Feraset, ister yukarıdaki tarif ve izahlar çerçevesinde kalbin, Hazret-i Allamü?l-Guyub?un ilim ve füyuzatına açılması ve bu mazhariyete erenlerin, görüş, düşünce, karar ve hükümlerinde isabet kaydetmeleri şeklindeki yorumu ile; ister, bilgi birikimi, tecrübe, mümarese, sezi enginliği ve karakter bilgilerini değerlendirerek elde edilen neticeleriyle olsun, o tamamen bir mevhibe-i ilahiyedir ve bu ilahi mevhibeden en çok hissemend olanlar da, hiç şüphesiz -derecesine göre- evliya, asfiya ve enbiyadır Bunlar arasında ufuk feraset ise, heykel-i akl-ı evvel Hazret-i Seyyidi?l-Enbiyadır ki; Allah: ?Keskin nazar feraset erbabı için elbette bunda ibretler vardır? (Hicr, 75) beyanıyla, umum basiret, his ve idrak insanlarına işaret buyurmasına mukabil, ?Dileseydik onları sana gösteriverirdik de simalarından hepsini tanır ve hepsini konuşma üsluplarından anlardın? (Muhammed, 30) ferman-ı samedanisiyle o zirveler zirvesi Feraset insanının açık farkına imada bulunmaktadır

Feraset, hadiselere ve eşyaya iman nuruyla bakmak, perde arkasındaki gerçekleri görüp hissedebilmek demektir Rabbimiz, ?Ey iman edenler, eğer Allah?a karşı hep takva dairesi içinde bulunursanız, O size hakkı batıldan ayıracak bir kabiliyet verir? (Enfal, 29) buyurmaktadır

"Mü'minin ferasetinden sakının; çünkü, o, Allah 'ın nuru ile bakar"

Feraset, mü?minlere Allah?ın bir lutfudur Ama nasıl mü?minlere? Hakk?ın yoluna gönül koymuş, haramlara gönlünü kapamış, hayatına ve hizmetine Hak rızasını koymuş gönül erlerine Onları aldatmak pek zordur

Allah Rasulü?nün, şahısları çok iyi tanıyıp, herkesi yerli yerinde istihdamında, Rabb?inin O?na bu tür ihsanı söz konusu olduğu gibi, Hz Ebu Bekir, Hz Ömer, Hz Osman ve Hz Ali?nin kerametvari pek çok tesbit, teşhis ve takdirlerinde de aynı ikram-ı ilahi bahis mevzuudur

kuranı bir nur kıldık diyor rabbimiz. Demek ki kuran nazarından bakmamız gerekiyor...

Ebu Saidi?l-Harraz: ?Feraset ziyasıyla temaşa eden, Hak nazarıyla bakmış sayılır? der

Şah-ı Kirmani; ?İnsan, haramlara karşı gözünü kapar, şehevani duygulardan elini-eteğini çeker; iç dünyasını murakabe ile, dış alemini de sünnet-i seniyyenin ihyasıyla onarır ve her zaman helal dairesinde kalabilirse, böyle biri ferasetinde asla yanılmaz? hatırlatmasını yapar

Çünkü ferasetli mümin hiç bir söylediğine yorum katmaz Allahın ayetleriyle hükmeder.

Feraset ve iman

Ve işte böylece sana emrimizden bir ruh vahyettik. Ve sen, kitap nedir ve iman nedir bilmiyordun. Ve lakin O'nu?nur? kıldık. Kullarımızdan dilediğimizi O'nunla hidayete erdiririz. Ve muhakkak ki sen, mutlaka Sıratı Mustakim'e hidayet ediyorsun .

42 / ŞURA - 52 : Ve kezalike evhayna ileyke ruhan min emrina, ma kunte tedri mel kitabu ve lel imanu ve lakin cealnahu nuren nehdi bihi men neşau min ibadina, ve inneke le tehdi ila sıratın mustekim .

Bunların hemen hepsi de, iman sayesinde inkişaf eden ferasetlerdir ve bunlarda yanılma payı da oldukça azdır Gördüren O ve gören gözler de O?ndansa niye yanılsınlar ki!

Vasıti; ?Feraset kalbte şimşek gibi çakıp, mukayyet bütün gayb alemlerini aydınlatan ve insanoğlunu, topyekün varlığı, olduğu gibi görüp değerlendirme seviyesine yükselten ledünni bir şuadır? tesbitinde bulunur

Darani; ?Feraset, nefsin derinliklerinin keşfi ve gaybın ayan, pinhanın da nihan olmasıdır? yorumuyla yaklaşır konuya

Ve o hususlarla alakalı ferasetleri ifade etmek için kocaman mücelletler ister

"Mü'min Bir Delikten İki Defa Isırılmaz"

Düşünce ve tasavvurda zenginlik, muhakemede tutarlılık, varlığın perde arkasına muttali olma ve basiretli davranma diyebileceğimiz feraset; insanın, kalbini kin, nefret, iğbirar, nifak ve ucub gibi manevi hastalıklardan temizleyip, iman, marifet, muhabbet ve aşk u şevkle bezemesi sayesinde Allah?ın, onun içine attığı öyle bir nurdur ki, ona mazhar olan fert, ferdileşir, duyuş ve sezişleriyle derinleşir; hatta başkalarının gönüllerindeki sırlara aşina olup, simaların arkasındaki gerçekleri görebilir ve tabii, eşyanın perde arkasına uyanabildiği ölçüde, Hazret-i Allamü?l-Guyub?un parlak bir aynası haline gelebilir Bu manadaki ferasete işaret sadedinde, gayb ve şehadetin fasih lisanı Ruh-i Seyyidi?l-Enam, ?Mü?minin feraseti karşısında titreyin; zira o bakarken Allah?ın nuruyla bakar? (Tirmizi, Tefsirü?l-Kur?an 15) buyurur

FERASET İLAHİ HEDİYEDİR