Her yetimin başına inciler takar gibi.

Orada ağlaması, ne kadar garip ise,

?Ey din sultanı! Sana ne oldu ki bu hale geldin? diye sordu.

Bir adam.

?Benim kocam Ebu Zer?dir. O ne adamdır. Beni daima ferahlandırıp gönlümü hoş kılmıştır. Her ne söylersem sözüm reddedilmez.?

Mübarek Gavs Hz. sufiye dönerek üzüntülü bir bakışla beraber buyurur:

Lakin bir eşi vardı ki Allah ve Rasulü?nü çok severdi.

Tarafına yönelmiş onca suçlama, karalama, iftiralara rağmen, vazifesine öldükten sonra da devam edebilen "dava" insanlarından birini hatırlayalım şimdi de; Bediüzzaman Said Nursi.

?Molla İbrahim! Esas olan kalptir, şart olan muhabbettir. Kalbinde Mevlasına karşı arzusu olan O?nu bulur. Çünkü O kuluna yakındır, onunla beraberdir ve her yaptığından haberdardır.

Peygamber Efendimiz bir hikaye anlatıyor. Bir adam doksan dokuz kişiyi öldürüyor. Gün geliyor yaptıklarına pişman oluyor. İçi içini yiyor. Bir tövbe kapısı arıyor. Kendisine tarif edilen bir rahibe gidip yaptıklarına pişman olduğunu, kendisi için bir kurtuluş yolunun olup olmadığını soruyor. Rahip adamı ye?se düşürücü bir tavır takınıyor. Adamın canı sıkılıp onu da öldürüyor. Oluyor yüz. Ancak yine de bir kurtuluş yolu olabileceğini düşünüyor. Ona alim, salih bir insanı tarif ediyorlar; git, diyorlar, o sana bir yol gösterecektir. Varıp başından geçenleri bir bir anlatıyor, benim için bir yol var mıdır? diyor. Salih insan, elbette, Allah tövbe edenlerin tövbelerini kabul eder, yürekten ona yönelenlerin günahlarını bağışlar; ne var ki sen bu şehirde kalmamalısın. Bu ortamda bulunduğun müddetçe kendini günahtan alıkoyamayacaksın; var git, falanca yerde sırf Allah?a ibadetle meşgul olan salih insanlar var, onlarla beraber ol. Günahlarından arın, diyor... Peygamber efendimiz pek çok güzel şeye işaret etmekle birlikte bu hikayeyle, insanın yaşadığı ictimai vasatın, salih insanlarla beraber olmanın önemine de dikkat çekmiştir.(Buhari, Enbiya 54; Müslim, Tevbe 46)

Üstadımız da ona şöyle konuştu:

İstifade ederdi, sözlerinden insanlar.

Belki inci kolyeler getirmezdi ama Peygamber?in dilinden inciler getirirdi.

?Rabbini bilir misin? diye sorduklarında,

Şöyle buyurmuş idi, birine nasihatte:

Hanımının gönlünü hoş tutar, bir dediğini iki etmezdi.

ZERREDEN KÜREYE

Bana nasıl sahip çıkacak?

- Sultanım, bazen sofiler hakkımda yanlış konuşuyorlar,

Sufiye izin verirler, içeri girer ve Gavs-ı Sani Hz. nin önüne oturur ve dertlerini tek tek söyler:

Durumdan haberdar olmayan ağa altınları ona emanet etmek istedi. Fudayl altınları çadırın içinde bir köşeye koymasını söyledi. Ağa da altınları bırakıp geri döndü. Kervanın yanına varınca haramilerin bütün kervanı soyduğunu gördü. O da geriye kalan bir kaç eşyasını toplayıp, çadırın yolunu tuttu.

İtibar etmez idi, dünyaya zerre kadar,

?Onu bilen az söyler, çok olur ibadeti.?

Nasıl inanayım?

Öyleleri vardır ki, şöyle idi aynıyla,

?Uğraşma, ahirette, sormazlar bunu sana.?

O artık Allah Rasulü?nün arkadaşıdır.

Ümmü Zer da inandı, ta kalpten söyledi: ?Allah?tan başka ilah yoktur?

Nasıl yakarayım ona?

Putları süte dokunmuyordu bile. Bu arada bir köpek gelerek sütü içti ve sonra putun üstüne bevletti.

Tüm zamanların örnek insanları, güzel insanları; salih insanlar? Yüce Yaratıcının gösterdiği yol onların yolu? Dünyada onlarla olmak? Onların ikliminde yaşamak? Onlarla aynı havayı teneffüs etmek? Onları arayıp bulmak? Yolumuzu yollarına, meclislerine düşürmek? Adımlarımızı onların adımlarına benzetmeye çalışmak? Ve hep bu arzuyu taşımak içimizde? Dünyada onlar gibi yaşamak, onların izini takip etmek; ahirette de onlarla beraber olmak, en büyük mazhariyet.

Ahırette salihlere de şefaat etmeye yetkisi verileceği bildiriliyor.

Allah'u teala razı olsun kardeşim çok güzeldi. Rabb'im bizleri de onların, yani nimetinin şükrüne erdirdiği kullarının yoluna iletsin

Okunan bu ayet bir ok gibi Fudayl?ın yüreğine saplanır. Ta derinden yaralar. ?Geldi, geldi... Hatta geçti bile!? diye söylenir. Şaşkın ve mahcup olur, yerinde duramaz. Günahlarına içten bir şekilde tevbe eder. Bundan sonra ağlaya ağlaya, diyar diyar gezerek, haksızlık yaptığı kişilerden af ve helallik diler.

Ey akıllı dost! Alemi iyiden iyiye gösteren Cem?in kadehi bil ki akıldan başkası değildir. Senin canındır o, gönlündür. Bedenin de onun kabıdır.

Muhammed bin Vasi? ki, Tabiinden kendisi,

Onun tövbesi ve büyüklerin yoluna giriş hali şöyle anlatılır: Bir cariyeyi sevmişti, ona kavuşmayı çok arzu ediyor ve bunun çarelerini araştırıyordu. Yakınları kendisine şöyle bir yol gösterdiler: "Senin derdine deva bulacak yahudi bir büyücü var, onun yanına git!" dediler. Ebu Hafs vakit geçirmeden büyücüye gitti. Durumunu anlattı yardım istedi. Efsuncu yahudi ona; "İyiliği terkedeceksin, kırk gün gece ve gündüz namaz kılmayacaksın, hayırlı iş ve hak bildiğin şeylerin yanına varmayacaksın. Ancak o zaman muradına kavuşturabilirim." dedi. Ebu Hafs, büyücünün dediği şeyleri yaptı. Kırk günün bitiminde, büyücü, Ebu Hafs'a sihir yaptı. Fakat Ebu Hafs muradına nail olamadı. Bunun üzerine yahudi; "Sen mutlaka iyi bir iş ve harekette bulunmuşsun, hayır yapmışsın. Yoksa sihir tutardı. Yaptığın iyiliği hatırlamaya çalış!" dedi. Ebu Hafs; "Şu yaptığım iş hariç, hiç bir güzel niyet ve hayrımı hatırlamıyorum. O da, giderken kimsenin ayağı takılıp düşmesin diye yoldaki bir taşı alıp kenara koymamdır." buyurdu. Yahudi; "Sen, kırk gün O'nun emrini yerine getirmeyip hükmünü terk ettiğin halde O seni terketmedi. Sen Allahü teala gibi, kerem sahibini nerede bulacaksın. Öyleyse O'na dön ve başka şeyleri bırak." dedi. Bu sözler Ebu Hafs'ın içine ateş düşürüp her tarafını sardı ve dayanamaz hale geldi. Oracıkta tövbe etti. Yahudi de müslüman oldu.

Bire çağırıyor, çoğa karşı çıkıyordu.

İşte o an daha inmemiş ayetlere, vahiylere muhataptı.

Ey oğul! Her zerre, her daim coşup köpürse bile onu ancak uyanık bir gönül duyar. Diyelim ki meczupların ahvalini görmedin, fakat onların güzelim sözlerini duydun. Eğer onların yüceliğini diliyorsan onların sözlerinde fani ol! Ebedi olarak güneş olayım diyorsan fani ol ey zerre!

YALNIZ YAŞADI?

Kara rağmen büyüyen o çiçekler gibi.

Rabbimiz bu duayı öğretmekle bize bir istikamet tayin ediyor; ideal olarak, model olarak nimetine mazhar olmuş kullarını gösteriyor. Adeta, varın düşün o kullarımın peşine, diyor. Onların yoluna girmekle bulacaksınız hakikati. Dünyanızı ancak onların peşinde olmakla mamur edeceksiniz. Onlarla olmakla güzel bir hayat yaşayacaksınız. Onları adım adım takip edin. Onlar nasıl yaşıyorsa, hangi uğurda yaşamışlarsa öyle yaşayın. Onlar nasıl ölüyorlarsa ve de hangi uğurda ölmüşlerse siz de o uğurda ölün. Kıyamet günü de onlarla aynı safta olun!

İlahiname, Feridüddin ATTAR

Altını korumaktan, daha zordur muhakkak.

Mezarlığı gösterdi, cevaben o insana.

Demek istemişti ki, bunu soran insana,

Yastığı gözyaşından, tamamen ıslanırdı.

İnandı, teslim oldu, bağlandı.

İbrahim b. Edhem dedi ki:

Ümmü Zer Gifar Kabilesi?ndendir. Eşi Ebu Zer Peygamberimiz?in önde gelen arkadaşlarındandır. Bu çift zamanında putlarına büyük bir bağlılıkla bağlıydılar. Kabilelerinde her ailenin bir putu vardı. En büyük put da Ümmü Zer ailesinin putuydu. Putlarına tazim ve takdis konusunda oldukça hassas davranırlardı.

Salihler, iyiler anıldığı zaman rahmet nazil olur, buyuran Peygamber Efendimiz'in işaret ettiği feyzi yakalamak niyazıyla, Bismillah...

Kendisini sevenler, geldiler huzuruna,

Ebu Zer ve Ümmü Zer -Allah onlardan razı olsun- kendileri inandıkları gibi kabilelerini de İslam?a davet ettiler. Kabilelerinden pek çok kişi de onların davetine uyarak Müslüman oldular.

belki istemeden oluyor ama ben kaldıramıyorum, görevli hizmetli olduğum için de cevap veremiyorum. Bu yüzden böyle sözlerin altında kalıyorum, görevimi de hakkıyla yapamıyorum.

Meşgul değil bununla, şimdi kabirdekiler.?

Naklederler ki, Fudayl ilk zamanlarında bir kadına aşık olmuştu. Eşkiyalıktan her ne elde ederse ona gönderirdi. Zaman zaman da yanına gider konuşur, ağlardı. Bir defasında yine akşama kadar gönül eğlemiş, tırmandığı duvar üzerinde kadınla muhabbet ediyordu.

Bu esnada oradan geçmekte olan kervanda bulunan bir hafız şu mealdeki ayeti okur: ?Allah zikredildiği zaman, iman edenlerin kalplerinin saygıyla yumuşayacağı zaman hala gelmedi mi? (Hadid/16)

İnsanları Allah?a çağırıyor, putlara karşı çıkıyordu.

Var olan nedir?

Ellerini ellerine koydu.

Bir gün Ebu Zer yine putlarına tazimde bulundu, putlarını kutsadı. Sonra putlarının önüne bir tas süt koydu. İzlemeye başladı.

Ebu Hafs-ı Haddad hazretleri, keramet ve mürüvvet itibariyle zamanında eşsizdi. Abid, çok ibadet eden, aşık, zahid, dünyayı terketmiş, gönül sultanı büyük bir zattı. Allahü tealayı hatırlayınca, rengi değişir ve kendinden geçerdi. Yanında bulunup, onun bu halini görenler Allahü tealayı hatırlardı.

Düşünmeye başladı.

?Ey Aişe! Ben sana Ebu Zer?in Ümmü Zer?e davrandığı gibi davranıyorum.?

Dr. Necmettin beyin evinde sohbet olacaktı. İçimden, "Üstadımız gelmeden evvel sohbet mahalline gideyim de şu ihvanı "neden söz dinlemiyorsunuz?" diye bir haşlayayım" dedim. Vardım ki Üstadımız benden evvel sohbet mahalline varmışlar. Sohbet bitiminde eve döndükten sonra Üstadımız buyurdular ki: "Ömer bey çoban sürüden geri kalanları heybeye koyar, eğer heybede yer yoksa sırtına alır."

Kalp eğer taş ise kırılır, kalp odun ise kırılır. Kalp odun değildir ki kırılsın...

Ezan her Muhammed dediğinde?

Varlığa bürünmeseydin yerin burası olmazdı. Çocukken ölen kişi bu dört unsurdan meydana gelen yolu kolaylıkla aşar. Halbuki sen büyümüşsün; bunların hepsi senin önünde; bu yüzden gece gündüz belalara uğrayıp durmaktasın. Cem?in kadehini bilmek istiyorsan yaşarken ölmen gerek! Varlığından geçmen gerek!

Koştu vardı Mekke?ye.

OYSA NE GÜZELDİ BİR ZAMANLAR

Fudayl b. İyaz , daha sonraları hanımıyla birlikte Mekke?ye gitti. Orada evliyanın halkasına katıldı. İmam-ı Azam Ebu Hanife?nin sohbetlerine iştirak ederek ilim tahsil etti ve hadis rivayetinde bulunacak kadar ilimde derinleşti.

Erzurumlu İbrahim Hakkı k. s. hazretlerinin mürşidi İsmail Fakirullah k. s.?nin tavsiyeleri ile devam edelim:

Ebu Zer erkeklere, Ümmü Zer de kadınlara ders verirdi. Lakin peygamber yolundan iyice uzaklaşmış olan bu insanlara anlattıkları ağır geliyordu. Haklı olarak yaptıkları tenkitler insanların hoşlarına gitmiyordu. Baktılar ki bu şehirde yapabilecekleri pek bir şey yok tekrar Medine?ye geldiler. Ama peygamber şehri Medine peygambersiz olmuyordu.

GİFARLI AİLE DÜŞÜNMEZ MİSİN?

Derviş gönülsüz gerek.'

Buldu ol Rasul?ü .

"Ömür kısadır, onda yapılacak olan vazifeler ise çok ve ehemmiyetlidir," diyen adam... Başkalarının imdadına koşmak isteyen adam, boş ve gereksiz yere vakit öldürebilir mi?

Arif-i kamil olup, devrinin bir tanesi,

İnanıyorum beni bir yaratan var.

Kabilesine döndüğünde eşi Ümmü Zer?e Allah?ı ve Peygamber?i anlattı.

Ebu Zer ve Ümmü Zer zer lakabını durduk yere almamışlardır. Zerre gözle görülemeyecek kadar küçük şey demektir. Bu çift dünya malına mülküne önem vermezlerdi. Bu kabilden bir zerreye bile sahip olmamışlar bu vesileyle zer lakabıyla anılır, bilinir olmuşlardır. Takvaları onları dünyaya meyletmekten ve mal biriktirmekten alıkoymuştur.

Ve buyurdu: ?Bu konu, geniş bir ilim ister,

Bitecek olan nedir, kalacak olan ne?

Mustafa BAHADIROĞLU

Kolunda altın bilezikler, boynunda kolyeler yoktu.

Biri kader hakkında, bir sual sordu ona,

?Nasılsınız efendim? diye sorunca ona,

Öyle büyüdüler ki hala kokularında, renklerinde kendimizi buluruz.

YOL GÖRÜNÜR MEKKE?YE

?Ben ve yetimi gözeten cennette -iki parmağını birleştirerek- şöyleyiz.?

Tanımları neye göre yaptığınızı bilmiyorum lakin salih, iyi anlamındadır. Sulh kökünden gelir; ıslah olmuş demektir bir anlamda. Başlıkta kullanılan salihlerden kasıt, "iyilerdir". İster geçmişte, ister günümüzde olsun. Buna ebrar, mukarrebun, arif, evliya, aşık, sıddık, alim gibi tanımları, hatta Peygamberleri de katabilirsiniz. Niyetimiz, istikamet üzere olan, Allahu tealanın sevdiği hayırlı kullarının hallerini, ahlakını öğrenmek, onlar vesilesiyle bu güzelliklere iştiyak duymaktır. Duamız, Rabbimiz'in bizi de onların arasına dahil etmesidir.

Ben görevimden ayrılmak istiyorum. Benim kalbim kırılıyor, der.

Daha sonra başını kaldırıp, şöyle dedi:

Evine gelen Ebu Zer düşündüklerini eşi Ümmü Zer?e anlattı. Ümmü Zer eşine hak verdi. Artık kendisine bile fayda sağlayamayan putlara tapmayı bıraktılar. Lakin kime inanacaklar, kime ibadet edeceklerdi? Nasıl ibadet edeceklerdi?

Umumi manada; Peygamberler, sıddiklar, şehidler, sadıklar, alimler, Allah dostları hepsi salih insan mefhumunun içine giriyor. Peygamberler aynı zamanda salih insanlar. Sıddıklar, şehidler, hep öyle. Salih amel sahibi, sıratı müstakim üzere olan, hayatını ilahi iradeye göre inşa eden bütün herkes salih insandır.

Her gün en az kırk defa okuduğumuz Fatiha Suresinde bir dua var. Bizzat Rabbimizin öğrettiği, hayat çizgimizi belirleyen bir dua bu... Nasıl bir yaşantı içinde olacağız? Kimi örnek alacak, kimin yolundan gideceğiz? Hayatımızın koordinatlarını neye göre şekillendireceğiz? Sorularımıza cevap verecek, gönlümüzü ve ufkumuzu açacak bir dua: ?Bizi dosdoğru yoluna ulaştır, kendilerine nimet verdiğin kimselerin yoluna? (Fatiha, 1/4,5)

Öyle sevgilerdir ki tüm yokluğa rağmen, çileye rağmen, oradan oraya göçe rağmen büyür.

Öyle sevgiler ki Peygamber över o sevgileri.

?EBU ZER?İN ÜMMÜ ZER?E DAVRANDIĞI GİBİ?

İbrahim! Dilin susması kalbin susmasına, kalbin susması marifetullahın kazanılmasına yardımcı olur. İnsanın selameti dilini korumasındadır.

Allah ve Rasulü?ne büyük bir aşkla bağlanmışlardı. Gayrisi yalandı.

Bir gün üstadımızla birlikte giderken, yolda kalabalık bir grup gördük.

Belki bundan müstağni olabilecek olanlar peygamberlerdir. Ancak onlar da dünyada ve ahirette salihlerle beraber olabilmeyi arzu etmektedirler. Halilullah makamına ermiş Hz. İbrahim . Kur?an?da her zaman sitayişle bahsedilen, güzel vasıfları hep kendisinde toplayan müstesna insan. O da Salihler kervanına katılma duasında: ?Rabbim! Bana hikmet/doğru ile yanlışı birbirinden ayırma istidadı ver ve beni salihler arasına kat!? (Şuara, 26/83) Bir başka Peygamber Yusuf . Bütün zorlukları ve çileleri göğüslemiş, dürüstlük ve erdemden taviz vermemiş siret ve suretiyle bir güzel insan. O da mümin olarak can verme ve ahirette salihlerle haşrolma niyazı içinde: ? Canımı Müslüman olarak al ve beni salihler arasına kat.? (Yusuf, 12/101) Ve Süleyman . Dünyevi anlamda sahip olunabilecek bütün mülk ve iktidara, devasa bir otoriteye sahip. Manevi anlamda da zirvede. Allah Teala?nın?O ne güzel kuldu!? ( Sad, 38/30) iltifatına mazhar olmuş bir peygamber. Hem salih insan olma, salih ameller işleme kaygısında, hem de dünya ve ahirette salihlerle beraber olma. Onun duası da şöyle: ?Rabbim, kendi üzerimdeki ve anne babamın üzerindeki nimetlerine şükredebilmemi, razı olduğun salih ameller işlememi nasip et! Ve beni rahmetinle Salih kullarının arasına kat!? (Neml 27/19) Nihayet Fahr-ı kainat, Alemlere rahmet, Efendimiz de aynı duayı hem kendi hem de ümmeti için yapmıştır: ?Allah?ım bizi Müslüman olarak yaşat, Müslüman olarak canımızı al ve bizi salihlerin arasına kat!? (Muhtasaru Tefsiri İbni Kesir II/650)

Varlık ve yokluk nedir?

Vaktiyle İbrahim b. Edhem bir yere gidiyordu. Yolda iki adam gördü. Biri öbüründen bir arpaya bir şey almak istiyordu. Fakat onun da bir arpayla işi hallolmuyordu.

Tutmakla kurumak arasında?

Ahirette, Cennet'e, girmiş olsa bir kimse,

Bir eşi vardı ki hanımını çok severdi.

İşte bu hallerinden bir gün Peygamberimiz eşi Aişe?ye bahseder de şöyle der:

Mekke?de bir adam vardı.

Eski eşkıya Fudayl, sonraki hayatında artık bir hikmet, marifet ve hakikat pınarıdır. Mekkeliler yanına gelip sohbetinde bulunmaya gayret ediyorlardı. Kerametleri herkes tarafından biliniyordu. Uzak mesafelerden onu ziyarete gelenlerin haddi hesabı yoktu. Halife Harun Reşid de sohbetinde bulunmuştu.

Ebu Hafs-ı Haddad'ın, edebe son derece riayetkar, kibar bir talebesi vardı. Cüneyd-i Bağdadi birkaç defa ona dikkat etti. Ebu Hafs'a; "Bu talebe, kaç senedir yanınızdadır?" diye sordu. Ebu Hafs da; "On yıldır." diye cevap verdi. Cüneyd-i Bağdadi; "Üstün bir nezaketi, gence yakışır iyi halleri, mükemmel bir edebi var." buyurdu. Ebu Hafs, bunun üzerine; "Öyledir!" Bu talebemiz, bizim için on yedi bin altın harcadı, on yedi bin altın da borçlandı. Fakat, daha bunları bize söyleme cesaretini kendinde bulamadı." buyurdu.

Evliya demek, henüz bu dünyada iken Allahü Teala'nın rızasını kazanmış insan demektir.

- ?O, hakkımda hüsnüzan besledi ve ben de Allahu Teala hakkında hüsnüzan besliyorum. Ben onun hakkımdaki hüsnüzannını doğru çıkardım. Ola ki Allahu Teala da benim kendisi hakkındaki hüsnüzannımı doğru çıkarır.?

Oralarda tek başına kalamayan Ümmü Zer de Medine?ye döndü. Tek başına kalamadı zira bu yolculuklar esnasında üç evlatlarını da kaybetmişlerdi.

Başını öne eğip, biraz durdu o anda,

Hizmetli bir sufi Menzil ziyaretinde Gavs-ı Sani Abdülbaki Hazretleri'ne soru sormak için izin ister.

İnciler saçılırdı.

Hanımının bunlardan, olmazdı hiç haberi.?

Sevgilerdir.

Derdi ki: ?İnsanlara, karşı dili korumak,

Tepe gayet büyüktür. Fudayl, bu tepeyi gece gündüz demeden kazmaya başlar. Nihayet bir seher vakti bir rüzgar çıkar. O rüzgar, kayalık tepeyi yerinde hiçbir şey yokmuş gibi dümdüz bir hale getirir. Bu manzarayı gören Yahudi bu defa, ?malımı iade etmedikçe hakkımı sana helal etmeyeceğim, diye and içmiştim. Benim şu yastığın altında altınlarım var. Şimdi, sana hakkımı helal edebilmem için onları al bana ver.? der. Aslında yastığın altına çakıl taşı vardır ve maksadı da Fudayl?ı denemektir. Ama Fudayl, elini yastığın altına sokarak bir avuç altın çıkarıp Yahudi?ye verir. Bu defa Yahudi, ?sana hakkımı helal etmeden evvel bana İslam?ı arzet.? der. Fudayl, ?bu ne hal böyle? deyince Yahudi: ?Ben seni imtihan ettim, aslında yastığın altında çakıldan başka bir şey yoktu. Elinde çakılın altın olduğunu görünce anladım ki, samimisin ve dinin de haktır.? der ve müslüman olur.

Salihler Kervanına Katılmak

Talebesi Hüsnü Bayramoğlu anlatıyor:

Lakin amelim kötü, pek uzundur emelim.?

'Zübeyir sen git, orada ne yapıyorlar, ne konuşuyorlar bana haber getir,' dedi.

Önüne koyduğum bir tas süte sahip çıkamaz.

Böyle olan bir mümin, hakiki padişahtır.?

Lakin sabaha kadar, ağlayıp sızlanırdı,

Beni nasıl koruyacak?

Cennet'e gideceği, meçhul olan kimsenin,

'Zübeyir gitsin, dinlesin, haber getirsin. Ben ileride bekleyeceğim,' dedi.

Allah Teala, kulun kalbi yönelişine, tavır ve davranışlarına değer vermektedir. Ve sanki bu dualara şöyle icabet etmekte ve de bunu kesin bir dille ifade etmektedir: ? Muhakkak ki, İman edip salih ameller işleyenleri, kesinlikle salih kullarımız arasına katacağız.? (Ankebut, 29/9) Yöneliş, arzu, kuldan; salihlerle buluşturmak Allah?tan. Dürüst ve erdemli davranışlar bizden, yolumuzu onların yoluna düşürmek Rabbimizden.

Nihayet h.187/m.803 yılında vefat etti.

Satıcı dedi ki:

Su toprağa kavuşur gibi.

İlahım dediğim, hizmetinde kusur etmediğim, hayatımı ellerine bıraktığım şu putun kendine hayrı yok.

Allah Rasulü ile ayrılığa çok fazla dayanamayarak Hendek Savaşı sonrasında Medine?ye hicret ettiler.

Hem Kuran öğretiyorlar hem de peygamberi anlatıyorlardı.

Konuşurdu anlatırdı tane tane.

Aramak yolda olmaktır.

Fudayl, işte böyle mahcup ve mahzun dolaşırken, Ebiverd?de onu gören bir Yahudi, kendi yoldaşlarına: ?İşte şimdi Muhammediler ile eğlenmenin zamanı geldi.? der. Sonra Fudayl?a, ?eğer sana hakkımı helal etmemi istiyorsan, falan yerdeki filan kayalık tepeyi kaldır, yerini dümdüz et.? diye bir şart ileri sürer.

?Bu adam, binedhem deyince kendi kendime İbn Edhem mi dedi yoksa dedim. Bir arpaya binedhem demeye koyulunca bana bu, bir arpaya İbn Edhem diye geldi.?

Bilmiş ol ki, her iki alemde de her zerre, senin akıl kadehinde görünmektedir. Binlerce sanat, binlerce hüner, binlerce sır, binlerce ilim, binlerce emir, binlerce nehiy, binlerce hüküm ve binlerce teklif hep akıl içindir. Böylesi aydın bir kadehe sahipken daha ne aranıp durursun?...

Varla yok arasında

Görmediğim bir yaratan var.

Peki kimdir Allah Tealanın nimetine mazhar olan bu güzide insanlar? Onların ayırıcı vasıfları nelerdir? Bir başka ayet-i kerimede bu şöyle açıklanır: ?Kim Allah?a ve Resulüne itaat ederse, işte onlar Allah?ın kendilerine nimet verdiği; peygamberler, sıddiklar, şehidler ve salihlerle beraberdir. Onlar ne güzel arkadaştırlar.? (Nisa, 4/69) Öncelikli olarak örnek insanlar peygamberler; onlar ahlak, yaşayış ve Allah yolunda mücadele ve gayrette zirve şahsiyetlerdir. Ve bu şahsiyetlerin bütün meziyetlerini şahsında toplayan Hz. Muhammed?dir. O, salihler kervanının sultanıdır. Sonra Allah yolunda mücadeleleriyle Peygamberlerin yanıbaşında yer alan, doğruluk ve dürüstlükten asla taviz vermeyen sıddıklardır. Sıddıkıyet makamının serdarı da Ebubekir dır. Sonra Allah yolunda canlarından geçen, ahireti dünyaya tercih eden şehidler. Şehidlerin önderi de hep en ön safta yer alan büyük şehid Hz. Hamza dır. Ve salihler? Hususi anlamda, kıyamete dek hep var olacak, Peygamberlerin, sıddıkların, şehidlerin yolunu takip edecek salih amel sahibi güzel insanlar? Hal ve kalleriyle ışık ve ufuk insanlar? Salihlerin öncüleri de her biri bir yıldız olan sahabe neslidir.

O kervanın, salihler kervanının istikameti bellidir. O yol cennete varır. O yol, Livaü?l hamd?e, o yol Kevser havuzunun başına çıkar. Varıp o kervana yetişmeli. Kervan göçmeden, dağ başında yapayalnız kalmadan...

Molla İbrahim! Kendisinden razı olandan Allah Teala da razıdır. Allah?ın takdirine rıza evliyanın şanındandır. Sevgiliden gelen bela bahşiştir. Bahşişi kabul etmemek hatadır. Allah Teala?nın yaptığında hayır vardır, O?nun yaptığı en güzeldir.?

Adım atmasan bile vardırır.

Bir kimse Muhammed bin Vasi?den nasihat istedi. ?Dünya ve ahirette padişah olmanı tavsiye ederim.? buyurdu. Adam; ?Bu nasıl olur? diye sorunca; ?Dünyada zahid olmakla, yani kimseye tamah etmez, herkesi muhtac görürsün. İşte o zaman sen dünyayı istemediğin için, zengin, ihtiyaçsız ve padişahsın. Böyle olan dünya ve ahiret padişahı olur.? buyurdu. Sultanın hediyesini uygun görmeyip, almazdı. Basra emirlerinden birisi, Malik bin Dinar?a on bin dirhem hediyye gönderdi. O da bu hediyyeyi, tamamen meclisinde hazır bulunanlara taksim etti. Muhammed bin Vasi? onun yanına gelip; ?Şu mahlukun sana hediyye ettiği parayı ne yaptın? diye sorunca, Malik de; ?Burada bulunanlara sor.? buyurdu. Onlar da, hepsini dağıttığını söylediler. Muhammed bin Vasi?; ?Allah aşkına doğru söyle parayı verdiği için bu adama kalbin temayül etti mi? İçinde buna karşı eskisinden daha fazla bir sevgi uyandı mı? diye sordu. Malik de; ?Evet gerçekten öyle oldu. Şimdi ona daha çok temayül ettim.? buyurunca şu cevabıyla halini anlattı; ?İşte ben bundan korkarım.?

Ebu Zer orada yalnızlık içinde vefat etti. Hoş Medine?de olsa ne değişecekti. Ya da kabilesi içinde? O yalnızdı ve yalnız gitti.

Evinde güzel eşyalar yoktu.

?Bir arpayı kabul etmem. Bir arpaya vermem de vermem!?

Özellikle hizmet görevi olanlar kırmayacak, kırılmayacak...

Ebu Zer olanları izledi izledi.

Bir gün on bir kadın bir araya gelir ve eşlerini anlatırlar. İçlerinde Ümmü Zer de vardır. Kendisine sıra geldiğinde eşi için şöyle der:

Rabbinden iste yalnız, herkes O?na muhtaçtır,

Uçurum çiçekleri gibi.

İbrahim b. Edhem, bunu duyunca dehşete düştü ve bir kuş gibi kanat çırpmaya başladı. Kah kendisinden geçmekte, kah kendine gelmekteydi. Derken dostlarından biri, yanına gelip,

Molla! Hak Teala?ya tevekkül et, her işini O?na havale et. Tevekkül, teslimiyet, sabır ve rıza Cenab-ı Hakk?a varan yolun esaslarıdır.

?Gayret et, padişah ol, dünya ve ahirette?

?Bir dileğin olunca, bekleme insanlardan.

Peygamber ardında kılınırdı namazlar, peygambersiz kılınmıyordu.

Düşünmez misin?

Yine yakın zamanda yaşamış salihlerden biri; Mahmud Sami Ramazanoğlu. Onu da talebesi Ömer Kirazoğlu'ndan dinleyelim:

Sövene dilsiz gerek,

Ebu Zer kapabildiklerini getirirdi eşi Ümmü Zer?e

Kalbi sahibine kavuştu.

Tarihimizde yaşayış ve sohbetleri ile, insanların İslam'a gönülden bağlanmasına vesile olmuş büyük insanlar... Bunlar halkın sevdiği Allah dostları...

Tevbekarların medar-ı iftiharı, vera ve irfan deryası Ebu Ali Fudayl b. İyaz , iki cihandan yüz çeviren şeyhlerin büyüklerinden olup, himmet ve fütüvvet ehli bir sufi idi. Merv, Kufe veya Horasan?lı olduğuna dair değişik görüşler var.

Yirmi yıl ağlardı da, sessizce geceleri,

O artık Ebu Zer?dir .

Peygamberle yürünen yollar peygambersiz yürünmüyordu.

Peygamber vardı.

Orada öyle insanlar gördüler ki peygamber çizgisinden uzaklaşmışlar. Onları uyarmaya başladılar.

Hiç durur muydu artık, durabilir miydi?

Sufi hatasını anlar ve özür dileyerek Sadat'ın yanından ayrılır.

Zübeyir ağabey gitti. Biz de üstadla beraber epey uzakta onu bekledik. Fakat Zübeyr ağabey orada fazla durmadan hemen geldi.

Salih ise, bu dünyada henüz Allahü Teala'nın rızasını kazanmamış olup kazanmaya çalışan insan demektir.

'Eğer sen orada fazla kalsaydın, duydukların seni meşgul etse ve kalbin de tesirlenseydi, muhakkak seni hizmetimden men edecektim!'

Başını bir yastığa, koyardı hanımıyla.

O da, 'Üstadım bayram dolayısıyla konuşuyorlar. Lüzumsuz toplantı ve gereksiz konuşmalar var. Onun için hemen geldim,' dedi.

Oraya vardığında bir de ne görsün! Eşkiyalar oturmuş malları taksim ediyorlardı. Adamcağız bir ah çekti ve, ?demek altınlarımı haramilerin eline teslim etmişim!? diye hayıflandı. Geri dönmek isterken Fudayl onu gördü ve?gel!? diye seslendi. Oraya varınca Fudayl, ?senin burada ne işin var? diye sordu. Ağa: ?Emaneti almak için gelmiştim de...? dedi. Fudayl, ?nereye koyduysan git oradan al.? dedi. Adam gitti ve altınları koyduğu yerden aldı. Yoldaşları Fudayl?a: ?Biz bu kervanda hiç nakit bulamadık, sen ise bunca nakdi iade ediyorsun!? dediklerinde Fudayl:

İbrahim! İlim öğrenmekle hilm kazanılır. Hilm ise sabır ve gayretle elde edilir. Kalp sultandır. Tahtı tevhid ve imandır. Tacı ise hilmdir. İlim yüksek bir mertebe, hilm büyük ihsan ve lütuftur.

Gülmesi de o kadar, gariptir bunun için.

Eşkiyalıktan Evliyalığa Fudayl Bin İyaz

Alıcı,

Konunun başlığı salihler ama bahsi geçenlerin hepsü büyük evliyalar :)

Kalp kalp ise kırılmaz.

Bu iki peygamber aşığı Efendimiz?in vefatından sonra Medine?de duramadı. Şam?a göç ettiler.

Medine?de yapamadıklarını gören Osman onlara Rebze?ye gitmelerini tavsiye etti. Tavsiyeye uyan aile yine göç eyledi.

Sayfanın önemini kavrayabilmek adına faydalı olacağını düşündüğümüz bir ekleme yapalım:

Dedi: ?Nasıl olayım, belki yakın ecelim,

Erzurumlu İbrahim Hakkı, Marifetname

E. ÜNLÜ

Kendine yapılan kötülüğü önleyemez.

Biz, 'Efendim bugün bayramdır herhalde bayram hakkında konuşuyorlardır,' dedik.

İbrahim! Zikrin en faziletlisi?la ilahe illallah? zikridir. Mevla?nın ismini çok tekrar etmek onun muhabbetine vesile olur. Allah Teala?yı zikredeni, O da zikreder ve sever.

Gitmekle kalmak arasında

Bir gün bir haber aldı Ebu Zer

Üstad ısrar etti:

Olayın bir de ahiret boyutu var. Ahirette insanlar kendi dertlerine düşecekler. Herkes kendini kurtarma çabasında olacak. Böyle bir hal-i pürmelal içinde, seçkin bir topluluğun içinde olmak, onlarla haşrolmak, ne kadar anlamlıdır. Zümer suresinde buyrulur: ?O gün, Rabbine karşı takva sahibi olanlar bölük bölük cennete sevkedilirler.?( Zümer, 39/73) Böyle bir zümrenin içinde olmak? Dünyada onların yolundan gitmek ve de onlarla birlikte olmak? Bu, doğal olarak ahirette de onlarla birlikteliği gerektirecektir. Zira insanlar kıyamet günü dünyada beraber olduğu ve muhabbet duyduğu insanlarla olacaklardır.

Dünyaya nasıl sahip çıkacak?

Süslü elbiseleri yoktu Ümmü Zer?in .

?Hadi canım! Al şu arpayı da, savul git! Bu şey ancak bu kadar eder? dedi.

Yol illa varır, vardırır.

- Sofiiii sende kalp var...?

Hem salih insan olmak hem de salihlerle beraber olmak, müminin en başta gelen çabası. Mümin bir taraftan kendisi ve insanlar için güzel ameller işlerken, bir taraftan da kendi gibi aynı his ve heyecanı yaşayan insanlarla beraber olmanın kaygısını duyar. Bu dünyada böyledir. Zira insanın yaşayış ve gidişatında sosyal çevrenin göz ardı edilemeyecek bir yeri vardır. Düşünüşünden duygu dünyasına, konuşmasından, olaylara bakış açısına kadar her şeyini etkilemektedir, sosyal çevre. Bu sebeple istikamet ve salih amel sahibi insanlarla beraberlik önemlidir. Onlara yakın olmak, onlarla gönül, hal ve söz alışverişinde bulunmak önemlidir.

Konuya yakın zamanda yaşamış, halen yaşamakta olan salihlerden bahsederek devam edelim:

Akletmez misin?

Çöl çiçekleridir onlar.

?Nasıl olur? deyince, buyurdu ki o zaman:

O incilerden bazılarını Ümmü Zer şimdi bizlere getirir.

Yok olan olmayan nedir şu hayal aleminde?

Fudayl b. İyaz, Merv ile Ebiverd arasında eşkiyalık yapardı. Fakat tabiatı hayır ve salaha meyilli idi. Soygun yaptığı kafilede bir kadın bulunacak olsa ona ilişmez, fakirin malını gasbetmezdi. Sahranın ortasında bir çadırı vardı. Adamları soydukları her kafilenin malını önüne getirirler, o da dilediğini kendine ayırırdı.

Bir gün muazzam bir kervan çıkageldi. Eşkiyalar kervanın gelmekte olduğunu fark edip hazırlık yaptılar. Kervanla birlikte gelen bir kişi haramilerin sesini işiterek, kafiledeki ağaya haber verdi. Ağa da haramilerden gizlemek için yanındaki altınları alıp çöle açıldı. Orada bir çadır gördü. Çadırda sırtına aba giymiş biri oturuyordu. Bu Fudayl?dan başkası değildi.

'Vurana elsiz gerek,

Ya Rabbi, bu mübarek insanlar hürmetine,

Ahirette bizi de, dahil et Cennetine.

Bugün menkıbelerini ibret ve hayretle okuduğumuz nice büyük zat, yaşadıkları büyük dönüşüm sonucunda maneviyat semamızda birer yıldız oldular. Kimi İbrahim Edhem gibi dünya sarayını terk edip gönül saraylarında padişah oldu. Kimi de Fudayl b. Iyaz gibi eşkıyalıktan evliyalığa terfi etti. Bu dönüşümün adı tevbedir. Herkesi arındırmaya yetecek kadar büyük bir okyanus olan tevbe.

Üstad, 'Niçin çabuk geldin ve ne öğrendin?' dedi.