O bir denge unsuruydu. Halından sonra önce Balkanlar, sonra da Avrupa ve tüm dünya karıştı.

Çok düşmanı var. ideolojik bunların pek çoğu. Mesela Vahdettin in bir yüzyıl daha hain ilan etmek zorundayız diyen Süleyman Demirel gibi aynı mantıkla ittihat ve terakkinin karşısında olan. Dolayısıyla iittahatçıların savunduğu bir takım sonradan çıkma farklı kavramların ve fikrlerin karşısında olma. Ümmetçilik politikasını benimsemiş olma gibi neeenler belli çevrelerce düşman ilan edilmesin yeter.

bunlar ne cok basarılılar nede dendigi gibi vatanlarına ihanet etmişlerdir...

Sultan Abdulhamit'in İslamcılık politikası azınlıklara taviz vermeyip onları birlikteliğini bozarken, başta İngilizler olmak üzere Osmanlı tebasındaki milletleri ayaklandıranlara karşı, halifelik sıfatıyla sömürgelerindeki Müslümanları teşkilatlandırması üzerineydi.

Son dönemde Abdulhamit sıradan bir padişahtı diyenlere de çokça rastlamaya başladım, o da ayrı mesele.

Gereksiz konular bence...

Bu padisahlar yani gerileme döneminden çöküş dönemine kadarkileri degerlendirmek için bulundukları şartlara bakmak lazım...

Abdülhamid'in ümmetçilik anlayışını da fazla abartmamak gerek bence. Kendisinin bu fikriyatı benimsediğine ilişkin hiçbir aktif hareket biçimi görülmemekte, bu fikre ilişkin birtakım emare, temenni, iane boyutlarıyla sınırlı kalmaktadır. Pan-İslamizmle ilgili aktif eylemciliği gösterenler ise savaş sırasında ezberlenin aksine İttihatçılar olmuştur.

Ama benim aklım burada bir soruya takıldı. Neden bir başkası değil de Abdülhamit'in bu kadar ateşli savunucusu yahut ateşli düşmanı var?

Türkçülüğün babası olarak kabul edilen Ziya Gökalp in resmi olarak mason olduğu sabittir. Aynı şekilde ülkeyi kaderine terkedip giden ittihat ve terakkicilerin önde gelenlerinden çoğunun mason olduğu da bilinmektedir.

Ondan ötürü çokta üzerine konusulucak bi durum yoktur bence...

Saygılar...

Sultan Abdülhamidin cihad çağrısında bulunması halifeliği önplanda kullanması ümmetçi bir anlayışa sahip olmasındandır. Ümmetçi anlayışa sahip yazar ve düşünürlerden olan aydın kesim sıkı bir Abdülhamid taraftarı iken Ömer seyfettin Ziya gökalp gibi turancı anlayıştakiler eleştirel bir tutum içinde olmuştur.

Yukaıda saydığım nedenlerden ötürü ateşli düşmanları olduğu gibi ateşli taraftarları da olmuştur. Ümmetçilik düşüncesi Osmanlının son dönemdeki kurtuluş reçetelerinden biri olarak sayılmıştı o dönem. Batıcılık, milliyetçilik, osmanlıcılık gibi.. bun nedenle de taraftaraları da vardı.

Tarihimizde onun kadar ateşli savunucusu ve ateşli düşmanı olan başka bir devlet adamı var mı bilmiyorum.

güzel bir soru ve bir çok cevabı var. bir kaçına değinmek istiyorum

33 sene zekice hamlelerle, mükemmel dış politikasıyla Avrupadaki hısımları tarafıoından da saygı duyulan yönleriyle Sultan Abdülhamid ;Türkiyedeki Farklı fikirlerdeki yazar camiası tarafından bile yiğidi öldür hakkını yeme misali saygı göstermektedir

Cihat çağrısında bulunan Abdülhamid değil Sultan V. Mehmed Reşad'dır.

İttihatçılığı masonluk olarak yaftalamak, masonluğu savunur demek başka, içlerinde masonlar olduğunu söylemek başka şeyler. Bu ise bazı çevrelerce "bilinçli" olarak karıştırılıp sunulmaktadır ki zihinler bulandırılsın. Hemen her dönemde her siyasi cemiyette masonlar vardır, olmuştur. Bu, bu cemiyetin masonluğu savunduğu vs. anlamlara nasıl gelemez ise İttihat Terakki için de aynı şey geçerlidir.

Abdülhamid dünyanın ve bu gelişmelerden pek tabii etkilenen Osmanlı Devleti'nin büyük bir değişim sürecine girdiği 19. yüzyıl sonlarında iktidardaydı. Bu nedenle eleştiri ve övgülerin onun üzerinde toplanması bir yere kadar doğaldır.

Ayrıca Mehmet Akif'in de meşrutiyet taraftarı olduğunu, Abdülhamid istibdadına karşı olduğunu, meşrutiyetin ilanından kısa süre sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye olduğunu hatırlatmak isterim. Haydi bakalım ona da mı bir yafta vuracağız şimdi?

Yalnız burada çokça hataya düşülen bir nokta var. Abdülhamid'in çokça eleştirilmesi ve daha sonra hal edilmesinin nedeni belli çevrelerin iddia ettiği gibi masonluk veya siyonizm değildir. Zaten İttihat Terakki de bu değerlerin hiçbir zaman savunucusu olmamış, sadece gizli örgütlenme sürecinde mason localarından toplanma yeri olarak yararlanmıştır. Abdülhamid'i esas eleştirmemiz gereken konu iktidarı söz verdiği üzere hiç olmazsa sınırlı biçimde niçin Türk burjuvazisiyle paylaşmadığıdır. Eğer böyle olsaydı belki kendisinden sonra daha tecrübeli kadrolar bırakabilirdi. Onun tecrübeleriyle Jöntürklerin idealleri ve enerjileri birleşebilseydi Osmanlı'nın sonu belki değişmezdi ama tarihsel süreç çok daha sağlıklı olabilir, Anadolu levhasının çevresinin bir bölümünü de elimizde tutabilirdik. Ama O bunu hükümdar içgüdüsüyle elbette ki yapmamış, ancak zorla indirilebilmiştir.

Çok yerinde bir başlık olmuş teşekkürler. huzurellah adlı arkadaşın dediği gibi yaşadığı dönemin önemli oluşu ve ona göre tavır alması sorunuzun artı ve eksi yönlü cevabıdır...

Ancak onu esas tartışma konusu yapan şey Osmanlı İmparatorluğu'nun son "gerçek" hükümdarı olmasıdır. Tahta çıkış yöntemi ile, takdir edilen zekası ve politik akılcılığı ile, muhaliflerine karşı sergilediği değişik yöntemlerle, devleti bir şekilde 20. yüzyıla ayak bastırabilmesiyle O sahiden de Osmanlı'nın son "gerçek" hükümdarıdır. Onun ardından tahta çıkan iki padişah ve bir halife bu seviyede kişiler değillerdi. Zaten içinde bulundukları koşullar da fazlasına izin veremezdi.

2. abdulhamid in kurtlarla dansı adlı kıtabını okumanızı tavsiye ederim.

Bu konuda malesef takım tutar gibi taraf tuttuğumuz için hep hatalı davranıyor ve konuşuyoruz.

Güzel bir konu, üzerinde düşünmeye değer.

Mustafa Armağının kitabı ben okuudm. Mutlaka herkes okumalı