Bu konuya bir de küçük eklemede bulunalım. Sadece Mısır'da değil mezopatamyadaki inanışlarda da bazı tanrılan ağaçlarda ikamet ettiklerine inanılmıştır. Babil, Mezopotamya'da, adını aldığı Babil kenti etrafında kurulmuş, Sümer ve Akad topraklarını kapsayan eski bir imparatorluktur. Babil'in merkezi bugünkü Irak'ın El Hilla kasabası üzerinde yer almaktadır. Bir Babil büyü duasında da şöyle denir.

Tevrat?taki anlatımlara baktığımızda Mısırın tanrısı gibi Allahın da Hz. Musa?ya bir çalının içinden seslenmekte olduğu görülür.

Tevrattaki allahın bir çalının içinden seslenmesi olayı Kuran?da da aynen geçer ve allah bir ağactan Musa?ya seslenmektedir.

Müreffeh Eridu'da Ea'nın gezindiği yerdir burası

?Musa, ateşin yanına gelince, o mübarek yerdeki vadinin sağ tarafındaki ağaçtan şöyle seslenildi: ?Ey Musa! Şüphesiz ben, evet, ben alemlerin Rabbi olan Allah?ım.?

Mitolojilerde buna benzer şekilde gövdesi ağaçtan çıkan ve ölülerin ruhuna içecek sunan tanrıça ikonografilerine sıkça rastlanmaktadır. Göğü simgeleyen büyük bir ağacın altına ya da alt dallarına oturmuş kader tanrıçası da ağaç temasını öne çıkarır, ağacın dallarında firavunların adları ve kaderleri yazılıdır.

Sümer mitolojisinde su, zeka ve yaratmanın tanrısı olan Enki daha sonraları Babil mitolojisinde "Ea" olarak anılmıştır. Yukarıdaki duada Ea tanrısının "Kishanu" adlı Babil'in kozmik ağaç modelinde bulunduğundan bahsedilir.

Geçmişten günümüze çeşitli inanışlardaki?ağaç? simgesi son derece tutarlı ve zengin bir anlam taşımaktadır. Ağaç, yerden bitip göklere doğru uzandığı, kendini sayısız kez yenilediği, "ölüp" tekrar "dirildiği? için kutsal güçlerle doludur ve dinsel değerler ifade eder.

Her zaman her yerde olabilen bir allah acaba kendisini neden bir şeyin içine gizleyerek ordan seslenme gereği duysun? Sorunun cevabı çok basit aslında, farklı medeniyetlerin birbirlerine aktarmış oldukları anlatımlardaki nesnelerin her birinin geçmişten gelen sembolik anlamları vardı.

Hathor, Mısır mitolojisinde en önemli ve en eski tanrılardan biridir. Tanrıça Hathor, Kenanlarda Aşera, Asurlarda İştar, Sümerde İnanna olarak geçen meşhur tanrıçadır. Bu ulu tanrıça ile ağaç arasındaki ortaklık günümüze kadar kalan bazı duvar resimlerinde oldukça belirgin bir şekilde gözükmektedir. Bu resimlerden birinde Hathor bir gök ağacının içinden bir ölünün ruhuna yiyecek ve içecek sunmaktadır.

Lacivert taşı gibi parıldar, apsu'ya uzanır.

Mısır tanrıçası Hathor?un insanlara ağaçtan seslendiğini gösteren duvar çizimleri ile Musa?nın allahla konuşmasını konu edinmiş bir çizime aşağıdaki linkten bakabilirsiniz.

"Eridu'da, kara bir "kishanu" yetişir, kutsal bir yerdir yaratıldığı;

?Musa kayınbabası Midyanlı Kahin Yitro'nun sürüsünü güdüyordu. Sürüyü çölün batısına sürdü ve Tanrı Dağı'na, Horev'e vardı. RAB'bin meleği bir çalıdan yükselen alevlerin içinde ona göründü. Musa baktı, çalı yanıyor, ama tükenmiyor. "Çok garip" diye düşündü, "Gidip bir bakayım, çalı neden tükenmiyor!" RAB Tanrı Musa'nın yaklaştığını görünce, çalının içinden, "Musa, Musa!" diye seslendi. Musa, "Buyur!" diye yanıtladı.?

Kasas -30:

Bau'nun dinlendiği saraydır evi.."