- "Sen, ́Müslümanlar ́ın benim ziyaretime gelmeleri vaciptir ́ diyormuşsun. Neden senin ziyaretine gelmek vacip olsun

İşte zahiri ilimle batıni ilmin farkı... İşte zahiri ilim ehli ile, zu ́l-cenahayn olan maneviyat erbabının seviye ve dereceleri... Keza, aralarındaki diyaloğun güzelliği ve hakkı teslim ile neticelenişi... Ve, biribirlerine karşı olan nezaket ve saygıları...

Bu cevap Fahreddin-i Razi hazretlerini düşündürdü. Bu defa büsbütün meraklanarak ısrarla suallerini peşi peşine sıraladı:

- "Ben fakirin biriyim. Ne ziyaretinize gelişim size bir şeref kazandırır, ne de gelmeyişim size bir şey kaybettirir. Siz mühim kimselerle meşgul olun.

Fahreddin-i Razi hazretleri, yemekte karşılaştığı ziyaretine gelmeyen zata,

Allah, şefaatlerine mazhar eylesin.

Bu cevaptan sonra bir suskunluk başlar. Neden sonra yerinden kalkan büyük müfessir Fahreddin-i Razi hazretleri,

- "Peki öyleyse, söyler misin; burhan ve delil, şüpheleri gidermek için değil midir Demek sende bu kadar şüphe varmış ki her birine delil aramış; ancak bu delillerle şüpheni gidermişsin. Halbuki Allahü zu ́l-Celal bana, öyle bir iman verdi ki; şüphenin zerresi bile kalbimde yoktur. Olmayan şeyi gidermek için ne diye delil ve burhan arayayım

zahir ve batın bir hakikatin iki farklı yüzünden ibaret ve bu zirve ruhlar her iki yüzü de en parlak şekliyle göstermişler.

- "Yüz delil ve burhan ile biliyorum Allah Teala ́yı...

Zamanımız ́tartışmacıları ́na örnek olması dileğiyle...

- "Bu, sıradan birinin sözüne benzemiyor. Kalbi-gönlü uyanık birinin cevabıdır bu. Şimdi daha çok meraklandım. Söyleyin lütfen niçin gelmiyorsunuz Bize vermek istediğiniz bir mesajınız olmalı.

- "Ben ilim ehli biriyim. Benim ziyaretime gelenler aslında benim değil, ilmin ziyaretine gelmiş olurlar. Mücadelemde bana yardımcı olmuş, beni desteklemiş sayılırlar.

- "Lütfen beni de kabul buyurun talipleriniz arasına da, ben de iştirak edeyim sohbetlerinize...

harika.

Halktan bir zengin, bir gün Fahreddin-i Razi hazretlerini bahçesinde yemeğe davet etti. Maksadı; ziyaretine gelmeyen zatı da orada bulundurup, görüşmelerini ve bir yanlış anlamanın meydana gelmemesini temin etmekti.

- "Uzat elini de öpeyim. Sen sıradan biri değil, bir iman ve ihlas numunesi maneviyat sultanısın. Kim isen söyle de beni daha fazla merakta bırakma.

Şüphe... Şu feylosofları bırak Allah'ın varlığından kendi varlıklarından bile şüphe ettirmişimdir de biri düşünmüş düşünmüş dür sonunda aa düşünüyorum o halde varım diye kafayı son anda sıyırmaktan kurtulmuştur... hehahahhehe...

Fahreddin-i Razi hazretlerinin kulağına eğilen birinin, fısıltı halinde söyledikleri şundan ibarettir: ́Konuştuğun zat, Necmüddin-i Kübra hazretleridir. ́

Fahreddin-i Razi hazretleri hemen diz çöküp rica eder:

Fahreddin-i Razi , Herat ve civarında bozuk inançlar yaymakla meşgul olan Kerramiye gibi cereyanlarla mücadele ediyor, Müslümanlar ́ı bunların tehlikelerine karşı korumaya çalışıyordu. Bu itibarla, Ehl-i Sünnet dışı bozuk itikat ve amelde bulunup insanları iğfal etmeye uğraşanlar, ondan uzak kalmaya gayret ediyorlardı. Nitekim Fahreddin-i Razi hazretleri, etrafında üç yüz kadar atlı talebe ve alim ile Herat ́a geldiğinde; hem devlet, hem din büyükleri akın akın ziyaretine gelmiş, alaka göstermişlerdi. Ama birileri vardı ki; ne geliyor, ne de gelme arzusu ızhar ediyordu. Acaba Fahreddin-i Razi hazretlerinin muhaliflerinden miydi

- "Öyle ise anlat bakalım... İlmin hedefi Allah ́ı bilmek olduğuna göre, nasıl biliyorsun Hazret-i Mevla ́yı

- "Niçin bizi ziyarete gelmediniz diye sordu. Şöyle cevap verdi o zat:

Tefsir-i Kebir ́in müellifi büyük alim Fahreddin-i Razi ile, maneviyat büyüklerinden Necmüddin-i Kübra hazretleri muasırdır. Her ikise de 13. asrın ortalarında Doğu ́da yetişen güzide alimlerimizdendir.