sabır... herşeyin ilacı...

ALTINOLUK DERGİSİNDEN...

Kişileri değerlendirdirken çok hassas davranmalı, kimsenin onuru zedelenmemelidir. Zira insanların onuru her şeyden önemlidir. Onursuz yaşamaktansa ölmek daha iyi derler. Dinimizde intihar caiz olmamakla beraber bazı kimseler onurları zedelendiği zaman intihara bile teşebbüs edebilmektedirler. Onun için gıybet, tecessüs ve iftira gibi insan haysiyetine yönelik tavırlar büyük günahlar cümlesindedir.

Yöneticileri ve toplumu yanıltma olayı önceleri genellikle ferdi planda idi. Günümüzde ise bu yanıltma işi medya yoluyla kurumsallaşmış kötüye kullanılabilen medya adeta insan harcama, olayları çarpıtma aracı haline getirilmiştir. Bilhassa yöneticiler, insanları yıpratma silahı olarak kullanılabilen medyaya karşı da ihtiyatlı yaklaşmalıdırlar. Kesin bilgiye dayanmayan haberlere itibar etmemelidirler. Medya silahı zaman zaman sahibine karşı da çevirilmekte, hem kullanan, hemde kullanılan hakkında yıkıcı olabilmektedir.

Olaylar ve sahışlar sırf başkalarının sözü ve gözüyle değerlendiren nice yöneticiler çok büyük zülümlerin, cinayet ve felaketlerin aleti olmuşlar, çoğu zaman bu yüzden kendileri de feci akibetlere uğramışlardır.

?Sevginde ölçülü ol ey gönül, sevdiğin düşmanın olur bir gün;düşmanlıkta katı olma ey gönül, düşmanın dostun olur birgün.?

Peşin hüküm ve hareket bir nevi tembelliktir. Araştırma zahmetine katlanmayanlar, sonunda pek çok zahmetlere katlanmak zorunda kalırlar. İnsanları ufak-tefek hatalarına, kılık-kıyafetlerine bakarak değerlendirmek de son derece yanlıştır. Zaten hatasız kul yoktur. Şekil, kılık-kıyafet ise arizi bir durumdur. İnsanın gerçek hüviyetini ortaya koymaz, ayrıca aldatıcı da olabilir.

Allah celle cellahu Kuran-ı Kerim?de insanları ön yargı ve peşin hükümden uzak durmaya çağırıyor?Hislerinize uyup adaletten sapmayın?

Peşin hüküm, araştırmaya dayanmayan hükümdür, dolayısıyla da temelsizdir. Temelsiz ve köksüz icraat ve teşebbüslerin temelli ve köklü neticeleri olmaz. Araştırma neticesinde hata etmek, rastgele isabet etmekten daha değerlidir. Zira tesadüfe bel bağlayarak yola çıkılmaz. Araştırma ise hatanında isabetin de sebeblerini ortaya koyar.

Peşin hükümler, günümüz tabiriyle ön yargılar kardeşliğin güvenin, hamiyetin ve ilerlemenin en büyük düşmanıdır. Herkesin herkesten şüphe ettiği bir ortamda dostluk, güven, huzur ve atılım olmaz. Zira şüphe, zan ve dedikodu hiç bir ciddi işe zemin teşkil edemez. Sağlam bir gelecek sağlam bilgi, sağlam dostluk ve güven üzerine inşa edilir.

Abdullah ibn Mesud hazretleri, Rasullah?ın şöyle buyurduğunu haber veriyor: ?Ashabımdan hiç kimse başkası hakkında bana bir şey nakletmesin. Zira ben sizin karşınıza tarafsız bir şekilde gönül ferahlığıyla çıkmayı arzu ederim? (Ebu Davud Edeb. Hadis no:4860)

Ameller niteceleriyle değerlendirilir. Hiç kimse sonunun ne olacağını, bu dünyayı ne şekilde terk edeceğini bilemez. Nice iyi bilinen insanların sonları kötü, nice kötü bilinenlerin sonları da iyi neticelenmiştir.

Duygudan amaç; kin, nefret olabileceği gibi, aşırı sevgi, bağlılık ve taassubtan her biri ya da herhangi biri olabilir.

Peşin hükmün bir kardeşi de kendini beğenmek. Kendi düşüncelerini çok beğenen insan, olanca güvenle hemen her konuda hüküm saçmaya başlıyor. Sonucu da kötü oluyor.

Dışı cazip içi kazip olan münafıklar Kuran-ı Kerim de şöyle tasvir ediyorlar: ?Onları gördüğünde kalıpları hoşuna gider ve konuşacak olsalar sözlerine kulak verirsin. Onlar giydirilmiş kalaslar gibidirler.? (Münafıkun 4)

Hadisi şerifte işaret edilen husus, olaylar ve insanlar hakkında başkalarından bilgi edinmeden ziyade, kendilerine bir şey sorulmadığı halde sırf yetkiliye yaranmak, başkalarını kötüleyerek öne çıkmak isteyen kimselere fırsat vermemeye yöneliktir. Genellikle yetkililerin etrafını yağcı ve yalaka güruhu kuşatır, yalan-yanlış bilgi ve iftiralarla başkalarını kötüleyip kendileri için yer açmaya çalışırlar.

Ölmüş kimse kendini savunamadığı gibi arkasından konuşulan kimse de gıybet edilen yerde olmadığı için kendisini savunamaz. Başkasını çekiştirmek genellikle çıkar amaçlı olduğu için bu iş bir bakıma ahlaki yamyamlık yaparak kardeşinin onurunu satmak ve bu yolu ekmek kapısı haline çevirmek anlamına gelmektedir. Bu açıdan kurani teşbih fevkalade anlamlıdır.

Allah sizdende razı olsun

Bazı kimseler hak ve hakikat uğrunda öyle fedakarlıklar, öyle önemli hizmetler ifa ederler ki, onların bu fedakarlık ve hizmetleri pek çok günahlarına keffaret olur. Bazı insanlar işledikleri bir hata sebebiyle ömür boyu dışlanırlar, cüzzamlı gibi toplum dışına itilirler, onları hor görenlerin belki de daha fazla hataları vardır. Şayet günahları birer leke halinde yüzlerde gözükseydi, kimse kimsenin yüzüne bakamazdı. Akolün sarhoşluğu dışa vuruyor. Sair günahlarda sarhoş etseydi belki de ayık kimse pek nadir bulunurdu.

Ön yargı ve peşin hükümlü davranmayı, önce aklı selim sonra da inancımız asla kabul etmez. İşin hakikatini kavramadan, öğrenmeden, duygulara dayanarak alınan karar, verilen peşin hükümler insanı telafisi mümkün olmayan durumlarlarla karşı karşıya bırakabilir.

Muazzam bir konuya değinmiş altınoluk dergisi paylasan arkadastanda Allah razı olsun

Ajdin o cevabı kim için yazdınız?

Herkesin baştaki hadis-i şerifi hatırlayıp, insanlar hakkında peşin hükümlü olmaması, olayları ve şahısları hakkaniyet ölçüleri içinde değerlendirmesi gerekmektedir. Acil değil adil olmak şiarımız olmalıdır.

Herkesin hidayet ve hayrını istemek asıldır. Bir gemide yüz kişi içinde bir tek iyi kişi bulunsa, onun hatırı için geminin batması istenmez. Doksan dokuz günahın yanında bir sevabın da hatrını saymak gerekir. Son deme kadar tevbe kapısı açık olduğuna göre insanlar hakkında daima hüsnü niyet üzere olmak icabeder. Hz. Ömerin önceki halini görenler sonraki halini akıllarına bile getirmezlerdi. Kötü daima kötü, iyi daima iyi olarak kalmıyor. Geçmişte ve günümüzde bunun pek çok örnekleri vardır.

Kur?an-ı Kerim bizleri doğru haber konusunda şöyle uyarmaktadır: ?Ey İman edenler! Bir fasık size haber getirdiğinde durup gerçeği araştırın. Aksi halde istemeden birini rencide eder, ardından da yaptığınızdan pişman olursunuz? (Hucurat : 6)

Her söz ve davranışın sağlam bilgiye dayanması gerekir. Mücerret zan ve tahminler çok kere insanı yanıltır. Yüce Mevla bu konuda bizleri uyarmaktadır. ?Ve bilmediğin şeyin peşinden gitme! Çünkü kulak, göz ve gönül hepsi bundan hesaba çekilecektir? (İsra : 36)

İdari ve adli görevlerde bulunanlar başta naklettiğimiz nebevi prensibine çok dikkat etmelidirler. İnsanları başkalarının gözü, sözü ve kulağıyla değerlendirme son derece yanlıştır. Çünkü kişilerin birbirleri hakkında haset, düşmanlık, rekabet gibi sebeblerle objektif davranmaları pek mümkün olmaz. Güvenilen insanlardan, başkaları hakkında elbette bilgi alınabilir, fakat asıl karar, mümkün mertebe şahsi gözlem ve ve denemeler sonunda kişinin kendi objektif kararıdır. Karar vermeden önce etraflı şekilde araştırma yapılır, istişarelerde bulunulur, fotoğraf makinesi gibi objektif görüntüler tesbit edilir. Doğru bilgi ve gözlemler ışığında doğru karar verilir. ?Artık onları bağışla, onlar için Allah?tan af dile ve iş hususunda onlarla istişare et, fakat karar verip azmettiğin zaman da Allah?a güven? (Al-i imran. 159)

İnsanların değerini herkes takdir edemez. Altının kıymekini sarraf bilir, derler. Değerli olup olmamanın belli kriterleri vardır. Ölçü ve tartı aletlerinin düzgün olması gerekir. Tartı aletleri bozuk olursa tartan kişinin düzgün olması bir şey ifade etmez.

Hz. Peygamber? ?in bu ifadesi hukukun ve insanlar arasındaki ilişkilerin en temel ve en doğru kuralıdır. Mecellerin 8. maddesinde?Berate-i Zimmet asıldır? denmektedir. Bu; aksine bir delil bulununcaya kadar kişinin suçsuz sayılması prensibidir. Nasıl ki, eşyada aslolan mübahlık ise insanda da aslolan suçsuzluktur. Zira insanlar İslama göre suçsuz olarak doğarlar. Kimse kimsenin günahından sorumlu değildir. ?Herkesin kazandığı kendisinedir. Hiç kimse başkasının günahını yüklenmez? (Enam 164)

?Ey iman edenler! Birbiriniz hakkında kötü zandan kaçının zira zannın bir kısmı ağır bir vebaldir. Birbirinizin gizliliklerinide asla araştırmayın, ve arkanızdan birbirinizi çekiştirmeyin. İçinizde ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanan biri varmı? İşte hemen tiksindiniz? (Hucurat : 12)

peşin hükmün antikoru sabırmıdır?

Bay çok bilmiş!

Kişinin ülkesi, bölgesi, rengi, dili ve dini onun hakkında peşin hükme yol açmamalıdır. İnsanların değerli ve değersiz oluşları renklerine, neseplerine, servetlerine, mevkilerine göre değil ahlak, amel ve ihlaslarına göredir.

Önemli bir konu, Allah bizleri peşin hükümden, önyargıdan korusun.

Birbirimizi anlamamamızın en büyük nedenlerinden biridir Peşin hukum vermek...

Allah sabır edenleri ve sadık olanları sever...