Oysa zahir ile batın, teşbih ile tenzih, dünya ile ahiret Hz. Peygamber?in akıl, ruh ve gönül dünyasında billurlaşarak birleşmişti. Dinin kemale ermesi yani en olgun hale gelmesi bir açıdan da bu demekti.

Peki nedir o halde din? Ne manaya geliyor ibadet?

Rabbim hak yolda ayağı kayanlardan eylemesin

Peki nedir o halde İslam?da din ve ibadet?

Siz dininizi böyle anlıyorsanız dönüp moderne niye kızıyorsunuz? Modern de dinin esasında bunlardan başka bir şey olmadığını söyleyip duruyor.

çok mu belli oluyo ekleyemediğim :)))yaw arkadaşlar uğraşıyom didiniyom olmuyo... sürekli hata veriyo, defalarca denedim olmadı gitti vesselam :)))

vakit ayırıp okuma nezaketinde bulunduğunuz için asıl ben teşk. ederim güzel kardeşim... fi emanillah...

Ali Şeriati?nin dediği gibi?dine karşı din var?, görmüyor musunuz?

Nasıl ki diğer dinlerin görkemli tapınakları, din adamları sınıfı ve kendilerine özgü dini kıyafetleri, tütsülü, buhurlu ayinleri, kutsal gün ve geceleri, mucizeleri, kehanetleri vs. var, İslam da bu dinlerden biri olduğuna göre, onda da bunlar var hatta olmak zorunda?

Öncelikle İslam?ı diğer dinlerle aynı kefeye koyup, moderniteyle karşılaştırıp durmaktan vazgeçmeliyiz. Onu kendi indiği çağdaki ve daha da önceki dinlerle karşılaştırılmalıyız. Bu bize çok şey öğretecek ve modernite karşısında donanımlı hale getirecekti. Çünkü İslam insanlıkta olduğu gibi özellikle dini dünyada büyük bir reformdu.

Böylesi bir din ve ibadet anlayışına itiraz etmeliyiz.

Demek ki M. İkbal?in tabiriyle?İslam?da dini düşüncenin yeniden inşasına? şiddetle ihtiyaç vardır.

Din ve ibadet anlayışımızın birkaç şekli ibadet etrafında dönüp duran bir?totolojiye? haline gelmesi bunun en iyi göstergesi değil mi?

İnşa çağında yapmamız gereken esas iş, işte böylesi bir akıl, ruh ve gönül dünyasını yeniden kurmaktır. Bu nedenle ihya çağlarının saf zahirci, batıncı, teşbihçi veya tenzihçi ekollerinden sadece birisinin körü körüne takipçisi olamayız. Yeniden kurmak, tekrar yapılandırmak derken kastettiğimiz bundan başkası değildir.

kesinlikle sui_zan a katılıyorum...

teşekkür ediyorum seli arkadaş. ben kendi başımdan geçenleri ve çevremde olanları anlatmaya çalıştım sadece. yanıldığım noktalar vardır elbette ama eleştirsekte niyetimiz bellidir

enes hocam benim ilk fikir kitabımın başında yolldaki işaretler gelir seyyid kutubun ama dediğim gibi bu yazarlardanda istifade etmek lazım ben bir tek bunları tanırım olunca sapmalar olabilir. bende sapmalara rastladım genelleme yapmıyorum herkes öyle olmayabilir tabi

Eskiler buna?zahir? demiş ve söz konusu bu kısır döngüyü/anlamsız tekrarı aşmak için?batın? diye bir yeniden anlamlandırma faaliyetine girişmişler. Fakat burada da ipin ucu kaçınca tekrar?zahire? sarılma yönelimi başlamış ve bu böyle devam edip gelmiş. Vakıa, dini düşünce tarihimiz aynı zamanda bu gidip gelmenin/gerilimin de tarihidir.

sabit bir esere bağlı kalmayı doğru görmüyorum bende elimizden geldiğince farklılıklardan faydalanmalı ve bakış açımızı genişletmeliyiz.. Belli bir ilme ulaştıktan sonra doğruyu yanlıştan ayırabileceğimiz durumda her eserden faydalanmalı yanlışlarını bırakıp doğrularını almalıyız ama işte bazen doğrular yanlışlar birbirine karışabilmekte ve hangisi doğru sorusu bizleri meşgul etmektedir...

Tarihi süreç içinde tersine bir gelişme yaşandığını görüyoruz.

çok tşkrler kurmay.

son bir not olarak ;adını zikrettiğin mütefekkirlerin- şeriati hariç -hiçbirisi şii değildir... şeriati ise, var olan dar şablonların ötesinde, sorgulayıcı bir mentaliteye sahip, önemli bir düşünürdür... yani sünni paradigmaya aykırı görüşleri yanında, bir o kadar da şianın kabullerine muhaliftir... sonuçta önemseyip okumaya değer bulan tüm arkadaşlara teşekkürler...

sui_zan anlatmak istediğini anladım ve haklılık payın yüksektir evet... genelleme yapmamız zaten yanlış olur her konuda ve genelleme yapmadığınıda biliyorum kardeşim..

sonra bu tarz kendini yetiştirmiş insanlara bir türlü hadis kabul ettiremessin. ne söylersen uydurma hadistir onlar için.

bahsettiğin gibi şia kaymaları olabilmekte ve hadislerin bazı kesimlerce reddi yada daha titiz! davranılıp her hadisi kabul etmeyenlerde vardır evet ama genelinin bu şekilde olmadığını düşünüyorum

Tarih boyunca peygamberlerin, bir çok bilge ve filozofun?tapınak dinleriyle? başlarının derde girmiş olması tesadüf olabilir mi?

dindar denince akla ilk önce namazın, orucun.. gelmesini ve bu ibadetlerle kıyaslanmasını şöyle düşünüyorum. yazıda geçiyor kişinin iyi olması, merhametli olması, güzel ahlak sahibi olması... gibi

din adına samimi olarak çalışan herkese saygımız vardır. zikredilen bütün yazarlardan amelleri ölçüsünde allah razı olsun.

Bunların en başında da din ve ibadet anlayışımız geliyor.

bakalım :=)))

Kişinin iyi bir Müslüman olduğunun anlaşılması için artık başka şeylere bakılmalıdır.

nek kadar de hoş ve yerinde ve zamanda bir konuya değindiniz.

Yani din ve ibadet anlayışı yeniden yapılandırılmalıdır.

O sahebenin dilindeki?din? ve?ibadet? kelimeleri, Kur?an?ın kullandığı anlama paralel olarak kral saraylarında, ruhban tapınaklarında ve bezirgan sofralarında, evet, böyle algılanmıştır. Tehdit değerlendirmesi gayet yerindedir, aynen algıladıkları gibidir. Bunu bizim söylememize gerek yok, tarihe bakın, olanlara bakın aynen algıladıkları gibi olduğunu görecekseniz. Yani korktukları şeyin başlarına geldiğini göreceksiniz.

belirtmeden geçemeyecem... değerli suizan, ilgi gösterip yazdığın yoruma tşk. etmekle birlikte, sıraladığın yazarlara ilişkin çekincelerle, yazının ana fikri arasında nasıl bir bağıntı kurdun gerçekten anlayamadım... üstelik adı geçen düşünürlerin hiçbirisi referans olarakta gösterilmemiş yazıda...

İndiği çağda zaten kullanılmakta olan din ve ibadet kelimelerini sarayların, tapınakların ve bezirganların dünyasından çekip alan ve ona bambaşka bir yön veren Kur?an?ın, tarihi süreç içinde mehcur bırakılmasıyla , diğer ümmetlerin girdiği deliklere bizimde girdiğimizi ve dönüp dolaşıp onların din ve ibadet anlayışını benimser hale geldiğimizi görüyoruz.

Bariz bir biçimde?olması gerekenle- var olan oluşumlar? ikileminde bağlantı iyi irdelenmiş ve daha sonra paylaşacağın yazının ikinci kısmını da netten bulup okuma fırsatım oldu, hoş?

O günkü Mekke?de Ebu Lehep gibilerinin başını çektiği Allah, Kabe, din ve ibadet istismarına dayalı tefeci bezirgan düzenine ?yıkılsın, yokolsun, kahrolsun? diye haykıran gerçekten de çok büyük bir tehdit ve asla affedilmeyecek bir sözdür?

öncelikle bu yazı, hiçbir şeyi dikte etmiyo, bilakis kendi üzerine eğilen bir akılla, yaygın kabulleri bir nefeslik durup kritik etmeyi öneriyo, belki biraz kışkırtıcı ama, yerinde bir dille...

Bunun için İslam?da dini düşüncenin yeniden inşası kaçınılmaz hale gelmiştir. Çünkü İslam, reforma uğrattığı diğer dinlerle aynı kefeye kona kona neredeyse buhar olup uçmak üzere?

Siz olsanız sosyal hayatı ve hele de devleti sırla, gizemle, kehanetle, rüyayla, din adamları sınıfının keşf ve kerametleriyle, İkbal?in tabiriyle?donmuş kalmış 590 yıllık metinlerle?, Akif?in tabiri ile?700 yıllık eserlerle avarelik ederek? yönetir misiniz?

halen bu tesirleri kaybolmuş değildir şimdi ufakta olsa bu yazıya değişik noktalardan baksak kurmay ağbimiz yoruma açık olduğundan anlayışla karşılar umarım.

toplumla barışık düşünmeye bir türlü ikna edemezsin.

taasubun her alanı bizlere sadece zarar verir

Din ve ibadetin özünü bunlar oluşturur.

ama birini önümüze koyup onla yatıp onla kalkarsak bizde yeni bir oluşum içine girip hatalı duruma düşenlerden olmayalım.

R. İHSAN ELİAÇIK

yani Allah rızası için, şu yazının ikinci bölümünü eklemeyi başarabilecek olan varsa ekleyiversin, beni de şu sinir harbinden kurtarsın :)))))yazardan ya da başlıktan aratın birçok linkte çıkacak... şimdiden tşk. :))))

İyi bir Müslüman olmak için, her şeyden önce iyi bir insan olmak lazımdır. Bu da iyilik, güzellik, doğruluk yolunda yürümekle, sevgi ve merhametle dopdolu olmakla, sözün namusu ile yaşamakla , hakka hukuka tacavüz etmemekle, kalbi adalet ile çarpmakla, saf bir yürek temizliğine sahip olmakla , güzel ahlak sahibi olmakla , her türden kötülükle aktif mücadeleyle , komşusu açken tok yatmamakla ve insanların elinden ve dilinden emin olduğu bir kişilik sahibi olmakla mümkündür.

kurmay 2 ye böl gönder belki yaparsın.

Peki ya şimdi?

kurmay öncelikle teşekkür ederim güzel bir yazı ve tespitler var okunması gereken bir yazıdır...

İslam?ı?dinlerden bir din? olarak görenler, onun?ibadetlerini? de kaçınılmaz olarak diğer dinlerin ibadetleri gibi bir ibadet olarak görürler?

Allah?a, meleklere, kitaplara, peygamberlere ve ahiret gününe inanmak, namaz kılmak, oruç tutmak, hacca gitmek vs. bunları sağlar, bunlara vesile olur, bunları doğurur. Doğurmuyorsa yaptığınız tapınak dini ve ibadetidir.

Yani din ve ibadet denince neden namaz, oruç, hac, başörtüsü, cüppe, sakal vs. birkaç şekli ibadet ve görüntüden başka bir şey düşünülemiyor?

Bugün din ve ibadet anlayışı iyice daraltılmış, camiye, kandil gecelerine ve sayısı üçü beşi geçmeyen birkaç ritüele indirgenmiş durumdadır.

Türkiye?de birisi için?Dine yönelmiş, ibadete başlamış? deyince neden akla gelen?Namaza başlamış, örtünmüş? oluyor?

çok dogru söylemlerde var elbette lakin sui_zan yazısını okuyunca evet budur benımde düşüncem demek istedım..

sui_zan kardeşim mevdudi ve seyyid kutubdan faydalanan ve faydanılması gerektiğini düşünen birisiyim.. evet bahsettiğin bazı durumların olmasına karşın tam olarak bu şekilde olduğunu düşünmüyorum en azından kendimden ve gözlemlediklerimden yola çıkarak..

Din ve ibadet anlayışımız (1)

Dolayısıyla din ve ibadet anlayışımız bir Hindu?nun, bir Yahudi?nin, bir Hristıyan?ınkinden farksız hale geliyor. Nasıl ki?papaz kilisede? ise?hoca da camide? oluyor. Din ve ibadet birkaç ritüelden ibaret hale geliyor.

Artık namaz kılmak, oruç tutmak, hacca gitmek, başını örtmek vb. ritüel ve figürler iyi bir Müslüman olmanın değil; nereye, hangi kampa, hangi mahalleye mensup olduğunuzun göstergesi haline gelmiştir. Peygamber zamanındaki işlevlerini kaybetmiş, dahası sahici özelliklerini yitirmişlerdir.

yani Allah rızası için, şu yazının İKİNCİ bölümünü eklemeyi başarabilecek olan varsa ekleyiversin, beni de şu sinir harbinden kurtarsın :)))))yazardan ya da başlıktan aratın birçok linkte çıkacak... şimdiden tşk. :))))

Biz hangisinin din ve ibadet anlayışı üzereyiz?

bu güzel ahlakların ilk başta dışarıdan hemen farkedilemeyeceği düşüncesindeyim. namaz olsun başörtü veya sakal olsun dışarıdan hemen farkedilir ve ona göre bir değerlendirme yapılr. bu ibadetler misal olarak bir dükkanın vitrini gibidir. kişi vitrine bakarsa ordaki ürünlere göre değerlendirme yapar. dükkanın içine girilipte detaylı olarak gözlem yapılmadımı sadece vitrindeki değerlendirme ile yetinilir. dükkanın içide insanın takvası, ibadetlerdeki ihlası, merhameti, vakarı, iyiliği, dürüstlüğü...

cemaleddin afgani, ali şeriati, mevdudi bu tip yaklaşımlarla ünsalmış şia kökenli kendi tabirleriyle dinde ihya hareketleri yaptıkları teziyle özellikle türkiyedeki islami gençlik üzerinde önemli tesir bırakmışlardır.

hayırlı gecelr..

Bu ne yaman bir çelişkidir?

Bu, tamı tamına İslam?ın?lailahe illallah? evrensel çağrısını yansıtan ve o günkü dünya kamuoyunu sarsan bir sözdür?

sıraladım yazarların acizane fikirleri ile söz konusu yazarın fikirleri aynı paralelde bu düşünce akımı çok yaygındır gençler arasında tabi hızlı gençler ayaklarıyla yere basmadan konuşan gençler arasında. sen nerden biliyorsun dersen ee bizde belki o gençlerle oturup kalkmışızdır olamazmı yani. kurmay bey ve seli arkadaş teşekkür ederiz yorumlarınız için.

Çünkü modern dünya da dini böyle anlıyor. Onlara göre esasında din, modern dünyada bunlardan başka bir şey değildir. Modern öncesi ortaçağlardan kalma büyülü bir dünya?Bunlar artık modern insanın sadece akıldışılığa, sır ve gizeme duyduğu merakı gideren birer?fenomen? olabilirler. İnsanları rahatlatırlar da. Sosyolojik olarak yararlı da olabilirler. Dine başkaca anlamlar yükleyip bu çerçevenin dışına çıkarmaya kalkmak mümkün değildir.

Fizilal'il Kuran ve Tefhimu'l-Kur'an tefsirleri gerek günümüze yakınlığında ve dilinin bazı tefsirlere göre sadeliğinden faydalı oluyor...

çok mu belli oluyo ekleyemediğim selii :)))yaw arkadaşlar uğraşıyom didiniyom olmuyo... sürekli hata veriyo, defalarca denedim olmadı gitti vesselam :)))

nede olsa yukardaki yazı nedindir nede dinden bir cüzdür. yapılan yorum islami bir düşünce tarzının nasıl olması gerektiği kabilinden sayın yazarımızın kendi görüşüdür. bu tip yazılarla yoğrulan gençler ki benim çok tanıdığım var ya kendinden başkasını değil müslüman insan yerine bile koymuyor. neymiş efendim ben seyyid kutupçuyum din sizin dininiz değil.

Halbuki bir adam namaz kıldığı halde imansız, bir kadın başı açık olduğu halde iman sahibi olabilir. Bir cüppe içinde ahlaksız, saçları arkadan bağlanmış bir kafanın içinde de asil ve erdemli bir düşünce bulunabilir.

Oysa din ve ibadet bunlar mı demek?

sanırım mesaj yerine ulaştı.

Sevgili?kurmay? teşekkürler?

O günkü dünyanın batısına ve doğusuna hakim Bizans ile Sasani imparotorluklarının saraylarında yankılanan ve?çok büyük bir tehdit? olarak algılanan bir sözdür?

bizleri en doğru olan kur'anı anlamaya yönelten her eserin okunmasında fayda vardır..

sayın kurmay;

yazınızı okumak ne kelime çıktı alıp analiz ettım başlığı çok dikkat cekıcıydı...

namaz kılan oruç tutan dürüst olmasada olur adil olmasada olur ihlaslı olmasada olur diyen yok ki zaten. niye şöyle yaklaşmazlar bir türlü analayamam bu yazarlarımız namaz, oruç zekat ve dünya müslümanlarının en büyük meşveret yeri hac bunların önemi anlatıldıktan sonra islam düşüncesi demek bunlarla birlikte dilediğin güzel hasletleri say ve sırala.

SONUNA KADAR OKUMA SABRINI GÖSTEREN DOSTLARA ŞİMDİDEN TEŞEKKÜRLER...

kurmay kardeşim konu için teşekkür ederim.

Modern dünyanın insanı bu yaman çelişkiyi unuttu. Bütün dinler, modern öncesi ortaçağ dünyasının fenomenleri olarak görüldüğünden, nasıl olsa günümüzde hiç birisi de işe yaramayacağından hangisi olsa fark etmezdi. Eh, İslam da dinlerden bir din olduğuna göre aynı şeydi?

saygılar. dua ile...

"Eğer Allah'tan korkarsanız O, size iyi ile kötüyü ayırdedecek bir anlayış verir.." ayeti bizlere yolumuzda ışık olmakta ve yol ayrımlarındaki vereceğimiz kararlarda Allah korkusunun bizler için belirleyici olduğunu göstermektedir... Rabbim dosdoğru yolundan ayırmasın.. ve ilmi bizler için faydalı kılsın

Çünkü din ve ibadet anlayışımızın içi boşaltılmış ve muazzam bir anlam kaymasına uğramıştır.

bu daha güzel yaklaşım değil mi

Müslüman zihnin din ve ibadet denince aklına cami, ezan, kandil, türbe, şeyh, yeşil sarık, başörtüsü, cin, peri, masal, mücize, kehanet, sır, musalla taşı, mezarlık ve yalnız -o da şekli kalmış- üç ibadet ritüeli; namaz, oruç ve hac neden geliyor sanıyorsunuz?

ve içinde bulunduğu şartlardan dolayı namaz kılamayan, örtünemeyen ama ben müslümanım diyen arkadaşlar da var.

Böyle düşünenlerin, İran kisrasının karşısına çıkan sahabenin?Baldırı çıplak çöl bedevileri sarayıma kadar niye geldiniz? diye sorulunca?İnsanları dinlerin zulmünden ve krallara ibadetten kurtarmaya geldik? cevabından bir şey anlayacaklarını sanmıyorum.

bu zamanda insanlarımızda komşuluk hakkı, anne baba sevgisi saygısı, akraba bağlarındaki önem, ibadetlerdeki detaylar. bu detaylar; sünnet, edep, adap... Kişi namazını kılıyor sadece kılıyor bu namazda ne sünnetler vaciplar var. bunlardan bir haber. namazında başını örtmek doğru düzgün secde etmez kıyam yapmaz. bu namazın tadı olurmu. bu sadece namazda değil diğer ibadetlerde de aynı. sen ağaca çıkıyorsun dalının budağını kesiyorsun aaa ağaç kel kalmış diyorsun. biz bu zamanda bu hale gelmişiz. ne yaprak kalmış ne meyve sadece kuru ağaç. dışarıdan gözüken örtü veya sakal gibi. bunlara özen gösterilmiyorsa kişinin neyi kalacak. dışarıdan görünen vitrini. bu ahir zamanda vitrine bile elhamdülillah.

Aksi halde İslam adına modern dünyaya hiç bir şey söyleme hakkımız olmayacak. Çünkü vakti zamanında reforma uğrattığımız bir çok şeyi, sırf modern bizi onlarla aynı kefeye koyuyor diye moderne karşı savunur hale geiliyoruz; al sana bir yaman çelişki daha?

hakikaten güzel bir yazı allah razı olsun.

Bir peygamberin en azılı düşmanı nasıl bir din adamı olabiliyor?

Bu nedenle olsa gerek?İslam dinlerden bir din değildir? veya?Allah-insan ilişkisi efendi-köle ilişkisi değildir? dediğimizde meramımızı anlamakta zorlananlar oluyor.

hak kavramını hiç ağzından düşürmeyen yine aynı düşüncede bir arkadaşımız vardı kulakları çınlasın gel zaman git zaman mütahit oldu baktım ve gördümki çalışanın hakkını bile eksik veriyor ben şahit oldum. ha bu bir örnektir elbette genelleme yapılamaz. ama doğruluk dürüstlük ve adalet kavramları vede bunların müslümana yansıması ne mevdudiyle nede seyyid kutubu okumakla oluyor okunsun bir şey demiyorum ama sanki bunların azdıkları dini yeniden keşif gibi asla yorumlanmasın yazarlardan bir yazar diyerekten okunsun iyi yanları alınsın asla ve asla mutlak doğru olarak algılanmasın çünkü böyle algılayan arkadaşlarımızın ben bir çoğunun sonunu biliyorum şimdilik bu kadar.

Aslında bu ihtiyaç tarih boyunca hiç eksilmemiştir.

neyse son yorumumu yazının ikinci bölümünün ardına saklıyorum...

Kendilerini nasıl da?Aydınlanma? olarak kabul ettiriyorlar Herkes sorgusuz sualsiz bu ayrımı ve tanımı nasıl da kullanıyor. ?Durun bakalım, siz kendinizi nasıl Aydınlanma olarak görüyorsunuz? İnsanlık tarihini sizden önce ve sonra diye nasıl ikiye ayırıyorsunuz? Hem siz kim oluyorsunuz? diye sormuyor. Boyuna modernite öncesi kutsalın, dinlerin ve geleneksel dünyanın nasıl daha da iyi olduğu anlatmaya çalışıyor.

Budha Hint din adamları Brahmanlara karşı çıktı. Zerdüşt?ü eski İran din adamları sınıfı Moğlar öldürttü. Mani?yi Mecusi din adamları astırdı. Musa?yı eski Mısır din adamları sınıfı olan Hamanlar tekfir etti. İsa?yı Yahudi Haham sınıfı yargılayıp çarmıha gerdirdi. Sokrates Delhi tapınağının fetvasıyla öldürüldü. Hz. Muhammed?in daha ilk günden Mekke?deki en azılı düşmanı rahip Ebu Amir idi. Kabe çetesini suikasta kışkırtan, ?Mescid-i Nevbevi?nin karşısına?Mescid-i Dırar?ı? yaptıran da bu rahip Ebu Amir?den başkası değil miydi?

amelsiz müslümanlık olmaz diyen arkadaşlar vvar.

peki din kimin dini seyyid kutupmudur dinin ölçüsü bir sosyolog nasıl oluyorda dinin tek kriteri oluyor.

ve kopyalayamadıgınız ikinci yazıyıda merak içinde beklemedeyiz...

ne zaman sunacaksınız acaba ona göre hazırlıklı olalım...

kurmay arkadaşım, yazınız çok uzun ve de vaktim kısıtlı olduğu için tam olarak okuyamadım ama şöyle bir göz attım.

Çünkü bunu söyleyen sahabenin dilindeki?din? ve?ibadet? hiç de bizimkine benzemiyor.

Böyle olunca Budha ile Brahman?ın, Zerdüşt ile Moğ?un, Mani ile Mecusi?nin, Musa ile Haman?ın, İsa ile Haham?ın, Muhammed ile Ebu Amir?in arasındaki yaman çelişki kayboluyor. Tam da modernin istediği ve yapmaya çalıştığı gibi, hepsini aynı kefede bir sepete dolduruyoruz. Artık, ?Eh din işte, ha haham ha peygamber ne fark eder? oluyor?

Bu iki imparatorluk geleneğinin asırlardır bölgeye hakim olmak için ürettikleri iki din olan Yahudilik ve Hristıyanlığın tapınaklarında da yankılanan ve?meslek dışı? bir yerden gelen bir tehdit olarak algılanmış bir sözdür?

Din ve ibadet anlayışımıza buradan girerek baktığımızda bir taraftan zahiri bir donma yaşanırken, diğer taraftan da batini bir buharlaşma yaşandığını görüyoruz. Donmayı ve buharlaşmayı asli haline yani hayat veren bir suya nasıl dönüştürebiliriz? Esas mesele budur.

İşin ilginç olan yanı Müslümanlar da bu argümanı içselleştirerek, modern dünyaya karşı bütün dinleri aynı kefeye koyarak savunur hale geldi. Dünya tarihi ikiye ayrılıyordu artık: Aydınlanma öncesi dinlerin hakim olduğu kutsalın ve geleneğin dünyası ve Aydınlanması sonrası seküler modern dünya?

Keza?Dini bırakmış, ibadeti terk etmiş? denince de neden?Artık namaz kılmıyormuş, başını da açmış? denmek istendiği anlaşılıyor?