Bazı geceler çok soğuk olurdu yayla, ?Dur Bakele? derdi elindeki odunları alıp. ?Sobayı ben yakarım.? Yakardı.

Bakar öğrenirdim ben. Güzel şeyler öğrenirdim.

Yanlarına gittiğim her yaz bir şeyler öğrenirdim. Kitap okunur, gazete bakılırdı mesela. Sağılan ineğin arkasında durulmazdı. Uyuyan köpeğin yakınından geçilmez, eriğe tırmanılmaz, örümcek, kelebek öldürülmezdi.

?Göçmen ne demek?

Üç gün kaldık köyde. Gelenden gidenden anneme de yaklaşamadım babama da. Ağlayıp duruyorlardı. Dedem donmuş gibiydi bir tek. Gözü hep Bakele?nin kitap okuduğu köşede, onu ne kadar özlediğini bilmesen gülüyor dersin, yüzünde de yumuşacık bir ifade.

?Göçmen demek oğlum.?

Annemgil komşulara veda etmeye gidince cesaretimi toplayıp yanaştım dedeğimin eteğine.

Macir?in macir değil muhacir olduğunu mesela? Orta iki?de.

?Macir ne demek dede?

?Acaba? diye düşünüyordum dua edermiş gibi yaparken, ?Bakele babaannemin gayrimüslim adıydı da dedem tutup vatan hasreti çekmesin diye?..? Ama yok. Bakele yedi göbekten müslümandı.

Aşk, aşık olduğunla yekvücut olmakmış.

Dedem bütün söyleyeceklerini unutmuş, öylece kalmış.

Dedem, Bakele evde yokken temizlerdi evi; en çok da onun oturup kitap okuduğu köşeyi temizlerdi. ?Mis gibi yaptım Bakele. Otur, rahat rahat oku.? Bakele dedemden hiç korkmazdı.

Biz vardığımızda gömmüşlerdi Bakele?yi. Günahmış. Ölü bekletilmezmiş. Dedem önümüze düştü, annem ağlar, babam ağlar, köyün küçük kabristanına gittik. Başucuna bir tahta dikmişler, toprak hamile gibi kabarmış, Bakele içinde yatıyor. Ama ben gene ona veremedim aklımı. Gözüm de dedemdeydi gönlüm de. Ne zaman başucu tahtasında?Vesile Kara, Ruhuna Fatiha? yazısını gördüm, anca o zaman Bakele?ye gitti aklım.

Başka memleketten gelmiş insan demekti.

Anlattı.

?Semiha çay koy.? derdi babam. Dedem çayı demler, getirip Bakele?ye ikram eder, ?Beğendin mi? diye de sorardı.

Ve?Aşkım? ve?Bir Tanem? ve?Her Şeyim? ve?Ömrümün Varı? ve?Gözümün Nuru? ve?Kalbim? ve

BAKELE

?Canım? demekmiş.

Benim babaannemdi, ama bütün köyün, annemgilin ve dedemin dediği gibi Bakele derdim ben de ona. Dedeme ise dede.

Lise sondaydım. Bir kış vakti döndüm ki babam evde; gözleri kızarmış, annem bir köşede hem ağlıyor hem toparlanıyor. ?Köye gidiyoruz. Hazırlan.? dediler. Bakele ölmüş.

Beklemiş beklemiş Bakele, gülümsemiş, dedemin elini tutmuş, bakmış ki dedem yutkunup duruyor, ?Anladım İbrahim?.? demiş. ?Anladım? Sen bana Bakele de bundan sonra, ben anlarım senin ne demek istediğini.?

?Işığım? ve daha yüz binlerce güzel söz, güzel ses demekmiş.

Okul gibiydi benim için köy. Duvarsız, çatısız. Kışın şehirde okurdum, yazın köyde.

Bakele macirdi.

?Su vereyim mi Bakele? Verirdi.

Vesile?

Bakele dönüp bakmış.

Sezgin Kaymaz'ın kitabı bir çok hikaye var bakele içinde en etkililerinden biri.

?Sen yorulma, ineği ben sağarım.? Gider sağardı.

?İşte ben de gazete bakıyorum ya.?

?Sen niye okumuyosun dede?

İlk?Canım? demek istediğinde ar etmiş dedem, ?Hanım? dese?malım? demiş gibi olur diye korkmuş, ?Vesile? dese çok resmi, soğuk. Ama kendinden tarafa bakmasını istiyormuş, onu görmesini, onun içini, yüreğini, sevdasını fark etmesini istiyormuş; anlatacak, dökülecek, gerekirse ağlayacakmış. ?Baksana? dese olmaz, ?Bak hele...? demiş, devamını getirebilecekmiş gibi.

Şehre indiği her sefer kalın kalın kitaplar getirip?Bakele? derdi, ?Al. Oku sen. İşlere ben bakarım.? Bakele dedeme kocaman güler, ?Sağ ol İbrahim.? deyip gömülürdü getirdiklerinin arasına. Okurken, suyun altına girmiş de nefesini tutuyormuş gibi gelirdi bana. Sıkılırdım önce, sonra korkardım, sonra gidip dedemin eteğini çekiştirir, ?Bakele?ye bi şey mi oldu dede? diye sorardım. ?Şşt.? derdi dedem. ?Okuyor oğlum, ne olacak? Hadi gel, biz de gazetenin resimlerine bakalım seninle.? Alırdı beni kucağına, işaret parmağıyla göstere göstere okur, anlatırdı.

Ne edecekti?

Babam annemden su isterdi: ?Semiha, su getir.? Dedem, Bakele istemeden getirirdi suyunu. Soğutur da getirirdi hem.

Öğrenirdim.

Yol boyu Bakele?yi düşünmeye çalıştım ama hep dedem geliyordu gözümün önüne. Kime su getirecekti? Kim yorulmasın diye ineği sağacak, rahat okusun diye köşeyi süpürüp silecek, kim için çay demleyecekti?

?Dede?..? dedim, ?Bakele ne demek?

Babam anneme kızardı sık sık. Temizlik yaparken?Ayağını kaldırıver.? dediğini duysa, ?Bir rahat vermedin.? diye terslenirdi. ?Bağırttıracaksın beni şimdi çocuğun yanında.? Annem korkardı babamdan.

Ve Bakele?nin gözünün içine bakan dedeme saygı duymayı, onu giderek Bakele?den daha fazla sevmeyi öğreniyordum. Ama dedemi daha çok sevdiğim için değil; dedem Bakele?yi babamın annemi sevdiğinden daha çok sevdiği için.

Yazdan yaza gelip gidiyor, her yaz biraz daha büyüyor, okuryazar falan oluyor, dedemin getirdiği gazetelere kendim bakmayı, Bakele?nin elinden bıraktığı klitapları kendim okumayı öğreniyordum.

Dedem, babamın anneme davrandığından daha iyi davranırdı Bakele?ye.