Veliler Başbuğu Şah-ı Nakşibend Hace Muhammed Bahaüddin el-Buhari k. s.?un kapısındayız. Miladi 1389 yılında bu dünyadan göçtüğünde Buhara?nın biraz dışında, aynı zamanda doğduğu köy olan Kasr-ı Arifan?da, kendi dergahında toprağa verilmiş. Timurlular döneminden itibaren muhtelif zamanlarda yapılan mescit ve kütüphane ile mezarının ve dergahının etrafında bir külliye oluşmuş. Bu külliyeye geçit veren ana kapının alınlığına da çini üzerine Ra?d suresinin 28. ayeti nakşedilmiş. Ayetin meali şöyle: ? onlar iman etmiş ve kalpleri Allah zikriyle yatışmış olanlardır. Evet, iyi bilin ki kalpler ancak Allah?ın zikri ile yatışır.?

Şah-ı Nakşibend k. s. Hazretlerinin kapısına yazılan ayet, insanları uyarmak, Allah?a samimiyetle yönelenlere yol göstermek yanında, tasavvufun en temel usulü olan?zikir? vurgusuyla bilhassa tercih edilmiştir şüphesiz. Fakat ayetteki zikir de, bu ayetle verilmek istenen mesaj da ilk anda akla geldiği gibi, sadece bir usül yahut metoda işaretten ibaret değildir. Nitekim Ra?d suresinin söz konusu ayetindeki?zikir? kelimesini hemen hemen bütün müfessirler?Kur?an-ı Kerim? olarak anlamışlardır.

Elbette, memnuniyetle.

Meallerde?yatışmak? kelimesiyle karşılanan?tatmeinnü? fiili, Türkçeye de geçmiş?tatmin, itminan, mutmain? gibi türevlerinden de anlaşılacağı üzere, ?korku, şüphe ve endişeden kurtulmak, muzdarip ve rahatsız iken sakinleşip rahatlamak, sükun, selamet, itimat bulup huzur ve mutluluğu yaşamak? demektir. Ayet-i kerimede mutluluğun başka bir şeyle değil, ancak Allah?ın zikriyle kazanılabileceği özellikle beyan buyurulmuştur.

Şu alıntı da konuyu açıklamakta güzel bir yer tutar diye düşünüyorum:

Allah dostu mürşid-i kamillerin bu hali talim ettirdiği dergahlar, bu sebepledir ki birer?hane-i saadet?, yani mutluluk yurdu, kalplerin itminan bulduğu birer mübarek mekandır. Böyle yerlerde hissedilen gönül dinginliği ve huzur, samimiyetle yönelmenin, dergahlardaki uhrevi havanın, dizinin dibine oturulan kamil mürşidin hem suret ve hali hem de talimiyle Allah?ın zikrine vesile olmasının eseridir. Fakat öte yandan, demek ki kalp de tasavvuf terbiyesinin kazandırmaya çalıştığı bir iman ve zikir hali ile itminan bulacak mahiyette yaratılmıştır.

Kalp, ruhumuzun merkezidir. Ruhumuz ise Elest Meclisi?nde Cenab-ı Hakk?la mülaki olmanın tadını almış, Ruhlar Alemi?nde ilahi aşkın sefasını sürmüştür. Bütün insanların kalplerinin derinliklerinde bu tat ve sefanın verdiği saadet hissi vardır. Onun için kim olursa olsun insanın kalbi hiçbir dünyevi hazla sükunet ve ferahlık bulamaz. Çünkü hiçbir şey kalbin ezelde tattığı ebedi saadetin neşvesini veremez. Hatta tam aksine, insanın mutluluğu bulmak adına, tatmin olmak adına yöneldiği bütün arayışlar, kalbin varlık ve yaradılış maksadına uymadığı için kalbi sakatlar, daha da huzursuz ve tatminsiz yapar. Susayanın, harareti geçsin diye tuzlu su içip daha da yanması gibidir bu.

"Eğer içiniz saçma-sapan şeylerle doluysa size yapılacak birşey kalmamış demektir." cümlesinin açıklanmasını istemişsiniz.

Ahmet Nafiz YAŞAR

Boşluktaysanız bu güzel... Eğer içiniz saçma-sapan şeylerle doluysa size yapılacak birşey kalmamış demektir. Ama boşlukta olduğunuzu düşünüyorsanız bu sevindirici. Şimdi bu boşluğu Allahü teala ve sevdiklerinin sevgisiyle, muhabbetiyle doldurmak zamanı. Allahü teala bunu nasib eder inşaallah size.

Kalpler ancak Allah'ı anmakla mutmain olur.

Arayana yol gösteren bir ayet

Dünya kalbi teskin edemez

nasıl gececekk

Daha fazla dünyalık, daha fazla tatminsizlik demek. Ya bu huzursuzluğu bastırmak için kalbi öldürecek, ya çırpındıkça batacaksınız. Her ikisi de insanın mutlak manada helakidir. Bu fasit daireden çıkıp doğru bir istikameti, sırat-ı müstakimi aramak gerekiyor. Gerçekten arıyor, içtenlikle yöneliyorsak eğer, ?müfettihu?l ebvab? olan Cenab-ı Hak, üzerinde böyle ayetler olan açık kapılar çıkaracaktır karşımıza.

Kısaca Allah Teala?yı zikir, öncelikle O?nun varlığını, birliğini, yüceliğini ikrardır. Bu ikrarın dayanması gereken marifet ve tasdik ile, gereği olan amellere de?zikir? denmesi tabiidir. Zira kalpleri yatıştıran zikir hali bunların uyumundan hasıl olur, itminan da bu uyumdan hasıl olur. Tarikatların yahut tasavvuf terbiyesinin tesise çalıştığı bu uyum, bir tevhit veya cem halidir; kamil imana işaret eder. Ayet-i kerimede?kalpleri Allah?ın zikriyle yatışmış olanlar? aynı zamanda?iman etmiş? kimseler olarak nitelenmek suretiyle zikir-iman münasebetine dikkat çekilmiştir.

Sayın İlim-Amel-İhlas,

ALLAHI ANMAK; içindeki boşluk, tarifi imkansız bir mutluluğa dönüşür kendini kuşlar gibi özğür ferah huzurlu hissedersin.

ayine41,

Bir hal olarak zikir

İçimizdeki o boşluğun nasıl dolacağını, insanı Yaradan işte bu şekilde bildirmiştir "insanın kullanma kılavuzu olan Kur'an-ı Kerim'de"...

Günümüzde gerek islam içerisinde, gerek islam dışarısında çok çeşitli akımlar mevcuttur. İnsan "maazallah" bu -hak olmayan- akımların herhangi birine kapılırsa helak olup gidebilir. Bir insanın bir düşünce yapısına girdiğinde ve bu düşünce yapısıyla ilgili az-çok bilgi sahibi olduğunda bu akımdan kurtulması çok zordur. Tirmizi?nin bildirdiği hadis-i şerifte, (Ümmetim 73 fırkaya ayrılır, 72si Cehenneme gider, yalnız bir fırka kurtulur. Bu fırka, benim ve Eshabımın yolunda gidenlerdir) buyuruldu. Bu fırkaya denir.

Bu ayetin dışarıdan okunacak şekilde giriş kapısına yazılmasında birbirine bağlı iki maksat olmalıdır. Birincisi, dergah dışında kalan bütün insanları Allah?ı zikretmeye ve böylece gerçek mutluluğa davet etmektir. İkincisi, o kapının açıldığı dergahın bu zikir ve mutluluğu talim ettiren bir yer olduğunu haber vermektir.

İslamiyet?e severek uymak için, ilmin yanında, bir de ihlas lazımdır. İhlas, işleri, ibadetleri, Allahü teala emrettiği için yapmak, başka hiçbir menfaat düşünmemektir. Kalbde ihlas hasıl olması, kalbin zikretmesiyle, yani Allah ismini çok söylemesiyle olur.

Elbette hidayet Allahü teala'dan. Öyle olur ki yıllarca yanlış yollarda yürümüş birisi yaşlılığında güzel bir nasuh tevbesi yapar, hak yola girebilir. Fakat bu iman ni'meti dünyadaki herşeyden daha değerlidir. Buna kavuşmak için çalışmalı, bunu elde ettiğinde de bunun şükrünü eda ederek bunu korumaya çalışmalıdır. Mü'minin dünyadaki herşeyden daha kıymetli hazinesi imanıdır. Ahirette gidilecek yer 2'dir. Başka yer yoktur. Cennet ve Cehennem. Ahirete imansız gidildiğinde geri dönüş yoktur.

Ve Şah?ın kapısındaki ayet, tasavvufun maksadını, dergahların varlık sebebini, oralarda ne ile meşgul olunduğunu anlatıyor soranlara.

İnabe etmek?samimiyetle yönelmek? demektir. İman, itminana ermiş bir kalp yahut hidayet, bu yönelmenin semeresidir. Samimi bir yöneliş, yöneldiğimiz varlığa ulaşmak için yol ve imkan arayışını gerektirir. Şah?ın kapısındaki ayet, arkasındaki dergahla, bu yol ve imkanlardan birine işaret etmiş olur böylece. O kadar ki?inabe? kelimesi sonraki zamanlarda giderek?bir mürşide intisap etme, bir tarikate girme? anlamını da kazanır.

Sözü daha fazla uzatmadan ilk kapıya yönelelim.

Tasavvuf büyüklerinin mezar, makam ve dergahları etrafında zaman içinde inşa edilen abidevi yapılardan bir kısmı da ayet ve hadislerle donatılmıştır. ?Sadatın Kapısında? üst başlığıyla genellikle külliyenin ana girişindeki kapı üzerine yazılan ayetlerden hareketle, biz de bu mesajları anlamanın peşine düşeceğiz. Zira kim ne zaman yazdırmış olursa olsun, Sadat-ı Kiram?dan birinin hatırasına bina edilmiş bir yapıya binlerce Kur?an ayeti arasından biri veya birkaçı özellikle seçilip yazılmışsa bir maksat gözetilmiş demektir. Ya o dergahın özellik veya fonksiyonuna ya orada medfun tasavvuf büyüğünün macerasına bir gönderme vardır. Daha önemlisi, bu ayetler tasavvufun şer?i referanslarıdır; hangi zemine dayandığını ilan eder.

Umarım cümleyi kurarken amaçladığımız düşünce anlaşılmıştır. "Yapılacak birşey kalmamış demektir" cümlesinden kastımız geri dönüş zor olacağı içindir. Fakat Allahü teala indinde zor yoktur, dilediği kuluna iman ni'metini ihsan buyurabilir. Yanlış akımlardan çok korkmamız gerektiğine dikkat çekmek istiyorum.

Tasavvuf büyüklerinin mezar, makam ve dergahları etrafında zaman içinde inşa edilen abidevi yapılardan bir kısmı ayet ve hadislerle donatılmıştır. Bu yazılarda ya o dergahın özellik veya fonksiyonuna, ya orada medfun tasavvuf büyüğünün macerasına bir gönderme vardır.

Çağdaş refah toplumlarında her türlü zenginliğe, konfora, zevk ve eğlence imkanlarına rağmen türlü ahlaksızlıkların, içkinin, uyuşturucunun, intiharların yaygınlaşması, artan bir tatminsizliğin göstergesidir. Dünya, üzerinden geçilip gidilmesi gereken çok tuzlu bir denizdir; suyu içilmez. Ancak ötelere, ebedi aleme ait ilahi kaynakların arı suları kandırır insan kalbini.

Rad Suresi, 28

Ra?d suresinin bu ayeti, kainat baştan ayağa bir mucize iken, üstelik Rasulullah s. a. v.?in tebliği ve Kur?an?ın haberleri ortada iken inkarcıların inanmak için hala çok çarpıcı bir işaret veya mucize istemelerinin ikinci defa zikredilmesinden hemen sonra gelir. Müfessirler inkarcıların bu isteğini onların samimiyetsizliğine bağlar. Çünkü görmek, biraz da görmeyi istemekle ilgilidir. Görmek istemiyorsanız görmez, gerçekten aramıyorsanız bulamazsınız. Bu sebeple bir önceki ayetin sonunda, hakikate götüren bunca işarete rağmen Allah?ın ancak kendisine?inabe edenler?i hidayete erdireceği beyan buyurulmuştur.

Dünya düşüncesi hiç kalmazsa, kalb kendiliğinden zikretmeye başlar. Şişedeki su boşalınca, havanın şişeye kendiliğinden, hemen girmesi gibidir. İslamiyet?e uymak, kalbi kuvvetlendirdiği gibi, nefsi zayıflatır.

Bununla beraber, içinin boş olduğunu düşünen bir insan yanlış akımlara kapılan bir insandan nispeten daha iyi bir konumdadır. Bu 2. kişi içini Allahü teala sevgisiyle doldurmaya bakmalıdır.

Şah-ı Nakşibend?in kapısındaki ayet, içi yananları tertemiz bir kaynak suyunun kana kana içileceği tükenmez bir pınara davet ediyor. İlahi vahiyden, Sünnet-i Seniyyeden kaynaklanan öyle bir pınar ki bu, reşahatından nasibi olanlar Kasr-ı Hinduvan?ı bir çırpıda Kasr-ı Arifan?a çeviriyor. Kasr-ı Arifan?ın arifleri bütün fakr u zaruretlerine rağmen Buhara?nın köşklerinde, saraylarında lüks ve ihtişam içinde yaşayan meliklerin korku, endişe ve huzursuzluklarından azade, kıtalara, çağlara hükmediyorlar hala.

Kalplerin Huzura Erdiği Yer

Medeniyetimizin karakteristik özelliklerinden biridir. Mimari eserler, çinilerine nakşedilen yahut uygun yerlerine yazılan ayetlerle, hadislerle, güzel ve hikmetli söz anlamına gelen?kelam-ı kibar?larla bezenir. Medeniyetimizden uzaklaşarak kendimizi kaybetmenin şaşkınlığıyla bugün bir süs unsuru gibi görülüp geçilse de, bu hat örnekleri sadece süs olsun diye yazılmamıştır. Estetik bir gaye de güdülmekle beraber, daha ziyade o yapının fonksiyonu ile yazılan metin arasında irtibat kurulmuş, böylece bir mesaj verilmek istenmiştir. Nitekim bu maksat son zamanlarda ehlince fark edilmiştir. Mesela genç akademisyenlerimizden Murat Sülün?ün, görsel açıdan da mükemmel bir çalışma olan?Sanat Eserine Vurulan Kur?an Mührü? adlı eserinde (Kaynak Yayınları, İstanbul 2006) söz konusu irtibat ve mesajlara büyük bir vukufiyetle işaret edilmiştir.

hiç bir zaman...

ben ibadetle geçirdim hocam namaz kılmaya başla ve neler olduğunu gör ama inanarak ve severek kıl.

İslamiyetin dışındaki tehlikeleri de aşağı-yukarı hepimiz biliyoruz. Çeşitli düşünce akımları insanları felakete sürüklemek için adeta yarışıyorlar.

Yazdığınız; "Eğer içiniz saçma-sapan şeylerle doluysa size yapılacak birşey kalmamış demektir. Ama boşlukta olduğunuzu düşünüyorsanız bu sevindirici." cümlelerinizi açıklayabilir misiniz?

Yaygın olarak?Allah Teala?nın isimlerini söylemek, O?nu anmak, hatırlamak, tesbih etmek? anlamında kullandığımız?zikir?, bu anlamı yanında?Levh-i Mahfuz, Kur?an-ı Kerim, namaz, ayet, doğru bilgi, öğüt? gibi kavramları da karşılayan İslami bir terimdir. Kalpleri teskin edebilen zikrin hakikati işte ancak bu anlam genişliği hesaba katılarak, bu anlamlar arasındaki ortak zemin bulunarak kavranabilir. Çünkü zikir tam olarak bir?bilinçlilik hali?dir. Allah Teala?nın isimlerini telaffuz etmek, ?gaflet?in zıddı bir hal veya tutum olan?zikr?in sadece bir boyutudur. Hatırlamak ve dil ile söylemek, öncelikle bir?bilgi?yi yahut?marifet?i gerektirir. Allah Teala?yı zikir, bir kabulü ve tazimi beyan anlamına da geldiğinden, zikre kaynaklık eden bilginin tasdiki şarttır. Nihayet bilinen, tasdik ve beyan edilen bir hakikatin icapları, tezahürleri, mükellefiyetleri olmalıdır.