Kur?an, İnsanın, varlıkların en mükemmeli, en üstünü olarak yaratıldığını bildirir: ?Andolsun! Biz insanı en güzel biçimde yarattık. Sonra onu aşağıların aşağısına indirdik.?1

Hiç şüphesiz insanı, en iyi tanıyan, tarif eden, duygularına ve niyetlerine hakim olan Allah?tır. Biz, ancak O?nun beyanları ile insan hakkında gerçek bilgi sahibi olabiliriz.

2- İnsanı Yaratan ve Olgunlaştıran Allah?tır:

Kur?an, insanın duygusunu da eğitmektedir. Ayette, Allah Teala?nın, gözlerin hain bakışını ve kalplerin gizlediğini bildiği belirtilmektedir. Bu sebeple, Allah?a inanan bir kimse, hain, sahtekar, hilekar, kindar bakışlı ve kötü duygulu olamaz. Böylesi duygulardan kendisini arındırır, temizler ve uzak tutar. Zaten duygu kirlenmesi de bu gibi manevi hastalıklardan neşet etmektedir. Duygular kirlenince, kalp katılaşır, menfaatler abideleşir, merhamet, şefkat, adalet, hakkaniyet gibi yüce vasıflar ölür gider.

?Andolsun biz insanı, kuru bir çamurdan, şekillenmiş bir kara balçıktan yarattık.?7?O, insanı bir damla sudan yarattı...?8?Andolsun biz, insanı çamurdan bir özden yarattık.?9?İnsan görmez mi ki, biz onu meniden yarattık...?10?Rahman, Kur?an?ı öğretti. İnsanı yarattı. Ona açıklamayı öğretti.?11?Allah, insanı pişmiş çamura benzer bir balçıktan yarattı.?12 Gerçek şu ki, biz insanı katışık bir nutfeden yarattık...?13?Yaratan Rabbinin adıyla oku! O, insanı bir aşılanmış yumurtadan yarattı.?14

İnsanın yaratılış gayesini Allah Teala şöyle açıklamaktadır: ?Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım.?, ?İnsan, kendisinin başıboş bırakılacağını mı sanır?, ?Sizi sadece boş yere yarattığımızı ve sizin hakikaten huzurumuza geri getirilmeyeceğinizi mi sandınız?1 Allah Teala, varlığına en büyük delil kıldığı, kendi ruhundan üfleyerek yarattığı, şekil verdiği ve bütün varlıkların en üstünü kıldığı insanoğluna, kulluğu, ibadeti ve kendini tanımayı emretmiştir. Onu, gayesiz, hedefsiz, anlamsız ve hikmetsiz olarak yaratmamış ve başı boş bırakmamıştır. İnsanın, olgunluğa ve kemale ermesi, hürmete layık olması da, yaratılışı gayesine uygun hareket etmesi ile mümkündür.

?Andolsun, insanı biz yarattık ve nefsinin kendisine fısıldadıklarını biliriz ve biz ona şah damarından daha yakınız.?16 Şahdamarı, boynun iki tarafında, yürekten kafaya çıkan kalın atardamarlara denir.17 Atardamar, kanı, kalpten organlara taşıyan damardır. Atardamar, kalpten çıkıp akciğerden başka, vücudun her yanına dal salan ve iki kalça atardamarlarına ayrılarak sona eren damarıdır.18 Tariflerden de anlaşılacağı üzere, şahdamarı, insan vücudunun akaryakıtını, enerjisini, gücünü ve kuvvetini sağlayan kan maddesini, vücudun organlarına yaymaktadır. İnsanın hem maddi ve hem de manevi hayatının idamesini sağlayan ana maddeyi taşıyan şahdamarı, insanın ayrılmaz bir parçasıdır. Ayette, Allah Teala?nın, insan biyolojisinin ve fizyolojisinin bu kadar önemli maddesini taşıyan şahdamarından daha fazla insana yakın olduğu belirtilmektedir. Çünkü insanı yaratan, şekillendiren, kendi ruhundan ona üfürerek onu tastamam kılan ve varlık alemine onu gönderen Allah?tır. Allah, bize bizden daha yakın ve bizi bizden daha iyi bilmektedir. O, bütün düşüncelerimize, hayallerimize, duygularımıza ve tasavvurlarımıza hakimdir. Nitekim bu husus şu ayette açıkça belirtilmektedir. ?Allah, gözlerin hain bakışını ve kalplerin gizlediğini bilir.?19

Varlıklar içerisinde en iyi gören, en iyi işiten, en fazla kuvvete sahip olan insan değildir. Ancak insan, Allah Teala?nın ona verdiği akıl ve irade sayesinde diğer varlıklara hakim olmakta, onlardan istifade etmekte, onların zararlarından kendini korumaktadır. Eğer insan, kendisine verilen akıl ve irade sayesinde Allah?a kulluktan imtina eder, hakikatleri dinlemekten yüz çevirir, kainattaki ilahi kudreti, sanatı ve yüceliği müşahede etmekten imtina ederse, varlıklar alemindeki makam ve mevkiini koruması mümkün değildir. Şayet insan, kendi dünyasındaki ve evrendeki gerçekleri görmez, anlamaz ve gönül dünyasını ilahi hakikatlere kapalı tutarsa, akıl, irade ve muhakemeye sahip olmayan diğer varlıklardan ne farkı kalır?

İnsan, bedeni ve ruhi kabiliyetleri yönünden varlıkların en kapsamlısı, en teferruatlısı, en anlamlısı ve en dikkat çekicisi olarak yaratılmıştır. İlahi sanatın en açık bir şekilde görüldüğü canlı varlık, insandır. İlahi kudretin incelikleri, onun maddeten küçük fakat manen dünyalara sığmayacak varlığında müşahede edilmektedir.. Kainattaki varlıklarla karşılaştırıldığında yükselmeye, olgunlaşmaya, eğitilmeye, terbiye edilmeye insan kadar kabiliyetli, istekli ve gayretli başka bir varlık gösterilemez. Şayet insan, yaratılışındaki bu mükemmeliyeti kavrar, kendisini bu derece olgun ve vasıflı yaratan yüce Allah?ı tanır, nefsini, aklını ve bütün kabiliyetlerini O?nun emrettiği istikamette kullanırsa, değeri yücelir, aşağıların aşağısına düşmekten kurtulur. Aksi taktirde hep tabanda, zeminde, dipte kalmaya mahkum olur.

ayetlerde açıkça görüldüğü gibi, kendilerine ulaşan ilahi tebliğe karşı kalbini, kulağını, gözünü kapatan kimseler hayvanlara benzetilmekte ve bir adım daha ileri gidilerek böylesi kimselerin hayvanlardan daha aşağı oldukları belirtilmektedir

KENDİMİZİ TANIYORMUYUZ EY İNSANLAR

alıntı

?Andolsun, biz cinler ve insanlardan bir çoğunu cehennem için yaratmışızdır. Onların kalpleri vardır, onlarla kavramazlar; gözleri vardır, onlarla görmezler; kulakları vardır, onlarla işitmezler. İşte onlar hayvanlar gibidir; hatta daha da şaşkındırlar. İşte asıl gafil onlardır.?2?Yoksa sen, onların çoğunun gerçekten dinleyeceğini yahut düşüneceğini mi sanıyorsun? Hayır, onlar hayvanlar gibidir, hatta onlar yolca daha da sapıktırlar.?3

Anlamını sunduğumuz ayetlerde açıkça görüldüğü gibi, kendilerine ulaşan ilahi tebliğe karşı kalbini, kulağını, gözünü kapatan kimseler hayvanlara benzetilmekte ve bir adım daha ileri gidilerek böylesi kimselerin hayvanlardan daha aşağı oldukları belirtilmektedir. Çünkü hayvanlar, kendilerine verilen kabiliyet, his, güç ve yaratılış amaçlarına göre görevlerini yapmakta ve hizmetlerini sürdürmektedirler. Kendi yaratılış gayesini, amacını ve hedefini kavramadan sorumsuzca yaşayan insanın böyle bir netice ve hükümden kurtulması ancak Allah?ı tanımak, O?na kulluk yapmak ve O?nun Kur?an?da bütün insanlığa ilan ettiği hüküm ve prensiplere uymakla mümkündür. Yukarıda anlamını verdiğimiz Tin suresinin 4. Ve 5. ayetlerinden sonra gelen 6. ayette bu açıkça ifade edilmektedir.

Allah Teala, insanı bizzat kendisinin yarattığını ve onun yaratılış maddelerini önemle beyan etmektedir:

Kur?an-ı Kerim, canlılar arasında en mükemmel ve en güzel bir şekilde yaratılan varlığın insan olduğunu özellikle belirttikten sonra şu önemli noktayı ısrarla vurgular: ?İnsanı Allah yaratmıştır. İnsanın sahibi yalnız Allah?tır. İnsanın sevki, gideceği ve varıp duracağı yer, karar kılacağı mekan Allah?ın huzurudur.4 İnsan, Dünya hayatına geçici olarak gönderilmiş, mükellef ve mesul bir varlıktır. İnsan, ölümle birlikte ebedi bir hayata yolculuk yapacaktır.

3- Allah İnsanın Bütün Duygu ve Düşüncelerine Hakimdir.

Görüldüğü gibi yukarıda anlamlarını sunduğumuz ayetler, insanın yaratılışını ve yoğrulduğu ana maddeleri beyan etmektedir. Ayrıca ayetlerde, insanın, yaratılış projesinin, hayat, ölüm, dünya ve ahiret ile ilgili plan ve programının Allah tarafından hazırlandığı önemle vurgulanmaktadır. Demek ki insan, kendi istek ve arzusunun neticesinde değil, sadece Allah?ın takdiri ve dilemesi ile bu dünya hayatına gelmiştir. Bu sebeple insan, kainatta ve diğer varlıklar arasındaki mevkiini muhafaza etmek için ilahi iradenin çizdiği istikamette yürümek, hayat sürdürmek ve yaşamak mecburiyetindedir. Çünkü bütün kainatı ve varlıkları insanın hizmetine sunan Allah Teala, insandan kendisini tanımayı, kendisine kul olmayı, kendisine teşekkür etmeyi istemekte, dünyaya geliş gayesinin de kulluk olduğunu özellikle belirtmektedir.

İnsan, kendisine verilen değeri, kabiliyetleri ve gücü anlayarak kendi yaratılışına muvafık ibadetler ve faaliyetler yapması halinde diğer varlıklardan ayrılır. Fakat insan, kendisini tanımaz, değerlendirmez, gerçek varlık sebebini kavramaz ise, bu taktirde onun itibar ve değeri diğer varlıkların derecesine ve hatta daha da altına düşmektedir. Şu ayetler bu hakikati açıklamaktadır.

Dipnotlar: 1) Tin, 95/4-5. 2) A?raf, 7/179. 3) Furkan, 25/44. 4) Bkz. Kıyamet, 75/12, 30. 5) Meryem, 19/67. 6) İnsan, 76/1. 7) Hicr, 15/26. 8) Nahl, 16/4. 9) Mü?minun, 23/12. 10) Yasin, 36/77. 11) Rahman, 55/1-4. 12) Rahman, 55/14. 13) İnsan, 76/2. 14) Alak, 96/1-2. 15) Zariyat, 51/56; Kıyamet, 75/36; Mü?minun, 23/115. 16) Kaf, 50/16. 17) Kemal Demiray-Ruşen Alaylıoğlu, Ansiklopedik Türkçe Sözlük, Ankara, 1993, s. 6113. 18) Kemal Demiray-Ruşen Alaylıoğlu, a. g. e., s. 48. 19) Mü?minun, 40/19.

Allah Teala, insanın bütün duygularına, düşüncesine, maddi ve manevi dünyasına hakimdir. Zira insanı, Allah Teala yaratmıştır. İnsanın bütün hal ve hareketlerini kontrol eden, tarassut ve murakabe eden sadece O?dur. İnsan, Allah Teala?nın yarattığı en önemli bir şaheserdir. Allah Teala?nın kudreti, celal ve azameti en mükemmel bir şekilde insanın üzerinde tecelli etmektedir. Allah insana, insanın kendisinden daha yakındır O, insanın bütün, duygularına, ve düşüncelerine hakimdir. Bu konuda Kur?an?ın beyanı şöyledir:

Allah Teala, ?İnsan düşünmez mi ki, daha önce o hiçbir şey olmadığı halde biz kendisini yaratmışızdır.?5?İnsan üzerinden öyle bir zaman geçti ki, o vakit insan anılır , bir şey değildi?6 buyurmakta, insanı tanınır hale, anılır ve itibar edilir duruma getirdiğini beyan etmektedir.