7- Kayseri Deneme ve Yonca Tohumu Temizleme İstasyonu

Osmanlı'nın?yerli tohum? diye bir derdi yoktu. Osmanlı, yerli pamuk tohumu yerine Amerikan pamuk tohumu kullanımını teşvik etti. Çünkü ıslah edilmiş Amerikan tohumuveya Mısır tohumu?yerli tohuma? göre çok daha iyi ürün veriyordu. Osmanlı, ?tohumları iyileştirmek' yerine kaliteli yabancı tohumları tercih etti. Çünkü Osmanlı ziraatçıları, ?tohum? konusunda yeterli bilgiye ve donanıma sahip değillerdi. Osmanlı'da tohum ıslahı yoktu, ama?tohum hurafeleri? vardı.

Ankara'da bir pirinç deneme istasyonu kuruldu. Yerli pirinç üretimi için yabancı pirinçten alınan gümrük vergisi artırıldı. En iyi çeltik tohumunu bulmak için ıslah çalışmaları yapıldı.

Osmanlı'da vilayet salnamelerinde bile?tohum hurafelerine? rastlamak mümkündü. Örneğin, 1884 tarihli Diyarbakır Vilayeti Salnamesi'nde patlıcan tohumundan ve kireçten akrep meydana geldiği yazılmıştı. (Türk Ziraat Tarihine Bir Bakış, s. 190,191.)

17 Haziran 1927'de TBMM, ?Ziraat Eğitiminin İyileştirilmesi Kanunu?nu kabul etti. 1933'te Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü kuruldu. Bursa, Adana ve Ankara'daki Osmanlı'dan kalan 3 ziraat okulu her bakımdan iyileştirildi ve bunlara ek olarak İzmir, Erzincan, Kastamonu, Konya, Çorum, Sivas, Erzurum, Edirne, Kapsut'ta 9 yeni ziraat okulu açıldı. Ayrıca Antalya, Diyarbakır, Edirne ve Erzincan'da 4 ipek böcekçiliği okulu açıldı. (Tarih IV, Kemalist Eğitimin Tarih Dersleri, s.285, 286.)

Demem o ki, Cumhuriyeti kuranlar, ?tohumun? stratejik öneminin farkındaydılar. Türkiye iklimine uygun?tohum türleri? geliştirmek için kolları sıvadılar. Bu amaçla Yüksek Ziraat Enstitüsü, tarım okulları, tohum ıslah istasyonları, araştırma enstitüleri ve deneme tarlaları kurdular. Cumhuriyet'in ziraatçıları, iyi kalite yeni tohum türleri bulmayı başardılar. Buğday üretiminde pek çok ülkeye model olan?Türk Mucizesi?ni gerçekleştirdiler.

Türkiye'de ilk tohum ıslah araştırmaları, 13 Aralık 1925'te?Islahı Büzür? adındaki Eskişehir Tohum Islah İstasyonu'nda başladı. 1929'da bu kuruluş içinde Kuru Ziraat Deneme İstasyonu kuruldu. Burada yetiştirme tekniği konusunda çalışmalar yapıldı. (Arif Turhan Atay, ?Türk Tohum Islahının Tarihçesi?, Tarım ve Mühendislik, S. 78-79, 2006, s. 45.)

Cumhuriyet'in ilk yıllarında Türkiye'nin farklı bölgelerinde tohum ıslah istasyonları, araştırma enstitüleri ve deneme tarlaları kuruldu:

15- Ordu Deneme Tarlası

Şeker pancarı ıslah çalışmalarına da başlandı. Islah çalışmalarından önce yüzde 5 şekeriçeren bir pancar, ıslahtan sonra yüzde 20 şeker içeren bir pancar haline getirildi.

Atatürk, 1 Kasım 1926'da TBMM'de yaptığı konuşmada?ziraat teşkilatımızı, ziraat okullarımızı, zirai faaliyetlerimizi bilimsel yöntemler dahilinde düzenlemek? gerektiğini söyledi.

OSMANLI?DA TOHUM HURAFELERİ

Namık Kemal, Londra'da yayımladığı Hürriyet Gazetesi'nin 20 Temmuz 1868 tarihli sayısında, bazı Osmanlı vatandaşlarının?devlete hiç güvenmedikleri için? devletin kendilerine ücretsiz dağıttığı Amerikan pamuk tohumunu kabul etmediklerini yazıyordu.

4- Adapazarı Tohum Islah İstasyonu

Bugün sizleri, Osmanlı'nın?yabancı? tohumlarından, Atatürk Cumhuriyeti'nin?yerli-milli tohum? çalışmalarına uzanan bir yolculuğa çıkaracağım.

?Karnabit tohumu dört sene sonra dikilse şalgam olup, şalgam tohumu dört sene sonra dikilse karnabit olur diye Kitabünnebat'ta Cahiz zikreder; bu hal tecrübemizle sabit olmuştur!?

Bitmeyen savaşlar, köylüyü ezen ağır vergiler, kuraklık derken tarımsal üretimi iyice azalan Osmanlı, birçok tarım ürününü ithal etmek zorunda kaldı.

14- Maltepe TEKEL Enstitüsü

Osmanlı, 19. Yüzyıl'dan itibaren özellikle Amerikan tohumlarına yöneldi.

Osmanlı, her konuda olduğu gibi tarım konusunda da zamanla duraklayıp geriledi. Osmanlı köylüsü, modern tarım tekniklerine çok uzak kaldı.

İnsanoğlu binlerce yıl önce buğdayı evcilleştirdi. Tarıma başladı. Uygarlık, ?tohumla? yeşerdi. Tohum, gıda zincirinin ilk halkasını oluşturdu.

8- Antalya Sıcak İklim Nebatları İslah İstasyonu

9- Lüleburgaz Devlet Örnek ve Üretme Çiftliği

Cumhuriyet, yabancı pamuk ithalinden kurtulmak için yerli pamuk tohumlarınıniyileştirilmesine büyük önem verdi. Önce bir Pamuk Kanunu çıkarıldı. Adana'da, Nazilli'de, Iğdır'da, Malatya'da ve Antalya'da birer Pamuk İyileştirme İstasyonu kuruldu. 1932'den itibaren pamuk tohumu ıslahına başlandı. Sakarya'da bir?pamuk tohumu ayırma kurumu? kuruldu. Türkiye iklimine en elverişli pamuk türlerini belirlemek için bilimsel çalışmalar yapıldı.

Tohum ıslah çalışmaları

11- Bilecik Deneme ve Üretme İstasyonu

Osmanlı, 1866 tarihli bir düzenlemeyle Amerikan pamuk tohumu ithal eden üreticilere altın ve gümüş madalya vermeyi vaat etti. Düzenlemenin bir maddesi aynen şöyleydi: ?Yerli tohumu terk ederek Amerikan tohumunu tercih edenlere altın madalya verilecektir.? (Türk Ziraat Tarihine Bir Bakış, s. 134,135.)

12- Rize Çay Araştırma Enstitüsü

Yeşilköy Tohum Islah İstasyon'unda 650 sort fasülye denendi. Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü'nün meyve ve sebze enstitüsünde 35 ilden 250 çeşit fasulye sortu üzerinde denemeler yapıldı.

Adapazarı Tohum Islah İstasyonu, patates tohumlarını ıslah etti. Yapılan çalışmalar sonunda yüksek ve serin yaylalarda elde edilen patates tohumlarının ovalarda iyi sonuç verdiği görüldü.

İpek böcekçiliği konusunda da önemli bilimsel çalışmalar yapıldı. Antalya, Bursa ve Denizli'de ipek böcekçiliği okulları açıldı.1930'da Bursa İpek Böcekçilik Enstitüsükuruldu. İyileştirilmiş ipek böceği tohumları ihraç edilmeye başlandı. (Tohum ıslahı konusunda ayrıntılar için bkz. Birinci Köy ve Ziraat Kalkınma Kongresi, Raporları, Ankara, 1939.)

Rize'de 110 dekarlık çay tohumluk bahçesi kuruldu. Çay tohumunu Türkiye'de üretmek amaçlandı.

16- Konya Deneme Tarlası

Yazlık arpaları kışlığa dönüştürmek için yapılan ıslah çalışması da başarılı oldu. Islah edilmiş arpa tohumları halka dağıtıldı.

1863'te Osmanlı, Mısır'dan 226 bin 843 okka pamuk tohumu getirerek Türkiye'nin değişik yerlerine ücretsiz dağıttı. Takvimi Ticaret Gazetesi, 23 Haziran 1866 tarihli sayısında Anadolu'da çiftçilere ücretsiz 45 bin okka Amerikan pamuk tohumu dağıtıldığını yazıyordu. (Türk Ziraat Tarihine Bakış, s. 130, 131, 135.)

Türkiye, yakın zamanlara kadar kendi kendine yeten bir tarım ülkesiydi. Şimdi neredeyse tüm tarım ürünlerini ithal eder duruma geldi.

Pek anlatılmasa da Türkiye'nin de bir?tohum tarihi? var.

Halka dağıtılan tohumlar, önceleri Avrupa'dan, Amerika'dan veya Kıbrıs'tan alındı. Ancak zamanla yerli tohum türlerini geliştirmek için?tohum ıslah? çalışmalarına başlandı.

Osmanlı, 1860'ların başından itibaren özellikle ABD'den pamuk tohumu satın alıpçiftçilere dağıtmaya başladı. Hükümet, 1862'de pamuk tarımını teşvik için bir iradeyayımladı. Bu iradenin 5. maddesinde?Amerika'dan vesair yerlerden getirilecek pamuk tohumlarının halka ücretsiz verileceği? belirtiliyordu. (Türk Ziraat Tarihine Bakış, s. 129.)

OSMANLI'NIN, AMERİKAN TOHUMU SEVDASI

2- Eskişehir Tohum Islah İstasyonu

Cumhuriyetin tohum ıslah istasyonları

Cumhuriyet'in ilk yıllarında modern tarım tekniklerini öğrenmeleri için Avrupa'ya öğretmen ve öğrenci gönderildi.

Türkiye'de bugün bir taraftan İsrail'den tohum ithal edildiği konuşuluyor, diğer taraftan yerli tohum üretimine başlandığı ve tohum ihracatının tohum ithalatını büyük oranda karşıladığı iddia ediliyor. (TİGEM, 2017 Tohumculuk Sektör Raporu, s. 10.)

Eskişehir ve Ankara tohum ıslah istasyonlarında buğday, arpa, yulaf, çavdar ıslah edildi.

Örneğin, III. Selim ve II. Mahmut dönemlerinde?hekim başılık? yapmış, Tıbbiye'nin kuruluşunda katkıları olan Mustafa Behçet Efendi, 1830'da kaleme aldığı?Hazar Esrar?adlı kitabında bazı tohumlar hakkında şöyle diyordu:

19. Yüzyıl'dan itibaren ABD'de ve bazı Avrupa ülkelerinde nitelikli tohum üretimi başladı. Batı'da bilimin gelişmesine paralel?tohum ıslahı? çalışmaları da gelişti. 19. Yüzyıl'dan itibaren uluslararası tohum ticareti başladı.

6- Eskişehir Dry Farming İstasyonu

Cumhuriyeti kuranlar, özellikle?tohum? konusuna büyük önem verdiler. Öncelikle halka ücretsiz tohum ve fidan dağıtmak için yasalar çıkarıldı. Köylüye süne böceğine dirençli buğday tohumu ile 6 çeşit çeltik tohumu ve pamuk tohumu dağıtıldı. Çiftçiye dağıtılan yabancı tohumlar gümrük vergisinden muaf tutuldu. (Tarih IV, Kemalist Eğitimin Tarih Dersleri, s. 281, 282.)

Cumhuriyet ilan edildiğinde Türkiye'de tarım ilkel yöntemlerle yapıldığından üretim çok azdı. Ekmeklik un bile dışarıdan satın alınıyordu.

Sinan MEYDAN: TOHUM CUMHURİYETİ

13- Bursa İpek Böcekçiliği Enstitüsü

5- Erzurum Tohum Islah İstasyonu

Osmanlı, 1863'ten itibaren Amerikan pamuk tohumlarını on yıl süreyle gümrük vergisinden muaf tuttu.

3- Yeşilköy Tohum Islah İstasyonu

1860'larda İngiltere?Amerika'daki savaş nedeniyle- Amerika'dan yeterli miktarda pamuk alamayınca pamuk ihtiyacını Osmanlı'dan karşılamak istedi. Bu amaçla Osmanlı'yı pamuk üretimine teşvik etti. Hatta İngilizler, Türkiye'ye Amerikan pamuk tohumları getirip çiftçilere dağıttılar. (Türk Ziraat Tarihine Bir Bakış, İstanbul, 1938, s. 127.)

Dry Farming Deneme İstasyonu'nda A. Numan Kıraç'ın yaptığı çalışmalar sonunda buğday üretiminde birçok ülkeye de model olan?Türk Mucizesi? gerçekleşti. Islah çalışmaları sonunda makarnalık?Sarı Buğday 710? ve yumuşak buğday?Ak 702? bulundu. 1936'da?Ak 702?den daha üstün olan?Sertak 52? çeşidi bulundu. 1939'da?Yayla 305? bulundu. 1930'da başlayan buğday ıslahı çalışmaları sonuna, 1944'te?Melez 13? adlı yüksek verimli buğday çeşidi bulundu. (Atay, s. 46,47.)

Eskişehir ve Yeşilköy tohum ıslah istasyonlarındaki çalışmalar sonunda Orta Anadolu kışlarına dayanacak bir kışlık yulaf üretildi.

1- Ankara Tohum Islah İstasyonu

Tütün ıslahı konusunda da önemli çalışmalar yapıldı. Maltepe Tütün Enstitüsü kuruldu. Samsun'da bir tütün istasyonu kuruldu.

Türkiye'de her konuya olduğu gibi?tohum? konusuna?akılcı?, ?bilimsel? ve?milli?yaklaşım Cumhuriyetle başladı.

Yeşilköy Tohum Islah İstasyonu, keten tohumu ıslahı konusunda çok değerli çalışmalar yaptı. Bu iş için Avrupa'ya birkaç öğrenci gönderildi.

Cumhuriyeti kuranlar, ?tohumun? stratejik öneminin farkındaydılar. Türkiye iklimine uygun?tohum türleri? geliştirmek için kolları sıvadılar. Bu amaçla Yüksek Ziraat Enstitüsü, tarım okulları, tohum ıslah istasyonları, araştırma enstitüleri ve deneme tarlaları kurdular?

10- Adana Bölge Pamuk Araştırma Enstitüsü

17- Çorum Deneme Tarlası (Türk Ziraat Tarihine Bir Bakış, s. 282 Güneş Kazdağlı, Atatürk ve Bilim, s. 55.)

8 yıl boyunca devam eden çavdar ıslah çalışmaları sonunda Türkiye'ye en iyi uyum sağlayan çavdarlar tespit edildi.

Adapazarı Tohum Islah İstasyonu, Türkiye iklimine uygun birkaç mısır tohumu geliştirdi. Islah edilip Karadeniz halkına dağıtılacak mısır tohumlarının korunması için Samsun limanında bir mısır silosu inşasına karar verildi.