Nur suresi üçüncü ayet-i kerimede "Zina yapan erkek, zina yapan kadınla ya da bir müşrik kadınla evlenir; zina yapan kadın da zina yapan bir erkekle ya da müşrik bir erkekle evlenir" buyurulmuştur Peki yanlışlıkla bu yola sapmış birisi sonradan tevbe-i nasuh ile tevbe ederse durum ne olur?

4 Bazıları bu hükmün Medine de İslam'ın başlangıcında gelmiş olup, daha sonra nesh edildiğini söylemişlerdir Said b Müseyyeb bu süredeki "Aranızdaki bekarları evlendirin" (Nur 24/32) ve Nisa süresindeki "Size helal olan kadınlardan nikahlayın" (Nisa, 4/3) ayetlerinin umumlarıyla birlikte neshedildiği rivayet edilmiş ve bu görüş yaygınlık kazanmıştır(5) Mutezilen Cübbai de icma ile nesholunmuştur, demiş Fakat Fahrür-Razi tefsirinde açıkladığı üzere araştırmacı alimler bu iki görüşün ikisinin de zayıf olduğunu anlatmışlardır (6) Çünkü neshedenin icma olduğunu söylemek ise, icmanın nasih olmayacağı Fıkıh usülü ilminde sabittir Bir de Ebu Bekir, Ömer, Ali gibi zatların muhalefetleri bulunan bir konuda, icma sahih olamaz Bu sebepten icma ile nesholunmuştur, demek doğru olmayacağı gibi mensuh olduğuna icma edilmiş demek de doğru değildir Çünkü açıklandığı üzere aksi sabittir Gerçi "ve enkihul eyame minkum" ve "fenkihu ma dabe lekum" emirleri geneldir Fakat bunların da dinen bir engel bulunmayanlara ait olduğunda şüphe yoktur Bundan dolayı diğer haramlar gibi buradaki haram kılınmanın da engellerden biri olması düşünülebilir(7)

(4)Fahrü'r Razi, XXIII, 151

Özetle söylemek gerkirse; zinayı helal sayanlar, ancak zina eden biriyle evlenmelidir Zinanın haram olduğunu kabul edip nefsini uyarak zina eden bir müminin zina etmeyen birisiyle evlenmesi helaldir Ayrıca içten ve samimi yapılan tövbeler inşallah kabul edilir

İKİNCİSİ: Zina eden erkek ve zina eden kadın, ayetin nüzul sebebi olan kerhaneciler ve sermaye olarak kullandıkları kadınlar gibi zinayı helal gören veya zinayı hafife alan takımdan ise, haramlığı nass ile benimsenmiş olanı helal kabul etme veya hafife alma küfür olduğu için, bunlar müşrik hükmünde olduklarından, nikahları nikah olmaz, kesinlikle haramdır, müşrik nikahı gibidir Onun için ayette zina eden erkek ve kadın, müşrik erkek ve kadına denk tutulmuş, "Bu müminlere haram kılınmıştır" buyurulmuştur Ayet bu iki kısmın nikahının haram oluşuna delildir Ancak gerçekten tövbe etmiş olanlar başkadır

(5) Alusi Ruhul Meani IX, 87

(2) Alusi, XVIII, 88

Ve bu fahişelerin belirgin özelliği ise zinayı helal kabul etme veya hafife alma demektir ki, küfürdür İslamiyet'in hakimiyeti ile o cahiliyet kalıntısı olan kerhaneler kalkmış ve had cezalarının konulması ve uygulanması İslam topraklarında artı öylelerinin ortaya çıkmasına meydan bırakmamış olduğu müddetçe, bunların nevi şahıslarına münhasır kalmış olmasından dolayı bu, onların şahıslarına mahsus kaldı, diyenler de olmuştur Bununla beraber:

Bu ayet ile ilgili açıklamaları Elmalı Merhumun Tefsirinden şöyle özetleyebiliriz Önce farklı görüşleri verip, 7 maddede sonucu belirteceğiz:

Zina yapan birisinin, zina yapmayan birisi ile evlenmesi caiz midir?

(1) Ebu Hayan, VI, 430

7 Şimdi bunu özetlemekle ayetin manasını tesbit edelim: Burada üç kısım vardır: Müşrikler, zinayı helal kabul edip hafife alanlar, bir de böyle olmayanlar

1 Bazıları " bu ayette maksat, nikahın hükmünü açıklamak değil, zinanın kötülüğünü açıklamadır Burada nikah çiftleşme manasındadır ve bu sebepten haramlık da zinanın haramlığıdır" demişlerse de anlamsızdır Çünkü Kur'an da nikah, hep akit "nikahlanma" manasına geldiğinden çiftleşme manası verilmesi doğru değildir Bir de bu manaca ayetin hiçbir fayda ifade etmemiş olacağı gösterilmiştir

BİRİNCİSİ: Herhangi bir mümin erkeğin veya mümin kadının, şirk koşan bir kadın veya şirk koşan bir erkekle nikahı sahih olmaz, kesinlikle haramdır, o bir zina olur

ÜÇÜNCÜSÜ: Helal sayma veya hafife alma gibi küfür delili olmayarak zinası tesbit olunmuş, önceden de başından hiç nikah geçmemiş ise, iffet sahibi müminlerin bunları nikahlamaları tahrimen mekruh, fakat nikahları sahih olur Ayetin tahriminin bu kısmı içine aldığı hususunda bir çeşit şüphe vardır Onun için içtihada yol açmıştır

5 Abdullah b Ömerden, İbnü Abbastan Mücahidden, Said b Cübeyr'den ve yine Said b Müseyeb'den gelen rivayetlere göre bu ayetin iniş sebebi şudur: Cahiliye devrinde fahişeleri işleten kirahaneler kerhaneciler vardı İslam geldiği vakit Medine de bunlardan Ümmü Mehzul gibi meşhur karılarla, kapıları bayraklı, alametli dokuz kadar kerhane bulunuyordu Bu karılar, bu kerhaneciler hep müşriklerden idi İçlerinde servet edinmiş olanları vardı İslam'da zina haram olduğundan bu fahişelerden bazıları, yeni Müslüman olmuş olan bazısına nikah teklif temiş ve kabul ederlerse nafakalarını taahhüt etmek istemiş, onlarda fakirlikleri ve ihtiyaç içinde bulunduklarından dolayı Resülullah 'dan izin istemişler, bunun üzerine bu ayet indirilmiş, o nikahın mü'minlere haram olduğu anlatılmıştır

Bundan dolayı bazı tefsirciler bu haramlığın nüzul sebebi olanlara mahsus olduğunu zannetmişlerdir ki, "elif lamlar" ahd için demek olur Gerçi karine tamam olduğu zaman hüküm, nüzul sebebine tahsis olunabilir Fakat burada hüküm, umumi sıfat üzerine gelmiş ve bu suretle haramlığa sebep olanların şahıslarında değil; ötede zinakarlık, beride iman vasıfları arasında zıtlıkta gösterilmiştir Bu ise tamim, yani umumilik karinesidir Öyle ki "lam" ahde yorumlansa bile, hükmün kıyas ile genelleştirilmesi zorunlu olacaktır Bundan dolayı, nüzul sebebine mahsustur, diyenlerin muradı da bu haram kılmanın özellikle kerhane fahişeleri hakkında olduğunu söylemektir

2 Hz Aişe dan rivayet edilmiştir ki: "Bir erkek bir kadınla zina etse onu nikahlayamaz, bu ayette haramdır O işe başladığında zina etmiş olur?" Ebu Hayyan tefsirinde: Ashab-ı kiramdan İbn-ü Mesud ve Bera bAzib nin de görüşlerinin böyle olduğu bildirilmiştir (1) Fakat buna karşılık Hz Peygamber 'den bu konu sorulmuş "Evveli akılsızlık, ahiri nikahtır, haram, helali haramlaştırmaz" (2) buyurduğu nakledilmiştir Ebu Bekr-i Sıdık, İbnü Ömer, İbnü Abbas ve Cabir'den ve Tavus, Said b Müseyyeb, Cabir b Zeyd, Ata, Hasen'den ve dört İmam'dan naklonunan görüşte caiz oluşudur (3) Ancak Fahrür Razi tefsirinde zikredildiği üzere, zina eden erkek ve zina eden kadının iffetli erkek ve iffetli kadın ile ve iffetli erkek ve iffetli kadının, zina eden erkek ve zina eden kadın ile evlenmesinin haram olması, Hz Aişe ve İbnü Mes'ud gibi Hz Ebu Bekir, Hz Ömer, Hz Ali'nin de mezhepleridir, (4) deniliyor

(3) Kurtubi, el-Camiu li Ahkami'l- Kur'an, XII, 169; Süyuti, ed-Durrul-Mansur, VI,126-130

6 Tefsircilerin çoğunun açıklamasına göre, bu haram kılma, zina edenleri nikahlamaktan müminleri sakındırıp korkutmak için mübalağa içindir Çünkü diyorlar; zina damgası basılmış fasıkların peşine takılmak caiz değil, mahzurludur Fasıklara benzemesine, töhmet mevkiinde bulunmasına, hakkında kötü lakırdılar edilmesine ve daha birçok bozgunculuğa sebeptir Günahkarlar topluluğunda oturmakta bile günahlar işlemeye maruz kalmak tehlikesi ne kadar çoktur! Artık zina eden kadınlar, kahpelerle evlenmek nasıl olur? "Aranızdaki bekarları, kölelerinizden ve cariyelerinizden iyi olanları evlendirin" (Nur, 24/32) emrindeki "salah" "iyi olanlar" kaydında da bu manaya dikkat çekilmiştir Ancak bir mümin, kaçınılması gereken böyle haram bir nikahı -faraza- yapmış olsa o nikah nikah olur mu? Yoksa o da bir zinamı olur?

(6) Fahrür Razi, XXIII,152

Sorularla İslamiyet

Dipnotlar:

(7) Suyuti, ed durul Mansur, VI, 128, 130

İşte zikredilen ihtilaf, bu kısım hakkındadır Yalnız Hz Aişe ve İbnü Mesud ve Bera b Azib hiçbirisinde nikahlanmayı uygun bulmamış, bu kısmın haramlığını da diğer iki kısım derecesinde tutmuşlardır

3 Hasen'in görüşüne göre bu haramlık, belirli zina eden erkek ve zina eden kadın haklarındadır Had cezası dediğimiz sopa vurulmuş zina eden erkek, ancak zina etmiş bir kadınla evlenebilir, HzAli böylesinin nikahını reddetti diye, rivayet edilmiştir