Muhterem kardeşlerim! Çocuklarınızı çabuk evlendirin!.. Peygamber Efendimiz çareyi böyle emretmiş; bu işin aslı budur. Erkence evlendirin, günahlara dalmasın çocuklar...

Muhterem kardeşlerim! Bu Amerika'ya, Avrupa'ya gidiyorlar ya, bir kere gayrimüslime hizmet için gitmemeğe mümkün olduğu kadar çalışmak lazım!.. Ama orda serbest ticaret yapacak filan, o ayrı...

(Allahü teala, Kıyamette, şu yedi kişiyi, hiçbir gölgenin bulunmadığı günde, Arşın altında gölgelendirir. Yani onu kendi himayesine alır:

İkna etmesi lazım, yanlıştır diye söylemesi lazım!..

tam anlamadım sormak istediğinizi. anladığım kadarıyla görüşmenin mantıklı olup olmadığını sordunuz.

Peygamber efendimiz, buyurdu. Gençlik zamanında insanı üç din düşmanı olan nefs, şeytan ve kötü insanlar aldatmaya uğraşmaktadır. Bunlar karşısında, az bir ibadet pek kıymetli olur. İhtiyarlıkta yapılan, bundan kat kat fazla ibadetlerin bu kadar kıymeti olmaz.

Gençlik, ömrün en kıymetli zamanıdır. İnsanın sıhhatli, kuvvetli olduğu zamandır. Bu zaman, her gün geçiyor, azalıyor, ihtiyarlık yaklaşıyor. En şerefli, en lüzumlu iş olan, marifetullahı kazanmayı , hayal olan ömrün sonuna bırakanlara yazıklar olsun. En şerefli olan zamanları, en zararlı, en kötü şey olan nefsin arzularına kavuşmak için sarf etmemeliyiz. Peygamber efendimiz, buyurdu. (1/65)

SORU: Aşık olduğum kızın hidayete ermesi için dua eder misiniz?

Tabii bu bir kardeş olduğu için, bir kere haram konusunda onu ikaz etmek lazım! Ondan sonra da, "İşte ben, şu haram ille olduğundan, siz de yapmakta ısrar ettiğinizden gelemiyorum. Allah beni mes'ud etsin... İnş bu şeylerden kurtulursun!" gibi sözler söylenebilir.

SORU: Nefsine hakim olmakta zorluk çeken bir gencin, maddi imkanları iyi olmaması sebebiyle acaba maddi durumunu düzeltmeye çalışıp daha sonra mı evliliği düşünmesi doğru olur; yoksa, Allah-u Teala'ya güvenerek hemen evlenmesi mi doğru olur?

sorunuzun psikolojik, sosyolojik ve dini açılardan çeşitli cevapları vardır hocam, hangisinden bahsedelim? :)

SORU: Bir erkekle kadının evliliği kader midir?

--Her müslümanın cinsi konularda biraz bilgi sahibi olması gerekmez mi?

SORU: Ben sizin kardeşlerinizdenim. İşim bozulduğu için Amerika'ya veya bir başka ülkeye gitmek niyetindeyim. Duanızı ve cemaaatin duasını bekliyorum.

SORU: Evlenmek için izleyeceğimiz yol nasıl olmalıdır? Görüşme esnasında ne tür şartlar konuşulmalı ve bu konudaki tavsiyeleriniz nelerdir?

1- Adaletli hükümdar,

CEVAP: Allah cümlemize helal kazançlar, hayırlı kazançlar nasib eylesin... Dünyada ve ahirette afiyet, saadet ihsan eylesin... Bu kardeşimize de yardımcı olsun...

Son zamanlarda açılan evlilikle ilgili başlıklara bakarsak, bu konuda bilgi sahibi olmak isteyen çok kişi olduğunu görüyoruz. Bizim de katkımız olsun istedik...

Bizim dinimizin ana mantığı, akıntıya kürek gitmek değildir, hilkate uygun hareket etmektir. Evlilik sevap... Dinimizde evlilik sevaptır. Hatta "Bir insanın eşiyle evlilik münasebetlerine Allah mükafat veriyor." diyor Peygamber Efendimiz...

CEVAP: İkincisi daha doğru olur. Yani, Allah'a güvensin; çünkü Allah kendisine güvenenleri mahrum bırakmaz! Evlenene yardım eder, ev yapana yardım eder. Hele bu evlilik dini maksatla olursa, sevap kazanmak niyetiyle olursa, daha çok yardım eder.

İslam'ın müsaade etmediği bir şeyi istememekte, kardeşimiz haklıdır. Ailesini ikna edecek. Diyecek ki: "Böyle bir şey olmaz! Bu ömür boyu sürecek bir evlilik... Bunun günahla başlaması uygun değildir." diyecek.

O bakımdan, bu işe alışmış olan bir insan bu işi bıraksın! Tevbe etsin, bir daha yapmamağa azmetsin!.. Hayrını bereketini götürür. Allah'ın lanetine uğramak çok kötü bir şeydir. Şeytan Allah'ın lanetine uğramıştır, biliyorsunuz halini... Bu kadar kuvvetli bir cezasının olduğunu bilerek, bu işten o kadar kuvvetle sakınmalı!..

CEVAP: Dindar, namuslu, becerikli, ev işlerini yapmasını bilen, iyi bir aileden, temiz bir kimse almaya gayret et!.. Çünkü, o senin eşin ama aynı zamanda senin çocuğunun annesi... Çocuk yetiştirmeyi bilsin, evi yönetmeyi bilsin... Sadakatli olsun, güzel huylu olsun... Sen ona kızarsın, bağırırsın; o yumuşak davranır, alttan alır, idare eder... Sen unutursun, o hatırlatır...

Allah bir insanın hayrını murad etti mi, ona böyle unuttuğunu hatırlatan, hatırladığı şeyi yapmakta yardımcı olan iyi bir arkadaş nasib eder. Hayat arkadaşı da böyle... "Hadi efendi, hadi kalk! Ben uyandım, sen de kalk, teheccüdü kılıverelim!" dese bir kadın, dünyalara değer... Böyle bir kimseyi bulmağa çalışmalı!..

Genç kime denir?

nacizane cevabım:)

Diyorlar ki:

iki taraf ilk iki ayda "yeni"nin getirdiği heyecanla karşı tarafı kucaklamaya, tanımaya, anlamaya çalışır. ve evliliğin bu ilk zamanlarında ilgi olmalı ki, eşler birbirlerine alışsın, aile kurumunu sağlam temellere oturtsunlar.

Çok kimselere bu pişmanlık zamanı da, nasip olmaz. Bu pişmanlık da tevbe demektir ve yine büyük nimettir. Gençlik çağı, kazanç zamanıdır.

birbirlerine alıştıkça ve tanıdıkça derin düşünmeden karşı taraf adına karar verebilir seviyeye geldikçe ilgi azalacak, dolayısıyla dediğiniz gibi can cana dan, yan yana oluş dönemine geçilecektir.

CEVAP: Kısa müddet, az bir şekilde, suisti'mal etmemek, ileriye gitmemek şartıyla görebilir. Öyle çok fazla değil, her zaman değil...

Okulla birlikte olur. Allah yardımcı olsun, hayırlı kimse ile karşılaştırsın...

Bu devirde insanın nefsini azdırma vasıtaları sanayi haline gelmiştir. Teşvik ediliyor, teşvik var, ödül var... Işıklı reklamlar, parlak resimler, gazeteler, mecmualar, poşetlerin içinde bilmem neler... Her türlü imkan hazırlanmıştır. Ta ki, müslümanlar o tuzaklara yakalansınlar, günahlara girsinler, şeytanın yoluna düşsünler, cehenneme yuvarlansınlar diye... Her türlü imkan hazırlanmıştır çepeçevre müslümanların etrafında...

İslam ayrıca, bu iş halledilinceye kadar da bu işi önlemek için iki tarafın arasına perde germiş, duvar örmüştür. Beraber gezmek tozmak yoktur, konuşmak görüşmek yoktur. Açılmak saçılmak yoktur. Nefsi kabartacak işleri yapmamak gerekir. Yani, yan tedbirleri de almıştır İslam... Örtünmek onun içindir.

SORU: Oğlumuz bir Macar uyruklu kızla müslüman olmak şartıyla evlenmeğe karar vermişler. Olabilir mi, bu hususta cevaz var mı?

CEVAP: Muhterem kardeşlerim! Dinde ayıptır diye soru sormaktan kaçınmak da yoktur, soruya cevap vermekten kaçınmak da yoktur.

CEVAP: Kendisinin ilim öğrenmesine mani olmayacak bir hanımla evlensin.

Aklen güzel görünen şey için veya şer'an doğru olan şey için, istihare yapmağa lüzum yoktur. Bakıyorsun, eş olarak seçtiğin kimse müslüman, mütedeyyin, namazlı, niyazlı; olur. İki tane aday olur da ikisi eşit olursa, o zaman istihare yapılır; acaba hangisi daha iyi diye... Ama aday bir tane olunca, istihare gerekmez.

Geçenlerde böyle birisi geldi. Yüksek tahsil yapmış, Amerika'ya ihtisasa gidiyor. Bir kardeşimizin oğlu... Geldiler, bana sordular. Ben dedim ki: "Evlen, öyle git!" Çünkü, evlendi mi, korunur. Evlenene Arapça'da ÇmuhsanÈ deniliyor. Sanki bir kalenin içine girmiş de korunmuş gibi, etrafına sur çevrilmiş gibi... Muhsan, hısn-ı hasine girmiş manasına geliyor.

"Nikah benim sünnetimdir." buyuruyor. Bu ne demek?.. "Evlenmek benim koyduğum adettir, benim yolumdur." demek... Kesin yapılması gereken değil de, benim seçtiğim, tercih ettiğim, gittiğim yoldur demek...

Biliyor musunuz ki, "Şefaatlerin en kıymetlisi, nikah konusunda yapılan şefaattir." diyor Peygamber Efendimiz... Yani, "Bak bu çocuk iyi çocuktur, aslandır, kaplandır, temizdir. Sen buna kızını ver!" Şefaat ediyor buna... "Biraz fakirdir, parası azdır ama çok iyi çocuktur. Pırlanta gibi kalbi vardır, altın gibidir, vs. Buna kızını ver!" En iyi aracılık, nikah konusunda yapılan aracılık oluyor.

CEVAP: Haram işlenmiyorsa, bir mahzuru yoktur. Kadınların kendi aralarında toplanmalarına, def çalmalarına Peygamber Efendimiz'in zamanında, müsaade olunmuştur. Bayram gününde Hazret-i Ömer mani olmak istediği zaman, Efendimiz; "Dur, dokunma keyiflerine!.." diye söylemiştir. Günah olmamak şartıyla onlara müsaade edilmiştir.

Muhammed Masum hazretleri buyuruyor ki:

Evet çok fark vardır. Gençlikte ibadet daha kıymetlidir. İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:

Kızlarınızı, oğlanlarınızı iyi insanlarla evlendirmek için birbirinize var gücünüzle yardım edin!.. Bana da gelin, ben de yardım edeyim!.. Bu çöpçatan bürosu demek değil... Bu kardeşlerimizin dünya ve ahiret saadetini sağlama bağlamak demek...

ve her zaman söylerim, ve bilinir ki İslamiyet mükemmeldir. kul da İslamiyetteki bu mükemmellik için çabaladığı müddetçe mükemmeldir. yoksa kul için gerçek bir mükemmellikten söz edilemez.

SORU: Köy yerlerinde adet olduğu üzere, kadınların ayrı, erkeklerin ayrı toplanıp kendi aralarında eğlenmeleri şeklinde bir düğünün mahzuru var mıdır?

Tevbe eden genç

CEVAP: Peygamber Efendimiz:

SORU: Dinimizde sağdıç diye bir şey var mı? Her müslüman belirli ölçüde cinsi konulardan haberdar olması gerekmez mi?

Gençlik arzuları, Allah?ın düşmanı olan nefsin ve şeytanın sevdiği şeylerdir. Dine uygun şeyler ise, Allahü tealanın sevdiği şeylerdir. Allah?ın düşmanlarını sevindirip, bütün nimetleri veren, hakiki sahibi gadaba getirmek, akıllı insanların yapacağı şey değildir. Allahü teala, hepimizi nefse, şeytana ve din düşmanlarının sözlerine ve yazılarına aldanmaktan muhafaza buyursun.)

"--Ya Rasul! Hem şehvetinin icabını yapıyor, hem şehvetini kaza ediyor, hem de nasıl sevap alıyor?"

CEVAP: "Allah mes'ud etsin!.." derim, teşvik ederim. Çünkü, evliliği Peygamber Efendimiz tavsiye etmiştir, teşvik etmiştir. Geç kalması zarardır. Evlenmekte çeşitli faydalar vardır.

"Evlen de öyle git!" dedim; evlendirmediler. Amerika'ya gitti. Bir zaman sonra ordan bir mektup: "E ben birisini gördüm de, dayanamadım da, kaşına gözüne hayran kaldım da... Bilmem ne de, bilmem ne de, hık da mık da..." "Ay ne oluyor, bilmem ne..." derken, arkasından bir mektup daha: "İşte, dayanamıyorum da, bilmem ne de..." Arkasından kızdan bir mektup: "İşte biz birbirimizle anlaşıyoruz da, işte siz müsaade edin de... Bilmem ne de..."

Evlilik, insanların, müslümanların devamının vesilesi olduğundan ve "Evleniniz, çoğalınız; ben sizin çokluğunuzla iftihar edeceğim." diye Peygamber Efendimiz'in teşviki olduğundan, normal şekil evliliktir.

Cennete girecekleri sayıyor Kur'an-ı Kerim'de Allah-u Teala Hazretleri:

CEVAP: Evlenebilir. Çünkü, sütkardeşlik o kızla kendisi arasındadır; ağabeyine sirayet etmez. Bir mahzuru yok...

İslami kesimde olmak İslamiyetin en güzel şekilde yaşandığının delili değildir ki. insanda nefis ve şeytana meyilli bir fitrat vardır, ve her ne kadar dikkat edilse de zaman zaman bunlara uyarak, sürçmeler yaşanır. önemli olan istiğfarla, niyazla bu halden, kirden kurtulabilmektir.

Allah-u Teala Hazretleri herkesin rızkını verir, bol bol ihsan eder. O bakımdan korkmasın, evlensin!.. Allah mes'ud etsin, zengin etsin, kimseye muhtaç etmesin...

SORU: İlahiyat fakültesi son sınıf talebesiyim. İmam-hatip mezunu bir kıza talib oldum, uygun mudur?

50-70 yaş arasındakilere ihtiyar,

sen o yana ben bu yana, kimi evliliklere gelse de kimine hiç uğramadan geçer. uğramadan geçmesi sevgi, saygı, karşılıklı duyarlılığa bağlıdır. dini yönden hassas insanların bu dönemi çoğunlukla hayatlarında göremiyoruz zaten...

biyolojik açıdan pek mümkün görünmüyor bence dediğiniz, o yüzden yazmadım hocam, varsa cevap sizden alalım sağlıkçı olarak :)

"--Ben öleceğimi biliyorum. Amansız hastalığa, vebaya yakalandım; kendimin öleceğimi biliyorum. Ama, Rabbimin huzuruna bekar gitmeğe utanıyorum!" diyor.

Hayırsız birisi oldu mu, o camiye gidince kızar, namaza kalkınca kızar, elektriği yaktığı zaman kızar, "Kapatsana be herif!" der, "Yine mi kalktın?" der, "Ne zaman gideceksin?" der... vs. Yani, bir azab olur. O bakımdan Allah hepimize hayırlı geçimler, evlatlarımıza hayırlı gelinler / güveyler nasib etsin...

Sual: Gençlikteki ibadetle ihtiyarlıktaki ibadet arasında fark var mıdır?

tabii ki önemli. ve hatta öyle önemli ki buna ben cevap vermeden http://www.dinimizislam.com/detay. asp?Aid=2526 daki cevapla açıklayalım. ehlinden:)

Avrupada filan bu işler rezalettir. Sınıfta hocalar ne kadar müstehcen şeyler anlatır, talebeler de ne kadar yüzsüzleşir, kim bilir. Allah saklasın...

Hadis-i şeriflerde de buyuruluyor ki:

SORU: Düğün öncesi yapılan nişan kız tarafından bozulursa, o ana kadar yapılan masrafları kim karşılar?

Onbir yaş büyük bir yaş farkı değildir. Biraz daha az olur, biraz daha fazla olur; normaldir. Erkek biraz büyük olur, kız küçük olur; bunda bir mahzur yok... Fakat, namaz kılmaması büyük bir kusur; onu izale etmeleri lazım!..

paylaşımın için teşekkürler. güzel bir yazı. Allah razı olsun.

SORU: Bir kızdan hoşlanıyorum; fakat onun bundan haberi yok... Ne yapmamı tavsiye edersiniz?

"Müsaade etmeyelim, bilmem ne..." filan derken bir haber; nikahlanmışlar bile... Al başına belayı... Kız da diyor ki: "Ben dinimden memnunum, niçin değiştirecek mişim?" Hadi bakalım buyurun!..

Hazret-i Aişe validemize gelip soru sorarlardı. "Ey mü'minlerin anası, şu meselede ne yapmak lazım gelir?" diye... Kadın olduğu halde, Peygamber Efendimiz'in zevcesi olduğu için bilir diye, ona gelip sorarlardı. Sorulur.

Hatta Peygamber Efendimiz'in zevcat-ı tahiratına, sahabeden yaşlı bir zat geliyor diyor ki: "Ey mü'minlerin anası! Sormağa utanıyorum ama, şöyle bir mesele nasıl olur?" filan diye sorabiliyor. Alimlere sorulur, cevabı alınır. Dinimiz bu konularda müslümanları bilgisiz bırakmamıştır.

CEVAP: Bir şey olmaz, olabilir. Teyzeler, halalar birbirlerine benzeyebilirler. Nikah düşecek bir insan olduktan sonra, bir mahzuru yoktur.

mümkünse biyolojik açıdan...:-)

SORU: İki bayram arasında düğün yapılmasının bir mahzuru var mıdır?

Gençlikte, şehvetin, asabiyetin kapladığı anlarda, İslamiyet?in bir emrini yerine getirmek, ihtiyarlıkta yapılan aynı ibadetten çok üstün ve kıymetli olur. (3/35)

cahil düşünce yada olgun olmayan davranışlar her zaman, her insanda ortaya çıkabilir. mesele İslamiyet'i özümsemek ve ona uygun davranmak... o zaman sorun olsa da en güzel şekilde halledilir. "Rıza" gözetildiği sürece her kahır lütuf olur...

--Hadis-i şerifler, cinsi konularda gerekli bilgileri de veriyor. Peygamber Efendimiz o konuda bilgisiz bırakmamış. Dinimizde, utanma duygusu sebebiyle bazı meseleleri sormamak diye bir şey yoktur. Bu meseleler konuşulmuştur. "Ne zaman insan yıkanacak?.." "Ne zaman yıkanması gerekmez?.." vs. çeşitli meseleler oluyor. Bunlar sorulmuştur, cevapları verilmiştir.

2- Rabbine ibadet ederek yetişen genç,

7- Tenhada Allah?ı zikredip de gözleri yaşla dolan.)

SORU: Beni evlendiriyorlar, istihare namazına hacet var mıdır?

Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

CEVAP: Cevaz vardır. Bir müslüman bir kitabiye gayrimüslim ile evlenebilir. Yani, yahudi kızı veya hristiyan kızı ile evlenmesi müsaadesi vardır.

5- Güzel ve mevki sahibi bir kadın, davet edince, ben Allah?tan korkarım diye red eden,

CEVAP: Meşru yoldan git, iste! Fazla da öyle hoşlanıp uzaktan bakma!..

"--Güzel olduğu için kapatıyorum! Ayet-i kerime 'Zinetlerinizi saklayın!' dediği için, dinimiz böyle emrettiği için kapatıyorum!" diyeceğiz ve kapatacağız.

SORU: Kardeşimin düğünü var... Ben gitmek istemiyorum, fakat validem kızıyor. Ben ne yapayım? Gidip gitmemekte bir cevaz var mı?

Gençlikte, nefsin arzuları, insanı kapladığı gibi, ilim öğrenilecek, ibadet yapılacak en karlı zaman da gençliktir.

5- Ölümden önce hayatın kıymetini bil!)

CEVAP: Bir iş kararlaştırıldıktan sonra istihare filan olmaz. İş olup bittikten sonra olmaz. Daha önceden olsaydı, olurdu. Pişmiş aşa su katılmaz. Düşünmüşsün, evet demişsin; ondan sonra dönmek uygun olmaz. Tabii, mühim bir sebep olursa dönülür.

bu soru biraz zor, uzmanı gibi cevap veremem:)

Namazlı niyazlı bir insanı, başı açık bir kızla anası babası evlendiriyor. "Akrabamızın, teyzemizin evladıdır; gel yabancıya gitmesin, mallar da bölünmesin!.. Şöyle olsun, böyle kalsın..." diyorlar. Kız kolejden mezun; kısa etekli, japone kollu, açık saçlı... Oğlan bizim tekkede derviş... Ayıkla pirincin taşını!..

"--Öcü gibi ne örtünüyorsun?.."

İslam bunu öyle yapmamıştır. Belli ölçüde, bir edeb haya dairesinde bildirmiştir. O kadar fazla ileriye götürmemiştir işi... Çığırından çıkartmamıştır.

SORU: Dinimizda akraba evliliği nasıl karşılanıyor?

SORU: İlahiyat fakültesi son sınıftayım, evlenmeyi düşünüyorum; bu işe siz ne dersiniz? Okulla birlikte olur mu?..

biraz kısa ama okumaya değer..:-)

Gençlikte, şehvetin, asabiyetin kapladığı anlarda, dinin bir emrini yerine getirmek, ihtiyarlıkta yapılan aynı ibadetten çok kıymetli olur.

Evlenmeyenler tabii mazeretlerini Allah'a kendileri arz edecekler. Belki kendilerinin özel bir mazereti vardır. Yoksa, ne cihad, ne daha başka bir şey evliliğe mani değildir. Peygamber Efendimiz hem evliydi, hem cihad etti. Bütün din büyüklerimiz, Sahabe-i Kiram hem evliydi hem de cihad ettiler. Genel uygulama, doğru olan şekil budur.

SORU: Evlenmek istiyorum, annem babam askerlik yapmadığım için razı değil... Okuduğum için askerliğe yedi yıl var... Yaşım yirmiiki, kızı da buldum. Sadece ailem razı değil, ne tavsiye edersiniz?

CEVAP: Bir evde birkaç tane kız olabilir. Kimin kısmeti çıkarsa, onun evlendirilmesi lazım!.. Ablası evlenmedi diye kardeşinin evliliğine mani olmak İslami değildir. İslam'a göre böyle bir sıra yoktur. Kızın kısmeti çıkmışsa, kısmet de hayırlı ise, iyi bir müslümansa, verilir. Allah ötekisine de hayırlı kısmet versin denilir. Bu yanlış bir adettir, bunu söylemek lazım!..

Tabii çareler bulmak lazım!.. Papazlar daha iyi dindarlık yapacağız diye, evlenmeyi kendilerine yasak ettiler, daha büyük fitneler çıktı. Hilkatin karşısında, akıntıya ters gidilmez. Akıntıya uygun gitmek lazım!.. Madem, Allah insanı nefisli yaratmış, madem ki erkek ve kadın diye iki cins var, madem ki iki cinsin arasına bir ilgi koymuş; bu ilginin meşru şekilde halledilmesi lazım ki, her iki taraf da günaha sapmasın...

CEVAP: Uygundur. İlahiyatlıya, imam-hatip mezunu bir hanım uygun bir eş olur. Beraberce İslam'a güzel hizmet etmelerini Allah nasib eylesin...

Ama bu mana, kişinin özel durumuna göre değişiyor. Çünkü karşısında, aldığı kadının da hakları var... Onun da hayatını zehir etmeğe hakkı yok... O zaman evlilik bazan haram oluyor, mekruh oluyor; bazan farz oluyor. Ama normal şartlarda Efendimiz'in yoludur, yapılması gerekir.

CEVAP

Akrabalardan evli insanlar var, nur topu gibi de çocukları var... Şahsen benim annem ve babam da kardeş çocuklarıdır. Dedeler kardeştir. İki kardeş evlatlarını birbirleriyle evlendirebilirler.

"--Efendim! İşte iyi olun inşa, kalkın da düğün yapalım, güzel bir hanım bulalım, evlenin!.."

SORU: Onsekiz yaşındayım. Çalıştığım yerde kızlar da çalışıyor; fakat, ayrı ayrı yerlerde çalışıyoruz. Babam, "Oğlum, şu kızın ahlakı çok güzel; sana o kızı alalım!" dedi. Fakat, kız yarım yamalak başını örtüyor, kısa etek giyiyor. Ne yapmamı tavsiye edersiniz?

1- İhtiyarlıktan önce gençliğin,

Onun için insanın gözünü sakınması lazım, bu gibi maceralara düşmemesi lazım!.. Tabii, bazan elinde olmayan sebeplerle, düşer insan bu gibi hallere; ama, mümkün olduğu kadar kendisine hakim olmağa çalışmalı!.. Tehlikelidir.

SORU: Evlenmek niyetindeyim, eşimi seçerken nelere dikkat etmeliyim?

Sual: Bir insana kaç yaşına kadar genç denir?

İslam'ın ölçüsü güzel!..

CEVAP: Bu annenin babanın ısrarı yanlıştır muhterem kardeşlerim!.. Siz anne babaysanız, böyle yapmayın! Çünkü, evlenmenin tehire uğramasından dolayı çocuk bir günah işlerse, anne baba mes'ul olur. Çocuğunu erken evlendirmek, anne babanın vazifesidir. Tehir etmeğe kalkışmak çok yanlış bir şeydir. İlk vakitte, ilk fırsatta evlendirmeğe çalışması lazım!.. Madem yedi yıl sonra bunun askerliği gelecek, o halde şimdiden evlenmesi gerekiyor. Evlensin, Allah yardımcı olsun...

İkincisi, oraya giden insan hanımını mutlaka götürmeli; bekarsa, evlenip gitmeli!.. Sonra gidiyor, ordan bir Amerikalı kız onu kandırıyor, alıp geliyor.

6- Sağ elinin verdiğini sol eli bilmeyecek kadar sadakayı gizli veren,

SORU: Nişanlı kişilerin birbirleriyle konuşmalarının hükmü nedir?

soru: neden evliliklerde ilk 2. aya kadar can cana, 2-6 aya kadar yan yana, 6 ve yukarı aylarda sen o yana ben bu yana oluyor?

70 yaşından yukarı olana piri fani denir.

CEVAP: Nişanın şer'an bir hükmü yoktur muhterem kardeşlerim!.. Nişan nikah demek değildir. Nikah olmadığından tarafeyn birbirlerine verdikleri hediyeleri geri vermek zorundadır. Çünkü, nişan münasebetiyle yapılmıştı, nişan bozuldu. Kimisi üstüne yatıyor hediyelerin... Ya kız tarafı yatıyor, ya oğlan tarafı yatıyor. "Verilen verilmiştir, alınan bizimdir." deniliyor. Evet, lokum baklava gitmişse, onlar yenilmiştir, onlar neyse ne artık ama; çeyiz, takı, yüzük, bilezik vs. verilir.

İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:

Veyahut; kız sofu mu sofu, dindar mı dindar, melek gibi bir şey... Anası babası birisine veriyorlar. "Amerika'da okumuş. Sus kız, sen karışma!.. Bilmem ne..." diyorlar. Gidiyor. Adam abdest almaz, gusül bilmez, namaz kılmaz, cumaya gitmez... Elektronik tahsili yapmış, filanca yerde genel müdür ama, başına çalınsın!.. Allah'ın yoluna gitmiyor.

"--Harama gitseydi, günah olacaktı ya!.." diyor Peygamber Efendimiz...

Gençliğin kıymeti

Şimdi, bunun çocukları ne olacak?.. Gusülü yok, tahareti yok bu herif-i naşerifin... Dindar mıdır, dinsiz midir? İmanı var mıdır, yok mudur, neyin nesidir?.. Yazık ettin sen bu kıza!.. Yazık oldu bu kıza... Bu kız melek gibi bir kızdı. Namazında niyazındaydı... "Haydi hanım açın da süslen, biraz da dudaklarını boya, biraz da yanaklarını boya!.. Ben seninle başörtülü olarak arkadaşların yanına gitmeğe utanıyorum." diyor, dinden tamamen uzaklaştırmağa çalışıyor. Ne kadar acı!..

uygun başlığa taşıyabilirsiniz, faydası daha çok olur diye düşünüyorsanız...

SORU: Evlenmek niyetinde olan kız ve erkeğin birbirini görmesinde bir sakınca var mıdır?

(Beş şey gelmeden önce beş şeyin kıymetini bil!

peki şöyle diyebilirmiyiz gençlik damarı akıldan çok hisslerinin dediğini dinler. bu önemli bir etken mi?

(Gençlik çağı, nefsin kaynadığı, şehvetlerin oynadığı, insan ve cin şeytanlarının saldırdığı bir zamandır. Böyle bir çağda yapılan az bir amele, pek çok sevap verilir.

SORU: Evlenmenin hükmü nedir, açıklama yapar mısınız?

SORU: Benim sütkardeşim ağabeyimle evlenebilir mi? Ben kızın annesinden süt emdim ama, kız benim annemden süt emmedi.

Yalnız, kadınların kendi aralarında, bir şeyler çalarak bile oynamalarına müsaade vardır. Müsaade olan kısımda karşı çıkmasın; "Kadınlar kendi aralarında kendi bildikleri gibi bir şeyler yapabilirler." desin.

Allahü teala, çok merhametli olup, kullarına çok acıdığı için, bir günde ibadete, yalnız beş vakit ayırmış, birkaç şeyi haram edip, çok şeyi mubah etmiş, izin vermiştir. O halde, gençlik zamanında, sıhhatin, gücün kuvvetin, malın ve rahatlığın bir arada iken, bu zamanı değerlendirmek gerekir. Sonsuz saadete kavuşturacak sebeplere yapışmalı, iyi işler yapmalı, bugünün işini yarına bırakmamalıdır. Ömrün en iyi zamanı olan gençlik günlerinde, işlerin en iyisi sahibin, yaratanın emirlerini yapmak, Ona ibadet etmek, İslamiyet?in yasak ettiği haramlardan sakınmaktır. Günde bir saat tutmayan bir zamanı, Allahü tealanın emrini yapmak için ayırmamak, sayılamayacak kadar çok olan, mubahları bırakıp da, haram ve şüpheli olana uzanmak ne kadar kötüdür.

2- Hastalıktan önce sağlığın,

arkadaşımızın özeli kapalı olduğundan cevabı buraya yazdım.

30-50 yaş arasındakilere yetişkin,

Bunların dışındakilerle evlenebilir. Mesela teyze kızıyla evlenebilir, hala kızıyla evlenebilir, amca kızıyla evlenebilir. Yasakların dışında ötekilerle evlenmesi serbesttir, akraba çocukları olsa bile...

neden insanlar evlendikten sonra iki birey olarak değilde benim ailem böyle düşünüyor senin ailen böyle düşünüuyor derler anlamıyorum bu yüzden ayrılık oluyor ama insanlar farkında bile değil bir çok bayan bu yüzden mutsuz erkeklerde neden bu tür şeyler var acaba kendi kararlarını kendileri olgunluğa kavuşmadıkları içinmi?

Sahabe-i kiram bu, aşere-i mübeşşereden bir zat-ı muhterem... Onların nikaha bakışları böyle... Sevap bu, ibadet bu diye meseleye yaklaşıyorlar. Efendimiz'in hadis-i şeriflerinden anladıkları mana bu...

4- Allah için birbirini seven, o sevgi ile bir araya gelip, o sevgiyle birbirinden ayrılan iki kişi,

Onun için, bir insan evlendi mi dini tamam olur. "Sizin en kötüleriniz bekarlarınızdır." diyor. Çünkü, bekar olunduğu zaman, günaha sapar. Kimse de bir şey demiyor, kimse de ayıplamıyor. Yaşlı, sakallı yetmiş küsur yaşında adam... Torunları kızlarla geziyormuş. O bahçeye getiriyormuş kızları, orda eğleniyorlarmış. "Ne yapalım, gençtir." diyor, hoş görüyor. Hoş görülmez; ama, millet hoş görüyor.

CEVAP: Sağdıç; düğünlerde gelinin veya damadın yardımcısı... Koluna bir mendil bağlarlar. O işe koşturur, bu işe koşturur ve onu korur... Hizmet elemanı demek oluyor.

O halde çocuklarınızı erken evlendirin!.. Nişanlayın, evlendirin; bu dert bitsin!.. Gençleri evlendirmiyorlar, yirmi yaşına geliyor, otuz yaşına geliyor, otuzbeş yaşına geliyor; sanıyor ki evlilik çok büyük bir mesele... Değil, işte bu kadar bir mesele... Evlen de gör!.. Bitiyor, tamam... Ondan sonra, asıl yapılacak mühim işlere yöneliyor.

"--Aman beni evlendirin!.."

Sahabe-i kiramdan bir zat, hanımı öldüğü zaman... İkisi de bulaşıcı hastalığa, vebaya tutulmuşlar. Hanımı biraz önce ölüyor. Kendisine haber gelince diyor ki:

Kaldı ki, bu müslüman olacakmış; o zaman caiz oluyor. Yani cevazı var... Ama bana sorsa, "Müslümanlar arasında bile en müttaki olanıyla, takvası en iyi olanıyla evlensin!" derim. Yani "Böyle dini bilmeyen filan değil de; dini bilen, takvası yerinde, yetişmesi güzel, iyi temiz bir aileden, helal lokma yiyerek büyümüş bir kızı alsın!" derim. Ama, bunlar karar vermişler; caiz...

SORU: Evlenmek istediğim kız, akraba olduğu için anneme benziyor. Şimdi bu konu yüzünden üzülüyorum. Bunun bir mahzuru var mı?..

"--E canım, saçların madem bu kadar güzelmiş, niye göstermiyorsun, niye kapatıyorsun?.."

Peygamber Efendimiz diyor ki: "Gözler de zina eder. Eller de zina eder." El de zina eder, göz de zina eder. Madem Peygamber Efendimiz öyle demiş, öyledir. Göz harama bakar, zina eder; el haramı tutar, zina eder; veyahut böyle yanlış yolda kullanılır, zina etmiş olur.

30 yaşından küçüklere genç,

CEVAP: Bu söylentidir. Peygamber Efendimiz'in bir düğünü iki bayram arasında yapılmıştır. Onun için düğünü istediğiniz zamanda yapabilirsiniz. İki bayram arasında yapılmasının mahzuru yoktur.

ayrı bir başlığa gerek var mıydı?

Diyor ki:

Ama evlenmenin hükmü, kişinin özelliklerine göre değişir. Fıkıh kitapları böyle yazar. Adam çok kuvvetli duygulara sahip, evlenmediği zaman kendisine hakim olamayacak, günaha dalacaksa; öyle bir insana evlenmek farzdır. Neden?.. Evlenmediği takdirde günahkar olacak!.. Öyle bir aciz adam ki, evlendiği zaman karısına bakamayacak, kocalık vazifesini yapamayacak; böyle bir kimsenin de evlenmesi gerekmez.

Harama gitseydi günah olacaktı. Onun için, bu tarafa gelince, bu tarzda halledince sevap oluyor.

CEVAP: Dua ederiz ama, aşık olmak da İslam'da pek iyi bir şey değil... Elin kızına ne diye baktın, ne diye aşık oldun, ne diye bu duruma geldin?.. Bu bir hatalı durumdur. Doğru düzgün seçme ile olmamış da, aşık olmuş. O kız eğer İslami bakımdan iyi ölçüde bir kimse değilse, açıksa, ailesi ve şartları iyi değilse, bunun onunla evlenmemesi lazım!.. Çünkü Peygamber Efendimiz, "Dindar olanını arayın!" diyor.

SORU: Sözü kesilmiş iki kişi, eğer aralarında dini nikah yapılmamışsa telefon ile görüşebilir mi? Damat adayı kız evine ziyarete gidebilir mi?

Mert olan, bu vaktin kıymetini bilip elden kaçırmaz. İhtiyarlık herkese nasip olmaz. Nasip olsa da rahat, elverişli vakit ele geçmez. Vakit de bulunsa, kuvvetsizlik, halsizlik zamanında, yarar iş yapılamaz. Bugün, güç, kuvvet yerinde iken, hangi özürle, hangi sebeple bugünün işi yarına bırakılabilir?

Sual: Gençlikte yapılan ibadetler, fazilet bakımından ihtiyarlıkta yapılandan farklı mıdır?

CEVAP: Bu önemli bir şeydir kardeşlerim, gülmeyin!.. Allah hepimize, hepimizin evlatlarına hayırlı yuvalar kurmak nasib etsin... Çünkü, hayırlı bir eş insana dindarlıkta yardım eder, destek olur; ibadetleri muhabbetle beraberce yaparlar. Teheccüde beraber kalkarlar, orucu beraber tutarlar, hacca beraber giderler... Ne güzel...

Ama, namazlı niyazlı müslüman bir kimse ile de, nişanlıyken, nikahlıyken ayrılmağa kalkmak, İslami bakımdan doğru değildir.

SORU: Hanefi ve Şafi mezhebine mensup iki gencin birbiriyle evlenmesi caiz midir?

Beni İsrail zamanında bir genç, kötü işler yapar, tevbe eder, tevbesinde durmazdı. Çok günah işlese de, çok tevbe ettiği için, tevfik-i ilahi imdadına yetişti. Büyük bir günah işledikten sonra pişman oldu. Sahraya çıkıp yüzünü, gözünü topraklara sürerek dedi ki: "Ya ilahi, ne kadar tevbe ettiysem tevbemi bozdum. Beni günahtan korumazsan yine tevbemi bozar, ebedi felakete düçar olurum. O zaman halim nice olur?"

Çünkü, maniler karşısında, ibadet yapma güçlüğü, sıkıntısı, o ibadetlerin, şanını, şerefini göklere çıkarır. Mani olmayarak, kolay yapılan ibadetler, aşağıda kalır. Bunun için insanların yüksekleri, meleklerin yükseklerinden daha üstün olmuştur. Çünkü insan, maniler arasında ibadet eder. Melekler ise, mani olmadan emre itaat ediyor.

niyetim budur.

3- Gönlü mescitlere bağlı olan,

Peygamber Efendimiz hadis-i şerifinde buyuruyor ki: "Eliyle nikahlanan mel'undur!" Yani, Allah'ın lanetine uğramıştır demek... İşi rast gitmez, hayra ulaşmaz... Dünyası mahvolur, ahireti mahvolur... Sıhhati gider, her çeşit zararlara uğrar. Bu kötü huydan tevbe edip, derhal dönmek lazım!..

"Namuslarını koruyanlar, tenasül aletlerini günahlardan koruyanlar." diyor. "Eşleri müstesna, çünkü onun bir mahzuru yok..." diyor Allah-u Teala Hazretleri...

CEVAP: Caizdir. İkisi de hak mezhebdir, bir şey yoktur, evlenebilir.

En iyi çaresi erkence evlendirip baş-göz etmektir. O olmadığı takdirde, oruç tutmayı tavsiye ediyor Peygamber Efendimiz... Oruç tuttu mu insanın arzuları azalır. Bu arzular yemekten artıyor. Yiyor köfteleri, kebapları, yiyecekleri; o zaman, "Var mı bana yan bakan?" diye pehlivan gibi çatacak yer arıyor. Neden?.. Karnını doyurdu, ondan sonra nefis kabardı tabii... Ona da dikkat etmek lazım!..

SORU: Üniversiteyi bitirdim, ailem beni evlendirmek istiyor; fakat, ben ilim yapmak istiyorum. Ailemizin durumu müsait; ilim mi öğreneyim, yoksa evleneyim mi?

SORU: El ile tatmin olmanın hükmü nedir, dini yönden mahzuru var mıdır?

Bir müslüman kızın, bir gayrimüslimle evlenmesi yasaktır, yoktur. Filanca artist Paris'te filanca Parisli ile evlenmiş... Yok ki dinimizde... Müslümanım diyorsa, müslüman bir kızın bir gayri müslimle evlenmesi yok... Ama erkek, bir gayrimüslim kızla evlenebiliyor; ona bile müsaade var... Çünkü, "Erkek kuvvetlidir de, onu dindarlığa çeker. Ona da, çocuklara da hakim olur, İslam'ı öğretir." diye düşünülmüş dinimizde...

Ama cinsi bilgi derken, Avrupa'da, başka ülkelerde işi çığırından çıkartıyorlar. Ayrıca o konuda yangına körükle varmak gibi, bir tavır sergiliyorlar. Cinsi bilgi vermek yerine, cinsi konularda tahrik oluyor. Onu da bilmek lazım!..

CEVAP: Gidebilir. Bu ille nikah olduğu zaman olacak diye bir şey yok... Kız örtülü olarak, annesinin babasının yanında görüşülebilir. Erkek kız tarafına ziyarete gidebilir. Bunların mahzuru yoktur. Telefonla da görüşebilirler.

Demek ki, bunların memleketinde sağdıç, aynı zamanda damada bazı bilgiler de veriyor. Evlilikle ilgili, gerdekle ilgili bazı bilgiler de veren kimseye diyorlar, diye anladım ben ifadesinden... Bu büyüklerin bir tecrübesi demek oluyor.

Bizim evlatlarımız müslüman oldukları için, namuslu oldukları için, harama kuşak çözmedileri için, bu hususta bilgileri eksik olabilir. Tecrübeli bir kimsenin biraz malumat vermesi, akla ve mantığa uygun bir şey... Bunun bir mahzuru yok... Bir yardım, bir destek bir konuşma, bir nasihat olmuş oluyor. Yanlış bir şey yapmasın diye, doğrusunu yapsın diye, dini bir nasihat oluyor. Olabilir.

İhtiyarlıkta dünya şevkleri azalıp güç, kuvvet gidip, arzulara kavuşmak imkanı ve ümitleri kalmadığı zamanda, pişmanlıktan, ah etmekten başka bir şey olmaz.

Onun için, bunlar kurnaz... Böyle şarktan filan geldiği zaman, orda bulamadıkları şey oluyor. Geliyorlar, kandırıyorlar bizim çocukları... Buna da dikkat etmek lazım!.. Bu gibi tarafı da var bu işin, onu da hatırlatmış olayım.

3- Meşguliyetten önce boş vaktin,

SORU: Benim ve kardeşlerimin hayırlı eşler bulması için dua eder misiniz?

4- Fakirlikten önce zenginliğin,

Normal olarak, bir insanın evlenmesi uygundur. Çünkü, Efendimiz'in tavsiye ettiği bir şeydir. Bekarlıkta tehlikeler çoktur, evlilikte sevaplar çoktur, faydalar çoktur.

evlenme kararı verilmeden önce iki tarafın birbirlerini görüp, konuşmaları ve kararı buna göre verip, isteme, söz, nişan vs sürecine başlamaları uygun olandır. yoksa kız verildikten sonra görüşmeye izin vermenin dediğiniz gibi bir mantığı yoktur.

CEVAP: Peygamber Efendimiz, "Nikah benim sünnetimdir. Benim sünnetime uymayan benden değildir." buyuruyor. Genel kaide budur. Herkes bu kaideye uymasa, Türkiye biter, İslam alemi biter. Çocuklar olmadığı için, bir nesil sonra ortada insan kalmaz.

CEVAP: Konuşma olabilir; çünkü, nişanlanmışlardır. Hatta nişanlamadan bile bir kimse çarşıya pazara çıkıp ciddi bir şekilde alışveriş yapabiliyor. Başkalarıyla örtülü olarak, belli bir ciddiyet dairesinde konuşabiliyor. Ama, nişan nikah demek olmadığı için, aralarında yine mesafe ve bir ciddiyet olması lazım! Laubalilik olmaması lazım! Öyle tek başlarına gezmek, ikisi yalnız bir yerde kalmak filan gibi şeyler olamaz.

Dünya işleri yarına bırakılır, bugün ahiret işleri yapılırsa, güzel olur. Fakat bunun aksi yapmak, çok çirkin olur. Gençlikte insanı, üç din düşmanı olan, nefs, şeytan ve kötü arkadaş aldatmaya çalışır. Bunlar karşısında, az bir ibadet pek kıymetli olur.

CEVAP: Müslüman, mütedeyyin, takva ehli bir kimse bulmağa çalışacak! Evlilikte esas budur, böyle olması gerekir. Karşı tarafla bu manada büyükler görüşebilir. Evlenecek olan kız ve erkek de birbirini görebilir; dinimizde buna müsaade vardır.

SORU: Kendi sınıfımdan bir kıza talib oldum. Evlenmemiş bir ablası olduğu için, bu işte güçlük çıktı. Bu konuda tavsiyeleriniz?

"--Öcü gibi örtünüyorum, şeytanın yoluna düşmeyeyim diye... Başkası düşmesin diye, benim yüzümden günaha girmesin diye... Dinimiz bunu emretmiş."

soruyu soran benim, cevap ın muhatabı da sizsiniz...:-) hele diğer faktörleri bi sıralayaın Allah kerim dir...:-)

diye bir liste vardır.

CEVAP: Nişan nikah demek değildir. Kişilerin birbirlerini tanıması için bir şeydir. Namaz kılmayan bir insana kız verilmez! Çünkü, Allah'tan korkmuyor demektir. Allah'a karşı vazifelerini yapmıyor demektir. Namaz kılarsa olabilir. Kılmazsa, böyle bir kimseye gidip de, bundan sonra bir sürü belanın daha altına girmeğe lüzum yoktur.

CEVAP: Konuşsun, Allah'ın emirlerini anlatsın. Onlara uymaya razı ise, o zaman olabilir. Düzelecekse hemen düzelsin. O zaman olabilir. Bir kimseyi kurtarmış olur inş!.. O sevabı da alır.

Öne sürülecek şartlar, dini şartlar olmalı!.. Yani, "Biz dine bağlılık istiyoruz, Kur'an yolunda yürümeyi istiyoruz, Sünnet-i seniyye'ye uygun yaşamayı istiyoruz." diye. Dünyevi şeyler, maaş vs. önemli değil...

evlilikle ilgili diğer başlıklarda devam edelim lütfen..

"Ey kulum, sen günahından vazgeçtiğin için, sana rahmetle muamele ediyorum. Tevbeni kabul edip, kötü amellerini lütuf ve keremimle affettim."

sadece sorularla ilgili olduğundan başlığı açtım. diğerlerin de yorumlar da vardı ve yazdığımda sorular olduğunu bilmeyenler açıp bakmayı düşünmezdi.

CEVAP: Düğün esnasında kadınların kendi aralarında eğlenmelerine cevaz verilmiştir. İçki içilmemesi, haram işlenilmemesi şartıyla eğlenmelerinin bir müsaade tarafı vardır. Ama kadınlar dekolte, açık saçık, erkeklerle karışık, içki içilerek, dans edilerek düğün yapılmasına İslam kat'iyyen müsaade etmez!..

SORU: Nişanlıyım, düğün yapmak istiyorum; fakat, ailem İslami bir tarzda düğün yapılmasına karşı çıkıyor. Şimdi evde yapmağa razı oldular; fakat, yine bir şeyler yapabilirler diye korkuyorum. Onun için, ben yapmak istemiyorum; ne buyurursunuz?

CEVAP: Muharremat, insan kimlerle evlenemez diye bir liste vardır. Ayet-i kerimede:

CEVAP: Düğünlere gitmek istememek, orda günahlar işlendiği için olabilir. Tabii, günah işlenen yere gidilmez. Ancak, günahı engellemeye imkanı varsa gidilir. Mesela içki içilecek bir yerde, o gittiği zaman içilmeyecek; o zaman engellemek maksadıyla gidilebilir. Ama öyle bir imkan yoksa gidilmez.

ama bir çok islami kesimlerde de bu sorunu görebiliyoruz nedendir acaba?

Sahabe şaşırıyorlar, diyorlar ki:

gelişme var...:-)

CEVAP: Allah'ın takdiridir, öyle olmuştur.

olgun olsalarda gene bu sorun kaçınılmazdır... çünkü yaratılışında vardır. farklı düşünmek. önemli olan Allah yolunda aynı düşünmek. eğer ortak parda ALLAH değil se sonuç her zaman değişir.

SORU: Ondokuz yaşında bir kızım... Namazında niyazında diye tanıttıkları nişanlımın, daha sonra namaz kılmadığını öğrendik. Benden onbir yaş da büyükmüş. Nişanı bozmak için köye gittim. Köyde törelere göre uygun olmadığını söylediler. Ne yapacağımı bilmiyorum. bana bir yol gösterir misiniz?

Şöyle bir ses duydu:

Evlilik; kendisinin namusunu korumakta kendisine pek güveni olmayan, duyguları çok aşırı olan bir kimse için farzdır. Bu kadar aşırı durumda olmayan insanlar için sünnettir. Hanımı aldığı zaman bakamayacak durumda, özürlü, kusurlu, eksikli kimseler için ancak evlenmemek bahis konusu olabilir. Normal şekilde herkesin evlenmesi lazım!..

SORU: Peygamberimizin yapılmasını emrettiği evlenme, sakal bırakma gibi bazı şeyleri günümüzdeki bazı cihad önderleri yerine getirmiyorlar. Üstelik Allah'ın evlenmeyen kişileri lanetlediği söyleniyor. Bunu nasıl açıklarsınız?