İyi akşamlar

-Yine anayasa soyut bir takım ilkelerin sıralandığı belgeler olmaktan çıkması en önmli etkiyi uyandırması için gereklilik arz eder.

-Birde kendisinden sonraki dengeye "pek güvenmeyenler";anayasa yanlız temel ilkeleri koymaz, bunları ayrıntılı biçimde düzenler.

-Ve Eğitimle ilgili olarak teşvik edici, bütünleyici, koruyucu, yapıcı vs. bütün unsurların tam anlamıyla yerine getirilmesi için M. E. B lının yeniden yapılandırılmalıdır.

-Basın organlarının "şirket kurma hakkı" ellerinden alınmalıdır.

-27 Mayıs 1961 anayasasın da ise daha önceki dönemlerde ağır basan gücü olan, askeri ve sivil bürokrasi ikinci plana itilmiş, hatta bağlı durma getirlmişti. Tanzimattan beri bütün yenileşme harketlerine öncülük eden bu tabaka siyasi evrimler sonunda iktidarı elinden kaçırmıştır. Kurulan denge ise bozulmuştur...

-diyerek bir kaç hatırlatma yapmak istedim.

-Bireylerin romantik sayılabilecek tepki ve önerilerinden çok, asıl önemli olan halkın, meslek kuruluşlarının, derneklerin, sendikaların, ünüversitelerin tepkisi ve önerileridir.

-Türkiye Cumhuriyet'inin ilk anayasaları ise yüzeysel yenileşme devirmleriyle yetinmiş, kökü ve ekonomik, sosyal yapı değişikliklerine "gidememiştir" . Burdaki vs. nedenleri anlayabilmek için Kurtuluş Savaşı sırasındaki rejimin özelliklerini bilmek gerek.

-Anayasa yapıcılığındaki hüner ise toplumsal güçlerin gelecekte ki gelişmelerini göz önünde bulundurabilmektir. Toplumun gelişme yönüne ters düşmeyecek bir anayasa yapmak gerekir ve zorunlu bir hukuku ustalığı ister.

-Muhtelif siyasi partiler arasında bir denge kuracak, her partiye aynı imkanı verecek bir seçim sitemi uygulanmalıdır. Herkesin temsil hakkın tam anlamıyla elde edebimesi için seçim barajı yeniden şekillenmelidir.

- Devletin temel kurumlarına ilişkin yapılan her türlü araştırmalarda basın organlarının "kasıtlı yayınlarıyla"; zarar görmesini, zayıf düşürülmesini engelleyerek caydırıcı tedbirleri almalı; bu tip hassasiyet gerektiren soruşturmların gizliliğine önem verilmelidir.

-27 mayıs öncesindeki tartışmalar çekişmeler daha çok rejim konuları ile ve anaysa değişiklkleriyle ilgili iken, 1961 anayasası birden bire; uzun bir ekonomik, sosyal haklar listesi olmuştur. İşte bu yön;Anayasanın "amaç gösterici" program çizici yönüdür.61 anayasasındak "ekonomik ve sosyla haklar" erişilmiş kazanılmış değil, "ulaşılması gereken" amaçlardır.

-Geriye dönük bakıldığında dikkat edilecek olursa, anayasalarda kendi çıkarlarına uygun bir değişiklik yapmak isteyen güçler, bunu gerçekleştirmek için, en eleverişli zaman olarak karşı gücün; sindirildiği, etkisinin az olduğu durumları ve zamanları seçerler. Buna en belirgin örnek 1961 anayasasının 1971 de geçirdiği değişikliktir.

-Yine genel olarak 1921 ve 1924 anayasası denge arayarak "bütüncü bir egemenlik anlayışına" sıçrayışın ifadesiydi denebilir tarihçilere göre.

-Ha ayrıca şu var ki anayasa kadar siyasi hayatta önemli rol oynayan başka bazı kurallar vardır. Örneğin seçim sistemi, ülkenin siyasi hayatında çok büyük etkendir.

ben şahsen hökümetin kendi başına anayasa yapmasına karşıyım... Kanunlar yapılmalı tek tek halka sorulmalı...

-İlk TBMM üyelerinin %28'i memur, öğretmen iken %15 asker, %13 hukukçu %17'si din adamı %12'si tüccar %6'sı çifçi ve %9'u serbest meslek sahibiydi.

-27 mayısa hareketine kadar ki olan süreçte ise Türkiye çok basit bir anayasa çerçevesi içinde, yürütülen kılasik demokrasi denemesini ve çok partili hayatın ifalasını da yaşadı sonuçlarıyla.

-Tarihimizdeki Osmanlının 19. yüzyıldaki ıslahat fermanı ve arkasından gelen 1. meşuritiyet;daha çok devlet memurluğundan yetişme, bir avuç insanın çökmekte ona devleti kurtarmak için düşünebildikleri ve genellikle batıdan aktardıkları çarelerden ibarettir.

-Kurtuluş savaşı, toprakları doğrudan doğruya işgal edilmiş bir ulusun, türlü zulum ve hakszlıklara karşı, en sonunda başkaldırışı, oldu için, o zaman kadar kaynaşmayan zümreler bir araya gelmiştir. Gerçi taşra eşrafı ilk işgallere hayli pasif kalsada, milli mücadele onlarında yavaş yavaş kendi saflarına çekmiştir.

-Seçilme yeterliliği değiştirilmelidir.

Yeni Anayasayı konuştuğumuz şu günlerde;

-Aslında tarihte anayasa değişikliği için en uygun zama 1945'ti denir. Demokrat partinin iktidara gelişi, aslında ülkeyi anayasada 1924 diline döndürmekten öteye gitmemiştir. Ve 1961 anayasası giriştiği "demokrasi denemesinde"; köklü ekonomik sosyal nedenlerle başarısızlığa uğramış bir ülkede; temel yönetim kural ve kurumlarında değişiklik yaprak başarı kazanacağını ummuştur.

Son olarak da yeni Anayasa çerçevesinde, gerçekden ele alınması gereken önemli, fakat siyasilerin çeşitli çevrelerce dile getirsede göz ardı edeceği malum bir kaç konuyla eklemek istiyorum;

-1961 Anayasasının 1971 ve 73'te geçirdi değişiklikler, toplumdaki güçler dengesinin değişmesiyle anayasanın nasıl zorlandığını, hukuk kuralarının bazen ne gibi amaçlara hizmet edebileceğini açıkça ortaya koymuştur.

-Anayasaların değşitirilmesi güç kurallara bağlı olmalı ve bunlar sıralanmalıdır.