Genç adam, ömür boyu, iki cephede döğüşecektir: 1) aşırı gelenekçilerle. Taassub erbabı, medrese veya cami köşesine çekilip, bir örümcek ağı kurmuş; İslam'ı toplumdan ayırmıştı; her düşünce hamlesine karşı koyuyordu. 2) Köksüz ve taklitçi aydınlarla. Bunlar da, yepyeni ve çok tehlikeli bir skolastiğin kurbanıydılar. Avrupa'dan gelen bir skolastik. Şeriati de, Fransız Fanon'la beraber haykırıyordu: «Gelin dostlar gelin, Avrupa'dan uzaklaşalım. Maymun gibi taklit etmeyelim Avrupa'yı. Boyuna insanlıktan söz eden Avrupa, her bulunduğu yerde insanı yok etmiştir.

1964'de İran'a dönen Şeriatı, derhal tutuklanır. Dünya kamuoyunun baskısıyla, 6 ay sonra salıverilir. Sonra, çeşitli okullarda hocalık yapar, üniversiteye bir türlü alınmaz. Nihayet Meşhed üniversitesine kapağı atar ama kısa bir zaman sonra üniversiteden ayrılmak zorunda bırakılır, bununla beraber mürşidlik faaliyeti daha büyük bir hızla devam eder. Kitaplar, konferanslar birbirini kovalar. Tahran'da bir din merkezi olan Hüseyniye-yi İrşad'da İslamiyet üzerine dersler verir. Büyük bir dinleyici kitlesinin koştuğu bu derslerde İslam sosyolojisi ve tarihi üzerindeki teorisini geliştirir. Hüseyniye-yi İrşad kapatılır? Şeriati yeniden hapse atılır: Mahrumiyet ve çilelerle dolu 18 ay. Tahliyesinden az sonra İngiltere'ye gider. 19 Haziran 1977'de İran gizli polisinin suikastine uğrar ve şehid edilir. Şam'da Hz. Zeyneb'in türbesi civarına gömülmüştür. Allah rahmet eylesin.

Her ne kadar mezhebinden/doğduğu ülkeden dolayı acımasızca eleştirilsede, sayesinde İslam Dünyasına önemli eserler/fikirler zuhur etmiştir.

Sabzavar civarında bir köyde 1933'de doğdu. İlk mürebbisi, çağdaş İran'ın tanınmış ulemasından biri olan babası Muhammed Taki Şeriati. Sonra, Meşhed, Musaddık'ın devrildiği dönem. Genç Şeriati'nin siyasi, sosyal ve entelektüel mücadelesi o yıllarda başlar ve Genç Ali'nin Birkaç ay tutuklu kalmasıyla noktalanır. 1959'da, sosyal ilimleri tetkik için Paris'dedir.. Şeriati, burada da bir üniversite talebesinin mutad hayatını yaşamaz. Şah rejimine karşı dışarıda kurulan bir muhalefet örgütü içinde yer alır. Ayrıca, Bergson, Camus, Sartre, Schwartz gibi yazar ve düşünürlerin, Gurwitsch, Berque sosyologları, Massıgnon gibi islamiyetcileri okudu. Pozitivizm de, marksizim de «üçüncü dünyanın meselelerini aydınlatamıyordu. Şeriati, üçüncü dünyanın kendi öz gerçeklerini çözümleyip açıklayabilen bir sosyoloji geliştirmeye çalıştı. Şeriati'nin Fransa'da kaldığı yıllar Cezayir devriminin en gürültülü dönemine rastlar. Müslüman halkların anti-emperyalist bağımsızlık mücadelelerini kendinden ayrı görmediği için Cezayir'de olup bitenleri yakından izler Şeriati. Cezayir hareketinin içinde ve dışında sürdürülen felsefi, sosyolojik ve psikolojik çalışmalar, değişik dillerde yayınlanmış pek çok kitap ve makalede toplanmıştır. Bazı fransız aydınları da bu çalışmalara büyük ölçüde katılmıştır. Bunlardan biri Franz Fanon. Cezayir uyruğuna geçen bu psikolog, Cezayir devriminin daha ilk günlerinden itibaren Cezayirlilerin saflarında yer almış, «Dünyanın Lanetlileri, «Cezayir Devriminin Beşinci Yılı gibi eserler yazmıştır. Fanon'u keşfedip, Avrupalılara ilk tanıtan, Jean Paul Sartre'dır. Şeriatı, Fanon'u l962'de, Avrupa'daki İranlıların çıkardığı bir dergide inceler. Ona göre, «Dünyanın Lanetlileri İran'ın değişmesi için mücadele edenlere sunulmuş değerli bir armağandır. Fanon, Şeriati'nin coşkun takdimi sayesinde İran'da tanınmış ve sevilmiştir, Şeriatı, diğer mücahid Afrikalı yazarların tanınmasında da önemli rol oynar. Mesela, «Efdal El Cihad muharriri Ömer Uzgan.

Tarihi hakikatın bu ağır yükünü bir an bile unutmayacaktır Şeriati.. Cedlerinden devralmıştır bu yükü. Hayatı çölde başladı, tarihi ve sosyolojik bir ideoloji kurduktan sonra, noktalandı. Bu ideoloji, genç nesle yol gösterecek bir tebliğdir, çağımızın özlemini duyduğu «ara yol u bulma cehdi.

Demiştim;

Yalnız onunla mı... yaşanılan hayatı ideal bir hayatla değiştirmeye çalışacaklarına, tabii ve kabule şayan bulan; insan ömrünü boş ve manasız sayan; bayağılığa katlanan; böbürlenen herkese karşı direnecekti. Çevresi morfinlenmiş gibiydi, yarı uykuda yarı uyanık. Bir vurdumduymazlık, bir işe yaramazlık kabusu içindeydi insanlar. Afyonlanan ve hak yolundan uzaklaşan halkın büyük bir çoğunluğu değildi sadece; tevhid dininin bekçilerinden bir bölümü de onlara katılmıştı. Tevhid yolu, zinde bir iman, dinç bir kafa, uyanık bir şuur istiyordu. Çağımızın ve toplumumuzun meş'um mizacıyla durmadan pençeleşecekti Şeriatı. Biliyordu ki kuruyan kökler şehadetle sulanmadıkça yeşeremez, yeni bir hayata kavuşamazdı.

Rahmetullah Ona...

Evet. Ona göre, İslam, bir «ara mektep ti. Sosyalizm'le kapitalizm arasında üçüncü yol: Öteki düşünce mekteplerinin müspet yönlerini benimseyen, menfi yönlerini atan bir yol.

Bir Mücahidin Hayat Hikayesi

«Yalnızlık kabusundan kurtulmak için tarihe sığınınca karşıma ilk çıkan Aynal Kuzat oldu, ömrünün baharında yakılarak öldürülen kardeşim Aynal Kuzat. Suçu şuurdu, duyarlılıktı, düşüncesini haykırmaktı Aynal Kuzat'ın. Evet... cehalet çağlarında bir cinayettir şuur. Mazlumlar ve zeliller toplumunda ruh ve gönül yüceliği... Budha?nın deyişiyle «göller bölgesinde bir ada olma affedilmez bir günahtır. diyen genç mücahit, Aynal Kuzat'ın akibetinde kendi istikbalini görüyordu.

Cemil Meriç

bırakalım şeriati yine iranlı kalsın, bizler keşke ingilizler gibi düşünebilsek...

Kan'la Mühürlenen Mesaj

20 Haziran 2009 21:37 Düzenle Sil

Şeriati, coşkun bir zeka ve inanmış bir müslüman. Genç bir yaşta, şarkısını tamamlayamadan hayata gözlerini kapayan, kardeş İran'ın bu pervasız mücahidini bütün buutlarıyla tanıtabildik mi? Sanmıyoruz. Şeriati, önce şairdir. Onu, dilinden okumadığımız için, bu tarafını aksettiremedik. Şeriati, bir ilim adamıdır. İrfan seviyesi şüpheli bir kalabalığa hitab ederken, ilmi ciddiyetini ne kadar koruyabilir! Bizce Şeriati'nin en büyük tarafı, hamiyeti, samimiyeti ve kendini mukaddes bir davaya feda etmesidir. Genç şehide saygılarla.

Tercümenin önemi ortada. Yarım adamlığımız tercümelerden besleniyor olmamızdan geliyor. Dosto'yu kendi dilinden okumak isterdim. Keza diğer klasikleri. Kuran'a yabancı kalışımı da "dil" ve "tercüme" ile rahatlıkla açıklayabirim kendi adıma. İşteseyrettiğim yabancı filmi de neye çevirdikleri ortada. Zaten seslendirme berbat. Efekt yoksa film mi kalır ortada.

Konuşan, bir şahit, daha doğrusu bir şehit. Bir yanıyla Vıve Cananda, bir yanıyla St. Juste. Corbin, «İslam Felsefesi Tarihi nde İran' a aslan payı ayırır. Müsteşriklerin bir çoğu Corbin'le aynı kanaattadır. Bizce, İslam düşüncesi, şu veya bu kavmin, şu veya bu mütefekkirin yoğurup şekillendirdiği, zaman ve mekanla mukayyet bir «izm değildir. Ezeli hakikatlar üzerinde düşünmek, ne Arabın, ne İran'ın, ne Turan'ın imtiyazı. Avrupa'nın öteden beri Aryanlara karşı zaafı vardır. Yalnız, itiraf edelim ki, Ali Şeriati'de bulduğumuz engin tecessüse, çağdaş İslam mütefekkirlerinden hiçbirinde rastlamadık. Engin bir tecessüs, geniş bir irfan, Doğu'yu ve Batı'yı kucaklayan bir terkip kabiliyeti ve hepsinin üstünde eşsiz bir mücadele azmi.

İnanıyordu ki, irsiyet, İslam'ın felsefi temelidir. Irsiyet demek, süreklilik demek. Süreklilik, çeşitli zamanlarda ve çeşitli ülkelerde olan, olmakta olan ve olacak olan olaylar ve imkanları birbirine bağlayan bir zincir. Her şey mantıki bir illiyete ve ilmi bir kanuna uyarak doğar, gelişir ve yok olur. Birbirini kovalar, birbirini etkiler. Olaylar aynı zincirin halkaları. İnsanlığın varoluşuyla başlar bu zincir. Çatışma ve kavga içinde zamanın sonuna dek uzar, gider. Bu mantıki devamlılığa, bu kaçınılmaz teselsüle «tarih diyoruz.

Skolastik zihniyetin çığır açtığı bir dönemde/ortamda, sorgulama mentalitesini bizlere öğreten bir müellif/doktor/hoca/hafız...'dır Ali Şeriati Mezinani...

İslam'ı doğru tanımak, ancak, tevhid'e dayanan bir tarih felsefesiyle ve toplumun gerçek yüzünü olduğu gibi ifade eden bir «şirk sosyolojisi yle mümkündür. Belli bir zamana, belli bir mekana bağlı beşeri bir ideoloji değildir İslam. İnsan tarihinin bütününü kucaklayan bu ırmağın kaynağı uzak dağlardadır. Kayalıklarda dolaştıktan sonra dökülür denize. Peygamberlerle sahabeler zaman zaman akışını hızlandırır. Tarih, hak'la batıl, tek tanrılı din'le çok tanrılı din, ezilenlerle ezenler, budalalarla üçkağıtçılar arasında bir savaştır.

Hazret-i Hüseyin için yazdıklarını hatırlayalım: «Kanla örtülü çölde ayan olan, uzletti, gurbetti, hezimetti, ümitsizlikti, çileydi. Şehadetin kanlı denizinde sessiz ve yalnız, başlarını kaldırdılar.

Allah rahmet etsin. müslümanın milleti olmaz. olursa da sadece müslüman milletidir. ali şeriati'nin eserlerini hararetle tavsiye ederim. biliyorum ki burada şeriati'yi olumsuz anlamda eleştirenlerin istisnasız hepsi şeriati'nin bir cümlesini dahi okumayan kişilerdir. hem cemil meriç hem de şeriati islam dünyasının en önemli aydınlarındandır.

«Konuşmayacaksın diyorlar. Nasıl susabilirim.. Kabir azabı çeken, bir insan gibiyim. Biliyorum ki bunun sonu huzur ve kurtuluş. Hayatın çilelerinden bıktım usandım. Ömür boyu süren bir bekleyiş bu. Bir şehidin nasıl keyifle, nasıl rahatça can verdiğini görmüyor musunuz. Maddi hayata bağlı insanlar için ölüm korkunç bir facia. Tüyler ürpertici bir bitiş, bir hiç olmak. Ama nefsinden hicret etmek isteyenler için ilk adım. «Ölmeden evvel öl emr-i celiline kulak verenlere ne mutlu; diye selamlayacaktı ölümü.

Şeriati'ye göre, doğru düşünce doğru bilginin başlangıcıdır, doğru bilgi de imanın... Yalınkat ve şuursuz bir inanç, çok geçmeden fanatizm'e ve hurafeye dönüşür; sosyal inşa için bir engel olur. Kafalar değişmedikçe, toplumda derin bir değişiklik beklenemez. Hızla gelişen modern dünyada ihtiyaç duyulan böyle bir ideolojik ve entelektüel değişikliktir.

Gelelim Şeriati'ye. Keşke bir ingiliz olsaydı. İranlı olduğu için baştan sildi okuyucu çevresi. Doalyısıyla gerekli düşünce akımını yapamadı, ülkemizde ve dünyada.

Zavallı Ali Kemal, yarım asır önce, ruhumuzu kemiren şifasız hastalığı teşhis etmişti: medeni cesaret yokluğu. Filhakika, aydınımızın ayırıcı vasfı dalkavukluktur. Tek davası, politika talihlilerine kuyruk sallayarak, caize koparmak. Güvercinlere saldıran bir gemi aslanı. Derdimiz, düşünce sefaleti değil, haysiyetsizlik. Kulaklarımız islam dünyasından yükselen seslere kapalı. Bu dasitani şaşkınlık sürüp giderken, İran'dan yükselen dost bir ses gönlüme su serpti, ümitlerim çiçek açtı. İsrafil'in suruna benzeyen bu gür seste bir basübadelmevt müjdesi buldum.

Ekleyeceğim birşey yok, tşk.. elvin-sena61

Şeriati'yi tanıtırken çift ihanet içindeyiz. Genç sosyoloji doktorunu yabancı bir dilden, ingilizceden okuduk. Yoksa, genç mücahidin konuştuğu ve yazdığı dil farscadır. Eserini bütünüyle göremedik, üstelik, okuduklarımızı hülasa etmeye yeltendik. Tercüme, başlı başına bir tahrif; hülasa, tahrifin tahrifi.

gncell

Gerçi hakikati görmezlikten gelen, hakikati umursamayan bir çağda şuur ve hassasiyet, serazad düşünce ve gönül yüceliği değildi artık. Entelektüellik ikbal ve mevki hırsına dönüşmüştü. «Ahlaksızlığa katılmayacak kadar ödlek, dört-yol ağzında şaşkın ve mütereddit bekleşen, başarısızlıktan korktukları için hiçbir karara yanaşmayan entelektüeller i acı bir tebessümle iğneler Şeriati. Ona göre bir yol seçmek, «ilk adım ı atmak değildir; hayatın bütününü tayin etmektir. Duraksama ve kuşku bugünkü entelektüel köleliğimizin başka bir deyişle entelektüelizmin sonucu. Şeriatı çok kısa fakat çok verimli hayatı boyunca düşüncenin ve insanlığın bu kadim ve tanınmış düşmanıyla savaşacaktı.