eee çözümleme analiz yapmak kolaymı :)) .

Tamgalı, gök bayrak ta gizli sırrım.

Önce 1905 Rus İnkılabı ve bilahare de 1908 Osmanlı Meşrutiyet İnkılabı ile birlikte Kırım Tatarları ve Türkiye arasındaki ilişkiler büyük bir ivme kazandı. Kırım Tatarlarının büyük ihtiyaç duyduğu eğitim kadroları Türkiye?den gelen muallimlerle karşılanırken, pek çok Kırım Tatar genci de okumaya İstanbul?a geldiler. Bunlardan büyük rahatsızlık duyan Çarlık rejiminin engelleme çabalarına rağmen, bu gelişmelerin çok önemli kalıcı tesirleri oldu. Bir neslin Kırım Tatar aydınları Türkiye?de o zaman cari olan fikirlerden kuvvetle ilham almış olarak fevkalade istiklalci, hürriyetçi ve milliyetçi olarak yetişti. Bu kadrolar İstanbul?da ve Kırım?da yeraltı teşkilatları kurarak yaygın bir faaliyet içine girdiler.

Sovyet hükümeti 18 Mayıs 1944'te Kırım Tatarlarını vatanlarından sürgün etmişti. Orta Asya ve Sibirya'ya sürülen Kırım Tatarlarının yüzde 46'sı yolda veya gittikleri yerlerde açlık, susuzluk ve hastalık gibi nedenlerle hayatını kaybetti.

Kırımmm...:)

Düşerim yollara akşam üstleri

Esra Ayşe Ünlüer

Özgürlük düştedir, her genç Tatar?da,

Dinlesem dedemi Kur?an okurken.

Tekrar özlemdir, devlet Altın Orda,

Bir gecede baskın yaptı, tüm Kırım?da

Camili, kubbeli, kümbetli, köşklü

02 Temmuz, 22:02

02 Temmuz, 22:17

Bu bakımdan, öncelikle bugün?Kırım Tatarları? adını verdiğimiz halkın mümeyyiz vasıflarını ortaya koymak suretiyle onların diğer halklarla olan bağ ve münasebetlerinin boyutlarını ele almak doğru olacaktır. Kırım tatarlarının çoğu Hanefi mezhebine bağlı olup sünni müslümandır. Kırım Tatarlarının ana dili olarak konuştukları lehçelerin hepsi Türk dilidir. Burada altı çizilmesi gereken husus? Kırım Tatarcası? diye adlandıracağımız tek bir lehçenin mevcut olmadığıdır.

"Yuşçenko'nun, Stalin başkanlığındaki SSCB yönetiminin yürütmüş olduğu siyasetin soykırım unsurları taşıdığından emin" olduğunu ifade eden Sözcü Vannikova, "Cumhurbaşkanı, 1944 yılında Kırım Tatar halkının Kırım'dan yasa dışı olarak zorunlu ve toplu şekilde sürgün edilmesinin inkar edilemez bir gerçek olduğunu düşünüyor. Ayrıca Kırım'da yaşayan diğer halkların, Ermeni, Yunan, Bulgar ve diğerlerinin sürgünü de saptanan bir gerçektir" dedi.

Bugünkü Kırım Tatarları birbirlerinden ayıran farklar yalnızca lehçe-şive farklarından ibaret değildir. Anılan şive farklılıklarına paralel olarak, fizyonomik özellikleriyle de çoğu Kırım Tatarının aslen Kırım?ın hangi bölgesinden olduğu kolaylıkla ve isabetle tahmin edilebilir. ?Çöl? bölgesindekilerin nispeten çekik gözlü, çıkık elmacık kemikli bariz mongoloid özelliklerine karşılık, Yalıboylular genellikle Akdeniz tipleriyle birbirlerinden ayrılırlarken, aynen şive hususunda olduğu gibi, Bahçesaray, Akmescit ve Karasubazar gibi orta bölgelerden gelenler fizyonomik açıdan da bu vasıfların bir karışımını teşkil ederler. Bölgeler arasındaki bu farklılıklar adetler, hayat tarzı ve kültür bakımından da geçerlidir.

Gözlerinden akan yaşını görsem.

1960?ların ikinci yarısından itibaren 1970?li yıllar boyunca Milli Hareket?in Reşat Cemilev, Mustafa Cemilev , İzzet Hayırov, Rollan Kadıyev, İsmail Yazıcıyev, Dr. Zamfira Asanova ve pek çok başkaları gibi lider ve öncülerinin davaları ve mahkumiyetleri birbirini izledi. Bu gibi davaların sonucunda yüzlerce Milli Hareket mensubu hapis ve çalışma kampı cezalarına çarptırıldılar. Zulme maruz kalan Kırım Tatarları tepkilerini gösteriler, protestolar ve açlık grevleri ile gösterdikleri gibi, aralarında davalarını geniş kitlelere duyurabilmek için kendi canlarına kıyanlar da vardı. Milis tarafından ikinci defa Kırım?dan çıkarılmasını protesto eden Musa Mamut 23 Haziran 1978?de üzerine benzin dökerek kendisini ateşe verdi. Musa Mamut aldığı yaralardan dolayı beş gün sonra hayatını kaybeti. KGB?nin işbirliği yapması için büyük baskı altına aldığı İzzet Memedullayev ise kendini asarak hayatına son verdi. Bu arada, başka milletlerden olup da, Kırım Tatarlarının meselesine sahip çıkan ve hatta bu uğurda mahkum olan veya akıl hastahanelerine kapatılan ünlü şahıslar da görülmekteydi. Bunlar arasında Rus Aleksey Kosterin ve Prof. Dr. Andrey Saharov, Ukrain General Pyotr Grigorenko, Yahudi İlya Gabay, Ermeni Henrih Altunyan da yer alıyordu.

Kırım-Tatar Türkü dönse de yurda,

Dolaşırım Paris caddelerini

Men bu yerde yaş almadım yaşlığıma toy almadım

Gaspıralı?nın bütün milli fikirlerini ve reform programını tanıtmak ve yaymak yolundaki en önemli aracı 1883?de Bahçesaray?da yayınlamaya başladığı Tercüman gazetesiydi. Kırım Tatarları arasında yayınlanan ilk, bütün Rusya Türkleri arasında yayınlanan da üçüncü gazete olan Tercüman Gaspıralı?nın idealindeki ortak edebi Türkçe?nin örneği olmak üzere sadeleştirilmiş Osmanlı Türkçesinde çıkıyordu. Gaspıralı?usul-i cedid? mekteplerinin ilk örneğini de 1884?de yine Bahçesaray?da açtı. İşin en başından itibaren hem Müslüman cemaatleri içindeki gelenekçi mutaassıp unsurların, hem de Rus milliyetçi ve misyoner çevrelerinin aleyhte tutumlarına ve büyük imkansızlıklara rağmen, Gaspıralı?nın çok sabırlı çalışmaları ile gerek Kırım?da gerekse Rusya İmparatorluğu?nun diğer bölgelerinde programına inanan ve destekleyen zümreler oluştu. Tercüman yirmi yıl içinde Doğu Türkistan?dan Balkanlara, İdil-Ural bölgesinden Mısır?a kadar bütün Türk dünyası çapında başka bir emsali görülmeyen bir okunma yaygınlığına ve tesir gücüne ulaştı. ?Usul-i cedid? mektepleri ise Rusya İmparatorluğu?nun Müslümanlarla meskun her bölgesine yayıldı (bunların sayıları I. Dünya Savaşı?nın başlamasından önce 5.000?i bulacaktı). Gaspıralı?nın bütün Rusya Türklerine şamil milli birlik fikirlerinin en çarpıcı tezahürlerinden birisi de, 1905 İnkılabı?nı müteakip Rusya?da ortaya çıkan nisbi serbestlik ortamından yararlanarak teşekkül eden Bütün-Rusya Müslümanları Kongreleri?dir. Çarlık dönemi içinde toplam dört kere toplanabilme imkanını bulan bu Kongreler, Rusya Türklerinin tarihteki ilk ortak teşkilatlanmasını ve Gaspıralı?nın milli fikirlerinin genel bir yapı içinde tecessümünü temsil etmiştir.

www.tarihmekani.blogspot.com açıldı hepinizi bekliyorum siteye arkadaşlar

Görmek ümidiyle bir Türk, bir dildaş

Nitekim, Sovyetler Birliği Yüksek Sovyeti Prezidyumu 5 Eylül 1967?de yayınladığı bir kararname ile Kırım Tatarlarına haksızlık yapıldığını kabul ederek, bütün Sovyet yurttaşları gibi Sovyetler Birliği?nin her yerinde yaşayabileceklerini ilan etti. İlk bakışta, 1944 faciasının rehabilitasyonu olarak düşünülebilecek bu gelişmenin, bütünüyle bir aldatmaca olduğu anlaşıldı. Bir kere, kararnamenin dilinde konunun inceliklerine vakıf olmayanların fazla üzerinde durmayacakları, ancak kritik ibareler kullanılmıştı. ?Kırım Tatarları? tabiri yerine?Kırım?da eskiden yaşamış Tatar milletinden yurttaşlar? denilerek, 1944 sonrasının bir millet olarak Kırım Tatarlarını yok sayma siyaseti ustaca sürdürülmüş, bahse konu olanların?Tatar? milletinden olup hasbelkader Kırım yarımadasında bir süre yaşamış münferit şahıslar oldukları ima edilmişti. Böyle bir durumda bir bütün olarak milli haklar değil, olsa olsa münferit kişilerin haklarının iadesi söz konusu olabilecekti. Ayrıca, esasta topyekun sürgünün haksız olduğu kısaca belirtilmekle beraber, yine de bir çok Kırım Tatarının düşmanla işbirliği yaptığı özenle vurgulandığı gibi, Kırım Tatarlarının sürgün yerlerinde bütün ihtiyaçlarının temin edildiği ve hatta onların buralarda?kökleştikleri? iddia edilmişti. Kaldı ki, Kırım Tatarlarının Sovyet sınırları dahilinde istedikleri?her yerde? yaşayabilecekleri teminatı da gerçek değildi. Kırım Tatarları?her hangi bir yerde? değil, Kırım?da yaşamak istiyorlardı, ama kararnameye eklenen ancak ilan edilmeyen bir metinde onların Kırım?da yaşamalarına izin verilemeyeceği kesin bir ifadeyle kaydediliyordu.

Kudretli Hazar İmparatorluğu dönemini Kırım?ın hiç değilse bazı bölgelerinin etnik olarak Türkleşmeye başlaması açısından kritik bir devir olarak nitelendirmek mümkündür. Her ne kadar Hazar hakimiyeti yarımadanın tamamını ihata etmiyor idiyse de , bu imparatorluğun bünyesinde Kırım?ın özel bir yeri olmuştur. Hazar varlığı Kırım?a öylesine damgasını vurmuştur ki, yarımadanın XV. yüzyılda bile bazı Avrupalılar tarafından? Gazaria? olarak adlandırıldığı görülür. Etnik olarak Türk olmakla birlikte Musevi bir hanedanın yönettiği Hazar İmparatorluğu?nda genellikle İslamiyet de dahil diğer dinlere tolerans gösterilmekte ve devletin bir hayli Müslüman tebası bulunmaktaydı. Bu sebepten, Kırım?da ilk Müslümanlar Hazar döneminde görülmeye başlamış olmalıdır.

1975 pasaport rejimini bozduğu için tutuklandı,2 yıla mahkum oldu.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla Kırım Tatarları ana yurtlarına dönmeye başladı. Ancak 150 bin kadarı, başta maddi yetersizlik ve yasal engeller gibi nedenlerle Orta Asya'da kaldı.

Yad el elemleri sarar içimi

Evet yurdum uzak, burdan çok uzak

Hep birlikte teravihe gidilsin.

Kafamın içinde Türklük ülküsü

Rus askeri, Yalta, Bahçesaray?da,

özel bi türk mühendis talebi yok.. gönderen türk firma.. ingliz mühendis isticek hali yok

sanırım herkes tatar ne güzel :)))

Kırım?a dönebilen Kırım Tatarlarının sayısı halen 300.000 civarında olup, çoğunluğu Özbekistan?da olmak üzere yaklaşık henüz Kırım?a dönme imkanı bulamayan eski S. S. C. B. arazisindeki Kırım Tatarlarının sayısı çeşitli tahminlere göre 500.000 ile 600.000 arasındadır. Kırım?ın nüfusu ise 2.700.000?i aşmıştır (Rus unsur nüfusun takriben % 65?ini teşkil etmektedir).

Gaspıralı?nın milli maarif reformu Rusya İmparatorluğu?nun diğer Müslüman bölgelerinde olduğu gibi, onun vatanı olan Kırım?da da genç bir milli aydınlar zümresinin ortaya çıkmasına hizmet etti. Bu aydınlar zümresi içinde yalnızca bütünüyle Gaspıralı?nın görüşlerine katılanlar değil, ondan gayet farklı düşüncelere sahip radikal gençler de yer almaktaydı. Genellikle Rus illegal siyasi partilerinden Sosyalist İnkılapçıların görüşlerinin etkisinde olan bu gençler, Çarlık rejimiyle uzlaşma yerine ona doğrudan savaş açma ve bu yolda Rus inkılapçı unsurlarıyla işbirliği yapılmasını savunuyorlardı. Önceleri az sayıda olan bu genç gruplar Gaspıralı?nın savunageldiği dini ve etnik milli kimlik esaslarını kabul etmekle birlikte, bunu Kırım?a ait bir?Vatan? kavramıyla takviye ettiler ve Kırım?ın Müslüman Türklerinin yani Kırım Tatarlarının özgün modern milli kimliğinin teşekkülüne katkıda bulundular.

Lakin takılırım çan kulesine

iş bu kadar iyiken uyum sağlamaktamı sorun çıkacak.

kırım nasıl bi yer gidip gördünzmü uyum sağlamakta zorlanırmıyız.. bi iş var eşimle birlikte gidip gitmemekte çok kararsısız..

Savaşın Almanlar aleyhinde bir seyir takip etmeye başlamasıyla birlikte, Kızıl Ordu kaybettiği bölgeleri bir bir geri almaya başladı. Nihayet, 11 Nisan 1944?den başlayarak 9 Mayıs 1944?e kadar Kırım yarımadasının tamamını ele geçirdiler. Kırım muharebeleri sırasında Almanlar geri çekilirken pek çok köyü yakıp yıktıkları gibi, Kızıl Ordu birliklerinin tutumu da farklı olmadı. Kızıl Ordu işgalinin ilk haftalarında?hain? olarak nitelendirilen Kırım Tatarlarına yönelik yaygın kurşuna dizme, tecavüz ve yağma olayları yaşandı.

Yahut günün şavkı vururken camdan

Duvarında mavzer ve Kur?an olan

Kartlarımız hemen çayıl dualar eder,

Bir karakış vakti Sen kıyısında

Erdoğan Kırmızıoğlu

Kırım Tatarlarına Kırım Yüksek Sovyeti?nde tanınmış olan 14 kişilik kontenjan bir seferlik bir haktı. Nitekim, büyük ağırlıkla Kırım Tatar aleyhtarı güçlerin elindeki Yüksek Sovyet 1997 yılında bu hakkı yenilemeyi ve kalıcı hale getirmeyi kesin olarak reddetti. Kırım Tatarlarının infiali Kiev?den destek bulmadı. Hatta, Ukrayna parlamentosu yıllardır bir türlü yurttaşlık verilmeyen yaklaşık 100.000 Kırım Tatarının da 29 Mart 1998?de yapılacak Ukrayna ve Kırım seçimlerinde oy kullanmalarına imkan vermedi. Bu durumda, Kırım Tatarlarının yarımada nüfusu içindeki oranlarının çok altında bir sayıda dahi olsa Yüksek Sovyet?e milletvekili sokabilmeleri fiilen imkansız hale geldi. Böylece, yeni seçimlerle belirlenen Kırım Muhtar Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti Kırım Tatar temsilcileri olmadan toplandı ki, bu şekilde Kırım Tatarları Kırım siyasetinden tekrar dışlanmış oldular. Yegane teselli olarak, milliyetçi-demokratik Ukrayna Halk Hareketi Partisi?nden merkezden aday gösterilen Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu ile yardımcısı Refat Çubar Ukrayna Yüksek Radası?na girebildiler.

Sonra şadırvanda abdest alınıp

Kırım Tatarlarını taşıyan vagonların hemen tamamı Orta Asya , Urallar ve Sibirya?da boşaltıldılar. Sürgün yerlerinde asgari yaşama ve barınma imkanları mevcut değildi. Ağır çalışma şartlarında ve her türlü temel ihtiyaçtan mahrum olarak bir çeşit toplama kampı rejimi içinde yaşamaları gerekiyordu. ?Özel iskan? rejimi denilen bu rejim içinde her Kırım Tatarının gece kumandanlığa yoklama vermesi gerektiği gibi, bulunulan mahalden beş kilometreden fazla uzaklaşmak da kesinlikle yasaktı. Bu durumda her bir ferdi ayrı vagonlarda başka yerlere sürülmüş olan aileler birbirlerinden tamamen kopuk olarak en az on iki yıl geçirmek durumunda kaldılar. Sürgün yolculuğu esnasında ve bunu müteakip ilk bir kaç yıl içinde sefalet şartları altında hayatını kaybeden Kırım Tatarlarının sayısına dair sürülenlerin verdikleri ve son yıllarda açıklanan çeşitli resmi Sovyet rakamları arasında büyük farklar vardır. Buna rağmen toplam insan kaybının 100.000 kişiden az olmadığı ve 18 Mayıs 1944?de sürülenlerin yarısına yakınının hayatını kaybettiği genel olarak kabul edilmektedir.

Bu yüzdendir halim, kopuk bir yaprak

Kırım Tatar halkının milli hareketinin aktif üyesidir.1931 yılında Kırım'da doğdu. Sürgünden sonra Kırım'a 1975 yılında döndü, ev aldı.

Tutup elleriyle omuzlarımdan

Cumhurbaşkanı Sözcüsü İrina Vannikova, Kiev'de yapılan brifingde, Başsavcılık ve SBU'nun etkili soruşturma yaparak Kırım Tatar halkına karşı düzenlenen suça karışanları tespit edeceğini bildirdi.

Donmuş cesedimi bulup çöpçüler

Bugün?Kırım Tatarları? adı verilen halkın terkibi, kimliği ve geçmişi hakkında çoğu zaman tarihi hakikatlere uymayan kanaatlere sahip olduğu görülür. Genellikle sanıldığının aksine, Kırım Tatarları tek bir dalgada gelerek Kırım yarımadasına yerleşmiş yekpare bir soyun ahfadı değildir. Konuya aşina olmayan pek çok kişinin kanaati, ?Tatarlar?ın XIII. asırda Cengiz Han ordularının Karadeniz?in kuzeyindeki ülkeleri istilasıyla buralara yerleştiği ve bilahare bu insanların Kırım yarımadasındaki kolundan günümüze intikal ettiği şeklindedir.

Sürgün yolculuğu zordu vagonda,

Ninemi yaşmaklı namaz kılarken,

Mesajı Şikayet Et

Sürgün yalnızca Kırım Tatarlarının pek çoğunun hayatlarını kaybetmeleri ve geride kalanların da yaşadıkları yerin cebri olarak değiştirilmesi manasına gelmiyordu. Sürgünle birlikte, adeta böyle bir milletin hiç bir zaman mevcut olmadığını göstermek istercesine Kırım Tatarlarından kalan her türlü iz büyük bir hızla yok edilmeye başlandı. Kırım?da Kırım Tatarlarından kalan bütün mallar yağmalandıktan başka, pek az istisna ile Kırım?ın Türk-İslam geçmişine ait hemen bütün tarihi binalar, abideler ve eserler yerle bir edildi. Bu meyanda hiç bir yerde tek bir Müslüman mezarlığı dahi bırakılmadı.

1978 günü pasaport bozma ile ilgili yeni bir ceza davası açıldı. Mahmut bu defa cezalandırıcıların eline sağ olarak geçmeyeceğini bildirdi. Evine polis geldiğinde üzerine benzin dökerek kendini yaktı.5 gün sonra öldü.. Kırım'da gömüldü.

Öte yandan Kırım?da mahalli iktidarı elinde bulunduran Rus milliyetçileriyle Kırım Tatarları arasındaki gerginlik sürerken, Kırım Tatarlarının vatana dönüş ve yerleşme meseleleri çözümsüz kalmakta devam etti. Rus milliyetçileri Kırım Tatarlarını Kırım idaresinin dışında tutmaya kararlı gözükmekle birlikte, Kırım Tatarlarının şiddetli tepkileri sonucunda geri adım atmak zorunda kaldılar. Kırım Cumhuriyeti parlamentosu olan Yüksek Sovyet 14 Ekim 1993?de seçim kanununda değişiklik yaparak 98 üyeli Yüksek Sovyet?de Kırım Tatarlarına 14 kişilik bir kontenjan ayırmayı kabul etti. 27 Mart 1994?de yapılan seçimlerde bu 14 sandalyenin tamamını Kırım Tatar Milli Kurultayı?nın gösterdiği adaylar ezici bir çoğunlukla kazandı.

Bike hanın öz yurdu güzel Kırım,

Mevcut dil ve kültür özellikleri bu halkın asli kısmının kökünün tarihi Türk etnosuna dayandığını hiç bir şüpheye yer vermeyecek ölçüde ortaya koymaktaysa da, etnik Türk unsurların yarımadadaki hakimiyeti altında geçen çok uzun bir süreç içinde Müslümanlaşan ve/veya Türkleşen diğer etnik grupların da bu terkibe dahil olduğunu kaydetmek gerekir. Nihayet unutulmamalıdır ki, stratejik olarak yolların kesiştiği bir mevkide yer alan Kırım, en eski çağlardan beri pek çok sayıda birbiriyle akraba yahut bütünüyle farklı halkların geçtiği yahut yerleştiği bir bölge olduktan başka, burada meskun halkların da çok geniş bir coğrafya ile daima münasebetleri olagelmiştir. Bu meyanda, Türk veya proto-Türk halkların bölgede tesbit edilebilinen mevcudiyetlerinden önce, M. Ö. IX. yüzyıldan itibaren yarımadada Kimmer, Tavr, İskit, Sarmat, Yunan ve Got hakimiyetlerinin tesis edildikleri bilinmektedir. Antik çağlardan beri de özellikle Yalıboyu?nda canlı bir ticaret ve şehirleşme olgusu var olagelmiştir.

Göçlerin bilhassa Osmanlı-Rus savaşları ile birlikte hız kazanması dikkat çekicidir. Kırım Tatarları Rusya idaresi tarafından Osmanlıların müttefikleri olarak görüldüğünden özellikle Türklerle savaş zamanlarında varlıklarından büyük huzursuzluk duyuluyordu. Böyle dönemlerde baskılar büyük ölçüde artmakta ve hele savaşın bitiminde Çarlık rejiminin daha büyük bir hınçla üzerlerine geleceği endişesi çoğu zaman bizzat Rusya idarecileri tarafından çıkartılan söylentilerle giderek artıyor, henüz vakit varken İslam Halifesi?nin toprağına gitme düşüncesi ağırlık kazanıyordu. Bu tür endişeler bütünüyle temelsiz de değildi. Nitekim, Kırım Tatarlarının kısmen veya tamamen Kırım?dan iç bölgelere sürülmeleri yönünde teklif ve planlar olmuştu. Bunların gerçekleşememesi ancak bunu temin edecek vesaitin mevcut olmayışından olmuştur.

Buğra ALPGİRAY

Uzaklarda yurdum, burdan çok uzak

Uyansam her sabah ezan sesiyle

Karadeniz?in kuzeyinde yer alan Kırım yarımadasının yerli halkı olan Kırım Tatarları, aynı zamanda ülkenin asli Müslüman unsurunu da teşkil ederler. Bugünkü durumda her ne kadar Kırım Tatarları Kırım nüfusunun ancak yaklaşık % 13 kadarını meydana getirmektelerse de, bu halkı ne Kırım, ne de Kırım?ın bağlı bulunduğu Ukrayna itibarıyla bir azınlık cemaati olarak görmek teknik, tarihi ve hatta hukuki açılardan doğru olmayacaktır.

1944 Büyük Sürgünü öncesi?Yalıboyu? tabir edilen Kırım?ın güney sahil şeridinde yaşayanlar düpedüz Osmanlıca?nın uzantısı olan büyük ölçüde Oğuz ağırlıklı bir lehçe konuşurlarken, ?Çöl? tabir edilen Kırım?ın kuzey kesimlerindeki düzlük bölgelerin ve Kerç yarımadasının halkı bariz Kıpçak özelliklerini taşıyan bir lehçeye maliktirler. Diğer taraftan, coğrafi olarak Kırım?ın orta kesimlerinde yer alan Bahçesaray ve Karasubazar bölgelerinde konuşulan şive ise yukarıda anılan birbirinden hayli farklı dialektlerin karışımından müteşekkil bir yapı arz eder. ? Orta yolak? adı da verilen ve aynı zamanda edebi Kırım Tatar dili olarak kabul edilmiş olan bu şive tam bir Oğuz- Kıpçak karışımı mahiyetiyle umum Türk dünyasında gayet orijinal bir mevkiye sahip olup, belki de bu dünyadaki hem Oğuz hem de Kıpçak grupları tarafından çok büyük ölçüde anlaşılabilen yegane lehçeyi teşkil eder.

KIRIM'a Hasretimiz Hiç Bitmedi

Bu şekilde Kırım Tatarlarının Kırım Muhtar Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti?ne girebilmeleri, onların mahalli Kırım siyasetinde çok daha tesirli bir rol oynayabilmelerine imkan verdi. Nitekim, çoğunluğu şoven ve komünist Rus gruplarının kendi aralarındaki şidditle çekişmeleri Yüksek Sovyet?deki Kırım Tatar Milli Kurultayı Grubu?nun pek çok halde anahtar rol oynamasını sağladı. Buna bağlı olarak, Kırım Tatarları sürgünden beri ilk defa mahalli hükumette Başbakan Yardımcılıkları ve bakanlıklar dolayısıyla, bir ölçüde de olsa Kırım?ın idaresinde söz sahibi olmaya başladılar. Bununla birlikte, Kırım Tatarları için en hayati meseleler olan halen sürgünde bulunan Kırım Tatarlarının vatana dönebilmeleri, Kırım?a dönmüş ancak perişan durumda olan on binlerce insanlara ev, iş ve bakım temini, onlara kolaylıkla Ukrayna yurttaşlığı verilmesi, Kırım Tatarlarının milli hukukunun Ukrayna ve Kırım anayasal sistemi zemininde teminat altına alınması, şu cümleden Kırım?a Kırım Tatar milli muhtariyeti verilmesi gibi hususlarda hiç bir ilerleme kaydedilemedi. Ayrıca, Kırım?da günlük hayatın her yönüne hakim olan mafya varlığından en fazla zarar görenler de Kırım Tatarlarıydı.

KIRIM TÜRKLERİ, FACEBOOK ADRESİNDEN üye olanlara bu yazılar iletiliyor. üye olmasanız bile bu adresten, eklenemeyen kısımları da okuyabilirsiniz...

Yurt hasreti çekildi Sibirya?da,

Semaver kaynarken ocak başında

Türk dilli halkların Kırım yarımadasında kesin olarak tesbit edilebilen en eski mevcudiyeti, terkibinde Türk dilli unsurları barındırdığı bilinen Hunların M. S. IV. asırda yarımadayı hakimiyetleri altına almalarıyla gerçekleşmiştir. Hunların varlığının Kırım üzerinde fazla kalıcı bir iz bırakmadığı anlaşılmakla birlikte, VI. yüzyılın ikinci yarısında yarımadanın kuzeyindeki bozkır kesiminin kısa bir süre için de olsa Türk Kağanlığı?nın hakimiyeti altına girdiğini kaydetmek gerekir. Bu kağanlığın dağılmasını müteakip VII. asrın ortalarına doğru Kırım?ın da yer aldığı çok geniş bir arazide bir Türk halkı olan Hazarların devleti teşekkül etti.

Aluştadan esken yeller yüzüme vurdu

Giray hanın öz yurdu güzel Kırım,

Batu hanın öz yurdu güzel Kırım,

İftar beklenilsin dua edilsin

''Ne Kadar Uzaklarda da Olsak

KIRIM TÜRKLERİ VE TÜRK BOYLARI BİRLİĞİ üyelerine

Her şey çok uzakta, benden çok uzak.

Bu kent her şeyiyle bana yabancı,

02 Temmuz, 22:06

18 Mayıs 1944 sürgünü için RESMİ SORUŞTURMA başlatıyor

Öyle hasretim ki ezan sesine

Kimim ben ve neyim, ne bilecekler...

Kırım Tatar Milli Hareketi?nin ortadan kaldırılamaması üzerine, alışılagelmiş baskı uygulamalarının yanısıra, KGB aracılığıyla Milli Hareket içinde bölünmeler meydana getirmeye teşebbüs etmek, çok sınırlı sayıda Kırım Tatarının Kırım?da yerleşmesine göz yumarak geride de kalanların boş bir umutla sükunet içinde beklemelerini temin etmek ve bir takım kısıtlı tavizlerle halkın sürgün bölgelerinde?kök salması?na çalışmak gibi teşebbüslere başvuruldu. Hatta bir ara, 1980?lerin başlarında, Kırım Tatarlarına sürgün bölgelerinde iki kasaba çerçevesinde?suni vatan? yaratma deneyi bile yapıldı. Bir taraftan Kırım Tatarlarının Kırım?a yerleşmelerine müsaade edilmezken, diğer taraftan, muhtemel bir dönüşü büsbütün imkansız hale getirmek üzere, Kırım?a Slav unsurlar iskanına bilhassa 1967 sonrasında büyük hız verildi. Nitekim, halen Kırım?da yaşayan Rusların önemli bir kısmı bu tarihlerden sonra Kırım?a yerleşenlerden oluşmaktadır.

EY GÜZEL KIRIM

İrina Vannikova, Başsavcılık ve İstihbarat Servisi'nin, her yönüyle tam ve objektif bir araştırma yapması gerektiğini belirterek, Cumhurbaşkanı Yuşçenko'nun, araştırma sonuçlarına göre, totaliter rejim yöneticilerinin eylemleri hakkında hukuki değerlendirmenin mümkün olacağından emin olduğunu ifade etti.

buradaki agregalar yeter birazda oralarla ilgilenmek lazım bizimm mühendislerde olmasa dünya mühendisliksizlikten kırılacak :)) .

Nitekim, kararnameye güvenerek derhal Kırım?a hareket eden on binlerce Kırım Tatarının iskanına kesinlikle müsaade edilmedikten başka, bunlar çok şiddetli muameleye maruz kalıp ya hapse atıldılar ya da hemen cebren Kırım dışına çıkarıldılar. Gidenlerin başlarına gelenlere rağmen yeni aileler yine de yılmadan Kırım?a hareket ettiler; onlar da aynı vahşetle karşılaştılar. Böylelikle yeni bir eza ve zulüm süreci başlamış oldu. Bu durum Kırım Tatarlarının haklarını aramak için daha yoğun çabalara ve barışçı eylemlere girişmelerine yol açtı. Artık Sovyet yetkililerine gönderilen dilekçelerin yerini, milletlerarası kuruluşlara ve dünya kamuoyuna yapılan çağrılar aldı. Bu arada, gerek Kırım?da, gerekse Özbekistan?da Kırım Tatarları ile milis ve KGB arasındaki çatışmalar da yaygınlaştı. Bu çatışmaların en büyüklerinden biri 21 Nisan 1968?de Kırım Tatarlarının Özbekistan?ın Çırçık şehrinde meydana geldi. Bu gibi irili-ufaklı olayların arkası kesilmedi. Bu arada, Kırım Tatar Milli Hareketi de Sovyetler Birliği?ndeki belli başlı demokratik ve rejim aleytarı grup ve fertlerle doğrudan işbirliğine girişti. Her ne kadar söz konusu grupların hiç birisi genişliği ve sıkı teşkilatlanması bakımdan Kırım Tatar Milli Hareketi ölçüsünde güçlü değil idiyse de, bu işbirliği Kırım Tatarlarına seslerini dış dünyaya duyurabilme imkanını verdi.

Peçeneklerin ardından gelen Türk kabilesi Kıpçakların X.-XI. yüzyıllarda Karadeniz?in kuzeyindeki muazzam bozkırlarda ve Kırım?da hakimiyetlerini tesis etmeleri, yarımadanın Türkleşmesi tarihinde en önemli dönüm noktalarından birini teşkil eder. Orta Asya?dan başlayıp Doğu Avrupa?ya kadar Karadeniz?in kuzeyi boyunca yayılan bozkırlara? Deşt-i Kıpçak? adının verilmiş oluşu boşuna değildir.

Kırım?daki Hazar hakimiyeti IX. yüzyılın ikinci yarısında çöktüyse de, Asya?dan gelen yeni göçebe ve savaşçı Türk dalgaları bölgenin tedrici Türkleşme sürecini devam ettirdiler. Bu meyanda, Peçenekler X. yüzyılın ikinci yarısından itibaren yarımadanın step ve dağ etekleri kısmına hakim oldular. Adı geçen dönemde, Kırım Peçeneklerle Bizans İmparatorluğu arasındaki ilişkilerin kilit noktasını teşkil ediyordu.

verdiğiniz bilgiden dolayı teşekkür ederim

Bu ortamda, zaten daimi göçlerle eriyen Kırım Tatar toplumunun değil kendini yenileyebilmesi, uzun vadede varlığını sürdürebilmesi dahi pek mümkün gözükmüyordu. Bütün bu aleyhteki faktörlere rağmen, Kırım Tatarlarını içinde bulundukları bu inkıraz sürecinden çıkaracak ve bir milli uyanış dönemini başlatacak kişi büyük fikir adamı ve reformcu İsmail Bey Gaspıralı (1851-1914) oldu. Gaspıralı vatandaşları olan Kırım Tatarları arasında hemen hiç rastlanmayan bir şekilde genç yaşında çok farklı eğitim ve tecrübelere sahip olma imkanını bulabilmiş, dış dünyayı tanıyabilmiş ve bütün bunlar onun toplumunun içinde bulunduğu durumu çok iyi idrak edebilmesini sağlamıştı. Büyük çoğunluğu itibarıyla kendi kabuğuna kapanmış olan Kırım Tatar toplumunun aksine, Gaspıralı maceralı bir hayatla hem Kırım?daki Müslüman mekteplerinde, hem Moskova ve Voronej?deki Rus okullarında okumuş, Osmanlı Devleti?nde ve Avrupa?da bulunmuş, Batı?yı ve Doğu?yu geniş bir perspektifle tetkik edebilmişti.

Defnedilmek üzere götürecekler,

?Paris Akşamları? adlı bu şiir, 1947 yılı sonbaharında Paris şehrinde Sen Nehri kıyısında cesedi bulunan Buğra Alpgiray adlı bir Kırım Türküne aittir. Bulunan cesedin cebinden bir kağıt çıkıyor ve kağıtta bu şiirin yazılı olduğu görülüyor. Şahsın Buğra Alpgiray adlı, Kırım?dan II. Dünya Savaşı döneminde tehcire tabi tutulan bir Kırım Türk?ü olduğu anlaşılıyor.

Balazlıktın koz gelirde köz yaşim tüştü

Dağları dumanlı yaslı Kırım?da,

Kırım hanı, Cengiz hanın soyudur,

Kırım Haber Ajansı'nın haberine göre, Cumhurbaşkanı Viktor Yuşçenko, Kırım ziyareti öncesi, Ukrayna İstihbarat Servisi ve Başsavcı Aleksandr Medvedko'ya, 1944 Kırım sürgünü hakkında soruşturma başlatılması emri verdi.

inşaat işi daha iyi olur dışarıda inşaat mühendisi.

Akmescit, Aluşta, Sudak, Akyar?da

Sonra Türklük için eylese niyaz

Vetanıma hasret kaldım Ey Güzel Kırım!

Mertlik, yiğitlik hep onun yoludur.

Gözyaşı dökülür, her bir mekanda,

Ve sessiz sedasız yemek yenilsin

Ozanlı, garipli, kervansaraylı

O acıları unutturmayacağız, kalan bir mirsatır anmak

Bütün göç dalgaları arasında hiç şüphesiz en büyük ve yıkıcı tesirler taşıyanı 1860-1861 yıllarında vuku bulanıdır. 1853-1856 Kırım Savaşı esnasında Osmanlıların ve Müttefiklerinin yarımadanın bir kısmını işgal etmeleri Kırım Tatarlarına yönelik şüphe ve antipati duygularını ve dolayısıyla baskıları daha da arttırdı. Savaş Rusya?nın mağlubiyetiyle neticelenmekle birlikte, Kırım Tatarlarının başlarına gelebileceklerle ilgili söylentiler ve köylülerin büsbütün kötüleşen ekonomik durumları, adeta bir panik halindeki kitlelerin Osmanlı ülkesine göçlerine sebep oldu.

02 Temmuz, 22:04

PARİS AKŞAMLARI

Mesajı Şikayet EtDoç. Dr. Hakan KIRIMLI

Genel olarak Rusya hükümeti Kırım Tatarlarının dışarıya göç etmesine müspet bir hadise olarak bakmış ve bunların değil önlenmesi, aksine teşvik edilmesi yönünde hareket etmiştir. Ancak göçün bir anda çok büyük ekonomik kayıplara yol açtığı hallerde bunun kontrol altına alınması çareleri aranmıştır. Göçlerin temel sebebi elbette ki Kırım?ın Müslüman halkına yönelik baskı politikalarıdır. Bu politikaların bir yönü, halkın dini ve kültürel hayatına yönelik fiili veya psikolojik baskıların tatbikidir. Müslüman halkın en fazla hassas olduğu dini kimliğine halel gelebileceği endişesi göçlerin önemli sebepleri arasında yer alır. Bununla birlikte, genel olarak göçlere yol açan sebeplerin en başında geleni ekonomik baskılardır. Bu tür baskılar esasen Kırım Tatar köylülerinin XVIII. yüzyıl sonlarından itibaren sürekli olarak topraksızlaştırılması şeklinde tezahür etti. Muazzam genişlikteki topraklar yarımadanın Rusya?ya ilhakı ile birlikte Rus asilzadelerine ve memurlarına dağıtılırken, ezici çoğunluğu köylülerden oluşan Kırım Tatarları gitgide sefalete duçar oluyorlardı. Göç edenlerin yerleri ise Ruslarla ve onların yeterli olmadığı hallerde, Yunanlılardan Almanlara ve Bulgarlardan İtalyanlara kadar pek çok Hıristiyan unsurla doldurulmaktaydı.

Esas olarak göçlerin neticeleri daima felaketli olmaktaydı. Çoğunlukla hazırlıksız ve tedbirsiz yakalanan Osmanlı idaresi ne yapacağını şaşırırken, muhacirlerin önemli bir kısmı ilkel nakil vasıtalarının kurbanı olarak Karadeniz?in dibini boyluyor, bir kısmı vatanlarına hiç benzemeyen yeni yerleşim yerlerindeki olumsuz şartlar ve salgın hastalıklara yenik düşerek kırılıp yok oluyor, sağ kalanlar da çoğu zaman perişan şekilde hayat mücadelesine girişiyorlardı. Kırım?da kalanların durumu ise, genel nüfusun Müslümanlar aleyhine değişmesiyle daha da ümitsiz bir hale düşüyorlardı. Bütün bir halk adeta göç için sırasını bekleyen koca bir kitle haline gelmişti. Zaten 1860-1861 göçünden sonra ilk defa Kırım Tatarları Kırım?da mutlak nüfus çoğunluğunu kaybettiler.

Ararım çevremde minare cami

Görsem Ayşeciği su testisiyle

Ukrayna Cumhurbaşkanı Viktor Yuşçenko, 3-5 Temmuzda Kırım'ı ziyaret edecek.

Yorgun akan Sen?i, köprülerini...

'' Kırım Tatarları'' anavatanları Karadeniz'in kuzeyindeki Kırım yarımadası olan Türk topl

Heybetli sesiyle çağırsa babam

Stalin'in emriyle Kırım Tatarları'na uygulanan sürgün için Ukrayna'da resmi soruşturma açılıyor. Yuşçenko, Kırım ziyareti öncesinde istihbarat servisine ve Başsavcıya emir verdi.

İsterim ki, her an anayurdumda

Her mevsim güneşli, masmavi göklü,

Hatırlanır sürgün yılı acıyla,

Kırımlıoğlu?nun yurdudur Kırım,

Hele insanları Alpli, Giraylı..

Sürgünün en ağır dönemlerinin geçmesinden hemen sonra, 1956?dan itibaren Nikita Hruşçov?un nisbi yumuşama politikasının da verdiği cesaretle Kırım Tatarları vatanlarına dönme taleplerini ortaya koymaya başladılar. Bu maksatla sürgün yerlerinde pek çok komiteler kurularak Sovyet hükumetine hitaben sayısız dilekçeler halk temsilcileriyle Moskova?ya gönderildi. Tamamen kanunlara ve Sovyet rejiminin meşruiyet sınırlarına riayet edilerek yürütülen bu çabalar Vatan?a dönüş yönünde hiç bir olumlu neticeye ulaşamadıktan başka, bir müddet sonra ön plana çıkan Kırım Tatarları Sovyet rejiminin gazabına uğramaya başladılar. Artık bir?Kırım Tatar Milli Hareketi? teşekkül etmiş durumdaydı. Sovyet rejimine sadakatin teyid edildiği legal eylemlerin bütünüyle boşa çıkması üzerine Kırım Tatar Milli Hareketi teşebbüs grupları faaliyetlerini özellikle 1960?ların başlarından itibaren yeraltına indirmeye mecbur kaldılar. Yine kanun çizgisinin lafzına uygun, ancak yeraltı teşkilatlanmasıyla icra edilen bu mücadele, Kırım Tatarlarının bulunduğu her yerde ve büyük bir kararlılıkla yürütüldü. O kadar ki, Kırım Tatar Milli Hareketi, Sovyetler Birliği?ndeki bütün demokratik ve milli yeraltı hareketleri içinde en büyük ve güçlülerinden biri olma vasfını Sovyetler Birliği yıkılana kadar sürdürdü. Sovyet hükumetine yöneltilen talepler giderek artan sayıda Milli Hareket mensubunun hapse atılması ve baskı altına alınmasıyla cevaplandırıldı. Ancak Kırım Tatar Milli Hareketi?nin faaliyetlerinin dış dünyanın da ilgisini çekmeye başlamasıyla, Sovyetler Birliği yönetimi en azından göstermelik bazı tavizler vermeye mecbur kaldı.

Kırım Tatarcasında yazılmış her türlü kitap ve yayın Kırım?daki ve Sovyetler Birliği?ndeki diğer kütüphanelerden toplanarak imha edildi. Kırım?da Türkçe isim taşıyan yüzlerce şehir, kasaba ve köyün adı tamamen Rusça olanlarla değiştirildi. 1944?den 1980?lerin sonlarına kadar Sovyetler Birliği?nde fiilen?Kırım Tatar? sözünün kullanılması dahi yasaklandı. Ansiklopedilerden ve tarih kitaplarından Kırım Tatarlarına dair maddeler tamamen çıkarıldıktan başka, iç pasaportlarda ve hatta nüfus sayımlarında bile bu ismin zikredilmesi yasaklandı. Diğer bir ifadeyle Kırım Tatarları resmi literatürde adeta geçmişte ve halihazırda mevcut olmayan bir halk haline getirildi. Kırım?da Kırım Tatarlarından boşalan yerlere ise 1944 yazından itibaren Sovyetler Birliği?nin diğer bölgelerinden getirilen Rus ve Ukrain nüfusun iskanına girişildi. Kırım Tatarlarının sürülmesiyle Kırım?ın Sovyet usulü muhtariyeti de manasız hale geldiğinden Kırım Muhtar Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti de 1946?da lağv edildi ve yarımada alelade bir oblast olarak Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti?ne bağlandı. 1954?de ise, Ukrayna?nın?Rusya?ya katılmasının? 300. yıldönümü gerekçe gösterilerek, Ukraynalılara bir jest olarak Kırım oblastı Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti?ne bağlandı. O dönemde Sovyetler Birliği?nin her noktası zaten tartışmasız bir şekilde Moskova?ya bağlı olduğundan teknik olarak hiç bir şeyi değiştirmeyeceği düşünülen bu?hediye?nin uzun vadeli neticeleri, Ukrayna 1991?de bağımsızlığını kazandıktan sonra görülecekti.

02 Temmuz, 21:39

Mesajı Şikayet EtGaspıralı herşeyden önce Kırım Tatarlarının yaşamakta olduğu çok ciddi problemlerin esasında Rusya İmparatorluğu dahilindeki diğer Müslüman halkların meselelerine geniş ölçüde paralel olduğunu ve söz konusu Müslüman halkların büyük çoğunluğunun yanlızca dindaş olmakla kalmayıp aynı zamanda ortak dil ve kültür bağlarına sahip olduklarını idrak etti. ?Millet?i mahkume? olarak tek tek ele alındığında her birinin karşı karşıya bulunduğu çok ciddi sosyal, iktisadi ve hatta siyasi meselelerle başa çıkabilmesi mümkün görünmeyen bu Müslüman Türk halkları birleştikleri takdirde büyük bir güç teşkil edebilirlerdi. Gaspıralı?ya göre, bunlar zaten mevcut olan ortak din, dil ve kültür temellerine göre modern manada tek bir Türk milleti halinde birleşebilirlerdi. Bunun asli yolu ise söz konusu Türk toplumlarının hepsine şamil yeni ve milli anlayışta bir eğitim sistemiyle ortak bir edebi Türkçe?nin ihdasıydı. Bu yeni eğitim sistemi asri standartlara uygun olarak ana dilinde hem dini hem de dünyevi bilgileri verebilmeli, muhtevası itibarıyla milli şuurun gelişmesine yönelik mahiyette olmalı ve talebe tarafından da kolaylıkla kavranabilmeliydi. Gaspıralı bu esaslar üzerinde ortaya attığı eğitim sistemini?usul-i cedid? olarak adlandırdı. Rusya Türklerinin bütün dertlerinin temelinde yatan mesele olarak gördüğü cehalete karşı savaşın ancak?usul-i cedid?in başarısıyla kazanılabileceğini düşünen Gaspıralı, reform programına karşı Rusya?nın tepkisinin celbedilmemesi için de son derece ihtiyatlı bir çizgi takip etmekteydi.

Artırıp yükünü hasta kalbimin

Her zamanki gibi yorgun ve bitkin

Sularını içe içe toy almadım men

Binlerce Kırım Türkü öldü yolda,

Her semtin muhteşem kilisesine

Bozkurttan, Turandan söz etse dedem

Bahçaların meyvaları bal ile şerbet

Dünya Türklüğünden, Türk Tarihinden

Başımı huşuyla yastığa koysam

Bala çağ vetanın tep köz yaşım düşer

VATAN KIRIM İÇİN YANIP TUTUŞAN MUSA MAHMUT

Ancak Kırım Tatarları için asıl büyük felaket Stalin tarafından 11 Mayıs 1944?de imzalanan ve Kırım Tatarlarının son ferdine kadar Kırım?dan sürülmesini emreden karardan sonra gerçekleşti. Bu kararın icrası NKVD birlikleri tarafından 17 Mayıs?ı 18 Mayıs?a bağlayan gece Kırım?ın her yerinde aynı anda yerine getirildi. Gece NKVD askerleri tarafından yataklarından kaldırılan Kırım Tatarları, hazırlanmaları için yalnızca 15-20 dakika zaman ve ancak ellerinde taşıyabilecekleri kadar eşya almalarına izin verilerek hayvan vagonlarına yüklendiler. Pek çoğunda oturmaya yer kalmayacak derecede insanla doldurulan vagonlar dışarıdan mühürlendiler ve en az üç-dört hafta sürecek olan yolculuğa çıkarıldılar. Günlerce yiyecek ve su verilmeyen, cesetlerin dışarı çıkarılmasına müsaade edilmeyen ve hiç bir tıbbi yardımın söz konusu olmadığı bu ölüm yolculuğu sırasında açlık, susuzluk, hastalık, bitkinlik ve havasızlıktan on binlerce insan hayatını kaybetti. Sürgünden hiç bir Kırım Tatarı istisna edilmedi. Dağlardan inen Kırım Tatar Sovyet partizanları ve Kızıl Ordu askerleri ile her rütbedeki Komünist Partisi mensupları dahi sürülenler arasındaydı. Kızıl Ordu saflarında cephede bulunan Kırım Tatar askerleri ise herşeyden habersiz savaşmaya devam edecekler, savaş biter bitmez de sürgün yerlerine gönderileceklerdi.

Ukrayna'da, 1944 Kırım sürgünü hakkında soruşturma başlatılıyor.

O Vatan ki Hep Bizim Kalacak''

Kıpçaklar buranın tarihine öylesine damgalarını vurmuşlardır ki, bugün Kırım Tatarları adını verdiğimiz halkın dili ve kültürü üzerinde de Kıpçak unsuru büyük ağırlık taşımaktadır. XI. yüzyılda pek çok Kıpçak?ın İslam?ı kabul etmiş olmasına binaen, Kırım?da ilk Müslüman cemaatlerinin teşekkülünden söz edilebilir. Zaten büyük sayıda Kıpçak?ın köle veya ücretli asker sıfatıyla Müslümanlaşarak Müslüman ülkelerde savaşçı görevini üstlenmeleriyle, Kıpçaklar ve İslam dünyası arasında çoktan münasebetler kurulmuş durumdaydı. Nitekim, Mısır?daki köle kökenli askerler Kıpçaklardan oluştuğu gibi, Memluk Devleti?nin banisi Sultan Baybars da Kırım doğumlu bir Kıpçak?dı.

Yok haber onlardan, baba evinden

Ata ocağında, bizim konakta

Kırım?ın büyük kısmındaki Kıpçak hakimiyeti XIII. yüzyılın ortalarına kadar sürdü. Bu arada yarımadanın güney sahillerinde kısa bir süre için de olsa ilk defa güneyden gelen Türk unsurlarının hakim olduğu görülür. 1227?de Konya Sultanı I. Alaeddin Keykubat?ın emrindeki Hüsameddin Çoban Bey bir Selçuklu donanması ile Kıpçakları yenerek Sudak?ı ve çevresini ele geçirdi.

Hep böyle çaresiz, yıllardan beri

-Azerbaycanlı Mehmet AĞAOĞLU?na-

Özyurt Kırım

Bu şekilde kabaca bir ampirik tesbit dahi, bugün Kırım Tatarları adını taşıyan halkın esas olarak tek bir tarihi halkın kesintisiz devamı olamayacağını açıkça göstermektedir.

Yurda saldırı düşmanın sonudur,

Söz konusu vakalar Kırım tarihinde çok önemli bir rol oynamış olmakla birlikte, bugünkü Kırım Tatarlarının etnik, linguistik, kültürel ve tarihi özelliklerini böyle sade bir formül ile izah edebilmek mümkün değildir. Yine konuyu dışarıdan değerlendiren kimseler, ? Tatar? adının başka yerlerde de geçmişte ve bugün kullanılmış ve kullanılmakta olmasına bakarak, mesela günümüzdeki İdil boyundaki? Tataristan? muhtar cumhuriyetini göz önünde bulundurmak suretiyle, Kırım Tatarlarının o Tatarların Kırım?daki kolu olduklarını yahut?Tatar? adı altında otokton bir millet mevcut olup, bunun bir kolunun İdil- Ural?da, bir kolunun Kırım?da, diğer kollarının da başka yerlerde yaşadıklarını düşünürler. Bu zan da gerçeği yansıtmaktan çok uzaktır.

Ruhumu kavuran özyurt hasreti

Sonra toparlanıp yola koyulsam

Her yıl on sekiz mayısta Kırım?da

Caddeler, binalar, bütün insanlar!

Cuci hanın öz yurdu güzel Kırım,

Böyle göçeceğim ebediyete;

O müşfik haliyle sarılsa öpse...

Kırım?da kalan Kırım Tatarları açısından yabancı hakimiyetine girdiklerinden sonra geçen bir asırlık süreyi her açıdan?kara yüzyıl? olarak adlandırmak yanlış olmayacaktır. Bu süre boyunca Kırım Müslümanlarının hemen bütün sosyal, ekonomik, dini ve kültürel kurumları her açıdan bir çürümeye maruz kaldı. Halk ezici çoğunluğu itibarıyla sosyal ve ekonomik açıdan Rusların ve diğer Hristiyanların mukayese edilmeyecek derecede gerisine düşerken, gelecek nesilleri yetişterecek olan Müslüman maarif sistemi de fevkalade geri bir duruma düşmüştü.

Gözlerim daima engine dalar

Bir bakır sinili sofra başında

Bir ferahlık yahut bir şeyler umarak

Her an heyecanlı, gözlerimde yaş

1917 Mart?ın Çarlık rejiminin çöküşü ve Rusya?nın ihtilale ve kargaşaya sürüklenmesi ile birlikte, bu yeraltı teşkilatları su yüzüne çıktılar. 1917 Nisan?ında bir Kırım Müslümanları Kongresi toplayarak, teşkil edilen Merkezi İcra Komitesi ile Kırım?ın Müslüman işlerini kontrol altına aldılar. Rusya?nın içine düştüğü anarşik ortamın giderek tam bir kaosa dönüşmesinden istifade ederek, önce muhtariyete ve sonra da istiklale giden yolda hızla mesafe kaydettiler. Nihayet, Kasım 1917?de Bolşeviklerin Petrograd?da hükumeti devirmeleri Kırım Tatar milliyetçilerine en büyük imkanı verdi.