Hadislerde büyük günahlardan "mubikat , kebair, a'zamü'z-zünub" gibi tabirlerle bahsedilir. Çeşitli hadis rivayetlerinde Allah'a ortak koşmak, adam öldürmek, ana babaya karşı gelmek, yetim malı yemek, faiz yemek, dürüst kadınları iffetsizlikle suçlamak, büyü yapmak, savaştan kaçmak, yalancı şahitlikte bulunmak ve ödenemeyecek miktarda borçlu olarak ölmek büyük günahların başında zikredilmiştir. (Müsned, 2/201, 214; 4/392; 5/413; Müslim, iman, 143-146) Hadislerde ayrıca Hz. Peygamber 'in büyük günah işlemiş Müslümanlara da ahirette şefaat edeceği belirtilmiştir. (Tirmizi, Kıyamet, 11)

G. Günahlarla İlgili Büyük Günahlar

72 Büyük Günah'ın birkaçı, günah işler yapmakla ilgilidir:

B. İslam'ın Şartlarıyla İlgili Büyük Günahlar

Bütün günahları büyük günah sayanların başında Hariciler gelir. Fakat İbn Hacer'de olduğu gibi, bu görüşe katılan Sünni alimlerin de bulunduğu söylenebilir. Bir başka anlayışa göre, ilahi emirlerle bağdaşmayan her davranış büyük günah kapsamına girmekle birlikte, bunların bir kısmı diğerlerine oranla küçük kabul edilebilir. Ancak hiçbir günah küçük sayılamayacağından, büyük günahların sayısını ve niteliklerini belirlemek mümkün değildir. Eşari, Bakıllani, İbn Furek ve Ebu İshak el-İsferayini gibi mütekaddimin devri Eşariyye kelamcıları bu görüştedir. (İbn Hacer el-Heytemi, Zevacir, Beyrut, 1408, 1/5)

C. Helal-Haramla İlgili Büyük Günahlar

Büyük günahların sayısı çoktur. Ancak geleneksel dini kitaplar, pedagojik bir dehayla öğrenme ve akılda kalma kolaylığı açısından, büyük günahların başlıcalarını toplayan "72 Büyük Günah" kavramını geliştirerek, şematik ve sistematik bir liste belirlemişlerdir.

A. İmanın Şartlarıyla İlgili Büyük Günahlar

Büyük Günahlar (72 Büyük Günah)

Büyük günah kişiyi isyan ve fıska sevkederse de, bu durumdaki bir mümini mutlak manada fasık ve facir olarak nitelemek mümkün değildir. Zira imanın mahiyeti Allah'ın varlığını, birliğini ve Hz. Muhammed aracılığıyla gönderdiği vahiyleri kalben tasdik etmekten ibaret olup, amel imanın bir parçası değildir. Kişi ilahi emre aykırı bir davranışta bulunurken de imanını devam ettirmektedir. Nitekim imanla ameli bir arada zikreden ayetlerde bu iki kavramı gramer açısından birbirine bağlayan atıf ve şart edatları imanla amelin ayrı şeyler olduğuna işaret etmektedir. (Bakara, 2/25; Nisa, 4/124)

NOT: Vecdi Akyüz'ün hazırladığı bu konudaki şu makaleyi de okumanızı tavsiye ederiz:

Gizli şirk ve göz zinası gibi fillerde büyük günahlardandır. İslam inancında, peygamberler dışında bütün insanlar günah işlerler. Günah, Yüce Allah'ın emir ve yasaklarına aykırı söz ve davranışların din açısından suç sayılmasıdır. Yüce Allah'ın hem emrettiğini yapmamak, hem de yasakladığını yapmak, aynı şekilde günahtır.

İslam'ın şartlarıyla ilgili büyük günahlar, İslam'ın şartlarıyla ilgili olumsuz tutum ve davranıları hatırlatıcı ve açıklayıcı esaslardır:

72 Büyük Günah'ın önemlice bir bölümü güzel ahlakın zıddı olan kötü ahlakla ilgilidir:

Günahların hepsi eşit olmadığından, inançtan günlük davranışlara doğru uzanan bir çizgide, büyük günahlar ve küçük günahlar diye ikiye ayrılırlar. Büyük günahlara kebire , küçük günahlara sagire adı verilir.

Israrla iş&amp;shy;lenen küçük günahın büyük günaha dönüşeceği telakkisi genellikle kabul görmüştür. Kur'an'da daha çok "zenb, ism, fısk, isyan" kelimeleriyle ifade edilen günahın büyük ve küçük olabileceği belirtilir. İlgili ayetlerde açıklandığına göre büyük günahlardan kaçınıldığı takdirde küçük günahlar affedilir. (Nisa, 4/31) Allah'a iman edip tevekkülde bulunanlar büyük günah ve hayasızlıktan kaçınırlar. (Şura, 42/36-37) Ayrıca ayetlerde, ahirette insanlara verilecek olan amel defterinin küçük büyük bütün günahları kapsayıp ortaya koyacağı anlatılır. (Kehf, 18/49)

Büyük günahlar, yanlış ve bozuk inançlar, imandan ve dinden çıkma, bireysel ve toplumsal huzursuzluğa, bozgunculuğa, sapmaya, anomiye ve çürümeye sebep olan, hakkında tehdit edici ayet veya hadis bulunan, işleyenin dünyada ve ahirette ceza görmesine yol açan dini, bireysel ve toplumsal büyük suçlar ve davranışlardır.

72 Büyük Günah'ın bir kısmı, inançtan uygulamaya helal-haram konularına dairdir:

Gerçek bir mü'min, büyük küçük bütün günahlardan sakınmaya çalışır. Ama sorumluluğu ve sonuçları daha ağır olduğundan özellikle büyük günahlara yaklaşmamalıdır. Yüce Allah, şöyle buyuruyor:

Müslümanlar arasında vuku bulan ilk ihtilafların en önemlisi, büyük günah işleyen kişinin durumudur. Erken devirlerde tartışılmaya başlanan bu problemle ilgili olarak literatürde iki mesele öne çıkmıştır. Bunlardan biri hangi fiillerin büyük günah olduğu, diğeri de bu günahı işleyen kişinin dini statüsüdür. Büyük günahların belirlenmesi konusunda ortaya çıkan görüşlerden birine göre, ilahi emirlere aykırı olan bütün fiiller büyük günah kapsamına girer. Bunların sayısını yedi yüze çıkaranlar bulunduğu gibi, yetmişle sınırlandıranlar da vardır. İbn Hacer el-Heytemi dört yüz altmış yedi büyük günahtan bahseder. (ez-Zevacir, 1/270-275; 2/265-27)

atşeten kaçtığımız gibi onlardan kaçmaz gerek yoksa bizi kül eder.

Akli açıdan da mürtekib-i kebire mümin kabul edilmelidir. Böyle bir insan ilahi emre karşı çıkmayı helal telakki etmez aksine gaflet, kötü alışkanlık, nefsani arzular, aşırı öfke vb. sebeplerle bu fiili işler, fakat her zaman affedileceği ümidini taşır. Ehl-i sünnet itikadi mezhepleri olan Matüridiyye ve Eş'ariyye kelamcıları bu görüştedir. (Matüridi, Tevhid, s. 329-334; Ebu Abdullah el-Halimi, el-Minhac, 1/409) Selefiyye alimleri, mürtekib-i kebireyi fasık diye nitelendirmekle birlikte, onun dünyevi ve uhrevi konumunu Ehl-i sünnet kelamcıları gibi değerlendirir. (bk. Ebu Bekir el-Hallal, es-Sünne, s. 583-608; Şerhu Akideti't-Tahaviyye, s. 295-334)

Üçüncü bir görüşe göre ise, dinen yasaklandığı konusunda kesin delil bulunan ve hakkında dünyevi veya uhrevi ceza öngörülen fiiller büyük günahtır. Dolayısıyla bütün günahların kebire statüsünde kabul edilmesi naslara aykırıdır.

72 Büyük Günah'ın son bölümü, toplumsal ve siyasi hayatla ilgilidir:

Günahların bir kısmının büyük, bir kısmının küçük olduğuna ve büyük günahların naslarda dünyevi veya uhrevi ceza öngörülen fiillerden ibaret bulunduğuna ilişkin görüş isabetli görünmektedir. Büyük günah işleyen kişinin dini statüsü konusunda Hariciler'le Mürcie ve Mu'tezile'nin görüşlerinin naslarla uzlaştırılması mümkün değildir. Hem Sünni kelamcıları hem de Selefiyye alimleri büyük günah sahibinin dinden çıkmadığı kanaatini taşımakta, dünyevi cezanın yanı sıra tövbe yoluyla da günahtan kurtulma imkanı bulunduğunu kabul etmektedir. Bu yaklaşım naslara ve akla daha uygundur.

"Büyük Günahlar" önemli ölçüde 54 Farz olarak sayılan durumlardan terk edilmesi istenenleri yapmak ya da yapılması istenenleri terk etmek suretiyle ortaya çıkar.

Büyük Günah Kavramı

Ayrıca adam öldürmek gibi bir büyük günahı işleyenlerin kısas cezasına çarptırıldığı bildirilirken, bunu yapanlardan "müminler" diye bahsedilmiş ve onlardan iman vasfı kaldırılmamıştır. (Bakara, 2/178; Hucurat, 49/ 9)

Günah işleyenlerin, günahkar mü'min olmaları dolayısıyla kusurlarından kurtulmaları için çaba göstermesi gerekir. Bunun da başlangıcı pişman olup şirk ve küfür derecesindeki büyük günahlardan imana dönmek, diğer büyük günahlardan ise tövbe istiğfar edip yeniden günah işlememektir. Yüce Allah, şöyle buyurur:

H. Toplum Hayatıyla İlgili Büyük Günahlar

D. Ahlakla İlgili Büyük Günahlar

Büyük günah demek olan &amp;#8220;kebire&amp;#8221;, sözlükte "maddi veya manevi bakımdan büyük olmak" anlamına gelen kebr kökünden türemiş bir isimdir. "B&amp;shy;üyük günah" manasında kullanılan kebire , farklı tanımlarının ortak noktaları dikkate alınıp "dinen yasaklandığı konusunda kesin delil bulunan ve hakkında dünyevi veya uhrevi ceza öngörülen davranış" şeklinde tanımlanabilir. Bunun dışında kalan kötü davranışlara da sagire denir.

İmanın şartlarıyla ilgili büyük günahlar, iman esaslarının uzantısı durumundaki yanlış ve bozuk inançlardır:

Buna göre büyük günahlar yukarıda sayılanların yanında sıla-i rahimi terketmek, kovculukta bulunmak, zina fiilini işlemek veya ona aracılık yapmak, domuz eti yemek, ibadet için gereken temizliğe uymamak, hırsızlık yapmak, içki içmek, yalan yere yemin etmek, Allah'ın rahmetinden ümit kesmek veya azabından emin olmak, yapılan anlaşmayı bozmak gibi Kur'an'da yasaklanan fiillerden oluşur. Mu'tezile ve Matüridiyye kelamcıları ile müteahhir dönem Eşariyye alimlerinin çoğunluğu bu görüşü benimsemiştir. (a. g. e.. 1/6-10)