MÜSLÜMANA KAFİR DEMENİN HARAM OLUŞU

1. Levent Öztürk, Asr-ı Saadet'ten Haçlı Seferlerine Kadar İslam Toplumunda Hıristiyanlar, İstanbul 1998, s.471-476.

Kur'an-ı Kerim'in diğer dinler hakkında verdiği bilgiler ile olgunlaşan Müslümanların fethedilen memleketlerde farklı din ve ekollerle özellikle Hıristiyanlar ile karşılaştıklarında zorlandıklarını söylemek mümkün değildir. Zimmilerin de o toplumun bir parçası olduğu İslam yönetiminde, başlangıçtan itibaren karşılıklı tartışmaların, sözlü tenkitlerin, kaleme alınan tenkit ya da savunma türü eserlerin mevcut olduğu tartışmasız bir gerçektir. Zaten, bu sözlü tartışmaların bile bir kısmı, zaman içinde nakiller tarafından, hatta nadir olarak ta bizzat kendileri tarafından yazıya aktarılmıştır. (5)

Binlerce yıl süren tarih tablosuna baktığımızda, dinler ve inançlar arası sıcak ve soğuk kavgaların insanlığa felaketler ve acılar, nefret ve kin dışında bir şey getirmediği şuuru her geçen gün biraz daha kuvvetlenmektedir. Küçülen dünyamızda insanların dostça ve barış içinde yaşayabilme yollarının başında birbirlerini yeterince tanımaları, diyalog halinde olmaları ihtiyacı kendini göstermektedir. Aynı odada yaşasalar dahi, birbirleriyle konuşmayan iki kişinin birbirlerini tanımaları, dost olmaları beklenemez. İnsanlar karşılıklı konuşmalarla birbirlerinin duygu ve düşüncelerini anladıkları derecede, aralarında gönül köprüleri kurulur. Ortak sorunlarını birlikte çözme eğilimleri belirir. Evet, inanç ve vicdana bağlı ahlaki değerleri, yıkıcı akımlara karşı daha güçlü koruyabilmek ve yeni nesillerin daha iyi yetişmesine katkıda bulunabilmek için, inanan insanların el birliği yapmasına ihtiyaç vardır. Eğer dinler iyiliği, güzel ahlakı, huzuru, adaleti tavsiye ediyorlarsa, aynı gayede bir araya gelip güç birliği yapmalarından, sorunlarına birlikte çözüm yolları aramalarından daha tabii ne olabilir?

Bu prensipler çerçevesinde bir başka inancın yönetiminde yaşamayı tercih etmiş olan gayrimüslimler, İslamiyet'in sunduğu din ve vicdan hürriyetinden, olabildiğince istifade etmişlerdir. İslam toplumunda yaşayan zimmilere pek çok hususta -kıyafet, vergi, mabet vb. konularda- baskı uygulandığını iddia eden batılı ilim adamlarının hiç birisi, bir hayli ilginçtir ki, inanç ve fikir hürriyeti açısından hiç bir hususa işaret etmemişlerdir. Dolayısıyla İslam toplumunda yaşayan gayrimüslimler kendi inanç ve değerlerini savunma, tartışma gibi özgürlükleri rahatlıkla kullanmışlardır.

Tarihteki ve günümüzdeki din istismarından kaynaklanan savaşlar, insanlığın kalplerini sızlatan görüntülerdir. İnsanlar yalnız Yaratıcıya karşı sorumlu olmaları gerekirken, bazı insanların veya grupların kendi doğrularını başkalarına Allah adına zorla kabul ettirmeğe çalışmaları, küçülen dünyamızda büyük huzursuzluklara yol açmaktadır. Sosyal ilişkilerin sıklaştığı günümüzde, insanlık dışı acıların tekrar tekrar yaşanmaması ve dünya barışının sağlanması için, dini liderlerin aralarındaki dini farklılıkları ve sorunları gündeme getirmeden ve kavga konusu yapmadan, karşılıklı görüşme ve anlayışlarla çalışmaları tabii bir davranıştır. Günümüzde dinler arası farklılıkları kavga konusu yapmadan karşılıklı hoşgörü ve anlayışı geliştirme çalışmaları "Din Mensupları Arası Diyalog veya Dinlerarası Diyalog? ismi altında sürdürülmektedir.

Müslümanlar, İslam tarihinde gördüğümüz gibi gayrimüslimlerle, yine Allah'ın emri olarak bir arada yaşamış, onlarla diyalog içinde olmuş ve onlara hoşgörüyle muamele yapmışlardır. Şimdi bu tarihsel tecrübede karşımıza çıkan ana temaları ve bazı örnekleri vermeye çalışalım:

Müslümüna Kafir Demenin Haram Oluşu

müslüman ıseviler demeliydi

Allah Resulünün vefatından kısa bir süre sonra başlayan fetih hareketleri sırasında şehirlerin büyük bir kısmı sulh yoluyla ele geçirildi. Cizye ödemeleri şart koşularak kendileriyle sulh imzalanan gayrimüslimlere, bir ahitname ile yükümlülükleri ve hakları sunuldu. Bu dönemde gerçekleştirilen fetihlere bağlı olarak sunulan ahitnamelerde yer alan maddeler arasında fethedilen beldede mevcut bulunan kiliselerin yıkılmayacağına dair garantiler bulunuyordu.

Bu görüş iyi bir İslami geleneği ifade etmektedir ve tarihte de değişik defalar uygulama sahası bulmuştur. Bediüzzaman bu görüşü, zamanımız için gerçek bir beraber yaşamanın gerçekleşmesinde çok önemli bir prensip olarak tespit etmiştir. Bu görüş, toleranslı bir beraberliğin ötesine geçmemektedir.

,, editler5 izi, n vermiş... şikayetleri dikkate almamaışlar... işte o işin özeti ve senin bu başlığınmın cevabı

Hıristiyanlık-İslamiyet diyaloğuna Risale-i Nur noktasından baktığımızda, her şeyden önce her iki dinin ortak noktaları ortaya çıkar. İşte bu ortak noktalar, İslam?ın ve Hıristiyanlığın bütün dünyada ateizme, materyalizme, komünizme v. s. karşı ortak hareket etmeleri imkanını vermektedir. Bediüzzaman Said Nursi bu davaya delil olarak Maide suresinin ikinci ayetini göstermektedir. Semavi dinlerin hayırlı işlerde yarışması, bilhassa dinsizliğe karşı ortak mücadele etmesi önemlidir.

Bu ve benzeri uygulamalardan dolayı Hanefilerin genelde gayrimüslimleri dar ehli kabul ettikleri görülür.

Evet, insan hak ve özgürlüklerine saygılı olunması, toplumda bir kesimin diğer kesimle veya bir dinin diğer bir dinle çatıştırılmayıp barış içinde yaşaması, hoşgörü ve diyalog çalışmalarının hızlandırılması ve demokratik olan bütün gelişmelerin desteklenmesi hususu çok önemlidir.

Birinci nokta:

?Nasraniyet ya intifa veya ıstıfa edip İslamiyet?e karşı terk-i silah edecektir. Nasraniyet birkaç defa yırtıldı, Protestanlığa geldi. Protestanlık da yırtıldı, tevhide yaklaştı. Tekrar yırtılmaya hazırlanıyor. Ya intifa bulup sönecek veya hakiki Nasraniyet?in esasını cami olan hakaik-ı İslamiyeyi karşısında görecek, teslim olacaktır.? (6)

f. Gayrimüslimlerin Hukuki Statüleri:

Bu konuları "Nurlu hristiyanlara" sormak lazım :)))

"Gelecekte İsevi Müslümanlar ortaya çıkacak" tabirinde bir terkip hatası var. "İsevi Müslümanlar" değil, "Müslüman İseviler" terkibinin kullanılması gerekirdi. Zira, Said Nursi'in kendisi de "Müslüman İseviler" tabirini kullanmıştır. "İsevi Müslümanlar" ortaya çıkacak, Müslümanlardan bir kısmı İsevi olacak anlamına gelirken; "Müslüman İseviler ortaya çıkacak" cümlesi, İseviler arasından bir takım insanlar Müslümanlığı kabul edecek demektir

Bu husus Hıristiyanlar için de geçerlidir. Eğer Müslümanlar bulundukları yabancı ülkenin Anayasasına uyar, Hıristiyan dinine ve kültürüne zarar vermezse -İslam Devleti?de Müslümanların Hıristiyanlara verdiği hakların aynısına- sahip olurlar.

d. Bürokraside Gösterilen Hoşgörü

Çünkü müslüman bir insana kafir demek, o kişiyi İslam toplumundan dışlamak anlamına gelir Kendisine böyle bir söz söylenilen kişi, bu sebeple müslümanlardan uzaklaşıp kafir sayılan insanlara yaklaşabilir Bütün bunlara vesile olan insan da büyük vebale girmiş olur Müslümanın vazifesi, müslümanım diyen bir insanı dışlamak değil, hata ve günahı varsa onu kardeşçe ve İslam adabına uygun bir tarzda uyarmak, hata ve günahlarından kurtulmasına vesile olmaktır İşte Peygamber Efendimiz'in bu hadisiyle bizden istediği hassasiyet, müslüman bir kimseye asla kafir denmemesi, kendine kafir denilen kimse gerçekten kafir değilse, o sözün kendisine geri döneceğini bilmesidir

Bediüzzaman Said Nursi?ye Göre İslam-Hıristiyan Diyaloğu

Bunun yanında bizi birbirimize yaklaştıran pek çok ortak değerimiz vardır: Dindarlık, doğruluk, komşu hakları, karşılıklı dayanışma, muhtaçlara yardım, fakir ve hastaları görüp gözetme, aile fertlerinin birbirine sevgisi, saygısı ve bağlılıkları, misafirperverlik v. s.

Hıristiyan-İslam diyaloğunun hedeflerinden birisi de, her iki dinin bütün dünyada Ateizme, Materyalizme ve Komünizme karşı ortak hareket etmeleridir.

mesela ben asli incile inanıyorum demek yine kuranın hükümlerine göre hareket etmiş demektir.

?Şahs-ı İsa Aleyhisselamın kılıncıyla maktul olan şahs-ı Deccalın, teşkil ettiği dehşetli maddiyunluk ve dinsizliğin azametli heykeli ve şahs-ı manevisini öldürecek ve inkar-ı uluhiyet olan fikr-i küfrisini mahvedecek ancak İsevi ruhanileridir ki, o ruhaniler din-i İsevinin hakikatini hakikat-i İslamiye ile mezcederek o kuvvetle onu dağıtacak, manen öldürecek.? (8)

b. Bediüzzaman?ın Düşüncesinde Müslüman-Hıristiyan Diyaloğu Ve İşbirliği

Evet, dünyada nerede savaş ve açlık varsa, bunlara çare bulmak için insanların dinine ve rengine bakmadan çalışmaya mecburuz.

10. İbn Kayyim, Ahkamu Ehli'z-Zimme,, Beyrut 1983, I,38; İbn Sa'd, et-Tabakatü'l- Kübra, Beyrut 1957-1960, I,380.

Arnold'un da haklı olarak zikrettiği üzere cizye, Hıristiyanları ezmek için değil onları korumak için alınan bir katılım payı idi. (7)

?Ey Ehl-i Kitab! İslamiyet?i kabul etmekte size bir meşakkat yoktur. Size ağır gelmesin! Zira size bütün bütün dininizi terk etmenizi emretmiyor. Ancak itikadınızı ikmal ve yanınızda bulunan esasat-ı diniye üzerine bina ediniz diye teklifte bulunuyor. Zira Kur?an, bütün kütüb-ü salifenin güzelliklerini ve eski şeriatların kavaid-i esasiyelerini cem etmiş olduğundan, usulde muaddil ve mükemmildir. Yani tadil ve tekmil edicidir. Yalnız, zaman ve mekanın tegayyür etmesi tesiriyle tahavvül ve tebeddüle maruz olan füruat kısmında müessistir... Bu sırdandır ki Kur?an fer?i hükümlerden bir kısmını neshetmiştir. Yani vakitleri bitti, nöbet başka hükümlere geldi diye hükmetmiştir.? (3)

Müslümanlar açısından hoşgörünün, diyaloğun ve bir arada yaşamanın dini ve entelektüel temelleri mevcuttur. Müslümanlar, bu temelleri işletmek ve dünyamızın ortak yaşamı içerisinde etkin bir rol almak istiyorlarsa, tarihte pek çok güzel örneklerini gördüğümüz bu anlayışı yeniden gündeme getirmek, yeniden değerlendirmek ve düşünmek zorundadırlar.

bütün aklı başında insanlar gibi ki, onlar malum cemaatin dışındaki insnaların tüümünü oluşturuyor, aklı başında hocalar bu diyalog fitnesi, nin nasıl menem bişey olduğunu biliyor... bu pis oyunun içinde diyalogçuların oyuncağı olmayın... o vebalin altınada kalırsınız...

Kainatın mayası muhabbettir. Sertlik ve hırçınlıkla bir yere varılamayacağı ve varılmadığı ortadadır. Sevgi, saygı ve muhabbetle herhangi bir kimsenin kapısı çalındığında, diyalog yollarının açıldığı ve kişinin temsil ettiği değerleri karşısındakilere anlatma imkanının doğduğu açık olarak görülmektedir.

Antakya Ya'kubi Patriği Jean I'in İslam ordusu komutanıyla, Mısır Ya'kubi Patriği Benjamin'in Amr b. el-As ile, Nasturi bir rahibin bir Müslüman'la yaptığı ve kaleme aldığı tartışmalar burada hemen hatırlanabilir. Emeviler döneminin önde gelen Hıristiyan teologlarından Yahya ed-Dımeşki ve onun takipçisi Ebu Kurre, İslam'ı eleştiren fikirler ileri sürmüşler ve hoşgörüyle karşılanarak kendilerine gerekli cevaplar verilmiştir. Nasturi patrik Timasavus'un Halife el-Mehdi ile yaptığı muhavereler, el-Me'mun'un huzurunda yapılan farklı din ve mezhep mensupları tarafından gerçekleştirilen tartışmalar artık bugün bilinmektedir ve bu tartışmaların bir kısmını içeren risaleler günümüze kadar gelmiştir.

Evlilikler: Kuran-ı Kerim'e göre Ehl-i Kitap kadınlarıyla evlenmekte bir mahzur yoktur. Kuran-ı Kerim tarafından sunulan bu müsaadenin temelinde, daha fazla sayıda insanın İslamiyet'i tanımasına ve İslam gerçeğini görmesine bir zemin hazırlama gayreti aranmalıdır. Sosyal hayatta genelde erkeğin sahip olduğu değerlerin aile ve çevre kültürüne tesirlerinin daha güçlü olduğu düşünülür. Bu bakımdan da Kur'an'ın hedeflediği iyi bir Müslüman'ın çevresine güzel örnek olmasının İslamlaşma sürecini hızlandıracağı hususu göz önüne getirilirse, bunun en güzel yolunun hayatı birlikte yaşamak olduğu görülecektir. Bu bakımdan da kitap ehli ile evlenilmesinde böyle bir hikmet arayışı ağır basmaktadır.

b. İbadetlerine ve Kutsal Değerlerine Gösterilen Hoşgörü

niyetleriniz halis olduğuna inanıyorum;

9. Serahsi, Şerhu Siyeri'l- Kebir, Kahire 1971, III,250.

c. Müslümanlarla Gayrimüslimler Arasında Ortaya Çıkan Dini Tartışmalar Ve Gösterilen Hoşgörü

O'nun halefleri olan Hulefa-i Raşidin döneminde zimmi statüsü aynen uygulanmıştır. Kendileriyle anlaşma yapılmış olan kitap ehline zimmi statüsünün uygulanması dışında Hz. Ömer, kendi döneminde gerçekleştirilen fetihlere bağlı olarak, savaş yoluyla ele geçirilmiş olan bölge insanlarını esir statüsüne değil, zimmi statüsüne tabi kılmış ve gayrimüslimlere büyük bir insaniyetperverlik göstermiştir. Dolayısıyla da gerek anlaşma yoluyla gerekse savaş yoluyla ele geçirilmiş olan bu insanlar, zimmi statüsüne alınmışlardır.

Bir kardeşimiz müslüman isevi diye bir şey olmaz derse düşünmeden HAFAZANALLAH kafir olabilir.

Gerek Emeviler döneminde gerekse Abbasiler zamanında özellikle büyük kentlerin ticaret hacimlerinin oldukça yüksek olduğu kabul edilmelidir. Buralarda yaşayan zimmilerin bir kısmı çeşitli sanat ve ticaret işlerini yürütüyorlardı. Oldukça geniş ülke sınırları içinde her bölgenin kendisine has üretim alanları vardı ve bunların bir kısmı Yahudi ve Hıristiyanlar tarafından gerçekleştiriliyordu. O halde ticari ilişkilerin, belki de hayatın en devamlı ve en zorunlu ilişkisi olması hasebiyle diğer ilişkilerden daha iyi olduğu söylenebilir.

İslamiyet'in gayrimüslimlere tanımış olduğu din ve vicdan hürriyeti çerçevesinde onlar, ibadetlerini istedikleri gibi icra etmiş ve ibadet şekilleri ne olursa olsun kendilerine karışılmamıştır.

Elbette herkesle diyalog içinde olmanın bir ölçüsü olacaktır. İnsan, İslami prensiplere bağlılık içindeyse, yani insanın bir ayağı, Mevlana?nın ifadesiyle, hep dini-İslami zemine sağlam basıyorsa, bu diyaloglar faydalıdır. Aksine insanın hayatı Sünnet yörüngeli değilse, bu takdirde kaymalar olabilir.

müslüman isevi demek müslüman hristiyasn demektir yani sütlü idrar demeye benzer

Hadisler

Abbasi bürokrasi hayatında vezirlik makamında dahi birçok Hıristiyan görevlendirilmiştir. Bilindiği üzere el-Maverdi, vezirlik görevini tefvid-tenfiz şeklinde iki ana gruba ayırmakta ve tenfiz makamında gayrimüslimlerin istihdam edilebileceğini belirtmektedir. Ancak, asırlar içindeki uygulamada gayrimüslim vezirlerin tefvid makamında bulundukları da olmuştur. Hıristiyan kökenli vezirler devlet kademelerinde zaten Abbasilerin iktidara gelişlerinden itibaren görevlendirilmekteydi. Bununla birlikte Halife el-Müttaki Billah ile Büveyhi hükümdarı Adudüddevle tarafından tefvid makamında Hıristiyan bir vezir iş başına getirilmişti. el-Maverdi'den yaklaşık bir asır önce yaşamış olan el-Müttaki Billah dönemi fakihlerinden el-Hıraki'nin bu konuda olumlu görüş sahibi olduğu da bilinmektedir. Bundan sonraki tarihlerde Müslümanların kurmuş olduğu pek çok devlette Hıristiyanların vezirlik makamında görevlendirilmesine devam edildiği dikkatleri çekmektedir.

Kaynaklar:

İslamiyet, Ehl-i Kitap hakkındaki genel tutumunu Kur'an-ı Kerim'in pek çok ayet-i kerimesinde ortaya koydu. Onun en güzel yorumcusu ve uygulayıcısı Peygamber Efendimiz de buna bir çerçeve kazandırdı.

İlk fetihlerden itibaren onlarla gerçekleştirilen evlilikler dini hoşgörünün belki de en orijinal yönü sayılmalıdır. Gayrimüslim-Müslüman münasebetlerinin temelinde yatan eğer insani davranmak, birbirine iyi davranmak meselesi ise, dinimiz bu konuda zaafsız olduğu gibi çok fazla da müsamahakardır. Çünkü biz Yahudi ve Hıristiyanlarla evlenip evimize bile alabiliyoruz. Zira bu durumda Müslüman erkek, karısının dini uygulamalarına ve kültürüne saygı gösterecek, kendi inancıyla çatışan hususlara tahammül edecektir.

Dördüncü nokta:

Kimsenin Kelime-i tevhidin yarısını yok etmek gibi bir gayesi yok!

Allahü teala indinde hak din yalnız islamdır. Peygamber Efendimiz islamiyeti duyurduktan sonra iseviliğin hükmü kalkmıştır.

Emevi sarayında önemli bir yeri olan ve saray şairi olarak kendisine önem atfedilen Ahtal'ın saray toplantılarına özel kıyafetiyle, boynunda haçıyla katıldığı, hoş görülmek bir yana Arap muhaliflere karşı söylediği mısralarla baş tacı edildiği bilinen bir husustur. Abbasiler döneminde de pek çok Hıristiyan şair saraya gelerek eserlerini sunmuş ve mükafat almıştır. Sanatın desteklenmesi fikri bir yana her kültürün ortaya koyduğu esere hoşgörü ve saygı ile yaklaşabilmek belki de ondan daha önemli sayılmalıdır.

Açıklamalar

Bu çerçeve içerisinde özellikle Abbasiler Dönemi Bağdat'ında Hıristiyan cemaatler arasındaki ilişkiler ve Hıristiyanlara karşı Müslümanların tavrında gördüğümüz hoşgörülü yaklaşım, -o kadar ki, sarayın en üst makamlarına kadar ulaşıp diyaloğu kurabilen ve onlardan çeşitli imkanlar elde edebilecek duruma gelen özellikle Süryaniler ve Nesturiler için söz konusu olan- bir hoşgörü ortamının mevcut olduğunu görüyoruz. Keza aynı anlayışın ikinci bir örneğini Emeviler devri Endülüs'ünde görüyoruz ki, burada gerek Yahudi cemaati, gerekse mu'arreb diyebileceğimiz birtakım Araplaşma sürecini yaşayan yerli halkların devlet kademesinde gördükleri hoşgörüyü nezaretin en üst makamına çıkararak devleti yönetecek bir kuvvete ulaşacak safhaya varmasıyla görmekteyiz.

isevi demek hristiyan demektir günümüzdeki hristiyanlar içinde isevi kullanılır

8. Bkz. Ebu Yusuf, Kitabu'l- Harac, s.139; Belazuri, a. g. e., s.187.

Dört Halife döneminde dinler arası diyalog ve diğer din mensuplarına gösterilen hoşgörü örnekleri nelerdir?

Said Nursi, Kastamonu Lahikası isimli eserinde, İkinci Dünya Savaşı esnasında çocuk ve kadınların düşman tarafından uğradıkları eza ve cefalara ve öldürülmelerine, fıtratındaki şefkat dolayısıyla fevkalade acımıştır. Sonra manevi gözüyle, öldürülen masum çocukların ve insanların Cenab-ı Hakkın rahmetiyle Cennete girdiklerini, hatta o masumlar kafir de olsalar Cenab-ı Hakkın rahmetinin onları bile içine aldığını ifade etmekte ve devamla?Hatta o mazlumlar kafir de olsa, ahirette kendilerine göre o dünyevi afattan çektikleri belalara mukabil rahmet-i İlahiyenin hazinesinden öyle mükafatları var ki, eğer perde-i gayb açılsa o mazlumlar haklarında büyük bir tezahür-ü rahmet görünüp, ?ya Rab, şükür elhamdülillah? diyeceklerini bildim? demektedir. (11)

Aşağıdaki hadis ile birlikte açıklanacaktır

2- Yahudi ve Hristiyanları kafir kabul etmeyen de kafirdir.

Bediüzzaman Said Nursi?nin diğer din mensuplarıyla ilgili detaylı görüşlerini, bilhassa Hıristiyanlarla olan kısmını üç ana noktada özetleyebiliriz:

"Bir adam din kardeşine, ey kafir derse, bu söz ikisinden birine döner Eğer böyle denilen kişi söylenildiği gibi ise söz doğrudur; yerini bulmuş olur Aksi takdirde bu söz söyleyene geri döner"

Kur'an-ı Kerim'de, İslam idaresinde yaşayan dini toplulukların, hayatlarının bütün safhalarında kendi dini esaslarını tatbikte serbest oldukları, problemlerini İslam mercilerine getirdikleri takdirde Müslümanların onların davalarına bakıp bakmama-hususunda muhayyer oldukları, şayet davalarına bakma yolunu tercih ederlerse Allah'ın indirdiği hükümlerle karar vermeleri gerektiği beyan edilmektedir.

İbrahimi üç dinin, İslam'ın, Yahudiliğin ve Hıristiyanlığın tecrübelerini göz önüne alırsak, hoşgörünün, diyaloğun ve bir arada yaşamanın dini temellerinin hemen hemen her üç dinin kaynağında da mevcut olduğunu görürüz. Gerek Tevrat'ta, gerek İncil'de, gerekse Kur'an-ı Kerim'de teorik olarak insanları sevme, barış içerisinde yaşama ve insanlara karşı hoşgörülü davranmayı öngören pek çok ahkam ve pek çok ayet bulunmaktadır. Bunun tarihi süreç içerisindeki tatbikatına baktığımızda -yani teoriden pratiğe intikal ettiğimiz zaman- bu noktada bütün dinlerin aynı olumlu örnekleri sergilediklerini söylememiz mümkün değildir.

Bugün dünyada 1 milyarın üzerinde Müslüman, bir o kadar da Hıristiyan vardır. Her iki din mensupları olarak eğer biz dikkatlerimizi ortak vazifeye teksif edersek; yani dünyada adaletin yanında, haksızlığın karşısında yer alırsak, dünyada iyiliğin hakim olması için çok şeyler yapabiliriz.

Bilim ve teknolojinin bize sağladığı imkanlarla küçülerek büyük bir köy haline gelen dünyamızda; kişiler, toplumlar, uygarlıklar arası diyalog kaçınılmaz bir zorunluluk olmuştur. Medeniyetlerin çatışması üzerine kurulan tezlerin ve geliştirilen teorilerin, iki binli yıllarda itibar görmemesi için, dinler arası diyaloğa önem vermemiz gerekir.

Said Nursi, Müslüman-Hıristiyan diyaloğu ve işbirliği üzerine orijinal ve insanı üzerinde düşünmeye sevk eden görüşler sunar. Onun merkezi tezi, Müslümanlar ile Hıristiyanların beraberce, Allah?ın planına göre, beşeri izzet, adalet ve dostluğun esas olacağı gerçek bir medeniyet inşa edebilecekleridir. Bunun için, Müslümanların ve Hıristiyanların birbirleriyle ilişkilerini sevgi üzerinde temellendirmeleri gerekir. Said Nursi, meşhur Hutbe-i Şamiye?sinde, medeniyetin üzerinde inşa olunacağı dördüncü kelimenin muhabbet olduğunu söyler. ?Muhabbete en layık şey muhabbettir ve husumete en layık sıfat husumettir. Yani hayat-ı içtimaiye-i beşeriyeyi temin eden ve saadete sevk eden muhabbet ve sevmek sıfatı en ziyade sevilmeye ve muhabbete layıktır.? (14) O, ?Husumet ve adavetin vakti bitti? hükmüne ulaşmıştır.

İmam Muhammed'e göre de, Hıristiyanların yaptığı yiyecekleri -ekmek, peynir vb.- yemede bir mahzur yoktu. (13)

Said Nursi?ye göre; gayrimüslimler, İslam ülkelerinde Müslümanlarla aynı haklara sahip olmalı ve onlar gibi muamele görmeliler. Ta ki, Müslümanlara da gayrimüslim devletlerde aynı şekilde davransınlar.

Kelime-i şahadet getiriyorsa ben Hz. İsaya da inanıyorum demek zaten yüce kitabımızı kabul etmiştir demek.

Bediüzzaman, bu prensibi söz konusu ayetin yorumuna tatbik ederek, Yahudi ve Hıristiyanları dost edinmeyle ilgili yasağın, ancak İslam?a rağmen onları Yahudilik veya Hıristiyanlıklarında örnek alıp taklit etme durumunda geçerli olduğu görüşünü öne sürer. O?na göre, bir Müslüman?ın her bir sıfatı Müslüman olmadığı gibi, bir Yahudi?nin veya Hıristiyan?ın bütün sıfatları da inançsızlığı yansıtmaz. Eğer Müslümanlar bir Yahudi veya Hıristiyan?da İslami öğretiye mutabık düşen nitelikler bulurlarsa, onların bu nitelikleri takdirle karşılamalıdır. Yahudi ve Hıristiyanlarla dostluğun temelini teşkil eden, bu iyi nitelikler olacaktır. Said Nursi, ?Bir Müslüman bir Yahudi veya Hıristiyan?ı sevebilir mi? sorusunu gündeme getirir ve cevaben, Müslüman bir erkeğin Kitap Ehli bir kadınla evlenebilmesi örneğini verir. ?Ehl-i Kitaptan bir haremin olsa, elbette seveceksin.? (15) Onun Hıristiyanlarla dost olunabileceği tezi, şeriatın bir Müslüman erkeğe bir Yahudi veya Hıristiyan kadınla evlenmesine izin verdiği gerçeğine dayanmaktadır ki, insan eşini sever, sevmesi de gerekir.

İkinci nokta:

a. İnanç ve Fikirlerine Gösterilen Hoşgörü

"Kim bir adamı ey kafir diye çağırır veya ona ey Allah'ın düşmanı derse, o adam da böyle değilse, bu söz, söyleyenin kendisine döner"

İslami hoşgörünün belki de en çarpıcı örneklerinden birisi herhangi bir şekilde gayrimüslimlerin tecrit edilmek üzere belirlenmiş mahallelerde oturtulmamış olmasıdır. İlk dönem fatihlerinin ele geçirdikleri yerlerde çoğu zaman Hıristiyanlara ait evlere ve mahallelere yerleştikleri, Hıristiyanlarla Müslümanların asırlarca aynı kentleri paylaştıkları bilinmektedir.

İslam toplumunda, gayrimüslimlerle yapılan alış verişler, borç alıp vermeler gibi sosyal hayatın en canlı alanlarında hoşgörü ve saygının en berrak örnekleri yaşanmıştır. Ehl-i Kitap'tan borç alan pek çok Müslüman bulunmaktadır. Yahudi ve Hıristiyanların toplumda hem ticareti hem de bazı önemli sektörleri ellerinde bulundurmaları tahammülün bir ifadesidir ve onlardan bu hakkı geri alan bir örneğe şahit olunmamaktadır.

İşte öyle her gazetecinin yazısını okumamak lazım,

Biz Müslümanlar esasen Peygamberi vefatının hemen öncesinde, ?Size Kitap Ehli?ni, yani Hıristiyanları ve Yahudileri emanet ediyorum? vasiyetinde bulunan ve Halifesi de, bağrından yediği hançerle ölüm yatağında dahi, ?Size içimizdeki azınlıkları emanet ediyorum; onlar hakkında Allah?tan korkun ve kendilerine adaletle davranın? ikazında bulunan; Başkumandanı ve hükümdarı, Malazgirt?te göğüs göğüse savaştığı rakip devletin hükümdarı olan düşman komutanını mağlup ettikten sonra çadırında ağırlayan ve yanına insanlar katıp güvenle Constantinopolis?e, yani devletinin başşehrine ulaştıran yine başkumandanı ve hükümdarı, birçok Müslüman?ı öldüre öldüre geldiği Kudüs önlerinde savaşa tutuştuğu Haçlı orduları komutanı Richard?ı gece çadırına kadar giderek tedavi eden bir kültürün çocuklarıyız. Yani yeryüzünün en engin, en kapsamlı ve en evrensel hoşgörü kültürünün mirasçılarıyız. Bu anlayış, bu telakki, bugün de adeta denizlerin dalgaları gibi yayılmakta ve dünyanın dört bir yanına ulaşmaktadır. Öyle inanıyoruz ki, önümüzdeki yıllar hoşgörü ve sevgi yılları olacak, bu çerçevede dünyaya hem çok kazandıracağız. Bırakın kendi içimizdeki insanlarla, başka kültürlerin, başka medeniyetlerin, başka dünyaların insanlarıyla da kavga etmeye, münakaşa ve zıtlaşmaya yol açan meseleler bile bütün bütün kapanacak ve sevginin gücünü bir kere daha anlayarak herkese sevgiyle, şefkatle bağrımızı açacak, herkesi kucaklayacak ve bugün dünyanın en çok muhtaç olduğu diyalog ve hoşgörü gibi en önemli bir hususu Allah?ın yardımıyla gerçekleştireceğiz.

İslam hakimiyetindeki zimmilerin statülerini belirlemesi bakımından şu noktalara da değinmek yararlı olacaktır. Bilindiği üzere yaşlanan zimmilere tahsisatta bulunuluyor ve kendileri gözetiliyordu. Hz. Ömer'in, yaşlı bir zimmiye söylediği, "gençliğinde senden cizye alıp da, ihtiyarlığında seni terk etmek olmaz." sözleri pek meşhurdur. (10) Hz. Ömer'in cüzzamlı Cabiye Hıristiyanlarına zekat gelirlerinden pay ayırdığı ve kendilerine yardımcı olduğu da bilinmektedir.

3- Yahudi ve Hristiyanları kafir kabul etmeyenin kafir olduğunda şüphe eden de kafirdir.

Üçüncü nokta:

Gazeteci saçmalamış. Yada kendisi de isevi olabilir. İhtimalleri konuşuyorum, yanlış anlaşılmasın :)

Ehl-i Kitap, öncelikle yanıldıkları noktalarda uyarıldı, ilahi dinlerin özünde mevcut olan aynı inanca davet edildi. Onların ısrarlı yönelişleri ve kasıtlı düşmanlıklarına karşı Müslümanlar uyarıldı ve buna bir üslup kazandırılarak onlarla en güzel yöntemlerle mücadele edilmesi, tebliğin ustaca yapılması gerektiği vurgulandı. (Ankebut 46) Bunun yanı sıra, İslamiyet, her türlü düşünceye saygı duyulması, insanlara fikirlerin zorla kabul ettirilmemesi gibi prensipleri getiriyor ve bunu kendi toplumunun bir parçası saydığı zimmiler için de geçerli görüyordu.

arkadaşlar kardeşler dini forumlarda bence bazı yazıları aceleci bir şekilde okummalıyız.

Gazeteciye mail at cevaplasın :)

?Elbette o musibet onlar hakkında medeniyetin sefahatinden ve küfranından ve felsefenin dalaletinden ve küfründen gelen günahlara keffaret olmakla beraber, yüz derece onlara kardır diye hakikatten haber aldım.? (10)

Mevlana?ya atfedilen bir söz vardır: ?Bir ayağım merkezde dini esaslarla bağlı, diğer ayağım da yetmiş küsur milletle beraber.?(1) Bu düşünce, esasen bir Müslüman?ın durumunu özetlemektedir. Temel prensip olarak herkesle iyi geçinme, herkesle diyalog içinde olma ve herkesle şartların elverdiği ölçüde münasebet ve bağlantı kurma.

a. Bediüzzaman?ın Hıristiyanlığa bakışı

yukarıda başka bir başlık var... bakın orada kelime-, tevhidin yarısı yok... adam özellikle o şekilde aşlık açmış,

12. İbn Kayyim, Ahkam, 251-252.

Bu vesikalardan açıkça anlaşıldığına göre;

11. Buhari, Zebaih ve's-Sayd 22.

Bediüzzaman?a göre insanlığın büyük kısmının İslam?ı kabul edeceği görüşü hakimdir. Meşhur?Ehl-i Kitaba davetiye?sinde ve Risale-i Nurun çeşitli yerlerinde bu meseleyi işlemektedir.

Buhari, Edeb 44; Müslim, İman 112

Ona göre Hıristiyanlık ve İslamiyet dinsizlik cereyanına karşı tek başlarına duramazlar. Dinsizlik cereyanının?pek kuvvetli göründüğü bir zamanda, Hz. İsa Aleyhisselamın şahsiyet-i maneviyesinden ibaret olan hakiki İsevilik dini zuhur edecek, yani rahmet-i İlahiyenin semasından nüzul edecek, halihazır Hıristiyanlık dini o hakikate karşı tasaffi edecek, hurafattan ve tahrifattan sıyrılacak, hakaik-ı İslamiye ile birleşecek, manen Hıristiyanlık bir nevi İslamiyete inkılap edecektir ve Kur'an?a iktida ederek, o İsevilik şahs-ı manevisi tabi ve İslamiyet metbu makamında kalacak, din-i hak bu iltihak neticesinde azim bir kuvvet bulacaktır.? (7)

Genelde farklı inanç ve kültürler üzerinde hakimiyet tesis eden devletlerin, diğer milletleri kültür ve medeniyet bakımından kendilerine tabi kıldıkları, inanç ve değerlerini zorla değiştirmeye çalıştıkları tarihin sık sık kaydettiği bir olgudur. Hatta bazen bir dinin diğer bir dine bile hiç müsamaha göstermediği ve ona sadece zulüm penceresinden baktığı bilinir. Hıristiyanlık tarihinin başlangıcında putperest Romalıların Hıristiyanlara yaptığı zulümler, Sasanilerin Ermenileri ateşe tapmaya zorlamaları, zulüm tarihinin sadece birkaç sayfasıdır.

Kestikleri hayvanların yenmesi: Sosyal hayatta, bir yandan birlikte yaşamanın ve yardımlaşma gereğinin tabii bir gereği olarak, diğer yandan da toplumların kaynaşmalarını sağlamak için olsa gerektir ki, Kur'an-ı Kerim'de ehl-i kitabın kestiği hayvanların Müslümanlara helal olduğu bildirilmiştir. (11) (Maide, 5)

Zimmi statüsünün özü, bir miktar vergi ödemek suretiyle İslam hakimiyetinin tanınmasına dayanır. Cizye ödeyerek İslam topraklarında yaşamayı tercih eden zimmiler öncelikle hukuki bir statü kazanıyorlardı. Buna bağlı olarak can ve mal emniyeti, din ve vicdan hürriyeti, askerden muafiyet, gerekirse cizyenin iadesi, kendi hukuklarını uygulama imkanı ve devlet hazinesinden tahsisat gibi haklar elde ediyorlardı. Bunun karşılığında ise Müslümanlardan daha az vergi ödüyorlardı.

Çünkü büyük günah işleyen, insan öldüren, zina yapan kimse bile kafir sayılmaz İslam dinini kabul etmeyen, batıl sayan ve dalalet ehlinden olanlar dışında müslüman olduğunu söyleyen hiç kimse kafir olarak nitelendirilmez Bu sebeple hadisin ifade ettiği mana, din kardeşine kafir demeyi helal sayan kimse olarak yorumlanmıştır Çünkü bir müslümana kafir demeyi caiz gören kendisi küfre düşmüş olur Daha insaflı bir yaklaşım ise, din kardeşine isnad ettiği noksanlık ve ona kafir demenin günahı kendisine döner, şeklindedir

Bediüzzaman Said Nursi şöyle devam eder:

Dinler Arası Diyalog ve Bediüzzaman Said Nursi?ye göre İslam-Hıristiyan Diyaloğu hakkında bilgi verir misiniz?

Yazar: Davut Aydüz

h. Diğer Sosyal İlişkiler Ve Hıristiyanların Sosyal Hayatlarına Dair Bazı Bilgiler

Buhari, Edeb 73; Müslim, İman 111 Ayrıca bk Tirmizi, İman 16

Müslümanlık ondört asır önceki müslümanlıkla aynıdır! Siz bakmayın diyalogcu kafaların, ılımlı ve kafa karıştırıcı sözlerine! Siz bakmayın müslüman olmayanların cennete gireceği şarkılarına! İsevi müslümanlık tabiri dinler arası diyalogcuların beyinlere yerleştirmeye çalıştığı tamamen yanlış söylemlerdir! Kur'an müslümanlığına ters düşüncelerdir! Peygamber yaşantısında ve hadislerinde bulunmayan söylemleri elinizin tersiyle itin!

Bediüzzaman Said Nursi, Hıristiyanlarla uzlaşma ve dostluk inşası yönünde kendi kişisel gayretlerini ortaya koymuştur. 1950?de, Roma?ya, Papa XII. Pius?a, Risale-i Nur Külliyatını göndermiş ve cevaben, 22 Şubat 1951?de, şahsi bir teşekkür mektubu almıştır. Bir gözlemci, bunun, İkinci Vatikan Konsülünde Katolik Kilisesinin Müslümanlara duyduğu saygı ve hürmeti ilan ve de İslam?ın gerçekten bir selamet ve necat yolu olduğunu beyan etmesinden yalnızca on yıl önce vuku bulduğunu belirtir. (12) Said Nursi, aynı şekilde, bundan birkaç yıl önce, 1953?te, Müslümanlar ve Hıristiyanlar arasında mütecaviz dinsizliğe karşı işbirliği temini için, İstanbul?da Patrik Athenagoras?ı ziyaret etmiştir. (13)

Bediüzzaman Said Nursi?nin 1910-1911?de, Hıristiyanlarla dostluk ilişkileri inşa etme arzusundan dolayı kimilerince sorgulama konusu edildiği görülür. Kendisi, bazı Müslümanların?Ey iman edenler! Yahudileri ve Hıristiyanları dost edinmeyin? (Maide, 51) ayetine vermiş oldukları kısıtlayıcı yorumla karşı karşıya gelir. Bu ayetin ışığında, onun Müslümanlar ile Hıristiyanların dost olması gerektiğini, nasıl ve ne diye söylediği sorulur.

lütfen kavram kargaşasına düşmeyelim.

Müslüman İsevi kelimesinin anlamını tam olarak bilmeden yorum yapmak doğru dddddeğildir.

1736 İbni Ömer radıyallahu anhüma'dan rivayet edildiğine göre Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

Günümüz müslümanlarının bir kısmında da gördüğümüz gibi, tarih boyunca müslüman kişileri tekfire meraklı olan ve bu sorumsuzlukları yüzünden toplumda birlik ve beraberliğin, kardeşlik ve dostluğun yaygınlaşmasını önleyen, bu bilgisizlikleri ve kindarlıkları sebebiyle İslam düşmanlarına hizmet ettiklerinin farkında olmayan bir kısım müslümanlar varolagelmiştir

1737 Ebu Zer radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

Diyalog ve hoşgörü adına içte olduğu gibi, dış dünyaya açılmada da rahat olunmalıdır. Dünyanın küreselleşmesi, Gümrük Birliği veya Avrupa Topluluğu?na girme gibi gelişmeler bize din, diyanet, millet ve kültür adına herhangi bir şey kaybettirmez. Çünkü bizim, bizi ayakta tutan dinamiklerimizin güç ve kuvvetine inancımız tamdır. Bizim, Kur?an?ın vahy-i semaviye dayandığından ve beşerin her türlü problemlerini çözeceğinden şüphemiz yoktur. Bu sebeple, korkacak birileri varsa, o da Kur?an?ın diriltici ikliminden uzak yaşamakta direnenler olmalıdır. Böyleleri, ellerindeki sistemin ihtiyaca cevap vermemasinedeni ile alternatif düşünceler araştırmakta ve?Bu arayışlar, insanlığı Müslümanlığa götürürse halimiz nice olur!? diyerek, kendi insanlarından korkup, endişe duymaktadırlar. Bugünkü hırçınlıklarının arkasında da bu düşüncenin olduğunu söyleyebiliriz.

Bu sevgi çağrısı, kişinin kendi dini cemaatinin sınırları etrafında bile, bugün hala geçerli gibi gözüküyor. Nitekim, Said Nursi?nin Şam?da meşhur hutbesini verdiği 1911 yılından beri dünyamızda vukua gelen olaylar, bu mesajın önemini açıkça göstermiştir: İki Dünya Savaşı, Hindistan ve Pakistan arasındaki çatışmalar, Ruanda ve Burundi?deki katliamlar, Filistin halkının yerinden yurdundan edilmesi, önce Bosna?nın ve sonra da Kosova?nın mahvedilmesi, ve dünya çevresindeki böylesi başka birçok kanlı çatışma, bize, kardeşin kardeşi kırdığı bu tahribata karşı yegane çözümün sevgi olduğunu hatırlatır. Dünya, Müslümanların ve diğer din mensuplarının Vedud ve Rahim bir Rabbe iman temeline dayanan müminler cemaati olarak, öfke ve savaşa karşı ilahi alternatif olarak sevginin yolunu göstermesini hala bekliyor.

Bediüzzaman Said Nursi, Hıristiyanlık hakkında şöyle der:

kelime-i tevhidin yarısını yok etmeye uğraşanlar, dünayayı copy pastelese o vebalin altından kalkamaz...

Gayrimüslimlerin kendi kültürlerini devam ettirdikleri okullar, İslam idaresi altında da eğitimlerine devam etmişler ve buralardan başta patrikleri olmak üzere dini teşkilatları için gerekli olan din adamlarını yetiştirmişlerdir.

4. Ignaz Goldziher, Ehl-i Kitaba Karşı İslam Polemiği, , AÜİİED, Ankara 1982, V,154.

Kudüs'ün fethi üzerine barış anlaşmasını imzalamak için bu şehre gelen Hz. Ömer, halka, her türlü teminatı vermiştir. Patrik Sofranyus'un namazını büyük Kıyame Kilisesi'nde kılması teklifi üzerine Hz. Ömer, ileride camiye çevrilir düşüncesiyle reddetmiştir. (2)

ama bu konuda daha düşünceli, vicdanlı ve lütfen DAHA ÖNYARGISIZ yorum yapın...

Zimmet akdinin temelleri, cizye ayetine bağlı olarak, Peygamber Efendimiz tarafından ortaya konan uygulamalara dayanır. Allah Resulü, Kur'an-ı Kerim'in buyruğu üzere kendilerine savaş ya da cizye seçeneklerinin sunulması istenilen Ehl-i Kitap halklarına elçiler gönderdi ve kendileriyle anlaşmalar yaptı.

5. Levent Öztürk, Asr-ı Saadet'ten Haçlı Seferlerine Kadar İslam Toplumunda Hıristiyanlar, s.261-263.

Mektubat isimli eserinde Said Nursi, bazı Hıristiyanların Hz. İsa?ya muhabbette ifrata düştüklerini, hatta meşru sınırı aşarak onu ?Allah?ın oğlu? kabul ettiklerini söyler. Bunun ardından Yahudilerin, tefrite düşerek Hz. İsa?ya düşmanlık beslediklerini, onun peygamberliğini ve yüksek derecesini inkar ettiklerini ifade eder. (5)

İslam'ın temel prensiplerine göre, "din için dine sokmaya matuf ikrah yoktur" ve Peygamber Efendimiz tarafından ortaya konulan ilk örneklerde bu temel prensip gayet net bir şekilde uygulanmıştır. Peygamberimizden sonra, Raşid halifeler döneminde kitap ehli zümreler ile gerçekleştirilen anlaşmaların tamamında, İslam idaresini benimsemiş olan toplulukların hepsine de din özgürlüğü tanınmıştı. Bunun tarih boyunca prensip olarak benimsendiği ve genel hatlarıyla uygulandığı söylenebilir. İslam halifelerinin genel yaklaşımı, diğer dinlere saygı şeklinde tezahür etmiş ve zimmilere hoşgörüyle bakılmıştır. Hıristiyanların dinlerini değiştirmeleri için uygulanan bir baskı, asimilasyon ya da İslamlaştırma politikası görülmemektedir. Müslümanlar tarafından asırlarca hakimiyet altında bulundurulan coğrafyaların bugün dahi pek çok farklı din ve mezhep mensuplarını bünyesinde bulundurması, kanaatimizce bu iddianın doğruluğuna şahitlik etmektedir. On beş asır birlikte yaşanan ve geneli İslam hakimiyeti altında geçen bu uzun tarihi sürece rağmen, bölgede Hıristiyan ve Yahudi nüfusunun mevcudiyeti ve hatta bazı bölgelerdeki kesafeti, "dinde zorlama yoktur." prensibinin bir tezahürüdür.

fetocular...

Tarih boyunca pek çok devlet diğerlerini hakimiyet altına aldığında, genelde onların kültürlerini, inanç ve değerlerini değiştirmeye çalışmıştır. Tarih, İslam'dan önce aynı menşee sahip din mensuplarının çoğu zaman birbirlerine zulmettiğini, diğer inanç sahiplerinin mabetlerini bile tahrip ettiğini kaydetmiştir. İslamiyet'in, vurguladığı temel prensiplerle buna yol açabilecek kapıları kapattığı, hoşgörü ve saygıya dayalı olarak bir arada yaşayabilmenin mümkün olduğunu ortaya koyduğu görülmektedir. Bunun en güzide örnekleri bizzat Resulullah ve Hulefa-i Raşidin tarafından sergilenmiştir. Daha sonraki tarihlerde de -üzerinde düşünülerek ibret alınması gereken bazı hatalar bir kenara bırakılacak olursa- Hıristiyanlarla bir arada yaşanan toplumsal örgünün, hoşgörü ve saygı ilkesine dayalı karşılıklı sevgi ve anlayışa yönelik bir birliktelikten oluştuğu söylenebilir. Bunun da ötesinde pek çok husus tabii haklar olarak görülmüş ve saygıyla bunların yerine getirilmesi için çaba sarf edilmiştir. Bugün dahi tarihin kadim sayfaları arasında kaldığı düşünülen bu yaklaşımlardan çıkarılabilecek sonuçlar bulunmaktadır. Yirmi birinci yüzyıla adım attığımız şu günlerde güzel örneklerin yaşatılmasına ve ziyadeleştirilerek sürdürülmesine daha fazla ihtiyacımız olduğunu düşünüyoruz. (6)

Dinde zaruri olan şeylerden birine inanmayan kafir olur. Bunun kafir olduğunda ve Cehennemde sonsuz azap çekeceğinde şüphe eden de kafir olur. Bunun kafir olacağı, Bezzaziyye, Dürr-ül-muhtar, Kadı İyad?ın Şifa, İmam-ı Nevevi?nin Ravda ve İbni Hacer-i Mekki?nin el-A?lam kitaplarında açıkça bildirilmiştir. Bir Hristiyan?ı, bir Yahudi?yi ve din-i İslam?dan ayrılanlardan birini kafir kabul etmeyen kimsenin kafir olacağında şüphe eden kimsenin de kafir olacağını, İslam alimleri söz birliğiyle bildirdiler. Bu söz birliği adı geçen kitaplarda yazılıdır. Kafir olmasında şüphe eden de kafir olunca, onu Müslüman bilenin nasıl olacağını ve hele, onu İslam alimleri için kullanılan unvanlarla övenin nasıl olacağını düşünmeli. Bu sözümüzden, böyle kimseleri İslam alimi sananların ve bunların küfür saçan sözlerini, yazılarını övenlerin, yayanların, kafir olacaklarını iyi anlamalı. Övmek, yaymaya çalışmak ve reklamını yapmak, razı olmayı, beğenmeyi gösterir. Küfre rıza, küfür olur. Küfre rıza demek, kafirin küfür üzere kalmasını istemek değil, onun küfrünü beğenmek demektir.

?Kur?an-ı Kerim ehl-i kitabı imana teşvik etmekle, onlara bir ünsiyet, bir suhulet gösteriyor. Şöyle ki:

Hıristiyanların , İslam'ın ilk dönemlerinde kendilerine ihtiyaç duyulmasına rağmen istihdamlarının düşünülmemiş olduğu dikkatleri çekmektedir. Fakat, Emevi Devletinin, Hıristiyanların yoğun olarak yaşadığı Şam topraklarında iktidara gelmesinden itibaren, Hıristiyanların devlet kademelerinde geniş çerçevede istihdam edildikleri bilinmektedir. Özellikle geniş halk kitlelerinin desteğini görmüş Abbasi Devleti'nde de pek çok farklı grup yanında Hıristiyanlar da hoşgörü ile karşılanarak devlet kademelerinde çalıştırılmışlardır. Onlara gösterilen bu hoşgörüye tahammül edemeyen kesimler de olmuştur. Halkın yanlış duygulara sürüklenmesinin en önemli sebeplerinden birisi, kanaatimizce, hoşgörü eğitimi noktasında eksik kalışlarıdır. Halifelerin de bu hususta günlük siyasi çözümleri tercih ettikleri akla gelmektedir. Bürokraside gayrimüslimlere yer verilmesi bir ihtiyacın sonucu olarak cereyan etmiş olsa bile bu aynı zamanda bir hoşgörünün sonucu da sayılır.

Bu meseleyi Safa Mürsel, Bediüzzaman Said Nursi ve Devlet Felsefesi isimli eserinde, Münazarat?ı kaynak vererek enteresan bir şekilde tespit etmektedir. Bediüzzaman?ın da, 1911 yılında Rum ve Ermenilere Meşrutiyette aynı hürriyetleri vermeyi?İslam?a uygun olarak? kabul ettiğini görüyoruz:

Aşağı yukarı 15 yüzyıllık tarihinde İslam dünyası, kendinden olmayanlara, yani ötekilere karşı hoşgörülü davranmış ve onlara karşı engin bir müsamaha göstermiştir. İslam Dünyası, kendinden önceki her iki dinin devamı olduğunu iddia eden ve onların getirdikleri kutsal metni tashih etmek üzere geldiğini ifade eden Kur'an'ın ve Resulullah'ın getirmiş olduğu prensipler çerçevesinde, gerçekten mümkün olabildiğince en güzel hoşgörü ve diyalog anlayışını sergilemiştir.

13. Serahsi, Şerhu Siyeri'l- Kebir, I,146,148.

2. Bkz. el-Akkad, el-Abkariyyatül'l- İslamiye, Beyrut 1968, 427-428; Muhammed Hüseyin Heykel, el-Faruku Ömer, Kahire 1963-1964, 1, 258-260.

?Çünkü ahirzamanda madem fetret derecesinde din ve din-i Muhammediye bir lakaytlık perdesi gelmiş ve madem ahir zamanda Hz. İsa?nın din-i hakikisi hükmedecek, İslamiyet?le omuz omuza gelecek. Elbette şimdi, fetret gibi karanlıkta kalan ve Hz. İsa?ya mensup Hıristiyanların mazlumları, çektikleri felaketler onlar hakkında bir nevi şahadet denilebilir.?

Halife el-Velid b. Abdülmelik tarafından Dımeşk Mescidi'nin genişletilmesi gayesiyle yıkılan Yohanna Kilisesiyle ilgili hatalı bir uygulama, Halife Ömer b. Abdülaziz tarafından düzeltilmeye çalışılmıştır. O, kiliseyi iade etmek üzere, -her ne kadar Hıristiyanlar buna rıza göstermemişlerse de- caminin yıkılması kararını vererek hukuka ve anlaşmalara riayetin önemli bir örneğini sergilemiştir.

6. Levent Öztürk, İslam Toplumu'nda Hıristiyanlara Gösterilen Hoşgörü Örnekleri , Sakarya Ün. İlahiyat Fak. Dergisi, 4/2001, s. 25-37.

Diyalog, iki veya daha fazla kişinin karşılıklı konuşması, değişik ırk ve kültürlerden, farklı inanç ve kanaatlerden, farklı siyasi anlayıştan insanların bir araya gelerek, medeni ölçüler içerisinde birbirleriyle iletişim kurması yoludur. Dini alanda diyalog ise; hem bir dine mensup farklı grupların, hem de farklı dinlere mensup insanların, inanç ve düşüncelerini birbirlerine fiziki ya da manevi zor kullanarak kabul ettirme girişimlerinde bulunmaksızın, ortak meseleler etrafında hoşgörü ortamı içinde konuşabilmesi, tartışabilmesi ve işbirliği yapabilmesi demektir.

İslamiyet tarih sahnesinde görülen bu zulüm perdelerini kapatmak için çaba göstermiştir. Öncelikle diğer din ya da kültürlerin hakimiyet altına alınması durumunda, Müslümanların nasıl bir yol izleyecekleri temel prensiplerle ortaya konulmuştur. Kur'an-ı Kerim tarafından ortaya konulan bu yeni durum, gayrimüslimlerin zimmi statüsünde İslam hakimiyetini benimsemelerini ve ödeyecekleri cüz'i bir vergi karşılığında hak ve hürriyetlerini sağlamayı teminat altına almıştır. Kur'an-ı Kerim'in bununla gayrimüslimleri kendi kültürü içinde eritmeyi, ya da onlara zulmetmeyi hedeflediğini söylemek mümkün değildir. Onların varlıklarını ve inançlarını garanti altına alan prensipler ve kendilerine sağlanan hürriyetler bunu açıkça göstermektedir.

Yine Bediüzzaman Said Nursi Münazarat isimli eserinde, Müslüman kalarak, Yahudi ve Hıristiyanlarla dost olunabileceğini ifade etmektedir. Dini farklılıklara zarar vermeden politik, sosyal ve ekonomik sahalarda dostluklar kurulabileceğini belirtmektedir. Hıristiyanlar ve Müslümanlar bu şekilde karşılıklı olarak devletler hukuku üzerinde anlaşabilirler. Birlikte yaşayışa zarar vermeyecek bir ölçüde dini farklılıklar kabul edilebilir.

Bediüzzaman Said Nursi Hıristiyan-İslam diyaloğu ile ilgili olarak, ?Hatta hadis-i sahihle, ahir zamanda İsevilerin hakiki dindarları ehl-i Kur?an?la ittifak edip müşterek düşmanları olan zındıkaya karşı dayanacakları gibi, şu zamanda dahi ehl-i diyanet ve ehl-i hakikat, değil yalnız dindaşı, meslektaşı, kardeşi olanlarla samimi ittifak etmek, belki Hıristiyanların hakiki dindar ruhanileri medar-ı ihtilaf noktaları muvakkaten medar-ı münakaşa ve niza etmeyerek müşterek düşmanları olan mütecaviz dinsizlere karşı ittifaka muhtaçtırlar? (2) demektedir.

Bütün bunlar karşılığında zimmilere kendilerini koruma garantisi veriliyordu. İlk fetih hareketleri sırasında Bizanslıların İslam ordularını geri püskürtmek için bir saldırı düzenlemek istedikleri esnada korumayı yerine getiremeyeceklerini anlayan Müslümanlar, topladıkları vergileri geri iade etmişler ve bu davranış bölge halkında derin tesirler bırakmıştır. (8)

Genel çerçevede ilk dönem Müslümanları, ehl-i kitab'ın kestiği hayvanları rahatlıkla yemişlerdi. Onlar ayet-i kerimeyi mutlak olarak anlamışlar ve şart arama, kayıtlamalara gitme ihtiyacını hissetmemişlerdi. (12)

Avrupa?daki medeniyetin dinle bağlantısı ve İslam alemine etkileri konusuna Said Nursi eserlerinin birçok yerinde temas etmiştir. Ona göre Avrupa ikidir: Birincisi, ?İsevilik din-i hakikisinden aldığı feyizle hayat-ı içtimaiye-i beşeriyeye nafi san?atları ve adalet ve hakkaniyete hizmet eden fünunları takip eden?, diğeri ise, ?felsefe-i tabiiyyenin zulmetiyle, medeniyetin seyyiatını mehasin zannederek beşeri sefahate ve dalalete sevkeden? (9) Avrupa?dır.

Hz. Ali'nin "zimmet akdi, malları mallarımız, kanları kanlarımız olsun diye akdedilir." şeklindeki sözleri İslamiyet'e göre zimmilerin statüsünü belirleyen önemli bir sözdür. (9)

İslam'dan önceki zamanlarda mevcut olan ve günümüze kadar korunan pek çok mabet bulunmaktadır. Miladi 3. asırda yapılmış olan Tur Dağı'ndaki Sina Manastırı bugün de ziyaret edilen önemli bir mekandır. Hıristiyanlık tarihinde ilk mabetlerden olması hasebiyle manevi yeri yüksek olan bu Manastır, camiye çevrilmemiş, sadece bir hatıra olmak üzere küçük bir odası namaz kılınmak üzere seçilmiştir. Dışarıdan bakıldığı zaman küçük minaresi ve çan kulesiyle Tur Dağı'nın eteklerinde yer alan bu tablo, İslam'ın farklı din mensuplarının mabetlerine bakış açısını ve gerçek diyalog anlayışını ispat etmek üzere zamanımıza kadar ayakta kalmayı başarmıştır. İslam fetihleri sırasında mevcut olan bazı manastırların XXI. yüzyıla kadar ulaşabilme imkanını elde etmiş olması Müslümanların hoşgörülerinin ötesinde saygılarının ve himayelerinin bir ifadesidir.

İsevi müslümanlık nasıl oluyor? Bu kadar da toplumun kafası karıştırılmaz ki! Bir gazetecinin demecine göre gemide isevi müslümanlar da varmış!...

e. Sosyal Hayatla ilgili Bazı Kesitler ve Hoşgörü:

g. Hukuki Problemler ve Zimmilere Uygulanacak Ahkam

Alış verişler: Peygamberimiz yaşadığı toplumda bulunan zimmilerle alışveriş yapmış, bunda bir beis olduğuna dair bir söz söylememiştir.

İlk beş asırda kurulan devletlerin pek çok döneminde Hıristiyanlar; Köy Reisi , Cehbez, Katip, Tabip, -her ne kadar cizye verdikleri için askerlik görevinden muaf tutulmuş sayılıyorlarsa da- İslam ordusunda; asker, Divanü'l- Ceyş Başkanlığı, Kahramane , Hazinü'l- Furuş, Zimam, Sahibü'ş- Şurta gibi görevlerde bulunmuşlardı. Bunlardan başka valilik, Nil Nehri'nin ölçüm memurluğu, ıkta idareciliği ve hatta zekat memurluğu gibi görevler de zaman içerisinde kendilerine verilmiştir.

Özellikle birikimleri ve üstün kabiliyetleri sebebiyle tıpla ilgili hususlarda saray tabipliği ve hastanelerin oluşturulması gibi önemli alanlarda ihtiyaçların karşılanması düşünülmüş ve kendilerine saygı duyulmuştur. Yine tercüme faaliyetlerinin temelleri onlar tarafından atılmıştır. Beytü'l- Hikme'nin belkemiğini onlar oluşturmuşlardır. Onların sosyal yaşantıları ise her zaman için hoşgörüyle karşılanmıştır. Özellikle sarayda görev yapan tabipler ailenin bir bireyi olarak kabul edilmiş, izinsiz halife ve yakınlarının odalarına girebilmişlerdir, ibadetlerini hem evlerinde hem de sarayda rahatlıkla yapabilmişlerdir. Cemaatleri adına kilise inşa müsaadesi talepleri de hoşgörüyle karşılanmıştır.

c. ?Yahudi ve Hıristiyanları Dost Edinmeyin? (Maide, 51) Ayetiyle İlgili Bediüzzaman?ın Görüşü

Bir müslümana kafir demek yasaklanmış olup, böyle bir sözü söylemek caiz olmadığı gibi, bu şekilde inanmak en büyük günahlardan sayılır Bu sebeple ulema bu hadisi müşkil, anlaşılması ve bazı rivayetlerle uzlaştırılması zor hadislerden sayar

Din ve vicdan hürriyeti bakımından hoşgörüden de öte saygı ikliminde Hıristiyanlar her zaman fikirlerini tartışabilmişler, dinlerini, inanç ve değerlerini savunma noktasında engellenmemişlerdir. Onlar tarafından bu hususlarda pek çok kitap ve risale kaleme alınmıştır.

Asıl önemle zikredilmesi gereken yön, dinler arası inanç tartışmalarını açık bir şekilde başlatanın Kur'an-ı Kerim olmasıdır. Kur'an-ı Kerim'in sürekli olarak, Hıristiyanları ve diğer din mensuplarını dini tartışmalara davet edişi ve gerek ilk dönemlerde, gerekse daha sonraki dönemlerde, hatta Haçlı Seferleri sonrasında bile mevcut olan fikir hürriyeti göz önüne getirilirse, İslam hakimiyetinde yaşayan farklı dinlere mensup kişilerin bir baskı altında kaldığını ve tartışma ortamı bulamadıklarını söylemek mümkün olmayacaktır. (4)

7. Thomas W. Arnold, The Preaching of Islam, London 1913, s.60-61.

ikisinin arasındaki farkı hakim alajuan gelince sorarsınız.. bu risalelerde geçen, üstadın gelecekte ısevilerin içersinden müslümanlığa geçecekler için kullandığı bir tanımdır...

Bizler tarihteki düşmanlıkları eski bir deri gibi üzerimizden atmalıyız. Geçmişin hata ve yanlışlıklarını maziye gömüp gözlerimizi geleceğe çevirmeliyiz. Çünkü dünyanın problemleri gittikçe büyümekte ve girift bir hal almaktadır. Bu problemleri ancak beraberce çözebiliriz.

3. Levent Öztürk, Asr-ı Saadet'ten Haçlı Seferlerine Kadar İslam Toplumunda Hıristiyanlar, s.118-119.

Özet olarak şunları söyleyebiliriz: Peygamber Efendimiz , Hıristiyanlara mabetlerinin yıkılmayacağı garantisini verdi. Onun bu garanti dışında herhangi bir şartı ileri sürdüğüne dair ilk dönem kaynaklarında bilgi yoktur. Daha sonra fetihler neticesinde yapılan anlaşmalarda bazı yeni durumlar ortaya çıkmıştı. Bunlar fethedilen kentlerde bazı kiliselerin camiye tahvili ya da bazı kiliselere el konulması idi. Zira Müslüman fatihler ele geçirdikleri yerlerde ilk önce mabetlerini tesis etme cihetine gidiyorlardı. Mabetlerin tesisi Müslümanların o şehirdeki hakimiyetlerini, onların dini kimliklerini ortaya koymalarını göstermesi bakımından önemliydi. Bunun için, şehirlerde duruma göre, bazen geçici olarak bazı kiliselerin Hıristiyanlarla paylaşıldığı da olmuştur. (3)

yanlış demiş!

Bunun yanı sıra İslamiyet'in başka bir gayeyi hedeflediği de söylenmelidir. Şöyle ki, İslamiyet fethettiği yerlerde insanları yok ederek ya da sürerek o topraklarda sadece kendi hakimiyetini tesis etmeyi değil, bilakis olabildiğince fazla sayıda insanın İslam gerçeğini tanımasını hedeflemiştir. Dolayısıyla ilk etapta İslam gerçeğini reddeden gayrimüslimlere zamanla İslamiyet'i daha iyi tanıyabilecekleri bir ortamın hazırlandığını ve hür iradeleri ile din seçiminin kendilerine bırakıldığını ifade etmek yanlış olmayacaktır. Zira Hz. Muhammed'in gayrimüslimlere yönelik uygulamaları bunu göstermektedir. O dönemde bir yandan zimmi statüsü yerleştirilmeye çalışılırken bir yandan da gayrimüslimlerden tebliğ faaliyetlerine engel olmamaları isteniyordu. Raşid halifelerin gerçekleştirdiği fetih hareketleriyle hakimiyet altına alınan geniş coğrafyada, haklar ve hürriyetler konusunda dünya tarihinin en güzel örnekleri sunuldu ve kısa sürede büyük kitleler İslamiyet'i kabul etti. Kendi dininde kalmak isteyenlere ise asla baskı uygulanmadı.(1)

?Onların hürriyeti, onlara zulmetmemek ve rahat bırakmaktır. Bu ise şer?idir?(4)

1- Ehl-i kitabın tamamı, yani bütün Yahudi ve Hristiyanlar kafirdir.

dinler arası diyalogçuluk gibi fitne fesat bir işe öncülük eden malum cemaatin adıdır...

Sonuç hakkında Bediüzzaman?ın tespiti şöyledir:

Açıktır ki, Avrupa?daki din, birçok tahrifata uğrayarak gerçek Hıristiyanlıktan alabildiğine uzaklaştırılmış bir dindir. Hatta dinin ıslah edilmesi çerçevesindeki çalışmalar Protestanlık gibi bir mezhebin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Said Nursi bu gelişmeyi şimdiki Hıristiyanlığın İslamiyet?e doğru bir adım atması şeklinde değerlendirmiştir. Bu gelişmeler karşısında Protestanlığın gördüğü şiddetli tepkileri şöyle değerlendirir: