancan'ın Alimbek ile evliliğinden 5 oğlu, 2 kızı olur. 96 yaşında vefat ettiğinde ise çocuklarıyla torunlarının ve onların da çocuklarının sayısı 100'e yaklaşmıştır.

Bir defa daha ifade etmek icap ederse, bu makalemizde, -hemşehrisi G. Aynakulova?nın da isabetle işaret ettikleri üzere- Kurmancan Datka?nın tarihi şahsiyeti, onun Kırgızistan ve bilhassa Türk-İslam tarihindeki yeri ve ehemmiyetinden bir nebze bahsetmek suretiyle, onu efkar-ı umumiyemize tanıtmak istiyoruz.

Kurmancan 1811 yılında Oş şehrine yakın Madı Kışlağı?nda Munguş sülalesinin Bargı kabilesinden olan orta halli, hatta varlıklı bile sayılabilecek bir çiftçi olan Mamıtbay?ın kızı olarak dünyaya gelir.

Tarihe baktığımızda, 19. asrın emperyalist devletler için dünyaya hakim olma emellerinin zirve yaptığını görmekteyiz. İngiltere, Rusya, Fransa, Almanya, Belçika, Hollanda vs. gibi devletlerin Asya, Afrika ve Avustralya?dan pay kapmak için, havsalalara sığmayacak vahşetler irtikab ederek nice milyonların katledildiğini, vatanlarından, yurtlarından sürüldüğünü görüyoruz. Bilhassa bu zulüm ve vahşetin, Müslümanlara reva görüldüğüne şahid oluyoruz.

Bu vesile ile, kahraman mücahide Kurmancan Datka?nın istinad ettiği veli?nin nasıl bir himmet-i aliyye sahibi zat-ı şerif olduğuna da, müteakib sahifelerde bilhassa işaret etmek istiyoruz.

Rusya 1700?lü senelerden itibaren İslam aleyhinde bir siyaset takib etmeye başladı. Nitekim 1740 tarihli bir emirname ile, Hıristiyanlığın bir zorlamaya gidilmeksizin yayılması, vaftizi

Datka bir ünvan olup, hakim, hükümdar, general, albay, idareci gibi manalarda kullanılmaktadır. Bu sebeble, Kurmancan Datka?nın, emperyalist Rus ordularına karşı mücadelesi, daha ziyade Kırgızistan?ın Alay havalisinde cereyan ettiği için, günümüzde Kırgızların onu Altay Kraliçesi manasında Altay Kanıkesi, Alay Hanışası, Alay Kraliçesi, Alay Hükümdarı, General ve saire gibi ünvanlarla zikrettiklerini görmekteyiz. Kırgız Türklerinin Altay Kraliçesi dedikleri Kurmancan'a Buhara şeyhülislamının fetvası ile 1876'da "datka" ünvanı verilmiş olduğu kaynaklarda zikredilmektedir.

Kurmancan Datka, sahib olduğu yüksek manevi gücü, ilmi dirayet ve liyakati, devlet ve millet umuruna taallük eden hususlardaki isabetli kararları ile, mükemmel zekası sayesinde ilk defa Buhara Emiri Seyyid Muzaffer?den, sonra Hokand Hanı Hudayar?dan olmak üzere Türkistan hanları tarafından peş peşe iki kere datka unvanıyla şereflendirilmiştir. Bu sadece Türkistan için değil, bütün Türk ve İslam aleminde görülmemiş bir hadise idi

12 Nisan 2010, 21:27 Ahmet

Eline sağlık, güzel paylaşım olmuş...

19. asırda Müslümanlarla emperyalist Ruslar arasında cereyan eden şiddetli mücadelelerde, ortaya koyduğu gayret ve kahramanlık ile temayüz etmiş kadın kahraman...

Türk dünyasına damga vuran kadın kahraman

?Lütf-i Hakk?dandır heman ümmid-i feth ü nusretim.

Ayrıca, Alay Dağları?nın kadın hakiminin Ziynet mahlası altında pek çok şiire imza atan bir şaire olduğu da bilinmektedir.

İngilizler, Hindistan?ı işgal etmişler, ancak onunla iktifa etmeyerek Türkistan?ı da işgal etmenin fırsatını kollamaktadırlar. Bu ise Rusların, birkaç asırdır devam ettirdikleri tarihi emellerine hiç de uygun düşmemektedir. Onun için ellerini çabuk tutarak Türkistan?ı, yani o vasi coğrafyayı bir an evvel işgal ederek ilhak etmek için, tarihin belki de nadiren şahid olduğu zulüm ve vahşetle Asya?daki Müslüman-Türk hanlıklarına musallat oldular. Ve böylece kanlı bir boğuşma başladı.

Alimbek'le evlendikten sonra Şeyh Hüveyda-yı Çimyani'nin soyundan Oşlu Şeyh Salahuddin İbn-i Mevlana Siracüddin?e mürid olmasının yetişme tarzı ve güçlü şahsiyetinde tesiri büyüktür.

Ali AK - YEDİKITA DERGİSİ

?Enbiya vü evliyaya istinadım var benim?