"Allah'ım!, gayb ilminle ve mahlukatm üzerindeki kudretinle, hayat benim için hayırlı olduğu müddetçe beni yaşat; ölüm benim için hayırlı olunca da ölümü nasib et. Allah'ım, senden gayb ve şehadet aleminde haşyetini isterim, gazablı ve hoşnut hallerde hak konuşmayı dilerim; senden fakirlikte ve zenginlikte itidali isterim. Senden tükenmeyen ni'meti isterim. Senden arkası kesilmeyen göz aydınlığı niyaz ederim. Allah'ım, senden kazadan sonra rızayı taleb ederim. Ölümden sonra hayatımın iadesini isterim. Cemaline bakmanın lezzetini dilerim. Zarar verici darlık ve sapitıcı fitne olmaksızın seninle buluşmayı isterim. Allah'ım, bizi imanın süsüyle zinetlendir. bizi doğru yol üzerinde olan hidayet ehlinden kıl'?

Yine "Sahihayn" de Ebu Musa ei-Eş'ari, Rasulullah'ın şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:

Allah Teala bu manada şöyle buyurur:

Bunun üzerine Sultan Zahir Baybars kızmış ve : «Memleketim den çık git. demiştir. Şeyh de; «Baş üzerine, deyip Şam'ın Neva köyüne gitmiştir. Fakihlerin de; «O, bizim büyük, salih ve önder olan alimlerimizdendir, onun Şam'a geri gelmesini emrediniz. diye Sultandan ricada bulunmuşlardır. O da, geri dönmesi için müsaade etiriiş, fakat Şeyh, bundan kaçınmış ve: «Sultan Zahir Baybars orada oldukça gelmem, demiştir. Bundan bir ay sonra Sultan Zahir Baybars vefat etmiştir.

Birincisi: Allah'a bizzat müstehak olduğundan dolayı hamddır.

Hatta o sevgi sebebiyle siyah köpekleri bile seviyorum"

Sonra emire ve meclisteki lere dönerek, grupların bana yalan attıklarını biliyorum. Daha önceden de atıyorlardı. Bu itikadı ezberimden yazdırırsam, belki 'bazısını gizlemiştir veya müdahane ve mudara ediyordur', diyebilirler. Onun için, Tatarların Suriye'ye gelmesinden takriben yedi yıl önce yazılmış bir itikadı getireyim dedim.

Yine Allah Teala, şu yüce kavlinde, dini toplayıcı mahiyetteki birr sahibi, da'vasmda sadık kimseleri şu şekilde anlatmıştır:

Bundan sonra, şu gelecekteki arzedeceğim açıklamalar, kalpler hakkındaki amellerle ilgili bir takım kısa ve özlü sözlerden ibarettir. Bu kalp amellerine makamlar ve haller de denilir.

Bu hususta Allah Teala şöyle buyurur:

(Hadid: 57/28)

Allah Teala geçen yüce sözlerinde bildirmektedir ki: O, kullarını, yönlerini doğru dine çevirmeleri için yaratmıştır. O doğrudan da maksat, sadece hiç bir ortağı olmayan Allah'a ibadet etmektir. Bu ibadet kalp için mu'tedil, dosdoğru, tabii ve fıtri bir harekettir. Onu terket-mek büyük bir zulümdür, terkeden ilimsiz olarak heva ve keyfine uymuş demektir. Bu fıtrat ve yaradılış için-ki o yaradılışın sıhhatidir- kendisinde mevcut ilim ve amelce üzerine yaratıldığı bir benzeriyle yardım edeceği bir azık ve gıda gereklidir. Onun için dinin tamamlığı, İlahi şeriatın idaresinde olgunluğa ermiş fıtratla olur. O da, Rasulul-lah'ın , İbn-i Mes'ud'dan rivayet ettiği hadis-de buyurduğu gibi, Allah'ın ziyafetidir:

Bütün bu sıfatlarının yanında, İbni Teymiyye, öyle bir heybet. sıfatına sahipti ki, onun önünde hasımları titrerdi.

Araplarla Moğollar arasındaki son savaşta İbni Teymiyye galip geldikten sonra mücadele başka bir alana intikal etmiştir.

Bundan dolayı mü'mine, adak ve vaad vb. gibi dinin gerekli görmediği şeyleri nefsine gerekli görerek kendini imtihana ma'ruz bırakması hoş görülmemiştir. Bir insanın valilik istemesi ve içinde veba gibi bulaşıcı hastalık bulunan bir beldeye gitmesi de bu hoş görülmeyenler cümle s indendir. Bu konuda Buhari ve Müslim'de, doğrudan Rasulullah yoluyla olmaksızın bir hadis mevcutur. Rasulullah bu hadisinde adak'i yasaklamış ve şöyle buyurmuştur:

(A'raf: 7/168)

İlahi sevgi her dini amelin aslı olunca, korku, ümit ve benzeri duygular da sevgiyi gerektirir ve o sevgiye yönelip döner. Çünkü, arzu sahibi ümit edici, sevmediğine değil, sevdiğine arzu duyar. Korkan ise, sevdiğine erişmek için korkudan kaçar. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

İşte ilim mihrabından savaş alanına atılan, cihad vazifesini yerine getirdikten sonra tekrar ilme ve büyük cihada dönen ibni Teymiyye budur.

mücadele başlamıştır. Çünkü Baybars, düşünce bakımından hocası Nasr el-Münci'nin tesiri altında idi. Öte yandan o, İbni Teymiyye'yi sabik Sultan Nasınıddin'in adamlarından sayıyordu. Adı geçen Sultan, hocasıyla birleşip İbni Teynıiyye'den kurtulmak için bir çare düşündü ve onu iskenderiyye'ye sürmeye karar verdi. Zira ibni Teymiyye'nin Kahire'de bir hayli taraftarları olmuş, fakihler de onu tutmaya başlamıştı. iskenderiyye'de onun dostu ve yardımcısı yoktu. Orada bir tuzak kurarak İbni Teymiyye'yi öldürüp rahata kavuşmaları da mümkündü.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/524-525.

"Herkesin kazandığı iyilik kendi yararına, kötülük de kendi zararınadır. (Bakara: 2/289)

Cehenneme giren Kıble ehli bir kimse oradan bir daha çıkmaz. Büyük günahlar hususunda, cehenneme girişten evvel ve sonra, ne Rasulullah'ın ve ne de bir başkasının şefaati olamaz; bir şahısda mükafat ve ceza ile iyilikler ve kötülükler birleşemez. Hatta, mükafat gören ceza görmez; ceza gören de mükafat görmez.

Müslim'in "SahüY'inde de şöyle buyurur:

Yukarıda arzedilen sevgi , mutlak ve umumidir; çünkü, o sevgi Allah'a ait olup Allah'dan başkasına layık olmayan bir sevgi ise de, mü'min o sevgiyle Allah'ı sevdiği gibi peygamberlerini ve mü'min kullarını da sever.

İbn Teymiyye, Mecmu?u?l-Fetava?da , ?Yedi şey vardır ki bunlar ölmeyecek, fena bulmayacak ve yokluğu tatmayacaktır: Cehennem ve sakinleri, Levh, Kalem, Kürsi, Arş? şeklindeki rivayetin sahih olup olmadığı tarzındaki bir soruya verdiği cevapta şöyle der:

Evvelce geçtiği gibi buna benzer diğer isimler de böyle sevgi manasını ifade ederler.

Bütün bunlar İbn Teymiyye ve gözde öğrencisi İbnu?l-Kayyım?ın?fena-i nar? görüşünü kesinlikle benimsemediğini göstermektedir.

"Ya Rabbi, bizim hidayetimizi artır" diyen kimsenin bu sözü ise, geçmişe şamil olur. Fakat bütün bu istenen, doğru yol için gelecekle ilgili bir hidayettir. Çünkü gelecek için i-limle amel etmek, henüz meydana gelmiş, değildir ve kul gelecek hususunda ilimle amel edinceye kadar hidayete ermiş olmaz. Ayrıca, geleceğe dair ilim gerçekleşmeyebilir, hatta kalpden silinebilir. Şayet kalpden silin-mezse bile o zaman belki, ilim gerçekleşmez. İnsanlar ise, tamamen bu duaya muhtaçtırlar. Bundan dolayıdır ki, Allah Teala o duayı her namazda farz kılmıştır. İnsanlar bu duaya olduğu kadar hiç bir şeye muhtaç değillerdir. Doğru yola hidayet meydana gelince de, Allah'ın yardımı nzık ve nefsin mutluluk bakımından istediği diğer şeyler de gerçekleşir. Bu mes'eleleri en doğru bilen Allah Mır.

İbni Teymiyye kuvvetli hafıza, derin bir tefekkür ve tetkik bakımından dikkati çektiği kadar, hazırcevaplılık ve sürat-i intikal bakımından da dikkati çekmektedir. İlk çağrıya cevap veren alarm halindeki asker gibi, o, söylemek istediği fikir ve delilleri anında hatırlar ve kullanırdı. Onun bu sıfatı, bilhassa derslerinde ortaya çıkardı. Münazara ederken düşünce ve hafızasındaki bilgilerini kolayca ortaya koyarak hasımlarını sustururdu. Hatip ve münazaracı için hazırcevaplılık, tıpkı savaşçının, manevra kabiliyeti iyi olan silahı gibidir. Münazaracı, bu kabiliyeti ile hasmını daima susturur.

"Doğru olunuz. Zira doğruluk birr'e sevke-der. İyilik ise Cennet'e götürür. Kişi doğru olmaya ve doğruluğu aramaya devam ettiği takdirde, Allah katında, sıddık olarak yazılır. Yalandan da sakınınız. Zira yalan fücur'a sevkeder. Fücur ise, Cehennem'e götürür. Kişi yalancı olmaya ve yalanı aramaya devam ettiği takdirde, Allah katında, yalancı olarak yazılır"

Hanbeli mezhebine bağlı olan ibni Teymiyye, Eş'ari mezhebini sevmeyen Hanbelilerin usulüne göre yetişmiş olu daha sonra bu alanda bir çok mücadeleler yapmıştır. Bu yüzden çeşitli mihnetlerle karşılaşan ibni Teymiyye, kendisini hemen hemen bu yolda harcamıştır.

Abbasi Halifesi Harunürreşid, İmam Maiik'e, bir meseleden dolayı:

«Güç ve kuvvet, ancak Yüce Allah iledir. Çeviren.

Ayetini işitince de: Cennet'te nefisler ve mallar olunca, Allah'a bakma nerede? derler. Bütün bunlar onların cennet nimetine Allah'ı görme dahil değildir, zanlarından ileri gelmektedir.

İbni Teymiyye tasavvufla ilgilenmiş ve şu üç yönden sufilere cephe almıştır :

Bundan dolayı Allah sevgisi, O'nun ibadete, kendine tevbe ile dönmeye, yönelmeye ve benzerine tahsis ettiği şeylerde zikredilmiş olarak gelmiştir. Bütün bu ibadet, tevbe ederek dönme ve yönelme gibi isimler Allah sübhanehu ve Teala'ya sevgi manasım içine almaktadır.

«Ahmed ibni Teymiyye'den saadetli anasına,- Allah, ni'metleriyle gözlerini aydınlatsın; ona kerem ve lutfunu bol eylesin. Onu sevdiği kullarından etsin... Ni'meÜeri için Allah'a şükreder ve fazl-u keremini artırmasını dileriz. Allah'ın ni'metleri her gelişinde artmakta olup ihsanları sayılamaz. Biliyorsunuz ki şu günlerde bizim bu memlekette kalmamız zaruri sebeplere dayanmaktadır. Bunları ihmal edersek din ve dünya işlerimiz bozulur. Vallahi bizim, sizden uzak kalışımız kendi elimizde değildir. Eğer kuşlar bizi taşısalar derhal yanınıza geliriz. Fakat uzaktakinin kendine göre bir özrü vardır. Vallahi siz, meselelerin iç yüzünü bilseniz buna razı olursunuz...

İbni Teymiyye'nin fikhi inceleme ve araştırmaları dört kısma ayrılır:

İmam Ahmed'in Müsned'inde rivayet edilen bir hadisde

Dördücü kısım: Bu güzel ve makul kısım olup

Ancak bid'at sahibinin tevbesi, hakkın ortaya çıkması için, Allah hidayete ve doğruya sevketmesi suretiyle, mümkün ve gerçek olan bir hususdur. Nitekim, Allah Sübhane-hu ve Teala kafirlerden, münafıklardan, bid'at ve dalalet sahibi gruplardan hidayete sevkettiğini etmiştir.

Sıkıntılı hallerde hamdetmek iki delili gerektirir:

Tam adı, Mahyiddin Ebu Zekeriyya Yahya b. Şeref en-Nevevi'dir (ol. 677 H-). Kitabul-Mecmu'un metni olan el-Mühezzeb, Ebu İshak eş-Şirazi'ye aittir. Çeviren.

ikincisi: Varlık sahibi olan o şahsın kendinden üstün olmasından hoşlanmamaktır. Ya kendisine eşit, ya da ondan üstün olmasını arzulamaktır. Bu, gıpta denilen bir hased çeşi-tidir.

Birinci kısım: Bunlar da, İlahi sevgiyi, kulun sevdiği fiillerin kendisiyle te'vil ederek , O'nun sevgisini halkının kendisi olarak kabul ederler.

İkincisi: Allah'ın, mü'min kuluna seçip uygun gördüğünün, kulun kendine seçip uygun gördüğünden daha hayırlı olduğunu bilip inanmasıdır. Nitekim, Müslim "Sahih"inde ve daha başkaları eserlerinde, Rasulullah'tan şu rivayet yapmışlardır:

"Ya Rasulallah! İnsanların hangisi sana daha sevgilidir?" Şu cevabı verdi:

Ondan önce kendilerine ilim verilenlere karşı Kur'an okununca çeneleri üzerine secdeye kapanırlar. Rabbımızı tenzih ederiz; Rabbımızm va'di mutlaka yerine gelmiş bulunuyor derler. Yine çeneleri üzerine yere kapanıp ağlarlar ve bu onların saygı dolu korkusunu artırır" (Kehf: 18/107-109)

O da Rasulullah'tan rivayetle Allah Teala şöyle buyurmuştur:

"De ki Allah bana yeter, O'na güvenip dayananlar ancak güvenip dayansınlar" (Zümer: 39/38) Allah azze ve celle geçen ayet-i kerime'deki kelimesini bir; menfaat elde etmede zikretmiş bir de zararı defetmede zikretmiştir. Birincisi, Allah Teala'nın şu sözünde mevcuttur:

Bugünkü Suudi Arabistan Krallık ailesf nin dedesi olan Muhammed b. Saud (öl. 1179 H./1766 M.) Muhammed b. Abdilvahhab'm. enİştesi idi. Bu şahıs, güçlü bir cengaver olup İbni Teymiyye'nin görüşlerini, yaymak ve himaye etmek için birtakım savaşlara girmiştir. Çünkü O, bu hareketinin Sünnet olduğuna inanıyordu. Belki de, burada siyasi arzu ile dini bir mezhebi destekleme işi içice girmiş ve bu iki unsur yekdiğerine yardımcı olmuştur. Böylece ibni tey-miyye'nin kabir ve türbelerin, hatta Peygamber (S. A. V. l'in mübarek kabrinin ziyareti ile ilgili görüşlerini gerçekleştirmeye çalışan küçük bir devlet teşekkül etmiştir. Bunlar, Sünnet işliyoruz diye bütün bid'atlara karşı amansız bir mücadeleye girişmişlerdir. Şiilere ait mescidleri yıkmışlar, camilere minare ilave edilmesini, namazdan sonra teşbih kullanılmasını yasak etmişlerdir. Her şeyi İslam'ın ilk asrındaki sadeliğe götürmek için uğraşmışlar ve çevrelerindeki müslümanları ikna ederek kendilerine yardımcı yapmışlardır. Bu suretle İbni Teymiyye'nin taraftarları, İslam ülkelerinde yeniden çoğalmaya başlamıştır.

Ayrıca İbni Teymiyye, dedesi Şeyh Mecdüddin'in «Kitabu'I-Muharrar fil'1-Fıkh adlı eseriyle Şeyh Muvaffakuddin'in «Kitabu'I-Umde fi'1-Fıkh adlı eserini şerhetmiştir ki, bu sonuncusu birkaç cilt teşkil etmektedir.

«Allah sizden razı olsun, biliyorsunuz ki ben,"arkadaşlarım şöyle dursun, gizli ve aşikar hiçbir müslümana eziyet edilmesini sevmem, kimseye güvenmem ve hiçbirini kınamam. Aksine ben onları sever, sayar ve her birine durumuna göre iyilik dilerim. Bir insan, ya isabetli bir içtihat eder, ya içtihadında yanılır veya günahkar olur. Birincisi, sevap ve mükafaat kazanmış; ikincisi, içtihadı için mükafaat kazanmış ve yanıldığı için de affedilmiştir. Üçüncüsünü de,' bütün mü'minlerle birlikte Allah affetsin... Ben hiçbir kimsenin, yalan, zulüm veya tecavüzle bana galip gelmesine razı olmam. Bütün müslümanlara hakimi helal ettim ve hepsi için hayır dilemekteyim. Nefsim için istediğim iyiliği, her mü'min için isterim. Bana zulüm ve iftira edenlere hakkım helal olsun!

"Cennet'e ilk sevkedüecek olanlar, AHah'a çok hamd edenlerdir. Onlar öyle kimselerdir ki, Allah'a rahatlıkta ve sıkıntıda hamdederler"

İnsanların yaratıldıkları şey ise, İlahi sevgi ve hoşnutluktur ki, o da, gereğini yerine getirmekle emrolundukları dini iradedir ; o irade ise, Allah'ın şu kavlinde zikredilmiştir.

Gerçek şu ki, cennet, her nimeti içine alan ve en yüksek mertebesi de Allah'ın cemaline bakmak olan bir yurttur. Dini delillerin haberine göre, Allah'ı görmek, cennetliklerin nail olacakları nimetlerdendir. Cehennem ehli ise, cehenneme girecekler için Rablerini görme imkanından mahrumdurlar.

"De ki: Eğer Allah'ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın.. (Al-i İmran: 3/31)

Yani: Eğer insanlardan, Allah'ın yarattıklarından kor-kuyorsan bu, kalbüttfe mevcut şirk ve günah gibi kötülüklerin verdiği hastalıktan ileri gelmektedir.

"Aşık olup da iffetini koruyan, aynı zamanda gizleyip sabreden ve sonra ölen kimse, şehid olmuştur"

Bu misallerle ilgili olarak başka yerde daha geniş açıklama yapılmıştır.

Bir-kimsenin karısına ya da cariyesine olan aşırı sevgisi ise çok defa olduğu gibi, helal olmayan bir şeyi işlemesi ve vacib olan bir şeyi de terketmesi bakımından adaletten ayırır. Hatta, yenisine sevgisinden dolayı eski karısının çocuğuna zulmeder, o karısının meşru olmayan istekleri sebebiyle dinine ve dünyasına zarar veren şeyleri işler, mesela; O'na hak etmediği mirası verir, yahut velayet ve Al-lah'm hududunu aşacak derecede mal bağışlar, yahut 0,'nu dinine ve dünyasına zararlı olacak bir takım şeylere sahip kılar... Bütün bu dinen haram şeyler, temasta bulunması mubah ve caiz olan bir kimsenin aşkı uğrunda işlenir.

"Allah insanlara rahmetinden neyi açarsa, onu tutacak yoktur; neyi de tutar salıvermezse, Onu ondan sonra salıverip gönderecek yoktur" (Fatır: 35/2)

"Allah'ım Beni nefsimin cimriliğinden koru"

İbni Teymiyye aleyhine tertip hazırlayanlar bu durumu Sultana yazdılar ve ibni Teymiyye'nin hadislerini tahrif ettiğini söylediler. Sultan da, ibni Teymiyye'nin münasip bir hapishaneye atılmasını istedi. Bu hususla ilgili emir, 7 Şaban 726 H. tarihinde Şam'a geldi, ibni Teymiyye'ye tebliğ edildi. Bunun üzerine Ibni Teymiyye Şam Kalesine nakledildi ve kendisine aylık bağlandı. Kardeşi Zeynüddin de Sultanın müsaadesiyle yanında kalıp hizmetlerini görüyordu,

İbni Teymiyye, nihayet Sultanı orduyla birlikte Şam'a doğru yola çıkartmıştır. Fakat, kendisi Şam'dan ayrıldığı zaman halk yeniden dehşete kapılmış ve şehrin valisiyle emirler, gücü yetenin şehri terketmesi için tellal çağırtmışlardır. Tam bu sırada İbni Teymiyye, müjde ile dönmüş ve şehirde tekrar sükunet teessüs etmiştir. Çünkü İbni Teymiyye, buraya dönmüş ve Sultan da ordusuyla hareket etmişti. Öte yandan Moğollar da hücumlarını gelecek yıla bırakmışlardı.' Bunun üzerine İbni Teymiyye, derslerine yeniden başlamıştır.

Allah semavi kitapların bütün ilmini Kur'an'da toplamıştır. Kur'an'in ilmini mufassalda (Kur'an-ı kerim'in son yedide birinde, yani: Hucurat suresinden Nas suresine kadar olan surelerde toplamıştır. Mufassalın ilmini, Fatiha'da toplamıştır. Fatiha'nın ilmini de de toplamıştır.

Hatta, Rasulullah'a olan sevgi, Allah sevgisi için gereklidir. Nitekim, ayet-i kerimede de bu husus görülmektedir:

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 163-173.

Kendilerine Vahhabiler adını veren bu yeni İbni Teymiyye'çilerin, muhaliflerine karşı gösterdikleri sert hareketler, bid'at diye bir kısım mubah şeylere hücum edişleri ve akidelerine fazla bağlılıkları, İslam ülkelerinde kendi düşmanlarının artmasına sebep olmuştur. Özellikle bunlar, karşılarına çıkan her engeli silah kuvvetiyle yıkmaya başlayınca, çok ciddi bir durum meydana getirmişlerdir.

"Hayır, zulmedenler bilgisizce nevalarına uydular. (Rum: 30/29)

Bundan sonra Şam'a korkuyla karışık bir sükunet gelmiş, faka tam emniyet ve istikrar teessüs etmemiştir. 700 H. yılında Moğolla nn tekrar Şam'a gelecekleri haberi yayılmış ve halkı yine bir korkı sarmıştır. Lakin İbni Teymiyye, bu kez bir ilim adamı gibi değil, bü yük bir kumandan gibi davranarak halkı toplamış ve onlara; «Cihac vaciptir. Kaçacağınız yerde vatanınızı müdafaa ediniz. demiştir Bundan sonra halkla toplantılar yapmaya devam etmiş ve izinsi; hiç kimsenin memleket dışına gidemeyeceğini bildirmiştir.

Dolayısıyla onun fakih ve sufilerden hasımları başka bir yoldan harekete geçmişlerdir. Bu da, halkı, ibni Teymiyye aleyhine kışkırtmak olmuştur. Fakat onun kuvvetli ifadesi, delil getirişi ve şahsiyeti sayesinde kendilerinden daha çok dost ve taraftar kazandığını unutmuşlardır. Bunun üzerine iki olay meydana gelmiştir:

"Siz hacılara su vermeyi ve Mescid-i Ha ram-ı bayındır hale getirmeyi, Allah'a ve ahiret gününe iman edip Allah yolunda cihad edenin gibi mi tuttunuz? Bunlar Allah yanında eşdeğerde değildirler. Hem Allah zalim bir topluluğu doğru yola eriştirmez. Onlar ki, iman edip hicret ettiler ve Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla savaştılar, derece bakımından Allah yanında çok daha üstündürler ve işte kurtuluşa erenler bunlardır. Rableri, onları kendinden bir rahmet, rıdvan ve kendilerini, içinde sonsuz ve devamlı ni'met bulunan cennetlerle müjdeler. Onlar orada devamlı kalıcıdırlar. Şüphesiz ki, en büyük mükafat Allah kalındadır. (Tevbe: 9/19-22)

Onun için de yukarıda geçen (Necm: 53/32) ayet-i keri-mesi'nin devamında şöyle buyurmuştur:

Süleyman b. Abdülmelik, Ebü'd-Derda ya bir yazı göndererek:

izzüddin b. 'Abdisselam'dan sonra bu bilginlerin başında Şam'ın büyük alimi Muhyiddin en-Nevevi geliyordu. Zahir Baybars, halka yeni bir vergi tarhedeceği zaman Şeyh Muhyiddin en-Nevevi'nin iti-razıyla karşılaştı. en-Nevevi, ona bu konuda birkaç mektup yazmış ve birisinde şöyle hitap etmiştir:

Bu yüzden hükümet konağında ve Saltanat Naibi nin huzurunda bir meclis kuruldu; dört mezhebin kadı, müfti ve fakih-leri burada toplandılar. ibni Teymiyye de geldi. Ona serzenİşte bulundular. Bu gibi meselelerde bir daha fetva vermemesini rica ettiler. Onlar, ibni Teynıiyye'ye sadece serzenİşte bulunuyor, münakaşaya yanaşmıyorlardı. Tekrarlanan rica ve serzenişlerin bir faydası olmadığını görünce, ibni Teymiyye'nin Şam Kalesine hapsedilmesini kararlaştırdılar. ibni Teymiyye, burada 22 Recep 720 tarihinden 10 Muharrem 721 H. tarihine kadar beş ay 18 gün yatmıştır.

Allah Teala ayet-i kerimede de şöyle buyurmuştur:

"Vallahi, Ya Rasulallah! Sen bana nefsimden de daha sevgilisin" Rasulullah :

«Ben biliyorum ki, siz Emir Bundukdar'ın kölesi idiniz. Mal ve mülkünüz yoktu. Allah ihsanda bulunup sizi sultan yaptı. İşittiğime göre bin tane köleniz varmış ve her birinin kemeri altmmış... Yanınızda yüz tane cariyeniz varmış ve herbirinin türlü ziynet eşyaları mevçutmuş... Eğer bunlar için yaptığınız masrafları devlet işlerine harcasaydınız, köleleriniz altın yerine yün kemerlerle, cariyeleriniz de elbiseleriyle ve ziynetsiz bir halde kalsalardı, halkın malını almanıza ben de fetva verirdim.

Ömer , Ebu Musa'l-Eş'ari'ye :

Musa dedi ki:

Başka bir rivayette de şöyle buyurmuştur: "Müferridler, Allah'ı zikre çok düşkün olanlardır ki, zikir onların günah ağırlıklarını omuzlarından indirir de Kıyamet günü Allah'a hafiflik içinde gelirler."

3? el-Makrizi'nin ifadesinden anlaşılacağına göre Mısır'da sınıf nizamı tatbik edilmekteydi. Vafidilerin kendilerine, göre hususi kanunları vardı. Yani onlar, memlekette iki kanun tatbik ediyorlardı. Birisi Şeriat, diğeri de Cengizhan Yasası idi.

2. İbnu?l-Kayyım

Yine buyurur:

EBU ZEHRANIN MEZHEBLER TARİHİNİ BURAYA KOPYALAMA GEREĞİ DUYDUM!!!

Dini, imani amellerin tümü güzel sevgiden meydana gelir. Güzel sevginin aslı, Allah sübhanehu veTeala'nın sevgisidir. Çünkü, kötü sevgiden meydana gelen amel, Allah katında iyi amel olmaz. Bü'akis, dini imani amellerin tümü, Allah sevgisinden kaynaklanır. Zira, Allah Teala, ancak kendi rızası istenerek işlenen ameli kabul eder. Nitekim, sahih hadisle Rasulullah'tan şöyle rivayet olunmuştur:

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/568-570.

İbni Teymiyye'nin babası olan bu büyük bilginin ders verirken kitap, defter veya zaman zaman başvuracak noktalardan faydalanmadığı, aksine kuvvetli hafızasına dayanarak saatlerce ders anlattığı bilinmektedir. Bu, onun hafıza gücünü ve zekasının büyüklüğünü gösterir. İşte oğlu ibni Teymiyye'nin de en bariz sıfatları bunlardı: Yani sağlam bir hafıza, fikirlerini isbat için hüccet getirirken başvurduğu, kendisiyle mücadele ve münazara edenleri şaşkına çevirdiği hazırcevaplılık ve sürat-i intikal, ibni Teymiyye'nin en büyük sıfatlarını teşkil eder.

1- Hafızası

el-Mürsi Ebu'l-Abbas da şöyle dua eder: «İlahi, Sana isyan be ni taata, Senin taatm da beni masiyete çağırdı. Bunların hangisinden korkayım ve hangisinden ümitleneyim? Masiyetler, dersem be-, ni lutfunla karşılar ve bende korku bırakmazsın. Taatla, dersem betti adlinle karşılar ve bende ümit bırakmazsın. Heyhat... 'Senin iyiliğinin yanında ben kendi iyiliğimi nasıl görürüm? Veya Senin lutfunu, Sana isyan ederek nasıl unuturum?

"Sizden biriniz kendi orucunu onların, oruçları yanın-

Bu sebebledir ki, Buharı ve Müslim'in "sahih"lerinde, Ebu Said el-Hudri'nin rivayet ettiği bir hadis-i şerif'de şöyle buyurulmuştur:

Kalbinde şehvet ve şeklen istek hastalığı olan kimseye arzu ettiği, boyun eğidiğinde tam duymaya başlar; tama da arzuyu ve o husustaki hastalığı artırır. Ama o hasta kalpli kimse arzu ettiğinden ümitsiz olduğu zaman böyle olmaz; çünkü ümitsizlik tama'ı giderir, istek zayıflar, ardından da sevgi zayıflar. Zira insan ümitsiz olduğu şeyi istemekle meşgul olmaz ve istemekle de amel asla meydana gelmez, bil'akis nefis konuşur. Ancak onun beraberinde bir konuşma, bir bakış ve benzeri şey bulunur ki, bununla da o kimse günahkar olur.

"Ben, her dostun dostluğundan uzağım; şayet, yeryüzü halkından dost edinecek olsaydım, Ebu Bekir'i dost edinirdim" buyurmuştur.

Birinci kısım: Bunlar, hakikaten mü'min ve insanlığın efendisi Rasulullah'a halisane tabi kimselerdir. Kerametleri de, Allah'ın dinini ayakta tutmada bir hüccet olması içindir, yahut Allah'a taatte onunla yardım İstemesi ihtiyacından dolayıdır.

Üçüncü derece: Gerekli sevgi olan "Garam", Dördüncü mertebe: Aşk,

"Allah size kolaylık ister, zorluk istemez" (Bakara: 2/185)

"Bu kitabın indirilişi, o çok güçlü, çok üstün hikmet sahibi Allah'tandır. Şüphesiz, Biz sana bu Kitab-ı hak ile indirdik. O halde dini Allah'a halis kılıp samimiyetle, ibadete devam et. (Zümer: 39/1-2)

ibni teymiyyenin takva hakkındaki görüşleri okuyun bakalım kibirli bir insandan bu derece takva sadır olur mu siz söyleyin?

? Hakim Maliki kadısıdır, dediler. İbni Teymiyye bu' kadıya

"İşte bu, size va'dolunandır Allah'a yönelip gönül veren, koruyan, gıyabında Rahman'dan saygı ile korkan ve Allah'a yönelen bir kalp ile gelen . Oraya selametle girin. İşte bu, sonsuzluk günüdür" (Kaaf: 50/32-33)

Allah Teala bu konuda şöyle buyurur:

2? Halkı irşad etmek için umumi mahiyette dersler yapıyordu. Bu arada bazı risaleler yazarak hakikati öğrenmek isteyenlerin sorularını cevaplandırıyor ve muarızlarına kendi görüşlerini açıklıyordu. Ayrıca beliğ, kuvvetli, sert ve hiddetli bir dille kaleme aldığı bu risaleleri onlara gönderiyordu. Böylece kendi görüşlerini ders ve vaazlarıyla olduğu gibi, risale ve mektuplarıyla da yayıyordu.

Ehl-i Sünnet ve'1-Cemaat'm mücmel itikadı ise şudur: Allah'ın ve Rasulullah'ın vasfettiği şekilde Allah'a inanmak, tahrif, tatil, tekyif ve temsile sapmamak, Kur'an-ı Kerim'in de yaratılmamış bir Allah kelamı olup, O'ndan başlandığına ve O'na döneceğine iman etmek, Allah'ın hem kullarının fiillerini, hem diğer şeyleri yarattığına, dilediğinin olduğuna, dilemediğinin olmadığına, itaati emredip itaati sevdiğine ve bundan razı olduğuna, günahtan yasaklayıp buntfan hoşlanmadığına, kulun hakikaten fail olup Allah'ın onun fiilinin yaratıcısı olduğuna, iman ve dinin kavil ve amel olup artıp edilmediğine, ehli kıbleden hiçbir kimseyi günahları sebebiyle tekfir edemeyeceğimize, hiçbir ehli imanı ebedi cehennemlik sayamayacağımıza, Rasulullah'tan sonra halifelerin sırarıyla Ebu Bekir, Ömer, Osman ve Ali olup fazilet bakımından da aynı sıralamaya tabi olduklarına, Ali'yi Osman'a takdim edenlerin muhacir ve ensar'ı önemsememiş olacağına iman etmektir. Bu şekilde veya buna yakın bir şey söyledim. Doğrusu şimdi çok zaman geçmiş bulunuyor. Ne yazdırdığım tam hafızamda değil. Fakat o zaman yazılmıştı.

Bu sebeledir ki, Allah Sübhanehu iki misal getirerek, geçen sınıfların her biriyle ilgili olarak şöyle buyurmuştur: "Allah hiç bir şeye gücü yetmeyen ve başkasının malı olan bir köle ile; kendine güzel nztk verdiğimiz, o rızık-tan gizli ve açık harcayan kimseyi misal olarak anlattı. Hiç bunlar bir olurlar mı? Hamd Allah'a mahsusutur, fakat çokları bilmezler. Ve Allah şu iki adamı da misal olarak anlattı: Birisi, dilsizdir, hiç bir şey yapamaz, efendisinin üzerine bir yüktür. onu nereye gönderse bir hayır getirmez . Şimdi bu , doğru yolda giderek adaleti emreden kimse gibi olur mu?" (Nahl: 16/75-76)

"... Onları iyilik ve düzene dönerler diye, bir takım iyilikler ve kötülüklerle denedik."

Ebu'l-Hasan el-Eş'ari, Sünnete sarılmakla beraber akaid konusundaki görüşlerini isbat için mantık ve felsefe yolundan gidiyor ve neticede Sünnilerle birleşiyordu. Fakat bu yoldaki metodu, bazı Hanbelilerin usulüne uymuyordu. işte bu yüzden bir kısım Hanbeli-lerle Ebu'l-Hasan el-Eş'ari'nin mensupları arasında şiddetli bir çatışma başlamıştır.

Bundan dolayı, Buhari'nin "Sahih"inde rivayet ettiği Hadis'de, Şeddad b. Evs şöyle der:

Bu meseleye ilişkin Kitap, Sünnet ve Ümmet'in selefinin icmaından çokça deliller vardır, fakat yeri burası değildir. Onları kendi konularında genişçe anlattık.

10? Risale fi'I-ihticac Bi'1-Kader,

Şüphesiz kİ, iş yapmayı gerektiren güç, işle beraber olur. Güç ise ancak iş için faydalıdır. Allah aTeala da bu manada şöyle buyurmuştur:

"Nebiyyü'1-Ümmi , beni ancak mü'minin seveceğine, ancak da münafıkın nefret edeceğine dair bana ahitte bulundu"

Geçen Hadis-i şeriflerinde Rasulullah haber vermişlerdir ki, Allah'ın, belaya sabreden ve rahatlığa da şükreden mü'min kuluna olan hüküm ve kazası, ona hayırdır. Allah teala bu konuyla alakalı olarak şöyle buyurur:

Daha önce de söylediğimiz gibi İbni Teymiyye, çağında büyük bir fikir hareketi meydana getirmiş ve etkisini kendisinden sonraki nesillerde devanı ettirmştr. İnsanlar, İbni Teymiyye hakkında iki kısma ayrılmıştır. Bir kısmı onun şahsiyet, ilim ve görüşlerini son derecede takdir ederken, diğer bir kısmı, onu tecsim ve teşbih'e sapmakla, hatta daha ileri giderek zındıklık ve dinsizlikle itham etmiştir. Bunlardan başka bir zümre de mutedil bir vaziyet almış ve onun bazı görüşlerini benimsemiş, bazı görüşlerini de reddetmiştir. Fakat onu tecsim, teşbih, zındıklık ve dinsizlikle itham etmemiştir. Bu her üç sınıf aa, İbni Teymiyye'nin kendi çağında ortaya çıkmıştır.

Hidayete ilimle ulaşılır, reşada ise, sabırla varılır. Onun içindir ki, Ali şöyle demiştir:

"Ey Muaz, biliyor musun, Allah'ın kullar üzerindeki hakkı nedir?" Ben:

Rasulullah hadislerinde, nefisler büyük meşakkatlere gıpta etmediğinden, Allah yolunda cihad eden kimse, malını Allah yolunda harcayan kimseden daha üstün olmasına rağmen, ondan bahsetmemiştir. Çünkü onun aksine, malını Allah yolunda harcayanda ve ilmini öğretende adet olduğu üzere, dış bir düşman mevcut değildir. Her ne kadar bu ikisi için de bir mücadele unsuru takdir edilebilirse de, Allah yolunda cihad eden in derecesi bunlardan daha üstün ve işleri bun-larınkinden daha çetindir. Bundan dolayı, Rasulullah hadisinde namaz kılanı, oruç tutanı ve haccedeni zikret-memiştir. Çünkü bu amellerden, insanları büyültecek, Öğretmek ve yardım etmek suretiyle onlara üstünlük payesi verecek bir fayda, bilindiği gibi, meydana gelmez.

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 126-133.

Ömer'in buradaki yaptığı, hayır hususunda olan bir yarış ve mubah olan bir gıbtadır. Fakat, Ebu Bekir Sıd-dık'ın hali, mutlak olarak bir yarıştan ve başkasının haline bakmaktan uzak olduğu için, ondan daha üstündür.

Şimdi ibni Teymiyye''nin yaşadığı çağı inceliyebiliriz. "Ancak onun şahsiyeti ile silahlı cihadını daha önce anlatmak istiyoruz.

Bu hastalıklardan dünyada temizlenemeyen kimse, gerçek şekilde tevbe eder; aksi takdirde onlardan ahirette temizlenmeye mecbur kalır ve Allah kendisine azab eder. Bu kimse aynen, iç karışımları kendinde toplanıp da onu hafifletmek için ilaç kullanmayarak o yüzden ölüme giden kimse gibidir Onun için hadisde şöyle denmiştir:

Bir sınıf, sevginin gerçek ve batıl olduğunu kabul ederler.

Evs ve Hazreç kabileleri arasında, Allah'ın dinine karşı gayret hususunda bir yarış olurdu; bunlardan bir gurup Allah ve Rasulü katında üstünlük kazandırıcı bir amel yaptıkları zaman, diğer gurup da onun benzerini İşlemeyi arzulardı. Bu ise, Allah'a yaklaştıracak bir amel hususunda yapılan yarışmadan ibarettir ki, bununla ilgili olarak Allah Teala şöyle buyurur:

"İşin başı, İslam'dır. Onun direği, namazdır. En üst kısmı ise Allah yolunda cihaddır"

Buhari'nin "Sahih"inde geçen bir Hadis-i şerif de de, İb-ni Mes'ud , Rasulullah'ın şöyle buyurduğunu rivayet eder:

"Ya Rasulallah Onlar: Faris ve Rumlar mıdır? Rasuluİ-lah :

Başka bir sahih hadisde de şöyle buyurulur:

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/543-544.

"Senin yanındaki kimdir, ey Cibril?" dedi. Cibril:

"İnsanlardan bir kısmı, Allah'dan başkasını denk ve ortak edinirler de Allah'ı sever gibi onları severler- İman edenlerin ise Allah'ı sevmesi çok daha köklü ve devamlıdır" (Bakara: 2/165)

"Rabbın ancak kendisine kulluk etmeni... emretmiştir" (İsra: 17/23)

Müslümanların başına gelen en büyük felaket Moğol istilasıdır. İbni Teymiyye bu istilaların bir kısmını görmüş ve son istila hareketine karşı bizzat savaşmıştır. Sözü tarihçi İbni Kesir'e bırakalım :

kalp hastalığında da sıhhat misliyle korunur; hastalık zıddıyla yok olur Rasulullah bu konuda şöyle buyurmuştur:

? Cevap ver, hutbe okuma! dediler. Dolayısıyla O, bunun bir

(Bakara: 2/112)

Kalbinde hastalık bulunan kimsede arzu uyanabilir. (Ahzab: 33/32)

Görüyoruz ki İbni Teymiyye görüşlerinden dolayı muhakeme edilirken Şafii kadısına sığınmış ve Hanefi kadısının yanına gitmemiştir. Ibni Teymiyye'nin Allah yolunda cihad etmek üzere çıktığında uğradığı gerçek mihneti ve bugünkü tabiriyle Birleşik Mısır - Suriye ordusunun savaşı kazanmasında nasıl bir rol oynadığını ileride göreceğiz.

Savaş başlamış ve sonunda, bugünkü tabiriyle, Birleşik Mısır-Şam ordusu zaferi kazanmıştır. Bu savaş, Şam civarında bulunan Şekhab mevkiinde cereyan etmiştir. Bu savaşta ibni Teymiyye ve iki kardeşi ölüme atılmıştır, neticede de apaçık bir zafer kazanmışlardır.

"Yahudiler, Allah'ın gazabına uğramış kimselerdir; hıristiyanlar, dalalette olan kimselerdir"

"Elhamdü lillahillezi ahyana ba'de ma ematena ve ileyhinnüşur: Bizi uyuduktan sonra uyandıran Allah'a hamdoisun. Öldükten sonra ise O'nun huzurunda haş-rolunacağız"

3- Hayırlara koşan: Gücünün yettiği vacip ve müstehab fiillere yönelen, haram ve mekruh fiilleri de terke-den kimsedir. Fakat bununla beraber, "mu'tedil hareket eden" ve "hayırlara koşan" diye isimlendirilen bu iki zümrenin günahları, ya tevbe ile yok edilir. Nitekim, ayet-i kerime'de

1? Anlatılmasını zaruri gördüğü hakikatları seçkin kimselere öğretiyordu.

Bu fetvalar «Mecmuatul-Fetava adı altında (Kahire 1336-1339 H.) beş büyük cilt halinde basılmıştır. Çeviren.

18? Maaricu'l-Vusul .

"Şu anda size şu vadiden doğru cennet ehlinden biri çıkageleçek" :

Hayatının ikinci devresinde ise, daha çok füru' ilmine önem vermiş, fer'i fıkıh meselelerini selefiyeci aklı ve sağlam düşüncesiyle incelemeye koyulmuş, bu konuda dört mezheb İmamlarına muhalif, ya da bu mezheblerin meşhur olan veya olmayan görüşlerine muvafık sonuçlara varmıştır. Fakat, İbni Teymiyye'nin seçmiş olduğu görüşler, mutlaka Kitab veya Sünnet'den aldığı bir delile dayanıyordu. Onun bu uğurdaki çalışmaları çok zengindir. ibni Teymiyye, ihtiyaç duyduğu zaman doğru olan ve bir nass veya kendisinin incelemeleri sonunda ulaşmış olduğu kanaat tarafından desteklenen fıkhı kıyası kolayca tatbik ederdi.

Biri burada; Madem ki, gıbtadır da, niçin hased olarak ifade edilmiştir? Zira, o kimse, Allah'ın kendisine ihsan etmesini arzu etmektedir, diyecek olursa, deriz ki: Bu arzunun, esası, o kimsenin, Allah'ın başkasına verdiği bir nimet'e bakıp başkasının kendisine üstünlüğünden hoşlanmamasıdır. Şayet o kimse bulunmasaydı, o bunu arzu etmezdi. Gıbtanın esası, başkasının kendisine üstünlüğünden hoşlanmamak olunca, hased olmuş olur; zira o, arzu ve sevginin tabi olduğu bir hoşnutsuzluktur. Fakat, başkasının durumlarına tama etmeden Allah'ın kendisine nimette bulunmasını arzu-larsa, bunda ha«ed denen bir şey mevcut değildir.

"Münafıklar sana geldikleri zaman derler ki: Biz muhakkak senin Allah'ın Peygamberi olduğuna şehadet ediyoruz. Allah senin kendi peygamberi olduğunu elbette bilir ve Allah, münafıkların herhalde yalancı olduklarına şehadet eder" (Münafikun: 63/1)

Yine, Rasulullah hakkında şöyle rivayet olunmuştur:

"Ey iman edenler! Sizden kim dininden dönerse, Allah onun yerine ileride öyle bir millet getirir ki, Allah onları sever, onlar da Allah'ı severler; mü'minlere karşı boyunları bükük ve alçak gönüllüdürler; kafirlere karşı başları dik, vakarlı ve güçlüdürler; Allah yolunda cihad ederler, kınayıp ayıplayanların ayıplamasından endişe etmezler" (Maide: 5/84)

işte bu satırlar Moğolların durumunu kısaca anlatmaktadır. Onlar, İslam ülkelerinin çoğunu ele geçirmişler, yıkmışlar ve müs-lümanlan öldürmüşlerdir. Bağdad'a geldikleri zaman Şiilerle Sünniler arasında ihtilaf son haddine varmıştı. Bağdad'ı işgal ettikleri zaman Abbasi Devletinin veziri şii bir şahsiyet olan el-Alkami idi. Bu vezir ordunun sayısını azaltmıştı. Bu yüzden Moğollar Bağdad'ı zahmetsiz bir şekilde işgal etmişlerdir. Bunlar, sonra yollarına durmadan devam etmişler ve karşılarına çıkanları toz gibi ezip geçmişlerdir. Nihayet Haleb'e gelmişler ve Haleb kalesini ele geçirmişlerdir. Bu sırada Hıristiyanlık propagandası yapan ve islam'ı kötüleyen Hıristiyanlar, camilerin kapılarına dikilmişler, yanlarındaki şarap dolu kaplardan camiye gelen müslümanların yüzlerine şarap serpmişlerdir. Daha fazla dayanamıyan müslümanlar, harekete geçip Hıristiyanlar! Keniset-i Meryem çarşısına sürmüşlerdir.

3- Cehenneme atılmayı sevmediği gibi, Allah kendisini küfürden kurtardıktan sonra bir daha oraya dönmekten hoşlanmazsa"

"Bu Kitab'ın indirilişi, o çok güçlü çok üstün hikmet sahibi Allah tarafındandır" (Zümer: 39/1)

"Doğrusu, kim korkup sakınır ve sabrederse, şühesiz Allah iyilerin ecrini zayi etmez" (Yusuf: 12/90)

İbni Teymiyye'nin bu Seferki hapse atılışı, yanma talebelerinin gidip gelmesine mani olmuyordu. Esasen bundan kısa bir müddet sonra kadılar ve fakihler meclisinin kararıyla serbest bırakılan İbni Teymiyye, Salihiyye Medresesinde ders vermeye başlamıştı.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/519-521.

Yukarıda belirtilen şu on vesilenin kendisine isabet etmediği kimse ise, ancak nefsini kötülesin. Nitekim, Allah Teala, RasulullarTuı naklettikleri bir hadis-i kudside şöyle buyurur:

İşi Tatlıya Bağlayışı

Bu delikanlı bilgin'in dersleri yankılar uyandırıyordu. Çünkü O, derslerini selefe uyan ve taklid'den uzak kalan müstakil görüşleriyle besliyor ve onları sağlam delillerle destekliyordu. O hem fikir, hem de heyecan dolu açık bir dille ders anlatıyordu. Bu yüzden kendisine insanların bir kısmı şiddetle muhalefet ederken, başka bir kısmı aynı şekilde bağlanıyor, diğer bir kısım insanlar da bazı görüşlerini benimsiyor, bazı görüşlerini de reddediyordu.

Sözü edilen Muattile fırkasıyla Mümessile fırkalarının herbirinde ameli şirk mevcuttur. Çünkü onların sözlerinin aslında Allah ile mahluku arasında bir ortaklık ve eşitlik vardır, yahut Allah ile yoklar arasında bir eşitlik mevcuttur; aynen Muattile'nin, ne öğülme-yi ve ne de kemalin varlığını gerektirmeyen selbi sıfatlarda Allah ile yoklar arasını eşit yapması gibi. Yine bu iki fırka, Allah ile noksan varlıklar arasını noksan sıfatlarda eşit yaparlar. Aynen bunlar ve bunlara benzeyen Mümessile fırkası Allah'a ait şifaları var kabul ettiklerinde, Allah ile hakikatleri itibariyle mahlukat arasını eşit yaparak bu şekilde O'na ibadet bile ederler. Rablerine ortak koşarlar.

"Ey insanlar! Kurban kesiniz, Allah kurbanlarınızı kabul etsin. Ben ise, Ca'd b. Dirhem'i kurban edeceğim; zira o, Allah'ın İbrahim'i Halil edenmediğini ve Musa ile konuşmadığını iddia etmektedir.

Gençliği Ve Yetişmesi

"Bid'at İblis'e, ma'siyetten daha sevimlidir. Çünkü bid'atın tevbesi olmaz, ma'siyetin ise tevbesi olur. Bid'at'ın tevbesi olmaz sözünün manası şudur: Allah azze ve celle ile Rasulü'nün vaz'etmedikleri bir din edinen bid'at ehline kötü ameli süslü gösterilir, onu güzel olarak görmeye başlar. Kötü olan o amelini böyle güzel devam ettiği müddetçe de tevbe etmiş olmaz. Zira tevbenin evveli, işlediği fiilin tevbe edeceği kötü fiil olduğunu bilmesi yahut tevbe edecek ve onu yapacak vacib ya da müstehab mahiyyetindeki emredilen güzel bir ameli terkettiğini bümesidir. Fakat o, gerçekte kötü olan bir fiilini güzel görmeğe devam ettiği müddetçe, tevbe etmiş olmaz.

5- Sihir ve benzeri şeylerin ilmi olan dini helak ilmidir. Evet, tabii vücud hastalığında olduğu gibi dini nefsani

"... Biz Allah'ın oğulları ve sevgilileriyiz. (Maide: 5/18)

"Ve sen büyük bir ahlak üzeresin" (Kalem: 68/4)

Hayat sahibi birinin, kat'iyyen sevmeden ve istemeden amelde bulunması gerektiğini söyleyen bazı zahitler böyle bir şeyi hayal ediyorlarsa da, mümkün değildir. Sözü edilen zahitler zannederler ki, kulun olgunluğu, Allah'a karşı hiçbir iradesinin kalmamasıdır.

Bu karışıklığa rağmen, Bahri Memlukları 'nın katında alimlerin büyük bir i'tibarve mevkileri vardı. Çünkü bu sultanlar, dindar insanlardı. Hükümlerinin şeriata uygun olmasını arzu ediyorlardı. Ayrıca bu sultanlar, alimlere sıkıntılı günlerde daha çok yakınlık gösteriyorlar ve onların nüfuzlarından faydalanıyorlardı. Bazı kudretli şahsiyete sahip alimler vardı ki, bunlar, hiçbir şeyden korkmazlardı. Mesela; izzüddin b. Abdisselam bunlar arasındadır. Sultan Zahir Baybars, bu bilgine çok saygı gösterirdi. Süyuti bu hususta şöyle der :

İşte siyasi durum, kısaca bundan ibaretti! Harb vedarb içinde İbni Teymiyye gözlerini açmış, Moğolların akınlarını tekrarladıklamı görmüştür. Bu arada onlar, kendilerini mağlup eden ilk mukavemetle karşılaştıktan sonra kuvvetlerini toparlayıp yeniden saldırıyorlardı.

Bunu konuştuktan sonra, indi ve Ca'd b. Dirhem'i boğazlayarak kaletti. Bu sapık görüşü ondan o zaman Cehm b. Saf-van alıp ortaya çıkarmış ve onunla tartışmıştı. Cehmiyye'nin görüşü, işte bu adama İsnad edilir. Bunu da Horasan Emiri Selm b. Ahver katletti. Sonra bu görüş, Amr b. Ubeyd'in tabileri olan Mu'tezile fırkasına geçti. Bunların görüşleri Me'munun hilafeti zamanında ortaya çıktı. Hatta, İslam imamlarını imtihan ederek o hususta kendilerine uymaya çağırdılar...

İbadet ve itaat edilen zat hakkında: Muhakkak O, kendisine taat ve ibadet edilmesini sever; dendiği zaman "ibadet ve taaf'de böyledir. Çünkü kulun bunlara sevgisi, O'nun sevgisine tabidir. Yoksa, sevmeyen, O'na taat ve ibadeti de sevmez. Başkası. için amel etmeyen, bunu, ya erişeceği bir karşılık için ya da def edeceği bir eza için yapar. Çünkü, o, onun için bir karşılık veren ya da kurtulma gayesiyle kendini feda eden kimse olur ki, O'nu seven biri olamaz, ve bu onu seviyor, denemez; O'na yapacağı taat ve itaatin sevgisi ancak bunu açıklar. Çünkü, kastedilenin sevgisi, vesile sevgisini ya da vesilenin sevgisinden başkasını gerektirse de, onun iki kelime ile anlatılmasını icabettirir: Amel sevgisinden doğan menfaat sevgisi ile selamette olma sevgisi... Allah sevgisinin ise, sadece menfaat sevgisi ile alakası yoktur. Bilmez misin; bir kimse, ücret ile işçi tutsa, tuttuğu o işçi onu sırf o menfattan dolayı seviyor, denemez. Aksine, insan bazan hiç sevmediği hatta nef-ret ettiği kimseyi de ücretli olarak tutabilir. Aynı şekilde, bir kimse kendini acıklı bir azabdan kurtaracak bir işe feda etse, ona, o işi seviyor, denemez; bilakis nefret etmesi ve kızması bile mümkündür. Bu açıklamalardan anlaşıldı ki, Allah'ın, mü'min kullarını kendisini sevenler olarak vasıflandırmasının manası, Rabb'lerini hiç sevmeden fani bir takım gayelere ermeyi sağlayan amel sevgisi değildir.

Yazar Muhammet! Ebu Zehra, «İbni Teymiyye adlı ve 1952 yılında Kahirede basılan eserindeı, sırası geldikçe İbni Teymiyye'nin görüşlerini münakaşa etmektedir, özellikle yazar, adı geçen eserinin 286-293 üncü sayfalarında müteşabihlerin te'vilini yerinde bulmakta, te'vilden kaçınıldığı takdirde tecsim'e sapılacağını ileri sürerek, İbni Teymiyye'yi tenkit etmektedir. Çeviren.

"Baharın bitirdiği otlardan bir kısmı vardır ki, o öldürür, yahut ölüme yaklaştırır"

Ömer'in hali Musa'nın haline benzemektedir. Rasulullah?ın hali de, Musa'nın halinden üstündür. Çünkü, onda, Musa'da olan halde yoktu.

"Doğrusu mutluluğa ermiştir arınan ve Rabbi'nin adını anıp namaz kılan..."

İBNİ TEYMİYYEYE HAKARET EDENLERİ BİRAZ EHLİ VİCDAN OLMAYA VE BİR MÜSLÜMANA YAKIŞIR VAKAR İLE HAREKET ETMEYE DAVET EDİYORUM!!!

Bu yüzden İbni'Teymiyye, Sultan Nasıruddin'in emriyle bunlar üzerine bir sefer tertiplemiş, yanma Nakibu'l-Eşrafı da alarak, bizzat kumanda ettiği askerlerle hücuma geçmiştir. Bunlardan silah taşıyanları öldürmüş, dağın ormanlarını kestirerek, onların yuvalarını bozmuş, ileri gelenlerine tevbe ettirmiş, müslümanlarım zekat vermeye ve İslam'ın diğer emirlerini yerine getirmeye, gayri müslimlerini de cizye vermeye mecbur etmiştir.

Bütün bu sebeblerden dolayıdır ki, Allah Teala iman için iki "misal" getirdi. Birinci misal, hayatın kendisiyle olduğu ve köpükle beraber bulunan su'dur. İkinci misal, nurun kendisiyle olduğu ve kendisinde yakılarak elde edilen köpük nın bulunduğu ateşdir.

"Başkasına hüküm verdiği gibi kendi nefsine hüküm veren, kendi nefsine verdiği gibi de başkasına hüküm verendir"

Veba hakkında da Buhari ve Müslim'de şöyle bir hadis vardır:

"Kalplerinde hastalık bulunanların onların arasına koştuklarını görürsün. (Maide: 5/52)

Bu her iki durum da, dönüş kendisine ancak maksadı bildiren bir delaletle caiz olan sözün dış yüzüne aykırıdır. Nitekim, Allah'ın sevgisinin sırf Rasulü'nün sevgisiyle açıklanması doğru olmadığı gibi sırf kendisi için olan amelin sevgisini gerektirmekte ise de, durum böyledir.

O Rab, Sıfatlarına sahip ve kendinden başkalarına meydan okuyan bir zattır.

2- Mu'tedil hareket eden ,

"Her doğan çocuk muhakkak İslam fıtratı üzere doğar. Sonra anasıyla babası onu yahudi yahut Hıristiyan, yahut mecusi yaparlar. Nasıl ki, her hayvanın yavrusu tam azalı olarak doğar, hiç o yavrunun burnunda, kulağında eksik ve kesik bir şey görülür mü?"

Rabbımza ibadet ediniz ki korunup sakınanlardan olasınız" (Bakara: 2/21)

Arafat'tan akıp geldiğinizde Meş'ar-i Haram yanında Allah'ı anın. O sizi doğruya eriştirdiyse siz de o doğrultuda O'nu anın; her ne kadar bundan önce sapık kimselerden idinizse de " (Bakara: 2/198)

«Dileğim, hayır duanızı artifmanızdır. Çünkü Allah bilir, biz bilemeyiz. O, takdir eder, biz takdir edemeyiz. O, gayblan bilendir.

«Şark memleketlerinde ve Irak havalisinde bulunan müslüman-lar, Şeyhü'l-islam Takıyyuddin Ahmed ibni Teymiyye' ?Allah ona selamet versin? nin başına gelen felaketi duyunca çok üzülmüşlerdir. Bu olay, dindar kimselere pek" ağır gelmiş, dinsizlerin başı büyümüş, hava ehli ile bid'atçılann gönülleri hoş olmuştur.

Bundan dolayı, bazı hata eden Meşayih, Aüah Sübhanehunun:

"Allah'ı Rab olarak, İslam'ı din olarak, Muhammed'i de Peygamber olarak kabul etmekten razı olan, imanın tadını tatmıştır"

İbni Teymiyye, bunlara benzer daha birçok fetvalar vermiş ve dört mezheb İmamlarına muhalefet etmiştir. Bazı alimler kendisine böyle fetva vermemesini tavsiye etmiş, O da bir ara susmuştur. Fakat, sonra bu gibi fetvalar vermeye devam etmiştir. Daha sonra dört mezheb İmamlarına muhalif olarak böyle fetvalar vermemesi için Sultandan bir emir gelmiş ise de, ibni Teymiyye bu türlü fetvalar vermede ısrar etmiştir. Çünkü O, dininde küçülmek istemiyor ve söylediklerinin doğruluğuna güveniyordu.

"Ey insanlar! Sizi de, sizden öncekileri de yaratan

4- Ölüye ağlamak..."

Allah Sübhanehu Buyurur Ki:

İkinci Mihneti

"Eğer Allah sana bir zarar bir sıkıntı dokunduracak olursa, onu O'ndan başka giderecek yoktur. Eğer sana bir iyilik dilerse, O'nun nimet ve ihsanını reddedecek yoktur." (Yunus: 10/107)

Bu hal, tamamen H. VII. ve VIII. yüzyıllardaki müslümanların durumuna uymaktaydı. Keza, daha önceki ve daha sonraki yüzyıllara da uyuyordu. Müslümanlar devletçikler halinde parçalanmışlar ve birtakım melikler in hakimiyeti altına girmişlerdi. Bu melikler, birbirlerine mü'min bir dost gözüyle değil, amansız düşman nazarıyla bakıyorlardı. Raiyyelerine de rai olarak değil, diktatorca muamele ediyorlardı.

«Eğer siz, Şam'dan ve onu himaye etmekten vazgeçtinizse biz orayı koruruz ve emniyet sağlandıktan sonra da oraya hakim olacak bir sultan seçeriz. Siz Şam'ın hükümdarı olmadığınızı kabul edebilirsiniz. Fakat Şam halkı sizden yardım istediği için onlara yardım etmeniz vacip olmuştur. Siz hükümdar ve sultansınız! Onlar sizin raiyyelerinizdir. O halde siz onlara karşı nasıl sorumsuz kalabilirsiniz?

O, kullarının inkar ve nankörlüğüne razı olmaz. (Zümer: 39/7)

Fakih ve kadılar, bu Emirin sahip olduğu alicenaplıktan yoksun olmakla beraber, ibni Teymiyye'nin serbest bırakılmasına karşı koymadılar. Çünkü bunların tipinde olanlar emirleri razı etmek veya. en azından onları öfkelendirmemek için çalışırlar. Lakin onlardan bazısı buna muvafakat ederken, bir kısım şartlar ileri sürdü. Mesela; ibni Teymiyye akide ile ilgili bazı görüşlerinden vazgeçtiğini ilan edecekti. Bu görüş üzerinde birleştiler ve ibni Teymiyye'ye huzurlarına gelmesi için haber gönderdiler. İbni Teymiyye bunu kabul etmedi. Çünkü onların hakikat ve hüccet peşinde olmadıklarını ve kendisine, hiçbir delile dayanmaksızın görüşlerini kabul ettirmek istediklerini biliyordu. Ona, altı defa haber gönderdiler ve ibni Ke-sir'in deyişiyle hiçbir karşılık alamadan dağıldılar.

Cennet ehli bunun üzerine şöyle der:

"Nefsimin cimriliğinden korunursam, cimrilikten, zulümden ve akraba ile ilgiyi kesmekten de korunmuş olurum"

"... De ki: Gördünüz ya, Allah'ı bırakıp taptıklarınız, Allah bana bir zarar ve sıkıntı vermeyi dilerse, onlar o sıkıntıyı kaldırabilirler mi? Veya sana bir rahmet dilerse, onlar O'nun rahmetine engel olabilirler mi?" (Zümer: 39/38)

"Onlar bize zulmetmemişlerdi, ama kendilerine zulmetmişlerdi" (Bakara: 2/57)

Yine: Falan sevgisinde sadıktır, denir. Bu sözleriyle de: O, isteğinde, kasdında ve dileğinde sadıktır; işinde sadıktır; haberinde ve sözünde sadıktır, manalarını kastederler.

Allah fesadı asla sevmez" (Bakara: 2/205)

"Allah size yardım ederse, sizi yenecek yoktur. Sizi yardımsız bırakırsa, artık ondan sonra size kimse yardım edebilir?" (AI-i İmran: 3/160)

"Muhakkak buna Davud'un nağmelerinden bir nağme verilmiştir."

Şam ve Mısır'daki hayatının ilk devresinde ibni Teymiyye'nin doğru gördüğü akideyi açıklamaya çalışmış olduğunu, fıkhı görüşlerinde de imanı Ahmed b. Hanbel'in mezhebine bağlanmış olup bu mezhebin dışına pek az çıktığını düşünebiliriz.

"Allah, kendinden başka İlah olmadığına şahitlik etti. , azizdir, hakimdir. Allah katında Din İslam'dır..."

"O kuluma cennette bir ev yapınız ve adım da veriniz" Buyurur.

«Zarar ve kötülüğü etrafı kasıp kavuran bu felaket, memleketleri kasırga gibi sarmıştır. Çin dolaylarından çıkan bir kavim, bütün Türkistan'ı istila etmiş, sonra Maveraünnehr şehirlerini ele geçirmistir. Bunların bir kolu Horasan'ı istila etmiş, burayı tamamen yıkıp yaktıktan sonra hakimiyeti altına almıştır. Bundan sonra Rey ve Hemedan şehirlerinden Irak hududuna kadar ilerlemiştir. Daha sonra Azerbaycan'ı yağma etmiş ve halkının çoğunu kılıçtan geçirmişlerdir. diyarını istila etmişlerdir: Bunlarsayi bakımından Türklerden çokturlar. Karşılarına çıkanları Kilıçlban geçirmişlerdir. Sağ kalan insanlar, dağlara ve ormanlıklara sığınarak, memleketlerini terketmişlerdir. Bütün ülkeleri yıldırım hızıyla -istila eden bu Moğollar, uğradıkları yerleri sel gibi süpürüp geçmişlerdir. Bunların bir kolu Gazne ve civarına doğru ilerlemiş, Hindistan'ın bir kısmini, Sicistan ve Kirman'ı talan etmiştir. Oralarda da aynı şekilde, hatta daha fazla ve işitilmemiş çapta tahribat yapmışlardır...

Hadis'de şöyle buyurulur:

"Allah, Kur'an-ı açıktan okuyan güzel sesli Peygamberini dinlediği gibi hiç bir şeyi dinlememiştir."

Ve bunlara benzer daha bir çok ayetler vardır.

1? Kitabü't-Tevessul Vel-Vesile (Kahire, 1318 H.)

Kalp, gizli kapalı kötülüklerin terkedilmesiyle de temizlik ve safvete sevkeder. Zira, kalbe göre masiyetler, bedene göre mikroplar mesabesindedir. Bu günahlar, bitkilerdeki zararlı otlar gibidir. Beden, fazla kan gibi, içteki karışımları çıkarıp attığı zaman, tabii kuvvet bulur, sıkıntıdan kurtularak rahata erer. Kalp de öyledir; günahlara tevbe ettiği zaman, varlığındaki bu kötü karışımları dışarı attığı için rahatlar. Kalp günahlara tevbe ettiği zaman, kalp kurtuluşa ererek iyi amelleri ister ve İçinde bulunduğu bozuk hallerden uzaklaşarak huzura kavuşur.

Allah Sübhanehu'nun burada kalp hastalıkları ve şifasına dair zikrettikleri onun ölümü, hayatı işitmesi, görmesi, düşünmesi, sağırlığı, dilsizliği ve körlüğüne dair zikredilenler mesabesindedir.

İbni Teymiyye, Mısır'daki ikameti ne kadar uzarsa uzasın, Şam'a dönmek niyetinde idi. Lakin Allah, onun Mısır'daki ikametinin tahmininden daha fazla olmasını murad etmiş ve kendisini burada ikinci bir imtihanla karşılaştırmıştır.

Dini kelimelere gelince, günahkar kimseler işlediği ma'siyet ile onlara muhalefette bulunmuştur.

Heyet İbni Teymiyye'nin başkanlığında etrafa dehşet saçan Ga-zan'ın huzuruna çıktı. Bu genç alim, tercümana şunları söyledi:

"Haberiniz olsun ki, Allah dostlarına hiçbir korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir de" (Yunus: 10/62)

Şu insan kalbi ve Allah'ın kullarım ona göre yarattığı fıtrat "Allah sevgisi" için yaratılmıştır. Bu hakikati Rasulul-lah şöyle buyurmuştur:

"Allah kimi doğru yola eriştirmeyi dilerse, onun kalbini İslam'a açar. Kimi de saptırmak isterse, göğe yük-selıyormuş gibi göğsünü daraltıp sıkıştırır. (En'am: 6/125)

Nefislerine zulmeden cahil kimseler de işte böyledir. Biri, tadını almakta ve nefsinin kendisine elverişli olmayan şeylerden hoşlanmadığını terketmekte acele eder, sonra da onu elemler, ızdıraplar takib eder; kendisine ya dünyada ya da ahirette büyük çapta azab ve ceza getirir.

"... Bu böyledir; çünkü onlara Allah yolunda bir susuzluk, veya bir yorgunluk ya da bir açlık sıkıntısı; kafirlerin öfkesini kabartacak bir yere ayak basmaları ve düşmana karşı bir başarıya nail olmaları karşılığında mutlaka kendilerine iyi-yararlı bir amel yazılır. Şüphesiz ki, Allah iyilerin mükafatını zayi etmez" (Tevbe: 9/120)

bastırırdı.

Bakara Suresi'nin 230. ayetinde; «Yine erkek, karışım boşarsa ondan sonra kadın kendisinden başka bir ere nikahlanıp varmadıkça ona helal olmaz. buyurulmuştur. Buna göre Üçüncü defa boşanan bir kadın başkasıyla evlenip yeni kocasının ölümü sebebiyle nikahı zail olmadıkça veya normal ve meşru herhangi bir sebeple ondan boşanmadıkça ilk kocasıyla tekrar evlenemez. Böylece Kur'an-ı Kerim'-de üç talak zikredilmiş oluyor. Çeviren.

"Yüzlerinizi doğu ve batı yönüne çevirmeniz birr değildir. Ama birr; Allah'a, ahiret gününe, meleklere, kitab'a ve peygamberlere inananların; malı ona olan sevgisiyle beraber yakınlarına, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara, dilenenlere, köle ve esirleri kurtarmaya harcayanların; namaz kılar ve zekat verenlerin; andlaşıp, anlaştıkları zaman verdikleri sözü yerine getirenlerin; zorda, darda ve savaşın kızıştığında sabredenlerin bu durumları ve imanlarıdır. İşte bunlardır doğru olanlar ve bunlardır muttakiler"

"... Size, 'geri dönün' denilirse, geri dönün. Bu, sizin için daha temiz dir. (Nur: 24/28)

"Ölü , kan, domuz eti, Allah'dan başkası adına boğazlanan; -yetişerek boğazlanan müstesna- boğulmuş, vurularak öldürülmüş, yüksekçe bir yerden yuvarlanıp ölmüş, süsülerek Ölmüş, canavar tarafından parçalanarak ölmüş hayvan; dikili taşlar üzerine boğazlanan ve bir de fal okları, kumar zarlarıyla kısmet aramanız size haram kılınmıştır" (Maide: 5/3)

Lakin sufilerden haddi aşanlar şöyle derler: «Mahabbet derecesine ulaşanlar için masiyetle taat arasında bir fark yoktur. Şeriat, bunları birbirinden ayırmışsa da, mahabbete dayanan hakikat onları birleştirmiştir.

"Onlar ki, kendilerine bazı kimseler, 'düşmanınız olan insanlar size karşı ordu toplayıp hazırladılar onlardan korkun!' demeleri, onların ancak imanını artırdı da, 'Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!" dediler. Ve sonunda kendilerine bir kötülük dokunmadan Allah'ın ni'metiyle ve fazlu keremiyle geri döndüler; Allah'ın rızası doğrultusunda hareket edip O'na uydular. Allah çok büyük fazlu kerem sahibidir. ancak şeytandır; kendi dostlarım kokutur. Mü'min iseniz onlardan korkmayın, Benden korkun" (Al-İİmran: 3/173-175)

Buyurunca, Ebu Musa da cevaben:

Bu büyük Türk hukukçusunun tam adı, Şemsu'l-Elimnıe Ebu Bekr Mu-hammed b. Ahmed ez-Serahsi'dir (öl. 483 H.) el-Mebsut, 1324 H. yılında otuz cüz halinde Kahire'de basılmıştır. Çeviren.

"Ya kim olacak?" Buyurdu.

Bir hadis-i şerif de: «Allah her gece dünya semasına nüzul eder . buyurulmuştur. Tartışma konusu olan nüzul meselesi budur. İmam Gaz-zali, «licamul-Avam An-llmil-Kelam adlı eserinde bu meseleleri ele alır ve nüzul meselesinde şöyle der; Nüzulün manasını anlamak için üç cisme ihtiyaç vardır: 1? Yüksekte bulunan bir cisim, 2? Aşağıda bulunan bir cisim, 3? Yukardan aşağı inen bir cisim. Bazan da «nüzul kelimesi bunların birine ihtiyaç duyulmadan kullanılabilir. Mesela Kur'an'da; «Sizin için hayvandan sekiz çift inzal etmiştir. (Zümer Suresi, 6) buyurlumuştur. Gökten öküz veya deve indirildiği görülmüş müdür? Bu ayet-i kerimedeki nüzul kökünden gelen «inzal, yaratmak anlamında kullanılmıştır. O halde hadis-i şerifde geçen nüzulün manası da başka olup onu biz anlayamayız. Elbet bu, Allah'ın azamet ve celaline yakışır bir mana ifade etmekte olup bunun için kafa yormamız faydasızdır. (Bak. Muhammed Ebu Zehra, İbni Teymiyye, Kahire 1952, s. 290.) Çeviren.]

"Ey Ademoğlu! Dört şey vardır ki, onun biri Benim, biri de senindir. Biri, Benimle senin aranda, biri de seninle halkım arasındadır. Benim için olan: Bana ibadette bulunup hiç bir şeyi şirk koşmamandır. Senin için olan: En muhtaç bir zamanında sana mükafatını vereceğim amelindir. Benimle senin aranda olan: Senin dua etmen, Benim de kabul etmemdir. Seninle halkım arasında olan ise: Sana geldiklerinde insanlara sevdiğin şeyi vermendir"

"Allah'ı Rab olarak, İslam'ı din olarak ve Rasulullah'ı peygamber olarak kabul etmekten razı olan, imanın tadını almıştır"

"Bu duayı ne de çok yapıyorsun!" dediğinde şu cevabı vermiştir:

Bu anlattığımız, konu önemli hususları ihtiva eden bir mes'eledir ki, onu bu konuyu başka bir yerde genişçe açıkladık.

Bundan sonra İbni Teymiyye, kadılara ait olan hapishaneye kapatıldı ve kendisine hizmet edecek birinin yanında kalmasına izin verildi.

Bu duruma göre, "Evliya"nın tarifi yapılacak olursa: Mü'min ve muttaki kimseler demek olmaktadır. Fakat onlar da şu iki kısma ayrılır:

Bu olay, İbni Teymiyye üzerinde çok kötü bir tesir bırakmıştır. Belki ona en acı gelen şey, çağında Moğollarla ve daha önce haçlılarla yapılan savaş sırasında onların hür müslümanları götürüp haçlılara satmış olmalarıdır.

«Kim, İmamlardan birine taassub derecesinde bağlanırsa hava ehline benzemiş olur. İster imam Malik'e, ister imam Ebü Hanife'ye, ister İmam Ahmed b. Hanbel'e bağlanmış' olsun. Bunlardan birine taassub derecesinde bağlanan kimse, bağlanmış olduğu İmamın ilim ve din hususunda kıymetini bilmiyor ve öteki İmamları da takdir, edemiyor demektir. Böylece cahil ve zalim insanların durumuna düşmektedir. Halbuki Allah, ilim ve adaleti emrediyor, cehalet ve zulümden nehyediyor. Kur'an'da; «İnsan onu sırtına yüklendi. Çünkü o, çok zalim ve cahildir. buyurulmuştur. işte imam Ebu Yusuf ve İmam Muhammedi insanların, imam Ebu Hanife. ye en iyi bağlı olanları bunlardır. Keza, imam Ebu Hanife'nin kavlini en iyi bilenler, de onlardır. Böyle olduğu halde birçok meselelerde ona muhalefet etmişlerdir. Çünkü Sünnet ve ellerindeki hüccet, bu meselelerde ona uymamalarını gerektiriyordu. Onlar, bununla birlikte hocalarına daima saygı gösteriyorlardı.

İbni Teymiyye'nin bu mevkii alimlerin rahatını kaçırmıştır. Ayrıca akide ile ilgili esasları onların bağlı ve alışık oldukları şekle aykırı bir tarzda açıklayışı da bu İşte büyük bir rol oynamıştır. Öte yandan hem mutedil, hem de' sapıtmış olan sufiler de ibni Teynıiyye'ye karşı harekete geçmişlerdir. Çünkü İbni Teymiyye, ekseri su-filerin imam olarak bağlandıkları Muhyiddin b. el-Arabi'nin görüşlerini de tenkid ediyordu.

Bilhassa, Allah'ın diğer peygamberlerden üstün kıldığı ve kendisine her ikisini de dost olarak seçtiği İbrahim ve peygamberimiz Rasulullah bu esasları kavimlerine en mükemmel şekilde anlatmışlar ve onları, en ciddi bir gayretle davette bulunmuşlardı. Bu esası Allah süb-hanehu o ikisine açıklayıp bildirmiş, o hususta kendilerini yardımıyla kuvvetlendirmiş ve o esası onlar vasıtasıyla ihya edip yaymıştır. İmam olan İbrahim hakkında Allah Teala şöyle demiştir:

"Kitap ehlinden çoğu, hak kendilerine apaçık belli olduktan sonra sırf içlerindeki hasedden dolayı sizi imanınızdan küfre döndürmeyi çok arzu ederler. Allah'ın emir gelinceye kadar bağışlayıp vazgeçin. (Bakara: 2/109)

Ebul-Hasan eş-Şazüi, Allah'ı seven ve O'nun sevgisine eren kimsenin günahları küçümseyeceğini kabul eder ve duasında şöyle der:

8? Risaletu'l-Vasıtıyye,

Yine, Hud, Salih, Şuayb ve diğerleri hep aynı şe-kİlde şöyle hitabediyorlardi:

"Ruhumun yolunu hilallayıp girdim, Bu sebeple Halil, halil olarak isimlendi" Bu konuya, Buhari'nin "SahnY'inde bulunan Ebu Said'in Rasulullah'dan rivayet ettiği şu hadis şahiddir:

"Kulum nafile ibadetlerle bana yaklaşmaya devam ettiği takdirde Ben onu severim; sevdim mi de onun işiten kulağı olurum, gören gözü olurum, tutan eli ve yürüyen ayağı olurum; Benimle işitir, Benimle tutar ve Benimle yürür. Benden isteyecek olursa ona mutlaka veririm, Bana sığınacak olursa onu mutlaka sığındırırım. Mü'min kulumun ruhunu almakta gösterdiğim tereddüd kadar, mutlaka yapacak olduğum hiç bir şeyde tereddüd göstermedim; çünkü, o, ölümün şiddetinden dolayı ölmek istemiyor. Ben de ona kötülük istemiyorum, ama gene de o ölüm ona zaruri olur"

Übeyy b. Ka'b'da der ki:

Burası, Kahire- Kalesi içinde ve kuyu şeklinde bir yerdi Çeviren.

Sultan Nasıruddin, Mısır tahtına tekrar çıkınca İbni Teymiyye'yi Kahire'ye davet etmiş, O da bu daveti memnuniyetle kabul ederek buraya dönmüştür. Kahire'ye 8 Şevval 709 H. günü ulaştıktan sonra Hz. Hüseyin'in makamına yakın bir semtte ikamet etmiş ve kendisini tamamen ilme vermiştir. Kendisine kötülük edenler, gelip özür dilemişlerdir. O da, hepsini istisnasız affetmiş ve: «Bana kötülük edenlere hakkım helal olsun. demiştir.

16? Beyanu'1-Hüda Mine'd-Dalal,

(Fussilet: 41/44)

Allah sevgisi, O'na tevekkül, ihlas ve benzeri şeylerin hepsi ise sırf hayırdan ibarettir. Bütün bunlar, her nebi, sıddık, şehid ve salih zatlar hakkında güzel, iyi haller ve hasletlerdir. Kim bu makamların havas zatlar için değil de avam için olduğunu söyleyecek olursa, ha-vassı bu makamlardan çıkarmakla hata etmiş olur. Çünkü hiçbir mü'min bunların dışında kalmaz. Ancak kafir ve münafıklar hariçte kalır. Bazıları bu görüşte hata olduğunu söylemişlerse de bizim bu konuşmalarımız, o makamlar hakkında kısa bir açıklamadan ibarettir. Burası bu konuları genişçe anlatmanın yeri değildir.

"Şu üç şey kimde bulunursa imanın tadını alır."

" mü'minin mü'mine bağlılığı, parçaları birbirine bağlayıp kuvvetlendiren yekpare bina gibidir" Buyurdu. Bu bağlılığı göstermek için iki elinin parmaklarını birbirine geçirdi.

"Şüphesiz ki, kullarımın üzerinde senin hiçbir sultan yoktur; ancak şaşkın azgınlardan senin peşine takılanlar müstesna" (Hicr: 15/42)

Zina eden kimse, evli olsun bekar olsun ölüdürülür. Keza, liva-ta yapanlar da öldürülür. Kasden yalan söyleyen de öldürülür. Hırsızlık yapan da öldürülür. Birbiriyle çekişen iki adamın arasına girip birini destekleyen de öldürülür. Durgun suya işeyen de öldürülür. Böyle bir suya dalan kimse de öldürülür. Bir kimse esire yemek verir ve su içirirse öldürülür. Bu kimse, herhangi bir şahsa yemek yedirmek isterse o yemekten önce kendisi yer, yemek yedirdiği kimset ister bey olsun ister tutsak olsun. Bir kimse kendisi yemek yer, yannmdakini aç bırakırsa öldürülür. Bir kimse başkasına ait bir hayvanı boğazlarsa kendisi de aynı şekilde boğazlanır. Hatta karnı yarılır ve önce kendisine kalbi eliyle tutup çıkarttırılır.

1? Asıl kaynaklarından faydalanarak Kur'an ve Sünnet fıkhını tetkik etmiştir.

İstiane, dua ve istemek demektir.

Anlatmak istediğimiz mesele ile alakalı bu gibi misaller daha çoktur. Sıdk ve İhlasın her ikisi de hakikatte, iman ve İslam'ı gerçekleştirip sağlamlaştırmak, manasmdadır. Zira İslam'a girdiklerini açıklayanlar iki kısma ayrılırlar: Mü'min ve münafık... Mü'min ile münafık'ın arasım ayıran şey ise sıdk drr. Çünkü nifak'ın üzerine kurulduğu temel, yalandır. Bundan dolayı Allah imanın hakikatmdan bahsettiği zaman onu sıdk ile anlatır. Nitekim, şu yüce kavlinde buyurur:

İbni Teymiyye ilmi çalışma, araştırma ve kalem erbabı bir ailede doğup büyümüştür. Ailesi ilimle uğraşmakta, ilme karşı büyük bir ilgi ve sevgi beslemekteydi.

tanımak isteyenler, merak edenler için güncel!!!

Bunlardan dini emir ile ilgili olan ayetlerden misaller:

"Halbuki, Allah'ın razı olmayacağı sözü geceleyin kurup düzerlerken O, onlarla beraberdir" (Nisa: 4/108)

efendimiz 'in ebeveynlerinin cehennemlik olup olmadıklarına dair rivayetler hususunda ebu hanife derki; bu konudaki rivayetler mütevatir değildir... bir kimsenin küfrü ancak mütevatir haberle ispat edilebilir... bu nedenle bu konuda görüş beyan etmemek doğru olanıdır...

"Onlara ne oluyor ki, öğütten yüz çeviyorlar? Ars-landan kaçan yabani eşekler gibi"(Müddesir: 74/49-51)

Bu zatlar öyle kimselerdir ki, Allah'ın kerim olan zatının nurunun görmenin tadını isterler. O'nu zikretmekten ve O'na yalvarışta bulunmaktan haz duyarlar. Bu durum onlar için, balığa, suyun Öneminden daha fazla bir önem arzeder. Hatta, tad aldıkları bu hallerinden ayrılacak olsalar, dayanamayacakları bir acıya düşerler. Onlar sabikun dır.

"Münafıklar kalblerinde hastalık bulunanlar ve şehirde olmadık fena haberi yayanlar, eğer huylarından vazgeçmezlerse. (Ahzab: 33/60)

Havastan sonra bir kısım avam tabakası gelmiş ve bu tabakaya mensup sufüer, tasavvuf fikrinin dayandığı felsefi manaları idrak etmedikleri halde masiyeti de, taati da tanımaz olmuşlardır. Bazıları da kendilerinin şeyh olduklarını iddia etmişler, dini hiçbir Eşeyden korku duymaksızın ve nefs-i levvameleri kendilerine hiçbir müdahalede bulunmaksızın, haram şeyleri yapmakta bir sakınca görmemişlerdir.

"Hasedci, nimetin yok olmasını ister. Çünkü, bir başkasının elindeki nimetten hoşnut olmayan, kalbinden, onun yok olmasını temenni eder"

İbni Teymiyye, talak meseleleri üzerinde kendisine göre fetvalar vermeye devam ediyordu. Sultana,, onun yeniden fetvalar vermeye başladığı haberi ulaştı, Halbuki Sultan, İbni Teymiyye'nin dostu idi. Tekrar tahta çıktıktan sonra onun bir gün bile hapishanede kalmasına razı olmamıştı. Sultan, Ibni Teymiyye'nin kendi emrini reddedişini hoş karşılamadı. Halbuki açıkça emir göndererek bu gibi fetvalardan onu menetmişti. Sultanın vicdanı, dört mezheb İmamlarına muhalif olarak fetvalar verilmesine razı olmuyordu. Gerçi ibni Teymiyye'ye saygı gösteriyordu. Fakat, dört mezheb İmamlarına karşı duyduğu saygı daha büyüktü.

İbni Teymiyye'nin ailesi Şam'a gelir gelmez bu ailenin büyüğü, parmakla gösterilen alimler safında yerini almıştır. Zira O, Şam'a ulaşır ulaşmaz fazilet ve şöhreti etrafa yayılmıştır. Çünkü ilim, sahibinin çevresini aydınlatan bir nur olup derhal dikkati çeker, Ibni Teymiyye'nin büyük bir bilgin olan babasının, Şam'ın ulu camii Mescid-i Emevi'de vaaz ve ders kürsüsü vardı. Sükkeriyye'deki Da-ru'1-Hadis'in şeyhliğini de üzerine almıştı. Kendisi de bu semtte oturuyordu. İşte oğlu Ahmed Takıyyüddin burada yetişmiştir.

Şüphesiz bu, Mısır'daki içtimai durumun karışıklığını göstermektedir. Fakat şiddetli harbler, bütün sınıfları birleşmeye sevket-miş ve gönüllerde İslam sevgisini kökleştirnıiştir. Bu savaşlar, Mısır'a hakim olan sözü geçen zümreye de tesir etmiş, kendi yasa ve geleneklerine bağlılıklarını azaltmıştır. Onların tamamen gelenek ve yasalarından uzaklaştıklarını düşünemeyiz. Fakat, bu gelenek ve yasaların eski tesirini muhafaza ettiğini de söyleyemeyiz. ibni Teymiyye'nin kalemiyle bunların iyilik ve kötülükleri de anlatılmıştır.

Nitekim, fazladan mubah şeylerle meşgul olmak, dini zühd'ün zıddıdır. Şayet, kul o fazladan mubah şeylerle meşgul olurken, vacib bir şeyi işlemekten geri kalırsa, ya da harama riayeti ihmal ederse, asi olur. Bu duruma düşmese bile fazladan mubah şeylerle meşgul olduğundan dolayı, derecesi mukarrebin derecesinden itidal yolu takib eden lerin derecesine indirilir.

"Diriyi uyarmak ve kafirler üzerine sözün hak olması içindir " (Yasin: 36/70)

"Battığı zaman yıldıza andolsun ki, Arkadaşınız ne sapıttı, ne de azıttı" (Necm: 53/1-2)

Getirilen misallerle varılmak istenen sonuç, kalplerin ihya edilerek nurlandınlmasıdır. Nitekim Rasulullah'a ait makbul bir duada şöyle zikredilmektedir:

"Ey cennet ehli, Allah katında size ait verilmiş bir söz var, onu size yerine getirmeyi murad etmektedir"

Gönlünü sufilere açan Sultan, elbet onu İbni Teymiyye'ye kapatacaktı. Nihayet suf ilerin tesiriyle Sultan'm ibni Teymiyye ile arası açıldı. Bundan sonra mihnetler birbirini kovaladı. ibni Teymiyye'ye karşı baskı arttı ve nihayet onun ölümüyle sona erdi.

İbni Teymiyye, eserlerini fasih bir Arapça ve kuvvetli bir üslupla kaleme almıştır. Mücadeleci ve sert dili hasımlarını sindirmiş, talebelerini de kendisine hayran etmiştir. Eserlerini selefiyeci bir bilgin olarak daima ayet, hadis, sahabi ve tabiilerin fetvalarından almış olduğu delil ve hüccetlerle beslemiştir.

1? Bir kısmı onu hararetle müdafaa etmiş ve desteklemiştir.

Rasulullah , Kur'an okurken Ebu Musa el-Eş'ari'nin yanma uğradı ve okuyuşunu dinlemeğe başladı. Sonra şöyle buyurdu:

6)siz bizi tasavvuf ve zühd düşmanı sanıyorsanız yanılıyorsunuz... bilinizki siz bu forumda yok iken bizim nickimiz mutasavvıf fakih idi... hatta dahasını söyleyim sizin hocam dediğiniz abdulhakim arvasinin mezarına yazın en sıcak günlerinde gider rabıta yapardık bir zamanlar... bir allah birde mezarlıktaki yeşil gözlü avane bilir... bizi islamın gerçekleri ile tanıştırıp kısa bir süre sonra irtihali darı beka eyleyen büyük islam alimi ve kadiri şeyhi asım köksal efendide 5-6 mezar aşağıda yatmakta olup arvasi efendiye sevgisi büyüktü... bizde ondan etkilenip sevdik... lakin hocamız dediğimiz kimsede sevse hataya doğru diyecek değiliz... biz bilmekteyiz ki ismet ancak peygambere ve ümmetin icmasına mahsustur...

«Selahuddüı çocukluğunda Kutbuddin Ebu'l-Meali Mes'ud b. Muhammed en-Neysaburi'nin yazmış olduğu kasideyi ezberlemiş ve çocuklarına da ezberletmişti. Böylece Eyyubiler, Eş'ari mezhebi üzerinde birleşmişler, bu mezhebi korumak ve yaymak için çalışmışlar ve iktidarları zamanında bütün insanları Eş'ari mezhebini benimsemeye zorlamışlardır. Bu durum, bütün Eyyubüer ve daha sonra onların yerini alan Türk sultanları tarafından devam ettirilmiştir.

İbni Teymiyye'nin hayatının böyle iki devreye ayrılışı, onun birinci devrede fıkıhla uğraşmadığı, sadece ikinci devrede fıkha önem verdiği anlamına gelmez. Diyebiliriz ki, O, hayatı boyunca fıkıhla uğraşmıştır. Ancak hayatının iki devreye ayrılışı fıkha vermiş olduğu ehemmiyete nisbetledir. Yani hayatının ikinci devresinin en çoğunu fıkıh işgal etmiştir. Fıkhı, O, meşhur büyük mezheblere göre inceleme sınırlarının dışına çıkarmış ve onu daha geniş bir ufukla tetkik etmiştir. ibni Teymiyye iki hususa çok önem vermiştir.

Fakat, belaya sabretmeyen, genişliğe şükretmeyen kimseye kaza ve hükmün hayır olması gerekmez.

Bu düşünceyi isyankar bir mü'minin aleyhine bir hüküm olarak ileri sürenlere, iki şekilde cevap verilir.

Kastedilen bu şifa ise ancak deva isteyen kimseler için meydana gelir, ki onlar da Kur'an-ı kalplerinin hastalıklarına deva olarak tatbik eden mü'minlerdir.

ibni Teymiyye derslerinde o çağda yayılmış, hokkabazlık ve fesatla karışmış olan sufi tarikatlarına hücum etmiştir. Sufi'lerden bir kısmı Moğol istilaları sırasında Şam'a sığınmışlar, burada tabiatıyla İbni Teymiyye'nin sert tenkitleriyle karşılaşmışlardır. ibni Teymiyye bu tenkitlerinde umumi bir dil kullanıyordu. Nihayet bu sufilerin mürid ve mensupları kendisine düşman olmuşlardır.

"Ağlıyorum; çünkü bir genç benden sonra Peygamber olduğu halde, onun ümmetinden cennete girecek olanlar, benim ümmetimden girecek onlanlardan daha çoktur" cevabını vermişti.

Allah Teala bir ayetinde şöyle buyurur:

Siyasi Durum

"Bir memleketi yıkıp yok etmek istediğimiz zaman, oranın lüks ve konfor içinde yaşayan şımarık varlıklılarına emrederiz; buna rağmen onlar itaatsizlik edip yanlış yolda yürümeye devam ederler; o takdirde o memleket üzerine hüküm hak olur ve artık orayı yıkıp yerle bir ederiz" (İsra: 17/16)

Ya Rasulallah! Cennet ehli, Cehennem ehlinden farkedi-lir mi? Rasulullah : "Evet"

İçinde bir başkasına karşı hased olan kimse, bu duygusunun yanında takva ve sabırla hareket ederse, onu içinden hoş görmez. Çoğu insanlar, hased edilen kimseye haksızlıkta bulunmadıkları gibi ona zulmedene yardım da etmezler. Fakat, aynı şekilde, onun hakkı olan şeyi de yerine getirmezler; hatta, bir kimse onu kötülese ona katılmadıkları gibi iyiliğinden de bahsetmezler; biri onu övecek olursa da susarlar. İşte bunlar o kimse hakkında emredileni ter-kettiklerinden; aşırı gidip haksızlık etmemekle beraber onu ihmal ettiklerinden, ceza göreceklerdir. Ceza olarak onlara hakları eksik olarak verilir, bazı yerlerde kendilerine adaletle muamele edilmez, kendilerine zulmedene karşı, aynen kendilerinin hased ettiklerine yardım etmedikleri gib, yardım edilmezler. Fakat, haset ettiğine sözle ya da filen haksızlık eden evvelkisinden değişik şekilde ceza görür.

3? Tefsiru Süreti'n-Nur . Bu tefsirler Mısır'da basılmıştır.

Bedenin hastalığı tabii arzu ve nefretin itidalden çıkmasıyla meydana gelir ki o da; ya erişilemeyen bir arzudur; veya faydalı arzuyu kaybedip, onunla yarayışlı olandan nefret eden, zarar verene de nefri kaybeden bir idrak ve hareket zayıflığıdır.

İbni Teymiyye, zindandan çıkıp ders vermeye başladı. Camilerde hem halka, hem de seçkin kimselere ders vermeye ve minberlerde hutbe okumaya başladı. Bu hal üzere altı ay geçmeden Mısır'da da, Şam'da olduğu gibi, birçok talebe ve dostlara sahip oldu.

"Ailah kuluna kafi değil midir? Seni Allah'dan başkasıyla korkutmaya çalışıyorlar. (Zümer: 39/36)

"Düşmanla karşılaşmayı temenni etmeyiniz, Allah'dan afiyet isteyiniz. Lakin onlarla karşılaştığınızda da, sabrediniz ve biliniz ki, cennet kılıçların gölgeleri altındadır"

Bu konuda İbn Mes'ud yoluyla gelen rivayet böyledir.

Görüyoruz ki mahabbetin yanında kötülük hükümsüz kaldığı gibi, taat da buğzun yanında hükümsüz kalmaktadır. Daha sonra sufiler, günahın affının ümid edileceğini söyler. İbni Atauilah es-Siken-deri duasında şöyle der: «İlahi, benden iyilikler zuhur ederse Senin lutfunladır, minnet Sanadır. Eğer kötülükler zuhur ederse adaletin icabı beni cezalandırmak Senin hakkmdır.

Yusuf'un gördüğü bildirilen burhan, O'nun kalbinde meydana gelen iman burhan ve delilidir ki, Allah, o imanın kılavuzluğu ile her ikisini bulundukları tehlikeli durumdan çevirdi; Yusuf'a niyetinden dolayı günah yazmadı. Ancak niyetini icra etmediği için hayır yazdı.

"Rasulullah'ın da hazır olduğu bir cenazede bulunmakta idik. Rasulullah bir ara oturdu. Elinde bir değnek vardı. Değnekle yere vurmağa başladi, sonra başını kaldırıp şöyle buyurdu:

Bu cevap üzerine Rasulullah şöyle buyurdu: "Ona bildiriniz, Allah da onu sevmektedir" İşte bu özellikleriyle İhlas suresi, Allah Sübhanehu'nun, Muattile ve Mümessile fırkasına ait görüşünü çürüten ve reddeden vasfını içine almaktadır. Başka yerde etraflıca anlattığımız gibi, bu surede zikredilen, zati ve esas mes'eleler hakkında mesned sayılan asıllardır. Sözünü ettiğimiz yerde yine Rasulullah'ın sahabenin, tabiinin ve bu husustaki delillerin tefsirine ait mahtevası ile birlikte imamların o asla istinatlarını zikrettik.

Bu ümmette de hem yahudilere, hem de hıristiyanlara banzeyenler olacağına dair Rasulullah şöyle buyurmuştur:

Gerçek tevekkül, dünya işleri hususundaki tevekkülden daha geneldir. Mütevekkil, kalbinin, dininin iyi olması, dilinin ve iradesinin korunması hususunda Allah'a tevekkülde bulunur. Bu da ona göre, en mühim mes'eledir. Bundan dolayı, Rabbine her namazda şu sözüyle yalvarışta bulunur: " Yalnız sana ibadet eder ve ancak senden yardım dileriz" (Fatiha: 1/5)

"... Bu da, şeytanın attığı vesveseyi, kalblerinde hastalık bulunanlara ve kalbleri katılaşanlara bir imtihan kılması içindir." (Hacc: 22/53)

Bunlara göre; işte bu sebepten dolayı Allah Teala'ya aşk tabiri isnad edilmez; ma'şuk da denmez, aşık da; O bunların hepsinden uzaktır ve O'nun hakkında böyle düşüncede bulunan kimse de Övülmez.

"Dün sana uğradığımda sen Kur'an okumaktaydın. Okuyuşunu dinlemeye başladım"

«Moğollar memlekete gelince bu tayfaya mensup olanlar, müs-lümanların elinde olan bölgede sayısız kötülükler yapmışlar, Kıbrıslılarla temas edip bazı şehirleri ele geçirmişlerdir. Müslümanların sayısız at ve silahlarını Kıbrıs'a taşımışlar, sahilde yirmi gün müddetle bir pazar kurup yakaladıkları müslümanları, müslümanlarm at ve silahlarını Kıbrıs'taki İslam düşmanı haçlılara satmışlardır.

Ancak, şer'i delillerden anlaşılmaktadır ki, aşık olan kimse gözle, sözle ve hareketle haramlardan iffetini muhafaza ederse, onu kimseye açmaz ve harama kaçacak şekilde konuşmazsa; ya insanlar dert yanmak, ya çirkin ve aşırı bir hareket yapmak, ya sevdiğini istemek nev'in'den bir şeyde bulunmazsa; Allah'a itaat etmede sabır ve sebat gösterirse, isyandan kaçınırsa, bir felakete uğrayanın o felaketin acısına sabretmesi gibi kendisi de kalbindeki sevgi ve aşkın izdırabma sabrederse, böyle kimse Allah'dan korkup da sabredenlerden olur ki, Allah Teala şöyle buyurur: "... Kim korkar ve sabrederse, şüphesiz Allah iyilik edenlerin ecrini zayi etmez" (Yusuf: 12/90) İşte hased hastalığı ve onun benzeri nefis hastalıkları da böyledir; şayet nefis Allah'ın buğzettiği bir şeyi ister de kişi Allah'dan korkarak onu reddederse, Allah Teala'nın şu yüce sözüne giren kimselerden olur:

1- Duyunun bozukluğu,

Nefis bir şeyi sevdiği zaman var gücüyle onu gerçekleştirmeye çalışır, hatta o gaye uğrunda bir çok şeyler peşine düşer. Bu durumda kim kötü bir sevgi benimser yahut kötü bir nefret besler de onları işlerse, günahkar olur. Mesela, bir kimseye hasedinden dolayı kızar da, onunla ilgili olarak-hak-lanm vermemek, veya düşmanlık beslemek gibi şeylerden dolayı- eziyette bulunursa, yahut, nefsani bir isteğinden dolayı onu sever de o yüzden haram bir şeyi işlerse nefsani arzusu için yaparsa, bunlar ve benzeri davranışların tümü, İnsan nefsinde hastalıkların varlığının işaretidir... insan bazan bir şeye kızar sadece o kızgınlığı sebebiyle vehim ve hayal eseri olarak haksızlıkla daha birçok şeye de kızar. Aynen, bazan bir şeyi de sevince o yüzden sırf vehim ve hayalin tesiri altında daha başka şeyi de sevdiği gibi.

İşte, kalbin sıhhati itidali ve düzelmesi de, böyle olur; haktan sapması, zulmü ve temiz yaradılış halini değiştirmesi de bu şekilde meydana gelir. Sırf itidal her şeyde, ilim ve amel yönünden güçtür; ancak bu itidal, derece derece mesafe elde ederek olabilir. Onun için, misal olarak: "Örnek olması gereken ve itidalli olandır, ifadesi kullanılır. Selefin yolu da: "Örnek alınması gereken en adaletli yol, diye ifade edilir. Allah Teala bu manada şöyle buyurur:

Bu haber ve rivayetlerin kıymeti ne olursa olsun, gerçek odur ki Allah, İbni Teymiyye'ye kuvvetli bir hafıza vermiştir. Kuvvet ve zayıflık bakımından zekanın ilk ölçüsü hafızadır. ibni Teymiyye, bu Allah vergisini ailesinden tevarüs etmiştir.

"Şeytan der ki: Ben insanları günahlarla helak ettim, onlar da beni 'La İlahe İlallah ve istiğfar' ile helak ettiler."

Nihayet İbni Teymiyye'nin Mısır'a davet edilmesine karar verilmiş, o da, Mısır'a gelmiştir. Çünkü, onun buraya gelmesini isteyen mektubun dış görünüşü iyi idi. Bu mektupta şöyle deniliyordu: «Biz, Şeyh Takiyyüddin için toplantılar yapıldığını işittik. Onun hakkında yapılan bu toplantılar bize bildirilmiştir. O, Seiefiyye mezhebinde imiş. Biz, bununla ancak ona isnat edilen töhmetlerden sıyrılmasını istedik. Bu nazikane mektuptan sonra gelen başka bir mektupla ibni Teymiyye'nin derhal Mısır'a gelmesi istenmiştir.

Beden gibi kalbin de doğru olması, biçimli hal alması, sağlamlık ve olgunluğa kavuşması gerekir.

'Rasulullah bunu söylerken dilini işaret etmekteydi'.

Hastalık, ölüm değildir. Kalb ise, mutlak cehaletle ölür; cehalet kısımlarından biriyle de hastalanır. Bu bakımdan onun bir ölümü bir de hastalığı olur. Bir hayatı, bir şifası olur. Onun hayatı ve ölümü hastalığı ve şifası; bedenin hayat ve ölümünden, hastalık ve şifasından daha beterdir. Bundan dolayı, kalb hastalığına şüphe yahut şehvet arız olduğu zaman, hastalığı arttırır; hikmet, öğüt gibi söyler yapıldığı zaman, onun düzelmesine ve şifa bulmasına sebeb olur.

"Bu böyledir. Çünkü onlar, Allah'ın gazabına sebep olan şeylere uydular. O'nu razı edecek şelerden hoşlanmadılar. Bu yüzden amelleri boşa çıkmıştır" (Muhammed: 47/28)

"Ve hani Rabbi ona teslimiyette devam et deyince; o da 'alemlerin Rabbine teslim olup 'demişti"

Kısaca, hastalık hastayı zayıflatıp güçten düşürür, kuvvetlinin güç yetirdiği şeye güç yetiremez hale getirir. Sıhhat ise, sıhhatin misliyle korunur; zıddıyla bozulur. Hastalık, sebebinin misliyle kuvvetlenir; zıddıyla yok olur. Hastaya, hastalığının sebebinin misli arız olduğu zaman, hastalığı artar; kuvvetsizliği ilerler, Ölüme kadar götürür. Şayet hastaya kuvvetini artıracak ve hastalığını giderecek şey meydana gelecek olursa iyileşip sıhhatine kavuşmaya başlar.

İttihat : Bu fikir, Hint düşüncesinden ve ülu hiyyetin bir kısım eşya veya insanlara hulul etmesi nazariyesinden gelmedir. Bu düşünce, Hint edebiyatında günümüze kadar tesirini devam ettirmektedir. Bu karışık düşünceler muayyen bir kalıba sokulmuş ve sufilerin bir kısmmta tamamen benimsenmiştir. Buna göre var olan şeyler birdir. Görünüşteki çokluk şekildedir. Vücud un zatında değildir. Binaenaleyh kainattaki yer, gök, yıldızlar ve bütün var olan şeyler vücudu teşkil eder. Bunlar, Allah'ın suret leridir. Bu konuda Muhyiddin b. el-Arabi şöyle demiştir:

Emirlere rıza hali ise, sevginin tabilerindendir. Bunu ileride anlatacağız, işaallahu Teala.

Sufiler Ve Tasavvuf

Rıza, Sabır Ve Tevekkül

"Yoksa Allah'ı bırakıp da şefaatçiler mi edindiler? De ki: Ya onlar hiçbir şeye sahip değillerse ve akıl da erdiremiyorlarsa? De ki: Şefaatin tamamı Allah'a aittir . Göklerin ve yerin mülkü O'nundur. Sonra O'na döneceksiniz. Ne zaman Allah bir olarak anılırsa, ahirete inanmayanların kalpleri nefretle tiksinir. Allah'dan başka ilahlar anıldığında için için sevinip yüzleri güler..." (Zümer: 39/44-45)

Cüneyd'in bu sözünün manası, sonradan ortaya çıkma bu sema ile yapılan zikir toplantısı meşru değildir , onunla emredihnemiştir, dinden kabul edilmemiştir, İlahi bir yakınlık alameti sayılmamıştır, demektir. Çünkü, İlahi yakınlık ve ibadet, ancak peygamberlerden alınır. Nitekim, haram ancak Allah'ın haram ettiğidir. Din de ancak, Allah'ın din olarak gönderdiğidir. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

İşaret edilen bu sevgi, Rasulullah'ın sözlerinde ifadesini bulur:

Lakin denir ki: Kimin Allah'a tevekkül ve duası mubah şeyleri elde etmede olursa, o, avamdandır. Şayet bu, müs-tahab ve vacibleri elde etmede olursa, o, havasdandır. Nitekim, bir kimse haramları elde etmede Allah'a dua ve tevekkülde bulunursa, nefsinin zalimidir. Tevekkülden yüz çeviren ise, Allah ve Rasulü'ne asidir. Hatta, iman hakikatinden çıkmıştır. O halde, bu makam havas için nasıl olur? Allah Teala bu manada şöyle buyurur:

Nitekim Rasulullah uykularından uyandıklarında şöyle buyururlardı:

(Saf: 61/4)

Kalp Hastalıkları Ve Tedavisi

"Şüphesiz ki, Allah kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; bundan başka dilediği kimse için bağışlar" (Nisa: 4/116)

Tahrim hakkındaki ayet-i kerimelere misal:

3? İbni Teymiyye'nin ihlasını, nefsi arzulardan uzak oluşunu ve nezahetini gösteren üçüncü husus, kendisine kötülük edenleri affedişidir. O, kendisini zindana atan alimleri, onların boyunlarını vurdurma imkanına sahip olduğu halde, affetmiş ve hapishanede ölürken bile kendisine zulmedenleri bağışlamıştır.

"Sünen" de Abbas'a da şöyle buyurmuştur: "Nefsim elinde olan Allah'a yemin olsun ki, sizi Allah için ve benim akrabalığımdan dolayı sevinceye kadar cennete giremezler"

"Şüphesiz ki, yürüyüp hareket eden hayvanların Allah yanında en kötüsü, akletmeyen o sağır ve dilsiz olanlardır. Allah onlarda bir hayır görseydi, her halde onlara duyururdu. Duyurmuş olsa bile yüz çevirirlerdi" (Enfal: 8/22-23)

1? Kitabu'1-iman,

Rivayete göre, bir gün, Haçlıları perişan eden Salahuddin Eyyubi ve halefleri devrinde İslam aleminin güney taraflarında oldukça kuvvetli olan ve Haşşaşiler diye bilinen Batıniyye şeyhlerinden birisi ibni Teymiyye'nin huzuruna getirilmiştir. İbni Teymiyye; saçlarını, tırnaklarını ve bıyığını uzatmış olan bu şeyhin saçını, bıyığını ve tırnaklarını kesmiş, sahabilerle mü'minlere küfretmemesi için ona tevbe ettirmiş, üzerinde bulunan haşhaş ve diğer uyuşturucu maddeleri almış, halk üzerinde tesiri olan rüya tabiri gibi bazı şeylerle uğraşmaması için ona yemin ettirmiştir.

LÜTFEN İBNİ TEYMİYYENİN BİR KİTABINI ALIN VE OKUYUN İSLAMA AİT NE GÜZELLİKLER VARSA BUNU İBNİ TEYMİYYEDE GÖRÜRSÜNÜZ VE BULURSUNUZ!!!

Görüldüğü gibi, hadis-i nebevide cihad, amelin en üst kısmı, en yüksĞği ve en şereflisi olarak haber verilmiştir. Allah Teala da şöyle buyurur:

"Sonra, bana haber erişti ki, sen tabib olarak bulunuyor-muşsun; öldürülmeden sakın, halbuki Allah Kitabını kalplere şifa olarak göndermiştir"

Bu sıkıcı hapishane hayatı, İbni Teymiyye için uzun sürmemiştir. Çünkü Allah, 20 Şevval 728 H. tarihinde bir hastalıktan sonra onun ruhunu kabzetmiştir. O, hayatı boyunca olduğu gibi son günlerinde de dehşetli idi. Şam'daki Saltanat Naibi, İbni Teymiyye hastalanınca yanına gidip özür beyan ederek, yapmış olduğu kusur ve eziyetten ötürü helallaşmak istemiştir. O büyük insan, Vali'ye şöyle cevap vermiştir:

«Ben, bunun gibi cesaretli ve sözü kalbime tesir eden birini gö: medim. Şimdiye kadar onlardan hiçbir kimsenin dilediğini böyle yi rine getirmemiştim.

Evvela, bu hadis olarak nakledilen söz, Sufilerin sözüdür. Ayrıca: İslam alimlerinin büyük çoğunluğu aşk kelimesini Allah için söylemezler. Çünkü, aşk gereken ölçünün üstünde fazla, aşın bir sevgidir. Allah Teala'nm sevgisinin ise, sonu yoktur, aşmayı gerektirmeyen bir sınıra varmaz.

1- Avam kısmı: Bunlar, mu'tedil hareket eden kimselerdir.

"Allah'a ibadet edin. Ondan başka sizin için hiç bir ilah yoktur.. (Mü'minun: 23/32)

İbni Teymiyye'nin başlıca sıfatı, sahip olduğu kuvvetli hafızasıdır. Bu, ilmin temelini teşkil eder. Kişi, hafızasının kuvvetli oluşu ve hafızayı kullanma kabiliyeti nisbetinde alimler arasında bir yer işgal eder.

Kalp Hastalığı

Fakat aşka tutulur da iffetini muhafaza eder ve bu uğurda günaha girmeyerek sabırda bulunursa, Allah azze ve celleye olan korku ve saygısından dolayı sevap elde eder. Bu konuda hadis'de de şöyle geçmiştir:

"Biz Kur'an'dan, mü'minlere şifa ve rahmet olan şeyler indiriyoruz. Zalimlere ise ziyan artırmaktan başka katkıda bulunmaz. (İsra: 17/82)

Malumdur ki, insan her ne kadar, kısaca Muhammed Allah'ın Rasulü'dür, Kur'an Allah'ın hak kitabıdır, dese, yine de, kendisinin vakıf olmadığı faydalı ve zararlı dini emir ve yasakları, etraflıca bilmek ihtiyacındadır. Böyle kimse ayrıca, bildiğinin ekserisinde bilgisiyle amel etmemektedir. İnsan, bütün emirler ve yasaklar kendisine Kur'an ve Sünnet'te bildirilmiştir diye düşünecek olsa dahi, şüphesiz Kur'an ve Sünnet'te zikredilenler, külli ve genel mese'elelerdir, herkesin anlayacağı bir özellikte zikredilmiş mes'eleler değildir. Bundan dolayı, insan, bu gibi konularda doğru yola iletilmeyi istemekle emredilmiştir.

"Aişe..." Muaz tekrar:

Burada iki husus dikkati çekmektedir:

"Kur'an'dan mü'minlere şifa ve rahmet olan indiririz. Zalimlerin ise ancak ziyanını arttırır" (İsra: 17/82)

"Kendisine Hımar adı verilen bir adam var idi, Rasulullah'ı bazen güldürürdü. Adam içki de içerdi ve Rasulullah kendisine dinen, tekdir edilen sopa cezası tatbik ederdi. Bir keresinde yine huzura getirildiğinde, bir adam onun için:

Bunlardan başka fikri mücadeleler yapan siyasi fırkalar vardı. Daha sonra bu fikri münakaşalar düşmanlıklara ve suikastlara, bir kısmının İslam düşmanlarıyla işbirliği yapmasına ve hükümdarlara hulul ederek, işi ifsat etmeye müncer olmuştu. Kendisine şia adını veren bazı zümreler de böyle idiler.

"Çünkü onlara: Allah?dan başka İlah yoktur denildiği zaman büyüklük taslarlar, ve derlerdi ki: Deli bir şair için hiç Hanlarımızı bırakır mıyız? Hayır, . O hak ile gelmiş ve peygamberleri tasdik etmiştir. Ve sizler elbette elem verici azabı tadacaksınız. Ve ancak siz yaptıklarınızla cezalandırılacaksınız. Ancak AIlalı in iyi niyetli, gösterişten uzak, samimi kulları müstesna... İşte bunlar için bilinen, belirlenen bir rızik vardır..." (Saffat: 37/41)

"De ki: Hiç bitenlerle bilmeyenler bir olur mu?" (Zümer: 39/9)

Seher vakitlerinde istiğfar edenler. (Al-i İmran: 3/17)

20? Beyanu'l-Firkati'n- Naciye

İbni Teymiyye'nin gerek sağlığında, gerekse ölümünden sonra eser ve görüşlerini savunan veya reddeden İslam alimleri vardır. Bugün de aynı münakaşalar devam etmektedir. Mesela; Yusuf en-Nebhani, Sevabı-kul-Hakk (Kahire, 1323 H.) adlı eserinde İbni Teymiyye'ye hücum etmektedir. Buna karşılık, Ebul-Maali eş-Şafii es-Selami de Gayetul-Emani (Kahire, 1335 H.) adlı eserinde bu hücumları reddetmektedir. Çeviren.

Cedele dair bazı eserleri:

Cihadın üstünlüğü ve mücahidin değeri hakkında bundan başka daha çok delil ve haber vardır.

"İşte şimdi bana şifa verdin, ey Malik!" demişti.

Vezir'in karısı ise, o ve kavmi Allah'a şirk koşanlardandı. Onun için aşk'a tutulmuştu. Aşk'a mübtela olan birine ise tevhid ehli oluşunu ve imanını hatırlatırız. Aksi halde, Allah'a yönelik ve O'ndan korkan bir kalpde onu aşktan çevirici iki etken vardır:

"Allah'a ve ahiret gününe inanan insan Ensar'a kin beslemez"

Lezzetin sebebi, ferahlatıcı ve uygun hissin duyurmasıdır; elemin sebebi ise, rahatsız edici ve uygun olmayan bir duygunun hissedilmesidir. Lezzet ve elem hissetme ve idrakin kendisi değildir; ancak neticesi, semeresi ve amacıdır. Her hastalığın, her ne kadar bazan onu giderici bir şeyden dolayı salim olursa da, mutlaka elemi vardır. O elemin gereği de en küçük bir sesle heyecanlandıracak bir amilin bulunuşudur. Hastalıkta da bir elem sebebinin bulunması gerekir; çünkü elem kendisinden üstün ve kendisine zıt bir şeyin varlığıyla yok olur.

"O küfredenler dediler ki: Bu Kur'an-ı dinlemeyin; okunurken görültü patırtı yapın, belki üstünlük sağlar da onu bastırırsınız" (Fussilet: 41/26)

"Yusuf ve kardeşi , babamıza bizden daha sevgilidir. Oysa biz cemaatiz. Babamız açık bir yanlışlık içindedir!" (Yusuf: 12/8)

"Ey iman edenler! Sabır ve namaz ile yardım isteyin. Şüphesiz ki Allah sabredenlerle beraberdir"

"Allah Teala buyuruyor: Beni kendi nefsinde ananı Ben de kendi nefsimde anarım; Beni bir toplulukta ananı Ben de ondan daha hayırlı bir toplulukta anarım; Bana bir karış yaklaşana Ben bir Arşın yaklaşırım; Bana bir Arşın yaklaşana Ben bir kulaç yaklaşırım; Bana yürüyerek gelene Ben koşarak gelirim"

"Ya Rasulallah: Onlar yahudi ve nasara mıdır?" Rasulullah :

"Rabbına karşı senin hakkında sitem ediyor" dedi. Ben:

Dedi. Bunun üzerine Rasulullah o adama şu cevabı verdi:

Kalbin lezzet ve elemi, cismin lezzet ve eleminden daha büyüktür. Kalbin lezzet ve elemiyle burada, nefsani duyguları ve lezzeti kastetmekteyiz. Her ne kadar onda bazan cismani hastalık sebebiyle bedenin diğer yerlerinde oluşan cinsden bir elem meydana gelirse de o başka bir şeydir.

Sonra kardeşleri ona, öldürülmesini, kuyuya atılmasını, kafir ülkesine götüreceklere köle olarak satılmasını düşünmek suretiyle de zulmettiler; öyle de oldu, sattılar, böylece bir kafir topluluğuna köle oldu. Sonra, başka zulme de duçar oldu: Biri onu kendine arzulayarak zina'ya da'vet etti, o ise iffet gösterip kaçınarak, kötülüğü işlemeye karşı zindanı tercih etti. Allah'ın gazabına karşı dünya azabını seçti. Böylece, kendisini nefsani arzularına ve bozuk niyyet-lerine alet etmek isteyen kimse tarafından mazlum durumuna düşürdü.

Böylece, sevgi iddiasında bulunanlarda, korku sahibi kimselerde olmayan şer'i muhalefet bulunmaktadır. Bundan dolayıdır ki, Allah Teala'nın yüce sözünde korku sevgiyle birlikte gelmiştir:

Bu sebeble de şöyle buyurmuştur:

İşte İbni Teymiyye, bu türlü süfilerle amansız bir mücadeleye girişmiştir. İbni Teymiyye, bu gibi sufilerin Moğollarla temas ettiklerini, Şam'ı istilalarında onlara yardımcı olduklarını, yaltaklık etmek ve bahşiş koparmak için Gazan'ın önünde türlü hokkabazlıklar yaptıklarını görmüştür. Halbuki bu sırada müslümanlar; Moğolların yapacağı işlerden tirim tirim titriyorlardı. ibni Teymiyye, onlar nn bu hareketlerini kötülüklerine ekleyince mücadelesini şiddetlendirmiş ve onlara karşı yazılarında gayet sert bir dil kullanmıştır.

Bu sebebledir ki, Haraifi, kalp hastalıklarını anlatan "Kitabu i'tilali'l-kulub" adlı kitabında, kalbin hastalığını şehvet hastalığı olarak belirtmiş; kalp hastasını da, sıhhatli insana zarar vermeyen şeyin zarar verdiği kimse olarak ifade etmiştir; Zira ona sıcaklık, soğukluk, çalışma ve benzeri hastalığın, verdiği takatsiziikden dolayı güç yetiremediği bir takım şeylerin tesiri zarar verir.

2? İbni Teymiyye zindandan çıktığı zaman anası, oğlunu görmenin sevinciyle gözlerini sürmelemeyi arzu etmiş, oğlu ise, Şam'da olduğu gibi Mısır'da da vazifesini yapmak istemiştir. Bu maksatla anasına gözleri aydm olması ve gönlü huzura kavuşması için mektup yazmakla iktifa etmiştir. Bu mektupta şu ifadeler yer almaktadır :

İbni Teymiyye'nin çağındaki ilmi araştırmaların karakteri, fikri yönden bir tarafa bağlanmak şeklinde tezahür etmektedir. Mesela; bu çağda herkesin, fıkıh ve akaid'de bağlı olduğu bir İmamı vardı. Bu durum, dördüncü yüzyılda gerek fıkhı, gerekse i'tikadi mezhebler arası ihtilaflar ve mezheb taassubuyla başlamıştır. Fikri alanda bu, bir tarafa bağlanma, nesilden nesile intikal etmiştir. Bu istikamette büyük büyük kitaplar te'lif edilmiştir. Kocaman ciltler teşkil eden bir kısım kitaplar yardır ki tamamen eski ihtilafları şerhetmek, muhtelif görüşleri açıklamak ve bu görüşlerden bazısına taassub derecesinde bağlı kalmak esasına dayanır. Gelenek haline gelen bu anlayış, ibni Teymiyye'nin çağdaşlarına da sirayet etmiştir. Bu yüzden ibni Teymiyye, nerede olursa olsun delile uymak isterken, çağdaşları isimlerine göre şahıslara bağlanıyorlar ve aralarındaki ihtilaf buradan ileri geliyordu.

"Kendini sema'a zorlayan fitneye düşer; sema'a rastladığı kimse, isteyerek dinlemez"

Talebeleri

Sözü edilen sabır, musibetler karşısında sabırsızlığa sabretmek, Allah'ın yasak ettiği şeylerde nefsin arzularına tabi olmaya sabretmeyi de ihtiva etmektedir.

Birinci kısımda olanlar; Hariku'lade hallerine karşılık Allah'a taatte bulunarak dereceleri yükselenlerdir.

3? İktizau's-Sıratı'l-Müstakim,

"Kul: Elhamdü lillahi Rabbi'l-alemin: Hamd, alemlerin Rabbi Allah'a mahsustur, der. Allah azze ve celle: Kulum beni övdü , buyurur. Kul: Er-Rah-man er-Rahim, Rahman ve rahimdir, der, Allah: Kulum bana senada bulundu , buyurur. Kul: Maliki yevmiddin: ceza gününün yegane sahibidir, der. Allah: Kulum beni ta'zimde bulundu, buyurur. Kul: Yalnız sana ibadet eder, ancak senden yardım dileriz, der. Allah: İşte, şu ayet, benimle kulum arasında ikiye ayrılmıştır ve kulum için istediği verilecektir, buyurur. Kul: İhdinassıratal müstakim, sıratallezine en'amte aleyhim, ğayri'l-mağdubi aleyhim veladdallin: Bizi doğru yola ilet, ni'metine erdirdiğin kimselerin yoluna, kendilerine gazab edilmiş olanların ve sapmışların yoluna değil , der. Allah: Bunlar kulum içindir ve kuluma istediği verilecektir" Geçen ayet-i kerime'deki ilk yarıda yer alan sena ve hayır, Rab azze ve celle içindir. Diğer yarıda yer alan dua ve istek ise, kulundur. Bu iki cümle Rabba ait olanla, kula ait olanı toplamaktadır. "Iyyake na'büdü" Rab azze ve celle içindir, "Ve iyyake nes-tain" kul içindir"

Kaiblerinde öfke gibi bir düşman bulunan kimselerin şifası ise, kalblerinde mevcut elem ve ızdırabların yok olmasıyla meydana gelir. Mesela: Falan adam öfkeden yüreği soğudu, denilir ki, bu, onun öfke eleminden kurtulup şifaya kavuştuğunu belirtir. Yine, kısas, öldürülen kimsenin yakınlarının bir nevi şifa istemesi ki, bu, üzüntüden, ızdıraptan ve kinden kurtulmak için olan bir şifadır.

Kul, Allah'a ancak O'nun için yaptığı iyilikle sıdk sahibi olabilir.

"İlim beş kısımdır:

Nefsin işledikleriyle ilgili olarak yine şöyle buyurulur: "Herkes kendi kazandığına rehindir "

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 55-57.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/545-549.

"Hiç bir cesed uzak değildir hasedden,

Sizin ve önceki atalarınızın nelere taptıklarını görüp anladınız mı? Şüpheniz olmasın ki, o taptıklarınız benim düşmammdır; ancak alemlerin Rabbi müstesna, . O, beni yaratmış ve beni doğru yola iletmiştir. O, beni yedirir ve içirir. Hastalandığım zaman O bana şifa verir. O, beni öldürür, sonra (Şuara: 26/75-82)

İbni Teymiyye'nin Çağı

Hased

İnabe ismi de, yine, sevgi manasını taşır.

Sözleriyle, zındıkların uydurdukları adetlerden saymıştır.

"Allah, göklerin ve yerin nurudur. O'nun nurunun misali, içinde kandil bulunan içe açık bir pencere gibidir. Kandil cam içindedir; cam, pırıl pırıl ışık veren bir yıldıza benzer; ne yalnız doğunun, ne de yalnız batı'nın ürünü olan mübarek zeytin ağacından yakılır. Onun yağı ateş dokunmasa bile, neredeyse ışık verir; nur üstüne nurdur.. (Nur: 24/35) işte bu anlatılanlar, mü'minlerin kalplerindeki iman nuruna benzer.

Şüphesiz ki başkalarına muhalefet etmeyen bir insan kuvvetli değildir. Muhalefetin aslı, ekseriya kişinin görüş bakımından kuvvetli ve ruh itibariyle hiddetli oluşuna dayanır. Fakat sırf muhalefet hiddete sebep olmaz, aynı zamanda muhalefetle karşılaşan kimsenin, insanlara alışık olmadıkları şeyleri söylemesi gerekir. Belki de onun hiddetinin sebebi, şiddetli bir muhalefetle karşılaşması, küfür ve dinsizlikle itham edilmesidir.

"Rasulullah şöyle buyururken işittim:

Tefsire dair risaleleri: Bu risalelerin bir kısmında, tefsir hakkındaki metodlarım ve ayetlerden şer'i hükümlerin nasıl çıkarılacağını tafsilatıyla anlatmıştır. Tarihçiler, İbni Teymiyye'nin talebelerinden naklederek, tefsire dair yazmış olduğu risalelerin otuz cildi bulduğunu söylerler. Bunlardan bize sadece şunlar intikal etmiştir:

Şafii'nin "Müsned"inde rivayet ettiği eser de de şöyle nakledilir:

İbn-İ Abbas Da Şöyle Der:

İkinci derece: Kalbin sevgiliye akıp dökülmesi demek olan "Sahabe",

Görüldüğü gibi burada, rızaya aykırı üzüntü asla elmre-dilmemiştir. Çünkü onda faide yoktur, bazan da zarar bulunur, fakat kendisinde Allah'ın hoşlanmadığı şey bulunmadığı müddetçe afvolunur.

Bunun üzerine Rasulullah şöyle buyurdu: "Çalışınız ; zira, herkes ne için yaratılmışsa ona muvaffak kılınır. Saadet ehli saadete muvaffak kılınır, şekavet ehli ise şekavete muvaffak kılınır" Bundan sonra, Rasulullah şu ayet-i kerimeleri okudu:

Allah azze ve celle bu ayet-i kerime'de; Adaletle iş görülsün ve ayrıca hem kendine hem de Rasulü'ne yardım edeni bilip tesbit etsin diye Kitab'ı, Mizan'ı ve demir'i indirdiğini bildirmektedir. Bundan dolayıdır ki, dinin ayakta durması ve nizam'i, doğruya sevkeden Kitab'a yardım eden kılıç sayesinde olmaktadır.

tşte İbni Teymiyye bütün bunları «er-Risaletü'l-Hameviyye sin-se açıklamıştır. Onun bu görüşleri memlekette hakim olan valilerle halkın taassub derecesinde bağlı bulundukları Eş'ari mezhebine aykırı düşüyordu. Bu sebeple birçok kimseler, ibni Teymiyye'ye karşı harekete geçmişler, görüşleri tenzih yönünden kuvvetli ise de onlar, hüccet getirme bakımından İbni Teymiyye'yi susturacak kudrette değillerdi. Dolayısıyla onu, Haneff kadısına şikayet ettiler ve böylece mücadele sözden fiile intikal etti. Burada sözü İbni Teymiyye'nin talebesi İbni Kesir'e bırakalım. ibni Kesir, Tarih'inde 698 H. yılı olaylarını anlatırken şöyle der:

Burada kasdedilen, kulların "ilah"larına dair olan sevgisinin anlatılmasıdır.

"Arzu edersen, O'ndan azil yap ; zira, ona takdir edilen mutlaka gelecektir"

Sonra buna bazısı şu cevabı verir: den maksat demektir. Nitekim Arab'lar, uyuyan kimseye: Ben sana gelinceye kadar uyu derler. Bazısı da şöyle der: Onun manası (kalplerimizi hidayete icbar et demektir, icbar edilecek olan kalp, kaldırılacak zikredilmemiştir. Başka bir kısım alimler de şöyle der:

1? Ciddiyet, çalışkanlık, sürekli bir gayret ve ilim aşkı... İşte bu sıfatlara sahip olan İbni Teymiyye, diğer çocuklar gibi eğlenmiyordu.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/565.

6? Risaletu'l-Hamaviyye,

Bunun sebebi ise, cimrinin nefsini düşünmesi ve koruması, kıskancın da Allah'ın kullan üzerindeki ni'metinden hoşlanmamasıdır. Fakat, insanda bazan menfaatleri hususunda kendisine yardım eden için ve eş durumda olanlara kıskançlık icabı bir iyilik yapma hali olabilir; bazan da başkasına kıskançlık duymadan bir cimrilik bulunabilir ki, hadisde "Şuh" ile ifade buyuruian tutumluluk işte budur.

Bundan dolayı bizden önceki iki ümmet Hz. Musa ve İsa'ya ait yanlarındaki sözler ve hikmet üzerinde ittifak etmişlerdir. Hiç şüphesiz, vasiyyetlerinle sevmendir. Bu ise, Tevrat'ın, İncil'in dosdoğru hakikatidir. Bu hakikati inkar edip kabul etmemek cereyanı ise, İbrahim aleyhisselam'ın düşmanları olan müşrikler, Sabiiler ve bu hususta onlara uyan ve onlardan felsefeciler, mütekellimler, bazı fakih kişiler ve bid'atçılar dan alınmadır.

Akaid hakkındaki risale ve kitapları: İbni Teymiyye'nin. eserlerinin en çoğu bu konu üzerindedir:

Bu ayet-i kerime'de Allah Teala kulların Allah için olan sevgilerini, Rasulü'ne uymanın bir gereği; Rasulü'ne uymayı da Allah'ın kendilerine sevgisinin gereği kılmıştır.

Bütün müslümanlarm hak, adalet ve istikamet üzere olmasını Cenab-ı Hak'dan dileriz. Başarı Allah'dandır.

Adalet, itidal demektir. İtidal ise, kalb düzgünlüğüdür. Nitekim, zulm de, kalbin bozukluğu demektir. Bundan dolayıdır ki, kişi işlediği bütün günahlarla nefsine karşı zalim durumundadır. Zulüm, adaletin zıddıdır; zalim olan kimse nefsine karşı adilane değil, bilakis zalimane davranır. Kalbin ise, düzgünlüğü, iyiliği adalette; bozukluğu, kötülüğü de zulümdedir. Yine bir kimse nefsine zulmettiği zaman, hem zalimdir, hem de zulme uğramıştır; nefsine adil davrandığı zaman da hem adil, hem de adalete uğrayandır. Çünkü, işi yapan odur, işin hayır ve şer, karşılığı da kendine gelir. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

Kur'an, fıtratı bozan ve iradeyi zaafa uğratan, hastaiıidarı giderip, kalbi düzeltir. İnsanın istek ve arzularını olumlu hale getirir; Bu durumda beden tabii haline döndüğü gibi, kalp de yaratılıştaki ilk temiz haline kavuşur; beden O'nun emirleri doğrultusunda gelişip kuvvet kazandığı gibi, kalp de yine O'nun temiz ve olgun hale getirici nuruyla gerekli iman gıdasını alır. Çünkü kalbin temizliği ile, bedenin gelişmesi birbirine benzeyen İki olgudur.

"Onlar ki, Rabb'lerinin ayetleri kendilerine hatırlatılınca üstüne sağırlar, körler gibi kapanıp kalmazlar..."

"Dört huy, her kimde bulunursa münafık olur. Yahut kendisinde şu dört huydan bir huy bulunursa, onu birakıncaya kadar, kendisinde münafıklıktan bir haslet mevcut olur: Söz söylerken yalan söylemek, va'det-tiğinde sözünden dönmek, ahdettiğinde ahdini tutmamak, bir çekişme ve tartışmada haktan ayrılmaktır"

Rasulullah bazı hususlarda kendisinden öteye geçtiği için, ona bir rekabet ve gıbta hissi doğmuştu, da ağlamıştı. Seni ağlatan nedir? diye sorduklarında da:

"Elif Lam Ra. Bu Kitap'dır ki, ayetleri hikmet sahibi, her şeyden haberi olan tarafından sağlamlaştırılmış, sonra da bir bir açıklanmıştır" (Hud: 11/1)

İbni Teymiyye Allah'a hanıd-ü sena ile söze başladı. Fakat kendisine;

"... Vah Yusuf'a! diyerek üzüldü. Ve üzüntünden gözlerine ak indi" (Yusuf: 10/84)

"Allah onları sever, onlar da Allah'ı severler. (Maide: 5/54)

Onu Irak ve şark Emiri Haiid b. Abdullah el-Kasri Vasıt'da katletti. Kurban bayramı günü katletmeden önce insanlara bir konuşma yaparak şöyle dedi:

Sultan Baybars, buna sert bir cevap vermiş ve alimlerin bü tuT tumunu ve Şam'ı istila eden Moğolların atlarının nalları altında memleketin ezildiği bir günde onların susmalarını kınamıştır. Sultanın bu cevabında ayrıca bir tehdit vardı. Fakat Şeyh Muhyiddin en-Nevevi daha sert bir cevap yazmış ve bu arada şöyle demiştir:

Gerçek olan şu ki, hased; hased edilen kimsenin sahip olduğu güzel halden hoşnut olmayarak kötü duygu beslemektir. Bu da iki çeşittir:

Bu münakaşa ve yazışmalar için Bak. Süyuti, Hasnül-Muhadara, c. II, s. 67-71.

(En'am: 6/152)

Allah azze ve celle, Rasulullah'a peygamberliği bildirdikten sonra, Allah yolunda gereği şekilde cihad et, diye de emirde bulunduğu, o, Allah'ın emrini kendisinde başka hiç kimsenin yapamıyacağı şekilde yerine getirmişti, de bunun üzerine Allah Teala şöyle buyurmuştur:

1? ibni Teymiyye, talak sözünün yemin haline geldiğini görmüştür. İnsanlar, (Allah'a yemin eder gibi karılarını boşamak üzere yemin etmeye başlamışlardır. Ancak insan, Allah'a yemin edip sonra bu yemini bozarsa keffaret olarak, ya bir köle azad-edecek, ya bir gün on fakiri doyuracak veya giydirecek, bunlara gücü yetmezse üç gün oruç tutacaktır. Talak üzerine ettiği yemini bozarsa karısı boş olacak', yuvası dağılacak ve evlilik dediğimiz mukaddes münasebet sona erecektir. işte bu netice, İbni Teymiyye'yi korkutmuştur. Bunun üzerine O, Allah'ın Kitab ve Peygamber'in Sünnetinde buna bir delil aramış, fakat böyle bir delil bulamadığı gibi, selefin görüşlerinde de bunu gösteren bir şey bulamamıştır. Kişi, bu yemini ile karısını boşamak istemediğine göre, evliliğin sona ermesini gerektiren hiçbir şey yoktur. Dolayısiyle ibni Teymiyye, Talak şartıyla yapılan yeminin bozulmasıyla karının boş olmayacağına fetva vermiş ve kendi görüşünü Ehl-i Beyt İmamlarından intikal eden sözlerle desteklemiştir.

ilk olarak Suriye, ikinci olarak da Mısır askerleri Moğollarla karşılaşmışlar ve ilk defa onları hezimete uğratmışlardır. Tepelerine inmiş olan müslüman kılıçlan onları şaşkına çevirmiştir. Bu savaş, 658 H. yılı Ramazan ayının son gününe, yani ibhi Teymiyye doğmadan iki sene ve birkaç ay öncesine rastlar.

"Allah, birbirleriyle geçinemiyen bir kaç ortak kişinin kölesi olan bir adam ile, tek bir kişinin esenlik içinde kölesi olan adamı misal veriyor; bunlar bir olur mu? Ama onların çoğu bilmezler" (Zümer: 39/29)

Hasedci kimsenin hased edilene Allah'ın üzerindeki nimetinden dolayı kızması, bir hastanın sıhhatlilerin yiyip içtiklerine, onları görmeyi arzu etmeyecek kadar kızması gibidir. Yine hased edilenin hakkını yerine getirmekten nefret etmesi ise, hastanın kendine yarayışlı yiyecek ve içecekten nefret etmesi gibidir. Nefsin itidal ve sıhhatinin dışındaki sevgi ve kızma, cismin itidal ve sıhhatinin dışındaki arzu ve nefret gibidir. Kalbin hakikatleri görme ve faydasına dilsizliği, bedenin belirli bir takım şeyleri görme ve faydasına olanla, zararına olanları söyleyebilme konusunda kör ve dilsiz oluşu gibidir. Gözden mahrum bir kimse, görme imkanına kavuşup rahat, afiyet ve sevincin büyük bir nimet olduğunu anlayınca, kalp de görmeye başlar. Kalp ile normal göz arasındaki hakikatleri anlama ilişkisi, sayısını ancak Allah'ın bileceği nisbette çeşitlidir. Burada anlatılandan maksat ise, iki hastalıktan birini diğerine benzetmedir, zira dinlere ait tıp, bedenlerle ilgili tıbba benzer.

İlmi Araştırmalar

İbni Teymiyye derslerine devam ediyor, kitap ve risalelerini gözden geçiriyordu. Bu kitap ve risalelerinin bir kısmı akaide, bir kısmı siyasete, bir kısmı da fıkha aitti. O, kudretli aklı ve ihlaslı ruhu ile dinleyicilerine feyz veriyordu. Nihayet 726 H. yılında Şam-Kalesine hapsedilme emri geldi. Sultanın durumundaki bu değişiklik üzerine biraz tafsilatlı bilgi vermek istiyoruz. Şöyle ki:

Bu tevkif olayı ihlaslı insanların üzüntüsüne,, hased ve bid'atçıların da sevincine sebep oldu. Bundan sonra bid'atlar, arttı. Alimlerden bid'at düşmanları kötü durumlara düştü. Üzüntü, sadece Şam'ın ihlaslı alimlerine inhisar etmedi. Bağdad alimlerine de sıçradı. Onlar da, Sultan Nasıruddin'e mektup yazarak, bid'ata karşı çekilmiş olan bu keskin kılıcın kınına sokulmasından sonra müslü-manlara gelen felaketleri anlatmışlardır. Bu mektupta şu satırlar yer almaktadır:

Allah Rasulullah'a, aline, ashabına, mü'minlerin anneleri olan zevcelerine ve geçen o zatlara güzel bir şekilde tabi olan tüm mü'minlere çokça salat ve selam etsin.

"Musa, 'Ey kavmim!' dedi. Eğer siz Allah'a iman ettiyseniz ve teslimiyyet de gösterdiyseniz artık O'na güvenip dayanın. (Yunus: 10/84)

Bu hadis'i Buhari ve Müslim "SahüTlerinde rivayet etmişlerdir.

Kim Allah'a güvenip dayanırsa, Allah ona yeter"

Evvela, İslam'a girdiklerini açıklayanlar içinde mü'min de vardır. Münafık da vardır. Münafıklar her devirde mevcuttur ve onlar Cehennemin en alt noktasında olacaklardır. İkinci olarak, insanın imam da olsa, kendisinde nifak ve küfürden bir şey bulunabilir. Mesela, bu konuyla ilgili olarak Rasulullah ittifak ediler bir sahih Hadis'de

Ahmed Takıyyüddin , alesinin diğer mensupları gibi ilme yönelmiştir. Babası Şam'ın medresesinde hadis şeyhi idi. Ebu Hanife'nin babası gibi tacir değildi. Ebu Hanife, babası tacir olduğu için gençliğinde ticaretle uğraşmış ve hayatı boyunca da ticaretle ilişkisini kesmemiştir. Öte yandan, ibni Teymiyye'nin gençliğinden itibaren ilimle uğraşması, mantıki olarak normaldir.

Bu ayet-i kerime'de Allah Sübhanehu münafıklar için, bir ateş yakıp da ateş etraflarını aydınlatınca Allah'ın onu söndürdüğü kimselerin halini misal olarak getirmiştir: Bir de ayrıca, karanlıklar içinde, yıldırım ve şimşekler altında, gökten inen yağmura tutulmuş perişan durumdaki kimselerin halini misal olarak vermiştir.

Sehl b. Abdullah el-Tüsteri bu manada şöyle demiştir: Kul ile Rabbi arasında, kulun O'na ihtiyaç arzetmesin-den daha yakın bir yol yoktur.

Müslümanlar Rasulullah'm gerçekten peygamber olduğunu, Kur'ari'ın gerçekten Allah'ın Kitabı olduğuna ittifak etmekle birlikte, Allah'ın inanç ve amelle ilgili ilim ve haber mes'elelerine dair dilemesi hakkında ihtilafa düş mü şiardır. Onların herbiri ihtilafa düştükleri şeylerde doğru yola iletilmiş olsalardı, hiç ayrılığa düşmezlerdi. Sonra, Allah'ın emrettiklerini bilenlerin ekserisi O'na isyan etmekte, yoluna uymamaktadır. Şayet bu amellerde doğru yola sevkedilmiş olsalardı, emredileni işlerler, yasaklananı terkederlerdi. Allah'ın bu ümmetten hidayete sevkettikleri ise, O'nun muttaki evliyasından oldular. Onların bu hale ermelerinin en büyük sebebi de, doğru yola sevkedilmeleri hususunda daima Allah'a muhtaç olduklarını bilmeleriyle birlikte, her namazda Allah'a diye duada bulunmalarıdır.

Bundan dolayı, Süfyan-i Sevri ve daha başka İslam büyükleri şöyle demişlerdir:

Kadınların birbirlerine olan kıskançlıkları gayet sıkça meydana gelen bir olaydır. Bilhassa böyle bir durum, bir erkeğin nikahında olan bir kaç kadın arasında çok olur.

Bir "Kudsi" hadis'de Allah Teala şöyle buyurur:

Elverişli bir tohum, ancak elverişli bir toprakta, sulanmak ve bakılmakla beslenip gelişebileceği bir çevrede serpilerek büyüyebilir. Bunun içindir ki, İbni Teymiyye'nin içinde yaşadığı çağ da, ilmi ve ameli yönelişlerinde kendisini etkilemiştir. Bir çağın etkisi, her zaman o çağın rengine uygun olmaz. Umumiyetle çağ bozuk olursa insanlar da bozuk olur. Çağ iyi olursa insanlar da iyi olur. Bazan da çağ insanlar üzerinde aksi tesir yapar. Mevcut bozukluklar, insanları ıslahat için ciddi şekilde düşünmeye sevkeder. Kötülüğün çoğalması, iyiliksever ve azimli insanları ona daha çok karşı koymaya teşvik eder. Islahatçı insanların içinden gelen kuvvetli bir arzu, kötülüklerin sebeplerini düşünmeye, bunları kökünden temizleme1 ye ve iyilik toKumlarını ekmeye zorlar. İşte İbni Teymiyye ile çağı arasındaki münasebet de böyle olmuştur:

İbni Teymiyye, 713 H. yılı Zilka'de ayının başında Şam'a ulaştı. Allah mü'minleri bu savaştan kurtarmıştır. Çünkü, gelen haberlere göre Moğollar geri çekilmişlerdi.

Hiç şüphesiz, bir amel dışa tesirini yansıtmadan, iyi veya kötü olan etkisini kalbde gösterir. Onun iyiliği, kendisi için zulümdür. Bundan dolayı Allah Teala şöyle buyurmuştur:

Biten bir oturumu günahdan arıtıcı dua da şudur:

"Bizi çağırdığın şeye karşı kalplerimiz kılıflıdır; kulaklarımızda ise ağırlık vardır ve bizimle senin, aramızda gerili bir perde bulunmaktadır. (Fussilet: 41/5)

Kitap ve sünnet ehlinin büyükleri ayan beyan ortadadır ve onları hiç kimse inkar edemez. Onlardan bir kısmı şunlardır:

Kalplerinde hastalığı bulunanlarla kafirler de "Allah bununla misal olarak neyi murad etmiştir?" desin diye. (Müddesir: 74/31)

Fakat talebeleri, onun Şam'a gelmeyi tercih etmesini istemişler. O da, 18 Şevval 707 H. yılında Şam'a gitmek üzere yola çıkmıştır; ancak bir konaklık yol gittikten sonra peşinden yetişip Devletin kendisini hapsetmeye karar verdiğini söylemişlerdir. Sanki Devlet" erkanı, İbni Teyrhiyye'nna Şam'a gidip talebe ve dostlarının arasına düşünce, onların zorla kabul ettirdikleri şartların dışına çıkacağını hissetmiştir.

Zahir Baybars, ancak Şeyh İzzüddin'in ölümünden sonra saltanatının yerleştiğini hissetmiştir. Fakat saltanatının yerleşmemiş olması, onun zulmetmesi demek değil, belki bir kusur işlerse ona hakikati gösteren, dinlemezse kendisini tanımayan bilginler vardı demektir.

"Hastaya: Allah'ım, ona acı! dendiği zaman, Allah Teala:

Şüphesiz ki, bunda, çokça sabreden ve çokça şükreden herkes için ibretler öğütler vardır" (İbrahim: 14/5)

7? Risaletu'l-Tedmuriyye,

1? O, alimlerle karşılaşırken inandıklarını olduğu gibi açıklardı. Burada Allah'ın rızası ve hak sevgisinden başka hiçbir şeye önem vermezdi. İnsanlar, ister kızsınlar ister memnun olsunlar, onun için birdi.

ibni Teymiyye üzerindeki tazyik son haddine varmış, hatta okuma ve yazmadan bile onu menetmişler, yanında kalem ve hokka dahi bırakmamışlardır. Fakat onun cevval ye çalışmaktan yılmayan fikri mahkum edilememiştir. İbni Teymiyye, bazan hatırına gelen bir kısım şeyleri yazmak mecburiyetinde kalır ve bunları kömürle ele geçirdiği kağıt parçalarına kaydederdi. Sonra bir araya toplanmış olan bu dağınık kağıt parçalarını tafih, ibni Teymiyye'nin eserleri olarak bize kadar muhafaza etmiştir.

"Gerçi hoşunuza gitmez ama, size savaş yazıldı Bazan hoşunuza gitmeyen bir şey, hakkınızda iyi olabilir ve hoşunuza giden bir şey de hakkınızda kötü olabilir. Allah bilir, siz bilmezsiniz. (Bakara: 2/217)

Birincisi: O'nun Allah'a yönelmesi, Allah'ı sevmesidir. Çünkü bu, her şeydan daha tatlı, daha hoştur. Bu durumda onda Allah sevgisi ile beraber hiçbir mahlukun zorlayıcı sevgisi olmaz.

Onu açıklayan kötü, iyi de gizlenen..."

Bunlar hatlarını, Kitap ve Sünnet'in delalet ettiği, ikisinin toplamından meydana gelen İlahi, dini bir hüviyyeti haiz Peygamberi emirler ile; kafir ve münafıkların ellerinde meydana gelen varlık dünyasına ait hallerin arasını ayı-ramamaya kadar götürürler. Her varlığın Allah'ın kaderi, Ru-bubiyeti, umumi iradesi ile olması ve mülküne dahil bulunması bakımından onun genel durumunu görürler; Allah'ın evliyası ile düşmanları, iyilerle kötüler, mü'minlerle kafirler, dini emirlerine itaat eden itaatkarlarla, o emirlere karış gelen isyankarlar arasını ayıran şeklini görmezler. Bu hususta da bazı şeyhlerden nakledilen özlü bir takım konuşmaları ya da bazılarının hatalı ifadelerini delil olarak getirirler...

Bu münakaaşlar için bak. İbni Kesir, c. XIV, s. 46.

hiçbir ehli imanı ebedi cehennemlik sayamayacağımıza...

"Kalp hükümdardır, uzuvlar ise onun askerleridir. Hükümdar iyi ve hoş olursa, askerleri de iyi ve hoş olur; hükümdar kötü ve nahoş olursa, askerleri de kötü ve nahoş olur"

Bu öneminden dolayıdır ki, Allah Sübhanehu kalbin hayatiyyetini, nurunu, ölümünü ve zulmetini başka yerde şöyle bildirmiştir:

Eli ile göğsünü-kalbini gösterdi.

Nitekim, Buhari'nin rivayet ettiği sahih hadisde şöyle buyurmuştur:

Kalem Suresi, 4.

"Allah'ı, kendi ni'metleriyle sizi beslediği için seviniz! Beni de Allah'a olan sevginizden dolayı seviniz! Ehl-i Beytimi ise, bana olan sevginiz sebebiyle seviniz."

"Elif-Lam-Ra. Bu bir kitabdir ki, ayetleri sağlam esaslara, kuvvetli delillere oturtulmuştur. Sonra da bir bir açıklanmıştır. Bu, yegane hikmet sahibi ve her şeyden haberli kutludandır. Öyle ki, Allah'dan başkasına ibadet etmeyesiniz. Ben de her halde O'ndan bir uyarıcı ve müjdeciyim. Ve Rab-binizden bağışlanma isteyesiniz, sonra da O'na tevbe edesiniz; ta ki, belli bir süreye kadar sizi güzel bir geçimle geçindirsin ve her fazilet sahibine faziletini versin. Eğer yüz çevirirseniz, doğrusu ben sizin için büyük bir günün azabından korkarım" (Hud: 11/1-3)

2 _ Muvafakatu Sahihi'l-Menkul Li Sarihi'l-Ma'kul,

«Ey varlığı yaratan nefsinde! Sen bütün yarattıklarını cemediyorsun, Yaratıyorsun oluşu sona erenleri sende, Dar da sensin, geniş de!...

4)şunu tüm kalbimle hissediyorum ki siz okuyan ama yolun başında bir talebesiniz... bir gün ibni teymiyyeninde eserlerine el atacaksınız... ozaman çok ağlayacaksınız dostum... hatta bir gün muhyiddinede el atacak ve önce nasıllarla başlayacak sonunda hak ile batılı ayıracaksınız buna tüm kalbimle inanıyorum...

İbni Teymiyye'nin çağındaki ve ondan önceki müslümanların durumu, İbni Kesir'in Tarih'indeki şu sözleri çok güzel tasvir etmektedir :

Bilginler fıkhın yanında, rivayetler arasında karşılaştırmalar yapıyor, sened ve metinlerini inceliyerek hadis de okutuyorlardı. Bu sırada bir çok hadis kitapları meydana getirilmiş ve kütüphaneler, bu çağın mahsulü kocaman ciltler teşkil eden kitaplarla süslenmiştir. Bu sayede okuyucu, herhangi bir'bölümü ele alsa bu bölümle igili bütün hadisleri; garib, hasan, sahih ve zaif leriyle birlikte; derecelerine, aralarındaki uygunluk veya çatışmaya, mertebe bakımından hangisinin daha kuvvetli bulunduğuna işaret edilmiş olarak görürdü. Böylece gerçeği araştıran, onu kolayca elde ederdi.

Ayet-i kerime'de de şöyle buyurulur:

Gibi ayet-i kerime'lerde ayıplanıp kınadığı insanlarla kafirlerin kastedildiğini, ayetlerin onlar hakkında olduğunu bildirmişler ve demişlerdir ki: Bu ayet-i kerime'leri dinleyenler, Allah Teala'nın yaptığı bu ayıplama ve kınamalarda, İslam'a girdiğini açıklamış kimselerin bir nasibi olmadığını zannediyorlar. Hatta zihinleri Arab'ın, müşrik olduklarını bildirenleriyle, tanıdıkları yahudi ve hıristiyan kafirlerine, Türk ve Hind müşrikleri gibi topluluklarına gidiyorlar... Bu bakımdan Allah Teala'nın indirdiği bu ayetlerinden, hidayetle alakalı kimselerin bir istifadesi mevcut değildir. Bu hususta, şöyle denebilir:

"Yeryüzü halkından bir dost edinecek olsaydım, mutlaka Ebu Bekir'i dost edinirdim. Lakin sahibiniz , Allah'ın haliliyim" Bir diğer rivayette de:

Başka bir hadis-İ şerifde:

"Bilmediklerinde sorsalardı ya; zira cahilliğin şifası sormaktır"

Hasılı, bu esas En'am, A'raf, Nur, Tasin-Mim'ler, Hamim'ler, Elif Lam Ra'lar, Mufassal sureler ve daha başka Mekki sureler ile Medeni surelerin bazılarında çokça görülür. Zira, bu, asılların asılı ve dinin kaidesidir. Hatta bu esas , iki İhlas suresi olan ile da bile mevcuttur. Bu iki sure-i şerifeyi Rasulullah iki rek'at Tavaf namazı ve Sabahın sünneti gibi nafile namazlarda okurlardı. Zira bu ikisi tevhid esasını içine almaktadır.

Kul Allah'ın af ve mağfiret sofrasından istifade etmek için gündüzleri ve uyukuya yatma vakitlerinde bazı zikirleri yapmayı adet haline getirmelidir. Ayrıca başına gelen hadiselere ve önüne çıkan engellere sabretmelidir. O zaman çok geçmeden Allah onu manevi yardımı ile destekler ve kalbine imanı nakşeder.

"Allah'ın ona kaza ve hükmettiğini görünce, O'nun kaza ve hükmüne rıza göstermeyi arzuladım"

Ayetinin ruhunu kendilerinde gerçekleştirenlerin halidir. Onlar Allah'a yaptıkları ibadette O'ndan yardım dilerler

Bu sebepledir ki, kalbin hastalığı ve şifası, bedenin hastalık ve şifasından daha önemlidir. Bazan bu hastalık, şu ayet-i kerimede anlatıldığı gibi, şehvet şeklinde belirir.

Kızı Fatıma'ya dedi ki:

"Rasulullah vefat ettiğinde, bir sesin şöyle söylediğini işittiler: Ey Allah'ın Rasulü'nün Al-i Beyti! Allah'da her musibete bir sabır ve teselli vardır. Her helak olana bir yenisi vardır. Her elden kaçana bir yetişme vardır. O halde Allah'a güvenip dayanınız, O'na dönüp geliniz. Şüphesiz musibete uğramış olan, sevabdan mahrum kimsedir"

Hasan-i Basri'ye:

Biri, insanlara kalp azığıyla faydalı olur, Öbürü de beden aziğıyla faydalı olur. İnsanların hepsi kendilerine fayda verecek hem birinci azığa, hem de ikincisine muhtaçtır.

Bununla beraber, her vacib güzeldir, her güzel vacib değildir. Fakat, Allah'ın kulunu, harikul'ade haller yahut başka şeyler ihsan ederek ferahlık ile denemesi; veya sıkıntı ile imtihan etmesi, ona bir kerametinden ya da horlamasından değildir bu hususlarda itaat ettikleri zaman bir kısım insanlar said olurlar, isyan ettikleri takdirde de bir kısım insanlar şaki olurlar. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

Buhari'nin "sahih"inde İbn-i Abbas'ın rivayeti de şöyledir:

İbni Teymiyye, buna razı olamazdı. Daha önce Şam'da bazı Rifai sufilerinin yapmış olduğu hokkabazlıklara razı olmamıştı. Orada du bu gibi görüş ve hareketleri ortadan kaldırmak için mücadele etmişti. Elbette Muhyiddin b. el-Arabi'nin görüşlerini de tenkid edecekti. Nitekim onun görüşlerine de hvr;;ma başladı. Muhyiddm b. el-Arabi'ye hücum ederken düşünen bıv akıl, güçlü bir dil ve cesaretli bir kaibe dayanıyordu.

"Haya, imandandır"

"Nefislerinizi temize çıkarıp, kendinize iyi demeyiniz; sizin iyi olanınızı Allah daha iyi bilir."

Onlar öyle topluluktur ki, Allah onlara akıl ve hal vermiştir; akıllarını alıp hallerini bırakımiştır, akılları alındığından dolayı da farz emirler düşmüştür.

" Yalnız sana ibadet eder, ancak senden yardım dileriz" (Fatiha: 1/5)

Böyle olduğu içindir ki, genellikle insanlar birbirleriyle yarışma demek olan bu ikinci kışıma düşkündürler; makbul ve güzel olan bir şeyde iki kişi ulaşmak maksadıyla aralarında yarış, ederler. Her ikisi de onu elde etmeyi arzular. Bu da herbirinin, diğerinin kendine üstün olmasını istememesindendir. Aynen, yarışan iki kimseden herbirinin, diğerinin kendisini geçmemesini istemesi gibi. Böyle bir yarışma, mutlak olarak kötü değildir. Bil'akis, hayırda olan bir yarışma olursa, güzel ve makbuldür. Bu konu ile ilgili olarak Allah Teala şöyle buyurur:

"Harcadıklarının kendilerinden kabul edilmesini ancak, Allah'ı ve Peygamberi inkar etmeleri, üşenerek namaza gelmeleri ve bir de istemeyerek engellemiştir" (Tevbe: 9/54)

1? Nakdu'l-Mantık,

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/507.

(Al-i İmran: 3/18-19)

"Ama kim Rabbı'nm makamından, korkar ve nefsini kötü heveslerden

Rasulullah'ın ashabı Emirü'l-mü'minin Ali b. Ebu Talib ile beraber, Rasulullah'ın emri üzerine onlarla mukatele etmişlerdir. Zira Rasulullah şöyle buyurmuştu:

"Ey kullarım, işlediğiniz şu amellerinizi sizin için teker teker zaptetmekteyim. Sonra Kıyamet günü onların karşılığını size ödeyeceğim. Yaptıklarının karşılığını hayır bulan, Allah'a hamdetsin. Ceza olarak bulan, sadece kendi nefsine levmetsin arasın"

Buradaki zekat, , kalbin arınacağı tevhid ve imandır. Çünkü, iman ve tevhid, kalben Allah'ın dışındaki bütün sahte ilahların reddini, orada yalnız gerçek İlah olan Allah'ın varlığının hakim olması demektir. Kalbe bu yüce varlığa yer vermede "La İlahe İllallah," cümlesinin yer-leşmesidir tevhid. Bu ise, kendisiyle kalbin arındığı, temizlendiği şeyin aslıdır.

Üçüncü kısım: Kendilerinde hem sertlik hem de sabırsızlık bulunan kimselerdir.

Allah Sübhanehu'nun şu ayet-i kerimesi, üzerinde düşünülmesi gereken yüce sözlerdendir:

"Size cennet ehlinden biri çıkageleçek"

ibni teymiyye

Geçen ayet-i kerime'nin birinci kısmında anlatılan: Bozuk inançlar ve o inançlara tabi olan, onlar ışığında yayılan ameller gibidir ki, sahibi olan kimse o amelleri faydalı olarak kabul eder, amellerini yakın olarak gördüğünde ise hiç de faydalı olmadığını anlar. Allah da onun hesabını o amellere göre öder.

Bundan dolayı baz. şeyhler müridlerine tevbeyi emrettiklerinde, onlara nefret hissi vermemek ve kalplerini dağıtmamak gayesiyle, doğruluğu tavsiye ederdi. Onun için din şeyh ve imamlarının büyüklerin sözlerinde sıdk ve ih-las kelimeleri çok geçer. Hatta şöyle derler: Doğru olmayana söyle, bana tabi olmasın! Ve yine derler ki: Sıdk, Allah'ın yeryüzünde kılıcıdır, neyin üzerine konsa onu keser.

Ve sonra, Rasulullah şöyle buyurdu:

Bunun üzerine kendisine vardık; selam yerdik, selamımıza karşılık verdi ve:

"Allah'ın adının anıldığı evle, Allah'ın adının anıl-madığı ev, diri ile ölü gibidir"

Bu hadis-i şerifde Allah sübhanehu tereddüd ettiğini bildirmektedir, terddüd ise iki isteğin karşı karşıya gelmesidir. Halbuki, Sübhanehu ve Teala kulunun sevdiğini sever, sevmediğini sevmez; kul Ölümü sevmediğine göre, Allah da ölümü onun için sevmemektedir. Nitekim şöyle buyurmuştur:

Sema' çok yaygın olan bir mes'eledir. Onun hakkında başka bir yerde izahat verdik.

Bundan dolayı, dinin nizamı tevhid ve istiğfar üzerine kurulmuştur. Bu konuda Allah Teala şöyle buyurur:

Aynea Mısır'dan bana, gerek itikad konusunda, gerekse başka hususlarda soru sormaya gelenler oluyor. Ben de onlara Kitap, Sünnet ve selefin icma ettiği şeylerle cevap veriyorum.

Rahmetli bü ilim adamı, ?Allah ondan razı -olsun? alimler arasındaki yerini aldıktan sonra ölünceye kadar otuz yıldan fazla bir zaman hak bildiği yolda mücadele ve müçahede ile uğraçmıştır.

Buhari'nin "Sahih"inde de Ömer b. Hattab'ın ri-vayetiyle yine şöyle buyurulur: Ömer b. Hattab:

Bu anlarda sevgi de iki çeşiddir, bu iki çeşit de rıza içindir.

2 - Bu görüş yanlıştır arkadaşım. Ehl-i Sünnet vel Cemaat fırkası alimleri, bunun böyle olmadığını, cehennemin sonsuz olduğunu bildiriyorlar. İbn-i Teymiyye bu görüşünde yalnız kalmıştır . Şimdi burada ayet-i kerime irdelememizin bir mantığı yok. Alimlerimiz ne demişse o. Cehennem sonsuzdur diyorlar, bitti. Bu tarz şeylerin Te'vil edilmeyeceğini bizzat İmam-ı Azam Ebu Hanife hazretleri bildirmektedir. İtikadi konularda bu tarz te'viller sökmez. Peygamber Efendimiz nasıl bildirmişse şu anda Ehl-i Sünnet o şekilde inanmaktadır.

İbni Teymiyye şecaat sıfatını, savaş alanında, Moğolların Şam üzerine yürüdükleri zaman memlekette meydana gelen karışıklık ve başıboşluğun önüne geçerek, devlet işlerini yürüttüğü sırada almıştır. Edebi ve ilmi yiğitliği ise haytı boyunca dikkati çekmistir. Muhaliflerine karşı yalnız başına mücadele etmiş, insania-nn alışık oldukları, fakat Sünnete muhalif görünen her şeye karşı cihad ilan etmiş ve Sünneti savunmuştur. İşte bu" sebepten O, türlü felaketlere uğramıştır. Onun sabır ve tahammül sıfatı, İşte bu felaketler sırasında dikkati çekmiştir.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/564.

Bu yüce kavliyle Allah azze ve celle, İman da'vasmda sadık olan kimselerin, iman edip de imanları şüpheyi takip etmemiş ve Allah yolunda mallarıyla canlarıyla cihad etmiş kimseler olduğunu bildirmektedir. Bu mes'ele de hem önceki ümmetlerden ve hem de Rasulullah'ın ümmetinden gelenlerden alınan bir sözdür. Nitekim yüce Allah şöyle buyurur:

ŞU CÜMLE NE KADAR MANİDAR:

"Kitap ehlinden çoğu, hak kendilerine apaçık belli olduktan sonra sırf içlerindeki hasetten dolayı sizi imanınızdan sonra küfre döndürmeyi çok arzu ederler. (Bakara: 2/109)

Bu zat, Müeyyidüddiri Muhammed b. el-Alkami olup Abbasflerin son veziridir. Halagu Bağdadi işgal edip Abbasi Devletini ortadan kaldırdığı zaman adı geçen veziri Bağdad'ra idaresine memur etmiştir (51. 1358 M.) Çeviren.

Hayat sahibi kalp, nurludur; nur olduğu için de işitir, görür ve düşünür. Ölü kalp ise, nursuz olduğu için işitmez, görmez ve düşünemez. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

"Onların dediklerine karşı sabret. Güneşin doğmasından ve batmasından önce Rabbini hamd ile teşbih et; gece saatlerinde, gündüzün etrafında da O'nu tesbit et ki, İlahi hoşnutluğa eresin" (Taha: 20/130)

Bu fırkalar İbrahim Halilullah'ın düşmanıdırlar, yıldızlara taparlar, akıl sahibi varlıklar, yıdızlar ve daha başka varlıklar adına heykeller yaparlar. Hakikatte, İbrahim'in "Halü-Dost" olduğunu, Musa'nın da "Kelim-Allah ile konuşan" olduğunu inkar ederler. Çünkü dostluk, seveni kuşatan sevginin olgun halidir. Bu manada aşağıdaki beyt ne güzel söylenmiştir:

"Şüphesiz, Rasulullah'm Tevratta geçen sıfatı şudur: Şüphesiz ki, Biz Seni şahid, müjdeci ve uyarıcı, güvenlik içinde olanlar için bir sığınak olarak gönderdik. Sen kulum ve elçimsin; Seni; insanlara karşı kaba ve katı yürekli olmayan, sokaklarda bağırıp durmayan, kötülüğe kötülükle karşılık vermeyen, bil'akis kötülüğe iyilikle mukabele eden, afveden ve bağışlayan olarak isimlendirdim... O kulum ve elçimin ruhunu, kendisiyle eğri yoldaki topluluğu doğrultuncaya; O'nun vasıtasıyla kör gözleri, sağır kulakları ve kapalı kalpleri açıp "La ilahe illallah: Allah'dan başka bir İlah yoktur" demelerini gerçekleştirinceye kadar kabzetmeyeceğim"

Allah Teala, geçen ayet-i kerime'de anlattığı kimselerin, kalplerinin hiçbir şey hissetmediği, kulaklarının işitmediğini ve gördükleri şeyi de kat'iyyen anlamadıklarını bildirmektedir. Onların bu durumları ayet-i kerime'de şöyle ifade edilmektedir.

Rasulullah , bir hadis-i şerifinde Sa'da'a şöyle buyurmuştur:

3? Tenbihu'r-İlaculi'1-Akıl Ala Temvihi'l-Batıl. İbni Teymiyye bu eserinde din, akaid, helal ve haram üzerinde cedel konusunu incelemiştir.

Allah'ın, kendisine Kur'an okumayı nasib edip de onu gecenin kutlu saatleriyle gündüzün belli zamanlarında okuyan kimse ile, Allah'ın kendisine mal ihsan edip de o malı Hak yolunda harcayan kimse..."

Hasan için de şöyle dedi:

"O, diriyi ölüden çıkarır; ölüyü de diriden çıkarır" (Rum: 30/19)

Bununla beraber onlar, Allah Teala'nın şu yüce sözlerinde bildirdiği anlamıyla, ölüdürler:

Onlar işitmeye güç y et ir ememişl erdi (Hud: 11/20)

İkinci kısım: Bunlar Hakkın Rab'lığına şehadet ederler, O'na olan ihtiyaçlarını bildirirler ve O'ndan yardım dilerler. Lakin, Allah'ın emrine, nehyine, rızasına, gazab ve sevgisine bakmadan heves ve zevklerine göre dileyip isterler. Bu hal ise, ekseri fukara ve tasavvuf ehli mü'minin halidir. Bu sebeple de, sık sık tabii hayatlarında yaptıkları şeyleri yaparlar, Rab azze ve cellenin razı olduğu ve sevdiği şeyleri işlemezler. Çok kere hata işlerler ve zannederler ki, O'na ma'siyet işlemek, razı olduğu şeydir; bu sebeple de İlahi emir ve nehyi tatbik etmeyip işlemez hale getirirler; bunun adına da hakikat adını verirler. Ve yine zannederler ki, bu kaderle hakikat, dış varlık ve iç alem itibariyle Rab'bın rızasını, sevgisini, emrini ve nehyini içine alan dini emirler hakikatine riayet etmeksizin kendisine sadece güvenmeyi gerektirir.

Rasululiah'a soruldu:

işte bu durumları gören İbni Teymiyye, şehrin kaçma imkanı bulamıyan eşrafını toplamış ve onlarla durumu düzeltmek için çalışmaya ve bir heyet halinde Moğolların başkumandanları olan Gazan 'a gitmeye karar vermiştir. Halbuki bu Moğollar müslüman olmuşlardı. Fakat bedevi araplar gibi henüz İman kalb lerine yerleşmemişti. Gazan, onların dördüncü müslüman hanları idi.

"Her doğan çocuk muhakkak İslam fıtratı üzere doğar. Sonra anasıyla babası onu. yahudi yahut nasrani , yahut Mecusi yaparlar. Nasıl ki her hayvan yavrusu tam azalı olarak doğar, hiç o yavrunun burnunda, kulağında eksik ve kesik bir şey görülür mü?"

Allah sübhanehu'nun kuluna oian sevgisine gelince: Bu hususta şöyle buyurur:

"Allah'ın mü'mine takdir ettiği hüküm onun için hayırdır; genişlik isabet eder de şükrederse kendisine hayır olur, darlık isabet eder de sabrederse yine kendisine hayrolur"

"Eğer AHah'dan size bir ni'met erişirse, sizinle kendisi arasında hiç sevgi yokmuş gibi "Keşke ben de onlarla beraber olsaydım da büyük bir başarı kazansaydım!" der" (Nisa: 4/72-73)

2? Tefsiru'l-Muavvizeteyn ,

Bu hastalıklarla beraber insanda iman ve takva bulunacak olursa, Rasulullah'ın şu buyurduğu hadisine hayrolur.

1? Minhacu's-Sünne,

"İsterseniz Allah'ın yaratma kanununa ki, insanları ona göre yaratmıştır. Allah'ın yaratması değiştirilemez..." (Rum, 39) ayetini okuyunuz, demiştir.

Allah ona la'net etsin, ne de çok Rasulullah'a getiriliyor!

Buhari ve Müslim'in Sahih'İnde, Abdullah b. Amr şöyle rivayet etmiştir:

Kalbin temizliği, manen, gelişip olgunlaşmasıyladir. Nitekim Allah Teala şöyle buyurur: "Allah'ın sizin üzerine bol rahmeti ve lütfü olmasaydı, sizden hiç biriniz ebediyyen temize çıkamazdı." (Nur: 24/21)

1 - Açıklama bana pek makul gelmedi. Bende sana derim ki külliyattan -işlerine gelmediği için- bu ifadeler çıkartılmıştır. Yada külliyat derlenirken bu ifadeler alınmamıştır derim. Bu iddiaları söyleyenler kafir değil, fasık değil, herhangi bir bid'at fırkasından değil. Bizzat Ehl-i Sünnet'in içinden olan kişiler. Bu alim dediğimiz saygı gösterdiğimiz insanların yalan söylemeye ihtiyacı yok, birde zaten Allahü teala korkusu olanın yalan söylemesi düşünülemez.

İşte İbni Teymiyye ile çağdaşları arasında mücadele burada başlamıştır. Tarihçilerin anlattığına göre Hama halkı, İbni Teymiyye'ye bir mektup göndererek Kur'an'da Allah'ın kendi zatından bahsederken bildirdiği arş üzerindeki istivası, kürsüsü'nün yer ve gökleri kaplayışı ve benzeri meseleleri sormuşlardır. ibni Teymiyye, onlara karşılık olarak yazdığı er-Risaletü'l-Hameviyye sinde bu soruları cevaplandırmış ve ayet-i kerimelerde geçen bu meselelerin te'vil edi-lemiyeceğini, Allah'ın «istiva sı, «arş ve «kürsüsü nün mahiyetini bizim bilemiyeceğimizi söylemiştir. Buna göre Allah'ın istivası ve kürsüsü sonradan yaratılmış varlıkların istiva ve kürsüsüne benzemez. Diğer ayet ve hadislerde geçen Allah'ın «el i ve «yüz ü gibi müteşabihler de aynı şekilde te'vil edilmez, bunlara olduğu gibi inanılır ve mahiyeti bilinemez.

"Ey kavmim! Allah'a ibadet edin. Sizin O'ndan başka ilahınız yoktur.. (A'raf: 7/59)

"Üç şey vardır ki, ondan hiç kimse kurtulamaz: Hased, kötü zan ve uğursuzluk sayma. Bunlardan nasıl çıkılacağını size anlatacağım: Hased ettiğin zaman, nefret besleme; kötü zanda bulunduğun zaman, gerçekleştirme; uğursuzluk gördüğün zaman, durmayıp geç."

"Ey Allah'ın Rasulüi kendisiyle tedavi olacağımız bazı deva, hastalıkları okuyarak iyileştireceğimiz bir takım dua, ve kendisiyle haramlardan sakınacağımız bir kısım takva halleri bildirsen, Allah'ın kaderinden bir şeyi reddeder mi? Rasulullah cevaben şöyle buyurdu:

İbni Teymiyye hakkı gördüğü zaman ona sımsıkı sarılırdı. Allah'a and olsun ki ben, Peygamber 'e tazim ve O'na uyma ve Sünnetini savunma bakımından İbni Teymiyye'den daha kuvvetli birini görmedim. O, bir mes'ele hakkında herhangi bir hadis ileri sürerse1've başka bir hadisin bunu neshetmediğini bilirse, o hadis'e göre amel eder, hüküm ve fetva verirdi. Kim olursa olsun Peygamber'den başka hiçbir mahlukun sözüne iltifat etmezdi. Bu uğurda emirden, sultandan ve kılıçtan korkmazdı. Kitab ve Sünnet'ten ayrılıp hiç kimsenin sözüne uymazdı. Böylece O, en sağlam yolu tutmuştur.

İbni Teymiyye, ilmi incelemeleri ve her yönüyle elde etmiş olduğu geniş kültürüyle Ulu Cami (Mescid-i EmeviVde derslerini fasih bir arapça ile veriyordu. Bütün gözler ona çevriliyor ve dinleyicilerinin gönülleri onunla birleşiyordu. İbni Teymiyye'yi dinleyenler, onun hayranı ve taraftarı olmuşlardı. Bunlar arasında ona Hz. İsa'nın havarileri gibi ihlasla bağlananlar vardı. Dersleri muvafık, muhalif, sünni ve şii olan herkesi bir araya getiriyordu.

«Civar dağlarda yaşayan bir kısım insanlar vardır ki, bunlar asla zapt-ı rapt altına alınamazlar. Her gece onlardan bir tayfa, şehre iner ve sayısız kötülükler işler, yol keser, evlerinde yatan insanlara en şeni fenalıkları yapar. Canilikleriyle tanınan bu insanlardan bazılarına Kıbrıslı hıristiyanlar gelip gidiyorlar.; :Bunlar, o hıristiyanlan müsafir edip müslümanlarm silahlarını onlara satıtorlar, müslümanlardan salih bir insanla karşılaşırlarsa onu ya öldürüyorlar veya soyuyorlar. Böyle bir durumda, bir çaresini bulup, onların elinden kurtulan müslümanlar azdır.

Şeyh ibni Teymiyye zeki insandı. O, bu kadı'nın hakimliğini kabul etmemiştir. Çünkü O, kendi fikrine muhalifti. Üstelik itham etmekte de acele davranmıştı. Bir şahsın hem hüküm, hem de iddia mevkiini işgal etmesi düşünülemezdi. Zira itham ve kaza birbirinden ayrı şeylerdir. iddia sahibi cezayı gerektiren delilleri ortaya kor. Sanık da bu iddiaları çürütecek mukabil delilleri serdeder. Hakim ise bu deliller arasında karşılaştırma yaparak hüküm verir. Buna rağmen Kadı Zeynüddin ithamda bulunmuş ve sanık olarak gördüğü şahsın delillerini serdetmesine engel olmuştur.

"Öylegün ki, mal ve evlad fayda vermez. Ancak Allah'a selim bir kalp ile gelenler müstesna. (Şuara: 26/88-89)

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/551-553.

"İlahi yasaklara karşı rıza"ya gelince: Bu, küfür, faşıklık ve isyan alametidir. Ekseri alimler bu hususta şöyle derler:

İşte bu sevgi, sevgilisinin isteğine bağlı olarak ve her ikisinin şifasının da kendisinin ona uymasıyla gerçekleşebileceği bir sevgiydi. Diğer taraftan ona kızanlar ise, onu, isteği olmadan kuyuya attıracak ve esir bir köle yaptıracak kadar katı bir duyguyla kızmışlar, mutlak bir hürriyetten, isteği dışında olarak, anlamsız bir köleliğe itmişlerdi. Yine, Allah sevgisi onu kendi isteğiyle bir zindan mahkumu olmayı kabule sevketmişti, ki bu mihnetlerin en büyüğü idi... Onun bütün bunlardaki sabrı, takva'ya bağlı ve kendi isteği dahilinde olan bir sabır mahiyetindeydi. Ancak, kardeşlerinin, sadece iyilerin sabredeceği, sabretmeyenlerin ise İnsan dışı mahluklar gibi bir rahatlığa kavuşacağı musibet cinsinden olan zulumlarma sabır ise böyle değildir. İşte takva'ya bağlı olan ikinci sabır, şu geçen diğer sabırdan daha üstündür. Onun için Allah Teala şöyle buyurmuştur:

Temizleme , bir şeyi , katışıksız hale getirmedir: Bu temizleme işi o şeyin ya zatında olur, ya da inanç ve haberde olur. Mesela: Kendinde yahut insanların inancında bir düzeltme, temizleme yapıldığında, "Addeltühü" denir.

İkinci kısmında anlatılan: Basit cehalet, iman ve ilimsiz-lik gibidir ki, sahibi zulmet yığınları arasında bulunur, iç

"Mü'min erkeklere söyle: Gözlerini harama bakmaktan sakınsınlar, ırzlarını korusunlar. Bu onlar için daha temiz dır. Şüphesiz Allah, onların her yaptıklarını haber almaktadır" (Nur: 24/30)

Fakat, insan böyle bir şeyi dinlemeye niyyet ve teşebbüs etmediği müddetçe ona, bütün büyük imamların görüş birliğiyle, ne bir men, ne de bir muhasebe gerekmez. Bundan dolayı, azar ve medih, sema'a değil, isteyerek dinleyene sevab verilir, bir niyyet ve istek olmadan işitene, o hususta bir sevab verilmez. Çünkü, ameller niyetlere göredir.

Allah sevgisi; Allah ve Rasulü'ne iman vecibelerinin, iman asıl ve esaslarının en önemlilerine! endir. Hatta, denebilir ki, o, iman ve din amellerine ait her amelin aslıdır. Nitekim, Allah'ı tasdik etmek de, iman ve din'e ilişkin sözlere ait her sözün aslıdır. Çünkü, varlıkda olan her hareket, sevgiden yani ya güzel bir sevgiden, ya da kötü bir sevgiden kaynaklanır. Nitekim, bu konuyu temel konulardan "Sevginin esası" bölümünde genişçe anlattık.

Ancak, ölüye acıyarak ağlamak müs-tehab olan güzel bir harekettir. Bu da rızaya aykırı değildir. Ancak, o ölüden nasıb ve alakasının gitmesinden dolayı ağlamak, bunun aksinedir. Bu esasla, Rasulullah'ın , ölüye ağladığında söylediği şu sözünün manası anlaşılmaktadır:

Mealinde sözler söylemişti.

"Mü'minler ancak Allah'a güvenip dayansınlar (Tevbe: 9/51)

bakınız ibni temiyye FARK isimli kitabında ne diyor:

İlahi Aşk

Yine şöyle buyurur:

Bu gibi kimseler Allah'ın kendilerine vacib kıldığı şeylerde O'na muvafakat gösteriyorlarsa, "İtidal yolu takib edenler den olurlar. Şayet Allah'ın vacib kıldığı ve sevdiği hususlarda muvafakat ediyorlarsa "İlahi dostluk ve yakınlığa kabul edilmişler den olurlar.

Allah Teala'dan her hastalık hakkında kalplerimize şifa vermesini dileriz. Çirkin huylardan, kötü ve ihlassız amellerden, zararlı heveslerden ve hastalıklardan Allah'a sığınırız.

Bu ilimlerin yanında fikir ve aklını matematik ilimleriyle de bi-leğliyordu. Daha sonra ortaya attığı görüşleri, onun felsefe ve mantık gibi ilimleri de iyice bildiğini göstermektedir. ibni Teymiyye'nin mantık ilmini yıkmak için bir kitap telif ettiği düşünülürse, bu ilim üzerinde köklü bir bilgiye sahip olduğu kendiliğinden anlaşılır. Çünkü insan, tam olarak bilmediği ve derinlemesine incelemediği bir ilmi yıkmak için ortaya atüamaz.

"Eğer sıhhatli isen, kimseden korkma"

İşte biz böylece ondan kötülüğü ve hayasızlığı çeviririz; çünkü o bizim gösterişten uzak ciddiyet ve samimiyete ermiş kullanmızdandı" (Yusuf: 12/24)

Abdurrahman b. Avf tavafı esnasında şu şekildeki bir duayı çok yapardı:

«Sultan Nasıruddin, adeti üzere avlanmaya çıkmıştı. Yolda birdenbire hastalanıvermiş ve neredeyse ölecek hale gelmişti. Atından indi. Fakat ıztırabı durmadan artmaktaydı. Allah, kendisini bu hastalıktair'kurtanrsa, buraya bir ibadethane yaptırmayı adadı. Kahire Kalesine dönünce Allah ona şifa verdi. Bunun üzerine Sultan, yanına bir kısım mühendisler alarak. hastalandığı yere gitti. Burada «Hankah-ı Siryakus adı verilen Hankah'ın planının 723 H. yılında hazırlattı. Daha sonra buraya yüz sufi için yüz halvet odası, Cuma namazı kılınacak bir mescid, bir hamam, bir mutfak yaptırdı. Bu külliyenin yapımı, 725 H. yılında tamamlandı.

Şu da başka bir yüce sözüdür:

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/534-535.

"Bu mes'eleyi konuşmayı kesiniz; bit takım insanlar işitip de onu iddia edebilirler" Bir zat da şöyle demiştir:

"Muhakkak sizler sizden öncekilerin yoluna, kuş yeleğinin oka göre ölçülüp kesilmesi gibi uyacaksınız, hem öylesine ki onlardan biri kertenkele deliğine girerse siz de gireceksiniz" Dediler:

İbn Teymiye'ye Yapılan İftiralar Ve Ona İthaf Edilen Kitaplar:

işte, Sahabe, Tabiin ve onlardan sonrakiler gibi ümmetin selefınin, büyük meşayihinin ve imamlarının sema'lan böyleydi; İbrahim b. Edhem, Fudayl b. Iyaz, Ebu Süleyman ed-Darani, Ma'rufü'l-Kerhi, Yusuf b. Esbat ve Huzeyfatü'l-Mera'şi ve benzeri zatlar bunlardandı...

Bundan dolayı, Rasulullah Rabbından rivayet ettiği bir sahih hadisde şöyle buyurmuştur:

"Nefsim kudretinde olan Allah'a yemin ederim ki, Allah mü'min kuluna ancak hayırlı olanı hükmedip takdir eder. Bu durum sadece mü'min içindir. Mü'min, kendisine bir rahat eriştiğinde şükrederse, kendisi için hayırlı olur. Bir sıkıntı eriştiğinde de sabrederse, kendisi için hayırlı olur"

"Ya Rabbi, hangi kulun sana diğerlerinden daha çok sevgilidir?" Allah Teala şöyle buyurdu:

"Rasulullah bize Allah için sadakada bulunmamızı emretti. Yanımda da o hususta verecek uygun bir mal vardı. Bu gün, eğer geçebilirsem, bir gün olsun Ebu Bekir'i geçeceğim, dedim, malımın yarısını Rasulullah'a getirdim. Rasulullah bana:

Bunun gibi, Ömer b. Hattab da, Allah yolunda mal harcama hususunda Ebu Bekir ile yarışa girmişti.

İlim adamları aşk hususunda iki görüşe sahiptirler; Bazıları, aşkın irade kısmından olduğu görüşündedirler ki, meşhur olan bu görüştür.

Şunun açıklamasını bir yapıverin bakalım.

ibni Teymiyye'nin affettiği bu insanlar arasında ibni Mahhalla da vardı. Bu kadı, ibni 'Teymiyye'ye karşı çok şiddetli davranmış, onun kendisini müdafaa etmesine bile mani olmuş ve onu muhake- mesiz olarak zindana atmıştı. işte bu kadı, sonunda İbni Teymiyye'yi övmekten başka bir şey yapamamış ve şöyle demi$tir: «Biz ibni Teymiyye'nin benzerini görmedik. Ona kötülük etmek istedik, fakat gücümüz yetmedi. O ise, gücü yettiği halde bizi bağışladı.

Haya da hayattan türemedir; hayatiyeti olan kalbin sahibinin, kendisini kötü şeylerden men eden hayası vardır. Çünkü kalbin hayası, kalbi bozan kötülüklere engel olur. Bundan dolayı, Rasulullah şöyle buyurmuştur:

Hased, tecavüz ve haksızlığı gerektirir Allah Teala bizden önceki ümmetlerin halinden haber vererek şöyle buyurmuştur:

2? Görüşlerini bu sakin yerde yeniden inceliyerek kaleme almak.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/535-541.

Bu noktada insanlar dört kısma ayrılır:

Yine, Allah Teaia şöyle buyurmuştur:

"Kulumun çocuğunun ruhunu aldınız mı?"

"Allah Peygamberlerden şöyle kesin söz almıştı: And olsun ki, size kitap ve hikmet verdim, sonra sizinle beraber bulunanı doğru kabul eden bir Peygamber gelince, mutlaka ona inananasınız ve ona muhakkak yardım edesiniz; bunu ikrar ettiniz mi, bunun üzerine ahdi kabul ettiniz mi? demişti. Onlar da; 'İkrar ettik!' diye kesin söz vermişlerdi. Öyie ise şahid olun, ben de sizinle beraber şahidlerdenim buyurmuştu. (Al-i İmran: 3/81)

«Said b. Mansur'un Sünen'inde rivayet edildiğine göre Abdullah b. Hasan b. Hasan b. Ali b. Ebi Talib, sık sık Peygamber 'in kabrini ziyaret eden birini görmüş ve ona Peygamber in şu hadisini haber vermiştir: «Benim kabrimi bayram yapmayınız. Bana sadece salavat okuyunuz. Sizin salavatınız, nerede olursanız olunuz bana ulaşır. Seninle Endülüs'teki bir insan arasında hiçbir fark yoktur. Buharı ve Müslim'in Sahih'lerinde Hz. Aişe'den rivayet edildiğine göre Peygamber , ölüm döşeğinde iken şöyle buyurmuştur; «Yahudi ve Hıristiyanlara, Peygamberlerinin kabirlerini mescid yaptıkları için Allah lanet etmiştir. Eğer böyle olmasaydı Peygamber , kabrinin açığa yapılmasını isterdi. Fakat, kabrinin mescid haline getirilmesinden hoşlanmamıştır. Sahabiler de onu Hz. Aişe'nin hücresine defnetmişlerdir. Halbuki onlar, cenazelerini çöle defnediyorlardı. Hiç kimse, Peygamber 'in kabrinin başında namaz kılıp orayı' mescid haline getiremez. Peygamber 'in kabri put yapılamaz. Velid b. Abdilmelik zamanına kadar Peygamber Efendimizin kabrinin bulunduğu hücre rnescidden ayrı idi. Sahabi ve tabiilerden hiçbir kimse oraya ne namaz kılmak, ne kabre el sürmek ve ne de dua etmek için giriyorlardı. Aksine, bunların hepsini mescidde yapıyorlardı. Selef-i salih, Peygamber 'e salat-u selam etmek istedikleri zaman kıbleye dönüyorlardı, kabre dönmüyorlardı. Peygamber 'e salat-u selam okumak için ayakta durma konusuna gelince; Ebu Hanife, yine kıbleye dönülmesi gerektiğini, kabre dönülmemesini söylemiştir. Öteki İmamların ekserisi dua okunurken kabre dönüleceğini söylemiştir.

Burası iki islam aliminin meydan savaşına dönmüş... Bir tarafta ibni abidin, diğer tarafta ebu hanife...

Bu tazyikin sebebini İbni Kesir şöyle anlatır: «Bu baskının sebebi şudur: ibni Teymiyye, kendisine kabir ziyareti konusunda reddiye yazan Maliki alimlerinden ibnu'I-ihnai'ye cevap verirken onu techil etmiş ve bir şey bilmediğini söylemiştir. ibnu'l-ihnai de, Sultanın huzuruna çıkıp ona ibni Teymiyye'yi şikayet etmiştir.

"Allah'ın rızasını isteyerek zevcenin ağzına koyduğun bir lokmaya varıncaya kadar verdiğin her nafaka, senin dereceni ve kadrini artırır"

"Hastalık öyle bir haslettir ki, sahibinin hatalarını kuru ağacın yapraklarını döktüğü gibi döker"

2- Tefekkürü

İnsanlar arasında söylenen sözlerde de buna misaller vardır. Mesela; Onlar düşmana doğru olarak, gerçekten saldırdılar, derler. Buna da savaşanların savaşa olan istekleri sabit ve kesin olduğu zaman söylerler.

«Bu sene Şamlılar sıkıntı ve yağmursuzluk yüzünden kıtlığa uğramışlardır. Her şey pahalanmış, ekin ve mahsul azalmış, hayvanlar ölmüştür. Siz biliyorsunuz ki raiyye'ye şefkat gerekir. Ülu'1-emre, hem kendisinin hem de raiyye'sinin maslahatı gözönüne alınarak, nasihat etmek icabeder. Çünkü din nasihattir.

"Allah, birbirleriyle geçinemeyen birkaç ortak kişinin kölesi olan bir adam ile, yalnız bir kişiye bağlı olan bir adamı misal veriyor; bunlar bir olur mu? Hamd Allah'a mahsustur. Ama onların çoğu bilmezler"

İbnu?l-Kayyım da el-Vabilu?s-Sayyib?inde şöyle demiştir: ?İnsanlar, ?herhangi bir pisliğin çirkinleştirmediği/bulaşmadığı temiz?, ?kendisinde hiçbir temizlik olmayan pis? ve?kendilerinde hem pislik, hem de temizlik bulunanlar? şeklinde üç tabaka olduğuna göre, bunların kalacakları yerler de üç çeşit olacaktır: Mahza temizlerin yurdu ve mahza pislerin yurdu. Bu iki yurt fena bulmayacaktır. Üçüncüsü ise kendisinde hem pislik, hem de temizlik bulunanların yurdudur ki, fena bulacaktır. Bu, isyankarların yurdudur. Zira Cehennem?de muvahhitlerin isyankarlarından kimse kalmayacak ve onlar cezaları miktarınca azaplandırıldıktan sonra ateşten çıkarılıp Cennet?e sokulacaklardır. Geriye mahza temizlerin ve mahza pislerin yurtlarından başkası kalmayacaktır?

Buhari ve Müslim'in "Sahih"lerinde, Ebu Hüreyre'nin rivayetiyle, Rasulullah'ın şöyle buyurduğu kaydedilir:

Rasulü'nün sünnetine ve şariatına zahiren ve batınen tabi olmak, Allah'ın sevgisini gerektirir. Nitekim, Allah yolunda cihad, dostlarına dost olmak ve düşmanlarına düşman olmak da o sevginin hakikatidir.

ibni Teymiyye'nin devlet katında itibarı o derecede yükselmişti ki dini mevkilere yapılan tayinlerde ona danışılmadan hareket edilmiyordu. el-Kamiliyye Daru'l-Hadis'ine Takiyyüddin ibni Dakik'ten sonra şeyh olarak getirilen Kemalüddin eş-Şerişi'nin tayini onun işaretiyle yapılmıştır. Hiçbir hatib, vaiz ve dini tedrisatla uğraşan medrese reisi, onun re'y'i alınmadan tayin edilemezdi. İşte, ibni Teymiyye'nin bu manevi nüfuzu ile kalmadı, daha ileri gitti ve Sultanın emriyle İbni Teymiyye, bazı cezaları tatbik etmeye başladı. Yani ammeyi ilgilendiren suçların cezasını o infaz ediyordu.

Allah Teala, işitme ve dinlemeyi güzel görüp övdüğü gibi, ondan yüz çevirenleri de kınayıp kötülemiştir. Buna, şu ayetlerde misaller vardır:

"İnsanoğluna gelince, Rabbi onu denediği zaman: İkramda bulunup nimetlere garkettiğinde, o, "Rabbim bana ikramda bulundu" der. Ama yine onu denemek için rızkını daralttığında "Rabbim bana haksızlık etti"der" (Fecr: 89/15-16)

Anlaşıldığı gibi, geçen ayette Allah Teala, kendisini seven ve kendisinin de sevdiği kullarını, mü'minlere karşı alçak gönüllü, kafirlere karşı da vakarlı ve güçlü, Allah yolunda cihad eden, bu uğurda kınayanların kınamasından korkmayan kimseler olarak vasiflandırmıştır. Zira, sevgi, o uğurda cihadı gerektirir. Seven de sevgilisinin sevdiğini sever, sevgilisinin sevmediğini sevmez; onun dost olduğuna dost olur, düşman olduğuna düşman olur; nzası sebebiyle razı olur, gazabı sebebiyle gazab eder; emrettiğini emreder, nehyettiğini nehyeder. Bütün bu hususlarda ona uyum gösterir. Bunlar öyle kimselerdir ki, Allah onların razı olduklarına razı olur, gazab ettiklerine de gazab eder. Çünkü onlar da O'nun razı olduğuna razı olmuşlar, gazab ettiğine de gazab etmişlerdir. Nitekim Rasulullah , Suheyb ve Bilal1 in de bulunduğu bir toplulukta, Ebu Bekir'e hitaben şöyle buyurmuştur:

Bu da, şayianın attığı vesveseyi, kalplerinde hastalık bulunanlara ve kalpleri katılaşanlara bir imtihan kılması içindir. (Hacc: 22/53)

Hadis-i şerif den anlaşılmaktadır ki, mü'minin nafile olarak işlediği en faziletli ibadet, cihaddır. Cihad, Allah'a karşı tam sevginin delilidir. Allah Teala bu hususta da şöyle buyurur:

"Allah, mü'min kulunu dünyadan, sizden birinizin hastasını yemek ve içmekten koruduğu gibi korur"

İbni Teymiyye, kendisinden sonra görüş ve fikirlerini gelecek nesillere aktaran birçok kitap ve risaleler yazmıştır. Bir kısım topluluklar, eserleri vasıtasıyla onun din anlayışını ve görüşlerini benimsemişlerdir.

Bundan sonra, Ebu Musa'ya:

Allah için hamd, iki kısımdır:

Bununla beraber, Rasulullah kendisini, bazı şahısları seven kimse olarak vasıflandırmıştır. Bu cümleden olarak Muaz'a şöyle buyurmuştur:

O, yasaklara rıza göstermek değil, bilhassa gazablanır. Nitekim bu hususta buyurur:

Rasulullah öyle bir kimsedir ki, Allah, O'nun vasıtasıyla tevhid dini olan halis dini gerçekleştirmiş, O'nun vasıtasıyla aslında şirk içinde olan müşrikleri ve Ehl-i Kitap kafirlerini perişan etmiştir.

şüphesiz sen tevbeleri çok kabul edensin, çok mağfiret edensin" dediğini sayardık.

"Göz yaşarır, kalp üzülür; biz ise, ancak Rab azze ve cellenin razı olacağı şeyi söyleriz"

İar, nihayet Kur'an'm bildirdiği şu ayetteki fırkalara dönmüşlerdir: «Her fırka, kendi gittiği yoldan memnundur.

İbni Teymiyye, konuşurken Allah'ın kendisini desteklediğini biliyordu. Çünkü O, Allah'ın dinini te'yid, emrini tebcil ediyor ve kullarını savunuyordu. Allah, bütün zalimleri görmekteydi. Neticede Gazan'ın kalbi, onun sözleri karşısında yumuşamış ve şöyle demiştir:

Temizlik 'in aslı her ne kadar gelişip büyüme, bereket ve hayır artışı ise de o, ancak şerri gidermekle meydana gelir. Bundan dolayı temizlenme , şunu bunun içine alır. Yine Allah Teala şöyle buyuruyor: "Vay haline o ortak koşanların! Onlar ki zekatı vermezler; onlar, evet onlar, ahireti de tanımazlar.

İkinci misale gelince: İki şahıs farzedelim, bunlardan biri dilsiz, düşünemeyan, konuşamayan ve hiçbir şeye gücü yetmeyen; bununla beraber efendisine yük olan, onu ne tarafa gönderse bir İş yapamayan, kendisinde hiç bir fayda olmayan hatta daha ziyade işini üzerine aldığı kimseye külfet olan kimse kabul edilir; bir de alim, adil, adaletle emreden, adaletle iş yapan ve doğru yolda bulunan kimse kabul edilirse, bu, Allah'ın kendisine hikmet verip de hem kendisi amel eden hem de başkasına öğreten kimsenin bir benzeridir.

Şüphe ve cehalet de böyledir; kalbi eleme sevkeder. Bü hususuta Rasulullah şöyle buyurmuştur:

İbni Teymiyye, "Kafir, Cehennemde ebedi kalmaz" demiştir.

Bu aynen, Kitap ve sünnette örnek verilen, Allah'ın gökten indirdiği su gibidir. İlahi fıtratı hastalıklı hale getiren insanlardır, Allah Teala da Kitabını bu İnsanların kalplerine şifa vermesi için indirmiştir.

İbni Teymiyye tekrar mahkemeye getirildi. Bu kez kadılar arasında onu yakinen tanıyan, her ne kadar görüşleri- alışılmış olan şeylere aykırı ise de, ihlas ve imanından şüphe etmeyen bir bilgin vardı. Bu zat, İbni feymiyye'nin takva timsali olduğunu, takvanın ise ruhlarda büyük bir tesiri bulunduğunu biliyordu. Nihayet kadılar, onun davranışlarında suç teşkil edecek bir şey bulunmadığına karar verdiler. Bunun üzerine kadılardan bazısı onun hapiste kalmasına itiraz etti ve bu görüş münakaşa edilirken İbni Teymiyye; «Ben hapishaneye gidiyorum! diyerek durumu kurtardı. Hapsedilmesine muhalif olan Nuruddin ez-Zevavi; «Kendisi için elverişli olan yerde bulunuyor. dedi. Bazıları da ona; Devlet, İbni Teymiyye'nin hapsedilmesinden başka şeye razı olmuyor, diye cevap verdiler.

Çünkü, İskenderiyye veya Şam'a gittiği takdirde görüşlerini açıklamaması şart koşulmuştu. Dolayısıyla O, hapishane benim için daha iyidir, dedi. Böylece söz ve fikir hürriyetinin kayıt altına alınmasına razı olmadı. Ona göre kainatı dolduran hürriyet; bir yerden bir yere gitmek hürriyeti değil, fikir, vicdan ve söz hürriyetidir. Gerçekten hür olan insan, fikir ve söz hürriyetini cisim hürryetinden önce bilmelidir. Görüşlerini açıklayamadan bir yerden bir yere gitmek, akli ve ruhi bir esirliktir. Hapishanede insan hiç olmazsa bu esirliği hissetmez.

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 58-74.

Dediler, Ya Rasulallah, O'nlar: yahudi ve nasara mıdır? Rasulullah :

Şu husus iyi anlaşılmaktadır ki: Allah Teala'nın sevgisi, hakkında, O'nun gayrı hakkında düşünülen şeyin düşünülmesi" doğru değildir. Mesela: O'nun sevgisinin dışındaki sevgi hakkında düşünülen suç isnadı, ayrılık ve sebebsiz yere ilgiyi kesme gibi ki, bu noktada bir çok hata etmektedir; hatta, Allah Teala'nın sevgisi hakkında, yüz çeviren, suçsuz yere ilgi kesen yahut kendisine yaklaşandan uzaklaşan kimsenin segisinde göründükleri şekilde görünmektedirler. Bu mevcuda müelliflerin bazıları eserlerinde, Allah'a delil getirmek için gereken hatayı işlemişlerse de, en kesin ve üstün delil Allah'ındır.

Dini kelimelere misal:

"De ki: Eğer, babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, bağlı bulunduğunuz oymak ve kabile; kazandığınız mallar, sürümsüzlüğünden korktuğunuz ticaret ve hoşlandığınız konaklar size Allah ve peygamberinden ve Allah yolundaki cihaddan daha sevgili ve sevimli ise; Allah'ın emri gelinceye kadar bekleyin! Allah fasık bir topluluğu doğru yola eriştirmez" (Tevbe: 9/24)

Süyuti, Husnü'l-Muhadara, c. II, s. 66.

"Kur'an-ı terennüm ederek okumayan bizden değildir"

"Gerçek mü'minler o kimselerdir ki, Allah anıldığı zaman kalpleri ürperir; karşılarında ayetleri okununca bu onların imanını artırır ve onlar Rab'lerine güvenip dayanırlar. (Enfal: 8/2)

2? Bir kısmı ona karşı koymuş ve mücadele etmiştir. Çünkü İbni Teymiyye,' bunların alışık olmadıkları fikirleri ile susuyordu.

Burada Kitap ve demir'in indiriliş itibariyle müştereken söylenmesi, onlardan birinin diğeri indirilmeden indirilmiş olmasını menetmez.

"Münafıklar ve kalplerinde hastalık bulunan kimseler: "Allah ve Rasulü, bize sadece boş vaidlerde bulundu" diyorlardı" (Ahzab: 33/12)

"Rıza azizdir, fakat sabır, ihtiyaç vasıtasıdır."

"Hased ancak iki özellik sahibi için caizdir: Allah'ın kendisine Kur'an okumayı nasib edip de onu gecenin kutlu saatlanyla gündüzün belli zamanlarında okurken komşusu işitip "Keşke komşum falan'a verilen Kur'an nimeti bana da verilseydi ve onun gereğiyle amel ettiği gibi ben de amel etseydim" dediği kimse ile, Allah'ın kendisine mal ihsan edip de onu Hak yolunda harcamaya nail olurken birinin "Keşke şu hayır seven kişiye verilen mal gibi bana da verilse idi de onun hayır işlediği gibi ben de işlemiş olsaydım" diye imrendiği kimsedir."

Nitekim Allah Teala da şöyle buyurur:

"Bu tedbirler de Allah'ın kaderindendir"

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 75-109..

Yine, şöyle buyurur:

1? 4 Recep 711 H. tarihinde bir topluluk, düşmanlarını tahrik etmek suretiyle İbni Teymiyye'nin dövülmesine sebep olmuştur. Bunun üzerine Hüseyiniyye mahallesi halkı toplanmışlar ve intikam almak için ibni Teymiyye'den ısrarla müsaade istemişlerdir. ibni Teymiyye, onlara; «Hak ya benim, ya sizin, ya da Allah'ındır. Eğer hak benimse helal ettim. Sizinse ve beni dinlemiyorsanız istediğinizi yapabilirsiniz. Eğer hak Allah'ınsa, O hakkuıı dilediği zaman alır,

1? Kendisine işkence edenler ve onu zindana atanlarla barışmış olması. ibni Teymiyye Şam'a gönderdiği bir mektupta şöyle der:

"Ve sonra onları iki gün de yedi gök şeklinde yerine getirip oluşturdu" (Fussilet: 41/12)

Senden başka ilah yoktur, seni tenzih ederim, doğrusu ben kendine haksızlık edenlerdenim."

(Al-i İmran: 3/31)

"Şüphesiz ki, Allah işledikleri kötülüklere çok tevbe edenleri ve onlardan iyice temizlenenleri sever"

Talak meseleleri üzerinde verdiği fetvalardan ötürü İbni Teymiyye ile Sultanın arası açılınca bunu fırsat bildiler. Sultan ve halkı onun aleyhine kışkırttılar. Çünkü Peygamber 'e karşı son derecede kudsi bir saygı besleyen halk üzerinde bu fetvanın kötü bir etkisi olacağı besbelli idi. Zira Müslümanm ruhu, "Peygamberinin şahsıyla ilgili ufacık, bir hareket karşısında derhal feveran edebilirdi.

3? Fıkha dair diğer risale ve kitapları: Burada Risaletu'1-Kı-yas, Risaletu'l-Hısbe, fi'1-İslam, Kitab fi Nik&hi'l-Muhalil, Kitabu's-Siyaseti'ş-Şer'iyye fi İslahi'r-Rai Ve'r-Raiyye, Kitabu'1-Ukud, Kitab fi Usuli'1-Fıkh, Kitabu'l-Farki'l-Mübin Beyne't-Talak Ve'l-Yemin gibi eserleri zikredilebilir.

İşte, O'nun sahabesinin ve yakınlarının sevgisi böyleydi. Nitekim bu husus O'nun Buhari'nin "sahih"inde geçen şu hadislerinden de anlaşılmaktadır:

"Yedi kimse vardır ki, Allah onları kendi gölgesinden başka gölgenin olmadığı günde gölgesinde gölgelendirir; onlar: Adil bir imam , Allah'a ibadette yetişen bir genç, kalbi mescide, oradan çıktıktan sonra dönünceye kadar bağlı olan adam, Allah için sevişip bir araya gelen ve yine O'nun için ayrılan iki adam, Allah için sadaka verip sağ elinin verdiğini bilemeyeceği kadar gizleyen adam, yalnız iken ağlayıp da gözleri yaş akıtan adam, mevki ve güzellik sahibi bir kadın da'vet ettiği halde: Ben, alemlerin Rabbı olan Allah'dan korkarım, diyen adamdır."

Tarihu ibni Kesir, c. X, s. U8.

"Kalbim sık sık İlahi heybet ve azamet ile kaplanır.

Şehadet ederiz ki, Allah'tan başka bir ilah yoktur. O, tekdir ve bir ortağı yoktur. Yine şehadet ederiz ki, Muhammed , O'nun kulu ve Rasulü'dür. Allah O'na ve aline salatü selam etsin.

"Allah için seven, Allah için nefret eden, Allah için veren ve Allah için reddeden, imanını kemale erdirmiş olur."

(Nisa: 4/142)

"Eğer Allah sizi azdırıp yok etmek istese, ben size öğüt vermek istesem de öğüdüm size bir yarar sağlamaz.." (Hud: 11/34)

Herneyse, külliyatta yoksa, daha fazla irdelemeyeyim. Yıpratıcı olur.

Birincisi: Hased edilen kimsenin elindeki nimetten mutlak bir şekilde hoşnut olmamaktır. Bu, sevilmeyen, kötü kabul edilen kimsenin hasedidir. Varlıklı kimsenin elindekine içerlediği zaman bir acı ve eza duyarak kalbi hastalanır; o varlığın yok olmasıyla eline bir fayda geçmese de, kaybıyla sevinir. Fakat, bu kaybın bir faydası olur, çekemediği nimetin yok olmasıyla şahsın içindeki acı bir an için son bulur. Ancak, buna rağmen o acı kendisinden temelli yokolmaz, içinde devam eder; verilen bir ilaçla acısı dindirildiği halde hastalığı iyileşmeyen bir hasta gibidir; çünkü, Allah'ın bir ni'metinin bir kimsenin elinde olmasından dolayı rahatsız olan, hasta demektir. Bazan kaybolan bir nimet, hased edilen kimseye daha çok olarak geri döner; bazan da o nimetin benzeri, hased edilen kimsenin benzeri olan bir başkası için meydana gelir.

Şüphesiz bu hata ve sapıklıktır.

Lakin burada tevhid mes'elesinde kastedilen, her ne kadar yukarıda geçen diğer tevhid çeşidiyle birbirine bağlı ise de, Allah'a dini halis yapmak demek olan "Amel'e ait tevhid"dir.

Bunların gerisinden filozof mutasavvıflarla halk sufileri gelmekteydi. Tarikat sahipleri, halkı tarikatlarına sokmaya çalışıyorlardı. Sufi alimler, insanları şeyhle müridleri arasındaki tesir esnasına göre irşad etmeye uğraşıyorlardı. Bunlardan bazısı dinden uzaklaşacak kadar tuhaflıklar yapıyordu. Bunların peşinden şahısları kutsallaştırmak. şeyhlerin kerametine inanmak, sağken kayıtsız şartsız onlara uymak, öldükten sonra da kabirlerini ziyaretle ta'zimde bulunmak gibi işler geliyordu. Türbelerden medet umanlar çoğalmıştı.

Nitekim, insan kulaklarıyla işitmediği, gözleriyle görmediği, diliyle konuşmadığı zaman bu, kendisi için bir takım faydalara ulaşmasını engelleyen ve hatta onu zararlara uğratan elem verici bir hastalık olursa; iş dünyasından işitmediği, görmediği, kalbiyle hakkı ve batılı bilmediği, hayır ile şerri ayırdetmediği, doğrulukla sapıklığı farkedemediği zaman da, bu durum o insan için kalp hastalıklarının ve elemlerinin en şiddetlisini oluşturur. Yine, aşırı derecede ve kendisine zarar verebilecek şeyleri yemek konusundaki arzu ve ısrarı da elem verici bir hastalıkla sonuçlanır. Bu aşırı yeme zevkinden vazgeçinceye kadar o insanın ızdırabi dinmez. Öyle ki, yeyince de elem duyar, yemeyince de elem duyar. Yine, gerek şeklen, gerek başkanlık, gerekse mal gibi şeyden dolayı olsun aşk ve benzeri kendisine fayda vermeyen bir sevgiye tutulunca da böyledir. Şayet o sevdiği ve arzuladığı gerçekleşmediği durumda elemli ve sakim bir hastadır; sevdiği gerçekleşirse de gayet sakim ve elemli bir hastadır. Bu durum muhtaç olduğu yiyecek ve içiceğe nefret duyunca kederlenen, elem duyan bir hastanın hali gibidir. Bu durumun devamı hastanın eleminin artmasına sebep olur. Hatta Allah şifa vermezse onu Ölüme götürür.

İbni Teymiyye, tevkif edildikten sonra gizli olan kötü niyetler ortaya çıktı. Onun talebe ve dostları türlü işkencelere uğratıldı. Baş-kadı bunlardan bir topluluğun hapsedilmesini, başka bir topluluğun da ceza olarak hayvanlara bindirilip sokaklarda teşhir edilmesini emretti. Daha sonra İbni Teymiyye'nin bu talebe ve yalanlan serbest bırakıldı. Fakat, onun en aziz talebesi ve kendinden sonraki bayraktarı Şemsüddin İbni Kayyım el-Cevziyye hapishanede bırakıldı.

insanlar özellik itibariyle dört kısımdır: Birinci kısım: Kendilerinde sertlikle beraber sabır bulunan kimselerdir.

Nihayet Hicri, XII. yüzyılda Arabistan'ın Necid bölgesinde yaşamış olan Muhammed b. Abdilvahhab (115-1201 H./1703-1787 M.), ibni Teymiyye'nin akaid ve fıkha dair eserlerini ciddiyetle incelemiştir. Bu zat, İbni Teymiyye'nin görüşlerine büyük bir bağlılık, hatta katı bir taassub göstermiş ve bunları yaymaya çalışmıştır. Çevresinde kendisini dinleyen ve görüşlerini benimseyip ona yardımcı olan birçok kimseler meydana gelmiş ve sonunda bunlaf küçük bir devlet bile kurmuşlardır.

"... Artık kendinizi temize çıkarmaya kalkışmayın. (Necm: 53/32)

Bunun gibi misaller daha çoktur.

"Şanıma andolsun ki, cin ve insandan bir çoğunu cehennem için yarattık; kalpleri vardır, onunla görmezler; kulakları vardır, onunla doğruyu işitmezler. İşte bunlar hayvanlar gibidir, belki daha da sapık ve şaşkındırlar. (A'raf: 7/179)

Şüphesiz, hırs, Allah'a taat ve ibadet gibi kula faydalı olan şeylere karşı olur. Çünkü, kul için faydalı oln, Allah'a itaattir, onun için ondan daha faydalı şey yoktur. Taate karşı yardım istenen şey de taattir, isterse mubah cinsinden olsun.

"Ey iman edenler! Allah'tan korkup, sakının; O'nun peygamberine inanın ki size rahmetinden iki pay versin; size, aydınlığında yürüyeceğiniz bir nur sağlasın ve sizi bağışlasın. Allah, çok bağışlayan ve çok merhamet edendir"

İhlas'a gelince; O, İslam'ın hakikatidir. Çünkü "İslam" başkasına değil sadece Allah'a teslim olmak, bağlanmaktır. Nitekim Allah Teala bu manada şöyle buyurur:

Allah Teala sabır ve şükür kelimelerini bu şekilde yan-yana olarak, Kitab-ı kerim'inin dört yerinde zikretmiştir.

"Ailene ne bıraktın?" Buyurdu. Ben de:

Bunların görüşlerinin aslı müşriklerden, Berahime fırkasının Sabie taifesinden, Felsefecilerden ve Ehl-i Kitab'm, Rabbın sübuti sıfatı asla yoktur, diyen bid'atçılar-dan alınmadır.

Bununla «Cebel-i Rasravan kastedilmektedir. Çeviren.

Bununla birlikte Vahhabiler, İbni Teymiyye'nin kabir ziyaretiyle ilgili vesair görüşlerine taassup derecesinde bağlı olan. gizli bir kuvvet halinde Arabistan içlerinde varlıklarını korumuşlar; fakat genel olarak Necid bölgesinden dışarı çıkmamışlardır. Birinci Cihan Savaşında Arabistan Osmanlıların elinden çıkınca, daha doğrusu Osmanlı İmparatorluğu çökünce Kral Abdulaziz AI-i Saud, Mekke ve Medine'ye hakim olan Haşimi ailesini mağlup etmiş ve Hicaz dahil, Arabistan yarımadasının çoğunu ele geçirerek, Suudi Arabistan Krallığını kurmuştur.

"Ben cinleri ve insanları ancak Bana ibadet etsinler diye yarattım" (Zariyat: 51/56)

2? Kitabu>Şarimia-Meslul ala ŞatimVr-RasuI (Haydarabad, 1322 H.)

"Yavrum, rüyanı kardeşlerine anlatma sonra sana bir tuzak kurarlar. Çünkü şeytan, insana apaçık bir düşmandır! (Yusuf: 12/5)

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 3-16.

"Onlara Allah ve Rasulü'nü bıraktım" dedi. Bunun üzerine ben:

En seçkin talebesi İbni Kayyim el-Cevziyye (691-751 Hi'dir. Babası Şam'da bulunan el-Cevziyye Medresesinin kayyimi idi. Bu sebepten O, bu isimle meşhur olmuştur. Sadece «İbnul-Kayyim diye de anılır. Adı Şemşüddin Ebu Abdillah Muhammed b. Ebi Bekr'dir. İbni Kayyim el-Cevziyye'nin pek çok değerli eserleri vardır. İ'lamu'I-Muvakkıin (2 cilt, Delhi 1314 H.) El-Kelim tü't-Tayyib, Medaricu's-Salikin (3 cilt, Kahire 1333 H), Zadu'I-Maad (Kahire, 1324 H.) Et-Turuku'1-Hikmiyye Fi's-SiyasetTş-Şer'iyye (Kahire, 1317 H.), Miftahu's-Saade (Kahire, 1323 H.), İgasetu'l-Lehfan (Kahire, 1318 H.), fctimau'1-Cü-yuşi'lrislamiyye Fi'r-Reddi aIa'I-Muattıle Ve'1-Cehmiyye adlı eserleri herkesçe bilinmektedir.

«İbni Teymiyye ak benizli, kara sakallı ve siyah saçlı idi. Saçları kulaklarının yumuşağına kadar inerdi. Sanki gözleri konuşan birer dildi. Geniş omuzlu ve dolgun vücutluydu. Gür ve net sesli, dili fasih ve okuyuşu hızlıydı. Daima hiddetli olup hilmi hiddetini

Dini kaza ile ilgili ayetlerden misaller:

Dostluk, kalabalığı ve başkasının bulunmasını kabul etmez. Çünkü, o, sevgilinin başkasının onda kalabahklığı olmayacak bir sevgiyle zatma sevgili olmasını ister. Bu ise ancak, Allah'a yaraşan bir sevgidir ve zatının hak ettiği sevgiye başkasının ortak kılınmasından hoşlanmaz. Zira o, sevgi sahibi zatına ait sevgilidir. Her başkasını seven-gerçek sevgili olursa- muhakkak O'nun için sever; başkası için sevenin sevgisi geçersizdir.

"Allahümme entesselamu ve minkesselamu tebarekte ya ze'1-celali ve'1-ikram"

(Al-İİmran: 3/120)

"Allah size sıkıntı vermek istemez, ama sizi tertemiz yapmak ve şükredesiniz diye üzerinize ni'metini tamamlamak ister.." (Maide: 5/6)

İbni Teymiyye, Ulu Camide halka takrir etmiş olduuğ ders halkalarıyla yetinmeyip derslerini iki kısma ayırmıştır:

"O, bir şeyi dileyince, O'nun emri sadece "ol!" demesidir, o şey hemen oluverir" (Yasin: 36/82)

İbni Teymiyye'nin sabrı, sabr-ı cemil idi. Bu sayede O, mücadele gücünü yitirmez ve asla sızlanmazdı. Tahammülüne gelince; bütün istidat ve kabiliyetlerini sonuna kadar korumuş olması, onun bu sıfatının ne derecede kuvvetli olduğunu gösterir. O, iki yıl kadar bir zaman insanlardan tecrit edildiği halde, zaaf ve gevşeklik göstermemiş, bıkkınlık getirmemiş, aksine, sonuna dek çalışmak gerektiğine inanmıştır.

Ailah'a teslim olmayan kimse, büyüklenmiş demektir. Allah'a ve başkasına teslim olup bağlanan ise, O'na

Yüce sözüne gelince, ayetten de anlaşıldığı gibi Allah bir nefsi isterse temiz kılarsa ve onun temizliğini de haber verir, manası kasdedilmektedir. Tıpkı tezkiyede bulunan kimsenin, şahidleri temize çıkarıp, adil olduklarını bildirdiği gibi.

"Kadınlar arasında ne kadar adil davranmak isteseniz de elbette güç yetiremezsiniz." (Nisa: 4/129)

Üçüncü kısımda olanlar: İlahi haller haklarında mubah menzilesinde olanlardır.

İbni Teymiyye'nin ilim ve şahsiyetini takdir etmişlerdir. Bu üçüncü sınıfa dahil olan bilginlerden tarihçi Zehebi şöyle der:

3? Dört mezheb ye Ehl-i Sünnetin dışına çıkmaksızın yapmış olduğu seçme 'Ier.

?Beka-i nar? görüşü

3) ibni hazmın rivayet ettiği icmlar adlı kitaba zaten ibni teymiyye reddiye yazmıştır... ibni hazm kendi devrinde muhalefet duymadığı şeyleri icmalar adıyla yayımlamıştır lakin kendisinden sonra nice müctehidler gelmiş ve bu mevzulara muhalif olmuşlardır...

712 H. yılı Şevval ayında Sultan Nasıruddin Moğollarla karşılaşmak üzere büyük bir ordu hazırlamıştı. Çünkü Moğollar, müslü-manian rahatsız ediyorlar ve yeryüzünde fesat çıkarıyorlardı. Sultan Nasıruddin bu cihad sırasında İbni Teymiyye'yi yanından ayırmak istemedi. İbni Teymiyye cihad'dan yılacak bir insan değildi. Kılıcını kuşanmış olarak Şam'a geldi. Bu sefer O, elli yaşını geçmiş ve oldukça ihtiyarlamıştı. Daha önce kılıcına sarılıp savaş meydanına atıldığı zaman genç olup kırkma değmemişti.

Bundan dolayı, sema , büyük sevgilerden ve üstün zevklerdendir; hiç bir kitabın ihtiva edemiyeceği, hiçbir konuşmanın kapsayamayacağı yüce ma'rifet ve hallerin artışıdır. Nitekim, Kur'an-ı düşünmede ve anlamada da ifade edilemeyecek kadar ilim ve iman artışı meydana gelir.

Ben de ona kötülük istemiyorum... Ne var ki, Sübhanehu ve Teala ölümü de takdir etmiş ve onun ölmesini murad etmektedir... İşte, bundan dolayı bu durumu tereddüd olarak İsimlendirmiş, sonra da: O ölüm mutlaka meydana gelecektir, diye bildirmiştir.

"Herkes ne için yaratılmışsa ona muvaffak kılınır"

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/561-563.

1- Tevhid ilmi olan dünya hayatı ilmidir.

"Küfre sapanlardan amelleri, alabildiğine düz bir çöldeki serab gibidir; susayan kimse onu su sanır, sonunda ona gelince bir şey bulamaz; orada Allah'ı bulur: O da onun hesabını noksansız görür. Allah hesabı çarçabuk görendir. Veya , engin denizdeki karanlıklara benzer; üstüste dalgalar ve onun üstünde birbiri üstüne karanlık bulutlar çökmüş vaziyettedir; elini çıkardığında neredeyse, onu bile göremez. Allah kime nur vermemişse, onun için nur yoktur. (Nur: 24/40-41)

"Ne vakit ki, onlar meyledip saptılar, Allah da onların kalplerini eğik haie getirdi. Allah, hakkın sınırlarını çiğneyip bozan topluluğu doğru yola çıkarmaz" (Saf: 61/5)

Şam'da fıkıh ve hadisle birlikte akaid üzerinde de çalışılıyordu. Burada hakim olan mezheb, Ebu'l-Hasan el-Eş'ari'nin mezhebi idi. Bu mezheb, Sünnete en uygun bir mezheb olarak revaç buluyordu. Salahuddin Eyyubi de bu mezhebe göre yetiştirilmişti. el-Makrizi «el-Hıtat ında şöyle der.

4- Uydurma konuşmayı içine alan dini hastalık ilmidir.

Yine, Allah, kemal sıfatlarıyla kendi sevgisi üzere yarattığı her kalbin sevgisine, tam bir şekilde layık ve müstehaktır. Başkası hakkında olan her sevgi, Allah Sübhanehu'dandır. O, gerçek ve tam bir şekilde sevilmeye müstehaktır. Kulun, Rabbı için sevgisini kabul etmemek, hakikatte O'nun ibadet edilen bir ilah olmasını kabul etmemektedir. Yine, Allah'ın kulu için olan sevgisini red, Onun dileme sıfatının reddini gerektirir ki, o da Allah'ın halik bir Rab olmasını reddetme sonucunu doğurur. Bunun inkarı da, O'nun alemlerin Rabbı ve ilahı olmasının inkarını icabettirir. Bu ise, evvelce anlatılan Muattıla fırkası ile inkarcılar zümresinin sözleridir.

Birincisi: Kulun, Allah sübhanehuyu hamde gerekli görmesi, O'nu zatına müstahak bilmesidir. Çünkü O, her şeyi güzel yaratmış ve'sağlam yapmıştır. O, her şeyi bilen dir. Her şeyi yerli yerince yapan dir. Her şeyden haberdar olan dır, her varlığa acıyan (Rahimdir.

Bundan sonra, aynı surede şöyle buyurmuştur:

"De ki: Ey nefislerine karşı haksızlık edip, ölçüyü aşan kıllarım! Allah'ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Çünkü Allah muhakkak bütün günahları bağışlar ve muhakkak O, bağışlayan, çok merhamet edendir"

(Yasin: 36/22-24)

"Gıbta ancak iki özellik sahibine olur: Bunlar da, kendisine hikmet verilip de onunla amel edip öğreten kimse ile, Allah tarafından kendisine mal verilip de onu Hak yolunda harcamaya nail kılınan kimsedir"

Bu hadis, Buhari ve Müslim'in "Sahih"lerinde mevcuttur.

Dini irade hakkındaki ayetlerden misaller:

Fikri durumu daha iyi anlamamız için iki hususu incelememiz gerekir:

Yüce sözünü işitince: Allah'ı isteyen nerede? derler. "Şüphesiz ki Allah, kendilerine cennet verilmek üzere müzminlerden canlarını ve mallarını satın almıştır" (Tevbe: 9/111)

"Benim zikir ehlim, Benim ibadatü taatimde benimle birlikte oturanlardır; Benim şükür ehlim, Beni evlerinde ziyaret edenlerdir; Benim taat ehlim, Benim ikram ve izzetime nail olanlardır; Benim ma'siyet ehlim, rahmetimden ümit kestirmediklerimdir; şayet Bana tevbe ederlerse, onların seven dostu olurum. -Çünkü Allah, tevbe edenleri sever-Eğer tevbe etmezlerse onların tabibleri olurum, kendilerini ayıplardan temizleyinceye kadar musibetlere düçür eder i m."

Bu sevgiyle yetinen avam tabakası (ihsanından dolayı sevmesini gerektirecek şeyi Allah tarafından bilemez. Bu husus, şu söylenen gibidir:

"And olsun ki, Biz peygamberimizi açık belgelerle gönderdik ve insanlar adaletle iş görsünler diye onlarla beraber Kitab'ı ve Mizan'ı indirdik. Demiri de indirdik; onda şiddet ve sertlik ile, insanlar için faydalar vardır. Bu da Allah'ın kimin O'na ve Peygamberine gıyabında yardım ettiğini bilip tesbit etmesi içindir. Şüphesiz ki Allah çok güçlüdür; çok üstündür" (Hadid: 57/25)

O ise şöyle dedi: Sadece gördüğün; ancak ben hiçbir müslümana, kendisine Allah'ın ihsan ettiğine karşı içimden bir haset ve hıyanet de duymam.

Allah Teala onları sadece çobanın bağırıp çağırmasından anlayan davarlara benzetmektedir, ki başka bir ayet-i kerime'de de şöyle buyurmuştur:

Aynen bunun gibi hased de, normal sonucu zulme ulaşan bir duygudur.

Bu konu ile ilgili olarak Allah Teala şöyle buyurmuştur:

Böylece Şam, İbni Teymiyye devrinde alimlerin yuvası olmuştu. Onun ailesi de bu mübarek yuvaya sığınmıştı. Burada hadis medreseleri Üe Şafii, Hanbeli ve diğer mezheplerin fıkıhlarının okutulduğu medreseler vardı. Bu medreselerde izzuddin b. Abdisselam, Muhyiddin en-Nevevi ve ibni Dakik gibi bilginler fıkıh ve hadis okutuyorlar, İslam mezhepleri arasında fıkhı mukayeseler yapıyorlardı. en-Nevevi'nin «Kitabu'l-Mecmu u ile Hanbeli fakihi Muvaf-fakuddin Abdullah Ahmed b. Kudame'nin «Kitabu'l-Muğni sinde

"Yoksa o kötülükleri işleyip duranları; iman edip salih amellerde bulunanlar gibi mi yapacağız, hayatlarını, ölümlerini bir mi tutacağımızı sanıyorlar? Ne kötü hüküm veriyorlar!" (Casiye: 45/21)

Bir şey hakkında şüphe, orada meydana gelen bir bilgi zayıflığı ve tereddüddür ki, bu hal bilgi ve tam kanaat gelinceye kadar kalbe elem verir. Nitekim, gerçeği açıklayan cevabından dolayı bir alim için: Beni, verdiği cevabla şifaya kavuşturdu denir.

Bu durum sevilen hoşlanılan ve emredilen ile kızılan, hoşlanılmayan ve yasaklanana dair bir ittifak ve birleşmedir. Ba-zan, iki zatın birleşmesi olmadığı halde vasıf ve nevi ile ilgili bir birleşmedir, denir. Çünkü, iki zatın birleşmesi imkansızdır. Böyle bir şeyi söyleyen, kafirdir. Bu ise, hıristiyanlar, rafıza'nın galiye fırkası ile celaciyye gibi inzivayı meslek edinmişler ve benzerlerinin kapıldıkları sapık bir inançtır, ki aslı: Bir şeyde aynıyla "Kayıtlı birleşme"dir.

Hac suresi, 60.

Yine, Ashab-ı Kiram arasında Ebu Ubeyde b. Cerrah gibileri geçen hallerin tümünden uzaktılar; her ne kadar mubah ise de, kendisinde rekabet ve gıbta hali bulunandan derece itibariyle daha üstündüler. Bu sebepledir ki, Ebu Ubeyde Rasulullah tarafından "Bu ümmetin emini" medhiyyesine nail olmuştur. Zira, güvenilen kimsede emanet edilen şeye karşı içten bir zorlama olmadığı zaman emanete, içten zorlanması olduğu hususunda endişe edilenden daha fazla layık olur. Bundan dolayı hadım kimseler kadınlara ve çocuklara karşı koruyucu olarak bırakılırlar; küçük vilayete, büyük vilayete karşı bir hırsı olmadığı bilinen kimse emin olarak görevlendirilir; mala, ondan birşey alacağına dair bir niyyeti olmadığı bilinen kimse emanetçi bırakılır. İçinde bir hainlik bulunan kimseye bir şey teslim edildiğinde bu, koyunun kurt'a teslim edilmesine benzer ki, onun içinde emanet edilen koyuna karşı bir istek bulunduğundan onu sağlam olarak teslim edemez.

"Ne kadar hurma ağacı kestiniz veya kökleri üzerine ne kadar ayakta bıraktımzsa, Allah'ın izniyle gerçekleşmiştir ve Allah'ın ilahi sınırı aşan sapıkları rüsvay etmesi içindir" (Haşr: 59/5)

Bununla beraber Allah sübhanehu, yaratma işini ana ve babasız olarak yapmaya da kadirdir. Nitekim, Adem'i sadece topraktan yaratmıştır. Havva validemizi, onun kısa kaburga kemiğinden yaratmıştır. İsa'yı da sadece bir anadan yaratmıştır. Lakin Allah azze ve cellenin bu şekildeki yaratması, adet dışı bir takım sebeblerle cereyan etmiştir.

İbni Hazm de bu görüştedir. Çeviren.

«Hayır-dedi, «Belki o gün siz çok olacaksınız, fakat selin getirdiği çöplerden farkınız olmayacak.. Sizin düşman üzerindeki heybetiniz, onların kalblerinden sökülüp çıkarılacak ve sizin kalblerinize 'vehen zaaf atılacaktır.

"Peygamber'e indirileni işitince, Hakka olan aşinalıklarından dolayı gözlerinde yaş dolup boşaldığını görürsün..." (Maide: 5/83)

"Euzu bikelimatillahittammati'lleti la yücavizühünne berrun vela facirun: Allah'ın ne iyi ne de günahkarın tesir edemeyeceği tam kelimelerine sığınırım"

denilen, haşhaşı nefsi arzuları için vasıta olarak kullanan, sürekli akınları sırasında Moğollara yataklık eden, savaş zamanında müslümanlar aleyhine casusluk yapan ve sulh zamanı da çeşitli fitnelere sebep olan bir zümre vardı. İbni Teymiyye, bunların sulh zamanlarındaki hareketlerini şöyle, anlatır:

"Ensar'i sevmek, imanın alametidir! Ensar'dan nefret etmek ise, münafıklık belirtisidir"

"O korkup sakınanları daha iyi bilir" (Necm: 53/32)

5)kibirli dediğiniz ibni teymiyyenin zühd ve takva risalelerini keşke okusanız en zahid en arif bildiğiniz kimslerde bu tekvayı görmüşmüsünüzdür acaba?

Şam'a Dönüşü

Buhari ve Müslim'in "Sahih" lerinde geçen bir hadisde de peygamberimiz şöyle buyurur:

"Rabbı huzurunda sesini yükseltiyor, dediğimde, Cibril:

2- Sevdiği kimseyi Allah için severse,

Sahabilerden ibni Abbas, İbni Mes'ud ve Abdurrahman b. Avfta bu görüşte olduğu Hz. Ali'den nakledilmiştir. (Bak. M. Muhyfddin Abdalhamid, el-Abval es-Şahsiyyet, Kahire 1958, s. 271, 372). Çeviren.

Bunlar demişlerdir ki: Aşk ne Halik hakkında ne de mahluk hakkında güzel görülmeyecek mutlak olarak kötü bir

Kalp hastalıklarından Haseci, bazılarının tanımladığı gibi, varlıklı kimselerin güzel hallerini bilme sebebine dayanan bir eziyettir ki, erdemli kimsenin hasedci olması mümkün olmaz. Çünkü erdemli kimse, bulunduğu güzel duruma göre hareket eder. Bazı kimselere göre de hased, hased edilen kimsenin elindeki ni'metin benzeri hased edene istenmese de- yok olmasını temenni etmektedir. Gıbta ise böyle değildir, o, bir nimetin, gıbta edilenden yok olmasını istememekle beraber benzerini temenni etmektir.

2? Fıkhın kaide ve prensiplerini anlatan kitapları: Bu konuda, Kaide fi'I-İctihad Ve't-Taklid, Kaidetu'l-Cihad, Kaidetu'l-Kıyas, Kavaid fi Ahkami'l-Kenais ve Kavaid fi'1-Vakf Ve'1-Vasaya gibi pek çok eserleri vardır.

Yahu arkadaşım iyisin hoşsunda, tüm kitabı buraya kopyalamışsın.. Konuyu ilgilendiren kısımları alıntılasan olmaz mıydı? Ben senin İbn-i Teymiyye'nin alakalı-alakasız yazılarını okumak zorundamıyım?

"Cennet ehli, nefese ilham olundukları gibi teşbihe de ilham olunurlar "

Bu anlatılanın hakikati 'La ilahe illallah'dır. Bütün peygamberler bununla, bunu gerçekleştirmek için gönderilmişlerdir. Bu konuda Allah Teala şöyle buyurur:

"De ki: Ben her halde dini Allah'a halis kılarak O'na ibadetle enırolundum. Ve Hakka teslim olan müslüman-larm ilki olmamla da emrolundum" (Zümer: 39/11-12)

2- Sevdiği kimseyi Allah için severse.

"Münafıklar Allah'a karşı düzenbazlıkta bulunmak isterler; Allah onların düzen ve oyununu boşa çıkarıp başlarına geçirir. Onlar namaza kalkınca üşenerek kalkarlar, insanlara gösteriş yaparlar; Allah'ı pek az anarlar"

Allah Teala şöyle buyurur:

Allah Peygamberleri bu gayeyle göndermiş, Kitapları da bu gayeyle inzal buyurmuştur.

Kalbin hastalığı da böyle itidalden çıkan sevgi ve nefretten meydana gelir. Ve Allah o hastalık hakkında şu hükmü vermektedir.

Rasulullah yine şöyle buyurmuştur:

Yo! bulmaya güç yetirebilenin Beyt'i haccetmesi, Allah'ın insanlar üzerinde bir hak ve vacibesidir" (AI-i İmran: 3/97)

17? Mu'tekadatu Ehli'd-Dalal,

"Onun kadarını bıraktım" cevabını verdim. Ebu Bekir ise, bu arada, bütün malını getirdi. Rasulullah ona da: "Ailene ne bıraktın?" Buyurduğunda, Ebu Bekir cevaben:

Mü'minun Suresi, 53.

10- Ya da, Erhammürrahimin olan Allah'ın merhamet edip bağışlamasıyla.

Bu hususta şöyle buyurmuştur:

"Hayır, Allah Seni mağfiret buyursun ey Ebu Bekir"dediler,

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/510-511.

Ben derim ki: Şu amellerin hepsi, din büyüklerinin imamların ittifakıyla, dinin asıllarıyla emredilmiş bütün insanlara vacipdir. İnsanlar ise bu amellerde-beden-le ilgili amellerde de olduğu gibi- "Üç derece" halinde bulunmaktadırlar:

Yine bir başka eserinde İmam el-Eş?ari?nin Makalatu?l-İslamiyyin?inden, herhangi bir itiraz getirmeksizin şöyle bir nakil yapar:

Bu bakımdan, hayat sahibi bir kalpde çirkinliğin eseri görüldüğü gibi onu çirkin şeyi işlemekten menedecek irade de mevcuttur. Fakat, ölü ve sert bir bir kalpde, bu çirkinliklerden menedecek bir iman ve haya bulunmaz. Kalp ha-yat sahibi iken, insan ruhu bedeninden ayrılmak suretiyle ölmesi, onun hayatının bizzat gitmesi, yok olması manasıyla Ölmesi demek değildir.

"Bunlardan öncekiler de tıpkı bunların dedikleri gibi demişlerdi. Kalpleri ne kadar birbirine benzemiş!"

ikincisi: Allah'dan korkmasıdır. Çünkü aşk'a zıd olan korku onu engelleyip çevirir. Bir şeyi aşk'la ya da aşk'sız seven kimse ise, ondan daha sevgili bir şeyin sevgisi ile-O'nu zorladığı zaman- o sevgiden çevrilir; o sevgiyi terketmek-ten daha kötü bir zararın meydana gelmesi korkusuyla o sevgiden döner. Allah bir kula her şeyden daha sevgili, nazarında korkmaya en layık biri olduğu zaman kendisinde ne aşk ve ne de bununla ilgili bir gaflet ya da bazı vacibleri terk ve bazı haramları işlemek- bu sevgi ve korkunun zayıflaması halinin dışında duygusu olmaz.

Bunun içindir ki ibni Teymiyye, Sultan Nasıruddin'e karşı olan tutumunda, izzüddin b. Abdisselam ve Muhyiddin en-Nevevi'nin tutumlarını örnek edinmiştir. İbni Teymiyye ile mücahit bilginlerin silsilesi devam etmiştir. Üstelik İbni Teymiyye kılıç kuşanıp cephede savaşmakla, dini görüşlerinden ötürü çeşitli felaketlere uğramakla adı gecen iki bilginden ayrılmaktadır. Nihayet O, hapishanede çeşitli sıkıntı ve ıztırap içerisinde ruhunu teslim etmiştir. Allah ondan razı olsun, ruhunu sadetsin, ilim ve İslam'a hizmetinden ötürü mükafatını artırsın!

"Şüphesiz ki, şeytanın, iman edip, Rab'lerine güvenerek dayananlar üzerinde sultası yoktur. Onun sultası ancak, onu kendine dost ve yar edinenler ve bir de Allah'a ortak koşanlar üzerindedir" (Nahl: 16/99-100)

"O, bir şeyi dileyince, O'nun emri sadece "ol! demesidir" (Yasin: 36/82)

Burada kastedilen "Kalp hastahğı"dır. Bunun aslı, nefsin kendisine zarar verecek şeye sevgi duymasıdır. Bu aynen, kendisine zarar verecek şeyi arzulayıp da yedirilmeyin-ce sızlanan, yedirilince de hastalığı şiddetlenip artan bir bedeni hastalığı bulunan kişinin haline benzer.

"Tevbeden sonraki Davud, tevbeden öncekinden daha hayırlı oldu. Kendisine tevbe ile hükmolunan kimse, Said b. Cübeyr'in şu söylediği gibi olur:

Yazılı itikad gelmeden önce de bir şeyler söylemiş çok fena kızmıştım. Tabii yıllar geçti, şu kadarım hatırlıyorum. Grupların bana yalan attıklarım, hükümdara jurnal ettiklerini biliyorum. Bir şeyler söylemiş. kendimi şöyle savunmuştum. Mesela dedim ki: İhtiyaç vaktinde İslam'a benden başka kim sahip çıkıyor. Delilleri kim açıklıyor, kim izah ediyor, İslam düşmanlarıyla kim mücadele ediyor, İslam'ı sahihine kim doğrultuyor, herkes bu işe yanaşmazken bunu kim yapıyor;, hani delilini ortaya koyan, savunan? Kimse yokken ben delilini ortaya koydum, ben İslam için mücadele ettim. Ona, insanları beri çekmeye çalıştım. Şimdi bu adamlar bana dil uzattıktan sonra başkasına nasıl uzatmazlar? Şimdi bir yahudi bile hükümdardan adalet ve insaf istese insaf etmesi gerekir. Yani ben hakkımdan feragat edebilir, etmeyebilirim de, ondan insaf da isteyebilir, yalan söyleyen bu adamların getirilip yalan söylediklerini anlayıp beni tasdik etmelerini de talep edebilirim. Doğrusu bu şekilden çok şeyler söylemiştim: Fakat yıllar geçti. Bu sözlerim üzerine emir, divan katibi Muhyiddin'e bunları yazmasını işafetetti.

"Yoksa! Allah'tn, insanlara cömertçe sunduğu ni'met ve ihsanına karşı hased mi ediyorlar? Oysa biz İbrahim soyuna da Kitap ve hikmet vermiş ve onlara büyük bir mülk bağışlamıştık. Bu sebeble onlardan kimi iman etti, kimi de yüz çevirdi; öylesine de çılgın alevli cehennem yetti (Nisa: 4/54-55)

ibni Teymiyye, bu imtihana da sabır ve celadetle katlanmıştır. Zira O, bunun büyük cihad olduğuna inanıyor ve bu konuda şöyle diyordu: «Biz vallahi, Allah yolunda büyük cihad içindeyiz. Hatta bizim bu cihadımız, Gazan 'la, cebeliyye, cehmiyye, ittihadiyye ve emsaliyle yaptığımız cihadın aynıdır. Bu, Allah'ın bize ve insanlara vermiş olduğu en büyük nimettir. «Fakat insanların çoğu bunu bilmezler

Bütün Peygamberler da'vetini, insanlığa olan çağrılarını bu esasla açmış ve başlatmışlardır. Nuh da aynı şeyi söylemişti:

"El hamdü lillahillezi redde aleyye ruhi ve afani fi cesedi ve ezine li bizikrihi ve faddalani ala kesirin mimmen halleka tafdilen: Ruhumu bana tekrar veren, cesedimi sıhhate kavuşturan, kendisini anmayı bana müsaade eden ve beni yarıttıklarının bir çoğuna üstün kılan Allah'a hamdoisun"

BURADA BAZI KİMSELERİN İBNİ TEYMİYYE GİBİ BÜYÜK BİR İSLAM ALİMİ HAKKINDA İLERİ GERİ, BİLİP BİLMEDEN, TANIMADAN ETMEDEN KONUŞTUKLARINI-YAZDIKLARINI GÖRDÜM VE BUNDAN SON DERECE MÜTEESİR OLDUM!!!

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/542.

Tam bir sevgiyle seven kimseye kötüleyenin kötülemesi ve kınayanın kınaması asla tesir etmez; bilakis, çoğu şairin bu konuda dediği gibi, onun sevgiliye olan bağlılık ve alakasını arttırır O tam seven kimseler, övülen ve kınanan kimselerdir; düşmanlarıyla cihad etmelerinden dolayı Allah'ın kendilerini sevmesi ve razı olmasına karşı kınayanlardan korkmazlar, çünkü bu hususta kınama çok olur. Ancak, Allah'ın hoşlanmadığı bir şeyi işlemeye ve sevdiği bir şeyi terketmeye karşı kınama ise, gerçek bir kınamadır. Böyle bur kınamaya sabretmek güzel değildir; bilakis hakka yönelmek, batılda devam edip gitmekten daha hayırlıdır. Bundan dolayı Allah ve Rasulü'nün sevdiği şeyleri işleyerek bu hususta kınayanın kınamasından korkmayan "Mela-miyye" ile, Allah ve Rasulü'nün kızdığı şeyleri işleyerek bu hususta kınamaya sabreden "Melamiyye" arasında açık bir farklılık meydana gelir.

Kalplerinde hastalık bulunan kimselerin kalpleri, kafir ve münafıkların kalpleri gibi ölmemekle beraber, mü'minlerin kalpleri gibi diri ve sağlam da değildir. Bil'akis, orada şüphe ve nefsani arzu bulunur. Yine,

Onun için hadis-i şerifde şöyle gelmiştir:

Bir ara ona adamın biri:

"Kendilerine ilim geldikten sonra sırf aralarındaki ihtiras yüzünden aralarında ayrılığa düştüler. (Al-i İmram 3/19)

"Sen hiçbir şeyde kat'iyyen geçemem, dedim?"

"Gerçekten İbrahim'de ve O'nunla beraber olanlarda sizin için güzel bir örnek vardır. Hani onlar, kendi mi-letlerine: Şüphesiz ki, sizlerden ve Allah'tan başka taptıklarınızdan uzağız, sizi tanımıyoruz. Siz, Bir olan Allah'a ibadet edinceye kadar aramızda düşmanlık ve öfke sürekli olarak belirmiştir demişlerdi..."(Mümtahine: 60/4)

Yine Buhari ve Müslim'deki bir hadisde Rasulullah , Abdullah b. Semure'ye şöyle öğüdde bulunmuştur:

Bunun Allah için, şunun kul için olması, başlangıçta sevgi ve hoşnutlukla ilgili olması itibariyledir. Zira kul, başta sever ve gördüğünü ona uygun olarak arzu eder. Allah Teala ise, rızasındaki gaye ve maksadı sever ve hoşnut olur, bunlara tabi olarak da vesileyi sever. Yoksa, bütün emredilen şeylerin faydası kula aittir, hepsini Allah sever ve hoşnut olur.

"Ey iman edenler! Yapamıyacağımz şeyi neden söylüyorsunuz? Yapamıyacağımz şeyi söylemeniz Allah katında büyük bir gazab sayılır. Allah kendi yolunda birbirlerine kurşunla kenetlenmiş bir yapı gibi saf halinde savaşanları elbette sever" (Saf: 61/2-4)

"Duaya ihtiyaç yoktur. Çünkü istenen şey mukadder ise, dua edip de dilemeğe ihtiyaç yoktur. Mukadder değilse, duanın faydası da olmaz" diyenlerin sözlerine benzemektedir ki, bunlar dinen ve aklen en sakat sözlerdendir.

"And olsun ki, kadın niyetini bozup onu kastetmişti, eğer Rab hin'den bir burhan görmemiş olsaydı o da kadına niyetlenmişti" (Yusuf: 12/24)

Bu üç meseleyi açıklamak istiyoruz.

Yoksa siz kendinizden önce gelenlerin benzer durumu başınıza gelmeden cennete gireceğinizi mi sandınız? Onlara öyle ezici, üzücü sıkıntı ve zorluklar gelip dokundu da sarsıldıkça sarsıldılar!" (Bakara: 2/214)

İmam Ahmed'in "Müsned"inde, Ebu Musa el-Eşlari'nin rivayetinde de Rasulullah şöyle buyurur:

ibni Teynıiyye ölünce devam edegelen hareketler de sona erdi Şam halkı o büyük alimlerinin? hatta bütün müslümanlann büyük alimlerinin? cenazesine layıkı veçhile alaka gösterdi. Muhteşem bir cemaat, onu ebedi istirahatgahına tevdi etti. Halbuki Allah, bu büyük ve hür bilgin'e, öldüğü zaman kendisine hayır dua edecek bir evlat takdir etmemişti.

İbni Teymiyye'nin Mihneti Ve Görüşleri

"Allah, sözün en güzelini indirdi; birbirine benzer uyumlu ahenkli ikişer ikişer bir Kitap. Rabbından saygı ile korkanların ondan derileri ürperir, sonra da hem derileri, hem kalpleri Allah'ın zikrine yumuşar..." (Zümer: 39/23)

şirk koşmuş demektir. Büyüklenme ile şirkin herbiri İslam'a zıd şeylerdir, İslam da yine kibr İle şirkten herbirine zıd bir mefhumdur.

"Artık O'na ibadet et ve O'na güvenip dayan" (Hud: 11/123)

Fakat üzüntü, kalp zayıflığına, Allah ve Rasulü'nün emirlerini yerine getirmeye engel olursa, bir başka bakımdan iyi olsa da, kötü görülür.

Buhari ve Müslim'in Sahihlerinde Amir, Nu'man b. Beşif'i şöyle hitab edip konuşurken işittim der:

Allah Teala başka bir ayet-i kerime'de yine şöyle buyurur:

3)muhyiddin gibi adamların kitaplarının her satırında tonla küfür dolu söz varken onları tevil dahi edemeyip içini allaha bırakıyoruz iyi biliyoruz derken ibni teymiyye gibi bir alimi kitaplarında olmayan ve kibir gibi ölçüye tartıya sığmayan tespiti mümkün olmayan tavsırlar ile sigaya çekiyorsunuz ne kadar acı bir durumdur...

"Size sizden öncekilerin şu hastalıkları sirayet etti: Hased ve kin. Kin tıraş edicidir; saç tıraş edicisi değil, din tıraş edicisidir."

Burada Rasulullah şunu açıklamıştır. İnsanlar, gerek iyilik, gerekse kötülük bakımından yaratıldıkları akıbetlere, oraya götürecek amellerle kolaylaştırılırlar . Diğer yaratıklar da böyledir. Allah sübhane-hu, insan yavrusunu rahimlerde, ana babanın nikahda birleşmeleriyle ve rahimde iki suyun bir araya gelmesiyle, cereyan eden takdire göre yaratır. Şayet bir insan: Ben tevekkül ediyorum, zevcemle birleşmem; zira, benim için bir çocuk takdir olunmuş ise var olur, takdir olunmamış ise var olmaz, böyle olunca cinsi temasa ihtiyaç yok, demiş olsa, o, ahmaktır. Ancak, cinsi temasda bulunup da erlik suyunu azilde bulunan böyle değildir. Çünkü erlik suyunu azil , Allah isterse, çocuğun rahimde varlık kazanmasına mani olmaz. Çünkü, erlik suyu bazan gayr-i ihtiyari kaçar.

Allah uğrunda, Allah için birbirleriyle sevişenier hakkında çok hadis mevcuttur.

Esasen bunlar, tasavvufu kötülük işlemek için maske olarak kullanmışlardır.

Kalbin düzelmesi asıl itibariyle mana ve hayat kazanıp nurlanmasıdir. Nitekim, Allah Teala şöyle buyurur:

A'raf Suresi: 187.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/525-530.

Rasuiullah buyurdu:

Bilinmesi gerekir ki, sıdk ve tasdik hem sözlerde ve hem de amellerde olur. Buna misal olarak Rasulullah'ın bir sahih hadisindeki şu sözleri verilebilir:

14? Risaletu Maratibi'l-irade,

Buhari ve Müslim'in, Enes İbn-i Malik'den rivayet ettiği hadis-i şerifde Rasulullah şöyle buyurmuştur:

"Allah Teala ne göz yaşı, ne de kalp üzüntüsünden dolayı muaheze etmez. Lakin, şundan dolayı muaheze eder veya acımada bulunur"

İbni Teymiyye, bu incelemelerini babasının nezareti altında yapıyordu. Onun, böyle bilgin bir babanın yanında bulunuşu çok faydalı olmuştur. İmam Ebu Henife'ye, daha önce kendisini ilme teşvik eden ilk şey sorulduğu zaman şöyle cevap vermişti: «Ben, ilim ve fıkhın merkezinde idim, İlim ve fıkıh ehli ile düşüp kalktım ve onların fakihlerinden birinin yanından hiç ayrılmadım.

Azhab Suresi, 72.

Çünkü kadın kocasını, onda nasibi olduğu için kıskanır; halbuki kendisine bir ortak olacak olursa o nasibinin elinden kaçacağını düşünür.

Şöyle Buyurur:

Buyurdu. Yine, "Sahihayn'ın rivayetinde AH b. Ebu Ta-lib şöyle nakleder:

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/513-514.

Yine, beş vakit farz namazları dış ve iç şartlarına riayet ederek tam bir şekilde yerine getirmelidir, çünkü onlar dinin direkleridir. La havle vela kuvvete illa billah'ı da okumayı adet edinmelidir. Çünkü onunla manevi ağırlıklara tahammül edilir, tehlikelere göğüs gerilir ve üstün hallere erilir.

Nitekim Allah Teala şöyle buyurmuştur:

Adı geçen sultanın otoritesinin zayıflayışı nisbetinde İbni Teymiyye aleyhindeki çevrilen dolapların kuvvet ve tesiri artmıştır. ibni Teymiyye'yi çekemeyen muarızları tarafından toplantılar yapılmış ve bu toplantılarda ondan intikam almak ve onu susturmak için çareler düşünülmüştür.

Ayet-i kerimede nakledilen Nuh'un şu sözü de bu manadadır:

Bu gibi kimseler zannetmektedirler ki, işlerin olması, hükme bağlanmış mukadder bir mes'eledir ve kuldan, meydana gelen mukadder sebepler üzerinde durması menedilmiş-tir. Halbuki, bilmiyorlar ki, Allah sübhanehu işleri, kulların fiillerine bağlı kıldığı bir takım sebeblere göre takdir edip hükme bağlar. Bundan dolayıdır ki, onların sözlerinin itibardan uzak tutulması, işlerin tamamen asılsızlığını gerektirir.

«Siz düşmanla karşılaşacaksuıız. Oruç tutmamanız, sizin daha güçlü olmanızı sağlar.

Doğumu

İbni Teymiyye, zindanda iken dostları da Şam'da iztırap içinde idiler. Belki Şamlıların üzüntüsünün sebebi, Mısır emirlerinin ibni Teymiyye'yi zindandan çıkarmayı düşünmüş olmaları, alimlerin de İbni Teymiyye'ye kabul etmesi mümkün olmayan şartları ileri sürmeleri idi.

Sufi, zatı ilahi ile ittisal edecek böyle bir mertebeye gelince, duygularını yitirir ve Rabbında erir Bu mertebeye mahv veya sekr mertebesi denir. Çünkü bu mertebeye gelen sufi, duygusunu yitirmekte, duyulan şeylerden habersiz bir hale gelmekte ve tek varlıkla başbaşa kalmaktadır. Bu hale «vahdet-i şuhud da denir. Bu halde sufi, vahdet-i vücud'da olduğu gibi zat-ı ilahi ile aynı şey olmuş değildir. Fakat müşahede ile ruhun yükselişi, süfiyi mahsusatı idrak derecesinden alır, keyfiyyet ve şekilden münezzeh bir halde, zat-ı ilahiyi müşahede derecesine yükseltir.

Buradaki mana Rasulullah'ın bir çok hadislerinde geçmektedir.

Beşinci mertebe: Teteyyüm'dür ki, bu en son mertebedir ve sevgiliye ibadet, kulluk manasını ifade eder. Müteyyem, ma'bud demektir. Teymu'llah; Abdullah dur. Çünkü seven sevgilisine zelil , ibadet ve zikreden olarak kalır.

Siyasi durumun kötülüğü son haddine varmış ve Peygamber 'in şu hadis-i şerifinde haber verdiği şeyler gerçekleşmişti:

Cehmiyye fırkası, iki taraftan, olan sevginin hakikatini inkar ederek: Sevgi iki taraf arasındaki bir münasebet dan dolayı olabilir; kadim olan Allah ile, sonradan olan kul arasında sevgiyi gerektirecek bir münasebet mevcut değildir, zannında bulunurlar. Bu bid'atı İslam'da ilk defa işleyen, Hicri ikinci yüzyılın başında Ca'd b. Dirhem'dir.

yatışıp huzur bulur" (Ra'd: 13/28)

"Güneş batınca, İbrahim , Ey kavmim! Şüphesiz ki, sizin ortak koştuklarınızdan beriyim. Hem ben şüphesiz ki, yüzümü, batıldan uzak, Hakka tamamen yönelmiş bir halde gökleri ve yeri yaratana çevirdim ve ben ortak koşanlardan değilim. Kavmi, İbrahim'le tartışmaya kalkıştı. O da dedi ki: Beni doğru yola eriştirmiş-ken Allah hakkında tartışıyor musunuz? O'na ortak koştuklarınızdan korkmam; meğer ki, Rabbim bir şeyi dilerse . Rabbim ilim bakımından her şeyi kuşatıp kapsamıştır. Artık düşünüp öğüt almaz mısınız? Ortak koştuğunuz şeylerden nasıl korkarım ki? Üzerinize hakkında hiçbir delil ve belge indirmediği şeyleri O'na ortak koşmaktan korkmuyor musunuz?. (En'am: 6/78-81)

İkincisi Allah Teala'nın şu sözlerinde mevcuttur: "Onlar ki, kendilerine bazı kimselerin, "düşmanınız olan insanlar size karşı ordu toplayıp hazırladılar, onlardan korkun!" demeleri, onların ancak imanını artırdı da, "Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!" dediler" (Al-i İmran: 3/73)

7- Şecaati, Sabır Ve Tahammülü

Burada Rasulullah , mü'minin her fayda vefen şeye haris olmasını ve Allah'dan yardım dilemesini emretmiş olmaktadır. Bu da Allah Teala'nın şu yüce sözlerine uygundur:

(Bakara: 2/153) Yine şöyle buyurmuştur:

"Hayır, kim sözünü yerine getirir ve korunursa, şüphesiz Allah da korunanları sever"(Al-İmran:3/76)

"Şüphesiz ki münafıklar cehennemin en aşağı tabaka-sındadırlar, onlara herhalde bir yardımcı da bulamazsın. Ancak tevbe edip durumlarını Allah için katıksız ve saf tutanlar müstesna... İşte bunlar mü'minlerle beraberdirler; mü'minlere ise Allah büyük mükafak verecektir" (Nisa: 4/145-146)

Bundan anlaşılıyor ki, dostluk mulak sevgiden daha özeldir; çünkü, dostluk sevginin olgun ve tam şeklidir, ve seven, sevilenin başka bir şeye değil de zatına sevgili olması için o sevginin varlığında bulunur. Zira, başkasının sevgilisi, sevgide o başkasından geridedir. Dostluk, sevginin kemali olduğundan dolayı, ortaklığı ve pazarlığı kabul etmez. Çünkü onda seven bulunmaktadır. O halde, dostlukla tevhid ve sevginin en olgun ve tamam şekli mevcuttur.

2? Kitabul-istikame,

İşte, Yusuf Allah'ı sevdiği ve dini O'na halis kıldığı için kendine kötülüğü teklif edenle ilgilenmemişti. Hatta, Allah Teala O'nun hakkında şöyle buyurmuştur: Böylece biz kötülüğü ve fuhuşu ondan çevirmek istedik; çünkü o, ihlas'a erdirilmiş kullarımız dandır. (Yusuf: 12/24)

İbni Teymiyye zindanda iken yapılan bu münakaşa, onun 23 Rebiülevvel 707 H. yılında 18 ay içeride yattıktan sonra tahliyesine sebep olmuştur.

(Zümer: 39/29)

"Babam bana izin vermedikçe veya Allah lehimde hükmetmedikce -ki O hükmedenlerin en ha-yırhsıdır- yerimden kat'iyyen ayrılmayacağım"

(Maide: 5/16)

2? Ihlasmı ve kendisini yok edişini gösteren kusur, onun hak yolunda her şeyiyle, hatta kılıca sarılarak yapmış olduğu cihad'dır. Doğru bulduğu fikri duyurmak için her türlü sıkıntılara, hem düşmanlarından, hem de dostlarından gelen eziyetlere ve sürekli mahkumiyetlere katlanmıştır.

Allah Teala'nın indirdiği ve tevhidi İçine alan bazı ayetler daha Önce yer yer geçmişti, yine bununla ilgili olarak Allah Teala şöyle buyurur:

Sonra şöyle denir: Aralarında tam sevgiyi gerektirecek bir münasebet yoktur; sadece, mahluk ile kendisinden başka İlah olmayan, semanın da yerin de İlahı olan, göklerde ve yerde en yüce misaller ve en bedii sıfatlar kendisinin olan Halik arasındaki münasebet vardır.

"Allah Teala kıyamet günü: Nerede celalim uğrunda sevişenler? Onları, kendi gölgemden başka bir gölgenin olmadığı bu günde gölgemde gölgelendireceğim" Buyurur.

Evet, siyah birini sevmiş yahut kara sevdaya tutulmuş, o yüzden her kara şeyi hatta kara köpeği bile sever olmuş... Bütün bunlar kalpdeki düşünce ve istekle ilgili bir hastalıktır.

Allah azze ve celle de mü'min kullarını aynı şekilde gerçek sevgi ile sever.

Bundan sonra sufiler, birçok toplantılar yaptılar. İbni Teymiyye ise onlarla karşılaşmaktan yılmıyordu. Daha sonra sufiler, İbni Teymiyye hakkında şüpheyi çekecek şeyler ileri sürdüler. Çünkü O, Allah'dan başkasına sığınüaznayacağına, Allah'ın kullarından hiçbir kimseden, isterse bu, alemlere rahmet olarak gönderilen Hz. Peygamber olsun, medet umulamıyacağinı söylüyordu. ibni Teymiyye, bu sözü ibni Ataullah es-Sikenderi ile münakaşa ederken söylemiş, hazır bulunanlardan bir kısmı da; «Bu sözde bir şey yoktur. demiştir. Başkadı ise, bu sözün sadece edebe aykırı olduğunu, fakat küfür olmadığını bildirmiştir.

Kitap böyle: demir ise, içinde yaratıldığı dağlardan indirilmiştir.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/530-534.

"Beni hatırlayarak zikredip de unutmayan kimse" Musa dedi ki:

Buharı ve Müslim'in "Sahih"inde rivayet edilen bir hadis'de de Rasulullah şöyle buyurur:

Bu bakımdan Allah Teala şöyle buyurur: "Allah yolunda öldürülenlere "ölüler" demeyin; hayır, onlar dirilerdir, ama siz farkında olmazsınız" (Bakara: 2/154)

O'dur, sizi dirilten; sonra sizi öldürecek, sonra yine diriltecek de O'dur. (Hacc: 22/66)

"Şüphesiz ki sen Kur'an-ı O yegane hikmet sahibi " (Nemi: 27/6)

«Senin yemeğini nasıl yerim? Bunların hepsini sen zenginlerden yağma ettirdin ve kestirdiğin, milletin ağaçlarıyla pişirttirdin.

Ümit eden ve korkan kimsenin bu ümit ve korkusu, Rabb azze ve cellenin kendisinden tecelli etmesi sebebiyle nimetlenmeye bağlı olursa, malumdur ki, bu, Allah'a sevgisinin tabilerindendir . Bu sevgi, O'nun tecelli sevgisini ve perdelenme korkusunu gerektiren bir sevgidir. Şayet onun korkusu ve ümidi bir mahluk ile azab görmek ve nimetlenmekle alakalı olursa, bunu ancak, Allah'a sevgiyi gerektiren ibadetle gerçekleştirebilir. Sonra, Allah sevgisinin tadını aldığı zaman, o sevgiyi her sevgiden daha tatlı bulur. İşte bundan dolayı, aşağıdaki hadisde de geçtiği gibi, cennet ehlinin sevgi ile meşguliyeti her şeyden daha çoktur:

paylaşımınız için Allah razı olsun, islam toplumunun moğul istilalarına maruz kaldğı, sufiliğin yaygınlaştğı çok çetin bir dönemde hem bidatlere ve sapık akidelere karşı mücadele etmiş hem de moğullara karşı cihad etmiş bu büyük alimden Allah razı olsun, mekanı cennet olur inşaalah.

Kalbinde hastalık bulunan kimsede arzu uyanabilir.. (Ahzab: 33/32)

İbni Teymiyye'yi Maliki, Hanefi ve Şafii mezheblerine mensup birçok alimler böylece' desteklemişlerdir. Bundan anlaşılıyor ki ibni. Teymiyye'nin ileri sürdüğü fikirler, Mısır, Şam ve. Irak alimlerinin çoğu tarafından öğrenilmiş ve bu alimler üzerinde müsbet bir tesir icra etmiştir. Hapsedilişi ise, hava ehli ile bid'atçılann bağrına soğuk su serpmiştir.

ibni Teymiyye 718 H. yılında bu fetvasını açıklayınca fakihlerin tenkidine uğramıştır.

Kim Allah'dan korkar da sabrederek zalimler zümresine girmez ise, Allah onu takva'sı sebebiyle mükafatlandırır. Nitekim, böyle bir durum Rasulullah'ın temiz zevcelerinden, Zeyneb binti Cahş için mevcuttur. O, Aişe ile zikredilen hususta yarış yapardı.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/543.

gözü hiçbir şey göremez olur. Çünkü iç göz , iman ve ilim nuruyla görür.

Yasakları onlara rıza duymak da meşru değildir . Çünkü, Allah Teala her na kadar onları tekdir edip hükümde bulunmuşsa da sevmez ve razı olmaz. Nitekim, şöyle buyurur:

Ayet-i kerime'de geçen "Rahmet" kelimesi, har hayrı içine alır, "Azab" kelimesi de her şerri içine alır. Halis rahmetin evi, cennettir. Halis azabın evi de cehennemdir. Dünya ise, karışık bir yurddur. Ümit, cennete girmeye taalluk ederse de, cennet her türlü nimeti kendinde toplayan bir isimdir ve onun en yüksek mertebesi Allah azze ve celle'nin cemaline bakmadır. Nitekim, Müslim'in "Sahih"inde, Abdur-rahman b. Ebu Leyla'nın Suheyb'den naklettiği bir Hadis-i Şerif de Rasulullah şöyle buyurur:

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/555-556.

Yani: Size verilen o nimetlerin şükrünü yerine getirip getirmediğinizden sorulacak, hesab vereceksiniz, demektir.

"Allah'dan korkanlar, kendilerine şeytan'dan gelen bir vesvese dokunduğu zaman hatırlarlar, hemen görürler" (A'raf: 7/201)

Geçen hadislerde Rasulullah , mahluklardan dost edinmesinin kendisi için doğru olmayacağını ve-şayet dost edinmesi mümkün olaydı, ona en layık olanın Ebu Bekir'in olacağını bildirmektedir.

«Şeyh Şam'a gelip yerleştikten sonra diğer ilimlerle, eser telif ve neşriyle, insanlara sözlü ve yazılı fetva vermekle, şer'i hükümleri açıklamak için ictihadla uğraşmıştır. Bazı meselelerde dört mezheb İmamlarına uyarak ictihadda bulunur ve fetvalar verirdi. Bazan da fetva verirken onlara ve bu nıezhebierin meşhur kavillerine aykırı davranırdı. Onun, İmam ve mezheblerin görüşleri arasından seçme lerde bulunarak ve kendi içtihadına dayanarak vermiş olduğu fetvalar birçok cildler teşkil eder. O, daima kendi görüşlerine Kitab, Sünnet, sahabi ve selefin sözlerinden deliller getirirdi.

Yine bir sahih Hadisde şöyle geçer:

ibni Teymiyye'nin ruhu; gençliğinde yapmış olduğu tahsil, ailesinin içinde bulunduğu durum, kendisinin gençlik ve ortayaşlılık çağlarında şeriatın ilk kaynağından ve Sünnet nurundan faydalanışı, selef-i salih'in yaşayışı ve çağındaküerin iyi tesirleriyle beslenmiştir. Bundan sonra İbni Teymiyye'nin ruhunda; öğrendikleri, çağında gördüğü şiddetli zulmetler ve her tarafı sarmış olan bozukluklar arasında çetin bir savaş başlamıştır. O, mazide İslam'ın ululuğunu ve müslümanların. birliğini, halihazırda ise müslümanların zillet ve perişanlığım gördüğü için ıslahatçı olarak ileri atılmıştır. Mevcut yaraları en kolay yoldan tedavi edecek ilacı da bulmuştur. O, inanmıştır ki, bu ümmetin halihazırı, ancak mazide onu yücelten vasıtalarla tedavi edilebilir.

Buhari ve Müslim'in "sahih"lerinde, Muaz b. Cebel şöyle rivayet etmektedir:

Ebu Hanife,

(Enfal:8/24)

Geçen izahlardan anlaşıldığı gibi, tevekkülü tarikat ehlinin avamının makamlarından zanneden, Makamların illetleri "İllelü'I-Makamat" adlı kitabın sahibi gibi meşayihin ileri gelenlerinden da olsa büyük hata etmiştir. Zira, bu zat meşayihin en büyüklerindendir. Bu görüşü ondan "Mehasmü'l-Mecalis"eserinin sahibi de almıştır.

Şeytanın tabi ve taraftarları da cehnnemliklerdir. Bu hususta Allah Teala şöyle buyurur:

"Yürüyünüz, şu Cümdandır, müferridler geçti"

İbni Kesir, el-Bidaye Vein-Niaye, c. XIV, s. 4.

Geçen kısımlarda, Allah'a olan sevginin dinin aslı olduğu açıklandığı gibi, dinin kemalinin o sevginin kemaliyle, noksanlığının da onun noksanlığıyla olduğu açıklanmıştır. Zira, Rasulullah şöyle buyurmuştur:

Tabiilerden birçoğu bu görüştedirler. ibni Teymiyye, bu görüşünde Ehl-i Beyt İmamlarından rivayet edilen haberleri benimsemiş ve dört mezheb İmamlarına muhalefet etmiştir.

Yukarıda naklettiğimiz ve üzerinde durduğumuz sözü söyleyen kimse ne dediğini biliyorsa, muhakkak onun kastı: "Ya Rabbi, sen cehennemi yaratmasaydın, yahut cenneti yaratmasaydın sana ibadet edilmesi, yaklaşılması ve nazar edilmesi gerekirdi" Demek olur ki, burada cennetle kastı da, mahlukun kendisinden faydalandığı şeydir.

İbni Teymiyye'nin akide, türbelerin ziyareti vesair görüşlerine bağlı olan bu devlet idarecileri, kısmen de olsa, bugün ilk sertliklerini terketmişlerdir. Belki bunun sebebi, Hac mevsimlerinde çeşitli İslam ülkelerinden Hicaz'a gelen müslümanlarla temas etmeleri, Beytulla civarında bütün müslümanlara emniyet ve huzur sağlamaları gerektiğini hissetmiş olmalarıdır.

İlim Mihrabından Savaş Ve Siyaset Alanına...

İbni Teymiyye, çocukluğundan beri sahabi ve tabiilerin eserlerini, bunların Kur'an ayetlerinin manası üzerindeki görüşlerini öğrenmeye çalışıyordu.

7- Allah'ın onu dünyada günahlarına keffaret olacak musibetlere mübtela kılmasıyla.

"Belki, onları öfkelendirdin , eğer onları öfkelendirmişsen, Rabbını da öfkelendirmişsindir"

"Allah ve Rasulü daha iyi bilir dedim. Bunun üzerine:

"Rasulullah'ın yoluna ve sünnetine sarılınız. Bir kul peygamberin yoluna ve sünnetine sarılır da Allah'ı zikreder ve bedeni Allah korkusundan Ürperİrse, kuru yaprakların ağaçtan döküldüğü gibi hataları kendisinden dökülür. Bur kul peygamberin yolu ve sünneti üzerinde olur da yalnızken Allah'ı zikreder ve Allah korkusundan gözleri yaş dökerse cehennem ateşi asla ona dokunmaz" Rasulullah'ın yol ve sünnetinde itidalli olmak, o yol ve sünnet'e aykırı olarak başka amelde çok çaba göstermekten hayırlıdır; öyleyse, amellerinizin peygamberlerin yol ve sünnetinde itidalli ve gayret üzere olmasına olanca çabayı gösteriniz. Bu mevzu başka bir yerde genişçe anlatılmıştır.

İbni Teymiyye, islam ve müslümanları yeryüzünde fesat çıkaranlara karşı korumak için ilim mihrabından ayrılıp savaş alanına girdikten sonra değer ve itibarı artmıştır. Onun değer ve itibarı hem halk nazarında, hem de Moğol tehlikesini durdurmak için büyük bir ordu ile harekete geçen Nasırüddin b. Kalavun'un nazarında yükselmiştir.

Moğollar 699 H. yılında. Şam üzerine yürümüşlerdi. Şam'ın hamisi bulunan Sultan Nasıruddin, burayı Moğol akınlarına karşı korumaktan acizdi. Bu yüzden alimler, kadılar ve büyük devlet adamlarıyla birlikte memleketi onlar gelmeden bomboş bırakıp kaçmıştı.

"Onlardan bir kısmını sabrettikleri ve ayetlerimize kesinlikle inandıkları için emrimizle doğru yola irşad eden önderler yaptık." (Secde: 32/24)

Hadisde de şöyle geçer:

"Allah ve Rasulü daha iyi bilir, dedim. Bunun üzerine de şöyle buyurdu:

Bu hased çeşidi ile ilgili olarak Rasulullah , ibn-i Mes'ud ile İbn-i Ömer'in rivayet ettikleri ittifakla nakledilen bir hadis-i şerifde şöyle buyurur:

11? Risaletu'l-Ba'Iebekiyye (Kahire, 1328 H.),

15? Risaletu'1-Kaza vel-Kader,

İmam Ahmed'in "Kitabü'z-zühd"ünde Vehb'den nakledilen, Hz. Musa'ya ait münacatta şöyle geçer:

"Gevşemeyin, hüzün duymayın, eğer inanıyorsanız, muhakkak üstünsünüzdür (Al-i İmran: 3/139)

"Bir adam namazında: 'Kul hüvallahu ehad'i okumaktaydı. Bunu gören Rasulullah :

"Rasulullah'ın söylediğine seni ulaştıran bu şeylere ise biz güç yetiremeyiz"

Ali der ki: Topluluktan biri şöyle sordu:

"Kim verir ve sakınır, en güzel olanı doğrularsa, biz onu kolayına kolaylaştırarak muvaffak kılarız. Kim de cimrilik edip kendini muhtaç saymaz ve en güzel olanı yalanlarsa, onu da güçlüğe muvaffak kılarız" (Leyi: 92/5-10)

Yani, nefsinizin temiz olduğunu bildirmeyin, demektir.

Enes şöyle der:

Peygamber şöyle buyurmuştur: «Adem oğlunun saadeti, Al1ah'dan hayır dilemesi ve Allah'ın kısmet ettiği şeye razı olmasıdır. Adem oğlunun bedbahtlığı ise, Allah'dan hayır dilemeyi terketmesi ve onun kısmetine razı olmamasıdır. Tacir çoğu zaman seyahat eder. Malının zayi olmasından korktuğu için onu bitirinceye kadar bir yerde, oturur. Bizim, içinde bulunduğumuz işi anlatmamız imkansızdır. Güç ve kuvvet ancak Allah iledir. Allah'ın bol bol selam ve rahmeti tek tek hanemizde bulunan büyük küçük, eş ve dostlarımızla birlikte, sizin üzerinize olsun. Hamd, alemlerin Rabbı olan Allah'a mahsustur. Allah, Efendimiz' Hz. Muhammed'e ve onun al ve ashabına salat-u selam eylesin!

Bazıları da, tasavvur kıstnındandır, derler. Bu görüşe göre o, sevilen in bulunduğu duruma nis-betie düşünülmesi bakımından hayalde meydana gelen bir bozukluktur.

Bütün bu sebeplerin tesirleriyle alimler, Mısır'daki emirlere İbni Teymiyye'yi şikayet ettiler ve kötülediler. Emirlerden İbni Teymiyye'nin üstünlüğünü bilmeyenler vardı. Çünkü o, Şam'da oturuyordu. Mısır'daki emirlere, kendilerinin bağlı oldukları Eş'ari mezhebine İbni Teymiyye'nin saygı duymadığını gizlice bildirdiler. Bu sırada İbni Teymiyye'yi son derecede^ takdir eden ve yakından tanıyan Sultan Nasır'm otoritesi gittikçe zayıflamış, kumandan ve emirler onu dinlemez olmuşlardı.

Yine şöyle dedi:

Rasulullah , sahih hadis kitaplarında, sünen'ler-de ve Müsned'lerde birçok bakımdan meşhur olmuş sözü de bu kabildendir. Rasulullah istiaze da bulunduğu zaman şöyle derdi:

"Eğer hile yapıp seni aldatmak isterlerse, şüphesiz, ki Allah sana yeter; seni ve mü'minleri yardımıyla destekleyip güçlendiren O'dur. (Enfal: 8/62) Ve yukarıda geçen Tevbe suresinin 59. ayeti. Bu ayet-i kerimelerin hepsi rıza ve tevekkül emrini ihtiva etmektedirler.

Dini izin hakkında ayet-i kerimelerden misal:

Bu hadisi Buhari ve Müslim "Sahih"lerinde zikretmişlerdir.

2? Vafidiler evlenme ilşerinde ve diğer yerlilerle olan ilişkilerinde şer'i hükümlere göre muamele görüyorlardı. Fakat, özel muamelelerinde Cengizhan Yasasına göre hareket ediyorlardı. Burada sırası gelmişken Cengizhan Yasasından birkaç satır nakletmek istiyoruz: ibni Kesir'in büyük Tarih'inde yer alan bu Yasanın şu fıkrasını aynen alıyoruz:

"Şimdi oldu, ya Ömer"

"Sizden önce gönderdiğimiz, istisnasız her peygambere şöyle vahyettik: Şüphesiz ki, Ben'den başka İlah yoktur; artık Bana ibadet edin. (Enbiya: 21/25)

Bağdat'da, benden sonra zındıkların uydurdukları, adına tağyir, dedikleri ve insanları onunla Kur'an'dan çevirdikleri bir şey bıraktım"

Hasılı, Rasulullah kendini bazı şahıslan sevmekle nitelendirerek:

İbni Teymiyye'nin görüşlerine Vahhabilerin sıkı sıkıya bağlanışları ve bunları alimleri vasıtasıyla yaymaya çalışmaları, kendilerine has bir kültür doğurmuştur. Arabistan yarımadasında oturan diğer Araplar bu kültürden yoksun idiler. Vanhabiler ümmi oldukları halde, Arabistan yarımadasının'büyük bir kısmını ele geçirince bu kültürü, yarımadanın her tarafına yaymaya çalışmışlardır. Buna rağmen, cehalet, bütün yönüyle onlar- üzerinde hüküm sürmekteydi. Lakin son yıllarda bir uyanış olmuş ve Suudi Arabistan'da birçok okullar tesis edilmiştir.

İlmi Ve Fikri Durum

Fıkıh, tefsir ve hadis okutulan medreseler bu çağlarda mevcuttu. Kitaplar, talebelerin elleri altındaydı. Müderrislerden yol gösteren yeterli kimseler vardı. Ayrıca alimlerin görşüleri, Kur'an'ın muhtelif tefsirleri, hadis-i şerifleri tam olarak içine alan mecmualar, sahabi ve tabiilerin fetvaları yazılı kitaplar halinde talebelerin ellerindeydi.

Bundan sonra hürriyetine kavuşan İbni Teymiyye, serbestçe derslerine devam etmiş ve buna benzer meseleler üzerinde yeniden fetva vermeye başlamıştır. Fakihler, ibni Teymiyye'nin bu gibi fet-valarına razı olmamakla beraber, artık alışmışlardı. O da araştırma, yazma ve teliflerine devam etmiştir, 712 H. yılından itibaren başlayan hayatının bu devresi, onun fıkhı alanda çok verimli olduğu yıllarını teşkil eder. İbni Teymiyye, bu arada akaid dersleri veriyor, sufilerin tutum ve bid'atlanm tenkid ediyor, fakat en çok fıkhi meselelerle uğraşıyordu.

sizin şu ehli sünnet dairesinde kimler vardır dostum :))

"Bu, Allah'ın hükmüdür ki, arazında hükmeder..." (Mümtehine: 60/10)

"Kullarının hangisi hüküm ve hikmet sahibidir?" Allah Teala şöyle buyurdu:

Musa ve Harun hakkında da şöyle buyurdu:

İkinci kısım: Kendilerinde hem sertlik hem de sabırsızlık bulunan kimselerdir.

(Nisa: 4/26)

Bu hadisde, görüldüğü gibi sevgi, ilim ve adalet bir arada zikredilmiştir. Bunlar, bütün hayırları kendinde toplamaktadır.

el-Makrizi, içtimai durumu anlatırken şöyle der: «Moğol saldırılan Doğuda, Kuzeyde ve Kıpçak illerinde şiddetlenmişti. Buralarda oturan insanların çoğunu esir edip satmışlardı. Salih Necmüddin Eyyub, bu esirlerin bir kısmını toplu halde satın almış ve onlara. «Bahriler adını vermişti. Bu esirlerden bazıları Mısır Sultanı olmuştur. İşte bunlardan Kutuz'un yapmış olduğu savaşlar meşhurdur. Kutuz MoğoIIarı mağlup etmiş ve onlardan bir miktar esir ederek, Mısır ve Şam'a getirmiş, bunlara «Vafidiler adını vermiştir. Zahir Baybars (öl. 676 H.) zamanında bu vafidiler o kadar çoğalmıştır ki Mısır bunlarla dolmuştur. Onların adet ve gelenekleri halk arasında yayılmıştır. Bunlar, İsiam diyarında terbiye görmüşler, Kur'an'ı güzelce okumayı öğrenmişler ve İslam Dini'nin hükümlerini anlamışlardır. Fakat, bir yandan da hak ile batılı bir görmüşler, iyiyi kötü ile birleştirmişlerdir. Namaz, oruç, zekat ve hac gibi dini işleri, vakıf ve yetimlerle ilgili görevleri başkadıya bırakmışlar, karı koca arasındaki davalarla alacak ve verecek işlerini de şer'i hükümlere göre kadı'nın halletmesini istemişlerdir. Kendi şahıslarıyla ilgili hususlarda ise, Cengizhan'm Yasasına dönmek ihtiyacını duymuşlardır. Bu yüzden adetlerine göre aralarındaki ihtilaflı şeyleri halletmek, kuvvetliden zayıfın hakkını almak ve Yasaya göre adaleti yerine getirmek için bir hacib tayin etmişlerdir. Keza, halkdan ileri gelen tüccarı Yasanın kaidelerine göre muhakeme etmişler, ikta' işlerindeki karışıklıkları halletmek ve divan işlerini aksatmamak için divanı sultani'nin davalarını yürütme işini de hacib'e bırakmışlardır.

"Nefsim elinde olan Allah'a yemin olsun ki, sizin biriniz kendisi için sevdiğini mü'min kardeşi için de sevinceye kadar tam mü'min olamaz" Allah Teala da şöyle buyurur:

BAKIN İBNİ TEYMİYYE KENDİ KİTABINDA NE DİYOR İYİ OKUYUN:

"Ben veli kullarımı dünyanın nimetlerinden ve refahından, şefkatli bir çobanın develerini tehlikeli yerlerden koruduğu gibi korurum. Onları dünyaya yerleşme ve orada güzel yaşama duygusundan, şefkatli bir çobanın develerini gaflet yerlerinden uzaklaştırdığı gibi uzaklaştırırım. Bunu böyle yapışım onların benim nazarımda hakir ve önemsiz olmalarından değil, ancak benim ikram ve ihsanımdan nasiblerini salim bir şekilde, bolca, dünya o nasibi zedeleyip heves söndürmeden tam olarak almaları içindir" Şüphesiz ki, hastanın şifası hastalığın yok olmasıyla hatta o kötü sevginin kalbinden gitmesiyledir.

"Ey Abdullah Benimle babam arasında bir kırgınlık ve ayrılık yoktu, lakin Rasuluilah'tan üç kere

"O ikisine açık ifadeli Kitabı verdik. Ve onları doğru yola ilettik" (Saffat: 37/117-118)

"Ayetlerimizi yalanlayanlar ise, karanlıklar içinde bir sürü sağırlar ve dilsizlerdir... (En'am: 6/39)

Ebu Zer'in rivayet ettiği sahih Hadis'de Rasul-ullah şöyle buyurmuştur:

"Nefsini temizleyen iflah olmuş, O'nu kirletip örten, ziyana uğramıştır" (Şems: 91/9-10)

"... Sözü yumuşak söylemeyin ki, kalbinde hastalık bulunan kimsede tama uyanabilir..."

"Rabbin İsrailoğullarına olan güzel sözü, sabretmelerine karşılık tam manasıyla gerçekleştirdi. (A'raf: 7/137)

"... Onlar durmadan ihtilaf etmekteler. Ancak Rabbı'nin merhamet ettiği kimseler müstesna. Zaten Rabbın insanları bunun için yaratmıştır" (Yusuf: 12/118-119)

Onların bu sözlerinin hakikati, aslında Allah'ın ma'bud olmasını inkardır. Bundan dolayı, bu mes'elede kendilerine; Hakikatte Allah'ın kullarını, mahlukatını seven bir zat olmasını inkar eden kelamcı su-filerden bir zümre de tabi olmuşlardır. Tabi olan bu zümre, hakikatte Allah'ın seven bir zat olmasını inkar ederken, sevilen biri olmasını da kabul etmişlerdir. Çünkü onlar, ke-lamcılarm sözlerinden benimsedikleriyle sufiyyeden olma gayretini göstermişler, böylece sufilerin İlahı sevgi hakkındaki görüşlerini, bazen, onları bozma pahasına da olsa almışlardır. Onların bu İnkarlarının aslı, Fakat, bunun yanında onlar Rabbın kulunu sevmesini şiddetle inkar etmeleridir. Bunu inkar edenler de iki kısımdır:

"... Kendilerine kitap verilenlerle mü'minler şüpheye düşmesin; kalplerinde hastalığı bulunanlarla kafirler de "Allah bundan misal olarak neyi mu-rad etmiştir?" desin için. (Müddesir: 74/31)

Fakat, eğer aklın gitmesine sebeb olan şey sakıncalı olursa, o kendini kaybediş ma'zur sayılmaz; iki görüşten en sağlamına göre hükümde meşhur olarak tartışma mevcut ise de boşanma meydana gelmediği gibi küfrüne de hükmolun-maz.

(Fussilet: 41/6-7)

Birinci derece: Kalbin sevgiliye bağlanması demek olan "Alaka",

" dedi ki: Ey Rabbim! Aramızda hak ile hükmet. Rahman olan Rabbi'mız, sizin vasfedegeldiği-niz şeylere karşı yardımı iseteniiendir" (Enbiya: 21/112)

Hokkabazlık : Avamdan bazıları herhangi bir şeyhe veya evliyadan birisine bağlanmanın kafi geleceğini ileri sürmüş ve böylece bir kısım keramet ve harikulade şeyler göstermeye çalışmışlardır. Mesela; kendilerini ateş yakmaz, yılan sokmaz vs. Böylece onlar, bir kısım hokkabazlıklar yapmaya başlamışlardır.

2- Kur'an ve Hadis'in manalarını düşünme ilmi olan, dini gıda ilmidir.

Bu bölgenin alimleri, felaketin büyüklüğünü, hava ehli ile bid'atçılann seviçlerini, bunların büyük alim ve fazıl kimselerle alay ettiklerini görünce durumun fecaatini Sultan hazretlerine. bildirmişlerdir. Ayrıca ibni Teymiyye'nin vermiş olduğu fetvaları tasvip ettiklerini de yazmışlardır.

Birinci asıl: Buna, Allah'ın kullarına ihsanından dolayı avamın sevgisi denilir. Bu sevginin aslı budur ve onu hiç kimse reddetmez. Çünkü kalpler kendisine iyilik yapanı sevme ve kötülük edenden de nefret etme tabiatında yaratılmışlardır. Allah Sübhanehu ise, kuluna gerçekten nimet veren ve ihsan edendir; bütün nimetleri vasıtasıyla meydana gelse de, lütfeden O'dur; zira nimetler için vasıtaları O kolaylaştırır, sebebleri O yaratır. Fakat bu sevgi, kalbi gerçekte, Allah'ın bizzat sevgisine götürmediği zaman, kul hakikatte ancak kendini sevmiş olur. Aynen, bir şeyi kendine iyiliğinden dolayı seven kimse, hakikatte kendini sevmiş demektir ki, bu da kötü bir şey değil, bil'akis iyidir.

hitaben:

"Ey inananlar! Allah'ın size helal kıldığı temiz ve faydalı şeyleri haram kılmayın; aşırı da gitmeyin. Şüphesiz ki Allah aşırı gidenleri sevmez" (Maide: 5/87)

İşte büyük sufilerden bir kısmının duaları böyledir. Bu sufi'ler iyilikle masiyeti birbirinden ayırmaktadırlar. Fakat masiyetin mağfiret, taatm da kabul edilmesini ümid etmekte, teklifi iskat etmemekte, ancak asilere tevbe ve mağfiret kapısını açık tutmaktadır.

Son Mihneti

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 110-111.

"Ziyafet veren her kişi, da'vet ettiği kimselerin ziyafetine gelmesini elbette ister. Allah'ın ziyafeti ise, Kur'an-ı kerim dir. O halde onu terketmeyiniz"

"Kime karşı böyle sitemli konuşuyor?" dedim. Cibril:

Ayetinde kendi sevgisi ile Rasulü'nün sevgisinin arasını ayırdığı gibi:

kadisedi bürde kardeşim... peki hayatını ve eserlerini okumadığınız bir kişi hakkında nasıl böyle emin ve eleştirel cümleler kurabiliyorsunuz... azcık insaf sahibi bir insan nasıl bunu yapar?

Ahmed b. Hanbel'in Sünen'inde ve diğerlerinde de şöyle buyurulur:

Kur'an gönüllerdeki manevi hastalıklara bir şifa, kalplerdeki şüphe ve nefsani arzulara da bir devadır. Çünkü onda hakkı batıldan ayıran açıklamalar vardır. İlmi, tasavvuru ve idraki bozan şüphe ve şehvet hastalıklarını, eşyayı ve olayları gerçeğe uygun olarak görebilecek şekilde, yok eder. Onda, insan kalbini okşayacak hikmetler, cennete teşvik edici ve cehennemden korkutucu güzel sözler, kalbin ıslah olmasına sebeb olacak ibretli kıssalar vardır; o bu Özellikleriyle kalbi, kendisine fayda verecek şeye meyi eder, zarar verecek şeyden de uzaklaştırır; böylece kalp, evvelce tam tersi iken, hakkı ve hidayeti seven, batıl ve sapıklığı sevmeyen bir varlık haline gelir.

Kulun tevekkül etmesi ve yardım dilmesi ibadetten meydana gelen bir gaye ve maksadına kendisiyle nail olduğu bir vesile ve yoldur.

Birinci Mihneti

"İçlerinden sana kulak verenler eksik değildir. Sen sağırlara-hele bir de akılları ermiyorsa işittirebilirmisin? İçlerinden bir kısmı da sana bakar; sen körlere-hele bir de göremiyorlarsa- yol gösterebilir misin?"

Başka bir hadis'de de şöyle geçer:

İnsanın başına bir bela geldiği zaman sabretmeli, sebat ve tahammül göstermeli, vecibeleri yerine getiren yakın imanı sahib kimselerden oluncaya kadar zaafa düşmemeli ve metanetini muhafaza etmelidir. Bütün bunlar için de sabır lazımdır. Bundan dolayı sabır, vacibleri eda ederken ve yasakları terkederken bütün İslam büyüklerinin ittifakiyle vacib dir.

Şahsiyet Ve Karakteri

Yusuf B. Esbat Ve Daha Başkaları Da Şöyle Der:

İşte bu izahlar zıd görüşte olanların "Mütevekkil, nasib ve nazlarını ister" sözlerine üçüncü cevaptır.

1? Hanbeli mezhebine bağlı olarak verdiği fetvalar ve bu mezhebi savunduğu hususlar.

1? Türk esirlerin çoğalması, mevkilerinin kuvvetlenmesini sağlamış ve siyasi duruma bunlar hakim olmuştur. Bu esirlerden Mısır Sultanı olan Kutuz, Zahir Baybars ve birçok Türk Kölemenleri vardır.

"Allah ve Rasulü'nden ve Allah yolundaki cihaddan daha sevgili ise..."

Yine, bir şeyin sevgisini kendi sevgisiyle değil de, sırf taatinin sevgisiyle açıklamak öyle bir şeydir ki, lügatte ne hakikaten, ne de mecazen bilinmez. Sözü bu şekilde kullanmak, sırf ibadettir.

"Benim bir cariyem var, hizmetçimizdir, hurmalarımızı sular. Etrafında dolaşıyorum ve hamile olmasını istemiyorum , diye sorduğunda, Rasulullah şöyle buyurdu:

İbni Teymiyye'nin bu ilminin yanında bir de kuvvetli ve tesirli şahsiyeti vardı. Hiddetsiz olduğu zaman pek yoktu. Çağdaşı Zehebi, onu şöyle vasıflandırır:

(Ahzab: 33/32)

Hükümdarlar, bu tufana karşı koymak için yeni vergiler tarlıetmek zorunda kaldılar. Mesela; Mısır'da erkek ye kadın başına bir dinar vergi aldılar. Vakıfların icarlarını vaktinden bir a. y önce tahsil ettiler. Bu hususta o çağın bilgini İzzüddin b. Abdisselam zarurete dayanarak fetva verdi. Çünkü zaruretler, yasak olan şeyleri mubah kılar.

İbni Teymiyye bunları yine şöyle anlatır:

Geçen delillerden anlaşılmıştır ki, kulların Rabblerine sevgisi, iman amellerinin aslıdır. Bu hususta, bu ümmetin selefleri olan gerek Ashab-ı kiram ve gerekse onlara güzellikle uyan Tabbin-i izamın hiç birinden bir muhalefet olmamıştır. Onlar, Allah'ın imanı bilme ve Kur'an dinleme bir dini ibadet nevileriyle hareket getirilmesini emrettiği bu sevgiyi teşvik ve tahrik etmekteydiler. Bununla ilgili olarak Allah Teala şöyle buyurur:

Ve daha buna benzer ayet-i kerimeler.

(Bakara: 2/118)

"Musibet Sahibi Sevabdan Mahrum Olandır"

İslam, kelimesi hem geçişsiz lazım ve hem de geçişli , olarak kullanılır. Nitekim, Allah Teala bu manada şöyle buyurur:

Abdullah b. Ömer şöyle demiştir: "Rasulullah'ın bir mecliste yüz kere: "Rabbiğfir li ve tüb aleyye inneke entettevvabürrahim: Rabbim, beni mağfiret eyle, tevbemi kabul buyur,

"De ki: Eğer Allah'ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah da sizi sevsin. (Al-i İmran: 3/31)

Bu Kitabı, Rabb'lerinin izniyle, insanları karanlıklardan aydınlığa, yegane üstün ve övülmeye layık olanın yoluna çıkarman için sana indirdik" (İbrahim: 14/1)

Hatta, Allah için dinin halisi olanı, Allah'ın ondan başkasını kabul etmediği, önce gelen ve sonra gelen peygamberlere gönderdiği, kendisiyle bütün kitapları gönderdiği dindir. Bunda, iman sahiplerinin imamları görüş birliğine varmışlardır. Bu din, peygamberlik da'vetinin Özüdür, Kur'an nurunun aktığı bir kaynaktır. Bu konuda Allah Teala şöyle buyurmuştur:

VI, VII ve VIII. yüzyıllar, fikir ürünlerinin çokluğu ile değil, bilgi dolu eserlerin çokluğu ile diğer yüzyıllardan ayrılıyordu. Malumat, il derecede çoğalmıştı. Bunları elde etmek büyük külfete dayanıyordu. Fakat akli ölçülere vurarak taraf tutmaksızm deliller üzerinde inceden inceye düşünme , çok azdı ve bu çağın ilmi servetiyle mütenasip değildi. Fıkıh, hadis, tefsir ve tarih konularında ansiklopedik mahiyette birçok eserler yazılmıştı. Fakat, bunlara hakim olan anlayış, taklit ve öncekilere uymaktı Müstakil bir tefekkürün değeri yoktu.

"Biz sana apaçık bir fetih verdik. Ta ki Allah, senin günahından geçmiş ve gelecek olanı bağışlasın , sana olan nimetini tamamlasın ve seni doğru bir yola iletsin" (Fetih: 48/1-2)

(Yunus: 10/42-43) "Onlardan bir kısmı da sana kulak verip dinlerler,

Dördüncü kısım: Kendilerine gelen musibete sabredip insanlara da acıyan güzel huylu mü'minlerdir.

"Artık, O'na ibadet et ve O'na güvenip dayan" (Hud: 11/123)

Bu gizlice hazırlanan tertibin sonunda 9 Cemaziyelahir 728 H. tarihinde ibni Teymiyye'nin yanında bulunan kitap, kağıt, hokka ve kalem cinsinden ne varsa hepsi elinden alınmıştır. Böylece ibni Teymiyye, okuyup yazmaktan kesin olarak menedilmiştir. Onun yazdığı veya mütalaa ettiği kitaplar bu yılın Recep ayı başında «el-Mekte-betu'I-Kübra Büyük Kütüphane ye taşınmıştır. Bunlar, altmış cilt ve ondört büyük dosyadan ibaret olup adı geçen kütüphanede muhafaza altına İmmiştır.

Nasara da aynı şekilde mahluka Halık'a layık olan ve yaraşan şeyleri caiz görürler.

İbni Teymiyye'nin inceleme ve çalışmaları yalnız Kitab, Sünnet fıkhı ve Kur'an'ın manaları ile ilgili ilimlere inhisar etmez. O, bu dini ilimlerin aleti olan Arap dili ile ilgili ilimlere de önem vermiş ve bu ilimlerde de ihtisas sahibi olmuştur. Dolayısıyla nesir ve nazım dahil edebiyat, eski Arap tarihi ile ilgili ve islam devletinin parlak devirlerine ait birçok bilgileri tahsil etmştir. Nahiv ilmnde de çok ileri gitmiş olup Sibeveyh'in kitabını okumuş, bu kitaptaki şiir ve diğer metinleri inceleyerek tenkit etmiştir. Bu arada, Sibeveyh'in ileri sürdüğü bazı kurallara muhalefet etmiş ve kuru kuruya değil, burada delillere dayanarak tenkitlerde bulunmuştur.

"Allah'ın izni olmadıkça onlar bir kimseye zarar verici olamazlar" (Bakara: 2/102)

4? Dört mezhebe birden muhalefet ettiği ve hazan Şii İmamların görüşlerini benimsediği, bazan da tek basma ileri sürdüğü ictihadlar. Çeviren.

Muaviyye, insanların İbn-i Ömer'e Hac ibadet leriyle ilgili sorular sorup onu da fetva mahiyyetinde cevaplar verirken gördüğünde:

7)ibni teymiyye ervasi ve taifesince tasavvuf düşmanı ilan edilir halbuki o sadece muhyiddin sadrettin ve hallaç gibi abuk sözlerin sahiplerine düşmandır... cüneydi bağdadi marufu kerhi gibi büyük evliyayı her kitabında över saygı ile anar zühd ve tekvalarını sıralar... bu nasıl düşmanlıktır bunu kimse dile getirmez... yazıklar olsun o kimselere...

Bu mes'eleyi isbat edecek deliller Kitap ve Sünnet'te çoktur. Keyfine göre hareket ederek, bildiği hakka tabi olmaktan yüz çeviren kimse de aynen böyledir; bu amelsizliği ona cehalet ve sapıklık kazandırır, apaçık olan hak'ka karşı kalp gözünü kör eder. Nitekim Allah Teala bu mevzuda da şöyle buyurur:

3- O günahı silici iyilikler işlemesiyle. Zira, iyilikler kötülükleri giderir.

İbni Teymiyye, hadiselere karşı çıkar ve hiçbir şeyden yılmazdı. Bu sebepten Mısır'a gitmeye karar verdi. Fakat Şam'da bulunan Saltanat Naibi, ibni Teymiyye için Mısır'da bir tertip hazırlandığını öğrenmiş, onun Mısır'a gitmesine müsaade etmemiştir. Buna rağmen ibni Teymiyye onu dinlememiş ve Mısır'a gitmiştir. Çünkü bazı sıkıntı ve eziyete uğrasa da, Mısır'a gidişinde fayda olduğunu ve görüşlerini daha iyi yayacağını ümit etmiştir.

Münafık ise sadık mü'minin aksinedir; o, verdiği haberde yalancıdır, yahut amelinde mürai kimse gibi yalancıdır. Bununla alakalı olarak Allah Teala şöyle buyurur:

Dini amelin aslı, yalnızca Allah'ı istemek demek olan dini Allah için halis kılmak olunca, kendisi için istenen şey zatı için sevimli olur. Bu da sevginin olgunluk derecesidir. Lakin, istenen ve arzu edilen şeyin ekserisi ibadet diye isimlendirilir. Bununla ilgili olarak Allah Teala şöyle buyurur:

Rivayete göre cenazesinde ikiyüz bin erkek ve onbeş bin kadın bulunmuştur. Çeviren.

Rasulullah , bu iki kısmı, Buhari'nin "Sahü'inde, Ebu Hüreyre'den rivayet ettiği şu hadis'in-de zikretmektedir:

"De ki: Gördünüz ya, Allah'ı bırakarak taptıklarınız, Allah bana bir zarar ve sıkıntı vermeyi dilerse, onlar o sıkıntıyı kaldırabilirler mi? Veya bana bir rahmet dilerse, onlar onun rahmetine engel olabilirler mi?" (Zümer: 39/38)

1- Soy sopla övünmek,

Birisi, «Vehen nedir ya Resulüllah? dedi. Peygamber de: «Vehen dünya sevgisi ve ölüm korkusudur. buyurdu.

19? Es-Sual Ani'1-Arş,

"Eğer kendilerine yapılan öğüdü yerine getirselerdi, her halde haklarında daha hayırlı sebat etmesi bakımından daha sağlam ve sıhhatli olurdu. Ve o zaman biz de, kendi katımızdan onlara büyük bir mükafat verir ve kendilerini elbette doğru bir yola eriştirirdik" (Nisa: 4/66-68)

"Evet, aldık, diye cevab verirler. Sana hamdettiler ve: Biz, Allah içiniz O'na dönücüleriz, dediler, cevabını verirler. Bunun üzerine Allah Teala, Meleklerine:

Bundan dolayı Rasulullah , Buharı ile Müslim'in ittifak edip Nu'man b. Beşir yoluyla rivayet ettikleri bir hadis'inde şöyle buyurmuştur:

"Kılıçlar Allah düşmanından alacağını almadı" dedikleri zaman, Ebu Bekir onlara şöyle dedi:

P00r kardeşim...

İşte bu nakledilen kısım, belki Cengizhan Yasasının en sert maddelerini ihtiva etmektedir. Çünkü burada Ölüm cezası pek çok zikredilmektedir.

diye işitip, ondan sonra da sen çıkagelince, istedim ki, sende kalayım ve ne amel yaptığını göreyim de ona uyayım; fakat seni çok amel yapar olarak görmedim, Rasulullah'ın söylediğine seni ulaştıran nedir?

"Ayakta namaz kıl, güç yetiremezsen oturarak kıl, güç yetiremezsen yan yatarak kıl"

İbadet, Allah azze ve celleye en mükemmel ve nihai sevgiyi, en büyük ve nihai itaati kendinde toplayan bir kavramdır. İtaatten uzak bir sevgi ile sevgiden uzak bir itaat ibadet olamaz. İbadet, bu her iki hususu ifade ve ihtiva eden bir kelimedir. Bundan doluyı ibadet, ancak Allah için yaraşır. Her ne kadar o ibadetin faydası kul için olsa da. Zira Allah, bütün alemlerden zengindir, hiç bir varlığa ihtiyacı yoktur. Ancak, Allah'ın ibadeti kullarına emretmesi, onu arzulaması ve ondan hoşnut olması bakımından gereklidir. Bu se-bebledir ki, Allah, üzerinde yiyip içeceği bulunan devesini korkunç ve ıssız sahrada kaybedip de uyuyacağı zaman ondan ümidini kesen, uyanınca bulan kulunun tevbesinden Çok hoşnud olur. Devesiyle bu şekilde bir hale ma'ruz kalıp da yüce zatına yönelerek tevbede bulunan kulundan gayet razı olur.

"Ey kardeşlerim! Sizleri Öfkelendirdim mi?" diye sorduğunda, oradakiler:

Kehf Suresi, 23.

Fakat alimlerden biri kaçmak ve memleketi başıboş bırakmak istememişti. Çünkü O, kendisini kaçmaktan alıkoyan bir kalbe, halkı böyle bir felaketle başbaşa bırakıp gitmeye razı olmayan bir duyguya sahipti.. Bazı Hıristiyan ve Yahudiler , Moğollara dalkavukluk etmek için camilere şarap götürüyorlardı. Fesat, soygun ve yağma, memleketi berbat bir duruma sokmuştu. Hapishanelerden boşanan suçlu ve gözü dönmüş insanlar, her yeri yıkıyorlar ve şehri fenalıkla dolduruyorlardı.

"Evet, olur!" dedi. Enes :

"Elinizden çıkana tasalanmamanız ve size verdiğine fazla sevinmemeniz için"

paylaşımınız için Allah razı olsun

el-Kamiliyye Darul-Hadisi Kahire'de Eyyubi sultanlarından besincisi olan Sultan el-Melik el-Kamil Nasırüddin Mohammed (51. 622 H.) b. el-Melik el-Adil tarafından inşa edilmiştir. Bu medrese, İslam aleminde ikinci olarak tesis edilen bir Darul-Hadis'dir. tik Darul-Hadis, Şam'da Suriye Atabeklerinden Nuruddin Manmud b. Zengl (ÖL 541 H.) tarafından yaptırılmıştır. Çeviren.

Yine var oluş'a misal:

(Lokman: 31/6-8)

«Bu günlerde raüslümanlar, Moğollar vasıtasıyla öyle felaketlere maruz kaldılar ki hiçbir millet bu felaketlere uğramamıştır. Doğudan onlar saldırmışlar ve tüyler ürpertici kötülükler yapmışlardır. Batıdan gelen, Allah'ın lanetine uğrayası Frenkler Şam ve Mısır'a saldırmışlar, hatta Mısır'ın kilit noktası olan Dimyat'ı ele geçirmişlerdir. Neredeyse Mısır ve diğer İslam ülkeleri tamamen bu Frenklerin eline geçecekti. Allah'ın yardımı yetişti de hezimete uğrayarak dönüp gittiler. Müslümanların uğradığı felaketlerden bazısı da, kendilerinin birbirine kılıçla saldırmaları ve aralarında meydana gelen çeşitli fitnelerdir. İşte islam ümmetinin uğradığı felaketlerden bir kısma bunlardır. Yani Batıdan Haçlı, Doğudan Moğol saldırıları ve üçüncüsü de, ne yazık ki, kendi aralarındaki boğuşmalardır. Onlar islam'ın vahdetinde birleşmemişler, aksine, meliklerin ihtiraslarına alet olarak parçalanmışlar, çeşitli zümrelere aynimiş-

Sonra eğer, şu hasedin sahibi, hasedin gereğiyle amel edecek olursa, tevbe etmemesi halinde cezayı hak edecek zalim ve tecavüzkar bir kimse olur. Hased edilen kimse de, sabır ve takva emredilen mazlum bir kimse olması sebebiyle, hased edenin eziyyetine sabredecek olursa, Allah tarafından affedilip bağışlanır. Bu gerçeği Allah Teala şöyle buyurmuştur:

Bu kısmın «İlim Mihrabından Savaş ve Siyaset Alanına )bhşlıkh bölümüne bakınız. Çeviren.

a) Hıristiyanlar arasında islamiyeti yaymak, Meşinin mahiyetini açıklamak, Hıristiyanlık dinini ve islami hakikatları ortaya koymak, müslüman ve hıristiyanlar arasındaki savaşların sebebini incelemek, müslümanlara karşı tahrikleri ve zimmüerin durumlarını anlatmak.

Başka bir Sahih hadisde yine şöyle buyurulmuştur:

Rasulullah namazını bitirip de ayrılınca üç kere istiğfar eder ve sonra da şöyle derdi:

Bu hususta ve hali esenlik içinde olanla-geçen kaideye göre- esenlik içinde olmayan hakkında etraflıca konuştuk.

Burada sema ile kastedilen, müridler için arzu edilen gayelerdir ki, o gayeler Peygamberlerin, alimlerin, ariflerin ve mü'minlerin semai olan şer'i, dini, peygamberi, Kur'an'i ve imani bir sema' ile meydana gelirler. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

İbni Teymiyye, Kur'andan sonra hadis tahsiline yönelmiş ve hadis ilminin tatlı pınarından beslenmiştir. Bunda, bilhassa babasının hadis şeyhi oluşunun etkisi vardır. Babası, muhaddis olduğu gibi aynı zamanda hadis fıkhına vakıftı. Hadis fıkhı ise, dinin özünü teşkil ediyordu. İbni Teymiyye, çocuk denilecek bir yaştan beri şu üç sıfatla dikkati çekmekteydi ki, bu sıfatlar onu kemale ve sağlam bir ilme doğru götürmüştür:

"Hased, iyilikleri ateşin odunu yiyip tükettiği gibi yiyip tüketir; sadaka da kötülükleri, suyun ateşi söndürdüğü gibi söndürür."

"Onların hüzünlenme; kurdukları hile ve tuzaktan dolayı telaşlanıp sıkıntıda kalma" (Nahl: 16/127)

"Hayır, ya Ömer! Ben sana nefsinden de daha sevgili oluncaya kadar " Ömer b. Hattab :

Bir sınıf da, bir takım kelamci ve fakihlerin görüşlerine göre o sevginin gerçek ve batıl olduğunu inkar ederler.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/514-518.

"Aişe'nin babası"

Taberani "Dua" kitabında RasuluIIah'm şöyle buyurduğunu rivayet eder:

İbni Teymiyye'nin son mihnetinin 726 H. yılında başladığını göz-önüne alırsak, tesirin ne taraftan geldiğini kestirebiliriz. Sultan Nasıruddin, sözü geçen hankahı yaptırdıktan sonra sufüerle sıkı bir dostluk kurmaya başladı. Halbuki İbni Teymiyye süfilerle hiç geçinemiyordu. Sufilerin başı olan ibni Ataullah es-Sikenderi, ibni Teymiyye'ye ateş püskürüyordu.

Allah Teala Kitab-ı kerim'inde sabin doksandan fazla yerde zikretmiştir. Aşağıdaki iki ayette ise sabrı namazla beraber zikretmiştir.

(Furkan: 25/73)

"Artık Biz, teslimiyyet gösterenleri, günahkar suçlular gibi mi tutarız? Ne oluyor size? Nasıl hükmediyorsunuz?.. (Nur: 24/35-36)

"La ilahe ente sübhaneke zalemtü nefsi, fağfirli: Senden başka ilah yoktur, seni tenzih ederim; nefsime haksızlık ettim, beni bağışla" derdi.

ikinci kısım: Bunlar da, İlahi sevgiyi, kullar tarafından sevilen o fiiller için Allah"ın bizatihi istemesi olarak kabul e-derler. Bu mes'ele hakkında "sıfatların ve kaderin kaideleri" bölümünde yeteri kadar söz ettik.

"Sonra da birbirlerine sabır ve merhamet tavsiye eden mü'minlerden olmaktır" (Beled: 90/17)

"Bilmediklerinde sorsalardı ya; zira cahiliğin şifası sormaktır."

Sonra Ebu Hüreyre isterseniz. "Allah'ın yaratma kanununa ki, insanları ona göre yaratmıştır. Allah'ın yaratması dağiştirüemez..." (Rum: 30) ayetini okuyunuz, demiştir.

Zekat'm sözlük anlamı, doğrulukta, düzgünlükte artma ve gelişme, manasınadır. Bu manayı anlatmak için : Zeke'ş-şey'ü, denir. İnsanın bedeni nasıl gelişmek için faydalı gıdalara muhtaç ise, kalbi de olgunlaşmak ve ıslah olmak için, gelişip yetişmeye, büyümeye muhtaçtır. Gerek bedenin gerekse kalbin bu hale gelebilmesi için, her ikisine de zarar verecek şeylerden uzak olmaları gerekir. Zira, beden kendisine faydalı şeyleri vermek, zararlı şeylerden uzak kalmakla geliştiği gibi, kalp de aynı şekilde faydalı şeylerin alınması ve zararlı şeylerin atılması ile gelişip büyür ve düzelir. Nitekim, tarım da bu şekilde verimli hale gelir. Sadaka, suyun ateşi döndürdüğü gibi, hataları söndürdüğünden, kalp o sadaka sebebiyle üstün bir temizlik elde e-der. Kalbin manen gelişip büyümesi, günahlardan temizlenmesi ve armmasıyla mümkün olur. Nitekim, bu konuda Allah Teala şöyle buyurur: "Onların mallarından zekat al ki, onunla kendilerini temizler ve paklarsın.(Tevbe: 9/103)

"Haberiniz olsun ki, kalpler ancak Allah'ı anmakla

Tam adı, Takıyyüddin Ebu Abdillah Muhammed b. Ebi Bekr b, İsa'dır (öl. 750 H.) Bu zat, bir ara Mısır diyarı Kadısı olmuştur. Çeviren.

"... Rabbının buyruğuna kulak verip boyun eğdiği zaman. (İnşikak: 84/2)

«Mısır'da Hanbeliler büyük bir ihanete uğradı. Çünkü kadıları, ilim bakımından yoksundu. Bu sebepten onun temsil ettiği mezheb mensupları böyle şeylere maruz kaldilar ve durumları fenalaştı.

Buhari ve Müslim'in "SahüY'inde Ebu Hüreyre 'ın rivayet ettiği bir hadisde de Rasulullah şöyle buyurmuştur:

"Zaten acıdığım bir şeyden dolayı ona nasıl acıyayım buyurur"

Birinci cevap: Allah'ın hayır hükmü ve kazası, kulun kendi işlediğine değil de, kendine isabet edene aittir. Allah Teala şöyle buyurur:

Onlar devamlı olarak yaptıkları bu dua ve Allah'a ihtiyaç arzı ile muttaki evliya zümresinden olma şerefine ermişlerdir.

«O gün bizim çok az oluşumuzdan mı ya Resulallah?

"Size bir iyilik dokunsa onları tasalandırır. Size bir kötülük isabet etse onunla sevinirler..."

ibni Teymiyye, içinde yaşadığı çağı şahsiyeti, görüşleri ve yazılarıyla meşgul etmiş ve devamh bir fikir hareketi meydana getirmiştir, Onun adı, yalnız Şam ve Mısır'da değil, bütün İslam aleminde yankı uyandırmış ve tesiri nesiller boyu devam etmiştir.

" Sabret; Allah'ın va'di haktır . Günahının bağışlanmasını dile ve akşam sabah Rabbini hamd ile teşbih et" (Mü'min: 40/55)

Kalplerinde hastalık vardır, Allah da onların hastalığını arttırmıştır. (Bakara: 2/10)

İstidlal metodlarına dair eserleri;

İlahi sevginin aslı, İlahi marifettir ve onun da iki aslı vardır:

3- Cehenneme atılmayı sevmediği gibi, Allah kendisini küfürden kurtardıktan sonra, bir daha oraya dönmekten hoşlanmazsa,"

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/567-568.

Bundan dolayı selefden biri şöyle demiştir:

Allah'a sevgi, ihlastftevekkül, O'ndan razı olmak gibi batini amellerin hepsi, havas ve avam her mii'min hakkında bir emirdir. Makamı yüksek de olsa, hiçbir mü'minin onları ter ketmesi caiz olmaz.

Rızaya gelince: Kazaya rıza hususunda İmam Ahmed'in arkadaşlarından ve daha başkalarından bazı ulema ve meşayih arasında vacib midir yoksa müstahab mıdır? şeklinde tartışma meydana gelmiştir. Böylece bu hususta iki görüş ortaya çıkmıştır: Vacip diyenlere göre kazaya rıza, i'tidal yolu takibeden muktesitlerin amellerindendir. Müstehabtır diyenlere göre, o, Hakka yaklaştırılan lann amellerindendir.

"Bu durum vallahi bir şerefdir..."

Cevabını verdi. Hangi amelle? dendiğinde:

Buna göre ibni Teymiyye'nin, fikir ve görüşleriyle mücadele etmek isteyenler onun cismini hapsetmişler, fakat fikir ve görüşlerini zindana sokamayınca, bazı hükümet adamlarını kandırarak, zindanın karanlıklarından sızıp gelen ve alimleri aydınlatan bu fikir nurunu söndürmeye çalışmışlardır.

"Haya ve sükut, imanın bir şubesidir; hayasızlık ve konuşma serbestliği, nifakın bir şubesidir"

İbni Teymiyye'nin Kahire, İskenderiye ve Şam'da birçok talebe ve dostları vardı. Bunların bir kısmı halk'dan, diğer kısmı da ilim erbabı kimselerdir. İlimle uğraşan talebelerinin çoğu Hanbeli, bir kısmı da Şafii idi. İbni Teymiyye, yaklaşık olarak 46 sene ders okutmuştur. Yani 21 yaşından 67 yaşına kadar, yani ölünceye dek hocalık yapmıştır.

Bu sure-i şerifinin tamamı bu manadadır. Şu ayeti kerimeler de bu suredendir:

Yukarıda geçen batıl sözler, önce İsmailiyye fırkasımın Batıniyye kolunun Karamita zümresinde ortaya çıkmıştır.

Fudayl b. İyad, İbrahim b. Ethem, Ebu Süleyman el Darani, Ma'ruf-u Kerhi, Cüneyd b. Muhammed Bağdadi, Sehl b. Abdullah el Tusteri ve benzeri büyükler. Yüce Allah bunların hepsinden razı olsun.

Dini mes'elelerden akaid'e ait kitap yazan zatlar, çok sevgi iddia edip de ilahi korku olmadığı halde o sevgi içine dalanların itikatça, uzaklıklarım anlatmaktadırlar. Çünkü bu kuru kuruya sevgi iddia etmede sufi topluluğunun içine düştüğü fesad mevcuttur. Yine, onda bu topluluğu mutesavvife yolunun aslını tamamen inkara götüren itikat ve amel bozukluğu vardır ki, hakikatten sapan bu zümre iki sınıfa ayrılmaktadırlar:

"İblis, Senin izzetin hakkı için onların hepsini saptıracağım; ancak iyi niyyetü, samimi, gösterişten uzak mü'min kulların müstesna, dedi"(Sad: 38/82-83)

O'na eş kılarlar ve böylece mahlukati Rabbülalemine eşit yaparlar.

Daha önceki bölümlerde; insanın halinin düzelmesi adaletten, bozulması da zulümdendir, demiştik. Çünkü Allah Sübhanehu yaratırken ona düzen vermiş, ölçülü bir biçime getirmiştir. Bedenin sıhhat ve afiyeti de iç organların, azasının itidal li hale gelmesi ve sağlam halden vazgeçme hastalığından dönmesi ve düzgünlüğe ulaş-masiyladir.

Bazan, sahibinin sevap göreceği, övüleceği şeyler de üzüntüyle beraber olabilir. Bu ise, üzüntü bakımından değil de iyilik ve sevab bakımından güzel bir şey olur. Mesela: Dininde meydana gelen bir musibete, müslümanlann başına gelen umumi bir felakete üzülen kimse gibi ki, böyle kimse kalbindeki hayır sevgisinden, şer nefretinden ve buna benzer şeyden dolayı sevaba nail olur. Fakat bunlara üzülmek, sabır, cihad, bir faydanın elde edilmesi ve bir zararın giderilmesiyle, alakalı bir emrin terkine sebep olursa, yasaklanmıştır. Şayet böyle bir durum yoksa, üzülen kişi muhasebe olunur, üzüntü bakımından olan günah ise kaldırılır.

Bunu gibi, yukarıda belirtilen sapık fırka Allah'ın her hangi bir sıfatla yahut herhangi bir fiil ile mevcut olmasını inkar ettikleri için Musa'ya olan konuşmasını da kabul etmemişlerdir. Çünkü onlar Allah'ın hayat, ilim, kudret, istiva ve gelme gibi sıfatlarını kabul etmedikleri gibi konuşmasını ve konuşturmasını da kabul etmemektedirler. Şu ayet-i kerimede buyurulan onların sözlerinin gerçek şeklini anlatır:

«Ben hem sana, hem de haklı olduğumu bilmediği halde bana düşmanlık edenlere hakkımı helal ettim. Beni zindana attıran o büyük Sultan Nasıruddin'e de hakkımı helal ettim. Çünkü O, bana bunları başkalarının tahriki ile yaptığı için mazurdur ve bunları nefsini korumak için yapmamıştır. Benimle ilgili olan herkese hakkımı helal ettim. Ancak bundan, Allah ve Resulünün düşmanları hariçtir.

Mahluk ile azablanmaktan korkmak ve onunla ümitlenmek kulu, asıl olan Allah'ın sevgisine götürür.

Yine, Allah Teala, Adem ve İblis ile ilgili olayları anlatan ayet-i kerimelerde şunları buyurur:

Daha önce önemli bir kaide olarak şöyle demiştik; iyilikler kötülükler den daha faydalıdır, nasıl ki gıda almak, almamaktan daha yararlı ise. Yine, izah etmiştik ki, bundan kendi nefsi kastedilir, öbüründen de, başkasıyla birleştiğinden dolayı başkası kastedilir. Yine, gerekli olan korunma hastalığın meydana gelmesinden önce yapılmalıdır. Meydana geldikten sonra ise, onu gidermek gerekir. Kalp hastalıklarında da başlangıçta sıhhatin ko-runmasına-hastalığa tutulması sebebiyle- sıhhatinin daima iadesine ihtiyaç duyulur. Bilindiği gibi, sıhhat misliyle korunur, hastalık zıddıyla yok olur. Kalbin sıhhati, kendisinde fıtri duyguların varlığıyla korunur; yahut, ilmin ve imanın zikir, tefekkür ve ibadet gibi meşru emirleriyle kuvvetlenmesi suretiyle korunur ve zıddıyla da yok olur. Nitekim, şüpheler, deliller le giderilir, faydasız sevgi de ona nefret besleme ve yerine Hakkı sevme ile yok edilir.

13? El-İklil Fi'1-Müteşabih ve't-Te'vil,

Ve bunlara benzer ayetler Allah'ın bu konudaki hükmünü açıkça ortaya koyar.

"İşte onların yalvarıp durdukları ndan Rabb-lerine hangisi daha yakınsa onunla vesile ararlar; onun rahmetini umarlar, azabından korkarlar. Çünkü Rabbı'nın azabı korkulup sakmılmaya elverir " (İsra: 17/57)

ibni hazmı ehli sünnet dairesinde ilan eden yeryüzünde ilk insansınız sizi tebrik ederim...

İyiliğin mükafatı ondan sonra iyiliktir. Kötülüğün cezası da, yine ondan sonra kötülüktür.

"Kuvvetli mü'min, Allah'a zayıf mü'minden daha hayırlıdır. Bununla beraber hepsinde hayır vardır. Sana faydalı olan şeye karşı hırslı ol! Yardımı Allah'tan iste, acze düşme. Başına bir şey gelirse 'Ah keşke şöyle yapsaydım, böyle yapsaydım' deme; şöyle de: Bu Allah'ın kaderidir, dilediğini yapar'. Çünkü eğer şöyle yapsaydım sözü, şeytanın işini açar "

İbni Teymiyye, 705 H. yılı Ramazan ayında zindana girdi ve burada çok şiddetli işkencelere uğradı. Aynı zamanda Kfısır'daki Han-belilere de baskı yapıldı. Dört mezhebi temsil eden kadılar meclisinde dördüncü kadı olan Hanbeli kadısı zayıf olduğu için İbni Teymiyye'yi de, Mısır'daki Hanbelileri de savunamadı. Bu konuda İbni Kesir şöyle der:

"... O, arkadaşına, "hüzün duyma, Allah bizimle beraberdir" demişti" (Tevbe: 9/40)

Allah Teala, bu ayet-i kerime'de bu manada şöyle buyurur:

suresi, amele ait sözlü tevhidi ihtiva eder. Nitekim, bununla ilgili olarak Buhari ve Müslim'in "Sahih"lerinde Aişe'nin rivayetiyle şu hadis nakledilir:

3- Hayırlara koşan (sabikun bi'1-hayrat).

Bu durum, maalesef mes'elenin içinde olan birçok me-şayihde dahi mevcuttur. Onlardan harhangi biri, Allah'ın emrettikleriyle yasakladıklarını iyice incelemeden, kaderi Allah'a havale ve tevekkül etmek, kaderin hakikatiyle beraber yürümek olarak kabul eder ve zanneder ki, "Kul, Allah huzurunda, yıkayıcı önündeki ölü gibi olmalıdır" diyenin bu sözü, Allah'ın emir ve nehiylerini tamamen terketme-yi; Allah'ın emrettiği, sevdiği ve razı olduğu şeylerle yasakladığı, sevmediği ve razı olmadığı şeylerin arasını ayıran Nur ve Furkan ın tesirinin zayıflamasını kasdetmektedir. Böylece, o, Allah'ın arasını ayırdığı şeylerin arasını eşit hale getirmiş olur ki, bu mevzuda Allah şöyle buyurur:

Buradaki «Varlık Vücud kelimesine mukabil yukarıda «İkinci mih, neti başlıklı kısımda geçen aynı şiirde «eşya kelimesi yer almıştır. Çeviren.

1? İttihad ,

Yine tevekkül, yapılması lüzumlu olan şeylerle isteğe bağlı güzel şeylerin ancak kendisiyle tamamladığı dini esaslardandır. Bunda zühd yoluna gidip terk eden Allah'ın emrettiğini sevdiğini ve hoşnut olduğunu terkeden kimse demektir.

"Ebu Said el-Hudri anlatıyor:

"Müslümanların ayrılığa düştüğü sırada Harici İslam'dan çıkar. Onları iki taifeden Hakka en yakın olanı öldürür"

Hapishanenin dışmdakileri bırakalım da, o hür mahkumu anlatalım. Dişardaki hasedçiler ona işkence ettirmek için uğraşırken bazıları da gülüp oynuyorlardı. ibni Teymiyye ise, muttaki bir mü'mi-nin gönül rahatlığı içindeydi. Çünkü olaylarm böyle cereyan edeceğini biliyordu. Dolayısıyla; «Ben böyle olacağını tahmin ediyordum. Bunda da çok hayır ve büyük bir maslahat vardır. demiştir. ibni Teymiyye, esasen sükunete muhtaçtı. Şehrin gürültüsünden usanmştı. O, yattığı bu hapishanenin sessiz ve sakin köşesinde şu iki şeyle meşgul oluyordu:

şimdi 39 cildlik külliyatında görmediğimiz bir mevzudan dolayı ki varsa dahi ictihadla söylemiş... nasıl olursa ibni teymiyyenin küfrüne hükmederiz... koca bir müctehidi zalim kafir vs. ilan ederiz?

Çünkü her insanın bir harsi vardır ki, o da çalışmadır. Bir de hemmi olur ki, onun da manası istek demektir. Fakat bazan kul bu hal içerisinde kalbiyle, İlahi sevgiden dolayı O'nun davet ettiği taati yerine getirir, iclalinden ve O'ndan hayadan dolayı da ma'siyetinden menettiği şeyi yapar. Aynen Ömer'in :

Hadis-i şerifde şöyle geçer:

Bir zat demiştir ki:

"Allah hiçbir peygamber göndermemiştir ki, ondan şu mi-sakı almasın: Rasulullah peygamber olarak gönderildiğinde kendileri hayatta olurlarsa ona mutlaka iman edeceklerine ve yardımda bulunacaklarına, ayrıca her peygamber, ümmetinden, Muhammed peygamber olarak gönderildiğinde hayatta olurlarsa mutlaka O'na iman edip yardımda bulunacaklarına dair söz almışlardır"

Abdullah anlatıp diyor ki: Üç gece o adamın yanında kaldım, bu müddet zarfında onun gece ibadetine dair bir şeyi ifa ettiğini görmedim. Ancak, gece uyandığımda yatağında çevrili vaziyette, sabah namazına kadar Allah azze ve cel-le'yi zikreder ve tekbir getirir. : Yine onun sadece hayır söylediğini işittim. Üç günü tamam ettiğimizde, neredeyse onun amelini basit görecektim, dedim ki:

"O'na de ki: , arınmak ister misin? Sana Rab-bi'ne giden doğru yolu göstereyim de derin bir saygıyla korkup eğilesin" (Naziat: 79/18-19)

3 - İbn-i Hazm'da bazı görüşlerinden dolayı Ehl-i Sünnet'in dışındadır zaten. İbn-i Teymiyye reddiye yazmıştır diyorsun, demekki o noktada sıkıntımız yok. Bu arada İbn-i Teymiyye'ye de Ehl-i Sünnet'in içinden reddiyeler yazılmıştır, bu konuda ne düşünürsün bilmem.

1- İşlediğine tevbe etmesi, Allah'ın da tevbesini kabul etmesiyle. Çünkü, günaha tevbe eden, günahı olmayan gibi olur.

"SahilTin haricindeki bazı lafızlarda da şöyle rivayet edilir:

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/544.

Tarihçiler, İbni Teymiyye'nin anası ve onun mensup olduğu kabile hakkında bir şey söylemezler. Babası 682 H. yılında öldüğü zaman ibni Teymiyye 21 yaşında idi. Anası' bu tarihten sonra ölmüştür. O, oğlunun olgunlaştığını görünceye kadar yaşamıştın Anası hayatta iken İbni Teymiyye şeriatı ihya ve ona karışan hurafeleri defetmek için baş mücahid olarak ortaya çıkmıştı. Anası, ona bu cihadında iyilik, şefkat ve sevgiyle yardımcı olmuştur. İbni Teymiyye, mücadele sırasında Mısırda zindana atıldıktan sonra anasına sevgi, bağlılık, vefa ve iyilik dolu mektuplar gönderiyor, onun hem ayrılık, hem de üzüntü ateşiyle helak olmaması için, kendi elem ve ız-tıraplarını ondan gizliyordu.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/521-523.

Görüldüğü gibi Rasulullah aslı olan hastalıkları kötü huylara ve zararlı heveslere atfederek onlarla bir saymıştır. Şüphesiz huy nefsin, adeti ve seciyyesi değildir. Allah Teala şöyle buyurur:

Onlar, kalplerinin hakkı anlamasına, kulaklarının işitmesine ve gözlerinin görmesine engel olan şeyi kendileri anlatmaktadırlar. Bedenleri hayat sahibidir, sesleri işitmektedirler, şahıslan görmektedirler ama kalpleri hayatiyyeti-ni kaybettiği için; hayvanlara benzer bir hale düşmüşlerdir. Görüp işittikleri, yiyip içtikleri ve üreme faaliyetleri yaptıkları halde, onlar gibi kalp hassasiyetinden yoksundurlar. Onun için Allah Teala bu gibiler hakkında şöyle buyurmuştur:

İşte görüldüğü gibi, Allah Teala yarışanların, dünyanın geçici nimetleri uğrunda değil de, ahiretin bu gibi nimetleri uğrunda yarışmalarım emretmiştir. Bu, Rasulullah'm hadislerinde buyurduklanyla da uygunluk arzeder ki, o, gıbtayı ancak kendisine. ilim verilip de onunla amel edip başkasına da öğreten ile, mal verilip de onu Hak uğrunda harcayan kimseler hakkında müsaade etmişti. Ancak, ilim verilip de amel etmeyen ve başkasına da Öğretmeyen ile, mal veilip de onu Hak uğrunda harcamayan kimseler'e gıbta edilmez ve onun durumu gibi bir durum istenmez. Çünkü o rağbet edilecek bir hayır içinde değildir; bil'akis, o, azaba çevrilidir. Kim bir idarecilik mevkiine getirilir de, ilim ve adaletle yürütür, emanetleri ehline verir; insanlar arasında Kitap ve Sünnet'e göre hükmederse, bunun derecesi büyüktür; hatta büyük bir cihad içinde bulunmaktadır ki, Allah yolunda cihad eden de böyledir.

Bir de, ey Abdurrahman! Sen bir şeye yemin ettiğinde başkasını ondan daha hayırlı görürsen yeminine kefaret verip de o hayırlı işi işle.

Bunlar çok defa hallerini değiştirerek bir çeşit ma' siyet ve fıska yönelirler; hatta çoğu İslam'dan çıkıp irtidat eder. Çünkü, güzel akıbet takvanındır. Allah'ın emir ve yasakları üzerinde durmayanlar, takva sahiplerinden olamazlar. Onlar müşriklerin durumuna düşerek bazan bid'at'ı, şeriat zannederler, bazan da mes'eleye kaderi delil olarak kullanırlar; Allah Teala ise, "En'am" ve "A'raf' surelerinde müşrikleri kınayıp kötülediği şeyi zikrettiği zaman, onların dinde meydana getirdikleri bid'atla-rı ve o bid'atları şeriat olarak kılmalarını da zikretmiştir. Bu hususta şöyle buyurmuştur:

"Onlara Rab'lerinden gayrı ne sahip çıkan dostları, ne de bir şefaatçileri vardır. (En'am: 6/51)

"... Doğrusu ben, benim de Rabbim, sizin de Rab-biniz olan Allah'a güvenip dayandım. (Hud: 11/56)

"Ey insanlar! Size gerçekten Rabbinizden bir öğüt, gönüllerdeki bir şifa ve mü'min-lere doğru yolu gösteren ve rahmet gelmiştir" (Yunus: 10/57)

Bundan dolayıdır ki, bir kısım alimler: Sebeblere yönelip önem vermek Allah'ın birliğine karşı şirktir; sebebleri sebepler olarak imha etmek akıl için noksanlık olduğu gibi, sebeblerden tamamen yüz çevirmek de dine bir tecavüz ve onu kötülemedir. Emredilen tevekkül ise: Kendinde tevhidin, aklın ve dinin gereklerinin birleştiği şeydir, demişlerdir.

Üzüntüye gelince: Onu, ne Allah ve ne de Rasulü emretmemişlerdir. Hatta, dini hususlarla alakalı dahi olsa, Kur'an-ı Kerim'in bir çok ayetinde nehyedilmiştir. Mesela şöyle bu-yurulur:

İşte İbni Teymiyye'den hem önce, hem sonra, hem de onun çağında alimler bu anlayış içinde idiler. Bu yüzden Moğol istilasına uğrayan memleketlerini terkedip istilaya uğramamış olan yakın şehirlere kaçıyorlardı. Böylece Bağdad'tan Şam'a, Şam'dan da Kahi-re'ye sığınmışlardı. Fakat, bu alimler arasından çıkan bir bilgin böyle bir zillete katlanmamıştır. Çünkü sahabüerin büyükleri hem ilimle, hem cihadla uğraşıyor, hem de devlet işlerini idare ediyorlardı. Mesela; Ebu Bekr ve Ömer böyle idiler. Bunlar ilmi, cihadı ve devlet idaresini birleştirmişlerdi. Hz. Ömer, tarihin tanıdığı en büyük devlet adamı ve adalet timsali idi. Hz. Ali, ilim şehrinin kapısı ve sahabüerin en büyük kadısı olduğu gibi, aynı zamanda hakkıyla bir İslam mücahidiydi. Nitekim buna Peygamberimiz de işaret buyurmuşlardır.

Allah'a sevgi iddia edenlerin çoğu, bunun dışında olarak sünnet'e tabi olmak, iyiliği emredip kötülükten sakındırmak ve Allah yolunda cihadda bulunmak gibi emirleri yerine getirmekten uzaktırlar. Bununla beraber, içinde bulunduğu halin Allah sevgisi yolu için başkasından daha mükemmel ve uygun olduğunu iddia eder; zira o zanneder ki, Allah için olan sevginin yolunda dini gayret yoktur, Allah için nefret de yoktur. Bu durum ise, Kitap ve Sünnet'in bildirdiği delillere aykırıdır. Onun için, her devirde sıhhatini muhafaza eden bir kudsi hadisde şöyle buyurulur:

Sahih Hadisde, Iyaz b. Hammad dan rivayetle,

Allah'ın bu sevgisi, Kitap ile Sünnet'in bahsettiği ve ümmetin selef ve imamlarının ittifak ettiği gibi; sünnet ve hadis ehlinin, dinin uyulan bütün meşayihinin ve tasavvuf büyüklerinin görüş birliği ettiği gibi, gerçek bir sevgidir. Allah sübhanehu, zatı gerçek bir şekilde sevilen bir varlıktır. Hatta O'nun sevgisi, sevginin en mükemmelidir. Çünkü, bunu Allah sübhanehu'nun kendisi buyurmuştur:

"İbadet" kelimesi de, daha önce geçtiği gibi itaat ile beraber sevgi manasını içine alır. Bundan dolayı insan için kalp sevgisi bir takım derecelere ayrılır.

Diyen birini işitse, bundan haline uygun bir işaret olsa, bu da sakıncasızdır. Çünkü işaretler ölçü, ibret ve darb-ı mesel kabilindendir.

"Münafıklar kalplerinde hastalık bulunanlar ve Medine'de olmadık fena haberleri yayanlar, eğer bu huylarından vazgeçmezlerse, herhalde seni üzerlerine caydırıcı olarak göndeririz, sonra da, Medine'de senin komşuluğunda pek az bir süre kalabilirler" (Ahzab: 33/60)

Ve Allah Teala şöyle buyurdu:

Sahih hadisde, Ali'nin rivayetiyle şöyle Duyurulmuştur:

"Allah, iman edenlerin dost ve yardımcısıdır; onları karanlıklardan aydınlığa ulaştırır ve doğru bir yola koyar"

"İnsanlardan bir kısmı bilgisizce Allah yolundan saptırmak ve onu eğlence edinmek için sözün alaylı olanını edinir. İşte onlar için aşağılayıp rüsvay edici bir azab vardır. Ona ayetlerimiz okunduğu zaman sanki hiç işitmiyormuş, kulaklarında bir ağırlık varmış gibi büyüklük taslayarak arkasını çevirir. İşte onu elem verici bir azab ile müjdele"

"Görmedin mi, şu kendini temize çıkaranları!? Ama Allah dilediğini temize çıkarır. (Nisa: 4/49)

Allah sübhanehu ve Teala bize kendisinden, gazabına uğramış ve dalalette kalmış olanların değil de, nebilerin, sıd-dıklarm, şehidlerin ve salihlerin yoluna yöneltmesini istememizi emretmiştir. Rasulullah da buna dair şöyle buyurmuştur:

Allah size açıklamak, sizden öncekilerin yollarını göstermek ve tevbenizi kabul etmek ister. Allah bilendir ve hikmet sahibidir"

"Şüphesiz ki iyiler nimet içindedirler. Tahtlar üzerinde seyredecekler. Yüzerinde nimetin içinde bulunmanın pırıltısını tanırsın. Ağzı mühürlü safşarab-dan içirilirler ki, sonu misk dir. İşte yarışanlar bunun için yarışsınlar" (Mutaffifin: 83/22-26)

"Bir kimse, Allah'dan korktuğu ' müddetçe, daima hayırdadır. Bir şeyin manasında şüpheye düşer de bir adama sorarsa, ona şifa verir"

"... ölçü ve tartıyı tam adaletle yapın. Biz kişiye gücünün yettiğinden daha fazlasını teklif etmeyiz..."

Onun için Kur'an'da rıza vacib şeklinde değil de sadece rıza sahiplerini över şekilde gelmiştir. Rızadaki bu övülme, Rab azze ve cellenin kuluna hastalık, fakirlik, felaket sarsıntısı gibi musibetler vermesiyle olur. Bu konuda ayet-i kerime'de Allah Teala şöyle buyurur:

Ayet-i kerimede geçen, ağır davrananlar: Mü'min kardeşlerini kendi nefislerini sevdikleri gibi sevmeyip bil'akis bir musibet özellikle onlara eriştiği zaman da üzülen, hatta o nimetten kendilerinin de payı olmasını arzulayan kimselerdir. Onlar ancak dünyanın ni'metini kendilerine gelmesi ve dünyanın şerrinin ide kendilerinden gitmesiyle sevinirler. Halbuki, onlar Allah'ı, Rasulü'nü ve ahireti sevmedikleri zaman o şekilde olsalar dahi kardeşlerini severler, onlara erişen bir nimet'ten hoşnud olurlar, erişen bir musibetten de acı duyarlar; çünkü mü'minlerin sevinmesiyle sevinmeyen, üzülmesiyle de üzülmeyen onlardan değildir.

Şüphesiz ki, kul Allah'ın daima şükrü gerektiren ni'met-leri ile kendisine istiğfarı gerektirecek günahlar arasında bulunmaktadır. Kul için şükür ile tevbe ve istiğfarın her ikisi daima gereklidir. Çünkü kul, daima Allah'ın nimetleri ve ihsanları arasında dönüp dolaştığı gibi, tevbe ve istiğfara da daima muhtaç durumda bulunmaktadır.

Allah'a ortak koşan lann bu sözlerinin benzeri Nahl, Yasin ve Zuhruf surelerinde de vardır. Bütün bunlar onların şununla-bununla ilgili bir takım şüphelerinden ibarettir.

Sevginin Hakikati

İnanan bir topluluğun yüreklerini ferahlatıp şifa versin, kalplerindeki öfkeyi gidersin..."(Tevbe: 9/14-15)

İbni Kesir, el-Bidaye Ve'n-Nihaye, c. XIV, s. 134.

Ali ya da Huzeyfe'den şöyle rivayet edilir:

? Yine şu meselede de iki görüş halinde ihtilaf etmişlerdir: Allah Teala?nın fiilleri için bir son var mıdır, yoksa O?nun fiillerinin sonu yok mudur? el-Cehm b. Safvan şöyle demiştir: ?Allah?ın malumat ve makduratının bir son noktası ve sınırı, fiillerinin de bir sonu vardır. Cennet ve Cehennem fena bulacak, içindekiler de yok olacaktır. Ta ki Allah, tıpkı el-Evvel olup, kendisiyle birlikte herhangi bir şey bulunmadığı gibi, el-Ahir olacak ve O?nunla birlikte herhangi bir şey bulunmayacaktır.? Buna karşılık Ehl-i İslam bir bütün olarak şöyle demiştir: ?Cennet ve Cehennem?in sonu yoktur. Bu ikisi baki kalmaya devam edecektir. Aynı şekilde cennetlikler Cennet?te nimetlenmeye, cehennemlikler de Cehennem?de azap görmeye sürekli olarak devam edecektir. Bunun bir sonu yoktur. Allah?ın malumat ve makduratı için de bir son nokta ve sınır mevcut değildir.?

İbni Teymiyye, cedele dair bütün bu eserlerinde hem akli, hem de nakli delillere dayanarak görüşlerini isbata ve muarızlarını susturmaya çalışmaktadır.

"İman tutanaklarının en sağlamı, Allah için sevgi ve Allah için nefrettir" ? Yine, bir hadisde şöyle geçer:

"İlim öğreniniz. Çünkü ilmi Allah için öğrenmek ibadettir. İlmi elde etmek Allah için bir haşyet dur. İlmi araştırmak, Allah için bir cihaddır. Bilmeyene ilim öğretmek sadakadır; müzakeresi ise tesbihdir. İlim sayesinde Allah az-ze ve celle bilinir ve O'na ibadet edilir. İlimle Allah'a tazim olunur. O ilim vasıtasıyla Allah bir takım milletleri yükseltir ve insanlara, hidayete erdikleri görüşlerine başvurdukları önderler ve başlar yapar.

Büyük kaideler sadedinde anlattık ki: Allah'dan başkasının zatıyla var olması mümkün olmadığı gibi, yine Allah'dan başkasının, zatı için, sevgili ve istenir olması da doğru değildir; bu, Rabb'e ait bir durumdur. Allah'dan başka zatiyla mevcut olmadığı gibi, Allah'dan başka Rab da yoktur ve O, tam bir sevgi ve ta'zimle zatı için sevilmeye, zatı için ta'zim edilmeye müstahak, kendisinden başka ilah olmayan ma'buddur.

Kısaca Saudiler? Vahhabiler, Hanbeli mezhebine bağlı olmakla1 beraber, Ahmed b. Hanbel'den sonra kendileri için ikinci İmam olarak İbni Teymiyye'yi tanırlar.

Yazıp gönderdiğimi söylediğiniz kitaplara gelince, ben doğrusu hiçbir zaman durup dururken kimseye bu konuda propaganda amacıyla hiçbir şey yazmadım. Sadece soru soranlara gerek Mısır'dan olsun, gerek başka yerden, cevap yazmışımdır. Doğrusu benim adıma uydurulmuş bir kitab m Darüs's-Sultan hocası emir Ruknü'd-Din Caşnekir'e ulaştırıldığından haberim var. Tahrif edilmiş bir itikadı içeri-yormuş, ama hakikatine vakıf değilim. Ancak uydurulmuş olduğunu biliyorum;

demiştir.

İlim elde etmek cihad kabul edildiğine göre, cihad için de sabır lazımdır. Bundan dolayı Allah Teala şöyle buyurmuştur:

"Size Allah ve Rasulü'nden daha sevgiii ise,.."

3- Hazırcevaplılığı

5- İhlası

"Yoksa Allah'ın izin vermediği dini, onlara meşru kılıp ortaya koyan ortaklar mı vardır?" (Şura: 42/21)

Bu hadisi İmam Ahmed ve Nesai Ammar b. Yasir'in ri-vayetinden nakletmişlerdir.

"Hiç biriniz, ben kendisine, çocuğundan, babasından ve bütün insanlardan daha sevimli oluncaya kadar, tam iman etmiş sayılmaz."

Ayetinin sır ve manasıyla

Birisi şöyle bir sual sorabilir: ibni Teymiyye, Sultan nezdiride büyük bir i'tibar sahibi iken niçin durumu birdenbire değişmiş, Sultan ona, Önce hapishanede iyi muamele edilmesini emrettiği halde sonra şiddet göstermiştir? Bu soruya şöyle bir cevap verebiliriz: Olaylar birbirini açıklamaktadır. Sultan Nasıruddin Mısır'da oturuyordu, ibni Teymiyye ise buradan ayrılmış, derslerine Şam'da devam ediyordu. ibni Teymiyye'ye karşı Sultanın durumundaki değişikliği anlamak için tarih kitaplarına başvurmamız gerekiyor, el-Makrizi şöyle der:

Buhari'nin, Ebu Hüreyre'den rivayet ettiği lafzın şekli de şöyle:

Bu, Yahya el-Katad'ın Mücahid'den onun da İbn-i Ab-bas'dan merfu olarak zikrettiği meşhur bir hadisdir. Bunda ihtilaf vardır ve bu hususta delil getirilemez.

Ali şöyle der:

Bu sebepledir ki, insanlar Abbas'ın evine saygı gösteriyorlar, oğlu Abdullah onlara İlim öğretiyor, kardeşi de yemek yediriyordu; bu yüzden ta'zimde bulunuyorlardı...

Türkçemizde yaygın olan «Üçten dokuza boşadım veya «Üç talakla boşadım sözü ile, İbni Teymiyye ve İbni Kayyım el-GvziyyeVe göre bir talak vaki olur. Çeviren.

"Allah'ım, ben onu seviyorum, sen de onu ve onu seveni sev"

"Eğer onlar Allah ve Peygamberinin kendilerine verdiğine razı olsalardı ve "Allah bize yeter; Allah ve rasu-lü bize kendi fazlu keremlerinden verceklerdir. Biz her halde Allah'a rağbet edicileriz',' deselerdi, "

İbni Teymiyye 10 Rabiulevvel 661 H. tarihinde doğmuştur. Bazı bilginler, onun Rabiulevvel ayının 12 sinde doğduğunu söylerler, ihtinıal ki onlar, ibni Teymiyye'nin doğum gününün, Peygamber 'in doğum gününe rastladığını söylemekle, onun Peygamberin sünnetini ihya edeceğini, şeriatını sağlam hüccetlerle yeniden canlandıracağını ve bu şeriatı zindanda ölünceye kadar müdafaa edeceğini işaret etmek istemişlerdir.

"De ki: Ey cahiller! Siz bana Allah'dan başkasına ibadet etmemi mi emrediyorsunuz?" (Zümer: 39/64)

"Bazı namazlarınızı evlerinizde kılın; ve evlerinizi kabirler yapmayın"

Bu hükümdar, Muhammed Nasırüddin b. Kalavun (öl. 698 H.) olup Mısır'ın Türk asıllı Kölemen sultanlarından 9 uncusu ve birleşik Moğol-Haçlı ordularım Suriye'de perişan eden Sultan Kalavun'un (ÖL 688 H.) oğludur. Çeviren.

"Allah'a ortak koşanlar diyecekler ki; Allah dilesey-di ne biz şirk koşardık, ne babalarımız... Ve ne de bir şeyi haram kılardık. (En'am: 6/148)

Allah Teala'ya, dinine ve Rasulü'ne karşı rıza duymak, hepsinden hoşnud olmak sevginin Onun için, Rasulullah , sevgi hakkında imanın tadının varlığını zikrettiği gibi, imanın tadını tatmayı da zikretmiştir.

Bundan dolayı ben, günde yüz kere Allah'dan tevbe ve istiğfar ederim"

2? Er-Reddü Ala'l-Mantık,

Bu ayette, yukarıdaki ayetlerde de olduğu gibi, iyilik ve kötülüklerden maksad, sıkıntılar ve rahatlıklardır; bununla da kastedilen taatler ve isyanlardır.

Bunun üzerine halk, kendilerine. güvenleri artarak, cihada ha zırlanmış tır. Öte yandan onun, Sultan Nasır'ın Moğollarla savaşs hazırlandığını duyarak, cesareti artmıştır. Fakat Sultan Nasır, hazırlığını yapıp yola çıktığı halde geri dönmüştür. Bu sefer halkı ikinci defa büyük bir korku sarmış ve bu sebeple mü'min bir kahraman 'a tabi olmakla olmamak arasında Bir fark görmemeye başlamıştır. Lakin İbni Teymiyye, halkı savaşa teşvik etmiş ve onlara şu ayeti hatırlatmıştır: «Bu, böyledir. Herkim kendisine yapılan kötülüğe tıpkısıyla mukabele eder de sonra yine zulme uğrarsa Allah ona yardımcı olur. Şüphesiz Allah çok affedici, çok yarlıgayıcıdır.

"Allah'ın kullar üzerindeki hakkı: O'na ibadet etmeleri ve hiç bir şeyi O'na ortak koşmamalarıdir" Yine buyurdu:

Yani Sultan İkinci Mahmud'urı emriyle Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa, önce bizzat kendisi, sonra da oğlu İbrahim Paşa vasıtasıyla Vahhabileri tenkil etmiştir. Çeviren.

"Allah bozgunculuğu asla sevmez." (Bakara: 2/205)

Allah Teala'nın:

Allah Teala İbrahim'in kıssasında, bazı yıldızları AUah'dan başka Rab edinerek ona tapan kimselerin sapılığını anlattıktan sonra şöyle buyurmuştur:

"Rasulullah , Cümdan denilen bir dağa uğradığında şöyle dedi:

Yani: O, korkmadığı halde Allah'a masiyette bulunmayınca, ya O'ndan korktuğu zaman ne olurdu? demektir. Çünkü, onun Allah'ı iclal ve ikram 'i, O'nu masiyette bulunmaktan men'eder.

Geçmiş salih. zatlardan biri şöyle demiştir: "İyilik kalbe nur, bedene kuvvet, yüze aydınlık, rızka genişlik ve halkın kalbine iyilik, sahibi için sevgi verir.

Lakin bu hal İlahi sevgi ve zikirden dolayı olur da sakıncalı bir sebep olmaksızın aklı giderse, aklının gitmesinden dolayı ma'zur olur; sakıncalı bir sebeb olmadan aklının gittiği bu hal içerisindeki konuşmalarından dolayı da muhasebe olunmaz. Aynen, mecnun ların akıllan hakkında şöyle dendiği gibi:

İbn-i Abbas, İbn-i Uyeyne ve Ahmed b. Hanbel , ayet-i kerimede geçen ifadesini, "büyük bir din" olarak tefsir etmişlerdir. ibn-i Abbas'ın tefsirindeki ifadesi, "İslam Dini" şeklindedir. Aişe validemiz de: "Rasulullah'm ahlakı Kur'an'dı", demiştir. Hasan-ı Basri ise: "Kur'an edebi, büyük bir ahlaktır", demiştir.

Ardarda yapılan birçok teşebbüslerden sonra nihai bir teşebbüs daha yapılmıştır. Şöyle ki: ibni Teymiyye'nin iki kardeşi kadılar meclisine getirilmiş ve bunlardan Şerafüddin, Maliki kadısı Zeynüddin b. Mahluf ile münakaşaya tutuşmuş, sonunda kadıyı mağlup etmiştir. Bu durumu İbni Kesir şöyle anlatır: «Şerafüddin, Maliki kadısını nakil, delil ve ma'rifet yoluyla mağlup etmiş, onun batıl iddialarında yanılmış olduğunu ortaya koymuştur. Münakaşa arş, kelam ve nüzul meseleleri hakkında idi.

Aynı ayet-i kerime'de geçen kelimesi, "Elifini esre okuyanlara göre kesinlik ifade eder ki, o zaman yine manası; Onlara mucize gelse yine de kesinlikle iman etmezler, onların kalplerini ve gözlerini ilk önce inanmadıkları gibi ters çeviririz, demek olur. Bundan dolayı Seleften Said b. Cübeyr gibileri şöyle demiştir:

"Her nefis ölümü tadacaktır..." (Al-i İmran: 3/185)

Allah Teala bu mes'eleyi, peygamberlerin Allah için tevhid ve din ihlası hususundaki kıssalarını, bütün bir sure boyu, şu ayete kadar zikreder:

Bunun üzerine:

Rasulullah'm otuz kadar ashabına yetiştim, hepsi de kendileri için nifaktan korkmaktaydılar.

"İnanan bir topluluğun yüreklerini ferahlatıp şifa versin, kalplerindeki öfkeyi gidersin..."(Tevbe: 9/14-15)

Aşık da böyledir; sevdiğini görmek, ona dokunmak ve onu dinlemek suretiyle birlikte olması ona zarar verir. Hatta arzu duyarak onu düşünmesi ve hayallemesi dahi zarar verir. Sevdiği verilmediği zaman acı duyup azap çeker, verildiği zaman da hastalığı şiddetlenir, ızdırabınm artmasına sebep olur.

Ruhl yükseliş: Bunun esası, Allah aşkı ve ilahi şevktir. Aşk , bütün sufilerde bulunan müşterek bir cihettir. Bunun esası, Allah'ın ihlaslı ve temiz kullarının ruhlarına feyazan ettirdiği nur dır. Bütün sufiler bu mahabbet'de eşit değildirler. Bazıları mahabbet'i artırmak için ruhunu riyazata tabi' tutar ve bu sayede Allah'a ittisal ettiğini söyler. Fakat O, Allah'ın insan ruhuna hulul ettiğine ve vahdet-i vücuda kail olmaksızın, mahlukatm halikı ile ittisaline ve Allah'a yaklaşmak için ruhani bir mertebeye yükseldiğine kaanidir.

Nitekim bu konuda Harati "Kitabu i'tilali'l Kulub bi'l-ehva" adlı bir kitap da yazmıştır. Münafıkların kalplerinde ise hem yukarıda beİirtilen yönden, hem de, itikat ve irade yönünden hastalık vardır.

«Benim nefsime gelince; tehdit bana tesir etmez ve Sultana öğüt vermemi engellemez. Çünkü ben, nasihat etmenin, hem kendim için hem de başkaları için bir vazife olduğuna inanmaktayım. Vazife uğrunda başa gelen şeyler hayırdır ve Allah katında bol bol mükafatı vardır. «Ben işimi Allah'a bırakırım. Doğrusu Allah kulları görür. Peygamber' Efendimiz bize, nerede olursak olalım hakkı söylememizi, Allah yolunda hiçbir şeyden korkmamamızı emretmiştir. Biz, her hal-ü krada Sultanımızı seviyor, onun için dünya ve ahiret-te faydalı olacak şeyleri arzu ediyoruz.

Hadis-i şerifden ds anlaşılmaktadır ki, AUah Sübhanehu kullarını sırf kend' sevgisi ve sadece kendisine ibadet için yaratmıştır. Fıtrat, bozulmadan korunduğu zaman kalp sadece Allah'ı öilir ve sırf O'na ibadet eder. Fakat doğan çocuğu anne babasının yahudi veya hıristiyan ya da mecusi yapması gibi bir hastalıktan dolayı aslı, yaratılışı demek olan fıtratı bozulur.. Bütün bunlar Allah'ın kaza ve kaderiyle de olsa-burun, kulak ve dudak gibi azanın kesilmesi nasıl bedenin görünüşünü değiştiriyorsa- kalbin, üzerine yaratıldığı fıtratı değiştirip bozar. Ancak sonra Allah Teala, o fıtrata dönme gayreti gösterenleri dönmeye muvaffak kılar ve o kimse de asli fıtrat haline döner.

İkincisi: Kuluna in'am ve ihsandan dolayı yapılan hamddır.

"Rasulullah ile beraber Beni Müstakil savaşına çıkmıştık. Bu esnada bazı arap kadınlar esir aldık. Bekarlık bize çok dokunduğundan kadınlara çok iştahlanmıştık. Azil yapmayı arzulamıştık. Bu hareketimizin doğru olup olmayacağını Rasulullah'a sorduğumuzda, şöyle buyurdu:

Ya o günahı mahvedici bir takım iyilik ile yok edilir; ya keffaret sayılacak bazı musibetlerle, ya da bunlara benzer şeylerle yok edilir.

Mısır'da bazı sufiler, Muhyiddin b. "el-Arabi'nin vahdet-i vücut anlayışını benimsemeye başlamışlardı. Mesela; Muhyiddin b. el-Arabi, bir dörtlüğünde şöyle diyordu:

2- Medhü sena ve O'na sevgi mahiyetindeki hamd'dır ki, bu, Allah Sübhanehu'nun zatından dolayı hakettiği bir hamd'dır. Sevgi de böyledir.

Allah Sevgisi

"Senden önce elçi olarak gönderdiğimiz peygamberlerimize sor: Rahman'dan başka tapılacak ilahlar meydana getirdik mi?" (Zuhruf: 43/45)

ilk baştan itibaren alimlerin onun hakkındaki tutumları üç kısımda toplanabilir:

Hamd yalnız Allah'a mahsustur. Saiat ve selam, kendisinden sonra bir daha peygamber gelmeyecek olan Rasulullah'a olsun.

"Bir gün Rasulullah'ın huzurunda oturuyorduk. Bu arada Rasuluilah şöyle buyurdu:

"Kim İslam'dan başka bir din arzulayıp ararsa, ondan asla kabul edilmeyecektir. Ahirette de o, zarara uğrayanlardandır" (Al-i İmran: 3/85)

Hiç şüphesiz, Allah Teala peygamberleri ve Kitapları insanlara adaleti sağlamaları için göndermiştir. En büyük adalet, Tek ve şeriki olmayan Allah'a ibadette bulunmaktır. Sonra, insanların haklarında adalet göstermektir. Sonra da, nefse karşı adil davranmaktır.

Bu dünyada mü'minin başına gelen musibetler, vücuda isabet eden ve onu sıhhatli hale getirip fasit iç karışımları gideren elem mesabesindedir. Bununla ilgili olarak Rasulullah şöyle buyurmuştur:

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/544-545.

6- Rasulullah'm onun hakkında şefaatte bulunmasıyla.

Yukarıda geçen zümrenin: "Muhdes varlık arasında, Onu sevecek ve O'nda bakmakla faydalanılacak bir münasebet yoktur..." sözlerine gelince:

"İnkara saplanıp kalanların durumu, bağırıp çağırmaktan başka bir şey işitmeyen gibidir. Sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler; bu yüzden akledip anlayamazlar. (Bakara: 2/171)

Bütün bu örneklerden şu gerekli sonuç çıkıyor ki, mü'min gerek vacib olan şeylere gerekse haram olan şeylere koşarak gitmemelidir; zira onları ifa edemiyebilir. Allah'a nice vaad ve ahidde bulunanlar vardır ki, çok kere o vaad-lerini bozmak durumunda kalmışlardır.

Şu bilinmelidir ki, kalp ve onun dışındakilerin hayatiyeti, sırf iradeye bağlı his ve hareket, sırf ilim ve kudret değildir. Ancak, Ebu'l-Huseyn el-Basri gibi, Allah'ın ilim ve kudretini düşünen bir kısım kimseler böyle düşünerek şunları söylerler: Kalbin hayatı, bilmesi ve kudretli olması iledir. Çünkü hayat, sıfatlananla var olan bir sıfattır. O sıfat ise ilimde, iradede ve ihtiyari fiillere olan kudrette şarttır. Bu da yukarıda geçtiği gibi hayata lazımdır. Her hayat sahibinin şuuru, İradesi ve kudretle ihtiyari çalışması vardır; her ilmi, iradesi ve ihtiyari ameli olan İse, hayat sahibidir.

Burada, Rasulullah haber vermiş oluyur ki; doğruluk, iyiliği gerektiren bir asıldır. Yalan ise, fücur'u gerektiren bir vesiledir.

ibni Teymiyye'nin bu sıfatından dolayı hasımları kendisiyle karşılaşmaktan yılarlardı, ibni Teymiyye'nin bu yönünü tammıyanlar, kendi güç ve hüccetlerine gururlanarak onunla karşılaştıkları zaman ibret-i alem olurlardı.

Bellidir ki, Allah'ın vacib ve müstehab olarak işlenmesini emrettiği şeyi sevdiğine dair Kitab ve Sünnet'ten delil olduğu gibi, ümmetin selefinin de ittifakı vardır: Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

"Allahumme bi'smike emutü ve ahya: Allah'ım, senin isminle uyur ve uyanırım"

İbni Teymiyye'nin bu sıfatı gençliğinden ölümüne kadar kendisinden ayrılmamıştır.

"Muhakkak ümmetim kendilerinden önceki ümmetlerin aldıklarını karış karış, kulaç kulaç alacaktır" Dediler:

"Cennet ehli cennete girince, bir münadi şöyle seslenir:"

en-Nevevi mektup yazmaya, Sultan da vergi tarhına devam etmiştir. Sultan, bu hareketinde kendisini desteklemeleri için alimlerin bir tek fetva üzerinde birleşmelerini sağlamıştır. Şeyh Muhyid-din en-Nevevi hariç, bütün alimler ona boyun eğmişlerdir. Sultan Zahir Baybars, en-Nevevi'yi huzuruna getirtmiş ve sözü edilen fetvayı imza ettirmek istemiş, Şeyh de buna sert bir cevap vermiştir. Aşağıdaki satırlar onun verdiği bu cevap arasındadır:

"De ki: "O, inananlar için doğru yolu gösteren bir kılavuz ve şifadır.

İbni Teymiyye, bu incelemeleri yaparken kendisini Hanbeli sayardı ve en azından talebeleri; onun, bütün mezheblerden yapmış olduğu birçok tercihlere, hiçbir kimsenin tavassutuna lüzum görmeksizin Kitab ve Sünnete yönelişine rağmen, Hanbeli mezhebine bağlı olduğunu söylerler. İbni Teymiyye, Ahmed b. Hanbel'in fıkhına daima hayranlık duyardı. Fakat onun duyduğu bu hayranlık, mutaassıb bir mezheb mensubunun duyduğu hayranlık değil, araştırıcı ve tercih edici bir gözle bu mezhebi inceleyen bir insanın duyduğu hayranlıktı. O, imam Ahmed b. Hanbel'in mezhebi hakkında şöyle demiştir:

"Ey iman edenler! Allah'tan korkup sakının; O'nun peygamberine inanın ki, size rahmetinden iki pay versin; size, aydınlığında yürüyeceğiniz bir nur sağlasın ve sizi bağışlasın. (Hadid: 57/28)

"... Kalbinde hastalık bulunan kimsede arzu uyanabilir.. (Ahzab: 33/32)

Hasedcinin belli bir gayesi yoktur; lakin içi kendi gibi bir insana verilen bir çeşit nimetten hoşnut olmaz. Bu itibarla biri şöyle demiştir:

"Doğru yola bulanların ise Allah hidayetlerini artırmış ve onlara takvalarını vermiştir" (Muhammed: 47/17)

Ey Allah'ın, Rasulü Müferridler kimlerdir? dediklerinde: "Allah'ı tenhada çokça zikreden erkekler ve kadınlardır" cevabını verdi"

Aynı sözü Ensar'a da söylemiştir. Zeyd b. Harise, oğlu Üsame ve benzerleri Rasulullah'm sevdiği kimselerdi.

Buhari ile Müslim'in "SahüY'inde, Ebu Hüreyre'nin ri-vayetiyle Rasuİullah'tan şöyle nakledilmiştir:

5? Şerhu'I-isbahaniyye,

İbni Teymiyye hakkı aramada son derecede ihlasiı olup dini hakikatları tahsil edip insanlara açıklama hususunda garaz ve nefsi arzuların kirlerinden tamamen uzaktı. İhlas, mü'minin kalbini nurlandırır, idrakini kuvvetlendirir. İşrakiyye felsefesine göre ihlas; fikri, işi ve sözü dosdoğru yapar. İbni Teymiyye'nin ihlasi, şu dört hususta bilhassa dikkati çeker:

Onun manası demektir.

"Münezzeh ve yüce olan Allah, onların dediklerinden hem çok yüce, hem de çok büyüktür" (İsra: 17/43)

"Yalnız sana ibadet eder, ancak senden yardım dileriz" (Fatiha: 1/5)

fşte bu satırlar, İbni Teymiyye'nin kömürle yazdığı kağıtlar üzerindeki sözlerinden alınmıştır.

Ancak, kulun isteği ve iradesi dışında gelen hastalık, güç ölüm ve malın çalınması gibi musibetler böyle değildir; çünkü onlara sabırdan dolayı sevap ve mükafat verilir, onlardan meydana gelen şeyin kendisine verilmez. Zira musi-, betler sebebiyle günahlar keffarete uğrar, sevap ise isteyerek yapılan ve ondan meydana gelen amellerde olur. İmanları uğrunda, Allah ve Rasulü'ne taatleri uğrunda, eza görüp de o sebeple başlarına sıkıntı, hastalık, hapis, yurdundan ayrılık, mal ve ailesinin kaybı; dövme, sövme, mevki ve makam kaybetme gibi musibetler gelenler bu halleriyle Rasulullah'ın ve onların tabüerininilk muhacir zatlar gibi- yolunda bulunmaktadırlar, gördükleri eza'dan dolayı kendilerine sevap verilir ve bir iyi amel yazılır; aynen mücahidin açlık, susuzluk, yorgunluk ve kafirlere olan kızgılığından dolayı sevap gördüğü gibi; zira bunlar her ne kadar bizzat işlenmiş amellerin eserleri değilse de, istekle yapılan hareketin sebebidir ki, adına "Netice: İstekle yapılan hareketlerden doğan durum" denir. İslam alimleri bu mevzuda ihtilafa düşerek: Bu neticeye, sebebin işleyicisinin bir fiili denebilir mi? Yoksa o Allah'ın mıdır? Veya işleyicisi yokmudur? şeklinde bir takım görüşler üzerinde durmuşlardır. Doğru olan, o neticenin sebebin işleyicisiyle, diğer sebepler arasında ortak olduğudur. Bu bakımdan, kula o sebeple bir iyi amel yazılır. Hased çok az insanın ondan kurtülabildiği, nefsin önemli hastalıklarından biridir. Onun için şöyle denmiştir:

"Sorunuz ona bunu niçin yapmaktadır?" Buyurdu. Sorduklarında şu cevabı verdi: "Çünkü, Kul hüvallahu Ehad, Rahman'ın sıfatıdır, ben O'nu okumayı seviyorum"

Bir topluluk da şöyle demiştir: Haramlara, yaradılışa Allah'a nisbet edilmesi bakımından rıza duyulur; yapma ve kazanma olur durumundan kula nisbet edilmesi bakımından da kızılır. Bö görüş bir önceki görüşe aykırı değildir ve onu reddetmez. Hatta her iki görüş de aynı asla döner, aynı kaynağa dökülür. O asıl ve kaynak da şudur: Allah süb-hanehu, eşyayı bir hikmete bağlı olarak takdir etmiştir. O eşya, mevcut hikmetten dolayı sevilir. Bazan da o eşyanın kendisinde hoşlanılmayacak ve kızılacak bir Özellik olur. Çünkü bir şeyde iki zıt özellik birleştiğinde, onlardan biri sevilir, öbürü sevilmez. Sahih bir Hadis-i şerifde şöyle buyurulur:

Ayık olun ki, imana göre sabır, cesede göre baş mevkiindedir. -Baş kesilince, cesed ayrılır. Sonra sesini yükselterek şöyle söylemiştir. Haberiniz olsun ki, sabrı olmayanın imanı da yoktur.

İlk yağmur mevsimine araplar "Rabi" adını verirler ki, ilk bahar demektir. Çünkü, toprağı ve bitkileri yeşerten yağmur damlaları bu zamanda düşer. Başkaları ise, kışı takib eden mevsime "Rabi" adını verirler ki, ikinci bahar demektir. İlk baharda otlar bitip etraf yeşermeye başlar, İkinci baharda ise, meyveleri dolduracak çiçekler çıkmaya, ağaçlar üzerinde yapraklar açmaya başlar.

"Nefsini temizleyen, kurtuluşa ermiştir. (Şems: 91/9)

Bu duruma göre, anlaşılmaktadır ki, her kul Allah'ın iman konusunda zikrettiği iman kısımlarının Övülmesinden ve küfür kısımlarının kınanmasından faydalanabilir. Yine bazıları,

Dinlemesi yasak edilen eğlence yerleri de böyledir. İşiten kimse onu kasden dinlemese, bu kendisine bir zarar getirmez. Bir kimse, hali kendine uygun olan bir evi dinler de orada oturan kendini güzel hale hareket ettirir, sevilen şeye yöneltirse, yahut bunlara benzer bir duruma sevkederse, bu, kendisine yasak edilen şeylerden değildir. Zira, güzel ve sevilen şey, kalbinin, Allah ve Rasulü'nün sevdikleri sevgiye hareketidir ki o sevgi Allah'ın sevdiği şeyi işlemeyi, sevmediği şeyi de terketmeyi içine alır. Tıpkı, geçtiği bir

"Bu esnada Ensar'dan bir adam ayakkabıları sol elinde asılı olduğu vaziyette sakalından abdest suyu damlayarak çikageldi ve selam verdi. Ertesi gün olunca, Rasuluilah aynı şeyi gene söyledi; o adam aynı haliye aynı şekilde çıkageldi. Üçüncü gün olunca Rasuluilah sözünü yine tekrarladı: Bir müddet sonra Rasuluilah kalkınca, Abdullah b. Amr b. el-As o adamı takib etti ve şöyle dedi:

"Her gün hal değiştiriyorsun, bunun gayrisi sana daha güzeldir."

Bir takım müellifler, bu konuda Aliah'dan gelene rıza göstermenin, O'na sevginin tabilerinden olduğunu zannetmişlerdir. Bu, "birinci esas"a aittir ki o da, kul nasibine bakmaksızın Aliah'dan, bizzat rızaya müstehak olduğu için razı olmasıdır. Ama, "ikinci esas" bunun aksinedir ki, o, kaza ve hükmolunan şeyin kendisi için hayırlı olduğunu bildiğinden dolayı razı olmasıdır. Sonra, sevgi buna bağlıdır, rıza da O'nun hükmüne bağlıdır.

İşte hased, çok kere bir başkanlık vs. gibi mevkide, bir mal ve mülkte ortak olan kimselerde meydana gelir; onlardan biri hisse alacak olsa diğeri kaybeder. Yine, Yusuf'un kardeşlerinin hasedi gibi, Adem'in oğullarının diğer kardeşini hasedi gibi, eşit ve aynı durumda olanlar arasında, birinin diğerinden üstün olması istenmediği için olur. Çünkü Adem'in oğullarından Kabil kardeşi Ha-bil'i, Allah'ın onun kurbanını kabul edip kendisininkini kabul etmediği, onu kendisine iman ve takva'ca üstün kıldığı için hased etmişti.-Yahudilerin müslamanları hased ettikleri gibi- Bu sebeple kardeşi Habil'i öldürmüştü. Onun için denir ki: Allah'a kendileriyle isyan edilen ilk günah üçtür: Hırs, kibir ve hased.. Hırs, Adem'den ; Kibir, İblis'den; hased de, kardeşi Habil'i öldürdüğü için Kabil'den meydana gelmiştir.

«Mısır, Şeyh İzzüddin b. Abdisselam'm sözüyle idare ediliyordu. Sultan CZahir Baybars), bu bilginin emrinden dışarı çıkmıyordu. Hatta Şeyh ölünce, O; «Şimdiye kadar saltanatım yerleşmemişti, demiştir.

Hadi ordan!!

Fakat burada kastedilen, kalbin hastalığını bilmektir. Bu hastalık da iki çeşittir:

Allah sübhanehu burada, mü'minlerin birbirlerine olan sabır ve merhamet tavsiyelerini zikretmiştir.

"Sen demek ki, kendisinde, henüz cahiliyyet ahlakı kalmış bir kimse imişsin..."

9- Kabir hayatının, keffaret olacak dehşetli sayha ve azabına maruz kılmasıyla.

Rıza ve tevekkülün her ikisi, kaderi kuşatırlar; tevekkül, kaderin meydana gelmesinden önce, rıza da meydana gelmesinden sonra olur. Bundan dolayı Rasulullah dua ettiklerinde şöyle buyururlardı:

"Onlar bir kötülükte bulunduklarında, "babalarımızı bu yolda bulduk. Allah da bize bunu emretmiştir" dediler. De ki: Allah kötülüğü emretmez" (A'raf: 7/28)

İbadet ise, Allah'ın kulları bilhassa onun için yarattığı bir gayedir ki, bu da Allah'ın bir emri, sevgisi ve hoşnutluğu bakımından olmuştur.

"Her canlı nefsin yeri cennet midir, yoksa cehennem midir? yazılmıştır. Ancak o, ya şaki ya da said olarak yazılmıştır"

Var oluş ile ilgili ayetlerden misaller:

"Ben her halil'in dostluğundan uzağım; şayet yeryüzü halkından dost edinecek olsaydım, Ebu Bekir'i dost edinirdim"

Bunlar söyledikleri şu sözü, fena halinde ve fanilikte- sevgilisiyle meşgul iken- irade ve sevgi duygusu içerisinde konuşmuşlardır, fakat onu bilmezler. Zira, sevginin varlığı bir şeydir^ irade bir şeydir, bunların bilincinde olmak da başka bir şeydir. Onlar bunları bilmediklerinden, farkında olamadıklarından, uzak ve yok olduklarını sanmışlardır ki, bu, hatadır. Çünkü bir kulun ancak sevgi, nefret ve istek altında hareket ettiği düşünülebilir. Bundan dolayı Rasulullah şöyle buyurmuştur:

Faydalı ilim hidayetin aslıdır. Hak ile amel etmek reşad tır. Hidayetin zıddı dalalettir. Doğru yolda olmanın zıddı azıtma ve sapıtmadır. Dalalet, ilimsiz ameldir. Azıtıp sapıtma ise heva ve heveslere uymaktır. Bu hususta Allah Teala şöyle buyurur:

"De ki: Dinimi Allah'a halis kılarak O'na ibadet ederim" (Zümer: 39/14)

6- Fesahati

"Münafıklar kalplerinde hastalık bulunanlar ve Medine'de olmadık fena haberleri yayanlar, eğer bu huylarından vazgeçmezlerse, herhalde seni üzerlerine caydırıcı olarak göndeririz, sonra da Medine'de senin komşuluğunda pek az bir süre kalabilirler" (Ahzab: 33/60)

İçtimai Durum

Bu iki sahih hadis, bid'atla ilgili sapıklığa ait olan değil de dini imana ait sevgi ve zevk zikredildiğinde, asıldırlar. Müslim'in "Sahih"inde, Rasulullah'ın şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir:

Büyük İmam ve müctehidler de görüşlerinde böyle delillere dayanıyorlardı, İbni Teyimyye ise, bu delilleri kendi anlayışına göre değerlendiriyor ve onlardan ayrı sonuçlara varıyordu. Çeviren.

Bu durum ise ancak, bildiği hakka tabi olmakla gerçekleşir. Zira:

"Bizi doğru yola ilet" (Fatiha: 1/6)

(Bakara: 2/177)

Kötülük kalbe zulmet, bedene zayflık, yüze siyahlık, rızka darlık ve halkın kalbine sahibi için nefret verir."

Cimrilik ve kıskançlık , nefsin kendisine fayda verecek şeydan nefret etmesi, zarar verecek şeyi de sevme-sidir. Bundan dolayıdır ki, kıskançlık kin ve öfkeyle birlikte zikredilmiştir. Şehvet ve aşk hastalığı ise, nefsin kendisine zarar verecek şeyi sevmesidir. Bazan bununla birlikte kendisine fayda verecek şeye nefret de meydana gelebilir. Aşk ise, nefse ait bir hastalıktır, bedende tesiri kuvvetlendiği zaman bedeni bir hastalık halini alır. Bu ya dimağ hastalıklarından kara sevda hastalığı olur; bundan dolayı onda, melankoli hali vardır, denilir. Ya da beden hastalıklarından zayıflık, güçsüzlük, halsizlik ve benzeri sonuçlar doğurur.

Konuyla ilgili olarak Allah Teala şöyle buyurur: "Hayır, hayır! Rabbine and olsun ki, aralarında tartışıp çekiştikleri şeylerde seni hakem kabul edip, sonra da verdiğin hükümden dolayı içlerinde bir sıkıntı duymaksızın tam bir bağlanışla bağlanmadıkça iman etmiş olmazlar" (Nisa: 4/65)

2)bu görüş ibni teymiyyenin görüşü dahi olsa o bunu zaten bir içtihad ile söylemektedir... kafasına göre söylemiyorki lügatle söylüyor 'haliden ebeda' demek hiç bitmeyen demek değildir belli bir müddet sonra biten demektir ancak bu müddet o kadar uzundur ki sanki bitmeyecek denir diyor... ki bunu söyleyip söylemediğide ne hikmetse 39 cildlik külliyatında olmamasına rağmen başkalarınca öğreniyoruz...

(A'la: 87/14-15)

1- Allah ve Rasulü bir kimseye onların haricindeki her şeyden daha sevgili olursa,

"Allah azze ve celle onun doğruluğunu bilmektedir, cevabını verdi"

Bu ve "bundan sonraki kısımlar müellifin «İbni Teymiyye (Kahire, 1952 );adlı eserinin 509-531. sayfalarından özet olarak tercüme edilmiştir. Çeviren.

"Bil ki, başka hiç bir ilah yok ancak Allah var. Hem kendi kusurlarından hem de mü'min erkeklerin ve mü'min kadınların kusur ve günahlarından dolayı bağışlanma dile. Allah, dönüp dolaşacağınız, varıp kalacağınız yeri bilir" (Muhammed: 47/19)

2- Tabii hareket ve ona bağlı iradi hareketin bozukluğudur. Bu iki şeyin kaybolmasıyla elem ve ızdırap meydana gelir. Nitekim duyunun sağlamlığı ve tabii, iradi hareketin sağlamlığıyla, ferahlık ve nimet meydana geldiği gibi, bozuk olmasıyla da elem ve ızdırap oluşur. Bundan dolayı ni'met naim kelimesinden türemiştir. Manası, Allah'ın kullarına ihsan ettiği kendisinde lezzet bulunan şey demektir. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

2- Hakkı işitmekten ve kabullenmekten perdeli bir kalp; bu, kafirin kalbidir.

ikincisi olan "Nitelik" ise; normalin haricindeki ısı ve soğukluk kuvvetidir ki, bu tedavi olunur.

Kim bir kötülük işlerse onunla cezalanır. (Nisa: 4/123)

Birincisi olan "Miktar"; ya madde noksan İlgındandır, o zaman gıda almaya mahtaçtır, ya da maddenin fazlalığın-dandır ki, o zaman fazlalığı çıkarmaya muhtaçtır.

Mü'min, Allah'ın kaza ve hükmünün kendisi için hayırlı olduğunu bilip de sabırlı ve şükredici olursa, yahut Al-lah'dan hayır diler de, insanın iyiliği nin Allah'dan hayır dilemede ve O'nun kendisi için nasib olarak ayırdığına rıza göstermede olduğunu bilirse, kendisi için hayırlı olana razı olmuş olur.

Bundan dolayı insanlar bu hususta üç kısma ayrılır:

"Vallahi, ben seni sevmekteyim"

Fakat "Mutlak birleşme" ise, Vahdet-i Vücud'cuların sözü ve görüşüdür ki onlar mahlukun varlığı Halık'ın varlığının aynıdır, derler. Bu ise, Sani' ı, Yaratıcılık vasıflarından uzaklaştırıp O'nu inkar etmektir ki, böyle bi kanaat bütün şirk çeşitlerini kendinde toplar. Nitekim, "Bir-leşme-Birlik" iki çeşit olduğu gibi "Hulul-Girme"de iki çeşittir. Hululculann bir kısmı, Allah'ın kayıtlı olarak bazı şahıslara girdiğini söylerken, bazıları da Allah'ın her şeye girdiğini ileri sürerler ki bunlar: Allah'ın zatı her yerde vardır, diyen "Cehmiyye" topluluğudur.

Takva, kişinin faydalı bir işle zarar veren şeyden korunmasıdır. Çünkü zarar veren şeydan korunma, faydalı şeyle amel etmeyi gerektirir. Fakat, faydalı bir şeyi yaparken birlikte zararlı olan yapılırsa, o kişi takva sahibi olamaz.

İşte bunun gibi, bir mü'min imanından dolayı eziyet görür, küfrü, fışkı ve isyanı kabullenmesi kandisinden istenir, yapmadığı takdirde eza ve cefa yapılır da, o eza ve cefa'yi dininden ayrılmaya tercih ederse, onun için hapis ve hicret vardır. Mekke'li müslüman muhacirler de aynen vatanlarından ayrılmayı dinlerinden ayrılmaya tercih etmişlerdi ki, dinlerinden ayrılmayı kabul etmedikleri için İslam düşmanları tarafından kendilerine çeşitli işkence ve azab reva görülmüştü.

3? El-Cevanü' Fi's-Siyasetil-ilahiyye (Bombay, 1306 H.)

ibni Teymiyye, zindanın karanlık köşelerinde Ramazan Bayramı gecesine kadar kaldı. Daha fazla kalmasına vicdanlar razı olmadı. Kahire Valisi Hanefi, Maliki ve Şafii kadılarıyla bazı fakihleri topladı; onlarla ibni Teymiyye'nin zindandan çıkarılıp hürriyete kavuşturulmasını konuştu ve İbni. Teymiyye'nin zindanda kalmasının din, adalet ve ahlakla bağdaşmıyacağmı ileri sürdü. Çünkü ibni Teymiyye, ardında kitleleri sürüklemiş, orduları harekete getirmiş, ölüme atılmış, Moğollara karşı zaferle neticelenen o büyük mukavemetin ruhunu teşkil etmişti.

Buyurmuştu. Halbuki, Ebu Zer , sahabe-i kiram içerisinde en kuvvetli imana sahip zatlardan biriydi. Bir Sahih Hadi s de de şöyle buyurulmuştur: "Ümmetimde cahiliyyet devrinden kalma dört şey vardır:

ibni Teymiyye, Sultan Nasıruddin'le o derecede sıkı bir dostluk kurmuştu ki Sultan, ibni Teymiyye'ye işkence eden alimlerin boynunu vurmayı dahi istemiş, fakat ibni Teymiyye onlara iyilikten başka bir şey düşünmemişti. Eğer O, Sultanın nezdindeki mevkiine sahip iken ölseydi bazısı; O, Sultana tabi ve onun arzusuna göre hareket eden adamlarından biri olup, ancak hükümdarın kuvvetine dayanarak yükselmiştir, diyecekti. Lakin Yüce Allah, bu ilim adamını, kendisinin öz cevheri ve hakiki şahsiyeti ile ortaya çıkardı. Şöyle ki: O, hür ilim adamı,-Allah'dan başkasına tabi1 olmamış, hakkı söylemiş, sarsılmamış ve daima kendisine itimat etmiştir. O, sanki gölgesinden herkesin faydalandığı ulu bir ağaçtı. Gücünü, ancak her 'şeyi yaratan Allah'dan alıyordu. Eğer Sultandan kuvvet alsaydı O, kendisini zindana atmazdı. Bu kesin olarak göstermektedir ki ibni Teymiyye, başkalarına tabi' değil, bilakis, başkaları ona tabi' idi. O hür ve kendisinin efendisi idi. Ne kendisi, ne de fikri hiç bir Kimsenin esiri değildi.

Bunların bu soruları ortaya koymalarının sebebi, kulun iletilmesini istediği doğru yolun ne olduğunu düşünmediklerindendir. Zira, doğru yoldan maksat, her konuda Allah'ın emrettiklerini yapmak, yasakladıklarını da yapmamaktır.

"Allah dileseydi birbirlerini öldürmezlerdi. Ne var ki Allah dilediğini yapar" (Bakara: 2/253)

Bu sazlı sözlü sema yoluyla İlahi muhabbeti kazanmak, dinde emredilen, müstehab ve sevgili ma'bud için kalplerin düzelmesine elverişli olsaydı, hakkında dini deliller olurdu. Malumdur ki, Rasulullah'ın

Münafıkların durumlarını anlatan buna benzer deliller Kur'an-ı Kerim'de daha çoktur.

Rasulullah da şöyle buyurmuşlardır:

Dinin tamamı hakkı bilmek ve onunla amel etmekten ibarettir. Hak ile amel etmekte de sabır zaruridir. Hatta, hakkın ilmini elde etmek de sabra muhtaçtır. Muaz b. Cebel bu mevzuda şöyle demiştir:

İbni Teymiyye derin bir tefekküre sahipti. Mes'eleleri derinlemesine tetkik eder; ayet, hadis ve aklın hükümelrini inceden inceye araştırır, bunları doğru görüşlerle karşılaştırır ve gerçeği apaçık ortaya kordu. O, yalnız kuvvetli bir hafızaya değil, aynı zamanda idrak, teemmül ve tetkik gücüne sahipti. Mes'elelere öyle bir göz atışı vardı ki, bu sayede onların derinliklerini kavrar ve hakiki neticelerine nüfuz ederdi. Onun çıkardığı neticeler, akıllara dehşet verir ve hasımlarını şaşırtırdı.

"Şu üç şey kimde bulunursa imanın tadını tadar.

1. İbn Teymiyye

"Hayır, ancak Allah'a kulluk ve şükredenlerden ol" (Zümer: 39/66)

"Onun sevgisinin tesiriyle siyahileri seviyorum.

«Ey eşyayı yaratan nefsinde! Sen bütün yarattıklarını cerrtediyorsun Yaratıyorsun oluşu sona erenleri sende Dar da sensin, geniş de!

Bundan anlaşılıyor ki, İbni Teymiyye, Ahmed b. Hanbel'in fıkhını onun şahsı için değil, Kitab ve Sünnet'e sımsıkı bağlı olduğu için tercih etmektedir. Bununla beraber, O, Hanbeli fıkiuna taassub derecesinde -bağlanmıyordu. Birçok meselelerde başka mezheblerin görüşlerini tercih ediyordu. İbni Teymiyye taassubun, nefsin hayasından ileri geldiğini, hüccet ve burhandan doğmadığını kabul eder ve şöyle derdi:

Takıyyüddin , talebeliği sırasında hem ilim tahsiliyle uğraşıyor, hem hadiselerin seyrini takip ediyor, hem de kendisini savaşa hazırlıyordu.

Beden hastalıklarının bazısında ölen kimse şehid olur. Mesela: Veba, kam ağrısı, suda boğulma, yanma, enkaz altında kalma, ateşli hastalıklar, ciğer hastalıkları, baş ağrıları v. s. gibi.

(Tevbe: 9/59)

Mi'rac konuşmasında Musa'nın da durumu böyleidi:

"Asırların en hayırlısı, benim peygamber olarak gönderildiğim asırdır; sonra onları takib edenlerin, sonra da onları takib edenlerin asrıdır" buyurduğu, üç üstün asırda ne Hicaz'da, ne Şam'da, ne Yemen'de, ne Irak'da, ne Mısır'da ve ne de Horasan'da hiçbir hayırlı ve dindar kişinin kalplerin iyiliği İçin bid'at olan sema' yapmak üzere toplandıkları olmamıştır. Bundan dolayı, İmam Ahmed ve diğer imamlar bu adeti hoş görmemişlerdir. Hatta, İmam Şafii onu:"

Savaş meydanlarının ünlü kumandanı, bu ilim adamının sözleri karşısında ürpermiş ve heyete yemek takdim ettiği zaman karşılaştığı durum ise onu büsbütün şaşırtmıştır. İbni Teymiyye, getirilen yemeği yememiş, Gazan da; niçin yemiyorsun? deyince tercüman vasıtasıyla şu cevabı vermiştir:

"... Kiminiz dünyayı, kiminiz ahireti ister..." (Al-iİmran: 3/152)

3? İbni Teymiyye'ye göre bir kimse karısı ayhali thayız) görürken boşasa talak vaki olmaz. O, bu görüşüne, Peygamber '-in Abdullah b. Ömer'e vermiş olduğu emri delil olarak gösterir. Yani Abdullah b. Ömer, ayhali gören karısını boşadığı zaman Peygamber , ona, karısına tekrar dönmesini emretmiştir. Ibni Teymiyye bu meselede de Ehl-i Beyt İmamlarından rivayet edilen görüşü benimsemiştir.

«Gazan'a şöyle, sen kendinin müslüman olduğunu mu sanıyorsun? işittiğime göre yanında kadı, İmam ve müezzin de varmış. Deden ve babah kafir idiler. Fakat senin yaptığını yapmamışlardı. Onlar muahede yapmışlar ve sözlerinde durmuşlardır. Sen muahede yaptığın halde sözünü bozdun, ahdine vefa göstermedin...

"Ben, cinleri ve insanları ancak Bana ibadet etsinler diye yarattım" (Zariyat: 51/56)

"... Allah ve Rasulünün sevgisinden daha üstünse. (Tevbe: 9/24)

"Mü'min hased eder mi? dendiğinde şu cevabı vermiştir:

İşaret edilen bu ulvi temelde çok hatalar yapıldığı için, Rasulullah , kula fayda veren emirlere bir hırs gayret göstermeksizin kadere yaslanmayı yasaklamıştır.

İbni Teymiyye, halkı durmadan cihada çağırıyordu. Elbette onun gibi bir insan, yalnız halkı cihada çağırıp kendisi geri çekilmez. Dolayısıyla o da kılıcına sarılmış ve savaş meydanına koşmuştur. Sultan Nasıruddin, İbni Teymiyye'den savaş sırasında kendi yanında yer almasını isteyince o Sünnet İmamı şöyle cevap vermiştir : «Kişi için sünnet olan kavminin sancağı altında savaşmaktır. Biz Şam ordusundan ayrılamayız. iki ordunun karşılaşması Ramazan'a rasla-mıştı. İbni Teymiyye askerleri orucu bozmaya teşvik etti ve Peygamber 'in Mekke'nin fethi sırasında ordusuna söylediği şu sözleri hatırlattı:

İbn-i Ömer yoluyla gelen rivayet ise aşağıdaki şekildedir:

"Tabii, seviyorum!" Rasulullah :

Varoluşla ilgili misal:

Rasulullah , Hamd sancağının sahibidir. Ümmeti de, rahatlıkda ve sıkıntıda Allah'a hamdeden Hammadun dırlar.

"And olsun saf saf dizilenlere; sürükleyip götürenlere, vazgeçip alıkoyanlara, Muhakkak sizin ilahınız birdir" (Saffat: 37/1-4)

4- Gerek hayatta iken ve gerekse öldükten sonra mü'min kardeşlerinin dua ve istiğfarda bulunmasıyla

Hayatını merak etmiyorum eserlerini de okumak istemiyorum...

"İşler tamamlanmıştır", şeklindeki sözlerine gelince, bu:

Yine Allah azze ve celle:

2? Mezhebler arası karşılaştırmalara dayanarak incelemiş olduğu meseleler.

"Ben babamla münakaşa ettim, üç gün onun yanına varmayacağıma dair yeminde bulundum; üç gün geçinceye kadar beni barındıracağını bilirsem, öyle yapacağım. Adam:

Sonra Ebu Hüreyre "Allah'ın yaratma kanununa ki, insanları ona göre yaratmıştır. Allah'ın yaratması değiştirilemez... (Rum: 30) ayetini okuyunuz, demiştir."

"Analarınız, kızlarınız, kızkardeşleriniz, halalarınız, teyzeleriniz, kardeş kızları... size haram kılınmıştır" (Nisa: 4/23)

Ayetinde de, kendi sevgisi ile kendisine olan amel sevgisinin arasını ayırmıştır. Allah Sübhanehu'nun, sevgisinden muradı şayet amel sevgisi olaydı, sevgi kelimesi tekrar olurdu yahut özelin, genel üzerine atfı durumu meydana gelirdi.

1- Haset ve kin gibi huylardan arı, iman nuruyla aydın bir kalp; bu, mü'minin kalbidir.

Bundan dolayıdır ki, Arş'i taşıyan melekler , Arş'i (La havle vela kuvvete illa billahi'1-aliyyi'l-azim: Bütün güç ve kuvvet, ulviyyet ve azamet sahibi Allah'ındır). Mübarek sözü ile taşırlar.

Sıhhatinde ittifak edilen bir hadis-i şerifde Enes İbn-i Malik Rasulullah'ın şöyle buyurduğunu rivayet eder:

"Sübhanekellahümme ve bihamdik, eşhedü en la ilahe illa ente estağfiruke ve etubü ileyk: Allah'ım, sana hamdederek seni teşbih ve takdisde bulunurum. Senden başka bir ilah olmadığına şehadet ederim, Senden mağfiret diler, sana tevbe ederim."

"Göklerde ve yerde bulunan O'nundur. Hepsi O'na itaat etmektedirler. Mahlukatı önce yaratıp sonra onu diriltecek olan O'dur ki bu O'na daha kolaydır. Göklerde ve yerde en yüce misaller, en ebedi sıfatlar O'nundur. O, çok güçlüdür, çok üstündür ve hikmet sahibidir. Size kendinizden bir misal verdi: size verdiğimiz rızıklarda; sizin ellerinizin altında biriniz dan çekindiğiniz ortaklar var mı? ? İşte biz, aklını kullanan bir toplum için ayetleri böyle açıklıyoruz. Hayır, zulmedenler, bilgisizce keyiflerine uydular. Allah'ın saptırdığını, kim yola getirebilir? Onların hiçbir yardımcıları yoktur. Sen yüzünü, Allah'ı birleyici olarak doğruca dine çevir: Allah'ın yaratma kanununa ki, insanları ona göre yaratmıştır. Allah'ın yaratması değiştirilemez. İşte doğru din odur. Fakat insanların çoğu bilmezler" (Rum: 30/26-30)

"Allah'tan bir yol gösterici olmadan, yalnız kendi nevasına uyandan daha sapık kim olabilir?" (Kasas: 28/50)

Hasılı, burada Rasulullah'ııı yasaklayıp da ancak iki yerde caiz gördüğü hased, gıbta durumunda olan bir hased cinsidir ki, o, başkasının elindeki bir nimetin benzerinin kendinde olmasını istemek olduğu gibi, o kişide hasletin kendinde bulunandan fazla olmasından da hoşnutsuzluk, duymamaktır.

Bütün bunlar 'Asıl sevgi" üzerine kurulur ve: Kitab ve Sünnet mü'min abidlerin sevgisinden bahsetmiştir, denilir; Kitab'dan da şunlar delil olarak getirilir:

"Allah'ım! Nefsimi sen yarattın ve sen vefat ettireceksin. Onun ölümü de hayatı da senindir; onu vefat ettirerek yanında alıkorsan, merhamet buyur; tekrar hayata göndereceksen, iyi kullarım koruduğun şeylerle onu koru"

Fakat İbni Teymiyye'nin fazilet ve şöhreti, iskenderiyye'ye kendisinden önce gelmişti. İlim öyle bir nurdur ki ışıkları her yere yayılır, onu karanlıklar perdeleyemez. ibni Teymiyye, 709 H. yılı Safer ayının son gecesi iskenderiyye'ye doğru yola çıkmıştı. İskenderiyye'ye gelir gelmez ders, vaaz ve irşad meclisleri teşkil etmeye başladı. Bu hal üzere 7 ay, yani Nasıruddin b. Kaiavun tekrar tahta çıkıncaya kadar devam etti. Bu 7 aylık zaman içinde iskenderiyye'de İbni Teymiyye ile sufilerden bir fırka mücadele etti. ibni Seb'in denilen ve felsefeile tasavvufu birleştirici birrnetpda sahip olan mutasavvıf filozof bir şahsa bağlı bulunan bu fırkanın adı Seb'iniyye idi.

"İnkara saplanıp kalanların durumu, bağırıp çağırmaktan başka bir şey işitmeyen gibidir" (Bakara: 2/171)

Yetiştiği İlk Çevre

"Helal bellidir, haram da bellidir; ancak aralarında şüpheli şeyler vardır ki, insanların çoğu onları bilemez. Kim şüpheli şeylerden kaçınırsa hem ırzını hem de dinini temize çıkarmış olur. Kim de şüpheli şeylere düşerse harama düşmüş demektir. Tıpkı korunun veya yasak bölgenin kenarında sürülerini otlatan ve neredeyse içeriye girecek durumda bulunan çoban gibi. Dikkat edin! Her hükümdarın bir yasak bölgesi vardır. Allah'ın yeryüzündeki korusu ve yasak bölgesi ise haramlardır. Dikkat edin! Cesedde bir et parçası vardır, eğer o iyi ve sağlıklı olursa, cesedin tümü iyi ve sağlıklı olur; eğer o fena ve bozuk olursa, cesedin tümü de fena ve bozuk olur, işte o, kalpdir!"

Babası eş-Şeyh Sihabuddin Abdulhalim, «el-Harrani diye anılır. Küçük Ibni Teymiyye de ilk memleketi olan Harran'a nisbetle böyle anılır. el-Harrani nisbeti bir kabileyi değil, memleketi gösterdiğinden, "İbni Teymiyye'nin Arap olmadığı anlaşılmaktadır. Çünkü Araplar, kabile ve soylarına nisbetlerini korurlar. Arap olmayanlar buna pek dikkat etmezler. Fakat üstad Behçet Baytar, İbni Teymiyye'nin Arap asıllı olup Numeyr kabilesine mensup bulunduğunu ileri sürmektedir. Fakat, bizim için İbni Teymiyye'nin soyu önemli değildir. Zira İbni Teymiyye gibi bir kimse, bizzat kendisi iftihar edilmeye layıktır. O, başkalarıyla iftihar etmez. Nitekim Ebu Hani-fe'nin İranlı oluşu, onun şerefini eksiltmiş değildir.

Amr b. el-As O'na bir gün şöyle sordu:

"Allah aczi ve beceriksizliği kınar. Sen akıllı ve becerikli ol, bir iş seni bunalttığı zaman 'Hasbinallahu ve ni'mel-vekil' de"

Rasulullah'm İmran b. Husayn'e olan şu sözü de bu hususta bir misaldir:

"Ölü iken dirilttiğimiz, insanlar arasında yürümesi için kendisine bir nur sunduğumuz kimse, karanlıklar içinde kalıp bir türlü çıkamayan kimse gibi midir?" (En'am: 6/122)

Böylece İbni Teymiyye, tam yedi yıl ve yedi aylık bir ayrılıktan sonra Şam'a tekrar gelmiş oluyordu. Çeviren.

Doğudan Moğol saldırıları başlamış, İslam şehirleri istila edilmiş ve buralarda zulüm artmış, nihayet hilafet merkezi Moğolların eline geçmiştir. Bu sırada alimler de Şam'a kaçmışlar; bunların bir kısmı Şam'da yerleşmiş, bir kısmı da tehlikeden uzaklaşmak için Kahire'ye geçmiştir.

Abdullah b. Amr buradaki, Rasulullah'ın söylediğine seni ulaştıran bu şeylere ise biz güç yetiremeyiz sözüyle: Onun bütün hased çeşitlerinden ari ve uzak olduğuna işaret etmektedir.

Ahmed b. Hanbel, bu hadis-i şerifi Ebn Htireyre'den şu şekilde rivayet etmiştir: «Benim kabrimi bayram yapmayınız. Erlerinizi de kahir haline getirmeyiniz... (Bak. Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, c. II, s, 367.) Çeviren.

Beden hastalıkları da böyledir. Sağlık benzeriyle korunur, hastalık da zıddıyla yok olur. Kalbin iman sıhhati de aynen benzeriyle korunur ki o da, kalbin faydalı ilimden ve güzel amelden sağladığı şeylerdir; bunlar onun gıdalarıdır. Rasulullah ta , İbn-i Me'ud'un merfu' ve mevkuf olarak rivayet ettiği bir hadisinde şöyle buyurur:

"Allah'a karşı verdikleri sözü yerine getirmedikleri, vaadlerini tutmadıkları ve yalan söyledikleri için Allah da kendisine kavuşacakları güne kadar, yaptıklarını kendi kalplerinde nifaka çeviriverdi" (Tevbe: 9/77)

İkinci asıl: Kulun Allah'a, buna ehil olduğu için gösterdiği sevgidir. Bu sevgi zatına hak ettiği sevgiyi Allah tarafından bilen kimsenin sevgisidir. O bilir ki: Allah, isim ve sıfatlarının kendi zatını bildirmeye yardım ettiği her şeyden dolayı-bütün fiil ve tecellilerine varıncaya kadar hepsi için- tam bir sevgiyi hak eder. Çünkü O'nun her nimeti bir fazl, her cezası bir adalettir. Bundan dolayı her halü karda övülmeyi haketmiştir. Genişlikte ve darlıkta hamdedilmeye layık olmuştur. İşte bu, en üstün ve en tam bir sevgidir ki, havas zatlara ait olur.

5- Allah'ın kendisine fayda vereceği amellerinin sevab-larmi ona bağışlamalanyla.

Kudretli kumandan, muttaki İmam karşısında yumuşamış v onunla müzakereye başlamıştır. Sonunda İbni Teymiyye, Moğolli Şam'ı yağma etmesini geciktirmiştir. Ö biliyordu ki yağma şimdilik geciktirilirse peşinden savaş hazırlığı yapılabilird. ibni. Temiyye, aynı zamanda Gazan'dan esirleri serbest bırakmasını iste miş; o da, müslüman esirleri serbest bırakmış; fakat zimmi Yahuc ve Hıristiyanların serbest bırakılmasını reddetmiştir. İbni Teymiyy de buna itiraz etmiş. Yahudi ve Hıristiyan esirleri serbest bırakılma dıkça Şam'a dönmeyeceğini bildirerek İslam'ın, «Lehde ve aleyhd bizim için olan şeyler, onlar için de aynıdır, prensibini Gazan'a an latmıştır.

Doğru olan, bir sevgiyi ve gayrını Kitap ve Sünnet'e uygunluğuna göre kabul etmek; yine bu sevgiyi ve onun gayrını Kitap ve Sünnet'e aykırılığına göre de kabul etmemektir.

2- Mu'tedil hareket eden: Vacip i yerine getirip haramları işlemeyenlerdir.

İslam Ansiklopedisinde (İstanbul, 1950); İbni Teymiyye maddesinde bu mektubun Sayda ve Antakya metropoliti PauTa ait olduğu kaydedilmektedir. Çeviren.

Mü'min bir kötülük işlediği zaman, cezası ondan şu on şeyle uzak olur:

Şair de bu konuda şöyle demiş:

"Ya kimler olacak?"

Bazı müfessirlere göre bu sure, yahudilerin Rasulullah'ı kıskanmaları üzerine inmiştir. Hatta, muhterem zatına, yahudi Lebid b. A'sam vasıtasıyla sihir bile yapmışlardı. Halbuki, Allah'ın bir kimseye verdiği ni'metten dolayı kızgınlık ve kıskançlık besleyen kimse, zalim ve tecavüzkar kimsedir. Ayrıca, Allah'ın sevdiğini üstün kılmasını, kendisine benzediğinden dolayı hoşlanmayan da bu gibi hasletten menedilmiştir; ancak bu, onu Allah'a yaklaştıran şeyde olursa, müstesnadır; şayet, Allah'a yaklaştıran şeyle ilgili, verilen özelliğin benzerinin verilmesini arzu ederse, bir sıkmcası yoktur. Kalbinin, başkasının haline bakmaması itibariyle bundan yüz çevirmesi ise, daha üstündür.

4- Fikir Hürriyeti

"Allah kendi yolunda birbirilerine kurşunla kenetlenmiş bir yapı gibi saf halinde savaşanları elbette'sever"

Allah'ı seven ve Allah tarafından da sevilen kimselerin özellikleri hakkında da şöyle buyumlur:

İmam Ahmed ve başkalarının rivayet ettiği bir hadis-i şerifde Rasulullah şöyle buyurmuştur:

Yine; tevekkül, Allah'ın sevdiği, hoşnut olduğu ve daima emrettiği bir esastır. Allah'ın sevdiği, hoşnut olduğu ve daima emrettiği şey ise, mukarrebin hariç, itidal üzere olanların fiilinden olamaz.

Bu dereceye yükselen ruh, temizlenmiş olur. Önündeki perdeler açılır ve bu dereceye yükselenler için teklif önemini kaybeder. Hatta bu dereceye yükselen sufilerden günahları küçümseyen bazı sözler sadır olabilir. İbni Teymiyye'nin çağdaşı olan İbni Atauilah es-Sikenderi, bu konuda şöyle der : «Nefsin masiyetteki zevki zahiri ve açıktır. Onun taatdaki zevki ise, gizli ve batınidir. Gizli olan şeyin de ilacı zordur.

Tarihu İbni Keşir, c. IV, s, 38.

Buyurdu.

"İşte bunlar Allah'ın kendilerine ni'metler sunduğu peygamberler; Adem'in soyundan, Nuh ile beraber taşıdıklarımızdan; İbrahim ve İsmail'in neslinden ne doğru yola erdirdiğimizden, seçip beğendiklerimiz-dendiler. Rahman'ın ayetleri onlara okunduğu zaman ağlayarak secdeye kapanırlardı. (Meryem: 19/58)

"Ya erkeklerden kim?" Rasulullah :

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/558-560.

Selefden bir kısım zat demiştir ki: "Rasulullah zamanında, bur takım insanlar, Allah'ı sevdiklerini iddia edince, şu yukarıda geçen ayet-i kerime indi.

Başka bir hadisde de şöyle buyurur:

"Kalplerinde hastalık vardır. Allah da onların hastalığını arttırmıştır. Yalan söylemelerine karşılık onlara elem verici bir azab vardır" (Bakara: 2/10)

"Ey insanlar! Rabbımza tevbe ediniz, zira ben, Allah'a günde yetmişden fazla tevbe ve istiğfarda bulunmaktayım

Birinci görüş sahiplerinin; Allah aşk tabiri ile zikredilebilir, zira aşk tam bir sevgidir ve Allah hem sever, hem de sevilir. Abdülvahid b. Zeyd'in rivayet ettiği bir eser (hadisle, Allah Teala şöyle buyurmuştur:

Yukarıdaki delilden:

ayet-i kerimesi'nin de açıkladığı gibi, zina şehvetiyle tefsir edilir.

"... İyilikte bulunun; çünkü Allah şüphesiz ki iyilikte bulunanları, iyi iş yapanları sever (Bakara: 2/195) "... Hep adil davranın. Şüphesiz ki Allah, adil davrananları sever" (Hucurat: 49/9) "... Onlarla olan anlaşma hükümlerine, süresinin sonuna kadar tamamen bağlı kalın. Şüphesiz ki Allah sakınanları sever" (Tevbe: 9/4) "... Onlar size doğru davrandıkça siz de kendilerine karşı doğru davranın. Şüphesiz ki Allah sakınanları sever" (Tevbe: 9/7) "Allah kendi yolunda birbirlerine kurşunla kenetlenmiş bir yapı gibi saf halinde savaşanları elbette sever" (Saff: 61/4)

Kalb hastalığı, kalbde öfke gibi manen istilacı bir düşman tarafından meydana getirilen elem ve ızdıraptır. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

İbni Teymiyye'nin inceleme ve araştırma ufku genişlemiş; fıkıh, hadis, akaid ve Arap diliyle ilgili ilimleri içine almıştır. Matematik ve felsefi ilimler üze:inde büyük bir vukuf ve karşılaştırmalı incelemelere, sahip oluşu, onun filozofların görüşlerini de bildiğini gösterir.

"Her doğan çocuk muhakkak İslam fıtratı üzere doğar. Sonra anasıyla babası onu yahudi, yahut hiris-tiyan, yahut mecusi yaparlar. Nasıl ki, her hayvanın yavrusu tam azali olarak doğar, ki o yavrunun burnunda, kulağında eksik ve kesik bir şey görülür mü?"

Heves ya gelince: Bu, arizi şekilde bazan olur. Hastalık ise, bir hastalıktır. O hastalık, kalbin elemi ve fesadı'dır. Geçen bir evvelki hadisde hased kinle yanyana zikredilmiştir. Çünkü hased eden kimse evvela, Allah'ın başkasına olan Iutuf ve ihsanını hoş görmez, sonra da o kimseye kin duymaya başlar. Zira, gerekli olana kin, gerekli görülen'e kin'i gerektirir; Allah'ın nimeti gerekli olduğu zaman hased eden onun yok olmasını isterse, o nimet ancak nimet sahibi kimsenin ortadan kalkmasıyla yok olur; zira hased eden ona kin besler ve yok olmasını ister...

Fakat, ahirete bizzat faydalı olan ya da ona faydalı olana yardım eden şeylerde zühd , dinden değildir. Hatta dinin sahibi bu hususu şu ayetde zikretmiştir:

"Kulların Allah üzerinde haklan: Allah'ın, kendilerine azab etmemesidir"

Fıkha dair eserleri: İbni Teymiyye'nin en verimli eserlerinden. büyük bir kısmı da fıkha aittir:

«Birkaç sene bu feci olayı anlatmak istemedim. Çünkü bu olay, bana ürperti veriyor. işte istemiyerek bunları yazmaya çalışıyorum. İslam'ın ve müslümanlarm ölüm haberini kim kolayca yazıp anlatabilir? No'la anam beni doğurmasaydı. «No'la bundan önce öleydim ve unutulup gideydim. Ancak, bir kısım arkadaşlar bunu yazmamı istediler. Ben yine biran tereddüt ettim, sonra yazmadığım takdirde hiçbir fayda hasü olmayacağını gördüm. Diyebiliriz ki, bu iş, en büyük olayı ve emsali görülmemiş, bütün insanları, özellikle müslümanları canevinden yaralamış olan felaketi yazmak demektir. Hz. Adem yaratılalı dünya bugüne kadar böyle bir felaket görmemiş dense doğru olur. Çünkü tarihler, bunun misliyle karşılaşmamıştır. Belki insanlık, böyle bir olayı kıyamete kadar bir daha görmeyecektir. Ancak Ye'cüc Me'cüc'ün gelmesi hariç... Onlar hiç kimseye acımadılar, hatta kadın ve çocukları bile öldürdüler. Hamile kadınların karınlarını yarıp ceninlerini dahi öldürdüler. «İnna lillahi ve inna ileyhi raciun. La havle vela kuvvete illa billah-il aliyyil azim.

"Ölüye ağlama, Allah'ın kullarının kalplerine koyduğu bir rahmettir . Muhakkak Allah, merhametli olan kullarına merhamet eder"

«İmam Ahmed Kitab, Sünnet, sahabi ve tabiilerin sözlerini ötekilerden daha iyi biliyordu. Bunun içindir ki, başkalarında olduğu gibi onun nassa muhalif zayıf bir görüşü yoktur. Ancak onun mezhebinde, ekseriya daha kuvvetli bir görüşe muvafık olan görüşler mevcuttur. Diğerlerinden ayrıldığı meseleler üzerinde Ahmed b. Hanbel'in görüşü ona göre daha üstündür. Zaruret halinde zimmilerin müslümanlar aleyhine yapmış oldukları şahitliğin kabulü, yolculuk sırasında yapılan vasiyetin muteber oluşu vs. görüşleri böyledir.

da, kendi kıraatini da onların kıraatleri yanında hakir ve hafif görür. Onlar Kur'an okurlar, ama Kur'an gırtlaklarından öteye geçmez. İslam'dan, ok'un yaydan çıktığı gibi çıkarlar. Onlara nerede rastlarsanız öldürünüz. Çünkü onları öldürme hususunda öldüren için Allah katında ecir vardır. Ben onlara yetişirsem, Ad kavminin katli gibi onları katlederim"

Varoluşla ilgili:

"Bunu, Kureyş'in ulu'suna mı söylüyorsunuz?"

Yine "Sahih" iki hadis kitabında Rasulullah şöyle buyurmuştur:

Bakara Suresi, 329.

Yine şöyle diyenler olmuştur:

Bu medreselerin tarihi ve nasıl teşekkül ettiği burada önemli değildir. Bizim için önemli olan, İbni Teymiyye'nin bu medreselerden faydalanmış olmasıdır. ibni Teymiyye, bu medreselerden tam olarak beslenmiş ve ilmi eserleri kolayca elde etmiştir. Çünkü O, bütün ilmi malzemeyi hazır bulmuştur. Mesela; İbni Hazm, büyük bir fıkıh mecmuası olan «Kitabu'l-Muhalla smı yazmış, sahabi ve tabiilerin fıkhını burada toplamıştır. İbni Kudame «Kitabu'l-Muğni sini te'lif etmiştir. Şemsu'l-Eimme es-Serahsi nin Hanefi fıkhının en büyük mecmuası'olan el-Mebsut'u elde mevcuttu. Keza, Hanefi fıkhının bütün rivayetlerini içine alan kitaplar ve Şafii fıkhında Nevevi nin «Kitabu'l-Mecmu, Fi Şerhi'l-Mühezzeb i gibi karşılaştırmalı fıkıh kitapları te'lif edilmişti.

2)39 cildik külliyatta yok diyorum sevdiğim alimler yalan söyleyecek değil ya diyorsunuz... bizde yalancılar demiyoruz lakin kulaktan dolma bilgi ile hareket ediyorlar diyoruz... bunu sizim alimciklerin yapmasını bırakın koskoca bir müctehid olan ibni hacer dahi yapmış... sanki ibni teymiyye şefaati reddediyormuş gibi oturmuş reddiye yazmış halbuki kitaplarının tamamında şefaatten bahseder teymiyye...

Beden hastalığından iyileştiği zaman, tabiatı normale döndü, denilir. Hastalık ancak tabiatın, iç karışımlardan kurtulmuş halis itidalle beraber, derece derece, iyiye doğru ilerleyerek içten çıkarılmasıyla yok olur.

12? Risaletu'I-Ezheriyye,

Bu ve buna benzer sözlerin hepsinin aslı birdir; o da şudur:

Bu iki mübarek cümle , Rab ve abdi kendinde toplayan cümlelerdir. Nitekim, "Müslim"in "sahih"inde Ebu Hureyre'nin rivayet ettiği Hadis-i şerifde de Rasulullah aynı şeyi buyurmuştur:

"Senin dinlediğini bilseydim, onu senin için bir çeşit daha güzelleştirirdim."

"... İman edenlerin ise Allah'ı sevmesi çok daha köklü ve devamlıdır. (Bakara: 2/165)

Allah sübhanehu'nun sevdiği, dış ve iç varlığa ait vacib ve müstehab amellere gelince, bunlar çoktur ve bilinen şeylerdir. Allah azze ve celle'nin sevgisi de amelleri işleyenlere aittir. Bu kimseler, Allah'ın veli ve muttaki mü'min kullarıdır.

"O, İmran oğlu Musa'dır, dedi: Ben:

Bu gelişinde Şeyh Şam'da yerleşip kaldı. Bundan sonraki durumunu ibni Kesir şöyle anlatır:

Tam adı, Ebul-Feth Takiyuddin Muhammed b. Ali b. Vehb olup «İbni Dakik diye meşhurdur. (51. 702 H.) Muhaddis, fatih ve şair olan bu zat, Şafii mezhebinde iken sonra Maliki mezhebine geçmiştir. Çeviren.

Kur'an-ı dinlemeye tahammül edemiyorlardi... (Kehf: 18/101)

"O halde Aişe'yi sev"

"Birbirlerini sevmekte, birbirlerine merhamet etmekte, birbirlerine şefkat göstermekte mü'minler, tıpkı tek azası rahatsızlandığında, tümü uyumayan ve acı içinde kıvranan cesed gibidir"

İbni Teymiyye bizzat, debdebeli devrinde Zahir Baybars'ı ve Şeyh Muhyiddin en-Nevevi'yi görmüştür.

Ancak, şu ağlayış, ne nasıb ve alakasından dolayı ağlayanın ağlayışı gibidir, ne de ölüye merhametten dolayı ağlayanın ağlayışı gibidir ki, mesela, Fudayl b. Iyaz oğlu Ali vefat ettiğinde, gülmüş ve ardından şöyle demişti:

İşte, Allah Teala bu son kişiyi kendi zatına misal olarak getirmiştir; zira O, Sübhanehu ve Teala alimdir, adildir, kadirdir, adaletle emreder ve doğru yolda adalet ölçülerini ayakta tutar. Nitekim, bu konuyla ilgili olarak şöyle buyurmuştur:

"Suheyb ne güzel kuldur; eğer Allah'dan korkmasaydı, yine O'na masiyette bulunmazdı", dediği gibi.

Bunun üzerine, Ebu Bekir :

? S O N?

3? Hokkabazlık .

"İşte yarışanlar bunun için yarışsınlar" (Mutafifin: 83/26)

"... Artık O'na ibadet edin ve O'na güvenip dayanın" (Hud: 11/123)

Mazlum , kalbinde başkasının zulmü sebebiyle elem hastalığı bulunan kimsedir. Hakkını tam olarak aldığı zaman kalbi şifa bulur. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

"Rasulullah'a bir adam gelerek:

"Kalpler üç kısımdır:

Vefatından sonra da) onun taraftarlarıyla aleyhtarları arasındaki şiddetli mücadeleler bir müddet devam etmiştir. Daha sonra yavaş yavaş leh ve aleyhindeki taassub azalmış, ona karşı mutedil davrananlar çoğalmıştır. ibni Teymiyye'nin ihlas ve İslam uğrundaki mücadelesi zamanla takdir edilmeye başlanmıştır. Hanbelılerin ekserisi onun görüşlerini benimsemekle beraber, alimlerin çoğu aki) de ile ilgili görüşlerine muhalefet etmişlerdir. Fakat hem muhalefet, hem de muvafakat edenler, her insanın yanılabileceğini gözö-nüne alarak, onun hatalarını da iyi niyetine hamletmişlerdir.

3? Bir kısmı da bazı görüşlerini benimsemiş, diğer bazı görüşlerine de muhalefet etmiştir. Fakat bu sınıfa dahil olanlar daima

Şüphesiz iman, Allah'a taatlerle kuvvetlenir, masiyetler-le zayıflar. Kul taatleri Allah'ı sevdiği ve O'ndan korktuğu için işler ve yine masiyetleri de O'nu sevdiği ve O'ndan korktuğu için terkederse, O'na sevgisi ve korkusu kuvvetlenir; kalbindeki başkasına ait sevgi ve korku yok olur.

İslami ilimlerin bütün dallarında ilmi malzeme hazırdı. Bunları, başkaları ezberleyip öncekilere uyarak inceliyorlardı. ibni Tey-miyye ise, araştırıcı ve nıüctehid sıfatıyla inceliyor, inceliklerini ihata ediyor ve bunlar üzerinde derinlemesine düşünüyordu. Böylece kendisinde bir kısım müstakil görüşler' teşekkül etmişti. Bu görüşler, mevcut anlayışa bazan uyuyor, bazan da aykırı düşüyordu. Fakat İbni Teymiyye, bu görüşlerini cesaretle serbest bir şekilde ilan ediyordu.

1- Nefsine zulüm ve haksızlık eden: Emirleri terketmek ve yasakları işlemek suretiyle Allah'a asi durumunda olan kimsedir.

"Mü'mine erişen fenalık, hastalık, keder, hüzün, eza ve iç sıkıntısı, hatta vücuduna batırılan bir diken sebebiyle Allah Teala onun suçlarını ve günahlarını örtüp mağfiret eder"

"Nimetleriyle sizi yedirip beslediğinden dolayı Allah'ı seviniz. O'nun sevgisinden dolayı beni seviniz. Benden dolayı da Ehl-i Beytimi seviniz"

Bu Hadis-i şerifde rıza ve hayır dileme kavramları geçmektedir. Rıza, kaza ve hükümden sonra olur. Hayır dileme de kaza ve hükümden önce olur. Bu, sıkıntı ve ona sabırdan daha mükemmeldir. Bundan dolayı, birinde rıza, öbüründe sabır zikredilmiştir.

buyrun sn ebu hanife..

Bu gibi misaller Kur'an'da çoktur.

İbni Teymiyye'nin felakete uğramasını bekliyenler birkaç kısma ayrılıyorlardı. Sufi ve rafizilerden bazıları görüşlerine düşman olmuşlar, fakihlerden bir kısmı da fıkhi görüşlerini sapıklık ve din dışı sayıyorlardı. Bütün bunlar söz birliği edip ibni Teymiyye'ye bir tuzak hazırlamaya karar verdiler. Bu maksatla onun hem halkı, hem de seçkin kimseleri öfkelendirecek bir görüşünü tesbite çalıştılar. Nihayet 17 sene önce vermiş olduğu bir fetvayı bulup ortaya attılar. Bu fetvasında O, salih kimselerin kabirlerini ziyareti mene-diyordu. Hatta, Peygamber 'in kabri bulunan Ravza-i Mutahhara'nın ziyaretini de hoş görmüyordu. işte o fetvadan buraya bazı pasa)lar alıyoruz:

İbni Teymiyye, burada kaldığı müddet içinde tefsir yazmakla uğraşmış. ve insanlarla ilişkisini kesmemiştir. İnsanlar, kendisine mektuplar gönderiyor, O da bunları cevaplandırıyor ve sorularına fetvalar veriyordu. İbni Teymiyye'nin bu mektupları halk arasında yayılıyor ve ilgi görüyordu. Belki de kendisinin onlardan uzak tutuluşu, ilgi ve sevgilerini artırıyordu. Aralarında olsaydı ihtimal ki bu kadar tesirli olmazdı. Çünkü menedilen ve gizli tutulan şeyler, serbest ve aleni olan şeylerden daha çok yayılır; insanların ruhları böyle şeylerle daha çok ilgilenir, bunlar kıymetli ve nadir şeyler gibi herkes tarafından merak ve tecessüsle karşılanır.

Müsbet ölüm, menfi ölümden ayrıdır. Müsbet ölüm, ruhun bedenden ayrılmasıdır. Menfi ölüm ise, bütün hayatın ruh ve bedenden ayrılıp yok olmasıdır.

Selim kalpden maksat, şirkten arınmış bir kalbdir.

İbni Teymiyye (661 - 728 H.)

Rıza, kalp amellerinden ise de, onun olgunluğu hamd iledir. Hatta bazı alimler, hamd'ı rıza ile açıklamışlardır. Bundan dolayı Kitap ve Sünnet'te her hal ve her vesile ile hamd zikredilmiştir. Çünkü hamd, Allah'ın kazasına rızayı içine alır. Hadis-i şerifde bu konu ile alakalı olarak şöyle buyurulur:

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 134-154.

suresi, isteğe bağlı ameli tevhidi ihtiva eder ki, o da kasden ve istekle Allah için dinin ih-lasıdır. . Bu söz tasavvuf şeyhlerinin konuştuğu bir sözdür,

Allah azze ve celle açıklamaktadır ki, şeytanın sultası ve saptırma güce ancak ihlaslı olmayanlar üzerinde tesirini gösterebilir. Bundan dolayı, Yusuf kıssasında şöyle buyurmuştur:

İbni Teymiyye, Mısır'da ilim ve takva yönünden üzerine düşen görevi yerine getirmiştir. Burada va'zetmiş, ilim öğretmiş, Allah yolunda mücadele etmiş ve işkencelere katlanmıştır. Artık aile ve akrabalarının yanma, büyüyüp yetiştiği eve dönmek hakkı idi. Fakat O, ancak cihada katılacağı için Şam'a döndü.

Bu ayette, Allah'ın yüce kavil lerinden biri tecelli etmiştir.

Kahire'de oturduğu bu müddet içinde ibni Teymiyye gördüğü kötü şeyler üzerine Sultanın dikkatini çekiyordu. Mesela; şehir ve taşrada rüşvet çoğalmıştı. ibni Teymiyye, Sultan Nasıruddin'e bu durumu sert bir mektupla bildirdi. Bu mektupta şu sözler yer alıyordu : «Hiç kimse mal veya rüşvetle vazifeye tayin edilmesin. Çünkü bu, ehliyetsiz kişilerin işbaşına getirilmesine sebep olmaktadır. Ayrıca kısas işleri de başıboş bırakılmış, öç almak için işlenen cinayetler yaygın hale gelmişti. Bunun üzerine Sultan, işi ciddi tutmuş ve kısas işlerini, şer-i şerifin hükümlerine uygun olmak üzere, derhal tatbika başlamıştır.

Varoluşla ilgili, (Yusuf'un lisanından):

Allah Teala münafıklar hakkında şöyle buyurdu:

"Yoksa Biz, iman edip salih amellerde bulunanları, yeryüzünde fesat çıkaranlar gibi mi veya korkup sakınanları, yoldan çıkmış sapıklar gibi mi tutacağız?" (Sad: 38/28)

1? Fetvaları: bunları Mısır ve Şam'da yazmış olup büyük ciltler teşkil etmektedir.

"Sonra o gün nimetten sorulacaksınız" (Tekasür: 102/8)

Ebu Davud'un "Sünen"inde de şöyle rivayet edilir:

"Ashabım! Birbirinize kindar olmayınız, birbirinize hased etmeyiniz, birbirinize sırt çevirmeyiniz, birbiriniz-le ilginizi kesmeyiniz. Ey, Allah'ın kulları! Birbirinizle kardeş olunuz. Bir müslüman'ın din kardeşini üç günden fazla küs bırakması helal değildir. Öyle bir küslük ki, iki mü'm in birbirlerine kavuştukları zaman birisi yüzünü şu tarafa çevirir, öbürüsü de öte tarafa çevirir. Halbuki iki mü'minin hayırlısı, şu önce selam vermeye başlayandır"

İbni Teymiyye Ve Vahhabilik

8- Kıyametin arasat sahnesinde keffaret olacak korkularina duçar kılmasıyla.

Birazda empati kurun canım. Okumadım hiçbir yazdığını, böyle yazışma mantığı olmaz.

Açıktır ki, bu, Allah'ın dileme ve varetme fiilinden hiçbir şeyin hariç olmadığı varoluşla alakalı bir durumdur.

Saltanat Nabibiyle emirler, ibni Teymiyye'nin gidip Sultan Nasuriddin'i savaşa teşvik etmesini istemişler; O da, bunu kabul etmiştir. İbni Teymiyye, Sultanın yanına ulaştığı zaman toplanmış olan ordu dağılmış ve durum fenalaşmıştı. İbni Teymiyye, Sultan Naşı-ruddin'e bıçak gibi keskin şu sözleriyle hitap etmiştir:

2? Sufiler ve halkın durumu.. Bu iki hususu kısaca anlatacağız:

Allah'ın kazasının ve fiilinin eserinden değil de, O'nun fiili ve vasfı olan kazasına rızadan bahsedenin sözüne gelince, bu, şu andaki konumuzun amacının dışındadır. Çünkü, konuşmamız, Allah Teala'nın zatı ile mevcut olan sıfat ve fiillerine rıza hakkında değil, O'nun fiillerinin eserlerine olan rıza ile ilgili konuşma ve açıklamayı bir başka konuda etraflıca yaptık.

Bu kez karşılaştığı imtihan, fakih ve kelam alimleri vasıtasiyle olmamıştır. Bu imtihan, büyük itibar sahibi olan sufiler vasıtasıyla olmuştur. Salahuddin Eyyubi tarafından bu sufiler için bir hankah yaptırılmıştı. Onlar, ibadet maksadıyla buraya gelip gidiyorlardı. 723 H. yılında Nasıruddin b. Kalavun tarafından diğer bir hankah daha yaptırılmıştı. Bu hankahların, ileride açıklayacağımız gibi, İbni Teymiyye'nin hayatına tesiri büyük olmuştur.

Ayetindeki sözüne gelince, bu, tevbe edenler hakkındadır. Bu sebeple genel ve mutlak olarak zikredildi. Ayetin geliş üslubu, nüzul sebebiyle beraber bunu açıklamaktadır.

? Hakim kimdir? diye sordu.

Ayrıca kaza, sabırla beraber hayırlı olursa, rıza ile nasıl olmaz? Onun için hadisde şöyle denmiştir:

1? Tefsiru Sureti's-Samed (İhlas Suresinin tefsiri]:

"Allah'a yakın halinde rıza ile amel edebilirsen et. Edemezsen, sabırda, hoşlanmadığın şeye karşı çok hayır vardır"

Nurdan ve zulmetten bahseden ayetleri de zikredip şöyle buyurmuştur:

ibni Teymiyye zindana girdi . Kendisiyle birlikte Mısır'a gelen iki kardeşi, Şerafüddin ve Mecdüddin de zindanda ona katıldı.

Güç'e gelince, emir ve nehiy buna bağlıdır. Ancak, iş bunda bazan bulunur bazan bulunmaz. Bunun misali de Allah Teala'nm şu yüce sözünde mevcuttur:

"Eğer kendilerine bir mucize gelirse, herhalde ona inanacaklarına dair olanca yeminleriyle yemin ederler. De ki: Mucizeler ancak Allah katındadır farkında değilsiniz, onlara mucize gelse yine de inanmazlar. Onların gönüllerini ve gözlerini ilk önce inanmadıkları gibi ters çeviririz ve kendilerini azgınlıkları içinde bırakırız da bocalayıp dururlar" (En'am: 6/109)

"İçinizden bir kısmı var ki, pek ağır davranır. Eğer size bir felaket erişirse; "Allah bana lütfetti de onlarla beraber bulunmadım" der"

Bu hadisi Sahihlerde, Sünen'lerde ve Müsned'lerde bir çok kişi rivayet etmiştir. Tirmizi rivayet eder: Rasululiah'a soruldu:

Buhari ve Müslim de, İbn-i Mes'ud yoluyla Rasulullah'm şöyle buyurduğu rivayeti mevcuttur:

"Şübhesiz ki Allah, adaleti, iyiliği, yakınlardan vermeyi emreder" (Nahl: 16/90)

Bir merkeb üzerinde Rasulullah'ın terkisinde bulunuyordum, buyurdu ki:

"Allah Teala şöyle buyurur: Ey kullarım! Ben, zulmü nefsime haram ettim, onu sizin aranızda da haram kıldım; birbirinize zulmetmeyiniz. Ey kullarım! Benim kendisini doğru yola kavuşturduğumdan başka hepiniz yanlış yoldasınız; öyleyse Benden doğru yolu isteyin ki, sizi doğru yola sevkedeyim. Ey kullarım! Benim kendisini doyurduğumdan başka hepiniz açsınız, yedirmemi isteyin ki, size yedireyim. Ey kullarım, Benim kendisini giydirdiğimden başka hepiniz çıplaksınız, benden giyinmeyi isteyiniz ki, sizi giydireyim. Ey kullarım! Siz gece gündüz günah işlemektesiniz. Ben ise günahları bağışlamaktayım ve onların hiçbirine önem de vermemekteyim; o halde bağışlamamı dileyin ki, sizi bağışlayayım. Ey kullarım! Bana zarar vermeye güç yetiremezsiniz ki, zarar veresiniz, yine Bana fayda vermeye kadir olamazsınız ki, fayda veresiniz, yine Bana fayda vermeye kadir olamazsınız ki, fayda veresiniz. Ey kullarım! Geçmiş ve gelecekleriniz, insan ve cinlerinizin, hepsi sizin en temiz kalpli bir insanınız gibi olsalar bile, Benim mülk ve saltanatıma bir şey ilave edemezler. Ey kullarım! Geçmiş ve gelecekleriniz ins ve cinlerinizin hepsi bir araya gelip her birine istedikleri çeşitli ihtiyaçlarını versem bile Benim mülkümün hazinelerinden bir şey eksiltmezler. Ancak onların aldıkları, denize batırılıp çıkarılan bir iğnenin getirdiği su kadardır. Ey kullarım! işlediğiniz amellerinizi teker teker saydırmakta ve zaptetmekteyim... Onların karşılığını kıyamette olduğu gibi vereceğim. Yaptıklarının karşılığını iyi olarak bulan bir kimse, Allah'a hamdetsin. Ceza olarak bulan bir kimse ise, bunun sebebini başkalarında değil, kendisinde arasın, "

Sahih bir hadiste şöyle geçer:

"Kendisini hidayete sevkedecek, helake gitmekten çevirecek bir söz bulması için, kendi bilgisinin yanında insanların bilgisini de isteyendir" Musa şöyle dedi:

2? ibni Teymiyye, Kur'an nassı ile bağdaşan rivayetleri tesbit etmiş ve görmüştür ki «üç sözünü ağıza alarak karıyı bir defada üç talakla boşamak mümkün değildir. Böyle bir boşamada kadın, ancak bir talakla boş olur. Çünkü Allahu Teala Kur'an'da; «Talak iki defadır. buyurmuştur.

İbni Teymiyye'nin Kur'andan sonra hadis'e yönelmesi ve kendisini hadis ilmine vermesi de normaldir. O, hadis tahsilini babasından yapmış ve birçok hadis kitaplarını diğer büyük hadis bilginr terinden okumuştur. ibni Teymiyye, Ahmed b. Hanbel'in?el-Müsned i, Buharı ve Müslim'in «el-Canıiu's-Sahih leri, Tirmizi'nin «Cami i, Ebu Davud, Nesai, İbni Mace ve Darekutni'nin «Sünen leri. gibi. büyük hadis kitaplarını mevcut hadis bilginlerinden oku-, muştur. Bazı çağdaşları onun, İmanı el-Humeydi'nin «el-Cem'u Beyne's-Sahihayn adlı hadis kitabını hıfzettiğini söylerler.

şeydir. Çünkü o, makbul bir sinirin ötesinde aşırı bir sevgidir. Yine, aşk kelimesi gelenekte bir kadın ya da çocuk sevgisi için kullanılır; aile, mal, vatan, şöhret sevgisi; peygamberler ve salih zatlar sevgisi gibi sevgiler için kullanılmaz. Bu kelime daha ziyade haram bir işle ilgili olarak kullanılır; o da yalancı bir kadın sevgisi yahut çocuk sevgisi gibidir. Hasılı haram bir bakış, haram bir dokunma ve buna benzer haram fiiller bu kelimeyle birlikte kastedilir.

Bundan dolayı, İstiğfar amellerin sonlarında meşru olmuş tir. Ailah Teala şöyle buyurur:

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 112-126.

İbni Teymiyye, hadisin yanında Hanbeli fıkhını da tahsil etmiştir. Haçlis fıkhı, İbni Teymiyye ailesinin mezhebi olup onu bu fıkha yönelten babası idi. Böylece İbni Teymiyye hadis fıkhı ile yoğrulmuş, bu fıkhın mantıkim kavramış, hem külli kaidelerini hem de cüz'i meselelerini öğrenmiştir.

1- Nefsine zulüm ve haksızlık eden,

Ancak, bu makamlarda insanlar Havas ve Avam diye ikiye ayrılırlar. Havas'ın özel tarafı vardır. Avam'ın da genel tarafı vardır. Bunlara örnek olarak, karşı görüşte olanların şu sözleri verilebilir; derler ki:

Ömer b. Abdülaziz de demiştir ki:

4? El-Cevabu's-Sahih Limen Beddele dine'I-Mesih (Kahire, 1322 H.). Şeyhu'l-islam ibni Teymiyye'nin bu Ölmez eseri, dört büyük cilt teşkil etmektedir. Müellif bunu şu iki gaye ile yazmıştır:

"İslam alenidir, iman ise kalpdedir. . Takva burada, takva burada!"

Zorda, darda ve savaşın kızıştığında sabredenler dir (Bakara: 2/177)

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/550.

İbni Teymiyye için hakiki mücadele Sultan Nasıruddin b. Kala-vun'un tahttan feragat etmesiyle başlamıştır. Bu Sultanın yerine el-Melik el-Muzaffer Baybars tahta çıkmıştır. Baybars'ın hocası, Muhyiddin b. el-Arabi'ye ve onun görüşlerine bağlı olan Nasr el-Muci idi. Bundan sonra ibni Teymiyye ile Baybars arasında şiddetli bir

Bu ameller imanın Özünden ve dinin temellerinden sayılırlar. Bunlar, mesela; Allah ve Rasulü'ne muhabbet, Allah'a tevekkül, O'nun için dini ihlas, şükür; hüküm ve takdirine sabır; O'ndan her halükarda korkar olmak, hir hususta O'ndan ümid duygusu taşımak ve benzeri gibi. Allah'ın iman sahiplerine olan hakkım onlara vacip gören bazı alimler, şu sayılan esasları da kullara vacip kabul etmişlerdir. Ne var ki, hepimiz onlara karşı umursamaz ve ihmalkarız.

1)cehennem yok olucudur sözünün ibni teymiyyeye ait olduğu tartışmalıdır... kendisinin eserlerinde böyle bir söz yoktur... bu sözü söylediğini hep başka eserlerden duyuyoruz... ona karşı aşırılık yapanların eserlerinden...

"Rabbi bir zaman İbrahim'i bir takım kelimelerle denemiş, o da onları tamamlamıştı..." (Bakara: 2/124)

"Vallahi, ya Rasulallah! Şüphesiz, sen bana, nefsim hariç her şeyden daha sevgilisin." Rasulullah :

Rasulullah'ın hased'i burada, cimriliği "Cimrilikten daha büyük hastalık hangisidir?" sözünde hastalık olarak buyurduğu gibi-bir hastalık şeklinde nitelendirmesinden anlaşılmaktadır ki, hased hakikaten bir hastalıktır.

Gazan, Şam üzerine yürüyen Moğolların başkumandanları Mahmud b. Argun'dur (81. 703 H./1304 M.). Cebeliyye: Dağdan inip şehri yağma eden Nusayriler'dir. Cehmiyye: Allah'ın sıfatlarım inkar eden i'tikadi bir fırkadır. Ittihadiyye: Vahdet-i vücuda inanan sufilerdir.

Doğru yola sevkedilmeyi istemek, doğru yolun kapsadığı her şeyi içine alır. Rasulullah'm getirdiği şeyleri bütün ayrıntılarıyla kapsar; külli emirlere giren şeylere, ilimle yapılması gereken başlıca vazifelere şamil olur. Çünkü sadece hakkı bilmekle, ilimle amel edilmediği' takdirde, hidayet gerçekleşmez. Bundan dolayı Allah Teala, Rasulü'ne Hudeybiye sulhünden sonra şöyle buyurdu:

Buraya kadar anlattıklarımız ifade etmektedir ki, hakikatte Din'in aslı, ilim ve amellerle ilgili batini bir takım mes'delerdir. Zahiri ameller, batini ameller olmadan pek fayda sağlamaz. Nitekim, Rasulullah , İmam Ah-med'in "Müsned"inde Enes'den rivayet edilen bir hadis'inde şöyle buyurur:

? Allah, hakikaten arşın üstündedir, harf ve sesle konuşuyor, öyle mi?

(Talak: 65/3)

"Riyakar okuyucu, riyakar mücahid ve riyakar sadaka vererT'

«Biz. Allah'a aidiz ve biz ona döneceğiz. (Bakara: 156) Çeviren.

Vahhablier, Osmanlı Devletine karşı ayaklanmışlar ve şiddetli savaşlara girişmişlerdir. Bir ara Osmanlılar, Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'dan yardım istemişler ve Mısırlı askerlerin eliyle Vahhabilere şiddetli bir darbe indirerek, onları çıkmış oldukları Necid bölgesine tekrar sokmuşlardır.

Ben ancak, O'na dayanıp güvenirim ve O'na yönelirim" (Hud: 11/88) "... De ki: O benim Rabbim'dir, O'ndan başka İlah yoktur. Ancak O'na yönelip dayanırım, tevbem ve dönüşüm de O'nadir" (Ra'd: 13/30) Allah azze ve celle Kur'an'in bir çok yerinde ibadetle tevekkülü bir araya getirmiştir. Çünkü bu ikisi, dinin bütününü oluştumaktadır. Bundan dolayı geçmişteki büyük zatlardan biri şunu söylemiştir:

Bu hususla alakalı olarak bir çok mes'ele kurulur. Bundan dolayı, kendisinde gerçek iman bulunan kimsede imanı derecesinde bu amellerden olması lazımdır. Her ne kadar kendisinde, Buhari'nin "SahirTinde Ömer b. Hattab'tan rivayet ettiği şu hadis'deki gibi bir takım günahlar olsa da:

Her neyse, ilmi araştırma yolları açıktı. Alimler, etraflarına bir taklit çevçevesi çiziyorlar ve bunun dışına çıkmıyorlarsa da, müstakil olarak araştırma yapacak bir ilim adamının gelmesi için bütün "imkanlar hazırdı. Ansiklopedik mahiyette yazılmış olan büyük eserler elde mevcuttu. Tabi' ve mukallit olarak değil, hakikatleri ve bunların delillerini ölçüp" tartacak şekilde incelemek gerekiyordu.

"Namazı Benimle kulum arasında ikiye böldüm. Yarısı, Benim içindir, yarısı da kulum içindir. Kulum için istediği vardır " Rasulullah buyurur:

2? Hassas, çevresinde olup bitenleri kavrayarak değerlendirecek akıl ve ruh olgunluğuna sahipti. Bu sıfatlar, onun olayları takip ve bunların derinliklerine nüfuz etmesini sağlıyordu.

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 17-55.

"Bu böyledir; çünkü onlar Allah'ın gazabına sebep olan şeylere uydular. O'nu razı edecek şeyden hoşlanmadılar. Bu yüzden amelleri boşa çıkmıştır" (Muhammed: 47/28)

Dini hüküm hakkında ayet-i kerimeler:

"Allah azze ve celle buyuruyor ki: Benim bir veli kuluma düşman olan Bana savaş açmış demektir. Kulum kendisine farz kıldığım ibadetlerin edasından daha üstün bir şeyle Bana yaklaşamaz. Kulum nafile ibadetlerle bana yaklaşmaya devam ettiği takdirde ben onu severim; sevdim mi de, onun işiten kulağı olurum, gören gözü olurum, tutan eli ve yürüyen ayağı olurum; benimle işitir, benimle görür, benimle tutar ve benimle yürür; benden isteyecek olursa, ona mutlaka veririm, bana sığınacak olursa onu mutlaka sığındırırım. Mü'min kulumun ruhunu kabzetmekte gösterdiğim tereddüt kadar, mutlaka yapacak olduğum hiç bir şeyde terddüt göstermedim; çünkü o, ölümün şiddetinden dolayı ölmek istemiyor, ben de ona kötülük etmek istemiyorum, ama gene de o ölüm ona zaruri olur"

"Bunun üzerine perde aralanır, Allah azze ve cellenin cemaline bakarlar ki, Allah onlara O'na bakmaktan daha güzel bir şey vermemiştir"

"Bir kulun çocuğunun ruhu alınınca Allah Teala Me-laikesine:

Hicri VI, VII ve VIII. yüzyıllarda ilmi araştırmalar çok genişlemiştir. Fakat, alimlerin metodları değişikti. Bir kısım alimler hadis, fıkıh, tefsir, nahiv ve akaid konularında derinleştikleri halde mu-kallid idiler. Akaid'de bile taklid'den kurtulamıyorlardı. Bunların yanında bir kısım müslüman filozoflar vardı. Onlar da felsefi incelemelerde bulunuyorlar ve başka bir şeye iltifat etmiyorlardı. Bu ikisi arasında felsefe ile şeriatı uzlaştırmaya çalışan filozoflar da vardı. Mesela; İbni Rüşd, «Faslu'l-Makal adlı eserinde Şeriatla felsefeyi uzlaştırmaya çalışmıştır.

"Dinde imamhk önderlik" sabır ve yakının bir mirası ve sonucu kılınmıştır. Bu şu ayet-i kerimede belirtilmiştir:

"Ganimet malı bir de fakir muhacirleredir ki, onlar yurtlarından ve mallarından çıkarıldılar; Alah'ın geniş lütuf, bol ihsanını ve hoşnutluğunu ar-zulamaktalar; Allah'a ve Rasulü'ne canlarıyla ve mallarıyla yarım ederler. İşte imanlarında sadık olanlar da bunlardır" (Haşr: 59/8)

Ailesi, ibni Teymiyye'yi ilme yöneltmiştir. Bu sayede O, küçük yaşlarda Kur'anı hıfzetmiş, sürekli gayreti sebebiyle hıfzını kuvvetlendirmiş ve ibadet kasdiyle daima Kur'an okumakla uğraşmıştır. Hatta ölünceye kadar zindandaki tek yoldaşı Kur'an olmuştur. Rivayet edildiğine göre ibni Teymiyye zindanda iken Kur'an-ı Kerimi seksen defa hatmetmiştir.

"Benim sevdiğimi sevmiyor musun?" Fatıma :

Dünya mel'undur , içindekiler de mel'undur. Ancak Allah Teala için olanlar müstesna.

"Ey Abdurrahman İbni Semure! Sakın emir olmak isteme, . Eğer sen isteyerek sana emirlik ve başkanlık verilirse, istediğin şey ile bırakılırsın . Eğer emirlik ve başkanlık sen istemeden verilirse yardım olunursun, "

Harun b. Antere'nini babasından; onun da ibn-i Ab-bas'dan rivayet ettiği hadisde şöyle denir:

"Ve kalu hasbünallahu ve ni'mel vekil. sözünü İbrahim Halilullah ateşe atıldığında söylemiş; Rasulullah da, bazı insanların düşmanınız olan insanlar size karşı ordu toplayıp hazırladılar, onlardan korkun!., demeleri üzerine söylemiştir"

Birincinin hatası, ise Allah Teala'nm yukarıda geçen yüce kelamına giren emredilen tevekkülü terketmesinde bulunmaktadır.

bu kişi nasıl tasavvuf düşmanı olur?

Allah sübhanehu burada haber vermektedir ki, Allah'dan başkasını O'na denk ve ortak edinen Rabierine karşı şirk sahibi kimseler, her ne kadar o eş koştukları şeyleri Allah'ı sever gibi sevmekte iseler de, Allah'a iman sahibi kimseler Allah'ı, onların Allah'ı ve putlarım sevmesinden daha fazla severler; çünkü mü'minler Allah'a karşı daha bilgilidirler, sevgi ise bilgiye tabidir. Yine mü'minler, bütün sevgilerini Allah'a hasrettikleri halde, onlar Allah'dan başkasına hasretmişler, sevgiye Allah ile şirk koştukları şeyleri ortak etmişlerdir. Ma'lumdur ki, mü'minlerin sevgileri daha mükemmeldir. Allah Teala bu manada buyurur:

"Allah yolunda öldürülenleri "ölüler" sanma; hayır, diridirler, Rabb'leri katında rizıklanmaktadırlar"

2? Aynı ay içinde kötü sözle ona tecavüz edilmiştir. Fakat bu seferki tecavüz, cahiller tarafından değil, bazı fakihler tarafından yapılmıştır. Bunlar, ibni Teymiyye'ye önce hakaret etmişler, sonra da özür dilemişlerdir. Acaba böyle özür dilemelerinin sebebi, Sultandan korkmuş olmaları mıydı? Durum ne olursa olsun, Şeyh, ibni Teymiyye, onları da bağışlamış ve -. «Nefsim için galip çıkmak istemem, demiştir.

bu çalışmaları görmekteyiz.

"Allah, güzel sesli Kur'an okuyan kimseyi, cariye sahibinin cariyesinin nağmelerini dinlemesinden daha fazla dinler"

Lüzumsuz tutumluluk bir hastalıktır, cimrilik bir hastalıktır, kıskançlık de cimriliğin kötü yönlerinden biridir. Nitekim, Ebu Davud'un Rasulullah'tan rivayet ettiği bir hadis'de Rasulullah şöyle buyurur:

Allah Teala yine buyurur:

"Sana dokunan herhangi bir iyilik Allah'dandır. Sana isabet eden herhangi bir kötülük de senin nefsindendir" (Nisa: 4/79)

Üzüntünün emredilmemesinin sebebi, bir fayda sağlamadığı gibi hiç bir zararı da gidermediği içindir. Üzüntünün hiç bir faydası yoktur. Faydası olmayan bir şeyi de Allah Teala emretmez. Evet, üzülen kimse, musibetlere üzülen gibi, üzüntüsüne bir haram eklemediği müddetçe günahkar olmaz. Nitekim, Rasulullah şöyle buyurmuştur:

1? İbadet ve Kur'an okumak,

Bu iki zümre yani, mu'tedil hareket edenlerle hayırlara koşanlar, Allah'ın Kitabı'nda şu tarzda zikrettiği evliyadandırlar:

Bu örnekler çoğaltılabilir.

Allah Teala burada, müşrikleri, kendisinin haram kılmadığı şeyleri haram kılmaları, dinde bildirmediği şeyleri var saymaları sebebiyle kınamış ve, bu arada kendilerine kaderi delil olarak kullandıklarını da zikrederek şöyle buyurmuştur:

Hamd alemlerin Rabbi olan Allah'a mahsusutur. islam ve din yolundan dolayı, görünürdeki ve görünmeyen nimetlerine karşı gelecek şekilde bütün hamd ve nimet Allah'ındır. Yine, cemalinin keremine ve celalinin izzetine layık şekilde har türlü sena O'na aittir.

Allah Teala da şöyle buyurur:

Allah'ın kuluna ziyafet verdiği zamanlar: Gecenin son kısmı, ezan ve ikamet sıraları, secde halleri, namaz sonraları ve istiğfar durumlarıdır. Allah'a istiğfar edip , tevbede bulunanı Allah belirli bir süreye kadar güzel bir şekilde yaşatır.

Kötü görülen hased'e gelince: Allah Teala bununla ilgili olarak yahudiler hakkında şöyle buyurmuştur:

Ebu Bekir , bundan sonra meseleyi Rasulullah'a anlattığında şöyle buyurdu:

Arzu ve istek duyulan faydasız bir çok. ameller hakkında da Allah Teala şöyle buyurur:

Alimlerin Mevkii

"İnsanoğlunun zina nasibi, yazılarak zaptedilmiştir... Şüphesiz kişi, bundan kaçamaz ve nasibine mutlaka yetişecektir. : Gözler zina eder, onların zinası bakmaktır. Kulaklar zina eder, onların zinası dinlemektir. Eller zina eder, onların zinası tutup sıkmaktır. Ayaklar zina eder, onların zinası yürüyüp gezmektir. Kalp ise arzu edip iştah bulur. Fere da onu ya doğrular ya da yalanlar."

Bu hadis-i şerif cennetliklerin Allah'ın zikri ve sevgisiyle nimetlenmelerinin gayesini ve neticesini bildirmektedir.

Allah Teala nifak'a da böyle iki misal getirmiş ve münafıklar hakkında şöyle buyurmuştur:

Hicri 668 yılında Harran'ı Şam'a bağlayan yoldan gidenler, bu yola koyulmuş olan büyük bir aile ile karşılaşırlardı. Bu aile, Harran'dan ayrılmış, geceleri Şam'a doğru gidiyor, gündüzleri emin ve kuytu bir yere sığınıyordu. Bu aile. mensupları, gecenin karanlığında Tatarlar 'in kılıçlarından kaçıyorlardı. Onlar ilim ve alimlerin sığmağı olan yeşil Şam'da emniyet ve huzura kavuşmak üzere yollarına devam ediyorlardı. Taşımaktan aciz kalmış oldukları yüklerini götürecek hayvan dahi bulamamışlardı. Yüklerini araba ile kendileri çekerek, götürüyorlardı. Fakat bu, onlar için çok meşakkatli bir iş oluyordu. Bu ailenin taşıdığı eşya altın, gümüş, huliyyat, hah, kilim ve sair dünya malı değildi. Onların taşıdığı yük sadece Peygamberlerin mirası ve birçok nesillerin ortak serveti olan din ilmi idi. Nihayet bu aile, onun bütün ağırlığını taşıyarak Şam'a ulaşmakla müstahkem bir kaleye sığınmış oldu. Bu ailenin fertleri arasmda yedi yaşında, zeki, akü ve ruh yönünden uyanık bir çocuk vardı. Çevresini tanıdığı zaman bu amansız harble karşılaştı, tecrübesi arttı; fakat refah, huzur ve saadet içerisinde büyüme imkanı bulamadı. Ruhunu ve cismini olgunlaştıran sıkıntılar içerisinde yetişti. işte bu çocuk Ahmed Takıyyüddin Ebu'l-Abbas b. eş-Şeyh Şihabuddin Ebu'l-Mahasin Abdulhalim b. eş-Şeyh Mecdüddin Ebu'l-Berakat Abdusselam b. Ebi Muhammed Abdullah b. Ebi'l-Kasım el-Hadır b. Muhammed el-Hadir b. Ali b. Abdillah'dır. tşbu aile, «İbni Teymiyye ailesi diye bilinir.

"Mü'min kulumun ruhunu kabzetmekte gösterdiğim tereddüd kadar, mutlaka yapacak olduğum hiç bir şeyde tereddüd göstermedim. Çünkü O, ölümün şiddetinden dolayı ölmek istemiyor. Ben de ona kötülük istemiyorum ama gene de o ölüm ona zaruri olur"

"Büdiğiyle amel edene Allah bimediğini de öğretir"

Sahih bir hadisde şöyle geçer:

Hapishaneden çıktıktan sonra insanlar onun ilim meclisine akın etmeye başlamışlardı. Görülüyor ki bu mihnet, ibni Teymiyye'nin sufilere karşı galibiyetiyle neticelenmiştir.

632 H. yılında ölen Mısırlı İbnu'1-Fand, bu görüşün tesirinde kalanlar arasında idi. Keza, Mısır'da bazı sufiler, kendilerinin, nef-si terbiye ve ruhi olgunluk sayesinde Allah'ın zatı ile ittisal ettiklerini ve tekliften kurtulduklarını ileri sürüyorlardı.

İbni Teymiyye kitapları, kağıt, kalem ve hokkası elinden alındıktan bir müddet sonra dayananuyarak hastalanmış, bir rivayete göre 20 Zilka'de 738 tarihinde. Pazarı Pazartesiye bağlayan gece ölmüş ve Sufiler mezarlığına defnedilmiştir. Çeviren.

«Cevabınızda zikredilen kafirlere karşı bizim susuşumuza gelince; onların memlekette neler yaptığı malumunuzdur. İslam sultanları, iman ve Kur'an ehli insanlar, o azgın kafirlere nasıl kıyas edilebilir? Biz, o. azgın kafirlere neyle öğüt verecektik? Çünkü onlar, bizim dinimize inanmıyorlardı.

Mücadeleler çoğaldığından devletin bu İşte tahammülü kalmamıştı. Bu karışıklıklara son vermek için bunlara sebep olan adı geçen müsafiri susturmak gerekiyordu. Bu sebeple İbni Teymiyye'yi şu üç şey arasında muhayyer bıraktılar: İster İskenderiyye'ye, ister memleketi olan Şam'a, isterse hapishaneye gidecekti. ibni Teymiyye hapishaneyi tercih etti.

Bu fetva, çok önceleri verilmiş ve hiçbir fitneye sebep olmamıştı. Hiçbir kimse bu fetvayı İbni Teymiyye aleyhine bir vasıta olarak kullanmaya teşebbüs etmemişti. Çünkü İbni Teymiyye'nin o zamanlar Sultan' nazarında itibarı yüksekti.

"Allah, İbrahim'i dost edindiği gibi beni de dost edindi"

Ayrıca bana yazdıklarımdan herhangi bir hususta muhalefet edenin mezhebini ondan daha iyi bilirim, dedim. Fakat bunu yazılı akide gelmeden önce mi, sonra mı dedim bilmiyorum. Ancak o getirilip okunduktan sonra akide ile ilgili hiçbir fasıl yoktur ki, onda ehli kıbleden herhangi birilerinin aksi görüşü olmasın. Bu akidenin her bir cümlesi grup ve fırkalardan mutlaka birine terstir. Sonra akideyi getirene haber saldım. Akideyle birlikte kendi el yazımla notlarım olduğu halde evden geldi, el-Akidetü'I-Vasitiyye hazırdı.

1? İlmi araştırmalar,

ve şehadet ederler ki: Rab'Ieri, ancak kendisine ve Rasulü'ne itaat edilecek bir Rab'dır; Yine O öyle bir Rab'dır ki:

Bunun hali, sabırsızlara nisbetle güzel bir haldir. Ama, kazaya rıza ile beraber, ölüye merhamet ve Allah Teala'ya hamd hali, Rasulullah'ın hali gibidir ki, bu, daha mü-, kemmeldir. Allah Teala da şöyle buyurmuştur:

Tehlike gittikten sonra memlekette emniyet yeniden kurulmuştur, ibni Teymiyye de müslüman olduğunu iddia eden ve civar dağlarda yaşayan, daha önce İslam düşmanı Haçlılara yataklık yapan zümrelerle ilgilenmeye başlamıştır. Bunların arasında Haşşaşiler

"Yusuf Peygamber'in kardeşlerini nasıl unutuyorsun, babasız kalası! Lakin o senin göğsünde gizli şekilde bulunmaktadır, onu eline ve diline çıkarmadığın müddetçe sana zarar vermez"

Ibnı Teymıyye'nin Eserleri Ve Etkisi

Bu mes'ele, ilahi rızayı isteme yoluna girmiş tarikat ehli için a'zami itinayı gerektiren "Büyük bir temel"dir. Zira onlar, bu yolda mürid olarak Allah'ın rızasını, nurunu taleb etmektedirler. Bu kimseler yukarıda anlatıldığı gibi düşündükleri takdirde, o temeli ihmal etmiş olacağından kafirler, fasıklar, asiler ve daha Allah'ın ancak bildiği bir takım yoldan çıkmışlar zümresine girmiş olur; böylece, yeryüzüne musallat olmuş zalim ve zorba kimselerin zulüm ve azgınlıklarına yardımcı olurlar. Yeryüzünde zorbalık ve fesadla meşgul olan kimselerin İslam'a zararlı hareketlerine kalpleriyle yardımcı olurlar zannederler ki, bu hususta onlara uyan bir takım halleri olursa, o sebeble, Allah'ın veli kullarından olurlar. -Çünkü kalplere olan te'sir, bedenlere olan te'sirden daha büyüktür. Ancak, kalp iyi olursa, te'siri de iyi olur; şayet kalp kötü olursa, te'siri kötü olur. Haller ise, bazen Allah'a sevimli olur, bazen de sevimli olmaz. Fakihler, kısasın vacib olması sebebiyle, başkasını batmen öldüren kimseye de kısasın gerekliliği üzerinde söz söylemişlerdir- Yine bu kimseler kalpleriyle ve batınlarıyla, varoluş hadisesine delil ararlar, bir te'sirle bir kimseye hariku'1-ade haller isnad ederler, bunu da Allah'tan bir keramet olarak kabul ederler. Bilmezler ki, o hakikatte bir ihanettir . Keramet ise, istikameti gerektirir. Allah da kuluna sevdiği ve hoşnut olduğu şeyleri ihsan etmemiştir. Allah az-ze ve cellenin sevdiği ve hoşnut olduğu şeyler de kendisine itaat, Rasulü'ne ittiba, evliyasına dostluk, düşmanlarına düşmanlıktır. Bunlar Allah'ın evliya kulları olmaktadır ki, Allah onlar hakkında şöyle buyurmuştur:

3- Baş aşağı olmuş, tersine çevrilmiş bir kalp; bu da münafıksın kalbidir. Bu kalp, bir taraftan imanın, bir taraftan da nifak'ın uzandığı kalpdir. Bu kalp sahibleri, iyi amellerine kötü amellerini de karıştırmış kimselerdir."

"Eğer onlar Aİlah ve Peygamberinin kendilerine verdiğine razı olsalardı ve Allah bize yeter; Allah ve Rasu-lü bize kendi keremlerinden verceklerdir. Biz her halde Allah'a rağbet edicileriz, deselerdi, "

İlminin zenginliği dilinde tezahür ediyordu. Hatta yaşça kendisinden büyük olan fakih ve muhaddis ibni Dakik, onun hakkında şöyle demiştir: «Öyle bir adam gördüm ki, bütün ilimleri iki gözünün önünde toplamış; bunlardan istediğini alıyor, istediğini bırakıyor.

Ebedi kalır, diyenler ise: Hariciler ile Mu'tezile'dir:

İman sahibinden nefsine zulüm ve haksızlık edene gelince: Ona fisku fücuru derecesinde zıddı da mevcut olur... Zira bir şahısda mükafatı gerektiren iyilikler ile, cezayı gerektiren kötülükler bazan birleşebilir. Böylece onun mükafat ve ceza görmesi mümkün olur. Bu görüş Rasulullah'ın bütün ashabının, İslam büyükleri ile ehl-i sünnet ve cemaatin: Kalbinde zerre ağırlığınca iman olan cehennemde ebedi kalmaz, diyenlerin kabul ettikleri görüştür.

"Ve Kur'an ile şunu hatırla ki, bir kimse kendi kazan-dığıyla kendini mahvetmeye görsün, onun için Allah'tan başka ne bir yakın dost ne de bir şefaatçi vardır. Her türlü fidyeyi de verse, kendinden alınmaz. Kazandıklarına karşılık malı volanlar bunlardır!" (Enam: 6/70)

"And olsun ki, ölümle karşılaşmadan önce onu temenni edip duruyordunuz. İşte onu gözlerinizle bakarak görüyorsunuz" (Al-i İmran: 3/143)

"Kudretli ve basiretli kullarımız İbrahim, İshak ve Yakub'u an."(Sad: 38/45)

Allah Teala münafıkları da müteaddid ayet-i kerimelerde yalancılıkla tavsif etmiştir. Bunlarla ilgili olarak da şu yüce sözlerinde şunları buyurur:

"Geceyi namaz kılmakla ihya ediniz, seher vakti olunca da istiğfar ile geçiriniz"

(AI-i İmran: 3/18) Nuh da şöyle demişti:

Fakat kazadan önceki ise, rızaya olan niyettir, hakikatine değil. Bundan dolayı bazı meşayih, belanın gelmesinden önce rızaya niyet ederler; bela gelince de, sabır ve benzeri şeylerde olduğu gibi niyetleri bozular. Bu hususta Allah Teala şöyle buyurur:

"Muhakkak sizler sizden öncekilerin yoluna kuş yeleğinin oka göre ölçülüp biçilmesi gibi uyacaksınız, hem öylesine ki, onlardan biri kertenkele deliğine girerse siz de gireceksiniz"

"Miraç'da, sesini yükselterek şöyle diyen bir adama uğradık"

Çünkü aşk da nefsani bir hastalıktır ve hastayı kendisine zarar veren şeye çağırdığı gibi, nefse zarar veren şeyi çağırır. Şayet hevasına uyarsa, cezası dünyada ve ahirette büyük olur. Yok, iffetini koruyup onu gizlerse, nefsinde elem ve hastalık meydana gelir, eğer o hastalıktan ölürse şehid olur.

"Onu izzetli ve daha üstün kıldın..."

"Onların mallarında, dilenen ve yoksul için bir hak vardır" (Zariyat: 51/19)

"... Sizi imtihan olsun diye hayır ve şerre mübtela kılarız..." (Enbiya: 21/35)

"Bunu yapmanızda bir sakınca yoktur. Azil yapmamanız vacip kılınmıştır. Çünkü, Allah kıyamete kadar, varlığa kavuşacak her canlıyı takdir etmiştir"

Müslim'in "Sahih"inde, Ebu Hüreyre , Rasulul-lah'ın şöyle buyurduğunu rivayet eder:

"... İnanan bir topluluğun yüreklerini ferahlatıp şifa versin, kalblerindeki öfkeyi gidersin..." (Tevbe: 9/14-15)

"Allah, kendinden başka ilah olmadığına s e had ette bulundu. Melekler de şehadette bulundu... İlim sahipleri de adalet ölçülerini ayakta tutarak şahitlik ettiler. , azizdir, hakimdir"

Rasulullah ta müşrikler tarafından türlü eziyetler gördüğünde kendisine yapılanlara karşı isteğiyle sabretmekteydi. Çünkü o, isteyerek yaptığı şeyi bırakması, yapmaması için eziyyet görmekteydi. Bu ise, Yusuf'un sabrından daha büyüktü. Çünkü, Yusuf dan nefsani kötülüğü kabullenmesi istenmiş, kabul etmeyince de, hapis ile cezalandırılmıştı. Rasulullah ve Ashab'mdan da küfrü kabullenmeleri istendiğinde, kabullenmedikleri için, ölümden başka bir şeyle cezalandırmak istememişlerdi. Hapis ise, cezaların en hafifidir, çünkü müşrikler onları ve Beni Haşim'i "Şi'b" mahallesinde bir müddet mahsur bırakmışlardı, sonra Ebu Talib ölünce, düşmanlıklarını daha da katılaşırdılar. Ensar'ın Rasulullah'a herhalü karda itaat ve yardımda bulunacaklarını ifade eden "Biaf'lannı öğrendikleri zaman da Hicretlerini bile engellemek istemişler, Ömer b. Hattab ve benzeri bazı kişiler müstesna olmak üzere herkes bu yüzden gizlice çıkıp gitmişlerdi. Öz yurtlarını terketmekten başka bir çarelerinin kalmadığı bu sırada, müşrikler yine onlardan bazılarını hicretten engelleyip hapsetmişlerdi.

"Ey Allah'ın Nebisi! O halde, çalışma ve ameli bırakarak yazılmış kaderimizi bekliyemez miyiz. Kim saadet ehli ise, ilahi kaza onu mutlaka o saadete sevkeder. Kim de şekavet ehli ise, ilahi kaza onu mutlaka o şekavete

İbni Kayyım el-Cevaayye, Şam kalesine hapsedilmişti. Çeviren.

ibni Teymiyye, Maliki kadısının hükmüne razı olmamakta haklı idi. Çünkü bu kadı, katı kalbli ve öfkeli bir insandı. Daha önce O, Kur'an'ın muhkem ayetleriyle alay etmek ve müteşabilh ayetlerin birbiriyle çeliştiğini ileri sürmekle itham edilen bir bilgini idama mahkum etmişti. Halbuki deliller kafi değildi. Öte yandan, idama mahkum edilen zatın dış görünüşü iyi olduğu gibi, diğer bilginlerin onun hakkındaki kanaati da müsbet idi. Hatta O, çağının büyük -hadis bilgini ibni Dakik'den medet ummuş ve : «Beni nasıl bilirsin? diye sormuş, o da; «Seni faziletli bir insan olarak tanırım. Fakat senin hükmün kadı Zeynüddin'e aittir. demiştir. Buna rağmen adı geçen kadı, bu hüsn-i şahadeti dinlememiş, ona tevbe teklif etmemiş ve verdiği idam hükmünü hafifletnıemiştir.

"Ne bilirsin belki o temizlenecek ve öğüt alacaktı. (Abese: 80/3)

Bundan dolayı Allah'ın Halili ve Hanif'Ierin imamı İbrahim Aleyhisselam, ayet-i kerimeni lisanında şöyle buyuruyor:

Kur'an'da bunların örneği çoktur.

"Ey iman edenler! Allah ve Peygamber'i sizi hayat veren şeye çağırdığında, icabet edin. Bilin ki Allah kişi ile kalbi arasına girer ve sonunda hepiniz O'nun huzurunda biraraya getirilip toplanacaksınız"

"Kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar umduklarına erenlerdir. (Haşr: 59/9)

"Beni yoktan yaratıp varlık alanına getiren Allah'a ne diye tapmayayım? Hepiniz ancak O'na döndürüleceksiniz. Artık ben O'ndan başka ilahlar edinirmiyim? Eğer Rahman bana bir zarar vermeyi dilese, onların şefaati bana hiçbir fayda sağlamaz ve beni kurtaramazlar da. O takdirde ben mutlaka açık bir sapıklık içinde olurum"

"And olsun ki, her ümmet'e, Allah'a kulluk edip tapın, Tağut'dan kaçının diyerek bir peygamber göndermişizdir. (Nahl: 16/36)

"De ki: Eğer Allah'ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın.

Bu böyle olunca, ya yabancı kadın ve erkeklerin namına duyulan aşklar nasıl olurki?!! Bunda ise ancak Allah'ın bilebileceği çok fesat ve fitne vardır; aşk sahibinin dinini ve iffetini harab edecek, aklını ve vücudunu çürütecek nice hastalıklar meydana gelir. Bu manada Aİlah Teala şöyle buyurur:

Bu manada Allah Teala şöyle buyurmuştur:

el-Makrizi'nin bu ifadesinden şu üç netice çıkmaktadır :

"Görmeyenle gören bir değildir. Karanlıklar ile aydınlık, gölge ile sıcaklık da bir değildir. Dirilerle ölüler de bir değildir. Şüphesiz Allah dilediği kimselere işittirir. Sen ise, kabirlerde olanlara işittirecek değilsin"

Ancak, "Allah'ın emrettiği şeylere rıza'nın aslı vacibdir ki, bu imanın ashndandır. Sahih bir Hadis-i şerif de bu manada şöyle buyurulmuştur:

Bu bakımdan, Yahya b. Ammar şöyle demiştir:

? Sen, hasmım olduğun halde benim hakkımda nasıl hüküm vereceksin? dedi. Bunun üzerine adı geçen kadı iyice kızarak fenalaştı ve Şeyh ibni Teymiyye'yi hapse mahkum etti.

İbn-i Abbas'dan merfu olarak rivayet edilen bir hadiste Rasulullah şöyle buyurmuştur:

"De ki: İnsanların Rabbına, insanların hükümdarına, insanların ilahına; cinlerden ve insanlardan, insanların kalplerine vesvese verip sinsice geri çekilen vesvesecinin şerrinden sığınırım." (Nas: 114/1-6)

Zira, sırf sevgi nefsilerin fenalık ve sevinçlerini artırıp keyf ve hevesini azdırır; onları dağıtamayacak olursa, Allah korkusuna mani olur, yahudi ve hiris-tiyanların şu dediğini der:

Allah'ın celali uğrunda birbirilerini sevenler nerede? Sözü, kalplerindeki karşılıklı sevgiyle beraber Allah'ın büyük ve yüceliğini ikrarı hakkında bir uyarıdır. Bu sebeb-le, onlar, kalplerindeki zayıf imandan dolayı Allah'ın esaslarını korumayanlar yanında, o esasları korumaya devam ederler. İşte bunlar, haklarında şu Hadis'in geldiği kimselerdir:

4? Kitabu'l-Furkan (Kahire, 1310, 1322 H.),

Her halükarda, sahibi mükellef olmasa da onu böyle sakıncalı bir hale getiren fena, noksan bir haldir. Onun için-her ne kadar bunlarla Musa'nın düşüp bayılması arasında bir çeşit alaka varsa da böyle bir hal, ne bu ümmetin en faziletlileri olan sahabe-i kiramdan, ne de peygamberlerin en üstünü olan Rasulullah'tan meydana gelmiştir. Ancak, İlahi ilham ve tuluat esnasında aklın gitmesi, bazı tabiin ve ondan sonrakilerde meydana gelmiştir. Tam sevgi, sevgiliye sevdiğinde ve sevmediğinde, dost olduğunda ve düşman olduğunda ona uymak olduğuna göre, malumdur ki, Allah'ı vacib bir sevgiyle seven kimsenin O'nun düşmanlarına düşmanlık beslemesi, cihadlarından dolayı sevdiklerini de sevmesi lazımdır. Tıpkı Allah Teala şu ayet-i kerime'de buyurduğu gibi:

ibni Teymiyye'ye karşı gösterilen böyle fikri bir mukavemet, şiddetli bir kıskançlık ve onun ifadesindeki hiddetle birleşince durum büsbütün fenalaşmıştır. İbni Teymiyye muhaliflerine karşı çok sert bir dil kullanıyordu. Halbuki bunlar arasında kendisinden yaşlı ve hocası durumunda olan alimler vardı. İbni Teymiyye'nin tutumu elbette bu alimlere, bunların talebe ve dostlarına ağır geliyordu.

"Seyyidü'l-İstiğfar, kulun şöyle demesidir: Allahümme ente Rabbi La İlahe illa ente halakteni ve ene abdüke ve ene ala ahdike ve va'dike ma'steta'tü, euzübike min şerri ma sana'tü abuleke bini'metike aleyye, ve ebuü bizenbi fağfirli, feinnehu la yağfiru'z-zünube illa ente: Ey Allah'ım! Sen benim Rabbimsin, senden başka Allah yoktur, beni yaratan sensin, ben senin kulunum, senin emrine ve va'din üzerine gücüm yettiği kadar yaptığım günahları itiraf ediyorum. Çünkü günahlarımı ancak sen af edersin... Beni af eyle! Bu duayı samimi bir yürekle okuduğu günün gecesinde ölen bir kimse cennetliklerdendir"

İbni Teymiyye 705 H. yılında Mısır'a varmıştı. Yolda giderken bile ders halkaları teşkil etmişti. O böyle vaaz ve dersle uğraşırken Mısır'daki hasımları onun başına getirecekleri felaket için hazırlık, yapıyorlardı. Mısır'a geldiği zaman Kahire Kalesinde toplanmış olan meclisle karşılaştı.. Bu mecliste kaldılar ve devletin ileri gelenleri bulunuyordu, ibni Teymiyye konuşmak istedi. Fakat ifade gücünü ve sözünün tesirini bildikleri için onu konuşturmadılar ve derhal itham etmeye başladılar. İddiayı Maliki kadısı Zeynüddin b. Mahluf şu sözleriyle ortaya attı:

Moğollar, 702 H. yılında Şam'a saldırmışlardır. Birleşik Mısır Şam ordusu onları karşılamaya hazırlanmıştır. Alimler, kadılar ve emirler düşmanla savaşmak ve ŞanVdan çıkmamak üzere yemin etmişlerdir. Bu sırada bir kısım kötü niyetliler de halk arasında korku yaymaya çalışmıştır.

İkinci kısımda olanlar: Ohalleri Allah'a ma'siyette kullanarak kendilerini O'nun azabına ma'ruz kılanlardır. Bel'am ve başkaları gibi...

"Mü'min iken salih amellerde bulunan kimse ne haksızlığa uğramaktan, ne de eksilmesinden korkar" (Taha: 20/112)

Abdullah b. Amr da bunun üzerine dedi ki:

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/554-555.

el-Eş'ari, 260 H. yılında doğmuş ve takriben 330 H. yılında Ölmüştür, önce niu'tezili olan el-Eş'ari, daha sonra Ehl-i Sünnet mezhebini benimsemiş ve akaidle ilgili hadisleri kabul etmiştir. Lakin, Kur'an ve Hadisteki müteşabihleri te'vil ettiği için bir loşun Hanbeliler ona muhalefet etmiştir. İşte tini Teymiyye de bunlar arasındadır.

Bu ayet-i kerimede Allah sübhanehu, kendi sevgisinin Peygamberine tabi olmayı gerektireceğini, Peygamberine tabi olmanın da Allah'ın kuluna sevgisini gerektireceğini bildirmektedir. Bu öyle bir sevgidir ki, Allah onunla, Allah sevgisi iddiasında bulunanları imtihan etmiştir. Çünkü bu konuda iddialar ve şüpheli haller oldukça fazladır. Bundan dolayı, Zünnun-ıMısri'nin yanında sevgi mes'elesinden konuştukları sırada, şöyle dediği rivayet edilir:

"Allah'ım, çirkin huylardan, kötü ve ihlassız amellerden, zararlı heveslerden ve kötü hastalıklardan sana sığınırım"

sevkeder"

İbrahim da şöyle demiştir:

Allah'a dua ve O'ndan istemekden de usanmamalıdır. Çünkü kul acele etmediği takdirde duası kabul olunur. Halbuki, kul; dua ettim, ettim de kabul olunmadı, der; bilmelidir ki, Allah'ın yardımı sabırladır, ferahlığı zorlukladır, kolaylığı da güçlükledir. Hiç kimse hiçbir şeyin hayırlı sonucuna sabırdan başka bir şeyle varmamıştır.

Görüldüğü gibi, "tevekkül avam tarikat ehlinin makam-larındandır" diyenlerin delili, "Onunla maksad sırf avamın hazzıdır, zanlarından ve "maksadı elde etmede onun bir faidesi yoktur şeklindeki düşüncelerinden dolayı zayıflamıştır. Bu hal, duayı tevekkül gibi kabul edenlerin halidir ki, bu kimse de, emredilen amelleri aynı şekilde kabul eden kimsenin mevkiindedir. Tıpkı, emredilen ibadet ve taatin gerekli sebeblerinden uzaklaşarak tevekkülle meşgul olan gibidir. Bu kimsenin hatası, Allah Teala'nm şu kavline giren, emredilen sebebleri terketmesindedir:

2- Soy sopa sövmek,

"İyiler mutlaka nimet içindedirler. Kötüler de mutlaka Cehennem'dedirier" (İnfitar: 82/13-14)

"Allah'a yalnızca sevgiyle ibadet eden zındıktır. Yalnızca korkuyla ibadet eden Haruridir. Yalnızca ümitle ibadet eden, Muvahhid mü'mindir"

Bütün hamdü sena Allah içindir. O'ndan yardım isteriz ve O'ndan mağfiret dileriz. Nefislerimizden gelecek serlerden ve işleyeceğimiz kötü amellerden Allah'a sığınırız. Allah'ın hidayete erdirdiğini, hiç kimse ayırıp da dalalete sevkedemez. Yine, dalalete sevkettiğini de hiç kimse çekip hidayete getiremez.

2? Ruhi yükselişe eriştikten sonra teklifin kalkması,

Fakat, bu müellif ve benzerlerinin şu anlattıkları hakkında bazı görüşler ileri sürülebilir.

"Allah'ın yardımı ve fetih günü geldiği, İnsanların Allah'ın dinine bölük bölük akın ederek geldiğini gördüğün zaman, Rabbını hamd ile teşbih et, bağışlanmanı dile. Çünkü O, gerçekten tevbeleri çokça kabul edendir" (Nasr: 110/1-3)

«Bir topluluk İbni Teymiyye aleyhine ayaklanarak onu, Hanefi kadısı Celaluddin'in huzuruna getirmek istedi. Fakat İbni Teymiyye gelmedi. Bu sırada Hama'lılarm sorularına cevap olarak yazmış olduğu risaledeki akide, kendi taraftarları vasıtasıyla memlekette ilan edildi. Bunun üzerine adı geçen kadı, birini göndererek, İbni Teymiyye'nin adamlarını istedi. Bunların çoğu saklandı ve ibni Teymiyye'nin akidesini ilan eden bir topluluk dövüldü, geri kalanlar da sustular. Cuma günü gelince Şeyh Takıyyüddin adeti üzere yine camiye geldi, «Hiç şüphesiz sen, büyük bir ahlak üzeresin. ayetini tefsir etti. Cumartesi günü Şafii kadısı imamuddin'le görüştü. Seçkin kimselerden bir topluluk da burada hazırdı, «er-Risaletü'l-Hameviyye yi incelediler ve onunla bu risalede yer alan görüşleri tartıştılar. Uzun bir konuşmadan sonra Ibni Teymiyye, hepsini susturacak şekilde cevaplar verdi. Sonra ibni Teymiyye kalkıp. gitti. Hadiseler yatışmış ve durum sakinleşmişti. Kadı İmamuddin'in i'tikadı güzel ve niyeti halis idi,

"Onun bir geçmişi vardır; onlar ona bu sözü, Allah ve Rasulü'ne olan tam dostluklarından, o ikisinin düşmanlarına da tam düşmanlıklarından meydana gelen bir hassasiyetle söylemişlerdir"

"Artık, O'na ibadet edin ve O'na güvenip dayanın"(Hud: 11/123)

Yunus da şöyle demişti:

Müslim'in rivayetinde de Cabir şöyle nakleder:

Rasulullah'ın zamanında bir hanım sahabenin ismi, Berre idi. İnsanlar da onu böyle, nefsini temizlemiş, manasıyla çağırıyorlardı. Bunun üzerine, Rasulullah iyi, temiz manasına gelen bu ismi kaldırarak ona: Zeyneb, adını verdi ve şöyie buyurdu:

Ancak, faydalı ve zararlı olan şeyi beraberce terketmek de olmaz. Çünkü bir kimse normal gıda almaktan aciz olunca yanındaki zararlı maddeleri alarak ölüme gider. Bundan dolayı güzel akibet takva sahibi kimselerindir, muttaki-lerindir. Zira onlar, sadece kendilerine zarar veren şeylerden korunurlar, onun için de akibetleri İslam ve izzettir. Her ne kadar kendilerini manen iyileştirmek için kötü amellerden korunurken başlangıçta acı çekerlerse de güzel bir sona, izzet ve ikbale nail olurlar. Bu hususta Allah Teala şöyle buyurur:

Rasulullah burada Haşimoğullarını kastetmektedir.

"... Siz ise, kuvvetsiz olanın sizin olmasını istiyor (ona galip gelmek diliyordunuz.. (Enfal: 8/7)

«Günahlarımızı sevdiklerinin günahları gibi yap; iyiliklerimizi, buğuz ettiğin kimselerin iyilikleri gibi yapma! Senin buğzunun yanında iyilik fayda vermez. Senin sevginin yanında da kötülük zarar vermez. Ümit ve korku içinde olalım diye bize işin içyüzünü gizli tuttun. Bizi korkudan emin et, ümit kırıklığına uğratma, dileğimizi ver; çünkü biz istemeden önce imanı Sen verdin bize!

«Bir zaman gelecek, milletler, aç insanların yemek kabına üşüşmeleri gibi sizin üzerinize üşüşeceklerdir.

3? Er-Reddü Ala'I-Felasife.

Bu nasıl bir bilgi alış-veriş mantığıdır? Şimdi bende sana İbn-i Teymiyye'ye yapılan Reddiye kitabının tamamını buraya kopyalasam hoş olur mu?

Bahar yağmuru diye manalandırılan kelimesi, bitkileri canlandırıp yeşerten feyizli ve bereketli bir yağmurdur, ki Rasulullah başka bir hadis-i şerifinde de şöyle buyurmuştur:

Rasulullah bu fıtratı insanlara anlatmak ve tamamlamak için gönderilmişlerdir, onu değiştirip bozmak için gelmemişlerdir. Kalp sadece Allah'ı sever ve dini O'nun için halis kılarsa, kendini asla başkasının sevgisine kaptırmadığı gibi sözü edilen aşk'a da tutulmaz. Aşk'a tutulması itibariyle de onun sevgisinin sırf Allah için olduğunu söyleriz.

"Ben, cinleri ve insanları ancak Bana ibadet etsinler, diye yarttım" (Zariyat: 51/56)

Bu söz, kısa ve manası pek açık olmayan bir sözdür. Onların bu münasebet sözlerinden maksatları, birbirinden çoğalmalarının olması ise, bu doğrudur. Yok, aralarında birinin seven ve ibadet edilen, diğerinin sevilen ve ibadet edilen şeklindeki bir münasebetin olmaması ise, işte esas mesele budur. Bunu delil olarak ileri sürmek, istediğini zorla elde etmeye çalışmak demektir. Bu bir cümle, onları red İçin kafidir.

Görüldüğü gibi, Rasulullah anlatılan bu dört özellikten biri kendisinde bulunanların münafıklıktan bir huy taşıdıklarını bidirmiştir.

Yine bir yüce kavlinde de şöyle buyurur:

3- Fetva ilmi olan dini deva ilmidir. Zira insanın başına bir şiddet hali ve sıkıntı geldiği zaman derdine derman olacak, müşküllerini halledecek birine ihtiyaç duyar. İbn-i Mes'ud da bu mevzuda aynı şeyi söylemiştir:

İhtilafları ilimsizliklerinden dolayı değildi, aksine hakkı bilmekteydiler, fakat birbirlerine ihtirasla haksızlık yapmışlardı. Aynen hased eden'in hesed edilene kıskançlıkla haksızlıkta bulunduğu gibi...

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/542-543.

"İsimlerin en doğrusu, Haris ve Hemman dir"

2- Havas kısmı: Bunlar da hayra koşanlardır. Ancak, hayra koşanlar , evvelkilerden daha üstün dereceye sahipdirler. Bunlar, mesela: Peygamberler ve Sıddıklar gibi zatlardır.

1- Allah ve Rasulü bir kimseye onların haricindeki her şeyden daha sevgili olursa.

Allah sübhanehu, Kitab-ı Kerim'inde: Emir, irade, izin, Kitab, hüküm, kaza, tahrim gibi kelimelerin her birinde, Allah'ın sevgisinde, hoşnutluğuna ve dini emrine uygun dini husus ile, varlık hakkındaki iradesine uygun varoluş hususunu açıklamıştır.

"Seslerinizi Kur'an okumakla süsleyin" Yine buyurdu:

"Nezir bir hayır getirmez, ancak o nezir sebebiyle cimriden mal çıkarmış olur"

Yine, onların yukarıda geçen ayeti işaret ederek, Allah'ın dost edinmesinin mecazi olduğuna dair sözleri gerçek olsaydı, onda yoketme ve gizleme anlamında bulunmazdı; zira mecaz, ancak maksadı açıklayan bir karineyle söylenir, Malumdur ki, Allah'ın kitabında ve Rasulü'nün sünnetinde, Allah'ın sevgili olmasını reddeden bir şey yoktur. Ne bitişik delalette ve ne de ayrı delalette hatta ne de akılda evvelce geçtiği gibi sevgilinin ancak ameller anlamına geldiğini reddeden bir durum mevcut değildir. Yine, reddin sağlam olarak zikredilmesi de mecazın alametlerindendir. Bu duruma göre, bu zümrenin İmamları Ca'd b. Dirhem'in (Allah, İbrahim'i dost edinmemiştir, Musa'ya da konuş-mamıştır) sözleri gibi, Allah sevmez ve sevilmez, sözü nasıl doğru kabul edilebilir? Malumdur ki, bu İslam alimlerinin icmaı ile mümkün değildir. İcmam bu husustaki delili ise, mecazi olmayıp, bil'akis hakikat olduğu üzerindedir.

"Kalplerinde hastalık vardır, Allah da onların hastalığını arttırmıştır. (Bakara: 2/10)

?Bu haber bu lafızla Hz. Peygamber ?in sözü değildir; o, alimlerden birine ait bir sözdür. Bu Ümmet?in selefi, imamları ve sair Ehl-i Sünnet ve?l-Cemaat şu itikattadır: Mahlukat arasında yok olmayacak ve tamamen fena bulmayacak varlıklar vardır. Cennet, Cehennem, Arş vd. varlıklar böyledir. Mahlukatın tamamının fena bulacağını, Cehm b. Safvan ve Mu?tezile?den ve benzerlerinden kendisine muvafakat edenler gibi bid?atçı Kelamcılar?dan bir grup dışında söyleyen olmamıştır. Bu, Allah?ın Kitabı?na, Resulü?nün Sünneti?ne ve Ümmet?in selefinin ve imamlarının icmaına aykırı batıl bir sözdür. Nitekim bu hususta Cennet ve ehlinin ve daha başka varlıkların bekasına delalet vardır ki, bu sayfa, bu noktanın zikri için yeterli değildir. Kelamcılar?dan ve Felsefeciler?den çeşitli kesimler, bütün mahlukatın fena bulmasının mümteni olduğuna, akli delillerle istidlal etmiştir. Vallahu a?lem.?

Bu hadise anlatmaktadır ki, içki içerek ya da başka bir şeyle günahkar olan bir kimse, bazan Allah ve Rasulü'nü sevebilmektedir. Allah ve Rasul sevgisi ise, iman kulplarının en sağlamıdır. Nitekim abid ve zahid olan bir kimse de kalbinde mevcut bir bid'at ve nifakdan dolayı Allah ve Rasu-lü katmda-bu esasa göre- bazan sevilmeyen biri olur. Yine mesela, "Sıhah"da ve daha başka hadis kitaplarında yaygın bulunan, Emirü'l-mü'minin Ali b. Ebu Talib ile Ebu Said el-Hudri ve başkalarının Rasulullah'tan naklettikleri şu hadis de bu hususa delil teşkil eder: Rasulullah Haricileri zikrederek buyurur ki:

İşte İbni Teymiyye devrindeki sufilerin bir kısmı bu görüşte idiler.

Bu ayet-i kerime Ashab'dan bazılarınca "Hangi amelin Allah'a daha sevimli olduğunu bilseydik, onu yapardık" şeklindeki konuşmaları üzerine inmiştir. Bu hadise üzerine Allah Teala cihad ayetini indirince de, ondan bazıları hoşlanmamıştır.

İbni Teymiyye'nin bu eseri altı bölümden ibarettir. Birinci bölümde, hıristiyanlarm, Hz. Muhammed'in kendilerine değil, Araplara gönderildiği iddiası reddedilmektedir. Burada çocukların sünnet edilmesi ve domuz etini, kitapları değil, kendilerinin helal saydıkları ele alınmaktadır. İkinci bölümde, Hz. Muhammed'in, onların dinini Kur'an'da övdüğü ve tanımış olduğuna dair ileri sürdükleri iddialar reddedilmektedir. Kur'an'da övülen Hıristiyanlığın, onların kabul ettiği şekilde bir Hıristiyanlık olmadığı açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde geçmiş peygamberlerle semavi kitapların, onların teslis inancını bildirmiş oldukları iddiası çürütülmektedir. Dördüncü bölümde, teslis akidesinin doğruluğuna dair ileri sürülen akli ve nakli deliller çürütülmekte ve tehvid akidesi isbatlanmaktadır. Beşinci bölümde, hıristiyanlarm, teslisi, birlikte çokluk şeklinde kabul edip kendilerinin de tehvid ehli olduklarına dair iddiaları münakaşa edilmekte ve birlikte çokluğun birbirine zıt olduğu, üç şeyin aynı zamanda hem «bir hem «üç olamıyacağı gösterilmektedir. Altıncı bölümde, Mesihin, Musa aleyhisselamdan sonra gelen peygamberlerin en büyüğü olduğu ve başka peygamberlerin gelmesine lüzum kalmadığına dair iddialar cerhedilmektedir.

"... De ki: Gördünüz ya, Allah'ı bırakıp taptıklarınız, Allah bana bir zarar ve sıkıntı vermeyi dilerse, onlar o sıkıntıyı kaldırabilirler mi? Veya sana bir rahmet dilerse, onlar O'nun rahmetine engel olabilirler mi?"

Müslim'in "SahüY'inde Ebu Hüreyre şöyle rivayet etmiştir:

Allah Teala şöyle buyurmuştur:

Burada ibni Teymiyye'nin şerefli bir tutumunu anlatmamız yerinde olur. Şöyle ki: Sultan Nasıruddin tahtına yerleşince, ibni Teymiyye'ye kötülük eden alim ve kadılardan intikam almak istemiştir. Bu kadı ve bilginler, birinci mihnetinde ibni Teymiyye'yi hapse mahkum etmişler ve O, bu yüzden 18 ay zindanda kalmıştı. Fakat bunlardan intikam almak hususunda kendisinden fetva almak isteyen Sultana, ibni Teymiyye; «Onların kanı haramdır, onlara işkence etmek de caiz değildir, demiştir. Sultan da; «Onlar sana işkence ettiler ve seni defalarca öldürmek istediler, demiştir. Alicenap ibni Teymiyye ise, buna şöyle cevap vermiştir: «Bana işkence edenlere hakkım helal olsun. Allah ve Resulüne karşı kötülük edenlerden Allah kendi intikamını alır. Ben, nefsim için galip çıkmak istemem. İbni Teymiyye bununla yetinmemiş. Sultandan onları affetmesini de dilemiş ve: «Eğer onları öldürürseniz, yerlerini dolduracak kimseleri bulamazsınız, diyerek affedilmelerini temin etmistir.

Bu hadisle Rasulullah haber veriyor ki; Allah akıllılık ve becerikliliğin zıddı olan acizliği kınar, ondan hoşnut olmaz. Acizlik, işlenmesi emredilen şeyde beceriksizlik ve gevşeklik göstermekdir. Çünkü beceriksizlik ve gevşeklik her ne kadar emir ve işle birlikte olması gereken kudrete aykırı olup nehyin sebebi olan, geçen kudrete aykırı değilse de.

"Yoksa sen onların çoğunun işittiğini, düşündüğünü mü sanırsın? Onlar ancak, davarlar gibidirler, hayır onlar hayvanlardan daha da sapıktırlar" (Furkan: 25/44) Bazı tefsirciler, Allah Teala'nın: "İnsana bir dert ve sıkıntı dokunduğu zaman gerek yan üstü uzanırken, gerek otururken, gerek ayakta dururken bize dua eder. Kendisinden dert ve sıkıntıyı kaldırdığımızda ise, kendisine dokunan dert ve sıkıntıdan bize dua etmemiş gibi geçip gider. (Yunus: 10/12)

" Sen de mutlaka öleceksin, onlar da ölecekler" (Zümer: 39/30)

Şüphesiz, Rasululiah'a bu mes'elenin aslı defalarca sorulmuş, onlara ait cevabı buyurmuştur. Buhari ve Müslim'in "Sahih"lerinde rivayet ettikleri bir hadiste, İm-ran b. Husayn şöyle nakleder:

"Beden Hastalığı"na gelince, bu, bedenin sıhhat ve düzeninin aksine olan bir durumdur. Hastalık olan bedende idrak ve tabii hareket de bozulur. İdrakin bozulması, ya görme ve işitmeyi gidermek suretiyle olur; ya da eşyayı olduğunun aksine olarak idrak ettirir; o zaman acıyı tatlı anlamaya başlar, eşyanın dışta hiç bir varlığının olmadığını hayal eder.

"Seni insanlara imam yapacağım" (Bakara: 2/123)

"Ameller, sonuçlara göre değerlenir"

"Ademoğlunun Allah'tan hayır dilemesi ve O'nun kendisine kısmet olarak verdiğinden razı olması iyiliğindendir. Yine Ademoğlu'nun Allah'tan hayır dilemeyi terketmesi ve kendisi için kısmet olarak ayırdığına hiddetlenmesi kötülüğündendir"

"Ziyafet veren her kişi, davet ettiği kimselerin ziyafetine gelmesini elbette ister. Allah'ın ziyafeti ise, Kur'an-ı Kerim dir. O halde O'nu terketmeyiniz"

"Kim iyi bir işi yaparsa faydası kendisinedir ve kim kötülük yaparsa zararı kendisinedir" (Fussilet: 41/46) "İyilik ederseniz, kendinize iyilik etmiş olursunuz. Kötülük ederseniz, o da kendi aieyhinizedir" (İsra: 17/7)

"Şanıma and olsun ki, cehnnemi mutlaka seninle ve sana uyanlarla, hepinizle dolduracağım. (Sad: 38/84-85)

Allahu Teala, İbni Teymiyye'ye bir kısım sıfatlar vermiştir ki, bunlar o büyük ilim adamının şahsiyet ve karekterinin temelini teşkil eder. Onun bu sıfatları, görmüş olduğu eğitim ve öğrenim sayesinde, içinde bulunduğu asır ve derinlemesine yapmış olduğu inceleme ve araştırmalarının tesiriyle büyük bir gelişme imkanı bulmuştur.

"Allah'ım, Kur'an-ı kalplerimizin bahar yağmuru ve gönüllerimizin nuru kıl"

"İnsanların ancak o zümresidir" buyurdu.

Bu gelişinde ibni Teymiyye, Kahire'de yerleşmeye karar vermiştir. Kitaplarının gönderilmesi için memleketine mektup yazmış; ders, fetva, vaaz ve irşad işleriyle uğraşmaya başlamıştır. Bu kez alimler, onun ilmini açıkça tenkit edememiş, ileri gelen sufiler görüşle^ rine dil uzatamamışlardır. Onlar bu kez ibni Teymiyye'nin sözlerine inandıkları veya Allah'dan korktukları için değil, Sultandan korktukları için böyle davranmışlardır.

"Dini zühd" ise, ahiret hayatına faydası olmayan şeye rağbet etmeyerek terketmektir. Bu da, Allah'a itatte kendisine ihtiyaç olmayan fazla mubahlardır. Nitekim, "Dini vera" da, ahiret yurduna zararlı olan şeylerin terkedilmesidir ki, onlar da: Haramların ve terkedilmesi, işlenmesi daha üstün olanın terkini gerektirmeyen şüpheli şeylerin bırakılmasıdır. Mesela: Vacibler gibi.

Nitekim, Allah Teala bu hususta şöyle buyurur:

"Bir yerde veba olduğunu işttiğiniz zaman oraya girmeyiniz. Veba sizin bulunduğunuz yerde olursa, oradan kaçarak dışarı çıkmaymız"

Arş meselesi: Allah'ın arş üzere istiva etmiş olması; kelam meselesi: Allah'ın harf ve seslerle konuşup konuşmaması; nüzul meselesi de; bazı hadislerde bildirildiğine göre, Allah'ın belirli gecelerde semalara inişi meselesidir.

"Ben kıyamete yakın, kılıçla gönderildim ki yalnız ortağı olmayan, tek olan Allah'a ibadet edilsin diye. Rızkım da mızrağımın gölgesi altında kılındı. Emrime muhalefet edene de zillet ve aşağılık damgası vuruldu. Kim de kendini özene bezene bir kavme benzetirse, işte o, onlardandır"

"Bunları yerine getirdiklerinde, kulların Allah üzerindeki hakları nedir, bilir misin?"

Hayat sahibi, kendisine eziyet edecek şeyi defeder; hayat sahibi olmayan ölü ise, böyle değildir, ona katı ve donuk yüzlü denir ki, bu, hayat sahibinin yumuşaklığının tersidir. Hayat sahibi olmayan katı, kuru, donuk yüzlü olunca kalbinde hayayı gerektirecek hayat olamaz; tıpkı basılınca üstünde iz meydana gelmeyen sert toprak gibi, çirkinlikten kaçınmaya sevkedecek bir canlılık bulunamaz. Ama, yeşillik ve yumuşak bir toprak ise bunun gibi değildir, onda iz hemen belirir.

1)allahu ekber demek ibni hazmda ehli sünnetin dışında :))

"Asra yemin olsun, İnsan muhakkak zarardadır. Ancak iman edip salih amelde bulunanlar, birbirine hakkı tavsiye edenler, birbirlerine sabrı tavsiye edenler müstesna" (Asr: 103/1-3)

Görüldüğü gibi, Allah Sübhanehu kendi kutsal zatı için ve kendisinden başka kulluk yapılanlar için açık misaller vermiştir. Çünkü putlar, ne faydalı bir işe ne de faydalı bir konuşmaya güç yetiremezler. Birinci misal: Diyelim ki, bir tarafda hiçbir şeye gücü yetmeyen, başkasının malı bir köle; diğer tarafda da, Allah'ın kendisine güzel rızık verip de o rızıktan insanlara gizli ve açık olarak harcayan bir şahıs. Şimdi, hiç bir şeye gücü yetmeyen, ihsan yapmaktan aciz bir köle O'na nasıl benzetilip de ortak koşulur? İşte bu, Allah'ın kendisine mal verip de ondan gece ve gündüz harcayan kimseye ait bir misaldir.

Bir sahih hadiste de Rasulullah şöyle buyurmuştur:

Bundan dolayı, İslam'ın esası "Allah'tan başka bir İlah olmadığına şehadet etmek" olmuştur ki, bu ifade, sadece Allah'a ibadet etmeyi ve O'ndan başkasına ibadeti terketme-yi, içine almaktadır. Bu da Allah'ın gerek önceki ümmetlerden ve gerekse sonrakilerden , din olarak ondan başkasını kabul etmediği, umumi manada olan "islarrtdır. Nitekim, yine Allah Teala bu hususla alakalı olarak şöyle buyurur:

Onun için Allah Teala Ensar'ı Överek şöyle buyurmuştur:

Ahmed büyüyüp kalbi marifetle dolarak ol-gunlaşmca, babasının yerine ders okutmaya başlamıştır. Babası,. 682 H. yılında öldükten sonra oğlu Ahmed, 21 yaşında onun ders halkasını yürütme vazifesini üzerine almıştır. ibni Teymiyye bu vazifeyi üzerine aldığı zaman öncekilerin bilgi ve kültürleriyle beslenmiş, kalbi bu bilgi ve kültürün ter-ü taze, zengin ve olgun meyvelerini vermeye başlamıştır. O, üzerine yüklendiği emaneti yerine getirmesi için Rabbi'nin yardımına güvenerek bu işe başlamıştır. Zira, onun yaşındakiler henüz çocukluk ve hayatın arzularından kurtulamadığı halde,, ibni Teymiyye ilim bakımından olgunluk çağma ulaşmıştır.

İbni Teymiyye'nin çağında alimler kendilerini sadece ilme verirlerdi. Durmadan oturdukları yerde okuyup yazmaları, onlara bedeni bir gevşeklik getirmiş; adaleleri atıllaşmış ve kemikleri eğilmişti, insanlar, alimlerin bütün gücü kafasında ve düşüncesinde olacaktır, sanıyorlardı. Onlara göre alimler milletin beynini teşkil eder, adale ve gövdesini teşkil etmez. Belki bu anlayış onlara, Hint felsefesinden veya; «Din alimleri Brahma'nın başından, ordu da bacaklarından yaratılmıştır. inancına sahip olan Brahmanizm dininden gelmiştir.

Rasulullah da şöyle buyurur:

muhakeme olduğunu ve münazara. olmadığını anlayarak;

Bilakis İbn-i Teymiyye'nin çok derin bilgiye sahip bir zat olduğunu ve fakat bu bilgisinin kendisini doğru yoldan saptırdığını söylüyorlar. Bu durumda, bu kişiyi ucuz yalanlarla kaybetmek yerine, ne dediğine kulak vermek daha çok işlerine gelirdi. Fakat böyle yapmamışlar.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/556-558.

Lakin, İslam ortaya çıkıp Kur'an, İslam'a girmiş olanlar için, inkarı mümkün olmayacak şekilde okunmaya başlayınca, o kimseler Allah Teala'nm isimlerini inkar etmeye, kelimeleri konuldukları yerlerinden değiştirmeye kalkıştılar, sırf Allah'ın taatine sevgi ve O'na yakınlaşma sevgisiyle, kulların Allah'a sevgisini te'vil ettiler . Bu ise, büyük bir cehalettir. Çünkü, yaklaşanın, kendisine yaklaşılana sevgisi O'nun sevgisine tabiidir ye onun üzerine kurulu bir kısmıdır. Bir şeyi sevmeyenin, ona yaklaşmayı sevmesi, arzulaması mümkün değildir. Zira, yaklaşma vesiledir; vesilenin sevgisi ise, kastedilen sevginin bağlısıdır. Bu durum, sevilen şeye vesilenin, vesile ile kastedilen şey olmadan sevgili olması imkansızdır.

Kalp Hastalıkları Ve Şifası

ayeti ile ilgili olarak derler ki, "Mü'min, doğru yola iletilmiştir, hidayeti istemekte ne fayda vardır?!"

Böylece İbni Teymiyye, taassub boyunduruğunu kırmış ve dört İmamın görüşlerine bağlı kalmaksızın hür bir araştırmaya yönelmiştir. Bu araştırma ve incelemelerin sonunda bazı önemli meseleler hakkında birtakım fıkhi neticelere ulaşmıştır. işte bunlardan birkaç misal:

Varoluş ile ilgili İlahi irade hakkındaki ayetlerden misaller:

ibni Teymiyye'nin dili gayet fasih ve ifadesi çok kuvvetli idi. Rahmetli hem hatip, hem yazardı. Allah, ona hem dil, hem de kalem kudreti ihsan etmişti. Bu kabiliyet kendisine ailesinden miras kalmıştır. Babası da iyi bir hatipti. İbni Teymiyye'nin bu ifade melekesini, Kur'an'ı devamlı okuyuşu, daima hadis-i şeriflerle meşgul olup bunları hıfzedişi çok kuvvetlendirmiştir. Çünkü Kur'an ve hadis-i şerifler, kişinin kelime hazinesini güzel sözlerle zenginleştirir. Üstelik O, sürekli bir sözlü mücadele içinde idi. Bu da, irticali konuşma cephesini kuvvetlendirmiştir.

Yusuf da, kardeşlerinin hasedine uğramıştı da hakkında şöyle demişlerdi:

Çünkü kalbin öfkesi, kendisinden eziyyet ve elemi uzaklaştırmak içindir. Eziyyet kendisinden yok olup da hakkını tam olarak alınca, öfkesi gider.

Yine, insan, nasıl vücudun istediğim doktorun görüşü olmadan verdiğinde itidalden çıkarsa, Kur'an'a yönelmeyen kalbin idraki ve kuvveti de kendisine faydalı ve yarayışlı olanı bilemeyecek kadar zayıflar. Nitekim cahil hastalar canlarının çektiklerini alırlar, kötü ilaçları bünyesinde acil bir rahatlık ve tat verdiğinden dolayı sabredemiyerek hiç önem vermeden kullanırlar. Lakin bunları kullanmaları onları büyük bir ızdıraba götürür yahut Ölümlerini çabuk-laşürır.

Tevekkül ve dua ne bir fayda sağlar, ne de bir zararı uzaklaştırır. Çünkü, o sırf ibadettir. Şüphesiz tevekkülün hakikati, işi Allah'a ısmarlama durumudur. Bu söz meşayih zümresinden birinin de olsa, düpedüz hatadır. "Dua, sırf ibadettir" sözü de aynı şekilde hatadır.

"Mütevekkil, nefsi, azık isteme durumunda korur. Havas kimse, nefsini korumaz. Mütevekkil, tevekkülü ile herhangi bir şeyi isteyebilir. Arif, her şeye teferruatıyla şahid olur, fakat ondan bir şey istemez" Bu hususta şöyle denir:

Zira, Kitap Allah Teala tarafından indirilmiştir. Nitekim O bu hususta şöyle buyurur:

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/511-513.

"Sabır ve namaz ile yardım isteyin. Gerçi bu, Allah'a kavuşacaklarına ve ancak O'na döneceklerine kesin bilgi edinen saygılı kimselerden başkasına ağır ve sıkıcıdır"(Bakara: 2/45)

Şüphesiz, Allah'a sevgi iki çeşittir: Birincisi: O'nun zatına sevgidir. İkincisi: Nimet ve ihsanlarından dolayı sevgidir. Allah'a hamd da iki çeşittir:

"Onlara verilen şeylerden dolayı kalplerinde bir ihtiyaç duymazlar; ihtiyaçları olsa bile onları kendilerine tercih ederler. (Haşr: 59/9)

"Ona lanette bulunma, çünkü o kesinlikle Allah ve Rasulü'nü sevmektedir"

"Kullarının hangisi diğerlerinden daha bilgilidir?" Allah Teala şöyle buyurdu:

Sonra Ebu Hüreyre ,

"... size Allah ve peygamberinden ve Allah yolundaki cihaddan daha sevgili ve sevimli ise. (Tevbe: 9/24)

Bu hakikat şu İlahi kelamda da ifadesini bulur:

İbn Hazm, üzerinde icma bulunan meseleleri zikretmek maksadıyla kaleme aldığı Meratibu?l-İcma?da?beka-i nar? meselesini de zikretmiş ve şöyle demiştir: ? Cehennem?in hak olduğunda, buranın ebedi bir azap yurdu olduğunda, kendisinin de içindekilerin de sonsuz ve ebedi olarak devam edip, fena bulmayacağında ittifak etmişlerdir?

Üçüncü kısım: Bunlar, Allah'ın ibadetinden yüz çeviren ve O'ndan yardım istemekten uzaklaşan kimselerdir ki, sözü edilen kısımların en şerlisidirler.

Sahih bir faadtsde Ömer b. Hattab şöyle anlatır:

İbni Teymiyye, ilmi görüşlerini sadece çağındaki hastalıkları tedavi etmek için ileri sürmüştür. Eğer o muttaki ilim adamının muayyen görüşleri sert bir şekilde ortaya atmasının sebeplerini araştırırsanız görürsünüz ki, onu bu yoldan gitmeye mecbur eden, o günkü fikir veya tatbikattaki, yahut da her ikisindeki kusurlar olmuştur.

öncelikle sayın editörüm teşekkür ederim başlığımı güncellediğiniz için...

"Şübhesiz, Allah, emanetleri ehline vermenizi, emreder" (Nisa: 4/58)

Bunun üzerine birisi şöyle sordu:

"Ya Rabbi, sana ne cennetini arzuladığımdan, ne de cehenneminden korktuğumdan ibadet ettim; sadece, Seni görme arzumdan ibadet ve taatte bulundum" diyenin bu sözüne dair şüphe ortadan kalkmış olur. Zira, bu sözü söyleyen ve ona uyanlar zannetmektedirler ki, cennet adı altında: Allah'ı görmeyi inkar eden Cehmiyye fırkası ve ona yakın olanların da kabullendikleri, yeme, içme, giyme, evlenme, çalgı ve buna benzer mahlukatın faydalandığı şeyler girmektedir. Yine zannetmektedirler ki, bir kısım fakihlerin de dediği gibi, Allah'ı bizzat görerek faydalanma yoktur. Zira o bazı fakihler, cennet ve ahiret denince onda sadece yaratılmış bir takım şeylerden faydalanmaktan başka bir şey yoktur kanaatindedirler.

9? Risaletul-Giylaniyye,

"Şüphesiz Ben kullarımı, hanif olarak yarattım. Fakat şeytanlar onları doğru yoldan çevirdiler. Üzerlerine helal kılınan şeyleri onlara haram kıldılar. Hakkında hiçbir delil indirmediğim halde Bana ortak koşmayı onlara emrettiler."

"... : Ben batanları sevmem. (Enam: 6/78)

(Nisa: 4/126) "Allah onları sever, onlar da Allah'ı severler. (Maide; 5/54)

"... İman edenlerin Allah'ı sevmesi çok daha köklü ve devamlıdır. (Bakara: 2/165)

başlığa bir yazı yazmıştım ama çıkmamış... tekrar yazmaya çalışayım...

Tabii hareketin bozukluğu ise, mesela: Hazmı kuvvetinin zayıflaması yahut, ihtiyacı olan gıdalardan hoşlanmaması ve zarar veren şeylerden hoşlanmasıdır ki, bu durumdan dolayı kendisine acılar arız olur; fakat bununla beraber, ölmez ve helak olmaz. Hatta, onda isteğe bağlı hareketi toptan anlama hususunda bir çeşit kuvvet olur. Bu durumdan da, bedence ya miktar ya da nitelik sebebiyle acı ve ızdiraplar meydana gelir:

Sen, kitab nedir, iman nedir, bilmezdin. Ama biz O'nu kullarımızdan dilediğimizi doğru yola iletmek için bir Nur kıldık ve sen mutlaka dosdoğru yolu, Göklerde ne varsa, yerde ne varsa, Kendisine ait olan Allah'ın yolunu gösterirsin. Haberiniz olsun ki, işler Allah'a döner. (Şura: 42/52-53) Sonradan, uzun zaman geçince, Mu'tezile kelamcıları ve diğer bir takım fırka arasında bu sevgiyi reddedenler ortaya çıktı. Bazı sufiler arasında telvin ve tağyir gibi maksatlar yaptıkları sema' hareketleriyle sevgiyi harekete getirmeyi isteyenler oldu. Bunlar, içinde sevgi bulunan her kalbi harekete getiren tahrik edici şiir ve sözleri dinliyorlardı. Çünkü o sözler putperest ve haçperestlerle kardeş, vatan, erkek ve kadın sempatizanlar için de elverişli idi. Lakin orada hazır bulunan Şeyh'ler onlara mekan, imkan ve dostlar şart koşuyorlardı. Çok kere de kendilerini şeytandan koruyacak bir şeyhi şart olarak ileri sürüyorlardı. Sonra burada başkaları da çoğalmaya başladı; hatta orada ma'siyetler, fısku fücurlar öğretilir oldu; açıkça küfre giden kimseler yetişti; öyle ki, bunlar en büyük fesad nevilerinden olan küfür ve dinden dönme gibi şeylere ait şiirlere karşı aşk alameti gösteriyorlardı. Tabii ki, bu da onlara derecelerine göre haller meydana getiriyordu. Nitekim, müşriklere ve Ehl-i kitaba da, ibadetlerinde durumlarına göre bir takım haller sağlıyordu. Bu mes'eleye dair meşayihin muhakkikleri Cüneyd'in şu söyledikleri gibi düşünürler Cüneyd şöyle der:

İmam Ahmed, Tirmizi ve diğerlerinin, Sa'd'dan rivayetle nakletikleri şu hadis-i şerif birinci duruma örnek olmaktadır.

Ayet-i kerime'lerde geçen zorluk ve darlık, mallarda olur. Sıkıntı, bedenlerde olur. Felaket sarsıntısı ise, kalplerde meydana gelir.

Ebu Süfyan b. Harb'in, Müslümanların bulunduğu topluluğa uğradığı bir sırada müslümanlar ona:

(Tur: 52/21) "Herkes elde ettiğine karşılık rehindir. (Müddessir: 74/38)

(Bakara: 2/222)

Muhyiddin b. el-Arabi'nin müridlerinden hem süfiler, hem de halk arasında büyük bir itibar sahibi olan ve «Kitabu'I-Hikem adlı eserin yazarı İbni Ataullah es-Sikenderi, İbni Teymiyye'yi birtakım sufilerle birlikte Kahire kalesine gidip sultana şikayet etti. Sultan adliye binasında bir meclis topladı. İr-ni Teymiyye de kendisine güven iomde topluluğu yararak huzura geldi. Kendisine; «Bu insanlar senin için toplandı, denilince; «Hasbünaii:ihu ve ni'mel-vekü Biz Allah yeter, O ne güzel vekildir! dedi vy hasımlarıyla münakaşaya girişti. Kuvvetli ifadesi ve getirmiş olduğu ezici deliller sayesirif'e muarızlarını altetti.

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/565-567.

Birinci kısım: Bu topluluk, ibadet etmekle emrolun-dukları Rab sübhanehunun İlahlığına şehadet ederek emir, nehiy, ibadet ve taat yönüne dikkat ederler; Kaza, kader, tevekkül ve yardım isteme yönüne bakmazlar. Bu son hal fa-kİh ve abidlerde çok bulunan bir haldir; onlar, Allah azze ve cellenin haramlarına ve O'nun alametlerine güzel niyyet ve ta'zimlerine rağmen kendilerine zaaf, aciz ve düşkünlük üstün gelir. Halbuki, Allah'dan yardım dilemek, O'na tevekkülde bulunmak, O'na sığınmak ve dua etmek kula kuvvet verip, işlerini kolaylaştırır.

Bundan dolayı, tevekkülün umumi makamlardan olduğunu sanan kimse zannetmiştir ki, tevekkülle sadece dünyaya ait haz ve nasibler istenir. Bu ise, bir hatadır. Bilakis tevekkül, dini hususlarda daha fazla caridir.

Böyle iken, İslam Şeriatını hareketsiz hale getirip terket-miş bir takım zındıklar bu hakikati inkar yoluna saparlar.

Kalp hastalıkları ve şifasiyla ilgili olarak Allah Teala yüce Kitab'ınin bir çok yerinde bahsettiği gibi, Rasulullah'ın da bir çok hadislerinden zikredilmiştir. Bu konuda Allah Teala şöyle buyurur:

Yine Rasulullah , Ebu Hüreyre'nin rivayet ettiği bir hadisinde şöyle buyurur:

Allah Teala bu "Şuh" la ifade edilen cimrilik hakkında şöyle buyurur:

"Cimrilikten uzak durun; sizden öncekiler bu yüzden helak oldular. onlara cimriliği emretti, cimrilik ettiler; akrabadan ilgilerini kesmelerini emretti, akrabadan ilgiyi kestiler; onlara facirliği tavsiye etti, fıs-ku fücur da bulundular"

Allah azze ve celle buyuruyor ki:

Yahudiler, kendileri hak dinde olmamalarına rağmen, hak dinde olanları kıskanarak onların dinden dönmelerini arzu-luyorlardı. Çünkü onlar müslümanlara olan nimetleri ve kendilerinin de onun benzerinden mahrumiyetlerini görünce müslümanları Kased etmeye başlamışlardır. Bunu başka bir ayet-i kerime şöyle anlatır:

"Ama kim Rabbinin makamından, korkar ve nefsi, kötü heveslerden men'ederse, gidilecek yer cennettir."(Naziat: 40-41)

"Kulum bana yaklaşmaya devam edince o bana aşık olur, ben ona aşık olurum" sözlerine gelince:

b) Kıbrıs'tan gelen bir mektupta Hıristiyanlık dini anlatılmakta, sadece bunun hak din olduğu ve bütün insanların bu dini kabul etmesi gerektiği belirtilmektedir. İşte İbni Teymiyye, bu mektuptaki fikirleri şiddetle tenkit ve reddetmiştir. Hıristiyanlığın eski bir din olup İslamiyet gelince neshedildiğini, esasen mevcut Hıristiyanlığı Aziz Pavlos'un kurmuş olduğunu anlatmaktadır.

"Nedir ki o? Rabbimiz, bizim yüzlerimizi ak etmedi mi? Mizanlarımızı ağırlattırmadı mı? Bizi cennete koyup, cehennemden kurtarmadı mı?"

Üçüncü Mihneti

Son ayet-i kerime'de geçen, bilir misiniz? manasındaki kelimesi, olumsuzluk ve red manasını ifade eden bir soru cümelesidir. Yani; Farkında değilsiniz, bilmiyorsunuz; onlara mucize gelse yine de iman etmezler. Biz onların gönüllerini ve gözlerini ilk önce inanmadıkları gibi ters çeviririz demektir.

Allah Sübhanehu diriyi ölüden, ölüyü de diriden çıkardığı gibi, mü'mİni kafirden, kafiri de mü'minden çıkarır. Bu manada Sahih bir Hadis'de şöyle buyurulur:

Rasulullah yatağına girince de:

"İhramlı iken -avlanmayı helal saymaksizm- size davarların helal kılınmıştır. Ancak size okunacak olanlar müstesna. Şüphesiz ki, Allah dilediğine hükmeder" (Maide: 5/1)

Babasının Yerine Ders Kürsüsüne Geçişi

Kul iyilik işler o iyilikle cehenneme girer ve yine kul kötülük işler onunla da cennete girer. Bu şöyle olur: O iyilik işlediğinde, onu gözünün önüne getirip beğenir; kötülük işlediğinde, gözünün önüne getirip ondan Allah'a istiğfarda ve tevbede bulunur"

Allah'dart mağfiret dileyin. Şüphesiz ki, Allah, çok bağışlayan, çok merhamet edendir" (Müzzemmil: 73/20)

Bu konu, uyku ölümün kardeşidir, sözünü andırır; her iki halde de hayat mevcut olduğu halde ona hem vefat denir, hem de ölüm denir. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur: "Allah, ölüm anında canları alır. Ölmeyenlerin de uykuda ; sonra ölümüne hükmettiğini alıkor, diğerlerini ise belli bir süreye kadar gönderir" (Zümer: 39/42)

Bundan dolayıdır ki, insanlığın efendisi ve müttakilerin önderi Rasulullah , her halü karda daima istiğfar ederdi, Allah'dan mağfiret edilmesini dilerdi.

"İki şahıs Rasulullah'ın huzurunda çekişip tartıştılar. Rasulullah onlardan birinin aleyhinde karar verdi. Bunun üzerine o şahıs "Hasbinallahu ve ni'me'l-vekil" dediğinde, Rasulullah şöyle buyurdu:

Mü'min Suresi, 44.

Ayrıca bu konuda şu eserleri de vardır:

4? İhlasınm bir neticesi olarak, dünyanın zinet ve mevki'lerinden uzaklaşmış, hiçbir makama tenezzül etmemiş ve bu konuda kimseyle çekişmemiştir. ilmi tetkik, vaaz ve müderrislikle iktifa etmiştir. Birçoklarının yarış yaptıkları başkan olma hevesine asla kapılmamıştır. Dolayısıyla yalnız Allah'a bağlanmış ve kurtuluşu sadece O'ndan beklemiştir. Allah da onu kurtarmıştır. Bu hususta Zehebi şöyle der:

«ibni Teymiyye ile düşüp kalkan ve onu sevenler, ona karşı berii hürmetsizlikle itham ederler. İbni Teymiyye'ye muhalefet eden ve önü sevmiyenler de, beni, onu iyi tanımakla itham ederler. Ben, onun hem dostları, hem de muhalifleri tarafından eziyet gördüm. Halbuki ben, İbni Teymiyye'nin masum olduğuna inanmıyorum. Bir kısim asli ve fer'i meselelerde ona muhalifim. Çünkü ilminin genişliği, cesaretinin bolluğu, zihninin açıklığı ve dinin emirlerine saygılı oluşuna rağmen, O da bir beşerdir. Münakaşalarında hiddetli, öfkeli ve hasımlarına çok şiddetli davranışı sebebiyle gönülleade kendisine karşı düşmanlık meydana getirmektedir. Eğer böyle olmasaydı insanları birleştirirdi; büyükler onun ilmine boyun eğer, sahili bulunmayan bir deniz ve eşsiz bir hazine olduğunu kabul ederlerdi. Fakat onlar, buna muhalefet etmişler ve hareketlerini kınamışlardır. Herkesin bir kısım görüşü benimsenir, bir kısım görüşü de reddedilir.

(Zümer: 39/53)

"Hani bir vakit İbrahim, babasına ve milletine dedi ki: Hakikat ben, sizin taptıklarınızdan uzağım, onlarla bir ilişiğim yoktur. Ancak beni yoktan örneksiz yaratan müstesna . Herhalde O beni doğru yola eriştirecektir. İbrahim bunu, dönerler diye soyu arasında baki kalacak bir söz olarak bıraktı" (Zuhruf: 43/26-28)

Bu esere Nakdu Meratibi?l-İcma? adıyla bir tenkit yazmış olan İbn Teymiyye?nin, yukarıdaki satırlar hakkında tek kelime etmemiş olması da bu konuda farklı düşünmediğini gösteren önemli bir noktadır.

Fena ehlinin sevgide varlığından kopmuş olanlarının bazısına öyle olur ki; Sevgilisiyle, kendinden ve sevgisinden kaybolur, zikrettiği ile zikrinden yok olur; bilinenle bilgisinden, var kılmanla varlığından kaybolur, o hale gelir ki, sevgilisinden başkasını görmez olur; idrak kabiliyyeti gittiğinde, aklı noksanlaştığında ve kendini kaybetmiş hale geldiğinde kendini sevgilisi sanar. Tıpkı şöyle dendiği gibi: Sevgili denize düştü, seven kendini onun arkasından atınca, sevgili ona: Ben düştüm, seni ne düşürdü? dedi. O da cevaben: Seninle kendimden kayboldum, sandım ki sen ben'im...

İslam?da Fıkhi Mezhepler Tarihi, Prof. Muhammed Ebu Zehra, Hisar Yayınevi: 2/509.

"Rasulullah'in başına sevindirici bir iş geldiğinde: Eihamdülillahillezi bini'metihi temimmü's-salihat; İyi ve faydalı şeyler ni'metiyle tamam olan Allah'a hamdol-sun. derdi. Başına üzücü bir şey geldiğinde de: Elhamdülillah! ala külli hal; Her hali karda Allah'a hamdolsun derdi"

Ayette, kendilerine verilenlerle kastedilenler, Ensar'ın kardeşleri olan Muhacir lerdir. Müfessirler, kalplerinde-göğüslerinde bir ihtiyaç eğilimi duymamalarından maksat da, muhacir kardeşlerine verilenleri gıbta ve hased etmemeleridir, demişlerdir. Kimisi, bundan maksat, ganimettir, dediği gibi; kimisi de, üstünlük ve önde olmadır, demiştir. Hasılı, Ensar, , kardeşleri olan Muhacirlere verilen malı da mevkii de gıbta etme ihtiyacım duymazlar, anlamı çıkmaktadır ki, zaten haset de bundan dolayı meydana gelir.

Yine Allah Teala şöyle buyurur:

"İbrahim sizin ve önceki atalarınızın nelere taptıklarını görüp anladınız mı? Şüpheniz olmasın ki, o taptıklarınız benim düş man im d ir; ancak alemlerin Rabbi müstesna' " (Şuara: 26/76)

"Ey insanlar! Size gerçekten Rabbiniz'den bir öğüt, gönüllerdeki şifa ve mü'minlere doğru yolu gösteren ve rahmet gelmiştir" (Yunus: 10/57)

"Sevgim benim için sevişenlere vacib olmuştur, sevgim benim için birlikte oturanlara vacib olmuştur, sevgim benim için birbirlerini ziyaret edenlere vacib olmuştur, sevgim benim için birbirlerine bol bol verenlere vacib olmuştur."

Müslüman'ların başlarına gelen eza ve musibetler, sırf Allah'a ve Rasulü'ne itaat sebebiyle İsteğe bağlı olarak meydana gelmekteydi. Dolayısıyla Yusuf'un başına gelen cinsten, kula istemeden gelen semavi eza ve musibetlerden değildi. Yine, Yusuf ile babası arasındaki ayrılığa benzer cinsten bir musibet değildi. Rasulullah'ın ve Ashab'mın başlarına gelenler, iki sabır cinsinin en şereflisi, en büyüğü idi; o sabır sahipleri olan zatlar da derece itibariyle daha üstün kişilerdi. -Her ne kadar bu musibet sahipleri sabırlarından, rızalı hallerinden dolayı mükafat görecekler ve o musibetler de günahları için bir keffaret olacak ise de- Çünkü Allah ve Rasulü'ne itaati tercih ettiği için musibete uğrayıp, eza görene, musibetin kendisinden dolayı mükafat verilir, ayrıca o sebeple bir iyi amel yazılır. Bu manada Allah Teala şöyle buyurur:

Varoluşla ilgili tahrim 'a misal:O kutsal yer onlara kırk yıl haram kılınmıştır. yerinde şaşkın perişan dolaşıp duracaklar.." (Maide: 5/26)

İbni Teymiyye için de bu iki şart gerçekleşmişti: O, babasından hiç ayrılmadığı gibi ilim merkezi olan Şam'da bulunuyordu. Çünkü burası. Doğu ve Batıdaki İslam bilginlerinin sığmağı olan ikinci şehirdi. Birinci şehir ise Kahire idi. Çünkü, Batı İslam ülkeleri bilginleri buraya sığmıyorlardı. Zira buranın hükümdarları, bilginlere çok iyi muamele ediyor, lıuzur ve refah sağlıyor, onları koruyorlardı. Daha önce haçlıların saldırılan başlayınca İslam bilginleri Kahire ve Şam'a sığınmışlardı.

Bu ifadeler esas alındığında İbn Teymiyye?nin, Cehennem?in son bulacağı görüşünde olduğunu söylemek mümkün görünmemektedir.

"Onların hali o kimselere benzer ki, bir ateş yakmak isteyip ateş çevrelerini aydınlatınca Allah ışıklarını tutup almış da onları zifiri karanlıklar içinde bırakmıştır. göremez olmuşlardır. sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler. Artık dönmezler. Ya da gökten boşanan, içinde karanlıklar, bir gürleme, bir şimşek bulunan şiddetli yağmura benzerler ki, yıldırımın ölüm korkusuyla parmaklarını kulaklarına tıkarlar. Allah kafirleri kuşatmıştır. Çakan şimşek neredeyse onların gözlerini kapıp alır. Önlerini aydınlatınca da onun ışığında yürürler. Üzerlerine karanlık çöktüğü zaman ise dikilip kalırlar. Allah dileseydi onların işitmelerini de görmelerini de alıverirdi. Şüphesiz ki Allah'ın her şeye gücü yeter." (Bakara: 2/17-20)

. Biz, anlamamaları için kalplerinin üzerine kat kat örtü gerdik; kulaklarına da bir ağırlık koyduk; artık onlar her belge ve mucizeyi de görseler yine inanmazlar. O kadar ki, sana geldiklerinde seninle tartışıp çekişirler; küfredenler, bu eskilerin masallarından başka bir şey değildir, derler" (En'am: 6/24-25)

Ayet-i kerime'de bildirilen söz , Allah İçin ih-las sözüdür ki, bizi yoktan yaratan Halik müstesna, bütün tapınılan şeylerden uzak olmaktır. Bu noktayı Allah azze ve celle Yasin suresi'nde şöyle belirtmiştir:

Rasulullah'ın , İbn-i Abbas'a şöyle dediği rivayet olunmuştur:

Aslında hased, başkasında bulunan bir üstünlük ve mevkiden dolayı meydana gelir. Amel sahibi bir kimse ise, adet olduğu gibi, yeme, içme ve evlenme işlerine benzer nimeti başkasından çok da olsa, hased edilmez. Ancak, yukarıda geçen İki sınıfa çok gıbta edilir. Onun için, kendilerinde bir hased duygusu bulunan ilim sahipleri arasında, öyle olmayan kimseler arasında bulunmayan şeyler bulunur. Aynı şekilde, kendisinde malını Allah yolunda hacaması sebebiyle Hr hased duygusu bulunan kimsede, öyle olmayan kimsede bulunmayan şey bulunur.

Rasulullah'ın muhterem Ashabı bir araya geldikleri zaman, içlerinden birine Kur'an okumasını söylerler, diğerleri de onun okuduğunu dinlerlerdi.

Bu essr, Taberi tefsirinin kenarında basılmıştır (Delhi, 1329 H.) Çeviren.

ibni Teymiyye, kendisini hapse mahkum eden bu mücadeleyi fakihlerle değil, sufilerle yapmıştı. İhtimal ki bu sefer, kadılar ona takdir gözüyle bakmışlardı. Çünkü kendileri de vahdet-i vücud fikrini kabul etmiyorlardı. Bu fikir, İbni Teymiyye'nin bütün görüşlerinden daha sivri idi. Dolayısıyla onların nazarında İbni Teymiyye, İslam'ı müdafaa etmekte ve ona hücum etmemekteydi. Kuvvetli bir ifadeye sahip oluşu da gözönüne alınarak, bu sefer İbni Teymiyye kadıların merhametini kazanmıştı.

ibni Teynüyye'nin yukarıda zikredilen bir kısım risale ve kuçök bitapları, «Mecmuatü'r-Resall adı altında basılmıştır (Kahire, 1323 H.)Çeviren.

3? Sağlam bir hafıza ve doğru bir tefekküre sahip oluşu, ibni Teymiyye'nin genç arkadaşları arasında ününü artırıyordu. Nihayet ünü gençlerin çevresini aşmış, Şam ve dolaylarındaki büyük insanların kulağına ulaşmıştır. Bu konuda öyle rivayet ve haberler vardır ki, ilk bakışta insan bunların hayal mahsulü olduğunu sanır. Fakat İbni Teymiyye'nin hayatını iyice araştıran kimse, bu rivayet ve haberlerin?hepsini değilse de? büyük bir kısmını kabul etmek zorunda kalır.

Allah, İbrahim'in soyu hakkında peygamberlik müessesesi takdir etmiş, onlara kitap ve peygamber göndermiştir. Bu nübüvvet ve risalet müessesesinin sahibi, ailesinden Allah'ın kendilerini mübarek kıldığı kimselerdir. Bu konuda Allah Teala şöyle buyurur:

Buhari ve Müslim'in "Sahih" lerinde Rasulullah şöyle buyurduğu nakledilir.

Bu ayet şirk koşup da tevbe etmeyenler hakkındadır. Onun için, Allah, bağışlanmayı şirke tahsis etmiş, şirk koşanın dışında olanları da, irade ve dilemesine bağlı kıldığını açıklamıştır. Bu duruma göre haber vermektedir ki: yüce Allah, şirk koşup da tevbe etmeyeni bağışlamayacak, bunu dışındaki istediğini bağışlayacaktır.

menederse, gidilecek yer cennettir" (Naziat: 79/40-41)

Yine, Sahih bir Hadis'de Rasulullah Ebu Zer'e hitaben:

(Al-iİmran: 3/169)

3- Yıldızlardan yağmur ummak,

İbadet tam ve nihai sevgiyi ihtiva eder, tam ve nihai itaat 'i içine alır. Zira tazim ve saygı duyulduğu halde sevilmeyen yine ma'bud olamaz. Bu manada Allah Teala şöyle buyurmuştur:

Zira, geçmişte hakkında hidayet meydana gelen kimse, gelecekte de hakkında hidayetin gelmesine muhtaçtır. İşte bu, "Bizi hidayette sabit kıl ve onda icbar et" diyenlerin sözlerinin gerçek manasıdır.

1- Şükür olan hamd'dır ki, bu, ancak Allah'ın nimetlerinden dolayı olur.

Her çocuk fıtrat üzere doğar. Çünkü Allah Süb-hanehu kalpleri sevdiği ve arzuladığı kimselerde Allah'dan başkasına bağlılığı ve meyli olmayacak şekilde yaratmıştır. Mesela: Sevgilinin nefsi yeme, giyme, görme işitme ve dokunma gibi sevdiği şeyleri ister; kalbi ise bunların dışında bir başka şey ister, O başka şeyi arzular ve sever; O'na kulluk eder, O'na yönelir, O'na bağlanır ve O'nu düşünüp, O'nunla meşgul olur. Bundan dolayı Allah Sübhanehu yüce Kitab'ında şöyle buyurmuştur:

Diye buyurur. Melaike:

Nefsani hastalıklara tutulup da, Allah'dan korkarak sabreden ve ardından ölen kimse şehid olur. Mesela, korkak bir kimse harbde Allah'a saygısından ve takvasından dolayı sabrederek savaşır ve ölürse... Çünkü cimrilik ve korkaklık nefisle ilgili hastalıklardandır. Şayet bir kimse onlara itaat ederse, elemlenir; isyan ederse, nefis beden hastalıklarındaki gibi elem duyar.

Kalp hastalığı da, tasavvur ve iradenin bozulmasına sebep olan bir bozukluk ve arızadır. Tasavvur, hakikati göremiyecek yahut olduğundan başka görecek şekilde bir takım şüphelere uğrar. İrade ise, faydalı olan hakdan hoşlanmayacak, zararlı olan batıldan hoşlanacak bir hale gelir. Bundan dolayı, "... Onların kalblerinde hastalık vardır..." ayet-i kelimesindeki, hastalık, Mücahid ve bazı müfes-sirlerce bazan, "Şüphe ve tereddüd " ile açıklanıp manalandırılır. Bazen de,

Aşk da böyledir. Nitekim bu hususta hadisde şöyle gelmiştir:

Diyebiliriz ki, İbni Teymiyye'yi çağdaşı alimlerde olmayan birçok meziyetlerle bezeyen, ilim ve ilmi şahsiyetinin teşekkülünde rol oynayan en bariz sıfatı, fikir hürriyetine sahip oluşuydu. Talebelerinden biri onun fikir hürriyeti hakkında şöyle der:

Emir: "İnancını bize yazmanı istiyoruz" dedi. Yazın de-dirh, Emir, Şeyh Kernalüd'-Din'in yazmasını emretti. Şeyh ona Allah'ın sıfatlan, kader, iman, vaid, hilafet ve halifelerin fazilet dereceleri ile ilgili meselelerde mücmel itikadı yazdı.

"Bedeviler, "iman ettik" dediler. De ki: Siz iman etmediniz, belki İslam'a girdik , deyin. İman, henüz kalplerinize girmedi. Eğer Allah'a ve Rasulü'ne itaat ederseniz, amellerinizden hiçbir şey eksiltmez. Şüphesiz ki Allah, çok bağışlayan ve çok merhamet edendir. Mü'minler ancak o kimselerdir ki, Allah'a ve Rasulü'ne iman etmişler, sonra da şüpheye düşmemişler ve mallarıyla, canlarıyla Allah yolunda cihad etmişlerdir. İşte onlar doğrulardır" (Hucurat: 49/14-15)

Ebu Müleyke şöyle der:

" Allah Teala buyuruyor ki:

İkinci cevap: Allah'ın hayır hüküm ve kazası, sabreden ve şükreden mü'min hakkındadır. Günahlar ise imanı nok-sanlaştırıp zayıflatır. Şayet kul tevbe ederse, Allah onu sever ve bazan tevbe ile derecesi de yükselir.

Allah sübhanehu haber vermektedir ki: Gelip geçmiş, önceki ve sonraki milletlerin hepsi topluca bu dosdoğru din ile emrolunmuşlardır. Bunu, Allah Teala'nın Übeyy'e özellikle bildirip işittirmesi için okumayı Rasulullah'a emrettiğinde okuduğu sürede ve daha başka yerde bildirmiştir. Bununla ilgili olarak şöyle buyurmuştur:

"O halde hep O'na doğrulun ve O'ndan bağışlanma dileyin. (Fussilet: 41/6)

İmam İbn Teymiyye, Takva Risalesi, Tevhid Yayınları: 155-162.

"Allah İbrahim'i hali) edinmiştir..."

Yusuf ve Bünyamin'i, babalarının daha üstün tutmasından dolayı kardeşleri kıskançlık içinde olduklarından Ya'kub , Yusuf'a şöyle demişti:

«Onu bir yay'la nice felaketlere atmışlardır. Fakat Allah kurtarmıştır. Çünkü O, daima dilinden tevhidi bırakmaz, Allah'a çok sığınır, bütün kalbiyle tevekkül eder ve maneviyat kırıklığına asla uğramazdı. Devam ettiği bazı dua ve zikirleri de vardı.

"Allah, iman edenlerin dost ve yardımcısıdır; onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır. İnkar edenlerin dost ve yardımcıları, tabutlardır. Onları aydınlık (hak dinin nurumdan karanlıklara çıkarırlar" (Bakara: 2/257)

Medreseler, aynı zamanda mektep vazifesi görüyordu. Okuma ve yazma, buralarda kolayca öğretiliyordu.

"Onların kalplerinde hastalık vardır, Allah da hastalıklarını arttırmıştır (Bakara: 2/10)

"Allah, onların iddia ve isnad ettikleri sıfatlardan yücedir, münezzehtir. Ancak Allah'ın iyi niyyetli, samimi, gösterişten uzak kulları müstesna" (Saffat: 37/159-160)

"Kim, insanların en kuvvetlisi olmayı arzularsa, Allah'a tevekkül etsin"

Hamd, alemlerin Rabbi Allah'adır. Allah, Rasulullah'a aline ve bütün ashabına salat ve selam etsin.

"Allah kaza ve hükmünü icra eder, o kaza ve hükme razı olan için İlahi rıza vardır; öfkelenen için İlahi gazab vardır"

2? Ehl-i Beyt İmamlarının görüşlerini incelemiştir. Şiilik iddia eden bazı zümrelerden nefret etmesi, ekseri Ehl-i Beyt İmamlarının bir kısım görüşlerini içine alan şii fıkhını incelemsine engel olmamıştır.

İki sahih hadis kitabında:

Rasulullah bu hadis-i şeriflerinde şunu anlatmak istemektedir: Bİr kimsenin iyi ya da kötü olduğuna dair İlahi ilim ve kitap geçmiş ise, bu durum onun iyi amellerle iyi , kötü amellerle de kötü olmasına aykırı olamaz. Çünkü Allah sübhanehu her şeyi olduğu gibi bilir, Öylece onu yazar. O bilir ki, iyi, iyi amellerle iyi olur; kötü de, kötü amellerle kötü olur. Kim iyi ise, iyi olmayı gerektirecek güzel amellere muvaffak kılınır. Her iki kul da ne için yaratılmışsa, ona muvaffak kılınır. Bu da ona, Allah sübhanehu'nun Kitabı'ndaki şu kavlinde zikrettiği varlıkla ilgili umumi iradesinden meydana gelen bir durum olur:

2- Allah'a istiğfarda bulunması, Allah'ın da onu mağfiret etmesiyle.

İşte bu şehvet hastalığıdır. Hiç şühesiz, kalbi sıhhatli bir kimseye güzel bir kadın sunulduğunda asla dönüp bakmayacağı halde, kalbi hasta olan kimse bunun tam aksine olarak, kendisine takdim edilen o kadına hemen meyil gösterir; çünkü onun kalbi kuvvetli bir hastalığa yakalanarak zayıflamıştır. Kadın kırıtarak ve cilve yaparak konuştuğu zaman, kalbinde hastalık olan kimsede arzu uyanır.

"Doğru yolu gösterici ve yardımcı olarak Rabbin yeter"(Furkan: 25/31)

Gemiş büyük zatlardan biri şöyle demiştir:

O kullarının küfrüne razı olmaz" (Zümer: 39/7)

"Allah Teala buyuruyor ki: Ben, ortakların ortaklıktan en uzak olanıyım. Kim bir amel yapar da ona Ben'den başkasını ortak ederse, Ben ondan beriyim. Yaptığı amelin hepsi, ortak koştuğu kimsenindir" Yine Sahih hadisde, cehennemin ilk defa yakacağı üç kişinin zikri de mevcuttur ki, o üç kişi de şunlardır:

Yerine göre Ehl-i Sünnet olup Ehl-i Bidata karşı, zaman zaman Ehl-i Bid?at fikrinden yana olup Ehl-i Sünnete karşı, bazen de felsefecilerden yana olup diğerlerine karşı amansız bir muharebe vermiş ve nihayet ilim adamlığını, muztarib mütefekkirliği içinde kurban etmiştir.

"Rasulullah şöyle buyurdu:

Ey Ebu Musa, bize Rabbırmzı hatırlat, der; Ebu Musa. Kur'an okur, onlar da dinlerler ve ağlarlardı.

"Hem gündüzün iki ucunda ve gecenin ilk saatlerinde namaz kıl. Çünkü iyilikler kötülükleri giderir. Bu, iyi düşünenlere bir öğüt, bir hatırlatmadır. Ve sabret; şüphesiz ki, Allah iyiliği huy edinenlerin mükafatını zayi etmez" (Hud: 11/114-115)

Hadis, tefsir, usul, felsefe ve tasavvuf üzerinde de böyle eserler mevcuttu.

Rasulullah bineğine bindiği zaman, Allah'a hamdeder El-hamdü lillah', der sonra üç kere tekbir getirir 'AHahu ekber\ der, bundan sonra da :

Dostluk böyle olunca, malumdur ki, Allah'ın zatı için sevgili olmasmı kabul etmeyen kimse, O'nun dostluğunu da kabul etmez. Aynı şekilde, kullarından biri için sevgisini kabul etmeyen, O'nun, kulların faydasına en mükemmel olacak şekildeki-Rabbın kulunu kulun da Rabbını sevmesi suretiyle olan,- kulu dost edinmesini de kabul etmez.

Bu zat, el-Muzaffer Seyfüddin Kutuz'dıır (öl. 657 H.) Çeviren.

Muhyiddin en-Neyevi, Sultan Baybars'm tehdidini de şu sözleriyle karşılamıştır:

" gökten su indirdi de dereler kendi ölçüsünde dolup taştı. Sel, üste çıkan köpüğü yüklenip götürdü. Süs eşyası veya yararlanılacak bir şey elde etmek amacıyla ateşte ısıtıp erittikleri şeylerden de bunu gibi köpük meydana gelir. İşte Allah hak ile batıla böyle misal getirir. Köpüğe gelince, uçup gider; insanlara yarar sağlayan şeylere gelince, yerde kalır. İşte Allah böylece misaller getirir" (Ra'd: 13/17)

Bu sebeple Sultan 19 Ramazan 819 H. tarihinde bir ferman göndermiş ve bu fermanda İbni Teymiyye'ye ayırdığı bir bölümde onu fetvadan menetmiştir. Bu ferman kadı, müfti ve fakihlerden bir topluluk huzurunda ibni Teymiyye'ye okunmuş ve Sultanın önceki emrini dinlemediği için serzenİşte bulunduğu bildirilmiştir. Sonra toplantı, İbni Teymiyye'ye bu gibi fetvalardan vazgeçmesi için kesin bir şey söylenmeden dağılmış, ibni Teymiyye de fetvalarına devam etmiştir. Sultan tarafından ibni Teymiyye'yi meneden mektup ve serzenişler devam etmiştir. Fakat Sultan, bu işe daha fazla göz yumamazdı. O göz yumsa bile kadı ve müftiler bu işin peşini bırakmıyorlardı. Çünkü onlara göre, İbni Teymiyye'nin dört mezheb İmamlarına muhalif olarak fetva vermesi açıkça sapıklıktı.

Zulüm, üç çeşittir: Her üç çeşidi de kalp hastalıkların-dandır. Bu hastalıkların iyileşmesi ise, adaletle olur. Ahmed b. Hanbel bir şahsa şöyle demiştir:

"Kitap verilenler ise, kendilerine ancak bu açık-kesin delil geldikten sonra bölünüp ayrıldılar. Halbuki onlar ancak dini O'na has kılmak, batıldan uzak Hakka yönelerek Allah'a kulluk etmekle, namazı dosdoğru kılmakla, zekatı vermekle emrolunmuşlardı" (Beyyine: 98/4-5)

"O (yani, La havle vela kuvvete illa billahü-aliyyi'1-a-zim), Cennet hazinelerinden bir hazinedir." hadisi mevcuttur.

Çünkü Allah Teala şeytanın vesvesesini, kalbleri hasta ve katı olanlara, hasta olan o kalberini perişan etmesi için bir şüphe olarak meydana getirmiştir. Zira onların kalbleri hastaydı, onun için de şeytanın attığı vesvese kendilerine bir fitne, bir imtihan oldu. Yine Allah Teala şöyle buyurur: