Herkesin istidatlari ayridir. Kimileri eski olup uzun zamandan beri çalisdiklari halde, bu yolun geregini ifa edemedikleri, yani lazim gelen ihlas, edeb, gayret, sevgi, baglilik ve itaati gösteremedikleri için manen yol alamazlar.

Mürid zeki ve anlayisli olmali. Bazi müridler ilk zamanlarinda yukaridaki güzel sifatlarla muttasif olduklari halde, zamanla bu güzel hal ve sifatlarini kaybediyorlar. Halbuki, bilakis tedenni degil terakki etmek lazimdir. Sebebi ise eski müridlerin hatali nahos hareketlerini görerek, onlari daha ilerlemis zannettigi için ayni hatalari yapmaga baslamakda bir sakinca görmüyorlar. Halbuki bu ulvi yola gönül veren salik, iyi huy, hal ve ahlakça tekamül edemezse manevi yolda ilerleyemez ve Cenab-i Hakka vasil olamaz.

Her isinde sabr ve afveder. Her geçimsizlikde, sikintida kusuru kendisinde görür. Her nefesde Allah'ini düsünür. Gafletle yasamaz, kimseyle münakasa etmez. Bir kalbi incitmekden korkar. Kalbleri Allah'in evi bilir. Ashab-i kiramin hepsini radiyallahü Teala anhum ecmain iyi bilir. Hepsinin iyi oldugunu söyler.

Muhakkak istikamet, sevgi ve sefkat yoluna yönelmesi gerekir. Bunlarla muttasif olan salik, herkesi sever, sefkat gösterir bu nedenle kalbindeki paslar silinir.

Yaslilarin hatali hafif hareketlerini benimsememek sartiyla onlara hörmet göstermek ve saygili olmak islami adabdandir.

Muamelati temizdir; çünkü bilir ki muamele temizligi imandan gelir.

"Mürid" sadik olan talib demekdir. Allah Teala'nin sevgisi ile ve O'nun sevgisine kavusmak arzusu ile yanmakdadir. Bilmedigi anlayamadigi bir ask ile saskin haldedir, uykusu kaçar, göz yaslari dinmez, geçmisdeki günahlarini hatirlayarak basini kaldiramaz.

Ikincisi; Hatem'ün-Nebiyyin'e zahirde ve batinda iktida ve tebaiyettir. Kula vacib olan ancak bunlara vasil olmak için çalismakdir. Adetlerin harikasi manasina gelen keramet ise tahkik ehli nazarinda ibrete sayan degildir. Çünkü istikamette tekemmül etmeyenlerde de görülür.

ve Allah'dan korkar.

Haramdan sakinir; çünkü bilir ki haramla kazanilan rizik insan için manevi zehirdir.

Ebu'l Abbas-i Mürsi -kuddise sirruh- buyurmuslardir ki:

Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem ashab-i kiram arasinda olanlari konusmamagi emir buyurdu. Mürid bunlari konusmaz, yazmaz ve okumaz. Böylece o büyüklere karsi bir edebsizlikde bulunmakdan kendini korur. O büyükleri sevmek, Allah'in Resulünü sevmenin nisanidir, alametidir. Mürid kendi bilgisi ile, kendi görüsü ile evliya-yi kirami biribirinden asagi ve yukari deye ayirmaz. Birinin daha yüksek, daha üstün oldugu ancak ayet-i kerime ve hadis-i serif ile anlasilir. Muhabbet sarhoslugu elbet baskadir. Ask sahibi mazurdur.

-Bir adam yürür iken yol dürülüp de kendini Mekke'de yahud diger memleketlerde bulsa mühim bir is görmüs degildir. Asil ehemmiyetli is nefsin vasiflarini dürüp tayyetmekdir ki, bu kendini Rabbisinin huzurunda bulmakdir.

Kimileri ise üç bes aylik yahud üç bes senelik olmalarina ragmen ihlas, hüsnü niyet ve tevazu üzere akillica çalisdiklarindan çok güzel ve semereli neticeler alirlar.

Akranlarini sever ve onlarin hizmetinde olur; çünkü bilir ki onlari sevmek Üstazini sevmekdir, onlara hizmet etmek Üstaza hizmet etmekdir, Üstaza hizmet etmek ise Allahi sevmekdir.

Birincisi; Hak Teala ve Tekaddes hazretlerine imanin sihhati.

Salik bir taraftan büyük bir itina ile evradlarini yapmali. Bir tarafdan da lazim, hatta elzem olan kendi nefsindeki ayiblari aramalidir. Bu Hakk Teala'nin kulu üzerindeki haklarindandir.

Herkesle geçimli olur; çünkü sefkatlidir, mütevazidir.

-Filan zatin su üzerinde yürümesinden, nefsin hevasina muhalif olan kimse benim nazarimda daha kiymetlidir.

Ahmed er-Rufai-kuddise sirruh- hazretleri de:

Her isinde Allah'dan korkar, titrer, Allah Teala'nin sevgisine kavusturacak isleri yapmak için çirpinir.

Bazi salikler bütün gayretlerini üstazlarinin gözüne girmek, iltifatina nail olmak hususlarina harcarlar.

Ahlaki güzellesir hep iyi huylar kendisinde tecelli eder;

-Bir kimseyi görürsen ki, havada uçuyor, ona itibar etme. Ta onun sözünü ve isini seriat terazisinde tartincaya kadar, buyurmuslardir.

Lakin pek az kimse; yalniz Halik Teala hazretlerinin irfan verdigi basiret ehli olanlar bu inceligi kavrarlar, kendi mükerremligini idrak ederek hayatlari müddetince eksiksiz olarak kulluk etmege sa'y ü gayret ederler.

Ebu Muhammed Mürteis -kuddise sirruh- da:

Mürsidinin gönlüne girmek isteyen, muhakkak Kur'an-i Kerim ahkamina dikkatli olub, sünnet-i seniyyeye ittiba etmekle mükellefdir.

Ibadetlerinde kusur etmez; çünkü Allah'i sever

Bunlar da, evradlarini büyük bir agahlik içinde yapip, manevi sohbetlere devamla elde edilir.

Allah Teala ve Tekaddes hazretleri insani en güzel takvim üzere yaratmis, onun için insana alem- i asgar denilmis. Insan cismani ve ruhani olarak bütün mevcudatin hülasasidir ve bu kainat manzumesinin içinde sedefin ihtiva ettigi nefis bir inci mesabesindedir. Ve Cenab-i Hakk hazretleri bütün mükevvenati, cemadat, nebatat ve mahlukati insana hadim kilmisdir. Insan kendi kiymetini ve mes'uliyetini idrak ettikden sonra himmet ve gayretini yükselterek, layik, yüce mertebelere yönelmelidir. O da kesiksiz daimi olarak tevazu üzere tam kullukdur.

Hakiki keramet ancak istikametin husul bulmus ve kemale ermis olmasiyladir. Bunun da mercii ikidir:

Dogrudur. Bu çok güzel bir istekdir, fakat bunun da bir adabi erkani oldugu muhakkak bilinmelidir.