10- Düşmanların İslam aleyhinde birleşmelerine rağmen, müslümanlar ve müslüman devletler tarafından buna karşı bir şey yapılmaması veya yapılamaması.

"Bu dinde kolaylık gözetilmiştir. Bu kolaylığı göz ardı edenler, dinin ağırlığı altında ezileceklerdir. Bu itibarla dine doğru yönelin ve onun gerçeğine yakın olmaya çalışın. Bunu başarınca da sevinin."

Bütün bu insan çeşitleri daha önceki ümmetlerde de bulunmuş, bu ümmette de bulunmaktadır. Onun için, dini nasslar, bizi ilahi gazaba uğramış, doğruluktan sapmış, Allah'ın hududunu ihmal ve zayi etmiş veya onları aşmış olanların yollarına uymaktan sakındırmış ve bütün bunlardan ayrı ve onların ortasında bulunan istikamet yoluna değişik ifade ve üsluplarla da'vet etmiştir. Bu da'vetten bir kaç örnek şöyledir:

Hafız İbni Hacer, bu hadisin şerhinde şöyle der:

Hz. Ali de bu ayeti göstererek, Haricilerin hakeme itirazlarının yanlış olduğunu söylemiş ve şöyle demiştir:

2- Bu ülkedeki insanların çoğunun iş ve hayatlarında İslam'a göre davranmaları;

?Hakem Allah'dır. Hüküm de O'na aittir. Hal bu iken, kavmin neden sana - Ebul-Hakem - diyor,? diye sormuş. Babam:

?Kavmim bir konuda ihtilafa düştükleri zaman bana gelirler, ben de aralarında hakemlik yapıp onları barıştırırım, demiş. Allah Resulü :

aşırı dinci militan...! dinde, heleki islam dininde militan, katil, terörist vs. olurmu arkadaş?

haberlerde ve gazete başlıklarında ;

Söz konusu amel ve ibadet, zorluğundan dolayı bırakılmaya veya kişinin sağlığının bozulmasına veya malında, halinde ciddi zararların doğmasına sebep oluyorsa, o ameli yapmaya kalkışmak aşırılıktır. Bu kötü sonuçlar kuvvetle muhtemel değilse, onu yapmak aşırılık değildir." Aşırılığın ölçüsü kişinin güç ve tahammülü olduğuna göre, aşırılık kişilere göre değişen bir hükümdür. Çünkü herkesin gücü ve tahammülü farklıdır. Bu itibarla zayıf bir kişi için aşırılık sayılan bir amel, güçlü birisi için normal sayılabilir.

8- Ehliyetleri olmadığı halde ictihad etmeye kalkışmak;

Bu yukarıdakiler gibi, ashaptan bazısının bazı amellerde aşırıya kaçmaya yöneldiği, fakat Allah Resulünün onları doğru ve normal çizgiye getirdiği başka olaylar da vardır. Abdullah İbni amr in bilinen hadisesi de bu kabildendir. Bütün bunlar gösteriyor ki, bir müslüman Allah'ın rızasını kazanmak maksadıyla, dinde mevcut olmayan bir amel ve ibadeti veya onları ifa şeklini ve miktarını icat etmeye yönelmemelidir. Çünkü bu, Allah'ın çizdiği sınırı ve koyduğu hududu aşmak, aşırıya kaçmaktır ve caiz değildir. Tıpkı bunun gibi, Allah'ın helal ettiği temiz şeyleri haram etmek de aşırılık ve caiz değildir. Cenab-ı Hak şöyle buyurur:

"Dünyada makbul olan zuhd, helali haram etmek veya malı zayi edip elden çıkarmak değildir" buyrulmuştur. Allah Resulü bu gibi işleri nehyetmiş ve onları yapmaktan sakındırmıştır. Buna mukabil, bu dinin zorluğun kaldırılması ve kolaylığın gözetilmesi üzerine kurulduğunu bildirerek müslümanların bu hususu göz ardı etmemelerini ve ne kendilerine, ne de başkalarına zorluk çıkarmamalarını emretmiştir.

J- Kendini ideal seviyede görmek;

namaz da kılmıyoruz, çünkü bizim kalbimiz temiz

1- İki fırka da, kendilerinden olmayan müslümanları tekfir ettiler.

4- Dinde köklü ve önemli yeri bulunan bazı şeylerin alaya alınması, saptırılması, korkunç şeyler gibi tasvir ve takdim edilmesi;

"Hariciler ve bid'a ehli, müslümanları günahlarından dolayı tekfir ederler. Bu tekfirin sonucu olarak da onların kanlarını dökmeyi, mallarını almayı helal sayarlar ve İslam ülkesinin " danil-küfr", kendi bulundukları yerin ise "darül-İslam" olduğunu söylerler. Rafiziler, Mutezilenin çoğu ve Cehmiyye de aynı görüşe sahiptirler."

11- Bir zamanlar dünyanın en güçlü ve en çok hatırı sayılan, hesabı yapılan bir ümmet iken, yanlışlıklar, ihanetler ve gafletler yüzünden başka milletlerin emrine giren, onlara tabi olan, dini değerlerini yitirmiş, kuvvet kaynaklarını bir kenara atmış, zayıf, dağınık, bölük pörçük bir halk yığını haline gelmiş olmak. Bu elem veren realite, onun doğru çözümünü bilemeyenlerde aşırılık doğurmuştur.

4- İnsanları büyütmede ölçüyü kaçırmak ve bu suretle onları masumiyet ve hatasızlık durumuna çıkarmak aşırılıktır. Bunun gibi, müslümanları bazı günahlarından dolayı tekfir etmek ve dinden çıktıklarını söylemek de aşırılıktır.

Hakimiyet mevzuu, yeni asırda görülen aşırılığın fikri temelini oluşturmaktadır. Çünkü, genel olarak bütün müslümanların ve özellikle de aşırıya kaçan grupların şikayet konusu, Allah'ın diniyle hükmedilmemesidir. Bilindiği gibi, Allah'ın hakimiyetini kabul ve O'nun hükümleriyle amel etmek İslam'ın vazgeçilmez es asi arından dır. Ancak, aşırı gidenler, bu vazgeçilmez olanı yanlış bir şekilde anlayarak ondan yanlış sonuçlar çıkarıyorlar. Nitekim, ülkelerinin yönetimine niçin baş kaldırdıkları sorulan bir hükümlü şöyle cevap vermiştir: "Çünkü, yönetimin başındakiler Allah'a ortak olmuşlar ve koydukları kanunlarla insanları kendilerine taptırmaya kalkışmışlardır." (el-Hükmu ve Kadıyyetu Tekfiril-Müslim, 23)

?Evet biliyordu. Çünkü o kapı kendisiydi." Diye cevap verdi.

1- İtikada dair aşırılık: Bu aşırılık türü, Zül-Huveysire hadisesinde su yüzüne çıkmıştır. Çünkü, bu isimle anılan adam Allah Resulü nün yaptığı bir ganimet taksimini beğenmemiş, o taksimde adaletin gözetilmediğini söyleyerek masum bir peygambere itirazda bulunmuş ve karşı çıkmıştır. Allah Resulü de onun hakkında:

?Ben bütün sene aralıksız oruç tutacağım, dedi. İkincisi:

2- Enes İbni Malik şunu rivayet eder: "Allah Resulü mescide girince, orada iki direk arasına bağlanmış bir ip gördü.

bu ÖCÜ, o ÖCÜ mü?

ama biz tabiki :

Taklitçiliğe karşı sözde ilim adına savaş açanlar da öncelikle şunu bilsinler ki, körü körüne taklitçilik bugüne kadar hiç bir İslam alimi tarafından ne savunulmuş, ne de kabul edilmiştir. Bunun yerine, taklit ve taklitçilik gerekli ve gereksiz, doğru ve yanlış, iyi ve kötü şeklinde kısımlara ayrılmıştır. Yeni ilimciler ise ileri giderek her türlü taklidi reddediyorlar. Halbuki, kendileri de bu konuda taklitçidirler. Bunlar, adı geçen imamların yanında, Mutezile fırkasını ve Muhammed Abduh ekolünü taklid ediyorlar. Yazıp döktükleri bütün fikirler bir tercümeden ibarettir. Müslümanlara taklitçiliği yasaklayanların kendilerinin taklitçi olmaları hüzün veren bir çelişkidir. Doğru ve yanlış ayırımı yapmadan her çeşit taklidi reddetmeleri, hadd-i zatında kendi ileri sürdükleri görüşlerin de reddedilmesini gerektirir. Çünkü bu görüşlerin kabul edilmesi de bir taklitçiliktir.

e- İçtihat yetkisi bulunmadığı halde müçtehitlik taslayarak kendi hava ve hevesine göre hüküm çıkarmaya çalışmak. İctihad yetkisi ve ilmi yeterliliği olmayan bir kimsenin dini nasslardan çıkaracağı hükümlerin ilmilik vasfı ve meşruiyeti yoktur. Bu hükümler ilim üzerine değil, zann, tahmin ve heves üzerine bina edildikleri için geçersizdirler. Cenab-ı Hak, bu ve benzeri durumlar için şöyle buyurur:

Bu uzun ve dolambaçlı, yokuşlu -çıkmazlı demokrasi serüvenimizden sonra ise Şu anda geldiğimiz noktada Elhamdülillah, dünyada islamiyetin en güzel, en serbest yaşanabileceği noktadır..

1- Allah'ın kitabını bilmemek;

"Bu hadis gösteriyor ki, meşruiyeti hakkında kitap ve sünnette delil bulunmayan ve gelecekte de olsa insanın zarar göreceği bir ameli adamak geçersizdir."

"Buradaki uyarı, atılacak taşlar münasebetiyle yapılmıştır. Ta ki, bazı kimseler daha büyük taşları atmanın daha çok sevap olduğunu zannetmesin. Ancak, o, itikat ve amellerle ilgili bütün aşırılık çeşitlerine karşı genel bir uyarı niteliğindedir. Bu uyanda, ehl-i kitap aşırılık yüzünden helak oldukları için onlar gibi aşırılık göstermekten uzak durmanın gerektiği, bu hususta onlar gibi davrananların da helak olmasından korkulduğu vurgulanmıştır."

i- Kendini yetki mercii sanmak;

"Bir ümmetin ihtilafı bir karı-kocanın ihtilafindan daha önemlidir ve böyle bir ihtilafı hakem veya benzeri bir yolla çözmek de daha çok gereklidir."

"Allah , neyi emretmişse şeytan o emri tefrit ve ifrat yönlerinden birine çekmeye çalışır. Allah'ın dini ifratla tefritin arasındadır. O, iki kuru dağ arasındaki bir yeşil vadi, iki karanlık arasındaki bir ışık ve iki çirkin şey arasındaki güzellik gibidir. O iki dalalet arasındaki hidayettir. Bu sebeple tefrit gösterenle ifrat eden aynı sonuçta birleşirler. Şeytanın isteyip memnun olduğu bu sonuç, Allah'ın dininden ve emrinden sapmış ve uzaklaşmış olmak, onu yerde bırakmış ve zayi etmiş bulunmaktır."

Bu insanlar, Kur'an'ı anlamadıkları için Kur'an'ın ayetleriyle sünnet arasında çelişki bulunduğunu ileri sürdüler. Bunun sonucu olarak da, peygamberden yalnız Kur'an tebliğini kabul ettiler. Kur'ana muhalif zannettikleri hadisleri ise reddettiler. Halbuki hadisler dinin iyi ve kötü kabul ettiği şeyleri ayrıntılı bir şekilde açıklamış ve beyan etmiştir. Hadisle amel etmeyenler iyiyle kötüyü birbirine karıştırır; iyiyi kötü kötüyü de iyi zannederler. Bu vartaya düşmek yalnız haricilerin akıbeti değildir; o, hadisleri kabul etmeyen bütün aşırıların akıbetidir. Nitekim, günümüzde de, ahkamı yalnız Kur'andan almanın gerektiğini söyleyen bazı müslüman aydınlar helal ve haramı karıştırıyor ve bir sürü haram şeyleri helal sayıyorlar.

"Bizi istikamet yoluna ilet. O yol ki, iyilik ettiklerinin yoludur; gazabına uğramışların ve sapmışların yolu değildir."

?Bu taksimle Allah'ın rızası gözetilmemiş tir, diyerek itirazda bulundu ve uzaklaşıp gitti. Halid İbni Velid :

Demokrasinin gelişim sürecine bağlı olarak kişisel hak ve özgürlüklerde ilerlemeler sağlanmıştır.

2. KİTAP VE SÜNNETE GÖRE AŞIRILIĞIN MANASI

Tekrar söylemek gerekirse aşırılık, amele müteallik ve fert planında kaldığı zaman değil, itikada yönelip kitlesel boyut kazandığı zaman İslam'ın sağlığını tehdit eder.

3. AŞIRILIĞIN TARİHİ DERİNLİĞİ

Allah 'm bu açık emrine ve beyanına rağmen, nefsi zora sokmak ve ona azap çektirmek suretiyle ibadet etmiş olmayı düşünerek helal ve temiz şeyleri terk etmek bir çok zahid ve sufilere çekici gelmiştir ve onlar bu konuda kendilerine emre dilmediği halde ruhbanlık icat eden bizden öncekilerin yoluna uymuşlardır.

"Allah Resulü Müzdelife'de bana:

hacca gidip araplara para yedireceğimize, fakir fukaraya yardım ederiz

Sınırları insanlar koyamaz. Dinde aşırılık vardır ama

7- İslam tarihini ve fıtrat kanunlarını bilmemek;

1- Allah'ın kanunlarıyla yönetilmeyen bir ülkede ikamet edip hicret etmeyenler kafirdirler. Çünkü, böyle bir ülke "darü'1-küfr" dür ve orada yaşayan toplum cahili bir toplumdur.

1- Bunlardan bazısına göre, aşırılık psikolojik bir hastalıktır. O da diğer hastalıklar gibi, kişinin kendi yapısından ileri gelir. "İnsan psikolojisi üzerinde yapılan araştırmalar göstermiştir ki, aşırılık gösteren kişi hastadır. Böyle bir kimse ile akıl hastaları arasında bir çok benzerlikler ve ortak özellikler vardır. Aşırılığın bütünüyle bir hastalık olduğu kabul edilmese bile, aşırı giden kişinin yapısında aşırılığı teşvik eden ruhi, akli ve yetersizliklerin bulunduğu kesindir." Aşırı giden kişilerde görülen şu belirtiler onlarda psikolojik rahatsızlık bulunduğunu açıkça gösterir:

"Bid'a ehlinin yolu, cehalet ve zulmü birleştiren bir yoldur. Bid'acılar Allah'ın kitabına, Resulüllahın sünnetine ve ashabın icmaına muhalif olan bir bid'a icat ederler; ondan sonra da bu bid'alarını kabul etmeyenleri tekfir ederler." Put ve sanem ehlini bırakıp müslümanları öldürmeyi helal saymayı da bu tekfir üzerine bina ederler. O itibarla bu iki sıfat, bid'aların aslı ve bid'acılarla aşırı gidenlerin iki belirleyici alametidir. Bu alametleri taşıyan bütün aşırılar hakikatte haricidirler. Hz. Ali'ye karşı kıyam etmekle tarih sahnesine çıkmışlar ve Deccahn zuhur edeceği zamana kadar değişik isimler ve davalarla varlıklarını sürdüreceklerdir.

2- Söz konusu psikolojik rahatsızlık, çoğu hallerde doğuştan gelen bir arıza değil, kişinin içinde yaşadığı şartların ve aldığı terbiye ve eğitim şeklinin bir sonucudur.

öcü ne be ya?

4- Özellikle ehl-i kitaba hitap edilerek düştükleri aşırılıktan vazgeçmeye çağrılmışlardır. Ayetler şöyledir:

5- İslam alimlerinin söz ve görüşlerini bilmemek;

"Bir amelin kişinin gücünü aşıp aşmadığı ve dolayısıyla aşırılık sayılıp sayılmayacağı şu şekilde belirlenir:

?Bu kimdir? Diye sordu.

2- Bazı araştırmacılara göre ise, aşırılık psikolojik bir rahatsızlıktan ziyade, kişinin içinde yaşadığı olumsuz şartların doğurduğu bir sonuç, bir tepki, bir karşı koymadır. "Kişi, kabul etmeyeceği bir durumla karşı karşıya geldiği zaman, otomatik olarak o durumun tersi olan bir tepkiye baş vurur. Kendisini doğuran durumun kuvveti nisbetinde tepki de kuvvetli olur. Bu yüzden bazen şiddet ve aşırılık derecelerine de varır." "Müslümanları tekfir olayı, bazı cemaatların Mısır'da kültürel, toplumsal ve siyasal baskılar altında kalmalarının sonucu olarak bir vakıa haline gelmiştir."

Burada şu hususları göz önünde tutmakta yarar vardır:

nesil editörüm

?İpi çözün!? Dedi ve ilave etti:

1- Bizleri her iki sapmadan da koruması için Allah'a dua etmemiz öğretilmiş ve bu duayı her namazda bir kaç kere tekrarlamamız istenmiştir.

?Bunu kastetmedim; deniz dalgaları gibi çalkalanacak olan fitneyi sordum, dedi. Ben:

Fakat, bu gençlerin kendilerine sorulursa, onlar, kimseyi taklid etmediklerini, görüşlerinin orijinal ve kendi ictihadlarının ürünü olduğunu söylerler. Onlar, bunu samimi olarak böyle düşünmüş olabiliriler. Ancak onları yönetenler, eski aşırı fırkaların fikirlerine yabancı değildirler. Bunlar, gençlerin bu işin farkına varmamaları için de bu fırkaların tarih ve görüşlerini okumalarını engellerler. Çünkü, savundukları fikirlerin Harici veya Rafizi fikri olduğunu öğrenenlerin bazıları onları terk ediyorlar.

Ahmed Kemal şöyle der: "Diyebiliriz ki, Haricilerin görüşleri şimdiki aşırı gençlerin yararlandığı ve taklit ettiği önemli bir kaynaktır."

3- Allah'ın hakimiyetine davet etmenin aşırılık olduğunu söyleyenler, bu daveti Haricilerin "Hüküm yalnız Allah'ındır." parolasıyla karıştırıyorlar. Hatta bunlardan bazıları, bu ikisinin aynı şeyler olduğunu söylüyorlar. Fakat hakikatte bunlar ayrı şeylerdir. Çünkü Hariciler, Allah'ın hakimiyetini gerekli görmenin yanında, ihtilaflı davalarda araya hakem koymanın da karşısında olmuşlar ve bunun da Allah'ın hakimiyetini ihlal ettiğini ve O'nun uluhiyet hakkını hakeme devretme anlamına geldiğini söylemişlerdir. İşte burada hata etmişler ve aşırılık göstermişlerdir. Bunun hata olduğunun bazı delilleri şunlardır.

6- Aşırı gidenlerin sonuç ve akıbetleri açıklanmıştır. Aşırı gidenlerin eninde sonunda helak olacağını beyan eden hadisler vardır. Hatta bazı hadislerde bu akibet üç kere üst üste tekrarlanmış ve bu suretle meselenin vehamet ve ciddiyeti belirtilmiştir. İbni Mes'ud un rivayetine göre, Allah Resulü şöyle buyurdu:

?Ey müminlerin emiri, bu fitneden sana ne? Seninle onun arasında kapalı bir kapı var, dedim. Hz. Ömer :

maalesef bu başlıkları ve yorumları dinliyor. okuyoruz...

?inandığın gibi yaşamazsan, yaşadığın gibi inanmaya başlarsın? . İşte bu yaşantının dışa vurumudur?Biz de müslümanız ama aşırıya kacmıyoruz?

3- İslami hareketlere karşı kuvvet ve baskı uygulanması ve bu hareketlerin hapis, işkence, öldürme ve ülkeden çıkarma gibi yollarla bastırılması. Bu tutum şiddete karşı şiddet kullanma ve rejimden intikam alma fikrini doğurmuştur.

bir zamanlar da demirel şöyle diyormuş: oyunuzu bana vermezseniz sol gelir aman allah korusun ha!!!

6- Toplumda ahlakın çökmesi ve bozulmanın yayılması. Batılılaşma hareketiyle ülkede kötülükler yayılmış, halkın çoğu ahlaki değerlerden kopmuş ve günahlara bulaşmıştır. Bu durum, bazılarını toplumun cahili bir toplum olduğu fikrine götürmüş ve onu tekfir etme gibi aşırılıklara itmiştir.

a- İbadet etmek maksadıyla bütün geceyi uyanık geçiren bir kimse, fiili ve cüz'i bir aşırık yapmış olur. Çünkü, Cenab-ı Hak, gecenin bir kısmını ihya etmeyi istemiş; Allah Resulü de bu emre göre hareket ederek gecenin yalnız bir kısmını ihya etmiştir.

?Bırak . Gücünüz yettiği kadar ibadet edin, namaz kılın. Allah'a yemin ederim, siz usanmadıkça Allah usanmaz, buyurdu. Allah Resulünün en çok hoşlandığı amel ve ibadet, çok olan değil, devamlı olanıydı."

2- Kapsamlı, geniş ve çok boyutlu bakış yokluğu;

5- Karşı çalışmalara olabildiğine serbestiyet tanındığı halde, İslam alanındaki çalışmaların yasaklanması. Bu tutum, bazı gurupları gizli hücre faaliyetlerine ve şiddeti hizmet metodu olarak benimsemeye itmiştir.

Bu aşırılık aynı zamanda, ikinci kısım aşırılığı da doğurur. O itibarla, bunun tehlikesi ve zararı daha büyüktür. Bu aşırılık, geniş çerçeveli ve kapsamlı olduğu nisbette Müslümanlar arasında ihtilaflara ve bölünmelere de sebep olur. Örneğin, Hariciler kendileri gibi düşünmeyen Müslümanları tekfir edince, onlardan koptular ve ayrı bir fırka haline geldiler. Şiiler de imamlarının ma'sumiyeti ve hak halife oluşları üzerinde israr edince ehl-i sünnet kitlesinden ayrıldılar ve ayrı bir mezhep oluşturdular. Mu'tezile fırkası da böyle bir yol izledi. Hadis-i şerifte sözü edilen yetmiş iki fırka, itikat ve inanç alanında nassların ötesine geçip aşırılık gösterdikleri için, İslam bütünlüğünü bozup parçaladılar. Ameli ve pratikteki aşırılık ise, arkasında itikat aşırılığı mevcut olmadığı ve kitlesel bir boyut kazanmadığı sürece, ferde zararı olmakla birlikte, İslam ceraaatında çatlama ve ayrılmalara sebebiyet vermez. Nitekim, ashap döneminden sonra, İslam'ın ön gördüğünden daha fazla zühd, ibadet ve riyazet yapanlar zuhur etti. Lakin bu insanlar, itikat ve tasavvur yönünden herhangi bir aşırılık göstermedikleri için ehl-i sünnet çerçevesi içinde kaldılar. Ancak daha sonra, bu amel ve patiğe yönelik zühd ve riyazet felsefi bir hüvviyet kazanmaya başladı ve buna dair İslamın kabul etmediği bir fikir akımı oluşturuldu. Allah'ın rızasını kazanmaya çalışmak yerine, O'na ulaşma adıyla ruhi riyazet yaparak O'nunla bütünleşme şeklinde bir ürpertici anlayış geliştirildi. Münezzeh bir duygu olan Allah muhabbeti cismani ve nefsani bir his olan aşk haline sokuldu. Kulluktaki tazarru, niyaz, acz itirafı ve istiğfar bu aşk anlayışıyla Allah'a karşı nazlanma, O'nu yer yer suçlama, vefasızlıkla itham etme, O'nun lahuti kemalatını göz ve kaş güzellikleriyle anlatmaya kalkma yoluna sapıldı. O'nun alem üzerindeki otorite ve tasarruf yetkisine şeyhlik, kutubluk adıyla ortak olmaya kalkışıldı. Şeyhlerin vazifesi İslam?ı ve Kur'an'ı öğretmek, dinin emirlerini güzel ahlak, ibadet ve zikir şeklinde tatbikata sokup müritleri eğitmek iken, onların kendi kerametleri, kendi büyüklükleri, himmet ve tasarrufları esas maksat haline getirildi. Onlar da Allah'ın rahmetine muhtaç birer kul iken, dilek ve duaları gerçekleştirebilir olağanüstü varlıklar olarak kabul edilirler. Hatasız ve la yüs'el oldukları ileri sürüldü. Bu aşırılıklarla bu taife de İslam bünyesi içinde ayrı bir fırka hüviyetini kazandı. Bu fırka, ehl-i sünnet ekseriyetinin anlamadığı bir dil ve kabul etmediği bir kulluk şekliyle temayüz etti.

Allah'ın helal kıldığı şeyleri haram saymak ve onlara karşı öyle davranmak mutlak olarak aşırılıktır. Bunun gibi, insanlar için zaruri ihtiyaç durumunda olan şeyleri, örneğin yemeyi, içmeyi, uyumayı, dinlenmeyi, konuşmayı, evlenmeyi ibadet ve sevap niyetiyle terk etmek de kayıtsız olarak aşırılıktır.

2- Aşırılık, her zaman fiil değildir. Aynı mahiyeti taşıyan terk, yani yapmamak da aşırılığa dahildir. Örneğin, dindarlık hesabına, helal şeyleri haram sayıp terk etmek de aşırılıktır.

bence senin bu konu ile ilgili en bilinmesi gereken şey, insanların korkulardan kurtulması, toplum olarak sağlığa kavuşmamız lazım demektir.

İslam tarihi boyunca aşırı fırkalar zuhur etmiştir. Bu fırkaları inceleyenler, aralarında bazı müşterek vasıfların bulunduğunu tespit etmişlerdir. Bu vasıflardan en çarpıcı iki tanesini Allah Resulü bildirmiştir. Sahabi Ebu Said el-Hudri 'nin rivayetine göre "Bir ganimet taksiminden sonra bir adam:

?Hz. Ömer, fitnenin önünde duran kapıdan kimin kastedildiğini biliyor muydu?

?O kapı kırılacak mı, açılacak mı? Diye sordu.

?Bu yaptığın iş ne güzel iştir!? Dedikten sonra kaç çocuğun var diye sormuş. Babam:

k- Kendi kendine görev vermek;

c- Şu veya bu alimin görüşünü tercih ederken, bilebildiği kadarıyla o görüşün doğruluk cihetini değil, başka mülahazaları esas almak;

b- Vaktinden evvel olgunlaştığı vehmine kapılmak:

Şeyh'ül İslam İbni Teymiyye bu hadisi açıklarken şöyle der:

1- Büyük günah işleyen müslümanları tekfir etmek;

6- Şeriatın dili olan Arapçayı tam olarak bilmemek;

1- Allah'ın şeriatının yürürlükte olmaması;

3- Nassları tevil etmek ve istedikleri manaya zorlamak;

"Bu adamın soyundan bir kavim gelecek, onlar Kur?an okuyacaklar, fakat Kur'an onların gırtlağını aşmayacaktır. Onlar put ve şirk ehlini bırakıp müslümanları öldürecekler." buyurmuştur!

?Allah Resulünden duydum, dedi ki, kişinin eşi, malı, canı, evladı ve komşusuyla ilgili fitnesine oruç, namaz, sadaka, ma'ruf u emretmek, münker'i neyhetmek kefaret olur.

7- İnsanın dini kendi üzerine ağırlaştırması halinde, Allah'ın da onu ağırlaştıracağı bildirilmiştir. Enes İbni Malik ın rivayetine göre, Allah Resulü şöyle buyurdu:

Aşırılık, semavi dinler kadar eski bir olgudur. Çünkü insanların bir kısmı bütün bu dinlerde aşırı gitmişlerdir. İnsanlık tarihi Hz. Nuh dönemine ulaştığı zaman dinde aşırılık putperestliğe dönüşmüş ve din büyükleri ilahlaştırılmıştır. Bu peygamber de bu aşırılığı kırmak için gönderilmiştir. Daha sonra aşırılık, İsrailoğullarında baş gösteriş ve olabildiğine artmıştır. Ondan dolayıdır ki, Cenab-ı Hak, yahudi ve hıristiyanlara hitap ederek:

Allah'ın farz etmediği ve emretmediği bir şeyi kendi üzerine farz etmek aşırılıktır. Allah Resulü , bu aşırlığı yapanların yorulacaklarını ve bu teşdidi gösterenlerin mağlup düşüp dinin aslını da bırakacaklarını açıklamıştır. Tarihi hadiseler de bunun böyle olduğunu ispatlamıştır. Ebu Hureyre nın rivayetine göre, Allah Resulü şöyle buyurdu:

2- Amel ve tatbikatla alakalı olandır. Aşırılığın bu iki yönünü açıklamak, aynı zamanda onun şeriattaki gerçek manasını ve ondan ne kastedildiğini de ortaya koyacaktır.

Neyin aşırılık veya eksiklik olduğu İlahi çizgilerle belirginleştirilmiştir : "Bunlar, Allah'ın koyduğu huduttur ; onları aşmayın. Kim Allah'ın hududunu aşarsa onlar zalimlerdir"

Ancak, burada şunu da ilave etmek lazımdır:

b- Müslümanların mescitlerini terk eden ve onları "dırar mescidi" sayan bir kimse ise, itikadi ve külli bir aşırılık sergilemiş olur. Ancak fiili ve cüz'i aşırılıklar birikip çoğalır ve şeriat ahkamının önemli bir bölümünü kapsayacak şekilde genişlerse, o takdirde, bu aşırılığın dine zararı da itikadi aşırılık kadar büyük olur.

2- Resulüllahın sünnetini bilmemek;

"Ey iman edenler! Allah'ın size helal ettiği temiz şeyleri haram etmeyin ve aşırı gitmeyin! Hiç şüphesiz, Allah aşırı gidenleri sevmez. Allah'ın size rızk olarak verdiği helal ve temiz şeyleri yiyin ve kendisine iman ettiğiniz Allah'a karşı ölçülü ve takva üzere olun."

?Ben bütün gece ibadetle meşgul olacağım, dedi. Üçüncüsü:

5- Toplumdan fiilen ayrılmak mümkün olmadığı zaman, şuur planında ayrılmak.

2- Çizilen sınırları aşmamak konusunda uyanda bulunulmuş ve onlara bağlı kalmak emredilmiştir. Ayet şöyledir. "Bunlar, Allah'ın koyduğu huduttur ; onları aşmayın. Kim Allah'ın hududunu aşarsa onlar zalimlerdir."

1- Enes İbni Malik şunu rivayet eder: "Üç kişi, Allah Resulünün ibadetini sordular. Onu öğrenince de sanki az buldular ki şöyle dediler:

Peygamberlerin da'vet ve tebliğ tarihini inceleyenler görürler ki, onların da'vetlerine karşı insanların tutumları farklı olmuş, bunlardan kimileri kabul etmiş, kimileri de reddetmiştir. Kabul edenlerin gösterilen hak yola bağlılıkları da farklı olmuştur. Bunların bazısı hakka yapışmış, istikamet çizgisinde yürümüştür. Bazısı kusurlu davranmış, istikamet çizgisinden sapmış, Allah'ın koyduğu hududa tam uymamış, onu eksik bırakmış ve zayi etmiştir. Bazısı da aşırılık göstermiş ve ilahi hududa eklemeler yaparak onu aşmaya kalkmıştır.

bunun "bana göre aşırı" denilen şeyle ilgisi yoktur..

1- Kur'an'ı anlamamak. "Kur'an okuyacaklar, fakat Kur'an onların gırtlaklarını geçmeyecek" sözünün manası, kendilerini Kur'an okumaya ve onu okutmaya verecekler, fakat onun ilmini öğrenmeyecekler ve onun maksatlarını anlamayacaklardır, demektir. "Yani, Kur'andan nasipleri onu dillerinin üzerinden geçirmektir. Onu anlamak ve hakikatlarında tefekkür etmek yönünden Kur'andan nasipsizdirler. Kur'an'ın onların gırtlaklarını aşmaması tefekkür yeri ve aracı olan kalplerine ulaşmaması demektir."

1- Cenab-ı Hak şöyle buyurur:

n- Saplantı; peşin fikirlilik;

9- Şeriatta geçerli olmayan delillere dayanmak. Sert delillerle desteklenmeyen akıl, bu geçersiz deliller arasındadır.

İlginç olanı bu sözcüğü daha çok dinde gevşeklik gösterenlerin, nefsine zaafı olanların, dünyayı doya doya yaşamak istemlerine Allahın emirlerini engel olarak görenlerin kullanması.. Aslında bu sözcüğün bir uygulama alanı da sadece bireysel anlamda değil?laikçilik? noktasında yukardan baskı şeklindedir.. Benim anladığım dini yaşayabilirsin müsadesiyle geçti yıllar..

Seyyid Kutup şöyle der:

?Kırılacak, dedim. Hz. Ömer :

"Bir kimse sünnetin dışına çıkıp bid'aya girince, ilk işi müslümanlara karşı kılıç kullanmayı meşrulaştırmaktır."

Behnesavi de şöyle der: "Yeni aşırı fikirlerin usul ve temelleri Haricilerde görülmüştür."

Günümüzde, aşırılıklardan bıkmış ve isyan derecesine gelmiş gibi bağırıp çağıran bazı modern müslüman aydınlar vardır. Bunlar bilmeden ve farkında olmadan şikayetçi oldukları aşırılıkları beslerler. Bu modernler, çeşitli bahaneler ileri sürerek hadislerle amel edilemeyeceğini, ahkamın tek kaynağının?lareybefih" olan Kur'an olduğunu, onun için her hükmü doğrudan doğruya ondan almamız gerektiğini iddia edip dururlar. Nitekim merhum Akif de bir ara bu hevesle:

5- Her fırsatta aşırılığa karşı uyarı yapılmış ve onun sonucu bildirilmiştir. Abdullah İbni Abbas şunu rivayet eder:

?Bu nedir? Diye sordu.

-lşimdilerde baykal söylemesede öncesi şöyle idi: bana oy vermezseniz irtica gelir haa..!!!

2- Hakimiyetin Allah'a ait olduğunu söylemek, bizatihi aşırılık veya yanlış değildir. Aynı şekilde, bunu söylemek, İslam'a dışarıdan sokulmuş bir fikir de değildir. Çünkü, bu husus, Kur'an ve sünnetin sayısız nasslarıyla sabittir. Allah Resulü ve onun raşid halifeleri de, fiilen Allah'ın şeriatıyla hükmetmişler ve yönetimi Allah'ın hakimiyeti üzerinde götürmüşlerdir. Fakat, daha sonra bu istikamet terk edilince, tepkiler doğmuş ve bu tepkiler yanlış ve aşırı sonuçlara yol açmıştır.

itiraf ediyorum resme değil çerçeveye baktım.

okuyuptamı yorum yaptınız :))

3- İbadetleri tam ve güzel bir şekilde yapmaya çalışmak aşırılık değildir. Aşırılığı men etmekten maksat da, ibadette mükemmeli aramayı men etmek değildir. Aksine, bu arayış teşvik edilmiş ve övülmüştür. Men edilen husus, bir ameli bıkkınlığa yol açacak derecede ileri götürmek veya daha üstün bir amelin terkine müncer olacak şekilde bir nafilede mübalağa göstermektir.

Burada bizim için önemli olan, zamanımızda görülen aşırılığın bu eski aşırılıkların bir devamı olup olmadığı meselesidir. Çünkü çağdaş aşırıların görüşleri, büyük ölçüde bu eski fırkaların, özellikle de Harici ve Rafizilerin görüşleriyle paralellik göstermektedir. Bu, konu üzerinde inceleme yapan çoğu araştırmacıların ittifakla kabul ettiği bir husustur. Eski ve yeni aşırıların benzerlik gösteren görüşlerinden bazıları şunlardır;

1- Aşırılık, hadd-i zatında, Allah'ın emirlerini yerine getirmek niyetiyle gösterilen bir çabadır. Fakat, bu çaba gösterilirken, Allah'ın koyduğu sınırlar aşılmaktadır. Bu itibarla, aşırılık, niyet planında dinden çıkma hareketi değil, tam aksine, dine daha sıkı sarılma ve onu daha mükemmel şekilde yaşama gayretidir. Ancak, tayin edilen ölçü ve sınırlar aşıldığı için dinden kopma olayı meydana gelmektedir.

DİNİ ÖRGÜT...!

Bu fırkaların ikisi de aşırıydılar. Ancak, aşırılıkta bazen aynı tarafta, bazen de zıt taraflardaydılar.

?Bu adamın soyundan bir kavim gelecektir. Onlar Kur'an okuyacaklar; fakat Kur'an onların gırtlaklarını geçmeyecek. Ve o kavim bu şirk ehlini bırakıp müslümanları öldürecekler."

"Babam, kendi kavmiyle beraber Allah Resulüne gitmiş. Bunların babamı "Ebu'l Hakem-Hakem'in babası" ismiyle çağırdıklarını duyunca, kendisine:

Hakiki alimler de ara sıra içtihatlarında hata yaparlar. Ancak, bunlar Allah Resulünün hadislerini görünce, hatalarını anlar ve ondan dönerler. Bid'a ehli ise, hadisi delil ve ölçü görmedikleri için, hatalarında devam ve ısrar ederler.

"Dinle amel etmeyi ve hatta bazen bütünüyle dini bırakmaya müncer olmamak için, hadiste "tesdid" tavsiye edilmiştir. Tesdid, orta yolu tutmak, normalde kalmaktır. Açıkça emredileni yapmak, gücü aşanı yüklenmeye kalkmamaktır."

Sağlıklı şekilde şer'i delillere dayandırılan kana-atlara bağlılığın aşırılık olmadığı ashabın tutumundan da anlaşılmaktadır. Abdullah İbni Ömer gibi bazı büyük sahabiler, kendi görüşlerinden taviz vermemişlerdir. Ancak, burada unutulmaması gereken1 husus şudur:

Yanlış metod kullanmak ise şu hususları içerir:

biraz daha kolaycı insanların tavır ve tutumları en anlaşılır konularda bile bahane bularak kaytarmayı, yada dışlamak istediklerinde tard etmelerini kolaylaştırıcı bir etkiyle bu savunma mekaqnizmasını kullanmıyor değilller.

"Onlar ancak zanna ve nefislerinin arzusuna uyarlar. Halbuki, kendilerine Rabbleri tarafından hidayet gelmiştir."

4- Ebu Şüreyh şunu rivayet eder:

"Sen ve seninle birlikte yönelenler emrolunduğun gibi dosdoğru ol ; aşırı gitmeyin. Hiç şüphesiz Allah yaptıklarınızı görendir."

"Orta yolu tutun, maksada ulaşırsınız."

7- Ekonomik durumun kötü olması; toplumun bazı kesimleri nimet içinde yaşarken, bazı kesimlerin sıkıntı içinde olması, emeğin değerinin kaybolması, gayri meşru yollarla para kazanıp zengin olmanın revaçta olması. Bu durum, ortada bir zulüm bulunduğunu düşündürüp bazılarını aşırılığa ve terörizme çekmiştir.

ben başladım okumaya bi de okuduktan sonra ki yorumlarınızı görmek isterim doğrusu:)

Aşırılığın fikri yapısı iki temele dayanır. Bunlardan birisi cehalet, ikincisi de yanlış metod kullanmaktır. Buradaki cehalet, şu kısımları kapsar:

b- Bazı alimlerin din ilmini irşad vasıtası değil, çıkar aracı haline getirmeleri ve bu yüzden bazı kimselerin onları dinlememeleri ve onları yönetimin kuklaları olmakla itham etmeleri.

8- Alimlerin rolünün azalması. Bu da şu şekillerde olmuştur:

5- Kur'an'daki "müteşabih" ayetlere uymak;

4- Muhalifler tarafından zor ve ağır kabul edilen bir mezhebi veya fikhi görüşü benimsemek her zaman aşırılık sayılmaz. O mezhep ve görüşün sahibi dindarlık ve ilmine güvenilen bir şeriat alimi ise, onun görüşünü paylaşmak veya onu taklit etmek caizdir. Bu itibarla, alimlerin görüşleri arasında en isabetli gibi görülen görüşü benimsemek ve onunla amel etmek aşırılık değildir. Bu alanda aşırılık şu hallerde söz konusudur:

Aşırılığın Temel Mevzuu

2- Allah Resulü Benu Kureyze yahudilerinin cezasını tayin etmek üzere Sa'd İbni Muaz'ı hakem yapmıştır.

"Dini amellerde işi derine götürmeye kalkan ve tanınan kolaylığı göz ardı eden kimse, sonunda yorulur, aciz kalır ve ezilip ameli bırakır." İbni Recep de şöyle der:

HADİ BİZ NEYİN NE OLDUĞUNU BİLİYORUZ...

2- Müslümanları tekfir etmek ve kanlarını dökmeyi helal saymak. "Put ve şirk ehlini bırakıp müslümanları öldürürler." cümlesi bu vasfı gösterir. Kendilerinden olmayan müslümanları kafir saymak bütün bid'acı ve aşırı grupların ortak vasfıdır. Şeyhü'l İslam İbni Teymiyye şöyle der:

a- Bazı alimlerin üzerlerine düşen görevi ihmal etmeleri, müslümanları doğruya yönlendirme vazifesini bırakıp zaman ve enerjilerini yutan başka işlerle meşgul olmaları ve bu suretle meydanı bir kısım cahillere veya şer'i ilimlerle yeni tanışan kimselere bırakmaları.

?Sen bu konuda cüretlisin. Peki, o nasıldı? Dedi. Şöyle anlattım:

?Şüreyh'tir demiş. Bunun üzerine Allah Resulü :

Bu temel anlayıştan yola çıkan aşırılar şu yanlış sonuçlara varmışlardır:

9- Garplılaşma. Ülkenin garplılaşmaya yönelmesi, İslami bir kimlik arayanlarda tepki ve aşırılık doğurmuştur. Ülkedeki aşırılık konusunu inceleyenlerden birisi şöyle der:

Bu kısım, aşırı bir görüş ve akideye dayanmayan, sadece söz ya da fiil halinde kendisini gösteren aşırılıktır. Fakat bunun arkasında, aşırı bir görüş ve akide varsa, o zaman bu aşırılık da birinci kısma girer. Bunlara dair birer örnek vermek gerekirse şunları söyleyeceğiz:

?Kırılacaksa, artık hiç kapanmayacak, demektir, dedi.

?Biz nerede, Allah'ın Resulü nerede? Allah, onun geçmiş ve gelecek kusurlarını atfetmiştir. Ondan sonra onlardan birisi:

Amelle İlgili Olan Aşırlık:

1- Nassları lügat manalarıyla anlamak:

Huzeyfe , bu hadisi rivayet edince ona sordular:

?Bilin ki ben sizden daha çok Allah'tan korkar ve sizden daha çok O'na kulluk ederim. Buna rağmen, bazen oruç tutar, bazen iftar ederim; bazen namaz kılar, bazen uyurum ve evlenirim. Benim sünnetimden yüz çeviren benden değildir."

Hudut, izin verilen işlerin son sınırlarıdır. Hududu aşmak ise, bu sınırlarda durmamak, onları geçmektir. Bu, şeytanın gerçekleştirmek için çalıştığı iki önemli hedeften biridir. Çünkü onun gayesi, tefrit veya ifrat yoluyla müminleri Allah'ın koyduğu çizgilerden saptırmaktır. İbnül-Kayyim şöyle der:

"Ey ehl-i kitap! Dininizde aşırı gitmeyin ve Allah hakkında gerçek olandan başkasını söylemeyin." , "De ki, ey ehl-i kitap! Dininizde haksız yere haddi aşmayın. Daha önceden sapan, bir çoklarını saptıran ve yolun doğrusundan uzaklaşan bir kavmin heveslerine uymayın."

islamI hala bir öcü, kötü, geri, yobaz, olarak ve inananları bu sıfatlar ile yaftalayarak halen ısrar eden gruplar bulunuyor..

c- Bazı alimlerin de, bizzat aşırıların hışmına uğramaktan çekinmeleri ve onların yanlış anladıkları dini konuları tashih etme riskini göze alamamaları.

2- Hariciler, Hz. Ali'nin de dahil bulunduğu ashabı reddettiler. Rafiziler ise, Hz. Ali ve onun zürriyetini aşırı şekilde benimsediler.

?Hanginiz Allah Resulü nün fitneyi bildiren hadisini hıfzında tutmuş? Diye sordu.

a- Toplumdan çekilmek;

Bunların taklitçiliği kötülemesi de Şevkani ve İbni Hazm'ın taklidi kötüleyen görüşlerine dayanır. Ancak, bu iki imam ölçülü davranırken, bunlar ölçüyü kaçırırlar.

"Allah bu ayetle çizilen çizgiden sapmamayı, istikamet ve itidal üzerinde olmayı emretmektedir. Ardından da aşırı gitmeyi nehyederek dine ilaveler ve mübalağlar yapmak suretiyle onu kolaylıktan zorluğa çıkarmayı yasaklamaktadır."

e- Aşırı hareketlilik;

?Bu kimdir, ne yapıyor? Diye sordu?

?O halde, kavmin sana Ebul-Hakem değil, Ebu Şüreyh desinler, diye emretmiştir."

Kur'an'ı anlamayan bu insanlar, ayetlerden yanlış hükümler çıkarırlar. Onun için Hariciler, " Hüküm yalnız Allah'ındır" ayetini delil göstererek Hz. Ali ve Hz. Muaviye'nin İslam ordularını barıştırmak için araya koydukları hakemlere itiraz ettiler. Hz. Ali bunların bu anlayışını öğrenince, "Ayet haktır ama ondan anladıkları mana yanlıştır." dedi. Hafiz İbni Hacer şöyle der.

"Onlar, kafirler hakkında indirilen ayetleri alıp Müslümanlara uyguladılar."

d- Bir görüşün yanlışlığı sağlam deliller muvacehesinde ortaya çıktığı halde, ona yapışmakta direnmek;

b- Mezhep, tarikat veya görüşünü benimsediği zatı, peygamber gibi masum ve yanılmaz kabul etmek ve onu o şekilde savunmak;

m- Cüret ve ölçüsüz hareket;

Aşırılığa yol açan toplumsal sebepler, ülkeden ülkeye farklılık gösterebilir. Mısır'da görülen sebepleri şöyle özetlemek mümkündür:

"Eğer karı -kocanın boşanmasından korkarsanız, kocanın ailesinden bir hakem ve karının ailesinden bir hakem görevlendirin..."

6- Delilleri toplayıp ortak bir neticeye varmaya çalışmamak;

3- Taklitçilik küfürdür. Çünkü, onun anlamı, Allah ve Resulünden başkasına mutlak itaattir. Mutlak itaat ise Allah'ın paylaşılmaz hakkıdır ve O'na mahsustur. İşte doğru bir şekilde anlaşılmayan hakimiyet meselesinden yola çıkanlar, halkalar halinde birbirine eklenen bu ve benzeri sonuçları çıkarıyorlar. Bu itibarla, her şeyden evvel, hakimiyet meselesinin doğru anlaşılmasına ihtiyaç vardır. Bunun için de şu gerçeklerin gözönünde tutulması gerekir:

?Biriniz, dayanabildiği kadar namaz kılsın. Gevşediği zaman da uyusun."

1- Hakimiyetin Allah'a ait olması, bir seçkinler sınıfının Allah'ın vekilleri veya gölgeleri sıfatıyla hüküm icra etmesi veya Allah'a yakınlıkları dolayısıyla ilahi tasarruf hakkını kazanması demek değildir. Kilise idaresinde ve benzerlerinde görüldüğü gibi, böyle bir şeyi iddia etmek aşırılıktır.

"Hariciler isim olarak farklı gruplardır. Lakin hepsi müslümanlara karşı kılıç kullanmanın meşruiyeti hususunda bir fırkadırlar."

4- Aişe şunu rivayet eder: "Allah Resulü eve gelince, yanımda bir kadın vardı. Ona bakmadan:

5- Aşırılığın terkibinde iki olay vardır. Bunlardan birisi, toplumun bir kesimini tahrik eden, fikir veya amel planında ki bazı toplumsal olgulardır. Diğeri ise, o kesimin bu olgulardan razı olmadığım tepkisiyle ortaya koymasıdır. Bu şu demektir ki, aşırılığın kaynağı, aşırıları harekete geçiren bazı toplumsal yanlışlardır.

3- İbni Abbas şunu rivayet eder: "Allah Resulü hutbe okurken, gözleri dışarıda güneş altında ayakta duran bir adama takıldı.

Bu hadiste haber verilen iki vasıf şunlardır:

göresi olsun..

?Ben, dedim.

"Hariciler Hz. Ali'ye karşı kıyam ettikleri zaman, dayandıkları delil, "Hüküm yalnız Allah'ındır." sözüydü. Bu sözü Kur'andan aldılar ve alakası olmayan bir manaya hamlettiler."

2- Allah'ın kanunlarıyla hükmetmeyen yönetimlere baş kaldırmak farzdır. Çünkü, böyle yönetimler kafirdirler.

Hz. Ömer ın öldürülmesiyle kapının kırılması fitnenin başlangıcı oldu. O tarihten itibaren, İslam'a ve müslümanlara kin ve garazi olanlar, fitneyi kaynatmaya başladılar ve halkı üçüncü raşid halife olan Osman İbni Affan aleyhinde kışkırtma hareketine giriştiler. Onların bu hareketi semeresini verdi ve günahkar katiller masum halifeyi öldürdüler. Onun öldürülmesi, ortalığı saran fitneyi ateşleyen kıvılcım oldu ve o zamana kadar tam birlik ve beraberlik içinde olan ashabın arasına ihtilaf soktu. Onlardan bir kısmı, Halife Osman'ı öldürenlerden hemen intikam alınması ve kısas yapılması gerektiğini söylediler. Bir kısmı ise, devletin toparlanıp katilleri cezalandırabileceği zamana kadar kısas işinin geciktirilmesi zarureti bulunduğunu ileri sürdüler. Bu ihtilafın sonucu olarak Cemel savaşı çıktı. Bu savaşın başlamasında da fitne kışkırtıcılarının büyük rolü oldu. Çünkü, ashab, savaşa başlamadan evvel barışma konusunda anlaştılar. Lakin, kışkırtıcılar onları olup biriyle karşı karşıya getirme için savaşı kendileri başlattılar. Cemel savaşından sonra Hz. Ali ile Hz. Muaviye arasında Sıffin savaşı vuku buldu. Bu ikinci savaş, fitnenin yayılması ve fırkaların zuhuru açısından öncekinden de daha çok etki yaptı. Çünkü, bu savaşı bitirmek maksadıyla baş vurulan tahkim olayı, İslam tarihinde iki aşırı fırka olan Hariciler ve Rafiziler'in oluşması sonucunu doğurdu.

?Ey ehl-i kitap! Dinimizde aşın gitmeyin ve Allah hakkında gerçek dışı konuşmayın." ,

f- Saldırganlık;

ya bilmeyen insan...

9- İnsanların ve amellerin farklılık arz eden hallerini bilmemek.

3- Kendini veya başkalarını Allah'ın farz kılmadığı ibadet ve taatlara veya bunların keyfiyet ve miktarına zorlamak. Bu türlü bir davranışın aşırılık olup olmadığını tayin eden ölçü, kişinin güç ve takatidir. Hadd-i zatında meşru bile olsa, bir amel kişinin gücünü aşıyorsa, onun kendisini buna zorlaması aşırılıktır. Şayet gücünü aşmıyorsa, zor da olsa bir ameli yapması aşırılık sayılmaz. İmam Şatibi şöyle der:

Aşırılığın Psikolojik Temelleri:

"Allah Resulü demek istemiştir ki, bir müddet yapacağınız, sonra aciz kalınca terk edeceğiniz ibadetleri değil, devamlı götürebileceğiniz ibadetleri tercih ediniz. Hadisin mantık'ı ibadette iktisatlı davranmayı, mefhum'u ise gücün yetmeyeceği ibadete kalkışmamayı ifade eder."

Dinin tayin ettiği sınırı aşmak olan aşırılık şu şekillerde ortaya çıkar:

DİNCİ MİLİTANLAR...!

Aşırılığın Toplumsal Sebepleri

Birinci durumda aşırılığın zararı sahibiyle sınırlıyken, ikinci durumda tüm ümmete bulaşır.

Y-E-M-İ-Y-O-R-U-Z...

Bu insanlar Kur'an'ı anlamadıkları için, kafirler hakkında indirilen ayetleri müslümanlar üstünde yorumlarlar. Abdullah İbni Ömer Hariciler hakkında şöyle demiştir:

"Hz. Ömer'in yanındaydık.

c- Aşağılık duygusu; .

3- İstikamet üzerinde kalma, ilahi emirlere uyma, onlara ilaveler yapmama emredilmiştir:

Kişinin doğru ve sıhhatli bulduğu bir görüşe bağlı kalması bir şey, herkesin o görüşe bağlanmasını zorunlu görmek başka bir şeydir. Birincisi, yerine göre "dini salabet" gibi güzel terimlerle övülebilirken, ikincisi düpedüz aşırılıktır.

"Doğrudan doğruya Kur'an?dan alıp ilhamı -Asrın idrakine söyletmeliyiz İslam'ı" demiştir. Cenab'ı Hakkın, peygambere Kur'an'ı açıklama görevi verdiğini ve sayısı yüzleri bulan ayetlerde peygambere uymayı emrettiğini göz ardı etmek doğru değildir. Bunları göz ardı edenler, yetmiş iki fırka halinde büyük İslam cemaatından ayrılıp çeşitli aşırılık, dalalet, sapıklık ve mantıksızlıklara düşmüşlerdir. Ehl-i sünneti, İslam'ın hakikatini anlamaya ve onu doğru şekilde yaşamaya muvaffak eden şey, Allah Resulü, 'nün sünneti ve hadisleridir. Kur'an ayetlerinin ihtiva ettikleri mana, hüküm ye hikmetleri hadislerin yardımı olmadan anlamak ve bu anlayışta müslümanlar arası birlik ve beraberliği sağlamak mümkün değildir. Kur'an'ı anlamada bağımsız hareket etmek, diğer her hangi bir ilim dalında bu şekilde hareket etmek gibi değildir. Buradaki anlayış ihtilafı Kur'an'ın akaid kısmına taalluk ederse, ihtilaf edenlerin çoğunu küfre sokar. Bu çeşitlilik temel hükümlere taalluk ederse, müslüman cemaatının dağılmasına ve dağılanların birbirine düşman olmalarına yol açar. İslam dünyasının yetiştirdiği büyük dimağların asırlarca hadis ilmiyle uğraşmaları ve ahkamı ondan çıkarmaya çalışmaları, bu ilmin, dindeki büyük önemini anlamalarından dolayıdır, insan bilmediği şeyin düşmanıdır, derler. Günümüzde bazı kimselerin hadise karşı tavır almaları da, bu şerefli ve bereketli ilmi yeteri kadar bilmemeleri sebebiyledir.

Millete tepeden bakan, dayatmacı zihniyetin toplumu şekillendirmek ve sınırlandırmak, dini vicdanlara hapsetmek ve gündelik hayattan dışlamak için tek bir?sloganı? vardı : irtica tehdidi.. Ve zaman zaman sıradan müslümanlar bile bu tehdidin bir şüphelisi olarak dahi tasnif edilebildi..

"Aşırı gidenler helak oldular! Helak oldular! Helak oldular."

"Dini kendi üzerinize ağırlaştırmayınız. Bunu yaparsanız Allah da onu üzerinize ağırlaştıracaktır. Nitekim, sizden önce bir kavim dini kendi üzerine ağırlaştırdı. Allah da onu onlara ağırlaştırdı. Bunların hala çilehanelerde ve inizivagahlarda kalıntıları vardır. Bu kavim, Allah'ın farz etmediği ruhbanlığı kendilerine farz ettiler."

Allah Resulü , bu üç iyi niyetli sahabinin kararlarını aşırı bulmuş ve o kararlarda ısrar etmeyi kendi sünnetinden ve ubudiyet anlayışından yüz çevirmek olarak nitelemiştir.

7- Nasllardan mana ve hüküm çıkarırken gerekli olan tarafsızlığa sahip olmamak;

3- Şeriatın maksatlarını bilmemek;

4- Müslüman ülkelerin "darü'l harp" olduğu ve bu ülkelerde kan dökmenin helal olduğu görüşü;

?Büyüklerinin ismi nedir? Diye sormuş. Babam:

Hafız İbni Hacer'in dediği gibi, Allah Resulü bu hadiste ibadette iktisatlı davranmayı önermiş, onda aşırı gitmeyi nehyetmiştir.

3- Allah Resulü savaşa gönderdiği ordu kumandanlarına verdiği ta'limata şunu da eklerdi:

1- Katılık;

Bir rivayette şu ilave de vardır:

4- Açıklayıcı durumunda olan Sünnete baş vurmadan, doğrudan doğruya Kur'an naslarından mana çıkarmaya kalkmak;

3- Aşırılığın en çok gençlerde görülmesi, bunun başlıca sebebinin ilim yetersizliği, tecrübe azlığı ve tepki gösterebilme güç ve enerjisinin varlığı olduğunu meydana koymaktadır.

"Cenab-ı Hakkın bütün namazlarda her gün bizi istikamet yoluna iletmesi için dua etmemizi istemesi, ifrat veya tefrit yönüne sapmamızdan korkulduğunu açıkça gösterir."

Hanz İbni Hacer, bu hadisi açıklarken şöyle der:

?Üç çocuğum var, demiş. Allah Resulü :

Şeyhül-İslam İbni Teymiyye şöyle der:

?Falan kadındır; şöyle şöyle namaz kılar, dedim. Allah Resulü

bilmiyorum hocam, bu öcü o öcü mü ama buralarda biz kapalılara öyle diyorlar

-selimi hocam, artık at gözlüğü takanlar mefta oldu..

?Evet, işte bu büyüklükte taşlar atın. Dininizde aşırılıktan sakının. Çünkü, sizden öncekileri helak eden dinde aşırılık olmuştur."

?Ben de ömrüm boyunca kadınlardan uzak duracağım ve hiç evlenmeyeceğim, dedi. Allah Resulü , bunların bu sözlerini öğrenince şöyle buyurdu:

"De ki ey ehl-i kitap! Dininizde haksız yere haddi aşmayın ve daha önceden sapan, bir çoklarını saptıran ve yolun doğrusundan uzaklaşanlara uymayın!" Diye uyarıda bulunmuştur.

Allah Resulü nün döneminde de aşırılık görülmüş ve bununla ilgili vak'alar zuhur etmiştir. Bu vak'alar iki türlüdür.

8- Realiteleri, mevcut şartları ve hükümleri etkileyen durumları bilmemek;

2- Toplumdan tamamen ayrılmak;

İbni Hacer bu hadisi şöyle yorumlar:

Aşırılığın psikolojik sebepleri üzerinde yapılan araştırmaların sonuçları şöyledir.

Bunlardan sonra, diğer fırkalar arka arkaya sökün ettiler. Mürcie, Kaderiyye, Mü'tezile gibi fırkalar sahneye çıktılar.

?Ona söyleyin; konuşsun, gölgeye girsin, otursun ve orucunu bu şekilde tamamlasın, buyurdu."

d- Büyüklük hissi;

Aşırılığın Fikri Temelleri

Allah Resulü döneminde, onun ashabı arasında zaman zaman fiili ve cüz'i aşırılıklar görülürdü. Fakat kendisi, bunların genişlemesine ve kökleşmesine fırsat vermeden üzerlerine gider ve onları düzeltirdi. Buna dair bir kaç misal şöyledir:

1- İtikat ve inançla ilgili olan;

SAYFAYA YAZACAK ARKADAŞLARDAN ÖNCELİKLE BU KISIMLARI OKUMASINI İSTİYORUM..

4- Şer'i delilleri ve bu delillerden nasıl'mana ve hüküm çıkarılacağını bilmemek;

Birinci durumda aşırılık nisbidir. Zayıf bir insan için aşırı kabul edilen bir amel, kuvvetli birisi için aşırı olmayabilir. Halbuki itikat, inanç ve görüşle alakalı olan aşırılık mutlaktır herkes için aynı hükmü ifade eder.

Aşırılığın psikolojik yapısını inceleyenler iki gruba ayrılmışlardır:

4- Aşırılık, birbirine bağlı siyasi, kültürel ve toplumsal şartların bu şartları hazmedemeyen kişilerdeki yankısı ve bu kişilerin o şartlara gösterdiği tepkisidir. Çünkü aşırılık yapanlar hakikaten bu şartların ağır baskısı altında kalmışlardır.

Ebu Küabe şöyle der:

Sonuç olarak, bu gruplar Allah'ın dinini bilmemekle Allah'ın dini adına O'nun kullarına zulmetmeyi kendi nefislerinde toplayan insanlardır. Allah'ın dinini bilmemek de, O'nun kullarına zulmetmek de büyük musibetlerdir.

bizim oğlana hanım yemek yemediği zaman; bak öcü geliyor, çabuk ye yemeğini diyor..

Çünkü aşırılığın? göreceliliği? yokturki bana-sana

Bir hadiste:

İmam Nevevi, bu hadisin şerhinde; "Aşırı gidenlerden maksat, dinle ilgili söz ve davranışlarında hududu aşan ve dini konuları fazla kurcalayanlardır." diyor.

biz de müslümanız ama, öcü gibi başımızı örtmüyoruz.

1- Dini nassları şeriatın genel yapısına ve bilinen maksatlarına ters düşecek şekilde zorlaştırıcı bir yorumla tefsir etmek ve bu suretle hem kendini, hem de başkalarını sıkıntıya sokmak;

Gerçi başlığın esas konusu bu değildi. Bireysel anlamda ve bir savunma psikolojisiyle ve bir kaçış cümlesi olarak kullananlar.. Bu noktada şu veciz sözü hatırlamadan geçemeyeceğim:

2- Amel ve ibadete müteallik aşırılık: Asr-ı saatte vuku bulan bu çeşit aşırılıktan bazı örnekleri daha önce zikrettik. Bu nevi aşırılık, zaman içinde bazı fertler tarafından devamlı surette tekrarlanmış, fakat fert planında kaldığı için fazla önem kazanmamıştır. Bu sebepten dolayı biz onun üzerinde durmayacağız. Buna karşılık, itikatla alakalı olan aşırılık siyasal ve sosyal sonuçlar doğurmuş ve İslam tarihi boyunca iç savaşların çıkmasına ve müslüman kanının dökülmesine sebebiyet vermiştir. Zül-Huveysire olayıyla tohumu atılan bu tehlikeli aşırılık, Hz. Ömer'in şehit edilmesinden sonra dal ve budak salmaya başlamıştır. Huzeyfe İbni el-Yeman şunu rivayet eder:

?O Ebu İsrail'dir. Oruç tutup akşama kadar güneş altında konuşmadan ayakta durmayı adamış, dediler. Allah Resulü :

İtikat ve İnançla İlgili Olan Aşırılık:

o- Körükörüne bağlılık;

AŞIRI DİNCİ TERÖRİST...!

?Ya Rasulullah, izin ver de bu adamı öldüreyim, dedi. Allah Resulü izin vermedi. Daha sonra şöyle buyurdu:

?Mina'daki Cemrelere atmak için bana taş topla, buyurdu. Nohut büyüklüğünde taşlar toplayıp getirdim. Kendisi onları avucuna alıp baktı ve şöyle buyurdu:

1- Aşırılık yapan bir kişinin psikolojik yapısında bozukluğun bulunduğu prensip olarak inkar edilemez. Ancak bu bozukluğu bir kural olarak bütün aşırılarda var saymak ve aşırılığın her zaman bu bozukluğun bir sonucu olduğunu zannetmek doğru değildir.

Daha başka fırkalar da kendi ilgi alanlarına aldıkları ayetleri Allah'ın emretmediği ve hatta izin vermediği şekilde kurcalayıp derinleştirmiş ve onlardan dinin, lügatin, aklın ve maslahatın reddettiği bozuk ve aşırı manalar çıkarmışlardır.

h- Herkesten şüphe etmek;

"Bir yeri kuşattığın zaman, oranın halkı Allah'ın hükmü üzere sana teslim olmayı teklif eder ve sen de o mevzuda Allah'ın hükmünün ne olduğunu kesin olarak bilmezsen, onları Allah'ın hükmü üzere değil, kendi uygun bulacağım hüküm üzere teslim almayı teklif et."

a- Kendi mezhebini veya taklit ettiği alimin görüşünü tek ölçü kabul ederek ona uymayanları dinden çıkmakla suçlamak;

artık korku dönemleri bitti. çok şükür..

3- Hicret etmeyip toplumun içinde kalanların tekfir edilmesi;

?Onu Zeynep bağlamıştır. Uzunca namaz kıldığı için ayakta yorulunca ona yaslanır, dediler. Allah Resulü :

türk televizyonları, medyası...

başlığa göre yorum yazdım.

okumadım bana sorarsan. çok uzun gerrçeten keşke okuyup kendi anladıklarını yazsa idi kardeşim...

2- Bu Nassların ve özellikle Kur'an ayetlerinin manalarını kurcalamak ve böyle bir mükellefiyet bulunmadığı halde onları derinleştirmeye çalışmak." İslam'dan sapan bütün fırkalar veya en azından onların ekseriyeti bu şekilde vücut bulmuşlardır. Bu türlü kurcalama ve derinleştirmenin en tehlikelisi ise Allah'ın zatı ve sıfatları konusunda gösterilmiştir. Filazoflar bu konuyu kurcalamışlarsa, bu onların dinsizliği veya Allah'a olan saygılarının azlığıyla yorumlanabilir. Fakat, bu aşırılık onlarla sınırlı kalmamış; tasavvuf mesleğinde şöhret yapmış bazı şahsiyetler de bu işe heveslenmişlerdir. Veli, kutup dediğimiz bu şahsiyetlerin Allah'ın zati ve sıfatları hakkındaki sözlerini duyduğumuz zaman zemherir soğuğuna düşmüş gibi donakalırız. Halbuki her müslüman gibi, bunlar da bilirler ki, Allah benzeri bulunmayan yüce, çok yüce bir varlıktır. O yüce varlığın zatını ve sıfatlarını aklımıza sığdırmamız ve lügatlarımızdaki kelimelerle anlatmamız mümkün değildir ve böyle işlere girişmek bizden istenmemiştir. Bu itibarla, Zat-i uluhiyyete karşı tavrımız, kulluğumuzu itiraf etmek ve bu itirafı O'nun emir ve yasaklarına uymakla ispat ve tescil etmek olmalıdır. O'nun hakkında bilgi olarak da kendisinin ve Resulünün açıkladığı malumatla yetinmeliyiz. Fakat bid'atcı fırkalar ve bazı safiler bu kadarıyla yetinmemişler, üzerlerinde vazifeymiş gibi, sıfat ayetlerim kendi akıllarınca kurcalayıp onlardan manalar çıkarmaya çalışmışlardır. Hemen, hiç tereddüt edip duraklamadan diyebiliriz ki, onların kendi akıllarına veya kalp ve keşiflerine göre buldukları bütün manalar yanlış, batıl ve hakikatsizdir. Sufiler kapalı olan kapıları kalp yoluyla zorlayıp açmaya çalışırken, mutezile gibi fırkalar da akıl ve felsefe yoluyla bu suçu işlemeye çalışmalıdırlar.

Buraya kadar anlatılanlarından da anlaşıldığı gibi, konumuz olan dinde aşırılık; dindarlık maksadıyla ve Allah'ın rızasını tahsil etmek, O'nun yanında daha yüksek bir makama ulaşmak ve daha çok sevap kazanmak niyetiyle dinin koyduğu sınırları aşmak ve onun ölçülerini zorlamaktır. Bu aşma ve zorlama işi, yani aşırılık öncelikle iki kısma ayrılır. Bunlar:

İşlerine geldiği gibi ifade ettikleri aşırılık gunumuzdeki...

AŞIRI DİNCİ...!

"Onların bu hususta hiç bilgileri yoktur. Sadece, zanna uyarlar. Zan ise, hakikat bakımından bir şey ifade etmez."

g- Hoşgörüsüzlük;

"Bana öyle geliyor ki, garplılaşma hareketi sürdükçe aşırılık da şu veya bu şekilde, şu veya bu ölçüde sürecektir. Bunun zayıflaması ancak garplılaşma hareketinin durmasıyla mümkün olacaktır."

Yahudiler ve hıristiyanlar dinlerinde çeşitli sapmalar gösterdiler. Ayrıca hıristiyanlar, peygamberlerini uluhiyet derecesine çıkararak büyük bir aşırılığa kaydılar. Bu arada, Allah'ın kendilerine emretmediği ruhbanlığı icat ederek bununla O'nun rızasını kazanmak istediler. Fakat, Allah'ın emretmediği bir şeyi O'nun dinine sokmak suretiyle O'nun rızasını kazanmak mümkün değildir. İbni Aşur şöyle der:

Bu ve benzeri fırkaların müslümanları öldürmeyi ve kanlarını dökmeyi helal saymaları, şüphesiz ki, ölçüsüz bir ifrat ve aşırılıktır. Bu aşırılığın altında, kendi görüşlerini paylaşmayanları dinden çıkmış sayma aşırılığı vardır. Bu aşırılığın altında da hadis-i şerifleri reddederek yalnız Kur'andan ahkam çıkarmaya kalkışma aşırılığı yatar.

Hz. Ömer :

Eyyüb es-Sahtiyani, bütün bid'a fırkalarına "harici" ismini verir ve şöyle derdi:

Aşırılığın Çeşitleri

"Bu ayetler ehl-i kitaba hitap etmekle beraber, asıl maksat, Kur'ana iman ve ittiba eden Müslümanları uyarmak ve onları ehl-i kitabın düştüğü aşırılıktan sakındırmaktır."