HİZMETTEKİ HASTALIKLAR

-Ahmed Sıddıki, Şah-ı Nakşibend, 107

Benlik duygusunun bir başka görünümü de, hizmet içinde yer alan insanın, Allah?u Teala?nın bu iyilikleri başkalarına değil de kendisine nasip ettiğini düşünerek, ayrıcalığı olduğu zannına kapılmasıdır. Bu zanna kapılan kişi yürütülen hizmetlerde nefsini pay sahibi görür. Ayrıca çevresinde meydana gelebilecek bütün iyiliklerde kendi imzasının bulunmasını arzu eder. Bazen bununla da yetinmez; kendisinin içinde bulunmadığı hizmetleri ya kabul etmez veya bir şekilde engel olmaya çalışır. Bu davranışını da iyilik yapmak olarak telakki eder.

Nakşibendi yolunun piri Şah-ı Nakşibend Hz. leri, bu yolun usul ve meşrebini şöyle tarif etmiştir:

Arifler: ?Hizmetteki edep hizmetten daha üstündür,? demişlerdir. Bütün ilahi emirler, ibadetler, hayır ve hizmetler edep öğrenmek içindir. Her işi edep güzelleştirir. Herkesi edep tatlandırır. Müminin bütün işleri edep üzere olduğu zaman imanın tadını tadar, güzel müslümanlığın farkını yaşar.

Bahsettiğimiz bu hastalıkları önemsemeyen insanlara gelince: Onlar kendilerine acımıyorsa, insanlara acımalıdırlar. Hiç kimsenin işgal ettiği hizmet noktasını nefsine yedirmeye, kendi benliği için insanları harcamaya hakkı olamaz.

Üçüncü önemli hastalık, istişareyi terk edip, kendi başına karar vermektir. Oysa insanlara hizmet için yetki ve sorumluluk alanlar, doğru kararlar verebilmek için ellerinden gelenin azamisini yapmalıdır.

-Said b. Mansur, Sünen, No: 2406; İbnu?n-Nahhas, Meşariul-Eşvak, I, 314

?Sana gelen iyilik Allah?tandır. Başına gelen kötülük ise nefsindendir.?

Evet, hizmet edenlerde meydana gelebilen bu önemli hastalıklar herkes için söz konusu olabilir. Çünkü Allahu Teala kullarını imtihan eder. Önemli olan, rehavete kapılmamak ve niyetleri sürekli kontrol etmektir. Acizliğinin farkında olana Allah yardım eder; beklemediği yönlerden ona destek verir.

?Bir kul, din kardeşinin yardımında bulunduğu sürece, Allah da onun yardımında olur.? buyuruyor. Kitab-ı Mübinimiz?in birçok ayet-i kerimelerinde de, insanlara faydalı hizmetlerde bulunmak önemli bir emir ve tavsiye olarak yer alır. Anne-babanın, evlatların, gerekli hallerde akrabaların ve diğer bütün insanların ihtiyaçlarını karşılayarak hizmette bulunmak, farzdan müstehaba kadar dini hükümler taşır.

Arifler demişlerdir ki: ?Bir kimse bütün halkı kendisi için bir aile ferdi gibi görmedikçe gerçek sufi olamaz.?

İşte bütün hayatını Allah için halka hizmete adayanlar ve bununla Allah rızasını arayanlar, Efendimizin bu meşrep ve mesleğini iyi tanımalıdır. Resulullah Efendimiz bütün insanlığı hizmet hedefi göstermiş ve:

Bilinmelidir ki;hizmetin her bir aşamasında niyetler değişebilir. Bunun içindir ki; Eğer pusula sadece ve sadece Allah?u Teala?nın rızasını gösteriyorsa hizmet oluyor demektir. Yok hizmet ederken pusula Allah?u Teala?nın rızasından başka yönlere sapıyorsa mesela;aferin desinler, nede iyi yapıyor desinler ve yukarıda sayılan hastalıklardan biri ve birkaçı zuhur edsiyorsa hemen pusulanın yönünü: ?İlahi ente maksudi ve rıdaike matlubi? sözü ile düzeltmelidir.

-Ebu Davud, Edeb,60;Tirmizi, Hudud,3;Birr,19

Abdurrahman-ı Tahi Hz. leri şöyle buyurur: ?Nisbet hizmete göredir. Hizmetteki ilahi rahmet hiçbir şeyde yoktur. Nakşibendi tarikatında rahmete sebep olacak her türlü amel ve hizmet vardır. İbadet için evine kapanıp halkın hizmetinden kaçan kimse, pek çok hayırdan mahrum kalır. Sadece zikirle yetinmek olmaz. Mal ve can ile Allah yolunda cihat ve gayret etmek gerekir.?

Hizmet müminin aynasıdır. Hizmet, imanın ve güzel müslümanlığın ölçüsüdür. Hizmet, Cenab-ı Hak?kın ahlakının kulda yansımasıdır. Kul rahman ve Rahim olan Rabbini tanıdığı ölçüde O?nun kullarına merhametli, faydalı ve yakın olur. Rasulullah Efendimizin tarif buyurduğu gibi?Gerçek müslüman, insanların kendisinden bir zarar görmediği herkesin ondan rahat ettiği, emin olduğu, fayda gördüğü bir kimsedir. Kendisine güvenilmeyen, insanları sevemeyen ve kimse tarafından da sevilmeyen kimse imanın tadını tadamaz.?

Bu hizmet yoluna kendisini adayanlar bilmelidirler ki; hizmetin çok menfaat vermesi yanı sıra hizmeti zedeleyecek ve menfaatini izole edecek çok yönleri vardır. Bunlar nefsin hastalıkları ile beraber gelişen nefsi problemlerdir ki, işte bunları ıslah edemeyen mü?minlerin hizmetten alacakları sadece yorgunluk olacaktır.

Resul-i Ekrem Efendimiz:?İnsanların en hayırlısı insanlara faydalı olandır.?

Yapılan her bir hizmetin başında-ortasında ve sonunda mutlaka pusulayı kontrol etmelidir. Pusula: ?İlahi ente maksudi ve rıdaike matlubi? demektir.

-Ebu Ya?la, el-Müsned, VI,65;Heysemi, Mecmau?z-Zevaid, VIII,191;Beyhaki, Şuabu?l-İman, nr.7658;Suyuti, Camiu?s-Sağir, nr.4044;Acluni, Keşfu?l-Hafa, nr.1252

-Ebu Davud, Edeb,57;Tirmizi, Birr,16;Ahmed, Müsned, II,301;Hakim, Müstedrek, IV,248

-Hakim, Müstedrek, II,91

?Bütün halk Allah?ın bir ailesi durumundadır. Bu aile içindeki insanların en hayırlısı onlara en faydalı olandır.? buyurmuştur.

Kainattaki hiç bir şeyin boşuna yaratılmadığı, Yüce Rabbimizin Kitabı Mümin?indeki beyanlarından biliyoruz. Zerreden gezegenlere kadar her şeyin bir varlık hikmeti bulunmakta. Ayrıca bir ölçüye ve mizana göre yaratılmış durumda.

?Bir mümin kardeşimin ihtiyacını görmek için yürümem bana, şu mescid de oturup bir ay itikafa girmekten daha sevimlidir.?

Allah dostları, alemlere rahmet olan Hz. Muhammed Efendimizin meşrebi üzere hareket etmeyi en büyük gaye edinmişlerdir. Efendimiz hiçbir ayırım yapmadan bütün insanları muhatap almış ve hepsine rahmet olmuştur. Muhataplarına dost veya düşman diye değil, Allah?u Teala?nın kulu gözüyle bakmıştır. Yaptığı iyilikleri kimsenin başına kakmamıştır, hiç kimseyi minnet altına sokmamıştır. Onun en büyük sünneti, başkasının yükünü çekmek, ihtiyaçlarını gidermek ve yüzünü güldürmektir.

İnanan insan kendi istikbaline hizmet ederken, diğer insanları da unutmaz. Uzlete çekilip, toplumdan uzaklaşmak yerine insanlarla kaynaşır. Hak ve hakikat adına onlara da güzellikler sunmak için uğraşır. En yakınlarından başlayarak yaşantı ve sözleriyle doğru yolu tanıtır. Bu, peygamberlerin yolu ve ahlakıdır. Tarih boyunca ve bugün Müslümanların yolunu aydınlatan kamil mürşidler de aynı prensiple hareket etmişlerdir.

Bu emri ilahiyenin gereğince denilebilir ki, müminin hayatı hizmetten ibarettir. Mümin, evvela güzel kullukla, taat ve ibadetlerle kendi ebedi hayatına hizmet eder.

?Bizim usulümüz, halkın içinde Cenab-ı Hak ile beraber olmaktır. Yolumuz sohbet ve halka hizmet yoludur. Halktan kaçmakta şöhret, şöhrette afet vardır. Hayır, halkın içinde bulunup, herkese Allah rızası için hizmet etmektedir.?

?Sadakaların en faziletlisi, Allah yolunda hizmet etmektir.?

Nasıl ferdi amellerimizde elimizi boşa çıkaran riya, kibir, ucb gibi hastalıklar varsa, hizmet gayesi ile yapılan organizasyonlarda hizmet eden kişileri verimsizleştiren, zarara uğratan ve başkalarının zarar görmesine sebep olan bazı manevi hastalıklar da vardır. Bu manevi hastalıkları ve tedavi yollarını kısaca zikredelim:

Kardeşlere yapılan hizmet, nafile ibadetten daha üstündür. Bu konuda şu hadisleri hatırlatmamız yeterlidir:

İnsanoğlu?nun kendi yaradılış gayesini araştırmadaki tembelliğini bilen Yüce Rabbimiz, bu gayeyi doğrudan açıklıyor: ?İnsanları ve cinleri yalnız bana kulluk için yarattım.? İlk yaradılış macerasını anlatırken de, meleklere?Yeryüzünde bir halife yaratacağım? beyan buyuruyor.

Resulullah Efendimiz bir müminin ihtiyacı için koşmanın faziletini ve şerefini şöyle belirtiyor:

?İnsanların en hayırlısı, diğer insanlara en faydalı olandır.?

Unutulmamalıdır ki;Mürşid, müridin olgunluk seviyesini insanlarla geçimi ve halka hizmeti ile ölçer. Güzel geçim ve hizmet kadar insanın cevherini ortaya koyan hiçbir şey yoktur. İmandan sonra her mümin güzel ahlakı ile ölçülür. Güzel ahlak, Yüce Allah?ın ve halkın haklarını güzel korumaktan ibarettir. Bununla herkesin niyeti, kabiliyeti, aklı, ilmi ve ulaştığı terbiye seviyesi belli olur.

-Ebu Ya?la, Müsned, No:3302;Bezzar, Müsned, No:1949, İbnu Hacer, el-Metalib, No:897. Heysemi, Mecmau?z-Zevaid, VIII,191

Büyük veli Hace Ubeydullah Ahrar buyuruyor ki: ?Ben bu yolu tasavvuf kitaplarından değil, halka hizmetten elde ettim. Hayır umduğum herkese hizmet ederim? Demek ki hizmet, insanın yaradılış gayesini yerine getirmenin yanında, manevi kemalatı elde etmenin de önemli bir yoludur.

Bu konuda Hz. Ömer r. a. örneğini unutmamak gerekir. O, hükmünü Kur?an ve Sünnet?te bulamadığı konularda hemen karar vermezdi. Sahabe-i Kiram ile uzun istişareler yapardı. Bu istişarelerin bazen haftalarca sürdüğü nakledilir. Sonunda genellikle ittifakla karara varırlardı. Hz. Ömer r. a., istişarenin sağlıklı olması için Sahabe-i Kiram?dan birçok kimsenin Medine dışına yerleşmesine dahi izin vermemişti.

-Tabarani, el-Kebir,13646;İbnu Ebi?d-Dünya Kazau?l-Hace, No:36

Hizmet ehli insanları pusuda bekleyen birinci hastalık?benlik duygusu?dur. Bu duygu çok masum şekillerde ortaya çıkar. İyi ve güzel işler yapma arzusu çok olur. Fakat kendisi olmadan bu iyiliklerin ve güzelliklerin ortaya çıkamayacağını düşünür.

Baş olma arzusundan kurtulmanın çaresi de, yaptığımız hizmetlerin bize ait olmadığına, yukarıda meali verilen ayet-i kerime hükmünce, onların gerçek sahibinin Allah olduğuna kesin olarak inanmaktır.

-Zilzal suresi ayet-6-8

?İnsanlara hizmet ve iyilik etmek isteyen kimse, kendi nefsini ıslah etsin yeter. Nefsini ıslah etmeyen kimse, insanlara gerçek faydayı veremez. Sadatlar, nefislerini ıslah edip istikamet üzere gittiklerinden, insanların hidayetine ve ebedi saadetine vesile olmaktadırlar.?

-Buhari, Edebü?l-Müfred, Had. No:623;Ebu Davud, Vitr,29.(No: 1535)

-Abdurrahman-ı Tahi, İşaretler,188

-Bakara suresi ayet-30

Hizmet eden insan, verilen hizmete hikmet nazarıyla bakarak emin olmalıdır ki, yapmış olduğu hizmet layık olduğu için değil; tamamen affına vesile olsun diye ikram edilen bir lütufla, aralanan bir merhamet kapısıyla karşı karşıya bulunmaktadır. Hizmet eden bir mü?min: ?İşin içinde ben olmasaydım, hizmetler daha iyi yürüyebilirdi, Meydana gelen aksaklıkların kaynağı belki de benim nefsimdir.? Diye tefekkür etmek lazımdır

?Bir topluluk içinde en büyük sevabı onlara hizmet eden alır.?

Hizmetin en büyük kerameti insanı Allah?u Teala?nın sevgi ve yardımına mazhar etmesidir. Efendimiz buyuruyor ki:

İkinci önemli hastalık?baş olma duygusu?dur. Hayırlı hizmetlerde genellikle hiç kimse doğrudan baş olma sevdası ile öne çıkmaz. Nefis bunu masum niyetlerin arkasına gizler. Fakat insan olmanın bir gereği, nerede olursa olsun, içindeki baş olma arzusu her an devreye girebilir.

Hizmetteki Hastalıklara İlaç

Bir hizmetin hangi noktasında bulunursak bulunalım, sık sık Allah?a müracaat edip, eksikliklerimiz sebebi ile kimsenin zarara uğramamasını dilemeli ve bu hizmetler için daha hayırlı insanların istihdam edilmesini samimi olarak temenni edilmelidir.

HİZMETTE EDEP

Benlik duygusundan kurtulmanın tek yolu, şu ayeti kerimeyi bakış açımızın esası haline getirmektir;

?O gün insanlar, yaptıklarının karşılığı kendilerine gösterilmek üzere bölük bölük dönecekler. Kim zerre kadar iyilik yaparsa onun mükafatım görecek. Ve kim zerre kadar kötülük yaparsa, o da onun karşılığını görecek.? ilahi fermanı gereği, ahiret yurdunda iyilik ve güzelliklere erişmek için çabalar. O?nun çizdiği emir ve yasaklar dairesini, yani Allah?ın sınırlarını gözetir. Bütün bunları yaparken amellerine güvenmek yerine, Yüce Rabbi?nin rızasını, rahmet ve şefkatini kazanmayı amaçlar.

-Safi, Raşahat,263-264

Gavs-ı Sani Hz. leri buyurdular ki:

Ayet-i kerimeyi iyi anlayan insan, başarılarda kendini pay sahibi görmek yerine, karşılaşılan eksikliklerde kendine pay arar; iyiliklere hissedar olmaya çalışmaz. Çünkü iyilik ve güzellik namına ne varsa, tamamen Allah?a aittir.

Bulunduğunuz topluluk içinde en eskilerden biri olma hasebiyle kendinizi her şeyden sorumlu ve her şeyi yapmaya yetkili görmeye başlarsınız. Sizden habersiz kuş uçmaması gerektiğine inanırsınız. Düzgün işler yapılsa bile, eğer sizden habersiz yapılmışsa mutlaka bir eksiklik olduğunu sanırsınız.

İnsanoğlu çeşitli bilim dallarında gelişmeler sağladıkça, varlıkların yaradılış hikmetlerine ve hangi hizmeti gördüklerine dair sırları öğreniyor. Artık biliyoruz ki, okyanusun derinliklerindeki bir yosundan, dağların zirvelerinde yaşayan böceğe tadar her şeyin bir var oluş hikmeti var. En önemsiz gözüken bir bitki veya hayvan türü bile yok olduğunda tabii denge zarar görüyor. O türün gördüğü hizmet yerine getirilemiyor. İşte bu sebeple günümüz dünyasında, tabiattaki dengeyi, bitki-hayvan cinslerini korumaya yönelik tedbirler alınmaya çalışılıyor.

-Zariya suresi ayet-56