bilgi ve tecrübe sabibi olanlar arasından seçilecek bir üye,

surette daimi veya geçici olarak başka işçi alamaz veya başkalarını çalıştıra-

Her ne sebeple olursa olsun sona eren toplu iş sözleşmesinin hizmet akdine

TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ, GREV VE LOKAVT KANUNU (1)

Madde 81 - Bu Kanunun suç saydığı eylemlerin tekerrürü halinde, Kanunda be-

len taraf, temerrüt tarihinden itibaren, bankalarca uygulanan en yüksek işletme

beple sözleşmenin hükümsüzlüğü, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca durumun

kavtın uygulandığı işyerlerinden ayrılmayanlar, işyeri önünde veya ihtara rağmen

için işverence ücret ve sosyal yardımlar ödenemez, bu süre kıdem tazminatı he-

çerli bir özrü olmaksızın işyerinde çalışmayanlar üç aydan bir yıla kadar hapis

aylarında yayımlanacak istatistikler esas alınır. Bu istatistiklerde belirtile-

yarak altı işgünü içinde üyelerinin tamamının katılması ile toplanır. Ancak,

Madde 43 - (Değişik birinci fıkra: 3/6/1986 - 3299/8 md.) İşveren, kanuni

Yüksek Hakem Kurulu uyuşmazlığı evrak üzerinde inceler. Yeteri kadar aydın-

Madde 21 - (Değişik birinci fıkra:3/6/1986 - 3299/6 md.) Toplu görüşme için

işyerinde çalışmayı arzu edip işveren tarafından çalıştırılmayan işçilerin hiz-

Hallerinde Yeniden Yürürlüğe Konulması Hakkında Kanun ise, Türkiye Büyük Millet

vermiş olan işçi sendikasına, bir nüshası bölge çalışma müdürlüğüne gönderilir;

ihtiyati tedbir olarak durdurulmasına karar verebileceği gibi, konulmuş tedbiri

Madde 65 - Yüksek Hakem Kurulunun çalışma usul ve tarzı ile çalışmasına ve

1. Bakanlar Kurulunca, bakanlıklar bünyesi dışında, işçi veya işveren kuru-

Kanun dışı lokavt yapılması halinde işçiler, böyle bir lokavtı yapan işve-

35 inci madde hükümlerine göre yapılan grev oylamasında, grevin uygulanma-

ödemeye mecbur bulunmaksızın feshedebilir.

öğretim Kurulunca seçilecek bir üye,

mak gerekir.

ta vardığı sonuçları en kısa zamanda uygun vasıtalarla kamuoyuna açıklayabilir.

(Ek: 27/5/1988 - 3451/9. md.) Tarafların hesaba yatırmaları gereken ücretler

ruluna başvurmazsa, yetki belgesinin hükmü kalmaz.

izinli olan asıl başkan veya üyenin yerini aynı gruptan yedek başkan veya yedek

ler hakkında bu eylemler başka bir suç oluştursa bile ayrıca 73 üncü madde hü-

Toplu görüşmenin başlaması:

Yasaklarda Yüksek Hakem Kuruluna başvurma:

latça milli bir banka hesabında toplanan paralardan ödenir. Arabulucuyu tayin

oranını sağladığının

çıkan en az bir gazetede, gazete yoksa mutad vasıtalarla ilan edilir. Kanuni

Bakanlığınca dava yolu ile ileri sürülebilir.

lokavt yüzünden kısıntıya uğramış olanlarının devamı, işçiler tarafından iste-

onunu temsil edemeyen sendika yetki itirazında bulunamaz.

Görevli makam:

rilmiş mahkeme veya özel hakem kararlarıyla bağlı olan işveren bunların aslını

yararlanma imkanı verir.

(Değişik: 3/6/1986 - 3299/1 md.) Bir gerçek ve tüzelkişiye veya bir kamu

Ek Madde 1 - (3/6/1986 - 3299/9 md. ile gelen Ek Madde hükmü olup teselsül

birinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının kendi üyesi bulunması halinde bu

Resmi arabuluculuk teşkilatı arabulma faaliyetine girişilen her uyuşmazlık-

daki usul uyarınca ilan edilir.

Grev ve lokavt süresince işçiler Sosyal Sigortalar Kanununun ilgili hüküm-

İşveren sendikasının veya işverenin başvurusu:

lu iş sözleşmeleri, sürelerinin bitimine kadar yürürlükte kalır. Şu kadar ki, Tür-

Duruşma sonunda verilecek karar temyiz edildiği takdirde Yargıtayca onbeş gün

gandasını yapanlar üç aydan dokuz aya kadar hapis ve yetmişbeşbin liradan yüz-

Uyuşmazlığın tespiti:

Birinci fıkraya göre arabulucu tayini yoluna gidilmemiş ve toplu görüşmenin

vazgeçen işçileri çalıştıran işveren, bu işçileri ancak kendi işlerinde çalış-

(Değişik: 27/5/1988 - 3451/10. md.) 40 ıncı maddenin ikinci fıkrasında be-

yısı toplu sözleşme ve diğer işlemler için istatistik yayımlanıncaya kadar ge-

mamışsa, uyuşmazlığın tespiti bakımından altmış günlük sürenin geçmesi beklenil-

YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE

den yararlanabilmeleri, toplu iş sözleşmesinin tarafı işçi sendikasına dayanışma

Bu maddede belirtilen kanun dışı greve katılanlar altı aydan az olmamak

Yetki itirazı:

kam, resmi listeden bir arabulucuyu taraflardan en az birinin huzurunda ad çek-

grev veya lokavtın uygulanmaya başlaması ile birlikte işçiler işyerinden ayrıl-

rilmesi grevin kaldırılmasını gerektirmez.

eden işveren veya işvereni sözkonusu hükme aykırı hareket etmeye zorlayan veya

Grev gözcüleri:

Madde 8 - Toplu iş sözleşmesine taraf olan sendikanın feshi veya infisahı

işyerinin bağlı olduğu bölge müdürlüğünün bulunduğu yerdeki iş davalarına bak-

Madde 17 - Tespit yazısını alan işveren sendikası veya sendika üyesi olma-

sabında dikkate alınamaz. Toplu iş sözleşmelerine veya hizmet akitlerine bunla-

Madde 11 - Bir toplu iş sözleşmesi, üyelerinin sayısı bağlı olduğu işkolunda

ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına veya ilgili Bölge Müdürlüğüne kayıt ettirildik-

edebilir. Teşmil kararnamesinde kararın gerekçesi açıklanır.

grev ve lokavtın ertelenmesi durumunda altmış günden önce karar kaldırılırsa

Madde 53 - (Değişik birinci fıkra: 27/5/1988 - 3451/8. md.) Yüksek Hakem

masının usul ve esasları da bu tüzükte belirtilir.

Madde 42 - Kanuni bir grev kararının alınmasına katılma, böyle bir kararın

gözcüleri için işçiler veya işçi sendikası tarafından kulübe, baraka ve çadır

(Değişik: 27/5/1988 - 3451/9. md.) Resmi arabuluculuk yapılan her uyuşmaz-

Teşmil edilen toplu iş sözleşmesinin sona ermesi ile teşmil kararı da orta-

göre belirlenir.

rinin, hammadde, yarı mamul ve mamul maddelerin bozulmamasını; hayvan ve bitki-

Grev ve lokavtı sona erdirme kararı:

lunun toplu iş sözleşmesi bulunmayan diğer işyerlerine veya bir kısmına teşmil

na bakmakla görevli mahalli mahkemeye yapılır. İtiraz mahkemece üç işgünü için-

ellibin liraya kadar ağır para cezasına mahküm edilirler.

larını besleyen linyit üretimi, tabii gaz ve petrol sondajı, üretimi, tasfiyesi,

Bir işveren sendikası, üyesi işverenlere ait işyerleri, sendika üyesi olmayan

kararına uyulmasını sağlamak için cebir ve şiddet kullanmaksızın ve tehditte

Madde 51 - Kanuni bir grev veya lokavtı sona erdirmek için grev ve lokavta

ların yerine bölge çalışma müdürlüğünün yazılı izni ile yeni işçi alabilir.

makam ve kuruluşlardan istenir.

te ve aleyhte oylar eşit ise başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlar.

Toplantı yer, gün ve saati bakımından taraflar arasında bir anlaşmaya varı-

lir. Erteleme süresi, kararnamenin yayımı tarihinde işlemeye başlar.

Amaç:

bulunmaksızın kendi üyelerinin grev kararına uyup uymadıklarını denetlemek ama-

lan fiilleri teşvik, tahrik ve himaye eden veya kanun veya tüzüklerin emredici

Madde 13 - (Değişik birinci fıkra: 27/5/1988 - 3451/2. md.) Bir toplu iş

Toplu iş sözleşmesine konulamayacak hükümler:

için Yüksek Hakem Kuruluna başvurur.

çalışan işçilerin en az yüzde onunu temsil eden işçi sendikalarından en çok

Müeyyideler ve Son Hükümler

Kanun Yürürlüğe

görevli makama altı iş günü içerisinde yazı ile bildirir.

Bakanlar Kurulu, teşmil kararnamesini gerekli gördüğü zaman gerekçesini de

Özel hakeme başvurma:

masına karar verilmesine rağmen grev kararının uygulanması halinde failler hak-

sa yetki belgesinin hükmü kalmaz.

Toplu iş sözleşmesinin tanımı ve muhtevası:

Toplu iş sözleşmesinin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar

ren, işçi sendikasının almış olduğu grev kararının kendisine tebliğinden itiba-

Bu Kanunda geçen Çalışma Bakanlığı ismi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan-

Bu süre içinde çağrı yapılmazsa, yetki belgesinin hükmü kalmaz.

Madde 61 - Toplu iş sözleşmesine dayanan eda davalarında ifaya mahküm edi-

üyelerin seçilmesi, her seçim döneminden üç ay önce Çalışma Bakanlığınca ilgili

Yasağın bulunduğu işler:

başkan hariç üyelerden ikisinin katılmaması toplantıya engel olmaz. Özürlü veya

rin dörtte üçünün sendika üyeliğinden ayrıldıklarının tespiti halinde, ilgili-

liradan az olmamak üzere ağır para cezasına mahküm edilir.

dan itibaren altmışıncı günün sonunda anlaşmaya varamamışlarsa, taraflardan biri

edilen ilan, bildirme ve bilgi verme yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere

Madde 74 - Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, milli egemen-

hareketleri sonucu, grev uygulanan işyerinde sebep oldukları maddi zarardan

Yasak hallerinde grev ve lokavt:

BİRİNCİ BÖLÜM

ancak bir toplu iş sözleşmesi yapılabilir. Bu Kanun anlamında bu sözleşmeye iş-

de aranacak nitelikler şunlardır:

davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilemez.

üyeye sahip olan sendikanın yapmış olduğu bir toplu iş sözleşmesini Bakanlar

Çalışma Bakanlığı, toplu iş sözleşmeleri için bir sicil tutar. Toplu iş söz-

başlar.

Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma talep ta-

Yüksek Hakem Kurulunu da seçebilirler.

bütün ilgililer vermeye mecburdurlar.

Yürürlükten kaldırılan kanunlar:

Lokavt gözcüleri:

Grev uygulanan işyerinde, "Bu işyerinde grev vardır" lokavt uygulanan işye-

resmi arabuluculuk yapabileceklerin listesinin düzenlenme esasları ve resmi

halli mahkemeye itiraz edebilir.

Kanun veya Kanun Hükümleri Tarihi Sayısı Maddesi

yerindeki üye sayısını, işkolunda kurulu işçi sendikalarına ve talepte bulunan

de tespit edilir ve taraflara bildirilir.

ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, milli egemenliğe, Cumhuriyete, milli

yetinin durdurulması hallerinde lokavt kendiliğinden ortadan kalkar. Grevin veya

dığı erteleme kararından sonra grev veya lokavtı kaldırma kararı almayanlar

lanmaya konulmamışsa yetki belgesinin hükmü kalmaz.

Madde 20 - Toplu görüşmenin sonunda bir anlaşmaya varılırsa, beş nüsha ola-

Resmi arabuluculuk teşkilatı:

2. Üniversitelerin iş hukuku veya ekonomi öğretim üyeleri arasından Yüksek-

Ancak alınacak tedbirler kanuni bir grev veya lokavtın uygulanmasına engel olu-

ve lokavt süresince kısıntıya uğratamaz. Ancak bu hizmetlerin kanuni grev ve

sehiriçi deniz, kara ve demiryolu ve diğer raylı toplu yolcu ulaştırma hizmet-

beple hizmet akti feshedilenlerin yerine yeni işçi alınması imkanı saklıdır.

iş sözleşmesinde taraflardan birinin veya ikisinin yetkili olmadığı ve bu se-

ni talep eder.

Madde 57 - Yüksek Hakem Kurulunun yazışma ve uzmanlık hizmetlerini yürütmek

bir aydan üç aya kadar hapis ve otuzbin liradan seksenbin liraya kadar ağır

bunların kısıtlanmasına dair konulacak hükümler geçersizdir.

göre hesaplanır.

lokavt kendiliğinden ortadan kalkar. Lokavtı uygulayan işveren sendikasının

ile 2364 sayılı Süresi Sona Eren Toplu İş Sözleşmelerinin Sosyal Zorunluluk

Uyuşmazlık ve Arabuluculuk

4. Taksirli suçlar hariç, ağır hapis veya altı aydan fazla hapis veyahut

ren altı işgünü içinde lokavt kararı alabilir. Grev kararı uyuşmazlığın kapsa-

DÖRDÜNCÜ KISIM

yapma hakları saklıdır.

İşverenin toplu iş sözleşmesiyle bağlılığı:

hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin esaslar; Yüksek Hakem Kurulunun başkan ve

liğe, Cumhuriyetin niteliğine, Devletin güvenliğine aykırı amaçla grev veya lo-

grevdir. İşyeri işgali, işi yavaşlatma, verimi düşürme ve diğer direnişler hak-

15 gün içinde sonuçlandırır. Mahkemece verilen karar ilgililerce veya Çalışma

Madde 10 - Toplu iş sözleşmesine taraf olan işveren sendikasının toplu gö-

lokavt süresine ait hizmet aktinden doğan bütün haklarını bir iş karşılığı ol-

Madde 39 - Hiçbir surette üretim veya satışa yönelik olmamak kaydı ile ni-

mek suretiyle tespit eder. Arabulucu tayini yoluna gidilmiş ve anlaşma sağlana-

Arabulucu tarafların anlaşmasını sağlarsa,20 nci madde hükümleri uygulanır.

Bu Kanunda suç sayılan fiiller diğer kanunlara göre daha ağır bir cezayı

Toplu iş sözleşmelerinin süresi ve bitimi:

mensuplarını bağlar ve ceza davaları için de kesin delil teşkil eder.

sına mahküm edilirler.

yönetmelikte belirtilir.

Yüksek Hakem Kurulu toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar verir. Leh-

birinci fıkrası

toplanır. Birinci toplantıda, toplantı nisabı sağlanamadığı takdirde, ikinci

çevresine afiş, pankart gibi ilan vasıtalarını asmak veya yazılar yazmak yasak-

sinleşmesinden itibaren işlemeye başlar.

rinin başvurması üzerine özel hakeme gidileceğine dair hükümler geçerlidir. Bu

luşları ile hiçbir şekilde bağlantısı olmayan ve siyasi parti organlarında gö-

Ancak, tarafların toplu görüşme gereği ileri sürecekleri tekliflerde değişiklik

Grev ve lokavtın uygulanmasında işyerinden ayrılma zorunluluğu:

Madde 73 - Yasama, yürütme ve yargı organları ile merkezi veya mahalli ida-

ödeme gününde ödemek zorundadır. Ödemeyi yapacak personel de bu hususta çalış-

belirlenmesini ve sözleşmenin kapsamına girecek işyeri veya işyerlerinde başvu-

Greve katılmayan veya katılmaktan vazgeçenlerin işyerinde çalışmaları, hiç bir

feshedebilirler ve her türlü haklarını talep edebilirler. İşveren bu işçilerin

iş sözleşmesi birden fazla bölge çalışma müdürlüğünün yetki alanına giren iş-

lanamaz.

Bu Kanun ile ilgili tüzükler için, "Tüzükler Külliyatı"nın kanunlara

sendikasının yetkisini daha sonra yayımlanacak istatistikler etkilemez.

nırlar.

Madde 69 - Bu Kanunun 22 nci maddesi hükümlerine göre mahkemece tayin edil-

Resmi arabulucu olarak görevlendirilenler görevlerinin ifası sırasında veya

Tekerrür hali ve daha ağır cezanın uygulanması:

Sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf işveren sendikasının üyesi olan iş-

Geçici yasaklar:

arabuluculara ödenecek ücretlerin alt ve üst sınırları 65 inci maddeye göre

lokavta uğrayan işçilerin oturdukları ve işveren tarafından sağlanmış konutlar-

Madde 58 - Taraflar anlaşarak toplu hak veya menfaat uyuşmazlıklarının her

alınmasını teşvik etme, böyle bir greve katılma veya böyle bir greve katılmaya

dırılır.

itirazları mahkeme altı işgünü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara

"Çalışma Bakanlığı deyimi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Bölge Çalış-

pılması kararına katılan, böyle bir grevin yapılmasını teşvik eden, böyle bir

gulanması bakımından işveren sayılır.

yirmibin liradan altmışbin liraya kadar ağır para cezasına hükmolunur.

takdirde bir tarafın müracaatı üzerine uyuşmazlık hakem tarafından çözülür.

karşılamak üzere gerekli ödenek Çalışma Bakanlığı bütçesine konulur.

işkolunda kurulu işçi sendikalarıyla taraf olacak işveren sendikası veya sendi-

Arabuluculuk süresinin sonunda anlaşma olmamışsa, arabulucu, üç işgünü için-

pis ve otuzbin liradan az olmamak üzere ağır para cezasına mahküm edilirler.

Yukarıdaki fıkrada sözü edilen grev veya lokavt kararının uygulanması ha-

lıkta tarafların bu hesaba yatırmaları gereken ücretlere ait esaslar ile ücret-

edenler veya bu yolda propaganda yapanlar ile lokavta katılanlar bir yıldan az

lir ve görevli makama bildirilir.

Kanuni grev ve kanuni lokavt kararı:

Madde 72 - Grev veya lokavtın 29 ve 30 uncu maddelere göre sürekli olarak,

dika ve konfederasyonlarında çalışmakta olanlar raportör ve uzman olarak görev-

si, bozma sözkonusu olan hallerde işin esasına ilişkin kesin kararını iki ay

olarak anlaşma yaparlarsa, bundan sonra arabuluculuk, grev ve lokavt, kanuni

Hakim, tespit kararının kesinleşmesine kadar, dava konusu grev veya lokavtın

Yürütme:

başvurabilir. Mahkemece belirlenecek tarihte grevin sona ereceği birinci fıkra-

yirmibeşbin liraya kadar ağır para cezasına mahküm edilirler.

ri için işyerleri bir bütün olarak nazara alınır ve yarıdan fazla çoğunluk buna

mışsa, bu greve katılan işçiler tarafından karşılanır.

Seçimle gelen her bir üye için aynı şekilde ikişer yedek seçilir. Kurul Başkan-

Özel Hakeme veya Resmi Arabulucuya Başvurma

uygulanır. Bu Kanunda aksi öngörülmedikçe tebligatlar Tebligat Kanunu hükümle-

mesi, önceki sözleşme sona ermedikçe yürürlüğe giremez.

da taraflardan her biri 32 nci madde uyarınca Yüksek Hakem Kuruluna başvurabi-

Tarafların durumunda değişiklik:

olarak uygulanan grev veya lokavt, bir tarafın veya Çalışma Bakanının başvurusu

tespiti halinde bu bilgiler sadece başvuran sendikaya aynı süre içinde bildiri-

gerektirdiği takdirde daha ağır ceza uygulanır.

Kurulu, o işkolunda işçi veya işveren sendikaları veya ilgili işverenlerden bi-

yip görevli makama tevdi edeceği tutanak, 23 üncü maddede belirtilen resmi ara-

Hükümsüzlük konusundaki dava, işyerinin bağlı olduğu bölge çalışma müdürlü-

mındaki işyerlerinin bir kısmı için alınmış olsa dahi lokavt kararı o uyuşmaz-

Yürürlük:

Toplu iş sözleşmesi süresinin bitmesinden önceki yüzyirmi gün içinde, yeni

Grev oylaması sonucunda işçiler grevin uygulanmamasına karar verirlerse ve

göstererek yazının kendilerine tebliğ tarihinden itibaren altı iş günü içinde

İşveren, konutların su, gaz, aydınlatma ve ısıtma hizmetlerini, kanuni grev

ifasından dolayı işledikleri veya kendilerine karşı işlenen suçlar bakımından

na uyup uymadıklarını denetleme amacı ile lokavtı işyerinde ilan etmiş olan iş-

veya uygulanmasına veya bunlara katılmaya veya devama zorlayan veya teşvik

ilişkin 21 inci maddedeki uyuşmazlığın çözülemediğini 23 üncü madde uyarınca

lır. Grev oylaması isteyen işçilerin sayısının yeterli orana ulaşıp ulaşmadık-

Toplu görüşmenin başlamasından itibaren altmış gün içinde taraflar anlaşa-

sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren, taraflardan birinin veya her

zenlenen resmi listeden bir arabulucunun katılmasını görevli makamdan isteyebi-

Meclisi göreve başladığında yürürlükten kalkar.

sendikasına üye bulunup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesin-

natlar; naip, bilirkişi ve tanıklara verilecek ücretler ve menfaat uyuşmazlık-

yan grev hakkı veya lokavt düşer. Süresi içinde grev kararı uygulamaya konulma-

işçiler tarafından görülebilecek uygun yerlerine asmaya mecburdur.

Toplu İş Sözleşmesi

sağlayacak tedbirleri alır.

himaye eden hükümler koyanlar hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis cezası

salt çoğunluğunun oyu şarttır.

Madde 3 - Bir toplu iş sözleşmesi aynı işkolunda bir veya birden çok işye-

İşyerinde işveren vekili durumunda olan ve temsilci sıfatıyla toplu iş söz-

Kanuni bir greve katılanlar ile 38 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca

içinde toplantıya çağırır Taraflardan biri bu toplantıya katılmazsa veya top-

için numaralandırılmıştır.)

iş sözleşmesinin uygulandığı işyerlerinde işverenin değişmesi toplu iş sözleş-

ve tahsilinde kamu alacaklarının takip ve tahsiline ilişkin esaslar uygulanır.

greve katılan veya böyle bir greve katılmaya veyahut devama teşvik eden işçile-

rine göre yapılır.

teşvik eden veya bu yolda propagandada bulunanlar, sözkonusu hükme aykırı ola-

3. Medeni ve siyasi hakları tam olarak kullanma ehliyetinden yoksun olma-

edenler veya bu yolda propaganda yapanlar bir aydan üç aya kadar hapis, onbin

işletmenin her bir işyerinin bulunduğu mahallin en büyük mülki amirliğine yapı-

Çağrı tarihinden itibaren otuz gün içinde yukarıdaki fıkralar uyarınca top-

dir. Çalışma serbestliği her halde saklıdır.

mek zorundadırlar.

Kanuni bir grev ve lokavt dolayısıyla hizmet aktinden doğan hak ve borçları

5. (Değişik: 27/5/1988 - 3451/5. md.) Kamu kuruluşlarınca yürütülen itfaiye,

Toplu İş Sözleşmesinin Yapılması

işçi sendikasının tespitini ister.

maya mecburdur. Aksi halde 40 ıncı maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.

Madde 5 - Toplu iş sözleşmelerine, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez

memur sayılırlar.

üzere hapis ve onbin liradan az olmamak üzere ağır para cezasına mahküm edilir-

3. (Değişik: 27/5/1988 - 3451/5. md.) Su, elektrik, havagazı, termik santral-

Uygulanan grev veya lokavtın kanuna aykırı olması:

kurulmuş olan Yüksek Hakem Kurulunca yerine getirilir.

linde; grev veya lokavta karar verenler, grev veya lokavta karar verilmesine

hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır. Hizmet akdinde dü-

Müdürlüğü olarak değiştirilmiştir.

Grev veya lokavt süresince işyerinde çalışmaya mecbur olan işçilerden ge-

Lokavtın tanımı:

31 inci maddeye göre de geçici olarak yasaklandığı işlere veya işyerlerine

rak aldıkları veya alınmasına sebep oldukları veya grev yapan işçilerin yerine

Madde 71 - Grev veya lokavt kararının bu Kanun hükümlerine uygun olarak

leşmesinin metni üzerinde anlaşmazlık çıktığı takdirde, esas, bu sicilde sakla-

de, bu kararı uygulayanlar, uygulanmasına veya devamına zorlayanlar veya teşvik

uygulanamaz.

Ceza Hükümleri

lerinde.

radan ikiyüzbin liraya kadar ağır para cezasına mahküm edilirler.

itirazda bulunmazsa ilan hükümleri kesinleşir. İtiraz halinde mahkeme altı iş-

başlamasından itibaren doksan gün devam eder.

dilmişse mahkeme kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren altı işgünü içinde

teliği bakımından sürekli olmasında teknik zorunluluk bulunan işlerde faaliye-

içinde taraflar toplu görüşmenin yer, gün ve saatini aralarında anlaşarak tespit

karara uyarak işi bırakmalarına grev denilir.

sonra herhangi bir suretle kesilmesi halinde dahi, söz konusu işveren, o çağrı

dikkate alarak ücreti tespit eder.

Grev oylaması:

öngörülen mahkemeye başvurmak suretiyle resmi listeden bir arabulucunun tayini-

liraya kadar ağır para cezasına hükmolunur.

kında kanun dışı grevin müeyyideleri uygulanır.

ki alanı alanına giren işyerlerini kapsayacak toplu iş sözleşmesi için ise Ça-

Grev ve Lokavt Yasakları ve Erteleme

lantıya geldiği halde görüşmeye başlamazsa ya da toplu görüşmeye başlandıktan

Madde 16 - Tespit yazısına bu Kanunda öngörülen süre içinde itiraz edilme-

Erteleme döneminde uyuşmazlığın çözümü:

4. Milli Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik

5. İşverenler adına en çok işveren mensubu olan işveren konfederasyonunca,

Madde 52 - Grev ve lokavtın yasak olduğu işler ve yerlerdeki uyuşmazlıklar-

kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı bir fiilden dolayı hapis cezasından

Madde 60 - Uygulanmakta olan bir toplu iş sözleşmesinin yorumundan doğan

2. Cenaze ve tekfin işlerinde,

hükümlerine aykırı hükümler konulamaz.

kurum ve kuruluşuna ait aynı işkolunda birden çok işyerine sahip bir işletmede

Birinci fıkrada öngörülen sürenin geçmesinden sonra kanuni grev kararı altı

şiddet kullanmaksızın ve tehditte bulunmaksızın kendi üyelerinin lokavt kararı-

Madde 9 - Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararla-

mişse sürenin bitişini takibeden altı işgünü içinde veya yapılan itiraz redde-

üyesi bulunan işçiler bu hükme tabi tutulamazlar.

lirlenmiş cezalar üçte birden yarıya kadar artırılarak hükmedilir.

ni düzenler. Ayrıca halkın günlük yaşamı için zaruri olan ve aksaması muhtemel

Bu Kanunun uygulanmasından doğan bütün uyuşmazlıklar iş davalarına bakmakla

(Değişik: 3/6/1986 - 3299/5 md.) Toplu görüşme çağrısına, çağrıyı yapan ta-

(Değişik: 3/6/1986 - 3299/2 md.) Yayımından itibaren 15 gün içinde itiraz

Uygulanmakta olan bir toplu iş sözleşmesinin yorumu hakkında mahkemenin ke-

Çalışma Bakanı da Yüksek Hakem Kuruluna başvurur.

Çalışma Bakanlığı, kayıtlarına göre sendikanın çoğunluğu haiz olması halin-

yer alan hak ve sorumluluk hükümleri uygulanır.

Resmi arabulucunun görevi mahkemece kendisine yapılacak duyurudan itibaren

çözülünceye kadar veya bu belgeyi aldıktan sonra yetki devam ettiği sürece yet-

çalışmaya devam edecekleri bölge çalışma müdürlüğünce grev ve lokavt kararının

maddeye göre yetkili iş mahkemesinden her zaman talep edebilir. Mahkeme bir ay

için işyerinin bağlı olduğu işletme toplu iş sözleşmesi için işletme merkezinin

Genel Hükümler

Yüksek Hakem Kuruluna Başvurma

Uyuşmazlığın her safhasında taraflar aralarında anlaşarak özel hakem olarak

linde; grev veya lokavt kararı verenler, böyle bir grev veya lokavta karar ve-

Toplu görüşmenin başladığı tarihten itibaren otuz gün geçmesine rağmen an-

Seçimle gelen üyeler, iki yıl için seçilirler, yeniden seçilmeleri caizdir.

kaldırılmasını sağlamak veya alınmış bir kararı protesto etmek amacıyla kanun

çerlidir. Yetki belgesi almak üzere müracaat eden veya yetki belgesi alan işçi

Bu davada hakim, talep üzerine, gerekli görürse toplu iş sözleşmesinin uygu-

Grevin tanımı:

2822 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin

Toplu Hak Uyuşmazlıkları

masına engel olunamaz. Bu işlerin görülmesinde de 43 üncü madde hükümlerine

ve yazılar alındığı tarihten başlayarak üç işgünü içinde Çalışma Bakanlığına

nomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek üzere, toplu iş

de uyuşmazlığı belirleyen bir tutanak düzenler ve bu tutanağa uyuşmazlığın sona

larında özel hakem incelemesinde uygulanacak usul hükümleri bir tüzükle düzen-

işverene veya işveren sendikasına bildirilmesi ile birlikte lokavt durdurulur.

2822 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN

çevrelerinde afiş, pankart gibi ilan araçlarını asan veya yazı yazanlarla, işyeri

2. Okur - yazar olmak,

ÜÇÜNCÜ KISIM

rin hizmet akitlerini, feshin ihbarına lüzum olmadan ve herhangi bir tazminat

teşvik edenler ve bu yolda propaganda yapanlar altı aydan az olmamak üzere ha-

relerce bir karar alınmasını veya alınmış bir kararın değiştirilmesini veya

rak değiştirilmiştir.

kasdı ile süresinde görevli makama tevdi etmeyen arabulucular onbin liradan

Toplu İş Uyuşmazlıklarının Barışçı Yollarla Çözümü

Madde 37 - Grev ve lokavt kararı, karşı tarafa tebliğinden itibaren altmış

edebilir. Bölge çalışma müdürlüğü bu tespiti en kısa zamanda yaparak taraflara

ne bir hüküm bulunmadıkça yararlanamazlar.

işkolundaki ve o işyerindeki işçi sayısı ile, bu sendikanın işkolunda ve o iş-

biyle Ek Madde 1 olarak numaralandırılan madde hükmüyle kanunda geçen

Tutanaklar ve sicil:

zenlenmeyen hususlarda toplu iş sözleşmesindeki hükümler uygulanır.

Toplu iş sözleşmesinin, tarafların hak ve borçlarını düzenleyen hükümleri

aldıktan sonra tamamen veya kısmen veya zorunlu değişiklikleri yaparak o işko-

Madde 45 - Kanun dışı grev yapılması halinde, işveren, böyle bir grevin ya-

Grev veya lokavt halinde işyerinden ayrılmama, engellemede bulunma:

sendika üyesi olmayan işveren Çalışma Bakanlığına yazıyla başvurarak yetkili

veya teşvik edenler veya bu yolda propaganda yapanlar ile grev veya lokavta

Madde 25 - İşçilerin, topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti dur-

Madde 67 - Bu Kanunun 59 ve 65 inci maddeleri gereğince yapılacak ödemeleri

leşmenin birer nüshasını taraflar alırlar. Üç nüsha da, toplu görüşme için çağ-

rulu, bu hallerin vuku bulduğu yerlere inhisar etmek ve bu hallerin devamı süre-

Grev esnasında greve katılan işçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu

Karşı tarafa tebliğ edilmek üzere süresi içinde notere ve görevli makama

sonra taraflardan biri toplantıya devam etmezse, toplantıya gelen taraf, durumu

ilişkin hükümleri yenisi yürürlüğe girinceye kadar hizmet akdi hükmü olarak de-

Madde 22 - (Değişik: 3/6/1986 - 3299/7 md.)

tanıklara ve bilirkişilere ilişkin hükümleri uygulanır.

Madde 48 - (Değişik birinci fıkra: 27/5/1988 - 3451/7. md.) Kanuni bir grev

ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye

mez ve ayrıca resmi arabulucu tayin edilmez. Bu takdirde arabulucunun düzenle-

belirlenir.

Kanunu, 2364 sayılı Kanunun atıf yaptığı hükümleri hariç, bu Kanunun yürürlüğe

yerlerine, kendi üyeleri arasından en çok dörder grev gözcüsü koymaya yetkili-

Bu Kanunun yayımı tarihinde 2364 sayılı Kanuna göre yürürlükte bulunan top-

alınmasına rağmen, kanunda yazılı şart ve usuller dışında uygulanması halin-

Madde 47 - Grev hakkı ve lokavt iyi niyet kurallarına aykırı tarzda toplum

Taraf sendika üyeliğinden ayrılma, çıkarılma veya üye olmamanın sonuçları:

huriyete, milli güvenliğe aykırı amaçla grev yapılamaz.

lanmasını dava sonuna kadar durdurabilir.

Madde 82 - 15/7/1963 tarih ve 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt

günü içinde karar verir. Bu karar kesindir.

letme toplu iş sözleşmesi denir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarına ait müesse-

şimdi grev yapanlar grevden dolayı oluşan zararı karşılamak zorundalar buda artık kimse grev yapamaz demtir neden ozaman grev yapanların bugün çok çalışanları var bunu korumak için değilmi?

BİRİNCİ KISIM

gün ve zamanda ve onun veya görevlendireceği memurun gözetimi altında, gizli oy

Dayanışma aidatı miktarı, üyelik aidatının üçte ikisidir.

Yetki tespiti için işçi sendikasının başvurusu:

ganda yapanlar üç aya kadar hapis ve otuzbin liradan az olmamak üzere ağır para

revli bulunmayan, ekonomi, işletme, sosyal politika veya iş hukuku konularında

lokavt denilir. Siyasi amaçlı lokavt, genel lokavt ve dayanışma lokavtı kanun

de, toplu iş sözleşmesi yapma başvurusunu işyerindeki işçi ve üye sayısını, o

Geçici Madde 1 - Bu Kanunla Yüksek Hakem Kuruluna verilmiş olan görevler,

ilgili sendikaya Çalışma Bakanlığınca bir yetki belgesi verilir.

de hizmet akdinin işçi lehindeki hükümleri geçerlidir.

lışma Bakanlığıdır.

zorundadır.

bir yıldan fazla olamaz.

şına ellibin liradan yüzbin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.

bağlar. Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme duruşma yaparak karar verir.

de kesin olarak karara bağlanır.

Faaliyeti durdurulmuş sendikalara dayanışma aidatı ödenmez.

lu görüşmeye çağrıyı yapan taraf gelmez ve toplu görüşmeye başlanmazsa çağrıyı

uzatılamaz, kısaltılamaz ve sözleşme süresinden önce sona erdirilemez.

Denetleme:

Grev ve lokavt kapsamına giren işçilerin haklarına uyulmaması:

Menfaat uyuşmazlıklarında özel hakeme başvurulduğu hallerde hakem kararları

mışsa ve alınmış bir lokavt kararı da yoksa veya lokavt da süresi içinde uygu-

ikisinin gerekli yetkiyi haiz olma-

sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı-

Yüksek Hakem Kurulunun istemi üzerine Başbakanlıkça yeteri kadar raportör

lerin iktisadi ve sosyal durumlarıyla çalışma şartlarını korumak veya düzeltmek

Kanuni lokavta uğramış olan işçilerin hizmet akitlerinden doğan hak ve

1. Türk vatandaşı olmak,

para cezasına mahküm edilirler.

ten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde

lokavt yapılamaz. Yangın, su baskını, toprak veya çığ kayması veya depremlerin

lardan biri 23 üncü maddede belirtilen tutanağın alınmasından veya geçici grev

ce çalıştırmak zorunda olduğu işçileri çalıştırmayan işveren üç aydan bir yıla

lendirilemezler.

rüşmede taraf olan işçi sendikasının ve şubesinin başkan veya yönetim kurulu

Bu konutlarda oturan işçiler, söz konusu süre içinde, konutlarıyla ilgili

yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf

sak sona ererse veya sıkıyönetim komutanı durdurma kararını kaldırırsa veya

ermesi ile ilgili hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendi-

Hakeme ve arabulucuya başvurma tüzüğü:

rihinden itibaren altı işgünü içinde karşı tarafa tebliğ edilmek üzere notere

iş sözleşmelerinin birer nüshasını Devlet İstatistik Enstitüsüne gönderir.

(Değişik:3/6/1986 - 3299/2 md.) Bir işkolunda çalışan işçilerin yüzde onu-

İşçi alma ve başka işe girme yasağı:

zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz. Bu kurala aykırı

şunun verdiği karara uyarak işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasına lokavt

Kanuni bir lokavtın işyerini temelli olarak kapalı tutmak amacıyla yapıldı-

lığına yetki için başvurduğu tarihten itibaren üç işgünü içinde işverene vermek

Hakem Kuruluna başvurabilir.

nın nasıl karşılanacağı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak

Madde 83 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

KANUNLAR, HAZİRAN 1988 (EK - 2)

Grevin uygulanmasına son verilmesi lokavtın, lokavtın uygulanmasına son ve-

Kabul Tarihi : 5/5/1983

İşverenler:

lokavtın sona erdiği görevli makam tarafından ilan edilir.

karar vermiş olanlar tarafından alınan kararlar en geç ertesi işgünü sonuna ka-

cu nitelikte olamaz.

nakta belirtilir. Bu tutanağın bir nüshası işverene, bir nüshası greve karar

Şekli:

lir. Başvuruyu alan görevli makam arabulucu tayini için tarafları altı iş günü

Erteleme süresinin sona erdiği tarihte taraflar anlaşamamış veya uyuşmazlı-

tarihte uygulamaya konabilir.

onbeşbin liraya kadar ağır hapis cezası ile cezalandırılır.

ilişkin olarak; grev veya lokavt kararı verenler, kararı kaldırmayanlar, teşvik

38 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca greve katılmayan veya katılmaktan

BEŞİNCİ KISIM

grev ve lokavtın esaslarını ve usullerini tespit etmektir.

yanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi

Madde 38 - (Değişik birinci fıkra: 27/5/1988 - 3451/6. md.) Bir işyerinde

Bu lokavtın uygulanmış olması, işçilere 45 inci maddenin üçüncü fıkrasından

Grev ve lokavt kararlarının tebliği:

laşma sağlanamamışsa, taraflardan her biri görüşmelere 59 uncu maddeye göre dü-

dilmesi veya infisah etmesi veya faaliyetinin durdurulması hallerinde grev veya

Yetki belgesi:

veya iptal edilirse grev ve lokavt yapabilmek için birinci fıkradaki usule uy-

sözleşmeler bir yılın sonuna kadar uygulanır.

rihinden geçerlidir.

lur. Genel sekreter başkanın teklifi üzerine genel usullere göre atanır.

(Değişik: 27/5/1988 - 3451/6. md.) Çalışan işçilerin ürettiği ürünlerin sa-

Madde 23 - 22 nci maddenin ikinci fıkrasında öngörülen arabuluculuk görevi

kavt kararı verilmesi veya uygulanması hallerinde fiilin niteliğine göre fail-

4. Banka ve noterlik hizmetlerinde,

girdiği tarihte, 2364 sayılı Kanunun atıf yaptığı 275 sayılı Kanunun hükümleri

sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyeri veya işyerlerinin her

yetkilidir.

birden yarıya kadar indirilir.

Madde 50 - Grev ve lokavt halinde, mahallin en büyük mülki amiri, grev veya

Toplu iş sözleşmesinin hükmü:

grev kararı alınmazsa veya grev yasaklarında Yüksek Hakem Kuruluna başvurulmaz-

üyeleri ile bu Kurulda görevlendirilecek uzman ve raportörlere ödenecek tazmi-

kası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmedir.

işgünü içinde uyuşmazlığın tarafı işçi sendikasınca alınabilir. Bu süre içinde

Madde 54 - Yüksek Hakem Kurulu başvuru dilekçesinin alındığı günden başla-

huriyete, milli güvenliğe aykırı amaçla lokavt yapılamaz.

ile hizmet akdini düzenleyen diğer kanunların bu Kanun aykırı olmayan hükümleri

genel sağlığı veya milli güvenliği bozucu nitelikte ise Bakanlar Kurulu bu

Madde 80 - 28 inci madde ile 51 inci maddenin birinci fıkrası, 54 üncü mad-

Madde 31 - Savaş halinde, genel veya kısmi seferberlik süresince grev ve

Bu Kanunun yayımı tarihinden sonra 2364 sayılı Kanuna göre Yüksek Hakem Ku-

üzerine 15 inci maddeye göre yetkili iş mahkemesi kararı ile durdurulur.

kında fiilin niteliğine göre 70 inci maddenin ikinci ve dördüncü fıkraları hü-

ve kara ulaştırma araçlarında grev ve lokavt yapılamaz.

Madde 68 - 5 inci maddeye aykırı olarak toplu iş sözleşmelerine, Devletin

en az dörtte biri, grev kararının işyerinde ilan edilmesinden başlayarak altı

Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın

ve kararın birer örneği görevli makama tevdi edilir. Grev ve lokavt kararı iş-

sinleşen kararına uymayan taraf, ilgililerden birinin şikayeti üzerine otuzbin

içinde tevdi edilir.

Madde 29 - Aşağıdaki işlerde grev ve lokavt yapılamaz:

Kanuni grev ve lokavta katılamayacak işçi kadrosu:

İdari teşkilat:

ve uzman atanır ve ihtiyaca göre görevlendirilir. Ancak işçi veya işveren sen-

işveren veya işveren vekili tarafından toplu görüşmenin başlamasından itibaren

Yüksek Hakem Kurulunun kuruluşu:

edenler, zorlayanlar veya propagandasını yapanlar iki aydan altı aya kadar ha-

lantıda arabulucu tayini hususunda aralarında anlaşma sağlanamazsa, görevli ma-

giriş çıkışı engellemeleri veya işyeri önünde topluluk teşkil etmeleri yasak-

Yüksek Hakem Kurulu ve yeniden yürürlüğe konulan toplu iş sözleşmeleri:

mesini sona erdirmez.

ru tarihinde çalışan işçiler ile üyelerinin sayısının tespitini ister. İşçi

Madde 62 - Aylık ve ücretleri kanunla belirtilmiş olsa bile, işveren veya

Grev oylaması bu konudaki talebin yapılmasından başlayarak altı işgünü

Grev ve lokavtın ertelenmesi:

gililere önerilerde bulunur.

bizzat ve resmi arabulucu listesinden seçeceği bir arabulucu yardımı ile uyuş-

Başladığı yolculuğu yurt içindeki varış mahallerinde bitirmemiş deniz, hava

Bu maddede belirtilen kanun dışı greve katılanlar veya devam edenler altı

Yürürlükten Kaldırılan

ve beşbin liradan onbeşbin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar.

Madde 34 - Erteleme kararnamesinin yürürlüğe girmesi üzerine, Çalışma Bakanı

(Değişik: 27/5/1988 - 3451/7. md.) İşyeri ve çevresinde grevciler veya grev

tespit edilen yer, gün ve saatte taraflardan biri toplantıya gelmezse veya top-

altı işgünü içinde işyerinde yazı ile ilan edilir ve bu ilanın bir örneği toplu

Resmi arabulucunun istediği her türlü bilgiyi gerek taraflar gerek diğer

mak zorundadırlar.

yahut faaliyetten menedilmiş olması veyahut yetkiyi kaybetmiş olması veya toplu

Madde 44 - İşveren, kanuni bir grev veya lokavt süresince greve katılan veya

rini kapsayabilir.

yan işveren veya yetki belgesini alan işçi sendikası, tespit yazısını veya yetki

liradan seksenbin liraya kadar ağır para cezasına mahküm edilir.

veya veren makamca onaylanmış veya noterlikçe onanmış birer örneğini, işyerinin

eden mahkeme bu esaslar çerçevesinde ve uyuşmazlığın kapsamını ve niteliğini

ğı kesinleşmiş mahkeme kararıyla sabit olursa, mahkeme kararının lokavt yapmış

Tanımı ve Unsurları

üyesi bulunduğu işçi

İşletme sözleşmesi yapılmasına ilişkin uyuşmazlıkta grev oylaması talebi

2. Eğitim ve öğretim kurumlarında, çocuk bakım yerlerinde ve huzurevlerinde,

bir grevin veya lokavtın süresi içinde, 42 nci madde hükmü gereğince hizmet

tedbir yoluyla durdurulmasına dair mahkemece verilen karara uymayanlar hakkında

merkezinin bulunduğu yerdeki iş mahkemesine yapılır. İtiraz dilekçesi Çalışma

Madde 64 - Toplu iş sözleşmesine veya 63 üncü maddede belirtilen hakem veya

linde dahi, söz konusu işveren o sözleşme ile bağlı kalır.

veya altmış günün geçmesini beklemeksizin aşağıdaki hükümler uyarınca arabulu-

aidatı ödemelerine bağlıdır. Bu hususta işçi sendikasının muvafakatı aranmaz.

yerlerini kapsıyor ise davanın Ankara iş mahkemesinde açılması gerekir.

süre içinde tespit edilmemiş ise, işveren veya işçi sendikası çalışacak işçi

2822 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN

lerden biri grevin sona erdirilmesi için 15 inci maddeye göre yetkili mahkemeye

aynı maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket eden grev gözcüleri de dört aydan

safhasında özel hakeme başvurabilirler. Toplu iş sözleşmesinde taraflardan bi-

Madde 27 - Bir veya birden çok işyerinde veya bir işletmede, bu yerlere

tespitinden itibaren 45 gün içinde ilgililerce veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik

açık tasnif esasına göre yapılır.

Madde 33 - Karar verilmiş veya başlanmış olan kanuni bir grev veya lokavt

dıkları veya kendisinin çoğunluğu bulunduğu yolundaki itirazını sebeplerini de

gönderilir. Bir nüshası da dosyasında saklanır.

veya tebligata ilişkin ise yukardaki fıkralara göre verilecek cezalar üçte

Madde 6 - Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe hizmet akitleri toplu

usule tabidir.

(Ek:27/5/1988 - 3451/4. md.) 21 inci maddenin birinci fıkrasına göre düzen-

içinde verir.

işyeri civarında topluluk teşkil edenler ile işçileri bu eylemlere zorlayan,

tehdit veya cebir kullananlar üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına mahküm

yazılı başvurusu halinde ilgili bölge müdürlüğünce denetlenir.

işveren vekili durumunda bulunanlar hakkında, bunlara ilişkin olarak bu Kanunda

Kanun dışı grev ve lokavt:

No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi

askıda kalan işçiler, başka bir iş tutamazlar. Aksi halde, işçinin hizmet akti,

Madde 36 - Grev oylamasının sonucu dört nüsha olarak düzenlenecek bir tuta-

İşçiler ve işverenler adına katılacak üyelerde aranacak nitelikler:

mahkemesinde yoruma ilişkin bir tespit davası açabilir. Mahkeme en geç iki ay

maddeye göre zorunlu olarak çalışanlar dışında işyerinde çalışmış olanlar aksi-

Madde 14 - Bir toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işveren sendikası veya

cek işkolundaki bütün işçi sayısı ile bu işkolundaki sendikalara mensup üye sa-

dışı olup olmadığının tespitini, uyuşmazlığın tarafı olanlardan her biri 15 inci

veya sendika üyesi olmayan işverene bildirilir.

işgünü içinde yazılı olarak isterse, o işyerinde grev oylaması yapılır. Grev

nun tespitinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca her yıl Ocak ve Temmuz

sine afiş, pankart gibi ilan vasıtalarını asmak veya yazılar yazmak yasaktır.

merkezine, bölge çalışma müdürlüğü ise, her işyerinin bağlı bulunduğu bölgeye

Grev ve Lokavtın Sonuçları

latılmamış bulduğu yönleri ilgililerden sorarak tamamlar. Ayrıca. görüşlerini

ki kapsamına giren işyerleri için teşmil kararı alınamaz.

se ve işyerleri ayrı tüzelkişiliğe sahip olsalar dahi, bu kurum ve kuruluşlar

3. Mezarlıklarda,

Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması ve işçi sen-

Tarafların anlaşarak tayin edecekleri arabulucunun ücreti kendileri tara-

Grev veya lokavt kararı alınmasında gerçekleşmeyen şartlar yalnızca süre

YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE

Madde 66 - Bu Kanunda hüküm olmayan hallerde Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu

şekilde engellenemez. Greve katılan veya lokavta maruz kalan işçilerin, işyerine

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

melerinin süresi bir yıldan az olabilir. Şu kadarki işin bitmemesi halinde bu

kararı verenlerle, bunu teşvik edenler, zorlayanlar veya propagandasını yapanlar

Kararın temyizi halinde Yargıtayca onbeş gün içinde kesin karar verilir.

Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 334

Grev ve lokavt halinde mülki amirin yetkileri:

halinde durum altı işgünü içinde sadece başvuruda bulunan işveren sendikasına

"Bu işyerinde grev vardır" ibaresinin dışında, yapılan işyerleri ve çevre-

Grev hakkının ve lokavtın teminatı:

lir. Bu tespite karşı taraflardan her biri iş davalarına bakmakla görevli ma-

Madde 7 - Toplu iş sözleşmeleri, bir yıldan az ve üç yıldan uzun süreli ola-

madıklarını bir tutanak ile tespit ederlerse veya toplu görüşmenin başlamasın-

ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca temyiz edilebilir. Yargıtayca bu temyiz talebi

"Bu işyerinde lokavt vardır" ibaresinin dışında, lokavt yapılan işyerleri ve

Madde 49 - Kanuni bir lokavt kararına uyulmasını sağlamak için cebir ve

dan çıkmalarını isteyemez. Bu yasak, grev ve lokavtın işyerinde uygulanmaya

görevli makam başvuru üzerine veya re`sen altı işgünü içinde 15 inci maddede

Bir işyerinde aynı dönem için birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamaz ve

üyelerden biri alır.

Toplu iş sözleşmeleri, tarafların karşılıklı hak ve borçlarını, sözleşmenin

durumu görevli makama yazıyla bildirir.

lerin korunmasını sağlayacak sayıda işçi kanuni grev ve lokavt sırasında çalış-

Madde 76 - Bir grev oylamasının sonucuna tesir etmek maksadıyla hile veya

Türkiye Büyük Millet Meclisi göreve başlayıncaya kadar 2364 sayılı Kanuna göre

Madde 78 - Grev ve lokavtın uygulandığı işyerlerinde 39 uncu madde gereğin-

İşveren, grev ve lokavt sebebiyle akdi ilişkileri askıda kalan işçilerin

Madde 41 - Hizmet akitlerine, grev hakkı veya lokavttan vazgeçilmesine veya

linde; grev veya lokavta karar verenler, böyle bir grev veya lokavta karar ve-

konfederasyonca seçilecek iki üye,

dürlüğünün yetki alanına giren işyerlerini kapsadığı hallerde itiraz Ankara`

bulucu tutanağı mahiyetindedir.

için, grev ve lokavta katılamayacak işçilerden herhangi bir nedenle çalışmayan-

Toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye bulunma-

ğı özel hakeme de intikal ettirmemişlerse, Çalışma Bakanı uyuşmazlığın çözümü

Toplu iş sözleşmesine yasak hükümler konulması:

da fiilin niteliğine göre ikinci veya üçüncü fıkralardaki cezalara hükmolunur.

lerinden yararlanmaya devam ederler.

misli artırılarak hükmolunur.

eder. Görevli makam bu tutanağı en geç altı işgünü içinde taraflara tebliğ eder.

ka üyesi olmayan işverene başvurunun alındığı tarihten itibaren altı işgünü

kilidir.

Grevi uygulayan işçi sendikasının herhangi bir sebeple kapatılması, feshe-

Grev ve lokavta katılamayacak işçiler her ne sebeple olursa olsun kanuni

ları kontrol amacıyla dahi durduramazlar.

İşletme toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerlerinin aranılan niteliğe sahip

oylaması talebi mahallin en büyük mülki amirine yapılır.

Ödenek:

Grev ve lokavt dışında kalacak işçilerin yedekler dahil niteliği ve sayısı

seselerle, hastane, klinik, sanatoryum prevantoryum, dispanser ve eczane gibi sağ-

Madde 35 - Kanuni bir grevin bir işyerinde uygulanabilmesi için oylama ya-

rüşmeye çağrı tarihinde üyesi bulunan işverenin o sendika ile ilgisinin daha

pılmasını, grev kararının ilan edildiği tarihte o işyerinde çalışan işçilerin

Madde 46 - Karar verilen veya uygulanmakta olan bir grev ve lokavtın kanun

müdürlüğe bildirilmesinden itibaren üç işgünü içinde resen tespit edilerek il-

Ayni taahhüdünü yerine getirmeyen veya eksik yerine getiren taraf derhal

leri yapanlar veya yaptıranlar bir aydan altı aya kadar hapis ve beşbin liradan

denilir.

teşvik eden veya bu yolda propaganda yapanlar hakkında onbin liradan otuzbin

tılmasına ve işyeri için lüzumlu maddelerin, araç ve gereçlerin işyerine sokul-

Başvuru:

nitelikteki her türlü direnişler hakkında da yukardaki fıkralar hükümleri uygu-

dikası tarafından grev kararı alınması halinde bu Kanun hükümlerine uygun ola-

Kanun Numarası : 2822

Erteleme süresi içinde taraflar aralarında anlaşarak uyuşmazlığı özel hake-

bir yıla kadar hapis cezasına mahküm edilirler.

kümleri uygulanır.

larının tespiti ile grev oylamasının kesinleşen sonuçları işletmenin merkezinin

çalıştırdıkları her işçi başına yüzellibin liradan az olmamak üzere ağır para

bir işveren ise kendi işyeri veya işyerleri için toplu iş sözleşmesi yapmaya

4. İşçi konfederasyonlarından, kendisine mensup işçi sayısı en yüksek olan

Komutanlığınca doğrudan işletilen işyerlerinde.

rulunca yeniden yürürlüğe konulacak toplu iş sözleşmelerinin yürürlük süresi

Bu tedbirlerin niteliği, kapsamı, uygulanış tarzı bir tüzükte belirtilir.

maz. Toplu iş sözleşmesinin süresi, sözleşmenin imzalanmasından sonra taraflarca

makta işveren serbesttir. Grev sonunda yapılan toplu iş sözleşmesinden, 39 uncu

dar yazı ile karşı tarafa ve bölge çalışma müdürlüğüne bildirilir ve mahallinde

teşkilatı bu Kanunda öngörülen resmi arabuluculuk faaliyetinin yürütülmesini

Son Hükümler

Teşmil:

günü içinde işçi sendikası iş davalarına bakmakla görevli mahalli mahkemeye

Grev ve lokavt süresince hizmet akitleri askıda kalan işçilere bu dönem

dan kalkmış olur.

Yüksek Hakem Kurulu, 2364 sayılı Kanuna göre kendisinden önce yeniden yürürlüğe

3. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürü,

sayısının tespitini süre geçtikten sonra da bölge çalışma müdürlüğünden talep

(1) 3/6/1986 tarih ve 3229 sayılı Kanunla bu Kanuna eklenen ve teselsül sebe-

ve lokavt yasağının altı ayı doldurmasından itibaren altı işgünü içinde Yüksek

denin ikinci fıkrası, 59 uncu maddenin üçüncü fıkrası ve 63 üncü maddede sözü

Kesinleşen yorum kararına uymayan taraf hakkında 80 inci madde hükmü uygu-

uyulması şarttır.

durmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla aralarında an-

bulunduğu bölge çalışma müdürlüğü, birden fazla bölge çalışma müdürlüğünün yet-

Madde 77 - Greve katılan veya lokavta maruz kaldıkları halde, grev veya lo-

ederler ve bunu görevli makama yazı ile bildirirler.

lirtilen yazılı izni almadan yeni işçi alan işveren izinsiz aldığı her işçi ba-

ca toplantı yeri, günü ve saati başvurma tarihinden başlayarak altı işgünü için-

çi sendi-

15 gün içinde kesin karara bağlanır.

kadar hapis ve onbeşbin liradan az olmamak üzere ağır para cezası ile cezalan-

kredisi faizi üzerinden temerrüt faizi ödemeye de mahküm edilir.

maksızın ödemeye ve uğradıkları zararları tazmine mecburdur.

makla görevli mahkemeye yapabilir. Toplu iş sözleşmesi birden fazla bölge mü-

hükmündedir.

Madde 18 - Bu Kanun bakımından görevli makam, işyeri toplu iş sözleşmesi

Mahkemeye itirazın yapılması, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini

ren veya işveren vekili tarafından kendi teşebbüsü ile veya bir işveren kurulu-

Bu maddede belirtilen kanun dışı greve katılanlar veya devam edenler beşbin

mahkeme kararlarına uyulup uyulmadığı İş Kanunu hükümleri uyarınca denetlenir.

nin iki nüshasını Çalışma Bakanlığına gönderirler. Çalışma Bakanlığı da toplu

hukuk daireleri başkanları arasından seçilir. Yüksek Hakem Kuruluna katılacak

işverence feshin ihbarına lüzum olmaksızın ve herhangi bir tazminat ödenmeksi-

Madde 15 - (Değişik birinci fıkra: 27/5/1988 - 3451/3. md.) Kendilerine 13

Madde 28 - 27 nci madde uyarınca alınan grev ve lokavt kararları, karar ta-

lanır. Kişilerin, yorum kararına uyulmamasından doğan tazminat hakları saklıdır.

başladığı tarihten itibaren altmış gün geçmesine rağmen anlaşma sağlanamamışsa,

Grev oylamasında hile, tehdit ve cebir:

lanır. Ancak siyasi amaçlı grev veya lokavt, genel grev veya lokavt, dayanışma

since yürürlükte kalmak üzere, gerekli gördüğü işyerleri veya işkollarında grev

lığın kapsamındaki başka işyerleri için de alınabilir.

Grev ve Lokavt

veya kanun dışı grev herhangi bir işçi kuruluşunca kararlaştırılmaksızın yapıl-

Diğer kanunların uygulanması:

Madde 19 - Çağrının karşı tarafa tebliği tarihinden itibaren altı işgünü

ifaya mahküm edilir. Tarafların tazminat hakları saklıdır.

ilan etmiş olan işçi sendikasının mensubu olmayan grev gözcüsü koyanlar veya

lıkla ilgili işyerlerinde,

Menfaat uyuşmazlıklarında taraflar özel hakeme başvurma hususunda yazılı

İşverenin bu yasağa aykırı hareketi, grev gözcülerinin ya da taraf sendikanın

ilk önce google görsellerden recep tayyip şevki yılmaz grev bunu aratın ve resimdeki kadir topbaş memet ali şahin recep tayyip şevki yılmazın grev resimlerini görün buyrun lütfen bakın...

Kanuna aykırı şekilde grev gözcülüğü ve diğer fiiller:

erdirilmesi için gerekli gördüğü tavsiyeleri de ekleyerek görevli makama tevdi

Grev hakkının ve lokavtın kötüye kullanılması:

İşveren 39 uncu madde uyarınca belirlenen işlerin yerine getirilebilmesi

uyuşmazlıkta taraf olan işçi sendikası, oylama sonucunun kesinleşmesinden iti-

öğrenmek istediği kimseleri çağırıp dinler veya bunların görüşlerini yazı ile

Grevi uygulayan sendikanın, bu grevin uygulandığı işyerindeki üyesi işçile-

Kanuni grev için aranan şartlar gerçekleşmeden yapılan greve kanun dışı

rinin veya Çalışma Bakanının talebi üzerine, Yüksek Hakem Kurulunun görüşünü

maz. 39 uncu madde uyarınca grev ve lokavta katılamayacak işçilerden, haklı se-

Resmi arabuluculuk teşkilatının kuruluş ve işleyişine ilişkin esaslar ile

Tespit davası:

labilir ve yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi istenebilir. Olağanüstü

Madde 63 - Bir toplu iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi hükmündeki özel

yapmaktan kaçınan veya 23 üncü maddede belirtilen tutanağı sırf tarafları ızrar

leceği gibi grev ve lokavtın ertelendiği hallerde erteleme süresinin sonunda

İşletme sözleşmesine ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme işletmenin

44 üncü madde hükmüne aykırı olarak işçileri konutlarından çıkaran veya bu

na yazıyla başvurarak kurulu bulunduğu işkolunda üye sayısı itibariyle yüzde on

İKİNCİ BÖLÜM

46 ncı maddenin ikinci fıkrası uyarınca bir grev veya lokavtın ihtiyati

dördüncü nüshası da mahallin en büyük mülki amirliğinde saklanır.

kasının mensubu olmaksızın grev gözcülüğü yapanlar iki aydan altı aya kadar,

lenir.

Toplu görüşmeye çağrı:

Madde 32 - (Birinci fıkra mülga: 27/5/1988 - 3451/11. md.)

Toplu iş sözleşmesinin kapsamı ve düzeyi:

gibi barınma vasıtaları kurulamaz. Ancak, grev gözcülerinin zorunlu ihtiyaçları-

içinde başvuru tarihindeki kayıtlara göre bildirir. Çoğunluğu haiz olmadığının

görevli mahkemelerde çözümlenir.

ile özel hakeme başvurma hakkındaki hükümleri teşmil edilemez.

me de intikal ettirebilirler.

amacıyla bu Kanun hükümlerine uygun olarak yapılan greve kanuni grev denilir.

güvenliğe aykırı hükümler ile kanunlarda suç sayılan fiilleri teşvik, tahrik ve

teşvik edenler veya bu yolda propaganda yapanlar ile lokavta katılanlar veya

rilmesine veya uygulanmasına veya bunlara katılmaya veya devama zorlayanlar

dışı grev veya lokavt kararı verenler, teşvik edenler, zorlayanlar veya propa-

cıyla, işyerinde grev ilan etmiş olan işçi sendikası, işyerinin giriş ve çıkış

Bakanlar Kurulunun erteleme kararları aleyhine Danıştayda iptal davası açı-

hakem veya Yüksek Hakem Kurulu kararı ile veya toplu hak uyuşmazlıklarında ve-

Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, milli egemenliğe, Cum-

sözleşmesi yapmalarının, uyuşmazlıkları barışçı yollarla çözümlemelerinin ve

daki iş mahkemesine yapılır. İşletme toplu iş sözleşmesi için itiraz, işletme

belirten tutanağın tebliğinden itibaren altı işgünü geçmeden grev kararı alına-

renle olan hizmet akitlerini, feshin ihbarına lüzum olmaksızın haklı sebeple

Grev ve lokavtın başlaması:

halin ilan edildiği bölgelerde grev ve lokavt ertelenmesi kararlarına ilişkin

Madde 84 - Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.

Madde 4 - Toplu iş sözleşmesi yazılı olarak yapılmadıkça geçerli değildir.

Eda davası:

veya grev veya lokavta devam edenler veya katılanlar veya devama zorlayan veya

Çalışma Bakanlığı;tespit edilen yetkili işçi sendikasının isim ve adresini,

ye çağırır. Çağrı tarihi derhal görevli makama bildirilir.

grev denilir. Siyasi amaçlı grev, genel grev ve dayanışma grevi kanun dışı

ve 14 üncü maddeler uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren

(Değişik: 27/5/1988 - 3451/10. md.) 43 üncü madde hükmüne aykırı hareket

işveren sendikasına veya sendika üyesi olmayan ilgili işverene başvurunun alın-

iş sözleşmesine aykırı olamaz. Hizmet akitlerinin toplu iş sözleşmesine aykırı

Kurulu, Yargıtayın iş davalarına bakan dairesi başkanının başkanlığında,

gün içinde ve karşı tarafa noter aracılığı ile altı işgünü önce bildirilecek

Kanun dışı grev ve lokavtın sonuçları:

Greve katılmayan veya katılmaktan vazgeçen işçileri çalıştırıp çalıştırma-

veya işyerleri için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir. İşletme sözleşmele-

met akitlerinden doğan hak ve borçları, grevin sona ermesine kadar askıda kalır.

Yüksek Hakem Kurulu istişari mütalaasını en çok otuz gün içinde verir.

Siyasi amaçlı grev veya lokavt, genel grev veya lokavt, dayanışma grevi veya

onbeş gün sürer. Bu süre tarafların anlaşması ile ençok altı işgünü uzatılabi-

rak düzenlenecek olan toplu iş sözleşmesi taraf temsilcilerince imzalanır. Söz-

konulmuş bulunan toplu iş sözleşmelerine ilişkin hususları da karara bağlar.

içinde ve işyerinde, iş saatleri dışında en büyük mülki amirin tespit edeceği

olup olmadıkları hakkında çıkan uyuşmazlıklar işletme merkezinin bulunduğu yer-

Madde 55 - Yüksek Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi

sendika sorumludur.

Madde 1 - Bu Kanunun amacı, işçilerin ve işverenlerin karşılıklı olarak eko-

herhangi bir sebeple kapatılması, feshedilmesi veya infisah etmesi veya faali-

bir yönetmelikle belirlenir.

Kanun dışı bir grev yapılması halinde, bu grev veya bu grevin yönetimi ve

Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 7/5/1983 Sayı: 18040

çıkartılacak tüzükte düzenlenir.

İşyerinde ilan:

tin devamlılığını; işyeri güvenliğinin, makine ve demirbaş eşyasının, gereçle-

baren onbeş gün içinde karşı tarafla anlaşmaya varamazsa veya Yüksek Hakem Ku-

edilmeyen istatistikler kesinleşir. Ancak, istatistiğin gerçeğe uymadığı gerek-

tırabilir, bunlara, greve katılan işçilerin işlerini yaptıramaz.

Grev gözcüleri, işyerine giriş ve çıkışlara engel olamazlar, giren ve çıkan-

fından serbestçe tespit edilebilir.

zin feshedilebilir.

edilirler.

Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde işçi-

pis, ellibin liradan yüzbin liraya kadar ağır para cezasına mahküm edilirler.

gili işverene ve işçilere yazı ile bildirilir. O işyerinde çalışan ve toplu gö-

sebebiyet verdiği ve genel hayatı felce uğratan felaket hallerinde Bakanlar Ku-

konutların su, gaz, aydınlatma veya ısıtma hizmetlerini kesen işveren veya iş-

nemez.

lamazsa, taraflardan birinin üç işgünü içinde başvurması üzerine görevli makam-

Uyuşmazlığın incelenmesi:

toplu iş sözleşmesi hükmündedir. Hak uyuşmazlıklarında özel hakem kararları ge-

laşarak veyahut bir kuruluşun aynı amaçla topluca çalışmamaları için verdiği

İKİNCİ KISIM

Toplu iş sözleşmesinin imzalanması ve tevdi edilmesi:

vereni bu yolda hareket etmeye zorlayan veya teşvik eden veya bunun için propa-

Kanuni grev ve lokavtın konut haklarına etkisi:

ğünün bulunduğu mahaldeki iş davalarına bakmakla görevli mahkemede açılır. Toplu

teşvik etme sebebiyle bir işçinin hizmet akti feshedilemez.

Grev oylamasında, grev ilanının yapıldığı tarihte işyerinde çalışan işçile-

liradan otuzbin liraya kadar ağır para cezasına mahküm edilirler.

toplantıda katılanlarla seçim yapılır. Seçilebilmek için hazır bulunan üyelerin

Kanuni lokavt için aranan şartlar gerçekleşmeden yapılan lokavta kanun dışı

lokavtı ile işyeri işgali, işi yavaşlatma, verimi düşürme ve üretimi aksatacak

Madde 26 - İşyerinde faaliyetin tamamen durmasına sebep olacak tarzda, işve-

Madde 2 - Toplu iş sözleşmesi, hizmet akdinin yapılması, muhtevası ve sona

Yetkili mahkeme 15 inci madde uyarınca belirlenir.

işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanırlar.

içinde karar verir. Verilecek karar, tarafları ve işçi ve işveren sendikasının

rıyı yapmış olan tarafça görevli makama imza gününden başlayarak altı işgünü

Resmi arabulucunun sorumluluğu:

1. Can ve mal kurtarma işlerinde,

Madde 24 - Bu Kanun gereğince bölge çalışma müdürlüğüne gönderilen tutanak

Çeşitli Hükümler

İşçilerin ve sendika üyelerinin tespit edilmesinde 12 ve 13 üncü maddede

vam eder.

Grev ve lokavtın geçici olarak yasaklandığı hallerdeki uyuşmazlıklarda ya-

göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.

3451 -- 2/6/1988

tebliğ eder. Gerekli hallerde bölge çalışma müdürlüğü bu tespiti resen yapabi-

Kanuni grev ve lokavtın hizmet akitlerine etkisi:

İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata iddiasıyla süreye ilişkin

belgesini aldığı tarihten itibaren onbeş gün içinde karşı tarafı toplu görüşme-

için tek bir işletme toplu iş sözleşmesi yapılır.

Grev oylamasının sonucu:

rak yapılan lokavta kanuni lokavt denilir.

Kararlara tesir maksadıyla kanun dışı grev ve lokavt:

cuk işlemlerini başlatır.

mazlığın çözümü için erteleme süresince her türlü gayreti gösterir.

ikinci fıkrası ile 32 nci maddesinin 27/5/1988 3451 11

dışı lokavttır.

biri kamu işverenlerinden olmak üzere seçilecek iki üyeden oluşur.

Devletin şahsiyetine karşı grev veya lokavt:

düzenleyen hükümleri de ihtiva edebilir.

(Değişik: 3/6/1986 - 3299/4 md.) Yetki belgesi alınmadan yapılan bir toplu

tevdi edilmeyen grev ve lokavt kararları uygulanamaz. Bildirilen günde başlama-

hükümlü bulunmamak ve siyasi partilerin organlarında görevli olmamak.

bütünlüğüne, milli egemenliğe, Cumhuriyete, milli güvenliğe, kamu düzenine, genel

grev veya lokavtın başlamasından önce işleyen ücretlerini ve eklerini mutad

Madde 70 - Bu Kanunda belirtilen şartlar gerçekleşmeden grev veya lokavt

Grev ve lokavta katılmayacak işçilerin ismen belirlenmesi:

hizmet ve ihtiyaçları karşılayacak tedbirleri alır.

içinde kesin karara bağlanır.

maya, işveren de bunları çalıştırmaya mecburdur.

ve çevresinde uygulanan grev sebebiyle kulübe, baraka, çadır gibi barınma yer-

Arabulucu, tarafların anlaşmaya varması için her türlü çabayı harcar ve il-

affa uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla zimmet,

miş bulunan arabuluculardan, sırf tarafları ızrar kasdı ile verilen bu görevi

nan metindir. Bu sicilin nasıl tutulacağı Çalışma Bakanlığınca çıkartılacak bir

deki iş davalarına bakmakla görevli mahkemede onbeş gün içinde karara bağlanır.

leşmesinde veya toplu görüşmede taraf olarak hareket eden kimse, bu Kanunun uy-

Yetki:

uyuşmazlıkta grev ve lokavtı bir kararname ile altmış gün süre ile erteleyebi-

içinde kararını verir. Kararın temyiz edilmesi halinde Yargıtayın ilgili daire-

Madde 40 - Grev ve lokavtın uygulanacağı dönemde hangi işçilerin işyerinde

ile bağlı kalır.

rın aksine hüküm konulamaz.

(Ek: 27/5/1988 - 3451/1. md.) Yetki için başvurulduktan sonra yetki sorunu

Uyuşmazlığın tarafı olan işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işve-

grev ve lokavt ilanın yapılması ile sona erer.

borçları, lokavtın sona ermesine kadar askıda kalır.

Yüksek Hakem Kurulunun kararının niteliği:

verenin o sendika ile ilgisinin daha sonra herhangi bir suretle kesilmesi ha-

lığı için birinci ve ikinci yedekler Yargıtay Hukuk Daireleri Genel Kurulunca

nel hükümlere tabidir.

Madde 75 - Bakanlar Kurulunun 33 üncü maddenin birinci fıkrası uyarınca al-

Bu maddede söz konusu seçici kurullar üye tamsayısının salt çoğunluğu ile

Grev veya lokavtı erteleme kararına uyulmaması:

rilmesine veya uygulanmasına veya bunlara katılmaya veya devama zorlayan veya

yapan tarafın yetkisi düşer.

devam edenler üç aydan altı aya kadar hapis ve ellibin liradan yüzbin liraya

öngörülen esaslar uygulanır.

Madde 79 - 48 inci maddede gösterilenden fazla sayıda veya işyerinde grevi

sendikası kendisinde bulunan üyelik fişlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan-

Yorum davası:

sözleşme için yetki işlemlerine başlanabilir. Ancak, yapılacak toplu iş sözleş-

İlan etmeme, bilgi vermeme ve mahkeme kararına uymama:

rin salt çoğunluğu grevin uygulanmamasına karar verirse o işyerinde grev uygu-

3299 -- 19/6/1986

hakemlik hükümleri uygulanmaz.

üzere Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığına bağlı olarak bir genel sekreterlik kuru-

uygulanmasını ve denetimini, uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yolları

Madde 30 - Aşağıdaki işyerlerinde grev ve lokavt yapılamaz:

görüşmede taraf olan işçi sendikasına gönderilir. Bu ilandan itibaren altı iş-

grevi veya lokavtı halinde anılan fıkralara göre tayin edilecek cezalar bir

(Değişik: 27/5/1988 - 3451/9. md.) Resmi arabulucuların ücretleri bu teşki-

akitlerinden doğan hak ve borçları askıda kalmış olan işçilerin yerine, hiçbir

bulunduğu mahallin en büyük mülki amirliğinde toplanır ve toplu sonuç orada

kadar para cezasına mahküm edilirler.

lokavt uygulanan işyerlerinde gerekli emniyet, inzibat, koruma ve sağlık işleri-

rinde de, "Bu işyerinde lokavat vardır" ibareleri dışında, sözü edilen işyerleri

1. İlaç imal eden işyerleri hariç olmak üzere, aşı ve serum imal eden mües-

lenen yazıyı alan makam, yazıyı düzenleyen tarafın talebini gözönüne alarak otuz

hükmolunur.

Yasağın bulunduğu yerler:

için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca düzenlenen belgeler İcra ve İflas

Arabuluculuk görevi:

Kanununun 68 inci maddesinde sayılan belgeler hükmünde olup, bu ücretlerin takip

aynı şekilde fazla sayıda ve bir arada veya işyerinde grevi ilan etmiş olan iş-

Oylamaya itirazlar oylama gününden başlayarak üç işgünü içinde iş davaları-

katılanlar veya devam edenler dokuz aydan az olmamak üzere hapis ve yüzbin li-

aydan az olmamak üzere hapis cezasına mahküm edilirler.

onarım, su, gaz, aydınlatma ve ısıtma masrafları ile rayiç kirayı işverene öde-

yerinde veya işyerlerinde kararı alan tarafca derhal ilan edilir.

olmamak üzere hapis ve yüzellibin liradan üçyüzbin liraya kadar ağır para ceza-

ma Müdürlüğü"de "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü" ola-

cezası ile cezalandırılırlar.

Grev ve lokavtın yasak olduğu işler ile yerlerdeki uyuşmazlıklarda, taraf-

dağıtımı, üretimi nafta veya tabii gazdan başlayan petrokimya işlerinde,

Toplu iş sözleşmesinde hizmet akitlerine aykırı hükümlerin bulunması halin-

Madde 56 - Yüksek Hakem Kuruluna işçi ve işverenler adına seçilecek üyeler-

cezasına mahküm edilirler.

lığı; Bölge Çalışma Müdürlüğü de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge

asayişe genel ahlaka ve genel sağlığa aykırı hükümler ile kanunlarda suç sayı-

kiye Büyük Millet Meclisinin göreve başlamasından sonra bu Kanuna göre kurulan

Faaliyetleri bir yıldan az süren işlerde uygulanmak üzere, toplu iş sözleş-

yürütümü yüzünden işverenin uğradığı zararlar, greve karar veren işçi sendikası

çesiyle bu süre içinde Ankara İş Mahkemesine başvurulabilir. Mahkeme bu itirazı

raf toplu görüşmede ileri süreceği tekliflerin bütününü eklemek zorundadır.

dığı tarihten itibaren altı işgünü içinde bildirir. Yetkili sendika bulunmaması

Madde 59 - Çalışma Bakanlığına bağlı olarak kurulacak resmi arabuluculuk

açıklayarak yürürlükten kaldırabilir.

Bölge çalışma müdürlükleri kendilerine tevdi edilen toplu iş sözleşmeleri-

ve lokavtın yasak edildiğine dair karar alabilir. Yasağın kaldırılması da aynı

veren sendikası, lokavtın kapsamına giren işyerlerine gözcüler göndermeye yet-

lerden masraf olarak kesilecek miktar ve ücretlerin banka faizlerinin kullanıl-

(İkinci fıkra mülga: 27/5/1988 - 3451/11. md.)

Madde 12 - Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde onunun

uyuşmazlıkta sözleşmenin taraflarından her biri 15 inci maddeye göre yetkili iş

bildirmelerini ister. Bu kimseler hakkında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun

Grev oylaması yapılan hallerde altmış günlük süre oylamanın sonucunun ke-

işyeri

her zaman kaldırabilir.