İyiliklerin en faziletlisi, insanın aynı mecliste bulunduğu kimselere ikram etmesidir. Şu ayette buna bir işaret vardır: ?Eğer Allah, insanların bir kısmının kötülüğünü diğerleri ile savmasaydı, yeryüzü fesada giderdi.? Denilmiştir ki: ?İnsanlar arasındaki rağbet, korku, utanma ve idare etme ahlakı ile nice kötülükler ortadan kalkar.?

Hayırda hayat vardır, hemde sonsuz huzurlu güzel bir hayat

?Ben babana senden daha sevimli idim. Sen de bana oğlumdan daha sevimlisin. Sana iki şey tavsiye edeceğim; onları iyi muhafaza et: Müminlere karşı ihlaslı ve samimi davran; günahkarlara da onların yaptıklarının tersi ile muamele et. Hiç şüphesiz, günahkar kimse, senin güzel davranışına razı olur. Müminlere karşı samimi davranman ise senin üzerine bir haktır.?

bir nevi ikiyüzlülük, bir nevi kendinden ödün verme, herkesin fıtratına uymaz bu durum.

?İnsanlara ahlaklarına göre davran; benimle senin arandaki hukuku da güzel yap.? Bazı rivayetlerde şöyle buyrulmuştur:

Abdullah b. Abbas : ?Onlar kötülüğü iyilikle savarlar.? ayetinin tefsirinde şöyle demiştir: ?Onlar, kötü söz ve eziyet türü işleri selam ve idare gibi güzel ahlakla savarlar.?

Hz. Ali?nin torunlarından Muhammed b. Hanefiyye , şöyle demiştir: ?Görüşmek zorunda olduğu kimselerle iyi geçinmeyen kimse hikmet ehli olamaz. Bu, Yüce Allah?ın kendisi için bir çıkış ve kurtuluş yolu yaratana kadar devam etmelidir. Muttaki/güzel ahlaklı olmayan kimselerle yapılan muameleler ve konuşmalar, zaruri bir halden kaynaklanmalıdır. Güzel ahlaklı kimselerle beraberlik ve dostluk ise, iradeyle yapılan güzel bir tercihin sonucu olmalıdır.?

Yukarıda geçen: ?Müminlere karşı samimi ol, günahkarlara karşı ise, onun yaptıklarının aksine güzel davran? sözü de bu manadadır.

Hz. Davud ile ilgili haberlerde rivayet edildiğine göre o, Allahu Teala?ya: ?Ya Rabbi! Benim durumum nasıl olur; bütün insanlar beni severse, benimle senin arandaki durumu en güzel şekilde nasıl korurum? diye sordu. Allahu Teala kendisine şöyle vahyetti:

Ondan önce Sahabeden Ebu?d-Derda ise söyle demiştir: ?Biz bazı insanların yüzüne karşı zahiren güleriz; halbuki kalbimiz ona lanet eder.?

Halis ve samimi olmak kalp ile olur ve Yüce Allah için sevilip kardeş diye kabul edilen kimselere uygulanır. Asıl durumu kötü insana farklı davranmak ise, alış veriş gibi dünya işlerinde ve karşılaşıldığı zamanlarda olur. Bu söylediğimizi açıklar manada şu söz nakledilmiştir:

Şa?bi, Sa?sa? b. Savcan?dan naklettiğine göre; o kardeşinin oğlu Zeyd?e şöyle demiştir:

?Dünya ehline, onların durumuna göre davran; ahiret ehline karşı da ahiret ehlinin ahlakıyla muamele et.?

Ayetin devamı şöyledir:

Allahu Teala?nın Hz. Musa?ya vahyettiği haberlerin birisinde şöyle denmiştir: ?Eğer bana itaat edersen, müminlerden pek çok kardeşin olur.?

?İnsanlarla beraber olduğunda zahiren onlar gibi davran, fakat kalbinle onlardan uzak dur.?

Bunun manası şudur: İnsanlara iyilikte bulunursan, onlara karşı şefkatli davranırsan, kalbini temiz tutup kimseye haset etmezsen, seni seven kardeşin çoğalır.

?Böyle yaparsan bir de bakarsın ki seninle aranda düşmanlık bulunan kimse senin yakın, candan bir dostun oluvermiş.?

?Sen kötülüğü en güzel şekilde sav.? Ayetinin tefsirinde: en güzel muamelenin selam olduğu söylenmiştir.

Bunun manası, karşı tarafı idare etmektir. Bu şekilde ondan gelecek kötülük ve eziyetler defedilir.