Allah için sevilen kardeşlerden birisinin güzel hali değişince, ona kızılıp kızılmayacağı konusunda Sahabe-i Kiram farklı görüşlere sahiptirler.

Ebu Zerr demiştir ki: ?Kardeşinin daha önce sahip olduğu hali değişince, önceden onu sevdiğin gibi, şimdi de ona kız.?

Yine o, demiştir ki:

Hz. Resulullah?ın şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: ?Allah?ın kullarının en kötüleri, insanlar arasının bozmak için laf getirip götüren, birbirini seven kimselerin arasını açan ve temiz kimselerde kusur arayan kimselerdir.?

Rivayet edildiğine göre bir genç, sürekli olarak Ebu?d-Derda?nın meclisine geliyordu. Ebu?d-Derda bu genci seviyor; onu yaşlılardan öne alıyor ve kendisine yakın tutuyordu. Bu durumu gören yaşlılar ona hased etmeye başladılar. Bu genç, bir gün büyük bir günaha düştü; yanındakiler Ebu?d-Derda?ya gelerek gencin durumunu haber verdiler ve ona: ?Keşke bu genci kendinden uzaklaştırsan!? dediler. Bunu işiten Ebu?d-Derda :

Ebu?d-Derda derdi ki: ?Kardeşinin hali değişip önceki güzel durumunu kaybedince, bunun için hemen onu terk etme. Kardeşinin hali bir defa bozulursa, diğerinde düzelir; hep kötü kalmaz.?

?Yavaş olun; kardeşinize karşı şeytana yardımcı olmayın.? buyurdu ve onları engelledi.

Hakim b. Mürre?ye: ?Kardeşini mi yoksa arkadaşını mı daha çok seversin? diye sorulduğunda: ?Kardeşim bana sadık bir arkadaş olduğunda, onu daha çok severim.? demiştir.

?Sübhanellah! Bu nasıl bir söz; arkadaşımız bir suç işledi diye onu terk edemeyiz.? dedi.

Denilmiştir ki: "Nesep gibi arkadaşlığın da bir bağı ve hukuku vardır.?

Bir hadiste şu olay anlatılmaktadır: Adamın birisi bir günah işlemişti. Bazı insanlar da onu ayıplıyor, hakkında kötü şeyler söylüyorlardı. Hz. Peygamber onların bu söylediklerini işitince:

Bir hadiste şöyle buyrulmuştur: ?Alimin hatasını yaymaktan sakının; onunla ilişiğinizi kesmeyin, onun kusurundan dönüşünü bekleyin.?

Diğer Sahabelerden ve Tabiun?dan da bu konuda benzer sözler nakledilmiştir. Bu rivayetlerin birinde, günaha bulaşan bir adam hakkında Ebu?d-Derda Hz. lerine: ?Sen bu adama kızmıyor musun? diye sorulduğunda: ?Ben ancak onun yaptığı işe kızarım; yoksa o benim kardeşimdir.? cevabını vermiştir.

Şuara 26/216.

Yine bir defasında şöyle demiştir: ?Kardeşin bir kusur işlerse onu tedavi et; düzelmesine çalış, ona haset eden kimseye uyma, yoksa sen de onun gibi olursun.?

Buhari, Hudud, 5; Ahmed, Müsned, I, 438; Ebu Ya?la, Müsned, No: 176.

Hasan-ı Basri de şöyle demiştir: ?Her haliyle güzel ve mükemmel adam kim var!?

Ahmed, Müsned, VI, 459; Abd. b. Humeyd, Müsned, No: 1580; Buhari, Edebü?l-Müfred, No: 323; Tabarani, el-Evsat, No: 835; İbnu Ebi?d-Dünya, K. Samt, No: 255; Heysemi, ez-Zevaid, VIII, 21.

Hasan el-Basri de şöyle derdi: ?Senin nice din kardeşlerin vardır ki, onları annen doğurmamıştır.? Bunun için şöyle denmiştir: ?Akrabalık sevgiye muhtaçtır, fakat sevgi akrabalığa muhtaç değildir.?

Beyhaki, Sünen-i Kübra, X, 211; Deylemi, Firdevsü?l-Ahbar, No: 308; İbnu Adiy, el-Kamil, VII, 192. (Beyrut, 1997); Suyuti, es-Sağir, No: 147; Elbani, Daife, No: 1700,

Kardeşlerin bu hataları hakkında alimlerden birisi şöyle demiştir:

?Şeytan bu tür şeylerle aranızı bozup o kardeşinizle irtibatınızı kesip onu terk etmenizi istemektedir. Düşmanınızın sevdiği şeyi yaparak neyi elde etmek istiyorsunuz?

?İnsanlara alimlerin hatalarını anlatmayın; alim bir hata yapar, sonra onu terk eder.?

kovulmuş şeytan bile yoldan çıkarmak için son nefese kadar vazgeçmiyor.

?Sana isyan ederlerse onlara: Ben sizin yaptıklarınızdan uzağım.? de.? Ayette: ?Ben sizden uzağım? demedi; çünkü aralarında nesep ve arabalık mevcuttu.

İbrahim en-Nehai demiştir ki: ?Kardeşin bir günah işlediği zaman, hemen ilişiğini kesip onu terk etme. O bugün bir kusur işler, yarın onu terk eder.?

Aynı şekilde Allahu Teala, Hz. Peygamber?e kavmi hakkında da aynı şekilde söylemesini emrederek şöyle buyurmuştur:

Said b. el-Müseyyeb demiştir ki: ?Birbiriyle kaynaşmış ve birbirini seven iki kimsenin arasını ayırmayı çok kötü götürüyorum.?