Şemsettin Kırış

Filmden, İslam?ın vahiy eksenli hayatının, susamış Newyork?lu gönüllere sunuluşunu beklememek gerek. İslamla terörü bir sayan batı kaynaklı anlayış karşısında, Müslümanların kendi dinleri ve içinde bulundukları gerçeklerle yüzleşmesi aksettiriliyor. Müslümanlardan bazılarının terör eylemlerine karıştıkları örneklendiriliyor. Fakat gerçek teröristle, terörist olmayanı birbirinden ayırt etmenin zorluğu ortaya çıkıyor. Terörle mücadele edeyim derken insanlara nasıl, haksız yere işkence yapılabildiği vurgulanıyor.

Film, bir polis memuru olan Fırat?ın , İslami terör iddiasıyla uluslar arası kırmızı bültenle aranan bir zanlıyı teslim almak üzere Newyork?a arkadaşı Polis memuru Acar?la birlikte gidişi ve orada karşılaştığı olaylar üzerinde kurgulanmış. Mahsun, Newyork?a beş minare dikmeye gitmiyor. Katil sandığı ama katil olmayan bir zanlıyı teslim almaya gidiyor. Film terörün gerçek faillerini ortaya çıkarmanın zorluğu ve bu konuda hata edilebileceği mesajını taşıyor.

Müslümanların bir yandan terörle suçlanırken bir yandan da teröre maruz kaldıkları da filmde konu ediliyor. Bugün Filistin?de yine ne oldu? İslam?ın can evinde bu kaçıncı yangın? Müslümanların bütün bu olanlardan duydukları ızdırap canlandırılıyor. Bir cemaate bağlı, dindar bir yaşayış biçimlerinden sahneler yer alıyor. Ülkücüler de İslami bir cemaat sayılıyor, Ülkücü töreninden sonra Filistin?e yardım kampanyasına verilen destek naklediliyor. Bununla sanki Türkiye?de Milliyetçilerle İslamcıların aslında aynı kumaşın farklı desenleri olduğu ima ediliyor.

Newyork?ta 5 minare? filmi gösterime girmiş bulunuyor. Zannederim birçok kimse bu filmi?beş minare? isminden dolayı izlemeye gitmiştir. Newyork?ta beş minare İslami bir kültür almış olan herkese cazip gelen bir isimlendirme. Film bu isim ile sanki İslam?ın Amerika?ya açılışını da canlandırıyor insanın zihninde. Acaba öyle mi? Film ne kadar İslami bir söylem taşıyor?

?Kim bir mümini kasten öldürürse, cezası içinde ebedi kalacağı cehennemdir1?, ?Dinde zorlama yoktur?2?, ?Sen onlar üzerinde zorlayıcı değilsin.?3 ayetleri metin ve meal olarak filmde yer alıyor. İslam?ın şefkatli ve merhametli yüzüne işaret ediliyor. Ancak?İslami terör? denen şey doğru mu, ?bilgi kirliliği?mi bu sorgulanmıyor, olduğu gibi kabul ediliyor. Halbuki bugün 11 Eylül saldırıları dahil birçok terör eylemini Müslümanların yaptığı konusunda ciddi şüpheler var. 11 Eylül?de bütün dünyanın aldatıldığı, gerçeklerin karartıldığını bugün sadece Müslümanlar değil, birçok Amerikalı dillendiriyor. Film, Müslümanlar adına terörü kabullenmiş görünmekle oluşan sıkıntıyı, teröre bulaşmayan da var, bütün Müslümanları bir kefeye koymayın mesajını Batı?ya vererek aşmaya çalışıyor.

Emniyet, sonunda gerçek terör elebaşını yakalayıp tutukluyor ve nezarethaneye atıyor. Nezarethanede gerçek terör elebaşı ile terörist zannedilen kişi yan yana düşüyorlar. Emniyet Müdürü dayanamayor, elebaşı ile münakaşaya girişiyor, bu kadar cana nasıl kıydığını sorguluyor. Yanlışlıkla tutuklanan zanlı imdadına yetişiyor, İslam?ın silahlı eyleme asla cevaz vermeyeceğini anlatıyor. Hz. Peygamber?in 23 yıllık peygamberlik hayatında savaşla geçirdiği süre, yalnızca iki aydır. Yan yana düşmüş iki zanlı arasında İslam ve terör konulu anlamlı bir tartışma yaşanyor. Sonunda Emniyet Müdürü, yanlışlıkla terörist zannedilen?Hacı Gümüş?den özür diliyor.

Sonuç olarak?Newyork?ta 5 minare? filmi bu haliyle Müslümanların inançları ve hayat tarzlarıyla batıya açılımını gündeme getirmiş görünmüyor. Belki Batı?nın İslam?a karşı bakışını yumuşatıyor. Oysa Batı?nın İslam?a karşı yumuşamanın ötesinde bir?ihtiyacı? var. Müslümanların?Allah?a zaman ayıran?, ?aile kurumunu koruyan? hayat tarzlarına ihtiyacı var. Batı, Müslümanların hayat tarzlarını tehdit olarak algılamak yerine, o hayat tarzından kendisine değerler katması gerekiyor.

Hacı Gümüş, Amerika da bir kanaat önderidir. Hikmetli sözler sarfeden bir insandır. ?Ölmek Allah?a kavuşmaktır? der mesela. Sonradan Müslüman olmuş bir Amerika?lı olan Thomas ile birlikte hareket etmektedir. Thomas filmin bir yerinde?inancımız hayat tarzımız saldırı altında? diyor. Belki de bu söz bütün cemaatlerin hangi sebep ve saikle çıktığını özetliyor. Hacı Gümüş aslen Bitlis?lidir. Kendisi gibi Bitlis?li olan Said Nursi?den ders almış bir kimsedir. Said Nursi, insanlığın üç şeyden çok çektiğini belirtir, bunlar ayrımcılık fukaralık ve cehalettir. Hacı Gümüş, dinler ve kültürlerarası diyalogda söylem ve uygulamalarıyla katkısı olan bir insandır. Bir hristiyanla evlidir ve kızı da bir Hıristiyan erkekle evlenir. Hacı Gümüş?ün feyiz aldığı Said Nursi acaba kızını bir Hristiyanla evlendirmesine ne derdi? Bir hristiyanla evlenmesini anladık ama kızını evlendirmesine ne demeli? Hacı Gümüş?e göre Hristiyanlar da?Allah? diyor. Annesine hanımını tanıştırırken?Gavur ama insan? diye tanıtıyor. Bununla birlikte o etrafına değer katan bir insandır. Bir hristiyanla evlenen kızı Jasmine, düğün töreninde babasına?bana kattığın değerlerden dolayı teşekkür ederim? diyor. Kızınızı bir hristiyanla evlendirerek ona değer katabilir misiniz? Kendi içinde savunması olan bir çıkış görünmüyor. Hacı Gümüş tiplemesinin İslamı ne oranda temsil ettiği tartışılması gerekiyor. Müslümanların ve Hıristiyanların inanış ve hayat tarzlarıyla birbirine karışmaları sonuçta Batı?nın İslam?a karşı ön yargısını değiştirmiş olmuyor. Batı İslam?ı kendisi için tehdit olarak algılıyor. Filmde bir Amerika?lı polis şefi Irak işgalini savunuyor. İşgale karşı, polis memuru Acar?ın ağzından?ağır ol biz de Müslümanız, siz bir milyon Iraklıyı katlettiniz? mesajı filmde yer alıyor.

Dipnotlar: 1 Nisa(4), 93. 2 Bakara(2), 256. 3 Ğaşiye(88), 22.

Altınoluk dergisi