öküz vezir oldu, çakal veznedar"...

Hafızamızı çalanlardan ancak bu şekilde intikam alabiliriz: Yeniden hatırlayarak...

zerafet1000basar... bu yazıyı daha önce okumuşmuydunuz?...

İşte İstanbul'u ziyarete gelen turistlerin mutlaka ziyaret ettikleri mekanlardan biri olan Beşiktaş'taki Deniz Müzesi de II. Abdülhamid zamanında açılan kültür merkezlerinden biri. Ancak bugün varlığıyla övündüğümüz bu kurumun Tek Parti dönemindeki makus talihini de yeni nesiller mutlaka bilmeli ve hatırlamalıdırlar.

Şimdi 'Ne yani, bir cami mi müze yapılacak?' demeyin hemen. Unutmayın ki, Sultanahmet'i bile Resim ve Heykel Müzesi yapmayı teklif eden aklıevvellerin bol miktarda bulunduğu bir dönemde yaşıyoruz.

tarih forumunda farklı şeyler bulurmuyum diye girdim ama her yerde mustafa armağan bu memlekette tarihçimi kalmadı mustafa armağan hangi eski yazıyı okuyabiliyor neyi araştırmış acaba herkes kendi işini ne zaman yapmaya başlayacak bu memlekette

Evet, müze yapılacak başka bina kalmamış gibi o güzeller güzeli Dolmabahçe Camii, 27 Eylül 1948 gününden itibaren Deniz Müzesi olarak hizmet verecektir. Neyse ki, müze yetkilileri, ibadet edilen kısma resim ve heykel koymama inceliğini olsun göstermişlerdir.

Mustafa ARMAĞAN

"ne günlere kaldık ey gazi hünkar,

Atatürk döneminde kapalı kalmış olan müzenin başına 1946'da getirilen Deniz Hakim Üsteğmen Haluk Y. Şehsuvaroğlu'nun döneminde tersane depolarına atılmış bulunan objelere yeni bir yer aranır. Müdür Şehsuvaroğlu, zamanın valisi Lütfi Kırdar'a Deniz Müzesi fikrini açtığında aldığı 'şok' cevap karşısında dilini yutmuş olmalıdır. Çünkü Kırdar ona Fransız şehircilik uzmanı Henri Prost'un müze yeri olarak Dolmabahçe Camii'ni beğendiğini söylemiştir.

II. Abdülhamid döneminde 1881 yılında ressam Osman Hamdi Bey'in Müze-i Hümayun'un başına getirilmesiyle müzeciliğimizin önemli bir hamle kaydettiği bilinmekle birlikte yine aynı padişah devrinde kurulan Deniz Müzesi'nin macerası genelde gözden kaçırılmaktadır. Bu yazıda o gözden kaçırılan esrarengiz tarihi ele alacağız.

Ne var ki, bu önemli kurum İttihatçılar döneminde ihmale uğramış, bir ara Bahriye Nazırı Cemal Paşa'nın ilgisiyle yeniden canlanır gibi olmuş, ünlü ressamlarımızdan Yüzbaşı Ali Sami Bey'in müze müdürlüğüne getirilmesiyle ikinci defa kurulmuş, ancak savaş yıllarının imkansızlıkları içinde yine ihmal bataklığına yuvarlanmıştır.

Ne derler: çivi çiviyi söker. Hele yanlış çakılmış ve eğrilmiş bir çiviyse çaktığınız, günün birinde insafsız bir kerpeten tarafından sökülecektir. İşte Dolmabahçe Camii de, bir ihtilal sonrasında emir demiri keser misali bir gecede müze olmaktan çıkarılacaktır. 27 Mayıs İhtilali sonrasında cami, askeri yönetim tarafından Yassıada İrtibat Kurulu'na verilmiş, kurul da müzenin camiyi derhal boşaltmasını istemiştir.

Süleyman Nutki Bey, tersane ambarlarına atılmış, deniz birliklerinin depo ve kütüphanelerinde çürüyüp tozlanmış tarihi eserlerin toplanarak bir Bahriye Müze ve Kütüphanesi kurulması hakkında rapor hazırlamış ve Bahriye Nezareti'ne, yani Denizcilik Bakanlığı'na teklifte bulunmuştur. Teklifi makul bulan Bahriye Nazırı Bozcaadalı Hasan Hüsnü Paşa, kendi damadı Bahriye Mirlivası Hikmet Paşa'yı müdür, Süleyman Nutki Bey'i de müdür yardımcısı olarak müzenin kurulması işine memur etmiştir.

Yalnız müzenin ilk mekanı Kasımpaşa Tersanesi içinde, önceleri torpido daire ve mağazası olarak kullanılan binadır. Çeşitli deniz kuruluşlarındaki tarihi eşya ve özellikle Kasımpaşa fabrika ve ambarlarındaki eserler getirilmiş olan müzenin bir de daha çok deniz subaylarının gayretleriyle kurulan ve halen kullanılan bir kütüphanesi bulunuyordu.

Deniz Müzesi, II. Abdülhamid'in tahta çıkışının 21. yıldönümü olan 31 Ağustos 1897 Salı günü düzenlenen törenle açılmıştır. Tören sırasında Bahriye Nazırı eliyle "fıstıki renkli abadi kağıt üzerine elyazması harita ve resimlerle süslü" denizciliğe ilişkin 3 ciltlik bir kitap ile İstanbul Tersanesi'ni gösterir bir harita hediye edilmiştir. Bahriye Müzesi tatil günleri dışında saat 11.00'den 16.00'ya kadar ziyaretçilere açık bulunduruluyordu.

Bir yıl boyunca Yassıada sanıklarının yakınları tarafından dökülen gözyaşlarıyla ıslanan cami, 1961 Eylül'ünde gerçekleşen idamların ardından boşaltılacak ve asli görevine dönmek için gün sayacaktır. Müze ise yakınlarda boş bulunan Beşiktaş Maliye Müdürlüğü binasına taşınacak, sonradan bu binanın yıkılıp yeniden yapılmasıyla da bugünkü modern kıvamını bulacaktır.

yazı güzel de abdülhamitin denizcilikle falan ilgisi yoktu, donanmayı haliçte çürüttüğü tarihi bir gerçektir. müze açmakla denizcilik sevdasının da bir ilgisi yok. yanlız abdülhamitin devlet stratejisi fetihçi bir politika olmadığından donanmaya da ihtiyacı yoktu, olaya bu açıdan da bakılabilir.

Bir de denizciliğe düşmandı derler Abdülhamid için; inanın gülüyorum. İnsana 'Yahu Deniz Müzesi'ni bile açan adama siz nasıl denizciliğe düşmandı dersiniz?' diye sormazlar mı?

Ne günlermiş, değil mi? Sen kalk, öyle böyle bir camiye değil, Dolmabahçe Camii gibi Osmanlı padişahlarının cuma selamlıklarını yaptıkları bir ibadethaneye müze kur. Olacak şey mi? İş, Stalin'in St. Petersburg'daki Kazan Katedrali'ni Ateizm Müzesi yaptığı noktaya varmamışsa, bunda dünyaya rezil olacağız korkusunun önemli rol oynadığını söylememiz gerekir.

Gün geçtikçe daha berrak bir şekilde anlaşılıyor ki, bugünkü Türkiye'nin temellerinde Sultan II. Abdülhamid'in bereketli imzası, keşfedileceği günleri sabırla beklemektedir. Bir bakıma o, vasiyetnamesini, birileri çıkıp da kağıtlardan siler diye ısrarla taşa, toprağa, mermere yazmış, hatta kazımış ve okumamız için bizlere emanet bırakmıştı.

Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında da gerekli ilgi ve bakımdan mahrum kalan Deniz Müzesi'nde sergilenen objeler, İkinci Dünya Savaşı sırasında bombalama ihtimaline karşı tedbir olarak trenle Konya'ya taşınmıştır.

Deniz Müzesi, bundan tam 111 yıl önce Bahriye Kolağası, bugünkü deyişle Deniz Kıdemli Yüzbaşı Süleyman Nutki Bey tarafından Kasımpaşa Tersanesi içindeki bir binada kurulmuştur. Müzelerimizin ikincisidir ve dahi askeri müzelerimizin siftahıdır.

Ancak müzenin acılı günleri bununla bitmemiştir.

Tarihler Osmanlı'daki müzeciliğin Sultan Abdülmecid devrinde (1847) Tophane Müşiri Ahmed Fethi Paşa tarafından kurulduğunu yazarlar. Ancak her bakımdan "genç" olan Fatih Sultan Mehmed'in bugün Topkapı Sarayı'nın birinci avlusunda başıboş kalmış olan Aya İrini Kilisesi'ni bundan 550 yıl önce bir silah müzesi haline getirdiğini, gerek eski Türk silahlarını, gerekse savaşlarda ganimet olarak alınan silahları burada topladığını söylemeyi nedense unuturlar. 1726 yılında burasının adı "Darü'l-Esliha", yani Silah Yurdu yapılmış ve ancak bazı özel ziyaretçilerin gezmelerine izin verilmişti.