? Memnuniyetle. Kur? an, kelimelere, hatta harflere öyle manalar yüklemiş ki, anlayanları hayret ve hayranlık içinde bırakıyor. Örneğin, cehennem azabının dehşetini bildiren bir ayette şöyle deniyor: ?And olsun, onlara Rabbinin azabından hafif bir esinti dokunsa, muhakkak?Eyvah bize! Gerçekten biz zalim kimselerdik? diyeceklerdir.? (Enbiya Suresi, 21:46) Bu ayet ilahi azabın dehşetini anlatıyor. Hafif bir esinti bile dokununca, insana eyvah dedirtiyor. Ancak, ayet bu mesajı öyle bir tarzda beyan ediyor ki, her bir kelimesi, hatta her bir bağlacı bile asıl mesaja destek verecek şekilde seçilmiş.5

1 Bediüzzaman, iman sarayının yüz kapısı bulunduğunu ve delil anahtarlarıyla her birini açıp içeri girmenin mümkün olduğunu söylüyor. Ancak uykuda olan gafil biri veya kapıların anahtarla açılacağını bilmeyen cahil biri içeri giremez: ?Bir saray, yüzer kapalı kapıları var. Bir tek kapı açılmasıyla o saraya girilebilir, öteki kapılar da açılır. Eğer bütün kapılar açık olsa, bir iki tanesi kapansa, o saraya girilemeyeceği söylenemez. İşte hakaik-i imaniye o saraydır. Her bir delil, bir anahtardır; ispat ediyor, kapıyı açıyor. Bir tek kapının kapalı kalmasıyla o hakaik-i imaniyeden vazgeçilmez ve inkar edilemez. Şeytan ise bazı esbaba binaen, ya gaflet veya cehalet vasıtasıyla kapalı kalmış olan bir kapıyı gösterir; ispat edici bütün delilleri nazardan iskat ediyor . ?İşte bu saraya girilmez. Belki saray değildir, içinde bir şey yoktur? der, kandırır.?

? Kötü yazılmış bir eser demiyorum. Sadece beşer üstü yanını göremedim, diyorum. Okuduğuma pişman olmadım. Sadece ilahi konuşmadan çok, beşeri konuşmayı andırdı bana.

O halde, Cenab-ı Hak ezelidir, ebedidir, evvel ve ahirdir. Hiçbir cihette ne zatında ne sıfatında ne de efalinde , naziri , küfvü , şebihi , misli, misali, meseli yoktur.?5

? Misaldeki saray İslam?dır veya onun esası olan Kur? an?dır.1 Her bir insan bu dünya çölünde ebedi ölümle pençeleşirken o sarayın kapısındaki bir elçi bizi içeriye davet ediyor. Bize düşen açık bir kapıdan içeri girmektir yoksa helak olup gideceğiz. Oysa şimdiye kadarki tartışmalarımızdan anladığım kadarıyla sen açık kapılara gitmek yerine açamadığın kapılara dayanıp duruyorsun. Gerçi açmasını bilen için bütün kapılar açık; ancak senin nazarında bazıları kapalı olabilir. Oralarda oyalanmak yerine diğer kapıları denemelisin. Sakın yanlış anlama; seni suçlamıyorum.

Otuz sekizinci ayet, ?Yoksa göklere çıkıp da haberlerini dinlemek için bir merdivenleri mi var? Öyle ise dinleyicileri, işittiklerine dair açık bir delil getirsin? diyor. Yani Allah?tan gelen gaybi haberleri dinlemeyip kahinlik, ispritizmacılık gibi yollarla gaybi haberlere ulaştığını iddia edenlere işaret ediyor. ?İddia ettiğiniz gibi hakikate giden bir yol bulmuş iseniz açık bir delil gösteriniz. Aksi halde yalancılardan olduğunuz ortaya çıkacak? diyor. Ayet, açık delil istemekle, insanların her söylenilene inanmamalarını ve akıllarını kullanarak kendilerine sunulan delilleri incelemelerini ders veriyor.

2?Bütün müçtehidin ve sıddıkin ve hü kema-i İslamiye ve muhakkikin ve ule ma-i usulü?l-fıkıh ve mütekellimin ve evliya-i ari fin ve aktab-ı aşıkin ve mü dakkikin-i ulema ve avam-ı müs limin gibi Kur?an?ın tilmizleri ve dersini dinleyenleri müttefikan diyorlar ki: ?Dersimizi güzel ce anlıyoruz.?

? Bir iki tane varsa yazarın zekavetine havale ederim. Şayet birçok örnek varsa bu olsa olsa ilahi kelamdır, derim.

? İki ayet birbirine kuvvet veriyor; aynı hakikatin ayrı yönlerini açıklıyor. İnsaflı davranıp asırlar öncesinden bu ayetlerin atmosferle ilgili verdiği hakikatleri takdir etmen güzel bir şey. Peki, bu takdir ettiğin hakikati Hz. Muhammed gibi ümmi biri nasıl bilebilmişti? Yine şansı yaver gitmiş, doğru tahmin etmiş mi diyeceksin?

? Anlattıklarını bilmiyordum. Yine de ayetin söylediklerini insan gözlemleriyle bilebilirdi, diye düşünüyorum.

? Hayır. Eğer taklidi imkansızsa boşuna yorulup niye patent alacaksın ki.

Günümüzde ülkeler savaş esirlerine muameleyi?Cenevre Konvansiyonu? adındaki uluslararası anlaşmayla düzenliyor. Savaş esirlerine daha insancıl muamele uygun görülüyor. Kanaatimce, böyle bir antlaşma insanlık için önemli bir ilerlemedir. İslam?ın buna hiçbir itirazı olmaz. Hatta diyebilirim ki İslam bundan da ötesini emrediyor. Hz. Muhammed?in müşriklerle yaptığı Bedir Savaşı?ndan sonra savaş esirlerine yaptığı muamele, bunun en güzel örneğidir. Düşman son derece güçlüydü ve İslam ordusu yeni şekilleniyordu. Hz. Muhammed savaş esirlerinden fidye ödeyip özgürlüğünü kazanamayanlar içinde okuma-yazma bilen birçok kişi olduğunu fark etmiş ve on Müslüman?a okuma-yazma öğreten herkesin serbest bırakılacağını emretmişti. O zamanın genel uygulamasının bütün bütün aksine, savaş esirlerine özgürlük yolunu açmış ve aynı zamanda esirleri hapse tıkıp hem onlara gayri insani muamele etmeyi hem de kaynak israfı yapmayı önlemiştir. Hz. Muhammed?in getirdiği uygulamadan sonuçta herkes kazançlı çıkmıştır.

? Benim okuduğum mealde, ruh yerine?ilham? kelimesi kullanılmış. Ayeti hayli muğlak buldum. Diğer ayetlerle birlikte değerlendirince sanki her şeyin bilgisi Allah?a ulaşır, yani O?nun tarafından anlaşılır gibi bir mana çıkıyor. Gerçi niye?yükselir? kavramı kullanılmış anlamadım. Hem de yükselmek, Allah?ın katına çıkmak gibi anlaşılsa bile niye ilham ve melekler aynı hızda gitsin ki?

? Bütün anlatmalarıma rağmen itirazına kısmen devam etmen, bu konuda zihninde büyük bir önyargı olduğuna işaret ediyor. Sanırım, sen Kur? an?ın tamamına bakıp içindeki parlak hakikatleri görerek tasdik etmek yerine, bazı kısımlarına çok takılıyorsun. Daha önce söylediğim gibi İslam bin kapılı bir saraya benzer. Sana bir kapı kapalı gibi görünüyorsa orada çok takılıp kalma. Başka kapıları denemelisin.

Örneğin, içkiyle ilgili inen ilk ayette, sarhoş iken namaza yaklaşmayın, diye emrediliyordu: ?Sana içkiyi ve kumarı sorarlar. De ki: ?Onlarda hem büyük günah hem de insanlar için yararlar vardır; ama günahları yararlarından büyüktür.? (Bakara Suresi, 2:219) ?Ey iman edenler! Sarhoş iken ne söylediğinizi bilinceye kadar... namaza yaklaşmayın.? (Nisa Suresi, 4:43) Böylelikle ilk aşamada, içki kullanımı sınırlandı. Daha sonraları, içkiyi tamamıyla yasaklayan şu ayet nazil oldu: ?Ey iman edenler! içki , kumar, dikili taşlar ve fal okları ancak şeytan işi birer pisliktir. Onlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz.? (Maide Suresi, 5:91) Kur? an bu şekilde, ?ilahi yasayla? içkiyi yasaklarken hiçbir polis gücüne dayanmadığı halde, bu yasağı tatbik etmiştir. Rivayetlerde, içki yasağıyla birlikte evlerdeki içki stoklarının sokaklara döküldüğü ve Medine sokaklarının içki ırmaklarına döndüğü söyleniyor.

? ?Mühür? ve?imza? benzetmen hoşuma gitti. Evet, Kur? an?ın semavi olduğunu gösteren hadsiz mühürler ve imzalar var. Bilimsel mucizeler de bunlardan birisi. Mührün gerekliliği noktasında sana katılıyorum. Ayrıldığımız nokta bilimsel mucizeler mührünün ne derece?aleni? olması gerektiğidir. Kur? an, sadece 21. asırdaki insanlara değil, 7. asırdaki insanlara da hitap ediyor. Sen asrımızdaki bilimsel gerçekleri kıstas alarak Kur? an?ın semavi olup olmadığını anlamaya çalıştığın gibi daha önceki asırlarda gelenler de kendi asırlarındaki gerçeklere göre değerlendirme yapıyorlardı. Demek ki Kur? an bilimsel hakikatleri anlatırken tüm asırlardaki insanların kavrayışlarını dikkate almalı. Senin gibi nispeten ileri seviyedeki bilimsel hakikatlere sahip birinin aklını hayrette bırakırken ötekilerin aklını kavramaktan aciz bırakmamalı. Bu sırdandır ki Kur? an?da bilimsel hakikatler, umumiyetle, geniş yorumlanabilecek kavramlarla ifade edilmiş veya peygamber kıssalarında işareten haber verilmiştir. Böylece hem avam hem de eğitimli insanlar okuduğunda zorlanmadan istifade ediyorlar. Örneğin, kuantum fiziğinden bahsederken bize kuantum teorisini isim vererek anlatmasını bekleyemeyiz; ancak yeri geldiğinde söz konusu teoriye işaret edebilir. Bu yüzden de bilimsel hakikatler ortaya çıktıktan sonra o hakikatlerin Kur? an?da var olduğu anlaşılır. Dolayısıyla, söz konusu ayetleri göremedim, diye üzülmene gerek yok.

? Varsa böyle bir sofra, göster görelim. O zaman istifade ederim. Ancak ortada sofra falan göremiyorum.

? Biraz önce söylediğim gibi, vahiy indiğinde, Kur? an?ı yazmak la görevli katipler Hz. Peygamber?in huzurunda ka leme alır ve ona okuyarak doğruluğunu teyit ederlerdi. Mus haf dediğimiz, kitap şeklinde Kur? an ayetlerinin toplanma sı, Peygamber?in vefatından sonra ilk halife Hz. Ebu Bekir zamanında gerçekleşti. Ancak Hz. Peygamber zamanında Kur? an, hayvan derilerine, hurma dallarına, tahta levhalara, beyaz yassı taşlara, kağıt parçalarına ve porselenlere yazıldı.3Hz. Osman zamanında ise Kur? an istinsah edildi, yani çoğaltıldı ve Medine, Şam, Kufe ve Basra gibi İslam?ın merkezi yerlerine gönderildi. Daha da önemlisi, yazılı ve basılı nüshalar şeklinde olduğu gibi, dünyada emsali bulunmayan bir gelenekle, Kur? an, Hz. Peygamber zamanında başlayan hafızlık geleneği ile de tamamı insan hafızalarına yazılarak günümüze kadar ulaştı.

? Doğrusu çok makul bir izah yaptın. Senin söylediğin vasıflara sahip bir Yaratıcı, benzersiz bir kitap yazabilir. Teorik olarak bunun mümkün olduğuna beni ikna ettin. Sıklıkla tekrarladığın bir prensibi hatırlatıyorum: Her mümkün vaki olamaz.

Kur? an Köleliği Tasvip Ediyor mu?

? Haklısın, en cahilden, en büyük dehaya kadar her kim bu sureyi okursa Allah?ın bir ve tek olduğu mesajının verildiğini anlar. Kur? an?ın harikalığı, bu tevhit hakikatini nasıl anlattığında saklıdır. Seninle bu ayetleri derinlemesine incelemeye çalışalım. İhlas Suresi?nde altı ayrı hüküm var. Üçü olumlu ve üçü olumsuz yargıda bulunuyor. İlk üç ayet, Allah?ın kim olduğunu anlatıyor: 1) Allah birdir. 2) Allah hiçbir şeye muhtaç değildir. 3) Her şey Allah?a muhtaçtır. Son üç ayet ise Allah hakkında uydurulan yanlış şeyleri reddediyor: 1) Allah doğmamıştır. 2) Allah doğurmamıştır. 3) Allah?ın dengi ve benzeri yoktur. Kur? an bu özlü ayetleriyle hem tevhit mertebelerini ispat ediyor hem de şirkin altı çeşidini reddediyor. Yani Allah var ve birdir derken delillerini de gösteriyor. Her bir cümle ötekine hem delil hem de netice oluyor.4

Thomas?ın sorularının ardı arkası kesilmiyordu. Sorduklarını cevap verince, bir sonraki hafta başka sorularla geliyordu. Verdiğim cevaplar Thomas?ın kalbinde nasıl tesir yaptığını biliyorum. Ancak, bu vesileyle araştırma ve okumalarım benim imanımı daha da artırıyordu. Hem kendim istifade ettiğim için hem de Thomas?ı sorularında samimi bulduğum için görüşmeye devam ediyordum. Thomas?ın bitmeyen soruları Mevlana?nın bir hikayesini hatırlattı bana:

? Benim durumum hayli farklı. Ben Rabbimden, diğer insanlara iletilmek üzere farklı bir mesaj aldığımı iddia etmiyorum. Rabbimin hepimizle her an olan konuşmasını duyduğumu söylüyorum. Yeri gelmişken belirteyim, Rabbimin üç farklı şekilde konuşması vardır. Birincisi, herkese yönelik, doğrudan doğruya yaptığı konuşmadır. İkincisi, herkesin şahsına özel olarak kalbi vasıtasıyla yaptığı konuşmadır. Üçüncüsü, elçi olarak seçtiği kişilerle, bütün insanlar ve cinlere iletilmek üzere, yaptığı konuşmadır.1Rabbimle ilham veya vahiy yoluyla konuştuğumu iddia etmiyorum. Herkesle her an yapılan umumi konuşmadan söz ediyorum.

? Bence Muhammed gökyüzünü merakla gözlemleyen biriydi. Çıplak gözle bakan biri bile gökyüzü manzarasının değiştiğini fark eder. O, bu değişimi yıldızların ölümü olarak yorumlamıştır.

? Davete icabet ederim hem de saray sahibine bin kere teşekkür ederim, beni çölde ölüp gitmekten kurtardığı için.

? Mike?ın Rabbini arama serüveni seninkine çok benzer. Doğrusu tek başına bir kitaba konu olacak kadar ilginç bir hidayet öyküsü var. Gözyaşlarına boğularak anlatmıştı bana. Mike, Hıristiyan bir ailede doğduğu için önceleri Hıristiyan olur. Ancak üniversite yıllarında, okuduklarının tesiriyle, Hıristiyanlığın pek de akla makul gelmediğini anlar. Özellikle teslis inancını kabullenmekte zorluk çeker. İçine düşen şüpheleri gidermek için yardım istediği din görevlilerinin çaresizliğini anlar. Sonunda Hıristiyanlığı terk ederek ateist olur. Fakat kainatın gizemli hadiseleri ve mükemmel eserleri üzerinde düşündükçe bir yaratıcı olabilir ihtimali tekrar aklına ve kalbine yerleşir. Ama yaratıcıyı doğru şekilde tanıtan ilahi mesajdan habersiz olduğu için?agnostik? olmaya karar verir. Yani yaratıcının bilinmezliğine inanır.

? Sen öyle bir mana çıkarıyorsun. Ayet, ay ve güneş gibi bütün gökcisimlerinin dolaştığını ifade etmek için?hepsi? tabirini kullanıyor. Kelime oyunlarıyla, kısır tartışmalara girmek yerine, ayetlerin ifade ettiği manalar üzerinde durmalıyız.

? Bence bu itirazın da pek makul değil. Birincisi, insan dahil bütün canlı varlıkların, en çok kullanılan ve olmazsa olmaz dediğimiz yapı malzemelerinden biri sudur. Oysa salt gözlemle baktığında hiç de öyle gözükmüyor. Biliyoruz ki bir insanın suyunu sıktığında, ağırlığının dörtte üçü kadar su çıkar. İkincisi, Kur? an, canlılar sadece sudan yaratılmıştır, başka bir şey kullanılmamıştır, demiyor. Yalnızca hayat için zaruri olan bir unsur olarak suyu nazarımıza sunuyor. Üçüncüsü, başka gezegenlerde hayatın olup olmadığını araştıran bilim adamları, ilk önce su olup olmadığını öğrenmek istiyorlar. Çünkü su yoksa hayat da olamaz. Şimdi hayat için bu kadar önemli ve?su hayattır? deyimiyle meşhur olan bir hakikati, Kur? an, 14 asır önce haber vermişse harikulade değil midir?

? Seni tebrik ediyorum. Güzel bir fazilet örneği göstermişsin. Kısaca anladığım kadarıyla İslam?da herkes kul hakkından hesaba çekilecek. Genel af, kul hakkı için geçerli değil.

3 Yukarıda açıkladığımız on ayetin de tefsiri Yirmi Beşinci Söz?den alınmıştır.

Çünkü bu sual yarı bilgidir. Hiç bilmeyen, bu bilgiden dışarıda kalan bu soruyu soramaz. Sual de bilgiden doğar, cevap da... Nitekim diken de toprakla sudan biter, gül de! Hem sapıklık bilgiden olur, hem doğru yolu buluş... Nitekim acı da rutubetten hasıl olur, tatlı da! Bu nefret ve sevgi, aşinalıktan gelir. Hastalık da iyi gıdadan olur, kuvvet de!?3

? İnsanlar arzu ettiklerini hemen elde edince kıymetini takdir etmiyorlar. Çoğu zaman sıradan görüyorlar. Seni biraz daha merak içinde bırakayım. Haftaya kaldığımız yerden devam ederiz.

? İslam?ın köleliği getirmediğine ve köleliğe taraftar olmadığını kabul ediyorum. Bana göre mutlak iyilik sahibi bir Yaratıcı?dan gelen bir mesaj insanların birbirine köle olamayacağını, herkesin olsa olsa Yaratıcı?ya köle olabileceğini söylemeliydi.

? Haklısın, ayet?aşılayıcı rüzgarlar? diyor. Bu kavramla birden fazla mana kastedilmiş. Rüzgarlar sadece bitkiler için değil, aynı zamanda bulutların da oluşumunda aşılayıcı bir rol oynuyor. Bir taşla iki kuş vurmak diye buna derler. Aslında bu ayetin derin manasını keşfetsek belki de binlerce kuşu vurduğunu görmüş olacağız.

? Memnuniyetle. İkimizin konuşmasından başlayalım. Benim konuşmam, hava zerrelerine belirli bir titreşim vererek sana bir mesaj ulaştırmamdır. Sen de gelen titreşimleri, hafızanda kayıtlı olanlarla kıyaslayıp bir mana yüklüyorsun. Örneğin, ?çiçek? dediğimde, hava zerreleri titreşerek senin kulağına bir ses dalgası getiriyor. Çok mükemmel bir sisteme sahip olan kulağın bu sesi beynine iletiyor. Beynin de hafızandan aldığın yardımla, bu sesin ne manaya geldiğini bildiriyor. Kısacası, seninle konuşmam, sana hava zerrelerinin titreşimiyle bir mesaj vermem demektir. Önemli olan, mesaj alışverişidir. Mesajın hangi araçla gittiği çok da önemli değildir. Örneğin, soğuk bir kış gününde dışarıda oynayan evladının titrediğini görünce yanına gidip niye titriyorsun evladım, diye sormazsın. Çünkü o titremesiyle sana üşüdüğünü söylüyor. Buna?lisan-ı hal? denilir; yani diliyle değil, haliyle bir şeyler anlatmak. Aynen öyle de kainatta gördüğümüz bütün varlıklar hal diliyle her an bize Rabbimizi anlatıyor. Gördüğümüz çok güzel bir kuş, üzerindeki nakışlı ve süslü elbisesiyle Rabbimizin Cemil olduğunu söylüyor. İnsanların yaptığı en son model uçaklardan binlerce derece daha harika olan vücut yapılarıyla Rabbimizin Alim, Hakim ve Kadir olduğunu bildiriyor. Rızkının mükemmel bir şekilde verilmesiyle Rabbimizin Rezzak olduğunu gösteriyor. Hakeza, bir kuş aslında Rabbimizi bin bir ismiyle bize anlatıyor.

? Bahsettiğin farklı kullanımla ilgili birkaç örnek verebilir misin?

1 Buhari, Keffarat 6; Müslim, Itk 22-23.

Kur?an?ın harikuladeliği: İlkokul mezunundan üniversite hocasına kadar herkese ders veren bir kitap

6 Bruce Lawrence, The Qur?an: A Biograhphy, (Atlantic Monthly Pres: 2007), s. 193-194.

? Bireylerarası yarışma olduğuna göre, yarışmaya katılmak isteyen her birey kendi başına bir eser hazırlayıp takdim etsin derdim. Bu eserleri değerlendirecek bir jüri oluştururdum. Sonra da yarışmacıların adlarını gizli tutarak jüriye eserleri değerlendirmelerini isterdim.

? Kur? an?ı bitirdikten sonra ikinci bir defa daha okuyacağım. Böylelikle daha iyi anlama imkanım olacak. Belki de bu şehirde, Kur? an?ın tamamını okuyan tek ateist olacağım.

? Bir haksızlık yaptığında mutlaka cezalandırıyorum.

? Günümüzde İslam toplumları en yüksek suç işleme oranlarına sahip gözüküyor. Irak ve Filistin gibi yerlere baksan yeterli. Şu anda İslam toplumlarında şiddet olayları daha fazla. Bu senin argümanını çürütüyor.3

? Kur? an?ın şiirsel yönünü benim anlamam hayli zor sanırım. Bunun için Arapça bilmek gerekir.

Aynı şekilde sureyi sondan başa doğru okuduğumuzda, son ayet Allah?ın denginin olmadığını söyler. Diğer ayetler ise dengi olmayan Allah?ın nasıl olması gerektiğini anlatır: ?O?nun dengi yoktur. Öyle ise O doğrulmamıştır. Öyle ise O doğurmaktan münezzehtir. Öyle ise O hiçbir şeye muhtaç değildir. Öyle ise her şey O?na muhtaçtır. Öyle ise O birdir. Öyle ise O Allah?tır.? Şimdi sana sormak istiyorum: Hiç okuma-yazma bilmeyen biri böyle beliğ ifadelerle, bu kadar derin hakikatleri, çok basit bir üslupla izah edebilir mi?

? Şaşıracaksın belki. Hıristiyanların Hz. İsa?yı, tanrı edinmelerinin yanlış olduğunu bildirmek için inen bir ayet, senin istediğin mesajı da kapsayacak şekilde, çok geniş bir hüküm içeriyor. Bu ayet hem Hz. İsa?nın hem de hiçbir kimsenin ilahlık iddia edip diğer insanları kendine kul veya köle olarak bağlayamayacağını ifade eder: ?Allah?ın kendisine kitap, hüküm ve peygamberlik verdiği hiçbir beşer için , insanlara; ?Allah?ın astlarından bana kul, köle olun? demek yakışmaz. Fakat?Öğrettiğiniz ve ders aldığınız kitap gereğince Rabbe içtenlikli kullar olunuz? .? (Al-i İmran Suresi, 79-80) Müslümanlar, günde beş defa namaza gittiklerinde, Hz. Muhammed?in Allah?ın kulu ve peygamberi olduğunu hatırlar. Nitekim Hz. Muhammed , kendi kölesine, oğlum, diye hitap etmiş ve müminlere de aynı şekilde davranmalarını tavsiye etmiştir: ?Sizden hiçbir kimse?kölem, cariyem? diye hitap etmesin. Hepiniz Allah?ın kullarısınız. Kadınlarınızın da her biri Allah?ın kullarıdır. Onlara hitap edecek olan kimse; ?oğlum, kızım, yiğidim? diye seslensin.?2

? Sen dalınca gözlerini kapattığın için karanlık görebilirsin. Ancak gözünü açan biri için 40 metre derinliğe kadar nispeten aydınlık vardır. Yoğun karanlıklar 200 metreden sonra başlıyor. Ayet, mucizeli bir şekilde denizlerin diplerinde zifiri karanlığın olduğunu haber vermekle kalmıyor, dibe yolculuk esnasında görünen?iç dalgalar?ı haber veriyor. Oysa deniz diplerinde, yoğunluk farkından dolayı iç dalgaların oluştuğunu bilim adamları geçen asırda keşfettiler. Sanırım bu sefer de Hz. Muhammed?i dalgıç yapman gerekir. Bu da yetmez, 21. yüzyılda dalgıçların kullandığı tertibatın 7. yüzyılda da var olduğunu ispat etmen gerekir.

? Aslında hiç de avantajlı değilsin. Aksine insan olman hasebiyle bir kısır döngünün içine girip hakikate hiçbir zaman ulaşamama ihtimalin çok yüksek. Sınırlı kapasitemizden dolayı kainatı tam olarak idrak edemeyiz. Bir karıncanın dünyamızı algılama ve anlama kapasitesi neyse bizim de kainatı idrak kapasitemiz o kadardır. Yani semavi bir yardım almadan kainatı ve hakikati tam olarak anlamamız imkan haricindedir. Hiçbir zaman mutlak hakikate ulaştığımızı iddia edemeyiz. Bugün doğru bildiklerimiz yarın yanlış olabilir. Herkes içinde doğduğu toplumun değerleriyle doğru ve yanlışlarını belirliyor. Yanlışların, doğru gibi algılandığı bir toplumda doğan bir insanın doğruyu bulması çok daha zordur. Bu anlamda her kültür bir nevi metrikstir. Meşhur Metriks1 filmini izledin mi?

Peygamberin Kölesi Olabilir mi?

? Doğrudur. İnsanın önyargıları hakikati anlamaya engel olur. Batılı biri olarak İslam hakkında birçok önyargım var. Kabul ediyorum. Hem okumalarla hem de senin yardımınla önyargılarımı aşıp sağlıklı bir değerlendirme yapmaya çalışıyorum. İşimin zor olduğunu biliyorum, ancak elimden gelen gayreti gösteriyorum. Bugüne kadar bana gönderdiğin her şeyi dikkatle okuyup yorumlarımı sana bildirdim. Bu da demektir ki önyargılarıma dayanmıyorum. Hakikati aramaya devam ediyorum.

İki haftadır mucizeleri müzakere ederken ilk defa Kur? an?daki bilimsel mucize türleriyle ilgili bir nokta dikkatimi çekti. Kur? an?ın bilimsel hakikatlerle ilgili ayetleri bir iki konuyla sınırlı değil. Neredeyse, her bir bilim alanını ilgilendiren farklı birçok önemli hakikatleri haber veriyor. Kainatın yaratılışından, uzayın genişlemesinden, güneş sisteminden, dünyadan, güneşten, aydan, atmosferden, rüzgardan, denizlerden, dağlardan, bitkilerden hayvanlara varıncaya kadar çok geniş yelpazedeki yaratılış ayetlerini ders veriyor. Tabir yerindeyse, kainat sarayının sadece bir odasını değil, tamamını, bütün yaratılış süreçleriyle beraber anlatıyor.

? Bu sözleri Müslüman olmayan birilerinin söyleyeceğini sanmıyorum. Kitabın yazarlarının Müslüman olmadığına emin misin?

? Memnuniyetle. Kur? an?ın tevhit inancıyla ilgili kısa bir suresini örnek alalım. Bu surenin manasını, derinliğini ve belagatinin üstünlüğünü tam olarak anlayan, kaynağının semavi olduğunu kolaylıkla kabul eder. İhlas Suresi?nden bahsediyorum. En kısa surelerden bir tanesidir. Bütün Müslümanların ezbere bildiği ve sıklıkla okuduğu bir suredir. Kur? an bu sureyle muhatabı olan tüm insanlığa bir mesaj veriyor. Yani Allah Hz. Muhammed?den kıyamete kadar gelip geçecek farklı seviyedeki bütün insanlığa bu kısa sureyle bir hakikati ders veriyor.

? gece yarısı Kur? an sesini duydu. Uykusundan sıçradı, şu acayip şeyi gördü. Kör, Mushaf?tan Kur? an okumaktaydı. Hem de doğru olarak okuyordu. Sabırsızlandı, bu hali sordu, dedi ki: ?Gözün kör olduğu halde şaştım doğrusu, bu satırları nasıl okuyabiliyorsun sen? Okuduğun satıra bakmakta, elini okuduğun harflerin üstünde gezdirmektesin. Parmağını satırlar üstünde gezdirişinden anlaşılıyor, mutlaka harfleri görüyorsun.? Kör dedi ki:

? O halde sen aklınla doğruları belirlemiyorsun. Bence yanlış yapıyorsun. Aklın dışında başkalarının sana naklettiği bir şeyi doğru kabul edip kendi doğrularını onun üzerine bina ediyorsun. Ben ise rasyonel biri olarak aklımı kullanıyorum ve hakikate ulaşmaya çalışıyorum. Sana göre daha avantajlıyım.

? Haklısın. Bunun farkındayım. Bu nedenle Kur? an?ı dikkatle okuyup ilahi bir eser mi, yoksa bir beşer tarafından mı yazılmış, anlamaya çalışıyorum. Şimdiye kadarki okumalarımdan Kur? an hakkında edindiğim izlenimleri şöyle özetleyebilirim: Birincisi, Kur? an gayet açık ve basit bir üslupla yazılmış. Özellikle İncil le kıyaslayınca gayet anlaşılır bir kitap. Sanırım, tek yazarın kaleminden çıkmasından kaynaklanıyor. Bildiğin gibi, İncil farklı birkaç yazar tarafından yazılmış. Bu nedenle, akıcı değil. Bir bütünlük arz etmiyor. Kur? an?ı bu açıdan hayli farklı gördüm. Şunu itiraf edeyim ki akıcı ve anlaşılır olması benim için iyi oldu. İncil gibi olsaydı, muhtemelen biraz okuyup bırakacaktım. Sonunu getiremeyecektim.

? Kısaca, Yaratıcı?nın bir ve tek olduğunu anlatıyor. Daha önce ifade ettiğim gibi, benzer düşünceyi söyleyenler, Muhammed?den önce de vardı.

? Çünkü sarayın içinde gözün kapalı geziyorsun. Daha doğrusu, şimdiye kadar öğrendiklerin gözüne kalın bir perde olmuş. Tabiat, sebepler ve tesadüften örülmüş kalın perdeler gözünü kapatmış. Hiçbir şeyi göremiyorsun. Bazen kendini zorlayıp gözündeki perdeyi azıcık aralıyorsun, ancak altını, bakır gibi görüyorsun.

? Söylediklerine katılmıyorum, ilgili ayeti çok enteresan bulmadım. Başkasına geçelim.

? Bildiğim kadarıyla, insanoğlunun uzay anlayışı teleskopun bulunmasıyla büyük bir değişime uğradı. Eskiden insanların çok büyük çoğunluğu dünyanın düz olduğuna inanıyorlardı. Dünya merkezli güneş sistemi anlayışı hakimdi bir aralar. Avrupa?da Orta Çağ boyunca kilisenin dayatmasıyla insanlar dünyanın düz olduğuna inanmaya zorlandı. Aksini söyleyen bilim adamları aforoz edildi.

(Beled Suresi, 90:12-13)

? Hayır, seni affedemem. Beni zarara uğratmışsın.

? Merak ilmin hocasıdır derler. Aslında insana verilen merak duygusu insanı hakikate sevk etmek içindir. İnşaallah, gelecek hafta turumuza kaldığımız yerden devam ederiz. Sana Kur? an sarayındaki harikulade birçok eseri göstermeye çalışacağım.

Çünkü O doğrulmamıştır.

? Doğrusu zorlama yorumuna hayret ediyorum. Ayette iki ayrı ifade var. Birincisi, yer ve göklerin bitişik olması, ikincisi ise canlıların sudan yaratılması. Aslında bir ayette iki bilimsel mucize var. Bazı mealler bunu iki ayrı cümle olarak vermiş. Kaldı ki tek cümle olarak okuduğumuzda bile senin söylediğin manayı çıkarmak imkansız.

Kur'an'da Allah neden kendinden "biz" diye bahsediyor?

? Geçen hafta söylediğim gibi, ben aklımı kullanarak hakikati anlamaya çalışıyorum, sen ise nakle dayanıyorsun. Nakilde hata varsa, senin hakikati bulman mümkün değil. Oysa, akıl bana şaşmaz bir rehber olup beni hakikate götürebilir. Dolayısıyla, hakikat arayışında senden daha avantajlı bir konumdayım.

? Affetmenin diğer sonuçlarını dikkate almadığımızda senin dediğine itiraz etmek mümkün değil. Cezanın mutlak anlamda tatbik edildiği yerlerde, insanlar daha az suç işler. Ancak çok önemli bir noktayı göz ardı ediyorsun. Herkesin mutlaka yakalanıp cezalandırılacağı mükemmel bir sistem varsayımını yapıyorsan. Oysa gerçek hayatta daima suç işlediği halde, yakayı sıyıran birçok insan var. Örneğin, ABD?de yüz binlerce, belki de milyonlarca insan, her sene suç işlediği halde cezaya çarptırılmıyor. Herkesin başına her an?adil ve dürüst? bir polis koymadığımız sürece, kanun kaçaklarını önleyemeyiz. İslam, kötülük yapan insanlara, tövbe edip mağdurun hakkını ödemek şartıyla affedileceği ümidini telkin ederek kendilerini değiştirme fırsatını tanıyor. Senin tanımına göre ceza istenmeyen bir davranışın, tekrar işlenme sıklığını azaltmak için uygulanan şeydi. Affedilme ümidi, ilginç bir şekilde, cezadan istenen neticeyi sağlıyor. İ toplumunda affedilme politikasından dolayı, affedilmeyi yanlış algılayan bazı insanların suç işleme meyli artmasına rağmen kötü yola düştüğü halde tövbe ile bir çıkış yolunun olduğunu öğrenen birçok insanın da suç işleme meyli azalır. Toplam etkiyi düşündüğümüzde, diğer toplumlara göre, İ toplumu en az suç işleme oranına sahip olur.

Dağlar sana çalgı çalarlar, şarkı okurlar, zurnacılık ederler. Hepsi de huzurunda yel gibi ses çıkarır, sesine ses verirler. Dudağı dişi yokken dağın ses vermesi, feryat etmesi caiz oluyor ya; bil ki velinin de ağızsız dudaksız sözleri, feryatları var. O her şeyden arınmış mescidin cüzülerinden her an nağmeler çıkar.?

?Mesela, bir denizde hesapsız cevherlerin aksamıyla dolu bir definenin bulunduğunu farz edelim. Gavvas dalgıçlar o definenin cevahirini aramak için dalıyorlar. Gözleri kapalı olduğundan el yordamıyla anlarlar. Bir kısmının eline uzunca bir elmas geçer. O gavvas hükmeder ki bütün hazine, uzun direk gibi bir elmastan ibarettir. Arkadaşlarından başka cevahiri işittiği vakit, hayal eder ki o cevherler bulduğu elmasın tabileridir, fusus ve nukuşlarıdır . Bir kısmının da kürevi bir yakut eline geçer, başkası murabba bir kehribar bulur ve hakeza, her biri, eliyle gördüğü cevheri o hazinenin aslı ve mu?zamı itikad edip , işittiklerini o hazinenin zevaid ve teferruatı zanneder. O vakit bakarken muvazenesi bozulur, tenasüb de gider. Çok hakikatin rengi değişir... Bahr-i hakaik olan Kur? an; ayetleri dahi o deniz içindeki definenin bir gavvasıdır . Lakin onların gözleri açık; defineyi ihata eder , definede ne var, ne yok görür. O defineyi öyle bir tenasüh ve insicamla tarif, beyan eder ki hakiki hüsn-ü cemali gösterir.?5

? Biliyorsun, Hıristiyanlar Eski Ahit?teki hükümleri de kabul ediyorlar. Yani yukarıdaki ayetler Hıristiyanlar için de geçerli. Yeni Ahit?te konuyla ilgili birkaç ayet şöyle diyor: ?Efendi gecenin ister ikinci, ister üçüncü nöbetinde gelsin, uyanık bulacağı kölelere ne mutlu!? (Luka, 12:38) ?Efendisi eve döndüğünde işinin başında bulacağı o köleye ne mutlu!? (Luka, 12:43) ?Ama o köle içinden, efendim gecikiyor, der, kendisinden istenileni yapmazsa efendisi, onun beklemediği günde, ummadığı saatte gelecek, onu şiddetle cezalandırıp imansızlarla bir tutacaktır. Efendisinin isteğini bilip de hazırlık yapmayan, onun isteğini yerine getirmeyen köle çok dayak yiyecek. Oysa bilmeden dayağı hak eden davranışlarda bulunan, az dayak yiyecek.? (Luka, 12:45-48) ?Kim borcunu ödeyemezse Rabbi emrediyor ki o, eşi ve çocukları köle olarak satılsın ve elde edilen parayla borcu ödensin.? (Matthew, 18:25)

? Bence bu tarz yanlışlıklardan kurtulmak için?evrensel bir metriks? bulmaya çalışmalıyız. Bütün insanlar için faydalı olacak evrensel değerler geliştirmeliyiz. Herkes kendi yerel metriksini aşıp evrensel metriks şemsiyesi altında bir araya gelmelidir.

? Kur? an?daki bilimsel gerçeklerle ilgili beklentimi bir örnekle açıklamak istiyorum. Einstein, 20. yüzyılda izafiyet teorisini ortaya attığında birçok bilim adamı karşı çıktı. Ancak zamanın geçmesiyle, teorinin öngörülerinin doğru olduğu görüldü. Bu sırdandır ki bilim adamları Einstein?a büyük saygı duyuyorlar. Kur? an?dan da benzer bir şey bekliyorum.

? Senin dediğin şekilde olsa modern bilimle uyuşuyor. Ama tek başına Kur? an?ın semavi olduğuna delil olmaz. İki ayrı seçenek var, gök ve yerler ayrı ayrı oluştu veya bunlar önce bitişikti, sonra ayrıldı. Muhammed, iki seçenekten birini salt olasılıkla tahmin etseydi yüzde 50 doğru olma ihtimali vardı. Şansı yaver gitmiş, doğru seçeneği seçmiş.

? Anlaşılan sana bir hikmet kafi gelmedi. Bir tane daha pay laşayım. Bazı alimlere göre?Biz? zamiri Allah?ın celal sıfat larına, ?Ben? zamiri ise cemal sıfatlarına dikkat çekmek için kullanılıyor. Yani Allah, ?Biz? zamiriyle büyüklüğüne, a za metine, heybet ve ihtişamına vurgu yapıyor. Mesela, ?Kur? an?ı kesinlikle Biz indirdik, elbette onu yine Biz koruyacağız? (Hicr Suresi, 15:9) ayetinde biz manasında dört kelime geçiyor. Burada hem Cenab-ı Hakkın kibriya ve azametine hem de söz konusu icraatının ne kadar ehemmiyetli olduğuna vurgu vardır. ?Müfessir Ebussuud Efendi, bu ayetin tefsirinde, ?Biz azamet-i şanımız ve uluvv-i cenabımızla Kur? an?ı indirdik? der. Kevser Suresi?nde geçen?Biz? manasına gelen?inna?nın tefsirinde ise Fahrüddin Razi, ?Buradaki?Biz?den murat, Cenab-ı Hakkın azametini göstermektir? der. ?Çünkü Kevser?i Peygamber Efendimize hediye olarak veren, yerin ve göğün sahibi olan Cenab-ı Hak?tır. Hediye edilen şey de verenin büyüklüğüne göre bir kıymet ve azamet kazanır.?2Bazı alimler ise?Biz? zamirinin söz konusu ilahi icraattaki birden fazla ilahi ismin tecellisine işaret ettiğini söylüyor.

? Ayet, meleklerin her gün Allah?ın katına sefer yaptığını ve bunun da bir gün sürdüğünü mü söylüyor? Bununla ne kastediyor?

? Elbette değil. Dünyada bir tek ayeti bile farklı olan ikinci bir otantik Kur? an bulamazsın. Kur? an, bir bilim kitabı gibi bilimsel konuları işlemez. Çünkü Kur? an, bilim kitabı değildir. Kur? an?ın temel maksadı, insanları ve cinleri, tek olan Allah?a ve peygamberlere imana davet etmektir. Allah?a ibadet, güzel ahlak ve adalet konularında insanları eğitmektir. Dünyayı idamlıkların bulunduğu hapishaneye benzetirsek burada yaşayanlar da?idam mahkumları? olurlar. İşte bu mahkumlara gerçek kurtuluş yolunu anlatan Kur? an?dır. Onun gayesi, o mahkumları ebedi saadetle müjdelemektir. Kur? an?ın temel maksatları arasında bilimsel konuları ders vermek gibi bir şey yoktur.

? Güneşin yörüngesi olduğu doğrudur; ancak ayetin bu manayı kastettiğini sanmıyorum. Muhtemelen, Muhammed güneşin doğuşunu ve batışını izlemiş, çok etkilenmiş ve güneş bir yol takip ederek doğup batar, demek istemiştir.

? Sen gerçek saraya değil, onun başkası tarafından inşa edilen maketini gördüğün için böyle düşünüyorsun. Oysa beden, akıl ve kalp gözlerin açık olarak hakiki Kur? an sarayına girsen, hayret ve hayranlıkla secdeye kapanırsın. Nitekim Kur? an yeni nazil olduğunda, ?Bedevi bir edip, ?Artık emrolunduğun şeyi açıkla!? (Hicr Suresi, 15:94) ayetini işittiği vakit secdeye kapanmış. Ona dediler: ?Sen Müslüman mı oldun? O dedi: ?Yok, ben bu ayetin belagatine secde ettim.?10

? Kur? an, Hz. Muhammed?in peygamberliğini kabul etmeyenlerin, ona, haşa, ya kahin, ya mecnun, ya şair ya da yalancı olduğunu söyleyebileceklerini Tur Suresi?nde ifade ediyor:6?Sen öğüt vermeye devam et. Rabbinin sana verdiği peygamberlik nimeti hakkı için sen ne bir kahinsin ne de bir mecnun. Yoksa onlar?O bir şairdir, biz onun başına gelecek felaketi bekliyoruz? mu diyorlar? Sen?Bekleyedurun,? de. ?Ben de sizinle beraber bekliyorum.? Onlar akıllarını kullanarak mı bunu söylüyorlar, yoksa onlar sırf bir azgınlar güruhu mudur? Yahut?Kur? an?ı kendisi mi uydurdu? diyorlar? Doğrusu onların iman etmeye niyetleri yoktur. Eğer doğru söylüyorlarsa Kur? an?ın benzeri bir söz getirsinler.? (Tur Suresi, 52:29-34)

Geçen haftaki görüşmemizde Thomas en son hakikat konusuna gelmişti. İnsanın aklını kullanarak hakikati bulmasının daha kolay olduğunu iddia etmişti. Birkaç sene önce erken emekli olup ömrünün geri kalan kısmını hakikat arayışına adayan Thomas için hakikate giden yolun ne olduğunu bilmek son derece önemliydi. Çünkü yanlış yol kullandığında, bundan sonraki ömrünü, hatta ebedi hayatını ziyan edebilirdi. Thomas hiç beklemeden söze başladı:

Kısacası, sınırsız ilim, sınırsız irade ve sınırsız kudretten gelen sözlerle son derece sınırlı ilim, sınırlı kudret ve sınırlı irade sahibi insandan gelen sözler asla bir olmaz. Şeklen aynı olsa bile mana, tesir ve kıymet cihetinde aralarında sonsuz fark var.

? Bana bir hafta süre ver, bu ayet üzerinde biraz daha düşüneceğim.2

? Öncelikle, Kur? an?ın nasıl bir kitap olduğunu anlamaya çalışıyorum. Şu sorunun cevabını arıyorum: Kur? an gerçekten Allah?ın kelamı mı? Yani, ?Allah? diye bir yaratıcı, gerçekten varsa Kur? an gibi bir kitabı göndermiş olabilir mi? Anlayacağın, Allah?ın varlığını varsayımsal olarak kabul edip Kur? an?ın ilahi bir kitap olup olmadığını anlamaya çalışıyorum.

? Haklısın. Kur? an?ın şiir tadındaki tatlılığını tam anlamak için Arapça bilmen gerekir. Ancak, ilginç olan şu ki, Arapça bilmedikleri halde milyonlarca Müslüman Kur? an?ı dinleyip hayran kalıyorlar. Binlerce defa tekrarladıkları halde, usanmadan, büyük bir lezzetle okumaya ve dinlemeye devam ediyorlar. Halbuki insan aynı eseri iki defa okuduğunda sıkılır. Aynı sözü birkaç defa duyduğunda gına gelir. Oysa Fatiha gibi bir sureyi birçok Müslüman günde en az 40 defa tekrar eder. Ayda 1200 defa. Yılda ise 26400 defa. Buna rağmen her seferinde sanki ilk defa okumuş gibi keyif ve lezzet veriyor.2

? Hiçbir şekilde affedilmemeli, demeye getiriyorsun. Çocuğuna karşı nasıl davranıyorsun? Her hata yaptığında ceza veriyor musun?

Otuz dokuzuncu ayet der: ?Yoksa kız çocukları O?nun, erkek çocukları da sizin mi? Burada ayet, Allah?a ortak koşan müşrik felsefeye ve yıldızlara tapanlara ve Allah?a çocuk isnat edenlere işaret ediyor. İnsan gibi aciz, bağımlı ve fani bir varlığın, neslini devam ettirmesi için muhtaç olduğu üremeyi; hiçbir şeye muhtaç olmayan, vücudu vacip ve devamlı, varlığı ezeli ve ebedi, zatı cismaniyetten arınmış, yüce ve mahiyeti artıp çoğalmaktan münezzeh ve kudreti her türlü acizlikten beri olan Zat-ı Zülcelal?e isnat ederek O?na evlat sahibi olduğunu söylemek, bir safsata ve hezeyandır.

? İzafiyet teorisi ortaya atıldığında bile insanlar zamanın izafi olduğunu anlamakta zorluk çektiler. Çünkü bildiğimiz her şey aynı zaman diliminde yaşıyor. Oysa izafiyet teorisi kişinin bulunduğu boyuta göre zamanın farklılık göstereceğini bildiriyor. Ayet, Allah?ın bizim zaman boyutumuzun dışında olduğunu ve O?nun indinde bir günün bizim bin yılımıza denk geldiğini söylüyor. Şükür ki başka bir ayet açıkça hız ve zamanın izafiliğini işliyor. Umarım şu ayet senin için tatmin edici olur: ?Melekler ve Ruh , süresi elli bin yıl tutan bir günde O?na yükselip çıkarlar.? (Mearic Suresi, 70:4)1

? Söylediklerin gayet makul geldi bana. Beni bu konuda ikna ettin. Ancak, Kur? an?da bir tane bile yanlış söz olduğuna seni ikna edersem İslam?ın otantik ilahi bir din olduğu argümanı çürümüş olur.

?Hintliler karanlık bir ahıra bir fil getirip halka göstermek istediler. Hayvanı görmek için o kapkaranlık yere bir hayli adam toplandı. Fakat ahır o kadar karanlıktı ki gözle görmenin imkanı yoktu. O göz gözü görmeyecek kadar karanlık yerde file ellerini sürmeye başladılar. Birisinin eline kulağı geçti, ?Fil bir oluğa benzer? dedi.

? Ne demek yani? Herkes Kur? an?dan farklı bir şeyler mi anlıyor, demek istiyorsun. Bence herkes anlamak istediğini Kur? an?da görüyor. Kur? an bir nevi ayna oluyor insanların düşüncesine.

? Bence Calvin?i bulamaman Yaratıcı?nın varlığına değil, yokluğuna delildir. Çünkü sen oraya Allah?ı anlatmaya gidiyordun. Eğer iddia ettiğin gibi Allah varsa sana yardım edecekti. Sana doğru yolu ilham edip gideceğin yeri bulduracaktı.

? Başkaları böyle düşünebilir. Ancak senin gibi Amerikan tarihini bilen biri, insafla düşündüğünde, Kur? an?ın köleliği kaldırma yöntemini daha etkin ve başarılı bulmalı. Bildiğin gibi, 1861-1865 yılları arasındaki Amerikan Sivil Savaşı?nın en temel gerekçesi, güney eyaletlerinde geniş arazilere sahip Beyazların zencilere özgürlük vermeye yanaşmamalarıydı. Çünkü güneydekiler kölelik üzerine kurulu ekonomilerinin çökeceğinden korkuyordu. Kuzey eyaletleri sanayileşmeyle köleye ihtiyaç duymayıp onları özgürlüklerine kavuşturunca büyük sorun olmuştu. Neticede patlak veren savaşta 620 bin insan hayatını kaybetmişti. Bir o kadarı da yaralanmıştı. Diyebilirim ki o zamanın idarecileri Kur? ani metodu uygulayıp köleliği kaldırsalardı belki de sivil savaş yaşanmayacaktı.

? Samimi bir şekilde hakikati arıyorum. Bu arayışta, eğer varsa, Yaratıcı?nın son derece önemli olduğunu da kabul ediyorum. Ateist arkadaşlarımın birçoğu benim Yaratıcı?nın varlığına bu denli kafa takışıma şaşırıyorlar. Benimle dalga geçiyorlar. ?Sen Yaratıcı?yla kafayı bozdun? diyorlar.

? Hayır. Sonsuz ilim, sonsuz kudret ve sonsuz hikmet sahibinden geldiği için Kur? an söz konusu meziyetlere sahip. Kur? an, sadece 14 asır önce Arap yarımadasındaki bedevi bir kavme gönderilmedi. O asırdan günümüze değin gelip geçmiş ve kıyamete kadar gelecek bütün kavimlere de gönderilmiş. Her kavmin içinde en cahilinden en alimine, en kısır fehimlisinden, en zekisine kadar, her seviye insana hitap ediyor.

?Acz ve fakr tezkeresiyle girmeye muvaffak olduğunuz saray-ı Kur? an?ın has hazinesinden, gözler gör me miş, kulaklar işitmemiş cevherleri görüyor ve mezun oldu ğunuz miktarını necim necim çıkartarak evvela kendiniz ba kıyor o elmasları gösterip bizi uyandırdınız. Hakikati anlatıp yolumuzu doğrultmaya vesile oldunuz.?

5 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule, İkinci Suret, Birinci Nokta.

? Haklısın. Ölüm anının bilinmemesi işleri değiştiriyor. Kabul ediyorum, İslam?daki affedilme konusundaki belirsizlik, Hıristiyanlığa nazaran, insanların daha temkinli olmalarını sağlar. Yine de bir kısım insanlar affedilirim ümidiyle suç işleyebilir. Üç toplum düşünelim. R toplumunda hiçbir şekilde af yok. İ toplumunda koşullu ve belirsiz af var. H toplumunda ise koşullu ve kesin af var. Böyle bir durumda, suç işleme oranı en az R toplumunda yaşanır. İ toplumunda suç işleme oranı R?den yüksek, ancak H toplumundan düşük olur. Senin inandığın Allah, sonsuz ilim ve hikmet sahibi olduğundan, en etkin yolu seçmesi gerekir. Oysa Kur? an ikinci yolu seçtiğini söylüyor.

? Vahiy kaynaklı bilgi olduğuna inanmıyorum.

?Sarp yokuşun ne olduğunu sen ne bileceksin? O tutsak bir boynu çözmektir .?

? Senin öncelikle Kur? an?ın semavi olduğuna ilişkin delilleri görmen lazım. Bunun yolu da Kur? an?ın beşer sözü olamayacağına, yani hiçbir insan tarafından yazılamayacağına ilişkin müşahhas delillere bakmaktan geçer.

Mevlana?nın dediği gibi, asıl olan gönül gözünün açılmasıdır: ?Kimin kalbinde kapı açılırsa gönül göğünde yüzlerce güneş görür. Yıldızların içinde ay nasıl görünürse başkaları arasında Allah da öyle görünür. Fakat iki parmağını iki gözünün üstüne koy; bir şey görebilir misin? İnsaf et! Sen görmesen de dünya yok değildir. Kusur, ancak şom nefsin parmağında. Kendine gel! Gözünden parmağını kaldır da ne istiyorsan gör. Nuh?un ümmeti, Nuh?a nerede sevap dediler. Nuh, ?Duymamak, görmemek için elbisenize büründüğünüz cihette. Elbiselerinizi bürünüp yüzünüzü, başınızı sardınız; ondan dolayı gözünüz olduğu halde görmediniz? dedi. İnsan gözden ibarettir. Geri kalanı bir deridir. Göz de dostu gören göze derler. İnsan dostu görmeyince kör olsun, daha iyi. Böyle adam Süleyman bile olsa karınca ondan yeğdir.?3

3 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 4, s. 165.

? Yaratıcı?nın varlığına inanmayanlar için bir insanın peygamber olduğunu kabul etmek çok zordur. Sen inanan biri olarak biraz önceki ayetleri okuduğunda tatmin olabilirsin, ancak benim gibi ateist biri için bunlar tatmin edici olamaz. Bir nevi totolojiktir. Yani Allah varsa ben de O?nun peygamberiyim, diyor. Halbuki ateist birinci koşulun varlığını kabul etmiyor.

? Senin İslam?da kölelikle ilgili anlattığın şeylere esasta bir itirazım yok. Sadece kökten değişimin aşamalı değil, birden yapılmış olmasının hakkaniyet açısından daha uygun olacağını düşünüyorum. Tam adalet açısından bakınca geçici olarak bile bazı yanlışlıkların devamına izin verilmesini doğru bulmuyorum.

? Bu durumda senin hakkın zayi olduğu için mutlak adalete aykırıdır. Varsayalım senin 40 sene daha ömrün olacak. Bu süre zarfında, evlat acısını çekeceksin. Huzurun büyük oranda kaybolacak. Ölünce her halükarda cennete gideceksen çocuğun öldüğünde büyük zarardasın. Çocuğuna bir şey olmazsa 40 sene mutlu bir hayata ve ebedi cennete sahip olacaksın. Çocuğun katledilince 40 sene acı çekeceksin. Katil affedilince senin 40 senelik kaybını kimse telafi edemeyecek.

2 Sachiko Murata ve William C. Chittick, The Vision of İslam, Paragon House: 1994, s. XX.

1 Buhari, Itk, 15; Müslim, Eyman 40.

? Çok adil olan bir Yaratıcı nasıl olur da saydığın vasıfların sahibi olabilir ki? Birini affettiğin zaman hiçbir şey yapmamış varsayıyorsun. Oysa mağdurun kaybolan hakkı var. Örneğin, sen alışveriş merkezine gittin; biri sana, durup dururken bir tokat vursa ne yaparsın? Ben seni affettim, yoluna devam et mi dersin? Yoksa polisi arayıp bu suçu işleyen kişinin cezalandırılmasını mı istersin?

3 Micheal Sells, Approaching The Qur?an, White Cloude Press, Second Edition, 2007, s. 3-4.

? Hiç kuşkusuz Kur? an daha makul geliyor. 10 puan üzerinden değerlendirme yaparsak şimdiye kadar öğrendiklerime göre İncil?e 1 puan, Kur? an?a ise 4 puan veririm. Kur? an?ın hem insanı düşünmeye, akıl etmeye çağırması hem de İncil?e kıyasla aklen kabul edilebilir olmasını beğendiğim için şimdiye değin okudum. Yoksa çabuk sıkılıp bir kenara koyardım.

? Daha birçok ayet var.

? Bu manalar senin kendi çıkarımların mı yoksa İhlas Suresi?nde kodlanan bilgiler mi?

Kur'an' ı sıradan bir insan yazmış olamaz mı? (2)

6 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule, İkinci Suret, Birinci Nokta.

? Söylediklerine katılmıyorum. Söyleyene değil, söylenene bakmak gerekir.

? Anlaşıldı. Sana Kur? an?ın benzerinin hiçbir şekilde yazılamayacağını ispat edeceğim. Ancak sabır ve dikkatle dinlemeni istiyorum. Matematikteki ileri seviye bir denklemin ispatı için öncelikle temel kavramların bilinmesi gerekli. Aynen öyle de?Allah?ın insanlara gönderdiği Kur? an?ın benzeri yazılamaz? önergesinin ispatı da temel bazı kavramların bilinmesiyle anlaşılabilir. Allah, Kur? an ve insan kavramlarının manalarını bilmek gerekir.

? Nedense Yaratıcı?nın konuşmasını bugüne kadar hiç duymadım. Galiba sadece seninle konuşuyor.

? Bence bu ayet kısmen modern bilimle uyumlu kısmen de çelişiyor. Yer ve gökler başlangıçta iki açıdan bitişiktiler. ?Büyük Patlama?dan önce bitişikti. Patlamadan sonra ise hidrojen formunda yine bitişikti. Bu kısmı doğru; ancak ayetin tamamını düşününce, yer ve gökler de dahil olmak üzere her şey sudan yaratılmış, diyor gibi. İşte burası yanlıştır. Bilime göre her şey enerjiden ve sonra da hidrojenden meydana gelmiştir.

? Evet. Ayrılmam gerekiyor.

? Doğrusunu söylemek gerekirse bir Yaratıcı?nın varlığına inandıktan sonra?evrensel metriksin? O?nun tarafından yaratıldığına veya idare edildiğine bir itirazım olmaz. Sonsuz ilim, sonsuz hikmet ve sonsuz rahmet sahibi bir Yaratıcı?yı kabul eden biri için semavi mesajın?evrensel değerleri? belirlemesi gayet makuldür. Bütün mesele dönüp dolaşıp Kur? an?ın semavi kitap olup olmadığına dayanıyor.

(A?raf Suresi, 7:203)

Kur'an Değiştirilmiş Olamaz mı? Günümüze Kadar Nasıl Ulaştı?

? Ayet, inkar edenlerin halini bir teşbihle anlatıyor. Teşbih yaparken de inkar fikrinin insanı ne kadar dehşetli bir karanlığa mahkum ettiğini anlatmak için denizlerin dibinden bahsediyor. Bununla hem denizlerin dibinin ne kadar karanlık olduğunu hem de inkar fikrinin ne kadar dehşetli olduğunu haber veriyor. Denizaltına inmek için gerekli teknolojik aletler icat edilmeden önceleri insanlar en fazla 40 metre derine dalabiliyordu. Oysa 40 metre derinlikte zifiri karanlık yoktur. Denizaltı ve özel dalgıç aletlerinin icadıyla beraber, insanlar denizin yüzlerce, hatta binlerce metre derinliğine inmeye başladılar. Ve gördüler ki güneş ışığı 200 metrenin ötesine ulaşamıyor, denizin dibine zifiri karanlık hakim. Güneş ışıkları 200 metrenin ötesine pek nüfuz edemiyor. Bin metreyi geçince ise hiç aydınlık yok. Çünkü ışıklar ondan öteye geçemiyor. Her tarafta, mutlak bir karanlık var. Kur? an?ın 1400 sene önce bu hakikati haber vermesi harikulade değil midir? Hiç kimsenin ulaşamadığı denizlerin derinliklerinin nasıl olduğunu doğru tarif etmek onların Yaratıcısından başka kime has olabilir? Her şeyin en derinine nüfuz eden ve her şeyden haberdar olan Zat?tan başka kim bilebilir?

11 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 3, s. 39.

1 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz.

? Biz ayetin tefsirini yapmıyoruz. Bizim açımızdan önemli olan, nurdan yaratılan şuurlu varlık olan meleklerin Allah?ın katına, bizim hesabımızla, elli bin senede ulaştığıdır. Yani melekler varlık olarak bir yere yükseliyorsa demek ki mesafe var. Onların bir günde kat ettiği mesafe bizim hesabımızla elli bin seneye denk geliyor. Demek ki biz gitsek elli bin sene sürecek. Bence ayet son derece açık bir şekilde izafiyet teorisinden söz ediyor. Sadece adını vermemiş. Açıkça zaman görecelidir. Farklı boyutlarda yaşayanlar farklı zaman algısına sahiptir, diyor.

? Her neyse. Diğer bir ayete geçelim istersen.

? Muhammed Asad, yanlış kavram kullanmış, derim. İncelediğim hiçbir meal genişleme oranıyla ilgili bir kavram kullanmamış.

? Aktardığın ayetlerden anlaşıldığı kadarıyla, Yahudilikte kölelik çok meşru bir olgu olarak karşılanıyor. Köleliği düzenleyen birçok hüküm var. Birinin babası bile kızını köle olarak satabildiği gibi, borcunu ödeyemeyen, çaldığının karşılığını veremeyen de köle oluyordu. Efendisinin dediğini yapmayan köle ölesiye dövülebilirdi. Kısacası, köle insan değil, efendisine hizmet için yaratılan evcil bir hayvan gibi algılanıyordu. İstersen bir de İncil?deki ayetleri konuşalım.

? Hz. Muhammed?i Kur? an?dan ayrı düşünmüyorum. O?yaşayan Kur? an?dır. Dolayısıyla, Kur? an dediğimizde, kitap olarak kastettiğimiz; 6666 ayetlik mukaddes bir eser akla gelir. Aynı zamanda, bu ayetlerle hayatının her anını şekillendiren en kamil insan olarak da Hz. Muhammed akla gelir. Kur? an?a beşer kelamı dediğimizde, onu haşa kuvvetsiz, kıymetsiz, asılsız bir düzme kitap farz edip yazarı sandığımız ve düşmanının bile tasdikiyle Muhammedü?l-Emin olduğu sabit olan zatı da haşa, sahtekar, hilekar, düzenbaz ve yalancı kabul etmemiz gerekir. Kısacası, Kur? an ya sonsuz ilim ve hikmet sahibi Allah?ın kelamıdır ve şimdiye kadar yazılmış bütün beşeri kitapların üstünde bir makama sahiptir ya da Allah adına uydurulmuş bir kitaptır ve insanlık tarihinde yazılmış en asılsız, düzmece kitaptır.5Saate baktığına göre birazdan ayrılacaksın galiba.

? Ben pek şair ruhlu biri değilim. Benim için önemli olan manasındaki güzelliktir. Biraz önce Kur? an?ın kelimelerinin manasındaki derinlik ve harikalıktan bahsetmiştin. Bu konuda bir iki örnek verebilir misin?

?O, Allah?tır. O?ndan başka hiçbir ilah yoktur. Dünyada da ahirette de hamd O?na mahsustur. Hüküm yalnızca O?nundur. Kesinlikle O?na döndürüleceksiniz.? (Kasas Suresi, 28:70)

6 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Zeyl, Üçüncü Nokta.

? İyi ki sordun bu soruyu. Şimdiye kadar Kur? an?ı defalarca okudum. Seninle Kur? an üzerine konuşmaya başladığımızdan beri, yeniden okumaya başladım. Şunu itiraf edeyim ki senin sorularından dolayı, daha dikkatle okudum Kur? an?ı. Kur? an?ın hakkaniyetine ilişkin kalbime zerre kadar şüphe gelmediği gibi, tam aksine, Kur? an?a olan imanım daha da arttı. Bu sabah Kur? an?ı dikkatle okurken öyle bir yakine ulaştım ki keşke mümkün olsaydı da Kur? an?ın ne büyük bir hakikat ve saadet hazinesi olduğunu bütün insanlığa duyursaydım, dedim. Kur? an?ı okurken kendimi içi eşsiz hazinelerle dolu muhteşem bir sarayda hissediyorum. Altın, zümrüt, yakut ve elmas gibi bütün kıymetli mücevherler var bu hazinenin içinde. Senin gibi bu saraya girip mücevherleri göremiyorum, diyenlere hayret ediyorum. Doğrusu gözünü açsan ve birazcık dikkatle baksan her taraftaki altınları ve elmasları göreceksin.

? Bildiğimi sana da bildireceğim. İslam?ın kölelik konusundaki uygulamalarını insaflı olarak yargılamak için birkaç noktayı nazara almak lazım. Birincisi, kölelik, yukarıda açıkladığım tarihi koşullar dahilinde değerlendirmeli. İkincisi, Kur? an ve diğer semavi kitapların konuyla ilgili ayetlerini kıyaslamalı. Üçüncüsü, nihai maksada ulaşma açısından hangisinin daha etkin olduğunu anlamak için köleliği kaldırmaya yönelik İslam?ın metoduyla diğer metotları mukayese etmeli. Birinci noktayı konuştuğumuza göre, ikincisinden devam edebiliriz. Sen eskiden Hıristiyan olduğun için İncil ve Tevrat?ı, benden daha iyi biliyorsun. Onlardaki kölelikle ilgili hükümleri senden dinlemek istiyorum.

? Nasıl kafa karıştırıyor?

? Okuduğum kadarıyla, Kur? an?da senin iddia ettiğin rahmeti ve hikmeti göremedim.

(Nisa Suresi, 4:82)

(Mülk Suresi, 67:3-4)

? Muhammed?in yaşadığı devirde yazılı kültürden ziyade sözlü kültür yaygındı. Hiç okuma-yazma bilmeden de bir insan çok şeyler öğrenebilirdi. Bence Muhammed küçüklüğünden beri kainatın sırlarını merak etmiş. Bu konuda ilim sahibi insanlarla konuşmuş ve bir kısım bilgiler edinmiş. Edindiği bilgileri öyle içselleştirmiş ve bilinçaltına nakşetmiş ki o bilgilerin semavi kaynaktan gelen bir vahiy olduğu vehmine kapılmış.

? Ben de sonsuz hikmetiyle olayların seyrine göre ilahi mesajı göndereceğini ve gönderdiğini söylüyorum.

? Haklısın. Çünkü eğer iddia ettiğin gibi Kur? an semavi bir kitapsa Yaratıcı ona koyduğu bilimsel hakikatlerle insan eseri olmadığını gösterecektir. Yani bilimsel mucizeler bir nevi içsel?ilahi imza? mahiyetinde. Bu nedenle, ısrarla söz konusu imzaları göstermeni istiyorum.

? Fena bir metot değil. Bence hiçbir mahzuru yok.

? Senin şimdiye kadar itiraz ettiğin bütün hususlarda, nihai hükümde tam adalet öngörülüyor. Ancak zalim bir toplumu adil hale getirirken aşamalı bir değişim amaçlanıyor. Seninle adalet konusunda bir anlaşmazlığımız yok. Sen bir anda adil bir toplum sağlanmalıydı, diyorsun. Oysa İlahi hikmet aşamalı değişimi uygun görmüş. Hiçbir toplumda insanların bir gecede değişmesini bekleyemeyiz. Bu Allah?ın koyduğu fıtrat kanunlarına aykırıdır. Değişim devamlı zaman alır. Örneğin İslam?ın geldiği zamanda insanlar alkolü, su gibi tüketiyorlardı. Kur? an, öncelikle içkinin zararlarının daha çok olduğunu beyan ederek insanları zihnen ikna edip ilerideki içki yasağına hazırladı: ?Sana içkiyi ve kumarı sorarlar; de ki: Onlarda hem günah hem insanlar için faydalar vardır. Günahları ise faydalarından daha büyüktür.? (Bakara Suresi, 2:219) Bir süre sonra inen başka bir ayet ise içki tüketimine kısmi sınırlama getirdi: ?Ey iman edenler! Siz, sarhoşken ne söyleyeceğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın.? (Nisa Suresi, 4:43)

Kur? an?ın dünya sarayıyla ilgili ayetlerini dikkatle incelediğimizde, onların ancak saray sahibinden gelmiş olabileceğine kanaat getiririz. İşte birinci misal: ?Ve göğü güvenli bir kubbe, bir çatı olarak yükselttik. Yine de onlar bu açık işaretlerine, inatla, sırt çeviriyorlar.? (Enbiya Suresi, 21:32) Bu ayet gökyüzünün dünya sarayının çatısı gibi olduğunu söylüyor.

? Kur? an?ın mealini okurken kronolojik bir sıra takip edilmediğini fark etmiştim. Sana sorduğumda, Kur? an?ın tamamlandıktan sonra yeniden sıralandığını söylemiştin. Bu konuyu düşündüm. Sen İncil ve Tevrat?ın tahrif olduğunu, Kur? an?ın tahrif olmadığını söylüyorsun. Oysa Kur? an?ın ayetleri Allah?tan geldiği sırayla yazılmamış, sonradan Muhammed tarafından düzenlenmiş. Bence bu da bir nevi tahriftir. Kronolojik sıralama içinde Kur? an?ı anlamak farklı olur. Yeniden düzenlemek de bir nevi orijinal mesajı tahrif etmektir. Gerçi, İncil ve Tevrat?ın tahriflerine göre çok daha masumdur, denilebilir. Neticede en ufak bir değişiklik dahi ilahi mesajın tahrifi anlamına gelir ki senin dava ettiğin gibi Kur? an?ın hiç değişmediği argümanını çürütür.

? Sanırım telafisi var. Benim Rabbim sonsuz kudret sahibi olduğu için her şeyi telafi edebilir.

?Hala Kur? an üzerine gereği gibi düşünemeyecekler mi? Eğer o Allah?tan başkasından gelmiş olsaydı içinde birçok tutarsızlıklar, çelişkiler bulacaklardı.?

? Memnuniyetle. Biz insanlar, yazdığımız bir şeyin altına imza atarız veya icat ettiğimiz bir şeyin patentini alırız. Bununla söz konusu şeylerin bize ait olduğunu ispat etmeye çalışırız. Örneğin ilk defa teknoloji harikası bir alet icat ettiğimde hemen patentini almam gerekir ki sonradan birileri ortaya çıkıp eserimi sahiplenmesin. Varsayalım ki hiç kimsenin hiçbir şekilde ve hiçbir zaman benzerini yapamayacağı bir eser icat ettim. Böyle bir durumda patent almama gerek var mı?

? O zamanki Arap toplumunda okuma yazma bilen çok nadirdi. Bu nedenle sözlü edebiyat çok gelişmişti. İnsanlar tarihi kıymeti olan sevinç ve üzüntülerini şiir ve belagatle, yani güzel sözlerle, hafızalara kaydederek sonraki nesillere aktarıyordu. Dolayısıyla, şiir ve belagat çok gelişmişti. Şimdilerde futbol yıldızlarının gördüğü rağbeti o zamanlar, şairler görürdü. ?Hatta bir kabilenin beliğ bir edibi, en büyük bir kahraman-ı millisi gibiydi. En ziyade onunla iftihar ediyorlardı.?1

?Hem, basiresinde selim bir gözü olan görür ki; Kur? an?da öyle bir göz vardır ki, o göz, bütün kainatı zahir ve batını ile vazıh , göz önünde bir sayfa gibi görür, istediği gibi çevirir, istediği bir tarzda o sayfanın manalarını söyler.?

? Olabilir. Rasyonel insanın ne yapacağını söylüyorum.

? Kur? an ayeti ortadayken zan üzerine hareket etmek ve spekülasyon yapmak doğru olmaz. Senin söylediğin gibi olsaydı güneş doğup batarken bir yol izliyor, derdi. Yörüngeyle ilgili üç ayeti birlikte düşündüğümüzde, Kur? an?ın açıkça gökyüzündeki yolları kastettiğini anlarız. Gökcisimlerinin hareketiyle ilgili ayetlerin kıymetini takdir etmek için şu misali düşün: Bizim içinde bulunduğumuz bina ve etrafımızdaki binalar sabit görünüyor. Hepsi yere çakılmış, öyle duruyorlar. Birileri çıkıp bütün binalar belirli bir yolu takip ederek sürekli dolaşıyorlar, diyor. Aradan binlerce sene geçiyor, insanlar yeni bir alet icat ediyorlar. Bu aletle bakınca bütün binaların sürekli dolaştıklarını anlıyorlar. Böyle bir durumda, eminim, binaların hareket ettiğini önceden haber veren zatı methetmeye başlar, mezarına çelenkler koyarız.

? Bence sen ilahi kelam olarak baktığın için mucize ifadeler olarak algılıyorsun. Bilge bir insan da pekala Kur? an?daki birçok sözü söyleyebilir. Nitekim Kur? an gelmeden önce de benzer şeyleri söyleyenler vardı.

Dr. Furkan Aydıner

"Sair kelamların Kur?an?ın ayatına nispeti , şişelerdeki görünen yıldızların küçücük akisleriyle yıldızların aynına nispeti gibidir.?

? Güzel bir soru. Kur? an?ın yüksek hakikatlerini görüp takdir etmek için birkaç noktayı sürekli hatırda tutmalısın: 1) Kur? an, tarihi kayıtlarla sabit olduğu gibi okuma yazması olmayan bir insanın eliyle gelmiştir. Ümmi biri bu bilgilere sahip olabilir miydi, diye kendine sorman lazım. 2) Kur? an?ın indirildiği zamanda insanların kainat anlayışını ve bilimde ulaştıkları noktayı bilmen gerekir. İnsanlığın kainat anlayışı o zamandan beri muazzam bir değişime uğradı. Kesin doğru olarak bilinen birçok şeyin yanlış olduğu ortaya çıktı. Örneğin, insanlar dünyanın düz olduğuna ve dağların da dünyaya direk olduğuna inanıyordu. Kur? an, onların bu yanlışını düzeltip dünyayı ve gökteki cisimleri direksiz durduran kudreti nazara veriyor. 3) Kur? an?ın her asra ve her seviyedeki insana hitap eden umumi bir mesaj olduğunu hatırdan çıkarmamalısın. Dolayısıyla, Kur? an, senin istediğin mucizevi bilimsel gerçeklerden bahseder; ama bunu yaparken bu gerçeklerden haberi olmayan avamın idrakini zorlamaz. Öyle kavramlar ve örneklerle mesajını verir ki herkes kendi ufkunca ondan istifade eder.

?Ey insanlar! İşte size Rabbinizden bir öğüt, kalplere bir şifa ve inananlar için yol gösterici bir rehber ve rahmet geldi.?

?Evet, envar-ı hidayeti ilham eden ve şems ve kamerin Halık-ı Zülcelal?inin kelamı olan Kur? an?ın melaike-misal zihayat kelimatı nerede; beşerin, hevesatını uyandırmak için, sehhar nefisleriyle, müzevver incelikleriyle ısırıcı kelimatı nerede?

? Haklısın. Kur? an?ın meydan okuyuşu zamanla sınırlı değildir. Kıyamete kadar devam edecektir. Birkaç ay önceki bir tartışmamızda, canlıların ilahi eser olduğunu inkar edenlere, Kur? an?ın, ?Öyleyse siz de bir tek sinek yapın? diye meydan okuduğunu söylemiştim. İnsanlık, Allah?ın kevni ayetlerinin bir benzerini yapmaktan aciz olduğu gibi kelami ayetlerinin de benzerini yapamamıştır ve yapamaz. İlginçtir, kainatı muhteşem bir kitab-ı kebir olarak yaratan Allah, bu kitabın ayetlerinin semavi oluşuna inanmayanlara, ?O halde bir benzerini getirin? diye meydan okuyor. Aynı şekilde, kainat kitabının tercümanı olan Kur? an-ı Kerim?in ayetlerinin semaviliğini kabul etmeyenleri nazire yapmaya çağırıyor. On dört asırdır, inkar edenlerin, bu iki müsabakayı da kaybetmesi, bu işin pek de kolay olmadığını gösteriyor.

? Kendimizi hakikatin kaynağı olarak aldığımızda dediğin doğrudur. Yani hiç kimse kendi duyuları aracılığıyla gördüklerinin mutlak hakikat olduğunu iddia edemez. Çünkü herkesin duyularının bir sınırı vardır. Hakikati tam olarak her cihetiyle kavraması mümkün değildir. Özellikle ahirete ilişkin meselelerde insanın algıları hakikatin ölçüsü olamaz.

Eğer Kur? an?ın benzeri bir kitap yazılsaydı, İslam?ı imha etmeyi gaye edinenler, onu öne çıkararak Kur? an?ın Allah kelamı olmadığını ispat edeceklerdi. Tarihte İslam?a karşı olanlar daima sayı olarak çoğunlukta idiler. Günümüze kadar mümin ve gayrı müminler arasında birçok belagat ustaları gelip geçti. Eğer birisinin eseri Kur? an kadar beliğ olsaydı, inkar edenler onu Kur? an?ın ilahi olmadığına delil olarak öne çıkarırlardı.

? Olmadığına inanmadığım bir sofraya oturup bir şeyler yememi beklemezsin herhalde!

Kur? an Olmadan Hakikati Bulmak Mümkün müdür?

? Hayır canım, niye terk edeceğim! Diğer kapıları deneyeceğim. Her birini tek tek denerim. Hangisi açıksa ondan içeri girerim.

? Kanaatimce gayet mümkün. Tarihte İslam toplumlarını ve seküler toplumların suç işleme oranlarını inceleyip karşılaştırabilirsin. Hatta aynı toplumun, seküler ve İslami kanunlarla idare edildiği farklı dönemlerini karşılaştırabilirsin. Günümüzde de Müslümanların yoğunlukta yaşadıkları beldelerle, seküler insanların yoğun olduğu beldeler arasındaki suç işleme oranlarını karşılaştırabilirsin. Bruce Lawrence?ın 1998 yılında yayınlanan?Bir Miti Parçalayın: Şiddetin Ötesindeki İslam ? isimli kitabını okursan İslam?ın şiddeti telkin etmediğini ve Müslümanların da Batı?da sanıldığının aksine, şiddet taraftarı olmadığını anlayacaksın. Lawrence, müslim ve gayrimüslim toplumlarda şiddet ve diğer suç işleme oranlarını karşılaştırmalı olarak işleyen ampirik çalışmaları özetleyerek İslam?ın şiddete katkıda bulunan bir din olduğu tezini çürütüyor.

? Rabbimiz bu konuşmaları duymak için bize yardım ediyor. Bize yaşattırdığı bazı hadiselerle ders veriyor. Müsaade edersen geçen hafta başımdan geçen bir olayı paylaşarak soruna cevap vereyim.

Aynı şey, hakikatle ilgili söylemlerimiz için de geçerli. Özellikle deney ve gözlemle kesin olarak ispatlayamadığımız konularda kimin söylediğinin doğru olduğunu bilmek zordur. Örneğin, Yaratıcı?yla ilgili her birimiz farklı bir argüman geliştirdik. Hatırlarsan sen daha önceleri şöyle bir ifade kullanmıştın: ?Rasyonel bir Yaratıcı varsa iman edenleri cehenneme ve inkar edenleri de cennete gönderir.? Ben ise tam aksini iddia etmiştim. Her birimiz de söylediklerimizin doğru olduğuna inanıyorsak kimin doğru olduğunu bilebilir miyiz?

? Sen, beni Allah?a akıl vermekle suçluyorsun. Aslında sen de benden pek farklı hareket etmiyorsun. Biliyorsun, biz senin inandığın anlamda bir Yaratıcı?nın varlığını Kur? an?a bakarak test etmeye çalışıyoruz. Eğer Kur? an senin inandığın Allah?ın vasıflarına uygun bir kitapsa o zaman Allah?ın varlığına da delil olmuş oluyor. Kur? an?dan hareketle, onu yazan zatı anlamaya çalışıyoruz. Bu durumda ben şöyle düşünüyorum: Eğer gerçekten bir Rab varsa ve Kur? an gibi bir kitapla kendini bize tanıtmak istediyse bu kitabı nasıl gönderirdi? Bence sonsuz adalet sahibi biri, kitabı herkese aynı sıralama dahilinde gönderirdi.

? Yaşadığımız asırda çoğu zaman?uzman görüşüne? dayanarak hayatımızı şekillendiriyoruz. Hasta olduğumuzda bir doktora gidip tavsiyelerini alıyoruz. Kendimiz doktor olmaya çalışmıyoruz. Ancak itibar edeceğimiz bir doktor yoksa kendimiz tıp ilmini öğrenip doktor olabiliriz. Sana saydığım isimler de Kur? an?ın en meşhur mütehassısları. Onlara Batılı olmadıkları için itimat etmiyorsan Amerikalı iki bilim adamının konuyla ilgili tespitlerine kulak verebilirsin: ?Kur? an, yaşantısı çok farklı olan, her türden insanı etkiliyor. Bunun da ötesinde, onun sayısız filozof, din alimi, yargıç, şair ve sanatçıya asırlar boyu ilham kaynağı olması ne kadar harikulade zenginlikte bir kitap olduğunu gösterir; bunu unutmamalıyız.?3

? Çok güzel söylüyorsun. Peki, kim bu?evrensel metriks?i belirleyecek? Herkes kendi yerel veya kültürel metriksinin rengiyle evrensel metriksi boyayacak. Örneğin, şu anda Batı?nın?küresel değerler? diye bahsettiği metriks çoğunlukla Batı medeniyetinin değerleridir. Dünyayı?modern? hale getirmeye çalışacağım, derken Batılılaştırmak istiyor. Oysa Batı?nın birçok yanlış değerleri var.

?Ey insanlar! Peygamber size Rabbinizden hakkı ge tirdi. O halde kendi iyiliğiniz için iman edin. Eğer inkar eder seniz bilin ki, göklerdeki her şey, yerdeki her şey Allah?ın dır. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.?

? Kuramsal olarak tatmin oldum verdiğim cevaplardan. Ancak, söylediklerini somut örneklerle ispatlamanı istiyorum.

? Anladım, haklısın. Geri alıyorum itirazımı. Bu ayet de modern bilimle uyumluluk arz ediyor.

? Söylediklerine itirazım yok. Senin tarif ettiğin manada bir Yaratıcı varsa söyledikleri doğru olacaktır. Bütün mesele O?nun varlığını anlamaktır.

Sence bunu duymak harikulade olmaz mıydı? 14 asır önce ümmi biri geliyor, daha önce hiçbir kitapta yazılmayan ve hiçbir insanın gözüyle ve aklıyla bulamayacağı bir hakikati ifade ediyor. Bu mucize değil midir? ?Büyük Patlama? hakikati insanlık tarihindeki bütün bilgi birikiminin ve modern araçların kullanılarak keşfedilmesiyle ortaya çıkıyor. Ama bu hakikat, 14 asır önce yazılan bir kitapta mevcut. Bu kitabı okuyan her akıl sahibi hayret içinde kalmaz mı?

(Kehf Suresi, 18:1)

? Köleye, evladım demesi, kendi yediğinden yedirmesi, köle hakikatini değiştirmiyor. Neticede o insan hürriyetini elde etseydi istediği şekilde bir hayat yaşardı. Oysa köle olduğu için hayatını efendisinin hayatına feda etmiş oluyor. Muhammed?in kölesi hürriyetine kavuşsaydı başka türlü bir hayat yaşardı.

? Onlara huruf-u mukattaa deniyor. Arap alfabesindeki 28 harfin yarısı 29 surenin başında zikredilmiştir. Kur? an uzmanları bu harflerin rast gele zikredilmediğini ve 504 ihtimalden birinin kasıtla seçildiğini tespit etmişler.7 Yani, Kur? an, Arap dilinin kurallarına göre harfleri ve heceleri tasnif ederek, belirli özelliklere sahip olanların yarısını almıştır. Kur? an?ın sırlarına nüfuz edenler, söz konusu harflerin?ilahi şifre? olduğuna hükmetmişler. Hatta bu alanda uzmanlaşan alimler, söz konusu harflerde birçok sırları keşfetmişler. İbni Arabi gibi Kur? an?ın sırlarını keşfetmekte derinleşen evliyalar için, bu harfler tek başına Kur? an?ın ilahi kelam olduğuna parlak bir delil olmuş. İmam-ı Rabbani gibi büyük İslam alimleri söz konusu harflerde birçok gaybi haberleri keşfedip ortaya çıkarmış.

? Nasılmış ilahi imza? Bana kısaca anlatır mısın?

? Hem de ayet canlılar sudan yapılmış, diyor. Canlıların vücutlarının büyük çoğunluğunun su olması, onların sudan yapıldığını göstermez. Örneğin, şu önümdeki su kabının içinde su var. Biz, bu kap sudan yapılmıştır, demiyoruz.

? Söylediklerini kabul ediyorum. Bunları yapmakla, sonsuz adaletiyle yaratıcı olmanın gereğini yerine getirmiş oluyor. Başka türlü yapması düşünülemezdi.

4 Müslim, Eyman 30.

okucam okucam bunu okuyacağım bu gece söz:D

Sure?De ki O Allah?tır? diye başlıyor. Buna karşı rasyonel insan hemen şu soruyu sorar: ?Delilin nedir? Kur? an, bu gizli soruya devamındaki ayetlerle cevap veriyor. Bu anlamda İhlas Suresi?nin şöyle bir manası vardır: ?De ki: O Allah?tır. Çünkü O birdir.

? Hem de ayet, ?güvenli bir kubbe? tabirini kullanıyor. Hiç de o kadar güvenli değil. Bizi her türlü zararlı şeylerden korumuyor. Modern teknolojinin atıklarıyla ozon tabakasında delik açıldı. Öyle sağlam olsaydı hemen delinmezdi.

? Senin şahsi tercihine diyeceğim yok. Anlattıklarımı kabul edip etmemekte serbestsin. Ancak sözlerimde yanlış veya eksik varsa söylersin düzeltirim. Kur? an?ın bir başka mucizesi, Allah?ın yarattığı varlıkların bilinmeyen özelliklerinden bahsetmesidir. Kur? an, canlı ve cansız varlıkların en temel özelliklerinden birine dikkatimizi çekerek hepsinin Allah?ın eserleri olduğunu bildiriyor: ?Yerin bitirdiği şeylerden, insanların kendilerinden ve bilemedikleri şeylerden, bütün çiftleri yaratanın şanı yücedir.? (Yasin Suresi, 36:36) Ayet, yerin bitirdiği şeyler, yani bitkilerin, insanların ve daha bilemediğimiz birçok şeyin çift yaratıldığını söylüyor.

? Gerçi onun davasının hakkaniyeti senin puanına muhtaç değildir; ama senin hakikati bulman ve entelektüel dürüstlüğün pozitif puan vermeni gerektiriyor. Kur? an sadece gök cisimlerinin yaratılışından bahsetmiyor. Aynı zamanda onların nasıl hareket ettiğini de anlatıyor. Bu konudaki ayeti aktarmadan önce seni dinleyelim. Eskiden insanların uzay anlayışları nasıldı, anlat, sonra da Kur? an?ın uzay cisimleriyle ilgili ayetlerini konuşalım.

? Şeytanın neler yapabileceğine ilişkin Kur? an?ın anlattıklarının farkı dikkatini çekti mi?

? Dediğim gibi, sarayın tamamını dolaşmadan kesin bir hüküm vermek istemiyorum. Serginin tamamını bitirince bütün tabloların otantik olduğunu görsem o zaman senin Rabbine iman edeceğim ve O?na kulluk yapıp emirlerine riayet edeceğim. Şimdiye kadarki yolculuğumda tabloların yüzde 80?i otantik ve yüzde 20?si sahte gibi gözüktü bana.

4 Bediüzzaman?ın tabiriyle, ?Sure-i İhlas?ta, otuz Sure-i İhlas kadar, muntazam, birbirini ispat eder delillerden mürekkep sureler vardır.?

? Birçok örnekleri var. İleride sana göstereceğim bu örnekleri. Bir süre önce kullandığın bir ifade aklıma takıldı. Saraydaki bütün resimlerin otantik olduğunu gördükten sonra onların ustasını kabul ederim, demiştin. Öyle mi?

3?Eğer sahtekarlıkla taklide çalışan, ötekinden gayet uzaksa mesela adi bir adam, İbn-i Sina gibi bir dahiyi ilimde taklit etmek istese ve bir çoban bir padişahın vaziyetini takınsa, elbette hiç kimseyi aldatamayacak; belki kendi maskara olacak. Her bir hali bağıracak ki: ?Bu sahtekardır!?

Bu hafta Thomas sohbete çok iddialı başlamıştı. İnsanın aklıyla hakikati bulabileceğini ve vahye ihtiyaç olmadığını iddia etmişti. Oysa sohbet sonunda, Thomas sonsuz ilim sahibi bir Yaratıcı?dan gelen semavi mesajın hakikate ölçü olabileceğini kabul etti. Mesnevi?de anlatıldığı gibi, semavi vahyin nurundan mahrum insanların hakikat tarifi, tıpkı hayatında hiç fil görmemiş birinin karanlıkta file dokunarak tarif etmesine benzer:

? Mikroskopla bakıyorum, büyük bir titizlikle her bir tabloyu inceliyorum.

? Aynı şey bütün medeniyetler için geçerli. Sana göre doğru olan bir şey, bana göre yanlış olabilir. Sonuçta birinde karar vermemiz gerekir. Ulaştığımız değerler mutlak anlamda doğru ve yararlı olamayabilir, ancak umumiyetle doğru olabilir.

? Haklısın. Göçmen kuşların, kelebeklerin ve balıkların binlerce kilometre ötede, gideceği yeri bulması ilginç bir hadise. Her zaman yaptığın gibi, olağan dışı gördüğün bir şeyi Yaratıcı?ya veriyorsun. Oysa bilim bu hadisenin nasıl olduğunu açıklıyor.

? ?Yörünge?, modern bilimin kullandığı bir kavram. Önemli olan bununla ne kastettiğimiz. Otomobil yoluna?otoban? dediğimiz gibi yıldızların yoluna da?yıldızban? da diyebilirdik. İsimlerin değişmesi, hakikati değiştirmez. Ayet çok açık bir şekilde gökyüzünde yolların varlığından söz ediyor. Bir başka ayet, aynı manayı şöyle ifade ediyor: ?Ve geceyi ve gündüzü, güneşi ve ayı?hepsi de uzayda dolaşan ? yaratan O?dur!? (Enbiya Suresi, 21:33)

Evlere yaptığımız çatılar, bizi ışıktan, yağmurdan, kardan koruduğu gibi evlerdeki ısının muhafazasına da yardım ediyorlar. Modern bilimin anlattığına göre atmosfer tabakası da tıpkı çatı gibi: 1) Her gün üzerimize yağan binlerce göktaşlarından, 2) Güneşin zararlı ışınlarından koruyor. 3) Aynı zamanda güneşten gelen ısıyı muhafaza edip geceleyin dondurucu soğukların oluşmasına engel oluyor.

? Ne zaman istersen.

Kur? an?ın en kıymetli cevherlerinden biri de sadece iman yolunu değil, aynı zamanda inkar yollarını çok iyi tarif etmesidir. Gözünü ve gönlünü açan insanlara bütün yolları gösteriyor. Ebedi saadet yolundaki güzelliği çok güzel tasvir ettiği gibi, ebedi azaba götüren yolu da çok açık bir şekilde beyan ediyor. Thomas?la bu haftaki görüşmemizde de müşahede ettiğim gibi, Kur? an?ın bu tespitleri hak ve hakikattır. Ancak, Peygambere iman edip, elindeki mücevherlerin kıymetini takdir edenler istifade ediyorlar. Mevlana?nın hikayesindeki Seba halkı gibi sorgulayanlar ise bu eşsiz hazineden mahrum kalıyorlar:

Çünkü O?na denk olacak hiçbir şey yoktur.

4 Karen Armstrong, Muhammed: A Prophet of Our Time isimli kitabında, vahyin gelişi esnasında Hz. Peygamber?in büründüğü haleti çok harika bir şekilde tasvir ediyor.

? Evet, hem de en güzel bir şekilde. İslam?dan önce köle kökenliler?mevaliye? olarak anılırdı. Hürriyetlerine kavuşmalarına rağmen hürlerle eşit haklara sahip değillerdi. Hz. Muhammed bu uygulamayı ortadan kaldırmak için azat ettiği kölesi Zeyd?i halasının kızı Zeyneb bint-i Cahş ile evlendirmiştir.8Yine Zeyd?in oğlu Üsame?nin de Kureyşli bir ailenin kızı Fatıma bint-i Kays ile evlenmesine vesile olmuştur. Bununla da kalmamış, mevaliye, devlet kademelerinde görevler vermiştir. Örneğin, Zeyd?i sahabelerin başına komutan yapmıştır. Hatta ölüm döşeğindeyken Zeyd?in 20 yaşlarındaki genç oğlu Usame?yi, içinde daha sonra halife olacak tecrübeli ve saygın sahabilerin de bulunduğu orduya komutan tayin etmişti. Müşriklerin fitnesiyle bazı sahabiler komutanın değiştirilmesini istediği halde, Hz. Muhammed kararını değiştirmemişti.

? Tekrar edeyim. Başkasına hukukunu çiğneyen, hakkını geri ödemeli ve helallik dilemelidir. Prensipte kul hakkının affı söz konusu değil. Dolayısıyla kimsenin hakkı zayi olmuyor. Allah, kendisine karşı işlenen günah ve kusurları affedebilir.

? Anlattıklarını doğru kabul etsek bile bu ayetin harikulade olduğunu söyleyemeyiz. Uzay ya genişler, ya daralır ya da olduğu gibi kalır. Üç seçenek var. Muhammed birini seçmiş.

Yakın zamanda piyasaya çıkan kitabında Dr. Bruce Lawrence de Kur? an hakkında şöyle diyor: ?Kur? an bütün kitaplardan farklı bir özelliğe sahip: O sessizce okunmaktan ziyade sesli okununca daha da güzel olan sözlü bir kitaptır. Ancak, aynı zamanda yazılı olan sözlü bir kitap. Sesindeki güzellik, yazısındaki güzellikten daha fazla olduğu için Kur? an?ı bütün olarak görmek ancak dinlemekle mümkün olur. Müslümanlar için Kur? an?ı dinlemek başka hiçbir şeyle kıyas kabul etmez. Onu dinlemek, insanı titreten gaybi ses olarak kudsi vahyin gücünü yaşamaktır. İnsanı harekete geçiren, coşturan, uçuran, şevke getiren bir sestir.

? Bu kavram çoğunlukla sabit oran manasında kullanılıyor.

? Önceki konularda söylediklerimiz kölelik için de geçerli. İslam, köleliği getirmemiştir. İnsanların, köle ve hür, diye ayrı iki kategoride yaratıldığını söylememiştir. İslam, var olan bir uygulamayı, aşamalı olarak kaldırmayı hedeflemiştir. Köle dahi olsa herkese insan gibi muamele etmenin faziletini kalplere yerleştirmiştir. ABD gibi köleliğin geçen asrın ortalarına kadar devam ettiği bir ülkede, İslam?a böyle bir suçlama getirmek büyük bir haksızlıktır. Aksine akıllı insanların asırlar sonra gördüğü şeyi, İslam semavi olduğu için çok önceden getirmiştir. Kur? an?ın genel olarak insanla ve özelde kölelikle ilgili ayetlerini dikkatle okuyup insafla değerlendirdiğinde, onların semavi kaynaklı olduğunu tasdik edeceksin.

Kur? an?ın Benzeri Yazılabilir mi?

2 İnsan, ihtiyaç duyduğu şeyi aldığında büyük lezzet duyar. İhtiyaç tekrarlan dı ğında onu tatmin edecek gıdayı almak insana bıkkınlık vermez. Örneğin, ihtiya ca binaen her dakika oksijen, her gün su ve ekmek tüketmemize rağmen, yine bık mıyoruz. Aksine, her defasında ihtiyacımıza kafi gelecek miktarını büyük bir iş tahla tüketiyoruz. Allah, su ve oksijeni bedenimize gıda yaptığı gibi, Kur?an?ı da ru humuz için gıda yapmıştır. Bediüzzaman?ın tabiriyle: ?Kur?an, kuluba kut ve gıda ve ukule kuvvet ve gınadır ve ruha ma ve ziya ve nüfusa deva ve şifa olduğundan, usandırmaz. Her gün ekmek yeriz, usanmayız; fakat en güzel bir meyveyi her gün yesek, usan dıracak. Demek, Kur?an, hak ve hakikat ve sıdk ve hidayet ve hari ka bir fesahat olduğundandır ki, usandırmıyor. Daima gençliğini mu hafaza ettiği gibi, taravetini , halavetini de muhafaza edi yor.?

? Sen çok içerlemişsin, göçmen kuşlar kadar olamadım, diye. Seni biraz teselli edeyim. İnan bana o göçmen kuşlara pastanenin adresini verseydin onlar hiç bulamazdı. Sen hiç olmazsa bir saatten sonra bulmuşsun. Kuşlar senin ayağının tozu bile olamaz.

10 Buhari, Cenaiz 5.

2 İbn-i Hacer, el-İsabe, I, 564, İbn Hacer, el-İsabe, I, 165, Buhari, Cenaiz 5; Ebu Davud, Edeb 123-124; İbn-i Mace, Vasaya 1.

Allah dedi ki: ?Ey Davud sen yerinden yurdundan ayrıldın, benim için hemdemlerinden cüda düştün. Ey garip olmuş tek ve muinsiz kalmış olan Davud! İştiyak ateşi gönlünden şule vermekte; çalgıcılar, hanendeler, arkadaşlar istersin. O kadim Allah dağları senin huzuruna getirir.

Sözlü edebiyatın ve şiirin çok rağbette olduğu bir zamanda inen Kur? an?a karşı itiraz yükselince, Allah da onlara en kuvvetli oldukları alanda meydan okudu. Şiir olmadığı halde, onların en harika şiirlerini belagatte geride bırakan Kur? an ayetlerini okuma yazma bilmeyen birine söylettirdi. ?Şiirin kılıçtan bile daha keskin olduğu bir toplumda Kur? an?ın harika belagati gerçekten de çok etkiliydi. Birçok suresi hayli şiirsel olmakla beraber, Kur? an bir şiir kitabı değildi. Ancak, onu duyan herkes sözlerinin harikulade bir kuvvete sahip olduğunu kabul ediyordu. Özellikle Mekki sureler için böyle bir kanaat vardı. Kur? an, Muhammed?in en büyük deliliydi. Çünkü o gerçekten yaşayan bir mucizeydi... Gerçi dürüstlük ve itimadı ona el-emin sıfatını kazandırmıştı, ancak Muhammed sıradan bir kabile mensubuydu. Kabilesinin konuştuğu gibi konuşurdu. Ancak, bu olağan insan, olağanüstü kuvvet ve güzelliğe sahip ayetler okumaya başladı. Belagat ve gücün hamuruyla yoğrulan bu toplumda bu sözler o güne kadar duyulan bütün sözlerden farklı olmakla beraber, geçmişte gelen bir mesajı teyit ediyordu.?3

? Bu sorunun izahı çok müşkül değil. Öncelikle şunu ifade edeyim ki Hz. Muhammed para vererek köle almamıştı. Zeyd, İslam?dan önce Hz. Hatice tarafından satın alınmış ve Hz. Muhammed?in hizmetine verilmişti. Hz. Muhammed?in köle edinmesinin hikmetine gelince: Sonsuz ilim sahibi olan Allah, kölelik gibi asırlarca zihinlerde kök salmış bir olguyu en etkin metotla kaldırmayı murat etmiştir. Yani her konuda olduğu gibi, köleleri hürriyetine kavuşturma konusunda da Hz. Muhammed?i tüm insanlığa model yapmıştır. Allah?a iman edip O?nu sevdiğini söyleyen müminlerin Allah?ın Resulü?ne uymaları gerektiğini bildirmiştir. O halde, Hz. Muhammed?in bu konuda nasıl bir model olduğuna bakmak lazım.

? Madem Kur? an bütün insanlığa gönderilmiş; sadece o zamanki Arap toplumuna gönderilmemiş. O zaman onlara da toplu halde gönderilmesi gerekirdi. Adil bir Yaratıcı hiç kimseye torpil yapmaz. Bence onlara da toplu halde gönderilmeliydi.

? Daha önce Kur? an?ın 23 senede tamamlandığını söylemiştin. Pekala, Muhammed, zamanla karşılaştığı sorunlara bulduğu çözümleri vahiy diye takdim etmiş olamaz mı?

? Kur? an?ın belagatini birkaç noktada özetleyebiliriz:11) Şiir olmamakla beraber, şiirden daha güzel bir vezinle yazılmış gibi akıcı olması. 2) Benzersiz, garip ve son derece güzel bir üsluba, yani anlatım tarzına sahip olması. 3) Açıklamalarının harika, üstün ve berrak olması. 4) Manalarının derin ve doğru olması. 5) Kelimelerinin , anlaşılır ve akıcı olması.

? Haklısın. Öncelikle insanların metrikste yaşadıklarının farkına varmaları gerekir. Edindikleri değerlerin ve sahip oldukları dünya görüşünün evrensel olmadığını ve kendi kültürlerinin eseri olduğunu kabul etmeliler. Öteki metrikslerin daha iyi olabileceğini hesaba katmalılar. Kendi çemberlerini aşıp diğer metriksleri incelemeye çalışmalılar. En azından onlar hakkında bilgi edinmeye açık olmalılar. Aksi halde yanlışların doğru bilindiği bir toplumda doğan biri, hakikati öğrenmeden ölebilir.

? Evet, Rabbim her an konuşuyor. Ben O?na kulak verdiğim her an O?nun konuşmasını duyabilir ve mesajını alabilirim.

? Bence Kur? an bilimsel gerçeklerden açıktan bahsetmeliydi. Böylece insanlar da Kur? an?ın semavi olduğunu tasdik ederdi.

? Buyur, dinliyorum.

? Biraz önce söylediğim gibi, alimler pekala kendi düşüncelerini Kur? an?a yansıtabilirler. İnsanların kutsal gördükleri bir eserle bağlantı kurarak kendi fikirlerini pazarlayabilirler. Alimlerin yaptıkları farklı yorumların hepsinin Kur? an?da olduğuna kim karar verecek?

? Kur? an soyut bir tablo değil ki, her bakan kafasına göre yorumlasın. Kur? an, Arapça dil kurallarına göre kelime ve harflere yüklenen ilahi bir mesajdır. Ancak, söz konusu harfleri ve kelimeleri kullanan sonsuz ilim ve sonsuz kudret sahibi olunca, o kelime ve harflere açıktan, imayla, işaretle yüklenebilecek bütün manaları bilir. Farklı asırlarda farklı seviyedeki muhataplarına göre farklı manalar yükleyerek mesajını gönderebilir ve göndermiştir. Hz. Peygamber bir hadisinde işaret ettiği gibi?elfaz-ı Kur? aniye öyle bir tarzda vazedilmiş ki, her bir kelamın , hatta her bir kelimenin, hatta her bir harfin, hatta bazen bir sükunun çok vücuhu bulunuyor, her bir muhatabına ayrı ayrı bir kapıdan hissesini verir.?16

? Vay be! Kuşlar neler söylüyormuş da bizim haberimiz yokmuş. Ben de sadece kuşların?cik cik? dediklerini sanıyordum. Ne yapmak lazım senin gibi kuşların Yaratıcı?yla ilgili konuşmalarını duymak için?

? Böyle bir iddiayla, şimdiye kadar gelip geçmiş yüz binlerce Kur? an uzmanlarınalarına hakaret ediyorsun. Hayatı, Kur? an?ı anlamaya ve yaşamaya adayan binlerce büyük zekalar ve ulvi dehalar, ciddiyet, samimiyet ve ihlasla Kur? an rahlesinin önünde diz çöküp ders almışlar. Kur? an?ın, okuma yazması bile olmayan birinin eseri olduğunu fark etmemişler. Ondaki taklidi ve sahtekarlığı görmemişler.

? Birincisi, cezanın caydırıcılığı?kesinlik derecesine? yani uygulanma ihtimaline bağlıdır. Ne kadar yüksek olasılıkla cezanın tatbik edileceği bilinirse o derece insanları suç işlemekten alıkoyar. İkincisi, ceza ne kadar gecikmeli tatbik edilirse o derece etkinliği azalır. Üçüncüsü, cezanın yoğunluğu ne kadar fazlaysa o derece caydırıcı olur. Dördüncüsü, ceza işlenen suçun niteliğiyle orantılı olmalı. Hafif bir suça verilecek aşırı bir ceza, insanların adalet duygularını zedeler. Beşincisi, cezalar herkese adil şekilde tatbik edildiği ölçüde etkin olur. Araştırmalar bu koşulları yerine getiren yerlerde suç işleme oranının daha az olduğunu göstermiştir. Yani suç oranıyla bu koşulların tatbik oranı arasında bir paralellik vardır.

? Gerek yok aramama. Sana güveniyorum. Sen anlat onun nasıl Müslüman olduğunu.

?De ki: And olsun, eğer bu Kur?an?ın benzerini getirmek için insanlar ve cinler bir araya toplanıp da hepsi birbirine yardımcı olsalar, yine de onun benzerini getiremezler.?

? Evet. Sen de Kur? an?ın Allah kelamı olduğunu ve bütün ayetlerinin hak ve hakikat olduğunu, söylemiştin. Bunu bana göstermen gerekir. İşin hayli zor, dostum. Bir tane sahte resim çıksa bütün uğraşın boşuna gidecek.

? İnsanlar için çift dediğimizde birbirine çekici gelen ve çiftleşmeyle neslini devam ettiren erkek ve kadın anlıyoruz. Dar anlamda çift dediğimizde erkek ve dişilik kastediyoruz. Geniş anlamda, varlıkları birbirine bağımlı olan ikiliden kastediyoruz. Bu tanımlar ışığında ayeti okuduğumuzda, bitkilerin ve insanların erkek ve dişi olarak yaratıldığını anlıyoruz. Daha da ötesi, ayet, o zamanlar bilinmeyen, birçok nesnenin de çift yaratıldığını söylüyor. Hiç şüphe yok ki ayetin son kısmı sonradan keşfettiğimiz atomaltı parçacıklara da işaret ediyor. Modern fizik biliminin bize söylediğine göre her bir parçacığın kendine mahsus bir?eşi? vardır. Buna?antimadde? denir. ?Eş parçacıklar?, eşit kütleye, ancak zıt elektrik yüküne sahipler. Biri eksi ise diğeri artıdır. Böylece birbirlerini çekerler. Nobel ödülü alan ve kuantum fiziğinin kurucularından biri olan Paul Dirac 1927 yılında, ilk defa negatif yüklü elektronlara eş olabilecek atomaltında pozitif yüklü parçacıkların bulunması gerektiği fikrini ortaya attı. Pozitron denen elektron eşin varlığı Carl Anderson tarafından, 1932 yılında, laboratuar ortamında doğrulandı. Günümüzde modern fizik ders kitaplarında anlatılan Standart Model?e göre, atomaltındaki her parçacığın dengi bir?eş parçacık? bulunuyor.

? Benim eşim olsa böyle bir caninin kafasına tek kurşun sıkarak cezasını hemen infaz eder. Affedebileceğini hayal bile edemiyorum.

? Bilimsel gerçeklerle ilgili başka ayet varsa ona geçelim.

? Oh ne hoş. O zaman her şeyi yaparım. Ölüm döşeğine düştüğümde yaptıklarımdan samimi tövbe ederim. Olur biter.

Hz. Muhammed kimseyi köle olarak satın almamıştır. Kölesi Zeyd?i, İslam?dan önce eşi Hz. Hatice almış ve onun hizmetine vermiştir. Hz. Muhammed, Zeyd?e bir köle gibi değil, bir evlat gibi muamele etmiştir. Çünkü ilahi emir müminlerin herkese iyi davranmasını şart koşuyordu: ?Ellerinizin altında bulunanlara iyi davranın!? (Nisa Suresi, 4:36) Hz. Muhammed bu emre büyük bir titizlikle ittiba etmiştir. Kölesine insan gibi muamele etmeyen bir sahabeyi gördüğünde şu sözleriyle uyarmıştır: ?Sen, kendisinde Cahiliye huyu bulunan bir kimsesin. Onlar sizin hizmetçileriniz ve aynı zamanda kardeşlerinizdir. Allah onları sizin himayenize vermiştir. Kimin himayesinde bir kardeşi varsa kendi yediğinden ona yedirsin, giydiğinden de giydirsin. Onlara üstesinden gelemeyecekleri şeyleri yüklemeyiniz. Şayet yükleyecek olursanız kendilerine yardım ediniz.?1

? Ama er ya da geç?sahte? peygamber oldukları anlaşılmıştır. Haklısın; herkes taklit edebilir. Bir süre insanları kendine inandırabilir. Ama eninde sonunda sahtekarlıkları ortaya çıkar. Çünkü birbirine yakın olanlar, birbirini iyi tanıyanlar, birbirini taklit edebilir. Örneğin, bir hemşire kendini doktor diye takdim edip insanları kandırabilir. Bir yarbay bir albay rolüne girebilir. Bir fizik öğretmeni üniversitede öğrencilere fizik doçenti olduğunu söyleyebilir. Ancak ilim ve dikkat sahibi insanlar, böyle sahtekarları söz ve davranışlarından fark edebilirler. Oysa ilim ve makam itibariyle birbirinden çok uzak olanların birbirini taklidi neredeyse imkansızdır. Örneğin, ücra bir köyde kulaktan duyma bilgilerle ebelik yapmayı öğrenen biri kendini dünyanın en büyük beyin cerrahı diye yutturamaz. Bir er, orgeneral taklidi yapıp bir orduyu kandıramaz. Okuma-yazma bile bilmeyen biri dünyaya, ?Ben yeni Einstein?ım? diye kendini takdim edemez. Böyle hareket ettiklerinde herkese maskara olurlar. Her halleriyle sahtekar oldukları anlaşılır.3

? Hz. Muhammed?in kölesi Zeyd?in hikayesi, senin soruna çok güzel bir cevap, aslında. Zeyd çok küçük yaşta köle tacirlerinin eline düşmüştü. Birçok pazar dolaşmış, en son Hz. Hatice?ye satılmıştı. Zeyd?in babası oğlunun nerede olduğunu bile bilmiyordu. Yıllarca para biriktirip evladını hürriyetine kavuşturmak için aramaya çıktı. Birçok beldeyi dolaştıktan sonra Zeyd?in peygamber olduğunu iddia eden birinin kölesi olduğunu öğrendi. Doğruca Hz. Muhammed?in evine gitti. Bin bir zorlukla biriktiği parayı ona uzatarak evladını hürriyetine kavuşturmak istediğini söyledi. Hz. Muhammed parayı geri vererek kararı Zeyd?e bıraktığını söyledi. Zeyd?in babası büyük bir sevinçle oğluna dönüp kararını sordu. Yıllardır köle olarak muamele eden oğlunun hürriyeti tercih edeceğine hiçbir şüphesi yoktu. Oysa Zeyd, Hz. Muhammed?in yanında kalacağını söyledi. Çünkü kendi babasında görmediği iyiliği ve şefkati Efendisi?nden görmüştü. Hz. Muhammed de bu karar üzerine Zeyd?i azat ettiğini ve onu kendisine evlatlık aldığını ifade etti. Bu davranışıyla, Hz. Muhammed ümmetine köleye nasıl muamele etmeleri gerektiğini göstermiştir. Böylece köleliği kağıt üzerinde kaldırmak yerine, kalplerden silerek kaldırmıştır.

Kırk birinci ayet, ?Yoksa gaybın ilmi, onların yanında da oradan mı alıp yazıyorlar? diyor. Yani bu ayet de ölümden sonra insana neler olacağını bildiğini iddia eden Budistlere ve gayba ilişkin tahminlerini mutlak hakikat sanan aklını beğenmişlere işaret ediyor: ?Gaybi kitapları mı var ki gaybtan haber veren Kur? an?ı dinlemiyorlar. İnsanın ölümden sonra başka bir varlık suretinde dünyaya geleceğini nereden biliyorlar? Yoksa vahye mazhar peygamberlerden başka kimseye açılmayan ve kendi başına ona girmeye kimsenin haddi olmayan gayb alemine mi girdiler? Öyleyse peygamber olduklarını, Kur? an gibi, tahrip olmamış semavi bir kitaba sahip olduklarını ispat etmeleri gerekir. Aksi halde, onların sözleri hakikat değil, hayal ve hezeyandır.?

? Sohbetimizin başında sanki Yaratıcı?yı bilmek için kainat yeterli dediğini anlamıştım. O halde niye anlattığın özelliklerde bir kitap gönderilsin?

? Anlattıkların pek mantıklı gelmedi bana. Heyecanlandın, hislerinle konuşuyorsun. Akıl terazisinde söylediğin sözleri tartsan pek makul olmadıklarını anlarsın. Öncelikle konuşmaktan neyi kastettiğini izah etmen lazım. İkimiz konuşuyoruz şu anda. Ben seni duyuyorum. Cevap veriyorum. İddia ettiğin gibi bir Yaratıcı?nın konuştuğunu duymuyorum. Sen şu anda duyuyor musun Yaratıcı?nın konuştuklarını?

? Hayır. Bu, mümkün değil. Çünkü Allah, peygamberinin özgür iradesiyle vereceği bütün kararları da?ezeli ilminde? zaten biliyor .4

? Olur.

1 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule, Birinci Şua.

? Yani günümüzde Müslüman bir ülke, eski uygulamaya dayanarak savaş esirlerini köleleştirse sence yanlış olur mu?

? Beşeri sözlerle ilahi sözler arasında her konuda böyle bir fark olduğunu söyleyemeyiz. Faraza Kur? an ilahi kelam dahi olsa, içindeki bazı sözleri birçok insan da söyleyebilir.

? Doğrusu insanı secdeye götüren Kur? an?ın belagatli sözlerini merak ediyorum. Birkaç misal versen çok iyi. Bakarsın ben de secdeye kapanırım!

? Haklısın. Yine de senden daha iyi durumda olacağım. Çünkü yediğim her bir toz için muazzam bir sevap alacağım için gönlüm rahat olur. Oysa sen hukukunun çiğnendiğini düşünerek için için sızlanırsın.

? Haklısın. Bunu da ekledim kıstaslarıma.

?Hakiki adalet ister ki, şu küçücük insan, şu küçüklüğü nispetinde değil, belki cinayetinin büyüklüğü, mahiyetinin ehemmiyeti ve vazifesinin azameti nispetinde mükafat ve mücazat görsün.?

Alemlerin Rabbi, Kur? an?ı herkese her vakit rehber yapmak için bir başka meziyetle daha donatmış. Meşguliyet veya gafletinden Kur? an?ın tamamını okuyup, ondaki mesajı hatırında tutmakta zorlanan insanlara her bir sureyi küçük bir Kur? an suretine çevirmiş. ?Bir tek ayet, o surenin hazinesini içine alır. Ayetlerin çoğu, her birisi birer küçük sure; surelerin çoğu, her birisi birer küçük Kur? an?dır... Hatta Kur? an Fatiha?da, Fatiha dahi besmelede münderiç olduğuna, ehl-i keşif müttefiktirler .?13

? Senin durumun şuna benzer: Muhteşem bir saraya misafir olarak gidiyorsun. Her yerde harikulade eserler var ve muhteşem sofralar kurulmuş. Sen sarayı dolaşıp güzelliklerini temaşa ediyor ve nimetlerinden faydalanıyorsun. Sarayın sahibi ortalıkta gözükmüyor. Ancak etrafta saray sahibinden bir ferman var. Fermanda saray sahibi kendisinden haber veriyor. Sarayın ustası olduğunu anlatıyor. Aynı zamanda sarayda nasıl muamele etmen gerektiğini de bildiriyor. Sen ise aklı başında bir misafir olduğundan, sarayın sahibini merakla arıyorsun. Fermanı gördüğünde heyecanla okumaya başlıyorsun. Senin için önemli olan fermanın sarayın ustasından haber veren kısmıdır. Öncelikle ve özellikle bu kısımla ilgilenmen gerekiyor. Muamelatla ilgili kısımlar senin için ikinci derecede önemlidir. Aynı bu örnekteki gibi Kur? an?ı okuduktan sonra problemli gördüğün hususların hepsi muamelata ilişkindir. Hiçbiri itikadi mesele değildir. Senin maksadın saray sahibini tanımaksa öncelikle itikadi meseleleri konuşman gerekir. Onları hallettikten sonra muamelata geçmelisin.

? Benim okuduğum mealde gece ve gündüz de yüzüyor gibi bir mana çıkıyor. Bu yanlış bir ifade.

? İslam?ın hakikat anlayışı nedir?

(Yasin Suresi, 36:11)

? Aynı akıldan bahsetmiyoruz galiba. Benim aklıma göre söylediklerin çok saçma. Seninkine göre ise çok makul. Akıl niye ikimize farklı sonuç gösteriyor anlamıyorum?

? Sınav yaparken tahtanın bir yarısına soruları, öbür yarısına da cevapları yazsan olur mu? Sınav yapmanın mantığına uygun düşer mi?

? Bu hafta Kur? an?da problemli gördüğüm başka bir konuyu müzakere edelim istersen. Daha önce kısaca söz etmiştim. Kur? an köleliğe izin veriyor. Oysa semavi olan bir mesajın köleliği yasaklaması gerekir.

13 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, İkinci Şua, Beşinci Lem?a, Birinci Işık.

? Doğru söyledin. ?Her zaman? içinde bulunduğumuz zamanı ve biraz önceki ifadeyi dile getirdiğim zamanı da kapsar. Eğer benim söylediğim doğruysa söz konusu cümleyi söylediğimde de yalan konuşmuş olmam gerekir. Yani?Ben her zaman yalan söyleyen biriyim? ifadesi de yalan olmalı. Bu ifade yalansa aksi doğrudur. Yani ben aslında her zaman doğru söylüyorum. Ben her zaman doğru söylüyorsam, ?Her zaman yalan söylüyorum? ifadesi doğru olmalı. Gördüğün gibi bir kısır döngüye girdik. Sonuçta sadece benim sözümden hareket edersen doğru mu yoksa yalan mı konuştuğumu anlayamazsın. Bir nevi paradoksal durum söz konusu.

(İsra Suresi, 17:88)

Çünkü O birdir.

?O bir kahin sözü de değildir. Siz ne az düşünürsünüz ? O Alemlerin Rabbinden indirilmedir. ?Eğer bazı sözleri bize karşı kendiliğinden uydurmuş olsaydı elbette onun sağ elini alıverirdik. Sonra da şüphesiz onun kalp damarını koparırdık. O vakit sizden hiçbiriniz buna mani de olamazdınız? ayetlerini okudu. İşte o gün kalbim İslam?a karşı iyice yumuşamıştı.? (Dr. Abdülaziz Hatip, Kur?an ve Hz. Peygamber Aleyhindeki İddialara Cevaplar, Nesil Yayınları, s. 337)

? Eh, ne diyelim, şimdi de Hz. Muhammed?i astronomi uzmanı yaptın. Korkarım, ona peygamberlik vermeye yanaşmadığın için bütün mesleki sıfatları vermek zorunda kalacaksın. Uzay ve yıldızlarla ilgili ayetlerden sonra şimdi de gezegenimizle ilgili ayetleri konuşalım. Kur? an, gezegenimizi bir saraya benzetiyor. Güneşi, bu saraya?... bir kandil olarak asmıştır? (Nuh Suresi, 71:16) diyor. Aynı zamanda güneşi bir soba, ayı gece lambası yapmıştır. Seküler bilim, varlıklara Rablerinden bağımsız bakarken Kur? an onlara Rableri namına bakıyor.

nesilden Allah razı olsun güneş gibi cevaplar

? Şimdi, af tarafına gelelim. Kur? an, Allah?ın çok affeden?Afuvv?, günahları bağışlayan?Gafur?, tövbeleri kabul eden?Tevvab? olduğunu söylüyor.

Geçen hafta konuştuğumuz konu Thomas?a çok ilginç gelmişti. Çünkü benzersiz bir kitabın olabileceğini akıl erdiremiyordu. Kısmen dahi olsa bir kitabın taklidinin mümkün olabileceğini düşünüyordu. Gerçi, kuramsal boyutta semavi bir kitabın benzersiz olabileceğini kabul etmişti. Ancak, delil istiyordu:

? Bence böyle demekle ayetin kıymetini tam takdir etmiş olmuyorsun. Muhteşem bir saray düşün. Çok büyük olduğunu ve çatısının şeffaf camdan oluştuğunu hayal et. Bu sarayda doğan insanlardan biri çıkıp sarayın çatısının olduğunu söylese ve asırlar sonra bilim adamları aynı hakikati keşfetse harikulade olmaz mı? Ya Hz. Muhammed?de de böyle bir göz vardı; görünmeyen atmosferi görmüş ve tabakalarıyla doğru olarak tarif etmiştir ya da Muhammed Basir ve Alim bir Yaratıcı?nın bildirmesiyle bu hakikati söylemiştir.

Kur? an, Thomas?ın geçen haftaki konuşmamızdaki itirazlarına Tur Suresi?nde cevap veriyor. Bu suredeki ayetler, bütün inkar yollarını kapatarak Allah?ın varlığını ispat eder. Her bir ayet, ateizmden tabiatperestliğe; Budizm?den Hinduizm?e kadar farklı sapık akımlara işaret ederek onlardaki yanlışlığı gösterir. Böylece dosdoğru yol olan İslam?a girmenin aklen gerekli olduğunu, ikna edici bir üslupla ders veriyor.1Thomas?la ilgili ayetleri müzakere ettik bu haftaki görüşmemizde:

? Bu ayetin modern bilimle uyumlu olduğunu kabul ediyorum. Ama senin iddia ettiğin gibi harikulade olduğunu zannetmiyorum.

Kur? an?da Yerküreyle İlgili Mucizevi Ayetler

Kur? an bir bütün olarak Hz. Peygamber?e indirilmedi. Genellikle yaşanan bir hadisenin akabinde ilgili ayetler inmiştir. Bu da Müslümanların Kur? an?ı anlayıp tatbik etmelerini kolaylaştırmıştır. Çünkü Kur? an, geldiği kavmin birçok adet ve kuralını değiştirerek tarihte eşi görülmemiş bir inkılap yapmıştır. Bunun için İslam?dan önce ve İslam?dan sonraki Arapların tarihini incelemek gerekir. İslam?dan önceki Ömer ile İslam?dan sonraki Ömer?i okumak bile yeterli olur. İslam, inatçı Arap toplumunun birçok kötü adetini kaldırıp yerine yenisini yerleştirmiştir. Bu anlamda, vahşi bir toplumdan, tüm insanlığa örnek olacak medeni bir toplum çıkararak?fazilet medeniyetini? inşa etmiştir. Bu müthiş inkılabı bir gecede yapmak yerine, 23 sene boyunca adım adım gerçekleşmiştir. Gelişen olaylara paralel olarak nazil olan ayetleri, Hz. Muhammed vahiy katiplerine okumuş; yine Hz. Cebrail?in getirdiği mesaj dahilinde hangi surede yer aldığını söyleyerek kayda geçirmiştir. Bütün surelerin başında Besmele varken Berae Suresi?nin başında olmaması da gösterir ki Kur? an?ın tertibi tamamen semavi mesaja göre düzenlenmiştir.2

Rabbimizin Kur? an?daki sözlerini dikkatle incelediğimizde insanüstü ifadeler olduğu ayan beyan görülecektir. Üstünkörü bakıldığında insan sözüne benzemesine rağmen dikkatle bakınca insanüstü olduğu görülecektir. Örneğin uzaktan bir dağın tepesine baksak gökyüzüne bitişik görürüz. Sanki aralarında hiçbir mesafe yok gibidir. Oysa dağın tepesine tırmandığınızda, semanın uçsuz bucaksız olduğunu fark ederiz. Uzaktan bakınca da Kur? an?daki ilahi sözlerle, insanın ifadeleri arasında bir benzerlik ve yakınlık görülür; ama Kur? an hakikatlerinin tepesine tırmanıldığında, her bir surenin, her bir ayetin, her bir kelimenin harikulade ve mucize olduğu görülür. Kur? an, Hz. Muhammed?in peygamberliğine en büyük delil olduğu için Allah, Kur? an?da şöyle yemin eder: ?Hikmetli Kur? an?a kasem ederim ki, sen resullerdensin.? (Yasin Suresi, 36:1-3) Bu ayet Hz. Peygamber?e hitaben der ki: ?Sen resulsün; çünkü, senin elinde Kur?an var. Kur?an ise, haktır ve hakkın kelamıdır. Çünkü içinde hakiki hikmet, üstünde sikke-i i?caz var.?2

? Başka çevirilerde, genişleme hızından bahsedilmiyor. Kaldı ki Asad?ın kullandığı kavram, ?steadily? değil, sürekli genişleme manasına geliyor.

? Bence Muhammed üç şeyden biri olabilir. Ya peygamberdir, ya yalancıdır ya da mecnundur. Ben peygamber olduğuna, henüz kanaat getirmedim. Yalancı olduğuna da pek ihtimal vermiyorum. Bence o sonradan mecnun olmuştu. Bilerek kimseyi kandırmadı. Kendisinin peygamber olduğuna inandı. İnsanlara kendi bilinçaltındaki bilgilerini aktardı.

Kur? an, İngilizce?ye İslam?ın canlı ruhsal özünün sesli bir ekosu olarak yansır. Onu Arapça veya başka dilde okuyan biri, onun?Ayetler Kitabı? olduğunu anlayacaktır. Çünkü binlerce ayetinin her birinin çok ince işlenmiş nakış gibi olduğunu görecektir. Kelimeden öte bir şeyler onlar da? Arapça?da Kur? an?ın en küçük anlamlı parçalarına?ayet? deniliyor. Ancak?ayet? aynı zamanda?işaret? veya?mucize? manasına da geliyor. Müşahhas işaretler olarak Kur? ani ayetler tükenmez bir hakikatin süzmeleridir. Mana içinde mana bulundurur. Nur içinde nur. Mucize içinde mucize.?11

3 Müslim, Eyman 30.

? Katılıyorum sana. Bahaizm bunun en somut örneğidir. İslam?ın birçok inanç esasıyla Hıristiyanlıktaki bir kısım esasları birleştirip melez bir din oluşturmuşlar. Ne İslam?a benziyor ne de Hıristiyanlığa. Bu konuda söyleyecek başka bir şeyin yoksa hiçbir beşerin eseri olamayacak semavi eserlerden birkaç tanesini göstermek istiyorum.

? İslam?ı kısmen tanımakla, Hıristiyanlıktan daha makul olduğunu anladığına göre senin gibi rasyonel insanlar doğru İslamiyet?i tanıdıklarında benzer şeyi düşünecekler. Asırlarca kilisenin baskısı ve oryantalistlerin çarpıtmasıyla doğru İslam?dan habersiz kaldılar. Bugün, bilgi ve iletişim çağındayız. Bu çağda doğru İslam?ı öğrenenlerin çoğu ona dahil olacaklardır.

? İki şeyden birini yapacağım. Eğer tozutmaya devam ederlerse polise haber verebilirim veya burayı terk edip başka bir yere oturmayı deneriz.

? Dört temel ölçütüm var. Bunlar ışığında bütün tabloları inceleyip otantik olup olmadığını anlamaya çalışıyorum. Birincisi, tablo neyi anlatıyor? Sanatkarın maksadı ve mesajı nedir? İkincisi, tablo bilimsel gerçeklere göre hakikat mi yoksa yalan mı? Üçüncüsü, tablo etik prensiplerine göre doğru mu yoksa yanlış mı? Dördüncüsü, bu tablo ilahi bir hediye mi yoksa beşeri bir eser mi?

? ?Kur? an yalan ve hileyle dolu bir kitaptır? demiyorum. Aksine içinde birçok yararlı bilgiler olduğunu kabul ediyorum. Ancak bu, onun semavi olduğuna delil olamaz.

? Söylediklerini prensipte katılıyorum. Her asra ve her asırdaki her seviye insana hitap eden bir semavi kitabın senin sözünü ettiğin meziyetleri bulunmalı. Ancak Kur? an?ın da öyle olduğunu düşünmüyorum.

? İkinci ölçütümü nasıl tatbik ettiğimi açıklayayım. 14 asır önce yazılmış bir kitapta modern bilime ters düşen birçok ifade bekliyorum. Ben Kur? an?ı incelerken modern bilimin kesin olarak ispat ettiği bilimsel hakikatlerle çelişen ayetlerin var olup olmadığını arayacağım. Eğer insan tarafından yazılmış bir kitapsa birçok örneklerini bulacağım. Çünkü Kur? an?ın yazıldığı devirde insanların bir kainat anlayışı vardı. Yazar, kendi devrinin düşüncelerini kitaba yansıtmıştır.

Yine Hz. Muhammed , köle azatlısı Bilal-i Habeşi?yi hem müezzin hem de çoğu zaman devlet hazinesi sorumlusu yapmıştı.9 Hz. Muhammed , makam, servet, ırk, cinsiyet, hatta inanç gibi insanlar nazarında ehemmiyetli olan kıstaslara bakmaksızın her insana, insan olduğu için büyük saygı göstermiştir. Gerçi kendi dininin mensuplarına daha çok kıymet vermiştir. Ancak, dini ne olursa olsun, herbir insanı, insaniyet noktasında, diğer varlıklardan daha üstün bilmiş ve hürmet göstermiştir. Örneğin, bir Yahudi cenazesi yanından geçtiğinde hürmeten ayağa kalkmıştır. Camide temizlik yapan kendi halinde zenci bir kadının vefatı kendisine bildirilmediği için kızmış ve mezarına giderek cenaze namazını kılmıştır.10 Kısacası, İslamiyet eskiden köle muamelesi gören insanları en şerefli makamlara getirerek her insanın eşrefü?l-mahlukat olduğunu bütün insanlığa göstermiştir.

? Bence çok abartıyorsun. Senin dediğin özelliklerde hiçbir eser yazılmamış ve yazılamaz. Önce Kur? an?ı her asırda ve her seviyedeki insana hitap eden bir kitap olarak tanımladın. Sonra da, Kur? an?ın her bir suresi hatta her bir ayeti bir küçük Kur? an dedin. Rasyonel bir insan böyle bir iddiayı kabul edemez. Çünkü aklen kabulü imkansız bir şey.

? Güzel bir teşvik. Ancak köle sahiplerine para verip köleleri özgürlüğüne kavuşturmak pek iyi bir yol değil. Kölelik yasaklansaydı mesele kökten çözülmüş olurdu.

? Elbette. Sonsuz ilim ve sonsuz kudret sahibi bir ilah için hiçbir şey zor değildir. Yani O?nunla her şey mümkündür. Bir canlının vücudunu, bütün programını gözle görülmeyecek kadar küçük genlerine yazan, yani vücudunun tamamını küçük bir minyatür halinde onu her bir hücreye yerleştiren sonsuz kudret için Kur? an?ın tamamını her bir sureye ve her bir ayete yerleştirmek hiçbir şekilde zor olmaz. Hem de, her bir ayeti küçük bir Kur? an şekline sokmak, sonsuz rahmetiyle insanı sapıklıktan koruyup hidayete erdirmek Rabbimizin rahmetinin gereğidir.

? Merakla bekliyorum.

? Kitap, üniversitede?İslam?a Giriş? adlı dersi alan öğrenciler için yazılmış. İki yazar da üniversitede ders veriyorlar. Kitabın tamamını geçen gün okudum. Doğrusu bilgili, çok dürüst ve insaflı buldum. Önyargılarını aşıp hakkaniyetle Kur? an?ı ve İslam?ı inceledikleri için güzel bir eser yazmışlar. Söz konusu eser, halen birçok farklı üniversitede ders kitabı olarak okutuluyor. Kitabın önsözünde, Kur? an?ı anlamaya en büyük engelin Batılı insanların önyargıları olduğu ifade ediliyor: ?Öyle görünüyor ki İslam hakkında hiçbir bilgisi olmayan insanlar Kur? an meali okuduklarında, Kur? an hakkındaki önyargıları neyse, onu teyit edecek şeyler buluyorlar. Kur? ani bakış açısını gerçekten anlamak için öncelikle onun dayandığı temel düşüncelerden haberdar olmak gerekir. Batı kültürü ve modern eğitimin öğretileriyle yetiştiğimiz için Kur? ani bakışa çok uzak kalıyoruz.?3 Bana ilk gönderdiğin mektupta kendini?hakikati arayan? olarak tanımlamıştın. Bence hakikati arayan için Kur? an müthiş bir hakikat hazinesidir. Çünkü sonsuz ilim sahibinden gelen bir eserden daha hak bir şey olamaz.

12 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 1, s. 131

? Sen ebedi hayatta herkesin aynı seviyede mutlu olacağını düşünüyorsun. Diyelim ki çocuğum ölmeyince mutlu bir dünya hayatı ve bir odalı evde yaşadığım sonsuz bir cennet hayatı kazanacağım; fakat çocuğumun katli ve benim katili affetmem durumunda, evlat acısıyla geçen bir dünya hayatı ve yüz binlerce odası olan bir köşk kazanacağım. Elbette ikinci durumda, dünyadaki kaybım fazlasıyla telafi edilmiş oluyor.

1 Bedüzzaman Said Nursi, İşaratü?l-İ?caz.

? Sana katılıyorum. Kilise bu yetkisini çok kötüye kullanmıştı.

? Ayet, sadece insan ve hayvanla sınırlı olsaydı haklı olurdun. Oysa ayet bitkileri de kapsıyor. Atomaltı parçacıklar da ayetin manasına dahildir. Eminim şu anda bile çok sayıda insan bitkilerin erkek ve dişi olduklarını bilmiyor. İtiraf edeyim, ilk defa bu bilgiyi edindiğimde hayli şaşırmıştım. Bitkilerin erkek ve dişilikleri öyle gözlemle anlaşılacak bir şey değildir. Kur? an?daki bu bilginin semavi olduğunu kabul etmezsen Hz. Muhammed?in mikroskobik gözleri olduğunu kabul etmek zorunda kalırsın. Zira gözleri, atomaltındaki parçacıkları görecek kadar çok ileri seviyedeki elektron mikroskobu gibi olmalı. Kur? an?ın bu ayetinin kıymetini takdir etmek için dünyamızı büyük bir salon gibi hayal et. 14 asır önce bu salonda sadece insan ve hayvanların dişi ve erkek olduğu biliniyordu. Fakat biri çıkıp bitkilerin de dişi ve erkek çiftlerden oluştuğunu söylüyor; hatta daha da ileri gidip bu salonda görünmeyen birçok varlıklar var, onlar da çift yaratılmış, diyor. 13 asır geçtikten sonra o zatın söylediklerinin doğru olduğu anlaşılınca elbette harikulade olur.

? Bence Kur? an?ın tarif ettiği manada Rabbini tanıyan biri için söylediklerim son derece makul şeyler. Akıl, onları reddetmez. Aksine, sonsuz ilim, sonsuz kudret ve sonsuz rahmetin gereği olduğunu bilir ve kabul eder.

? Maddi ve manevi zararım tazmin edildiği için affederim. Ancak bir mesele daha var. Senin bir daha böyle bir şey yapmaman için cezasız kalmanı istemen. Her halükarda ceza almanı isterim. Aksi halde, toplumda herkes hırsızlık yapmaya yeltenir.

2 Bu kısım www.sorularlaislamiyet.com web sitesinden alınmıştır. İslamiyet?le ilgili şüphe verici soruları olanlar söz konusu web sitesine müracaat edebilirler.

Ey gafil susuz! Biz velilerin sözlerinden Hızır?ın ab-ı hayatını içmekteyiz, gel. Bu gür suyu görmüyorsan bari körler gibi gel de testini suya daldır. Bu ırmakta su var, bunu duydun ya, köre taklitle iş yapmak gerek. Suyu sayıklayıp duran testini ırmağa daldır, daldırınca ağırlaştığını anlarsın. Anlarsın da su olduğuna inanırsın. Gönlün o zaman bu kuru taklitten kurtulur. Kör, ırmak suyunu açıkça göremez, ama testinin ağırlaştığını anlayınca su olduğunu bilir. Çünkü testi önce hafif idi, ırmağa daldırınca ağırlaştı. İçi hayli suyla doldu. Evvelce her yel beni kapıp götürürdü. Fakat şimdi ağırlaştım, beni yel kapamaz artık.?18

? Yani yine şansı yaver gitmiş; düşündüğü şeyin doğru olduğu asırlar sonra ortaya çıkmış. Oysa insanların büyük çoğunluğu, o zamanlar böyle bir şeyi düşünmüyordu. Nedense, Hz. Muhammed herkesten farklı düşünmüş. Ayetteki ifade?yüzüyor? olarak yorumlansa bile yine doğrudur. Çünkü uzay denizi mutlak anlamda boşluktan oluşmuyor. Bazı bilim adamlarına göre, uzay?esir? denen bir madde ile doludur. Yıldızlar bu denizin içinde yüzüyor.

? Hem neden?biz? diyor. Yaratıcı tek ise niye?ben? zamirini kullanmıyor da?biz? diyor. Ya birden çok Yaratıcı var, beraber kurmuşlar kainatı veya yanlış tabir kullanmış. Oysa senin inandığın Yaratıcı her türlü hatadan münezzeh olmalı.

? Benim ilahi bir kitap için aradığım şartlardan birisi de içinde çelişki olmamasıdır. Ancak, Kur? an?da?Biz? zamirinin kullanılmasını çelişki olarak algılıyorum. Çünkü Kur? an?da, tekrarlarla verilen mesajlarda, Allah?ın bir ve benzersiz olduğu vurgulanıyor. Oysa?Biz? kullanılması kafa karıştırıyor. İlahi bir kitabın bu tarz çelişkilerden arınmış olması gerekir.

? Lawrence?e göre, İslam?a karşı olanların argümanları şöyledir: ?Birinci mesele, onların Muhammed?in gerçek peygamber olmadığını düşünmeleridir. Muhammed hayatta iken Ebu Lehep ve Ebu Cehil gibi kişiler, onun peygamber olduğuna inanmadılar. Onu, bazı parlak fikirleri olan Kureyşli bir tüccar olarak bildiler. Onun yaşadığı hadiseler, özellikle Medine?de meydana getirdiği yeni ve sebatlı topluluk, onu ve mesajını teyit etti. Birileri halen Muhammed?in Allah?ın elçisi olduğu konusunda şüphe edebilir, ancak ona verilen hidayet, ümit ve şifa kaynağı olan semavi mesaj, onun rehber olarak otoritesini kuvvetlendirdiği gibi yaşamıyla ilgili bilgiler de Kur? an?ın yüce bir eser olduğunu teyit etti. Hakikatlerin ümmete tatbik edilmesi konusunda görüş ayrılıkları olduğunda bile Kur? an ve Peygamber bütün samimi Müslümanlar için iki önemli kaynak oldu.?6

Thomas?la Kur? an hakkındaki şüphelerini ve sorularını konuşmaya devam edecektik. Geçen hafta görüşmemizin sonuna doğru af ve adalet konusunu gündeme getirmişti. Sonsuz adalet sahibi bir ilah aynı zamanda çok bağışlayıcı, çok affedici olamayacağını iddia etmişti. Thomas?a zihnindeki ilahi adaletle ilgili bir soru sorarak başladım sohbetimize:

? Kur? an?ın güneşi bir lamba diye tarif etmesi birçok açıdan harikuladedir.8Birincisi, bu tasvirle, dünyanın bizim için muhteşem bir saray olarak hazırlandığını ve güneşin ise bu sarayı aydınlatan bir lamba olduğunu ders veriyor. İkincisi, güneş gibi çok büyük bir cismin Allah?ın mülkünde bir lamba olduğunu ders vermekle ilahi azamete ve haşmete dikkatimizi çekiyor. Üçüncüsü, güneş kadar büyük bir cismin bize lamba yapıldığını söylemekle, Allah?ın bize ne kadar büyük bir ihsanda bulunduğunu hatırlatıyor. Dördüncüsü, güneşin hizmetkar bir lamba olduğunu söylemekle, güneş gibi büyük cisimlere tapmanın ne kadar yanlış olduğunu ders veriyor. Beşincisi, güneş dahil her şeyin Allah?ın emri altında olduğunu ve bir kısım maksatlar için çalıştırıldığını söylemekle tevhidi ilan ediyor.

? Kanaatimce sen Kur? an?ın hakkını da Sezar?a veriyorsun. Kur? an, insanlık tarihinde benzersiz bir inkılap yapmıştır. Vahşi, cahil, inatçı bir kavmi, medeni, alim ve fazıl bir kavme dönüştürerek bir asır gibi kısa bir sürede birkaç kıtada hükümran kılmıştır. Tarihteki bütün Müslümanları tek bir ordu gibi düşünsek Kur? an, kuvvetli kanunlarıyla, sağlam prensipleriyle, tesirli emirleriyle o büyük orduyu iki dünyayı fethedecek şekilde talim ve terbiye eden mukaddes bir kumandan hükmünde olur. İslam ümmetinin kumandan-ı azamı olan Kur? an-ı Azimüşşan, ordunun her bir ferdini derecelerine göre akıllarını aydınlatıp, kalplerini nurlandırıp, nefislerini terbiye edip, ruhlarını besleyip, vicdanlarını temizleyip, bütün manevi latifelerini inkişaf ettirerek?insan-ı kamil? yapmış ve fazilette insanlığa örnek olacak muhteşem bir medeniyeti inşa etmiştir. Bundandır ki Atlantic Monthly Press yayınevi yakın zamanda başlattığı?Dünyayı Değiştiren Kitaplar? dizisi içinde Kur? an?ı da yayınladı.

2 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule, İkinci Suret, Beşinci Nokta.

? Bence sen abartıyorsun. Söz konusu ayette verilen bilgi hiç de olağandışı değil. Yüzme bilen herkes benzer bir yargıya ulaşabilir. Birazcık derine dalınca her taraf karanlık gözükür.

? Ben de söylediğini yapmaya çalışıyorum. Takıldığım yerleri sana getiriyorum.

? Sen Muhammed?e bile hiç kredi vermiyorsun, her şeyi Kur? an?a veriyorsun galiba.

? Biliyorsun Kur? an, bilim kitabı değil. Bu nedenle bilimsel gerçekleri içerme oranı ve ifade tarzı farklıdır. Asıl bakman gereken, mutlak anlamda doğrulanmış bilimsel hakikatlere aykırı görüşler içermemesidir. Çünkü eğer senin iddia ettiğin gibi Kur? an beşeri kitapsa ve kainatla ilgili ayetler içeriyorsa yazdıklarının birçoğunun yanlış olması gerekir. Çünkü on dört asırlık bilim tarihinde, insanların kainat anlayışı çok büyük oranda değişime uğradı. O zamanlar mutlak hakikat gibi inanılan birçok şeyin yanlış olduğu ortaya çıktı. Biliyorsun, çok gerilerde değil, 17. yüzyılda, dünyanın döndüğünü söylediği için, Galileo kilise tarafından yargılanmış ve ömrünün son yıllarını evde hapis geçirmeye mahkum edilmiştir. Merak ettiğim için sormak istiyorum: Ne tür bilimsel gerçekleri Kur? an?da bulsan semavi olduğunu kabul edeceksin?

3 Sachiko Murata ve William C. Chittick, The Vision of İslam, Paragon House: 1994, s. XIX.

? Sen, beni yanlış anlamışsın galiba. Beşer üstü derken beşeri ifadelere hiç benzemeyen bir kitap demek istemedim. Beşer sözüne benzemekle, hiçbir beşerin benzerini yapamadığını kastetmiştim. Kur? an, insana hitap ettiği için onun anlayacağı bir üslupla mesajını aktarıyor. Teşbihte hata olmaz, çocukla sohbet ederken çocukça konuşmak gibi. Kur? an?ın hem beşer üslubuna benzemesi hem de hiçbir beşer tarafından taklit edilemez oluşu, mucizeliğini gösteriyor.

Çünkü her şey O?na muhtaçtır.

? Bence üç büyük engeli aşamadığın için söz konusu rahmeti ve hikmeti göremiyorsun. Birincisi, semavi kitap olduğuna inanmadığın için istifade edemiyorsun. Tıpkı açlıktan ölmek üzere olan birinin önüne konulan yemeğin, yemek olduğuna inanmadığı için yememesi gibi. Böyle birinin yemekten istifadesi mümkün değildir. Aynen öyle de senin de ilahi sofra olan Kur? an?dan istifaden öncelikle ona iman edip önünde diz çökmenle mümkündür. Birçok ayette, Kur? an?ın iman edenler için?hidayet ve rahmet? olduğunun beyan edilmesi bu sırdandır.

? Haklısın, ilahi bir kitap çelişki içermemeli. Çünkü sonsuz ilim sahibinden gelen bir kitapta çelişki olamaz. Kur? an da bir kitabın semaviliğini anlamak için aynı kıstası kullanmamızı istiyor: ?Hala Kur? an üzerine gereği gibi düşünemeyecekler mi? Eğer o Allah?tan başkasından gelmiş olsaydı içinde birçok tutarsızlıklar, çelişkiler bulacaklardı.? (Nisa Suresi, 4:82) Binlerce farklı konuyu karıştırmadan, çelişkisiz anlatan bir Kur? an?ın, ben ve biz zamirlerini birbirine karıştırması beklenemez. Kaldı ki semavi bir kitabın tüm çelişkilerden uzak olması gerektiğini söyleyen Kur? an Sahibinin böyle basit bir çelişkiyi fark etmemesi mümkün değildir. On dört asırdır milyarlarca insana ilham kaynağı olan harikulade bir kitabın yazarının bu kadar basit bir hata yapması düşünülemez. Demek ki hadsiz hikmetleri içeren Kur? an ayetlerinde bazen?Biz? zamirinin kullanılmasının bazı hikmetleri vardır.

Öyle bir ders kitabı düşün ki hem ilkokuldakiler hem de doktora yapanlar kendilerine ders kitabı yapsınlar.1İşte Kur? an, böyle bir kitaptır. Geçenlerde çok düşük eğitim seviyesi olan ve birkaç ay önce Müslüman olan bir mahkumla konuştum. Kur? an?dan büyük bir hayranlıkla söz ediyordu. Amerikan hapishanelerinde her sene birçok insan Kur? an?ın tercümesini okuyarak Müslüman oluyor. Hatırladığım kadarıyla, sen de Kur? an?ı okumaya başladığında anlaşılması kolay bir kitap olarak tanımlamıştın. Öte yandan bütün ömrünü Kur? an?ı anlamaya adayan İmam Gazali, Abdulkadir Geylani ve Be di üz za man Said Nursi gibi binlerce büyük İslam alimi, Kur? an?ın çok derin hakikatler içeren mucize bir kitap olduğunu söylemişler.2Kur? an?ın kendileri için hakiki üstat ve hiç şaşmaz bir rehber olduğunu ifade etmişler.

? Sen benim Hıristiyan dostumu da geçtin. O hayatında bir defa Yaratıcı?dan mesaj aldığını söylüyor. Sen ise her an mesaj aldığını söylüyorsun.

?İşte sizin Rabbiniz Allah. O?ndan başka hiçbir ilah yoktur. O her şeyin yaratıcısıdır. Öyle ise O?na kulluk edin. O her şeye vekildir .? (Enam Suresi, 6:102)

? Haklısın. Okuduğun meal?İlahi kelam? değil, beşer sözüdür. Hiçbir meal?Allah?ın kelamı? değildir ve olamaz. Çünkü sonsuz ilim, sonsuz hikmet ve sonsuz kudretten gelen bir Kitabı, sınırlı ilim, sınırlı hikmet ve sınırlı kudret sahibi hiçbir insan tam olarak çeviremez. Tercümanlar, Kur? an?dan anladıklarını, kendi beşeri sözleriyle ifade ediyorlar. Gerçi çok az da olsa İlahi Kelam?ın güzellikleri ve derin manaları tercümelerine yansır, ancak bu tercümelere kesinlikle Kur? an?ın aynısıdır, diyemeyiz. Tıpkı güneş ile bir damla suya yansıyan güneşin parıltısı arasındaki fark gibi. Yani tercümeler bir damla suya yansıyan parıltı gibidir. İnsanın bir damla su kadar olan dağarcığıyla anlayıp ifade ettiği manalar ancak sermedi güneşin küçücük bir parıltısı olabilir. Başka bir örnek verirsek: İki yaşındaki bir çocuğun kainatla ilgili yazdığı bir kitapla Einstein?ın yazdığı bir kitap aynı olabilir mi?

Bu teorinin mantıksızlığını gören bir diğer grup ise kuşların bize görünmeyen manyetik alanı bir harita gibi kullanıp yollarını bulduklarını iddia ediyor. Bu daha da büyük safsata, bizim geçen asırda keşfettiğimiz manyetik alanı, kuşlar nasıl oluyor da yüz binlerce asırdır biliyorlar. Yer kürenin manyetik haritasını bilen akıllı insanlar bile bununla on binlerce ötedeki bir yeri bulabilirler mi? Hiç kuşkusuz Allah kuşlara manyetik alanı bir harita yapıp nasıl kullanacaklarını ilham ediyor olabilir. Bilimsel çalışmayla bunu keşfetmek, bu işin bayağı bir şey olduğunu göstermez. Tıpkı her zaman gideceği yeri şaşırmadan bulan bir insanın, hiç bilmediğimiz bir aleti kullanmayı öğrenmesi gibi. Böyle bir durumda, işin sırrı çözüldü, diyemeyiz. Bu insan nasıl olmuş da böyle bir cihazı keşfetmiş, diye sorarız.

? Evet, gösterebilirim, hem de bir değil, binlercesini. Çok uzaklara gitmeye gerek yok, bulunduğumuz şehirde ikamet eden Mike adında bir dostum var. Birkaç sene önce camide kelime-i şehadet getirirken onun imanına şahitlik edenler arasındaydım. O günden beri, çok samimi arkadaş, candan kardeş olduk. Bana inanmıyorsan sana Mike?ın cep telefonunu vereyim, hemen şimdi ara, sana nasıl Müslüman olduğunu anlatsın.

Birçok kişi kurt yakalamak için evinde at besliyordu. Kar üstündeki ayak izlerine bakarak köyün yakınlarına kurt gelip gelmediğini anlıyorlardı. Kurt izini bulan, bütün köye haber salıyordu. Dipnotlar:Haberi alan, atına atlayıp kurt avına çıkıyordu. Olayın garip tarafı bundan sonra başlıyordu. Kurdu gördüklerinde öldürmüyorlardı. Özel sopalarla kafasına vurup bayıltıyorlardı. Ağzına sopayı koyup bağlıyorlar ve köye getiriyorlardı. Kurt yakalandı haberi duyulunca bütün köylüler köy meydanında toplanıyordu. Kurdu yakalayan büyük bir kahraman edasıyla, kurdu atından indiriyor ve kalın bir halatla sağlam bir yere bağlıyordu. Sonra da köydeki bütün köpekleri getirip kurdu köpeğe boğduruyorlardı. Bazen bir tek kurt bütün köpeklerle başa çıkıyordu. Köpekleri yaralıyordu. Böyle durumlarda, çevredeki insanlar elerindeki sopalarla köpeklerin yardımına koşuyordu. Sonuçta daima kurtlar mağlup oluyordu.

? Böyle bir hakikati haber vermesinin ehemmiyeti yok demiyorum. Muhammed?in peygamber olma ihtimaline kuvvet verdiğini kabul ediyorum. Ancak tek başına yeterli değil diyorum. Hemen şunu da söyleyeyim, ayetin ikinci yarısı, bilimsel gerçeklere aykırı. Modern bilime göre hayat muhtemelen denizlerde başlamış. Hücre sudan değil, başta karbon olmak üzere bir kısım kimyasal maddelerden yapılmıştır. Bu anlamda canlıların sudan yapıldığını söylemek doğru değildir.

? Ben gözümü dört açtım. Öyle mücevher falan görmüyorum. Kur? an, kötü bir kitaptır, demiyorum. İçinde güzel şeyler bulunduğunu kabul ediyorum. Ama bu güzel şeyleri Muhammed başka insanlardan öğrenmiş olabilir. Kur? an?ı yazmaya kırk yaşında başlamıştı. Demek ki o zamana kadar bu konularda bilgi edindi. Kendi toplumunun sorunlarına çözüm üretecek böyle bir kitap yazdı. Senin iddia ettiğin gibi, olağanüstü bir şey göremedim Kur? an?da.

? Elimden gelen yardımı yapmaya çalışıyorum. Sana hazineyi verdim. Biraz da senden gayret gerekir. Sen gözünü açmazsan hazinedeki mücevherleri göremezsin.

? Evrim, deyip işin içinden sıyrılıyorsun. Biz, madem evrim halkasının son zinciriyiz, bizde daha mükemmeli olmalıydı!

? Ben hak kaybına razı olmadığım için affetmeyi rasyonel bulmuyorum. Affetmekle sonucu değiştiremezsin. Yani haksızlığı telafi edemezsin. Belki çocuğun bir daha tozutmasına engel olabilirsin. Ancak o zamana kadar yediğin tozlar, boğazında kalacak.

? Bence savaş gerekçesi dahi olsa, köleliğe kapı açmak doğru değildir. Bir örnekle izah edeyim müsaade edersen. Diyelim ki Usame bin Ladin?in adamları seni yakaladılar. Amerika?da yaşadığın ve vergi vererek Amerikan ordusuna destek olduğun için seni düşman kabul edip esir aldılar. Sonra İslam?ın verdiği ruhsata binaen, seni kendilerine köle yaptılar. Sen buna razı olur musun? Sence bu doğru bir uygulama olur mu?

? İyi o zaman. Aç ağzını da çocuk bütün tozları getirip boşaltsın içine. Sevabın daha çok olur!

(Al-i İmran Suresi, 79-80)

Bu iki safsataya da inanmayan diğer bir grup bilim adamı ise şöyle bir teori geliştirmişler: ?Kuşların beyinlerinde, küçük bir GPS cihazı var. Bununla yollarını buluyorlar.? Gayet kolay bir izah. Her kuşun beynine bir GPS cihazı koydunuz mu, mesele çözülüyor. Çünkü GPS ile yollarını kolayca bulabilirler; ama akıllı insan böyle kolaycı bir izahla tatmin olmaz. Birincisi, kuşlarda GPS gibi bir cihazın olduğunu keşfeden var mı? İkincisi, bizim son zamanlarda keşfettiğimiz böyle bir cihazı kuşlar nasıl oluyor da binlerce asır önce keşfetmiş? Yoksa biz mi?kuş beyinliyiz? Öyleyse aptal insanlara değil, zeki insanlara?kuş beyinli? dememiz gerekmez mi? Aptal insanlara da?insan beyinli? demeliyiz. Kısacası insanların?kuş beyinli? diye hakir gördüğü bu küçük varlıklar, nasıl oluyorsa yollarını hiç şaşırmadan, her sene gidecekleri yeri buluyorlar. Bazı kuşlar, bir önceki sene kaldığı yuvayı bulup oraya yerleşiyor. Varsayalım ki senin Kanada?da bir evin var. Yıldızların hareketine veya manyetik alanı takip etsen evini bulabilir misin?

?Sizden hiçbir kimse?Kölem, cariyem? diye hitap etmesin. Hepiniz Allah?ın kullarısınız. Kadınlarınızın da her biri Allah?ın kullarıdır. Onlara hitap edecek olan kimse; ?Oğlum, kızım, yiğidim? diye sesleansin.?

Yaşadığım bir hadiseyle insanların yanlışı anlamasının ne kadar zor olduğunu açıklamak istiyorum. Türkiye?nin doğusunda bir köyde dünyaya geldim. Köyümüzün en eğitimlileri ilkokulu bitirmişti. İnsanlar Müslüman olmalarına rağmen İslami değerlerin birçoğundan habersiz yaşıyordular. Senenin yaklaşık altı ayı her tarafı karlar kaplıyordu. Karın yüksekliği bazen bir metreyi aşıyordu. Her taraf kar olunca vahşi hayvanlar yiyecek bulmakta zorlanıyordu. Bu nedenle kurtlar ve tilkiler geceleyin köye inip kendilerine yiyecek bir şey arıyorlardı. Bazen de köm dediğimiz hayvan barınaklarına girip avlanıyorlardı. Biricik geçim kaynağı hayvancılık olan köylüler de bu azılı düşmana karşı mücadele veriyorlardı.

? Bunlar benim çıkarımlarım değil. İlgili ayetlerin kelime ve cümlelerine yüklenen bilginin deşifre edilmesidir. Sonsuz ilim ve kudret sahibi Zat?tan gelen bu sözler elbette ki bizim sözlerimiz gibi sınırlı mana içermezler. İhlas Suresi?ndeki manaları keşfetmeye çalışan Kur? an mütehassısları ciltlerle kitap yazmışlar. İlahi sözlerdeki derinliği göstermek için bu sure üzerinde biraz daha durmak istiyorum. Sureyi son ayetten başlayarak başa doğru okuduğumuzda yine her bir ayet diğerini ispat ediyor: ?Hiçbir şey O?nun dengi değildir.

Kur? an yedinci asrın başlarında Arabistan?da Cebrail tarafın dan Hz. Muhammed?e okundu ilk defa. Muhammed?in duy du ğunu insanlar da o günden kıyamete kadar duya ge le cekti. Kur? an?ı dinlemek Müslümanlar için ruhsal bir pusula ve ahla ki bir rehberdir. Katışık, pür bir mesaj. İlk indiği gibi pür ve canlı.?4

Kırkıncı ayet, ?Yoksa sen onlardan bir ücret istedin de onlar ağır bir şey altına mı girdiler? der. Bununla zalim ve azgın dünyaperestlere işaret etmiş olur. Peygamber?i dinlemeyen dünyaperestleri uyarır: ?Sizden bir ücret mi isteniyor ki geri kalıyorsunuz? Oysa peygamber sizden hiçbir şahsi beklenti içinde değildir. Yaptığı hizmetin ecrini ve ücretini yalnızca Cenab-ı Hak?tan istiyor.?

? Hem Kur? an?ı hem de İncil?i okuyan biri olarak senin bunu söylemen doğru olmaz. Biliyorsun ki İncil?de yanlışlanan birçok ayet var. Her nasılsa Kur? an sadece doğruları almış. Niye yanlışları almamış acaba? Kaldı ki Kur? an?ın bir kısım hakikatlerinin İncil?de de bulunması gayet normal. Çünkü iki kitap da aslen semavidir. Demek ki İncil?deki söz konusu ayetleri tahrif etmemişler.

? Böyle bir durumda bile affetmenin aslında ne kadar rasyonel olduğunu açıklamaya çalışayım. Diyelim ki senin 1000 dolarını çaldım. Parayı harcadım. Geri ödemeye gücüm yok. Sana gelip şöyle yalvardım: ?Beni lütfen affet. Yaptığımın yanlış olduğunu anladım. Bir daha yapmayacağım. Sana geri ödeme yapmaya gücüm yok. Senin affetmeni rica ediyorum.? Beni affeder misin?

? Kim doğru söylüyor. İkimiz doğru olamayız. Ya ben doğruyum ya da sen. İkimiz de Yaratıcı?nın nasıl hareket edeceği konusunda bir görüş beyan ettik. Sen benim söylediğim haktır, diyorsun; bense kendi söylediğimin hakikat olduğunu iddia ediyorum. Nasıl çıkacağız bu işin içinden?

4 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, On Beşinci Söz?ün Zeyli.

? Hayır. Hiç duymadım.

? Bana pek de olağanüstü gelmedi bu ayet. Muhammed, insan ve hayvanların erkek ve dişi olduklarını gözlemleyerek böyle bir şey söylemiş olabilir.

? Her neyse, asıl konumuza dönelim. Bence insanın asıl gayesi hakikati bulmak olmalı. Bunun için aklını rasyonel prensipler ışığında kullanmalıdır. Müzakere yaptığım bir Hıristiyan dostuma bu konuyu aktarınca bana şöyle demişti: ?Senin Yaratıcın hakikat. Sen benim tanrımın hakikat tanrısına tabi olmasını istiyorsun. Benim tanrım hiçbir şeyle sınırlanamaz. O?nun yaptıkları için rasyonellik aranmaz.? Sonradan düşününce aslında doğru söylediğini anladım. Ben hakikat tanrısını arıyorum. Benim tanıdığım en yüksek otorite, hakikattir.

? Neymiş bu hayati soruların? Doğrusu çok merak ettim. Sence bir mahsuru yoksa benimle paylaşır mısın?

?Ey ten bilgisizliğinden kurtulan, bunu Allah yapamaz mı ki? Neye şaşırıyorsun? Ben Allah?a, ?Ey yardımcım olan Allah, ey yardım dilenen Rabbim, adam canına nasıl düşkünse ben de Kur? an okumaya öyle düşkünüm. Fakat hafız değilim ki! Ya Rabbi, Kur? an okuyacağım vakit gözlerime illetsiz bir nur ver, benim gözlerimi aç da Kur? an?ı elime alıp okuyayım? diye dua ettim.

?Beyanat-ı Kur?aniye beşerin ilm-i cüzisine , bahusus bir ümminin ilmine müstenit olamaz. Belki, bir ilm-i muhite istinat ediyor ve cemi eşyayı birden görebilir, ezel ve ebed ortasında bütün hakaiki bir anda müşahede eder bir Zat?ın kelamıdır.?

1 Ayrıntılı bilgi için Bediüzzaman?ın Mektubat isimli eserinin On Dokuzuncu Mektup, İkinci Esas kısmına bakabilirsiniz.

5 Buhari, Bedü?l-Vahy 2; Tirmizi, Menakıb 7; Nesai, İftitah 37; Muvatta, Kur?an 7; Ahmed; Müsned, 1, 151.

? ?Çift?ten ne kastediliyor?

? Biraz önce söylediğin bir hususa dönmek istiyorum. Sana hak veriyorum. Bundan sonra itikadi meselelere öncelik verelim. Bugün için sana son bir sorum var. Biraz önce tartıştığımız muamelata ilişkin meseleler sende şüphe uyandırmıyor mu? Bu tarz hükümleri içeren bir kitap semavi olmayabilir diye düşündün mü hiç?

? Hayır. Tercümenin elbette sana faydası vardır; fakat tercümenin eksik kalacağını her zaman hatırında tutmalısın. Birinci ölçütünü tatbik edip ilahi mesajı anlamaya çalıştığında bir problem görürsen bu çeviri probleminden kaynaklanabilir. Hemen bir hüküm verme. Takıldığın noktaları, birlikte tartışalım

? İlahi imza, beşeri imzalardan farklıdır. İlahi imzanın nasıl olduğunu bilmen gerekir. Yoksa eserin otantik olup olmadığını anlayamazsın.

9 Muhteşem saray benzetmesi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Üçüncü Şule, Üçüncü Nur? da geçiyor.

? Evet. Hıristiyanlıktan hayli farklı. Hıristiyanlar şeytanın insana baskıyla bir şeyler yaptırabileceğine inanıyor. Bir Hıristiyan kötü bir şey yapınca şöyle der: ?Şeytan bana yaptırdı.? Şeytanın, insana istemediği şeyleri yaptırabileceğine inanırlar. Kur? an ise şeytanın, insana vesvese vermek dışında, hiçbir şey yapmaya kudretinin olmadığını söylüyor. Bu durumda, kötülüğü işleyen insanın kendisidir.

? Biraz önce Kur? an?ın takdir ettiğin meziyetleri arasında, teolojik mesajının net olmasını da saymıştın. Özellikle İncil okuyan birine Kur? an?ın Yaratıcı?yla ilgili ayetleri son derece açıktır: ?Sizin ilahınız bir tek ilahtır. O?ndan başka ilah yoktur. O Rahman?dır, Rahim?dir.? (Bakara Suresi, 2:163) ?Şüphe yok ki ben Allah?ım. Ben?den başka hiçbir ilah yoktur. O halde bana ibadet et ve beni anmak için namaz kıl.? (Ta Ha Suresi, 20:14) ?Senden önce gönderdiğimiz bütün peygamberlere, ?Şüphesiz, Ben?den başka hiçbir ilah yoktur. Öyleyse Bana ibadet edin? diye vahyetmişizdir.? (Enbiya Suresi, 21:25)

? Haklısın. Peygamber insanları köleleştirmek için değil, köleleri hürriyetine kavuşturup kamil insan yapmak için gönderilmeli. Hz. Muhammed de böyle yapmıştır.

Çünkü O doğurmamıştır.

Yazıklar olsun ki o bozarmış kör göze güneş bile bir zerre göründü. İblisin gözü, eşsiz, örneksiz Adem?i topraktan başka bir şey görmedi. O iblise layık göz, yurdu olan yerden baktı, kendisine layık görüşle gördü de sahibine Adem?in baharını kış gösterdi. Nice devletler vardır ki bazen devletsiz kişiye isabet eder de mal olmaz, geri döner!

?Davud?un yüzü Allah nuruyla parladı. Dağlar onunla beraber feryada geldiler, dağ Davud?a yoldaş oldu. Her iki çalgıcı da bir padişahın aşkıyla sarhoş oldu. ?Dağlar Davud?un sesine ses verin, onunla beraber ırlayın? diye emir geldi. Dağla Davud, ikisi de bir perdeden seslendi.

6 Hz. Ömer Müslüman olmadan önceki bir hatırasını şöyle anlatır:

? Anlıyorum. Kur? an?ın birinci gayesi bilimsel gerçekleri anlatmak değil; ancak Kur? an?da bilimsel gerçekler varsa saydığın temel gayeleri destekleyici olur. Bir nevi Kur? an?a vurulan mühür veya imza gibi olur. Kur? an, sonsuz ilim ve kudret sahibi bir Yaratıcı?dan gelmişse açıkça bilimsel gerçekleri anlatması gerekir.

7 Huruf-u Mukattaa?nın sırlarını Bediüzzaman İşaratü?l-İ?caz isimli eserinin Huruf-u Mukattat kısmında özetle anlatmıştır.

? Hakikaten çok ilginç soruların var. Demek ömrünün kalan kısmını bu soruların cevabını bulmak uğruna harcamaya karar vermişsin. Çok büyük bir fedakarlık. İnşaallah senin gibi hakikati bu denli arzulayan birine Rabbim aradığını buldurur. Doğrusu, haline hem seviniyorum hem de acıyorum.

Bu haftaki görüşmemizde açıkça anlaşıldı ki Kur? an?ın her bir ayeti, her bir kelimesi, hatta her bir harfi birçok hakikatleri içeren elmas hazinelerine benzer. Be di üz za man?ın yardımıyla bu hazineden çıkardığımız bir iki elmas bile Thomas?ın tenkitlerini kesmek için yeterli olmuştu. Thomas, hazinenin varlığına inandığında, Arapça?yı öğrenerek elmasları çıkaracağını ifade etmesi hayli ibretli. Doğrusu, hazinenin varlığından zerre kadar şüphem olmamasına rağmen, cevherlerini çıkarmak için çok gayret göstermediğime hayıflandım. Kur? an ırmağına testimi daldırıp kana kana içmediğime üzüldüm. Mevlana?nın şu hikayesi beni teselli etti:

1 Rabbini Arayan Thomas kitabının dördüncü bölümünde kainatın varlığını açıklayan dört temel hipotezi ayrıntılı olarak tartışmıştık. Şunu itiraf edeyim ki Kur?an?ın bu muhtemel ihtimalleri tartıştığını bilmiyordum. Thomas?la bir likte Kur?an?ı tetkik ederken Tur Suresi?nin 29-43. ayetlerinin inkar yollarının hep sini ifade ederek çürüttüğünü görünce hayretler içinde kalmıştım. Bediüz za man, Yirmi Beşinci Söz adlı eserinde söz konusu ayetlerdeki elmas hakikatleri ortaya çıkardıktan sonra şunu söylüyor: ?Eğer iktidarım olsaydı birkaç cevherlerini daha gösterseydim?Şu ayetler tek başıyla bir mucizedir?, sen dahi diyecektin.?

? Kainatın var oluşundan başlayalım. Modern bilim bize bu konuda neler söylüyor? Günümüzde bilim dünyasında, ?Büyük Patlama? teorisi genel kabul görüyor. Buna göre yaklaşık 15 milyar önce kainat çok yoğun olan küçük bir parçacıktan ibaretti. Büyük bir patlamayla, müthiş bir enerji ortaya çıktı ve parçacıklar etrafa dağıldı. Buna bütün varlıkların doğumu da diyebiliriz. Yıldızlar ve gezegenler bu patlamadan çıkan parçacıkların bir araya gelip oluşturdukları reaksiyonlarla oluştu. Bilim adamları, ?Büyük Patlama?dan öncesini anlamıyorlar, ancak sonrasını çok detaylı olarak anlatıyorlar.

?Muhakkak o Allah indinde çok şerefli bir peygamberin Allah?tan getirdiği kati sözdür. O bir şair sözü değildir. Ne az inanırsınız ? ayetlerini okudu. O zaman ben, ?Bu bir kahindir? diye düşündüm ki Resulullah:

?Hakim-i Gaznevi buyurmuştur ki: Tayla anası su içerken seyisler, ?atlar gelsinler, su içsinler? diye ıslık çalıyorlardı. Tay ıslık sesini duyunca başını kaldırdı, ürküp su içmekten vazgeçti. Anası?Yavrucuğum niye ürküyorsun, su içmiyorsun? diye sordu. Tay dedi ki: ?Bunlar ıslık çalıyorlar, hep birden ıslık çalmalarından korktum. Yüreğim titredi, yerinden oynadı. Hep birden ıslık çalıp bağırmaları beni korkuttu.?

Kur? an?ı okurken dikkatimi çeken başka bir mesele, beşer kelamına benzemesidir. Senin daha önce bana anlattığın gibi Kur? an?ın beşer üstü olduğunu göremedim. Hiç kimse benzerini yapamaz, demiştin. Okuyunca böyle bir olağanüstülük hissetmedim. Beşer kelamından pek farklı gelmedi bana.

? Haklısın. Bu sırdandır ki Allah bize yardımcı olacak ayetleri hem Kur? an?da hem de kainat kitabında gösteriyor. Ancak insanın iradesini devre dışı bırakmamak için bu ayetlerin önüne ince ve şeffaf bir perde koyuyor. Örneğin, Allah?ın gökyüzüne koyduğu milyarca yıldız, büyüklüğü, nizamı ve parlaklığı ile insanları kendisine hayran bırakır. Bu yıldızlar, düşünen her insana Allah?ı bildirir. Üstelik Latin veya Arap alfabesiyle gökyüzüne?La ilahe illallah? yazılmasından daha etkili biçimde, Allah?ın varlığını gösterirler. Önemli olan, insanın?akıl gözünü? ve kalp gözünü kullanarak o ince perdeyi aralamasıdır. O gözle uzaydaki muhteşem sistemlerin, sadece sonsuz ilim, kudret ve hikmet sahibinden geldiğini idrak etmelidir.

Bu arada Thomas?ın adaletin önemi konusundaki vurgusunu takdirle karşıladığımı söyleyeyim. Doğrusu, Kur? an?ın en önemli gayelerinden biri her türlü haksızlığa ve zulme mani olup, hakiki adaleti sağlamaktır. Elbette, kendini bize Kur? an?da Adil olarak tanıtan Rabbimiz hiç kimseye zerre kadar haksızlık yapmayacak ve hiç kimsenin hakkını zayi etmeyecektir. Bu hem O?nun ilminin, hem kudretinin, hem adaletinin, hem rahmetinin, hem de ilahi vaadinin gereğidir.

2 Müslim, Elfaz 13.

? Sen Kur? an?ın hükmünün dünyanın ömrü sona erene kadar devam edeceğine inanıyorsun. O halde bu meydan okuma halen devam ediyor. Geçmişte birileri Kur? an?ın bir benzerini getirmemişse, şimdi veya gelecekte de birileri bir benzerini yazamaz diyemezsin. Şu anda insanlığın ürettiği eserlerin birçoğu on dört asır önce olmuş olsaydı?mucize? sayılacaktı. Aynı şekilde, geçmişte benzerini yazamadıkları için mucize dedikleri bir kitabı insanlar şimdi yazsa senin davanı çürütmüş olur.

? Ayeti dikkatle okursan bitkilerin erkek ve dişi olarak yaratıldığından bahsettiğini göreceksin. Yani, ayet bitkilerde de cinsiyetin bulunduğunu söylüyor ki modern bilimle uyumlu bir hakikattir. Önemli olan bitkilerin benzer üreme sistemine sahip olup olmadıklarıdır. İki ayrı üreme organının tek bir bitkide bulunması bitkilerde cinsiyetin olmadığına delil olamaz. Sadece, Rabbimizin hikmet ve rahmetiyle bir kısım bitkilerde yarattığı farklı üreme sistemine işaret eder.

? Senin bu konuda ne düşündüğün çok da önemli değil. Çünkü Kur? an uzmanı değilsin. Ancak, önyargılarını aştığında Kur? an?ın bir kısım harikulade özelliklerini takdir edebilirsin. Her şeyin uzmanına kulak verdiğimiz gibi, Kur? an?ın meziyetlerini de uzmanlarından dinlemeliyiz. Şimdiye kadar gelip geçmiş milyonlarca Kur? an uzmanı senin dediğinin tam aksini söylemişler. Hatta daha da ileri gidip?İstediğin her şey için, Kur? an?dan her ne istersen al? demişler. Kur? an?ı her derde deva, her ihtiyaca gıda görmüşler. Daha da ilginci, uzmanlık alanları, zeka ve anlama seviyeleri birbirinden çok farklı olan yüz binlerce farklı seviyedeki Kur? an muhataplarının her birisi Kur? an?ı okuyunca sanki yalnızca kendileri için yazılmış gibi bir hisse kapılmışlar.12 Doğrusu, Kur? an?ın bu özelliği bile tek başına bir mucizedir. Çünkü bu şekilde on dört asırda her seviye insana hitap eden, onlara aynı dersi verip ikna eden ve hepsini tatmin eden başka bir eser yoktur.

? Ayette yörünge tabiri geçmiyor. Yol, diyor.

? Rabbimiz kainattaki eserleriyle kendini bize tanıtmasına rağmen gaflet ve dalalet uykusunda olup da göremeyenleri uyandırmak için hem Peygamber hem de Kitap göndermiştir. Doğruyu yanlıştan kesin olarak ayırt etme imkanı olmayan insana, ?Furkan?ı, Hikmet?i, Burhan?ı, Nur?u ve Hakk?ı? indirmesi büyük bir rahmet olmuştur: ?Sana bu Kitabı; her şey için bir açıklama, doğru yolu gösteren bir rehber, bir rahmet ve Müslümanlar için bir müjde olarak indirdik.? (Nahl Suresi, 16:89)

? İlginç bir noktaya değindin. Fakat kesin olarak İ toplumunda suç işleme oranı en az olur, diyemezsin. Ampirik çalışmalarla buna delil göstermen gerekir. Ben de tam aksini iddia edebilirim.

Örneğin, 1955 yılının Aralık ayında Rosa Park isimli zenci bir bayan halk otobüsünde otururken sonradan binen beyaz birine yerini vermediği için tutuklanıp hapse konulmuştu. Beyazlara ait işyerleri ve üniversitelerde?Buraya köpek ve zenci giremez? diye ilanlar asılmıştı. Daha da kötüsü, zenciler, çeşitli bahanelerle işkenceye maruz kalıyordu. Hatta bazen barbarca linç ediliyordu. Aslında yapılan şey tam bir?zenci katliamı? idi. İlginçtir, Amerika?da kimse böyle bir katliamdan bahsetmiyor. Fakat Hitler?in Yahudilere yaptığı katliam Amerika?da her türlü ortamda sürekli işleniyor. Tarihi bilgisi olmayan biri, Yahudi katliamının Amerika?da olduğunu sanır. Amerika?da birçok şehirde, Yahudi katliamındaki vahşeti gösteren müzeler olmasına rağmen sadece Wisconsin eyaletinin Milwaukee şehrinde Zenci Katliamı Müzesi bulunuyor.

? Niye mümkün olmasın ki? Tarihte birçok sahte peygamber çıkmıştır. Kendi sözlerini ilahi söz diye insanlara yutturmaya çalışmışlar.

? Müsaade edersen, bir örnekle ne demek istediğimi açıklamak istiyorum. Amerikan ordusunda?onbaşı? rütbesi olan birinin tüm askerlere hitaben düşmana?hücum? emri vermesiyle başkomutan olan ABD Başkanı?nın?hücum? emri vermesi arasında bir askerle bir ordu kadar fark var. Birincisi, ancak birkaç askeri harekete geçirir, ikincisi yüz binlerce askeri harekete geçirir. Aynı şekilde, kainattaki bütün varlıklara hükmü geçen bir sultan olarak Allah?ın verdiği emirlerle kendi idaresini dahi yapamayacak kadar aciz bir insanın verdiği emirler arasında dağlar kadar fark var.

? Aklını da beraberine alarak beni takip edersen, seni hayretler içinde bırakacak bir saray gezintisine çıkaracağım. Kalbini açık tutarsan, eminim onlara hayran kalacaksın.

? Haklısın! Köle damgasını yiyen insanları topluma kazandırmak kolay değil. Bir defa bu damgayı yiyen pek kolay kendine gelemez. Doğru söylüyorsun, Amerika?da köleliğin kanunla kalkması bir asrı geçmesine rağmen insanlar halen kölelik anlayışını tam olarak aşmış değil. İslam, Muhammed zamanında, bunu aşabildi mi?

? Kur? an, geldiği devirdeki yerleşik inançları kökten değiştiren bir mesaj içeriyor. O zamanlar tevhit inancı neredeyse tamamen ölmüştü. Hıristiyanlıktaki teslis inancı ve putperestlik hakimdi. Kur? an, şirkin ve putperestliğin her çeşidini reddederek Allah?ın bir olduğunu ders verdi.

? Çok iyi bir psikologsun. Beni ezilmişlik psikolojisinden kurtardın. Duygularım teskin oldu, ancak aklım söylediklerinin sırrını çözemedi. Şunu mu diyorsun: 10 kilometre ötedeki yeri bulmak, 10 bin kilometre ötedeki yeri bulmaktan daha zordur. Kuşlar 10 bin kilometre ötedeki yuvalarını buluyorlar. Şayet yuvaları 10 kilometre ötede olsaydı bulamazlardı.

Bütün bunları da yapamıyorlarsa, manadan vazgeçtim, sadece belagatine denk gelecek, manasız bir sure yazsınlar. Bunu da getiremezlerse, o zaman ya Kur? an?ın semavi olduğunu kabul edip, iman etsinler. Veya ebediyen cehennemde yanmaya hazır olsunlar: ?Bunu yapamazsanız?ki hiçbir zaman yapamayacaksınız? çırası insanlarla taşlar olan ve kafirler için hazırlanmış o ateşten sakının.? (Tur Suresi, 52:24)

? Güzel düşünüyorsun. Çelişen ayetler bulmak şöyle dursun, bilimin ancak son birkaç asırda keşfettiği hakikatleri Kur? an?da okursan ne dersin?

Kısacası bilim adamları, gözümüzün gördüğü ve göremediği bütün cisimlerin bir vakit bitişik olduğunu, büyük bir patlamayla ayrıldığını söylüyorlar. Şimdi Kur? an ayetine kulak verelim: ?O inkar edenler görmüyorlar mı ki göklerle yer, birbiriyle bitişik iken biz onları ayırdık ve her canlı şeyi sudan yarattık. Yine de onlar inanmayacaklar mı? (Enbiya Suresi, 21:30) Bilimin geçen asırda keşfettiği bir hakikati, Hz. Muhammed gibi ümmi biri 14 asır önce Kur? an?da açıkça haber vermiş. Şimdi soruyorum: Stephen Hawking gibi fizik dehalarının keşfettiği bir hakikati, hiç okuma yazması olmayan bir insanın, 14 asır önce bilmesi mümkün müdür? Bu ayetteki bilgi, Kur? an?ın semavi olduğunu gösteren bir mucize değil midir?

?Kim Müslüman bir köleyi azat ederse onun her uzvuna karşılık azat edenin bir uzvunu, Allah Teala cehennem ateşinden kurtarır...?

11 Sahabelerden Hz. Enes anlatıyor: ?Biz içki alemindeydik. Ben dağıtıyordum. Bir adam geldi, ?İçki haram edildi? dedi. Arkadaşlar derhal?Şu içki kaplarını dök, temizle? emrini verdiler. O haberden sonra kimse ağzına içki almadı.? (Nesai, Eşribe 51/2)

? Haa... Haa... Beni yanlış anladın galiba. Benim affetmem geçmişe yönelik işliyor. Şu an için hukukumu korumakla mükellefim. Benim vücudum bana emanet verilmiş. Emaneti en iyi şekilde korumam gerekir. Ancak bir şey olup bitmişse affedici olmam tavsiye ediliyor. Affederek hatası olan insanın gönlünü fethedip hedefime daha kısa ve güzel yoldan ulaşmış oluyorum. Uğradığım sıkıntıların da karşılığı, kat kat fazlasıyla verileceğine göre garaza gerek yoktur. Bu sırdandır ki hayatta hiçbir insana kin besleyip düşmanlık yaptığımı hatırlamıyorum, hatta Hz. Muhammed?in verdiği terbiye ışığında, mümin kardeşime üç günden fazla küs kalmam günah sayılıyor.

? Muhammed, Allah?tan gelen ayetleri kendi kafasına göre bir sıraya koymuş olamaz mı? Aksi halde, nazil olduğu şekliyle yazılması gerekirdi, diye düşünüyorum.

1 Kanaatimce Thomas, kilisenin günah anlayışıyla İslam?ı bir tutuyor. Hıristiyanlık ve İslamiyet?te ilahi af konusunun aynı olduğunu sanıyor. Oysa Hıristiyanlar kiliseye gidip papaza günahlarını itiraf etmekle mutlak bir şekilde bağışlandıklarını düşünüyorlar. Onlarda kul hakkıyla ilgili bir istisna da yok!

? Vahyin geliş şekillerine, Kur? an?ın içeriğine ve ayetlerle hadisler arasındaki farka baktığımızda senin soruna hiç tereddütsüz?hayır? diye cevap veririz. Vahiy, Hz. Muhammed?e çok değişik şekillerde bildirilmiştir.4 Öyle, gündüz karşılaştığı bir sorunu akşam düşünüp sabahleyin bir cevapla gelmemiştir. Bazen geceleyin, bazen gündüz ortasında bazen de sahabelerinin ortasında vahiy gelmiştir. İlgili rivayetlerden öğrendiğimize göre, ilahi mesajın azameti karşısında Hz. Peygamber tir tir titriyor, boncuk boncuk terliyor, yüzünün rengi değişiyor ve nefes almakta zorluk çekiyordu.5 Bir defa değil, 23 yıl boyunca her defasında vahye mazhar olduğunda bu haleti yaşayan Hz. Muhammed , eğer yapmacık hareket etseydi sahabeler anlamaz mıydı? Üstelik soğuk bir kış gününde bile vahiy geldiğinde vücudunun terlemesini nasıl sağlayabiliyordu? Bazen sorulan bir soru üzerine anında gelen vahiyle nasıl bambaşka bir halete bürünebiliyordu?6

? Rasyonel biri olarak?zanla? hareket etmemelisin. Bu konu üzerine spekülasyon yapmak yerine, bilimsel gerçekleri incelemek gerekir. Küçük bir araştırma yaptım. Öğrendiğime göre Carolus Linnaeus adındaki bilim adamı bitkilerin cinsiyeti konusunda ilk makaleyi 1735 yılında yazmıştır. Kilise 19. yüzyılın başına kadar bitkilerin cinsiyetinin olduğunu şiddetle reddetmişti. İncil?e göre bitkiler 3. günde yaratılmıştı. İnsanlar ve hayvanlar da erkek ve dişi olarak 6. günde yaratılmıştı. Kilisenin etkisinden dolayı, Linnaeus?un çalışmasını yıllarca kimse dikkate bile almamıştı. 1793 yılında Christian Konrad Sprengel polenleşmeyi keşfetti. O da bitkilerin cinsiyetinin anlaşılmasını?doğanın bir gizeminin? daha ortaya çıkarmak olarak tarif etti.

? İslam?a göre Hıristiyanlıktaki gibi, kuru kuruya af dilemekle affedilmiyorsun. Bir insan, gerçekten pişman olmuşsa affediliyor. Yani yaptığını bir daha hiç yapmamaya niyetliyse ve bu kararlılıktaysa affa layık olur. Her şeyden haberdar olan?Habir? ve gizli açık her şeyi bilen?Alim?, samimi pişmanlık duymayanları affetmez. Bundandır ki bir Müslüman günah işlediğinde, gözyaşları dökerek pişmanlığını ifade ederse, yaptığından tövbe ve istiğfar ederse, af talebinde bulunur. Buna rağmen kesin olarak affedildiğini söyleyemez. Sadece affedilme ümidiyle, yaptığı tövbeyi tutmaya gayret gösterir. Her yaptığını gören?Basir? ve her söylediğini işiten?Semi? bir Yaratıcı?ya inanan, imanı ölçüsünde, günah işlemekten uzak durur. Rahman ve Rahim olduğu gibi Kahhar ve Cebbar olan Allah?ın hazırladığı cehenneme girmemek için azami gayret gösterir.

? Doğru söyledin. Aklı başında her insan böyle yapmalı. Elçi sana?Sarayın yüz kapısı var. İstediğinden içeri girebilirsin? dedi. Sen kapılardan birine dayandın. Kapıyı ters yönden açmaya çalıştığın için kapı açılmadı. Kapıyı kapalı sandın. Daha da zorlamaya çalıştın; ama nafile. Sonunda kapıyı zorlamaktan vazgeçtin. Ümitsiz bir şekilde?Bu saraya girilmez? deyip orayı terk ettin.

? Memnuniyetle. 1) Kainatın bir yaratıcısı var mı? 2) Ölümden sonra hayat var mı? 3) Davranışlarımızı özgür iradeyle mi belirliyoruz yoksa kaderimizde yazılanları mı oynuyoruz? 4) Beden-akıl ilişkisi nasıldır? 5) Büyük Patlama?yla kainatın var olmasından önce ne vardı? Neler oldu? Çocukluğumdan beri bu soruların cevabını arıyorum. 12 yaşındayken Hıristiyanlık bu sorularıma cevap veriyor sandım. Kiliseye devam ettim. Ancak üniversiteye gittiğimde, kilisedeki öğretinin doğru olmadığını ve rasyonel insanın onları kabul edemeyeceğini anladım. Hıristiyanlıktan çıkıp agnostik oldum.

?İşte, eğer muaraza mümkün olsaydı, acaba hiç mümkün mü idi ki, bir iki satırla muaraza edip davasını iptal etmek gibi rahat bir çare varken, en tehlikeli, en müşkülatlı muharebe tarikı ihtiyar edilsin. Evet o zeki kavim, o siyasi millet ki, bir zaman alemi siyasetle idare ettiği halde, en kısa ve rahat ve hafif bir yolu terk etsin, en tehlikeli ve bütün mal ve canını belaya atacak uzun bir yolu ihtiyar etsin; hiç kabil midir? Çünkü edipleri birkaç hurufatla muaraza edebilseydi, Kur? an davasından vazgeçerdi. Onlar da maddi ve manevi helaketten kurtulurlardı. Halbuki muharebe gibi dehşetli, uzun bir yolu ihtiyar ettiler. Demek, muaraza-i bilhuruf mümkün değildi, muhaldi ; onun için muharebe-i bissüyufa mecbur oldular.?5

? İkinci ölçütün de gayet makul. Zaten Allah da açıkça bize böyle bir ölçütle Kur? an?ı değerlendirmemizi istiyor: ?Hala Kur? an üzerine gereği gibi düşünemeyecekler mi? Eğer o Allah?tan başkasından gelmiş olsaydı içinde birçok tutarsızlıklar, çelişkiler bulacaklardı.? (Nisa Suresi, 4:82) Ancak özellikle?bilimsel bilgiler? ve?Kur? ani bilgileri? karşılaştırırken bir problem çıkabilir. Büyük çoğunluk itibariyle, bu anlamda bile Kur? an?da bir çelişki bulamazsın. Ancak birkaç yerde, bilimsel bilgilerle çelişen ifadeler görebilirsin. Bu durumda da bilimsel bilgileri mutlak hakikat gibi alıp Kur? an?ın hakikatlerini reddetmen hata olur. Çünkü bir zamanlar herkesin üzerinde hemfikir olduğu bir kısım bilimsel bilgiler, sonradan anlaşıldı ki bir hayalden ibaretmiş. Özellikle bütün bilim adamlarının üzerinde hemfikir olmadığı evrim teorisi gibi sözde?bilimsel hakikatler?le Kur? an?ın yüksek hakikatlerini tartmamalısın. Benzer şeyler, üçüncü kriterin için de söylenebilir.

? Bana inancını değil, bildiğin delilleri göster. Kur? an?da olağanüstü gördüğün şeyler nelerdir? Kısaca açıklayabilir misin?

? Aslında bazı kişiler için bağlayıcı hükümler de getirmişti. Örneğin, ?Kadınlarından zıhar yaparak ayrılıp sonra da söylediklerinden dönecek olanlar, eşleriyle birbirlerine dokunmadan önce, bir köle azat etmelidirler.? (Mücadele Suresi, 58:3) Başka bir ayette ise yanlışlıkla adam öldürmenin cezası olarak köle azat etme şartı getirilmiş: ?... Kim bir mümini yanlışlıkla öldürürse bir mümin köleyi azat etmesi ve bağışlamadıkları sürece ailesine diyet ödemesi gerekir. mümin olursa ve düşmanınız olan bir topluluktan bulunursa mümin bir köle azat etmek gerekir. Eğer sizinle kendileri arasında antlaşma bulunan bir topluluktan ise ailesine verilecek bir diyet ve mümin bir köle azat etmek gerekir. Bunlara imkan bulamayanın, Allah tarafından tövbesinin kabulü için iki ay art arda oruç tutması gerekir...? (Nisa Suresi, 4:92)

? Kur? an tercümesini okuma mı diyorsun? Herkes Arapça mı öğrenmek zorunda?

? İkincisi, Kur? an?ın teolojik mesajının gayet net olduğu dikkatimi çekti. Sonsuz ilim, sonsuz kudret ve sonsuz hikmet gibi vasıfları olan tek bir Allah var. Allah?ın melekleri var. Her şey kaydediliyor. Sonra kıyamet kopacak. Herkes yeniden diriltilecek ve yargılanacak. Kötüler cehenneme, iyiler de cennete gidecek. Bir de şeytan var işin içinde.

? Doğrusunu söylemek gerekirse ben senden daha çok Hıristiyanların durumuna şaşırıyorum. Akıl, ilim ve burhanın hakim olduğu bir asırda, iki milyarı aşkın insanın, aklen kabulü imkansız olan teslise inanmalarını anlayamıyorum. Şimdiye kadar, insanları uyutarak teslis inancını devam ettirmişler. Bundan sonra işleri çok daha zor. Kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması, insanların teslisteki saçmalığı anlamasını hızlandıracak sanırım.

? Kur? an?ın Hıristiyanlık konusunda çok net bilgiler içerdiğini gördüm. Hz. İsa?dan bahsederken Allah?ın değil, ?Meryem?in oğlu? diyor. Hıristiyanların, teslis inancının yanlış olduğunu açıkça ifade ediyor. Yeri gelmişken bu konuda bir hatıramı paylaşmak istiyorum. Geçenlerde, İncil?le ilgili haftalık dersler veren bir kiliseye gittim. Hz. İsa?ya hem baba, yani yaratıcı hem de oğul diyorlardı. Nasıl bir kişi hem baba hem de oğul olur, diye sordum. ?Bu imani bir meseledir. Akıl ile izahını yapamayız. İncil?de anlatıldığı gibi inanırız? dediler. İncil?de, Hz. İsa?nın?baba? diye kendisinden başka birine dua ettiğini gösteren iki ayeti onlarla paylaştım. Bana çok kötü baktılar. Hiç hoş karşılamadılar söylediklerimi. Farklı görüşe açık olmadıklarını anladım. Bir nevi koyun gibiler. Kendilerini teselli etmek için ders alıyorlar. Kilisenin anlattığını sorgulamadan kabul ediyorlar. İki defa toplantılarına katıldım. Bir daha da devam edemedim.

? Sen insanın kainatta en önemli yaratık olduğunu söyleyip duruyorsun. Oysa şimdiye kadar insanın yaratılışıyla ilgili bir ayet aktarmadın.

Bu haftaki görüşmemizde anlaşıldı ki, Thomas sebepler ve tabiat köpüğüne takıldığı için altındaki kudret ve hikmet denizini göremiyor. Mevlana?nın söylediği gibi, karanlıkta fili avucuyla tanımlamak mümkün olmadığı gibi, sadece akıl ile de hakikat denizini görmek mümkün değil. Çünkü?Denizi gören göz başka, köpüğü gören göz başka. Köpüğü bırak da denizin gözüyle bak sen. Köpükler, gece gündüz denizden meydana gelir, onları deniz harekete getirir. Fakat sen ne şaşılacak şey, köpüğü görüyorsun da denizi görmüyorsun. Biz, gemilere benziyoruz. Aydın denizin içindeyiz de gözlerimiz görmüyor, birbirimize çarpıp duruyoruz. Ey ten gemisine binmiş, uykuya dalmış adam, denizi gördün ama asıl denizin denizine bak. Denizin de bir denizi var, onu sürüp duruyor.?3

Yani, cehennem azabı öyle dehşetli ki, en azı bile dokunsa insana eyvah dedirtir. İşte, azabın dehşetini göstermek için ayette kullanılan bütün kelimeler?azıcık? manasına kuvvet veriyor. Örneğin, ayet, ?lein? kelimesiyle başlıyor. Yani, kesin değil, bir ihtimal azap dokunsa diyor. ?Messe? kelimesi, azıcık dokunmaktır. Yine azabın azlığını ifade eder. ?Nefhatün? kelimesi, miktarı bir kokucuk kadar, yani sadece bir birimi dokunsa diyor. Kullanılan mastar, söz konusu dokundurma fiilinin sadece bir defa olduğuna işaret ediyor. Kısacası, sıfırdan büyük en küçük bir birim kadar azap dokunsa bile dehşetli olur. ?Nefhatün?deki imla işareti, azlığı ifade ediyor. O kadar küçük ki, bilinemiyor demektir. ?Min? ibaresi, azabın tamamı değil, bir parçası manasına gelir. Söz konusu azabın dehşetli olmadığını göstermek için?azabi? kelimesi, Arapça?daki şiddetli azap manasına gelen nekal ve ikab kavramlarına tercih edilmiş. Çok daha dehşetlisi var. Ancak, en hafifi dokunsa bile insana dehşet verir. ?Rabbike? Kahhar, Cebbar, Müntakim gibi dehşetli azap veren manasına gelen ilahi isimler yerine Rab ismi kullanılmış. Yani, şefkatiyle sadece azıcık bir azap dokundursa bile, eyvah deyip inleyeceksiniz. Kısacası, söz konusu ayette kullanılan bütün kelimeler, bağlaçlar, hatta imla işaretleri bile asıl maksat olan azabın ne kadar dehşetli olduğuna işaret ediyor. Aynı manaya kuvvet veriyor. Öyle, rast gele söylenmemiş. Her bir kelimesi ve harfi seçilerek, ilahi mesaj verilmiş.

? Önemli bir fark daha var. İslam?a göre, genel prensip olan, kul hakkının af edilmemesidir.1Yani ibadette noksanlık varsa veya kul hakkına girmeyen alanlarda günah işlenmişse Allah affedebilir. Ancak başkasının hakkını gasp edip sonradan Allah?a gidip af dilemek olmaz. Maddi ve manevi olarak başkasına zarar verenler, hesap gününde, mağdura sevaplarını verecek veya onun günahlarından alacak. Böylelikle hiç kimsenin hakkı zayi olmayacaktır. Umumi prensip, bu dünyada insanların hakkını ödeyip ahirete kul borcuyla gitmemektir. Her şuurlu mümin bu konuda azami dikkat gösterir.

? Bence bir dine tabi olmak isteyen biri İslam ve Hıristiyanlığı tarafsızca incelerse İslam lehine karar verecektir. Her neyse. Ayrılmam gerekiyor. Eğer sözünü ettiğin gibi gaybi ve bilimsel bilgiler Kur? an?da varsa, semaviliğini gösterir. Ancak, Kur? an beşeri bir kitap ise sadece kendi zamanındaki bilimsel bilgileri içeriyordur. Gelecek hafta anlatacaklarını merakla bekliyorum.

7 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 3, s. 71

? Hayır. Eğer sonsuz adalet sahibi bir Yaratıcı varsa anlattıklarını yapması gayet normal. Benim problemim, durumun affetmek tarafıyla ilgili. İkisini bağdaştıramıyorum.

? Kur? an?ın nasıl bugünkü şeklini aldığını kısaca özetleyeyim. Kur? an, şu anki haliyle Allah?ın ezeli ilminde hep vardı. Bir bütün olarak, bir rivayete göre Kadir Gecesi?nde, başka bir rivayete göre Berat Gecesi?nde dünya semasına indirildi. Ancak Kur? an?ın Hz. Muhammed?e indirilmesi 23 senelik bir süreçte gerçekleşti. Bir anda bütün hükümleri indirmek yerine, parça parça nazil oldu. Vahiy meleği Hz. Cebrail, her Ramazan?da bizzat Hz. Muhammed?e gelir ve Kur? an? ın tilavetini dinlerdi. Hz. Peygamber o zamana ka dar inen ayetleri okur ve Hz. Cebrail de takip ederdi. Kur? an?ın ta mam landığı seneki Ramazan ayında, Hz. Peygamber tamamını iki defa okuyarak Hz. Cebrail?e sahihliğini teyit ettirmiştir.1

? Anlaşılan, tahrif edilmiş Hıristiyanlık, kölelik müessesesini aynen devam ettirmiş. Ne ıslahına ne de kaldırılmasına yönelik bir hüküm getirmemiş. Bir de İslamiyet?in konuyla ilgili hükümlerine bakalım. Birincisi, daha önce de aktardığım gibi İslamiyet öncelikle insanı köleleştirmenin, biri hariç, bütün yollarını kapatmıştır. Sadece savaş esirlerini köle yapma yolunu kısmen açık bırakmıştır. Birçok İslam alimine göre o günün şartlarına mahsus bir istisna olarak böyle bir cevaz verilmişti. İkincisi, birçok vesilelerle, Kur? an, mevcut kölelerini azat etmeleri için müminleri teşvik etmiştir. Örneğin, Beled Suresi?nde, Allah, insana verdiği nimetleri saydıktan sonra ondan nefsine, sarp yokuş gibi ağır gelen bir şükür istediğini ifade ediyor: ?Sarp yokuşun ne olduğunu sen ne bileceksin? O tutsak bir boynu çözmektir .? (Beled Suresi, 90:12-13) Sarp yokuştan kasıt, kamil mümin olmak demektir. Allah, insanlara, nimetleri, keremiyle ihsan ettiği gibi müminlerin de kölelere hürriyet nimetini vermekle kemale ermesini teşvik ediyor. Hz. Muhammed köle azat etmenin sevabını şöyle ifade etmiştir: ?Kim Müslüman bir köleyi azat ederse onun her uzvuna karşılık azat edenin bir uzvunu, Allah Teala cehennem ateşinden kurtarır...?1

? Koyun benzetmen ilginç. Kur? an da benzer bir tabirle, in kar edenlerin koyun gibi atalarının inançlarını takip ettikleri ni ve kendilerine gelen yeni mesaja kulak vermediklerini söylü yor: ?O inkarcıların hali, çobanlarının bağırıp çağırmasından başka bir şey anlamayan hayvanlara benzer. Onlar sağırdırlar, hakkı işitmezler; dilsizdirler, hakkı söylemezler; kördürler, hakikati görmezler. Peygamberin tebliğ ettiklerini düşü nüp anlamazlar.? (Bakara Suresi, 2:171) O derse ben de ka tılıp Kur? an?daki tevhidi anlatsaydım, beni recmederlerdi herhalde!

? Meydan okumanın adil olması için, Hz. Muhammed gibi, yarışmaya katılacakların da ümmi olması gerekirdi. Oysa Allah diğer yarışmacıların lehine olacak şekilde şartlarda değişiklik yapmış. Yarışmacı ümmi olmasın, en büyük bir alim ve hatta dahi olsun, diyor. Bir alimle olmuyorsa, binlerce, yüz binlerce alim bir araya gelsin: ?Eğer kulumuz Muhammed?e indirdiğimiz Kur? an?dan bir şüpheniz varsa, haydi, onun benzeri bir sure getirin. Allah?tan başka bütün yardımcılarınızı da çağırın?eğer iddianızda doğru iseniz.? (Bakara Suresi, 2:23) Bütün bunlarla birlikte Kur? an gibi bir eser yazamıyorlarsa, ölmüş bütün alimlerden de yardım alsınlar, yani onların eserlerini getirip yarışmaya soksunlar. Bu da olmuyorsa, cinlerle irtibat kurup, cinlerin bütün alimlerini de yanlarına alsınlar: ?De ki: And olsun, eğer bu Kur? an?ın benzerini getirmek için insanlar ve cinler bir araya toplanıp da hepsi birbirine yardımcı olsalar, yine de onun benzerini getiremezler.? (İsra Suresi, 17:88.)

? Seviniyorum. Çünkü Rabbim hakikati arama samimiyetine binaen seni Kur? an?la tanıştırmış. Senin sorduğun hayati sorular, oksijen, su, ekmek gibi insan için zaruri olan gıdalara ben zer. Bu gıdaları almayan insan biyolojik varlığını devam etti remez. Aynen öyle de, senin sorularına tatminkar cevap bu larak, ruhunun gıdasını vermeyen insan da ruhen canlı kala maz. Biraz öncede söylediğim gibi, Kur? an, bizim ruhumuza ve bütün duygularımıza oksijen, su ve gıda olacak şeylerle dolu?semavi bir sofradır.?4 Allah seni bu sofrayla kar şılaştırdığı için nasiplisin. Buna seviniyorum. Ancak, aldı ğın seküler eğitim gözüne perde oluşturduğu için sofradaki nimetleri göremiyorsun. Dolayısıyla, onlardan istifade edemi yor sun. Açlıktan ölmek derecesine gelmiş bir insanın karşı sına çıkmış mükellef bir sofrayı görmemesinden dolayı, açlık sancısı çekmesi gibi bir şey. Senin bu ikinci durumunu düşündükçe de sana acıyorum.

2 Muhtemeldir ki Kur?an uzayın genişleme hızına ilişkin bilgiyi de içeriyor. Kur? an?ın sonsuz ilim sahibi olan Allah?ın ilminden geldiğini düşündüğümüzde, içinde henüz keşfedilmeyi bekleyen hadsiz hakikatler olduğunu söyleyebiliriz. Bizim bilmememiz, o hakikatlerin yokluğuna değil, bizim cehaletimize işarettir.

Kur? an?ın Semavat Ayetleri Semaviliğine Delildir

? Bu anlamda benim işim gayet kolay. Kur? an sarayındaki altı bin altı yüz altmış altı tablodan bir tanesiyle bile sana Rabbimizin varlığını ispatlayabilirim. Kur? an?ı incelerken kullandığın dört kritere göre sadece bir ayetin beşer sözü olmadığını ve ilahi söz olduğunu ispatladığım anda, diğer bütün ayetler senin aklına göre beşeri bile olsa biz yine Rabbimizi bulmuş olacağız. Bir örnekle ne demek istediğimi açıklayayım. Nar diye bir meyve var, desem sen ise bu meyveyi hiç görmediğin için inkar etsen, iddiamı ispat etmem için bir tek nar getirip sana göstermem yeterlidir. Oysa sen iddianı ispat etmek için bütün mekanları ve zamanları arayıp taramalısın. Dünyanın her tarafını karış karış inceledikten ve geçmiş zamana yolculuk yapıp önceki asırlardaki dünyayı taradıktan sonra bir tek nar bile bulamazsan narın yokluğunu ispatlayabilirsin. Gördüğün gibi, bir şeyin varlığını ispat etmek son derece kolaydır. Yokluğunu ispat etmek ise imkansız denecek kadar zordur. Aynen öyle de Allah vardır, dediğimde, Allah?tan gelen tek bir ayeti göstermekle davamı ispat edebilirim. Bütün eserlerin Allah?tan olduğunu ispat etme yükümlülüğüm yoktur.

4 Allah için zaman kiplerini kullanmanın doğru olmadığını düşünüyorum. Çün kü zamanın dışında olan Zat-ı Ezeli için dün, bugün ve yarın diye bir şey yok tur. O bizim geçmişte yaptıklarımızı, şu anda yapıyor olduklarımızı ve ileride ya pacaklarımızı her an ilm-i ezelisinde biliyor, dakik nazarıyla görüyor. Örneğin, on sene önce işlediğimiz bir günah için?Allah beni şu günahı işlerken görmüştür? diye düşünmek yanlıştır. Aksine, geçmişe, hazır zamana ve geleceğe bir tek ekranda her an bakar gibi ya da okuduğunuz şu kitabın tek sayfasında her an görür gibi her şey O?nun nazarındadır. Yaptığımız, yapıyor olduğumuz ve yapacağımız her şeyi her an her şeyiyle külli nazarıyla müşahede eden bir Rabb-i Külli Şey var.

Kur? an?ın semaviliğini gören biri için?her bir kelimesi bir mucize olur. Çünkü o vakit bir tek kelime bir çekirdek gibi bir şecere-i hakaiki manen tazammun edebilir . Hem, merkez-i kalp gibi hakikat-i uzmanın bütün azasına münasebettar olabilir. Hem, bir ilm-i muhite ve nihayetsiz bir iradeye istinat ettiği için, hurufuyla , heyetiyle, vaziyetiyle, mevkiiyle hadsiz eşyaya bakabilir. İşte, şu sırdandır ki, ulema-i ilm-i huruf , Kur? an?ın bir harfinden bir sayfa kadar esrar bulduklarını iddia ederler ve davalarını, o fennin ehline ispat ediyorlar.?15

? Özellikle son asırlarda keşfettiğimiz bilimsel gerçekleri, mesela izafiyet teorisini, Kur? an?da bulursam hayli ilginç olur. Ben de bir şey sormak istiyorum. Kur? an?da bilimsel mucize varsa ve gösterirsen bu senin argümanını desteklediği gibi, aksi durumun olması da benim argümanımı destekler. Ben de bilimle çelişen ayetleri bulup sana göstermeye çalışacağım. Sen ne tür çelişkileri, Kur? an?ın semavi olmadığına delil olarak kabul edersin?

? Tamam. Bu ayet için de pozitif puan veriyorum Muhammed?e.

? Ben başka bir şık ekliyorum. Üç seçeneği olan bir olguyla ilgili tahminde bulundu, tahmini tuttu, derim.

? Anladığım kadarıyla, hakikat denizinden sadece Kur? an ayetleri hakiki cevher çıkarıyor, diyorsun. Kimse kendi aklıyla hakikati bulamaz mı?

? Elbette, hayır. Sınavın hiçbir anlamı kalmaz.

Allah'la Konuşma...!

? Sen sadece bir hikmetini söyledin. Başka neler var?

? Kur? an?ın birçok ismi olduğunu bilmiyordum. Diğer isimlerinden kısaca bahseder misin?

Bu haftaki görüşmemizde Kur? an?daki bilimsel mucizeleri ele alacaktık. Thomas, birçok Batılı aydın gibi bilimi, kendisine bir nevi din yapmış. Meşhur bilim adamlarının kainatla ilgili hipotezlerini mutlak hakikat gibi kabul ediyor. Bu nedenle, ısrarla Kur? an?da bilimsel gerçeklere uygun ve aykırı olan şeyleri öğrenmek istiyordu. Bu nedenle bilimin sonradan keşfettiği bir kısım hakikatlerin, 14 asır önce Kur? an?da yazılı olduğunu söyleyince çok heyecanlanmıştı.

? Anlaşıldı. Peki, bu esnada yakarışlarımı işiten üçüncü biri araya girip sana 100 bin dolar verse ve beni affetmeni isterse affeder misin?

? Hayır, cezalandırdım. Ona kaşlarımı çatarak yüksek ses tonuyla kızdım. Bu bir nevi cezadır.

? Anlaşılan sen yasaklarla her şeyin çözüleceğini sanıyorsun. Ama biliyoruz ki insanların akıllarını ve kalplerini ikna etmeden, bir şeyi yasaklamak hiçbir zaman daimi çözüm olamamıştır. Amerika?da geçen asrın ortalarında kölelik kağıt üstünde yasaklanmasına rağmen henüz tam anlamıyla kalktığını söylemek çok zor.7 Gerçi köle kavramı kullanılmıyor. Fakat zencilerin önemli bir kısmı köleyken yaptıkları işlere aynen devam ediyor. Kölelik halen devam etseydi sanırım birçok zenci için değişen pek bir şey olmayacaktı. Martin Luther King?in önderliğindeki?Sivil Haklar Hareketi? 1964?te başarıya ulaşana kadar, zencilere aleni olarak köpek muamelesi yapılıyordu. Zenciler, beyazlarla aynı lokantada yemek yiyemiyor, aynı okulda ders göremiyor, aynı otobüse binemiyor, aynı üniversiteye gidemiyor, hatta aynı sokakta bile yürüyemiyordu.

? Anlam farkına dikkat çekiyorum. Benim okuduğum mealde, ?yüzüyor? tabiri kullanılmış. Oysa yüzmek sudaki hareket için kullanılır. Gök cisimleri ise sadece kendi yörüngelerinde hareket ederler. Bence Muhammed, cisimlerin su içinde yüzdüğünü, havada uçtuğunu görmüş, güneş ve ay da aynı şekilde hareket eder, diye düşünmüş.

Kur'an' ı sıradan bir insan yazmış olamaz mı? (1)

? Güzel açıkladın. Kanaatimce İslam ceza hukuku sözünü ettiğin bütün koşulları en güzel şekilde yerine getiriyor. Allah?ın ahirette bir kısım günahları affediyor olması yukarıdaki koşullardan hangilerini ihmal ederek suç işleme oranını artırıyor?

?Bir lafz-ı Kur? ani okunduğu zaman dağın kulağı olan mağarasını doldurduğu gibi, aynı lafız , sineğin küçücük kulakçığına da tamamen yerleşir. Aynen öyle de, Kur? an?ın manaları, dağ gibi akılları işba ettiği gibi, sinek gibi küçücük, basit akılları dahi aynı sözlerle talim eder, tatmin eder. Zira Kur? an bütün ins ve cinin bütün tabakalarını imana davet eder. Hem, umumuna imanın ulumunu talim eder, ispat eder. Öyle ise, avamın en ümmisi havassın en ehassına omuz omuza, diz dize verip beraber ders-i Kur? aniyi dinleyip istifade edecekler...?10

? Bunlar güzel tavsiyeler. İnsanları köle azat etmeye teşvik eder. Benim buna itirazım yok. Sadece teşvikle yetinilmesini doğru bulmuyorum.

? Haklısın. İnsan da şeklen Kur? an?ın sözlerine benzer şeyler söyleyebilir. Ancak, Kur? an?ın sözlerindeki mana derinliği, ifade güzelliği, diğer sözlerle irtibatı gibi birçok özelliklerini düşündüğümüzde ilahi sözlerin beşeri sözlerden sonsuz derece üstün olacağını anlarız. Tıpkı küçük bir cam parçasında yansıyan güneş ile gerçek güneş arasındaki fark gibi. Evet, camda yansıyan da güneşe benziyor. Ancak, bu benzerlik sadece şekil itibariyledir. Gerçi, güneşin ışık, renk gibi özelliklerini de bir derece yansıtır. Ancak, hakiki güneşle kıyaslayınca şişede yansıyan güneşçiğin söz konusu özellikleri hiç hükmündedir.

? Gayet güzel ifade ettin. Demek ki izafiyet teorisinin en önemli argümanlarından biri zamanın izafi olduğu, yani her şeyin aynı zaman biriminde yaşamadığıdır. Şimdi şu ayetin üzerinde birlikte düşünelim: ?... bilin ki Rabbinin ölçüsüyle bir gün, sizin hesap ettiğiniz bin yıl gibidir.? (Hac Suresi, 22:47)

? Geçen hafta, Kur? an?ın birçok inkar akımının argümanlarına cevap verdiğini söylemiştim. Başka bir deyişle, Kur? an?dosdoğru yol? olarak tarif ettiği yolun dışındaki yolların eğri olduklarını anlatarak, insanları Kur? ani yolu kullanmaya davet ediyor. Tur Suresi?ninin 35-43 arasındaki ayetleri münhasıran bu konuyu işliyor. Biraz uzun olacak, sence bir mahsuru yoksa, önce ilgili ayetleri kısa yorumlarıyla aktarmak istiyorum. Daha sonra sözü sana vereceğim.

Kur? an, görünürde tek bir kitap olmasına rağmen meslek ve meşrepleri birbirinden çok farklı yüz binlerce evliya, sıddıkin, arif ve alime kaynaklık etmiş, onları beslemiştir. O, mukaddes bir kütüphane hükmünde, Kitab-ı Semavi?dir .7Birileri çıkıp dünyanın en büyük kütüphanesi olan Library of Congress?taki 30 milyon kitaptaki bilgilerin hepsini bir tek kitaba yazsa böyle bir kitabın benzeri meydana gelir mi? İşte Kur? an, o kitaptan daha harikadır. Kur? an?ın her satırına, belki her kelimesine milyonlarca kitaptaki bilgi yerleştirilmiştir. ?Bir denizi bir ibrikte gösterir gibi pek çok geniş ve çok uzun ve çok külli düsturları ve umumi kanunları?8 herkesin anlayacağı basit bir hadisenin içinde ders veriyor.

? Allah, Kur? an?da sadece kainatı nasıl yarattığını anlatmaz, aynı zamanda nasıl genişlettiğini bildirir: ?Biz göğü?büyük bir kudretle? bina ettik ve şüphesiz Biz, genişleticiyiz.? (Zariyat Suresi, 51:47) Ayet açıkça göğün genişlediğini söylüyor. Bilim adamları büyük teleskopları ve ileri hesaplamaları kullanarak geçen asırda aynı hakikati keşfettiler. Bırakın teleskopu, dürbünün bile olmadığı bir devirde, Hz. Muhammed uzayın genişlediğini görmüştür, dersen teleskop gibi gözlerinin olduğunu kabul etmen gerekir.

? Hiçbir şekilde affetmiyorsun çocuğunu, öyle mi?

? Dediğim gibi gözüne perde gelmiş biri nasıl görsün ki.

? Ben de pekala böyle bir kitap yazabilirim. Bence sen çok abartıyorsun.

? İzin verirsen, Kur? an sarayındaki tabloları incelerken göz önünde bulundurduğum kıstasları seninle paylaşmak istiyorum.

Dipnotlar

? Bildiğin gibi Kur? an?ın tamamını yakın zamanda okudum. Senin dediğin bilimsel mucizeler niye benim dikkatimi çekmedi acaba? Yoksa sendeki Kur? an farklı mı?

Bir misal daha vermek istiyorum. Bakara Suresi?nin üçüncü ayetinde müminlerin şöyle bir hasletinden söz edilir:6?Kendilerine rızık olarak verdiklerimizden Allah yolunda bağışta bulunurlar.? Ayetin mealini okuduğumuzda, müminlerin bağışta bulunan kimseler olduğu anlaşılır. Oysa ayetin her bir kelimesini dikkatle inceleyince, çok harika bir şekilde sadakanın beş şartını da ifade ettiği ortaya çıkar. Birinci şart, ?ve mimma? kelimesiyle ifade edilmiş. Yani, ?size verdiğimiz her şeyi sadaka olarak verip kendiniz muhtaç konuma düşmeyin. Sadakaya muhtaç olmayacak şekilde sadaka veriniz.? İkinci şart, ?razekna? kelimesiyle ifade edilmiş. Yani, ?başkasının malını değil, size rızık olarak verdiğimizden sadaka veriniz.? Üçüncü şart, ?razekna? kelimesindeki?na? ibaresiyle ifade edilmiş. Yani, ?sadaka verdiğiniz kişiyi minnet altında bırakmayınız. Çünkü verdiğiniz şey hakikatte size ait değil. Ben size rızkı veriyorum. Benim malımdan benim abdime vermekte minnetiniz yoktur.? Dördüncü şart, ?yünfikun? kelimesiyle ifade edilmiş. Yani, ?zaruri ihtiyacı olana veriniz. Eğlencelere sarf edip keyif satacak kişilere vermeyiniz. Çünkü sadaka sadece zaruri ihtiyaçları olanlara makbuldür.? Beşinci şart, ?razekna? kelimesiyle ima edilmiş. Yani, ?Rezzak benim. Size sahip olduklarınızı veren benim. O halde, benim namımla vermelisiniz. Kendi malınızı verir gibi bir hissiyata kapılıp, nefsinize pay almayın.?

? İyi ki hatırlattın. Neredeyse unutacaktım. Muhammed?in kölesi olduğunu bir kitapta okumuştum. Doğru olup olmadığını bilmiyordum. Biraz önce kullandığın bir ifadeye göre okuduğum doğruymuş. Bence bir peygamber asla köle edinemez. Muhammed?in kölesinin olması, aslında peygamber olmadığına delildir. Çünkü sonsuz iyilik sahibi bir Yaratıcı yaratmış olduğu kullarını asla köle ve efendi diye iki kategoriye ayırmaz. Aksine peygamber olarak seçtiği kişinin köle edinmesi şöyle dursun, bütün köleleri hürriyetine kavuşturmak için görevli kılar.

? Geçen hafta teorik olarak, semavi bir kitabın insanlar tarafından taklidinin mümkün olmadığı konusunda beni ikna ettin. Ancak, Kur? an?ın böyle bir özelliğe sahip olduğunu gösteren somut deliller göstermedin. Madem, Kur? an?ın benzersiz bir kitap olduğunu iddia ediyorsun, bu iddianı somut delillerle ispat etmelisin. Hem madem Kur? an sarayını eşsiz bir şaheser görüyorsun, o halde, beni de bu sarayda dolaştırıp içindeki harikuladelikleri göstermelisin.

İhlas Suresi?ndeki her bir ayet aynı zamanda ilk ayete netice oluyor. İlk ayet?De ki: O Allah?tır? diyor. Diğer ayetler, Allah olmanın neticesi olarak O?nda bulunması gereken vasıfları sayıyor: ?O Allah?tır. Öyle ise O birdir. Öyle ise O Samed?dir. Öyle ise O doğurmamıştır. Öyle ise O doğrulmamıştır. Öyle ise O?nun hiçbir dengi yoktur.?

? Özellikle, birinci koşulu ihmal söz konusu. Somut bir örnek vereyim. Biri bir suç işliyor; sonra yakalanıp hakim önüne çıkarılıyor. ?Pişmanım Hakim Bey. Söz veriyorum, bir daha aynı hatayı yapmayacağım. Ne olur beni affedin!? diyor. Hakim de affediyor. Bunu gören diğer insanlar, affedileceği ümidiyle suç işler, böylece insanların suç işleme meyilleri artar.

Thomas?la yaklaşık dört ay süren haftalık görüşmelerimize yaz boyunca ara vermiştik. Eylül ayının sonunda kaldığımız yerden devam ettik. Thomas, yazın Avrupa?ya tatile gitmişti. Tatilde, kendisine hediye ettiğim Kur? an mealini vakit buldukça okumaya çalışmış. İlk 250 sayfayı okuyabilmiş. Bu görüşmemize, Thomas?ın Kur? an hakkındaki ilk izlenimlerini dinleyerek başladık:

Bu hafta Kur? an?daki bilimsel mucizeleri müzakereye başladık. Thomas?ın deyimiyle?içsel imza? olan söz konusu mucizeler, Kur? an?ın semaviliğinin parlak delilleridir. Thomas, önceleri modern bilimle uyum gösteren ve on dört asır önce hiçbir beşerin bilemeyeceği ayetlere puan vereceğini söyledi. Ancak, bu işin puanlama yöntemiyle olmadığını anladı. Çünkü bilimle uyumlu her bir ayete, örneğin 10 puan verse 10 ayetin sonunda 100 puanla imanını deklare etmesi gerekirdi. Oysa hidayet sadece akıl ile puan vererek olmaz. Hidayet, kulun kendi cüzi iradesini sarf ettikten sonra Hadi olan Allah?ın kalbe ihsan ettiği bir nimettir.

? Senin inandığın Allah, peygamber olarak seçtiği Muhammed?in elinden özgür iradesini almış mıydı? Özgür iradesiyle, sonradan bir değişiklik yapmış olması söz konusu olamaz mı?

2 Thomas?ın bu ifadesi, açıkça ilzam olduğunu gösteriyor. Sohbete başlarken Kur? an?da büyük bir kusur bulmuşçasına mutlak adalet ve affetmenin uyuşmazlığı nı gündeme getirmişti. Heyecanlı bir şekilde, çelişkinin gerekçesini açıklamıştı. Oy sa Kur?an?ın bütüncül görüşü içinde, bunun çelişki olmadığını anlattığımda, ak len itiraz edecek bir şey bulamadığı için böyle kaçamak bir üslup kullanmıştı.

? Bu kadere ilişkin bir soru. Hafızanın bir yerine kaydet. İleride bu soruya döneriz.

2 Sachiko Murata ve William C. Chittick, The Vision of İslam, Paragon House: 1994, s. XVIII.

? Dediğine katılıyorum. Cezanın iki yönü var. Biri, hak sahibine hakkını vermek; ikincisi, benzer haksızlıklara meyledenleri caydırmak. Affetmek ikinci koşulu yerine getirmiyor, diyorsun.

?Eğer yüz çevirirlerse de ki: ?Bana Allah yeter. O?ndan başka hiçbir ilah yoktur. Ben ancak O?na tevekkül ettim. O, yüce Arşın sahibidir.? (Tevbe Suresi, 9:129)

Çünkü O Allah?tır. ?

? İzafiyet teorisi, zamanın izafi olduğunu söylüyor. Işık hızına yaklaştıkça zaman genişler. Yani Contact filminde çok güzel işlenmişti bu konu. Işık hızına yaklaştığımızda yaşadığımız bir ömür bizim içinde bulunduğumuz zaman diliminde bir dakikaya denk geliyor.

Hatta diyebiliriz ki Kur? an?ın en birinci meselesi Yaratıcı?nın tek olduğunu anlatmaktır. Her türlü ortaktan uzak olduğu gibi icraatında bile hiçbir ortağa, yardımcıya ihtiyacı olmadığını göstermektir. Her şeyin, her an, her şeyiyle Allah?a muhtaç olduğunu ders vermektir. Dolayısıyla, Kur? an?daki?Biz? zamiri asla birden fazla yaratıcı anlamına gelmez. Kaldı ki eğer birden fazla yaratıcı olsaydı Kur? an?ın hemen her tarafında vurgulanan tek Yaratıcı ifadesine karşı çıkarlardı. En azından bir ayette, ?Bu kitap bir ilahtan değil, birden fazla ilahtan gelmiştir? derdi.

? Bilimin harikulade bir hadisenin?sebep-sonuç? halkasını açıklaması, onları sıradanlaştırmıyor; tıpkı bir bilgisayarın nasıl çalıştığını ve nasıl yapıldığını anlamakla, sıradan bir alet olduğunu iddia edemeyeceğimiz gibi. Garip olan, seküler bilim bile göçmen kuşların harikulade bir şekilde yollarını, nasıl bulduklarını anlamış değil. Birkaç ay önce bir belgeselde seküler bilim adamlarının göçmen kuşlarla ilgili sözüm ona bilimsel teorilerini dinlemiştim:

? Hah! İşte böyle! Benim dediğim noktaya geldin. Şunu biliyorsun ki polis çağırdığında bir netice alamazsın. Çünkü çocukların tozutmasını suç sayan bir kanun yok. Annesi ise?Engel olmaya çalıştım, çocuktur devam etti? diyerek işin içinden sıyrılır. Olan sana olur. Hem tozları yutmuş olacaksın hem de zamanını boşa harcayacaksın ve sinirlerini harap edeceksin. Oysa çocuktur, deyip daha affedici bir üslupla annesine anlatsaydın belki de durum farklı olacaktı.

? Bu ayetin üzerinde düşünmek istiyorum. Fakat senin yaptığın gibi mucize olarak algılamıyorum. Muhammed çok zeki biriydi, doğru tahmin etmiş, derim.

? Kur? an?ın manasındaki harikuladeliğe bir örnek verebilir misin?

? Haklısın. Kur? an insanın anlayacağı bir üslupla mesajını vermeli. Yani insanın anlayacağı dilden konuşmalı. Ancak yine de ilahi sözler farklı olmalı. Kur? an?da bunu göremedim.

? İncil?de de canlıların sudan oluştuğu anlatılıyor. Belki de Muhammed oradan almıştır.

? Kur? an?ın semavi olduğunu kanaat getirince Arapça öğrenip belagatindeki güzelliği görmek istemen takdire şayan. Ancak öncelikle Kur? an?ın diğer mucizevi özelliklerine bakmak istiyorsun. Seni anlıyorum. Kur? an?ın belagati, Kur? an sarayının harikulade dizayn, dekorasyon ve düzenine benziyorsa, içindeki bilimsel ve gaybi mucizeler ise, on dört asır önce hiçbir yerde olmayan harika ve benzersiz eserlere benzer. Hiçbir çarşıda satılmayan ve hiçbir kimseye malum olmayan söz konusu eserlerin Kur? an sarayında bulunuyor olması, Kur? an?ın semavi olduğunu gösteriyor.

? Bildiğim kadarıyla, İslam başkasına yaptığı haksızlığı telafi edemeyen, ancak yaptığından pişman olup tövbe eden birinin de affedilebileceğini söylüyor. Ben özellikle bu tarz affa karşıyım.

? Kur? an gibi harikulade ifade ve mana güzelliğine sahip bir kitabın okuma yazması olmayan birinden gelmiş olması mucize olduğunu gösteriyor. İlkokulu bile bitirmeyen biri çıkıp bir kitap yazsa ve asırlarca üniversite hocalarına bile ilham kaynağı olsa elbette harikulade olur. Aynen öyle de Kur? an ümmi bir zattan gelmesine rağmen 14 asırdır her seviyedeki milyarlarca insanın başucu kitabı olmuştur. Demek ki beşeri bir eser değildir, semavidir.

? Kur? an?ın misaldeki saray gibi olduğunu ispatlaman gerekir öncelikle. Ben Kur? an sarayının insan yapımı evlerden farkını göremiyorum.

? Şimdi de başka bir hareketi konu eden iki ayet üzerinde konuşalım. Tam da senin istediğin bir mucize bu. ?Kur? an?da ne tür mucizeler istersin? diye sorduğumda, izafiyet teorisini de listene dahil etmiştin. Senin görmeyi arzuladığın bu mucizeden bahsetmeden önce bana izafiyet teorisinin temel kanıtını anlatabilir misin?

? Aynen öyle de Allah gönderdiği Kitap?ta, bu dünyada biz insanları sınava tabi tuttuğunu söylüyor. Sınavın en birinci sorusu da Allah?ın varlığıyla ilgili. Buna kesin cevap olacak bir şeyi sema tahtasında yazması, kudretine zor gelmediği halde, hikmetine uygun düşmez.

Dipnotlar:

? Rasyonel prensiplerine göre hareket edersen böyle yapamazsın. Eğer Kur? an?ı yüzde 80 otantik bulursan otantik bulduğun hükümlere uymakla mükellef olursun. Sarayı tamamen terk edemezsin.

? Aynen öyle.

Sonsuz ilim sahibi olan Rabbimiz gönderdiği kitabında bize doğru ve yanlışları bildiriyor. Furkan Suresi?nde Rabbimiz şöyle diyor: ?Furkan?ı alemlere bir uyarıcı olsun diye, kuluna indiren ne yücedir!? (Furkan Suresi, 25:1). Bakara Suresi?nde ise Kur? an?ı şöyle tarif ediyor: ?Bu, kendisinde şüphe olmayan kitaptır. Allah?a karşı gelmekten sakınanlar için yol göstericidir.? (Bakara Suresi, 2:2) Furkan, neyin doğru neyin yanlış olduğunu, neyin iyi neyin kötü olduğu konusunda hüküm veren bir kitaptır: ?Böylece Biz onu Arapça bir hüküm olarak indirdik.? (Rad Suresi, 13:37) Başka bir surede ise Musa ve Harun?a verilen Tevrat için de?Furkan? tabirini kullanıyor. Yani her devirde Rabbimiz, indirdiği semavi kitaplarıyla insanlara, doğru ve yanlışları bildirmiştir.

? Kur? an?ın her bir harfinin bile birçok manaları var gibi anlattın. Bir konuyla ilgili kelimelere böyle bir mana yükleyebilirsin. Ancak, hiçbir mana ifade etmeyen harflere ne diyeceksin? Kur? an?da birçok surenin başında geçen harflerden söz ediyorum.

? Doğrudur. Bilim uzayın genişlediğini geçen asırda keşfetti. Ancak ayetin uzaya işaret ettiğini nereden çıkarıyorsun. Belki de dünya nüfusu ve içindeki canlıların sayısı artacaktır, demek istiyor.

7 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 3, s. 116.

Bunlar gibi daha onlarca ayet sıralayabilirim. Allah?tan başka hiçbir ilahın olmadığını Kur? an?ın her suresi, her sayfası, hatta her ayeti bir şekilde ders veriyor. Bütün bunlara rağmen?Kur? an?da birden fazla ilahtan söz ediliyor? şeklindeki eleştiriler hiç haklı değil.

? Hayır, çok zor; bulamam. Çünkü kuşlar evrimle böyle bir yetenek kazanmış biz kazanmamışız.

8 Nuh Suresi?nin?Güneşi bir lamba yaptı? mealindeki 16. ayetini, Bediüz za man Yirmi Beşinci Söz?ün Birinci Şule, İkinci Suret, Üçüncü Noktası?nda tefsir ediyor.

? İlginç, ben de tam tersini düşünüyorum. Bu kadar iddialı konuştuğuna göre bir bildiğin vardır herhalde.

? Doğrusu seni bu konuda takdir ediyorum. Bana gayet anlayışlı davranıyorsun. Bir şeyler dayatmaya çalışmıyorsun. Bütün Müslümanların senin gibi anlayışlı olduklarını sanmıyorum.

Başka bir ayet ise güneş üzerinde düşünmeye davet ediyor. Bizim için hayati öneme sahip güneşin yaratılmasında ve ona en münasip yolun belirlenip dönmesinin sağlanmasında, düşünen insanlar için ibret verici dersler olduğunu söylüyor: ?Ve güneş , kendine ait bir yörüngede akıp gider; bu, kudret sahibi ve her şeyi bilenin iradesinin bir sonucudur.? (Yasin Suresi, 36:38) Yani güneş ve güneş sistemi tesadüfün, tabiatın veya ne yaptığını bilmeyen sebeplerin ortaya çıkardığı eserler değil; bilerek hikmetle kudretini kullanan Rabbimizin, dilemesiyle yarattığı eserlerdir. Aklını kullanan insanlar bu eserlere bakarak Rabbini bulabilir.

? O halde niye?Biz? zamiri kullanılmış?

Bu anlamda Kur? an?da birçok ilahi söz var ki, her şeye kudreti yeten ve her şeyin her şeyini kontrolü altında tutan Alemlerin Rabbinden geldiği için büyük bir kıymete haizdir. Oysa aynı sözleri bir insan söylerse aleme maskara olmaktan öteye gidemez. Örneğin, bir insan, yere, göğe, bulutlara emir yağdıran sözler sarf etse kendini gülünç duruma düşürür. Oysa yerlerin ve göklerin sahibi onlara, ?Ya arz! Vazifen bitti, suyunu yut. Ya sema! Hacet kalmadı, yağmuru kes? (Hud Suresi, 11:44) dediğinde onlar başkomutandan doğrudan emir alan bir erin emirber olması gibi söylenilenleri yerine getirir.

? Ben şahsen bu tarz okumayı daha etkin buluyorum. İkinci defa okuduğumda, parçayı bütün içinde anlama imkanı buluyorum.

Sen Kur? an?a beşeri bir kitap olarak baktığın için ayetlerindeki harikuladeliği göremiyorsun. Kur? an?ın asıl davasının tevhit ve nübüvvet olması bu sırdandır. Çünkü harikulade ayetleri görüp, Allah?a ve peygambere iman eden için Kur? an bir güneş olur. Yani, imanla gözünü açan için Kur? an güneşi fayda verir. İnatla gözünü kapatana hiçbir güneş fayda vermez. Seninle Allah?ın varlığı ve Kur? an?ın semaviliği etrafında dönüp dolaşmamız bu sırdandır. Çünkü bu iki meseleyi halletmedikten sonra sana ne anlatırsam manasız olur. Ancak, Allah?ın kainattaki ve Kur? an?daki ayetlerinin semavi olduğunu gördükten sonra senin nazarında onlar milyarlarca kat değer kazanır. Tıpkı, sıradan gördüğün ve 5 dolar değer biçtiğin bir tablonun üzerinde Picasso?nun imzasını fark edince değerinin aniden 5 milyon dolara çıkması gibi.14

Otuz altıncı ayette, ?Yoksa gökleri ve yeri onlar mı yarattı? Doğrusu onların düşünüp iman etmeye niyetleri yoktur? ifadesiyle, temel bir dayanakları olmadığı halde, Allah?ın varlığını reddeden ateist düşünceye işaret ediliyor. Ayet, Allah?ın varlığını inkar edenlere soruyor: ?Gözünüz önündeki gökleri ve gezegenimizi kim yarattı? Madem bir iğne bile ustasız meydana gelemez, nasıl olur da bu kadar büyük ve kompleks nesneler ustasız meydana gelir? Ayet, ateistlere, göklerin ve yerin ustası olduklarını ispat etmelerini yahut onların ustası olan Yaratıcı?yı kabul etmelerinin gereğini ifade ediyor.

? Ben ayeti farklı anlıyorum. Kanaatimce, ayet modern bilimin değil, geldiği zamanın fikrini yansıtıyor. ?Kubbe? kavramı eskiden beri kullanılıyordu gökyüzü için. İnsanlar, dünyayı içinde yaşadıkları evlere benzeterek gökyüzüne de kubbe diyorlardı. Kubbenin direkler üzerinde durduğuna inanıyorlardı. Muhammed de bunu söylüyor.

? İstersen bunların her birini teker teker müzakere edelim. Benim gibi Kur? an?ı Arapça aslından okuma imkanı bulamayan birinin Kur? an?ın belagatini, yani güzel söz söyleme meziyetini anlaması hayli zor. Senin yardımınla anlamaya çalışacağım. Öncelikle Kur? an?ın belagati deyince ne demek istediğini açıklar mısın?

Thomas, başlangıçta kölelik konusunu Kur? an sarayının en büyük gediği olarak görmüştü. Oysa iki haftalık görüşmemiz sonunda bu gediğin önyargı ve cehaletten kaynaklandığını anladı. Kur? an?ın temelde köleliği tasvip etmediğini, aksine kaldırmaya çalıştığını kabul etti. Thomas, ısrarla niye Kur? an sarayındaki cevherleri göremediğini soruyordu. Mevlana, asırlar öncesinden bu soruya şöyle cevap veriyor: ?Sen güneşi gören gözü bul da sonra bak! Bütün cihan, gece içinde kalmış, karanlıklara mıhlanmış, güneşi ve gündüzü bekleyip durmakta. İşte sana zerrede gizli güneş, işte sana kuzu postuna bürünmüş erkek aslan. İşte sana saman altında gizli bir deniz! Kendine gel, o samana şüphe ile ayak basma! Ama yol gösterici hakkında içe gelen şüphe, Allah rahmetidir.?12

? Kur? an, hiçbir insanın yazamayacağı, harikulade meziyetlere sahip bir kitaptır. Bu nedenle?yaşayan bir mucizedir.?

? Dedim ya, canlı sudan değil, başta karbon olmak üzere bir kısım elementlerden yapılmış.

? Ra?d Suresi?nin ikinci ayeti şöyle diyor: ?Gökleri, görülebilir herhangi bir destek, dayanak olmadan yükselten, sonra da kudret ve hükümranlık tahtına kurulan Allah?tır.? (Ra?d, 13:2)

? O kadar kolay değil. Ne zaman öleceğini bilseydin böyle bir günah işleme stratejisi uygulayabilirdin. Oysa hiç kimse ne zaman öleceğini bilemez. Meşhur Türk şairlerinden Cahit Sıtkı Tarancı, 35 yaşına ulaştığında, şöyle demişti: ?Yaş otuz beş! Yolun yarısı / Dante gibi ortasındayız ömrün.? Yetmiş yıl yaşayacağını beklerken on bir sene sonra ölmüştü. Meğer yolun sonuna yaklaşmış da haberi yokmuş. Aynı şey hepimiz için geçerli.

? Evet, başkasının bana yaptığı haksızlığı benim dışımda üçüncü birinin bağışlaması benim hakkıma tecavüzdür.

?Akılsız kişileri her türlü yel kapıp gider. Çünkü onların kuvvetleri sağlam değildir. Kötü ve hayırsız adam lengersiz gemidir. Ne demir atmıştır ne bir yere bağlıdır. Deli rüzgarlardan kurtulamaz ki. Akıllıya emniyet ve huzur veren akıl lengeridir. Akıllılardan bir lenger dilen. İnsan o cömertlik denizinin inci hazinesinden akıl fikir kazanırsa bunların yardımıyla gönlü marifetler elde eder. Gönüllükten çıkar, yücelir, gözleri de nurlanır. Çünkü nur gönülden doğar da bu göze vurur. Gönül olmasa gözün hiç bir şey göremez. Gönül akıl nurlarıyla nurlanırsa o nurlardan göze de bir pay verir.

? Herkese ben dahil değilim galiba. Hayatımda Yaratıcı?nın konuştuğunu hiç duymadım. Senin anlattıklarına Fransız kalıyorum. Yaratıcı?nın konuşmasından ne kastettiğini açıklar mısın?

O halde neden beni birçok açıdan zayıf ve aciz yaratmıştı? Her şeyi çok mükemmel öğrenen, yapan ve hayatında başarısızlık, hata ve kusur nedir bilmeyen bir insan olarak yaratsaydı, daha iyi olmaz mıydı? Bu soruları düşünürken anladım ki Rabbim bana verdiği kusurla Kendini tanıtıyor. O gece yaşattığı başarısızlıkla dahi Kendi varlığını bildiriyordu. Calvin?i bulamamıştım, ama Rabbimi bildiren parlak bir ayeti bulmuştum.

? Tam aksini düşünüyorum. İnsanları kendi mesajına çekmek için olağandışı bazı söylemler de kullanmalıydı.

? Kur? an reçetesinin tüm dertlere tam bir şifa olduğunu ve Şafi-i Hakiki olan Allah?tan geldiğini gösteren birçok delil vardır. Onlardan bir tanesini seninle paylaşayım. Kur? an?ın en büyük davası, insanlara Allah?ın var ve bir olduğunu anlatmaktır. Kur? an, bu temel mesajını neredeyse her bir bölümde, her bir sayfada, hatta her bir ayette ya açıktan, ya işareten ya da imaen ders veriyor. Hemen her Müslüman?ın ezbere bildiği kısa bir sure var ki Kur? an?ın tevhit mesajını harikulade ifadelerle herkese ders veriyor. Kur? an bu kısa surede tevhit dersini verirken hem herkesin anlayacağı kadar basit hem de her seviyeden insanın istifade edeceği kadar derin hakikatleri birkaç cümlede topluyor. Doğrusu, sadece bu surenin harikulade belagatini anlayan, onun ancak sonsuz ilim ve sonsuz kudret sahibi olan Allah?tan geldiğine şüphesi kalmaz. Şimdi seninle bu sureye yakından bakalım. Önce mealine okuyalım: ?De ki: O Allah birdir. O Samed?dir, yani hiçbir şeye muhtaç değildir ve her şey O?na muhtaçtır. O doğurmamıştır. O doğmamıştır. O?na denk olacak hiçbir şey yoktur.? Bu ayetlerden neler anlıyorsun?

? Böyle bir hadisenin olup olmadığını tarihten öğrenebiliriz. Allah, İslam?ı imha etmeyi gaye edinenlere daha kısa ve selametli bir yol gösteriyor : Eğer gücünüz varsa, İslam?ı kılıçla değil kalemle imha ediniz. Yani bir kitap yazarak, Kur? an?ın insan eseri olduğunu ispat ediniz. Müşriklerin, kalem yerine kılıca sarılıp, Hz. Muhammed ve sahabeleriyle savaşması, kalemle Kur? an?ı imha etmenin mümkün olmadığını gösteriyor.

? Şaşıracaksın belki, Müslümanlar da mutlak hak ve hakikat olan Rabbe iman ediyor. Bundandır ki en sık, Cenab-ı Hak ismini kullanılıyoruz. Yani varlığı hakiki olan ve kendisi mutlak hakikat olan bir Allah?a inanıyoruz. Masiva dediğimiz, O?nun dışındaki her şey bir nevi gölgedir. Gölge, nasıl asli olan başka bir şeyin vücuduna dayanıyorsa her şey de tıpkı gölge gibi varlığını, asıl olan Allah?a dayandırıyor. Yani, her şey Allah?ın isim ve sıfatlarının tecellisiyle var oluyor. Her şeyin varlığı her an Cenab-ı Hakkın varlığına bağlıdır. Hak olan Rabbim aynı zamanda hakikatin de ölçütüdür. Doğrusu, bir şeyin doğru mu yanlış mı olduğunu O?nunla bilebiliriz.

? Darvin?in evrim teorisi gibi insanlığın en büyük yalanı dediğim sözde bilimsel gerçeklere aykırı şeyler bulabilirsin. Bu durumda, bilim değil, Kur? an doğruyu söylüyor, derim. Ancak bizim için neredeyse kesin doğrulanmış bilgi olan konularda açıkça çelişen ayetler göstermen gerekir. Örneğin, dünyanın yuvarlak olduğu fikri herkesçe kabul edilen bir gerçek. Uzaydan çekilmiş resimler var elimizde. Kimse buna itiraz edemez. Eğer?Dünya yuvarlak değil, düzdür? diyen bir ayet gösterirsen sen davanı ispat edersin. Son bir soru da benden: ?İncil?i daha önce defalarca okuyan eski bir Hıristiyan olarak, Kur? an?ı nasıl buldun? Rasyonel prensiplerine göre, hangisi daha makul sence?

? Böyle bir şeyi ispat edebileceğini sanmıyorum. Eğer gerçekten dediğini yaparsan çok enteresan olur. Gelecek haftayı iple çekeceğim. Senin anlatacaklarını büyük bir merakla bekliyorum.

? Elhak, doğru söyledin. Ben de senin puan cetvelini tutmuyorum. On değil, belki Kur? an?da yüz tane bilimsel mucize göstersem bile bunların imana gelmen için yeterli olmadığının farkındayım. Kur? an bu hakikati şöyle ifade ediyor: ?Eğer bir kitapla dağlar yürütülecek, yeryüzü parçalanacak veya ölüler konuştu rulacak olsa, o elbette Kur? an olurdu. Fakat emir bütünüyle Allah?ındır. İman edenler an lamadı mı ki, Allah dileseydi bütün insanları doğru yola e riştirirdi? (Ra?d Suresi, 13:31) Dolayısıyla, seni hidayete getirmek ne benim vazifemdir ne de benim gücümün dahilindedir. Sana hakikati aktarmak noktasında üzerime düşeni yapıp gerisine karışmam.

Benim inandığım Allah, her şeyin, her şeyini bilen, yaratan ve idare eden, sonsuz ilim, sonsuz kudret ve sonsuz hikmet gibi sonsuz vasıfların sahibi; Rabbü?l-Alemin?dir. Allah, bütün Alemlerin Rabbi?dir. Bütün varlıkların ilahıdır. O, her şeyin yaratıcısıdır. Allah, bütün bu sıfatlarla insanlarla ve cinlerle konuşur. Kur? an, O?nun ilahi kelamıdır. Kelimelere yüklediği manalarla gönderdiği mesajıdır.

? Biliyorsun, ben İncil ve Tevrat?ı savunmuyorum. Bu konu da dahil olmak üzere birçok konuda akla aykırı ve çelişkili hükümler içerdiği için o kitapların semavi olamayacağı kanaatine ulaşmıştım. Tevrat?ta kölelikle ilgili birçok ayet var. Birkaçını örnek olarak paylaşmak istiyorum: ?Eğer biri kölesinin gözünü kör ederse gözünün bedeli olarak ona özgürlüğünü vermeli. Eğer biri kölesinin dişini kırarsa dişine bedel onu serbest bırakmalı.? İlginçtir, bir sonraki ayet yukarıdakilerin aksine köleyi ölesiye dövmeye bile izin veriyor: ?Eğer bir erkek veya kadın, kölesini döverse ve kölesi hemen ölürse öldüren kişi cezalandırılmalı. Ancak köle bir-iki gün hayatta kaldıktan sonra ölürse efendisine ceza yoktur. Çünkü köle efendisinin malıdır.? (Exodus, 21:20-21) Bir başka ayet ise köleliğin temelde Yahudi olmayan milletlerden olması gerektiğini beyan ediyor: ?Sizin erkek ve kadın köleleriniz etrafınızdaki milletlerden gelmeli. Onları köle olarak satın alabilirsiniz. Aranızda geçici olarak ikamet edenlerden ve onların evlatlarından köle edinebilirsiniz. Köle aldıklarınız sizin malınız olur. Onları çocuklarınıza köle olarak miras bırakabilirsiniz ve onları bütün hayatları boyunca köle yapabilirsiniz. Ama Yahudilere karşı zalimce muamele etmekten men edilmişsiniz.? (Leviticus, 25:44-46) Tevrat?a göre kadınlar köle olduklarında bir daha hürriyetlerine kavuşamazlar: ?Eğer bir adam kızını köle olarak satarsa kızı artık ebediyen köle kalmalı.? (Exodus, 21:7) Daha da ilginç olanı, Yahudi şeriatına göre çaldığının karşılığını veremeyen veya borcunu geri ödeyemeyenler de köle olarak alınıp satılır: ?... Eğer hırsız çaldığının karşılığını tamamıyla ödeyemezse ve buna maddi olarak gücü yetmiyorsa o zaman hısızlığı karşılığında köle olarak satılmalı.? (Exodus, 22:3) ?Peygamber oğullarının eşleri Elişa?ya gelip ağladılar ve dediler ki senin kölen olan eşim öldü. Biliyorsun ki senin kölen Rabbinden korkardı. Alacaklılar gelip onun iki oğlunu köle olarak almak istiyorlar.? (II Kings, 4:1)

? Bence sözünü ettiğin kişiler Kur? an?a, Allah?ın kitabı diye inandıkları için çok methetmişler. Rasyonel bir insan olarak ben başkalarının söylediğine körü körüne tabi olmam. Kendim Kur? an?ın harikulade olduğuna ilişkin deliller görmek isterim.

? Kur? an?ın basit ve anlaşılır olması, mesajının anlaşılması açısından önemli. Herkese hitap etme iddiasını taşıyan semavi bir mesajın açık ve anlaşılır olması gerekir. Nitekim Allah, bize ayetlerinin herkesin anlayacağı şekilde hakikatleri ifade ettiğini söylüyor: ?And olsun ki sana çok açık ayetler, parlak mu cizeler indirdik. Öyle ki iman sahasından uzaklaşmış fasık lardan başkası onları inkar etmez.? (Bakara Suresi, 2:99) ?Allah, düşünesiniz diye, ayetlerini size böylece açıklıyor.? (Bakara Suresi, 2:219) ? insanlara, hatırda tutmaları için ayetlerini iyice açıklıyor.? (Bakara Suresi, 2:221)

? Sen istediğin şeyi düşünebilirsin. Hakikat senin farklı düşünmenle değişmez. Gündüz ortasında, bulutsuz bir günde, gözünü kapatıp güneşin olmadığını düşünüyorum demen, güneşin var olduğu hakikatine bir zarar vermez. Gözünü kapatmakla güneşin ışığını yok edemezsin. Sadece kendini o ışıktan mahrum kılıp gündüz ortasında kendini karanlığa mahkum edersin. Güneş ışığıyla görünen binlerce güzellikleri temaşa etmek yerine, koyu bir karanlığa teslim edersin kendini. Her neyse, özgür iraden olduğu için istediğini yapmakta karar sana aittir. Bana düşen sana güneşi anlatmaktır. Gerisi senin özgür iradene kalmış. Kur? an, bitkilerin erkek ve dişi olduğunu haber verdiği gibi onların nasıl çiftleştiğini de anlatıyor. Bitkilerin birbirinden uzak olduğunu görüp onların nasıl çiftleştiğini merak edenlere şu ayet cevap veriyor: ?Rüzgarları da aşılayıcı olarak gönderip yukarıdan su indirerek sizi onunla suladık.? (Hicr Suresi, 15:22)

iQra'

? Anladığım kadarıyla, sen affetme düşüncesine tamamen karşısın.

? ?O? zamirinin kullanımına örnek verebilir misin?

? Samimi tövbe ettiğinde, affedileceğini kuvvetle ümit edebilir. Öyle mi?

? İlginç bir yorum. Benim yapılanlara itirazım yok. Sadece eksik buluyorum. Köle azat etme müminlerin tercihine bırakılmış. Kur? an, tavsiye niteliğinde bir hüküm getirmiş. Oysa köleleri, kesin olarak azat etme yönünde bağlayıcı bir hüküm de getirebilirdi.

2 Thomas, bir sonraki hafta ilginç bir hesap ve yorumla geldi: ?Einstein?ın izafiyet teorisindeki formüle göre?meleklerin günü? ile?dünya günü? arasında bir kıyaslama yaptım. Melekler ışık hızının 0,999999973 katı bir hızla seyahat ediyorlar. Yani hızları neredeyse ışık hızına yaklaşıyor. Ancak biz meleklerin bu kadar hızla gidip gitmediklerini bilimsel olarak tespit edemiyoruz. Dolayısıyla ayetin modern bilimle alakası yok.? Ayeti derin tahlilinden dolayı Thomas?ı tebrik ettim. Thomas, farkına varmadan Kur?an?ın başka bir elmasını ortaya çıkarmıştı. Meleklerin hızının ışık hızına yakın olması, onların nurdan yaratılan varlıklar olduğuna bir delildir. Thomas, seküler bilimin ve dinsiz felsefenin kara gözlükleriyle baktığı için kendi çıkardığı elması bile kömür gibi görmüştü. Demek ki elması ortaya çıkarmaktan daha önemli olan, elması tanıyacak bir göze sahip olmaktır.

?Gerçek hükümdar olan Allah yücedir. O?ndan başka hiç ilah yoktur. O şerefli ve yüce Arşın Rabbidir.? (Müminun Suresi, 23:116)

?Bir gün Resulullah ile muaraza için evden çıktım. Onu Mescid-i Haram?da bul dum. Benden evvel oraya varmıştı. Arkasında durdum. Resulullah, el-Hakka Suresi?ni okumaya başladı. Ben Kur?an?ın belagatine, düzgünlüğüne, derli topluluğuna hayran kaldım ve?Vallahi, Kureyş?in dediği gibi bu bir şairdir? diye düşünüyordum ki Resulullah hemen:

? Bildiğin gibi daha önceleri İncil ve Tevrat?ı defalarca okudum. Kur? an?ı okurken konularındaki müthiş benzerlik gözümden kaçmadı. Bu anlamda söylediklerine inanıyorum. Peygamber olduğunu iddia edenlerin hepsi benzer konuları ifade etmişler. Ancak bu onların hepsinin doğru olduğunu göstermez. Hepsi de yanılmış olabilir. Yani kendi iç dünyalarında psikolojik olarak yaşadıkları şeyleri Yaratıcı?dan gelen bir vahiy olarak algılamış olabilir. Kendi düşüncelerini, gayrişuuri olarak ilahi söz olarak insanlara telkin etmiş olabilir.

? İlginç bir nokta. Doğrusu birçok insan başına gelen musibet ve belalarla inkara gidiyor. Yani Rableri keyiflerine göre hareket etmeyince şüphe ve inkara sapıyorlar. Oysa Rabbimin icraatları benim keyfime değil, O?nun hikmetine bağlıdır. Bana düşen, imtihanda olduğumun şuurunda olup Rabbimin her türlü icraatını rıza ve ibretle karşılamamdır. Örneğin, Rabbim isteseydi o gece bana yolumu buldurabilirdi. Demek ki hikmeti birçok gerekçeyle böyle bir şeye müsaade etmemişti. Benim niyet, samimiyet ve metanetimi test etmek istemişti. Çünkü Calvin gibi benim de imtihanım devam ediyor. Rabbim o hadiseyi benim için bir imtihan sorusuna çevirmişti. Önemli olan, bu soruya, Kur? an ve sünnet ışığında doğru cevap vermemdi. Hem de o hadiseyle, bana kusurumu hissettirip kusursuz olan Zat?ını biraz daha iyi anlamamı istemişti.

Her zaman olduğu gibi, cumartesi sabahı şehrin merkezindeki göl kenarında buluştuk Thomas?la. Kısa bir hasbıhalden hemen sonra, Thomas geçen hafta sorduğu soruyu hatırlattı ve heyecanlı bir şekilde Kur? an?da bir çelişki keşfettiğini söyledi. Sohbetin ilk yarısında geçen haftaki soruyu müzakere ettikten sonra, ikinci yarısında Kur? an?daki çelişkiyle ilgili konuya geçtik:

4 Hz. Peygamber Kur?an?ı şöyle tarif eder: ?Bu Kur?an, Allah?ın ziyafet sof rasıdır. Yiyebildiğiniz kadar onun nimetlerinden yiyiniz. Şüphesiz ki bu Kur?an Al lah?ın ipidir, apaçık bir nurdur ve fayda veren bir şifadır. Kur?an kendisine sarılanın koruyucusudur, kendine uyanların kurtarıcısıdır. Kur?an?a uyan doğru yoldan sapmaz ki kınansın, eğilmez ki doğrultulsun. Kur?an?ın harikalığı ve üstünlüğü kaybolmaz, çok okumakla eskimez.? (et-Tergib ve Terhib, 2:227)

? Haklısın. Farklı yarışmacıların seviyesine göre farklı gruplara ayırırdım.

? Kur? an, bütün insanlığa meydan okuyor. Hepiniz bir araya gelseniz bile Kur? an?ın bir benzerini getiremezsiniz, diyor. Bu hafta zamanımız kalmadı. Gelecek hafta sana Kur? an?ın mucize olduğunu ve hiçbir insan tarafından yazılamayacağını ispat edeceğim.

Başka birisinin eline ayağı geçmişti, dedi ki: ?Fil bir direğe benzer.? Bir başkası da sırtını ellemişti. ?Fil bir taht gibidir? dedi. Herkes neresini elledi, nasıl sandıysa fili ona göre anlatmaya koyuldu. Onların sözleri, görüşleri yüzünden birbirine aykırı oldu. Birisi dal dedi, öbürü elif. Herkesin elinde bir mum olsaydı sözlerindeki aykırılık kalmazdı.?7

? Bence çok iyi olur.

? Bence abartıyorsun. Eski Yunan?da bile varlıkların kaynağının su olduğunu söyleyenler vardı. Suyun canlılar için önemli olduğu o kadar da gizli bir şey değil. İnsan su içmeden yaşayamaz. Hele çölde su çok önemlidir. Sırf gözlemle dahi insan böyle bir sonuca ulaşabilir.

Sizin?Özgür Düşünürler? grubunun sohbetlerine katılırken benzer bir hata yapmıştım. Sohbet salonunun iki kapısı vardı. İlk haftalarda her geldiğimde aynı kapıyı deniyor, açılmayınca kapıyı tıklatıyordum. Kapıyı açmaları için içeriden yardım istiyordum. Hiç unutmuyorum, bir seferinde bir arkadaşınız kapıyı açınca şunu demişti: ?Furkancığım gördüğün gibi iki kapı var. Biri açılmayınca diğerini denemelisin.? Bu basit ifade bana büyük bir ders olmuştu. O arkadaşa dediğim gibi sana da derim ki: ?Altı bin altı yüz altmış altı kapılı Kur? an sarayına girerken bir kapısını kapalı bulduysan ötekisini dene. Aynı kapıyı zorlayarak bütün vaktini zayi etme. Yoksa büsbütün dışarıda kalıp heder olacaksın. Şunu unutma ki şeytan seni sürekli kapalı gibi gözüken kapıyla oyalamak ister ta ki açık bir kapı bulup içeri girmeyesin.

? Bence her kitabın benzeri yazılabilir. Edebi yönü kuvvetli olan biri Kur? an?ı inceleyip, ondaki konuları taklit ederek, kendisi de bir Kur? an yazabilir. Bence çok daha iyisini bile yazabilir. Çünkü 14 asır önce söylenilen sözlerdeki yanlışlıkları düzeltip, aklen daha makul olan bir eser ortaya çıkarabilir.

? Sen Yaratıcı?yı kabul etmekle vahye dayalı bilgiyi kabul etmemiz gerektiğini düşünüyorsun. Bu noktada üç ayrı soru sormamız lazım: 1) Yaratıcı varsa insanlarla irtibata geçip mesajını ulaştırabilir mi? 2) Yaratıcı mesajını doğrudan doğruya mı yoksa bir aracıyla mı ulaştırır? 3) Yaratıcı gerçekten Muhammed?i kendine elçi yapmış mıdır? Birinci soruya ben de olumlu cevap veriyorum. Eğer sonsuz kudret sahibi bir Yaratıcı varsa elbette insanlarla irtibat kurabilir. İkinci soruya cevabım seninkinden farklı. Yaratıcı olsaydı ayrımcılık yapıp birilerini peygamber yapmazdı. Buna ihtiyacı da olmazdı. Herkese doğrudan doğruya ulaşır, mesajını iletirdi. Ya konuşarak yahut varlığını gösteren icraatlarda bulunarak kendini bize tanıtırdı. İlk iki sorunun cevabı haliyle üçüncü soruya da cevap oluyor. Muhammed dahil, hiçbir insana semavi bir mesajın indirildiğine inanmıyorum.

Aynı ayette geçen?Veya kendi kendilerini mi yaratıyorlar? sorusuyla da sadece maddenin varlığını kabul eden ve bir yaratıcının müdahalesi olmadan maddenin kendiliğinden oluştuğunu iddia eden materyalist düşünceye işaret ediliyor. Ayet, Yaratıcı?yı kabul etmeyenin, her şeyin kendi kendini yarattığına inanmak zorunda kalacağını ifade ediyor. Yani bir yaratıcıyı reddetmekle, ateist birinin her şeyi yaratıcı yaptığını ima ediyor. Kur? an, her şeyin, her şeyle ilişkisini nazara vererek?Bir tek şeyi yaratan; ancak her şeyi yaratandır? diyor.

? Çok az şey biliyorum. Birazcık anlatırsan iyi olur.

Sonsuz Affedicilik ve Sonsuz Adalet Bağdaşır mı?

? Geçen hafta, sana?Kur? an?ın bir benzeri yazılamaz? derken kendi fikrimi söylemedim. Kur? an, böyle bir iddiayla ortaya çıkmış. Senin gibi Kur? an?ı Hz. Muhammed?in yazdığını düşünenlere karşı müthiş bir meydan okuyor. ?Eğer dediğiniz doğruysa o halde, siz de Kur? an gibi bir kitap yazın? diyor. Kur? an?ın neden bu şekilde bir meydan okuduğunu anlamak için o zamanki tarihi koşulları hatırlamakta yarar var. Kur? an?ın yazıldığı dönemdeki Arap toplumu hakkında bilgin var mı?

O nağmelerle her an velinin can kulağına ulaşır. Yanında oturanlar duymazlar, işitmezler de o duyar işitir. Ne mutlu o cana ki gayba inanmıştır. Veli kendi kendine yüzlerce söz söyler, dinler de yanında oturan kokusunu bile alamaz! Lamekan aleminden gönlüne yüzlerce sual yüzlerce cevap gelir. Menziline kadar erişir. Bunları sen duyarsın da başkaları kulaklarını ağızlarına kadar yaklaştırsalar yine duymazlar.?2

3 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 1, s. 75.

? İlginç. Bence bu ayet bir öncekinden daha açık ve kuvvetli. Bilimsel gerçeklere mutabık. Bunun için de artı puan verdim Muhammed?e.

Thomas, puanlamayla bu işin gitmeyeceğini söylerken şuurunda olmaksızın şunu söylüyordu: ?Hidayet benim aklımla edineceğim bir şey değildir. Cüzi irademi kullanıp gerçekten hidayeti istedikten sonra, bana Rabbim tarafından ihsan edilecek bir şey olduğu için ne zaman verileceğini bilmiyorum.?

? Hayır, yanılıyorsun. Bu sarayda kömür yok. Senin gibi dikkatli bakmayanlar, üzeri toz kaplamış bir elması kömür sanıyor. Oysa gözünü ve gönlünü tam açabilsen inan ki dünyanın en büyük hazinesinin içinde olduğunu görecek ve anlayacaksın.

? İnsaf doğrusu. Kusuru kubbeyi delenlerde değil de kubbeyi inşa edende buluyorsun. Oysa atmosfer alanında uzmanlaşan bütün bilim adamları, atmosferin bizim için hayati olduğunu söylüyorlar. Atmosfer olmadan yeryüzünde hayat olamaz, diyorlar. Buna rağmen sen atmosferin kıymetini takdir etmiyorsan ne diyebilirim ki. Herhalde bunun için de puan verirsem imana gelmem gerekir, diye korkuyorsun?

Derken tanıştığı ve sonradan eşi olacak bir Müslüman vesilesiyle internet üzerinden İslam?ı araştırmaya karar verir. Google?a gidip İslam kelimesini yazar, karşısına Kur? an?ın ilk suresi olan Fatiha?nın tercümesi çıkar: ?Rahman ve Rahim olan Allah?ın adıyla. Hamd, Alemlerin Rabbi olan Allah?a mahsustur. O, Rahman Rahim?dir ve Din gününün sahibidir.? Bu ilk dört ayeti okuyunca şimşek çarpmış gibi bir şok geçirir. Ayetlerin ifade ettiği manalar aklından girip kalbinin derinliklerine kadar işler. İçini müthiş bir heyecan, helecan kaplar. Vücudu tir tir titremeye başlar. Oturduğu yerden kalkar, evin içinde divaneler gibi tur atmaya başlar. Derken biraz durulunca tekrar yerine gelip oturur.

3 Mehmed Paksu, a. g. e.

? Anlattıkların insanlar için doğru olabilir; ama Yaratıcı sonsuz kudret ve sonsuz adalet sahibi olduğu için senin söylediğin tarzda davranamaz. Affettiğinde, mağdur insanın hakkı zayi olur. Bence mutlak adalet sahibi olan, rasyonel prensiplere göre hareket ettiğinde, hiç kimseyi affedemez.

? Bu konuda ayet varsa öğrenmek isterim.

?Yahut?Kur? an?ı kendisi mi uydurdu? diyorlar? Doğrusu onların iman etmeye niyetleri yoktur. Eğer doğru söylüyorlarsa Kur? an?ın benzeri bir söz getirsinler.?

1 Bu ayetteki ruh tabirini Muhammed Asad insanlara verilen ilham olarak çevir miş. Elmalı?nın meali ve baktığım diğer bütün mealler ruh veya Cebrail diye çe virmiş. Muhtemelen, Muhammed Asad, izafiyet teorisinden habersiz olduğu için bu ayetin ifade ettiği hakikati anlayamamış. Kendince başka mana vermiş. Oysa Kur?an?ın bu ayeti, Einstein?a, bilim adamları arasında zirveye çıkaracak müthiş bir hakikati mucizevari bir tarzda haber veriyor. Kim bilir Kur?an?da daha ne kadar keşfedilmeyi bekleyen hakikatler var.

? Cevabını bulamayacağımız ve kendi imkanlarımızla bilemeyeceğimiz bir soru da sormamalı.

? Bu durumda cezalandırırım. Ancak kasıt yoksa daha hafif ceza veririm.

? İslam?da hakikatin kaynağı Cenab-ı Hak?tır. Zaman ve mekanın dışında olan ve ilmi her şeyi kapsayan Zat?ın söylediği her şey, elbette hak olur. Bu sırdandır ki O?nun bir ismi Hak?tır. Dolayısıyla, O?ndan geldiğini ispatladığımız her şey hak ve hakikattir. İnsan ise sınırlı ilme sahip olduğundan; ancak sınırlı olarak hakikati bilebilir. Deney ve gözlemle ispatladığımız şeyler bile hakikat olmayabilir. Çünkü insanın algılama kapasitesi sınırlıdır. Mikroskop ve teleskop gibi aletlerle bu kapasitesini artırmasına rağmen her şeyin hakikatine nüfuz etmesi imkansızdır. Bu nedenle semavi dayanağı olmayıp beşerden gelen hakikatler mutlak hakikat olamaz. Bu konuda Karl Popper?ın meşhur?yanlışlanma teorisinin? makul olduğunu düşünüyorum. Popper, ?Her şey yanlışlanana kadar doğrudur? diyor. Bu ifade sınırlı ilim sahibi olan insandan sudur eden sınırlı hakikatler için doğrudur. Ancak ilmi her şeyin, her şeyini her an kuşatan bir Alim-i Mutlak için böyle bir kısıtlama söz konusu olamaz. O?nun söylediği hiçbir şey, hiçbir zaman yanlışlanamaz.

? Yukarıda aktardığın bütün manaların söz konusu ayetlerde olduğunu zannetmiyorum.

4 Bruce Lawrence, The Qur?an: A Biograhphy, Atlantic Monthly Press, 2007, s. 7.

? Bu konuda seninle hemfikirim. Bu sırdandır ki, 2002 yılında emekli olduktan sonra, hayatımın geri kalan kısmını beş önemli sorunun cevabını aramak yolunda harcamaya karar verdim. O günden beri, part-time bazen çalışıyorum. Ancak mesaimin önemli bir kısmını, sorularımın cevabını araştırmakla geçiriyorum.

? Samimi misin bu görüşünde? Çok ilginç bir görüş. Nasıl izah edeceğini çok merak ediyorum.

Sureyi baştan alarak tekrar okumaya başlar ve beşinci ayetin sonuna kadar okur: ?Biz yalnızca Sana ibadet eder ve yalnızca Sen?den yardım dileriz.? İlk yaşadığı şoku bir daha yaşar. Bir türlü surenin sonunu getiremez. Beşinci ayette çakılıp kalır. Yine müthiş bir heyecan ve titremeyle yerinden fırlar, odada dolaşmaya başlar. Okuduğu ayetlerden aldığı şevkle vecde gelir, Mevleviler gibi döner odada. Bir daha oturur, bu sefer bir ayet daha okur. Yine aynı haleti yaşar. Derken son bir hamle yapıp dördüncüde surenin tamamını okur: ?Bizi doğru yola ilet; kendilerine nimet verdiklerinin yoluna, gazaba uğrayanların ve sapmışlarınkine değil.? Surenin sonuna gelince Rabbinin bu sözlerle kendisiyle konuştuğunu hisseder. Mike, bir tek surenin mealindeki mana güzelliğiyle Rabbinin yolunu bulur ve Müslüman olmaya karar verir.

Thomas?la birkaç haftadır, Kur? an?da problemli görünen bazı konu ve kavramları konuşuyorduk. Thomas, bu hafta daha temel bir konuyu müzakere etmek istediğini söyledi. Thomas geçenlerde bir Hıristiyan arkadaşından duyduğu bir şeyi misal vererek, ?Eğer bir ilah varsa bile, peygamber vasıtasıyla insanlarla konuşması gerekmez? diyerek söze başladı:

? Kısaca anlatayım bu kavramın manasını. Seninle ilk defa görüştüğümüzü varsayalım. Sen benim hakkımda hiçbir bilgiye sahip değilsin. Kendimi sana takdim ederken?Ben her zaman yalan söyleyen biriyim? dersem nasıl bir çıkarımda bulunursun?

? Sen Kur? an?ın semavi olduğuna inanıyorsun. Yani bu bilgi, vahiyle Muhammed?e verildi, diyorsun. Ben semavi bilginin olduğuna inanmıyorum. Günümüzde bile bazı Hıristiyanlar vahiy aldıklarını söylüyorlar. İnternet üzerinden görüştüğüm bir Hıristiyan dostumdan geçen gün benzer bir iddia duydum. Şöyle demişti bana: ?Bundan 15 sene önce bir gün İsa?nın ruhu bana geldi ve bedenime girdi. Yaklaşık iki saat boyunca acayip bir halet yaşadım. Kesin bildim ki o anda İsa benimleydi. Bana dedi ki: ?Senin gittiğin yol haktır. Benim kurtarıcı olduğuma inanırsan cennete gidersin.? Hıristiyanlığın hakikat olduğunu bizzat teyit etti.? Ben bu adama böyle bir vahiy geldiğine inanmıyorum. Doğrusu hiç kimseye vahiy gelmiş olduğuna inanmıyorum.

3 a. g. e., s. XXI.

? Evet.

Otuz yedinci ayet, ?Yoksa Rabbinin hazineleri onların yanında mı? diyor. Yani kainatın tedbiri ve idaresini onlar mı ele geçirdi, diyor. Böylece peygamberlik müessesesini inkar eden Brehmenlere, ilahi iradeyi reddeden sapkın felsefi akımlara ve aklı esas alıp Kur? an ve sünneti akıllarına uydurmaya çalışan Mutezile gibi akımlara işaret ediyor. Her şeyin hakikatini ancak Allah bilir. Her şeyin hazinesi sadece O?nun yanında bulunur. İşte bu ayetle, Allah, Kur? an?ın hakikatlerine karşı çıkanlara meydan okuyor: ?Peygamberliği inkar ediyorsanız söylediklerinizin doğru olduğunu ve bunun kaynağını gösterin? diyor. ?Hak peygamberlerin hepsi mucizelerle gelmiştir. O halde öncelikle onların mucizelerinin inkar edilmesi gerekir. Oysa Rabbiniz iradesiyle, bir kısım insanları peygamber yapıp onlara hakikatin hazinesini göstermiştir. Sizin hakikat diye iddia ettikleriniz; ancak şahsi kuruntularınızdır. Beşer olarak, kendi başınıza, mutlak hakikate sahip olamazsınız. Hakikatinizin semavi kaynaklı olduğunu iddia ediyorsanız hakikat hazinemize ulaştığınızı ispat etmeniz gerekir. Nitekim peygamberler, gösterdikleri mucizelerle Rahman?ın hazinesine mazhar olduklarını göstermişlerdir.?

?Sen ancak zikre uyan ve görmeden Rahman?dan korkan kimseyi uyarabilirsin. İşte böylesini, bir mağfiret ve güzel bir mükafatla müjdele.?

12?Kur?an-ı Hakim, her asırdaki tabakat-ı beşerin her bir ta ba kasına, güya doğrudan doğruya o tabakaya hususi müteveccihtir , hi tap ediyor. Evet, bütün beni Adem?e bütün tabakatıyla en yüksek ve en dakik ilim olan imana ve en geniş ve nurani fen olan mari fe tul la ha ve en ehemmiyetli ve mütenevvi maarif olan ahkam-ı İslamiyeye davet eden, ders veren Kur?an ise, her neve, her taifeye muvafık gelecek bir ders ver mek elzemdir.? ?Hem o Kur?an, mütebaid , müteaddit muhatabin esnafına müteveccihen mü te kellim olduğu halde; öyle bir suhulet-i beyanı , bir cezalet-i nizamı , bir vuzuh-u ifhamı var ki, güya muhatabı bir sınıftır. Hatta, her bir sınıf zanneder ki, bilasale mu hatap yalnız kendisidir.?

? Elbette, insan aklıyla da bir kısım hakikatleri keşfeder. Ancak insanın sınırlı aklı ve noksan ilmiyle, sonsuz ilim sahibi olan Allah?ın bildirdiği hakikatlere yetişmesi imkansızdır. Vahye dayalı hakikatleri hiç dikkate almadan, kendi aklıyla doğruyu bulmaya çalışan biri, biraz önceki misalde açıklandığı gibi, hakikatlerin çoğundan mahrum kalır. Büyük zarara uğrar. ?Nasıl ki yıldız böceği kendi ışıkçığına itimat eder, gecenin hadsiz zulümatında kalır. Bal arısı kendine güvenmediği için gündüzün güneşini bulur. Bütün dostları olan çiçekleri güneşin ziyasıyla yaldızlanmış müşahede eder.?6 Öyle de yıldız böceğinin ışığına benzeyen kendi aklına güvenip Kur? an?ın güneş gibi parlak hakikatlerini nazara almayanlar kendilerini karanlığa mahkum eder.

Kısacası, Allah?a iman edince her türlü işim yolunda gidecek, hiçbir müşkülüm olmayacak, diye bir beklentiye girmiyorum. Aksine, Kur? an iman edenlerin, şiddetli bir imtihandan geçirileceğini şu ayetle bildiriyor: ?Yoksa siz, sizden öncekilerin başına gelenler, sizin de başınıza gelmeden cennete gireceğinizi mi sandınız? (Bakara Suresi, 2:214) Dolayısıyla, başıma gelen her bir musibet, Rabbimin bir imtihanı ve idmanıdır. Üzerime düşeni hakkıyla yaptığımda, o sıkıntı, kabiliyetlerimin inkişafına vesile olduğu için bir nevi rahmete dönüşüyor. Tıpkı, beden kabiliyetlerini geliştirmek için uğraşan bir sporcunun idmanda çektiği sıkıntı gibi. Gördüğün olaylara nasıl baktığın çok önemli. Aynı hadiseye yaşayan iki kişi tamamen farklı neticeler elde edebilir. Yaşadığım olay benim Rabbime olan imanımı artırırken senin gibi düşünenlerin de imanını zayıflatırdı.

? Haklısın; işimin zor olan tarafı bu. Sana Kur? an?ın bütünüyle hak ve hakikat olduğunu ispat etmeliyim. Öte yandan, Kur? an?da bir tane bile semavi ayetin varlığını kabul ettiğin an artık agnostik veya ateist olamazsın. Allah?ın varlığını kabul etmek zorundasın. Yani rasyonel prensiplerin seni böyle davranmaya mecbur eder.

? Kur? an sadece sözlü olarak müminleri köle azat etmek için teşvik etmekle kalmamıştır. Daha da ileri gidip köleleri azat için kapılar açmıştır. Örneğin, nisab kadarı malı olan herkese farz olan zekatın köle azadı için kullanılabileceğini söylemiştir: ?İyilik, yüzlerinizi Doğu ve Batı taraflarına çevirmeniz değildir. Asıl iyilik, Allah?a, ahiret gününe, meleklere, kitap ve peygamberlere iman edenlerin; mala olan sevgilerine rağmen onu yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışa, isteyene ve kölelere verenlerin; ... tutum ve davranışlarıdır. İşte bunlar, doğru olanlardır. İşte bunlar, Allah?a karşı gelmekten sakınanların ta kendileridir.? (Bakara Suresi, 2:177) ?Sadakalar , Allah?tan bir farz olarak ancak fakirler, düşkünler, zekat toplayan memurlar, kalpleri İslam?a ısındırılacak olanlarla köleler, borçlular, Allah yolunda cihad edenler ve yolda kalmış yolcular içindir. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.? (Tevbe Suresi, 9:60) Bu ilahi emirleri dinleyen müminler, zekatlarıyla başkasından köleler satın alarak onları hürriyetlerine kavuşturmuşlar.

Biz gölün kenarında adalet konusunu tartışırken ilginç bir şey oldu. Orada bulunan birkaç çocuk yanımızdaki ördeklere ayaklarıyla kum atıp oyun oynamaya başladılar. Ortalık birden toz duman oldu. Thomas çocuklardan yana oturduğu için tozlar onun üzerine geliyordu. Nasıl tepki göstereceğini merak ediyordum. Çocuklar tozuturken her şeyi işiten ve gören Rabbimizin bizi görüp konuştuklarımızı işittiğini bu küçük hadiseyle hatırladım ve tebessüm ettim.

? Sen, Kur? an?a harikulade bir kitap nazarıyla bakıyorsun. Sen, böyle bir sonuca nasıl ulaştın? Bütün kitapları okumadığına göre Kur? an?ın en yüce kitap olduğunu nasıl söyleyebilirsin?

? Gayet güzel bir yaklaşım. Kur? an?ı okurken problemli gördüğün ayetleri bir tarafa not edersen daha iyi olur. Bu ayetler üzerinde ayrıntılı konuşma imkanımız olur

? Kainattaki harikulade varlıkları anlatan ayetleri, kevni ayetleri, tesadüfe ve tabiata havale eden biri, Kur? an?daki parlak ayetleri de tesadüfe verir. Bu gayet normal; fakat kıyamete kadar hak olarak devam edecek bir mesaj getirdiğini söyleyen biri, ileride?yanlışlanacak ifadeler? kullanmaktan çekinir. Böyle biri?yanlışlanma? ihtimaline binaen emin olmadığı konularda bir şey söylemez.

? Evet, izledim. Doğrusu çok beğenmiştim. Ben de her kültürün veya inanç biçiminin bir nevi metriks olduğunu düşünüyorum. Bütün mesele hangi metriksin daha çok hakikate yakın olduğunu anlamak. Bu da pek kolay değildir.

? İslam?ın kölelik hakkındaki uygulamasının ne derece doğru ve etkin olduğunu anlamak için kölelik tarihine bakmak gerekir. Kölelik, İslam?la başlamadı. İslam?dan binlerce yıl önce başladı. Çinlilerden Asurlulara, Babillilere ve Romalılara kadar birçok toplumda kölelik, asırlarca tatbik edildi. Savaşlarda esir olanlar, borçlarını ödeyemeyenler, sahipsiz kalan çocuklar, köle tacirlerinin eline geçenler köleleştirilip bir mal gibi piyasada alınıp satılıyordu. Onlara aşağılık mahluklar gibi muamele ediliyordu. Kölelerin evcil hayvanlardan farklı bir yanı yoktu. Karın tokluğuna efendilerine hizmet edip verdiği her türlü emri yerine getirmekten başka alternatifleri bulunmuyordu. Aslında, kainat içinde en şerefli mahluk olan insanı, köle diye hayvandan bile aşağı konuma indirmişlerdi. Doğrusu insanı insaniyetten çıkaran bu uygulamayı kim nasıl başlatmış ben de senin gibi çok merak ediyorum. Binlerce asır böyle bir yanlış uygulama nasıl devam edebilmiş diye şaşkınlık içindeyim. Daha da garibi, kölelik şekil değiştirerek bir anlamda devam ediyor. Çok az ücretle her türlü işlerde çalıştırılanlar?ücretli köleler?dir. Teninin renginden, kafasının şeklinden veya inancından dolayı birçok insan, geçmişte kölelere yapılan muamelelere maruz kalıyor. Kısacası, kölelik neredeyse insanlık tarihi kadar eski olan bir müessese. İslam geldiğinde, hatta sonrasında Avrupa ve Amerika?da kölelere akla gelebilecek her türlü muamele yapılıyordu. Kökleri çok derinlere dayanan ve bütün toplumları salgın bir hastalık gibi saran kölelik müessesesinin Hz. Muhammed tarafından tedrici olarak kaldırılması bile onun peygamberliğine ve getirdiği mesajın semavi olduğuna parlak bir delildir.

? Kur? an?ın üç önemli vasfını saydın. İlk iki vasfı, ifadesindeki güzellik ve manasındaki derinlikti. Arapça bilmediğim için bu iki noktayı tam anlamam mümkün değil. Gerçi, bu kadar güzelliğin bir nebzesi tercümeye de yansımış olmalı. Merak ediyorum, bugüne kadar Kur? an meali okuyarak senin söylediğin harikuladelikleri gören olmuş mu acaba? Saydığın güzellikleri içeren bir kitabın çevirisi dahi birilerini büyülemeli diye düşünüyorum. Bana bu şekilde etkilenen tek bir kişi gösterebilir misin?

? Tam aksini düşünüyorum. Allah iman etmemizi istiyorsa her yerde açıkça?La ilahe illallah? yazmalıydı.

? Ayetin, asıl konusu inkar edenlerin halleri. Bilimsel mucize nerede anlayamadım.

? Bence kölelikle ilgili semavi bir hüküm, radikal değişimi öngörürdü. Mutlak adalet sahibi Yaratıcı hiçbir şekilde yapılan bir haksızlığa onay vermezdi.

? Gayet güzel. Demek ki Kur?an?ın ahiretle ilgili hükümlerini kabullenmede bir problem görmüyorsun.

Eğer birden fazla zat söz konusu olsaydı?Bizden korkun? veya?Biz tövbeleri kabul ederiz? denilirdi. Biz zamirinin kullanıldığı bazı ayetler: ?Biz kafirler için perişan edici bir azap hazırladık.? (Nisa Suresi, 4:37) ?Biz Cehennemi kafirler için bir zindan yaptık.? (İsra Suresi, 17:8) Bunun gibi ayetlerde, biz kullanılması, yapılan ilahi icraatın aracılarla gerçekleştiğine işaret ediyor. Cehennemde zebani dediğimiz azap melekleri bir vasıtadır. Cehennem ateşi dahi azap için bir vasıtadır.

? Aklım hakim olsa ve katilin samimi dönüş yaptığını bilsem affedebilirim. Kesin ifade kullanmıyorum, çünkü baba olarak hislerimin etkisinde kalıp katil cezasını görsün de diyebilirim. İslam hukukunda devlet böyle bir katili affetme yetkisine sahip olmadığı gibi beni de affetmeye zorlayamaz. Yani affetmeyi tercih etmediğimde günah işlemiş olmuyorum. Ancak affetmem daha yüksek bir fazilet olur.

? Kur? an?ın en temel gayelerinden biri de adalettir. Yani insanlığı her türlü zulümden kurtarıp hakiki adalete mazhar kılmaktır. Üstelik Hz. Muhammed ölüm döşeğinde bile köleleri unutmamıştır: ?Namaza, özellikle namaza dikkat ediniz. Elinizin altında bulunanlar hakkında da Allah?tan korkunuz.?2 Tevrat ve İncil?in aksine, köleleri dövmeye cevaz vermediği gibi haksız yere kölesine ceza verenin onu azat etmesi gerektiğini bildirmiştir: ?Kim, işlemediği bir suçtan ötürü cezalandırmak maksadıyla kölesini döver veya sebepsiz yere tokatlarsa bunun kefareti o köleyi azat etmesidir.?3 İbn-i Ömer bir kölesini dövdükten sonra bu hadisi hatırlayarak kölesine?Canını acıttım mı? diye sormuştu. Kölesi?Hayır? demişti. Buna rağmen içi rahat etmeyen İbn-i Ömer, köleyi azat ettikten sonra yerden bir çöp alıp?Benim için bu işte şu kadar bile bir ecir yoktur? dedi, sonra da yukarıdaki hadisi zikretti.4

? İlginç bir noktaya temas ettin. Psikolojide doktoran var. Senin uzmanlık alanına girdiği için bu konuda beni aydınlatabilirsin. Nedir sözünü ettiğin koşullar?

1 Metriks başkalarının kontrolünde olan suni bir dünyayı temsil ediyor. Filmde anlatıldığına göre, insanlar suni bir dünyanın esirleri olmuşlar. Robotik varlıklar tarafından kontrol ediliyorlar. Hakikati anlamamaları için sürekli olarak aldatılıyorlar. İnsanın metriksten kurtulup gerçek hürriyeti kazanması, öncelikle hakikati anlamasına bağlı. Oysa robotik güçler insanların beyinlerini sürekli, istedikleri programlarla doldurduğu için esaretten kurtulmak pek mümkün gözükmüyor. Film, metrikste doğan bir insanın hakikati bulmasının imkansız denecek kadar zor olduğunu gösteriyor.

? Biraz acele hüküm veriyorsun. Acele verilen hükümlerin yanlış olması kuvvetle muhtemeldir. İstersen, önce konuyu bütün yönleriyle müzakere edelim. Daha sonra bir yargıda bulunursun. Bence Hz. Muhammed?in köleliği en etkin bir yöntemle kaldırmak için bizatihi köle edinmiş olması gerekirdi.

8 İbn-i Hacer, el-İsabe, I, 564.

? Kur? an Allah?ın kelamı değilse o zaman peygamberin sözleridir. Yani o, haşa, kendi sözlerini Allah?ın kelamı diye insanlara yutturmuş. Peki, Kur? an, Allah adına yalan uyduranlara en büyük zalim diyor: ?Artık, Allah?a karşı yalan uydurandan veya O?nun ayetlerini yalanlayandan daha zalim kimdir? Şüphe yok ki suçlular asla kurtuluşa ermezler.? (Yunus Suresi, 10:17)

? Haklısın, kölelik ismen devam etmiyor. Ancak kölelik uygulamasına benzer ayrımcılık kısmen dahi olsa devam ediyor. Henüz beyazlar zencilerin de kendileri gibi insan olduğunu ve aynı haklara sahip olduğunu özümsemiş değil. Amerikan toplumu henüz zenci birini kendine başkan olarak seçmekten çok uzak. Sanırım bir asır daha geçmesi gerekecek; toplumun o seviyeye gelmesi için. 2008 başkanlık seçimlerinde aday olan zenci-beyaz karışımı Barack Obama?ya sırf derisinin renginden dolayı kimse şans tanımıyor.

Ayet son derece açık bir ifadeyle dağların hareketinden söz ediyor. Bazıları bu hareketi toprak kayması gibi manalara çekebilir. Kur? an, ?bulutların geçişi? tabirini kullanarak muhtemel spekülasyonların önüne set çekmiş. Dağların hareket ettiği gözlemle anlaşılacak bir şey değildir. Bu görüşü ilk defa ortaya atan bilim adamına kimse inanmıyordu. Çünkü kıtaların nasıl hareket ettiğini anlamıyorlardı. Şimdi oturup düşünelim: Dağların görünmeyen ve hissedilmeyen hareketini, 20. yüzyıldaki bilim adamları bile anlayamamıştı. Peki, Hz. Muhammed nasıl bilmişti bunu? Yoksa onda 20. yüzyılda bile sahip olmadığımız teknolojik aletler mi vardı? Altıncı hissi çok geliştiği için kıtaların hareketini mi hissediyordu? Yoksa başka gezegenlerden?yabancılar? mı gelip söylemişlerdi? Şayet öyleyse niye sadece ona söylemişlerdi?

? Bundandır ki kendimi agnostik olarak tanımlıyorum. Tanrı?nın var olup olmadığını mutlak manada bilemeyiz, diyorum. Sen bana Kur? an sarayını gezdirerek, Yaratıcı?nın varlığını ispat edeceğini söylüyorsun. Ben de seni takip ediyorum. Saraydaki tabloların ilahi değil beşeri olduğunu anladığımda sarayı büsbütün terk ederim.

? Senin misalin de güzel. Aslında ikisi de aynı kapıya çıkıyor. Ben her bir Kur? an ayetini İslam sarayına ve Allah?a götüren kapı olarak görüyorum. Sen ise her bir ayeti Kur? an sarayındaki resim tablolarına benzetiyorsun. Önemli olan, o kapılardan veya tablolardan Rabbimize ulaşmaktır. Senin örneğinle devam edebiliriz. Saraydaki serginin yarısını dolaştın şimdiye kadar. Ne tür intibalar edindin?

Kur? an?ın bir diğer ismi?Hikmet?tir. Hikmet, gaye, maksat ve fayda gütmek manasına geliyor. Kur? an, tam bir hikmet kitabıdır: ?Elif, Lam, Ra. Bunlar hikmet dolu Kitabın ayetleridir.? (Yunus Suresi, 10:1) ? Allah sana Kitabı ve hikmeti indirmiş ve sana bilmediğin şeyleri öğretmiştir.? (Nisa, 4:113)

Muhatap bütün insanlık olduğu için verilecek mesajda iki önemli nitelik olmalı: Birincisi, herkesin anlayacağı kadar basit olmalı; idrakleri, eğitimleri, asırları farklı olan bütün herkese hitap edecek şekilde açık ve anlaşılır olmalı. İkincisi, basitlikle beraber, yüksek zeka ve eğitim seviyesine sahip insanları sıkmayacak ve onların idrak seviyelerine hitap edecek derinlikte olmalı. Yani hem çok basit olmalı hem de çok derin hakikatler içermeli. Hiç eğitim görmemiş insanlara hitap ederken aynı zamanda ilmin zirvesine tırmanmış olanlara ders vermeli.

Çünkü O hiçbir şeye muhtaç değildir.

? İnsan işlediği bütün amellerden hesaba çekilecek. Zilzal Suresi, zerre kadar iyiliğin mükafatsız ve zerre kadar da kötülüğün cezasız kalmayacağını söylüyor. Lokman , oğluna her şeyin hesabını vereceğini bilerek yaşaması gerektiğini şöyle tavsiye ediyor: ?Yavrum! Şüphesiz yapılan iş bir hardal tanesi ağırlığında olsa ve bir kayanın içinde yahut göklerde veya yerin içinde bile olsa Allah onu çıkarır getirir. Çünkü Allah en gizli şeyleri bilendir, hakkıyla haberdar olandır.? (Lokman Suresi, 31:16)

6 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, On Yedinci Söz.

? Sen hiç eğitmenlik yaptın mı?

? Anlattıkların mantıklı geliyor; fakat yine de bir şeylerin yanlış olduğunu hissediyorum.2 Mutlak adalet ve affetmeyi birlikte düşünmeyi içime sindiremiyorum.

7 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Mukaddime.

? Bu hafta da görüşmemizin sonuna geldik. Biraz daha sabretmeni diliyorum. İnşaallah gelecek haftadan itibaren bu konuyu müzakere ederiz. Anladığım kadarıyla, Kur? an?daki bilimsel mucizelere çok büyük önem veriyorsun.

6 Müslim, Eyman 35.

? Benim anlayışım, şahsıma has bir vasıf değil, dinimin bana telkin ettiği bir şeydir. Kur? an?a kulak veren herkes, başkalarının inancına saygılı olmayı öğrenir. Önemli olan dinin bu konudaki emrinin ne olduğudur. Bazı Müslümanların hatasıyla Kur? an?ı sorumlu tutmak doğru değildir.

10 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Zeyl, Üçüncü Nokta.

5 Müslim, Eyman 32.

? Kul hakkıyla ilgili anlattıklarına itirazım yok. Bu dünyada İslam ceza hukukuna göre, suç işleyenlere ceza verildiğini biliyorum. Benim itirazım, Yaratıcı?nın kendini affedici olarak tanıtıp öbür dünyada affedici davranmasıdır. Kanaatimce kul hakkına girmeyen konularda da affetmek olamaz.

Kur? an, bilim adamlarının yaptığı gibi, güneşin mahiyetinden bahsetmez. Çünkü Kur? an güneşi anlatan bir astronomi kitabı değil. ?Kur? an, güneşten güneş için bahsetmiyor. Belki onun ışıklandıran Zat için bahsediyor.?9Yani, Allah?ın ilim, kudret, hikmet ve rahmetine delil olması cihetiyle güneşi anlatıyor. Kısacası, sonsuz ilim sahibi olan Rabbimiz Kur? an?da her bir kelimeye binlerce manalar yüklemiştir. Kur? an uzmanları, her bir kelimeyi çok derin hakikat hazinelerini açan birer?hazine anahtarı? şeklinde görmüşler. Bize sıradan gelen kavramların arkasında birçok manalar keşfetmişler.

? Memnuniyetle. ?Ben? zamirine örnekler: ?Yalnız Ben?den korkun.? (Bakara Suresi, 2:40) ?Ben, tövbe edenin tövbesini kabul ederim.? (Bakara Suresi, 2:160) Bu iki ayette de Allah doğrudan doğruya kendi zatından söz ediyor. Zatı tek olduğu için?Ben? zamirini kullanıyor. ?Tövbe edildiğinde karar verici kimdir? diye sorduğumuzda Kur? an, ?Tek olan Allah?tır? diyor. Karar vericinin tek olduğunu, arada hiçbir vasıta olmadığını bildiriyor.

9 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule, İkinci Suret, Üçüncü Nokta.

(Neml Suresi, 27:93)

? Tur Suresi, otuz beşinci ayet,2?Yoksa onlar bir Yaratıcı olmaksızın mı yaratıldılar? diyor. Bu ayet bir Yaratıcı olmadan her şeyin meydana geldiğini iddia eden dinsiz felsefeye işaret ediyor. İnsanın bir Yaratıcı tarafından kasıt ve hikmetle yaratıldığını inkar edip doğal seleksiyon sonunda hayvandan türediğini söyleyen Darvinci görüşü reddediyor. ?Kainatta her şey bir gaye, bir vazife ve bir hikmet için yaratıldığına göre insan nasıl başıboş, gayesiz, maksatsız, tesadüfi meydana gelmiş olabilir? diyerek inkar edenlerin içine düştüğü hatayı, akıl gözlerine gösteriyor.

17 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, İkinci Şua, Beşinci Lem?a.

Aynen öyle de Kur?an?ı kelam-ı beşer farz etmek; lazım gelir ki: Alem-i İslam?ın semasında bilmüşahede pek parlak ve daima envar-ı hakaiki neşreden bir yıldız-ı hakikat, belki bir şems-i kemalat telakki edilen Kitab-ı Mübin?in mahiyeti; haşa sümme haşa bir yıldız böceği hükmünde tasannucu bir beşerin hurafatlı bir düzmesi olsun ve en yakınında olanlar ve dikkatle ona bakanlar farkında bulunmasın ve onu daima ali ve menba-ı hakaik bir yıldız bilsin.?

11 Bruce Lawrence, The Qur?an: A Biograhphy, Atlantic Monthly Press, 2007, s.8.

7 Bu bölümün sonundaki yazıda Kuzey Amerika?da kölelik tarihi, ne kadar Afrikalının köle yapıldığı ve ne kadarının yollarda telef olduğu ayrıntılı anlatılıyor.

? Senin zannını değil, Kur? an uzmanlarının görüşlerini esas almak gerekir. Aktardığım yorumlar benim şahsi görüşüm değil, en büyük Kur? an yorumcularından biri kabul ettiğim Said Nursi?nin görüşü?

? Bu bir nevi kaçamak soru. Tartıştığımız soruyla doğrudan alakalı değil. Zaten bu konuyu daha önce müzakere etmiştik; aynı şeyi tekrar etmeye gerek yok sanırım.

Müşteri dürüstçe arabanın kusurunu söylememe hayret etti. Arabayı almaya karar verdi. Yine de gönlüm razı olmadı. Bildiği bir tamirciye arabayı gösterip daha sonra karar vermesini tavsiye ettim. Tamirciye arabayı götürüp problemin ne olduğundan emin olduktan sonra arabayı satın aldı. İsteseydim arabanın kusurunu söylemez ve 500 dolar fazlaya satardım. Görünürde 500 dolar kayba uğradım. Ancak gerçekte 500 dolar bulmuş kadar huzurluydum. Çünkü müşteriyi kandırıp bu dünyada 500 dolar kazanabilirdim, ancak ebedi alemde 500 milyar dolarla bile ölçülemeyecek bir kayba uğrardım.

? Biraz önce iddia ettiğin şeyin aklen nasıl makul olduğunu izah edebilir misin?

? Yolunu bulamayınca nasıl Rabbini buldun, anlayamadım. Ne demek istediğini açıklar mısın?

? Uç bir örnekle hissettiğim yanlışı sana açıklayayım. Sadece misal olsun diye anlatacağım. Sakın üzerine alınma.

? Dağlar da kıtaların parçası olduğuna göre sonuç değişmez ki. Mantık kurallarına göre bütün için geçerli olan bir önerme, parça için de geçerlidir. Şu mantıksal önermeyi düşün: a) Bütün canlıların yapı taşı hücredir. b) Kedi bir canlıdır. c) O halde kedinin de yapı taşı hücredir. Aynı mantıkla bizim önermelerimizi yeniden yazalım: a) Bütün kıtalar hareket ediyor. b) Dağlar da kıtaların bir parçasıdır. c) O halde dağlar da kıtalarla beraber hareket ediyor.

Nice sevgili vardır ki bir bahtsızın yanına gelir de o sevgiliyi tanımaz, onunla aşk oyununu oynamaya girişmez. Gözü yanıltan da bizim ezeli nasipsizliğimiz. Kalbi çeviren de kötü kaza ve kader! Taştan yontulup yapılan put, size kıble olduğundan lanetin, körlüğün gölgesine sığındınız, orada yurt edindiniz.?7

? Kolay olmaması, mümkün olmadığına delil olmaz. Tekrar ediyorum, ?Bugüne kadar yapılmayan bir şeye bundan sonra da yapılamaz? denilmez. Bana akli delillerle, teorik olarak Kur? an?ın benzerinin mümkün olamayacağını ispat etmelisin. Sonra da pratikte seni tasdik eden delilleri göstermelisin. Aksi halde, ?Seninki mitolojik bir inançtır? derim.

?Allah?ın kendisine kitap, hüküm ve peygamberlik verdiği hiçbir beşer için , insanlara; ?Allah?ın astlarından bana kul, köle olun? demek yakışmaz. Fakat?Öğrettiğiniz ve ders aldığınız kitap gereğince Rabbe içtenlikli kullar olunuz? .?

Bu haftaki görüşmemiz bittiğinde gönlüm son derece ferahlamıştı. Gerçi, Thomas Kur? an hakikatlerine tam teslim olmamıştı. Ancak, sonsuz ilim sahibinden gelen bir eserin benzersiz olabileceğini kabul etmişti. Paylaştığım argümanlara aklen itiraz edecek bir şey bulamamıştı. Sohbet dönüşü eve dönerken bir daha anladım ki, Kur? an?ın elmas hakikatleri sadece akıl gözüyle görülmez. Belki akıl nurundan istifade eden kalbin gözüyle onları görmek mümkündür. Mevlana?nın dediği gibi, önemli olan insanın aklını Kur? an?ın inci hazinesinden istifade için kullanması ve gönül midesini semadan inen vahyin suyuyla doldurmasıdır:

? Sana katılıyorum. Özelikle kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması, bilgisayar ve internet sayesinde, dünyanın bir bilgisayar ekranı kadar küçülmesi?evrensel değerler? şemsiyesi altında bir araya gelmenin mümkün olduğunu gösteriyor. Bizler kendi metriksimizin dışına çıkıp diğer metrikslere baktığımız oranda daha doğru ve güzel bir evrensel metrikse ulaşabiliriz. Fakat kusurla yoğrulmuş fıtratımız ve hakikati tamamıyla görmek noktasında çok kısıtlı olan kapasitemizle en güzel?evrensel değerleri? bulmamız imkansızdır. Rabbimizin rahmetiyle bize semavi mesaj göndermesi de bu sırdandır.

? Bence Kur? an?ı 23 yıl boyunca farklı konularda Hz. Muhammed?in sarf ettiği sözlerin toplandığı bir kitap olarak düşündüğün için böyle bir yargıda bulunuyorsun. Bir insanın 28 harfi kullanarak söylediği sözlerin elbette benzeri yazılabilir. Tamamının olmasa bile, bir bölümünün benzerini getirmek mümkün olur. Ancak, şimdiye kadar hiç kimsenin Kur? an?a benzer getirememesi kesin olarak ispat eder ki, Kur? an beşer sözü değildir. Alemlerin Rabbinin sözleridir. Kur? an farklı, elmas, altın, zümrüt gibi kıymetli cevherlerle inşa edilen bir saraya benzer.9 Hem de bu öyle nakışlı bir saray ki, her bir taşı saraydaki bütün taşlarla irtibatı düşünülerek yerli yerine yerleştirilmiş. Öyle hikmetli bir saray ki, her bir bölmesi birçok maksatlar için hazırlanmış. Öyle hassas bir saray ki, bir tek taşını bile çektiğinizde sarayı yerle bir edersiniz. Şimdi, saraydaki hadsiz sanatları ve hikmetleri anlamaktan dahi aciz olan biri içeri girse, sarayı dolaşıp, ?Bu da neymiş ben de benzerini yaparım? derse çok gülünç olmaz mı? Aynı adam misaldeki sarayı yıkıp, kendi daracık ilmine ve kısır fehmine göre bir kulübe yapsa, içini de çocuklara hoş gelecek boncuklarla süslese ve sonra da?Bakınız, önceki sarayın ustasından çok daha şahane bir saray yaptım. Benim maharet ve servetim daha fazla. Taktığım süsler daha kıymetli? derse kendini aleme maskara yapmaz mı?

? Doğrusu seni tebrik ediyorum. Çok yerinde bir karar vermişsin. Ben de kıymetli eserler için aynı stratejiyi takip ediyorum. Hatta lise yıllarımda bile aynı yöntemi uyguluyordum. Hiç unutmuyorum Kur? an hakikatlerini açıklayan Be di üz za man Said Nursi?nin eserleri ilk defa elime geçtiğinde, merakla hepsini hızlıca okumuştum; hatta katıldığım ilk kitap okuma programında günde 400 sayfa okuyordum. Gerçi tamamını anlamıyordum; ancak Nursi?nin düşüncesini ana hatlarıyla yakalamıştım.

? Seni biraz daha merakta bırakayım. Çok az süremiz kaldı. İstersen burada kesip haftaya kaldığımız yerden devam edelim.

? Haklısın. Sözünü ettiğin koşullarda suç işleme oranı elbette artar. Kimse kuralları takmaz. Bu Hıristiyanlık için geçerlidir; fakat İslam?da durum çok farklı. Bir Hıristiyan suç işledikten sonra papaza gidip günah çıkartabilir. Eve döndüğünde, annesinden yeni doğmuş gibi kendini temiz hissedilebilir. Bu sırdandır ki Hıristiyanların büyük ekseriyeti dinlerinin kurallarını takmıyorlar. Oysa bir Müslüman, başkasını hakkına tecavüz ederek bir günaha girmişse, tövbe etmekle kurtulacağını düşünemez. Öncelikle, mağduru bulup hakkını geri ödemesi gerekir. Hatta işlenen günah, kul hakkıyla ilgili değilse bile, günahkar biri Allah?a el açıp günahından dolayı tövbe ettiğinde, günahının kesin olarak affedildiğini söyleyemez. Affedileceğini ümit edebilir, ancak kesin affedildim, diyemez. Affedilmesi, niyetine ve tövbesinden sonraki yaşantısına bağlıdır. Bir insan akşam bara gidip içki içtikten sonra sabahları tövbe ederek kurtulacağını bekleyemez. Çünkü?samimi tövbe?, bir günahı işlemekten pişmanlık duyup bir daha yapmamaya söz vermek ve bu sözünü yerine getirmek için her türlü gayreti göstermektir. Verdiğin örnekte, suçlu hakim önüne çıkarılıyor ve affediliyor. İslam ceza hukukuna göre, suçlu hakim önüne çıkarılırsa, belirli koşullarda sadece mağdurun affetme yetkisi var. Devletin böyle bir yetkisi yok. Allah?a karşı işlenen günahlarda bile, ?Nasıl olsa affedilirim? diye mümin günah işleyemez. Çünkü İslam?da?yargılanma günü? kıyametin kopmasından sonra olacağı için kimse verilecek af kararlarını önceden bilemez.

? Doğru anlamışsın.

2 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 3, s. 236

? İnsaf doğrusu. Kur? an?ı fizik kitabı mı sandın! Yok, bir de formülünü verseydi!2 Kur? an, kainattan bahsederken onları Allah?ın ayetleri olma makamında anlatıyor. Seküler bilim adamlarının yazdığı bir fizik kitabı gibi eşyaya kendi namına bakmıyor. Onlara, onların Sahibi hesabına bakıyor. Bu metotsal farkı dikkate alarak Kur? an?ı değerlendirmelisin. Bir derece muğlak ifadeler kullanması, daha önce ifade ettiğim hikmete binaendir. Yani senin gibi modern bilimleri okumuş biri, bu ayeti okuduğunda açıkça uzayın genişliğinden bahsettiğini anlarken hiç eğitim almamış biri, belki kendince daha farklı bir mana düşünecektir.

İnsan, bütün varlıkların en şereflisi ve en üstünü olarak yaratılmıştır. Bu özelliğine rağmen Kainat Sultanı?na kıyasla, son derece sınırlı anlama yeteneğine ve belirli bir ilim seviyesine sahiptir. Bu kavramsal tanımdan sonra senden soruyorum: ?Sonsuz ilim ve hikmet sahibi, sonsuz kudretiyle, sınırlı ilim sahibi bütün insanların bir araya gelse bile yazamayacakları derinlikte ve yoğunlukta mesajlarını kelimelere yükleyip bir kitap yazamaz mı? Mikroskopla birçok defa büyütülerek ancak görülen bir DNA?ya bir kütüphane dolusu bilgiyi dört harfle yazan , Arapça?nın 28 harfini kullanarak, Kur? an gibi benzersiz bir kitabı yazamaz mı?

Kur? an?ın semavi olmadığını iddia edenlere Kur? an şöyle meydan okuyor:4?Yoksa, ?O Kur?an?ı kendisi uydurup söyledi? mi diyorlar? Hayır, iman etmiyorlar. Eğer doğru söyleyenler iseler, haydi onun gibi bir söz getirsinler!? (Tur Suresi, 52:33-34) Bütün insanlar ve cinler de Kur? an gibi bir kitap yazamıyorlarsa, o halde sadece Kur? an?ın on bölümüne denk gelecek bir kitapçık yazsınlar: ?Ve düzme ve uydurma da olsa onun gibi on tane sure getirin.? (Hud Suresi, 11:13) Bunu da yapamıyorlarsa, bir bölümlük bir şey yazsınlar. Bakara gibi uzun bir bölüm de yazamıyorlarsa, İhlas Suresi gibi, birkaç ayetten oluşan küçücük bir sure yazsınlar.

Her sene şiir müsabakası düzenleyerek, en güzel yedi şiiri Kabe?nin duvarına altınla yazıyorlardı. Amerikalı iki üniversite hocası o zamandaki belagatin önemini şöyle anlatıyor: ?Gerçek savaş kahramanı kılıcı keskin olan değil, sözü keskin olan şairlerdi. Rivayete göre bazen iki kabile savaşırken bir şairin onları hicvetmesi savaşa son verirdi.?2

Bazı Müslümanlar alkol tüketimine devam ediyordu; ancak namaza sarhoş olarak gitmiyordu. Daha sonra inen ayet, kesin olarak alkol kullanımını yasakladı: ?Ey İman edenler içki, kumar, tapmaya mahsus dikili taşlar, fal okları; ancak şeytanın amelinden birer murdardır. Onun için bunlardan kaçının ki murada eresiniz.? (Maide Suresi, 5:90) Kesin yasaklayıcı emir geldiğinde, insanlar evlerindeki tüm içkileri sokağa döktüler. Sokak içki ırmağına dönüştü.11 Oysa içkiyi kesin yasaklayan ayet ilk başta da gelebilirdi. Yani birden içki tüketimi yasaklanabilirdi. Öyle yapılmamış, insanlar bu değişime hazırlanmış, daha sonra yasaklayıcı hüküm inmiştir. Kur? an?ın bir anda nüzul olmamasının ve 23 sene gibi bir süreçte tamamlamasının sırlarından biri budur. Eğer Kur? an bir anda indirilmiş olsaydı insanların bütün hükümleri bir anda yerine getirmeleri istenecekti. Oysa Kur? an 23 senede indirilmiş ki insanlar hükümlerini hayata geçirmekte zorlanmasınlar.

? Söz, Kur? an?ı okumaktan açılmışken çok önemli bir noktayı seninle paylaşmak istiyorum. Kur? an?ı kaç defa okuduğun değil de onu nasıl bir yaklaşımla okuduğun önemlidir. Bir misal ile ne demek istediğimi açıklayayım. Varsayalım ki çölde yolculuk yaparken yolunu kaybettin. Günlerce yaptığın aramalar bir netice vermedi, aç, susuz ve harap bir şekilde dolandın. Derken uzaktan muhteşem bir saray göründü. Sen saraya yaklaştığında içeri girmek için yüzlerce kapı gördün. Sarayın kapısında bir elçi, seni saray sahibine misafir olmak üzere içeri çağırdı. İçeri girdiğinde hem ihtiyaçlarını karşılayacağını hem de binlerce kıymetli hediyeler vereceğini söyledi. Sen böyle bir durumda ne yaparsın?

? O halde bana yardım et. Ben de mücevherleri görmek istiyorum.

? Makul bir öneri.

? O zamanda Arabistan?da kağıt var mıydı? Kur? an?ın ilk nüshalarının nasıl yazıldığını merak ediyorum?

? Elbette aynı olmaz. İki yaşındaki bir çocuk kitap bile yazamaz.

? İslam?daki af kavramını tahrif olmuş Hıristiyanlıktaki günah çıkarmayla karıştırıyorsun galiba. Hıristiyanlıktaki af anlayışı mutlak adaletle bağdaşmıyor. Ancak İslam?ın af anlayışı, adalete ters düşmüyor. Anlaşılan ikisini de aynı kefeye koyuyorsun.

(Yunus Suresi, 10:57)

? Senin işin çok daha zor. Kur? an sarayını dolaştıktan sonra hiçbir otantik tablo görmezsen bile yine de?Bir yaratıcı yoktur? diyemezsin. Yani Yaratıcı?nın yokluğunu ispat edemezsin. Yaratıcı?nın varlığının delillerini Kur? an?da göremedim, diyebilirsin. Dolayısıyla, ben iddiam olan yaratıcının varlığını bir otantik resimle sana ispat edebilirim. Ancak sen yaratıcının yokluğuna ilişkin davanı asla ispat edemezsin. Bunu yapman için bütün zamanları ve mekanları dolaşmalı ve oradaki tabloları incelemelisin. Bu da zaman ve mekana bağımlı hiçbir insanın gücünün dahilinde değildir.

? Doğru, ama bu senin yaşadığın İslam?dan farklı olur.

?Musa dedi ki: ?Ey soru hesap gününün sahibi Allah, yapıp düzdün, neden yine bozar yıkarsın? Cana, canlar katan erler, dişiler yaratırsın. Sonra bunları yıkar, mahvedersin; neden?

(Tur Suresi, 52: 34)

? On dört asırdır milyarlarca insana rehberlik yapan, onların hayatlarını şekillendiren, kalplerine ve ruhlarına gıda olan, yüzlerce devletin kanun ve nizamına ilham kaynağı olan Kur? an?ı, semavi kitap değil, Hz. Muhammed tarafından, şu veya bu şekilde yazılmış, beşeri bir kitap olarak algıladığımızda, onu en yüce seviyeden en alçak bir seviyeye düşürmüş oluyoruz. Bu seviyeden bakarsak?Kur? an medeniyeti?ne kaynaklık eden ve milyonlarca doğru sözlü, adil, alim ve fazıl insanı yetiştiren Kur? an?ı, cahil ve hilekar bir insanın sahte sözleri olduğunu kabul etmemiz gerekir.

?Bu örnekle itiraz ettiğin noktayı anlıyorum. Öncelikle şunu söyleyeyim, İslam savaş esirlerinin mutlaka köle yapılmasını emretmiyor. Kölelik o zaman için?savaş esirlerine? yapılan yaygın bir uygulamaydı. Bu anlamda, İslam?da savaş esirlerinin köle olması, kölelik bağlamında değil, savaş esirlerine muamele bağlamında değerlendirilmeli. O zamanlar savaş esirlerine köle muamelesi yapıldığı halde, Müslümanlar esirlere bile evlatlarına muamele eder gibi davranmış ve onları toplumla bütünleştirmişlerdi.

? Senin bu rasyonel seçeneklerini, Allah, Kur? an?da tek tek sayıyor ve hepsini reddedip onun peygamber olduğunu ifade ediyor. Senin kısıtlı aklınla ifade ettiğin üç seçeneğe iki tane daha ekliyor.

? ?O? zamiri birçok ayette geçiyor. Oysa birden fazla ilahtan söz etseydi?onlar?dan bahsetmeliydi. Özellikle Allah?ın isim ve sıfatlarından bahsedildiği ayetlerde?O? zamiri kullanılmış: ?Allah, melekler ve ilim sahipleri, O?ndan başka ilah olmadığına adaletle şahitlik ettiler. O?ndan başka ilah yoktur. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.? (Al-i İmran Suresi, 3:18)

? Evet. Haklısın.

? Senin teleskopla da bakacağız. Umarım gördüklerin serap değil, hakikattir. Anlaşılan, sen Kur? an?ı farklı bir gözle okuyorsun. Teleskop dediğin aslında bir bakış açısı demek. Sence, Kur? an?ın semavi olduğunu anlamak için nelere dikkat etmem gerekir?

Bu yazı yazarın Nesil Yayınları'ndan çıkan Rabbini Arayan Thomas -2- isimli kitabından alınmıştır.

? Ben hapishanede yıllarca çalıştım. Yalanı kendine meslek edinen birçok insanla görüştüm orada. Yalan söyleyenlerle birkaç defa konuştuğumda yalanlarını ortaya çıkarıyordum. Bir yerde mutlaka bir açık veriyorlardı. Yalancının sözlerinde tutarsızlık olur. Kendini ele verir. Ben Kur? an?ın üçte ikisini okudum; şimdiye değin. Bu anlamda bir tutarsızlık görmedim. Eğer bilerek uydurulmuş olsaydı mutlaka bir yerde kendini belli ederdi. Rasyonel biri olarak Muhammed?in kim olabileceğine ilişkin üç seçeneği değerlendirdiğimde bana en makul olanı mecnun olmasıdır.

? Memnuniyetle. Kur? an?ı eşsiz kılan birçok özelliği vardır. Bu konuda uzmanlaşan alimler, ciltlerle kitap yazmışlar. Örnek kabilinden birkaç tanesini seninle paylaşacağım. Birincisi, Kur? an?ın harikulade belagatidir. Yani hiçbir insan sözüne benzemez. Sözleri, düzgün, anlaşılır, yerli yerinde ve kusursuzdur. Yani Kur? an?ın ifadeleri olağanüstü bir güzelliktedir. İkincisi, Kur? an?ın harikulade kapsayıcı olmasıdır. Üçüncüsü, Kur? an?ın geçmiş ve istikbale ilişkin gaybi haberler vermesidir. Yani kainatla ilgili bilimin sonradan keşfettiği hakikatleri içermesidir. Dördüncüsü, on dört asır önce gelmesine rağmen yeni nazil olmuş gibi tazeliğini koruması ve her asırdaki her insan tabakasına, belki her bir insana hususi hitap ediyor gibi ders vermesidir. Beşincisi, dünya ve ahirete, ezel ve ebede uzanan birçok hakikati görür gibi tarif etmesidir.

? Bence sen sadece lafza bakarak değerlendirme yaptığın için Kur? an?daki sözlerin harikuladeliğini göremiyorsun. Oysa bir sözün gerçek kıymetini anlamak için dört şeye birden bakmak gerekir: 1) Kim söylemiş? 2) Kime söylemiş? 3) Ne için söylemiş? 4) Ne makamda söylemiş?

2 Sahabeden Cübeyr bin Müt?im, bir akşam namazında Hz. Peygamber?in arkasında namaz kılarken Tur Suresi?nin 35-37. ayetleri okununca duyduğu hayranlığı?Kalbim yerinden fırlayacak gibi oldu? şeklinde ifade eder. (Tec rid-i Sarih Tercemesi, 11:189)

Kur? an, aynı zamanda iman edip kendisiyle amel edenler için bir şifa, hidayet ve rahmet kitabıdır: ?Ey insanlar! İşte size Rabbinizden bir öğüt, kalplere bir şifa ve inananlar için yol gösterici bir rehber ve rahmet geldi.? (Yunus Suresi, 10:57)

Peygamberler dediler ki: ?Bu da o illetten, körlüğünüzden? Söylediğimiz sözlerin hakikatini göremiyorsunuz. Davamızı duyuruyorsunuz da elimizdeki mücevheri görmüyorsunuz. Elimizdeki bu mücevher, halka bir imtihandır. Onu gözlerin önünde dolandırıp durmaktayız. Kim?Nerede mücevher? derse bu sözü, körlüğüne, mücevherleri görmediğine şahittir. Güneş söze gelse de?Kalk, gündüz oldu yatıp durma? dese sen de?A güneş, şahidin nerede? desen güneş, ?Kör herif, Allah?tan kendine göz iste! Apaydın gündüz vakti birisi mum arasa onun bu araması körlüğüne tam bir delildir. Bari görmüyorsan, gündüz olduğundan şüphen varsa, daha sabah olmadı sanıyorsan, sus bir şey söyleme de kör olduğunu meydana vurma. Allah?ın ihsanını bekle!? der. Gündüzün?Gündüz nerede? demek kendi kendini rezil etmektir a gündüz arayan!?7

? Bence senin gözlerin kamaşmış. Altın ve elmasların parıltısından, saraydaki kömürleri fark edemiyorsun.

? Merak etme, alınmam.

10 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule, İkinci Suret, Beşinci Nokta

? Güzel bir misal. ?Zaman ihtiyarladıkça Kur? an gençleşiyor? diye bir söz var. Yani zamanın geçtikçe ve insanlar Kur? an?daki hakikatleri anladıkça onun hak bir kitap olduğuna daha kuvvetli iman ediyorlar ve edecekler. Fakat fizikten anlamayan biri Einstein?ın katkılarını tam takdir edemez. Kur? an?ı dikkatle okumayanlar da Hz. Muhammed?in getirdiği hakikatlerin kıymetini tam olarak idrak edemez.

? Sırayla gidiyoruz. Kainat sarayından bahseden o sarayın sahibi elbette sarayın en has misafiri olan insandan da bahsedecektir. Başka bir programım olduğu için ayrılmak zorundayım. Gelecek haftaya insan yaratılışını mucizevi bir şekilde haber veren ayetleri seninle paylaşacağım.

? Elbette teşebbüs eden olmuş. Ancak, muvaffak olamamışlar. Örneğin, tarihlerin kaydettiğine göre, Peygamber zamanında Müseylime diye büyük bir edip, Kur? an?ın Fil Suresi?ne benzer bir sure getirmeye çalışmış. Ancak, Kur? an?ın harika sözlerinin yanında Müseylime?nin sözleri çok yavan kaldığı için, millete maskara olmuş. Müseylime-i Kezzab diye nam salmış. ?Kur? an, o asırdan ta şimdiye kadar öyle bir belagat göstermiş ki, Kabe?nin duvarında altın ile yazılan en meşhur ediplerin Muallakat-ı Seb?a namıyla şöhretşiar kasidelerini o dereceye indirdi ki, Lebid?in kızı babasının kasidesini Kabe?den indirirken demiş: ?Ayata karşı bunun kıymeti kalmadı.? ... Hem, ilm-i belagatin dahilerinden Abdulkahir-i Cürcani ve Sekkaki ve Zemahşeri gibi binlerle dahi imamlar ve mütefennin edipler icma ve ittifakla karar vermişler ki: ?Kur? an?ın belagatı, takat-ı beşerin fevkindedir ; yetişilmez.?6

Geçen hafta kainatın yaratılışından, genişlemesinden, yıldızların yörüngeleri takip etmesinden, yıldızların ölümünden, atmosfer tabakasının koruyucu bir kubbe olmasından bahseden ayetleri müzakere ettik. Bu hafta ise yerküreyi bizim için bir saray gibi hazırlayan Rabbimizin, Kur? an?da küremizi konuşturarak kendini bize nasıl tanıttığını anlatarak başladık sohbetimize.

? Ben de girdim aynı saraya; fakat altın falan göremedim.

? Ben ve biz zamirleri arasındaki bu ayrımı tam anlamadım. Bir örnek daha verebilir misin?

? Muhammed Asad?ın çevirisinde, ?Sabit bir hızla genişletiyoruz? manasında bir kavram kullanılmış. Bu doğru değil; çünkü uzayın genişlemesi başlangıçta çok yüksek bir hızla gerçekleşti. Şimdi daha yavaş genişliyor.

5 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz.

? Doğrusu yine itirazına hayret ediyorum. Herkes arabaların metallerden yapıldığını görüyor ve biliyor. Şimdi birileri çıksa dese ki?Araba üreticileri sizden sır gibi saklıyor, ancak arabaların yapı malzemesinin büyük çoğunluğu sudur.? Biz de 14 sene sonra araştırmalarımızla aynı hakikati keşfetsek adamın söylediği harikulade olmaz mı?

? Kabul ediyorum söylediklerini. Bir tek ayetin bile semavi olduğunu kabul ettiğimde, Allah vardır, derim ancak sadece bir ayete dayanıp İslam?ın otantik bir din olduğunu kabul edemem. Başka dinleri incelemeye başlarım. İslam?a göre hayatımı yönlendiremem.

5 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule, Birinci Şua.

(Lokman Suresi, 31:10-11)

Kur?anın mucize olduğunu gösteren ayetlerden örnekler

? Bitkilerin büyük çoğunluğu klasik anlamda erkeklik ve dişilik tasnifine tabi tutulamaz. Yüzde 90?nında hem dişilik hem de erkeklik organı var.

? Allah?ın gayesi herkesi imana getirmek olsaydı dediğin doğru olurdu. Oysa ilahi maksat bu dünyada insanları ve cinleri imtihan etmektir. İmtihanın gereği olarak soruların önceden verilmemesi gerekir. Allah, insanları sınamak için yaratıyor. İman edip daha güzel amel işleyenleri ortaya çıkarmak istiyor. Tercihi de bize bırakıyor: ?O, hanginizin daha güzel amel yapacağını sınamak için ölümü ve hayatı yaratandır.? (Mülk Suresi, 67:2) Aksi halde, Allah isterse gökyüzünde?La ilahe illallah? yazarak herkesi iman etmeye bir nevi mecbur edebilirdi. Oysa bu imtihan sırrına aykırı olurdu. Şu anda dünyanın her tarafında gökyüzünde?Allah vardır? yazısı yazılsa insanların çoğu, ister istemez imana gelir. Ama Allah insana özgür irade vermiştir. O yüzden de herkesin kendi iradesiyle karar vermesini istiyor.

? Niye olmasın ki! Eğer sonsuz hikmet sahibi bir Yaratıcı varsa dünyayı laf olsun diye değil, bir kısım hikmetler için yaratmıştır; elbette insanlara yaratılışın hikmetini aktarmak isteyecektir. Eğer Yaratıcı?nın ilmi ve kudreti sonsuzsa tabii ki insanlarla irtibata geçip mesajını onlara aktaracaktır. Vahiy kaynaklı bilgi, Yaratıcı?nın insanlar içinden kendine en uygun elçiyi seçip ona mesajını bildirmesidir.

?Sebalılar?Ey davaya girişenler! Doktorluğu bildiğinize, bize fayda vereceğinize deliliniz nerede? Siz de bizim gibi uyku uyumakta, siz de bizim gibi yemek yemektesiniz. Köylerde, şehirlerde bizim gibi oturup duruyorsunuz. Bu su toprak tuzağındayken nasıl olur da gönül simurgunu avlayabilirsiniz? Fakat mevki ve reislik sevdası sizi peygamberlik davasına salmış, bu yüzden kendinizi peygamber sanıyorsunuz. Bu çeşit laflar, bu çeşit yalanlara kulak bile asmak istemeyi, ayran kasesine düşmek dilemeyiz? dediler.

3 Sachiko Murata ve William C. Chittick, The Vision of İslam, (Paragon House, 1994), s. 58.

Bu hafta görüştüğümüzde Thomas Kur? an okumasında hayli mesafe aldığını söyledi. Kur? an?ın yarısından fazlasını bitirmişti. Doğrusu, bu sevindirici bir haberdi. Thomas, Kur? an?ı büyük bir dikkatle okuyor, ilginç bulduğu yerleri sarıya boyuyor, küçük bir kağıtla işaretliyor ve yanına notlar alıyordu. Müzakereye Thomas?ın verdiği sevinçli bir haberle başladık:

4 Bediüzzaman, İşaratü?l-İ?caz isimli eserinde, Kur?an?ın dokuz ayrı mertebede inkar edenleri muarazaya çağırdığını beyan eder.

? Kur? an?ın tek bir ilah vurgusu yaptığına katılıyorum. Benim söylemek istediğim, tek bir ilah olduğunu söyleyip?Biz? zamirini kullanmak çelişkidir. Oysa ilahi bir kitap hiçbir çelişki içermemelidir.

? Memnuniyetle. Niye yolumu bulamadım, diye canım sıkılırken binlerce kilometre ötelere göç eden göçmen kuşlar ve balıklar aklıma geldi. Kuşlardakinden daha fazla olduğuna inandığım aklım, hafızam ve harita bilgime rağmen birkaç kilometre ötedeki yeri bulmakta zorluk çekmiştim. Nasıl oluyor ki?kuş beyinli? göçmen kuşlar binlerce kilometre ötede, varacakları yeri bulabiliyorlar? Ben ise birkaç kilometre ötedeki yeri bulamıyordum? İşte, o sırada, kesin olarak anladım ki göçmen kuşlar Rabbimin yardımıyla yollarını biliyor ve gidecekleri yeri buluyorlar. Yani akıl, hafıza ve harita yardımıyla bile birkaç kilometre ötedeki yeri bulmada zorluk çekmekle anladım ki binlerce kilometre ötede gidecekleri yeri bulan kuşlar ancak sonsuz ilim sahibi Rablerinin yardımıyla bunu başarıyorlar. Onlara yollarını gösteren bir Rableri olmasaydı asla yollarını bulamayacaklardı.

Anası: ?Dünya kurulalı beri abes işlerde bulunanlar vardı. Bu dünya böyle kurulmuş böyle gider! Benim akıllı yavrucuğum, onların kendi saçlarını sakallarını yolmaları yakındır. Vakit var, tertemiz ve gür su da akıp gidiyor. Sudan ayrılırsan ayrılık seni şahrem şahrem eder. Bundan önce davran da ab-ı hayatla dolu olan ırmaktan su içmeye bak.?

? Biliyor musun iki haftadır senin bilimsel mucizelerini heyecanla bekliyorum. Henüz bir şey duymadım senden. Şimdiye kadar iddia ettiklerini Kur? an?dan göstereceğin örneklerle ispatlamanı bekliyorum.

? Bir insan her zaman şanslı olmaz. Birisine şans, dedin, ikincisine dedin. Daha kaç defa şansa sığınacaksın, bilmiyorum. Talih kuşu hep de Hz. Muhammed?in başına konuyor. Daha önce de söyledim, kıyamete kadar hüküm sürecek bir mesajı getirdiğini söyleyen, ileride yanlışlanma ihtimali olan ifadeler kullanmaktan sakınır. Üç seçenek varsa rasgele birini seçtiğinizde, yüzde 66,66 ihtimalle yanlış olabilir, doğru olma ihtimali yüzde 33,33?tür. Yani, yanlışlanma ihtimali, doğru olma ihtimalinden çok daha yüksektir. Çok zeki olduğunu kabul ettiğin bir insan, böyle bir riski almazdı. Uzay genişliyor yerine, Allah çok güzel bir sema yaratmış, demekle yetinirdi. Boşuna davasını riske atmazdı.

? Söylediklerin gayet makul. Bir itirazım yok. Ancak, başka derin meseleler var. Onlara geçelim istiyorum.

Bu hafta da kölelik konusuna devam edecektik. Geçen hafta çok heyecanlı bir noktada bitirmiştik sohbetimizi. Thomas Peygamberimizin kölesi olduğunu öğrenmiş ve bunu bir soruyla gündeme getirmişti:

? Ben de o adamın söylediklerinin vahiy olduğuna inanmıyorum. İslam?a göre, vahiy sadece peygamberlere gelir. Diğer insanlara ilham gelebilir. Başkasına gelen ilhama dayalı bir bilgi, ayet ve hadisle sabit olan semavi bilginin yerine geçemez. İslam?ın esasları vahiyle belirlenmiştir. Gerçi, Hıristiyan din adamları yaygın şekilde kendilerine semavi mesaj geldiğini söylüyorlar. Üstelik bunu, herkese gönderilen ilahi bir mesaj gibi başkalarıyla paylaşıyorlar.

18 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 3, s. 237.

? Daha iyi olur. Şimdiye kadar okuduklarım çerçevesinde kesin bir yargıya varmıyorum. Kur? an?ın semavi bir kitap olduğu düşüncesiyle uyuşan ve çelişen konuları tespit etmeye çalışıyorum. Tamamını okumadan kesin bir hüküm vermeyeceğim.

? Bu ince farkı fark etmene sevindim. Basit bir fark, ancak çok önemli sonuçları var. Orta Çağ?da, kilise, ?İçine şeytan girmiştir? diyerek milyonlarca insanın giyotine göndermişti. Bu anlayış, Hıristiyanlıkta, şeytana biçilen rolün farklılığından kaynaklanmıştı.

? Hayır; ama sofrayı görmene mani olan bazı engelleri aşman gerekir. Kanaatimce senin ikinci engelin, önyargıların. Üçüncüsü ise meal okumandan dolayı, sofranın sadece kokusunu almandır. Müslüman olmayan, Amerikalı iki öğretim üyesinin yazdığı?İslam?ın Vizyonu? adlı kitaptaki bir değerlendirme senin niye istifade edemediğin konusuna açıklık getiriyor: ?Batılı birinin Kur? an?ın gerçek değerini takdir etmesi çok zordur; özellikle çeviri okuyorsa. Hatta yıllarca Arapça çalışan biri için bile Kur? an karışık, yanlış veya mantıksız görünebilir. Ancak Kur?an?a dayalı İslam medeniyeti, Kur? an konu sunda uzmanlaşan binlerce filozof, alim ve şairlerin şeha de tiyle sabittir ki problemin kaynağı Kur? an değil, onu anla mak ta zorluk çeken Batılılardır. Hiç şüphe yok ki Kur? an insanlık tarihinde etkili olmuş en harika eserlerden biridir. Son zamanlarda artan sayıda Batılı ilim adamı, kendi kültürel kalıplarını aşarak Kur? an?ın nevine mahsus olağanüstü bir eser olduğunu kabul etmiştir. Yine de Müslüman olmayanların, Arapça ve İslami ilimleri bilmeyenlerin Kur? an?ın harikalığını görüp takdir etmelerinin önünde büyük engeller vardır.?2

? Türkçede?Allah düşmanıma bile böyle bir şey vermesin? diye bir söz vardır. Anlattığın hadise her anne-baba için gerçekten çok zor bir durum. Allah göstermesin, başıma böyle bir şey gelse hislerim ve aklım arasındaki mücadeleden hangisinin galip çıkacağını bilemem. Ancak aklım galip olursa rasyonel olarak nasıl hareket edeceğimi sana anlatayım.

Çünkü O doğmamıştır.

Sohbetimiz bitip ayrılırken, Thomas?ın peygamberliğe yaptığı itirazlar Mevlana?nın Mesnevi?sinde Sebalıların peygamberlere yaptığı itirazları hatırlattı bana. Peygamberler getirdikleri elmas hakikatleri görmeyip kendilerini sıradan gören muterizlere şöyle cevap vermişti:

?Evet, Kur?an?da Kainat Sanii?nin pek ciddi ve hakiki ve ulvi ve hak olarak konuşması ve konuşturması görünüyor; taklidi ima edecek hiçbir emare bulunmuyor. O söyler ve söylettirir.?

Bu düşünceler içinde moralim bozulmuşken birden her şeyin, başıma gelen bu hadisenin de Rabbimden geldiğini hatırladım. Evet, zahirde benim beceriksizliğim vardı; fakat Rabbim bana daha mükemmel bir beceri verebilirdi; hatta insanın son zamanlarda geliştirdiği teknoloji harikası olan GPS cihazına benzer bir şeyi kafama koyup dünyada istediğim yeri hiç hata yapmadan bulacak bir şekilde de yaratabilirdi. Çünkü kudreti nihayetsiz olan Rabbime hiçbir şey ağır gelmez. O bir şeyin olmasını istediğinde sadece?Ol? demesi yeterlidir.

? Acaba hiç mi Kur? an?ın benzerini yazmaya çalışan olmamış?

? Biraz düşüneyim... Kazayla çocuğum bir şey yaparsa yani hiçbir şekilde iradi değilse cezalandırmam. Çünkü bilerek bir hak kaybına yol açmamıştır.

Kırk ikinci ayette, ?Yoksa sana tuzak mı kurmak istiyorlar? Fakat o kafirler tuzağa düşecek olanların ta kendileridir? ifadesiyle, semavi mesaja tabi olmayıp hile ve tuzakla hidayete erenleri dalalette sevk etmeye çalışan şarlatan münafıklara ve dessas zındıklara işaret ediliyor. Bu insanlar, Hz. Muhammed?e bazen kahin, bazen mecnun bazen de sihirbaz deyip insanları ondan uzaklaştırmak istiyorlar. Oysa kendilerinin dahi inanmadıkları suçlamalara, başkalarını inandırmaları mümkün değildir. Onlar aslında kendi nefislerine hile yapıp kendilerini aldatıyorlar.

? Seninle görüşmemizin aylardır devam etmesinin sırrı bu. İyi niyetin, hakikati arama azmin ve entelektüel dürüstlüğün olmasaydı bu kadar uzun soluklu görüşemezdik. Maksadım, önyargılarını aşarak Kur? an denizindeki hakikatleri görmene yardımcı olmaktır. Sen hakikati arıyorsun, ancak aklını kendine biricik rehber yapmışsın. Aklınla hakikat denizine dalıyorsun. Oysa Kur? an?la o denize dalmak çok daha farklıdır.

? Nedir eksik olan? Söylersen tamamlamaya çalışırız.

5 Bediüzzaman Said Nursi, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule, Üçüncü Şua, Üçüncü Cilve.

? Muhammed Asad, yanlış çevirmiş bu ayeti. Başka Kur?an meallerine baktım, hepsi ruh veya Cebrail olarak çevirmiş. Cebrail de bir melek olduğu için aynı hızda çıkması gayet normaldir.

? Bu iddianı, söz konu ayetteki kelimenin dünya anlamında kullanıldığını göstererek ispatlaman gerekir. Belki, diyerek tahmin yürütmekle olmaz. Rasyonel insan, diğer çevirilere bakar veya Arapça bilen birine sorar, sonra böyle bir iddiada bulunur. Benim bildiğim kadarıyla, Kur? an?da dünya ve uzay için iki ayrı kavram kullanılıyor. Bu ayette dünyadan değil, uzaydan bahsediliyor.

? Şimdi dağlardan denizlere geçelim. Dünyamızın dörtte üçü denizlerle kaplıdır. Kur? an, öncelikle denizlerin tesadüfen oluşmadığını ve onun ilahi bir lütuf olduğunu söylüyor: ?O, taze et yemeniz ve takınacağınız süs eşyası çıkarmanız için denizi, sizin hizmetinize verendir. Gemilerin, orada, suyu yara yara gittiğini görürsün. O?nun lütfundan nasip aramanız ve şükretmeniz içindir.? (Nahl Suresi, 16:14) Başka bir ayet ise denizlerin derinliklerine inerek oradaki iki hakikati bize haber verir. Oysa insanoğlu 20. asra kadar bunu görememişti. Denizleri yaratanın Allah olduğunu bize ders veren ayet: ?Yahut derin bir denizdeki karanlıklar gibidir. onu dalga üstüne dalga kaplıyor, üstünde de bulutlar var. Karanlıklar üstüne karanlıklar. İnsan elini çıkarsa neredeyse onu bile göremez. Kime Allah nur vermezse onun için nur diye bir şey yoktur.? (Nur Suresi, 24:40)

? Eğer Kur? an ilahi kitapsa bütün meseleleri hak ve hakikat olmak zorundadır. Bu nedenle Kur? an?daki bütün konuları bu gözle mercek altına yatırıyorum.

? Birçok kişi Kur? an?ın lafzına hayran kalıyor. Kur? an meali okuyarak?Bu insan sözü olamaz? deyip Müslüman olan yüz binlerce kişi var. Buna rağmen Kur? an mealine, ilahi kelamdaki harikalığın tam yansımadığını söylemek lazım. Aslında sen Allah?ın kelamını değil, bir beşerin ilahi kelamdan anladıklarını okuyorsun. Dolayısıyla, okuduğun Kur? an mealindeki sözler beşer sözleridir. İlahi sözlerle beşeri sözler arasındaki fark, benzersiz bir sanat eseriyle, bir çocuğun yaptığı taklidi eser arasındaki fark gibidir. İstersen, bu konudaki tartışmayı Kur? an?ın tamamını okuduktan sonra yapalım.

? Öyle bir şeyin olması aklen mümkün değil. Böyle bir şey ilahi mesajın tahribi anlamına gelirdi. Oysa sonsuz ilim, sonsuz kudret ve sonsuz hikmet sahibi olan Allah, ilahi mesajını tahrip edecek birini peygamber olarak seçmezdi. Eğer Allah?ın ilim, hikmet ve kudretinin sonsuzluğuna inanıyorsak O?nun peygamber seçimi konusuda da hata yapmayacağını kabullenmemiz gerekir.

16 Keşfü?l-Hafa?da (1/189) geçen bir hadisin Bediüzzaman tarafından Yirmi Beşinci Söz?de yapılan yorumu.

? Anlaşılan senin Rabbin aşamalı değişim taraftarı. Ben ise haksızlık varsa hemen giderilmeli diye düşünüyorum.

(Nisa Suresi, 4:170)

? Önce hayatın kaynağı su değil, diyerek itiraz ettin. Oradan bir sonuç alamayınca zaten bilinen bir şeydi, diyerek sıradanlaştırdın. Aslında, hakikati kabul etmekten kaçıyorsun. Bütün canlıların sudan oluştuğu fikrini birileri söylemiş olsa bile herkesin kabul ettiği bir düşünce değildi. Salt gözlemle anlaşılacak bir şey de değil. Doğrusu bazı bitkilerin yüzde 95 oranında sudan oluştuklarını ilk defa öğrendiğimde hayret etmiştim. Üstelik eskiden bir çok yanlış düşünce ortaya atılmıştı. Kur? an?ın yanlışları ayıklayıp doğruları alması da semaviliğine delildir.

? Birinci sorunun cevabında hemfikiriz. Asıl ayrıldığımız nokta, ikinci sorunun cevabında saklı. Öncelikle şunu belirteyim, ben de Yaratıcı?nın herkese doğrudan doğruya mesajını ulaştırması gerektiği fikrine katılıyorum. Hem kudreti, hem rahmeti hem de hikmeti bunu gerekli kılıyor. Benim Rabbim bunu her an yapıyor. Kainatta her an yarattığı ve yenilediği bütün eserleriyle bize mesaj veriyor. Kim olduğunu ve hangi sıfatların sahibi olduğunu anlatıyor.

? Adalet ve affın birbiriyle çeliştiğini düşünüyorsun. O halde, öncelikle her birini ayrı ayrı ele alalım. Daha sonra?İkisi birlikte bulunabilir mi? sorusuna dönelim.

? Bence burada haşa Allah?a akıl vermeye kalkışıyorsun. Ben de senin söylediğinin tam tersini söylüyorum: Hikmet sahibi Rabbimiz, bir anda bütün değişimi istemek yerine, hükümlerini zamana yayarak indirmiş ve insanların tedrici olarak kendilerini değiştirmelerine fırsat vermiştir.

? Gayet makul kıstasların var. Bir kıstas daha eklemen gerektiğini düşünüyorum. Bu tablo hiçbir şekilde ressamlık eğitimi almamış, resim çizmesini bilmeyen birinin eseri olabilir mi? Bu soruya vereceğin cevap, eserlerin semavi olup olmadığını anlamana da yardımcı olur.

çok güzel bir yazıymış teşekkürler paylaşım için

? Hayır, bilemeyiz. İşte bu nedenle agnostik oldum. Bana göre, hiç kimse Yaratıcı?nın olup olmadığı hakikatini bilemez.

? Daha önce de söyledim, okuduğum Kur? an mealinde olağanüstü bir delil göremedim; bana insan sözü gibi geldi.

Bu haftaki görüşmemizde Thomas hayli şaşırmıştı. Çünkü bir yaratıcı varsa bile, insanlarla konuşmayacağını iddia etmişti başlangıçta. Ancak, cevaben Allah?ın hem peygamberler hem de her şeyle bizimle konuştuğunu duyunca hayret etti. İlahi sese kulak vermek yerine, varlığını inkar etti. Kendisine izah ettiğimizde, itiraz edecek bir şey bulamadı. Bu hafta da anladım ki, insanın ilahi konuşmaları duyması için beden kulağı değil, kalp kulağını açması gerekir. Mevlana?nın anlattığı gibi, dağlar Davud?a eşlik ettiği gibi, bütün mahlukat insana zikrinde eşlik eder:

? Sorun akıldan kaynaklanmıyor. Sorun aklın kullandığı aydınlatıcı aracın farkından kaynaklanıyor. Akıl bir göz gibidir. Görme kabiliyeti var, ancak kendi başına göremez. Işığa ihtiyacı var. Gerçi kendisinin çok sönük bir ışığı var. Ancak, kapkaranlık kainatı aydınlatmak için yeterli değil. Aklın kendi ışığı ateşböceğinin ışığına benzer. Oysa Kur? an güneş gibidir. Her tarafı aydınlatır. Aklın sönük ışığına güvenip bakanlar veya başka akılların bir araya gelerek oluşturduğu el fenerini kullananlar hakikati görmekte zorlanır. Onun için Kur? an güneşinin altına girip, akıl gözüyle her şeye bakmak gerekir. Seninle aynı aklı kullandığımız halde farklı şeyler görmemizin sırrı budur.

? Buyur, seni dinliyorum.

? Son okuduğun ayet, mümin köle ayırımı yapıyor. Demek ki mümin olmayan köleler insan yerine konulmuyor!

? Böyle bir çocuğun ağzından çıkan kelimeleri kaleme alıp kitaplaştırsak Einstein?ın sözleriyle kıyaslanamaz. Çünkü aralarında müthiş bir ilim ve hikmet farkı vardır. İki yaşındaki bütün çocuklar bir araya gelseler yine Einstein?ın tarif ettiği derinlik ve doğrulukta, kainatı anlatan bir kitap yazamazlar. Allah ile insan arasındaki ilim, hikmet ve kudret farkı, iki yaşındaki çocukla bir deha arasındaki seviye farkından sonsuz derece daha fazladır. O halde, semavi ilim Sahibiyle, sınırlı ilim sahibi kıyaslanamaz. İnsanoğlunun kısıtlı kabiliyetiyle yazdıkları İlahi Kelam?ın dengi olamaz.

? Son olarak Duke Üniversitesi?nde İslami Araştırmalar Merkezi başkanı Bruce Lawrence?ın Kur? an ve Hz. Muhammed ile ilgili orijinal bir tespitini seninle paylaşmak istiyorum.

1?Kur?an, bu kainat Halık-ı Zülcelal?inin kelamı olarak rububiyetinin mertebe-i azamından çıkarak, umum mertebeler üstüne gelerek o mertebelere çıkanları irşat ederek, yetmiş bin perdelerden geçerek o perdelere bakıp tenvir ederek , fehm ve zekaca muh telif binler tabaka muhataplara feyzini dağıtıp ve nurunu neşrederek kabiliyetçe ayrı ayrı asırlar, karnlar üzerinde yaşamış ve bu kadar mebzuliyetle manalarını ortaya saçmış olduğu halde, kemal-i şebabetinden, gençliğinden zerre kadar zayi etmeyerek, gayet taravette , nihayet letafette kalarak; gayet suhuletli bir tarzda, sehl-i mümteni bir surette, her amiye anlayışlı ders verdiği gibi, aynı derste, aynı sözlerle fehimleri muhtelif ve dereceleri mütebayin pek çok tabakalara da hi ders verip ikna eden, işba eden bir kitab-ı mu?ciznümanın hangi ta rafına dikkat edilse, elbette bir lem?a-i i?caz görülebilir.?

? Sen Kur? an?ın semavi kitap olduğuna inandığın için böyle diyorsun. Oysa benim için bu söz konusu değil, ben Allah?ın böyle bir dilekte bulunup bulunmadığını bilmiyorum.

? Ayet, rüzgarların aşılayıcı olduğunu söylüyor. Bitkilerden bahsetmiyor.

?En son sorduğum soruya ne cevap vereceğini çok merak ediyorum. Doğrusu benim aklım bir türlü almıyor. Nasıl olur da tüm insanlığa rehber olması gereken biri, kendisi gibi başka bir insanı köle yapar?

? Tarihteki gelmiş geçmiş İslam devletlerindeki bütün iyilikleri Kur? an?a veremezsin. O iyiliği, önder konumunda olup toplumlarını ileriye götüren bireylere vermen lazım. Meşhur deyimle, Sezar?ın hakkını, Sezar?a vermelisin.

? Onlara bir ayet getirmediğin zaman derler ki: ?Onu bir yerlerden derle yip toplasaydın ya.? De ki: ?Ben ancak Rabbimden bana vah yedilene uymaktayım. Bu Rabbinizden ge len basiretlerdir İman edecek bir topluluk için bir hidayet kaynağı ve bir rah mettir.?

İşte çok kısa bir cümleyle sadakanın şartlarını ifade eden ayet, aynı zamanda, sadakanın sadece mal ile sınırlı olmadığını da ima ediyor. Çünkü ayet sadakayı mal ile sınırlamıyor, rızık olarak verilen her şeyi kapsıyor. Yani, sadaka mal ile olduğu gibi, ilim ile de olur. Söz, fiil ve nasihatle de olur.

? Saray misalin hoşuma gitti. Birazcık değiştirerek hangi konumda olduğumu açıklamak istiyorum. Sarayın içinde resim tabloları var. Sen ressamın Allah olduğunu iddia ediyorsun. Ben ise insan olduğunu söylüyorum. Dolayısıyla Allah?a ait olanlar otantik, diğerleri ise sahte tabloları temsil ediyor. Kur? an?ı alıp okumakla ben o saraya girmiş oldum. Sen de bana rehberlik yapıyorsun. Şu ana kadar sarayın yarısını gezdik. Saraydaki gezimi bitirmeden, eserlerin kime ait olduğu konusunda kesin bir hükme varmak istemiyorum.

Kısacası, Kur? an?da verilen temel mesaj aynı olmakla beraber, muhataplar farklı olduğu için her seviyedeki insanı tatmin edecek şekilde ders veriliyor. Kur? an?ın herkese seviyesine göre mesajını vermesi herkese yönelik umumi ders olmasının gereğidir. Aksi halde, herkese rehber olamazdı. Örneğin, üniversite mezunlarının anlayacağı seviyede konularını anlatsaydı, daha düşük seviyede eğitim alanlar, hatta hiç eğitimi olmayanlar nasipsiz kalacaktı. Eğer ilkokul mezununa göre anlatılsaydı, üniversite mezunları için çok basit ve sıkıcı olurdu. O halde, her asra ve her seviyedeki insana umumi rehber olarak gönderilen semavi bir kitabın hem son derece basit, hem de son derece ileri düzeyde olması gerekir. Tabir yerindeyse, hem ilkokul mezunu hem de üniversite hocasının anlayıp tam istifade ettiği bir kitap olması lazım.

Öyle herkesin kafasına göre yaptığı yorum Kur? ani kabul edilmiyor. Ancak, ?ulum-u Arabiyece sahih ve usul-ü diniyece hak olmak şartıyla ve fenn-i maanice makbul ve ilm-i beyanca münasip ve belagatçe müstahsen olan bütün vücuh ve maani , ehl-i içtihat ve ehl-i tefsir ve ehl-i usulüddin ve ehl-i usulü?l-fıkhın icmaıyla ve ihtilaflarının şehadetiyle, Kur? an?ın manalarındandırlar.?17

? Epey haşin bir babasın galiba. Amerikan toplumunda ebeveynlerin daha çok affedici olduklarını düşünüyordum. Sen istisnasın galiba.

? Bence sen doğru ve akıllısını yapıyorsun. Düşünen bir insan için Allah?ın varlığı sorusundan daha önemli hiçbir soru yoktur. Bu soruya tatminkar bir cevap bulmak kadar hayati bir şey olamaz. Çünkü Allah varsa ve insan da araştırarak O?nu bulursa, her şeyi bulmuş olur. Şu gördüğümüz bardaktaki bir damla su, mucizevi bir şekilde, 21 yaşında bir delikanlı olsa, onun için en önemli soru nasıl bir damla sudan insan olduğudur. Bu delikanlı kendi varlığının kaynağını düşünmeden, araştırmadan, bara eğlenmeye gitse çok büyük akılsızlık etmiş olur. Aksine, Yaratıcı?sını bulmak için uğraşsa, sorular sorsa, son derece makul hareket etmiş olur. Bu anlamda senin yaptığını çok akıllıca buluyor, diğerlerinin yaptığına bir anlam veremiyorum

? Öncelikle şunu söyleyeyim, Kur? an?da sadece?Biz? zamiri değil, ?Ben? zamiri de kullanılmış. Üçüncü tekil şahıs?O? da kullanılmış, ancak Yaratıcı?dan bahsederken üçüncü çoğul şahıs?Onlar? kullanılmamıştır. Eğer birden fazla Yaratıcı?dan söz etseydi?Onlar? zamirini de kullanması gerekirdi. Kısacası, Allah, Kur? an?da bizimle konuşurken bazen kendisinden?Ben?, bazen?Biz?, bazen?O? bazen de zamir kullanmadan edilgen bir yapıyla bahsetmiştir.

? Haklısın; ama Kur? an?ın geldiği devirden önce de bazı filozoflar, bir tek Yaratıcı?nın olduğunu iddia etmişlerdi. Dolayısıyla, Kur? an yepyeni bir şeyle gelmedi. Eskiden var olan bir düşünceyi öne çıkardı.

Thomas?la bu hafta kölelik konusunu konuşacaktık. Kur? an?ın herbir ayetini büyük dikkatle inceleyen Thomas, problemli gibi gördüğü herbir ayeti tespit edip gündeme getiriyordu. Onları bir nevi kusur görüyordu. Oysa semavi bir kitapta hiçbir kusur olmamalıydı. Kısa bir hal hatırdan sonra, Thomas hemen konuya giriş yaptı:

? Kur? an senin aklınla yapacağın bu itiraza da cevap vermiş. Biraz önce paylaştığım ayetlerin devamındaki on ayet, bütün inkar yollarını kapatarak, Allah?ın varlığını ispat ediyor. Süremizin sonuna geldiğimiz için, bu konuyu haftaya bırakalım istersen.

? Tabloları nasıl incelediğin çok önemli. Üstünkörü bakarsan sanatkarının imzasını göremezsin. Sahte sanırsın veya gözünü kapatırsan her bir tablodaki taklit edilmez imzayı göremezsin.

8 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, İkinci Şua, Dördüncü Işık.

? Kur? an da benzer şeyler söylüyor: Bu din yeni değil. İlk peygamberden beri binlerce peygamberin anlattığı hakikatleri ders veriyor. İnsanları tek olan Allah?a kulluk yapmaya davet ediyor. Kur? an, bu hakikati şöyle ifade ediyor: ?Dini dosdoğru tutun ve onda ayrılığa düşmeyin!? diye Nuh?a emrettiğini, sana vahyettiğini, İbrahim?e, Musa?ya ve İsa?ya emrettiğini, size de din kıldı.? (Şura Suresi, 42:13) Yine oruç ve namaz gibi ibadetlerden bahsederken?Sizden öncekiler üzerine farz olunduğu gibi sizin de üzerinize farz olundu? diyor. Dolayısıyla İslam yeni bir din çağrısı değildir, ?yeniden dine? yapılan bir çağrıdır. Allah?ı ve ahiretin varlığını ilk defa anlatan yeni bir dava değil, Hz. Adem?den beri bütün peygamberlerin davalarını yeniden dava ediyor. Rabbini unutmuş, tabiata, sebeplere ve tesadüfe tapan insanları, yeniden, bir ve benzersiz olan, alemlerin Rabbine kulluk yapmaya davet ediyor.

? Doğrusu yapılanları, tarihsel olarak önemli bir ilerleme görüyorum. Muhammed getirdiği ahlak sistemiyle kölelerin durumunu iyileştirmiştir; ama yine bazı insanlar köle olarak kalmaya devam etmiştir.

? Geçen hafta en son söylediklerinden anladığım kadarıyla, rasyonel biri olarak Allah?ın mutlak adalet sahibi olması gerektiğini kabul ediyorsun, ancak çok affedici olmasını makul bulmuyorsun. Öyle mi?

? Anladığım kadarıyla, Kur? an?ın ilahi kelam olduğuna iman edenler, onun her bir harfinde bile bir keramet aramışlar. Merak ediyorum, Kur? an niye güneşi tarif ederken, bir?lamba? tabiri kullanmış. Senin iddia ettiğin gibi, harflerin seçimini özenle yapan Kur? an, kelimeleri daha büyük bir özenle seçmeliydi. Niye modern bilimin anlattığı gibi, güneşi anlatmıyor. Hidrojen ve helyumdan oluşan bir yıldız şeklinde tarif etmiyor. Çok daha basit bir kavramla güneşi tasvir ediyor. Oysa eğer Kur? an ilahi bir kelam olsaydı, bilimsel bir tanımlama yapardı. Güneşten bahsederken, kimsenin o zamanlar bilmediği mahiyetini anlatırdı.

? Hepimiz doktor olalım, uzman görüşlerini kabul etmeyelim, demiyorum. Piyasada birçok sahte doktor var. Her doktorum diyenin sözüne itimat etmeyelim, diyorum. Doktorluk iddiasında bulunan kişinin yazdığı reçetelerin işe yaradığını gösteren delillere bakmalıyız.

14 Jackson Pollock?un 1948 yılında yaptığı soyut bir tablo 2006 yılında yaklaşık 143 milyon dolara satılmıştı. Kuşkusuz soyut sanattan anlamayanlar ve Pollock?un imzasını tanımayanlar için söz konusu tablo 143 dolar bile etmez.

? Kur? an?ı okurken başka bir nokta dikkatimi çekti: Mükafat dağıtılırken dışlayıcı olmaması. Allah?a inanıp güzel amel işleyen herkesin mükafat göreceğini söylüyor. Oysa Hıristiyan ve Yahudiler sadece kendilerinin cennete gideceğini iddia ediyorlar. Bu konuda Kur? an?ın daha kapsayıcı olduğunu anladım.

? Kimsenin bu meydan okuyuşa cevap vermediğini nereden biliyoruz?

? Kur? an?da birçok ayet var; hepsini tartışmaya vaktimiz olmayacak. Örnek olması açısından 10-15 tanesini paylaşacağım. Kainatın yaratılışından başlayıp güneş, güneş sistemi, atmosfer, dünya, deniz, dağ, bitki, hayvan ve insana kadar farklı konulardaki bilimsel mucizeleri anlatacağım. Öncelikle Kur? an?da sözü edilen bilimsel gerçeği ve bu gerçeğin bilim adamları tarafından ne zaman keşfedildiğini konuşmak istiyorum. Daha sonra sana bilimsel mucizenin geçtiği ayet numarasını vereceğim. Elindeki mealden ayeti bulup okuyacaksın ve birlikte manası üzerinde düşüneceğiz.

? Neymiş o iki seçenek? Gerçekten merak ettim.

Öyle de yaptı Rabbim, ben ne vakit okumak üzere Mushaf?ı elime alır, açarsam, her şeyi bilen, hiçbir işten gafil olmayan O Ulu Padişah, O Tek Tanrı, gece çırağı gibi gözlerimin nurunu ihsan etmekte.? Allah, ne alırsa ona karşılık ihsanda bulunur. Veli bu sebeple Allah?a itiraz etmez.?7

? Kur? an?ın semavi kitap olduğunu birkaç defa anlattım şimdiye kadar. Anlaşılan bu konuda soru ve şüphelerine tam cevap veremedim. İstersen gelecek hafta bu konuyu etraflıca konuşalım.

? Her zaman yalan söylediğini düşünürüm.

? Pek de çabuk dönüş yapmış. Ben öyle değilim. Yıllarca inandığım doğruları bir çırpıda terk etmem mümkün olmaz. Okuduğum Kur? an mealinde Mike?ın gördüğü gibi harikulade bir şey görmedim. En iyisi, sen bana öncelikle Kur? an?daki bilimsel gerçeklerden bahset. Eğer son birkaç asırda keşfedilen bilimsel hakikatlerin bazıları Kur? an?da varsa Kur? an?ın semavi kaynaklı olduğuna ilişkin kuvvetli delil olur. Bu delilleri görüp tatmin olursam ilk iki delil olan belagat ve mana derinliğinin var olup olmadığını anlamak için Arapça?yı bile öğrenirim.

? Haklısın. Bu noktada ya tarihi gerçeklere bakmalıyız veya ampirik çalışmalar yapmalıyız.

? Çünkü Kur? an geçmiş ve gelecekle ilgili gaybi haberleri bize aktarıyor. O halde Kur? an ya geçmiş ve geleceği her an nazarında bulunduran Allah?ın eseridir yahut kehanette bulunan bir kahinin eseridir. Kahinin eseri olamaz; çünkü kahinin sözleri karışık ve tahminidir. Tahminlerin bir kısmı doğru çıksa da bir kısmı yalanlanır. Oysa Hz. Muhammed?in haber verdiği her şey aynen çıkmıştır. Onun hiçbir sözünde yalan ve karışıklık yoktur. O hak ve hakikati, hiç şüphe edilmeyecek kesinlikte söylüyor.

Görüşmemizin sonunda Thomas Kur? an sarayının benzersiz olabileceğini kuramsal boyutta kabul etti. Ancak, sarayda dolaşıp, harikulade eserleri gözüyle görmeden Kur? an?ın bu hususiyetini tasdik etmeyeceğini söyledi. Aslında her şey Thomas?ın Kur? an sarayındakilere önyargısız yaklaşmasına bağlı. Bunu yapabilirse, içindeki benzersiz tabloları görüp tanıyacaktır. Mevlana?nın anlattığı gibi, Kur? an sarayındaki eserleri görmek isteyene, kör bile olsa, Allah nur verir:

? Olur. Makul bir öneri. Temel sorumu tekrar sorayım: Bence Kur? an Allah?ın kitabı olsaydı şu anki sırasına göre nazil olurdu. Yani iniş sırasıyla şu anki ayet ve sure sıralaması aynı olurdu.

Thomas, Kur? an mealini okuduktan sonra Kur? an?ı ilginç bulduğunu, ancak Allah?a atfedilecek kadar olağanüstü görmediğini söylemişti. Geçen haftaki görüşmemizde daha da ileri giderek?Ben de pekala böyle bir kitap yazabilirim? demişti. Bu hafta, Kur? an?ın hiçbir şekilde benzerinin yazılamayacağını ispat edecektim. Öncelikle, hayalen altıncı asırdaki Arap yarımadasına gidip niye Kur? an?ın böyle bir meydan okumayla ortaya çıktığını anlamaya çalıştık:

? Nasıl oluyor hem sevinmek hem acımak?

? Peki, çocuğun ihmalkarlıktan dolayı sana zarar verirse ne yaparsın?

7 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 3, s. 148-149.

Çünkü?Kur? an kelamullah olmazsa Arş?tan zemine düşer gibi sukut eder , ortada kalmaz. Mecma-ı ha kaik iken menba-ı hurafat olur. Ve o harika fermanı gösteren zat eğer Resulullah olmazsa, ala-yı illiyyinden esfel-i safiline sukut etmek ve menba-ı kemalat derecesinden maden-i desais makamına düşmek lazım gelir; ortada kalmaz. Zira, Allah namına iftira eden, yalan söyleyen, en edna bir dereceye düşer. Bir sineği daimi bir surette tavus görmek ve tavusun büyük evsafını onda her vakit müşahede etmek ne kadar muhal ise şu mesele de öyle muhaldir .?4

? Birkaç gün önce Calvin adında bir ateistten e-mail aldım. Müslüman bir aileyle 6 ay komşuluk yaptığını ve onları çok faziletli insanlar olarak tanıdığını yazıyordu. İslam?ı öğrenmek istediğini söylüyordu. Hafta sonu bir pastanede buluşmak üzere randevulaştık. Calvin, görüşeceğimiz yerin ismini ve adresini gönderdi. İnternet üzerinden haritaya bakıp pastanenin yerini iyice öğrenmeye çalıştım. Buna rağmen bir saat aradıktan sonra pastaneyi bulabildim. Gittiğimde Calvin çoktan ayrılmıştı. Niye pastaneyi bulamadım, diye kendi kendime çok hayıflandım. Elimde adres vardı, haritaya da bakmıştım. Hem de sekiz senedir bu şehirde yaşıyordum.

Örnek olması hasebiyle, dün yaşadığım bir hadiseyi seninle paylaşmak istiyorum. Arabamı satılığa çıkarmıştım. Gazeteye ilan verdikten sonra birçok kişi arabama müşteri oldu. Arabanın motorunda bir problem vardı. Müşterilere problemin ne olduğunu anlattığımda hayret ettiler. ?Böyle dürüst konuşan satıcı çok az bulunur? dediler. Bununla da kalmadım. Ahirette hesap vermekten korktuğum için arabayı bir tamirciye götürdüm. Motorda ne problem olduğunu öğrendim. Dün arabayı almak isteyen bir müşteri geldi. Arabayı gösterdikten sonra kendisine şunları söyledim: ?Tamirciden öğrendiğime göre arabanın motoru ileride arıza verebilir. Böyle bir durumda 500 dolar civarında bir tamir maliyetin olur. Hakkınız bana geçmesin diye, arabanın fiyatından 500 dolar indirim yapıyorum.?

? Birden fazla ilah varmış gibi bir imaj veriyor.

? Haklısın, İslam hiçbir aracıya yer vermeksizin, her mümine doğrudan doğruya Rabbine iltica edip af dileme hakkını tanıyor. Bu çok önemli bir fark. Kilisenin insanları asırlarca sömürmesinin arkasında, affetme yetkisinin Allah?tan alınıp papazlara verilmesi yatıyor.

?O, yedi göğü tabaka tabaka yaratandır. Rahman?ın yaratışında hiçbir uyumsuzluk göremezsin. Bir kere daha bak! Hiçbir çatlak görüyor musun? Sonra tekrar tekrar bak; bakışların aciz ve bitkin halde sana dönecektir.?

? Niye kimse taklide kalkışamıyormuş? Anlayamadım. En azından teşebbüs eden olur.

?Ve de ki: Allah?a hamdolsun. O size ayetlerini gösterecek, siz de onları tanıyacaksınız. Rabbin yapıp işlediklerinizden habersiz değildir.?

7 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 3, s. 151.

9 İbn-i Hacer, el-İsabe, I, 165.

? Bence insanlar, Kur? an?ı ilahi kelam kabul edip iman ettikten sonra onun kelimelerine istediği manaları yüklüyorlar.

? Bence de halin yaman olurdu. Rasyonel biri olarak, İslam?ın Hıristiyanlığa göre daha makul bir din olduğunu kabul ediyorum. Saçma bir şeyi insana dayatmıyor. İnananları, düşünmeye davet ediyor; oysaki Hıristiyanlık, aklınızı atın, diyor. Kur? an?ın tam tersini yapıyor. Benim gibi insanlar için kabul edilir bir şey değil.

? Şu ayet aradaki farkı çok net bir şekilde bize gösteriyor: ?Muhakkak ki Biz, Allah?ın sana gösterdiği şekilde insanlar arasında hükmedesin diye Kur? an?ı sana hak ile indirdik.? (Nisa Suresi, 4:105) Ayet, hem?Biz? zamirini hem de tek bir zatı gösteren Allah lafzını beraber kullanıyor. Bir anlamda?Ben? ve?Biz? zamirleri birlikte kullanılmış. Yani ayeti şöyle de okuyabiliriz: ?Benim sana gösterdiğim gibi hükmedesin, diye Biz sana hak ile Kur? an?ı indirdik.? Kur? an, Hz. Cebrail vasıtasıyla geldiği için?Biz? zamiriyle, ilahi icraatta vasıtanın kullanıldığına dikkat çekilirken?Ben? zamiriyle, Allah?ın icraatının vasıtasız olduğuna, Hz. Muhammed?e ilham yoluyla doğrudan doğruya hakikatleri gösterdiğine işaret ediliyor.1

? Hatırladığım kadarıyla bana yazdığın ilk mektubunda kendini?hakikat arayıcısı? olarak tarif etmiştin. Ancak Allah?ı bulmadan mutlak hakikati bulman mümkün değildir. Dolayısıyla, hakikati arayan herkes aslında Cenab-ı Hakkı arıyor.

Doğrusunu söylemek gerekirse, Thomas?ın bu hafta gündeme getirdiği af ve adalet konusu beni şaşırttı. Çünkü kitabın son birkaç bölümünde de okuyacağınız gibi, onun ilahi af değil, ilahi ceza konusuna itiraz edeceğini bekliyordum. Ancak, müzakeremiz esnasında anladım ki, Thomas tahrif olmuş Hıristiyanlığın günahıyla İslam?ı yargılamaya çalışıyor. Hıristiyanlıkta, Hz. İsa?yı seven herkese, neredeyse hiç koşulsuz, cennete bilet veriliyor. Birçok Hıristiyan mezhebinde, bireyler günahlarını papaza itiraf etmekle affoluyorlar. Bu da haliyle, hafta içi her türlü günahı işleyip hafta sonu kiliseye gidip günahlardan temizlenen bir kitlenin doğmasına sebep olmuş. Thomas, aslında buna itiraz ediyor. Aynı şeyin, İslam için de geçerli olduğunu düşünüyor.

? Bence Kur? an bir ayna rolü oynuyor. Her bakan kişi görmek istediğini yansıtıyor aynada. Söylediğin manalar, kişilerin şahsi yorumları; Kur? an?ın içinde var olan şeyler değil. İnsanlar, Kur? an?ı semavi düşündükleri için kendi hakikatlerini Kur? an?a yansıtıp orada görüyorlar.

? Ayetin ikinci kısmı, bu kadar açık olan tevhit delillerine rağmen bir kısım insanların hakikati kabul etmemekte inat ettiklerini de söylüyor. Umarım, sen ayetin işaret ettiği inatçılardan değilsindir. Kubbe kavramına getirdiğin yorum, senin spekülasyonun. Kur? an, direkli bir gök kubbeden bahsetmiyor. Kur? an?ın indiği zamanda insanlar dünyanın direkler üzerine durduğuna inanıyorlardı. Kur? an ise onların bu inanışını açıkça reddediyor.

? Aslında işim hem zor hem de kolay. Hatırlarsan bizim birinci gayemiz, Kur? an?daki ayetlerle Rabbimizi bulmaktır. İlk günden beri yaptığımız bütün tartışmaların arka planında bu temel soru yer alıyor. Öyle değil mi?

? Buyurun dinliyorum.

? Bunu ilk defa sen söylemiyorsun. Kur? an?dan öğrendiğimize göre Peygamber?imiz zamanında yaşayan inanmayanlar da aynı şeyi söylemişler: ?İnkar edenler, ?Kur? an ona bir defada toptan indirilseydi ya!? dediler. Biz Kur? an?la senin kalbini pekiştirmek için onu böyle kısım kısım indirdik ve onu ağır ağır okuduk.? (Furkan Suresi, 25:32.) Yani Kur? an?ın tedrici nazil olması, tam olarak benimseyip hayata geçirmek içindir. Her şeyin hadsiz ilmine sahip olan Rabbimiz insanların bir gecede değişemeyeceğini ve büyük değişimlerin zaman aldığını biliyordu. Bir defada bütün emir ve yasaklarını bildirmek yerine, tedrici olarak onları indirmişti.

Allah dedi ki: ?Bu suali inkar yüzünden yahut gafletle ve nefsine uyarak sormuyorsun, biliyorum. Yoksa hoş görmez, gazap eder, bu soru yüzünden seni incitirdim. Fakat bizim işlerimizdeki hikmetleri, varlık sırlarını araştırıyorsun. Bunu bilip sonra da halka bildirmek ve her ham kişiyi bu suretle olgunlaştırmak istiyorsun. Sen bunu biliyorsun ama halka da bildirmek için sormaktasın.?

? Bugün anlattıklarınla beni epey ikna ettin. Doğrusu, Kur? an?ı okumama rağmen bütüncül olarak bakmadığım için bu meseleyi tam anlamamışım. Ancak ilahi bir mesajda olmasını beklediğim yüksek standardı henüz görmedim. Yani Kur? an açıkça kölelik yasak deseydi mesele biterdi.

? Bizim dışımızda söylediğimizi destekleyecek bir dayanak noktası bulmadığımız sürece, hangimizin hakikati söylediğini bilemeyiz. Deney ve gözlemle ispatlama imkanı olmayan bu tarz söylemleri hiçbir insan kendi noksan ilmine dayanarak ispat edemez. Bu durum hakikat arayışında bir çıkmazı ifade ediyor. Literatürde buna?yalancı paradoksu? denir. Duydun mu bu kavramı?

? Hiç merak etme. Söylediğin gibi harikulade ayetler varsa onları takdir edeceğim.

? Kur? an, yıldızların ve gezegenlerin başlangıçta bir olduğunu, sonradan ayrıştırıldığını, uzayın genişlediğini, gökcisimlerinin belirli bir yörüngeyi takip ettiğini haber veriyor. Aynı zamanda yıldızların ölümünü de haber veriyor: ?Yıldızlar söndüğü zaman.? (Mürselat Suresi, 77:8) Oysa modern bilim yıldızların ölümünü geçen asırda keşfetti.

6 Peygamberimiz ve Kur?an aleyhinde inanmayanların tarih boyunca ortaya attığı iddiaları ve cevapları ayrıntılı olarak okumak isteyenler, Dr. Abdülaziz Hatip?in Nesil Yayınları?ndan çıkan Kur?an ve Hz. Peygamber Aleyhindeki İddialara Cevaplar isimli kitabını okuyabilirler.

Kur? an, sonsuz ilim, sonsuz hikmet ve rahmet sahibi Rabbimizden geldiği için doğruyu yanlıştan ayırt ediyor ve herkes için faydalı olacak?evrensel değerleri? bize sunuyor. Kur? an?ın birçok ismi var. Her bir isim semavi mesajın bir özelliğine dikkatimizi çekiyor. Kur? an, okunan, zikredilen demektir. En yaygın ikinci ismi ise?Furkan?dır. Doğruyu yanlıştan ayırt eden manasına geliyor. Yani biz kendi daracık aklımızla ve sınırlı kapasitemizle neyin doğru ve neyin yanlış olduğunu tam olarak bilemeyiz.

?Bizim ululuğumuz göklerden bile üstün! İncilerle dolu olan deniz, gemiden ne şeref bulabilir? Hele o gemi fışkıyla dolu olursa.

? İlginçtir, Peygamber zamanında müşrikler de ona yalancı dememişlerdi. Peygamberliğin gelişine kadar, O?nu Muhammedü?l-Emin diye çağırıyorlardı. Çünkü ondan hiçbir şekilde yalan ve hile görmemişlerdi. Merak ediyorum, sen hangi gerekçeyle onun yalancı olmadığı kanaatine vardın?

2 Mehmed Paksu, Hayatımızdaki Kur?an, Nesil Yayınları, İstanbul: 2004, s. 132.

? Kur? an, Allah?ın mutlak adalet sahibi?Adil? olduğunu söylerken aynı zamanda O?nun bu adaleti yerine getirmek için diğer isim ve sıfatlara da sahip olduğunu beyan ediyor. Allah, zaman ve mekana bağlı olmaksızın, her yaratığın, her şeyini her an işiten?Semi?, her an gören?Basir? ve her an gözeten?Rakib?tir. Gizli ve açık her şeyin, her şeyini her an bilen?Alim?dir. Her şeye gücü yeten ve kendisine hiçbir şey ağır gelmeyen?Kadir?dir. Her şeyi, her şeyiyle muhafaza eden?Hafiz?dir. Bu vasıfların sahibi Allah, insanın, küçük ve büyük her türlü amelini kaydediyor. Kıyamet koptuktan sonra insanı hadsiz kudretiyle haşredecek. Mahkeme-i Kübra?da insanı yargılayacak. Kötü amelleri ağır basarsa cezalandırma yeri olan cehenneme, iyilikleri ağır basarsa mükafat yeri olan cennete gönderecek. Kısacası, Allah?ın mutlak adalet sahibi olduğunu kabul etmen, anlattıklarımı da kabul etmeni gerekli kılıyor.

? Bu ayet izafiyet teorisiyle ilgili değil. Zamanın farklı olduğunu söylüyor; ama hızla zaman arasındaki ilişkiden söz etmiyor. İzafiyet teorisinde ise özde hızın artmasına bağlı olarak zamanın farklılaşması söz konusudur.

? Çocuğu cezalandırmadın, Thomas.

? İkisini de yapmak pek mümkün gözükmüyor.

? Memnuniyetle.

15 Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yirmi Beşinci Söz, İkinci Şua, Beşinci Lem?a, İkinci Işık.

? Çocuk da annesi de buna aldırmadı. Yaptıkları yanlarına kar kaldı. Senin ise hakkın zayi oldu. Rasyonel biri olarak hakkını araman gerekir. Gözlemlediğim kadarıyla, yüzünle kızarken nazik ses tonuyla bir nevi affedici olduğunu ifade ettin. Hem de verdiğin ceza neticeyi değiştirmedi. Şimdi ne yapacağını merak ediyorum.

? İlginç bir yaklaşım. Hiç böyle düşünmemiştim. Senin anlattığın şartlar dahilinde, mutlak adalet ve affetmek birbiriyle bağdaşabilir. Yine de bir şeyler eksik gibi.

? Kur? an uzmanı değilim. Tamamı hakkında bir hüküm veremem. Senin iddiana göre, Kur? an?ın kısa bir suresindeki ifadelerin bile benzerini kimse söyleyemez. Oysa şimdiye kadarki okumalarımdan hareketle Kur? an?ın birkaç ayetine ve kısa bir suresine benzer getirmenin hiç de zor olmadığını düşünüyorum. Kur? an?ın birçok ayetinin benzerini bir insan da pekala söyleyebilir.

? Köleliğin halen devam ettiğini kabul etmiyorum. Ancak ayrımcılık kısmen devam ediyor.

? Aslında tarihi bağlamda bakarsan bu bir ıslah değil, bir devrimdir. İslamiyet, insanı hayvan derecesine indiren kölelik anlayışını kesin olarak ortadan kaldırmıştır. İstisnai olarak izin verdiği kölelik ise Batılıların anladığı anlamda kölelik değildir. Seninle paylaştığım Zeyd örneğinde olduğu gibi şeklen köle olarak yaşayanların, günümüzdeki ücretli aile hizmetçilerinden hiçbir farkı yoktur. Dünyanın her yerinde, ücret karşılığından, zengin insanlar fakirleri çalıştırıp her türlü işlerini yaptırıyorlar. Gerçi modern?ücretli köleler? kağıt üstünde efendilerini terk edip başka efendi arayışına girebilir. Pratik olarak bu özgürlüklerinin pek anlamı yok. Çoğu için gidip başka yerde iş bulmak kolay olmadığı için aslında efendisine bağlı bir köle gibidir. Kısacası, isme değil, öze bakmak gerekir. İslamiyet, ismen köleliğinin devamına bir süre cevaz vermesine rağmen özü itibariyle köleliği kaldırmıştır. İnsanlara köle olarak muamele etmeye hiçbir şekilde izin vermemiştir. Tekrar ediyorum, savaşlar dışında, köle edinmenin bütün yollarını kapamıştır.

? Kur? an?da konuşan Hz. Muhammed değil, Allah?tır. Senin dediğine göre haşa Hz. Muhammed, kendi sözlerini, ilahi sözleri taklit ederek insanlara aktarmıştır. Ama bunu bilerek yapmamış; kendi sözlerinin ilahi sözler olduğuna psikolojik olarak inandığı için yapmıştır. Aslında şuuri yapıp yapmamış olması hakikat noktasında fark etmez. Her iki durumda da ilahi sözleri taklit ederek kendi sözlerini, semavi mesaj gibi aktarması söz konusu. Böyle bir taklit aklen mümkün olamaz.

Kurtları köpeklere boğdurmak, köylüler için adeta?kış olimpiyatı? mahiyetini kazanmıştı. Yapılan vahşeti hiç kimse sorgulamıyordu. Çünkü yıllarca, belki de asırlarca devam eden bu yanlışı, insanlar doğru gibi algılıyordu. Ben de defalarca seyrettim. Kış olunca birçok defa insanların kurt yakalamaları için dua ederdim. Kurdun cellat köpeklerce infazını görünce çok heyecanlanırdım. Yıllar sonra?köy metriksimin? dışına çıktığımda, yapılanların ne kadar büyük bir yanlış olduğunu anlamıştım. Şimdi bile hatırladığımda hayret ederim; nasıl olur da birileri çıkıp bu vahşete mani olamamıştı.

Modern bilim bu gerçeği son iki asırda öğrenirken Hz. Muhammed bunu asırlar öncesinden nasıl bildi?

? O halde niye kendisi para verip köle almıştır. Bu davranışıyla, insanın bir meta olduğunu söylemiştir.

Thomas, söylediklerinin doğruluğunu teyit etmek için harekete geçti. Çocuğa kızarak?Lütfen tozutma? dedi. Çocuk hiçbir tepki vermeden devam etti. Thomas, bu sefer biraz daha sert bir ses tonuyla uyarıda bulundu. Çocuklar, yine aldırış etmedi. Üçüncüde Thomas, kalktı ve ileride oturan annelerine giderek çocuklarına engel olmasını rica etti. Anne, ?Çocuktur ne olacak? der gibi Thomas?ı pek kaale almadı. Bu durumdan sonra aramızda şu diyaloglar geçti:

? Bu hafta da süremizin sonuna geldik. İstersen Kur? an?daki bilimsel mucizelere haftaya da devam edelim.

? İslam?ı şu anda politik problemlere sahip, birkaç ülkede yaşananlarla yargılamak hakkaniyetli olmaz. İslam, 1400 seneyi aşkın, farklı toplumlarda tatbik edile geldi. Hepsini birden dikkate aldığımızda, İslam?ın insanları şiddete değil, adalete teşvik ettiği görülecektir. Bu anlamda İslam?ın karnesi, Hıristiyanlığın karnesine oranla çok daha temiz gözüküyor. Anlaşılan sen 11 Eylül sonrasında Batı medyasında İslam hakkında söylenilenlere fazla kulak vermişsin. Amerika?ya yeni gelen biri, sadece cinayet haberlerini veren bir TV kanalını sürekli izlediğinde, Amerikan toplumunun canilerle dolu olduğu hükmüne varır. Aynen öyle de Batı medyasını son birkaç yıldır takip eden biri, İslam?ın şiddet telkin eden bir din olduğu kanaatine ulaşır. Oysa senin gibi rasyonel ve entelektüel insanlar, hem bütün İslam toplumlarını hem de İslam?ın hüküm sürdüğü bütün zamanları dikkate alarak İslam?ın şiddeti teşvik edip etmediği konusunda hüküm vermeli. Bu entelektüel dürüstlüğün ve bilimsel metodolojinin gereğidir. Eminim, İslam?ın en güzel tatbik edildiği Hz. Peygamber ve dört halife dönemini incelediğinde bu konuda fikrin değişecektir.

Allah?tan, ?Ey Kur? an?a düşkün adam, ey her dertte bize yüz tutan, bizden ümidini kesmeyen kişi. Senin bize karşı olan o hüsn-ü zan, o ümit, sana daima yücel, yüksel demekte. Ne vakit Kur? an okumak istersen, ne vakit Mushaf?ı eline alırsan, Ben de o zaman sana gözlerinin nurunu bağışlayacağım, ey yaratılışı büyük kişi? diye nida geldi.

Ancak gökyüzüne çıplak gözle bakıp oradaki muazzam yıldızları, küçük gece lambası gibi görenler, elbette oradaki harikuladeliği takdir edemezler. Maddi teleskop, gökyüzündeki haşmeti görmemize yardımcı olduğu gibi?manevi teleskop? olan Kur? an da onlardaki manayı bize gösteriyor. Kur? an?ın teleskopuyla baktığımızda, gökyüzü sayfası, Allah?ı bildiren en muhteşem ayetlerle dolu gözükür. Allah bin bir ismini insana okutur. Oysa bu teleskopu kullanmayanlar, orada divane gibi dönen, ateş kütleleri dışında bir şey göremez. Aynı şekilde, Kur? an?da da hem bilimsel hakikatler, hem geçmiş ve gelecekle ilgili gaybi haberler hem de yüksek ahlaki prensipler, Allah?ı bize güneş gibi gösteriyor. Kur? an?ı üstünkörü okuyanlar bunları göremezler. Kur? an?ın ısrarla bizi düşünmeye ve akıl etmeye davet etmesi bu sırdandır. Dikkatli bir insan, ?akıl teleskopuyla? her bir ayeti yakından müşahede ettiğinde semavi olduğunu görecektir.

Kur? an?daki mana derinliğini Dr. Bruce Lawrence kitabında şöyle açıklıyor: ?Kur? an birçok manaları içeren Arabi bir kitap. Onu Arapça okuyup anlayanlar bile, birçok farklı manalar çıkarıyor. Bazen birbirinden farklı bile oluyor bu manalar. Arapça bilmeyenler ise, Kur? an?ın kastedilen mesajının ancak çok küçük bir kısmına mazhar olabiliyor. İnsan tecrübesinin sınırları bizim Kur? an?a yaklaşımımızı da sınırlıyor. Hz. Muhammed?e doğrudan gelen mesajla, kitaba aktarılmış mesaj arasında fark vardır. Arapça Kur? an semavi mesajın ikinci halkasını oluşturuyor. Kur? an?ın İngilizce meali ise yeni bir halka daha ekliyor. Asıl kaynaktan uzaklaştıkça, mesajdan tam istifademiz azalıyor. Ancak, bütün bu handikaplara rağmen, Kur? an?ın mealini okuyarak istifade edebiliriz.

? Doğru olanı da budur. Her türlü konuşmayı bilen sonsuz ilim sahibi Allah, insanın anlayacağı dilden onunla konuşuyor. Muhatabının seviyesine uygun olarak dersini veriyor. Aksi halde bizim mesajı anlamamız imkansız olurdu.1 O da hikmete aykırı düşerdi. Çünkü Kur? an?ın gönderiliş gayesi, insanı muhatap alıp ona doğru yolu göstermektir. Hakikati ders vermektir.

? Kur? an, gökyüzündeki cisimlerin başıboş hareket etmediğini, hepsinin kendilerine tayin edilen yolları takip ettiğini söylüyor. Daha da ötesi, önemine binaen, bu yollara yemin ediyor. Yani sizin görmediğiniz yollar, üzerine yemin ettiğiniz ekmek kadar sizin hayatınız için önemli. Çünkü o yollar olmasaydı serseri bir yıldız gelip dünyanıza çarpacak ve kıyametiniz kopacaktı, diyor: ?Yollara sahip göğe and olsun ki muhakkak siz çelişkili sözler söylüyorsunuz.? (Zariyat Suresi, 51:7) Şimdi sana soruyorum: Hz. Muhammed , ilk teleskopun icadından bin yıl önce, uzayın yollarını nasıl görebilmişti? Ya onun teleskop gibi gözlere sahip olduğunu iddia edeceksin ya da ondan bize ulaşan ayetlerin, her şeyi, her an, her şeyiyle gören Basir ve Alim olan Allah?tan geldiğini kabul edeceksin.

?Fikrin sönük ise Kur? an?ın güneşi altına gir. İmanın nuruyla bak ki yıldız böceği olan fikrin yerine her bir ayet-i Kur? an, birer yıldız misillü sana ışık verir.?

İşte?haşa, yüz bin defa haşa? Kur?an beşer kelamı farz edildiği vakit, nasıl bir yıl dızböceği bin sene tekellüfsüz hakiki bir yıl dız olarak rasat ehline görünsün? Hem bir sinek, bir sene tamamen tavus suretini tasannusuz , temaşa ehline göstersin? Hem sahtekar, ami bir nefer , namdar, ali bir müşirin tavrını takınsın, makamında otursun, çok zaman öyle kalsın, hilesini ihsas etmesin ? Hem müfteri, yalancı, itikatsız bir adam, müddet-i ömründe daima en sadık, en emin, en mutekid bir zatın keyfiyetini ve vaziyetini en müdakkik nazarlara karşı telaşsız göstersin, dahilerin nazarında tasannuu saklansın? Bu ise yüz derece muhaldir; ona hiçbir ziakıl mümkün diyemez. Öyle de farz etmek dahi, bedihi bir muhali vaki farz etmek gibi bir hezeyandır.

? Bu ayet üzerinde biraz daha düşüneceğim. Diğer bir ayete geçelim.

? İlk üç kıstasını uygularken zorlanabilirsin. Birincisini tatbik ederken şu gerçeği daima hatırlamalısın: Aslında, sen orijinal tablolara bakmıyorsun. Onların orijinallerinin başka ressamlar tarafından çizilmiş kopyalarına bakıyorsun. Yani Allah?ın ayetlerini değil, onların tercümanlar tarafından yapılan çevirilerine bakıyorsun. Bu nedenle ilahi mesajı tamamıyla hiçbir mealde bulamazsın. Çünkü sonsuz ilim ve sonsuz kudret sahibi Rabbimiz, insanlığa gönderdiği mesajını ifade ederken bir kütüphaneye sığmayacak bilgiyi bir kitaba koyabilir ve koymuştur. Hiçbir tercüman ilahi kelamdaki tüm manaları eksiksiz kavrayıp sana aktaramaz. Bundandır ki hiçbir tercüme Kur? an değildir. Her bir Kur? an tercümesi, tercümanının kısır fehmiyle Kur? an?dan anladıklarıdır.

? Aynen öyle. Çünkü İslam?da savaş esirleri mutlaka köle yapılacak, diye bir hüküm yok. Aksine savaş esirlerine köle olma dışında bir seçeneğin sunulmadığı zamanlarda bile İslam onlara köle muamelesi yapmamış ve özgürlükleri için kapılar açmıştı. Kanaatimce, Kur? an?ın mesajını doğru anlayan biri, Allah?ın indinde her bir insanın, potansiyel olarak, bütün kainat kadar kıymete sahip olduğunu ve ölümüne kadar bu potansiyelini kullanma ihtimali olduğunu kabul eder. Bu anlamda, İslam, insanı hayvanlıktan çıkarıp insani potansiyellerini kullanmaya yönelik olan her türlü uygulamayı takdirle karşılar. Zaten ilahi mesajın bir gayesi de insanı başka insanların ve nefsinin esiri olmaktan kurtarıp sadece sonsuz kudret sahibi olan Allah?a kul yapmaktır. Kamil anlamda kulluğun yapılması için öncelikle insanların herkesten ve her şeyden özgürlüğünü kazanması, yani onlara kulluk yapmayı bırakması gerekir. Kelime-i tevhit dediğimiz Allah?a imanı ifade eden kelimenin ilk kısmında?la ilahe? denilmesinin de sırrı budur.

? Geçen hafta semavatla ilgili mucizevi ayetleri müzakere etmiştik. Bu hafta ise yere ineceğiz ve yerkürenin Rabbimizi nasıl tanıttığını inceleyeceğiz. Kur? an?ın yerküreyi konuşturarak Yaratıcı?sını nasıl anlattığına bakacağız. Yeryüzünde dağların, dolayısıyla kıtaların hareketiyle ilgili bilgileri, Kur? an 14 asır önce haber vermişti. Bilim adamları ise bunu geçen asrın başında keşfettiler. Kur? an şöyle der: ?Dağları görürsün, onları hareketsiz sanırsın. Halbuki onlar bulutların geçişi gibi hareket ederler. Bunu, her şeyi sağlam ve yerli yerince yapan Allah yapmıştır. Şüphesiz O yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.? (Neml Suresi, 27:88)

Bu haftaki görüşmemizde Kur? an sarayını birlikte dolaşacaktık. İçindeki harikulade tablolara bakıp, beşeri olmadıklarını ve olamayacaklarını Thomas?a gösterecektim. Kendi başına sarayda uzun süredir tur atmaya çalışan Thomas, saraydaki harikulade eserleri fark etmemişti. Bugünkü turda kendisine rehberlik yapıp söz konusu eserleri göstermeye çalışacaktım. Tur isteği Thomas?tan gelmişti:

? Aralarında hem fark var hem de yok. Hıristiyanlar, İsa?nın çarmıha gerilmesini günahlarına kefaret olarak görüyorlar. Bizim için azap çekti, biz cehenneme gitmeyeceğiz, diyorlar. Bunu rasyonel olarak kabul etmek mümkün değil. Hiçbir akıllı insan böyle bir şeyi kabul etmez. İslam?da böyle bir şey yok. Ancak İslam?da Allah?ın affetmesi, Hıristiyanların günah çıkartmasına benziyor. Tek farkı birisinde, Yaratıcı doğrudan doğruya affediyor, diğerinde ise başka birisinin aracılığıyla affediyor. Sonuçta ikisi de aynı kapıya çıkıyor.

Bil ki gökten inen mübarek su gönüllere gelen vahiydir. Dillere gelen doğru sözdür. Biz de tay gibi ırmaktan su içelim de bizi kınayan vesveseciye bakmayalım, aldırış etmeyelim. Peygamberlerin izini izliyorsan yola düş. Halkın bütün kınamalarını hava say. Yol aşan, menzil alan yol erleri ne vakit köpeklerin havlamasına kulak astılar.?11

? Niye şair diyebileceklerini anlıyorum; ama niye kahin desinler ki?

? Haklısın. Zaten peygamberlere mucize verilmesinin sırrı da budur. Az önce söylediğim ayeti sıradan görmeni garipsiyorum. Şu örneği düşünürsen ayetin ne kadar muazzam olduğunu daha iyi anlarsın: Diyelim ki ıssız bir adada, çok muhteşem bir sarayda dünyaya geliyorsun. Büyüdüğünde dürbünle uzak yerlere bakıp içinde yaşadığın saraya benzer milyonlarca saray görüyor ve gördüğün her bir sarayın birbirinden ayrı olduğunu düşünüyorsun. Ama birileri gelip birbirinden bağımsız gibi duran sarayların başlangıçta bitişik olduğunu ve bir vakit bitişik olan hammaddelerin daha sonra ayrıştırıldığını söylüyor.

? Tamam, olur.

Kur'an İnsanların Sözlerine Benziyor...

? Ayet, dağlar hareket ediyor, diyor. Oysa bilim, dağ değil, kıtaların hareketinden söz ediyor.

? Bence adalet ve affetmek, cezanın genel mantığına aykırı olduğu için rasyonel bulmuyorum. Bildiğin gibi ben yıllarca psikolog olarak çalıştım. Hapishanelerde mahkumları gözlemledim. İstersen bilgi ve gözlemlerim ışığında öncelikle ceza tanımı yapıp en etkin ceza verme metodunun şartlarını açıklayayım. Daha önce söylediğimiz gibi adil bir Yaratıcı varsa elbette ki en etkin ceza metodunu kullanacaktır. Oysa affetmek cezanın yaptırım gücünü azalttığı için insanların suç işleme meylini kırmaz. Ceza, istenmeyen hareketlerin tekrarını azaltmak veya tamamen önlemek olarak tanımlanır. Cezadan istenen maksadın hasıl olması altı koşulun yerine getirilmesine bağlıdır.

? Bence eğer Allah dediğin gibi uzayın genişlemesinden bahsediyor olsaydı genişleme hızını bile verirdi. Şu kadar hızla genişler, derdi. Oysa bu ayette çok muğlak bir ifade kullanılmış.

? Olur. Dinliyorum. Bence bir mahsuru yok. Bugün biraz erken ayrılmam gerekiyor. Eğer konuyu bitiremezsek, haftaya devam ederiz.

? Çok doğru söyledin. Hakkaniyetli bir yarışma böyle olur. Ayrıca yarışmacıların da benzer vasıflara sahip olması lazım. Örneğin, ilkokul mezunu biriyle üniversite profesörünü yarıştırmak da hakkaniyete uygun değil.

? Öyle anlattın ki insanın köle olası geliyor. Sence Müslümanlar kölelerini gerçekten insan yerine koydular mı? Mesela hiç dövmediler mi?

? Kur? an, senin soruna şu ayetiyle harika bir cevap veriyor: ?Bilmeyenler, ?Allah bizimle konuşsa veya bize bir mucize gelse ya!? derler. Bunlardan öncekiler de tıpkı böyle, bunların dedikleri gibi demişti. Onların kalpleri birbirine benziyor. Biz ayetleri, kesin olarak inanacak bir toplum için açıkladık.? (Bakara Suresi, 2:118) Kulağını seküler bilim ve dinsiz felsefenin safsatalarıyla tıkadığın için kainattan her an yükselen semavi sesleri duyman mümkün olmaz. Öncelikle kulağındaki tıkaçları çıkarmalısın. Rabbim bütün varlıkları birer kelime yapıp bizimle konuşuyor; aynı zamanda, bütün kainatı her an yenilenen birer ayet yapıp bize okutuyor. Kulağın tıkalıysa gözünü açıp dikkatle baktığında her bir şeydeki semavi ayetleri okuyabilirsin. Ancak seküler bilim ve dinsiz felsefe, gözüne kalın perdeler indirmiş. Rabbini bildiren ayetleri görmene engel oluyor. Bu nedenle göremiyorsun.

? Hayır. Kur? an?da hemen her şey var. Herkes kendi kabiliyetince bir şeyler anlar. İlkokul öğrencisinden üniversite hocasına kadar farklı seviyedeki insanların Kur? an?ı okurken istifade etmesi ve hayrette kalması bu sırdandır. Örneğin, ?İşte kurtuluşa erenler onlardır? (Bakara Suresi, 2:5) ayetini okuyan insanlar farklı şekilde istifade ederler. Ayet, iman edip güzel amel işleyenlerin kurtuluşa, felaha, saadete ulaşacağını söylüyor. Ancak kurtuluşun nasıl olduğunu ifade etmiyor. Çünkü muhatapların maksatları başka başkadır. Bir kısmı cehennem ateşinden kurtulmayı ister. Bir kısmı cennete ulaşmayı düşünür. Bir kısmı da yalnızca rıza-yı ilahi?yi gaye edinir. Birçok ayette bu özelliği görmekteyiz. Yani Kur? an bütün muhatapları kapsayacak biçimde birçok manaya gelen, tek bir kavramı kullanır. Bu ayette de bunu yapar ve şu mesajı verir: ?Ey Müslümanlar, müjde size! Ey muttaki , sen cehennemden felah bulursun! Ey salih, sen cennette felah bulursun! Ey arif, sen rıza-yı ilahi?ye nail olursun! Ey aşık, sen rüyete mazhar olursun!?1

? Yok, yok; öyle birkaç ayetle olmaz bu. Hem de ayetlerin beni tam tatmin etmesi gerekir. Ben puan vermiyorum. Söylediğin ayetler, modern bilimin gerçekleriyle uyumlu ise artı, değilse eksi veriyorum. Zaten bu iş öyle puanlamayla olmaz.

? Aslında bu soruna cevap bulduğunda, Allah?ın varlığıyla ilgili olan soruna da cevap bulmuş olursun. Çünkü Kur? an?ın beşeri bir eser olmadığını anladığında, bunun ilahi bir eser olduğunu tasdik edeceksin. O zaman, Kur? an?ın haber verdiklerinin hak olduğunu da kabul edeceksin. Kur? an?ın en büyük davası, Allah?ın var ve bir olduğudur. Bu anlamda, Kur? an?a semavi kitap olarak iman etmen, diğer iman esaslarını da kabul etmen anlamına gelir.

? İnsaf doğrusu. Sana kölelerle ilgili birçok ayet okudum, hiçbirinde mümin ve gayri mümin köle diye bir ayrım yapılmıyor. Bu ayette, mümini yanlışlıkla öldürenin mümin bir köleyi topluma kazandırmaya mecbur edilmesi, ayrımcılık değil, sadece istisnai bir durumda, mümin köleye öncelik tanımadır. Kur? an?da hiçbir ayette, mümin olmayan köleler insan değil, onları hürriyetine kavuşturmayın diyen bir ayet yok. Kur? an kölelerin azat edilmesi için birçok yol göstermiştir. Örneğin, Kur? an sıklıkla işlenebilecek bir günahın affı için üç kefaret yolu öneriyor. Bu yollardan biri de köle azat etmektir: ?Allah, boş bulunarak ettiğiniz yeminlerle sizi sorumlu tutmaz; ama bile bile yaptığınız yeminlerle sizi sorumlu tutar. Bu durumda yeminin kefareti, ailenize yedirdiğinizin orta hallisinden on yoksulu doyurmak yahut onları giydirmek ya da bir köle azat etmektir. Kim bulamazsa onun kefareti üç gün oruç tutmaktır. İşte yemin ettiğiniz vakit, yeminlerinizin kefareti budur...? (Maide Suresi, 5:89)

Micheal Sells, Kur? an?a Yaklaşırken isimli eserinde Kur? an?a sadece yazılı bir kitap olarak değil, aynı zamanda sözlü bir hitap olarak yaklaşmamız gerektiğini söylüyor: ?Arap dünyası dışında yaşayanlar da dahil olmak üzere, Müslümanların büyük çoğunluğu Kur? an?ı Arapça olarak okumayı öğrenir. Bu şekilde, Kur? an?ın belagatindeki olağanüstü gücü ve güzelliği anlamaları mümkün olur. Kur? an?ın tilaveti, İslam?ın kudretli ikinci halifesi Ömer?den tut, bir çiftçiye, bir köylüye, bir şehirliye, hatta İslam?ın emrettiklerini tam olarak yerine getirmeyenlere varıncaya kadar herkesi gözyaşına boğabilir. Ancak, Arapça okumasını ve konuşmasını bilmeyen Batılılar için Kur? an?ın ne olduğunu bir derece anlamaları bile çok zordur.?3 Sells, kitabına farklı hafızlardan Kur? an tilavetinin olduğu bir CD de ekleyerek, Batılı okuyucularını Kur? an?daki belagati koklamaya davet eder.

? Nasıl?

? Çok iddialı konuşuyorsun. Bu konuyu müzakere edecek vaktimiz kalmadı. Haftaya devam edelim istersen.

Şair de olamaz. Çünkü şiirin hayali ve süslü laflarına karşılık, Kur? an?ın söyledikleri hep hakikattir. Hem de şair olsaydı başka şairler de onun yazdığı eser gibi eser yazabilirdi. Fakat Kur? an bütün şair ve ediplere meydan okuyor, benzer bir kitap getirmelerini istiyor. Kur? an, ?Onlar akıllarını kullanarak mı bunu söylüyorlar? ayetinden sonra aklen muhtemel bütün yolları sıralayarak hepsini çürütüyor. Sağlıklı düşünen her aklın Hz. Muhammed?in peygamberliğini kabul ve tasdik etmesi gerektiğine işaret ediyor. Çünkü onun söylediği her şey makuldür. Fakat onun getirdiği yüksek hakikatlere bütün akıllar ulaşamaz.

? Bence hiç de avantajlı değilsin. Çünkü her tarafı zifiri karanlığın kapladığı kainat sarayında aklın sana bir el feneri kadar ışık verebilir. Ayağının ucunu aydınlatabilir. Birkaç metre ötesini göremezsin. Oysa güneş gibi her tarafı aydınlatan Kur? an ışığının altına girdiğinde, geçmiş ve gelecek bütün zamanlar aydınlanır. Çok daha rahat ve endişesiz bir hayat yaşarsın.

5 Bediüzzaman?a göre, Kur?an?ın manasını bilmeyen biri bile onun tilavetine kulak verdiğinde, farklı olduğunu anlayacak ve şöyle diyecektir: ?Kur?an, bütün dinlediğim ve dünyada mevcut kitaplara kıyas edilse hiçbirisine benzemiyor ve on ların derecesinde değildir. Öyle ise ya Kur?an umumunun altındadır veya umu mu nun fevkinde bir derecesi vardır. Umumun altındaki şık ise muhal olmakla beraber, hiçbir düşman, hatta Şeytan dahi diyemez ve kabul et mez. Öyle ise Kur?an umum kitapların fevkindedir ; öyle ise mu? cizedir.?

?Üslub-u Kur?an?ın o kadar acip bir cemiyeti var ki, bir tek sure, kainatı içine alan bahr-i muhit-i Kur?aniyi içine alır; bir tek ayet, o surenin hazinesini içine alır. Ayetlerin çoğu, her birisi birer küçük sure; surelerin çoğu, her birisi birer küçük Kur?an?dır.?

? Kur? an?ın bir ismi de?Hak?tır. Hak, gerçeklik, hakikat demektir. Kur? an hayal, yalan ve aldatmadan uzak olup sadece hakikati ders veriyor. Bu nedenle, Allah Hz. Peygamber?e hitaben şöyle diyor: ?Şüphesiz Biz seni hak ile müjdeleyici ve uyarıcı olarak gönderdik.? (Bakara Suresi, 2:119) Kur? an, Cenab-ı Hakk?tan gelen hakikati kabul etmenin bizim menfaatimize olacağını beyan ediyor: ?Ey insanlar! Peygamber size Rabbinizden hakkı getirdi. O halde kendi iyiliğiniz için iman edin. Eğer inkar ederseniz bilin ki göklerdeki her şey, yerdeki her şey Allah?ındır. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.? (Nisa Suresi, 4:170)

? Rasyonel bir insansın. Senin ne hissettiğini bilemem. Hislerine değil, aklına cevap verebilirim. Aklen yanlış bulduğun bir şey varsa anlatırsın. Yoksa sana söyleyecek bir şeyim olmaz.

? İşte aynen öyle de teşbihte hata olmaz, Sani-i Kerim?imiz de hem Kur? an sarayındaki kavli ayetlerini hem de kainat sarayındaki kevni ayetlerini öyle bir şekilde yazmış ki taklidi beşer takatinin ötesindedir. O halde, her bir ayet, benzersiz olmasıyla aynı zamanda bir imzadır. Onların her biri bize Rabbimizi bildirmek için tek başına yeterlidir.

? Diyelim ki senin en küçük kızını cani biri kaçırdı. İşkence yapıp öldürdü. Polisler, katili yakaladılar ve içeri attılar. Adam, hapiste İslam?la tanıştı. Birkaç sene içinde İslam?ı inceleyip çok şuurlu bir Müslüman oldu. Yaptığı cinayetin vahametini kabul etti. Büyük bir pişmanlık duydu. Yüz seksen derece dönüş yaptı. Tabir yerindeyse, dört dörtlük bir Müslüman oldu. Sonra da sana ulaştı. Durumunu açıkladı. Bin bir pişmanlık içinde, senden af diledi. Varsayalım ki sen affedersen devlet de affedecek ve bu kişi hapisten kurtulacak. Sen affeder misin böyle bir caniyi? Sen affetsen bile senin inandığın Allah affedecek mi?

? Zaman şimşek gibi geçmiş. Vaktimizin sonuna geldik. Haftaya bu konuya devam edelim inşaallah.

? Benden yalnız teklif ve teşvik. Sana düşen ise niyet ve gayret. Rabbinden iste asıl hidayeti: ?Senden isterim inayet. Bana göster bir rahmet. Beni dosdoğru yola sevk et.? Seküler bilim ve dinsiz felsefe gözünü kapadığı için Kur? an sofrasını göremiyorsun. Bence öncelikle gözüne perde olan önyargılarını kaldırmaya gayret etmelisin.

Bu sırdandır ki, şuurlu bir Müslüman her hayırlı işe besmele ile başlar. Kur? ani mesajı bu kısa ibareyle hatırlayıp hayatına şekil verir. Yani, besmele çekmekle, her şeyin sadece Rabbinin kontrolünde olduğunu düşünür. Sebepler dairesinde üzerine düşeni yaptıktan sonra tevekkül eder. Kendisine verilen sıkıntıların imtihan için olduğunu bilir, sabreder. Nimetlerin ise şükür için olduğunu bilir, hamd eder.

Üç farklı teori geliştirmişlerdi. Her birisi ötekinden kötüydü. Bazı bilim adamlarına göre, göçmen kuşlar yıldızlara bakarak yollarını buluyorlar. Akıllı insanlar bile binlerce kilometre ötedeki bir şehri, yıldızlara bakarak bulamaz. Haritayı okumakta zorluk çekip yolunu şaşıran akıllı insanlar, yıldızları bir harita gibi okuyup nasıl yollarını bulsunlar ki? Kuşların yıldızları harita gibi kullandığını iddia edenler aslında şunu söylüyorlar: ?Kuşlar, yıldızların her gece değişen konumlarını biliyorlar. Beyinlerinde gökyüzü haritasının tüm bilgisi var. Gökyüzüne bakarak yön tespiti yapıyorlar. Örneğin x şehrinden 10 bin kilometre uzakta olan y şehrine gideceklerse y şehrinin konumunu biliyorlar. Yola çıktıklarında yıldızlara bakıp hangi yöne gideceklerine karar veriyorlar. Her gittikleri yerde yıldızlara bakıp doğru yönde olup olmadıklarını anlamaya çalışıyorlar. Bulutlu gecelerde, ya altıncı hisleriyle ya da beyinlerinde var olan gökyüzü semasının simülasyonuyla yönlerini tayin ediyorlar.?

? Sen yardım et de görelim sofrayı.

Bir vesileyle Milwaukee?ye gittiğimde bu müzeyi ziyaret etmiştim. Doğrusu, gördüklerim ve okuduklarım karşısında tüylerim ürpermişti. Bir insan nasıl hemcinsine böyle muamele edebilirdi; aklım kavramakta güçlük çekmişti. Satılık köle olduğunu bildiren gazete ilanlarından, kalabalıklar tarafından linç edilen zencilere kadar birçok vahşet tablosunu görmüştüm. Kısacası, köleliğin en dehşetli şekilde yaşandığı bu topraklarda, bir buçuk asır önce kölelik yasaklanmasına rağmen henüz tam olarak kalkmış değil. Bu konuda senin fikrini merak ediyorum. Sence zenciler tam hürriyetlerine kavuştular mı?

Başka bir sahabe, Ebu Ali Süveyd bin Mukarrin diyor ki: ?Ben, Mukarrin oğullarının yedinci çocuğu idim. Hepimizin sadece bir kölesi vardı. Bir gün en küçüğümüz onu tokatladı. Bunun üzerine Resulullah bize o köleyi azat etmemizi emretti.?5 Bir başka dövme vakası da Ebu Mesud isimli sahabenin kölesini dövmesidir. Hz. Muhammed bu olayı görünce şöyle seslenir: ?Ey Ebu Mesud! Bilesin ki Allah?ın gücü sana, senin bu köleye gücünün yettiğinden çok daha fazla yeter!? Bunun üzerine Ebu Mesud şöyle cevap verir: ?Ey Allah?ın Resulü! Allah rızası için bu köleyi azat ettim? der; Resul-i Ekrem de?Beri bak! Eğer böyle yapmasaydın seni mutlaka ateş yakardı yahut cehennem ateşi seni sarardı? buyurur.6

? Unutmadım söz konusu prensibi. Benim iman ettiğim Allah, benzersiz bir kitap yazabilir. Bütün mesele O?nun, bunu dilemesine bağlıdır. Yani Allah dilerse hiç kimsenin benzerini yazamayacağı bir kitap gönderebilir. Allah, Kur? an?ın böyle bir kitap olduğunu açıkça beyan ettiğine göre demek ki dilemiştir.

3 Gelişmiş Batı ülkelerinde çok sıkı polisiye önlemlere rağmen suç oranları yüksektir. İnsanlar polis ve hapis korkusundan dolayı suçlardan uzak duruyorlar. Fırsat bulduklarında suçun en alasını işliyorlar. Nitekim 2006 yılında ABD?nin New Orleans şehrinde yaşanan kasırgadan sonra polisler, şehri terk edince medeni toplum birden barbar bir kavme dönmüştü. Yağmalama, ırza geçme ve cinayet suçlarında büyük bir patlama oldu.

? Ne şanslı biriymiş. Yine şansı yaver gitmiş. Daha önce sana verdiğim saray misalinden giderek bu ayetin kıymetini bir derece anlayabiliriz. Varsayalım ki sen bir sarayda doğdun. Etrafında milyonlarca saray var. Gözle baktığın zaman hepsinin olduğu yerde durduğunu gördün. Sen kehanet gösterip sabit duran saraylar, aslında birbirinden uzaklaşıyor, dersen ve 14 asır sonra bilim adamları senin doğru söylediğini tespit ederse tarihe geçmez misin? Eminim, senin mezarını bulup mezar taşına madalya bile asan olur. Aynen bu misaldeki gibi gözlemiyle uzayın genişlediğini müşahede etme imkanı olmayan Hz. Muhammed , ya uzayın sahibinden bu hakikati öğrenmiştir ya da öyle bir araç keşfetmiş ki ışık hızını dahi geçerek uzayın dışına çıkmış, bütün galaksileri gözlemlemiş ve uzayın genişlediğini anlamıştır. Sence hangisi daha makul?

Kur? an?ın bir ismi de?Burhan?, yani kesin delildir: ?Ey insanlar, bakın size Rabbinizden kesin bir delil geldi; size açık bir nur indirdik.? (Nisa Suresi, 4:174) ?... Ey Resul?üm, işte sana bu kutlu Kitabı indirdik ki her şeyi açıklasın, doğru yolu göstersin, Allah?a teslimiyetle itaat edecek olanlara, rahmetin ve müjdenin ta kendisi olsun.? (Nahl Suresi, 16:89)

Öyle bir ders kitabı düşün ki hem ilkokuldakiler hem de doktora yapanlar kendilerine ders kitabı yapsınlar.1 İşte Kur? an, böyle bir kitaptır. Geçenlerde çok düşük eğitim seviyesi olan ve birkaç ay önce Müslüman olan bir mahkumla konuştum. Kur? an?dan büyük bir hayranlıkla söz ediyordu. Amerikan hapishanelerinde her sene birçok insan Kur? an?ın tercümesini okuyarak Müslüman oluyor. Hatırladığım kadarıyla, sen de Kur? an?ı okumaya başladığında anlaşılması kolay bir kitap olarak tanımlamıştın. Öte yandan bütün ömrünü Kur? an?ı anlamaya adayan İmam Gazali, Abdulkadir Geylani ve Be di üz za man Said Nursi gibi binlerce büyük İslam alimi, Kur? an?ın çok derin hakikatler içeren mucize bir kitap olduğunu söylemişler.2 Kur? an?ın kendileri için hakiki üstat ve hiç şaşmaz bir rehber olduğunu ifade etmişler.

? Haklısın, Yaratıcı?nın ilmi ezeli olunca önceden kimin ne yapacağını bilir. Bu durumda, ?özgür irade?yle Allah?ın bilmesi arasında bir çelişki olmaz mı?

3 Mevlana, Mesnevi, Cilt: 3, s. 71

?Katındaki en çetin azap ile korkutmak, salih amellerde bulunan müminlere de içinde ebedi kalacakları güzel bir ecri müjdelemek için içinde hiçbir eğrilik bulunmayan dosdoğru Kitabı, kulu üzerine indiren Allah?a hamd olsun.?

Kırk üçüncü ayet ise, ?Yoksa onların Allah?tan başka bir ilahı mı var? Allah onların ortak koştukları şeylerden münezzehtir? diyor. Bununla iyilik ve kötülük tanrılarına inanan Me cu silere ve ayrı ayrı sebeplere bir nevi ilahlık veren esbap pe rest lere işaret ediliyor. ?Eğer göklerde ve yerde, Allah?tan baş ka ilahlar olsaydı ikisi de harap olup giderdi? (Enbiya Suresi, 21:22) ayeti de Yaratıcı?nın ilahlık vasfını ortaya koyuyor. Yani matematiksel olarak her vasfın sonsuz derecesine sahip iki yaratıcı olamaz. Örneğin, iki sonsuz kudret sahibi yaratıcı mantıken var olamaz. O halde iki sonlu kudret sahibi yaratıcı olabilir. Kudreti sınırlı olan, varlığını sonsuz zamanlarda devam ettiremez. İkisi de mutlaka bir gün harap olup giderdi. Oysa, Allah ezeli ve ebedidir.3

Kur? an?ın sözlerindeki harikulade güzellik, edipleriyle iftihar eden Arap toplumuna fiili bir meydan okumaydı. ?Madem, söz ustası olmakla iftihar ediyorsunuz, hiç okuma yazması olmayan bir insanın size getirdiği sözlerin benzerini söyleyin. Eğer o sözlerin benzerini getirmekten aciz iseniz onların sahibine iman edin.? O zamanki şartlar içinde son derece adil bir meydan okumaydı. Aslında onların?güzel şiir söyleme? yarışmasına Hz. Muhammed de getirdiği Kur? an?la katılmış oluyordu. Sen o zamanda bulunsaydın ve yarışmanın hakemi olsaydın, ne tür koşullar ön görürdün?

? Canlıların bedenindeki su, bu kaptaki su gibi değildir. Yani canlılar, su kabı değildir. Su, canlıların temel yapı malzemesidir. Senin örneğinde, su kabının yapı malzemesi plastiktir. Suyu çıkarsan bile kap yine kap olarak oradadır. Oysa canlılar için aynı şeyi söyleyemezsin.

? Doğru söylüyorsun. Kur? an, tek Allah?a iman edip güzel amel edenlerin mükafat göreceğini şöyle açıklıyor: ?İman edenler ile Yahudilerden, Hıristiyanlardan ve Sabiilerden kim Allah?a ve ahiret gününe gerçekten iman ederek güzel işler yaparsa, onların Rableri katında mükafatları vardır. Onlar için hiçbir korku yoktur; onlar mahzun da olmayacaklardır.? (Bakara Suresi, 2:62)

1 Buhari, Savm: 7; Müslim, Fedail: 50.

? Galiba yanlış ifade ettim. İnsan Allah?ı taklide kalkışamaz, demiyorum. Elbette şarlatanlık yapanlar için her yol açıktır. ?Ancak böyle bir teşebbüste bulunan hiçbir kimse başarılı olmaz? demek istiyorum. Çünkü kendi sözünü Allah?ın sözü diye yutturmaya çalışan bir insan eninde sonunda kendini ele verir.

?O gökleri, gördüğünüz gibi, direksiz yarattı. Yere de, sizi sarsmaması için, ağır baskılar, yani ulu dağlar koydu ve ora da her türlü canlıyı üretip yaydı. Gökten de bir su indirdik, orada her güzel çifti yetiştirdik. İşte bunlar Allah?ın yara ttıklarıdır. Peki, gösterin bakalım O?ndan başkası ne yarat mış! Doğrusu, o zalimler besbelli bir sapıklık içindedirler.?

Kur? an ya En Harika ya da En Hilekar Kitaptır