ahh çocukluğum ahhh..

Ramazan?da dayanışma ve birlik

bazısı aynı kalsa da, öz'ler değişti.

Sahur yemekleri

o zamanlar yokluk bile güzeldi...

eski tadı yok sadece ramazanların değil hiç bişeyin.

'Enderun' usulüyle teravih namazını eda eden Müslümanlar ise, farklı farklı görüş bildirdi. Kimi cemaat, kılınan namazın diğer teravih namazlarından farklı olmadığını söylerken, kimi Müslümanlar ise kılınan namazın diğer teravih namazlarından farklı olduğunu ve daha güzel olduğunu vurguladı.

İstanbul Müftülüğü'nün desteği ile hayata geçirilen 'Enderun' usulü teravih namazı ve 'Cumhur Müezzinliği' uygulaması, Sultanahmet Camii'nde başladı.

Osmanlı ́da Ramazan

Ramazan Geldi Hoş Geldi, 1962

Geçmiş içimizde olur bazen, kendimizi anlamak gerek...

- Mübarek, bereket ayı vesselam.

'Enderun' usulü teravihin 18. yüzyılda Osmanlı Sarayı'nda geliştiğini ve tüm Osmanlı topraklarına yayıldığını belirten Güntekin, "Bu projeyi temellendirdikten sonra, çalışmalar yaptık. Yaklaşık 6 aydır çalışmalar devam ediyor. İstanbul'un 29 önemli camisinde bu şekilde teravih namazı kılınacak. Normal teravih süresi yaklaşık 45 dakikadır. Enderun usulü teravih namazı ise yaklaşık 1 saatte kılınır. Enderun usulü, iyi ezan okumayla iyi okunmayan ezan arasındaki fark gibidir." ifadelerini kullandı.

Abdülbaki gölpınarlı

Okuduklarım güzeldi sağolun.

Ramazanın en önemli özelliklerinden biri de iftar sofralarına davetsiz gidilebilmesiydi. Osmanlı Sarayına Ramazan ayı boyunca iftara davetsiz olarak gelinebilirdi. Bunun haricinde Osmanlı Sarayının özel davetleri de olurdu. Ramazanın ilk on gününde Padişah, ayan ve mebusan reisleriyle birlikte vükelayı saraya iftar için davet ederdi. Sadrazamın baş köşede oturduğu bu sofra diğer iftar sofralarına göre çok daha mükellef olurdu ve hep birlikte daha çok vakit geçirilirdi. Bu sofralarda zengin ve leziz yemeklerden ziyade?Diş Kirası? asıl büyük hediyeydi. Kahve, şerbet ve sigaralıklar içilirken Mabeyn Müdürü, Enderun Efendisi ile salona girerdi. Enderun efendisinin elinde büyükçe bir gümüş tepsi yer alırdı. Tepsinin üzerinde davetlilerin isimlerinin yazıldığı hediyeler olurdu. Bu hediyeler kıymetli saatler, tütün tabakalarından oluşurdu.

Teravihten çıkıldıktan sonra herkese, meşrebince bir seyran vardı. Kimisi mahya seyrederdi. Gerçekten de bu, zevkine doyum olmaz bir seyirdi. Usta mahyacılar, ramazanın on beş gecesi, iki minarenin arasını kandillerden yazılarla bezerlerdi. İlk günlerde "Merhaba", "Hoş geldin", derken ayetler, hadisler. On beşinden sonra resim başlardı. Gül, karanfil lale... Yirmi yedinci gece ve bazı camilerde bayram gecesi, minareye kaftan giydirilirdi. Yani külahından şerefesine kadar dizi dizi kandilden duvağa bürünürdü minare.

gölge ya da orta oyunları iftar sonrası yapılan en büyük eğlence idi, bu sayede hafiften eleştirisel boyuttaki söylemler dillenirdi ve halk ın bilinçlenmesinde en etkili faktörlerden biri olurdu.

Bazen geçmişi hatırlamak lazım, güzellikler içinde yad etmek gerek...

bu sözün sözlerin içinde yeri olsa gerek...

ve biz milenyuma inat geçmişe özlem duymaktayız...

Ramazan günlerinde birbirlerine rastlayanların, birbirlerine sordukları soru aynıydı.

Evet eskiden ramazanlar daha anlamlı ve daha özenliydi.

sarayda hal bu halde iken anadoluda rumelide ve güney de osmanlının hakimiyeti altındaki tüm topraklarda ramazan nasıldı bir de onlardan bahsediniz isterim.

Edebiyat tarihçiliği alanında Türkiye'nin yetiştirdiği önemli ilim adamlarından...

- Ramazanla nasılsın?

Osmanlı ımparatorluğunun yönetim merkezi olması hasebiyle ıstanbul, en zengin Ramazan kültürüne sahipti. Belli camilerin avlularında sergiler açılır ve buralarda çeşitli ülkelerden getirilmiş baharat, şekerleme, tespih, ağızlık gibi şeyler sergilenir ve satılırdı. şehzadebaşı?ndaki Direklerarası?nda gezintiler ve eğlenceler yapılırdı. Hacivat-Karagöz oyunu bu eğlencelerin önemli bir parçasını teşkil ederdi.

Bende özlüyorum ama elimizdeki anı güzelleştirmek

yıllardan 90 aylardan ramazan..

FacebookDiggDel. icio. usredditMixxStumbleUponGoogleYahooPerşembe 19.08.2010 - 03:52

Ev sahibi, yanlış değil hocam demiş, onun masrafına bir altın bile yetmez, sense bir metelikle pekala gününü gün edersin.

Bektaşi, olacak bu ya, bir hocayla aynı sofrada iftar etmiş. Ev sahibi rint bir adammış. İftardan sonra kahveler içilmiş, sohbet başlamiş. Bektaşiye sormuşlar, erenler demiş, dem alır mısın?

ve o anın kıymetini bilmek gerektiğini düşünüyorum.

- Hayıflanma hocam, zayi olmadı. Senin o kaçırdığın günü nasılsa ben tuttum.

Sultanahmet Camii'nde 'Enderun' usulü teravih

Bu alemler sahura kadar sürer, sahur vakti evlere gidilir, hazır sofraya oturulur, yemekten sonra sigara üstüne sigara içilir, yatılırdı. Meşhurdur; bir Bektaşi iftara gitmiş. Ev sahibi, erenlerin sohbetinden pek hoşlanmış. Sahuru da edelim sultanım demiş. Zaten dem vakti geçtiği için Bektaşi, eyvallah demiş. Yemişler, içmişler, bu vakit gidilir mi, sabah gidersin demiş ev sahibi. Yatmışlar. Gece uykusu zaten hak vere, tabii ertesi gün öğle üstü uyanmışlar. Efendinin huzuruna girip diş kirasını alarak yola revan olmak isteyen Bektaşiye ev sahibi. Erenler demiş, zaten gün yarılandı, bu akşam da mihman ol. Bektaşi, çaresiz razı olmuş. Öğleden sonra beraber çıkmışlar. Bu cami senin, o cami benim; akşamı etmişler. Akşam, yemek biter bitmez Bektaşi, kahveyi bile içmeden Sultanım demiş, fakire destur. Efendi ısrar etmişse de imkanı yok. Erenler mangırı alıp dışarıya fırlamış. Ondan ötesi ehline malum. Ramazandan sonra bir mecliste hocanın biri, ah ah diye hayıflanmış; nasılsa demiş, bu mübarek ramazanın bir gününü kaçırdım. Bektaşi hemen atılmış, demiş ki:

Birçok yörenin kendine özgü yemekleri Ramazan ayında iftar ve sahur sofralarını süsler. Özellikle komşular birbirlerine yemekler gönderirlerdi. Böylece her komşunun sofrası zenginleşirdi. Köylüler, köy odalarında bir araya gelerek sohbet ederlerdi. Karşılıklı iftar davetleri yapılarak ailelerin, komşuların, arkadaşların ve akrabaların birlik ve beraberlikleri pekiştirilirdi. Yine bazı yörelerimizde Ramazan ayında evlerde toplanılarak şiirler, maniler okunurdu. Ayrıca köyün yaşlıları, gençlere eski hikayeler anlatırlardı

bi kaptan mustafa kaldı...

Bir sahur vardı o ne güzeldi. özenle hazırlanmış İftar sofraları ve misafirler eksik olmazdı hiç. ve tabiki o zamanlar hiç kaçırmadığım teravih namazları. Eskiden her şey başka güzelmiş.

Namazı kılanların söyledikleri ortak cümle ise namazı hüşu içerisinde kıldıklarını söylemesi oldu.

Ramazan ayı boyunca her akşam bir camide yapılacak uygulama toplam 30 camiyi içeriyor. Uygulanacak etkinlik İstanbul'da unutulmaya yüz tutmuş bir geleneğin de canlandırılmasını sağlıyor. Söz konusu uygulama Anadolu'da da benzer şekillerde kılınan teravih namazının her dört rekatının Türk musikisinin değişik makamlarında eda edilmesini, bu makamlarda bestelenmiş ilahilerle süslenmesini içeriyor.

Ramazanın on beşine kadar yokuş, on beşinden sonra iniş denirdi. İftar vermeler, iftara gidişler, bu gece ne yapalım, sahura ne hazırlayalım gibi kaygılar, yirmi bir, yirmi yedi. Derken hatim.

İftariyeden sonra çorba, et, sebze, börek, sütlaç, yahut muhallebi, iki tatlının arasını ayırmak için araya giren pilav, derken baklava, yahut bir hamur tatlısı, yahut da kaymaklı güllaç. Bu verdiğim liste, her konakta, her konak yavrusu evdeki liste. Öylesine iftarlar olurdu ki yemeklerin ardı arkası bir türlü kesilmezdi. İnsan, Hocanın dediği gibi Yarabbi derdi, ya midemi geniştir, ya Nail'imi yetiştir. Sanki on bir ayın bir sultanı, on bir aylık yiyeceği, tatlısıyla, tuzlusuyla, etlisiyle, sütlüsüyle, çeşit çeşit, bir araya getirir de bir bir, fakat birden sunardı insana.

'Enderun' usulü teravih namazı ile yıllar önce Cerrahpaşa'daki Hekimoğlu Ali Paşa Camisi'nde karşılaştığını belirten 'Enderun' usulü teravih namazının koordinatörlerinden, İstanbul2010 Avrupa Kültür Başkenti Klasik Türk Müziği Yönetmeni Mehmet Güntekin, bu geleneği Ramazan ayında yeniden gündeme getirmeyi düşündüklerini ve uygulamaya soktuklarını ifade etti.

Bu soruya çeşit çeşit cevap verilirdi. Kimisi günlük olayları anlatırdı. Mesela fessiz sokağa çıkmış da gülenleri görünce aklı başına gelmiş, gerisin geriye, eve dönmüş. Namaza durmuş da bitirdikten sonra abdestsiz olduğunu hatırlamış. Yahut camide mukabele dinlerken uyumuş da lastiklerini çalmışlar. Kimisi, mütevekkil bir tavırla "İki gözüm Rabbim derdi, sabrını veriyor, zaten duyulmaz ki, bir gelir, bir gider mübarek!" Bu cevap, çok defa yaz ramazanlarına, uzun günlere ait bir cevaptı. Fakat fıkra da eksik olmazdı hani.

Bu arada Eyüp Sultanda iftar, herhangi bir dergaha gidiş, yahut Hırka-i Saadet ziyareti. Nihayet arife gelir çatardı. Mahyacı, o gece ya "El-firak" yazardı, ya "El-veda" yahut da bir top arabası resmi yapardı, namludan çıkmış mermiyi de kırmızı kandille gösterirdi, ay da biterdi.

An bu an çünkü:)

Osmanlı?da oruç açmak büyük törendi. Ne yemek yapılacağı, neyin ne zaman sofraya geleceği ve hangi yiyeceğin ne zaman sofrada yeneceği belliydi. İftar sofrasında oruç, iftariyeliklerle açılırdı. Damak lezzetine hitap edecek tüm iftariyelikler ayrı ayrı yerlerden alınırdı. Çeşit çeşit peynirler, siyah ve yeşil zeytinler, farklı kaplarda gelen rengarenk mis kokulu reçeller, pastırma, hurma ve ekmek yerine bir Ramazan klasiği olan pide, iftariyeliklerin olmazsa olmazlarındandı. İftariyeliklerin ardından çorba servise sunulur ve çorbalar bitirildikten sonra 40 kaptan fazla et, sebze, balık yemeği padişahın sofrasını donatırdı. Ramazanın baş tatlısı olan güllaç ve bunun gibi pek çok tatlı ana yemeklerden sonra afiyetle yenirdi. Tüm bu yiyeceklerin pişirilmesi, sofraya getirilmesi, sofradan kaldırılması adabına göre gerçekleştirilir, sofraya hizmet eden de sofradan yemek yiyen de iftara hürmet gösterirdi. Sabah Ezanı Okunmadan, Gözleri de karnı da doyuran iftar sofrasına nazaran sabah ezanından önce yenen sahurda, mideyi yoracak et yemeklerinden ziyade, karnı bütün gün tok tutacak hamur işleri, pilav ve vücudun şeker ihtiyacını karşılayacak kurutulmuş meyvelerden yapılan hoşaflar yenirdi.

Sultanahmet Camii'nde Ramazan ayının ilk teravih namazına Müslümanlar büyük ilgi gösterdi. Hınca hınç dolan camide kılınan namaz TRT Arapça kanalından da canlı olarak yayınlandı. Ezandan önce minareden hadislerin okunduğu namaz sırasında Raks, İsfahan, Tahirbuselik ve Acemişirani makamı eşliğinde namaz kılındı.

Köklü Ramazan geleneklerinden biri olan, geçmişi Osmanlı Sarayı'nın entelektüel yüzü Enderun'a dayanan, Ramazan ayına özel bu uygulama Ramazan Musikisi ve bayram sabahı ritüelinin eğitiminin yapılarak gerçekleştirilmesini sağlayacak.

Ramazan ayınız HAYIRLI, Mutlu, BEREKETLİ, Huzurlu, UMUTLU geçsin.

hal'ler değişti, söz'ler değişti...

İftardan sonra sade kahveler, derken teravih. Teravihi hatimle kıldıran imamlar vardı. Cemaat birinci secdeden kalkmadan ikinci rekatı bitiren imamlar vardı. Bahariye Mevlevihanesinin imamı , Karagöz'e gideceği geceler otuz üç rekat namazı on beş dakikaya sığdırıverirdi. Büyük konaklara imamlar tutulur, teravih, konağın salonunda kılınırdı. Bu da ramazanın bir başka şerefiydi.

tekne orucu tuttuğumu hatırlıyorum bir de ben ya:) öğlen yemek ye sonra oruca devam:)

şimdi sofralarımızda çok çeşit var amma lezzet yok...

zaman hızla geçmekte...

İftariyeden sonra çorba, et, sebze, börek, sütlaç, yahut muhallebi, iki tatlının arasını ayırmak için araya giren pilav, derken baklava, yahut bir hamur tatlısı, yahut da kaymaklı güllaç. Bu verdiğim liste, her konakta, her konak yavrusu evdeki liste.

forumunda tadı yok...

gece yağlı şekerli bişiler üçer beşer...

Osmanlıda Diş Kirası

İftar deyip geçmeyin; o iftar sofrasında, hem de iftariye olarak neler yoktu? İnsan onlarla doyardı da yemekler artınca şaşmaz hükmünü verirdi:

Ramazan gecelerini süslemek için minarelerde mahyalar kurulur, kandiller yakılır ve ıslam?ın sembolü olan birçok güzel söz semada yıldız gibi parlatılırdı. Gece bekçileri davul çalarak ve mani söyleyerek halkı sahura uyandırırlardı.

- Ramazanla nasılsın? Cevap vermiş:

Bektaşiye sormuşlar:

- Pek iyiyiz erenler, ne fakir mübareği incitiyorum, ne de o fakire dokunuyor.

Ramazan?a mahsus ekmekler, pideler, başta güllaç olmak üzere birçok tatlı çeşitleri, iftariyeler, makam-mevki ve mal-mülk sahiplerinin konaklarında verilen diş kiralı ziyafetler dillere destan olmuştur.

Ramazan gelmeden evvel bütün insanlarda tatlı bir telaş başlar ve gerekli hazırlıklar yapılmaya gayret edilirdi. Komşu ve akrabalar bir araya gelerek imece usulüyle mevsimine göre erişteler, turşular, konserveler, reçeller hazırlanırdı. Medine hurması, zemzem suyu ve top patlamadan evvel fırından çıkan sıcacık Ramazan pidesi sofraların vazgeçilmeziydi. Top atılıp, ezan okunduktan sonra kahvaltılık çeşitlerinden oluşan iftariyelikler yenilir ardından akşam namazı kılınır, bir süre sonra da ana yemek için iftar sofrasına tekrar oturulurdu.

Mahya seyretmeyenler, yahut seyrine doyanlar. Karagöz'e, orta oyununa, meddaha, o zaman modern sayılan kuklaya giderlerdi. Gönül avcılarıysa Direklerarası'ndaki seyrana katılırlar, teravihten çıkan dilberlere, mevsimine göre lale, gül, mevsimine göre şeker atarlar, lavanta sıkarlar, göz süzerler, iç çekerler, harf atarak gönül eğlerlerdi. Bu arada, içlerinde. Zenci bacıdan şemsiye yiyenler de olurdu.

Hocaya da aynı soruları sormuş. Hoca, her soruyu mücevvet bir "Estağfurullah!"la karşılamış. Vakit gelmiş, çıkmışlar. Çıkarken de haznedar yamağı, ikisine de atlas kese içinde diş kirasını sunmuş. Bektaşi gene bir eyvallah bastırıp keseyi, şalvarının cebine yerleştirmiş. Yolda, hoca dayanamamış, keseyi açmış, bir de ne görsün? İçinde bir metelik, boynunu bükmüş, yatıyor. Hemen koşmuş, Bektaşiyi yakalamış. Sana ne verdiler demiş. Bektaşi, vallahi daha bakmadım demiş. Aman, bir bak demiş hoca. Bektaşi keseyi açmış, içinde bir altın. Hoca, yanlış oldu demiş, dönelim. Dönmüşler. Soru, sual; bilen yok. Sonucu, ev sahibine çıkmışlar. Hoca, bir yanlışlık olmuş demiş; nasıl olur, bu zındık herife bir altın, dailerine bir metelik?

Bektaşi "Eyvallah!" demiş. Afyon? Eyvallah. Kaygusuz? Eyvallah. Kızıldeli? Eyvallah. Bazı bazı gönül eğler misiniz? Eyvallah.

Ramazan-ı Şerif ayımız mübarek olsun.

Dünya coğrafyasının önemli üç kıtasında hüküm süren Osmanlı döneminde Ramazan?ın, toplumun günlük hayatına, mutfak ve eğlence hayatına değişik yönlerden etki ettiği, ayrıca edebiyat ve san?at alanlarına da damgasını vurduğu bilinmektedir.

Osmanlı dönemindeRamazanaylarında uygulanan ancak daha sonra unutulan 'Enderun' usulü teravih namazı geleneği yeniden canlandı. İlki Sultanahmet Camii'nde kılınan 'Enderun' usulü teravih, her gün farklı bir tarihi camide eda edilecek. Her 4 rekat arasında ilahilerin okunduğu teravih namazında imam değişik makamlarda namaz kıldırıyor.

işte bu noktada sizinle aynı fikirdeyim. eski tadımız yok ve soframızın bereketide..

Ramazan o eski Ramazan da biz değiştik sanki...

Evet Gamzeciğim biz değiştikçe de herşey değişti, sunileşti. Ne yiyeceklerde ne içeceklerde tat tuz kalmadı. Hem eski Hacivatla Karagöz, şimdikilerine hiç benzemiyor... Hiç bir tat alamıyorum ben

Ah Nerde O Eski Ramazanlar...

Devlet-i Aliyede : İftar

dede bile kayııp

Çocukluğumu hatırladım..

Ramazanın on beşinden sonra iftar başlardı. Öyle konaklar vardı ki kapıları, ardına kadar açılırdı. Her giren, kendine layık gördüğü sofraya otururdu. Yemekten sonra da diş kirası denen, az çok bir para ile çıkılırdı bu konaklardan.

değişmeyene ve değişmeyenlere ram olmuş gönüllerden esecek Ramazan rüzgarının bizlere de değmesi duasıyla...

Çocukluğumun ramazanlarını değil ama İstanbul da geçirdiğim iki ramazanı unutamıyorum.. Okulda son tenefüste yaptığımız iftarları, çıkışta çay ve kahveyle süslenen sohbetleri, bazen velilerin, bazen öğrencilerin olduğu, tutan tutmayan tüm arkadaşların buluştuğu iftarları çok özlüyorum çokkk...

Ramazan?ın ilk gecesindeki sahur yemeği çok önemliydi. Çocuklar bile bu manevi havadan tat almaları için, Ramazan davuluna eşlik eden manilerle, tatlı uykularından uyandırılıp sahura kaldırılırdı. Sahurda yenen yemekler iftarda yenen yemeklere oranla daha hafif olurdu. Anadolu?da ve Rumeli?nde sahur yemeklerinde çoğunlukla gözleme ve börek yenirdi.

eskiye özlem hemen hemen her jenerasyonda görülebilen bir durum ben bile çocukluğumda ki ramazanları özlüyorum, bayram sabahı giyeceğim ya alınmış ya da örülmüş dikilmiş giysilerimi başucumda tutuşumu, sabahleyin babamın bayram namazından dönüşünü beklemeyi, büyük bir coşku ile aile büyüklerinin yanlarına gidişleri mendiller içersinde verilen akide şekerleri elimize tutuşturulan bozuk paraları, küçük hediyeleri özlüyorum

o da giderse gemi batacak...)))

o eski ramazanlar.

sayın çocuk,