Yapılan harekatın detayları burada verilemeyecek ve sıradan meraklıların anlayamayacağı kadar derindir. Bunların bir bölümünü biz de bilemiyor veya idrak edemiyoruz. Ancak benim kanımca da taarruz yapılmamalı, yahut mahdut bir saldırı ile yetinilmeliydi. İllaki yapılacaksa da 10. Kolordu Allahuekber dağları üzerinden değil, temel saldırı güzergahı üzerinden yürümeliydi. Bu iki güzergah arası yaklaşık 40 kilometre olup burada donan askerler yüzünden kolordu mevcudu çok azalmış, kalan askerlerle bir de oyalama taktiği içindeki düşman kazakları kovalanıp Selim taraflarına kadar ilerlenmiş, kaybedilen zaman sonucu kolordu istenen zamandan ancak üç-dört gün sonra Sarıkamış kuzeybatısında mevzi alabilmişti. Onu beklerken saldırıya geçmek zorunda kalan ve düşman topçusuna boş yere hedef olan 9. Kolordu kent önünde eridikçe erimiştir. Yani iki kolordu plan uyarınca birleştikleri anda mevcutları zaten yüzde on-yirmi arasındaydı.

Sarıkamış Harekatı sonunda, Doğu Anadolu kapıları, Ruslara açıldı. 13 Mayıs 1915?te Ermenilerin işbirliği yaptığı Rus kuvvetleri, önce Van?a, bilahare Muş ve Bitlis?e girdi. Ermenilerin harp esnasında Ruslara yaptıkları büyük hizmetin karşılığı olarak, bu illerin valilikleri, Ermenilere verildi. Harpten sonra, Ermeni-Rus işbirliği sonunda, bölge halkına karşı müthiş bir soykırıma girişildi. Van Gölünün ortalarına kayıklarla taşınıp öldürülen, suya dökülen çocuk, kadın, genç ve ihtiyar Türklerin sayısı, kesin olarak tespit edilmemesine rağmen, çok fazladır. Esasen, bu harp sırasında Ermeni Komitacıları, hemen her tarafta isyana hazırlanarak, birçok yerde depolar dolusu silah ve cephane biriktirdiler. Bu silah, teçhizat ve destekle katliam yapıp, Doğu Anadolu?yu harabeye çevirdiler

İşgallere uğredık ve KURTULUŞ SAVAŞI vermek zorunda kaldık!.. Biline!

sarıkamış talihsizliği anımsatıyor..

Büyük savaşa girmek ancak akılsız veya beyinsiz ENVER sayesinde oldu.

Mühim olan Enver Paşa'ya bilmeden etmeden sövmek olmamalı. İnanalım ki O bu mesuliyeti üzerine alamayacak, aciz ve korkak bir adam değildi. Adam gibi savaştı, adam gibi öldü!

Sakarya Savaşı öncesinde, kendisinden yaşca küçük olmakla birlikte, amcası olan Halil Paşa'nın Batum'daki evinden Ankara'ya haber yollayan ENVER PAŞA hayalperestine, Büyük Mustafa Kemal; "Ankara'ya gelmenize gerek yok!.. Gelirseniz burayı da batırırsınız!.. Orada kalmanız, Türk milletinin lehine olur.." deyu, mesaj yollamıştı.

heba oldu.. Hem de göz göre göre!.. Bir manga askeri (11 kişi) bile yönetemeyecek olanlar, ordulara komuta ederse böyle olur. Enver Paşa denilen ol cahile beddualarım bakidir.. Don Kişot ondan beceriklidir.

Biline ve akledile!..

Sarıkamış Harekatı; kuşatma harekatıyla düşman kuvvetlerinin arkasına düşmeyi hedef alan, başarılı bir plandı. Ancak, stratejinin faktörlerinden zaman iyi değerlendirilmediği, kuvvetler de böyle bir harekatı yapacak şekilde teçhizatlandırılmadığı için başarısızlıkla sonuçlandı.

Mustafa Kemal'in İttihatçı geçmişi hakkında ne biliyorsunuz?

Edirne?nin geri alınması, Batı Trakya Geçici Cumhuriyeti ve Trablusgarp Savaşlarında Enver Paşa?nın rollerini biliyor musunuz?

Ordunun Alman talim ve terbiyesi altına konuluşunun ne zamandan itibaren başladığını biliyor musunuz?

Büyük önder Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK kendisine yaranmak isteyen bir cahilin topluluk içinde O'nun hakkında ileri geri söz söylemesi üzerine oradakilere ellerini kaldırarak;

Taarruza iştirak eden birliklerin büyük bir kısmı, özellikle Arabistan?dan geri çekilen ve Güneydoğu Anadolu?dan sevk edilenler, sıcak iklime alışık olup, teçhizatları yönünden kış şartlarına hazırlıksızdı. Üçüncü Ordunun üç kolordusu (9, 10, 11. Kolordular), 24 Aralık 1914 günü -39 derece soğukta Büyük Sarıkamış Çevirme ve Kuşatma Harekatına başladı. Ayrıca, gerilla harbi yapan yarı resmi Türk çeteleri de, Ardahan?a hareket etti. Üçüncü Ordudan bazı kıtalar, 24-25 Aralık gecesi, Sarıkamış?a ulaşmayı başardı. Ancak, Allahü Ekber Dağlarını aşarken çetin zorluklar ve kış şartları sebebiyle gerek miktar, gerekse mevcut silahları yönünden çok zayiat ve kayıp verdiler. Allahü Ekber Dağlarını aşan Mehmetçiklerden bir kol da, Sarıkamış?ın doğusundaki Selim İstasyonuna vararak demiryolunu tahrip edince, Sarıkamış?taki Rus kolorduları paniğe uğradı. Gayriresmi Türk çeteleri de, 1915 yılı başında Ardahan?a girdi. Rus Kafkas Ordusu Başkumandanı, Üçüncü Ordunun ilerleyişi üzerine; 2-3 Ocak 1915 günlerinde telsiz-telgraf ile müttefikleri Fransa ve İngiltere?ye, günde birkaç defa yalvarırcasına başvurarak:

Ya HUZUR!..

"Canım bunlar da nedir ki?" deyip hafife alırsanız aklınıza şaşarım.

Evet.. ENVER PAŞA bizi Almanların yararına savaşa soktu.

1. ENVER PAŞA yüzünden, cephelerde toplam 180.000 şehit verdik!

Sn neloş beş madde ile kısa ve öz açıklamışlar bu maddelerde yazılanlar VATAN'a İHANET kadar ağırdır!

Rahmetli Uğur Mumcu'nun dediği gibi:

rusya gibi soğuk bir ülkeye kısa bi sürede, azıcık techizat, uygunsuz kıyafetler ve kış şartlarında gidebileceğini düşünmek!!!!

eline sağlık hocam.

Sanırım hem Atatürk hem de İsmet Paşa'ya itimadınız vardır. Söylediklerine de değer vermeniz gerekir sanırım.

sayın huzurellah bunların belgeye arşive hakikatlere baktıkları yok mezardan atatürk çıksa dahi zor bu

?Telefon konuşmalarını durduran soğuk ve kış, Türk ordusunu engelleyemiyor. İkinci bir cephe açarak, Türk ordularının ilerlemesi durdurulamaz ise, zengin Bakü petrolleri, Osmanlı-Alman ittifakının eline geçecek ve Hindistan yolu onlara açık bulunacaktır!? haberini gönderiyordu.

Turan sevdalısı Enver Paşa ise her şeye rağmen saldırı kararını derhal almamıştı. Rusya Osmanlıya savaş ilan ettiği 3 Kasımdan itibaren zaten sınırı geçmiş, ancak 3. Ordu tarafından Köprüköy Azap sırtlarında durdurulmuştu.

300-400 kitap konusu da bir muamma gibi görünüyor sayın enverturan..

ENVER PAŞA'nın pozundan ve damat oluşundan başka bir özelliği yoktu.

İsmet Paşa;

Sarıkamış'ta 60.000 şehit.. Çanakkale'de 80.000 şehit.. Çöllerde de 40.000 şehit verdik.. Hicaz, Irak, Filistin, Ürdün, Lübnan ve Suriye

Tüm cephelerde toplam 180.000 şehit verdik, 320.000 de yaralı, sakat!

Enver Paşanın cehaletini ve ayıbını.. Onun yüzünden 60.000 has asker

Elbette Enver Paşa?yı eleştirebiliriz. Ama bunun için bazı soruların sorulması gerekir. Mesela;

SONUÇ.. MONDROS ve SEVR.. Türklerin ölüm fermanları..

Birinci Dünya Savaşında felaketle neticelenen askeri harekat.

Kurtuluş Savaşı başlarında elde kalan yegane silahlı kuvvet olan Kazım Karabekir'in doğudaki 15. Kolordusunu kimin ne amaçla takviye ve tertip ettirdiğini biliyor musunuz?

Hırs, pervasızca girişilen bir macera ve ne yazık ki 90 binler ile ifade edilen şehid'imiz, sanırım bundan daha ÖNEMLİ bir şey ifade edemez.

Az mı?.. Az diyorsanız aklınıza şaşarım.

"Enver bir güneş gibi doğmuş, bir gurub ihtişamıyla batmıştır; arasını tarihe bırakalım.? diyor?

Yüce Tanrı şehitlerimizin aziz ruhlarını şad eylesin...

sayın neslihan hanım sadece yuvarlak rakamlar muamma cümleler ile karalama yapıyorsunuz hatta karalamayı bile kopyala yapıştır yapıyorsunuz bir hakikat var ortada enver paşa vatana çok büyük hizmetler etmiştir yanlışları da var fakat yanlışları için yerin dibine sokulan enver paşayı neden yaptığı iyi işler için övmüyorsunuz en azından hakkını teslim edin

SARIKAMIŞ FELAKETİ; Enver paşanın kafasızlığını, acemiliğini ve de göz göre göre savaşmadan 60.000 has askerin donması olayını anlatır..

yürek acısını,,, düşüncesizliği,

Sarıkamış harekatı Alman Genelkurmayı tarafından Osmanlı Genelkurmayına önerilen ve bilahare kabul ettirilen taarruz planlarından biridir . Bu dönemde Ruslar Avusturya ile Galiçya'da önemli ve apansız bir mücadele içindedir. Avusturya Ordusu bu muharebelerin başında çok acı bir yenilgi alır ve dağılmanın eşiğine gelir. Binlerce esir verir. Ruslar bu bölgeden taarruza devam etmek için Kafkas Ordusundan takviye çekerek bu noktaya yaklaştırmaya başlamıştır. Zaten Almanya'nın savaşa dahil olmamız konusunda yaptığı baskıyı metazori haline getirdiği dönem de bu dönemdir. Osmanlı ordusunun Kafkasya üzerine yapacağı bir harekatla hem Rusların Galiçya üzerine daha fazla kuvvet sevk etmesini önleyeceği, hem de hazırlıksız yakaladığı düşman karşısında parlak bir zafer elde ederek Gürcü ve Azari unsurlarını ayaklandırabileceği düşünülmüştü. İşte harekatın siyasi alt yapısı bu şekilde pişirilmişti.

Ben kaynak olarak Genel Kurmay Başkanlığımızın 19 Aralık 2007 tarihinde yayınladığı Sarıkamış Harekatı başlıklı basın duyurusunu ve Nevzat Köseoğlu'nun "Şehit Enver Paşa" adlı eserini gösteriyorum. Bunları yalanlayan sizin kaynağınız nedir?

Cepheye inceleme için gönderilen Kurmay Yarbay Hafız Hakkı Bey'den istenen şey cepheyi etraflıca tetkik ederek taarruz ihtimali olup olmadığını rapor etmesiydi. Cepheye hareket eden Hafız Hakkı Bey yaptığı incelemeler neticesinde alt komutanların aksine Sarıkamış üzerine bir çevirme ve imha harekatı yapılmasının mümkün olduğunu Enver Paşa'ya bildirdi. Enver Paşa bunun üzerine saldırıya yanaşmayan hocası Hasan İzzet Paşa'nın yerine Alman Askeri Heyeti Reisi Korgeneral Otto Liman von Sanders'e 3. Ordu Komutanlığını teklif etti. Sanders bildik gerekçelerle isteği reddedince orduya bizzat komuta etmek üzere cepheye gitti.

O akılsız kişiye, Enver Paşaya beddualarım el bakidir.

Sayın enverturan'ın bahsettiği örnek Alman planı Tanenberg kuşatma planıdır. Almanlar bu planla önemli bir rus kuvvetini imha etmişlerdi.

Enver Paşa'nın akılsızlığı, dengesizliği, beyinsizliği ve acemiliği yüzünden; az kalsın mahvoluyorduk, yok oluyorduk!..

Ordunun kış şartlarına hazır olmaması ve olumsuz iklim şartları sebebiyle ikmal ve iaşe hizmetlerinin yapılmayışı, kıtalarda açlığa, hayvanların telef olmasına, dolayısıyla birliklerin dağılmasına sebep oldu. Enver Paşanın şuursuzca verdiği gece taarruzu emirleri, kayıpları daha da arttırdı.

ENVER PAŞA denen o akılsıza, o acemi çaylağa beddualarım el bakidir.

Saygılar...

denen yerleri kaybettik!.. Üstelik de Araplar bize düşman kesilmişti.

4. ENVER PAŞA yüzünden Trakya ve Anadolu bölge, bölge işgal edildi.

5. ENVER PAŞA yüzünden koskoca bir KURTULUŞ SAVAŞI verdik

Keşke memleket kurtulduktan sonra adil bir askeri mahkeme bu harekatı ve Paşayı yargılasaydı. Olmadı, Paşayı malesef kaybettik.

Osmanlı Devleti harbe; 1878?den beri Rus işgalinde bulunan Kars, Sarıkamış, Ardahan gibi doğu illerimizi geri almak, Doğu Avrupa?da Ruslarla harp halinde olan Almanlara yardım etmek, kazanılacak bir zaferle Kafkaslar ve Orta-Asya?daki Türk illerinin kapısını açmak maksatlarıyla, başta Enver Paşa olmak üzere, iktidarda bulunan İttihatçılar tarafından sokuldu.

Bunu göremmek aptallığın daniskasıdır.

Eğer o 60.000 kişi heder edilmemiş olsaydı, Kurtuluş Savaşını daha kısa sürede kazanırdık ve o zavallı şehitlerden yararlanmış olurduk.

2. ENVER PAŞA yüzünden 320.000 yaralı ve sakat asker bıraktık!

Bilgisi olmayanın fikri de olmaz sevgili canlar?

Hafız Hakkı Bey gerçekten ehli namus, Harbiye'de sınıf birincisi, kıymetli ve gelecek vaat eden yetenekli bir subaydır. Bu harekat onun için tam bir talihsizlik oldu. Kızkardeşinin mezarını Rumeli'de terk eden Hafız Hakkı, ordu komutanlığına ve önce albaylığa bilahare paşalığa getirildikten birkaç hafta sonra tifüs nedeniyle vefat etti. Bu esnada sadece 34 yaşındadır.

sayın huzurellah ben enver paşa ya o kadar inanmışım ki bazen tarafsızlığımı kaybedebiliyorum tarasız bir yazı okumak isteyen üyeler sizin yazınızı okuyup istifade edebilir vesselam

talihsiz bi karar...

Bilinen TARİH içinde ENVER PAŞA'dan daha aptalcasına hiç rastlanamaz!

3. ENVER PAŞA yüzünden, MONDROS ve SEVR'de TESLİM bayrağı çektik.

Lakin siz sizinle aynı fikri savunmayanların yazdıklarını tahlil etmiyor, sürekli hakaret ediyorsunuz. Üzgünüm ama maalesef tarih böyle tartışılmaz.

Atatürk ve İnönü'ye malederek söyledikleriniz kanıtlanmadığı gibi, tamamen yalandır..

"Enver Paşa ihtilalden önce ahlak cesaret ve kahramanlık misali olarak tanınmıştır. Enver?e en çetin kıta hizmetleri tam ve itimatla emniyet edilmiştir. Enver Paşa şahsi meziyetleriyle iyi bir asker iyi bir subay olarak cemiyetin kusur olarak bildiği unsurlardan insanın tasavvur edemeyeceği kadar nasibi olmayan bir tiptir.? diyor.

300 400 kitap okuyup da gerçeği görememek ne kadar üzücü birşey

Israrla Enver Paşa'yı savunmanın manası ne ola ki?

Harekatın başarısız olmasının birden çok nedeni vardır ve bunlar birbirini tamamlar.

Rica ederim

DESTUR!..

Türk bayrağı çekilip, Yavuz ve Midilli adı verilen iki Alman zırhlısı, Karadeniz?deki Rus limanlarını bombardıman etti. Rusya da buna karşılık olarak 30 Ekim 1914 tarihinde Türkiye?ye taarruz etti. Rus-Kafkas ordusu, Karadeniz?den Ağrı Dağındaki hudut üzerinden yedi kol halindeki saldırısıyla Pasinler?e kadar ilerledi. Rus ordusunun taarruzu, Köprüköy?de durduruldu. Üçüncü ordu, 3-9 Kasım 1914 günlerinde meydana gelen Köprüköy Meydan Muharebesinde Rus ordusunu yendi. Üçüncü Ordu Komutanı, mevsim şartlarını dikkate alıp, ayrıca askerin kaput başta olmak üzere, giyim ve iaşesinin yetersizliğini, top ve süvari atlarının azlığını hesaba katarak, sıcağı sıcağına düşmanı takip etmedi. Köprüköy Meydan Muharebesinin raporlarını alan, yarbaylıktan paşalığa terfi ettirilen Harbiye Nazırı Enver Paşa, Alman kurmay ve generalleriyle Erzurum?a geldi. Enver Paşa, Erzurum ve Köprüköy?de birer taburu teftiş etmişti; ancak ordu birliklerinin tamamı hakkında yeterli bilgiye sahip değildi. Üstelik, ordu kumandanı Hasan İzzet Paşanın, bu mevsimde harekat yapılamayacağı, taarruzun bahara bırakılması tavsiyesine karşılık, onu vazifesinden azletti ve taarruza karar verdi. Üçüncü Ordu Komutanlığı vazifesini de üzerine alan Enver Paşa, 18 Aralık 1914 tarihinde, kıtalara, taarruz emrini verdi.

Saygıyla...

Kış, 3-4 Ocak 1915 gecesi daha da şiddetlendi. Fırtına ile yağan kar, yolları tıkayıp, çadırları yıktı. Arkasından da dondurucu soğuklar bastırınca, 150 000 kişilik ordunun 90 000?i (veya 60 000?i) donma, dizanteri ve tifo gibi hastalıklarla mahvoldu. Sarıkamış İstasyonuna giren Enver Paşa, bu felaket karşısında, Üçüncü Orduyu yüzüstü bırakıp, İstanbul?a döndü. Bu harekatta Ruslar, 32 000 kayıp verdiler.

Enver PAŞA; İttihat ve Terakki kanalıyla sarayın damadı oluşunu da devreye sokarak bizi APTALCA Birinci Dünya Savaşına soktu.. Almanlar onu iyi kullandı ve Almanların hatırına ve yararına APTALLIK ettik..

inönünün sözü şevket süreyya aydemir in üç ciltlik kitabında da mevcut BİLİNE VE AKLEDİLE değil mi efendim

Ben şahsen askeri harekatın başarısızlığını Enver Paşa'nın bilgizisliğine yahut yeteneksizliğine bağlayanlardan değilim. Lakin burada şehit olan askerlerimizin ve kaybedilen toprakların siyasi sorumluluğu KESİNKES kendisine aittir. Madem ki harekatın yapılmasını kabul eden, taarruz emri veren, komuta heyetini değiştiren kendisidir. Sorumluluk elbette ondadır.

Enver Paşa'yı kaybetmek ne kelime?.. O gerizekalıyı kim neylesin?..

Bu beyinsiz kişi kaderimizle oynadı.

bu konuyu ders kitaplarından öğrenmiş arkadaşlarıma...

5. ENVER PAŞA yüzünden koskoca bir KURTULUŞ SAVAŞI verdik.

Sayın neloş,

Arapların ne vakitten bu yana Osmanlı aleyhine faaliyetler yürüttüğünü biliyor musunuz?

Karakol cemiyeti hakkında bilginiz var mı?

Aksine; Enver Paşa'nın Ankara'ya gelme isteğini ATATÜRK reddetmişti.

Sarıkamış harekatı hakkında ne kadar bilgi sahibisiniz?

devlet harbi umumiye istemeden de olsa girecekti bu inkar edilemeyeck bir hakikattır her türlü ittifak girişimleri geri çevrilen osmanlı devleti almanya ile müttefik oldu doğu halkları toplantısında enver paşa bunu şu şekilde ifade edyor :" biz boğazımıza sarılmayı bir süreliğine ertelemiş olan almanya ile ittifaka mecbu kaldık" devlet erkanı herşeyi biliyordu ama tükenmiş bir devlet vardı desteksiz birşey yapamazdı. savaşa girilme kararının alınması üzerine seferberlik uygulandı. ama halkta ve asker arasında balkan harbinin ezikliği utancı vardı devlete şanını itibarını özgüvenini geri getirecek bir başlanğıç çok iyi olacakttı bunun içinde en zayıf düşman olması öz türk yurtlarını işgal ediyor olması ve buralarda büyük bir birlik bulundurmaması üzerine islam topraklarını kurtarmak amacıyla harbiye nezareti ileri emir verdi ve 3. ordu ilerlemeye başladı hakikaten de ruslar zayıf oldukları için hemen çekildiler bu çekilmeyi yeterli gören ve kars ardahan gibi türk yurtlarını kurtarmak niyeti olmayan 3. ordu komutanına aralıksız verilen "önünüz boş ileri hareket ediniz " emrine rağmen yaşlı ve cesaretsiz 3. ordu komutanı kış şartlarını öne sürer ve istifasını ister bunun üzerine cepheyi teftiş etmek üzere enver paşa cepheye gider zannedilenin aksine doğrudan komutayı almaz bazı kişilere teklif eder kimse yanaşmayınca ve harekatın gerekliliği ortada olunca mecburen komutayı üstlendi. bütün üst rütbeli subaylar toplandı ve bizzat enver paşanın planladığı çevirme harekatı çünkü almanlar karşısındaki rus kuvvetlerini çevirme harekatları ile yenmişti u harekat planına sonradan çok eleştiri yapanlar o zaman hayranlıkla onay vermişti. iki ana koldan çevirme yapılacakti bir koldan enver paşa diğer koldan hafız hakkı paşa. enver paşa harekata uygun olarak kararlaştırılan yere varır ancak haız hakkı paşa önüne çıkan küçük bir rus müfrezesiyle çok oyalanır bu arada enver paşa erzak ve giyecek dolu geminin çıkarılmasını emreder fakat gemi ruslar tarından batırılır asker takviyesi için güneyden gelen askerler bundan dolayı mağdur olur. geç kalan hafız hakkı paşaya enver paşadan son emir gelir ben kuşatmya başlıyorum siz acele yetişin. geç kalan hafız hakkı paşa nın öünüdeki en büyük engel allahuekber dağlarıdır onu geçmek gerekiyor aklına bi fikir gelir dağdan aşmak 22 saat aralıksız yürüyen askeri dağa sürer bundan enver paşanın haberi yoktur işte donarak şehit olan askerimiz burda şehit olmuştur hafız hakkı paşa d zatürre olup az zaman sonra ölmüştür. bu arada enver paşa sarıkamışın dış mahallelerine girer fakat takviye kuvvet ortada yoktur tren vasıtası ile de ruslar sürekli sker yığmaktadırlar. ayrıca haberleşme için gönderilen bir subay ruslar tarafından yakalanmış harekat planını imha etmek yerine teslim etmiştir artık ruslar türklerin ne yapacağını da bilir olmuştur. bundan dolayı yapılan işler boşa çıkarılmıştır. enver paşa askeriile birlikte karın üstünde yatar ve vasiyetini istanbula yollar son askeri ile ölecektir. yanındaki subaylar devletin itibarı için geri gitmesini çok isteyince geri döner yolda kendilerinden sayıca üstün bir rus kuvveti denk gelir keskin nişancı olan enver paşa bu birliği dağıtır rus kaynakları dahi böyle yazar sonuçta şavaş kaybedilir moral için sansür uygulanır bunlar hakikattır rus işgali olur bu da hakikattır fakat toprak kazandığımız tek cephe doğu cephesidir. ardından enver paşa bu millete çanakkaleyi hediye eder. sarıkamış ın aslı budur önyargısız hekese duyrulur.

Tam anlamıyla bir geri zekalılık idi!..

Hafız Hakkı Bey'e kızılabilir. Lakin o da belki mahşerde şöyle diyecektir: İstanbul2dan Enver ile birlikte gelen ve benim kolordumun kurmay başkanlığına tayin edilen Yarbay Lange'nin elindeki harita yanlıştı. Bizi yanlış yola sokan onun cepheyi bilmez haritalarıdır.