Netice olarak; ilmin sebeplerini bir bütün halinde alıp neticeye gitmek gerektir. Bu sebepleri birbirinden bağımsız olarak ele almak, ilmi verileri yegane kaynak kabul etmek, insanlığı yanılgılar içine düşürmüştür. Bu böyle devam ettiği müddetçe de düşürmeye devam edecektir. İnsanoğlu dün yanlış dediğine, bugün doğru demek zorunda kalacaktır. Halbuki bilginin temeline vahyin konulması, havass-ı selime ve akıl ile çerçeve altına alınması bu konuda yegane ve yanıltmaz bir yoldur.

sizin aklınız varsa...

çok derin manalı bir alıntı, düşünenler için...

üstadın her cümlesi şimşek gibi maşşallah..

rica ederim nesil..

Soru: Batı dünyasında bilginin kaynakları kabul edilen pozitivizm, rasyonalizm gibi düşünce akımları hakkında genel tavrımız ve düşüncemiz ne olmalıdır? Bu akımlar ne kadar gerçeği ifade etmektedirler?

İkinci olarak, İslamın bir, aklın kapasitesini aşan temel esasları, bir de akla bırakılan bir yorum alanı vardır. Bu temel esaslar, iman esasları ve ibadetlerdir. Bunları, işaret ettiğimiz gibi, akıl bulup öyle yapamaz ve buralarda mantık yürütülmez. Akıl bunların ne kendilerini, ne de aksini ispat edebilir. Bunlar aklın ötesi ve imanın alanıdırlar. Bunları ancak Allah ve bir elçisi vasıtasıyla bildirir. İnananlar inanırlar inanmayanlar da inanmazlar. Dolayısıyla iman ve ibadet konularında benim mantığım bunu almıyor, ya da bu benim mantığıma çok uygun geliyor demenin fazla bir anlamı olmaz.

İlmin sebeplerinden bir diğeri ise, selim akıldır. İslam?da akılcılık denilen ve günümüzde rasyonalizm diye tarif edilen şeydir bu. Rasyonalizm, kadimden beri devam edegelen ve bilginin yegane kaynağı olarak insan aklını, zihnini kabul ve müdafaa eden bir anlayıştır. Burada selim vasfı, herhangi bir şeye karşı şartlandırılmamış, eşyayı saf ve yalın haliyle algılayıp değerlendirebilen akıl demektir. Ne var ki, rasyonalizm de gerçek ilme ulaşmada tek başına yeterli bir kriter değildir.

Cevap: İslam?a göre ilmin sebepleri üçtür: Bunlardan ilki, havass-ı selime dediğimiz, eskilerin ifadesiyle mubsırat, mesmuat.. gibi duyu organları ve onların ilgi alanı içine giren şeylerdir. Bunu bilginin tek kaynağı kabul eden anlayışa göre; duyu organlarımızla alınamayacak hiçbir şey bilgi ve tecrübe konusu olamaz. Batıda pozitivizm diye adlandırılan bu ekol, her şeyi duyu organları ve tecrübe üzerine bina ettiğinden, yer yer sarsıntıya maruz kalmıştır. En basit bir örnekle bunlar, güneş şuaları altında suya sokulan bir çubuğun, eğik ya da kırık şekilde görülmesini hakikat kabul edip, buna muhalif olan her düşünceyi yerden yere vurmuşlardır.

Bu ifadelerin doğru anlamı şudur:

Ama hissesinden fazlasına göz dikmemek şartıyla.(bilginin diğer 2 kaynağını göz ardı etmemek şartıyla)

O halde her iki ilim sebebinden kaynaklanan yanılgıları, tashih edecek başka bir kaynağa ihtiyaç vardır ki, o da haber-i mütevatir yani vahiydir.

İslam akla ve mantığa kapasiteleri ölçüsünde yer ve değer vermiştir, aklı, dini anlamanın bir aracı kılmıştır. Ancak hiç bir şey gücü üzerinde yük taşıyamaz. Aklın da üstesinden gelemeyeceği ve anlayamayacağı konular ve şairin ifadesiyle: "Bu terazi bu kadar sikleti çekmez" denebilecek şeyler vardır. Dinin temel prensipleri aklın anlayacağı alan değildir. Bununla beraber İslamın her hükmü makuldür. Onlar hiç olmasalardı akıl onları bulup yerli yerine koyamazdı ama olduktan sonra orada bulunmalarının makul ve anlamlı olduğunu kavrayabilir. Bu bir.

Bazıları da feylesofların, akıllarını kullanarak ihraz etmiş oldukları makam itibarıyla, peygamberlerden daha üstün olduklarını kabul etmişlerdir. Onlar Allah?ın; peygamberlerin dünyada vazife yaparken şakaklarını zonklatırcasına, göbeğini çatlatırcasına bir performans sergileyeceklerini bildiği için peygamberliği bir avans olarak onlara verdiğini düşünememiş, bu espriyi kavrayamamışlardır. Bu yönüyle feylesoflar Aristo?nun birer nakilcisi ve çırakları kabul edilebilir.

Sen ölçümüsün ki senin mantığın da ölçü olsun?..

C. MERİÇ'ten Allah Razı Olsun, Mekanı Cennet Olsun.

Evet, insanlar bazen akıllarının altında kalıp ezilebilirler, pozitivizm karşısında nakavt olabilirler. Fakat meseleleri bir de vahy-i semavinin tayfları altında değerlendirdiklerinde, daha sağlam ve yanılmaz bir bilgiye ulaşacaklardır. İlim dünyası bu şekilde örgülenip işlendiğinde, ilimden beklenen şey ancak o zaman hasıl olacaktır. Öyleyse gerçek bilgiye ulaşmak için, bu üç esasın birden ele alınması ve kriter olarak kabul edilmesi gerekir.

Benim mantığıma yatmıyor demekki yanlış?

Allah gerçekleri anlamayı, özümsemeyi ve bildiklerimizi hayatımızda tatbik etme yolunu nasip etsin hepimize. AMİN

f. beşer

Fakat İslam dünyası bir bütün halinde mütalaa edilecek olduğunda, bu tür vartalar içine düşmeyen insanların da var olduğu görülecektir. Mesela, Zehravi, Ali Kuşçu, Celaleddin Devvani, Gelenbevi.. gibi İslam alimleri olabildiğine mütedeyyin olmakla beraber, hayatlarında bu türlü sakim anlayışlara girmemiş ve kendi zamanlarında ağırlıklarını hissettirmişlerdir. Molla Hüsrev, Harizmi.. gibi insanlar pozitivist manada ilimlere hakim oldukları gibi, kullandıkları alet ve eserlerle de asırlarca Batı ülkelerinde ilimde öncülük yapmışlardır ve bunlar % 95 itibarıyla istikametlerini koruyup mütedeyyin yaşamışlardır.

"""Mağarasında meçhul kuvvetlere yalvaran uzak ceddimiz, feza çağının zındığından daha mı az bahtiyardı? Hangi ilmi hakikat bir kabile dininin nass'larından daha sıcak, daha doyurucu?"""İnanmayanların, inananlara sataşmaları kıskançlıklarından. Mü'minlerin saadetini gölgeleyen tek ıstırap, inanmayanlara karşı duyulan merhamet olmalı."

bir yanlışım olmuşsa ALlahtan af dilerim..

İşte bu kriterlerin bir bütün olarak ele alınmaması sonucu reddedilen nice Kur?an ayeti ve hadis vardır ki, ilmin gelişmesine paralel, onların gerçek olduğu yine ilmi verilerle te?yid edilmiştir. Mesela, Kur?an-ı Kerim?de, ceninin anne rahminde geçirmiş olduğu embriyolojik safhaların anlatılması. Mutezili manada rasyonalist olan Ömer Hayyam?a bu mesele sorulduğunda, bu ayetlerde asıl anlatılmak istenen şey bu değil deyip, Kur?ani gerçeklere karşı çıkmıştır. Veya bir kısım ulema, Bediüzzaman?ın yaklaşımıyla, haşre, kıştan sonra baharın gelmesi kat?iyetinde inanılması mümkünken, ?akıl mikyası ile ölçülecek bir şey değil, sadece inanılır? demişlerdir. Zira bunlar, bahsi geçen olaylarda aklı ve müşahedeyi esas almış, temel esasları bile tevil yönüne gitmişlerdir. Farabi, İbn-i Rüşd gibi dahi kişiler bile, bir takım Batılı felsefe cereyanlarının etkisi altında kalıp, peygamberlik ve vahyi anlatırken -haşa- bunlara bir kurgu olarak bakmakta ve sonra da bunu dışarı aksettirmektedirler.

Benim mantığıma yatmayan şeyi kabul etmiyorum,

BİLGİNİN KAYNAKLARINA DAİR

Aksi halde ikinci asırda Ömer Hayyam?larla başlayan ve sonraları?İslam Rasyonalizmi? adı altında devam edip giden her şeyin temeline akıl ve mantığı oturtan anlayış esas alınacak olursa, Kur?an?ın bir kısım ayetlerinin reddedilmesi, ya da yanlış teviller içine girilmesi kaçınılmazdır. Veya sadece his-tecrübe esas alınırsa?gördüğümden, duyduğumdan.. başka bir şeye inanmam? denilmek zorunda kalınacaktır. Bu ise, aklın ortaya koyacağı her şeye başkaldırmak anlamını taşır. Aslında her iki durum bir cihetle Cenab-ı Hakk?ın yaratmış olduğu kainatta insanların, kendi akıl, mantık ve his hendeselerine uygunluk arayışı içine girmeleri demektir. Buna göre akıl-mantık-his kriterlerine uyan şeyler doğru, uymayanlar da yanlıştır. Oysa ki Allah , ?göklerin ve yerin yaratılışına insanları şahit tutmadık? (Kehf, 18/51) demekle, semavi vahyin hesaba katılmadığı her iddianın zan ve tahminden ibaret olacağına işaret etmektedir.

c. meriç.

Din, aşk, şiir? Boşlukta yuvarlanan insanın bir yıldıza attığı merdivenler. En yüce, en güzel, en ölümsüz taraflarını benliğinden koparıp bir mücerrede armağan eden insan, neden fakirleşsin? Boş kubbeleri sonsuzluğumuzla doldurmak, sonsuzlaştırmaktır. Tanrı beşerin en büyük keşfi.

Sen hassas terazimisin ki senin mantığında tartılan şey gerçeği göstersin?

kendimle yazışıyormuşum gibi yaw:)

Düşünmek, mantık süzgecinden geçirmek, tefekkür etmek, doğruyu bulma adına beyni zorlamak, bunların hepsi övülmüş şeylerden ama şu yok:

"İslam akıl dinidir, mantık dinidir" gibi sözleri sıkça duyarız. Bu ifadeleri, eğer bilen kişiler ve doğru anlamlarında kullanırlarsa bunlarda bir sakınca olmayabilir, ancak doğru anlamlarında kullanılmazlarsa çok büyük yanlışlar oluştururlar, dinin insan aklından çıktığı, akıl ürünü olduğu intibaını verebilirler.

ben şunu anladımki, Kuranı Hayatımızın her anında Rehber edinmek gerekiyor, bundan sonra Allahın halifelik makamı verdiği insanların ortaya koymuş oldukları eserlerden de istifade etmek her bireye geniş bir düşünme ufku bahşediyor, çünkü insan aklı, fikri, iradeyi, şuuru Yüce Allahın üflemesiyle almımştır, bu nimeti çok iyi kullanmak gerekir,

TEşekkürler sayın Asi Olmayan Nesil edit :)))

Haber-i mütevatir İslam?a göre ilmin sebeplerinden üçüncüsüdür. Bu iki ayrı kategori içinde mütalaa edilebilir. Birincisi; yalan üzerinde ittifakı imkansız denecek ölçüde insanların verdiği haber. Mesela Amerika?ya gidip görmediğimiz, oranın keşfinde bulunmadığımız halde varlığından şüphe etmemekteyiz. Çünkü biz orayla ilgili haberleri bu tür bir kaynaktan almakta ve öyle değerlendirmekteyiz. İkincisi; semavi vahiy, yani Kur?an?-dır.

"Elif Lam Mim. Zalikel kitabü la raybe fiyhi hüden lil müttekıyne. Elleziyne yü'minune bilğaybi ve yükıymunes salate ve mimma razeknahüm yünfikune" deyip müminlerin en belirgin vasıflarından birinin gayba iman olduğunu açıklayan Kuran akla ve mantığada bir hisswe ayırmıştır.

Din, cennet, cehennem, cin, şeytan vs gibi konular gaybi konulardır. Bunlar labaratuvarlarda test edilemez, deney yoluyla bulunamaz konulardır. Dolayısıyla bilimin konusu olamaz, inanç konusudur, bunlara ya inanırsınız ya da inanmazsınız, seçim bireye kalmıştır. kimse çıkıpta Haşa Allah nerede, nası bir varlıktır, melek varmıdır yokmudur gibi soruların bilimsel olarak bir delile ihtiyacı yoktur tamamen iman konusudur, zaten iman edenlere hitaben gaybe iman ederler denir, bu gaybi olayları gözümüzle göremeyeceğimiz için bilimin konusu değildir, saygılar