?Ey huzura kavuşmuş nefis! Sen O?ndan razı, O da senden razı olarak Rabbine dön! kullarımın arasına katıl ve cennetime gir.? (el-Fecr, 27-30)

?Sıkı çek yavrum, kısas bu dünyadadır, ahirette kısas yoktur!?13

?Sizden önce yaşamış ümmetler içinde kendilerine ilham olunan kimseler vardı. Şayet ümmetim içinde de onlardan biri varsa, şüphesiz ki o Ömer?dir.? (Buhari, Ashabu?n-Nebi, 6)

?Bugünün işini yarına bırakma!?

? ?Cahil ile sakın latife etme. Dili zehirli olduğundan gönlünü yaralar.?

?Allah?tan afiyet isteyiniz. Hiç kimseye yakinden sonra afiyetten daha faziletli bir şey verilmemiştir.?

? ?Alçakça söylenen söze karşılık vereyim deme, çünkü o sözün sahibinde onun gibi daha nice düşük sözler vardır. Cevabına yine onlarla cevap verir.?

?Bana göre afiyette olup şükretmem, imtihan edilip sabretmemden daha makbuldür.?

Hadis-i şerifte buyrulur:

Bu demektir ki, bütün ulvi yolculuklarda maksat, Allah ve Rasulü?ne olan muhabbet nisbetinde hasıl olur. Çünkü sevginin şartı ve aşkın alameti, sevilen kişinin sevdiği şeyleri de sevmektir. Bu, sevilenin haliyle hallenip onunla aynileşme yolunda mühim bir adımdır ki, Hazret-i Ebu Bekir?in hayatı böyle tecellilerle doludur.

Diğer bir hadis-i şerifte de Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- şöyle buyurmuştur:

Zira Hazret-i Ali -radıyallahu anh-?ın vücudu, namazın huşuu ve manevi hazzı ile adeta kendinden geçmiş, dünyadan tecerrüd etmişti...

?Sabırda zarar, hüzün ve telaşta fayda yoktur.?

İşte bu güzel ahlakından dolayı Hazret-i Ali hakkında Rasul-i Ekrem Efendimiz; ?Sultanü?l-Eshıya? yani?Cömertlerin Sultanı? buyurmuştur.

-radıyallahu anh- yaptığı isarı Fatıma validemize anlattı. O da:

İkinci sınıf , reca sahibi kimselerdir. Bunlar da;

Sehavet Güneşi

Hazret-i Ömer -radıyallahu anh- zaman zaman Firas?ın evine gider:

?Anam, babam Sana feda olsun ya Rasulallah! Sana babalarımızı, analarımızı, canlarımızı, mallarımızı ve evlatlarımızı feda ederiz!..? dedi. (Ahmed, III, 91)

Tevazu ve?Hiçlik? İklimi

? ?Övünmek Ademoğlunun neyine ki?! Evveli nutfe, sonu ise cifedir! Kendi rızkını dahi yaratamadığı gibi, kendini helakten de kurtaramaz.?

Hazret-i Osman, isyancıları zor kullanarak bertaraf etmeyi teklif eden sahabilere, kendisi yüzünden kan dökülmesini istemediği için izin vermiyordu. Onlara:

Dört büyük halifenin üçüncüsü olan Hazret-i Osman -radıyallahu anh-, Peygamber Efendimiz?e canıyla-malıyla hizmet etme ve O?na damat olma bahtiyarlığına ermiş güzide sahabilerden biridir. Gerek Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- zamanında, gerek Hazret-i Ebu Bekir ve Hazret-i Ömer döneminde, gerekse de kendi halifeliğinde çok büyük hizmetler ifa etmiştir.

? ?İffet, fakirliğin; şükür de zenginliğin süsüdür.?

?Allah, bir kuluna hayır murad ettiğinde onu insanların ihtiyaçlarını karşılama yolunda istihdam eder.? buyurmuştu. (Süyuti, II, 4/3924)

Hazret-i Osman, derhal bu kuyuyu satın almak istedi. Lakin yahudi kabul etmedi. Sonunda bir gün yahudi, bir gün de müslümanlar kullanmak üzere yarı hissesini satın almaya muvaffak oldu. Daha sonra da tamamını satın aldı. Peygamber Efendimiz, Hazret-i Osman?a:

?Nefsim kudret elinde olan Allah?a yemin ederim ki, şeytan sana yolda rastlamış olsa, mutlaka yolunu değiştirir.? buyurmuştu. (Müslim, Fedailü?s-Sahabe, 22)

?Meclislerinizi Rasulullah -sallallahu aleyhi ve

1. Tevbe eden kişiyi gördüğü zaman sevinen.

?Size takvayı vasiyet ederim. Dünyaya rağbet etmeyiniz. Zayiiniz için ağlamayınız. Daima doğru söyleyiniz. Allah?ın Kitabı ile amel ediniz. Zalimin hasmı, mazlumun yardımcısı olunuz. Dinin hükümleri hususunda kınayanın kınamasına aldırmayınız.?5

Kul hakkı hususunda da çok titiz olan Hazret-i Osman?ın bu hassasiyetini yansıtan bir hadiseyi

?Allah?ım, bu bey?at da Osman içindir. Şüphesiz o, Sen?in ve Rasulü?nün hizmetindedir.?6 buyurarak ona olan itimad ve muhabbetini dile getirdi. Derken müşrikler, anlaşma yapmak üzere elçi gönderdiler. Ardından da Hazret-i Osman sağ-salim döndü.

Bir defasında Hazret-i Ali?ye:

Hazret-i Osman -radıyallahu anh-:

?Osman?a bundan sonra yapacağı hiçbir şey zarar vermez!?8 müjde ve iltifatında bulundu.

Kur?an-ı Kerim hakkında çıkabilecek ihtilafların önünü kesmiş oldu.

?Altı akçe için.? cevabını alınca, kendisinin de muhtaç olduğu o altı akçeyi vererek, borçlu müslümanı sıkıntıdan kurtardı. Ardından Hazret-i Fatıma?ya ne cevap vereceğini düşünmeye başladı. Sonunda; «Nasıl olsa Fatıma, kadınların seyyidesi, Rasulullah?ın kızıdır, anlayış gösterir. diyerek evine döndü. Hazret-i Ali

?En çok sevdiğim kimse, bana ayıp ve kusurlarımı haber verendir.? (Süyuti, Tarihu?l-Hulefa, s. 130)

İşte böyle yüce bir kalbi kıvama ve takva hayatına sahip olan Hazret-i Ömer -radıyallahu anh- daima:

?Ahiret yanında dünya nedir ki! Ancak tavşanın bir defa sıçraması misali bir şeydir.? (İbn-i Ebi Şeybe, Musannef, VIII, 152)

? ?Mal, nefsani arzuların hammaddesidir. arzular, sıkıntıların anahtarıdır. Hased de boş yorgunluğun bineğidir.?

?İman sadece camilerde, mal cimrilerde, silah korkaklarda, yetki zayıflarda olursa işler bozulur.?

? ?Zenginlerin, Allah katındaki mükafatı taleb ederek tevazu göstermeleri ne güzeldir. Bundan daha güzeli ise, fakirlerin Allah?a tevekkül ederek zenginlere karşı müstağni davranmalarıdır.?

Rabbimiz ahiretteki hesabımızı kolay getirsin. İman ve güzel ahlak ikliminde amel-i salihlerle dolu bir dünya hayatı yaşayıp ebedi hayatın saadetiyle gönüllerimizi mes?ud eylesin. Hazret-i Ömer

Şehid olmasına birkaç gün kala, adeta vefat edeceğini hissederek, yeme-içmeden kesildi. Niçin yemediğini soranlara; ?Emr-i ilahinin, ben aç iken gerçekleşmesini arzu ederim.? buyuruyordu. Nitekim çok geçmeden Kufe Mescidi?nde sabah namazını kıldırırken, İbn-i Mülcem tarafından şehid edildi. O sırada 63 yaşında idi.

Yıl: 2007 - Ay: Mart - Sayı: 253

?Mescide açılan bütün kapılar kapansın, sadece Ebu Bekir?inki açık kalsın! Ben, Ebu Bekir?in kapısının üzerinde bir nur görüyorum...?5

İbn-i Abbas -radıyallahu anhüma-?dan rivayetle Ata -rahimehullah- der ki:

Birgün Hazret-i Ali -radıyallahu anh-, Peygamber Efendimiz?e abdest alması için su getirir:

?Allah ve Rasulü bilir.? dedi. Peygamber Efendimiz:

?Ben, yaşadığı müddetçe babasının sözünü dinlemeyen; öldüğü zaman da ona dert olan yaramaz çocukların babası gibiyim!?

? ? arzu ve ümitler, basiretli kimseleri dahi ama eder.?

?Siz Allah?a değil, başkalarının malına güvenen kimselersiniz. Hakiki mütevekkil; toprağa tohumu attıktan sonra Allah?a itimad edendir!? diyerek ihtarda bulunmuştur. (İbn-i Receb, Camiu?l-Ulum, I, 441)

?Sonra kim? diye sorunca, Peygamber Efendimiz:

Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz,

?Kötü bir işin en gizli şahidi vicdanımızdır.?

Hazret-i Osman?ın halifeliği, fetihler bakımından da çok bereketli geçmişti. Kıbrıs, Trablus, Taberistan, Ermenistan fethedilmiş, deniz ticareti başlamış, Rodos ve Malta adalarına ve İstanbul?a seferler düzenlenmişti. Bizans?ın en büyük donanması Akdeniz?de imha edilmişti. Bu ve benzeri gelişmeler neticesinde halk ve devlet hazinesi zenginleşmişti.

-radıyallahu anh-, hem hayret hem de mahcubiyet içinde:

?İnsanların ondan su içmeleri için vakfeder misin? diye sorunca, o da bu arzuya gönülden icabet ederek kuyuyu vakfetti. Böylece Hazret-i Osman?ın bu himmetiyle Medineli müslümanlar su sıkıntısından kurtuldular.

?Ben, hiçbir zaman hilafet istemedim, ona rağbet de etmedim. Gizli ve aşikar hiçbir şekilde bunu Allah?tan dilemedim. Çünkü halifelikte bana rahatlık yoktur.?

Dipnotlar: 1) İbn-i Ebi Şeybe, Musannef, VIII, 153. 2) Müslim, İmaret, 11. 3) Bkz. Müslim, Zühd, 36. 4) Şehbenderzade Ahmed Hilmi, Tarih-i İslam, c. I, s. 367. 5) Tirmizi, Deavat, 109; Ebu Davud, Vitr, 23. 6) İbn-i Ebi Şeybe, Musannef, VII, 82. 7) İhya, c. IV, s. 728.

Hazret-i Ali, ashab-ı kiram içinde fedakarlık ve isarı, engin ilim ve irfanı, isabetli kararları kadar, cesaret ve yiğitliğiyle de temayüz etmişti.

Rabbimiz, bu hikmetli sözleri layıkıyla idrak edip muktezasıyla amel edebilmeyi nasib eylesin. Efendimiz

-radıyallahu anh-, Allah Rasulü?nde fani olunca, canını ve malını cömertçe O?nun yolunda feda etmişti. Servetini birçok defalar tamamıyla Allah Rasulü?ne getirmiş, tıpkı Rasul-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem-gibi, fakirliğe düşmekten korkmaksızın infakta bulunmuştu. Hatta kendisine:

?Ya Sariye! Dağa, dağa!? diye seslenmişti. Hazret-i Ömer, hutbedeki mevzu ile alakası olmayan bu sözü söylediği sırada, kumandan Sariye, Medine?ye bir aylık mesafede Allah düşmanlarıyla harbetmekteydi. Fakat Allah -celle celalühu-, Ömer -radıyallahu anh-?ın sesini Sariye?ye duyurmuştu. (İbn-i Hacer, el-İsabe, II, 3)

Ayinesi İştir Kişinin

?Allah ile mahlukatından hiçbiri arasında bir neseb bağı yoktur. Allah?a yakınlık, ancak O?na itaat ve emirlerine tabi olmakla mümkündür.?

?En akıllı insan; nefsini hesaba çeken, onu iyi idare eden, ölümden sonrası için amel işleyen ve kabir karanlığı için Allah?ın nurundan istifade edendir.?

?Bir evden bir kurban yeter!? buyurdu.

?Sırrını gizleyen, kendine hakim olur.?

mısralarıyla ifade ettikleri hakikat, Hazret-i Ömer?in en çok dikkat ettiği hayat düsturlarından biriydi. Buna göre kişinin sağlam bir karakter sahibi olup olmadığı ve manevi seviyesi, onun beşeri münasebetlerinde, huy ve davranışlarında kendini gösterir. Yine bu meyanda Hazret-i Ömer şöyle buyurmuştur:

? ?Dört şey devam ettiği müddetçe din ve dünya, huzur ve selametle ayakta duracaktır:

?Ey Mü?minlerin Emiri! size bekçilik yapalım? denilmişti. O ise:

Köle onun kulağını tuttu. Hazret-i Osman, köleye şöyle diyordu:

3) Mehr-i müsemmasını kocasına tasadduk eden kadın.

?Bu dünya hayatı, aldatma metaından başka bir şey değildir.? (Al-i İmran, 185)

Hazret-i Ömer?den Hikmetli Sözler

3. Kapalı ve tenha yerlerde nefsin şerrinden korunmak.

? ?Nefesler, ecele doğru atılan adımlardır.?

Üçüncü sınıf ise, aşk ve muhabbet vecdiyle Rabbine ibadet eden dir. Bunlar da;

?Ya Rasulallah! Kisra ile Kayser?in ne şekilde yaşadığı malum! Halbuki sen, Allah?ın Rasulü?sün!? karşılığını vermişti. Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- da:

Hasılı o yüce sahabi, daima sıddikıyet makamında yaşadı ve yaşatmaya çalıştı. Bu noktada onun bizlere olan ikaz ve nasihatleri, o yüce makama kapı açabilecek değer ve kıymettedir. O, sadakat timsali yaşayışı ile eşsiz bir numune olurken bu yaşayışın sırlarını ifade eden hikmet incileriyle dolu sözleriyle de mü?min gönüllere hayat düsturu oldu. İşte onun, her biri birer hikmet ve hakikat hazinesi olan sözlerinden bazıları:

?Bu zırhın sahibi, buna ne kadar istiyor? diye sordu. Dört yüz dirhem olduğunu öğrenince zırhı alıp parasını verdi. Sonra bu zırhı, yanına dört yüz dirhem daha ilave ederek Hazret-i Ali?ye gönderdi:

?Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-, Rabbine kavuşmayı tercih eden salih kişiden bahsederken şu ihtiyarın ağlaması, doğrusu şaşılacak şey!..? dediler. (Buhari, Salat, 80)

Mazlum Şehid

?Gerçek babayiğit, güreşte rakibini yenen değil, öfkelendiği zaman nefsine hakim olabilen kimsedir.? (Müslim, Birr, 107)

?Ya Ali! Musa?ya göre Harun ne ise, sen de bana osun! Ancak benden sonra peygamber yoktur.? buyurarak onu taltif ve teselli etmişti.3

?Kalbimde ne varsa Ebu Bekir?e ilka ettim.? buyurmuştur.2 Fakat bu aynileşme hali, nice fedakarlıklar ve büyük bedel ödemeler neticesinde gerçekleşmiştir. Zira insan en ağır bedeli, muhabbeti uğruna öder. Bu fani alemde ödenen en ağır bedel ise, ilahi muhabbetin bedelidir.

?Ya Rasulallah! Beni kadınların ve çocukların başına mı bırakıyorsunuz? deyince Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-:

?Allah?ım! Ömrümün en hayırlı devresi sonu, amellerimin en hayırlı kısmı neticeleri, günlerimin en hayırlısı da Sana kavuştuğum gün olsun.? (Süyuti, Tarihu?l-Hulefa, s. 103)

Böylece o hazin veda anında bütün kapılar kapatıldı, sadece Ebu Bekir -radıyallahu anh-?ın kapısı açık kaldı. İşari manada bu demektir ki, Allah Rasulü?ne hususi yakınlık kapısı, O?na, Hazret-i Sıddik misali büyük bir itaat, teslimiyet, sadakat, fedakarlık, dostluk ve muhabbet ile açılabilir.

Bu sözler üzerine Hazret-i Ebu Bekir?in hassas ve rakik kalbi mahzunlaştı, ardından da sıcak gözyaşları dökmeye başladı. Zira Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-?in kendilerine bir nevi veda hitabında bulunduğunu hissetmişti. Çünkü o, nebevi esrarın en yakın mahremiydi. Ayrılıktan inleyen bir ney gibi feryada başladı. Hıçkıra hıçkıra:

2. Günahkarların affı için Rabbine yalvaran.

Hicretin ikinci senesi, Allah?ın emri üzerine Fatıma validemizle izdivaç şerefine nail oldu. Böylece Peygamber Efendimiz?in muhterem damadı ve?Ehl-i Beyt?i olma bahtiyarlığına erdi. Turuk-ı Aliyye?den on bir mübarek zatın Fahr-i Kainat Efendimiz?e nisbeti, onun vesilesiyle hasıl oldu. Zevce-i muhteremeleri Fatıma validemizle zahidane yaşayışları, feragat ve fedakarlıkları, dasitani bir ufka ulaştı. Bu bakımdan Ehl-i Beyt, İslam tasavvufunda güzide isimler haline geldi.

Ebu Bekir Bendendir, Ben de Ondanım

-radıyallahu anh-, halife seçildiğinde de minbere çıkarak büyük bir tevazu içinde şöyle hitab etti:

Hazret-i Osman -radıyallahu anh-?ın Medine?de asiler tarafından şehid edilmesinin ardından, ashabın ısrarları neticesinde hilafeti kabul etti. Hazret-i Ali -radıyallahu anh-?ın ilk icraatlerinden biri, hükumet merkezini Medine-i Münevvere?den Kufe?ye taşımak oldu. Zira Allah Rasulü?nün aziz hatıralarıyla dolu o mübarek beldenin siyasi mücadelelere sahne olması, bütün mü?minlerin gönlünü yaralıyordu. Bu yüzden orayı layık olduğu asude iklim içinde bir ilim ve irfan ocağı olarak muhafaza etmek için, bu kararı aldı. Nitekim gittiği Kufe?de, ömrünün kalan kısmı, fitne, fesat ve karışıklıklarla mücadele içinde geçti.

İşte o mübarek sahabileri maneviyat semasının yıldızları yapan müstesna hayat düsturları böyleydi. Ellerindeki maddi imkanların genişliğine rağmen, Allah Rasulü?ne benzeme gayretiyle gayet mütevazı ve riyazat halinde bir hayat yaşıyorlardı.

Hazret-i Ebu Bekir -radıyallahu anh-

? ?İnsanlara anlayacakları şekilde konuşunuz.?

Hulefa-i Raşidin?den Hayat Düsturları -2- Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-(634-644)

Büyük Hak dostu Cüneyd-i Bağdadi Hazretleri der ki:

Yine zor bir sefer olan Tebük Gazvesi?nde

Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem-, ashabından hiçbirinin malını tamamıyla infak etmesine izin vermez, yalnız Ebu Bekir?e müsaade ederdi. Zira bütün malı-mülkü infak ettikten sonra yaşanabilecek fakr u zaruret içinde, nefs ve şeytanın iğvasıyla, gönüllerde bir pişmanlık peyda olması muhtemeldir. Böyle bir pişmanlık ise, yapılan hayır ve hasenatın faziletini yok edip, ecrini zayi eder. Fakat Hazret-i Sıddik?ın gönül alemi, Allah ve Rasulü?nün muhabbetiyle perçinlenmiş, asla sarsılmaz bir iman kalesi gibiydi.

Ashabın ileri gelenleri, halifenin bu haline dayanamadılar. Maaşını artırmak istediler. Fakat bunu kendisine söylemekten çekindikleri için, Peygamber Efendimiz?in zevcesi ve aynı zamanda Hazret-i Ömer?in kızı olan Hafsa validemize başvurdular. Babasına bu teklifi arz etmesini istediler. Hazret-i Hafsa, ashabın bu teklifini babasına açtı. Peygamber Efendimiz?in gün boyu açlıktan kıvranıp karnını doyuracak bir tek hurma bile bulamadığı günlerine şahid olmuş bulunan3 Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-, kızı Hafsa?ya:

?Hayır, bu bir basiret ve doğru bir firasettir.? buyurur.5

? ?Sözlerinin amellerinden sayıldığını bilen kimse, az konuşur ve ancak kendisini ilgilendiren şeyleri söyler.?

Zühd ve İstiğna

3. Din kardeşine gıyabında dua eden.

Sonra Hazret-i Peygamber, gittikçe yaklaşan vefat anı dolayısıyla da şöyle buyurdu:

?Bir iyiliğin şerefi, geciktirilmeden hemen yapılmasındadır.?

?Meleklerin bile kendisinden haya ettiği bir kimseden ben nasıl haya etmeyeyim?! Allah?a yemin ederim ki melekler, Allah ve Rasulü?nden haya ettikleri gibi, Osman?dan da haya ederler. Eğer sen yanımdayken o içeri girmiş olsaydı, çıkıncaya kadar ne konuşur ne de başını kaldırırdı.? buyurdu.4

?Ey insanlar! En hayırlınız olmadığım halde sizin başınıza halife seçilmiş bulunuyorum. Şayet vazifemi hakkıyla yaparsam bana yardım ediniz. Yanlış hareket edersem bana doğru yolu gösteriniz? (İbn-i Sa?d, III, 182-183; Süyuti, Tarihu?l-Hulefa, s. 69, 71-72; Hamidullah, İslam Peygamberi, II, 1181)

Hulefa-i Raşidin?den Hayat Düsturları -4-

?Bütün dostları gezdim, gördüm; dili muhafaza etmekten daha iyi dost göremedim. Bütün elbiseleri gördüm; iffet ve sakınmaktan daha iyi elbise görmedim. Bütün malları gördüm; kanaatten daha iyi mal görmedim. Bütün iyilikleri gördüm; nasihatten daha iyisini görmedim. Bütün yemekleri görüp tattım; sabırdan lezzetlisini görmedim.?

İşte böylesine kadri yüce bir sahabi olan Hazret-i Osman -radıyallahu anh-?ın ilim, hikmet ve marifet nurlarıyla dolu gönül ikliminden hisse almak ümidiyle onun şu özlü ve hikmetli sözlerine gönül verelim:

Hazret-i Ömer, iman ile şereflenmezden evvel, merhamet mahrumu, hak ve hukuk tanımaz cahiliye insanlarının tipik bir misaliydi. İmanla şereflendiğinde ise, ince, diğergam, hikmet ehli, adalet abidesi bir insan haline geldi. İslam?dan evvelki sert ve haşin mizaçlı Ömer eriyip gitti; onun yerine gözü yaşlı, gönlü şefkat ve merhamet dolu, karıncayı dahi incitmekten sakınan, daima ümmetin saadetini düşünen, yüksek mes?uliyet şuuruna sahip bir?Hazret-i Ömer? geldi.

?Onunla hiç yolculuk, komşuluk veya ticaret yaptın mı? şeklinde sualler sordu. Adam her seferinde?hayır? cevabını verince Hazret-i Ömer:

? ?Mahrumiyet, minnet altında kalmaktan daha hayırlıdır.?

3. Cahiller, bilmedikleri şeyle kibirlenmedikçe.

Hazret-i Osman?ın bu yüce ahlakının temelinde, hiç şüphesiz ki Allah?ın Rasulü?nden ve O?nun getirdiği Kur?an-ı Kerim?den aldığı feyiz bulunmaktaydı. Hakikaten Hazret-i Osman tam bir Kur?an aşığıydı.

Sarsılmaz Bir İman Kalesi

?Gaybı bilme iddiası gibi olmasaydı, beş kimsenin cennet ehli olduklarına şahitlik ederdim:

?Sonra kim? diye sorunca, bu defa Peygamber Efendimiz:

-sallallahu aleyhi ve sellem-?den sonraki ilk halkası olarak telakki edilmiştir.

Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-?ın Kur?an-ı Kerim?e ittiba hassasiyeti de çok derindi. Nitekim onun İslam ile şereflenmesine, kız kardeşi Fatıma?nın evinde dinlediği Kur?an-ı Kerim vesile olmuştu.

3. dünyalıklardan nefsine hoş gelen bir şeye eriştiğinde onun zarar-ziyanını ayırd edebilmek, dinden kendisine az bir şey bile nasip olduğunda onu da ganimet bilmek.

?Bir kimsenin kıldığı namaza, tuttuğu oruca bakmayınız. Konuştuğunda doğru söylüyor mu, kendisine bir şey emanet edildiğinde emanete riayet ediyor mu, dünya ile meşgul olurken helal-haram gözetiyor mu, ona bakınız.? (Beyhaki, Sünenü?l-Kübra, VI, 288; Şuab, IV, 230, 326)

Hazret-i Osman -radıyallahu anh- (644-656)

Hiç şüphesiz ki, onun zahirdeki bu kahramanlığının temelinde, Allah Rasulü?nün nebevi terbiyesi altında vakıf olduğu yüksek manevi değerler bulunmaktaydı. Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- şöyle buyurmuşlardı:

?Zenginlik de fakirlik de aynı şekilde birer binektir. Hangisine bineceğime aldırmıyorum.?

O sehavet güneşinin yüce ahlakını yansıtan şu hadise de çok ibretlidir:

? ?Hayat iki günden ibarettir. Bir gün lehine , bir gün de aleyhine dir. Gün lehine olduğunda şımarma, aleyhine olduğunda da daralıp feryad ü figan etme!?

?Kul, gözleri gördüğü halde Allah?ın kendisini ama olarak diriltmesinden korksun! Hikmetten anlayana manalı bir söz kafidir. Manen sağır olanlar, zaten hakkı duyamazlar?

?Bu zırh, senden başkasına layık değildir. Bu dört yüz dirhemi de düğüne harca ve bizi mazur gör.? buyurdu.10

Ebu Bekir -radıyallahu anh-, gönlünü, Rasulullah

6. Çoluk-çocuğuyla fazlaca meşguliyete dalıp Allah Teala?nın zikriyle yeterince meşgul olamama korkusu.?

?Benim. Ben Allah?ın huzurunda dilediğim kadar dururum. Sonra oradan bütün günahlarım bağışlanmış olarak çıkarım.? buyurur. Hazret-i Ali:

Hazret-i Ali -radıyallahu anh-, Mekkelilerin, Peygamber Efendimiz?e bıraktıkları emanetleri sahiplerine teslim ettikten sonra, hasretle Medine istikametinde yola çıktı. Gece yürüyüp gündüz dinlenmek suretiyle meşakkatli bir yolculuğun ardından; yürümekten şişen ayaklarından kan damlar vaziyette, Medine?de Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-?a kavuştu.

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- nebevi terbiye neticesinde, hiçbir zaman dünyaya meyletmedi. Bu yüzden hayatı, İslam kardeşliğinin ve diğergamlığının misli görülmemiş tezahürlerine sahne oldu. Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-:

Bu safhanın ilk demleri, asr-ı saadetteki huzur ve ahengin devam ettiği demlerdir ki, bunun en büyük amili Ebu Bekir -radıyallahu anh-?ın basiret ve liyakatidir.

?Çok iyi yapmışsın, el-hamdü lillah, bir müslümanı hapisten kurtarmışsın. Hak Teala bize kafidir.? buyurdu. Fakat biraz da mahzun oldu. Hazret-i Ali, onun üzüntüsünü sezip, iki oğlunun da açlıktan ağladığını görünce gönlünde bir kırıklık hissederek dışarı çıktı. «Bari Rasulullah?a gideyim de O?nun mübarek yüzünü seyrederek üzüntümü unutayım. diye düşündü. Bu düşünceyle yürürken, elinde besili bir deve olan bir kimseye rastladı. O şahıs Hazret-i Ali?ye:

?Allah, kulunun amelsiz sözünden razı olmaz.?

?Ey Allah?ın Rasulü! Kıyamet günü hesaba çağrılacak ilk kişi kimdir? diye sorar. Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-:

Cenab-ı Hak bu hikmet dolu nasihatlerin muktezasıyla amel edebilmeyi ve o güzide sahabinin şefaatine erebilmeyi nasib eylesin. Onun sevgisini gönüllerimize nakşederek ahirette dostluk ve komşuluğuna mazhar eylesin.

?Bu deveyi bana üç yüz akçeye satar mısın? diye sordu. Hazret-i Ali kabul etti ve deveyi o şahsa sattı. Üç yüz akçeyi peşin alınca da çarşıdan yiyecek bir şeyler alıp evine götürdü. Hazret-i Fatıma?ya, olup biteni anlattı. Yemeklerini yiyip Allah?a hamd ü senalar ettiler. Daha sonra Hazret-i Ali, evinden çıkıp Peygamber Efendimiz?in yanına gitti. Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-:

?Yeryüzünde yaşayan bir ölü görmek isteyen, Ebu Bekir?e baksın!?

Dediği gibi yaptılar. Hiçbir zorluk çekilmeden, kolayca çıkarıldı. Hazret-i Ali selam verip; ?Ne yaptınız? diye sorunca, oradakiler; ?Çıkardık!? dediler.

Dolayısıyla; Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve

Hazret-i Ali -radıyallahu anh-, kimseye nasib olmamış bir mazhariyetle, Kabe-i Muazzama içinde dünyaya geldi.1 Ailesi kalabalık olduğundan, Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-onu himayesine aldı. Beş yaşından itibaren Peygamber Efendimiz?in terbiyesi altında yetişti. Bu yüzden cahiliye döneminin kötü adetleri ona hiç bulaşmadı. Çocuklardan ilk iman eden kimse oldu.

Kabe?den Kufe Mescidi?ne?

Yine birgün, bir kimse Hazret-i Ömer?in yanında başka birinden övgüyle bahsediyordu. Ömer -radıyallahu anh-:

Nebevi Esrarın En Yakın Mahremi

?Mescidimizi bir zira? olsun genişleten, cennete girer.? buyurdu.

? ?Amel-i salih gibi ticaret, sevap gibi kazanç, Allah?ın tevfiki gibi fayda, tevazu gibi asalet, ilim gibi şeref, şüphelilerden uzak durmak gibi vera, güzel ahlak gibi Allah?a yakınlık, farzları eda gibi ibadet, tedbir gibi akıl, birlik ve beraberlik gibi insanı kendini beğenmekten uzak tutan başka bir haslet yoktur.?

Zira ayet-i kerimelerde buyrulur:

?Ey Allah?ım! Beni ansızın yakalamandan, gaflet içerisinde bırakmandan ve gafillerden kılmandan Sana sığınıyorum.? diye dua ederdi.6 Akşamları da, elindeki kamçısıyla ayaklarına vurur ve; ?Bugün ne yaptın ey Ömer? diye kendisini hesaba çekerdi.7 Bu nefs muhasebesini her akşam kendine vird edinmişti.

?Ey mü?minlerin emiri! Allah bize senin eksikliğini göstermesin ama, şayet sana bir hal olursa, biz oğlun Hasan?a bey?at ederiz.? dedi. Hazret-i Ali -radıyallahu anh- ise vaktiyle Hazret-i Ömer?in gösterdiği firasetle:

Amin!

? ?Düşündürücü ve hikmetli sözlerle ruhlarınızı dinlendirin. Zira bedenlerin yorulduğu ve zayıfladığı gibi ruhlar da yorulur.?

?Osman hakkında hemen kötü düşünmeyiniz!.. O, Rasulullah?ın damadı ve Me?va Cenneti?nde arkadaşıdır. Herhalde siz onun sözünü yanlış anladınız.? dedi ve beraberce Hazret-i Osman?a gittiler. Hazret-i Ebu Bekir:

?Gerçek mü?min altı çeşit korku içindedir:

2) Kocası kendisinden razı olan kadın.

3. Allah?ın kullarına karşı daima hüsn-i zan içindedirler.

İşte insanları tanıyıp değerlendirmede en çok dikkat edilecek husus budur. Yani ecdadın:

?Ve sana yakin gelinceye kadar Rabbine ibadet et!? (el-Hicr, 99)

2. Muhtaçken de cömert davranmak.

? ?Küçük musibetleri büyük göreni, Allah büyük musibetlere mübtela kılar.?

?Benim için kan döküldükten sonra ölmektense kan dökülmeden önce ölmeyi tercih ederim.? diyordu.

Hazret-i Osman -radıyallahu anh- ucuz ve kaba kumaştan imal edilen gayet sade ve temiz elbiseler giyer, mescitte öğle uykusunu toprak üzerinde uyur, kalktığında vücudunda çakıl taşlarının izleri görülürdü. İnsanlara en kıymetli ve lezzetli yemekleri yedirdiği halde, kendisi evinde sirke ve zeytinyağı ile iktifa ederdi. Gündüzlerini oruçla, gecelerini de namazla ihya eden Hazret-i Osman, hizmetçilerinin istirahat vakti olduğu gerekçesiyle geceleri abdest suyunu kendisi hazırlar, onlara rahatsızlık vermekten sakınırdı.

Hiç şüphesiz ki o mübarek sahabiler ile ahiretteki beraberlik, daha bu dünyada başlar. Onlarla bugün dost olabilirsek ve bu dostluğun hukukuna riayet edebilirsek -inşaallah- yarın kıyamette onların yakınlığına mazhar oluruz.

?Bizi de duanda unutma kardeşim!?5 buyurmuştu. Bu iltifat karşısında son derece duygulanan Hazret-i Ömer:

?İki dost ve ben, aynı yolda giden üç yolcuya benzeriz. Birincimiz makamına vardı. Diğeri aynı yoldan giderek birinciye kavuştu. Üçüncü olarak ben de arkadaşlarıma ulaşmak isterim. Eğer fazla yükle gidersem, onlara yetişemem! Yoksa sen, bu yolun üçüncüsü olmamı istemez misin? dedi.4

Rivayete göre Osman -radıyallahu anh-, büyük bir fazilet daha sergileyerek, kendisinin satın alıp vakfettiği bu kuyudan su alabilmek için herkes gibi sıraya girip beklerdi. Yine rivayete göre Hazret-i Osman?ın bu eşsiz fedakarlığı üzerine şu ayet-i kerimeler nazil oldu:

?... Onlara karşı Allah sana kafidir. O her şeyi işiten ve bilendir.? (el-Bakara, 137) ayet-i kerimesi üzerine damladı.

5. Dünya ile mağrur olup, ahiretten gafil kalma korkusu.

?O kadar sevindim ki sanki dünyalar benim oldu.? demişti. Zira Allah?ın Rasulü?nden gelen küçük bir iltifat, dünyalara bedeldi. Hazret-i Ömer?in Peygamber muhabbetini sergileyen şu misal de calib-i dikkattir:

Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- da bu aynileşme sebebiyle:

Zira ayet-i kerimede buyrulur:

Zenginliğin artmasıyla birlikte kimilerinin gönlünde dünya ihtirası peyda olmuştu. Abdullah bin Sebe gibi yahudi kökenli münafıkların tutuşturduğu fitne ateşi İslam alemini sarmış, Hazret-i Osman, muhtelif diyarlardan toplanıp gelen asiler tarafından Medine?deki hanesinde kuşatılmıştı. Öyle ki, öz malıyla satın alıp müslümanların istifadesine sunduğu içme suyundan bile mahrum edilmekteydi. Mü?minlerin halifesi, içinde bulunduğu zor durumu ve tebaasındaki asiler karşısında yaşadığı çaresizliği şöyle dile getiriyor ve kendisinden sonra da çıkacak olan fitnelere kerameten işaret ediyordu:

Sohbetiyle olsun, malıyla olsun bana en fazla ikramda bulunan Ebu Bekir?dir. Eğer ben, Rabbimden başkasını dost edinecek olsaydım, mutlaka Ebu Bekir?i dost edinirdim. Fakat İslam kardeşliği daha üstündür.?

Yıl: 2007 - Ay: Mayıs - Sayı: 255

Hazret-i Osman -radıyallahu anh-, her sabah kalktığında Mushaf-ı Şerif?i hürmetle öpmeyi adet haline getirmişti.

Ömer -radıyallahu anh- minberde halka hutbe verirken:

Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-?ın firaset ve incelik dolu şu ifadeleri, ne muhteşem bir nasihattir:

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- Peygamber Efendimiz?in hicreti esnasında da pek mühim hizmetler gördü. Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-?ın müşrikler tarafından kuşatılmış bulunan hane-i saadetlerinde, suikastçilere hedef şaşırtmak için Efendimiz?in yeşil hırkasına bürünüp yatağına korkusuzca uzandı.

?Sana deveyi satan, Cebrail -aleyhisselam-; satın alan da İsrafil -aleyhisselam- idi. Deve de cennet develerinden idi. O müslümanı sıkıntıdan kurtardığın için Hak Teala dünyada bire elli verdi. Ahirette vereceğinin hesabını ise kendisinden başka kimse bilmez.? buyurdu.2

Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde?

?İnsanlarla güzel dostluk kurmak, aklın yarısıdır. Yerinde sual sormak, ilmin yarısı; iyi tedbir almak da yaşamanın yarısıdır.?

? ?Dünyanın; nimetlerinden İslam nimeti sana kafidir. Meşguliyetlerinden, taat meşguliyeti sana kafidir. İbretlerinden, ölüm ibreti sana kafidir.?

?Allah?a yemin ederim ki, elbette Osman, ümmetimden hepsi de cehennemlik olan yetmiş bin kişiye şefaat edecek ve onları cennete sokacak.? (Deylemi, Firdevs, 4/360)

4. Kendinden muhtaç kişiye yardım ve hizmette bulunan.?

Hulefa-i Raşidin?den Hayat Düsturları -3-

İslam hızla yayılıp Medine?ye gelenler çoğalınca Mescid-i Nebevi dar gelmeye başlamış, halkın bir kısmı mescidin etrafında çadırlar kurmuştu. Efendimiz

?Dünyanın onların, ahiretin de bizim olmasını arzu etmez misin, ya Ömer? buyurmuştu. (Müslim, Talak, 31)

Peygamber Efendimiz?i çok seven, Firas adlı bir sahabi vardı. Efendimiz?e olan muhabbetinden dolayı teberrüken O?nun bir eşyasına sahip olmak istiyordu. Birgün Efendimiz?in, önündeki bir tabaktan yemek yediğini gördü ve tabağın kendisine hediye edilmesini istedi. Kimsenin isteğini geri çevirmeyen Allah Rasulü de tabağı ona hediye etti.

Kur?an ile Yücelmiş Bir Ömür

Çünkü dünya ile Allah katındakiler arasında serbest bırakılan salih kulun, Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- olduğunu akıllarına bile getirmemişler ve Hazret-i Ebu Bekir?in sezdiği gerçeği sezememişlerdi. Bu esnada Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-, hem Hazret-i Ebu Bekir?in mahzun gönlünü teselli hem de ashabına onun değerini beyan için sözlerine şöyle devam etti:

Enes -radıyallahu anh-, kendi rivayetine göre; birgün Hazret-i Osman?a giderken yolda bir kadın görür. Kadının güzelliği aklına takılır. Bu düşünce ile

-radıyallahu anh-?ın pek çok husustaki re?yinin daha sonra gelen ayetlere muvafık düştüğü de meşhurdur. Onun bu fazileti, bir hadis-i şerifte şöyle ifade buyrulmuştur:

Hazret-i Ali -radıyallahu anh-, Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-?ın ahirete irtihalinden sonra iş başına gelen halifelere gücü yettiğince yardımcı oldu. Onların istişare meclislerinde hazır bulundu, firaset ve basiret dolu görüşleriyle, isabetli kararlar almalarına yardımcı oldu.

İşte böyle yüce bir sadakat timsali olan Osman

?Rabbimiz! Bizleri hidayete erdirdikten sonra kalblerimizi eğriltme!..? (Al-i İmran, 8)

?Sonra sen.? buyurur. Hazret-i Ali:

Allah Rasulü?nün Kabul Edilmediği Bir Yerde Ben de Yokum!

? dedi ki: Rabbim! Beni azdırmana karşılık ben de yeryüzünde onlara süsleyeceğim ve onların hepsini mutlaka azdıracağım! Ancak onlardan ihlaslı kulların müstesna.? (el-Hicr, 39-40)

Bu hali arifler, gizli zikir taliminin başlangıcı ve gönüllerin Allah ile itmi?nana ermesinin ilk tezahürü olarak değerlendirmişlerdir. Yani tasavvufta kalbden kalbe sır naklinin İslam tarihindeki bilinen ilk tezahür mekanı Sevr Mağarası, onun talihli muhatabı olarak da Hazret-i Ebu Bekir -radıyallahu anh- kabul edilir. Bunun için Hazret-i Sıddik, ucu kıyamete kadar devam edecek olan Altın Silsile?nin Hazret-i Peygamber

Amin!..

1. Dini gayret içinde olanlarla beraber olmak.

? ?Namus, güzelliğin sadakasıdır.?

?Kendileri de muhtac oldukları halde yiyeceklerini, sırf Allah?ın rızasına nail olabilmek için fakire, yetime ve esire ikram ederler ve: «Biz size bunu sırf Allah rızası için ikram ediyoruz. Sizden ne bir karşılık ne de bir teşekkür bekliyoruz. Biz, çetin ve belalı bir günde Rabbimizden korkuyoruz. . Allah da onları o günün felaketinden muhafaza eder, yüzlerine nur, gönüllerine sürur verir.? (el-İnsan, 8-11) (Vahidi, Esbabu Nüzul, s. 470; Zemahşeri, el-Keşşaf, VI, 191-192; Razi, XXX, 244)

? ?Cennet cömertlerin, cehennem cahillerin yeridir.?

?İnsanların en cahili , kendi ahiretini başkasının dünyası için satandır.?

Zi?n-Nureyn

?Dört kimse Allah?ın salih kullarındandır:

İşte o marifet menbaından layıkıyla istifadenin lüzumu sadedinde Hazret-i Aişe -radıyallahu anha- validemiz de şöyle buyurmuştur:

Tam öldürüleceği anda serbest kalan kafirin gönlünde bu hal büyük bir muamma olmuştu. O hengamede savaşı, kavgayı unuttu, Hazret-i Ali?ye niçin kendisini serbest bıraktığını sordu. O Hak aşığı şöyle buyurdu:

?Vaktiyle ben senin kulağını kıvırmıştım. Haydi sen de kısasını yap.? dedi.

? ?Canlarınız için cennetten başka bir karşılık ve değer yoktur. Öyleyse canlarınızı ancak cennet karşılığında satın!?

4 halifenin her biri, ahlak- yaşantı-emirlere uyma noktasındaki samimiyeti yakalayabilmek, ne muazzam ölçü... velakin onlardan sonrası, nasıl bir keşmekeş?

İşte o mübarek sahabi, ümmetin mes?uliyetini yüklendiği, dertleriyle dertlendiği için, kendi dertlerini unutmuştu. Onun en mühim tasası, insanların huzur ve selametiydi. Bu yolda yegane örneği de, Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- idi. O?nun Allah yolunda katlandığı çile ve ıztırapları hiçbir zaman unutmuyor, tıpkı karda yürüyen bir insanın izini takip edercesine, Efendimiz?in mübarek izinde mesafe alıyordu.

1. Öfkeli anda affetmek.

Hazret-i Ali?ye karşı girdiği mücadelelerden büyük pişmanlık duyan Muaviye?nin, ömrünün son demlerinde söylediği şu sözler, onun bu ıztırabını çok açık bir şekilde ifade etmektedir:

Hazret-i Osman, mübarek zevcesinin vefatından sonra hüzne garkolmuştu. Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-ona niçin bu kadar mahzun olduğunu sorunca

?Ya Rabbi! Benim vücudumu cehennemde o kadar büyüt ki, başka kullarına orada yer kalmasın!..?

2. Her hal ve hareketlerinde Allah rızasını hedeflerler, bu yüzden cahillerin kınamalarına aldırmaz, onların kaba davranışlarından rahatsız olmazlar.

?Allah?ın Rasulü?nden sonra da mı vahiy geliyor? diye sorar. Hazret-i Osman -radıyallahu anh- ise:

Gelecek sayıda Hz. Ali -radıyallahu anh-

-sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz?in kalb alemini böylesine yansıtan berrak bir ayna haline getirmişti. Bu itibarla o, Peygamber Efendimiz?de fani olmanın en müşahhas numunesi oldu. Bu fani oluş sayesinde de, Fahr-i Kainat Efendimiz?e ait her şey, onun kalbinde çok derin bir mana kazandı. Öyle ki Ebu Bekir

Diğeri de, o kimsenin arzusunu Allah?ın benim vasıtamla yerine getirmesi yahut kolaylaştırmasıdır. Bir müslümanın işini görmeyi, dünya dolusu altın ve gümüşe sahip olmaya tercih ederim.? (Ali el-Müttaki, Kenzü?l-Ummal, VI, 598/17049)

Dipnotlar: 1) Bkz. Hz. Osman Zinnureyn, Ramazanoğlu Mahmud Sami, s. 12. 2) Bkz. age. s. 13. 3) Ahmed, I, 71; VI, 155. 4) Bkz. age. s. 143-144. 5) Kuşeyri, Risale, Beyrut 1990, s. 238. 6) Buhari, Ashabu?n-Nebi, 7. 7) Bkz. age. s. 163. 8) Tirmizi, Menakıb, 18/3700; Ahmed, V, 63. 9) Bkz. age. sf. 145. 10) Bkz. age. sf. 139. 11) Bkz. age. sf. 140. 12) Bkz. age. sf. 144. 13) Bkz. age. sf. 141.

Yakınlarının, yeniden dünya evine girmesi tekliflerine rağmen Hazret-i Osman adeta; ?Ben Allah Rasulü?nden sonra kimi «kayınpeder olarak görebilirim ki?! O?nun kızıyla izdivaçtan sonra kimi nikahlayayım ki!? diye düşünüyor ve o mübarek aile ile bağının kesilmesinden derin bir ıztırap duyuyordu.

osmanlı sultanlarında bile, peygamberimizden sonrası için, halife olmayı bırakın, Allahın gölgesi olmaya kalkmak gibi sıfatlar almaya kalkılması ne kadar dogrudur?

? ?Yanında Allah?ın, Rasulullah?ın ve evliyanın sünneti olmayan kimsenin elinde hiçbir şey yok demektir. Allah?ın sünneti, sırrı gizlemek; Rasul?ün sünneti, insanlar arasında güzel ahlak ile idare yolunu bulmak; evliyanın sünneti de, insanlardan gelen eziyetlere katlanmaktır.?

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- bütün gazvelere katıldı ve büyük kahramanlıklar gösterdi. Yalnız Tebük Gazvesi?ne iştirak edemedi. Zira Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- onu, Medine?deki müslümanların ve Ehl-i Beyt?in muhafazasına nezaret etmek üzere geride bırakmıştı. Hatta cesaret ve şecaati herkesçe malum olan o yiğit sahabi:

? ?Bugün amel işleme günüdür, hesap yoktur. Yarın ise hesap vardır, amel işleme imkanı yoktur.?

Hazret-i Osman -radıyallahu anh-, Peygamber Efendimiz?i canından çok sever, O?nun bir işaretini dahi emir telakki eder, bu uğurda hiçbir fedakarlıktan çekinmezdi. Nitekim Hudeybiye?de, Peygamber Efendimiz?in elçisi olarak Mekke?ye gitmişti. Müşriklere; niyetlerinin umre yapıp dönmek olduğunu anlattı. Müşrikler ise izin vermediler ve Hazret-i Osman?a, şayet istiyorsa yalnızca kendisinin Kabe?yi tavaf edebileceğini söylediler. Osman -radıyallahu anh- ise, Allah Rasulü?ne olan sadakatini bir kez daha tescilleyen, şu muhteşem cevabı verdi:

?Sana yol göstermek isteyenden halini gizleme! Aksi takdirde kendini aldatırsın.?

? ?Bir adamla dost olmak istersen onunla muayyen bir mesafede kal; bu durumda iken sana normal davranırsa dostluğunu sürdür, yoksa vazgeç.?

?Şayet üçüncü bir kızım daha olsa muhakkak onu da sana verirdim.?1 buyurarak Hazret-i Osman?a olan hususi muhabbetini izhar etti.

? ?Allah dostları o kişilerdir ki, insanlar dünyanın zahiri görünüşüne baktıkları zaman onlar, dünyanın içyüzünü görürler.?

Hazret-i Osman, tek başına 300 deveyi tam techizatlı bir şekilde hazırlayarak orduya hibe etti. Buna ilaveten bin dinar bağışladı. Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- onun hakkında:

Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem- son günlerinde hastalığının ağırlığı sebebiyle mescide çıkamamıştı. Cemaate namaz kıldırması için de Ebu Bekir -radıyallahu anh-?ı imam tayin etmişti. Fakat bir ara kendisini iyi hissederek mescide çıktı. Ashab-ı kirama bazı nasihatlerde bulunduktan sonra:

?Allah?ın kitabında olanlarla hükmet. Eğer onda bulamazsan Allah Rasulü?nün sünnetiyle hükmet. Allah?ın kitabı ve Rasulü?nün sünnetinde de bulamazsan salihlerin verdiği hükümlerle hüküm ver. Salihlerin verdiği hükümler arasında da yoksa istersen devam et hükmünü ver, istersen geri dur. Geri durup hüküm vermemenin senin için daha hayırlı olduğu kanaatindeyim. Ve?s-selam.? (Nesai, Kudat, 11/3)

?Hayır! Sizden daha fazla veren var, ona satacağım.? dedi. Ashab-ı kiram, mahzun bir şekilde ayrılıp halife Hazret-i Ebu Bekir?in yanına vardılar ve durumu kendisine şikayet ettiler. Hazret-i Ebu Bekir, bu hadisedeki nükteyi sezerek:

?Biliniz ki, mallarınız ve çocuklarınız birer imtihan sebebidir ve büyük mükafat Allah katındadır.? (el-Enfal, 28)

?İnandığınız gibi yaşamıyorsanız, yaşadığınız gibi inanmaya başlarsınız.?

Cömertlerin Sultanı

Sözlerimize, Ebu Bekir -radıyallahu anh-?ın şu samimi niyazlarına gönülden amin diyerek son verelim:

?Görmediğim sürece sizin bana en sevimliniz, ismi en güzel olanınızdır. Gördüğümde bana en sevimliniz, ahlakı en güzel olanınızdır. İmtihan ettiğimde sizin bana en sevimli olanınız ise, en doğru sözlünüzdür.? (İbnü?l-Cevzi, Menakıb, s. 219)

?Çok söz, kişiyi unutkan yapar.?

?Ebu Bekir?in malından istifade ettiğim kadar başka hiçbir kimsenin malından faydalanmadım...? buyurmuştu. Hazret-i Ebu Bekir -radıyallahu anh- ise bu iltifatkar sözlere karşı gözyaşları içinde:

Hakikaten Ebu Bekir -radıyallahu anh-, birçok defa Allah yolunda bütün servetini cömertçe feda ettiğinden, fakr u zaruret içinde kaldığı zamanlar olmuştu. Fakat Allah ve Rasulü?nün hoşnutluğu, ona bütün dünyevi sıkıntıları bir lezzet haline getirmiş, büyük bir gönül huzuru ve rıza hali içinde yaşamasını sağlamıştır.

Haya ve edep abidesi olan Hazret-i Osman; ?Gözü haramdan korumak ne güzel şehvet perdesidir.? buyurur ve bu hususta da insanları irşada çalışırdı:

-radıyallahu anh-?ın?Faruk? sıfatından gönüllerimize bir nasip ihsan eylesin!

Hazret-i Ömer, valilerine şöyle yazmıştır:

İşte asıl cengaverlik ve pehlivanlığın, nefse karşı cihaddaki galibiyete bağlı olduğu şuuruyla yaşayan Hazret-i Ali -radıyallahu anh-, bu hadis-i şerifin de canlı bir misali oldu. Nitekim bir gazada çarpışarak alt ettiği bir kafire son darbeyi indirecekken, o kafirin çaresizlik içinde Hazret-i Ali?nin mübarek yüzüne tükürmesi karşısında, o kahraman sahabinin düşmanını öldürmekten vazgeçmesi, onun sahip olduğu gönül hassasiyetini ne güzel sergilemektedir.

? ?Eğrinin gölgesi de eğri olur.?

Birgün Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-:

?Bizim çarşımızda dini bilen kimseler satıcılık yapsın.? (Tirmizi, Vitr, 21/487)

? ?Soruluncaya kadar susmak, susturuluncaya kadar söylemekten hayırlıdır.?

? ?Cenneti arzulayan, hayırlara koşar. Ateşten korkan, şehvetlerden sakınır. Öleceğine inananın, nefsani ve şehvani lezzetleri yıkılır. Dünyayı bilene, musibetler zahir olur.?

Dipnotlar: 1) Ebu Davud, Sünnet, 8; Ahmed, V, 50, 220, 221. 2) Bkz. Acluni, Keşfü?l-Hafa, c. 2, s. 419. 3) Tirmizi, Menakıb, 20. 4) Bkz. Elmalılı, III, 1569. 5) Bkz. Buhari, Ashabu?n-Nebi 3, Menakıbu?l-Ensar 45, Salat 80; Müslim, Fedailu?s-Sahabe 2; Tirmizi, Menakıb 15; İbn-i Sa?d, II, 227. 6) Ebu Davud, Zekat, 40. 7) Ali el-Kari, Mirkat, X, 381-383/6034.

Nitekim çalışıp gayret etmeden işi tembelliğe vuran, sonra da; ?Biz tevekkül ehliyiz.? diyen kimselere Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-:

Bu aziz sahabideki güzel ahlakın Hak katındaki kıymetini şu hadis-i şerif ne güzel ifade etmektedir:

Ayet-i kerimede buyrulur:

Ömer -radıyallahu anh-?ın tek gayesi, Allah?ın rızası idi. Bu hedefe öyle büyük bir azimle yönelmişti ki, ona ulaşma yolundaki bütün iptila ve musibetler nazarında bir hiç haline gelmişti. Bu uğurda her türlü çile ve ıztırabı büyük bir sabır, rıza ve teslimiyetle karşılıyordu. Allah Rasulü birçok defa kendisini cennetle müjdelemesine rağmen, bütün hayatını sıkı bir riyazat halinde yaşıyordu.

?Muhakkak ki dünya fani, ahiret ise bakidir. Fani olan sizi şımartıp azdırmasın, baki olandan alıkoymasın. Siz, bakiyi fani olana tercih ediniz. Dünya sonludur, dönüş Allah?adır. Allah?tan korkunuz.? (İbn-i Ebi?d-Dünya, Mevsu?a, I, 77)

?Bu deveyi satıyorum, alır mısın? diye sordu. Hazret-i Ali parasının olmadığını söylediyse de adam veresiye olarak deveyi yüz akçeye sattı. Hazret-i Ali, elinde deve ile biraz uzaklaşmıştı ki, yolda rastladığı başka bir adam:

Şüphesiz ki bütün bu hassasiyetler, ondan bize yadigar kalan en güzel irşad numuneleridir. Bizler de o mübarek sahabinin bu güzel hallerini ve hatıralarını gönlümüze nakşetmeli ve sık sık; ?Bugün Allah için ne yaptım? diyerek kendimizi vicdan muhasebesine çekmeliyiz. Maddi ve manevi vazifelerimizde gaflet, ihmal, atalet ve tembellik göstermekten titizlikle sakınmalıyız. Rabbimizin huzurunda hesaba çekilmeden evvel kendimizle hesaplaşmalıyız.

?Yerinize birini tayin etseniz!? denilmişti. O ise, hak ve adalette kılı kırk yaran titizliğine rağmen şöyle cevap verdi:

Allah, efendimizden ve ardından gelen 4 halifeden razı olsun...

?Ya Rasulallah! Benim başıma gelen, kimsenin başına gelmedi. Kızınız Rukıyye vefat edince Siz?inle aramdaki hısımlık ve akrabalık bağı kesilmiş oldu!?

? ?Allah?ın kullarına karşı hüsn-i zan sahibi ol. Böyle olursan birçok yorgunluktan kurtulursun.?

Hazret-i Ebu Bekir?den Hikmetli Sözler

?Ya halife! Beni halife zannederler.? diyerek itiraz etmek istediyse de, köleyi deveye bindirdi, kendisi yaya olarak Şam?a girdi. Böylece İslam kardeşliğinin ne olduğuna dair, hatırası asırları aşan, müşahhas bir misal bıraktı.

?Hazret-i Ali -radıyallahu anh- bir gece bir miktar arpa karşılığında bir hurmalığı sulamıştı. Sabah olunca ücreti olan arpayı alarak evine geldi. Getirdiği arpanın üçte birini öğütüp «hazira denilen bir yemek yaptılar. Yemek pişince bir yoksul geldi ve yemek istedi. Onlar da pişen yemeği olduğu gibi yoksula verdiler. Sonra arpanın ikinci üçte birini öğütüp yemek yaptılar. Yemek pişince bu sefer bir yetim gelip bir şeyler istedi. Bu yemeği de o yetime verdiler ve arpadan kalan son üçte biri öğütüp tekrar yemek yaptılar. Yemek piştiğinde müşriklerden bir esir geldi ve bir şeyler istedi. Son yemeklerini de ona verdiler ve o günü aç olarak geçirdiler.

? ?Bir kul, Allah?ın katındakine kendi elindekinden daha fazla güvenmezse imanı kamil olmaz!?

4. Korktuğu veya bir menfaat umduğu kimseye karşı da doğru söylemek.?

Yerine, oğlu Abdullah?ı bırakması teklif edildiğinde de:

? ?Mü?minin tebessümü yüzünde, hüznü ise kalbindedir.?

3. Nefislerine ağır gelen şeyleri nefislerinin muhalefetine rağmen ifaya çalışırlar; bütün hal ve hareketlerinde Allah?ın emir ve nehiylerine itaat ederler.? (İbn-i Haceri?l-Askalani, Münebbihat, s. 94-95)

Birgün Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-, umre için kendisinden izin isteyen Hazret-i Ömer?e muhabbetle:

Gelecek sayıda Hz. Osman -radıyallahu anh-

4) Baba ve anası kendisinden razı olan kişi.

İşte Hazret-i Ali -radıyallahu anh-?ın ilim, irfan ve hikmet hazinesi gönül ikliminden, her biri hayat düsturu kıymetindeki birkaç ifade:

?Ben namaza durayım da öyle çıkarın!? dedi.

?Ebu Bekir bendendir, ben de ondanım. Ebu Bekir dünyada ve ahirette kardeşimdir.?3 buyurarak, mana alemindeki beraberliklerini ve kalbden kalbe gerçekleşen hal akışını ifade etmişlerdir.

?Şöhretten kaç ki şeref seni takip etsin. Ölüme karşı hazırlıklı ol ki sana hayat verilsin.?

Allah?ın Galip Arslanı

?Benim katımda en mühim işiniz namazdır. Kim onu koruyup vakitlerine dikkat ederse, dinini korumuş olur; kim de onu yerine getirmeyip yitirirse, dinini de kısa zamanda yitirir.? (Muvatta?, Vukutu?s-Salat, 6)

Hayatında muazzam bir ilahi denge vardı. Her zaman büyük bir tevazu ve mahfiyet sergiledi, ancak asla zillet ve acziyet göstermedi. Daima vakarlı oldu, fakat gurur ve kibre kapılmadı. Son derece affedici, müsamahakar, mülayim ve yumuşak huylu yaşadı, fakat gerektiğinde de sert ve cesur olmasını bildi. Her haliyle büyük bir muvazene ve itidal numunesiydi.

Velhasıl Hazret-i Ömer, Kur?an ve Sünnet?e bağlılıktaki sarsılmaz sebatı, Allah yolunda ihlas ve gayretteki örnek tavrı, hikmetler ve ibretlerle dolu hayatı ile, müstesna bir irşad ve irfan menbaıdır. Nitekim Hazret-i Ömer vefat ettiğinde Abdullah bin Mes?ud -radıyallahu anh- büyük bir teessür içinde; ?İlmin onda dokuzu gitti.? demiştir. Bunu duyan sahabiler kendisine; ?Daha içimizde alimler var!? dediklerinde de cevaben; ?Ben marifet ilminden bahsediyorum.? demiştir.

?Ey iman edenler! Allah?tan, O?na yaraşır şekilde korkun ve ancak müslümanlar olarak can verin.? (Al-i İmran, 102)

Rivayete göre Bakara Suresi?ni on iki senede bizzat yaşayarak ikmal etmiş ve bitirince de şükür niyetiyle bir deve kurban etmişti. (Kurtubi, el-Cami, I, 40)

Allahım, nefislerimizin elinden çektigimiz şeyler yüzüne, bizleri yanlışa sürükleme...

-radıyallahu anh-, Allah?ın ayetlerini, Rasulullah Efendimiz?in sözlerini ve hadiselerin akışını idrak hususunda ashabın en önde geleni oldu. Hiç kimsenin kavrayamadığı nice nebevi nükteleri, üstün bir firaset ve basiretle sezdi. Nitekim Veda Haccı?nda:

?Çok konuşan, çok yanılır. Çok yanılanın, haya duygusu azalır. Haya duygusu azalanın, günah ve harama düşme endişesiyle şüphelilerden sakınma titizliği kaybolur. Şüphelilerden sakınma titizliği kaybolanın, kalbi ölür.?

1. Sevdikleri şeyleri infak ederler.

?Ya Ali! Deveyi kimden alıp, kime sattın biliyor musun? buyurunca:

?Ya hakkımı ver ya da yürü mahkemeye gidelim!? dediğini duydu. Borçlu adam biraz mühlet istiyorsa da alacaklı müsaade etmiyordu. Adamların çekişmelerini gören Hazret-i Ali:

?Kişi yaşadığı hal üzere ölür ve öldüğü hal üzere haşrolunur.? (Müslim, Cennet, 83; Münavi, V, 663)

Arap adetleri gereğince savaşlarda ordunun en namlı cengaverleri er meydanına çıkar, karşısına çarpışmak için en yiğit ve asil kimseleri çağırırdı. Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- da ekseriyetle Hazret-i Ali?yi er meydanına çıkarırdı. Hazret-i Ali, karşısına çıktığı bütün cengaverlere Allah?ın lutfuyla galip gelirdi. Bu yüzden onun, Allah?ın inayetiyle mazhar olduğu bu vasfını ifade etmek üzere kendisine?Esedullahi?l-Galib? unvanı verilmişti.

sellem-?in sözlerini, amellerini ve hallerini en güzel şekilde idrak eden ve O?ndan bizlere nurani izler intikal ettiren yegane nesil, ashab-ı kiramdır.

?İnsanları düzeltebilmeniz için önce kendinizi ıslah etmeniz gerekir.?

?Rume Kuyusu?nu, cennette ondan daha hayırlısını kazanmak üzere kim satın almak ve kendi kovasını müslümanların kovalarıyla eşit kılmak ister? buyurdu. Yani kuyuyu satın alan, diğer müslümanlarla eşit haklarda ondan istifade edecekti.

?NE SÖYLEDİĞİNİ, NE ZAMAN SÖYLEDİĞİNİ VE KİME SÖYLEDİĞİNİ İYİ DÜŞÜN!?

1. Her hal ve hareketlerinde insanlara fazilet ve güzellikler sergileyerek örnek olurlar.

Rabbimiz Hulefa-i Raşidin?in güzel ahlakı ile ahlaklanmayı cümlemize nasib eylesin. Şefaatlerine nail buyursun!

4. Haram karışır endişesiyle midesini helalden doldurmamak .

? ?İnsanlar bilmedikleri şeyin düşmanıdır.?

?Bu hususta size ne emrederim ne de nehyederim. Siz işinizi daha iyi bilirsiniz.? diyerek sözü kesti. Ardından Hasan ve Hüseyin Efendilerimize şu vasiyette bulundu:

?Eğer Hazret-i Ali muharebelerden biraz fırsat bulsaydı, bize Kur?an ilimlerinden neler neler öğretirdi. Zira o, ariflerin reisidir. O hiç kimsenin söylemediği ve benzerini de kimsenin söyleyemeyeceği sözler söylemiştir.?6

İşte Hazret-i Ebu Bekir, bu üç sınıf Hak dostlarının bütün hal ve sıfatlarını kendisinde cem etmiş mübarek bir İslam şahsiyetiydi. Rabbimiz, O?nun bu hikmetli öğütlerinden layıkıyla istifade etmeyi ve güzel hallerinden feyz almayı cümlemize nasib eylesin. Bizleri, onun dostluk halkasına dahil olanlardan kılsın! Zira dostluğun kaynağına Allah ve Rasulü?nde erişen Hulefa-i Raşidin, Ashab-ı Kiram, Hak dostları ve onlara güzelce tabi olanlar, Rabbimizin lutfuyla ebedi saadet kervanının bahtiyar yolcularıdır.

Hazret-i Ali -radıyallahu anh-, daha sonra kelime-i tevhid getirdi. Son nefesiyle hayat kitabını hatmeyledi. Hayata, Kabe-i Muazzama?da açtığı gözlerini, yine bir mescidde kapama şerefiyle yüce makamına erdi.

?Ah keşke Kureyş?ten Zi-Tuva Vadisi?nde bir kimse olsaydım da şu işlerine hiç girmeseydim.? (İbn-i Esir, el-Bidaye, VIII, 135)

Şüphesiz ki onun bu ifadesi, hem şefkat ve merhametinin büyüklüğünü, hem de Allah korkusu sebebiyle nefsini nasıl bir tevazu ve?hiçlik? ikliminde hakir ve zelil gördüğünü dile getiriyordu.

?Ben ve malım, yalnızca Sen?in için değil miyiz ya Rasulallah?!.? (İbn-i Mace, Fezailü Ashabi?n-Nebi, 11) demek suretiyle kendisini bütün varlığıyla Peygamber Efendimiz?e adadığını ve O?nda fani olduğunu ifade etmiştir.

?Merhamet etmeyene merhamet olunmaz, kusurları bağışlamayan bağışlanmaz, affetmeyen kişi affolunmaz, günahlardan korunmaya çalışmayan kimse de korunup takvaya erdirilmez.? (Buhari, el-Edebü?l-Müfred, s. 415, no: 371)

?Allah?ın mescitlerini ancak Allah?a ve ahiret gününe iman eden, namazı dosdoğru kılan, zekatı veren ve Allah?tan başkasından korkmayan kimseler imar eder. İşte doğru yola ermişlerden olmaları umulanlar bunlardır.? (et-Tevbe, 18)9

?İş bir kere geri kalırsa artık hiçbir zaman ilerleyemez.?

5) Günahından tevbe eden kimse?

?Sizin mes?uliyetinizi sağken üstlendiğim gibi vefat ettikten sonra da mı taşıyayım? Ben yaptığım halifelikten bir mükafat beklemiyorum. Bu vazifedeki sevaplarımla vebalimin birbirini dengelemesini ne kadar isterim! Ne lehime ne de aleyhime! Yeter ki muaheze edilmeyeyim!?2

1. Daima mütevazıdırlar.

Yani o büyük sahabi, ?ikaz ve tenbih kabul etme? faziletini de büyük bir tevazu ve olgunlukla yaşadı. Halk kendisine bey?at ederken de şöyle buyurdu:

Nitekim Hazret-i Sıddik?ın Mirac hadisesinde sergilediği kalbi sarsılmazlık ve tereddüdsüz bir şekilde Allah Rasulü?nü tasdik edişi de, ancak kalbinin kazandığı iman kuvvetiyle izah olunabilir. Onun bu kalbi mukavemetini ifade sadedinde Hazret-i Ali -radıyallahu anh-:

Bütün bu sıfatlarıyla o, Hazret-i Peygamber?in emirlerine muhalefete asla tahammül göstermedi. İslam?ın sebatkar bir müdafii oldu. Dinin hükümlerinden hiçbir şekilde taviz vermedi. Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem-?in vefatından sonra başgösteren irtidat ve zekat mükellefiyetini reddetme hareketlerine karşı büyük bir dirayet ve kararlılıkla mukavemet gösterdi ve:

Nitekim Hazret-i Osman -radıyallahu anh- Kur?an ile yaşadı, Kur?an?ı infak etti ve Kur?an okurken şehid edilerek rahmet-i Rahman?a kavuştu.

Dipnotlar: 1) Hakim, Müstedrek, III, 549. 2) Bkz. Ramazanoğlu Mahmud Sami, Hz. Aliyyü?l-Murteza, s. 54. s. 119-122. 3) Bkz. a. g. e. s. 54. 4) Bkz. a. g. e. s. 117. 5) Bkz. a. g. e. s. 74. 6) Bkz. a. g. e. s. 113.

2. Alimler, öğrendikleri ve bildikleri şeyle amel ettikçe.

?Sabır imanın yarısı, yakin ise tamamıdır.?

"Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- Hulefa-i Raşidin devrini terviç sadedinde:

Ebu?l-Fürat şöyle anlatır:

2. Mallarını Hak yolunda sarf ederek insanların en cömertlerinden olurlar.

Hulefa-i Raşidin

? ?Nasib, kendisine gelmeyene de gider.?

?Ey Enes! Gözlerinde zina izleri olduğu halde buraya giriyorsun.? der.

-aleyhissalatü vesselam-?ın en yakın dostları olan dört büyük halifenin muhabbetini gönüllerimizden eksik eylemesin. Ahirette bizleri onlarla birlikte haşr u cem eylesin!

Bu söz karşısında neye uğradığını şaşıran Enes

2. Nefsini ıslah edip diline hakim olmak.

Yıl: 2007 - Ay: Şubat - Sayı: 252

? ?Kişinin kıymeti, istek ve arzularının kıymeti kadardır.?

? ?Huşusuz kılınan namazda, dilin afetlerinden ve boş şeylerden sakınmaksızın tutulan oruçta, Kur?an?ı tefekkürsüz okumakta, kalbe nakşolmayan ilimde, infak edilmeyen malda, zor günlerde gösterilmeyen kardeşlikte, şükredilmeyen nimette, gönülden edilmeyen ihlassız duada hayır yoktur.?

?Bana dünyadan üç şey sevdirildi: Açları doyurmak, çıplakları giydirmek ve Kur?an okumak.? buyuran

4. Fakirler de ahiretlerini dünyalarına satmadıkları müddetçe.?

Abdurrahman bin Osman et-Teymi diyor ki:

? ?Alimlere; «Niçin öğretmediniz? sorusu sorulmadan cahillere; «Niçin öğrenmediniz? sorusu sorulmayacaktır.?

?Şerri bilmeyen, onun tuzağına düşer.?

?Kendini ıslah et ki insanlar da sana karşı iyi davransınlar.?

sellem-?e salevat getirmek ve Ömer bin Hattab?dan bahsetmekle süsleyiniz.? (İbnü?l-Cevzi, Menakıb, s. 276)

? ?Cimrilik bütün kötü ahlakı kendinde toplar.?

İşte kendi varlık ve benliğinden sıyrılarak adeta Allah Rasulü?nde var olan Ebu Bekir -radıyallahu anh-, bu şekilde Muhammedi ahlakın canlı bir misali olmuştu. O da Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- gibi kendi derdini unutmuş, şefkatte zirveleşmiş, ümmetin derdiyle dertlenmişti. ?Nefsi, nefsi? hodgamlığından geçmiş; ?ümmeti, ümmeti? diğergamlığına ermişti. Onun bu hali, dualarına şöyle aksediyordu:

Halife Hazret-i Ömer, bazen borçlanıyor, sıkıntı içinde hayatını idame ettiriyordu. Hazineden ancak kifayet miktarı bir tahsisat almayı kabul etmişti ve bununla da zor geçiniyordu. Onun bu mütevazı hali sebebiyle, kendisini tanımayan kimseler, onun, müslümanların halifesi olduğunun farkına varamazlardı.

? nübüvvet hilafeti otuz senedir?1 buyurmuştur. Böylece, kendisinden sonra idari yapıdaki işleyişin zaman zaman müsbet bir şekilde yürütüleceğini, zaman zaman da zaafa uğrayacağını beyan etmiştir".

?Allah Teala Kur?an-ı Kerim?de vereceğini va?dettiği mükafatı azap ile birlikte zikretti ki bu vesileyle kul ibadete rağbet etsin ve azaptan korksun.?

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- Hulefa-i Raşidin devrini terviç sadedinde:

?Yüze karşı övmek, boğazlamak gibidir.? (İbn-i Kuteybe, el-Mesail, s. 145)

? nübüvvet hilafeti otuz senedir?1 buyurmuştur. Böylece, kendisinden sonra idari yapıdaki işleyişin zaman zaman müsbet bir şekilde yürütüleceğini, zaman zaman da zaafa uğrayacağını beyan etmiştir.

?Evet, ey Rasulullah?ın halifesi! Bunlar bire yedi veriyor, halbuki onlardan daha hayırlı olan, bire yedi yüz veriyor. Biz buğdayı bire yedi yüz vererek alana verdik.? buyurdu.

?Osman, haya sahibidir. Rabbimden onu hesap için durdurmamasını diledim. Rabbim de dileğimi kabul etti.? karşılığını verir. (Muhammed er-Rafii el-Kazvini, et-Tedvin fi Ahbari Kazvin, 1/114)

Bu yüce ahlakın fiili misallerinden birkaçı şöyledir:

?On şey, on şeysiz düzelmez: Akıl, iffetsiz; fazilet, ilimsiz; kurtuluş, korkusuz; sultan, adaletsiz; asalet ve şeref, edepsiz; ferah, emniyetsiz; zenginlik, sehavetsiz; fakirlik, kanaatsiz; yücelik, tevazusuz; cihad, tevfiksiz iyileşip düzelmez.?

?Sonra Ebu Bekir, Allah?ın huzurunda dilediği kadar duracak ve oradan bütün günahları bağışlanmış olarak çıkacak.? buyurur. Hazret-i Ali:

?Dünya mü?minlerin pazarı; gece ile gündüz sermayeleri; güzel ameller ticaret malları; cennet kazançları; cehennem de zararlarıdır.?

-radıyallahu anh-, cömertlikte de zirve bir şahsiyetti. Öyle ki; ?Zenginliğin saltanatı, şükürdür. Şükür ise bol bol infak etmektir.? buyurur ve bu hususta da bizzat örnek olurdu. Nitekim yüzlerce köleyi Allah rızası için azad etmiş ve ettirmişti.7

? ?Nimetin tamamına erişmek, İslam üzere ölmektir.?

Zühd ve Tevazu

Ashabın en zenginlerinden biri olan Ebu Bekir

?Hazret-i Peygamber?e salevat getirmek günahları, suyun ateşi söndürmesinden daha çabuk yok eder. Ona selam göndermek pek çok köle azad etmekten daha faziletlidir. Rasulullah

? ?Dinde edep ve mürüvvet, akl-ı selimin meyvesidir.?

Yine Osman -radıyallahu anh-, Medine?ye hicret edince müslümanların su sıkıntısı çektiğini görmüştü. Medine?deki bütün kuyuların suyu acıydı. Sadece bir yahudiye ait olan Rume Kuyusu?nunki tatlı idi. Yahudi, bu kuyunun suyunu satarak geçiniyordu. Efendimiz

1. Zenginler, kendilerine verilen mal ile cimrilik etmedikçe.

Zira alim, arif, nazik, cömert, rakik kalbli, yumuşak huylu, haya sahibi, gönül ehli, mütevazı ve sevilen bir insan olan Hazret-i Osman -radıyallahu anh-, Allah Rasulü?nün ifadesiyle; ?ashab içinde huyu en çok kendisine benzeyen sahabi? idi.2 Yine ashab içinde Hazret-i Osman?dan daha güzel söz söyleyen görülmemişti. Yalnız o da gayet az ve öz konuşurdu.

3. Amelinin şeytan tarafından boşa çıkartılması korkusu.

Yıl: 2007 - Ay: Nisan - Sayı: 254

?Hele şu mübarek tabağı bir getir.? derdi. Allah Rasulü?nün mübarek ellerinin değdiği bu tabağı zemzemle doldurup kana kana içer; artan suları yüzüne gözüne serperdi. (İbn-i Hacer, el-İsabe, III, 202)

Hudeybiye?de bekleyen müslümanlara Hazret-i Osman?ın şehid edildiği şayiası ulaşınca da, Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- gerekirse müşriklerle harbetmek üzere ashabından bey?at aldı. Sonra, bir elini diğer elinin üzerine koyup:

?En akıllı kimse, insanların hareketlerini en iyi takdir edendir.?

İlk halife seçilen Hazret-i Ebu Bekir, devr-i saadette yüksek sadakat, teslimiyet, aşk ve muhabbetiyle Allah Rasulü?nde fani olmuştu. O?nunla kalbi rabıtayı en üst seviyede yaşamıştı. O?nunla adeta aynileşmişti. Nitekim -aleyhissalatü vesselam- Efendimiz:

?Bizim gazamız iki türlüdür: Biri, senin gibi kafirle gaza etmektir ki, Allah rızası için olur. Diğeri de nefsimizle gazadır ki, nefsani arzuları köreltmekle olur. Seninle savaşmam, Allah rızası içindi. Fakat sen benim yüzüme tükürdüğünde seni öldürseydim, nefsimin öfkesini tatmin etmek için öldürmüş olurdum ve nefsim beni mağlub etmiş olurdu. Bu yüzden seni azad ettim. Nefsimi zaptedip gaza-yı ekber etmiş oldum. Zira bir mü?minin, nefsinin arzularına esir olması, senin gibi bir kafirin zararından daha büyüktür.?4

Zira gerçek manada ve layıkıyla kılınan namazların ve tutulan oruçların kulu her türlü kötülüklerden alıkoyacağı, ilahi bir hakikat ve müjdedir. Lakin nefsini ıslaha çalışmayan, ahlakını ve davranışlarını güzelleştirmeyen bir mü?minin yaptığı ibadetlerde feyz ve ruhaniyet olmayacağı için, onu kötülüklerden ve yanlışlıklardan koruyamaz.

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:

Ashab-ı kiram içinde de Allah Rasulü?nün kalbi rikkatleri, ince duyuşları ve hassasiyetleri ile yoğrularak şahsiyet kazananların başında Hulefa-i Raşidin, yani dört büyük halife gelir. Çünkü onlar, Allah ve Rasulü?ne çok müstesna bir aşk ve gönül bağı ile bağlanmışlar ve damlanın deryadaki hali gibi Hazret-i Peygamber?in yüce ahlak ve haliyle hallenmişlerdir. Böylece onların gönül alemleri, Allah Rasulü?ne olan muhabbetle ilahi aşkın tecelligahı, marifetullah hazinesinin de muhteşem bir sarayı haline gelmiştir. Yine onların sözleri ve ibret dolu halleri, birer hikmet ve sırlar manzumesi olmuş ve bütün ümmete en güzel öğüt ve örnek vasfına bürünmüştür.

? ?Kalbi düşmanlıklarla meşgul olan kişi, faydalı işler yapamaz. Çünkü kalb, iki zıt meşguliyeti bir arada bulunduracak kadar geniş değildir.?

?Hazret-i Ebu Bekir, hiçbir rüzgarın tesir edemediği bir dağ gibidir.? buyurmuştur.

Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-?ın halifeliği zamanında, Suriye, Irak, Filistin, Mısır gibi beldeler fethedilmiş, İran toprakları baştanbaşa İslam devletinin sınırlarına dahil olmuştu. Bizans ve İran?ın zengin hazineleri Medine-i Münevvere?ye akmaya başlamıştı. Toplumun refah seviyesi yükselmiş, fakat mü?minlerin halifesi Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-, bütün bu zenginlik ve bolluktan müstağni kalmıştı. Devletin ihtişamına, beytü?l-malin zenginliğine rağmen, o yine yamalı elbisesiyle hutbe okuyordu. Makamının şöhretinden nefsini korumak için çok mütevazı bir hayat yaşıyordu. Kölesiyle Şam?a girerken:

2. Hayır-hasenatları ne kadar çok olsa da onu az görürler.

İşte o mübarek devrin toplumu, en koyu cahiliye karanlığından, en zirve faziletler medeniyetine yükselerek, marifetullah, yani Rabbi kalben tanıma ufkuna ulaşmıştır. Bu toplumun fertleri de, «sahabe-i kiram yani «Hazret-i Peygamber?e her hususta candan bağlı ve sadık, çok kıymetli, mübarek dostlar diye adlandırılmıştır.

Ömeru?l-Faruk -radıyallahu anh-

?Akıllı kimse takva sahibi olan, akılsız da zalim olandır.?

Hazret-i Ebu Bekir?in halifeliği döneminde bir ara Medine?de kıtlık başgöstermişti. O sırada Hazret-i Osman?ın Şam?dan yüz deve yükü buğday kervanı geldi. Kervanı görenler, buğday satın almak için koştular. Hatta bir dirhemlik buğday için yedi dirhem teklif ettiler. Hazret-i Osman ise:

?Allah dostları üç sınıftırlar. Her üç sınıf, üçer alametle bilinir:

?Bir kimsenin sorduğu sorudan onun akıl seviyesini anlarım.?

?Allah ve Rasulü?nü bıraktım!..? demişti.6

Peygamber Efendimiz?in muhtereme kerimesi Hazret-i Rukıyye ile izdivaç şerefine mazhar olan

? ?Aklı tam olanın, sözü az olur.?

?Ya Osman! Ashab-ı kiram senin bir sözüne üzülmüştür.? deyince Hazret-i Osman:

Hazret-i Ömer, Kur?an-ı Kerim?in muhtevasına nüfuz edebilmek ve muktezasınca yaşamak için çok gayret gösterirdi. Bu hal kendisine sonsuz bir haz ve lezzet verirdi.

? ?İlim, en hayırlı mirastır. Edep, en hayırlı sanattır. Takva, en hayırlı azıktır. İbadet, en hayırlı sermayedir. Salih amel, en hayırlı rehberdir. Güzel ahlak, en hayırlı yakın dosttur. Hilim, en hayırlı yardımcıdır. Kanaat, en hayırlı zenginliktir. Ölümü tefekkür, en hayırlı uslandırıcıdır.?

? ?Yoksul düştüğün zaman sadaka vererek Allah ile ticaret yap. Eline nimet geçtiği zaman çok şükret! Sakın az şükürle Allah?ın nimetlerini elinden kaçırma!?

İşte Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem-?in güzel ahlakını, ilim ve irfanını büyük bir firaset ve basiretle tahsil ederek, o feyizle Allah yolunda hizmet eden Hazret-i Ömer?in gönül dünyasını yansıtan hikmet dolu sözlerinden bazıları:

Hazret-i Osman, teessürünün asıl sebebini şöyle ifade etti:

Hulefa-i Raşidin?den Hayat Düsturları -1-Hazret-i Ebu Bekir -radıyallahu anh-(632?634)

Hazret-i Osman, Hazret-i Ebu Bekir zamanında cem edilen Kur?an?ın, kendi halifeliği döneminde ehil sahabilerden müteşekkil bir heyet tarafından sure tertibine göre tanzim edilip çoğaltılması hizmetini büyük bir titizlikle ifa etti. Hicri 30 senesinde önemli merkezlere bu Mushaf?lardan gönderdi. Böylece

? ?Kim nefsin bitmek bilmeyen istek ve arzularının zebunu olursa, amelleri de kötü olur.?

1. İmanını kaybetme korkusu.

?Kişinin bekçisi ecelidir.? buyurdu.

efendimiz a. s, bunu dediğine göre,4 halifeden sonra, efendimize, halife olmaya kalkmak ne kadar dogrudur?

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- Hazret-i Fatıma ile evleneceği zaman, kendi zırhını satılması için pazara göndermişti. Zırhın parasını düğün masrafları için kullanacaktı. Hazret-i Osman -radıyallahu anh- pazarda Hazret-i Ali?nin zırhını tanıdı. Hemen tellalı çağırarak:

-sallallahu aleyhi ve sellem-?i sevmek ise riyazet ve mücahededen, Allah yolunda kılıç sallamaktan daha üstündür.? (Bağdadi, Tarihu Bağdad, VII, 161)

Hazret-i Osman, kölesine:

Halifeliğinden önce de sonra da asla dünyaya meyletmedi. Tıpkı Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-gibi, bütün arzusu; ahiret yolculuğunu, ilahi vuslat iştiyakı içinde ve dünya sıkletlerinden azade bir gönül huzuruyla tamamlamaktı. Bu sebepledir ki vefatına yakın, büyük bir istiğna hali içinde, kendisine ait bir arazinin satılıp halifeliği müddetince zarureten aldığı maaşların devlet hazinesine geri ödenmesini vasiyet etti. (İbn-i-Esir, el-Kamil, II, 428-429)

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- da bu nebevi müjdeye nail olabilme heyecanı içinde şöyle buyurmuştu:

?Dua, sema ile arz arasında durur. Rasulullah?a salevat getirilmedikçe, Allah?a yükselmez.? (Tirmizi, Vitr, 21)

Hazret-i Osman, haya duygusu bakımından da örnek bir şahsiyetti. Melekler bile ondan haya ederdi.3 Nitekim birgün Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-, Aişe validemizle otururken Hazret-i Ebu Bekir müsaade isteyip içeri girdi. Ardından Hazret-i Ömer, onun ardından da Sa?d ibn-i Malik girdi. Hazret-i Osman da içeri girmek için izin isteyince Peygamber Efendimiz hemen toparlandı, oturuşunu düzeltti ve Hazret-i Aişe?ye; ?Sen geri çekil!? buyurdu. Hazret-i Osman içeri girdi, bir müddet konuştuktan sonra izin isteyip ayrıldı. Hazret-i Aişe:

?Üzerimden, Allah?ın kitabını açıp okumadığım bir gün ya da bir gecenin geçmesini istemiyorum.? (Kenz, I, 225) buyuran Hazret-i Osman, çok okumaktan dolayı iki Mushaf eskitmişti.

?Çoluk çocuğuna ne bıraktın ya Eba Bekir? diye soran Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-?a büyük bir gönül huzuruyla:

?Bir gece Hazret-i Osman, makamında bir rekatta Kur?an?ı hatmederek namazını ikmal etmişti.?12

Hazret-i Ömer?in bir sıfatı da?Faruk? idi. Yüce Rabbimiz:

Uğradığı suikast sebebiyle ağır yaralandığında kendisine:

İnsanlık tarihinde, fazilet, adalet, diğergamlık ve yüce ahlak bakımından en müstesna devir, hiç şüphesiz ki asr-ı saadettir. Çünkü o mübarek devir, bütün alemlerin yaratılış sebebi olan Muhammed Mustafa -sallallahu aleyhi ve sellem-?in yaşadığı bir devirdir. O devir, O?nun feyz ve ruhaniyetiyle şekillenmiş bir devirdir. O devir, derin bir tefekkür ikliminde ve müşahede makamında Allah ve Rasulü?nü yakinen tanıma devridir.

?Allah?a yemin ederim ki sen onu tanımıyorsun.? buyurdu. (Gazali, İhya, III, 312)

Muvazene ve İtidal Numunesi

?Ecel gelip çatmadan yapabileceğiniz iyiliği hemen yapınız.?

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- cenk meydanlarında eşsiz kahramanlıklar sergilerken, diğer taraftan ibadet hayatında da müstesna bir huzur ve huşu ikliminde yaşardı. Bir muharebede ayağına ok isabet etmişti. Iztırabının şiddetinden dolayı oku çıkaramadılar.

?Bir hayrı kaçırırsan onu yakalamaya çalış, elde edince de onu geçmeye bak, daha güzelini yapmaya gayret et!?

?Bugün size dininizi ikmal ettim; üzerinize olan nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslam?ı seçtim...? (el-Maide, 3) ayeti nazil olmuştu. Herkes, dinin tamamlanmasına sevindi. Fakat Hazret-i Ebu Bekir, yüksek firasetiyle bundan, Allah Teala?nın pek yakında mübarek Rasulü?nü ebediyyet alemine davet buyuracağını sezdi. Gönlüne düşen ayrılık ateşinin ıztırabıyla hüzne gark oldu.4

Ümmetin en faziletlisi olan Hazret-i Ebu Bekir

?Beş şey müttakilerin alametidir:

Birgün Hazret-i Ali, zevce-i muhteremesi Fatımatü?z-Zehra?ya:

?Babam ve diğer sahabiler içeri girdikleri zaman oturuşunuzu değiştirmemiş ve bana «geri çekil dememiştiniz. ? diye sorunca Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-:

O, bir ömür ilahi aşk ve muhabbet yangını içinde kendi benliğinden geçti. Yalnızca Allah Rasulü?nün varlığında hayat buldu. Bu itibarla Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz ile her yeni buluşma vaktinde ve sohbetinde apayrı bir vecd ve istiğrak hali yaşardı. Huzurlarındayken bile O?na olan muhabbet ve hasreti teskin olacağı yerde daha da ziyadeleşirdi.

? ?Amellerin en güç olanı dört haslettir:

Birinci sınıf , havf halinde olanlardır. Bunlar;

?Münakaşanız kaç para içindir? diye sordu.

Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-, Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-?in mübarek vücudunda, yattığı hasırın izlerini görmüş ve içli içli gözyaşları dökmüştü. Fahr-i Kainat Efendimiz ona niçin ağladığını sorunca da:

Nitekim o sefih asilere birçok defa nasihat etmeye çalıştıysa da dinletemedi. Ve oruçlu olduğu bir gün, evinde Kur?an okurken isyancılar tarafından mazlumen şehid edildi. O vakit yaşı sekseni geçmiş olan aziz şehidin mübarek kanı, okumakta olduğu Mushaf?taki:

?Ashabın, senin sözündeki inceliği kavrayamadıklarını önceden sezmiştim.? buyurdu.11

?Kifayet miktarı idi.? cevabını alınca da sözlerine şöyle devam etti:

1) Çok çocuk sahibi olan fakir.

Hazret-i Ali?den Hikmetli Sözler

O gönül erinin bu arifane cevabı karşısında, kafirin gözünden gaflet perdeleri kalktı, gönlü iman nuruyla aydınlandı. Daha sonra Hazret-i Ali?yle birlikte nice gazalara katıldı. Hak uğrunda öfke ile nefsinden gelen öfkeyi birbirine karıştırmadan, önce nefsine, sonra da düşmana karşı kahramanca savaştı.

?Günah işlemekten vazgeçmek, tevbe ile uğraşmaktan daha kolaydır.?

Hazret-i Osman?dan Hikmetli Sözler:

5. Bütün insanların kurtulduğunu, yalnız kendisinin mahvolduğunu düşünmek.?

?Kızım! Rasulullah?ın yeme-içme ve giyimde hali nasıldı? diye sordu.

?Şiddet göstermeksizin kuvvetli, zayıflık belirtmeksizin yumuşak ol.?

?Fırat?ın kenarında bir kuzu zayi olsa, bu sebeple Allah?ın beni hesaba çekmesinden korkarım.?1 diyerek kendisini sürekli bir nefis muhasebesine tabi tuttu. Geceleri sırtında erzak çuvalı ile, mahalleleri dolaşıp zayıfların, muhtaçların yanıbaşında bulunmaya; yetimlerin, öksüzlerin ve kimsesizlerin kimsesi olmaya başladı. Kırık gönülleri teselli etmeden, gözyaşlarını silmeden, onlara tebessüm ettirmeden gönlü huzur bulmaz oldu. Öyle bir emanet ve mes?uliyet şuuruna erdi ki, halifeliği müddetince ümmetin işleri için gecesini gündüzüne kattı. Buna rağmen, hizmetini asla yeterli görmedi. Allah Rasulü?nü örnek aldığı için, zirve seviyedeki adalet, dirayet ve liyakatine rağmen, vazifesinin ağırlığı altında ezilen gönlünü hiçbir zaman teskin edemedi.

?Sonra Ömer bin Hattab, Allah?ın huzurunda duracak ve oradan bütün günahları bağışlanmış olarak çıkacak.? buyurur. Hazret-i Ali yine:

2. Kıyamet günü kendisini rüsva edecek şeylerin melekler tarafından yazılması korkusu.

?Allah?ım! Bana hayırdan lutfettiğin en son şey, rıza-yı şerifin ve Naim Cennetleri?ndeki yüksek dereceler olsun!? (Süyuti, Tarihu?l-Hulefa, s. 103)

?Hakk?ı tanıyan ariflerin kölesi ol!?

Sonra da yüz deve yükü buğdayı Allah rızası için Medine fukarasına dağıttı. Yüz deveyi de kurban etti. Buna çok sevinen Ebu Bekir -radıyallahu anh-, Hazret-i Osman?ı alnından öptü ve:

Hazret-i Ali -radıyallahu anh-:

Haya Abidesi

Diğer bir rivayete göre, üç gün üst üste iftarlıklarını fakire, yetime ve esire vererek su ile iftar ettiler. İşte bunun üzerine şu ayet-i kerimeler nazil oldu:

?İki nimet vardır ki, beni hangisinin daha çok sevindirdiğini bilemiyorum. Birincisi, bir adamın ihtiyacını karşılayacağımı sanarak bana gelmesi, bütün samimiyetiyle benden yardım istemesidir.

?Fazla lakırdıyı terk eden kimseye hikmet bahşedilir. Fazla bakmayı terk edenin kalbine tevazu bahşedilir. Fazla yemeyi terk edene ibadet lezzeti bahşedilir. Fazla gülmeyi terk edene heybet bahşedilir. Mizahı terk edene izzet bahşedilir. Dünya sevgisini terk edene, ahiret muhabbeti bahşedilir. Başkasının ayıbı ile meşgul olmayı terk edene, nefsinin ayıplarını ıslah etme hali bahşedilir. Allah?ın keyfiyetinde araştırma ve tecessüsü terk edene, nifaktan kurtuluş bahşedilir.?

?Sıra sana geldi, haydi deveme sen bin!? demişti. Kölesi ise:

?Çok acıktım, evde yiyecek bir şey var mı? diye sordu. Hazret-i Fatıma, evde yiyecek bir şey bulunmadığını, yalnız altı akçelerinin olduğunu söyledi. Hazret-i Ali bu altı akçeyle yiyecek almak üzere çarşının yolunu tuttu. Yolda giderken birinin, bir müslümanın yakasına yapışmış:

Nitekim Efendimiz -aleyhissalatü vesselam- onun bu halini şöyle ifade buyurmuştur:

Ebu Bekir -radıyallahu anh-?ın bu ince kavrayışını gösteren misallerden biri de şudur:

4. Ölüm meleği Azrail?e gaflet içindeyken ve ansızın yakalanma korkusu.

?Şayet zekat mallarından küçücük bir ip parçasını bile benden saklayıp onu vermezlerse onlara savaş açarım!..? dedi. Böylece fitnenin büyümesine mani oldu ve dini tahrife sebep olacak bütün kapıları kapattı. Onun bu kat?i ve cesur tavrına, adalet ve celadet abidesi Hazret-i Ömer -radıyallahu anh- bile gıpta etmiş ve hayran kalmıştır.7

Allah?ın lutfuyla daha nice manevi tecellilere mazhar olan Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-, öyle bir doğruluk, adalet ve hakkaniyet abidesi haline gelmişti ki, onun olduğu yerde insanları günah ve kötülüklere sevk eden iblis barınamaz, dolayısıyla da haksızlık ve zulüm hayat bulamazdı. Bundan dolayıdır ki Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-, Hazret-i Ömer?e:

?Hazret-i Peygamber Kabe?yi tavaf etmedikçe ben de edemem! Ben Beytullah?ı ancak O?nun arkasında ziyaret ederim. Allah Rasulü?nün kabul edilmediği bir yerde ben de yokum!..? (Ahmed, IV, 324)

Hazret-i Osman?ın yanına girer. Onu gören Hazret-i Osman:

?-Şanı yüce olan Allah, bir kulunu, dünya ile kendi katındaki nimetler arasında serbest bıraktı. O kul da Allah katındakini tercih etti!..? buyurdu.

?Allah Teala, hakkı Ömer?in diline ve kalbine koymuştur.? (Tirmizi, Menakıb, 17/3682)

?İşte o gün Rabbinin ona bildirmesiyle bütün haberlerini anlatır.? (ez-Zilzal, 4-5)

?Osman bin Affan nerededir? der. Efendimiz

?Hiçbir bela yoktur ki ondan daha kötüsü olmasın.?

Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-?ın bu dirayetinin pek çok tezahürleri görülmüştür. Ancak bunlar içinde son derece calib-i dikkat bir hadise vardır ki, onun apaçık bir kerametidir:

?Ey iman edenler! Eğer Allah?tan korkarsanız, O size furkan verir? (el-Enfal, 29) buyurmuştur. Allah korkusunda da zirve bir şahsiyet olan Hazret-i Ömer, karşılaştığı meselelerde, hakkı hak bilip ona uymak, batılı da batıl bilip ondan sakınmak hususunda, Allah?ın lutfuyla büyük bir isabetle hüküm veriyordu. Nitekim Ömer

3. En küçük hatalarını bile büyük görürler.

İkinci halife Hazret-i Ömer -radıyallahu anh- da, Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem-?in nurlu izinden giden, O?nun yolunu sadakatle devam ettiren, hal ve davranışlarıyla abideleşen örnek bir İslam şahsiyetidir.

Cemaat içinde O?ndan başka hiç kimse, Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-?in derin hissiyatını ve dünyaya veda halinde olduğunu kavrayamamıştı. Hatta ashab, Hazret-i Ebu Bekir?in ağlamasına bir anlam verememiş, büyük bir hayretle birbirlerine:

?Dünyaya az meylet ki hür yaşayasın. ?

Hazret-i Ebu Bekir Efendimiz de, Allah ve Rasulü ile dost olabilmenin ulvi lezzetine gark olmak için, ömrü boyunca bu dostluk ve muhabbetin bedelini ödeyebilme gayret ve heyecanı içinde yaşadı. Hicrette Allah Rasulü?ne yoldaş olma şerefine erdi. Nice ilahi esrar tecellilerinin yaşandığı bu ulvi yolculukta Sevr Mağarası?nda üç gün Efendimiz?in sadrından sır ve hikmet devşirdi. Ulvi bir yakınlık ve beraberliğin şeref ve faziletine mazhar oldu. İlahi esrara gark olma ve kalbi inkişaf ettirme dershanesi haline gelen o yerde, üçüncüleri Allah olan «ikinin ikincisi payesine erdi. Varlık Nuru, bu aziz arkadaşına; ?Mahzun olma, Allah bizimledir!..? (et-Tevbe, 40) buyurarak?maiyyet sırrı?nın, yani Allah ile beraber olmanın keyfiyetini telkin ediyordu.

?Bize iyiliği dokunan herkese bunun karşılığını aynıyla veya fazlasıyla ödemişizdir. Ancak Ebu Bekir müstesna!.. Onun o kadar iyiliği olmuştur ki, karşılığını kıyamet günü Allah verecektir.

Kur?an Aşığı

?Benim nezdimde sizin en kuvvetliniz, hakkını alıncaya kadar, zayıf olan kimsedir. En zayıfınız da ondan başkasının hakkı alınıncaya kadar, güçlü kimsedir.?

Hazret-i Osman?ın bu halini müşahede eden Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-, onun müstesna muhabbet ve bağlılığından ziyadesiyle memnun oldu. Ardından da küçük kızı Ümmü Gülsüm?ü ona nikahladı. Bir müddet sonra Ümmü Gülsüm validemizin de vefat etmesi üzerine Rasul-i Ekrem Efendimiz:

Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-, kendisine risalet vazifesi verildikten sonra, her sene hac için Mekke civarındaki panayırlarda toplanan kabilelere İslam?ı tebliğ etmeye gider, Hazret-i Ali?yi veya Hazret-i Ebu Bekir?i de yanında götürürdü. Hazret-i Ali?yi geride bıraktıkları zaman, o da tenha kalan Kabe?ye gider, oradaki putlardan birkaçını kırıp dönerdi.

Allah Rasulü?ne Muhabbeti

Kadı Şurayh, Hazret-i Ömer?e mektup yazarak nasıl hükmedeceğini sordu. Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-cevaben şöyle yazdı:

Gelecek sayıda Hz. Ömer -radıyallahu anh-

?Ya Rasulallah! Malım-mülküm Sana feda olsun. Mescidi genişletme işini üzerime alıyorum.? dedi. Bunun üzerine şu ayet-i kerime nazil oldu:

İşte böylesine mütevazı ve hakşinas biri olan

Gerçekten de Ebu Bekir -radıyallahu anh- halife olunca, önceki hayatına göre daha mütevazı, daha zahidane, daha müstağni bir hale bürünmüştü. Halife olmadan önce çevresindeki yetim kızların koyunlarını sağıverir, ihtiyaçlarını karşılardı. Halife olduktan sonra komşuları, artık onun meşgalelerinin artacağını, belki hayat şartlarının değişeceğini, bundan böyle yetimlerin koyunlarını sağmayacağını düşünmeye başlamışlardı. Ancak değişen bir şey olmadı. O, aynı mütevazı haliyle yetimlerin koyunlarını sağmaya ve ihtiyaçlarını bizzat karşılamaya devam etti. (Süyuti, Tarihu?l-Hulefa, s. 80; Sarıçam, Hz. Ebu Bekir, s. 82)

-aleyhissalatü vesselam-:

Hazret-i Ali-radıyallahu anh- (656-661)

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- ağır yaralıyken Cündeb bin Abdullah ona:

?İnsanlara iyilik etmek, kişiyi afetlerden ve belalardan muhafaza eder.?