Dahomey

Ülkede dini eğitim veren küçük medrese ve kursların bulunması meseleyi çözmemiştir. Camilerde verilen din eğitimi de yetersiz kalmaktadır. Parakou, Cugu, Nikki, Dumbagu ve Luma şehirleri İslami eğitim açısından önemli birer merkez konumundadırlar. Fakat herkese ulaşmaları mümkün gözükmemektedir.

Belki de asıl ilginci, Beninliler atalarını hürriyetlerinden eden, köleleştiren ve boğaz tokluğuna ve ölümüne çalıştırmak için uzak diyarlara götüren insan tüccarlarının dinine girebiliyorlar. Kölelik bu defa daha sinsi bir biçimde, insani kılıflara bürünmüş olarak geldiği için yanıltıcı oluyor. Değilse Beninlilerin hıristiyanlığa özenmesini

Ahmet MİROĞLU

eyvallah olsun..

Benin?in Eski adı Dahomey?dir. Güneyde Atlas Okyanusu, doğuda Nijerya, batıda Togo ve kuzeyde Burkina Faso ve Nijer Cumhuriyeti?ne komşudur. Yüzölçümü, 112 bin 622 kilometrekare, dil ve etnik bakımdan çeşitlilik gösteren nüfusu ise yaklaşık 9 milyondur. Batı Afrika?nın nüfusu en yoğun ülkelerinden birisidir.

Benin?deki müslümanlar Maliki olup, çoğu Ticaniye ve Kadiriye tarikatlarına mensupturlar. Kuzeydeki müslümanlardan bir kısmı Hamaliye tarikatına mensup iseler de bunların sayısı fazla değildir. Hem değişik tarikatlara girmiş olanlar arasında hem de uygulamadaki din ile kitabi din arasında farklılıklar bulunmaktadır. Benin müslümanlarına acilen sahih dini bilgiler ulaştırılmalıdır.

UNESCO, kölelerin gemilere bindirildiği kumsala bir anıt inşa etmiştir . Kapı şeklindeki anıtın üstündeki yazı geçmişin o karanlık günlerini olanca çıplaklığıyla yansıtmaktadır: ?Dönüşü Olmayan Yol.?

Mahalli önderlerin İslam?a girmeleri ve müslümanların yerli kadınlarla evlenmeleri de İslam?ın yayılmasında etkili olmuştur.

Dönüşü olmayan yol

?Avrupalıların mutluluğu için şekerin ve kahvenin gerekli olup olmadığını bilmiyorum. Fakat bu iki ürünün dünyanın iki kıtasında mutsuzluğa yol açtığını biliyorum. Amerika, ekin yetiştirecek topraklar elde etmek için boşaltıldı; şimdi de bu topraklarla uğraşacak insanları sağlamak için Afrika boşaltılıyor? (Maurice Lengelle, Kölelik, İstanbul 1993)

Hıristiyanların zaman zaman müslümanlara saldırılar düzenlediği görülür. Kilise, Vuduları müslümanlara karşı kışkırtan bir rol üstlenmektedir. Nitekim 1993 Mayıs?ında başkent Porto-Novo?da Vuduların saldırısıyla başlayan çatışmalarda 2 kişi ölmüş, 24 kişi yaralanmıştır.

Benin, irili ufaklı birçok ırmak ve nehre sahip, akarsu kaynakları bakımından zengin bir Afrika ülkesidir. Topraklarının yüzde 29?u tarım alanı, yüzde 4?ü otlak, yüzde 33?ü ormandır. Kıyı şeridine yakın olan kısımları tarıma elverişli düz arazilerden, kuzeybatı kesimini ise dağlık alanlardan oluşmaktadır.

şeker ve kahveyle işim olmaz:PP

Benin?de Ganvie adında bir göl köyü var. Köy, UNESCO tarafından 31 Ekim 1996?da dünya kültürel mirası kapsamında koruma altına alınmış. Qotonou yakınlarındaki Nokove Gölü suları üzerine kurulmuş olan Ganvie, Afrika?nın Venedik?i olarak anılıyor. Köyün nüfusu çoktan 20 bine dayanmış durumda.

ha bu arada benin denen kara parçasınıda yeni öğrendim sayende:)

Köyün ilginç kuruluş öyküsüne gelince, burayı Fon ve Dahomey krallıklarının askerlerinin öfkesinden korkan Tofinu kabilesi halkının?korunma? amacıyla 16. veya 17. yüzyılda kurduğu ifade ediliyor. Ganvie, gerçekten Fon ve Dahomey askerlerinden kaçmak için mi, yoksa köle avcılarının elinden kurtulmak uğruna mı kurulmuştur, bilemiyoruz. Yalnız, o dönemde Dahomey dininin Fon savaşçılarına suya girmeyi yasakladığı belirtiliyor. Dolayısıyla diğer kabileler için kıyı gölü en güvenli sığınak oluyormuş.

o özentiyi bilmem nasıl açıklarsında ben bu gençliğin özentilerini hiç açıklayamıyorum dede nası yapıcez:?

Benin?e çeşitli yollarla giren İslamiyet önce ülkenin kuzeyinden nüfuz etmeye başladı. Mali İmparatorluğu 18. yüzyılda Songay bölgesinde bir ticari koloni oluşturdu ve İslamiyet?in bu bölgede yayılmasında etkili oldu. Buradaki müslümanlar Batı Afrika sahillerindeki ülkelere ticari kervanlar kaldırarak kuzeyden tuz ve diğer ürünlerle birlikte kölelerin güneye, güneyden de kola, altın ve başka malların Nijer bölgesi ülkelerine taşınması yoluyla bölgeler arası ticarette önemli rol oynadılar. Böylece ülkenin kuzeyini güneye bağlayan kervan yolları üzerinde teşekkül eden şehirlerdeki müslüman tüccarlar İslamiyet?in buralarda yayılmasını sağladılar.

Girişte belirttiğimiz gibi Benin, Batılıların Afrika?da kurduğu en büyük köle sevk merkezlerinden biridir. Ünlü köle acentalarından birisi Benin sahillerinde etkinlik göstermiştir.

Ganvie zaman içinde oldukça geniş bir alana yayılmış. Okulu, postanesi, hastanesi, marketi ile tam teşekküllü bir yerleşim birimi halini almış. Hatta köyün ufak bir oteli bile var. Burada kullanılan tek araç?kayık?. Gölün derinliği iki metreyi buluyor.

Köylüler, hayatlarını gayet ilginç mimari özelliğe sahip kulübelerde sürdürüyorlar. Kamış veya sazla örtülü üçgenimsi sivri bir çatıya sahip dört duvardan ibaret yapılar, ağaç kazıkların üstüne oturtulmuş yüzen birer ev görünümünde. Hatta çalışkan insanlar gölün üstünde yapay tarlacıklar, bağ ve bahçeler bile oluşturmuşlar.

1908 yılına dek Benin?in Atlantik kıyısındaki tek limanı Quidah?dır. Zamanın en önemli köle merkezlerinden birisi olan bu küçük kasabada?Kölelerin Yolu? olarak adlandırılan 4 kilometrelik hat üzerinde farklı fetiş, heykel ve Vudu figürleri görülür. Milyonlarca Afrikalı, söz konusu yolu ayaklarındaki prangalarla kat edip buradan Avrupa ve Amerika topraklarına ölesiye çalıştırılmak üzere gönderilmiştir. Köle tacirleri Quidah?a diğer köle merkezlerinde olduğu gibi kale inşa etme ihtiyacı bile duymamışlardır.

İslamlaşma ve Benin?in bugünü

Köle tacirleri zincire vurdukları bu insanları gemiye bindirmeden önce?Yeni Hayata Başlama Ağacı? olarak adlandırdıkları bir ağacın yanına götürür ve etrafında belli sayıda tur attırırlarmış. Fakat anlaşılan o kadar da insafsız değillermiş. Kadınlara?pozitif ayrımcılık? uygularmışlar. Erkekler 9 tur atarken kadınlar iki tur eksik dolanırlarmış, ?yeni hayatlarına? başlamak üzere yola çıkmazdan evvel bu ağacın etrafında.

Genellikle kadınların kullandığı rengarenk yelkenliler, durgun gölün yüzeyinde güzel bir görüntü oluşturuyor.

Benin?de okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 25 civarındadır. Bu gayet düşük oran, Fransız sömürgecilerin yerli halkı kendi dil ve kültürlerine adapte etme çabasıyla bugün bile resmi dilin Fransızca olmasından aynaklanmaktadır.

Çeşitli mahalli Afrika inançlarının yaşadığı ve fetişizmin yaygın olduğu Benin?de halkın önemli bir kısmı putperesttir. Putperest her kabilenin değişik adlarla anılan ve genellikle insanı veya bir hayvanı temsil eden heykel şeklinde bir fetişi bulunmaktadır. Bütün fetişler kutsallığın sembolü şeklinde görülmezlerse de tabiat güçlerinin basitçe kutsallaştırılmasını ifade ederler. Ayrıca yaratıcı ve evreni düzenleyici bir yüce varlık inancına da rastlanır.

Ayrıca Borgu ve civarında yaşayan Baribalar?ın bir kısmı da 19. yüzyılda İslam?a girdiler. Benin?in güneyine İslam?ı getirenler Nijerya?dan Porto Novo, Uida ve Yoruba tüccarları olup, bazıları burada kalarak İslam?ın yayılmasında rol oynadılar.

Ülkede nüfusun dinlere göre dağılımını kesin şekilde tespit etmek mümkün olmamıştır. 1964 tarihli bir kaynak (The Muslim World, II/8, s. 7) nüfusun yüzde 60?ının müslüman, yüzde 11?inin hıristiyan ve kalanın da putperest olduğunu belirtmektedir. Fakat daha yeni kaynaklar müslüman nüfusu yüzde 15 ila yüzde 40 arasında göstermektedir. 2002 nüfus sayımına göre hıristiyanlar yüzde 42.8, müslümanlar yüzde 24.4, vodoun yüzde 17.3, diğer dinlere mensup olanlarsa yüzde 15.5 oranına sahiptirler. Benin, İKÖ ve İslam Kalkınma Bankası üyesidir.

Benin?de İslamiyet?in yayılmasında etkili olan diğer bir gelişme 17. yüzyılın başlarında Songay Devleti?nin Faslılar tarafından ortadan kaldırılması üzerine, bir grup müslümanın ülkenin kuzey bölgelerine gelip yerleşmesidir. Bugün ülkede yaşayan Dendilerin ataları Songay?dan gelen bu müslümanlardır.

Halk, turizmin yanı sıra göl içine suni olarak dikilen sazlıklarla kurulmuş balık tuzakları sayesinde avcılıkla geçiniyor.

nasıl açıklayabiliriz?

:)tebessüm... afiyet olsun...

Diğer taraftan 18. yüzyılda doğu ve kuzeydoğu taraflarından Benin?e gelen ve asıl meslekleri çobanlık olan Pöller de ülkenin orta bölgesine yerleşerek önemli bir müslüman topluluk meydana getirmişlerdir.

20. yüzyılın başında yapılan sayıma göre 16 bin Dendi?den 10 bininin müslüman olduğu anlaşılmaktadır. Önemli ticaret merkezleri olan Cugu, Paragu ve Nikki?de yaşayan Dendiler tarih boyunca müslüman Hevsalarla münasebet halinde bulunmuşlar, onların dil ve kültürlerinden etkilenmişlerdir.

19. yüzyılın ortalarında Brezilyadan geri dönen bir grup müslüman da ülkede İslam?ın yayılmasına hizmet etmiştir. Ayrıca Nijerya?dan ülkeye gelen çeşitli tarikatlara mensup mürşidler bazı şehirlerde zaviyeler kurarak İslam?ın özellikle güney bölgelerde kökleşmesine önemli katkıda bulunmuşlardır.

Kaçmanın bin türlü yolu var

Afrikalıyı anlamak hakikaten zor. Köle pazarının en kurnaz, en hain, en hırçın, en acımasız kaptanının ailesi halen Quidah?da koca bir malikanede ikamet ediyor ve Brezilya?nın fahri konsolosluğu görevini yürütüyor, iyi mi?