Uzak-yakın insanlar dostlarına, yakınlarına bağlıydılar. Severler, sevilirlerdi. Garipler bilinir, hastalar aranırdı. Cenazeler beraber, düğünler beraberdi. Zengin de insandı fakir de. Küçüğün küçüklüğü, büyüğün büyüklüğü belli idi. Bir örf vardı. Nesep belli soy belliydi.

Okuyacak kitap, yazı yazacak kağıt yoktu. Okumak için ışık yoktu. Buna rağmen insanlar okudular; kendileri öğrendikleri gibi gelecek nesillere okyanuslar gibi ilimler bıraktılar. Bildikleri ile amel ettiler. Şimdi kitap bol, kağıt çok... Okuyan az, anlayan kıt. Anladığı ile amel eden nadir. Suçlu belli: Ahir zaman!

Ulaşmak için yürümekten başka çare yoktu. Bir okka tuz için güneş doğarken yola çıkılır, batarken dönülürdü. Yük sırtta, belki de ayak çıplak gidilir gelinirdi. Ama yemekler tatlı, gıdalı ve zevkli idi. Azla doyuluyor, doyulana hamd ediliyordu. Bolluk geldi. Kazanlar taştı. Çok yemek dert oldu. Aşırı beslenme bela getirdi. Var, hem de gerekenden fazlası var.

Şimdi evler bölündü; baba bir evde, oğul başka evde. Evler gibi evin içi de bölündü; oturma odası, yemek odası, yatma odası, çocuk odası... Her yer ayrıldı. Geniş ve masraflı evler geldi, huzur ve rahatlık gitti. Suçlu belli: Ahir zaman!

"Güzel iken iş bu insan, güzel idi her zaman;

Bolluk geldi, bereket gitti. Karınlar şişti, gözler doymadı. Suçlu belli: Ahir zaman!

Hayat değişti; bakışlar, düşünceler, emeller değişti. Her şey değişti. Değişmek bile değişti. Sadece isimler kaldı. İsim var, müsemma yok. Suçlu belli! Suçlu bir dile gelse diyeceği bellidir:

Dünya çok değişti. İsimlerden başka her şey değişti. Bir iki oda ve salondan oluşan bir ev; bu evde baba-oğul, gelin-kaynana, dede-torun beraberce yaşanıyordu. Mutfak, oturma odası, yatak odası, banyo... Her şey aynı yerde idi. İnsanlar böyle bir evde yaşıyor ve mutlu olabiliyorlardı.

Şu kadar yıl aynı binada oturup birbirini tanımayanlar, bakıp görmeyenler, varlığı yokluğu gibi olanlar geldi. İnsan gitti para geldi. Ruh gitti ceset kaldı. Zevk gitti şekil kaldı. Sabır yok sebat yok. Aceleci ve bitkin bir nesil yetişti. Suçlu belli: Ahir zaman!

Şimdi insan fitne oldu, neylesin ahir zaman?"