http://www.unit.com.tr/distribution_electrialy_trading.htm, http://www.eud.org.tr/Upload/1298erm.htm. Taraflar arasında teknik ve izin hazırlıkları tamamlandıktan sonra Türkiye Ermenistan-dan elektrik almaya başlayacaktır. Unit Grup-dan Uluslararası Kriz Grubu-na verilen bilgiye göre Türkiye tarafı siyasi nedenlerden bu anlaşmanın gerçekleımesine izin vermiyor.

The Closed Armenia-Turkey Border: Economic and Social Effects, Including Those on The People; and Implications for The Overall Situation in The Region, August 2007 European Parliament, http://www.europarl.europa. eu/activities/expert/eStudies. do?languageEN

Sınırların kapanması Ermenistan?ın genel, Türkiye?nin ise sadece doğu eyaletlerinin ekonomisini olumsuz etkilemiştir. Kapalı sınırlar Ermenistan?ın dışarıyla bağlantısı açısından taşımacılık maliyetlerini artırmakta, ticareti ve karı azaltmaktadır. Türkiye-Ermenistan arasında ticaretin Gürcistan üzerinden davam etmesi taşımacılık maliyetlerini yüzde 10, ulaşım süresini ise iki gün artırmıştır. Türkiye ile sınırlar açılırsa, Ermenistan için taşımacılık maliyeti yüzde 30-50 azalacaktır.

ve 24 nisan gelecek, görecegiz ermeni -Türk sınırı açılınca, Türkiye ve azerbaycan Türkleri neler kaybedecektir?

Armenia Internal Instability Ahead. International Crisis Group. 18.10.2009. p. 20

Kapalı Sınırlarda Devam Eden Ticaret

bundan sonra hep özlem kardeşim... eyvallah Hakka emanet ol... başlıga yazmadan sildirmesem bari üyeliğimi...

2008?de 140.8 milyar dolar ihracatı ve 193.9 milyar dolar ithalatı olan Türkiye için ticaret hacmi 4.9 milyar dolar olan Ermenistan?ın cok da önemli bir ticari ortak değildir. Fakat Ermenistan sınırlarının açılması en cok Türkiyen?in doğu vilayetlerinin ekonomisine katkısı olacaktır. Sınırlar açılırsa Kars ve Iğdır?ın ekonomisi canlanır ve esnaflar karlarını artırabilir. Diğer büyük ticaret şirketleri zaten Ermenistan?la ticareti Gürcistan üstünden devam etdirmekdedir. İstanbul?dan Ermenistan?a mal satan bir şirket için Karadeniz boyunca ve Gürcistan üzerinden Ermenistan?a gitmek Kars?dan Ermenistan?a gitmekden daha kısadır. Sadece sınırlar açılırsa, Ermeni iş adamlarının Türkiye?ye gelişi ve Türkiye?nin doğu vilayeti iş adamları ve yöneticileri için Ermenistan yolu kısalır. Türkiye-Ermenistan sınırında bulunan Kars?ın bundan önceki Belediye Başkanı Naif Alibeyoğlu Türkiye-Ermenistan sınırlarının açılmasını en ciddi şekilde savunan insanlardan birisi olmuştur. 1996?da doğudakı Türk iş adamları Türkiye-Ermenistan sınırlarının açılması için 100 bin imza toplayarak dönemin Başbakanı Necmeddin Erbakan?a göndermişler. Kars Sanayi ve İşadamları Derneği?nin temsilcileri 1998?de Ermenistan?ı ziyaret ederek Ermenistan Cumhurbaşkanı Levon Ter-Petrosyan ve Başbakanı Robert Koçaryan?la görüşmüşler. Yerel düzeyde oluşturulan lobbi faaliyyetleri Türkiye ve Ermenistan arasında sınırlarin açılması için hükumetlere baskı aracı olmuştur.

"Türkiye ile sınırlar açılırsa, Ermenistan için taşımacılık maliyeti yüzde 30-50 azalacaktır.

Daire Başkanı

Dünyanın ticaret merkezlerine ve açık denizlere doğrudan çıkışı olmayan Ermenistan kapalı kara devletidir. Bu sebebden dünya ile bağlantısını komşu devletler üzerinden yürütmek zorundadır. Yine aynı nedenle komşularıyla iyi düzeyde ticari ilişkiler kurmak zorundadır. Hiç bir doğal kaynağı olmadığı için komşularına bağımlılığı daha da artmakadır. Bu dezavantajlara rağmen Ermenistan ciddi avantajlara da sahipdir. Çevresinde 170 milyonluk bir tüketici pazarı vardır, dünyanın enerji merkezlerinden biri olan Hazar havzasına yakındır ve Avrupa?ya direk çıkışı olan Türkiye ile sınır komşusudur. Fakat bağımsızlığını kazandığı günden itibaren yayılmacı ve gerçekci olmayan bir dış politika nedeniyle Türkiye ve Azerbaycan Ermenistan sınırlarını kapatmak zorunda kalmıştır. Bu nedenle Ermenistan bölgesel projelere katılma şansından mahrum kaldığı gibi Rusya ve Gürcistan?a da bağımlı hale gelmiştir. Rusya-Gürcüstan Savaşı?nda ise en ciddi zarar gören taraflardan biri Ermenistan olmuştur. Savaş sırasında Ermenistanın dış dünya ile bağlantısı olan Gürcistan?ın Poti ve Batum limanlarının Ruslar tarafından bombalanarak kullanılamaz hale getirilmesi ve Rusya ile tek ticaret yolu olan Rusya-Gürcüstan sınırlarının kapanması sonucu Ermenistan?da hem temel ihtiyaçların karşılanmasında hem de enerji temininde ciddi sıkıntı yaşanmıştır. Rusya-Gürcistan Savaşı ardından yaşanan küresel ekonomik krize Rusyadan istenen 500 milyon dolarlık yardımın gelmemesi de eklenince Ermenistan ekonomisi en sıkıtnılı günlerini yaşmaya başlamıştır. Bütün bu veriler Ermenistan ekonomisi için Türkiye sınır kapılarının can damarı ve kurtuluş yolu olduğunu ortaya koymaktadır.

Sınırlar açılırsa, Türkiye?ye çalışmak için gelen Ermenilerin sayı artacak ve hatta Rusya?da çalışan Ermenilerin böyük bir kısmı da çalışmak için Türkiye?ye gelecektir. .

Kafkasya

The Economic and Social Impacts of Opening the Armenia-Turkish Border AIPRG conference, http://www.aiprg.net/UserFiles/File/Conference_Findings_Overview. pdf

26 Ekim 2009 Ermeni Enstitüsü

başlıklarını özlemişiz reis.

Değerlendirme

Sınırlar kapalı olduğu için Ermenistan Türkiye?yi 1921 Kars Anlaşması, Dünya Ticaret Örgütü?nün ilkelerini ve uluslararası hukukun kapalı kara devletlerin açık denizlere çıkma fırsatı veren diğer ilkelerini ihlal etmekle suçlamakatdır. Fakat ortada Ermenistan?ın iddia ettiği gibi Türkiye?nin gerçek bir ekonomik yaptırımından söz etmek mümkün değil. Çünkü Türkiye-Ermenistan arasında ticaret Gürcistan ve İran üzerinden devam etmektedir. Bugün Ermenistan dükanlarıdan her türlü Türk ürünü bulunabilir ve ayrıca birçok Ermeni iş adamları Türkiye?ye çok kolay vize alabilmektedir. Sınırların kapalı olmasına rağmen taraflar arasında 1993?de 4,5 milyon dolar olan ticaret hacmi, 1997?de 30, 2007?de 120 ve 2008?de ise 200 milyon dolara yükselmiştir. Türkler ve Ermeniler tarafından 20 civarında şirketi kurulmuş ve bu şirketler Gürcistan ve İran üzerinden ticaret yapmaktadırlar. 3 Mart 1997?de Türk ve Ermeni iş adamları tarafından kurulan Türk-Ermeni İş Geliştirme Konseyi iki devlet arasında resmi olmayan ticaretin yaranmasında büyük rolu olmuşdur. TABDC sadece ticari değil siyasi ilişkilerin kurulması üçün de büyük çaba sarf etmektedir.

Cavid Veliyev

Fakat Ermenistan sınırlarının açılması en cok Türkiyen?in doğu vilayetlerinin ekonomisine katkısı olacaktır.

Sedat Laçiner, Türkiye-Ermenistan İlişkilerinde Sınır Kapısı Sorunu ve Ekonomik Boyutu, Ermeni Araştırmaları, Cilt: 2, No: 6, Yay 2002. s. 47

Türkiye-Ermenistan arasında protokolların imzalanması özellikle Dağlık Karabağ görüşmelerinde Ermenistan?ın elini kuvvetlendirdi. Protokolların onayı için Türkiye Dağlık Karabağ ön şart dese de Ermenistan Dağlık Karabağ?dan çekilmeyerek 24 Nisan?ı bekleyecektir. 24 Nisan Türkiye üzerinde ciddi bir baskı olacaktır. Dağlık Karabağ?da işgal bitmeden sınırlar açılırsa Ermenistan Azerbaycan?a karşı ekonomik ve diplomatik anlamda daha rahat olacak ve Dağlık Karabağ konusunda anlaşmaya uzak duracaktır. Bu durumda Azerbaycan-Türkiye ilişkileri de ciddi yara alabilir. Türkiyenin bölgesel barış siyasetine de darbe vurulur ve komşularla sıfır problem adı altında yürütülen Ermenistan siyaseti stratejik müttefik Azerbaycan?ın uzaklaşmasıyla sonuçlanabilir.

Aybars Görgülü. A. k. m. S. 23.

Sadece sınırlar açılırsa, Ermeni iş adamlarının Türkiye?ye gelişi ve Türkiye?nin doğu vilayeti iş adamları ve yöneticileri için Ermenistan yolu kısalır.

Günümzde de Türkiye-Ermenistan sınırlarının açılmasını en çok destekleyen ticaret şirketleri ve iş adamlarıdır. Bu iş adamlarının bazıları samimi olarak karlarını artırmak için sınırların açılmasını isterken bazıları ise bu duruma siyasi açıdan bakmaktadır."

Sınırlar açılırsa Ermenistan hem ekonomik hem de siyasi anlamda rahatlayacak. Ermenistan?ın Türkiye sınırlarına ihtiyacı Rus-Gürcü Savaşı ve küresel kriz sonrası daha çok artmıştır. Tersinden okuduğumuz zaman sınırlar, Türkiye için daha büyük bir koza dönüşmüştür. Ermenistan taleplerinden vazgeçmeden Türkiye sınırları açarsa bu kozu kaybetmiş olabilir.

Türkiye?nin Ermenistan Ticaretine İhtiyacı Var mı?

Ticaret ve Sınırlar

Günümzde de Türkiye-Ermenistan sınırlarının açılmasını en çok destekleyen ticaret şirketleri ve iş adamlarıdır. Bu iş adamlarının bazıları samimi olarak karlarını artırmak için sınırların açılmasını isterken bazıları ise bu duruma siyasi açıdan bakmaktadır. Bu grupların ortak tezi sınırların açılmasının her iki tarafın ekonomisi açıcından olumlu sonuçlar doğuracağı ve Türkiye?nin Ermenistan?a etki araçlarının artacağı yönündedir. Ticaret ilişkilerin politik ilişkilere de olumlu yansıyacağı ve hatta bu sürecin Ermenistan?da Rusya etkisisinin azalması, bunun da Ermenistan?ın Dağlık Karabağ?dan çekilmesi ile sonuçlanacağını savunanlar vardır.

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül?ün Erivan ziyaretinde elektrik şirketi olan?Unit Grup? ile Ermenistan?ın Sanayi ve Enerji Bakanlığı ve Ermenistan?ın elektrik şirketi arasında 5+5 illik 3.5 milyard kv?lık anlaşma imzalanmıştır. Bundan başka, Ermenistan ile Türkiye arasında 2003?den itibaren İstanbul-Erivan, Antalya-Erivan ve Trabzon-Erivan uçak seferleri, Erivan-Antalya ve Erivan-İstanbul arasında haftada birden fazla otobüs seferleri mevcuttur. Türkiye?de yasadışı yollarla çalışan Ermenistan vatandaşı sayısı 40-75 bin arasında değişmektedir. Türkiye?nin GSM operatorları ile Ermenistan GSM operatorları arasında rooming anlaşması var ve hatta bu anlaşmalar zaman zaman yasal olmayacak şekilde işgal altındaki Azerbaycana topraklarına kadar uzatılmaktadır.

Mehr Baghramyan, Estimating The Change in Trade Flows Between Armenia and Turkey if The Border is Open: Case Study Based on Georgia-Turkey and Armenia Iran Trade, http://www.aiprg.net/UserFiles/File/journal/proceedings/Baghramyan. pdf,

Turkey and Armenia Opening Minds, Opening Borders. International Crisis Group. Report no. 199. (14.04.2009). p. 28.

Sınırların kapalı olması sermaye yatırımlarını da olumsuz etkilemiş ve istikrarsızlık nedeniyle yabancı sermayenin direk Ermenistan?a girişini engellemiştir. Türkiye ile diplomatik ilişkilerin olmaması ve sınırlarin kapalılığı nedeniyle Ermenistan?ın sermaye risk puanı artırmıştır. Eğer Ermenistan Türkiye ve Azerbaycan?la ilişkiler düzelirse, onun risk puanı yüzde 25?e kadar düşecek ve sonuçta Ermenistan 1. dereceli riskli ülkeler listesinden 3. dereceli riskli ülkeler listesine düşecektir. Riskin azalması Ermenistan?ın askeri harcamalarını da azaltacaktır ki, bu da Ermenistan GSMH?da askeri harcamaların yüzde 0.7?e kadar düşmesine ?nın 2001 verilerine göre, Ermenistan?ın Türkiye ve Azerbaycan?la sınırları açılırsa, Ermenistan?ın ihracatı yüzde 100 artacaktır. Dünya Bankası?nın 2000 verilerine göre ise sınırlar açılırsa, Ermenistan GSMH?ı yüzde 30 artacaktır ?ın Türkiye İstatistik Enstitüsü, Ermenistan İstatistik Hizmeti ve Gürcistan Ekonomi Bakanlığı İstatistik şubesinin verdiyi biligilere dayanarak yaptığı kiyaslamaya göre, Türkiye Ermenistan sınırlari açıldıktan sonra Türkiye Ermenistan?ın 4. ve ya 5. ticari ortağı olabilir. Günümüzde Türkiye Ermenistan?ın dış ticaretinde 18. sıradadır. Bundan başka, sınırlar açılırsa Ermenistan?ın Avrupa?ya çıkışı hem kolaylaşacak hem kısalacak hem de Ermenistan bölgesel projelere katılma şansı elde edecektir. Sınırlarin en cok etkileyeceği alan ise göçmen işçilerdir. Sınırlar açılırsa, Türkiye?ye çalışmak için gelen Ermenilerin sayı artacak ve hatta Rusya?da çalışan Ermenilerin böyük bir kısmı da çalışmak için Türkiye?ye gelecektir. . Mehr Bağramyan ve ihracatın artmasına sebeb olacaktır. Dünya Bankası

IMF hesaplamalarına göre küresel kriz sonucunda Ermenistan GSMH-da % 15 düşüş yaşanmış, 2008 yılında 1.5 milyar olan dolar dış borc, 2009-da 3 milyar dolara (GSMH-nın % 38) yükselmiştir. Ermenistanın dış borcunun 2011-de GSMH-nın % 46-ne yükselmesi bekleniyor. Siranuysh Gevorgyan, IMF Visiting executive directors give praise, recommendations to Armenian government over crisis handling, http://www.armenianow.com/?action=viewArticle&AID=4150&CID=3949&IID=1256&lng=eng, 13 October, 2009

Aybars Görgülü, Türkiye-Ermenistan İlişkileri. Bir Kısır Döngü. Tesev Yayınları. s. 29.

Sınırlar Açılırsa Ermenistan Ekonomisi Canlanır