Büyük Veli Abdülhakim Efendi Hazretlerinin en güzel sözlerinden birisi, ermişlerin benlik haline dair şu görüşü;

Eyvah, görmemek için göz, işitmemek için kulak taşıyanlara!..

Zeka azaldıkça iman engelleri de azalıyor ve iman bir "az" üzerinde durabiliyor. Zeka çoğaldıkça da engeller yıkılıyor, kökünden sökülüyor ve iman bir "çok" üzerinde duruyor.

Bana öyle geliyor ki, münkirin gözünü çıkarsalar, kulağını sağır etseler, burnunu tıkasalar, dilini sükseler ve temas hissini dondursalar, o zaman görür, işitir, koklar, tadar ve temastan anlar...

Peki; 10 dakika yerine 10 veya 100 yıl olmuş, farkı ne?.. Hiç'in milyon veya milyara darbı, hiç'i büyütmeye çalışmaktan başka neye yarar?..

Varlık hudutsuz girift bir ağaç... Ve sen ey kainatın Efendisi; onun, hudutsuz girift köküsün! Bu köke bağlı gövde... Bu gövdeye bağlı ince dal... İnce dala bağlı yaprak... Yaprağın üstünde el ayası gibi lif lif bir ağaç haritası... Onun üstünde de küçücük bir böcek...

- Siz bana gerçekten yok olan bir şeyi gösterebilir misiniz ki, yok'u ispat edebilesiniz?.. Gösterebilecek olsanız zaten o şey yok değil, var olur. Gösteremeyince de yok demeye imkanınız kalmaz! Allah 'a yok diyebilmeniz ayrıca ispat ediyor ki, o "var"ın ta kendisi, "yok"un da yaratıcısı...

Vah, ikisi ortası nasipsizlere!..

Allah ım, nasıl da insanlardan kendi korkunç tezadlarını gizliyor ve tüneksiz kuşlar gibi bir duman halkasından bir su kıvrımı arasında onları, o teselliden bu teselliye gezdiriyorsun!.. Ey kudret sahibim!..

Bize 10 dakika sonra öleceğimizi söyleseler ne yaparız?.. Dünya ile en küçük alakamız kalabilir mi?.. Susuzluktan dilimiz kurumuş olsa böyle bir ihtiyacı düşünebilir miyiz?.. Dünya o anda bütün nimetleriyle başımıza yağsa dönüp bakabilir miyiz?..

Akıl, o "ufacık fıçıcık, içi dolu turşucuk" maskarasının, inanmadığı şeye ayırdığı "belki" payı ile, inandığına da tahsis buyurduğu "ama niçin, ne sebeple" istifhamı arasındaki uçurumu gör!

Akıl, o "ufacık fıçıcık, içi dolu turşucuk" maskara, inanmadığı şeylere "acaba, ya olursa, belki" gözüyle bakar da, inandığı şeylere "niçin, ne sebeple, neden dolayı" gibilerden bir şüphe tavrı ve ille anlama kaygısı gösterir.

Gerçek akılsız, dolayısiyle nasipsiz kimdir bilir misiniz? Ne aklın altında kalıp da onu hiç kullanmadan inanan, ne de aklın üstüne çıkıp onu akıl aleyhinde kullanarak inanmaya bakan... Akılsız, aklın içinde kalandır; akıl fıçısı içinde, "narıbeyza"dan aşk parmaklariyle cidar pencereleri açamadan ve bu işte aklı kullanmadan ermeye de yol kapalı...

Bu mu müslüman?..

Kapıları yıkarcasına tekmeleyeceğim, limandaki bütün vapurların ve şehirdeki bütün fabrika bacalarının canavar düdüklerini öttüreceğim, trafiği durduracağım, insanları oldukları yerde mıhlayacağım ve gök tavanını yıkan bir sesle haykıracağım geliyor:

Hiç bir şey için değil, Allah böyle emrettiği için... Şeriat, mutlak ve ulvi sebeplere bağlı bütün bir esrar aleminin dış ölçülerinden ibarettir; onu böyle bil ve ona böyle bağlan!

Ben de buyum!.. Bütün insanlık budur!.. Ve senin getirdiğin nizam ağacının en küçük yaprağında bir böcek olmaktan üstün paye yoktur!

Diyenlere bir sözüm var:

Nefslerini şartlandıranlar, namaza yaklaşamazken, müslüman geçinenler de onun kabuğunda kalır ve gerçek namaz pek az kimseye nasib olur.

Madem ki nefs had tanımaz, doymaz, kanmaz ve razı olmaz, sen de kes onun bütün istihkaklarını!..

- İnsanlar! Allah var! O'nu düşünmekten başka her işe paydos!...

Vecdimin Penceresinden

Ne mutlu, onu incelte incelte sigara kağıdına çevirenlere ve içeriye nuru sızdıranlara!.. Ve ne mutlu onu delip ileriye geçenlere!.

Aman Yarabbi, aman Yarabbi; biz seni lafta, yalnız lafta ve kelimede anıyoruz. Üstelik hikmetin karşısında vecd ve hayrete düştüğümüzü sanıyoruz. Senin, hikmetten bahsedici aklı yaratan hikmet sahibi olduğunu düşünüyorum da, patlayacak kadar şişen kafatasımı secdeye mıhlamak ve öylece kalmaktan başka yol göremiyorum. Zira secde, kendimde sandığım, kendimin diye vehmettiğim şeylerin sana iadesidir.

Akıldan büyük nimet, zekadan da ağır yük tanımıyorum.

Allah 'a iki cins insan inanır. Ya en aptal, ya en akıllı!.. ikisi ortası dediğimiz hakiki ahmak, inkara memur...

Eli inmeli, dili düğümlü, kalbi buruk, edası pısırık, sermayesi korkak, işi ürkek, ahlakı katlanmak, ibadeti saklanmak...

Bana "deli" mi diyecekler?

Bizse "ben"den başka mevzuu olmayan biçareleriz

Aman Yarabbi; ne büyük sır var secdede!.. Anlar gibi oluyorum ama yine anladığımı iddia edemiyorum.

Dünyada hiçbir akıl, İmam-ı Gazali'nin şu idrak inceliğine ulaşamaz:

"- Mevzuunu bulamaz ki, ben diyebilsin..."

Işık saniyede 300 bin kilometre yol alıyor ve aydan dünyaya 1 saniyede geliyor da, hayal, milyarlarca ışık senesi tutan mesafeyi bir anda kestiriveriyor. Neyi ve nereyi hayal ederseniz, onda ve oradasınız. Demek insanda zaman ve mekan üstü bir arayıcılık kudreti var... Aranan Ve arayan olmadan arayan ve arama olmayacağına göre, ki arıyorum, kimi aramaya memur bulunuyorum?

Namazda teslimiyet vardır. Onun içindir ki, namaz nefse giran gelir. Yalnız bu kadarı İslamın hak ve namazın mutlak ibadet olduğunu göstermeye yeter.

Bu alemde hiçbir şeyin tam ve mutlak izahı yoktur. Bir şeyi izah etmek için kullandığımız kelimenin izahı bile ayrıca izaha muhtaç, başka bir kelimeyle... Bütün izah edilemezleri yine izah edilemezlerle izaha çalışırken, farkında mıyız ki, bu izahı izah edilemeyenlerin en büyüğü, yine Allah ?.. Kainatın tek ve mutlak izahı, Allah ...

Aklı kopuncaya kadar geremedikçe, bunu yapamadıkça, ya taklitçi mümin, yahut sersem kafir olmaya mecbursun!

- Size bir kahin, filan gün falan renkteki elbiseni giyersen ölürsün, dese, siz bu lafa inanmaz, fakat o gün o elbiseyi de giymezsiniz. Buna karşılık bir Peygamber, günde şu kadar rekat namaz kılın dediği zaman ona inanıyor, sonra da "niçin?" diye soruyorsunuz!

Canım kurban, aklın son durağı olan böyle deliliğe!..

Necip Fazıl Kısakürek

Bir şeye malik olmak için o şeyi istemenin yeter olduğunu anlarlar. Ama istemenin istemek olması için dudakların yetmeyeceğini anlasalar..

Her ferdin tepesinden geçmiş, çelikten, mahrut şeklinde kalın bir çadır var... İlahi nura yol vermeyen bir çadır... Bu nefstir!