Ahıska Türkleri, ailelerinin bir kısmını yolculuk esnasında açlıktan, soğuktan, hastalıktan kaybederken, bir kısmını da vardıkları yerdeki yine aynı şartlardan kaybetmişlerdir. İnsanlar bir gün daha yaşayabilmek için yanlarında getirdikleri bir-iki değerli eşyalarını sulu çorba yapabilmek için birkaç kg unsuz kepeğe değişmek zorunda kalmışlardır. Ahıska Türkleri elde avuçta ne varsa birkaç ay idare etmişler fakat çorba yapacak kepek bile bulamamışlar, ot yemek zorunda kalmışlardır. Ot yiyenlerin çoğu, karınları şişerek ölmüşlerdir. Savaşa giden 40 bin askerden geri dönebilen 17 bin, sürgün edilen 86 bin insandan 40 bin, toplamda ise 57 bin insan sağ kalmıştır. Ahıska Türkleri sürgün edildikleri yerlerde 12 sene askeri rejime tabi tutularak yaşamışlardır. İnsanlar ayrı düştükleri akrabalarını aramalarına bile müsaade edilmemiştir. Cezalı halk muamelesi görmüşlerdir. Aslında bu toplumun tamamını ortadan kaldırmak için yapılmış sistemli hareket açık bir soykırım örneğidir

Tabii ki bu soruların cevap bulması Gürcü makamlarının elinde olan bir şeydir. Yurda dönüşle ilgili bir strateji, bir program oluşturulup açıklanması birçok soruyu ortadan kaldıracaktır. Ama burada bu programın bilgi edinme açısından doyurucu olması gerekmektedir. Bir resmi web sitesinden müracaat edenlerin tamamını içeren bir bilgi edinme rehberi olursa, incelemelerin ne aşamada olduğu, ne zaman sonuçlanacağı, evlerinin hangi bölgede yapılacağı, ne zaman göç ettirileceği, hatta ne zaman vatandaşlık verileceği ve bunun gibi birçok konuda yeteri bilgiye ulaşılabilecek bir haber kaynağı düşüncelerin değişmesine yardımcı olacaktır. Önerimizin zor bir tarafının olmadığı belli ama yurda dönüşle ilgili kanunu kabul eden Gürcü hükümeti ve parlamentosunun değiştiği, onların yerine Ahıska Türklerinin geri dönüşüne olumlu bakmayan, muhalefet eden grubun yönetime geldiğini düşünürsek işlerin daha da zorlaşacağı düşünülebilir.

1956'da askeri rejim kaldırılınca bu halkın ileri gelenleri örgütlenerek sürgün edildikleri vatanlarına geri dönüş mücadelesi vermeye başlamışlardır. Sovyet yönetimi Ahıska Türklerinin vatanlarına geri dönmelerine izin vermezken, geri dönüş mücadelelerinin önderleri KGB başta olmak üzere çeşitli baskı araçlarıyla susturulmaya çalışılmıştır.

Ya da bilinen adıyla Ahıska Türkleri,14 KASIM onların sürgünün 68. yıldönünümüydü.

ELŞAN İZZETGIL

Ahıska Türklerinin çilesi bitmemiş, Sovyetler Birliği dağılırken Özbekistan'ın Fergana bölgesindeki hızlı yükselen rejim karşıtı grup o bölgede yaşayan Ahıska Türklerinin üzerine yönlendirilmiş ve burada 100'ün üzerinde insanın ölümüne sebep olan facia yaşanmıştır. Bu olaylardan sonra Özbekistan'da yaşayan Ahıska Türkleri canlarını kurtararak diğer ülkelere kaçmışlardır. Ahıskalıların bir kısmı bu süreçte Rusya'nın Krasnodar eyaletine göç etmişlerdir. Burada ikamet verilmeyen Ahıska Türkleri bir müddet sonra yerli halk Kazakların saldırılarına muhatap olmuşlardır. Bu noktada ABD devreye girmiş ve Ahıska Türkleri yeni bir göçe, yeni bir maceraya başlamışlardır. Bu süreçte 15 bin Ahıska Türkü ABD'ye göç etmiştir. Bugün Ahıska Türkleri Türkiye dahil 9 ülkede dağınık şekilde yaşamakta ve bu dağınıklığa çözüm bulmaya çalışmaktadırlar.

Genel olarak bir değerlendirme yapmak gerekirse, müracaatların teslim edilmesinin üzerinden üç buçuk sene geçmesine rağmen teslim alınmış 5.481 dosyadan bu zamana kadar 750 dosyanın sonuçlandırılmış olması işlerin çok yavaş ilerlediğini göstermektedir. En önemlisi de müracaat ederken istenilen belgeler belli iken dosyaların neye göre incelendiği ve sonuçlandırıldığı muammadır. Ahıska Türklerinin vatanlarına geri dönüşü gasp edilen haklarının iadesi olmalıdır. Bundan dolayı vatana geri dönmek için müracaat etmiş, sürgüne tabi tutulmuş ve sürgün esnasında 2. Dünya Savaşı'nda olan, geri döndüğünde Ahıska'ya bırakılmayan her Ahıska Türkü ve onların çocuklarının geri dönüş statüsü almaları onların en doğal hakkıdır. Dolayısıyla dosyaların incelenmesi sadece istenilen belgelerin olup olmaması veya gerçek olup olmaması açısından incelenmelidir ki bunun da bu kadar uzun sürmemesi gerekmektedir. 750 kişinin talebinin sonuçlandırılmış olması sadece kabul edilmiş 5.480 dosyanın yıllar alacağını göstermektedir. Şu an itibarıyla 750 kişiye geri dönüşçü statüsünün verilmiş olması olumlu gelişme olarak kabul edilmiş olsa da bunun beklentileri tatmin edecek bir rakam olduğunu söylemek de çok iyimserci bir düşünce olacaktır.

İkinci Dünya Savaşı başlayınca 40 bin Ahıska Türkü savaşa alınmıştır. Diğer Kafkas halkları gibi Ahıska Türkleri de savaşın ön sıralarında düşmanla savaşmış, kahramanlıklar göstermiş ve madalyalar almışlardır. Fakat onlar cephede düşmanla canıyla mücadele verirken onların ve ailelerinin geleceğiyle ilgili masa başında çok çirkin planlar yapılmıştır. 1944 Kasım ayına geldiğimizde savaşın sonucunun müttefik devletlerin lehine olacağı konusunda şüphe kalmamıştı. Zaten müttefik devletlerinin liderleri artık konferanslarda bir araya gelerek savaş sonrası düzenlemeleri konuşmaktaydılar. Stalin bunun yanında savaşı fırsat bilerek içeride de birtakım savaş sonrası düzenlemeler yapmakla meşgul olmuştur. Kırım'dan Tatarları, Kuzey Kafkasya'dan Çeçen-İnguş, Kalmık, Karaçay-Balkar ve Ahıska'nın Türk ve Müslüman halkını yaşadıkları ata yurtlarından toplu şekilde sürgün ederek kaybolmalarını sağlamayı amaçlayan kararı vermiştir. Stalin'in kararı bir bir gerçekleştirilmeye başlanmıştır. Stalin'in bu kararlarından biri 31 Temmuz 1944 tarih ve 6279 sayılı Devlet Savunma Komitesi'nin gizli şifreli Ahıska Türklerinin sürgününü emreden karardır. Bu karar 14 Kasım 1944'te gerçekleştirilmiştir. Daha önceden bölgeye yerleştirilen askerler, 14 Kasım gecesi kapıları çalarak halka iki saat içerisinde eşyalarıyla birlikte köy meydanına gelmelerini söyleyerek sürgünü başlatmışlardır. Halka anlatabildiği kadarıyla güvenlik gerekçesiyle kısa bir süreliğine emniyetli bir yere nakledileceklerini söylemişlerdir. Halk kısa bir süre sonra geri dönecekleri için yanlarına fazla bir şey almadan mal mülk ne varsa bırakıp çıkmışlardır. Köy meydanlarında onları Amerika'dan ödünç alınmış heybetli kamyonlara doldurmuşlar ve halk onları bekleyen trenlere götürülmüştür. Buradaki trenler kırık dökük, kargo ve hayvan taşımasında kullanılan vagonlardı. Her vagona 7-8 aile bindirilerek kapıları üzerlerine kapatılmış, sonra hareket almışlardır. Bu mevsimde bölgeye kış çoktan gelmiş, dondurucu soğukların olduğu dönemdir. Soğuk kış şartlarına rağmen bindirildikleri vagonlar insan taşıması için tasarlanmadığı için ne içerisinde ısıtma sistemi ne de tuvalet vardır. Trenler bazen istasyonlarda günlerce bekliyor fakat vagonların kapakları sadece günde bir kez açılıyor, ihtiyaç gidermelerine müsaade ediliyor ve bir kova sulu yemekle birkaç ekmek veriliyor. Açlıktan, soğuktan insanlar ölüyorlarmış. Kadınlar vagonlarda tuvalet olmadığı için idrar torbaları patlayarak ölüyorlarmış. Ölüler istasyonlarda askerler tarafından alınarak dışarı atılıyor. Ahıska Türkleri bir buçuk ay yolculuğun sonunda Orta Asya'yada gidecekleri ülkelere varmışlardır. Bu şekilde 86 bin kişi sürgün edilmiştir.

Gürcistan makamları 2007 yılında resmileşen kanunu uygulama konusunda epey yavaş hareket etmekte, hatta süreç durma noktasına gelmiştir. Gürcistan makamları Ahıska Türklerinin temsilcileriyle görüşmemeye, taleplerini kulak ardı etmeye devam etmektedirler. Avrupa Konseyi'ne verdikleri taahhüde göre şimdiye kadar Ahıska Türkleri vatanlarına geri dönmeleri gerekmekteydi. Kendileri belirlenen tarihlere uymazken dağınık şekilde yaşayan Ahıska Türklerinin müracaatları bir seneye sığdırılmış olması hiç de iyi niyetli bir davranış olarak gözükmemektedir. Bundan dolayı bekletilen müracaatların kabul edilmesi konusunda esnek davranmaları beklenmektedir. Ayrıca &amp;#8220;yurda dönüş statülerinin 2 yıllık süreleri vardır, yani bu süre içerisinde kişinin Gürcistan'a yerleştirilmesi gerekmektedir. &amp;#8220;Yurda dönüşçü&amp;#8221; statülerinin 2011 Haziran ayında verilmeye başladığını düşünürsek bir buçuk senenin geride kaldığı anlaşılmaktadır. Bölgenin kışlarının ağır olduğunu düşünürsek geri dönüşün yazda yapılması gerektiği anlaşılabilir, bunun da 2013 yaz aylarında başlatılması gerektiği ortaya çıkar.

alıntı

Rus Çarlığı, Anadolu'ya girmek için önünde engel olarak gördüğü Ahıska'yı işgal etmek için defalarca saldırıda bulunmuş fakat buna kolay nail olamamışlardır. Çarlık orduları 1828'de bir aylık muhasara ve amansız savaştan sonra ancak Ahıska Kalesi'ni işgal edebilmişlerdir. İşte bu tarihten sonra Ahıska üzerinde karabulutlar hiç eksik olmamıştır. Çarlık, kendilerine karşı savaşan halka hayale gelmeyecek zulümler vermiştir. Çarlığın bölgedeki destekçileri de bu konuda ellerinden geldiğinin fazlasıyla hamilerine destek olmuşlardır. Bundan sonra Ahıska'dan Anadolu'ya büyük göçler başlamıştır. Sovyetler Birliği'yle birlikte Ahıska Türklerinin üzerindeki Çarlık kılıcı, yerini çekice bırakmış nefret sadece boyut değiştirerek devam etmiştir. Fakat her şeye rağmen vatanını bırakıp gitmek istemeyenler 1944'e kadar burada yaşamaya devam etmişlerdir.

Gürcistan, Avrupa Konseyi'ne verdiği sözü yerine getirme çabası içerisinde olduğunu göstermek için 2011 Haziran ayından itibaren Ahıska Türklerine &amp;#8220;yurda dönüş statüsü&amp;#8221; vermeye başlamışlardır. İlk etapta 750'nin üzerinde kişiye geri dönüşçü statüsü verildiği bilinmektedir. 2011 yılında 1000 kişiye statü verileceği ileri sürülmüştür ama bu rakama halen ulaşılmamıştır.

ÇİLE: GERİ DÖNÜŞ MÜCADELESİ

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra bu sorunun muhatabı Gürcistan olmuştur. Gürcistan soruna ilk başlarda kulaklarını tıkasa da daha sonra uluslararası toplumun baskılarıyla birlikte bu sorunla ilgilenmeye başlamıştır. Gürcistan, 1999 yılında Avrupa Konseyi'ne kabul edilirken Ahıska Türklerinin yurtlarına geri götürülmesini taahhüt etmişlerdir. Bu kapsamda Gürcistan, 12 sene içerisinde Ahıska Türklerini ata yurtlarına geri dönüşünü sağlamış olacaktır. Gürcistan, 2007 yılında Ahıska Türklerinin geri dönüşünü içeren bir düzenlemeyi meclisten geçirmiştir. Bu kanuna göre 2008-2009 döneminde müracaatlar yapılacak, 2010 yılından itibaren &amp;#8220;yurda dönüş statüleri&amp;#8221; verilecektir. 2008'in başından başlaması gereken müracaatlar, başvuru formları ancak Haziran 2008'de verilmesi dolayısıyla 6 ay geç başlamıştır. Hem müracaatlarda istenen belgelerin çokluğu hem formların yalnızca Gürcüce olması nedeniyle müracaatların sınırlı kaldığı söylenebilir. Fakat yine de bu şartlar altında 14 bine yakın kişi müracaatta bulunmuş, bunlardan belgeleri tamamlanan 5.841 kişinin dosyası Gürcü makamlarına iletilmiş, 7 bin kişinin dosyası teslim alınmamış, 2 bine yakın dosya ise Rus dilinde olması dolayısıyla işleme konulmamış ve halen beklemektedi