Dünyada bu güzel hasletlerle anılmaktan daha kıymetli servet olabilir mi?

Konumuzu teşkil eden ayetlerde öncelikle?Hz. İbrahim?e göklerin ve yerin melekutunun gösterildiği? bildiriliyor. Merhum üstaz Mahmud Sami RAMAZANOĞLU ?ın bildirdiğine göre; ?Melekut, mülk-i azim manasına olup, mübalağa için kullanılır. Bu ifade Hz. İbrahim?e arş-ı a?la, kürsi, cennet-i a?la ile, yerdeki bazı garip hadiselerin gösterildiğine delalet etmektedir.?

Hz. İbrahim?in mübarek lisanından nakledilen sözler, tevhid nurunu insanlığa ulaştırma gayretinde olanlara her çağda rehberlik edecek zenginliktedir

İbrahim ?ın enbiya-i izam içinde hususiyeti var. Rasulullah?tan başka sadece o, Kur?an-ı Kerim?de?üsve-i hasene? olarak zikrediliyor. Çünkü o, müşrik toplumla arasındaki mesafeyi her şartta korumuş ve bunu beyan etmiş. Getirdiği misallerle küfrün karanlığına ve şirk bataklığına düşenlerin yaşadığı yaman çelişkiyi gözler önüne sermiş. Bu sebeple o, insanlığın kendisine bakıp yolunu düzelteceği?güzel örnek? olmuş.

İyi Huylu

İbrahim kendisine gösterilen hakikatler ışığında, ebedi misallerle insanlığa tevhidi öğretiyor. Kavmine sırasıyla gecenin karanlığında parlayan yıldızı, ayı ve güneşi işaret ediyor. Sonrasında batıp gidenler hakkında verilecek hükmü söylüyor; Zaten?batıp gidenleri sevmem? diyor. Kavmine ve oradan bütün çağların müşriklerine sesleniyor; ?Sizin Allah?a ortak koştuklarınızdan uzağım!? diyor.

Hz. İbrahim?in mübarek lisanından nakledilen sözler, tevhid nurunu insanlığa ulaştırma gayretinde olanlara her çağda rehberlik edecek zenginliktedir: Putların fayda ve zarar vermekten aciz varlıklar olduğunu bir güzel misalle anlatması, (Enbiya 21/59-67) uluhiyet ve rububiyet konusunda kendisiyle münazaa eden kavmini ilzam etmesi (Bakara 2/258) ve Rabbi?nden ölülerin diriltilmesi konusunda delil isteyerek gönüllerin itminanına kapı aralaması (Bakara 2/260) bu kabil örnekler arasında sayılabilir? Yukarıda mealini arz ettiğimiz En?am suresi ayetlerinde ise, gök cisimlerine tazim edenleri nezih bir üslupla nasıl ilzam ettiği anlatılıyor.

önemli bir konu okuyalım

Yazık ki, O'nun birliğine ve yegane kudret sahibi olduğuna dair Müslüman'ın sahih akidesi, şimdi her zamankinden fazla taarruza maruz kalmaktadır. Bu itibarla Hz. İbrahim?in getirdiği benzersiz misallerle, muhatabını ikna için kullandığı nezih üslubu dikkatle okumak durumundayız. Tevhid akidesini zedelemeye ayarlı gizli ve açık tuzaklara karşı müteyakkız olmaya mecburuz.

En?am suresinde şöyle buyruluyor: ?Böylece biz, Kesin iman edenlerden olması için İbrahim?e göklerin ve yerin melekutunu gösteriyorduk.

Allah bu dünyayı tevhid ile açmıştır ve yine tevhid ile kapatacaktır.

Onun hayatından verilen diğer misallerde olduğu gibi, burada da insanlara tevhid inancını anlatırken, yanlışın yanlışlığını ispat ederek muhatabı ikna yolunu seçtiği anlaşılıyor. Kutsanan gök cisimlerinin, diğer varlıklar gibi külli akışın birer parçası olduğunu, yerlerinde sabit olmaya dahi muktedir olamadıklarını, akl-ı selim sahibi hiç kimsenin itiraz edemeyeceği sarahatle izah etmiş oluyor.

Kur?an-ı Kerim?de, insanlığın tekamülü adına tevhid burcunu bina eden enbiya arasında İbrahim ?ın hayatından verilen misaller dikkat çekiyor. Onun ufku, kendi soyundan Allah?a itaat eden bir ümmet çıkarılması niyazıyla çağları aşıyor. Ve bu duası bereketiyle biz, namazlarımızda tahiyyata her oturuşumuzda onu şükranla yad ediyoruz. İslam yolunu devam ettirenler onun hanif milletinden sayılıyor.

İbrahim ?ın veya başka bir insanın, maddi anlamda tüm kazanımları kendisiyle beraber fani oluyor, unutulup gidiyor. Sayılan erdemler ise insanlığa ebedi miras olarak kalıyor.

Aslında herkes yaptıklarıyla bir şekilde, belirli bir süre anılıyor. Ancak ayet-i kerimede sayılanlarla birlikte diğer erdemlere sahip olanlar, kısaca İslam ahlakını özümseyenlerdir ki, dünya durdukça hep hayırla yad edileceklerdir.

Ayı doğarken görünce?Rabbim budur? dedi. O da batınca?Rabbim bana doğru yolu göstermezse, elbette yoldan sapan topluluklardan olurum? dedi.

Nitekim, işleyeceği konu hakkında öğrencinin fikir yürütmesini isteyen bir eğitimci, talebenin ufkunu açmak ister. Yüzde yüz yanlış olduğunu bilse de, talebesinin fikrini beyan etmesine fırsat tanır. Düşünmesi ve söylenenleri tartması için?şöyle diyebilir miyiz veya şunu mu demek istiyorsunuz? gibi ifadelerle yolunu açar. ?Bu konuda şu hükmü versek netice nasıl olur, tartışalım? der. Böylece, muhakeme ürünü fikirlerden süzülen bir yolda doğruya ulaşılmasına zemin hazırlar.

Rivayete göre İbrahim ?ın kavmi Irak?ta yaşayan Kildani?lerdi. Gök cisimlerine ve putlara taparlardı. Hz. İbrahim onlara, putların hiçbir zararı ve faydası olmayacağını çarpıcı misallerle izah ettiği gibi, gök cisimlerinin de perestiş etmeye layık olamayacağını herkesin kavrayabileceği örneklerle anlatıyordu.

Güzel Örnek

Ruhu?l-Beyan?da belirtildiğine göre onun kavmine yıldızı, ayı ve güneşi?rabbim bu? diye takdim etmesi istifham tarikıyla söylenmiş sözlerdir. ?Diyelim ki, tanrı dediğiniz şey işte şu yıldızdır, aydır veya güneştir. Haydi gözleyin bakalım, halinde istikrarlı mı? demektir. ?Bakın bakalım, şu ululadığınız gök cismi tanrı olacak kuvvette mi, alemi çekip çevirecek kudrette mi? demektir.

Aslında her şey O?nu bir bilip öylece inanmakla başlıyor ve yine O'nda bitiyor. Alemde ve insanda intizam ancak, birlik ile tesis edilebilir. Tevhid inancı örselendiği ölçüde tefessüh başlıyor.

OKU DÜŞÜN

?İbrahim'de ve onunla beraber olanlarda, sizin için gerçekten güzel bir örnek vardır. Onlar, kavimlerine demişlerdi ki; Biz sizden ve Allah'ı bırakıp taptıklarınızdan uzağız...? (Mümtehine 60/4)

Cafer Durmuş

Tevhid; Allah?ın zatını aklen tasavvur edilen ve zihnen tahayyül edilen her şeyden tecrit etmektir, Allah?ı birlemektir. Üstün bir varlığa inanıp bağlanma ihtiyacı fıtratında bulunan insanın, fikri boyutta ve gönül aleminde ulaşabileceği olgunluğun zirvesidir.

Gecenin karanlığı onu kaplayınca bir yıldız gördü. ?Rabbim budur? dedi. Yıldız batınca?Batanları sevmem? dedi.

?İbrahim cidden yumuşak huylu, bağrı yanık, kendisini Allah'a vermiş biri idi.? (Hud 11/75)

Güneşi doğarken görünce de?Rabbim budur, çünkü bu daha büyük? dedi. O da batınca dedi ki; ?Ey kavmim! Ben sizin ortak koştuğunuz şeylerden uzağım. Ben, hanif olarak yüzümü, gökleri ve yeri yaratan Allah?a çevirdim. Ve ben, müşriklerden değilim.? (Bkz. 6/75-79)

Onun ilkeli duruşuna, beliğ anlatımına, açık sözlülüğüne her zamanki gibi bu gün de ihtiyaç var. Güzel örneklerin güzelliğini, yeni kuşaklara olanca nezafetiyle yansıtmak durumundayız.

İbrahim ?ın bu metotla, putlardan sonra gök cisimlerinin de tanrı olamayacağını insanlara anlattığı anlaşılmaktadır. Yoksa bundan hanif dinin atasının gök cisimlerinin tanrılar olabileceği şüphesine düştüğü manası çıkarılamaz, çıkarılmamalı. Çünkü onun ay battığında?Rabbim beni doğru yola iletmezse? demesi, güneş batınca kavmine Allah?a ortak koştukları şeylerden kendisinin uzak olduğunu açıklaması, önceki sözlerinin insanlığa tevhid inancını öğretirken kullandığı metodun bir parçası olduğunu göstermektedir.