- Ben istisna tutulanlardan değilim, hicrete imkan bulabilirim. Çünkü hem malım var hem de yardımcım. Haydi beni bir deveye bindirin.

Hz. Ubade r. a. sonra, Allah Teala'nın?Ben ortaklardan en çok uzak olanım.? buyurduğu kudsi hadisi okudu.

Kim de elde edeceği bir dünyalığa veya evleneceği bir kadına kavuşmak için yola çıkmışsa, onun hicreti de hicret ettiği şeye göre değerlenir.?

Bunun üzerine Allah Teala Tevbe Suresi'nin 79. ayetini nazil eyledi:

Kelam senin için, yol sana gider. Şair kime söyler, yolcu kime gider?

Maksatlar ulaşır göğe, niyetler kanatlanır.

- Tekrar sor. Belki maksadını iyi anlatamadın, dediler. Adam tekrar sordu:

?Bir kişi davet etmek istemediği birini yemeğe davet etse ve o kişi yemeğinden yese iki günah kazanır, eğer yemeğinden yemezse sadece bir günah kazanır. Bu iki günahtan biri gerçekten istemediği halde, samimiyetsiz bir şekilde ve geçersiz bir niyetle bu işi yapmasındandır. İkinci günah ise din kardeşini kandırarak sevmediği ve öfkeleneceği bir işe zorlamasındandır. Çünkü eğer davet etmek istemediğini söyleseydi, davet edilen kişi yemeğine gelmezdi.?

Niyetlerimiz güzelleştikçe davranışlarımız, davranışlarımız güzelleştikçe de hem dünyamız hem ahiretimiz güzelleşir. Bütün bu güzellikleri elde etmek için ne yapsak yeridir. Zaten niyetlerimiz bozuk olduktan sonra bizi kurtaracak bir reçete de yoktur. Bunun için Allah dostları sürekli niyetleri tazelemeyi hatta iki güzel şey arasında kalınca daha güzeline yönelmeyi tavsiye ederler. Davud-i Tai k. s. hazretleri şunları söylemiştir:

- Ebu Ukayl'a bakın! Şuncağız hurmalarla Allah'a yaklaşmış, dediler.

?Şehitler, malını infak edenler ve alimler, amellerinin mükafatı olarak cennet isteyecekleri zaman Allah Teala onları yalanlayarak her birine şöyle der: ?Yalan söylediniz; biriniz desinler diye cömertlik etti, diğeriniz kahraman desinler diye cesaret gösterdi, diğeriniz de falanca ne alimdir desinler diye okudu.' Ve hiç biri mükafat alamaz...?

Sonra düşmanla savaşmaya gittiler. Bir süre sonra o bedevinin cesedini getirdiler. Tam gösterdiği yere, boğazına ok saplanmıştı. Peygamberimiz s. a. v.:

O andaki niyetler

İyi niyet taşları

Bir bedevi, Nebi s. a. v.'e gelerek iman etti, kendisine tabi oldu ve şöyle dedi:

Yola gönül ile başlayalım,

- Allah Rasulü'nün senin için ayırdığı hissedir, dediler. Bunun üzerine bedevi Allah Rasulü s. a. v.'in yanına vararak:

- O Allah'a doğru söyledi, Allah da onu doğruladı, buyurdu. Sonra onu kendi mübarek cübbesiyle kefenleyerek namazını kıldırdı. Namazda iken şöyle dediği duyuldu:

?Neye niyet, neye kısmet? diye bir söz vardır. Umulmayan bir neticeyle karşılaşıldığında kullanılır.

Hz Ömer r. a.'ın hilafeti devrinde bazı sahabiler toplanmış, Allah yolunda herhangi bir şekilde çalışırken katledilmiş kişilerden söz ediyorlardı. Birisi:

- Onun için hiçbir ecir yoktur!

- O bedevidir, değil mi? dedi. Sahabiler:

Efendimiz s. a. v. bir gün şöyle dediler:

Niyetleri güzelleştirmek sanıldığı kadar kolay değildir. Bazı insanlar kendilerine toz kondurmadıkları için niyetlerinin zaten düzgün olduğunu düşünebilirler. Halbuki alimler ve veliler aksini söyler. Nitekim Yusuf bin Ebsat rh. a. şöyle demiştir:

Unutmayalım: Niyet hayırsa akıbet hayırdır.

Peygamberimiz s. a. v. de onu bir sahabiye tavsiye etti. Ve bedevi mücahitlerin develerini otlatmaya başladı.

?Kulun niyeti düzelirse kul istikamet üzere devam eder, amellerini ihlasla yapar. Kalp bozuk niyetten ve nefsin arzularından arınırsa, riya ve şehvetten de arınır. Kalp dünya malı kazanma arzusu ile bozulursa, vücudun diğer organları da övülme isteği ve gösterişle bu bozulmadan nasibini alır.?

Sen kalbime bakarsın. Kalbim kime bakar, neye meyleder?

Allah Teala içimizden geçirdiğimiz her güzel şeyin mükafatını vereceğini bildirmiştir. Bu mükafat doğrudan dilediğimiz sonuca ulaşmak şeklinde olabileceği gibi, yapmak istediğimiz ama imkan bulamadığımız bir iyiliği, güzelliği yapmışız gibi sevap kazanmak şeklinde de olabilir.

- Neden beni öldürmüyorsun?

Biliriz gönlümüzde başlar en büyük mücadeleler. Din yalnız senin oluncaya kadar cihat gönlümüzdedir. Çünkü sen?Cihada hazır bulunun? (Al-i İmran, 200) buyurdun.

Niyet ne kadar mühim demek ki.

?Yapılan işler niyetlere göre değerlenir. Herkes yaptığı işin karşılığını niyetine göre alır.

Mekke uzaktır bize, Medine uzaktır.

Lakin niyetler ihlasını kaybeder de, nice kurbanlar yük olur omuzlarımıza, engel olur dolanır ayaklarımıza...

Hayber Gazası yapılmıştı. Ganimetler pay ediliyordu. O kişiye da pay ayırdılar. Adam sordu:

Ebu İdris r. a. ertesi gün erkenden mescide gitti. O genci mescitte namaz kılar vaziyette buldu. Namazını bitirinceye kadar bekledi. Sonra karşısına geçip selam verdi ve gence şöyle dedi:

Allah Rasulü s. a. v. şöyle buyurdu:

Boş temenniler ve gerçek niyet

Senin yolundayız.

Bununla beraber?

Kalbimizdeki niyetlerdir cehennem ateşini söndüren ya da gül bahçelerini yakıp kavuran...

Sana giden yolu severiz.

Sahabiler, bu nasıl olur, diye sordular. Allah Rasulü s. a. v. buyurdular:

Güzelce niyet edip de yapılamayan ameller için sevap yazıldığı gibi, görünüşte iyilik olduğu halde Allah rızası dışında bir amaçla yapılan amellere de günah yazılır. Peygamber Efendimiz?Ameller niyetlere göredir.? buyurarak bu konuyu bize açıklamıştır. Öyleyse en az yaptığımız işler kadar kalbimizden geçen niyetlere de dikkat etmemiz gerekir.

Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur:

Sahabilerden Ebu İdris el-Havlani r. a. bir gün Şam mescidine gitmişti. Orada bir genç gördü ki, dişleri parlıyor, yüzü gülümsüyor ve çevresinde kalabalık bir cemaat toplanıyor.

?Sadaka vermekte gönülden davranan ve ancak elinden geldiği kadar verebilenlerle alay eden kimselere, bu davranışlarının cezasını Allah verir! Onlara can yakıcı bir azap vardır!?

Niyetlerimiz yükselir

Bir sahabi gelerek Efendimiz s. a. v.'e sordu:

İnsanlar unutur, bırakır gider.

- Ben harbederken Allah rızasını murat ettiğim gibi, başkalarının beni övmesini de isterim.

Allah Rasulü s. a. v. buyurdular:

Hz. Ali r. a. bir harpte müşriklerden birisiyle savaşıyordu. Zorlu bir mücadeleden sonra adamı yere düşürdü ve kılıcını adamın boynuna dayadı. Bu sırada adam Hz. Ali r. a.'ın yüzüne tükürdü. Hz. Ali adamı öldürmekten vazgeçerek hemen bıraktı ve geri çekildi. Müşrik hayretle sordu:

Çok güzel,

Ama kim ki fesat karıştırır dinine, kim ki engeller koyar sana giden yollara, kendimizi unutur, senin için kızarız bir gün...

- Ya Rasulallah! Dünyanın geçici menfaatini arayarak Allah yolunda cihada çıkmak isteyen kimse için ne dersiniz?

- Eğer doğru söylüyorsan Allah seni doğrular, arzuna kavuşursun, buyurdu.

Senin için Rabbim.

Allah için mi?

Gözle görülmüyor, ortaya çıkmıyor, insanlar fark etmiyor diye niyetleri önemsemeyip sürekli amellerle ilgilenmek bizi hayal kırıklığına uğratabilir. Ümit bağladığımız sevaplar ahirette karşımıza günah olarak çıkabilir. Önemsemediğimiz niyetler ise birer kurtarıcıya dönüşebilir.

Ubade r. a.:

Herkes senden isterken, biz seni isteyelim.

Muaz b. Cebel r. a. Ebu İdris r. a.' ın elbisesinin kuşağından tutup kendine doğru çekti ve şöyle dedi:

Bedir'de bulunsaydık, Hendek'ten bir taş da biz kaldırsaydık, Uhud Dağı'nda bir dağ gibi düşseydik toprağa?

- Allah için, dedi.

Bir hadis-i şerifte şöyle buyrulmuştur:

Her adımda dönüp bir soralım kalbimize.

Kelimeler yere aittir, sözler toprağa ait, sesler bedene ait. Yerde kalır, unutulur taşa kazınsa...

Söze gönül ile başlayalım,

Bir gün öyle isteyelim ki seni, kendimizi unutalım, yapıp ettiklerimizi unutalım, cenneti unutalım.

Birisi cihat meydanında öldürülmüştü. Ona?katil-i himar? yani?merkebi peşinde ölen adam? dediler. Çünkü o, savaştığı adamın azık, elbise ve merkebini almak gayesiyle savaşmış fakat onları alamadan öldürülmüştü.

- Malik b. Duhşum nerede?

O kadar gizli ki...

Görüldüğü gibi imkansızlıklardan dolayı üzülmeye hiç gerek yok. Sözgelimi keşke param olsaydı da fakirlere yardım etseydim diyorsak yardım ve cömertlik sevabı alabiliriz. Hatta niyet, bu iyiliği gerçekten yapan kişinin içinde bulunduğu kibir, riya, dünyevi menfaat gibi bazı tehlikelerden de uzaktır.

?Ümmetimin şehitlerinin çoğu başı yastıkta ölenlerdir. Onlar harbe gitmeyi ve cengaver olmayı isterler fakat buna bir türlü imkan bulamazlar. Onların niyetleri önemlidir. Başları yastıktadır, fakat niyetleri çok üstündür.

- Ben sana bunun için tabi olmadım. Atılan bir ok ile boğazımdan vurulup öleyim de cennete gireyim diye sana tabi oldum, dedi. Peygamberimiz s. a. v.:

Az veren gönülden

?Kim bir iyiliğe niyet eder de o iyiliği yapamazsa kendisine bir iyilik yazılır. Kim de bir kötülüğe niyet eder de sonra vazgeçerse, ona da bir iyilik yazılır.?

- Allah için mi? dedi. Ebu İdris r. a.:

Oradakilerin isteği üzerine sahabi sorusunu bir kez daha sordu ve yine aynı cevabı aldı:

Oradakilerden biri şöyle dedi:

O yoldaki taşı toprağı severiz.

Hayatta her şeyin umduğumuz gibi gitmeyeceğini hepimiz biliriz. Ama bu bilgi hayallerimizin, temennilerimizin önüne pek geçemez. İçten içe isteriz ki her şey dilediğimizce olsun.

Niyet amelden hayırlıdır

- Allah onları öldürüldükleri andaki niyetleri üzere diriltir.

Üçüncüsüne göre ise niyetin merkezi kalp olduğu ve kalp de insanın merkezi olduğu için niyet amelden üstündür.

Rasulullah s. a. v. bir gün namaz kılmak için ayağa kalktı ve mescittekilere sordu:

- Seni Allah için seviyorum.

- Senin yanında hicret etmek istiyorum.

Mekke'deki kurulu düzenini henüz terk etmeyi düşünmeyen o sahabi, Ümmü Kays r. a. ile evlenmek arzusuyla Medine'ye hicret etmek zorunda kaldı.

- Seni kızdırayım da beni çabucak öldüresin diye yüzüne tükürmüştüm. Madem ki dininiz bu kadar saf ve halis, muhakkak hak dindir, dedi ve müslüman oldu.

Sahabilerden biri, Ümmü Kays r. a. ile evlenmek istedi. Fakat Ümmü Kays o günlerde Mekke'den Medine'ye hicret etmeyi düşünüyordu. Kendisiyle evlenmek isteyen sahabiye, niyeti ciddi ise Medine'ye hicret etmeyi ve orada evlenmeyi teklif etti.

Kalbimiz doğrulasın yapıp ettiklerimizi ki, boş bir yorgunluk kalmasın geriye. Kuru kuruya bir açlık kalmasın geriye.

Ebu?l-Leys Semerkandi rh. a. hazretleri Tenbihü?l-Gafilin adlı eserinde alimlerin bu hadis-i şerife yaptıkları farklı şerhleri dile getirmiştir. Bu açıklamalardan birincisine göre, amele dönüşmese bile güzel niyete sevap verildiği halde, güzel niyetten yoksun amele sevap verilmemesi sebebiyle niyet amelden üstündür.

Başı yastıkta şehit olanlar vardı.

Ve Efendimiz s. a. v. buyurdular: ?Kim insanların kalbini kazanmak için güzel konuşmayı öğrenirse ve Allah'ın rızasının dışında, Allah'tan başkasını murat ederek ilim öğrenirse, ateşteki yerini hazırlasın.?

niyet samimiyse ona karşılığı vardır inşallah... yazıda örnek verilmiş.

- Onun için hiçbir ecir yoktur, buyurdu. Sahabiler bu cevabı çok ağır buldu ve soruyu soran zata:

Efendimiz s. a. v. insanları sadakaya teşvik ettiğinde, Ebu Ukayl r. a. çok az miktar hurma karşılığında bir gece sabaha kadar sırtında su taşıdı. Aldığı hurmanın yarısını ailesine ayırdı, diğer yarısını da Rasulullah s. a. v.'e sadaka olarak verilmek üzere getirdi. Efendimiz s. a. v. ?Götür, sadaka malları üzerine dök.? buyurdular.

Senin yolundaki yolcuyu severiz.

Efendimiz s. a. v. bize bildirdi ki, şirk, gecenin zifiri karanlığında, kara bir taş üzerinde yürüyen bir karıncanın ayak izinden daha gizli. Ve müslümanı elbette taşa, yıldıza tapınma gibi bir şirk beklemiyordu. Bizlere şu uyarı geliyordu:

Bu ayetinin dehşetinden sana sığınırız Rabbim.

- Sana bu amelinden bir hayır yok, dedi. Adam bu sualini üç defa tekrar etti, hep aynı cevabı aldı:

- Nedir bu?

Görünürde çoğunlukla temenni ile netice farklı olsa da, güzel dileklerin daima güzel meyvesi vardır. Çünkü her şeye gücü yeten Rabbimiz bizlere bunun teminatını vermiştir. Bu teminat, iyi niyetlerimizin karşılığını alma teminatıdır.

Kalp ile başlamaktır niyet.

Allah Rasulü s. a. v. arkadaşlarıyla Tebük yolculuğundaydı, buyurdular: ?Medine'de bıraktığımız nice kimseler vardır ki bizim kateddiğimiz mesafe, çiğnediğimiz topraklar, kafirleri kızdıran her adımımız, infak ettiğimiz her şey, çektiğimiz sıkıntı ve açlıktan alacağımız mükafat gibi onlara da mükafat vardır.?

Bir bakarız yalanlarlar. Şahitlikler bozulur.

- Allah yolunda çalışıyorlardı. Ecirleri Allah'a aittir, dedi. Bir başkası da şöyle dedi:

- Müjdeler olsun sana! Çünkü ben Allah Rasulü'nden şöyle duydum: ?Allah Teala buyuruyor ki: Benim rızam için birbirini sevenlere, benim rızam için birlikte oturup sohbet edenlere, benim için birbirlerini ziyaret edenlere ve benim rızam için malını ve gücünü sarf edenlere muhabbetim vacip olmuştur.?

Din, Allah için sevmek, Allah için kızmaktı. Böyle dedi Allah Rasulü s. a. v..

Sahabilerden biri bir gün Ubade b. Samit r. a.'a sordu:

- Evet odur, dediler. Peygamberimiz s. a. v.:

Konuşulanları duyan Halife şunları söyledi:

Bu durumunu bilen sahabiler ona? Ümmü Kays'ın Muhaciri? diye takılmaya ve onun hicret sevabı alıp almadığını tartışmaya ba ş ladılar. Bu tartışmadan haberdar olan Rasul-i Ekrem s. a. v. meseleye açıklık getirmek için şöyle buyurdu:

Münafıklar, Ebu Ukayl'ın sadakasını dillerine dolayıp alaya aldılar ve:

Mükerrem METE

?Yaptıkları her işi ele alır, onu toz duman ederiz.? (Furkan, 23)

Yolda olmak

?Cehennemin yolları iyi niyet taşlarıyla döşelidir? diyor bir düşünür. Gönlümüzdeki iyi niyetler elimizin işlediği şerli, gayri meşru aykırı işleri hayra çevirmez. Temiz bir kalpten ancak temiz işler sadır olur. Rabbi'ne teslim bir kalp, rızık endişesiyle, gelecek korkusuyla harama uzanmaz. ?İlim öğrenmek de farz?, ya da?insanlara hizmet!? kaygısıyla kendini ateşe atmaz. Hiç değilse günahını bilir de tevbeye yönelir, bir de niyeti yük etmez omuzlarına.

- Sana bu amelinden bir hayır yok!

Hz Ali r. a.:

?Müminin niyeti amelinden hayırlıdır.?

?Her kim Allah yolunda hicret ederse, yeryüzünde gidecek çok yer de bulur, genişlik de bulur. Her kim de Allah'a ve peygambere hicret maksadıyla evinden çıkar da, sonra ölüm kendisine yetişirse, muhakkak ki onun ecri Allah'a düşer. Allah çok yarlıgayıcı, çok esirgeyicidir.? ( Nisa, 100 )

?Niyeti bozacak şeylerden kalbi temizlemek, uzun süre, meşakkatle ibadet etmekten daha zordur.?

Her zerrede maksut sensin. İnsanın maksudu kim?

niyeti halis tutup ameli kötü olanların durumu nedir yani nefsine yenik düşenlerin...

- Ya Rasulallah! Dünyalık kazanmak maksadıyla cihat etmek isteyen kimse hakkında ne buyurursunuz?

Cemaat herhangi bir konuda ihtilafa düştüğü zaman ona danışıyor, onun görüşünü alıyorlardı. Gencin kim olduğunu sordu. Muaz b. Cebel'dir, denildi.

Sen yarattın Rabbim. Yarattığını severiz.

Değil mi ki gönülden veriliyor, değil mi ki maksut O; O'nun rızası, verilen yarım hurma da olsa göklere kanatlanır.

- Evet! Ruhumu elinde bulunduran Allah'a yemin ederim ki, Allah onları öldürüldükleri andaki niyetleri üzere diriltecektir. Öyle ya, bazıları gösteriş için veya duysunlar diye, bazıları dünyalık, bazıları da savaşmaktan başka çare bulamadıkları için muharebe ederler. Kimileri de sabreder, mükafatını Allah'tan bekleyerek Allah rızası için cenk ederler.

Şimdi, kimin niyeti Allah'a ve Rasulü'ne varmak, onlara hicret etmek ise, eline geçecek olan sevap da Allah ve Rasulü'ne hicret sevabıdır.

Allah için yaptığımız işlerde samimi olmamız gerektiği gibi insanlara karşı da iyi niyetli ve samimi olmamız gerekir. Onların yüzüne gülüp içimizden başka şeyler düşünmek kalbin ikiyüzlülüğünü gösterir. Bu da kalp niyetin merkezi olduğu için bütün amellerimize bulaşır. Büyük velilerden Seri Sekati k. s. hazretleri bizi bu hususta şu sözlerle uyarır:

Ama iyi niyetin, güzel temennilerin bazı şartları vardır ki bunların başında samimiyet ve azim gelir. Gerçekten eline para geçse yardım etmeyecek birinin bol keseden dilek ve temennileri boşunadır.

?Salih kişinin bütün derdi takvaya ulaşmaktır. Bu kişi, bütün organları dünyaya bağlansa bile, iyi niyeti sayesinde bir gün niyetindeki güzelliğe döner. Bütün derdi dünyalıktan ve nefsinin arzularından ibaret olan kişi ise, organlarının tamamı salih amellere bağlansa bile, bir gün mutlaka niyetine uygun olan duruma, yani dünya peşinde koşma haline döner. Zira onun içinde gizlediği gerçek emeli dünya menfaatleridir.?

Ebu Talip el-Mekki k. s. hazretleri Kutu?l-Kulub adlı eserinde bu hadis-i şerifi şöyle açıklamıştır:

Yahya bin Kesir rh. a. şöyle demiştir: ?Bir işteki niyeti güzelleştirmek o ameli işlemekten daha hayırlıdır.?

- Çünkü onların niyetleri bizimledir, onları mazeretleri geri bırakmıştır.

Deveye bindirildi ve ağır ağır yola çıktı. Ten'im denilen yere vardığında ecel onu yakaladı. Vefat etti ve Ten'im'de defnedildi. Damra r. a. hakkında şu ayet nazil oldu:

Samimiyet: Hem Allah?a hem kula

Savaş alanında nice öldürülenler vardır ki, onların niyetlerini de ancak Allah bilir.?

Hicret emri gelmiş, müslümanların çoğu hicret etmiş, Medine'ye gitmi şti. Mekke'de yalnızca bir özrü sebebiyle gidemeyen çok az sayıda müslüman kalmıştı. Leys Oğulları'ndan gözleri görmeyen, fakat çok zengin bir müslüman olan Damra r. a. da geride kalanlardandı. Kendini hicretten muaf tutulanlardan görmedi ve bir gün yardımcılarına şöyle dedi:

- Allahım! Bu senin kulundur, senin yolunda hicret ederek yurdundan çıkmıştı. Şehit olarak öldürüldü. Ben buna şahidim!

?İnsanda bir et parçası vardır. Bu et parçası düzelirse bütün vücut düzelir, bu et parçası bozulursa bütün vücut bozulur. İşte o kalptir.?

Lakin hicret gönülledir.

Gönlümüze yazılanlar kalır bir tek...

Bir hadis-i şerifte Efendimiz s. a. v. şöyle buyurmuştur:

- Seninle Allah için dövüşüyordum ve seni onun yolunda öldürecektim. Fakat sen bana tükürünce nefsim adına hiddetlendim. İşime kendi öfkem karıştığı için niyetim zedelendi. Onun için seni öldürmedim, dedi. Adam:

Her kelimede dönüp bir bakalım kalbimize.

Gönlümüz şahit olsun, gönlümüz doğrulasın yönümüzü, dilimizi.

İkincisine göre amelin belirli bir süresi olduğu halde niyette süre sınırlaması olmadığı için niyet amelden üstündür.

Kimileri Medine yolunda düşer lakin Medine'dedir. Kimileri ise?

Efendimiz s. a. v.:

Sırat'ta yük olmasın ibadetlerimiz, toza dumana karışıp kaybolmasın.

Kalbi Kabe kılmaktır.

Kalbin her halde Kabe'ye yönelmesiyledir.

- Öyle deme! Görmüyor musun? O, la ilahe illallah dedi ve bununla Allah'ın rızasını murat ediyor. Allah Teala kendi rızasını murat ederek la ilahe illallah diyen kimseye cehennem ateşini haram kılmı ştır.

- O, Allah'ı ve Rasulü'nü sevmeyen bir münafıktır. Efendimiz s. a. v. şöyle dedi:

Muaz b. Cebel r. a.:

?Kim Rabbi'ne kavuşmayı ümit ve arzu ediyorsa güzel bir amel işlesin ve Rabbi'ne ibadette hiçbir kimseyi ve hiçbir şeyi ortak tutmasın.? ( Kehf, 110)

- Onun için hiçbir ecir yoktur.