Söz konusu karar için bkz. United Nations Economic and Social Council, ?Study of the Legal Validity of the Undertakings Concerning Minorities?, s. 53,

Antlaşmaların yorum kuralları ve diğer bazı yorumlama teknikleri için bkz. Hüseyin Pazarcı, Uluslararası Hukuk, 3. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2005, ss.90-93.

nasılsa bunlar yetmez sana...

İbrahim Kamil, Bulgaristan?daki Türklerin Statüsü, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul, 1989, ss. 20-21.

1925 yılında iki devlet arasında yapılan antlaşmaya Bulgaristan cephesinde?Ankara Antlaşması? da denmektedir.

Neuilly Antlaşması ile ilgili olarak, önemli bir noktayı açıklığa kavuşturmak gerekmektedir. Belirtildiği üzere, Neuilly Antlaşması 1. Dünya Savaşı sonrasında İtilaf Devletleri ile Bulgaristan arasında tesis edilmiş olan bir barış antlaşmasıdır. Antlaşmanın ilk 26 maddesi Milletler Cemiyeti?nin kurucu antlaşmasını içermektedir. MC Sözleşmesi?nde azınlıklarla ilgili herhangi bir husus yer almamaktadır.

2- İstanbul Protokolü ve Sözleşmesi? 1909

Lozan Antlaşması?nın Bulgaristan Türkleri İçin Geçerliliği Hukuksal Bir Değerlendirme

Antlaşmaların sona ermesi veya uygulamalarının durdurulması perspektifinden konuya yaklaşıldığında, böylesi bir durumun söz konusu olmadığı görülmektedir. Zira 1925 yılında Türkiye ve Bulgaristan arasında imzalanan Antlaşmanın; tarafların ortak iradesi veya tek taraflı iradesi ile sona ermemesi, antlaşma koşullarında köklü bir değişim ile antlaşmanın uygulanmasını olanaksız hale getirebilecek bir takım durumların oluşmaması gibi parametrelerin ışığı altında halen yürürlükte olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Bununla birlikte, Bulgaristan?ın Dış Bulgarlardan Sorumlu Devlet Bakanı Bojidar Dimitrov tarafından da 1925 yılında imzalanan?Ankara Antlaşması?nın? halen yürürlükte olduğu resmi olarak ifade edilmiştir.

14 Mart 2011 Balkanlar

bak liderine bile, oda ev hapsi çıkıyor... hadi gözün aydın..

? Bulgaristan?daki azınlık grupları dini vecibelerini serbestçe yerine getirme hürriyetine sahip olurlarken; diğer Bulgar vatandaşları gibi medeni ve siyasal hakların kullanılması bağlamında ayrıma tabi tutulmayacak,

Kamil, a. g. e., s. 21.

2). 1925 Türkiye-Bulgaristan Dostluk Antlaşması?nda Azınlıklar Konusu

Örneğin, antlaşmanın 2. maddesinde Bulgaristan, ırk, cinsiyet, dil ya da din farkı gözetmeksizin yetkisi altındaki herkesin söz, basın ve yayın, ibadet, düşünce ve toplantı özgürlükleri dahil, tüm insan hakları ve temel özgürlüklerden yararlanmasına yönelik gerekli tedbirleri almayı taahhüt etmiştir. Bunun yanı sıra, Sofya yönetimi barış antlaşmanın 3. maddesinde de ayrım gözetici nitelikteki yasalarını kaldırmak ve ileride de ayrımcı önlemlere başvurmamakla yükümlü olmuştur.

Ömer Engin Lütem, ?Tarihsel Süreç İçinde Bulgaristan Türklerinin Hakları?, Balkan Türkleri? Balkanlar?da Türk Varlığı, der. Erhan Türbedar, ASAM Yayınları, Ankara, 2003, s. 47.

4. 10 Şubat 1947 Tarihli Bulgar Barış Antlaşması?nda Azınlıklar

1- Berlin Antlaşması - 1878

8- Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı yerlerde Kürtçe hutbe ve vaaza izin verilmelidir.

Anadilde eğitim hakkı, azınlığın kendi eğitim ve öğretim kurumlarını kurmak, Devlet veya yerel yönetim bütçelerinden azınlık unsurların yoğun olarak yaşadığı yerlere ödeneklerin ayrılması, azınlığın din ve hayır işleri kurumlarına her türlü kolaylık ve izinlerin sağlanması gibi bir dizi sorun Lozan Antlaşması?nın ilgili hükümlerinin uygulanmasıyla kendiliğinden çözülebilecektir.

Belirtilen antlaşmalardan özellikle 1925 Türkiye-Bulgaristan Dostluk Antlaşması ve İkamet Sözleşmesi?nin yeni kurulan Devletin komşu bir ülkeyle ilişkilerini tesis etmesi açısından çerçeve niteliği taşıdığını ve güncel anlamda yürürlükte olduğunu belirtmek gerekir.

Sonuç

2. Dünya Savaşı?na katılan Bulgaristan, savaş sonunda 10 Şubat 1947 tarihinde Müttefik Devletler ile Barış Antlaşması imzalamıştır. Söz konusu antlaşmaya 2. Dünya Savaşı?na katılmayan Türkiye ise, taraf değildir. Antlaşma içeriğinde, Bulgaristan Türkleriyle veya ülke içerisindeki azınlıklarla ilgili doğrudan hükümler yer almazken; bunun yerine Bulgaristan Türklerini azınlık haklarıyla ilintilendirilebilecek hususlara yer verilmiştir.

Metin Ayışığı, ?Atatürk Dönemi Türk-Bulgar İlişkilerine Bir Bakış?, Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, Sayı:4, Ağustos 2004, a. g. m., s.4.

Bulgaristan?ın Osmanlı Devleti?nden ayrılıp, bağımsız bir devlet olmasının ardından, ülke topraklarıüzerinde yaşayan Türk-Müslümanlar için de bir takım yükümlülükler altına girmişti. Uluslararası hukuksal açıdan Bulgaristan?daki Türklerin azınlık hakları çeşitli ikili ve çok taraflı siyasi bağıtlarla garanti altına alınmıştır. Söz konusu antlaşmaların bazılarında Osmanlı Devleti ve halefi durumundaki Türkiye doğrudan?garantör? taraf olurken; bazılarında ise bu çerçeveden çıkılıp, çok daha uluslararası bir boyut kazanmıştır.

5. Lozan Antlaşması?nın Azınlıklar Konusunda Geçerliliği

Bulgaristan Türkleri, Neuilly Antlaşması içeriğinde yer alan azınlık hakları hükümlerinden önemli ölçüde faydalanmıştır. Ancak, söz konusu antlaşmanın azınlık haklarını kapsayan hükümleri BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi?nde alınan 7 Nisan 1950 tarihli ve E/CN.4/367 sayılı kararı ile yürürlükten kalkmıştır. Dolayısıyla Neuilly Antlaşması?nın azınlık hükümleri geçerliliğini yitirmiştir. Söz konusu kararda, Bulgaristan?ın 2. Dünya Savaşı sonrası imzaladığı 10 Şubat 1947 tarihli Bulgar Barış Antlaşması?nın karar ve düzenlemelerinin, Neuilly Antlaşması?nda azınlıkları korumaya yönelik tesis edilen rejimin yerini aldığı belirtilmektedir. Ancak Bulgar Barış Antlaşması?nda yer alan hükümlerle, Neuilly Antlaşması?nın doğrudan azınlıklara yönelik maddeleri karşılaştırıldığında; Bulgaristan Türklerinin azınlık haklarının hayli gerilediği görülmektedir.

18 Ekim 1925 tarihinde Ankara?da imzalanan Türk-Bulgar Dostluk Antlaşması ve antlaşmanın ayrılmaz bir parçası olan ekli Protokol, Bulgaristan?daki Türk azınlığa yönelik bir takım düzenlemeler içermektedir. Antlaşmaya bağlı olan ekli Protokol?ün A paragrafı aynen şöyledir:

7- Göç Antlaşması - 1968

4- Üniversitelerde Kürt Dili ve Edebiyatı bölümleri açılmalıdır.

Görüldüğü üzere, Bulgaristan?daki Türk azınlığın hukuksal durumu ve azınlık hakları bahsedilen siyasi bağıtların güvencesi altında olmuştur. Antlaşmaların bazıları dönemsellik arzetse de; içerik anlamında azınlığa verilen hak ve imtiyazların genel olarak yeterli olduğu ileri sürülebilir. Ancak, tarihsel süreç içerisinde konuyla ilgili olarak ortaya çıkan sorun, Türk azınlığa verilen hakların nicelik açısından az veya çok olması değil; azınlığın bunlardan faydalanmasına ne ölçüde müsaade edildiği olmuştur. Bulgaristan?ın bağımsız bir devlet olarak 100 yılı aşkın prenslik, krallık, çeşitli parti iktidarları, komünizm ve demokratik yönetim dönemlerinde çok sayıda hak ihlalleri yaşanmıştır.

Ruhsuz adam

5- 1925 Türkiye-Bulgaristan Dostluk Antlaşması ve İkamet Sözleşmesi

Neuilly Antlaşması kapsamında?azınlıklar? olarak genel bir kavramsal çerçeve çizilirken; içeriğinde spesifik olarak?Türk?, ?Müslüman? veya başka bir etnik veya dini grubu tanımlayan kavramın kullanılmadığı görülmektedir. Her ne kadar bu kavramsallaştırmaya başvurulmasa da, demografik dengeler itibariyle ülke içerisinde Bulgarlardan sonra, en büyük ve en önemli topluluğu Türklerin meydana getirdiği açıktır. Dolayısıyla, söz konusu azınlık haklarının doğrudan Bulgaristan Türklerini ilgilendirdiği belirtilmelidir. Zira çok taraflı uluslararası bir belge niteliğinde ve Milletler Cemiyeti güvencesi altında olan Neuilly Antlaşması?nın azınlık hükümlerinin doğrudan Bulgaristan?daki Türk azınlık için geçerli olacağı, daha önce Sofya Yönetimince tesis edilmiş olan diğer antlaşmaların, azınlıklarla ilgili hükümlerdeki tanımlama ve ifadelerden anlaşılabilir. Bunun yanı sıra, 1925 yılında Türkiye ile Bulgaristan arasında imzalanan?Dostluk Antlaşması? ile de Neuilly Antlaşması?nın azınlık hükümlerinin Bulgaristan?daki Türkler için uygulanması gerektiği öngörülmüştür.

Tarihsel süreç içerisinde Bulgaristan?daki Türkleri güvence altına alan çeşitli antlaşmalar şu şekildedir:

10- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Bulgaristan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Bulgaristan Emekli Aylıklarının Türkiye'de Ödenmesine İlişkin Anlaşma? 1998

2. Dünya Savaşı sonrasında Milletler Cemiyeti?nin kendisini lağvetmesinin ardından kurulan Birleşmiş Milletler?in kurucu antlaşmasında da azınlık hakları konusuna yer verilmemiştir. Bununla birlikte, BM kurulduktan hemen sonra, 1. Dünya Savaşı sonrası yapılan ve azınlık haklarını ihtiva eden antlaşmalara Milletler Cemiyeti tarafından verilmiş olan garantörlük konumunu ve bununla ilgili antlaşmalara taraf olan devletlerin sorumluluklarını gündemine almıştır. Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi, Milletler Cemiyeti garantisi altına alınmış azınlık hakları konusunda 7 Nisan 1950 tarihinde E/CN.4/367 kararıyla, 1919 yılı sonrasında oluşturulan azınlık hakları sözleşmeleri sistemini ve Milletler Cemiyeti garantörlüğü konusunda Birleşmiş Milletler?in statüsünü değerlendirmiş ve her ülkeyi tek tek incelemiştir. Bu kapsamda, Bulgaristan?la imzalanan Neuilly Antlaşması da ele alınmıştır.

? Bulgaristan?a vatandaşlık bağı ile bağlı olanlar özel ve ticari işlerinde, basın-yayın faaliyetlerinde herhangi bir dili kullanabileceklerdi. Bu durum, Türk azınlık açısından geçerliliğini korurken, Bulgaristan vatandaşları Bulgarca dışında, başka bir dili mahkemeler önünde yazılı ve sözlü olarak kullanabilecekler,

Çizilen genel çerçeve dahilinde, Neuilly Antlaşması?nı ortadan kaldıran BM kararına karşın, Bulgaristan?ın azınlıklar konusundaki yükümlülükleri ortadan kalkmamaktadır. Neuilly Antlaşması?ndaki azınlıklar rejiminin yerini alacağı öngörülen 1947 Bulgar Barış Antlaşması ile 1919 Neuilly Barış Antlaşması?nın azınlık hükümleri arasında doğrudan doğruya bir çatışma durumu söz konusu değildir.

İsmail Soysal, Türkiye?nin Siyasal Andlaşmaları, I. Cilt (1920-1945), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2000, s. 264.

5- X, W, Q harfleriyle başlayanlar da dahil olmak üzere Kürtler çocuklarına istediği Kürtçe isimleri koyabilmelidir.

8- BM Mevzuatı Kapsamında İnsan Haklarıyla İlgili Çeşitli Evrensel Sözleşmeler

1925 Ankara Antlaşması?nda yer alan azınlıkların ifade edilmesinde, ?Bulgaristan?da oturan Müslüman azınlıklar? kavramının kullanıldığı görülmektedir. ?Müslüman azınlık? kavramının tercih edilmesindeki belirleyici olan faktör, Lozan Antlaşması kapsamında Türkiye?nin bünyesindeki azınlıkları?gayrimüslim? kategorisinde tanımlamasıdır. Bu noktada, Bulgaristan ile mütekabiliyet tesis etmek istemiştir. Ayrıca, 1925?te imzalanan Dostluk Antlaşması?ndaki Ekli Protokolün A bendinde not olarak, ?anadili Bulgarca olan Hıristiyan dininden Türk uyrukları Bulgar azınlığından sayılacaktır? ifadesi bulunmaktadır. Antlaşma?nın imzalandığı dönemde, özellikle Balkan yarımadasında?Türk? ve?Müslüman? kavramları eş anlamlı olarak kullanılmaktaydı. Söz konusu durum, Müslüman olan Bulgaristan?daki Türklerin Lozan Antlaşması?nın azınlık hükümlerinden faydalanamayacağı gibi bir anlama neden olmadığı gibi, dini azınlıkların da kendi etnik kimliğini ifade etme hakkını ortadan kaldırmamaktadır. Bu noktada, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi?nin Batı Trakya Türkleriyle ilgili olarak aynı hususta Yunanistan aleyhine verdiği kararlar emsal olarak gösterilebilir. Öte yandan, Türkiye?de yaşayan Hıristiyan Bulgarlar ise, Lozan Antlaşması?nın azınlık hükümlerinden yararlanabilmektedirler.

? Ayrıca, azınlıklar eğitim-öğretim kurumları, hayır kurumları, dini ve sosyal kurumlar açabilecekler, bunları denetleyip yönetebilecekler ve aynı zamanda bu kurumlarda kendi dillerini özgürce kullanabilecek ve serbestçe ibadet edebileceklerdi. Azınlık unsurların yoğun olarak yaşadığı yerlerde, Bulgar Hükümeti tarafından devlet ve belediye bütçelerinden bu azınlık okullarına, dini ve sosyal kurumlara adil bir pay ayrılacaktı.

Milliyet, 4 Ocak 2010.

Soysal, a. g. e., s.264.

Neuilly Antlaşması?nın IV. Bölüm düzenlemelerine göre;

Bulgaristan?ın 1. Dünya Savaşı?ndan mağlup çıkmasının ardından imzaladığı Neuilly Barış Antlaşması ile Sofya Yönetimi, Milletler Cemiyeti?nin kabul ettiği esaslara uymak ve antlaşmanın hükümlerini yerine getirmek ile yükümlü olmuştur. 27 Kasım 1919 tarihli Neuilly Antlaşması ile Bulgaristan?daki azınlıkların durumu da ele alınmıştır. Neuilly Antlaşması, İtilaf Devletleri ile Bulgaristan arasında yapıldığından, Osmanlı Devleti?nin veya Türkiye?nin taraf olmadığı bir uluslararası belge niteliğindedir.

Bir de Türkiye kendisi Lozan Antlaşması?nın azınlıklarla ilgili olan 37-45. maddelerinin gereklerine ne kadar uymuş acaba?

6- 1900?lü yıllardan sonra değiştirilen yer isimleri Kürtçe olup olmadığına bakılmaksızın iade edilmelidir. Bu ordaki insanlara, tarihe ve toplumsal hafızya saygının gereğidir.

9- İçinde Kürt kelimesi geçen dernek, birlik ve kuruluşlara izin verilmelidir.

Neuilly Antlaşması?nın IV. Bölümünde, Bulgaristan idaresinde bulunan azınlıkların hakları düzenlenmektedir. 50. ve 58. Maddeler arasında yer alan bu bölümde, azınlık hakları açısından ileri sayılabilecek nitelikteki hükümler dikkat çekmektedir. Ayrıca, Bulgaristan söz konusu antlaşmanın azınlıklarla ilgili bölümünün 49. Maddesinde ifade edildiği gibi, temel bir yasa olarak tanınacak; hiçbir yönetmelik ve karar bu hükümlere aykırılık teşkil etmeyecektir. Diğer bir ifadeyle, Bulgaristan için söz konusu antlaşma, normlar hiyerarşisinde anayasanın üzerinde yer bulmaktadır.

İlle de yazılacaksa dağlara taşlara daha kapsayıcı sözler yazılmalıdır.

10 Şubat 1947 tarihli Bulgar Barış Antlaşması?nın tam metni için bkz. http://untreaty.un. org/unts/1_60000/2/2/00002057. pdf, 26 Ocak 2010.

3- 1913 Antlaşması ve Müftülüklerle İlgili Sözleşme

1- Resmi okullarda nasıl ki İngilizce, Almanca dersi varsa Kürtler için Kürtçe dersi de olmalıdır. Bunu yeterli görmeyip anadilinde eğitim görmek isteyenlere alternatif çözümler üretilmelidir.

3. Neuilly Antlaşması?nı Ortadan Kaldıran BM Kararı

Bulgaristan Neuilly Antlaşması ortadan kalksa bile Lozan Antlaşması?nın azınlık hükümleriyle bağlı olmadığını varsayarak, 1925 Ankara Dostluk Antlaşması?nın ilgili maddesini tek taraflı olarak kendi lehine yorumladığı anlaşılmaktadır.

Bkz. Bulgar Barış Antlaşması?nın 2. ve 3. Maddeleri. Ayrıca, Şimşir, Bulgaristan Türkleri, ss. 494-495.

4- Neuilly Antlaşması - 1919

2- Türkçe dersi zorunlu olmak şartıyla Özel okullarda Kürtçe eğitim yapabilme hakkı tanınmalıdır.

7- Seçim barajı düşürülmeli her kesimin kendisini mecliste temsil etmesi sağlanmalıdır. Siyasi partiler yasasındaki Türkçe dışındaki dillerle propaganda yapılamaz maddesi kaldırılmalıdır.

? Azınlıklar, devlet memurluğuna girebilecekler; istedikleri mesleği veya zanaatı seçebilecekler,

http://daccess-dds-ny.un. org/doc/UNDOC/GEN/GL9/006/98/PDF/GL900698. pdf?OpenElement, 20 Ocak 2011.

Kamuran Özbir, Bulgar Yönetimi Gerçeği Gizleyemez, Son Havadis Yayınları, İstanbul, 1986, s.36.

Neuilly Antlaşması?nın tam metni için bkz. Halil Şimşek, Türk-Bulgar İlişkileri ve Göç, Harp Akademileri Basımevi, İstanbul, 1999, ss. 281-282.

Öte yandan, Neuilly Antlaşması hukuken bütün varlığını yitirse de; Türkiye ile Bulgaristan arasında 1925 yılında tesis edilen Dostluk Antlaşması?nın ekli Protokolü?nde yer alan A bendinin 2. cümlesi, Bulgaristan?ın bünyesindeki azınlıklar için Lozan Antlaşması?nın geçerli olduğunu ifade etmektedir. Diğer bir deyişle, Bulgaristan azınlıklar konusunda Lozan Antlaşması?nı uygulamakla mükelleftir ve söz konusu Antlaşma hiyerarşik olarak Bulgaristan Anayasası?nın üzerinde yer almaktadır.

Söz konusu maddeden de anlaşıldığı üzere, 1925 Ankara Dostluk Antlaşması?yla Bulgaristan, ülkesinde yaşayan Türklere yönelik bir takım yükümlülükler altına girmiştir. Bu kapsamda, Bulgaristan?daki Türk azınlık Neuilly Antlaşması?nın azınlık hükümlerinden faydalanırken; Türkiye?deki Bulgar azınlık da Lozan Antlaşması?nın azınlıklarla ilgili maddelerinden istifade edecekti. Dolayısıyla, Neuilly, Lozan ve 1925 Ankara Dostluk Antlaşmaları arasında sıkı bir bağ bulunmaktadır.

4 unsur, sana her istediğini verdiler... daha gözün doymadı mı?

? Bulgaristan topraklarında yaşayan azınlıklara tam eşitlik sağlanacak,

?İki Hükümet, azınlıkların korunmasına ilişkin olarak, Neuilly Antlaşması?nda yazılı hükümlerin tümünden Bulgaristan?da oturan Müslüman azınlıklarını ve Lozan Antlaşması?nın tümünden Türkiye?de oturan Bulgar azınlıklarını yararlandırmayı karşılıklı olarak yükümlenirler. Neuilly ve Lozan Antlaşmalarından herhangi birini imzalayan Devletlerin azınlıklar konusunda sahip oldukları tüm hakları Bulgaristan Türkiye?ye, Türkiye de Bulgaristan?a karşılıklı olarak tanır.?

1). Neuilly Antlaşmasında Azınlıklar Konusu

Hakkında - Arşivi

11-Dağdakileri ovaya indirecek çözümler üretilmelidir

Türkiye Cumhuriyeti?nin kurulmasının ardından, Ankara yönetimi pek çok devletle yaptığı antlaşmaların benzerini Bulgaristan?la da tesis etmiştir. Türk-Bulgar Dostluk Antlaşması, iki devlet arasında?bozulmaz bir dostluk? ve devletler hukuku ilkelerine uygun olacak biçimde diplomatik ilişkilerin kurulacağını; iki ülke arasında bir ticaret, bir oturma ve bir de hakemlik antlaşması yapılacağını öngörmektedir. Oturma Sözleşmesi Ankara Dostluk Antlaşması?nın imzalandığı gün tesis edilmiştir.

3- Kürtçe yayın hiçbir sınırlamaya tabi tutulmadan serbest olmalıdır, bu konuda Türkçe yayınlar hangi kurallara tabi ise Kürtçe yayınlar da aynı kurallara tabi olmalıdır. Lozan anlaşmasının 39. maddesinde her kesim için yayınların serbest olacağı hükme bağlanmıştır.

Sabahları okulda okutulan?Andımız? ya kaldırılmalı ya da -eğitsel değeri olduğu düşünülüyorsa- sözleri etnik anlayıştan arındırılarak yeniden düzenlenmelidir.

9- İnsan Haklarıyla İlgili Çeşitli Avrupa Anlaşmaları

Uluslararası hukukta antlaşmaların yorumlanması ilke ve tekniklerine bağlı olarak, Lozan Antlaşması?nın Bulgaristan?daki azınlıklar açısından geçerliliğine bakıldığında, bu noktada da gerek temel yorum ve tamamlayıcı yorum kuralları gerek diğer bazı yorum teknikleri , söz konusu antlaşmanın Bulgaristan için bağlayıcı olacağını işaret etmektedir.

10- Devlet vatandaşlarına etnik kimlik dayatma anlayışından vazgeçmelidir. Bu çerçevede anayasanın 66. maddesindeki?Türk Devleti'ne vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk'tür? ifadesi tamamen kaldırılmalı veya ülkedeki tüm etnik grupları içine alan bir tanımlama yapılmalıdır. Ör: Türkiyeli, Türkiye halkı, Türkiye vatandaşı, Anadolulu vb.

Sözkonusu Türkler olunca bak ne güzel de hak hukuğu hatırlıyorsunuz. Bulgaristandaki Türkler tabiki bu haklara sahip olmalı ama Türkiyedeki Kürtler için benzeri haklardan bahsettiğimizde niye küplere binersiniz?

Bulgaristan, ?ırk, cinsiyet, dil veya din farkı gözetmeksizin? ülkesinde bulunan vatandaşlarının tüm insan hakları ve temel özgürlüklerden yararlanmasını sağlamak ve ayrımcı nitelikte olabilecek mevzuatını kaldırmakla yükümlü olduğu halde, bu hükümleri açıkça ihlal etmiştir. Zira 1950 yılından sonra, Sofya Yönetimi ülkesindeki Türklere yönelik ayrımcı politikalar izlemeye başlamış; Türk azınlığa yönelik?ötekileştirme? ve göçe zorlama siyasetini takip etmiştir. Bulgar devletinin Soğuk Savaş dönemi esnasında Türkleri zorla?Bulgarlaştırma? eylemlerine giriştikleri göz önünde bulundurulursa; 1947 Bulgar Barış Antlaşması?nın 2. ve 3. Maddelerinin Bulgaristan hükümetlerince tam aksi istikamette algılandığı anlaşılmaktadır. Ayrımcı mevzuatı ortadan kaldırmaya yönelik 3. maddenin, Bulgaristan?ın?tek Bulgar milleti yaratma? politikalarına temel oluşturmuş olabileceği veya en azından Sofya yönetimince kasıtlı olarak böyle idrak edilmiş olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Öte yandan, ayrıntılı bir biçimde inceleneceği üzere, Bulgaristan Türklerinin Soğuk Savaş döneminde yaşadığı zorlu ve baskı dolu günleri 1950 yılıyla birlikte başlamış ve 1989?da Jivkov rejiminin sona ermesine kadar sürmüştür. Ne var ki, Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konsey?de Neuilly Antlaşması ile ilgili olan kararın alınma yılı da 1950?ydi.

Kader ÖZLEM

Görüldüğü üzere, 27 Kasım 1919 tarihli Neuilly Antlaşması azınlık hakları açısından hayli zengin hükümler içermektedir. Bu bölümde azınlıkların hak ve menfaatlerinin gözetildiği ifade edilebilir. Ayrıca, Sofya yönetimi 57. madde ile antlaşmanın Milletler Cemiyeti tarafından güvence altına alınmasını kabullenmiştir.

6- 10 Şubat 1947 tarihli Bulgar Barış Antlaşması

Aşağıdaki haklar anayasal güvenceye kavuşturulmadan gözüm doymaz:

? Bulgar devleti din, dil, ırk ve milliyet ayrımı gözetmeyecek,

1947 Bulgar Barış Antlaşması güncel anlamda halen yürürlüktedir. Ancak, Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konsey?de alınan 7 Nisan 1950 tarihli E/CN.4/367 no. lu karar ile Neuilly Antlaşması?nın azınlık hükümlerinin yerini 10 Şubat 1947 Bulgar Barış Antlaşması?nın ilgili hükümlerinin alacağına yönelik belirtilen ifade, Bulgaristan Türklerinin Neuilly Antlaşması?ndan doğan azınlık haklarında bir gerilemenin yaşanmış olduğunun ifadesidir. Zira 1947 Barış Antlaşması?nda azınlık ifadesine dahi yer verilmemiş ve bununla ilintilendirilebilecek hususlar iki maddede açıklanmıştır.

olur, bir de liderin gibi özgürleştirecen kızlar verelim...

Uluslararası hukuksal perspektiften değerlendirildiğinde, ortaya çıkan genel tablo Lozan Antlaşması?nın Bulgaristan?daki azınlıklar açısından yürürlükte olması gerektiği yönündedir. Bu doğrultuda, Lozan Antlaşması?nın azınlıklarla ilgili olan 37-45. maddelerinin Bulgaristan Türk ve Müslümanları açısından hangi noktalarda kazanımlar getirdiği ayrı ve daha geniş bir çalışma konusu olsa da; güncel anlamda azınlığın yaşadığı pek çok soruna çözüm olabilecek niteliktedir. Anadilde eğitim hakkı, azınlığın kendi eğitim ve öğretim kurumlarını kurmak, Devlet veya yerel yönetim bütçelerinden azınlık unsurların yoğun olarak yaşadığı yerlere ödeneklerin ayrılması, azınlığın din ve hayır işleri kurumlarına her türlü kolaylık ve izinlerin sağlanması gibi bir dizi sorun Lozan Antlaşması?nın ilgili hükümlerinin uygulanmasıyla kendiliğinden çözülebilecektir. Bu doğrultuda özellikle güncel olarak Bulgaristan?da yaşanan Başmüftülük krizine de ayrı bir perspektif getirilmektedir.