Bugün yayınladığım bu fotoğrafların sahibi olan Yurdun Söğütlügil, Ali Rıza Efendi'nin kardeşinin oğlu Salih Bey'in kızlarından Vüs'at Erbatur'un kızı Nesrin Hanım'ın oğlu, şimdi 60 yaşında ve İstanbul'da yaşıyor.

ATATÜRK, amcasının oğlu Salih Efendi'nin çocuğu olan ve sonra "Erbatur" soyadını alacak olan Necati Bey'in nişanını Dolmabahçe Sarayı'nda yapmış ve nişan ile ilgili haberler, İstanbul gazetelerinde de yeralmıştı.

Atatürk'ün amcasının oğlu olan Salih Efendi, Selanik'ten Üsküp'e göçeder, orada Rüsumat yani gümrük başkatipliği yapar ve bu vazifeden emekli olur. İki defa evlenmiştir, ilk hanımının adı Faika, ikincisinin adı Müberra'dır. Faika Hanım'dan Zeliha adında bir kızı, Müberra Hanım'dan da Nafia, Vüs'at, Zeynep, Kemal ve Necati isimlerinde üç kızı ile iki oğlu vardır. Aile bugün hiçbiri hayatta olmayan bu çocukların evlatlarından devam etmekte ve torunlar Söğütlügil, Orcay, Kanıpak, Anul, Özdamar, Evyapan, Altay, Apaydın, Gülenç, Erbatur, Yorgancı, Tosun ve Eke soyadlarını taşımaktadırlar.

Aydemir'in eserinin ilk cildinin sonunda yeralan bu soyağacında, Atatürk'ün hem anne, hem baba tarafından akrabaları yeralıyordu. Ancak, yayında Zübeyde Hanım'ın ailesinin eksik olmasının yanısıra, baba tarafında da bazı hatalar vardı. Mesela, Atatürk'ün büyükbabası Kırmızı Hafız Ahmed Efendi'nin torunu olan Salih Efendi şecerede "oğul" olarak gösteriliyor, Ahmed Efendi'nin oğlu Hafız Mehmed Efendi soyağacında bulunmuyor ve Salih Efendi'nin ailesinden de iki oğlu dışında hiçkimse yeralmıyordu.

Neden yapılmadığı ise, işin bir başka tarafıdır. Tarihçilerimiz soyağacı konusuna pek meraklı değildir, meraklı olanları da işi başka taraflara götürmeye heveslidirler ama Atatürk konusunda bugüne kadar dünya kadar yayın yapan devlet de her nedense eksiksiz bir soyağacının çıkartılması konusunda hiçbir yayında bulunmamıştır.

"Reisicumhur Hazretleri'nin amucaları merhum Salih Bey'in mahdumları Necati Bey ile Rüsumat-ı Sabık Hey'et-i Teftişiye Reisi merhum Aziz Bey'in kerimesi Fethiye Semiha Hanımefendi'nin nişan merasimi, dün Dolmabahçe Sarayı'nda icra edilmiştir. Merasimde tarafeyn aileleleri erkanı ile ehibba hazır bulunmuşlardır. Saadet temenni ederiz".

Cumhuriyet Gazetesi'nde 29 Eylül 1927'de çıkan "Dolmabahçe Sarayı'nda Dünkü Nişan Merasimi" başlıkla haberde davetlileri nişana gelişleri sırasında gösteren bir fotoğraf bulunuyor ve resimaltında "Gazi Hazretleri'nin amucazadeleri Necati Beyefendi'nin nişan merasimine med'uvv bulunan hanımlarla beyler dün saraya girerlerken" yazıyordu.

Kırmızı Hafız Ahmed Efendi'nin oğlu ve Atatürk'ün babası Ali Rıza Bey'in kardeşi Hafız Mehmed Emin Efendi'nin çocuğu Salih Efendi'nin ailesinin hikayesi, şöyle:

Bunda "Atatürk'ün şeceresi bilinmesin, ardından yeni bir hanedan yaratılmasın" şeklindeki tuhaf bir düşüncenin yahut kastın mı tesiri vardır, maalesef bilmiyoruz. Tek bildiğimiz, tekrar söyleyeyim, Atatürk'ün doğumunun üzerinden 128, vefatından buyana da 71 sene geçmiş olmasına rağmen, teferruatlı ve gerçek bir soyağacına hala sahip olamamamızdır.

Ailenin varlığından, bundan senelerce önce yayınlanmış olan bazı yazılar vasıtasıyla haberdardım ama tanışma fırsatım olmamıştı. Hafta içerisinde, aile mensuplarından Yurdun Söğütlügil ile tanıştım, buluştuk, ailesinden bahsetti, elinde bulunan aile evrakını ve eski fotoğrafları da getirdi. Bugün bu sayfada yayınladığım resimler, Yurdun Bey'den aldığım fotoğraflardır.

Başka türlü ifade edeyim: Atatürk'ün doğumunun üzerinden 128, vefatından buyana da 71 sene geçmiş...

Türkiye'deki üniversitelerde bugün dünya kadar İnkılap Tarihi bölümleri vardır ama Cumhuriyet'in 86. yılında bile önümüzde hala çözülememiş böyle muammaların varolması, hem üniversitelerin bu bölümleri, hem de tarih bakımından çok büyük bir ayıptır!

Salih Efendi'nin tam soyağacını, Burhan Göksel, 1987'de yayınladığı "Atatürk'ün Soykütüğü Üzerine Bir Çalışma" isimli eserinde yayınladı.

Şimdi kendi kendimize bir soru soralım ve cevabını bulmaya çalışalım:

Yazar Murat Bardakçı

En mükemmel soyağacında bile maalesef yanlışlar var

Atatürk'ün doğumunun üzerinden 128, vefatından buyana 71, Cumhuriyet'in ilanının üzerinden de 86 sene geçti ve ortada hala bir tuhaflık var: Bu kadar senedir, Atatürk'ün tam bir şeceresi, yani soyağacı maalesef yayınlanmadı. Modern Türkiye'nin tarihi bakımından son derece önemli olan bu konuda bugün küçük bir katkı yapıyor ve Atatürk'ün ailesinin bazı üyelerini yazıyorum. İşte, Atatürk'ün amcazadeleri ve ailenin mensubu olan Yurdun Söğütlügil...

Bugün bu konuda ileride yapılacak olan araştırmalara bir katkıda bulunuyor ve Atatürk'ün amcası, yani babası Ali Rıza Bey'in kardeşi Hafız Mehmed Emin Efendi'nin ve onun oğlu Salih Efendi'nin ailesini yazıyorum.

Salih Efendi'nin çocukları, 1920'li senelerde Üsküp'ten İstanbul'a gelir ve burada yerleşirler. Türkiye'de o sırada Cumhuriyet ilan edilmiş, Mustafa Kemal Paşa cumhurbaşkanı olmuştur. Paşa akrabalarıyla alakadar olur, ailenin bazı gençlerinin askerliklerini yanında, yani Çankaya Köşkü'nde yapmalarını sağlar ve vefatından sonra kızkardeşi Makbule Atadan da kuzenleriyle hep temas halinde bulunur.

Elimizde şu anda, Atatürk'ün soyağacını mükemmel bir şekilde çıkartabilmeye yarayacak çok sayıda isim ve belge bulunuyor ama ailenin bazı mensupları hakkında hala hiçbir bilgiye sahip değiliz. Mesela, Hafız Mehmed Emin Efendi'nin Rukiye isimli bir Arap cariyeden devam eden nesli nerede? Atatürk'ün babası Ali Rıza Efendi'nin kızkardeşi Nimeti Hanım'ın torunları kimler? Anne tarafından, yani Zübeyde Hanım'ın kardeşlerinin soyu nereye uzanıyor, bilmiyoruz.

ATATÜRK'ün bugüne kadar yayınlanmış ama gene de tam olmayan en mükemmel soyağacını, en etraflı Atatürk biyografisi "Tek Adam"ın yazarı Şevket Süreyya Aydemir çıkarmıştı.

Merak edip aradığınız takdirde bulamazsınız, zira böyle bir çalışma her nedense yapılmamıştır ve yoktur!

Haberde ise, şöyle denmekteydi:

2009'u da tamamlamak üzereyiz. Bu sene Atatürk'ün doğumunun 128., hayata veda etmesinin 71., Cumhuriyet'in ilanın da 86. yıldönümü...

Atatürk, kuzenini Dolmabahçe Sarayı'nda nişanlamıştı

Aradan geçen bu uzun seneler zarfında Atatürk'ün tam bir şeceresi, yani soyağacı çıkartılıp yayınlandı mı? Yani hem anne hem baba tarafından ailesinin nerelere uzandığı, dedelerinin, amcalarının, halalarının, dayılarının kimler olduğu, bu aile büyüklerinin soylarının devam edip etmediği, Atatürk'ün şu anda hayatta bir akrabasının yahut akrabalarının bulunup bulunmadığı hususlarında konuyu tam olmasa bile tama yakın şekilde ele alan bir çalışma yapıldı mı?