Eğer O'na hürmet etmeyip, O'nun sarayından istifade ettiğiniz halde, size verdiği bütün hediyeleri kıymetsiz görerek saray sahibine hakaret ederseniz, sizi hapislere atacak ve ebedi pişman olacaksınız"

Elbette anladın ki: O Hakim-i Zişan; bu kasrı, şu mezkur maksadlar için bina etmiştir. Şu maksadların husulü ise, iki şey?e mütevakkıftır:

Ey kardeş 8 yaşından beri okumamışsan, bu hakikatlere uzak kalmışsın demektir. gayret et Saray Sahibi'nin rızasını kazanmaya bak.

İkincisi: Ahali, o Üstadın sözünü kabul edip dinlemesidir. Demek, vücud-u Üstad vücud-u kasrın daisidir ve ahalinin istimaı , kasrın bekasına sebebdir. Öyle ise denilebilir ki: Şu Üstad olmasaydı, o Melik-i Zişan şu kasrı bina etmezdi. Hem yine denilebilir ki: O Üstadın talimatını ahali dinlemedikleri vakit, elbette o kasr tebdil ve tahvil edilecek.

Hem o hazinelerde her çeşit cevahir, elmas ve zümrüt bulunuyormuş.

Diğeri: Gayrın nazarıyla baksın.

Daha bunun gibi, ona ve o makama münasib sözleri seyircilere söyledi. Sonra, giren ahali iki güruha ayrıldılar:

Sonra aktar-ı memleketindeki ahali ve raiyetini, seyre ve tenezzühe ve ziyafete davet etti.

Bir vechi: Bizzat nazar-ı dekaik-aşinasıyla görsün.

Hem kemalatça sanayi-i garibede pek çok mahareti varmış.

Hem şu görünen in'am ve ikramlar ile, size şefkatini ve merhametini gösteriyor. Siz dahi şükür ile O?na hürmet ediniz.

Eğer O'na saygı gösterirseniz, kendinizi O'na sevdirirseniz, sizi bu saraydan alıp daha güzel bir sarayına davet edecek ve orada hep mutlu olacaksınız, istediğiniz herşey karşılanacak.

Kendini tanımış ve aklı başında ve kalbi yerinde oldukları için, o sarayın içindeki acaiblere baktıkları zaman dediler: ?Bunda büyük bir iş var.?

Hem, nihayetsiz ulum-u bediaya ilim ve ıttılaı varmış.

Birinci güruhu:

--Bir temsili hikayecik--

elinize sağlık çok güzel bi paylaşım.

saray sahibini tanıyan ve O'nun sevgisini kazanmaya çalışanları akılsızlıkla suçlayanların ne kadar zarar ettikleri, ne kadar divanece hareket ettikleri ve ne kadar akılsızlık ettikleri anlaşılır.

Her cemal ve kemal sahibi, kendi cemal ve kemalini görmek ve göstermek istemesi sırrınca; o sultan-ı zişan dahi istedi ki, bir meşher açsın, içinde sergiler dizsin; ta nasın enzarında saltanatının haşmetini, hem servetinin şa?şaasını, hem kendi san?atının harikalarını, hem kendi ma?rifetinin garibelerini izhar edip göstersin.

Hem gizli pek acaip defineleri varmış.

Sonra bir Yaver-i Ekremine sarayın hikmetlerini ve müştemilatının manalarını bildirerek Onu üstad ve tarif edici tayin etti.

elinize saglık

elbette saray sahibinin memuru olduğu aşikare görünen bu zatın sözlerini dinlemeyip, sarayda istediği gibi yaşayan, canının her istediğini yapan, saray sahibine ve onun memuruna hakaretler yağdıran,

İkinci güruh ise;

"Şu sarayın sahibi, bu sarayı yapmasıyla, kendini size tanıttırmak istiyor. Siz dahi O?nu tanıyınız ve güzelce tanımağa çalışınız.

Hem hesabsız fünun-u acibeye ma?rifeti, ihatası varmış.

Siz dahi O?nu tanıyınız ve güzelce tanımağa çalışınız.

Hem şu kemalatının asarıyla, ma?nevi cemalini size göstermek istiyor. Siz dahi O?nu görmeğe ve teveccühünü kazanmağa iştiyakınızı gösteriniz.

bir vakit uykuya dalıp kendinizden geçmişsiniz, uyandığınızda bir bakıyorsunuz ki gayet muhteşem bir sarayın içindesiniz, ne tarafa baksanız hayretler içinde kalıyorsunuz, her eşya, her şey duvarlarından halılarına masalarına tabaklarına lambalarına yataklarına varıncaya kadar herşey milyonlar lira kıymetinde sanatlı. istediğiniz ne varsa bulunuyor. sarayın hizmetçileri sabah öğle ve akşam sofralar kuruyorlar, hoşunuza giden ne kadar güzel yiyecek ve içecekler varsa bulunan o sofralardan afiyetle yiyor içiyorsunuz, hizmetçiler her vakit ayrı bir sofra kurup kaldırıyorlar. en güzel döşeklerde yatıyor, eğleniyorsunuz.

Çünki: Anlaşılmaz bir kitab, muallimsiz olsa; manasız bir kağıttan ibaret kalır.

Herbir taifeye layık bir sofra tayin etti.

Sani?-i Zişan?ın düsturlarına karşı edebsizlikte bulundular. Saray sahibinin askerleri de onları tutup, öyle edebsizlere layık bir hapse attılar.

Bir zaman bir sultan varmış; servetçe onun pek çok hazineleri vardı.

Hem şu tezyinatla kendini size sevdirmek istiyor. Siz dahi O?nun san'atını takdir ve işlerini istihsan ile kendinizi O?na sevdiriniz.

Ey benimle bu hikayeyi dinleyen arkadaş!

Birisi: Şu gördüğümüz ve nutkunu işittiğimiz üstadın vücududur. Çünki: O bulunmazsa, bütün maksadlar beyhude olur.

?Acaba tılsımı nedir, içinde ne var? deyip düşünürken, birden o muarrif üstadın beyan ettiği nutkunu işittiler.

vayyy ayetül kübra...

Hem bu gördüğünüz ikramlarla, size muhabbetini, şefkatini ve merhametini gösteriyor. Siz dahi O'na itaat ile teşekkür ederek O?na muhabbet ediniz O'na saygınızı gösteriniz.

keşke anladığını bize yazsaydın, ben bunları 8 yaşımda okumuştum kelimelere aşinayım hemen anlıyorum ama risale okumayan biri, ne diyo bu diyip gidecektir...

Şahane bir surette dairelere, menzillere taksim ederek hazinelerinin türlü türlü murassaatıyla süslendirip kendi dest-i san'atının en latif, en güzel eserleriyle zinetlendirip, fünun-u hikmetinin en incelikleriyle tanzim edip düzelterek ve ulumunun asar-ı mu'cizekaraneleriyle donatarak tekmil ettikten sonra, herbir taam ve ni?metlerinin bütün çeşitlerinden en lezizlerini cami' sofralar, o sarayda kurdu.

akılları bozulmuş, kalbleri sönmüş olduklarından, saraya girdikleri vakit, nefislerine mağlub olup lezzetli taamlardan başka hiç bir şey?e iltifat etmediler; bütün o mehasinden gözlerini kapadılar ve o üstadın irşadatından ve şakirdlerinin ikazatından kulaklarını tıkadılar.

Anladılar ki: Bütün esrarın anahtarları Ondadır; Ona müteveccihen gittiler ve dediler:

?Esselamü Aleyke ya Eyyühel Üstad! Hakkan, şöyle bir muhteşem sarayın, senin gibi sadık ve müdakkik bir muarrifi lazımdır. Seyyidimiz sana ne bildirmişse lütfen bize bildiriniz.?

Hem bütün şu gördüğünüz masnuat ve müzeyyenat üstünde birer mahsus sikke, birer hususi hatem, birer taklid edilmez turra koymakla, herşey kendisine has olduğunu ve kendi eser-i desti olduğunu ve kendisi tek ve yekta, istiklal ve infirad sahibi olduğunu size göstermek istiyor. Siz dahi O?nu; tek ve yekta ve misilsiz, nazirsiz bihemta tanıyınız ve kabul ediniz.?

Bu hikmete binaen, cesim ve geniş ve muhteşem bir kasrı yapmağa başladı.

Ey kardeş! Eğer hikmet-i alemin tılsımını ve hilkat-i insanın muammasını ve hakikat-ı salatın rumuzunu bir parça fehmetmek istersen, nefsimle beraber şu temsili hikayeciğe bak:

Ta cemal ve kemal-i ma?nevisini iki vecihle müşahede etsin:

Üstad ise, evvel zikri geçen nutukları onlara dedi. Bunlar güzelce dinlediler, iyice kabul edip tam istifade ettiler. Padişahın marziyyatı dairesinde amel ettiler.

mümkün değil tabiki teşekkürler sizin gibi insanların olduğunu düşünmek mutluluk ve huzur veriyor bizlere...

Şu kasrın meliki olan seyyidimiz, bu şeylerin izharıyla ve bu sarayı yapmasıyla, kendini size tanıttırmak istiyor.

Hayvan gibi yiyerek uykuya daldılar.

Hem anladılar ki: Beyhude değil, adi bir oyuncak değil. Onun için merak ettiler.

on beş gün bu böyle devam ediyor size hiç kimse karışmıyor. güya size mühlet verilmiş gibi.. sonra bir zatın sesini işitiyorsunuz ki o saraya sizin gibi gelen herkese ders veriyor. yaklaşıp bakıyorsunuz, şöyle dediğini işitiyorsunuz:

Onların şu edebli muamele ve vaziyetleri o Padişahın hoşuna geldiğinden onları has ve yüksek ve tavsif edilmez diğer bir saraya davet etti, ihsan etti.

Hem şu sarayı gayet güzel sanatlarıyla süslemekle kendini size sevdirmek istiyor. Siz dahi O?nun san'atını ve işlerini takdir ederek kendinizi O?na sevdiriniz.

Diyor ki:

?Ey ahali;

İçilmeyen, fakat bazı şeyler için ihzar edilen iksirlerden içtiler. Sarhoş olup öyle bağırdılar, karıştırdılar; seyirci misafirleri çok rahatsız ettiler.

Öyle sehavetkarane, san'atperverane bir ziyafet-i amme ihzar etti ki, güya herbir sofra, yüz sanayi-i latifenin eserleriyle vücud bulmuş gibi kıymetli hadsiz ni'metleri serdi.

Hem bu gördüğünüz ihsanat ile, size muhabbetini gösteriyor. Siz dahi itaat ile O?na muhabbet ediniz.

Hem öyle bir Cevvad-ı Melik?e layık ve öyle muti ahaliye şayeste ve öyle edebli misafirlere münasib ve öyle yüksek bir kasra şayan bir surette ikram etti... daimi onları saadetlendirdi.

İşte o muarrif üstadın herbir dairede birer avenesi bulunuyor. Kendisi en büyük dairede şakirdleri içinde durmuş, bütün seyircilere şöyle bir tebligatta bulunuyor.

Ta ki, sarayın Saniini, sarayın müştemilatıyla ahaliye tarif etsin ve sarayın nakışlarının rumuzlarını bildirip, içindeki san'atlarının işaretlerini öğretip, derunundaki manzum murassalar ve mevzun nukuş nedir? Ve ne vecihle saray sahibinin kemalatına ve hünerlerine delalet ettiklerini, o saraya girenlere tarif etsin ve girmenin adabını ve seyrin merasimini bildirip, o görünmeyen sultana karşı marziyyatı dairesinde teşrifat merasimini tarif etsin.

Saray'a girip güzellikleri görüp de, paylaşmamak mümkün mü? demeet kardeş.