?Peşpeşe iki ay oruç tutabilir misin?

5)tüm bu bilgi birikimlerine rağmen bir fetvayı vermeden önce aylarca bir hüküm üzerinde düşünüp münazarasını yaptıkları olmuştur...

ben şunu belirteyim;ben hanefi mezhebindeyim fakat bir çok konuda delillerini incelediğim için maliki-şafi-hanbeli gibi düşündüğümde olur... zaten bir kimse sadece bir mezhebe uyacak diyen bir tane müctehid yoktur!!!

4- Hakkında nass veya icma bulunmayan ve dinin kaçınılmaz hükümleri çerçevesinde sayılmayan hükümler. Bu nevide ictihad faaliyeti, kıyas, mesalih-i mürsele, örf ve istıshab gibi fakihlerin hüküm verirken başvurdukları yollardan biriyle, o meselenin hükmünü belirleme şeklinde cereyan eder. Bu da müctehidlerin farklı bakışlara sahip olabilecekleri bir alandır. Hatta önceliklerden daha fazla ihtilafa elverişlidir. O yüzden, fıkhi hükümlerde müctehidler arasındaki görüş ayrılıklarının başlıca sebeplerinden birini oluşturmuştur. Zira hüküm istinbat edilirken bu delillere dayamlabileceği hususu bütün fakihlerin ortak görüşü değildir. Bazıları bunların hüccet olduğunu kabul etmemiş, bazıları ise bir kısmını hüccet saydığı halde bir kısmım reddetmiştir. Mesela Zahiriler istıshabın hüccet olduğunu kabul ettikleri halde, kıyas, istihsan ve ıstıslahı reddetmişler, bunlardan birine dayanarak hüküm vermeyi caiz görmemişlerdir. Öte yandan, bunları hüccet sayan fakihler arasında da, hüküm istinbatında bu delillere dar veya geniş bir saha tanıma açısından farklılıklar bulunmaktadır.

şimdi ben bir matematik imtihanına girsem ve imtihanda dünyaca meşhur gaus, pisagor, öklit... gibi matematik alimlerinin görüşünü uygulasam mı daha iyi olur?yoksa sınav esnasında oturup bende alim olacam diyip kendi kendime matematikte kural ve kaideler bulmaya çalışsam mı daha iyi olur?

kuranın ruhuna bu kadar hakim insanları biranda silmek mantıklı değil

buna bir örnek vermek gerekirse;allahın hükmü tek bir düz çizgi gibi değildir... bir harita gibidir. bu harita dahilinde kalındıkça yapılan ictihadlar allahın hükmüdür, çünkü bu harita içerinde hareket etmemize iin veren o dur!!! fakat o bu izni verirken bir yandanda güneye gitmemizi murad etmiş olabilir... işte hem harita dahilinde hareket edip hemde güneye giden 2 sevap alırken... harita içerisinde kalmak koşulu ile kuzey-batı-doğu ya gidenlerde 1 sevap alır... harita dışından işkembesinden sallayan yaşar nuri-zekeriyya beyaz gibi adi adamlarda cehennemin dibini boylaalar çünkü efendimiz buyuruyorki;fetvaya cüretkar olan, ateşe cüretkardır...

?Adamın biri Rasulullah ?a gelerek:

İkinci gurup hükümler, yani ictihad edilebilecek hükümler ise şunlardır hükümler. Bunlar, delili ahad yolla rivayet edilmiş ve hükme delaleti zanni hadis olan hükümlerdir. Bu nevi sadece Sünnetle ilgilidir; Kur'an'da bu nevi hükümler bulunmaz. Zira bilindiği üzere Kur'an'ın tamamı sübut açısından kat'idir. Bu nevide ictihad iki yönden sözkonusu olur: a) Sened, b) Delalet. Sened yönünden ictihad, ravilerin adalet, zabt ve benzeri durumlarının araşıtırılması ve hadisin rivayet zincirinin kesintisiz olup olmadığının incelenmesi demektir. Müctehid, incelemeleri sonunda hadisin sabit ve sahih olduğu kanaatine varırsa onunla amel eder, aksi halde onunla amel etmez. Şüphesiz bu işin sonucu, müctehidlerin bakış açılarına ve şahsi takdirlerine göre farklılıklar gösterir. Bazen bir müctehid ravilerin durumlarını inceler, hadisin sahih olduğuna kanaat getirir ve ona göre hüküm verir. Bir başka müctehid aynı hadisi inceldikten sonra ravilerden bir veya birkaçında tesbit ettiği bir kusurdan ötürü o hadisin sıhhatine kani olamaz ve onunla amel etmez. Böylece, bu farklı kanaatten dolayı aynı meselede değişik hükümlere varılmış olur. Delalet yönünden ictihad, nass ile kasdedilen manayı ve nassın bu manaya delaletinin kuvvetini tesbit etmek üzere yapılan incelemedir. Bilindiği gibi nass, bazen anım, bazen mutlak olabilir. Manaya ibare, işaret veya başka yollarla delalet edebiür. Bazen emir, bazen nehiy sıygasında bulunabilir. Bütün bu nevilerde hükmün bilinebilmesi için içtihada ve araştırmaya ihtiyaç vardır. Ammın umumu üzerine mi bırakıldığı, yoksa bazı fertlerine mi hasredildiğinin, mutlakın ıtlak halinde mi yoksa mukayyed mi olduğunun, emir ile vücub mu yoksa vücup manasından çıkarılarak mesela nedb veya ibaha iru kasdedildiğinin, aynı şekilde nehiy ile hürmet mi yoksa bu manadan alınıp kerahet mi kasdedildiğinin... bilinmesi gerekir. Bu da bilginlerin Önemli görüş farklılıklarına yol açacak bir husustur. Nitekim fıkhi hükümlerde müctehidler arasındaki meydana gelen ihtilafların sebeplerinden birini teşkil etmiştir.

İkinci şart: Hz. Peygamber'in Sünnetini bilmek. Burada da maksat, Kur'an,'ın bilinmesinden ne kasdedildiği belirtilirken açıklandığı üzere, onun anlamlarını hem dil açısından hen teşri'i açıdan kuşatmaktır. Bunun yanısıra, mutlak müetehidin, Sünnetin bize hangi yoldan ulaştığını, mütevatir mİ, meşhur mu yoksa ahad rivayetle mi geldiğini, bunların herbirinin hükmünü, sahih hadisleri sahih olmayandan, makbul olanlarını merdud olanlarından ayırdedebilmek üzere ravilerin cerh ve ta'dil durumlarını da bilmesi gerekir. Sonraki devirler açısından bu hususları bilme yolu, Buhari ve Müslim gibi hadis ilminde güvenilen, bu İlmin konularını derinlemesine incelemiş ve bu uğurda gösterdikleri gayretin üstünlüğü bütün müslümanlar tarafından kabul edilmiş bilginlerin ta'dillerine dayanmaktır. Zira şu an için ravilerin durumlarının incelenmesi -aradan uzun sürenin geçmiş olmasından ötürü- hemen hemen imkansız gibidir. Kur'an ile ilgili şartta olduğu gibi, mutlak müetehidin Sünnetin tamamını bilmesi gerekmez. Ahkam ile alakalı olanlarını bilmesi yeterlidir. Bilginler, bu konuda ihtiyaç duyulacak hadis miktarında farklı görüşler ileri sürmüşlerdir. Bazıları üçbin hadis demiştir. Ahmed b. Hanbel'den, Hz. Peygamber 'den gelen bilgilerin temelini teşkil eden hadislerin binikiyüz civarında olduğu nakledilmiştir. İbn Kayyım, üzerine hükümlerin bina edileceği temel hadislerin sayısının beşyüz olduğunu ve bunların detaylarının takriben dörtbin hadise yayılmış olduğunu söyler. Gerçekten bir bilginin, ictihad derecesine ulaşabilmesi İçin, hadis mütehassıslannca te'lif edilen temel Sünnet mecmualarının ihtiva eniği ahkam hadislerini bilmesi gerekir. Bunların başında Kütüb-i Sitte, yani Buhari ve Müslim'in "Sahih"leri, Ebu Davud. Tirmizi, Nesai ve İbn Mace'nin "SÜnen"leri gelir; musanniflarınca sahih hadis derlemeleri olarak kabul edilen İbn Mace ve İbn Huzeyme'nin "Sahih" lerini ve benzeri kitapları da bunlara eklemek gerekir. Bu bilgi sayesindedir ki, müctehid, nassın bulunduğu konuda kıyasa vb. re'y yollarına başvurma tehlikesinden korunmuş olur. Eski ve yeni birçok bilgin, ahkam hadislerini derleme ve onları fıkıh bablarına göre sıralama İşi ile özel olarak ilgilenmişlerdir. Onlar bu çalışmalarında ahkam hadislerinden herbirinin ravileri hakkında bilgi vermek, hangisi ile amel edilip edilemeyeceğini belirtmek ve o hadisten çıkarılan hükümleri açıklamak suretiyle, daha sonrakileri hadislerin senetlerini ayrı ayrı inceleme külfetinden kurtarmışlardır. Bu sayede, taharet, namaz, oruç, evlenme, ahm-satım gibi ahkam konularından herhangibirinde varid olan hadislere başvurma işi kolaylaşmıştır. Bu konuda eski müelliflerin -Kütüb-i Sitte'den başka- kaleme aldıkları kitapların en İyileri arasında İbn Ebi Şeybe'nin "Musannaf'mı, Tahavi'nin "Maani'l-asar"ını ve Muhammed b. Ali Şevkani tarafından "Neylü'l-evtar" adıyla şerhedilmiş bulunan İbn Teymİye adıyla maruf Mecidüddin Abdüsselam b. Abdillah'ın "Münteka'l-ahbar"ını zikretmek gerekir. Pek çok eserin sahibi olan büyük Hintli muhaddis Muhammed Eşref Ali et- Tehanevi'-nin "Kitabu İ'lai's-sünen" ve "Cami'ul-asar" isimli eserleri, yeni müelliflerin bu konuda yazdıklarının en mükemmellerindendir.

mesela bir köy yeri düşün hane sayısı 10 olsun!!! şimdi şafinin görüşünde olan bu kimse köy köy gezip 60 kişi aramak zorunda kalacaktır!!! halbuki şafi bile olsa hanefiyi taklit edip yani hanefinin dediğine uyup 1 fakiri 60 gün veya 10 fakiri 6 gün doyurarak meşakkat-zahmet çekmekten kurtulacaktır... işte ümmetimin ihtilafında rahmet vardır hadisi bu şekilde tecelli edecektir..

truth sana yazsaydım ismini vermeklten cekinmezdim

mehebi kim kabul etmiyor

2- Hakkında sübut bakımından zanni, delalet bakımından kat'i nass bulunan hükümler. Bu neviye de Kur'an'da raslanmaz; sadece ahad Sünnette sözkonusu olur. Bu nevideki ictihad faaliyeti, özellikle -birinci nevide belirtildiği şekilde- sened üzerinde cereyan eder.

Bunu bilebilmek için, bu dalda bilginlerin yazmış olduğu kitaplara başvurmak gerekir. İbn'ül-Cevzi, el-Hazimi ve İbn Hazm ez-Zahiri'nin eserleri burada anılabilir.

2)60 fakirin yerine,1 kişiyi 60 gün doyursa olurmu?

?İşte bunu sadaka olarak dağıt? dedi. Adam da:

d) İctihad derecesine ulaşabilmek için, şer'i ve lüğavi ilimleri elde etmek üzere çok uzun bir zaman ayırmak gerekir. Bütün insanlar bu İşle uğraşsalar, bu, kendi zaruri ihtiyaçlarını karşılamaktan el etek çekmelerine ve yaşamak için gerekli çalışmaları yapamamalarına yol açar. Böyle bir durum ise, toplum düzeninin ve medeniyetinin üzerine bina kılındığı, ziraat, ticaret ve sanayi gibi diğer faaliyetleri yok eder.

Beşinci şart: Fıkıh usulünü bilmek. Çünkü fıkıh usulü, içtihadın temelidir. O olmadan, müctehidin esas gayesi olan tafsili delillerinden şer'i hükümleri çıkarma işini başarması imkansızdır. Zira tafsili deliller bu hükümlere delalet ederken, emir, nehiy, amm, hass gibi değişik şekiller içinde bulunur. Hüküm istinbatında bu şekillerin ve herbirinin hükmünün bilinmesi zaruridir. Bu şekilleri ve hükümlerini açıklamayı üstlenen ilim ise fıkıh usulüdür. O yüzden, Fahreddin er-Razi'nİn "el-Mahsul" isimli eserinde vurguladığı üzere, bu ilim müctehid İçin gerekli ilimlerin en Önemlilerindendir. İctihad edecek kişinin, diğer müctehidlerce konmuş ve usul kitaplarında tedvin edilmiş kuralları bilmesi yeterli değildir. Usul ilmi tedvin edilmeden önceki müctehid imamların kavradıkları şekilde, bu kuralları bizzat kavramış olmalıdır. Bu noktaya ulaşabilmek için ise, şer'i kaynaklara çok iyi nüfuz etmesi, Arap diline tam bir vukuf kesbetmesi, arapçada lafızların ve manaların kullanılış şekillerini dil bilginleri arasında da üstün bir mevkiye çıkaracak ölçüde bilmesi gerekir. Bu İlmin tedvininden önce, onun meselelerim kavrama ve kurallarına ulaşma zor bir iş idi. Çünkü h^rbir konuda ayrı ayrı ve derinlemesine inceleme yapmak ve bu uğurda pek büyük gayret sarfetmek gerekiyordu. Tedvinden sonra ise, bu iş kolaylaşmıştır. Fakat herhalükarda, ictihad etmek isteyen kimse bu üstün mertebeye ancak, fıkıh usulüne müstakil bir araştırıcı gözüyle baktığı, usul meselelerini sadece kendi ikna olduğu ve delilleriyle isbatına muktedir bulunduğu kurallara dayanarak hüküm çıkaracak şekilde başkasına bağımlı olmaksızın ele alabildiği takdirde ulaşabilir. Hüküm çıkarırken, başkalarının belirlediği-kurallara onları taklid suretiyle dayanan kimse ise, müstakil müctehid sayılmaz. Böyle kimse, usulünü taklid ettiği imamın doktrini çerçevesinde müctehid kabul edilir, ki bilginler arasında -aşağıda açıklanacağı üzere- böyle kimselere "mezhepte müctehid" adı verilir.

evet mezhebleri kabul etmeyen arkadaşlarımız neden raddettiklerini yazarlarsa bende cevaplamaya çalışırım inşaallah!!!

daha bu konuda bir sürü soru sorulablir?

4)kuranın ahkamla ilgili bir ayeti nerede, nezaman, hangi olay üzerine inmiş vs. gibi tüm ahkam hükümlerini öğrenmişlerdir...

§: 337- Günümüzde İçtihadın Mümkün Olup Olmadığı:

müctehidler öyle kimselerki fetva vermeden önec

İctihad ehliyetinin tahakkuku için biraraya gelmesi gerekli şartlan yukarıda saydık. Bir kimsede bu şartlar gerçekleşince, bulunduğu zaman dikkate alınmaksızın o kimse mütcehid olarak kabul edilir. Çünkü ictihad belirli bir zamanla sınırlı değildir! Bu şartlan şu zamana kadar taşıyanlar müctehiddir, daha sonrakiler müctehid sayılmaz diye bir kayıt yoktur. İçtihadın varlığını veya yokluğunu belirleyen kriter, bulunması gerekli şartların gerçekleşmiş olup olmadığıdır. İlimler, ilahi bir lütuf ve bağış olduğuna göre, Yüce Allah'ın birçok eski bilginin anlamakta güçlük çektiği şeyleri sonrakiler için kolay hale getirmesi imkansız değildir. Şu sözlerin sahibi Nasıruddin İbnü'l-Münir'e Allah'tan rahmet dileriz: "Allah'ın lutfu çok geniştir. İçtihadın belirli asırlara mahsus olduğunu iddia eden, genişi daraltmış ve yalan söylemiş olur. Geceler nice beklenmedik şeylere gebedir."

çünkü allah direkt bizlere bu konuda birşeyi farz kılmamış, ayetle ima ederek farz kılmış bunun hikmeti ise pek çoktur...

TAKLİD

§: 334- Mukayyed İçtihadın Şartları:

sadec sen değil bu konu eminki bir çok kişinin aklına takılıyor!!!

§: 336- İctihad Kapısının Kapalı Olduğu İddiası ve Bu İddianın Sebebi:

Ebu Hanife'nin görüşüne binaen abdestde başının dörtte birini mesheden veya vitir namazında "kunut" duasını okuyan kimsenin veyahut velisinin izni olmadan kendi başına nikah akdine taraf olan buluğ çağma gelmiş kızın durumu gibi.

ilk sorduğum sorudada şöyle bir hikmet vardır:mesela yine şafiye göre kan abdesti bozmazken, hanefiye göre göre bozar nedeni hadis üzerindeki ihtilaftır...

3- Mutlak müctehid olmayan kimsenin, dinen müctehid imamlardan birini taklid etmesi ve karşılaştığı meselelerin hükümlerini bilginlerden sorması gerekir. Şayet ahm-satım gibi bir kısım fıkıh meselelerinde müctehid ise, kendi içtihadı ile hükmünü bilemeyeceği konularda taklid etmesi icap eder. Bizim seçtiğimiz ve tercihe şayan bulduğumuz görüş budur. Şu delillerin bu görüşün üstün olduğunu gösterir:

Bir bilginin mutlak ictihad mertebesine erişebilmesi için şu şartların gerçekleşmiş olması gerekir.

§: 341- "Taklid"in Manası:

şimdi ben mezheblerin verdiği cevabı yazayım

aslında verdikleri fetvada allahın MURADI 1 tanesidir, yani ya şafi haklıdır, ya hanefi... yada bir başka müctehid ama allahın muradı 1 tane olduğu halde HÜKMÜ 1 tane değildir. yani bu müctehidlerin tesbitleride şahsi görüşlerine değil kurana dayandığı için allahın hükmüdür!!!

işte bu durumu anlatmak için efendimiz buyurdularki;ictihad edip tutturan 2 sevap, tutturamayan ise 1 sevap alır!!! yani ictihad mutlaka kitaba-sünnete-usul kaidesine dayanan hükümdür bu nedenlede allahın hükümlerinden bir hükmün tesbiti demektir. fakat allahın bu hükümlerinden bir tanesi ise aynı zamanda MURAD ettiğidir... işte hem hükmü hemde murad ettiğini tutturan 2 sevap alırken... murad ettiğini tutturamayıp sadece allahın hükmünü tutturan ise 1 sevap alır...

truth...

şimdi köy yerindeki bir adamın tarlada tapanda çalıştığı için eline kıymık vs. batarak elin kanaması ihtimali hemen hergün söz konusudur.. işte bu durumdaki bir kişiye şafilerin ictihadı rahmet olup kolaylık sağlar ve elinden çıkan her kan için abdest almak meşakkatinden kurtulur...

?Ramazanda hanımımla cinsel ilişkide bulundum? diye cevap verdi.

hanefiler ise diyorki;evet ayette LÜGAT manası dokunmak olan bir fiil geçiyor fakat arablar dokunmak fiilini ÖRFlerinde genelde MESEHA fiiliyle kullanırlar ayetin MESEHA yerine LEMESEYİ seçmesi bize başka birşeyi anlatmak için olsa gerektir... işte hanefiler bu düşünceden hareketle arapların ÖRFte LEMESE fiilini nasıl kullandıklarını inceliyorlar... bakıyorlarki araplar şöyle diyor:LEMESTÜL MERATE=kadına dokundu, dokundurdu... ve bunu cinsel ilişki için kullanıyorlar... işte buna dayanarak diyorlarki ayetteki mana KADINLARLA CİNSEL İLİŞKİYE GİRDİĞİNİZ VAKTİ GUSLEDİN olsa gerektir...

1)şafiler derki maden hadiste sadece yemek yedirmek geçiyor ozaman sadece yemek yedirmek zorundadır!!!

bugün beşeri hukuklardada aynı durum söz konusudur, çünkü beşeri hukuta netice itibari ile SONSUZ hukuk ihtiyacının karşılamak için vardır... bu nedenle beşeri hukuktada YARGISAL İCTİHADLAR vardır... İHTİLAFLAR vardır... mesela yargıtay ve danıştay ihtilaf eder, İCTİHADLARI BİRLEŞTİRME KURULLARI vardır... birinin dediğini diğer mahkeme demez... hatta hakimin hukuk yaratması diye bir durum vardırki;hakim hukuk yaratıp bir konuda karar verince, aynı nitelikteki bir başka davada kendisi bile o kararıyla bağlı olmaz... islam hukukundada benzer bir durum hz. ömerin ictihadında yaşanmıştır... mirasla ilgili bir hüküm veren hz. ömer ertesi sene başka bir hüküm verince vvelki mirasçılar gelip ya ömer bize geçensene miras vermemiştin demişler hz. ömerde ozamanki delilim farklı idi demiştir...

allahın bir konuda direkt hüküm vermemeside kullarına olan bir rahmetinin sonucudur... eğer allah direk 60 kişi dese köyde yaşayana, direkt hem kadına dokunmak, hem kan bozar dese toplu taşıma araçlarını kullanmak zorunda olanlara, tarlada çalışanlar vs. bir meşakkat doğacaktı. işte rahmet sahibi rabbimiz direkt hüküm vermek yerine ayetlerin içerisine manalar yükleyerek vermiştir hükmünü... müctehidler ise tüm ömürlerini bu manaları bulmak için sarfetmiş güzide insanlardır ve asla kafalarından değil mutlaka ayet-hadis-usul kaidesinden birne veya bir kaçına dayanarak fetva vermişlerdir...

İctihad iki nevidir:

işte bir basit dünyevi matematik imtihanında dahi eskilerce tesbit edilmiş ve SUBUT bulmuş kaidelere muhtaç isek!!!!

§: 332- İçtihadın Nevileri:

soru şuydu:maide suresi 6. ayette:yahut kadınlara dokunmuşsanız... temizlenin.. buyruluyor acaba buradaki dokunmak ve temizlenmek ne manaya geliyor sence?

3)sadece adamamı, yoksa karısınadamı kefaret gerekir?

genele yazdım

Birinci şart: Kur'an-ı Kerim'i bilmek. Çünkü teşride temel kaynak odur. Kur'an'ı bilmekten maksat, onun anlamlarını hem dil açısından hem teşri'i açıdan kuşatmaktır. Dil açısından kuşatma, onun müfredatmı-mürekkebatını ve ifade hususiyetlerini bilmekle olur. Bu da, ya Arap muhitinde yetişip Arap dilinin inceliklerini kavramak suretiyle, yani tabii yolla, ya da büyük bir emek sarfedip sarf, nahiv, edebiyat ve belagat gibi Arap dili ile ilgili bilgileri nazari ve tatbiki olarak öğrenmek suretiyle gerçekleşir. Teşri'i açıdan kuşatma ise, hükümlerin konuş gerekçelerini ve bu kitabın üçüncü bölümünde açıklanan ibare, işaret, iktiza, mantuk, mefhum gibi lafızların manalara ve hükümlere delalet şekilleri ile lafzın, amm, hass, müşterek-, mücmel, müfesser, müşkil, muhkem, hafi, zahir gibi kısımlarını istinbat işleminde bunları kullanabilecek ölçüde herbirinin hükmünü bilmekle olur. Mutlak ictihad mertebesine erişebilmek için Kur'an'ın bütün ayetlerini bilmek şart olmayıp, şer'i-ameli hükümler hakkındaki ayetleri bilmek yeterlidir. Bazı bilginler bunların beşyüz ayetten İbaret olduğunu söylemiştir. Fakat bu sınırlama herkes tarafından kabul edilmemiştir. Bu görüşe şu şekilde itirazda bulunulmuştur: Ahkam ayetlerinin miktarı, bu sayı ile sınırlandırılamaz. Bu miktar, şahsi kabiliyet, zihin yapısı ve Allah'ın istinbat ufuklarını açması açısından kişiden kişiye değişiklik gösterir. Şer'i İlimlere derin vukufu olan kimse, bu ilimlerin değişik kaynaklardan alınan prensip ve hükümleri bulunduğunu bilir. İyice düşünüp doğru anlayabilme melekesine sahip olan kimse, sırf hikaye ve mesel niteliği taşıyan ayetlerden de hükümler çıkarabilir. Bazı bilginler ahkam ayetlerinin yorumu ve onların ayrı kitaplarda toplanması işine özel bir itina göstermişlerdir. Bildiğimiz kadarıyla, bu işi ilk yapan bilgin Mukatil b. Süleyman, sonra Kurtuba kadısı Said b. Münzir (v. 255 H.), Ebubekr Ahmed b. Ali el-Cessas (v. 370 H.), Ebubekr b. el-Arabi (v. 543 H.) ve ibnü'1-öars diye meşhur Abdülmün'im b. Muhammed (v. 599 H.)"dir. Bunlardan sonra Ebu Abdillah Muhammed b. Ahmed el-Kurtubi (v. 671 H.) isimli Maliki bilgin "el-Cami'! i-ahkami'l-Kur'an" isimli kitabını telif etmiştir ki, bu mevzuda yazılan en büyükeserlerdendİr. Hernekadar müellifi, sırf ahkam ayetleri ile yetinmeyip bütün Kur'an'ı eserin kapsamına almış ise de, ahkam ayetleri ile özel bir şekilde ilgilenmiş, herbİr ahkam ayetinden çıkarılan hükümleri ve fakİhlerin o konudaki görüşlerini ve meseleye bakışlarını açıklamıştır.

4)efendimizin vermiş olduğu sıralamaya uymak zorunlumu yoksa bir adam 60 gün oruc tutabileceği halde 60 fakiri doyursada olurmu?

a) Eğer bilmiyorsanız, bilenlerden soru-nuz ayeti. Yüce Allah burada, bilmeyen kişiye bilene sormayı emretmiştir. Bu ayet, insanlar içinde hem bilenlerin hem bilmeyenlerin bulunduğuna, bilmeyenlerin karşılaştıkları ve bilmedikleri meselelerin hükümlerini bilenlerden sormaları gerektiğine kesin bir şekilde delalet eder. Bu da, bilmeyenin, sorduğu hususta bileni taklid etmesinin vacip olduğunu gösterir. Aksi takdirde sormayı vacip kılmanın bir faydası olmazdı. O halde, taklidi yasak ve herkesin ictihad etmesini vacip sayan görüş, bu nassm muhtevasına ters düşmektedir.

cevaplar:

Daha önce belirttiğimiz gibi, ictihad derecesine ulaşan bir kimsenin, bir mesele ile karşılaştığında, o konuda İctihad etmesi ve içtihadının sonunda ulaştığı hükme uyması vaciptir. O hususta kendi ulaştığı hükmü bırakıp başkasını taklid etmesi caiz değildir. İctihad mertebesine ulaşmamış kişiye gelince, -ister avamdan biri, ister ictihad derecesine ulaşmada önemli olan bazı bilginleri elde etmek suretiyle avam mertebesini aşmış biri olsun- bu kişinin ameli hükümlerde başkasını taklid etmesinin caiz olup olmadığı hususunda üç farklı görüş ileri sürülmüştür:

?Hayır? dedi ve sonra da oturdu.

§: 333- Mutlak İçtihadın Şartları:

ebu hureyre rivayet etti:

şaka biryana mezhep kelimesinin anlamını bilmeden karsı cıkmayın. mideye zararlı

aslında ictihad HUKUKUN doğal bir sonucudur... insan ihtiyaçları sonsuzdur... her geçen gün yenilenir, yeni hukuki ihtiyaçlar doğar... halbuki kuaranın ve sünnetin hükümlerinin sayısı bellidir ve sınırlıdır... işte EVRENSEL-her dönem ve mekanda geçerli olan islam dini ve allahın kitabı ve rasulünün sünneti bunu bildiği için yani hukukun sonsuzluğunu karşılamak için DİREKT hüküm vermemiş DOĞRUSAL bir çizgi tarzında vermemiş... bir HARİTA genişliğinde vermiştir...

bir şafii ile bir hanefi birdaha gelmez

evet bende kural bulsam fena olmaz ama her babayiğidin harcımdır bu?

1- Taklid hiçbir şekilde caiz değildir. Her mükellefin, karşılaştığı dini meselelerdekendi başına ictihad etmesi ve vardığı içtihadı sonuca göre uygulama yapması gerekir. Bu son derece tuhaf bir görüştür. Zira aşağıda açıklayacağımız üzere, bu, delillere aykırıdır. İbn Hazm'in bu görüş üzerinde icma bulunduğu yönündeki iddiası oldukça şaşırtıcıdır.

2- Mukayyeti ictihad: Bütün meselelerde olmayıp bir kısım meselelerde hüküm istinbat edebilme kudretidir. Mesela, ibadetler alanında bu güce sahip olmamakla beraber, sözleşmeler konusunda hüküm istinbat edebilme gibi. Bu güce sahip olan kişiye "mukayyed müctehid" adı verilir. Her "iki nevi için birtakım şartlar vardır. Bunları aşağıda açıklayacağız.

hanefiler ise;adam karısıyla zorla ilişkiye girdiğine dayanan bir hadisi delil getirerek karısınada gerekir derler

Buradaki sözümüz sadece günümüz şartlarında içtihadın mümkün olup olmadığı ile ilgilidir. Müctehidde bulunması gerekli şartlan dikkatle inceleyen kimse görür ki, günümüzde bunların gerçekleşmesi kolay değildir. Zira insanlar istinbat ve ictihad melekesinin oluşmasını sağlayan dini ilimleri Öğrenmekten el çekip başka ilimlerle meşgul olmaya yönelmişlerdir. Şer'i ilimlerle meşgul olanlar ise ancak bir kısmı ile ilgilenmektedir. Keşke bunlara, öğrenmek üzere emek verilmiş olsaydı. Halbuki bu ilimlerle meşgul olanlar dünyevi kazanç vasıtası olması için ilgileniyorlar. İnsanlar arasında, ilim uğruna ilim tahsiline emek veren veya hakikati belirlemek yahut başkalarına doğruyu gösterme üzere bir meseleyi inceleyen çok azdır. Fakat bu, içtihadın kesildiği ve zammın sona erdiği anlamına gelmez. İctihad bakidir ve vasıtaları hazır olduğunda ictihad yapılabilir. Hatta bazı bilginler şöyle demişlerdir: Herhangibir zamanda insanların, yeni olayların hükmünü Öğrenmek üzere kendisine başvuracağı bir müetehidin bulunmaması şer'an doğru değildir. Bu söylediklerimiz mutlak ictihad yani Ebu Hanife, Şafıi ve benzerlerinin yaptığıgibi kendine has ictihad ve istinbat metodları ile şer'i kaynaklardan doğrudan doğruya hüküm çıkarbilme melekesi hakkındadır. Bunun dışında kalan ictihad nevileri ise, mezhepte ictihad çerçevesinde sayılır. "Mezhepte ictihad", hakkında mezhep İmamının bir sözü nakledilmemiş olayların hükümlerini, "tahric" yoluyla imamının sözlerine veya ondan nakledilmiş kurallara dayanarak tesbit edebilmek demektir."Fetvada ictihad", mezhep imamının görüşünü başka bir görüşe tercih etme veya imamın Öğrencilerinin yahut başka imamların görüşleri arasında tercihte bulunma ehliyetidir. Bu nevi ictihad her asırda ve her mezhepte var olmuştur. Nitekim fıkıh ve teşri tarihi konusunda yazılmış kitapların ilgili yerlerinde bu husus geniş olarak açıklanmıştır. Bu iki nevi ictihad yoluyla, meşhur dört mezhep imamından nakledilen pek çok fıkhı hükmün esaslarının belirlenmesi, onlardan görüş nakledilmeyen hususlarda bu hükümlere kıyasta bulunmak üzere bunların illetlerinin tesbiti ve kendisine dayanılabilecek görüşlerin bilinmesi mümkün olmuştur. Böylece o imamların mezhepleri son derece sağlam esaslara bağlanmış ve dikkatli bir biçimde işlenmiştir. Yine bu iki nevi ictihad yoluyla, hüküm konusunda insanların değişik asırlarda duydukları ihtiyaçları karşılamak mümkündür. Çünkü bu fıkıh mezheplerinin imamları insanların muhtaç bulunduğu bütün konulan ve meseleleri ele almışlar ve hükümlerini açıklamışlardır. Hatta bazıları kendi zamanında vukubulmamış meseleleri farazi olarak düşünmüş ve bunları hükme bağlamıştır. Böylece sonraki bir zamanda o olay ortaya çıkınca, o olayın hükmünü araştıranlar, meselenin çözümünü İçtihada ve yeniden düşünmeye ihtiyaç duyurmayacak şekilde hazır ve açık olarak Önlerinde bulmuşlardır.

§: 342- Taklidin Hükmü:

Bütün şer'i hükümler içtihada konu olamaz. Bazılarında ictihad caizdir, bazılarında ise caiz değildir. Birinci gurupta, namaz, oruç, hac ve zekatın farziyeti ve zina, hırsızlık, adam öldürme ve şarap içmenin haramlığı gibi dinin temel hükümleri bulunur. Bunlarda içtihada yer yoktur, ihtilafa itibar edilmez. Hakkında hem sübut hem delalet yönünden kat'i nass bulunan hükümler de bu guruba girer. Mesela, Zina eden kadın ve zina eden erkeğin herbirine yüz değnek vurun ayeti ile sabit olan zina suçunun cezası hem sübutu hem delaleti kat'i nass ile bildirilmiştir. Artık buradaki "celd" cezası ve bunun sayısı hakkında içtihada yer yoktur.'Hırsızlık yapan erkek ve hırsızlık yapan kadının ellerini kesin' ayeti ile sabit olan hırsızlık suçunun cezası ve miras ayetinde belirtildiği üzere mirasta erkeğe İki kadına bir hisse verilmesi hükmü de böyledir. Aynı şekilde, diğer miktarı belirlenmiş cezalar ve keffaretler hakkında ictihad edilemez, İhtilaf düşünülemez. Bu guruba giren hükümler arasında, müctehidlerin herhangi bir asırda üzerinde icma ettikleri hükümleri de hatırlamak gerekir. Ancak icmanın senedi maslahat ise, maslahatın değişmesi ile yeni İctihad yapılabilir. Senedin maslahat olmaması halinde ise, ictihad edilemez ve buna aykırı yeni bir görüş getirilemez. Mesela müslüman kadının gayr-i müslimle evlenmesinin batıl olduğu, kız veya erkek kardeşlerin torunlarıyla evlenmenin haram olduğu ve benzeri hususlardaki icmalar böyledir.

Üçüncü şart: Kitab ve Sünnet'in nasih ve mensuhunu bilmek. Aksi takdirde nasih bir nass bulunduğu halde onun neshettİği mensuh nass ile amel etmiş olur. Müctehidin bütün nasih ve mensuh nassları ezbere bilmesi şart değildir. Fetva verdiği olayda dayandığı ayet veya hadisin mensuh olmadığını bilmesi yeterlidir.

burada dikkat edilecek husus şudur:bu müctehidler hiçbir zaman kafalarından indi olarak benim görüşüm budur dememişlerdir... mutlaka bir ayet-hadis-usul kaidesine dayanarak fetva vermişlerdir...

§: 340- İcitihadın Değişmesi ve Bunun Ortaya Çıkaracağı Sonuç:

3- Hakkında sübut bakımından kat'i, delalet bakımından zanni nass bulunan hükümler. Bu nevi ile, lafzı birden fazla manaya ihtimal veren Kur'an ve mütevatir Sünnet nasslarmda karşılaşılır. Buradaki ictihad faaliyeti sadece -birinci nevide açıklandığı şekilde- delalet yönündendir.

Sonraki asırlarda bazı bilginler, hicri üçüncü asınn sona ermesi ile ictihad kapısının kapandığına hükmetmişlerdir. Bunun sebebi, kendi zamanlarında hüküm verme ve ictihad etme konusunda büyük bir anarşi müşahede etmiş olmalarıdır. O kadar ki, bu yüce rütbeye asla ehil olmayanlar kendilerinin müctehid olduğunu iddia eder olmuşlar, istinbat kurallarının çoğu şöyle dursun azını bile bilmeyenler fetva vermeye kalkışmışlardır. İşte bu yüzden o bilginler, Allah'ın Yüce Dini üzerinden menfaat elde etme heveslisi bu tür parazit kimselerin yolunu kapatmak üzere yukarıda işaret ettiğimiz sözü söylemişlerdir. Bu, ictihad ehliyetine sahip, ictihad etmesi gereken ve bu imkanı elde etmiş kişiler için ictihad kapısının kapalı olduğu anlamına gelmez.

3)efendimizin bütün hadislerine ulaşıp teker teker incelemeye çalışmışlar bu uğurda şehir şehir ülke ülke gezmişlerdir... ibni hanbel buharinin hadis hocasıdır... yani o denli hadiste ilerlemiş zatlardır... hadisleri nakleden ravilerin hayatlarını öğrenmiş, ahlaklarına kadar öğrenmişlerdir...

mezhepleri farklı birer yorum olarak alabiliriz, gurup olarak değil kesinikle

2- Taklid vaciptir. İctihad ehliyetleri ve taklid edilmelerinin caiz olduğu ittifakla kabul edilen müctehid imamlar devrinden sonra ictihadda bulunmak geçersizdir. Bu da tuhaf bir görüştür. Çünkü daha Önce belirttiğimiz gibi, ictihad, belirli kişilere has ve belirli zamanla sınırlı bir iş değildir.

1- Mutlak ictihad: Bu, her olay için hüküm istinbat edebilme ve bütün meselelerde fetva verebilme kudretidir. Bu güce sahip olan kişiye 'mutlak müctehid" denir.

www.darulkitap.com adresinden bu kitabı indirip okuyabilirsiniz!!!

bunu yapanın durumu yani mezhebleri kabul etmiyorum diyenlerin durumu;matematik sınavında pisagoru, gausu... vs. kabul etmiyorum diyenin durumuna benzer;nasılki matematik sınavında bunu yapan koskoca bir sıfır çekerse, mezhebleri reddedenler yarın ahirette koskoca bir sıfır çekecektir!!!!

Usul terimi olarak "taklid'" delilini bilmeksizin, sözü hüccet olmayan kişiden, başkasının görüşünü almaktır.

2)müctehidler kurandan hüküm verdikleri için ya kuranı hıfzetmiş hafız olmuşlar yada ahkamı içeren hükümleri adları gibi öğrenmişlerdir!!! ebu hanife her sabah namazında kuranı hatmederek namaz kılardı!!!

Daha önce geçen şartlan kendisinde toplamak suretiyle ictihad derecesine ulaşan kimsenin, içtihadın caiz olduğu konular çerçevesinde bir mesele ile karşılaştığında, Kitab ve Sünnet gibi şer'i delilleri incelemesi gerekir. Sözkonusu mesele hakkında ictihad edip bir hükme vardıktan sonra, artık bu ictihadi kanaatine göre amel etmesi gerekir. O meselede kendisine muhalif görüşe sahip bir müctehidi taklid edemez. Zira, müctehidin ictihad ederek ulaştığı sonuç, kendisinin zann-i galibine göre Allah'ın o meseledeki hükmüdür. O halde müctehidin Allah'ın hükmü olduğuna kanaat getirdiği bu sonuca uyması zaruridir, başkasının farklı görüşünden ötürü onu terkedemez. Bu husus, bütün bilginlerin ortak fikridir. Çünkü başkasının görüşü de zanna dayanmaktadır. Bir kimsenin kendi zannını birakjp başkasının zannına göre davranması caiz değildir. Müctehid, vardığı hüküm ister doğru ister yanlış olsun içtihadından ötürü Allah katında sevabı hakeder. Şu var ki, doğruyu bulabilmesi halinde iki sevap birden kazanır: Biri ictihad ve araştırmasından, diğeri hakikati bulabilmesinden dolayı. Yanlış sonuca varmış olsa bile, doğruyu bulma maksadı ile gösterdiği gayretten ötürü yine bir sevap kazanır. Hz. Peygambecr 'in şu hadisi bunu göstermektedir: Hakim ictihad edip de doğru sonuca varırsa iki sevap, hata ederse bir- sevap kazanır. Müctehİd açısından içtihadın hükmü budur. Başkası açısından İse, müctehidİn vardığı sonuç bağlayıcı bir hüccet değildir, hiç kimsenin ona uyması ve görüşü ile amel etmesi vacip değildir. Çünkü müctehidin vardığı sonuç, zann-ı galibe dayanmaktadır, yani hatalı olma ihtimali vardır. Hata ihtimaline açık olan şey ile amel etmek vacip değildir. Binaenaleyh bu hüküm, hangi asırda olursa olsun ictihad ehliyetini haiz herkesin, hatta daha önce o hükmü vermiş olan müctehidin içtihadına açıktır.

şafiler diyorki ayette dokunmak diyorsa bunu LÜGAT manası ile alırız ve kadına dokunan bir erkeğe abdest gerekir!!!

işte ihtilaf böyle doğuyor şimdi bir babayiğit çıkıpta diyebilirmiki burada kesinlikle şafininki veya hanefinin doğrudur...

işte yine ihtilafın nedenleri ortaya çıktı... ve bu ihtilaftada oldukça çok hikmetler vardır...

Rasulullah ona, hurma yaprağından örülmüş ve içinde kefaret miktarınca hurma bulunan bir zenbil getirdi:

büyük şehirde yaşayan ve toplu taşıma araçlarını kullanan bir kisenin ise kadınlara dokunmaktan kaçınması farz isede bazen özellikle sabahları bu oldukça zor olabilmektedir... işte hanefilerin görüşü bu durumdaki bir müslümana rahmet olup, bayana temas etmiş olsa dahi tekrar abdest almak meşakkatinden kurtarmaktadır...

Mukayyed ictihadda, bütün hükümlerle değil sadece ictihad edilen hükümle İlgili hususları bilmek şarttır. Diyelim ki bir fakih, sadece büyü' veya icare yahut rehin meselelerinde ictihad ediyorsa, o konudaki ayet ve hadisleri, icma ve ihtilafları, nasih ve mensuhu ve ictihad için gerekli diğer hususları bilmesi yeterlidir. Böyle bir kimsenin, namaz, oruç, hac gibi hükümlerde ictihad için gerekli bilgilere de sahip olması şart değildir.

2)şafiler mutlaka 60 fakir doyrulmalı çünkü hadiste böyle geçiyor derken, hanefiler 1 fakiri 60 gün doyursada olur derler

c) İctihad, her insanm güç yetirebileceği bir iş değildir. Zira bu iş, sahibine şer'i delilleri anlayabilme ve onlardan hüküm çıkarabilme imkanı veren özel bir muhakeme gücü gerektirir. Bu melekeyi ise Allah bütün kullarına vermemiş, sadece bazı kullarına nasip etmiştir. Gücü yetmeyen kimse bu işle mükellef tutulsaydı, imkan dışında olan bir konuda teklif yapılmış olurdu. Oysa İslam dininde güç yetirilemeyecek bir teklifte bulunmak caiz değildir. Nitekim Yüce Allah şöyle buyurmuştur:Allah kimseye gücünün üstünde mükellefiyet yükiemez.

?Bir köle azad edecek kadar mal bulabilir misin?

6) ve nihayet bizim bugün mezheb adını verdiğimiz kurumlar sadece ebu hanife-şafi, malik-ibni hanbelden müteşekkil değildir... her mezhebte 100lerce müctehid binlerce alim gelmiş bu mezheblere bir nebze olsun katkı sağlamış ve bu mezhebleri sağlam bir kaya haline getirmişlerdir... yani bizler muhalefet ettiğimizde hem bu müctehidler gibi kuran-hadis-usul konusunda bilgili olucaz, hemde 100lerce alim ve müctehide muhalefet ettiğimizi bilicez... eğer bu dirayeti kendisinde gören varsa tabiki mezheblere uymama konusunda serbesttir... fakat bu serbestide olan bir EHLİ VİCDAN kimsede asla mezheblere laf etmez... çünkü mezheblerin bu yolda ortaya koymuş oldukları çabaları görür ve reddetmek bir yana sadece aşık olur...

nasıl olurda ebedi dünya sadetini sağlayacak ahiret imtihanında benim kimseye, alime, mezhebe bunların subut etmiş ictihadlarına ihtiyacım yok, ben kendim ictihada ehliyetliyim diyip rahatça hareket ederiz?

bak mesela bu tercihindede olayın biraz hikmet boyutuna eğilelim!!!

§: 339- İçtihadın Hükmü:

?Ya Rasulullah! Mahvoldum? dedi. Rasulullah:

yahutta bir babayiğit çıkıpta diyebilirmiki kesinlikle onların söyledikleri yanlış...

nasılmı bensviyom biskremi ama bazıları çikolatasını acı buluyo:))

hayır diyemez!!! peki neden 1 tane hüküm yokta 3 ayrı hüküm ortaya çıkmış?

2-şafiler gibi düşünüyorum(1 kişi-60 kişi elbette 60 kişi mantıklı olan)

§: 335- İctihad Belirli Bir Zamanla Sınırlandırılamaz:

maliki ve hanbeliler bu konuda aynı düşünerek diyorlarki;ayette açıkça cinsel ilşki anılmayıp dokunmak fiili kullanıldığına bakarız fakat sürekli kullanılan meseha kullanılmayıp lemese kullanıldığına göre bize şu anlatılmak isteniyor:KADINLARA ŞEHEVİ BİR ŞEKİLDE DOKUNURSANIZ ABDEST ALIN!!!

?Git de onları çoluk çocuğuna yedir? dedi.? 203

efendimiz muaz bin cebeli yemene gönderirken nasıl davranacağını sorduğunda muaz buyurduki;önce kurana bakarım, efendimiz dediki orada bulamazsan, senin sünnetine bakarım ya rasulallah!!! efendimiz oradada bulamazsan ozaman İCTİHAD ederim ya rasulallah deyince efendimiz aferim ya muaz deyip allahım muazı muvaffak eyle demiştir!!!!

bilgisiz mantıkta olamaz. okuyun kardeşlerim okuyun

kızdırmayın beni!!!!

işte İCTİHADA bizzat efendimiz izin vermiştir ve bu nedenle başta ashabı kiram kendi aralarında olmak üzere sonra tabiin, tebi tabiin dönemimde İCTİHADİ FARKLILIKLAR doğmuştur... ve ümmete bir rahmet olmuştur...

?Bizden daha yoksul birine mi vereceğim?! Allah?a and olsun ki, bu iki kara taşlı yerin arasında bu hurmalara bizden daha muhtaç bir aile halkı yoktur? dedi. Bunun üzerine Rasulullah , ön dişleri görününceye kadar güldü ve sonra:

bir soru?

yahut kabul ettiği halde aklına takılanlarlarda sorularını sorabilirler!!!

§: 331- İçtihadın Tarifi:

?Altmış miskine yedirecek kadar erzak bulabilir misin? Adam:

Dördüncü şart: Arap diline tam bir şekilde vakıf olmak. Bu, arapça bir sözü anlama hususunda, Cahiliye devrinde veya İslam'ın ilk yıllarında yetişmiş Arapların yahut Halil, Sibeveyh, Kısai, Ferra' vb. mütekaddiminden olan bilginlerin seviyesine gelmek anlamındadır. Tabii ki burada, onların ezberlediklerim ezberlemiş, derlediklerini derlemiş olmak kasdedilmemektedir. Maksat, arapça bir sözü onların anladığı gibi doğru anlayabilmektir. Bu da, ya İmam Malik ve İmam Şafii gibi Arap dilinin parlak simalarının bulunduğu bir muhitte doğup yetişmek ve bu dilin inceliklerini kavramada adeta onlar gibi olmak suretiyle yani tabii yolla, veya nahiv, sarf, edebiyat ve belagat gibi Arap dili ile ilgili bilgileri nazari ve tatbiki olarak öğrenmek ve bunları kendisinin ayrılmaz vasıflan haline gelecek ölçüde hazmetmek suretiyle gerçekleşir. Nitekim, Arap muhitinde doğup yetişmiş olmayan İmam Ebu Hanife ve benzeri müctehidler, bu yolla, Arap muhitinin tabii şartları içinde yetişenler gibi olmuşlardır. Bu şartın ileri sürülmesinin sebebi, gerek Kitap gerekse Sünnetin arapça oluşudur. Bu nasslann kendi dilinde geldiği Arabın anladığı şekilde anlama gücüne erişmedikçe, nasslardan şer'i hükümleri çıkarabilmek mümkün değildir.

ama neden hanefisin peki derseniz?ben usulü fıkıhla alakalı bir durumdur derim... çünkü anlatmış olduğum ayrımların birçoğu usulle alakalı ayrımdır... bir USULÜ FIKH kitabı okurasanız sizde bana hak verirsiniz... hatta tavsiyem ZEKİYYÜDDİN ŞABANIN USULÜ FIKH kitabıdır... çünkü 4 mezhebi bir arada anlatır... neden hangi sebeple farklı düşündüklerini anlamak daha rahat olur...

1)adam yemek yedirmek yerine parasını verse olurmu?

sana öbür sayfada bri srou sordum cevabını buraya yazarsan çok sevinirim

3)şafiler efendimiz karınada bu kefaret gerekir demediğine göre kadınlar için oruç kefareti gerekmez derler

işte mezhep farkıda baska bişi değil:)))

Müctehid karşılaştığı bir olayı inceleyip o konuda bir hükme ulaştıktan sonra aynı meseleyi tekrar tetkik ettiğinde içtihadı değişir ve öncekinin aksine bir sonuca ulaşırsa, artık birinci içtihadına göre amel edemez, ikinci içtihada göre uygulama yapması gerekir. Çünkü kendi kanaatine göre birinci içtihadı hatalı ikincisi doğrudur. Daha Önce belirttiğimiz üzere, müctehidin doğru olduğuna kanaat getirdiği hükme uyması vaciptir. Buna göre, bir müctehid, reşid kadının nikahının sahih olması için velinin şart olmadığı kanaatini taşırken, velisinin izni olmadan bir kadınla eviense, daha sonra bu içtihadı değişip evliliğin sıhhatinde velinin şart olduğu kanaatine varsa, o kadından ayrılması ve o evliliği sürdürmemesi gerekir. Çünkü kendi inancına göre doğru olmayan bir hükümle amel etmesi caiz değildir. Bu, müctehidin kendini ilgilendiren bir meselede kendisi için ictihadda bulunması durumunda böyledir. Şayet başkası için ictihad etmişse, yani fetva istenmesi üzerine veya hakim sıfatıyla ictihadda bulunmuşsa ve sonra içtihadı değişmiş ise, fetva ve kaza durumlarını ayrı ayrı ele almak gerekir:Fetva durumunda, yani bir kimsenin müctehidden fetva istemesi üzerine ictihad edip fetva vermesi halinde, eğer müstefti bu içtihada göre amel ettikten sonra müctehidin içtihadı değişmiş ve öncekine aykırı yeni bir içtihadı sonuca varmış ise, müsteftinin fiilen gerçekleşen ameline bir noksanlık gelmez ve batıl olmaz. Fakat müftinin görüşünden dönmesinden sonra müstefti bundan haberdar olmuş ise ve aynı durum tekrar başına gelirse, o zaman ikinci görüşe göre amel etmesi gerekir. Müstefti-bu yeni görüşten haberdar olmamışsa, aynı mesele ile ne kadar karşılaşırsa karşılaşsın, hüküm önceki görüşe göre devam eder. Burada bir başka soru hatıra gelir: Müftinin, görüşünün değiştiğini ve yeni görüşünü müsteftiye bildirmesi gerekir mi, gerekmez mi? Bu hususta bilginlerin görüşleri farklıdır. Bazıları bunu gerekli görür, bazıları gerekli görmez, ki tercihe şayan olan görüş budur. Zira başka devirlerde bir çok meselede müctehidlerin görüşleri değiştiği halde, onların müstefitleri araştırıp onlara bunu haber verme ihtiyacı duyduklarını bilmiyoruz. Zaten böyle bildirme mükellefiyetinin öngörülmesi müctehidleri sıkıntı ve meşakkate katar. Oysa İslam dininde sıkıntı ve meşakkat yoktur. Kaza durumunda, yani müctehidin hakimlik görevini yürütürken bir meselede İçtihadına göre karar vermesi halinde ise, daha sonra aynı meselede farklı içtihadı sonuca varırsa, müctehidin yeni olaylarda bu ikinci görüşü uygulaması gerekir. Ancak kendisi veya bir başkası onun birinci görüşe göre verdiği hükmü -kesin bir delile aykırılık bulunmadıkça- nakzedemez . Zira bir içtihadı hükmün başka bir içtihadı hükümle bozulabilmesi, hüküm anarşisine, istikrarsızlığa ve verilen hükümlere güvensizlik duyulmasına yol açar. Bunun kötü bir durum olduğu ise açıktır. Rivayete göre Hz. Ömer, nıesele-i haceriyyede öz kardeşlerin mirastan pay alamayacaklarına hükmetmiş, daha sonra önüne benzeri bir olay getirildiğinde ise "üçtebir^lik miras payının, öz kardeşler ile anabir kardeşler arasında taksim edileceğine karar vermiştir. Kendisine: Sen falanca zaman böyle hükmetmemiştin, dendiğinde şu cevabı vermiştir: O günki kararımız öyle idi, bu gün ise böyle hükmediyoruz.

Hz. Ömer'in, hakimliğe tayin ettiği Ebu Musa el-Eş'ari'ye yolladığı mektuptaki şu ifadesini bu anlamda yorumlamak gerekir: "Daha önce verdiğin bir hüküm, mesele üzerinde tekrar düşünüp doğru çözüme ulaştıktan sonra hakikate rücu etmeni engellemesin. Çünkü hakikat asıldır, onu hiçbir şey iptal edemez. Hakikate rücu etmek, batılı sürdürüp gitmekten hayırlıdır.'"

?Hayır.?

Altıncı şart: İslam hukukunun ana gayelerini bilmek, hikmet ye hedeflerini kavramış olmak. Bu, şer'i hükümlerin hangi olaylar hakkında geldiğini, bunların bir çoğunda Şari'in işaret ettiği illet ve hikmetleri inceleyip, tüme varım metodu ile sonuçlar çıkarmak suretiyle olur.

?Seni mahveden nedir? diye sordu. Adam:

şimdi sorular:

b) Sahabe ve Tabiun zamanında, müctehid olmayanlar bir olay ile karşılaştıklarında Sahabe veya Tabiun müctehidlerine başvururlar, bu olay hakkında Allah'ın hükmünün ne olduğunu sorarlar, o müctehidler de bu tutumu hiç yadırgamaksızm onların sorularını cevaplandırırlar, sorulan olaylar hakkında Allah'ın hükümlerini açıklarlardı. O müctehidlerin bu kişilere hükmü bilmek için bizzat ictihad etmelerini emrettiklerine dair hiçbir şey nakledilmiş değildir. O halde, ictihad etmeye gücü yetmeyen kişinin ictihadla mükellef olmadığı, o kişi için hükmü bilme yolunun içtihada ehil olana sormak olduğu hususunda Sahabe ve Tabiun icma etmiş demektir. Buna göre bütün insanları ictihadla mükellef tutmak icmaya aykırıdır.

§: 338- İçtihadın Caiz Olduğu ve Caiz Olmadığı Konular:

4)3 mezheb sırayla vermiş madem sıraya uymak zorunludur derler, malikiler ise yoo efendimize başka bir adam gelse sıralamayı farklıda verebilirdi, illa o sıralamaya uymak şart değildir derler...

Aynı zamanda müctehidin, hakkında nass bulunmayan olayları iyi teşhis edip kıyas, istİhsan ve ıstıslah gibi yollarla onlara en uygun çözümleri bulabilmesi için, insanların ihtiyaçlarını, içinde bulundukları durumları, dikkate alınmaya ve korunmaya layık örf ve adetlerini de bilmesi gerekir.

Sözlükte "ictihad" zor ve meşakkatli bir işi gerçekleştirme uğrunda olanca gayreti göstermek ve imkanları seferber etmek demektir. Usul terimi olarak ictihad, fakihin, şer'i-ameli hükümleri tafsili delillerinden çıkarabilmek için olanca gücünü ortaya koymasıdır."Müctehid" de, şer'i delillerdinden ameli hükümleri çıkarabiİme melekesine sahip olan kişidir. Usulcüier böyle kimseyi "fakih" ve "müfti" diye de anarlar. Şer'i hükümleri bilmekle beraber onları şer'i kaynaklardan bizzat çıkarabilme gücüne sahip olmayan kimseye ise, furu-ı fıkhın çoğunu ezbere bilse dahi, usulcülere göre fakih veya müfti denemez.

1)arab dil ve edebiyatını tüm ince ayrıntılarına kadar okumuşlar-öğrenmişler ey arab halkı gelin sizlere babalarınızın ve analarınızın dinini öğretelim diyecek hale gelmişlerdir... yetmemiş kuran ve hadislerde geçen kelimeler belki ÖRFİ manalarıda kasdediyor olabilir diye arap örfünü dahi öğrenmişler hatta bir çokları bunu başarabilmek için arapların içine girmiş yaşamış, bazıları taa bedevilerin arasına gidip yıllarca yaşamıştır!!

hanefiler derki:hadiste yemek geçiyor ama parasını vermekte aynı manadadır..