Ve derken 12 Eylül 1980?de Kenan Evren?le o meşum askeri darbe yapıldı: Tarih; nice idamları gayri insani işkenceleri, zindana tıkamaları, sürgünleri kaydetti. Genelde tüm Türkiye halkı bu darbeden mağdur olduysa da cerimesi doğuda ve Kürt bölgelerinde daha belirgin şekilde çekildi. Tarihin not düşürdüğü idamlıklar kurtulmasına kurtuldu da geriye kalanlar tarifi imkansız işkencelerden geçirildi. Gözaltı sürelerinin uzunluğunda yapılan işkenceler, insanlıktan mahrum aheni tunç heykellerin gönüllerini rahat etmemiş olacak ki bunu sistematik olarak ceza evlerinde aylarca sürdürmeye devam ettiler ve tam da bu sırada insanlara dışkıları, fareler, böcekler yedirilerek darp ve şiddetle ölüme ve akıllarını yitirmeye terk edildiler.

Devlet-halk küskünlüğünün ve dahi düşmanlığının ikinci ayağı İsmet Paşa döneminde görülmeye başlandı. İstibdat ve despotizmin asık suratı?devlet? olarak tezahür edince, ağzı soğan kokan cellatlar daha çok sahneye çıkma fırsatını buldular ve ne yazık ki şehr-i Diyarbekir?de sakallı ve sarıklı bir yaşlı ile çevresindeki ileri gelen Kürt ekibinin darağaçlarında sallanan yorgun bedenlerinin Atatürk dönemi sonrasında, başbakan olarak seçilmiş, kravatlı bir aristokrat ve avanesi olan Türk ekibinin de rozetli bedenleri Türklerin bağrında, Marmara?nın Yassı Ada?sında kurulan darağaçlarında CHP/İsmet Paşa istibdat dönemi zihniyetinin en dramatik simgesi olarak sallandı.

İşte tam da burada, onlarca yıldır halk-devlet küskünlüğünün gerilen kendirinin son teli de koptu. Bu çocukların?devleti? ?asker? olarak tanımamaları ve askerle de tüm bu olanlardan sonra olumlu tutum ve davranışlar geliştirmeleri beklenemezdi artık?

Söz konusu sorunun öncesine/dününe baktığımız vakit şunları göreceğiz: 29 Ekim 1923?te kurulan cumhuriyetten hemen sonra Mustafa Kemal, devrimlerle ülkedeki tüm alanların bir anda değiştirilmesini istedi. Halkın hazırlanması ve evrim yoluyla amaçların gerçekleştirilmesi öngörülmeden bir bakıma halkın tepesine çok köklü devrimlerin yağdırılması toplumda infialler yarattı. Şeyh Sait ayaklanması, Menemen olayı ve İzmir Suikast teşebbüsü bu infiallerin tipik örnekleri olarak karşımıza çıktı.

Problem davranışı düzeltmede dikkat edilmesi gereken nokta, anekdot kayıtlarıyla davranış öncesi, davranış sırası ve davranış sonrası olmak üzere bir bütün olarak davranışın ortaya konularak sağlıklı bir teşhisin yapılması ve bilahare sağaltım planının hazırlanmasıdır. Kürt sorununa da bu yöntemle bakılması, köklü bir çözüm/sağaltım için esastır.

İşgalden kurtulan genç ama yorgun ülkenin ciddi bir yenilenmeye ihtiyacı vardı ve evrimle olsun yahut devrimle, yapılması gereken köklü değişiklilikler olmalıydı kuşkusuz. Mustafa Kemal bunu iyi görmüş, tespit etmiş ancak bu meyandaki hedeflerini hayata apar topar geçirmiştir. Ne ki haklı ya da haksız, devrimlerle halkın tepesine indirilen programların hayata geçirilmesi kolay olmayacağı gibi, özümsenmesi ve uzun ömürlü olmasının da çok olanaklı olmadığı artık sosyolojik bir kanaat haline gelmiştir. Burada diğer bir sakınca, halkın tarihi örf, adet, dini anlayış ve toplumsal yaşayışına yabancı alternatif programların dayatılmak suretiyle hayata geçirilmek istenmesiydi. Cevdet Paşa, Mehmet Akif ve Namık Kemal da olsalardı mutlaka o imparatorluk kalıntılarının köhne ve yozlaşmış kurumlarını değiştirmek isteyeceklerdi. Söz gelimi bilime sırtını çevirmiş medreseler ve suiistimallerle zavallı halkı sömüren tekke ve zaviyeleri kendi kaderlerine terk edemezlerdi. Burada sağlıklı düşünebilen bir Müslüman olarak Mustafa Kemal?i anlamak önemlidir. Ancak, ?eskiyi? tümden imha ve?yeni? etiketiyle halkın kültürel ve dini ruhuna yabancı projeleri alternatif çözümler olarak halkın tepesine devrim yoluyla indirmek, gerek Mustafa Kemal için gerekse biraz İran ve küllen Taliban için de uzun boylu tartışmak gerekecektir. Bana göre, genelde tüm Türkiye halkları için ve özelde de Kürtler için, devlet-halk küskünlüğünün ilk ayağı burasıdır.

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="82c7f8e0e7f0e0edf8e3ecc2fbe3eaededace1edef">

Yazının devamı haftaya?

İşte böyle bir dönemde evi basılmayan, hakaret görmeyen hatta coplanmayan çok az Kürt erkeği geride kalmıştı. Şu anda eline silah yahut kalem almış olan engelli ve sağlıklı her Kürt erkeği, o dönemde 3, 5 veya 10 yaşlarında iken; yeşil ciplerin içinden hızla çıkan yeşil elbiseli, silahlı, coplu ve şimşekler çakan toy adamların çamurlu çizmeleriyle gece yarısı evlerini nasıl bastıklarını, gözleri önünde babalarını nasıl dövdüklerini, annelerininse tir tir nasıl titrediğini, duvar içi erzak pencerecikleri ve toprak sıvalı duvarlarının nasıl da acımasızca şişlendiğini, tekmelendiğini, yataklarında korkudan yorganlarını kafalarına çekerken her sorgu sesiyle nasıl sarsıldıklarını ve yataklarına necis çizmeleriyle basıp geçen o yeşil kıyafetli çetenin arkasından nasıl da o masum gözleriyle gizli gizli anne babalarını gözetlediklerini belleklerine kaydetmemiş olamazlardı!

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="6a2f10080f180805100b042a130b02050544090507">

Böylece günümüze kadar bu güzel ülkenin güzel bahçeleri ve fidanları yeşil elbiseli, omuz yaldızlı, aheni suratlı ve demir yumruklu avanenin gölgesinde altınımsı güneşlerin enva-i çeşit ısı ve nurundan mahrum kaldı: 27 Mayıs 1960?ta askeri darbe yapıldı. 1962, 1963, 1969, 1971?lerde defaatle askeri darbe teşebbüsleri yapıldı. Devamla 12 Mart 1971?de askeri muhtıra ile hükümet devrilince, Süleyman Efendi şapkasını yakaladığı gibi arkasına bakmadan makamından ayrıldı.