85. Günümüzden dört yüz yıl kadar önce, Piza şehrinde bir kilisede yapılan ayin sırasında, tepeden sarkan avizenin sallanmakta olması, çok kimsenin pek dikkatini çekmemişti. Hele başlangıçta daha geniş bir açıklık içinde salladığı, sonra sallantı yavaşladıkça açıklığında küçüldüğü, ancak bu geniş açıklığın da, dar açıklığında aynı eşit zamanlar içinde olduğu, yalnız bir kişinin dikkatini çekiyordu. Bu Galileo Galilei adındaki genç bilgindi. Bu avizenin sallantısı ile aynı uzunluğa ve aynı kitleye sahip tüm sarkaçların salınma sürelerinin eşit olduğu teorisini bulmuştu İzokran adı verilen bu teori, saatin ortaya çıkmasını sağlamıştı. Bu teoriyle ortaya çıkan pandül bu davayı halletmişti işte. Yaşadığı zamanı ölçme ve değerlendirme, insan zekasını en çok uğraştıran bir konuydu. Milattan yaklaşık bin yüz yıl önce Çinliler güneş saatini ortaya çıkardılar. Güneş saati basit bir çubuktan ibaretti. Güneşin durumuna göre, verdiği gölge ile zamanı anlıyorlardı. Bu alet yeryüzünde ilk saat olmuştu. Milattan altı asır önce Asurlular bu konuda başka önemli bir adım atarak su saatini buldular. Bu sistemde yetersiz kaldığından kum saati bulundu. İnsanlar mumdan ve urgandan da saatler yapıp zamanı ölçmeye çaba göstermişlerdi.

48. Binlerce yıl önceki atalarımız, paralarını ceplerinde taşıyamıyorlardı ve cüzdan yerine de hamal kullanmak zorunda idiler. Bodrum un o güzel kıyılarındaki dünyanın ilk sualtı müzesizinde bulunan, yüzlerce kilo ağırlığındaki bronz paralar bizlere bunu göstermektedir. Mal değişiminde malların bedelini değerli maddeler ile ödemek ihtiyacı, para kavramının ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bugünkü şekline en yakın paraları, milattan evvel yedinci yüzyılda batı Anadolu da Lidyalıların kullandığı biliniyor. Romalılar para basma işini daha ileri götürerek altın paraları ortaya çıkardılar. Ancak altın yumuşak bir maden olduğu için elden ele dolaşırken veya keselerin içinde sürtünmeden dolayı çabuk aşındığı için bunu biraz önleyebilmek için kenarlarına tırtıl yapmışlardır. Osmanlılarda ilk sikkeyi Orhan gazi kestirmiştir. Ünlü bir tarihçi diyormuş ki düşman basmaktan sikke basmaya fazla vakit ayıramayan sultan Osman devrinde kullanılan paralar Selçuklu paralarıdır. Orhan gazinin kestirdiği sikkeler gümüşten yapılmıştır. Sikke akça ve mangır adıyla anılan Osmanlı paralarında önceleri gümüşle bakır karışımı kullanıldı. İlk altın sikkesini Fatih sultan Mehmet kestirdi. Para adını taşıyan ilk Osmanlı sikkeleriyle mangır yerine geçen kuruş adını taşıyan paralar, dördüncü murat devrinde dolaşıma çıkarılmıştı. Lira adı ise ilk defa üçüncü Ahmet devri sikkelerinde kullanıldı. Kaime adını taşıyan, daha sonraları kayme şekline dönüşen ilk kağıt parayı ikinci Mahmut bastırdı.

94. Masanız sallanmaz durumda olsun akşamları makinenizi örtün makineniz güneş ve radyatör ısısından uzak bir yerde olsun makinenizi kaldırmanız ve bir yere taşımanız gerekirse şaryosunu ortalayın ve sonra makineyi arka kısmından kaldırın makine arka kısmından şasinin alt ve yanlarından tutulmak suretiyle kaldırıp taşınır hiçbir zaman da ön taraftan tutarak makineyi taşımayın yazarken tuşlar takılırsa bunları eğmeden kurtarın makine üzerine ağırlık koymayın makinede kağıt tıkılmış durumda değilken tuşlara vurmayın yani silindire yazmayın kağıdı çıkartırken mutlaka kağıt gevşetme mandalını açın şerit çatalı yukarıda kalıyorsa eğilmiş olup olmadığına makaraların dönüp dönmediğine bakın fazla eskimeden şeritleri değiştirin bir tornavidanız olsun bazen vidaların gevşemesi mümkündün vidaları düşüp kaybolmadan sıkıştırın makinenin bozukluğunu basit bulup bu durumda idare etmeye çalışmayın hemen bir tamirciye başvurun makinenizi sevin onu iyi koruyun.

40. Zarflar çeşitli boyutlarda olur. Standardlar enstitüsünün bu konuyla ilgili standardı vardır. Zarf başlıkları solda ya da ortadan olabilir. Başlık yoksa zarfın üst kenarından aşağı iki kol atılır; sol kenardan beş vuruş içeri girilip gönderenin adresi yazılır. Alıcının adresi de dikey ve yatay eksenlerin kesiştiği noktadan veya bunun üç beş vuruş solundan başlanıp yazılır. Zarflar satır aralığı bir de iken yazılır. Gönderilen ili yazmadan önce iki kol atılır. İl adı daima büyük harflerle yazılır. İl adından önce ilce veya semt de yazılacaksa araya virgül konulması gerekir. Adres üç satırı geçmiyorsa iki ara ile de yazılabilir. Postalama şekli belirtilecekse adresten sonra en az iki en çok dört kol atılmalıdır. Bu kısım sol kenardan yedi vuruş içerlek yazılır. Büyük harfle yazılan bu kısmın altı da çizilebilir. Çok sayıda zarf yazılacaksa, arkadan zincirleme takma metodu uygulanabilir. İlk zarf takıldıktan sonra ikinci zarf ilk zarfın arka kısmıyla silindirin arasına yerleştirilir; silindir döndürülerek ilk zarf yazılır. Bu zarf çekilirken silindir döneceğinden, diğer zarf takılmış olur; ikinci zarf yazılmadan üçüncü zarf takılır ve sonra ikinci zarf yazılır. Aynı şekilde devam edilerek diğerleri de yazılır.

12. Bir yazıyı daktilo ile yazdıktan sonra makineden çıkarmadan önce baştan sona kadar yeniden ve dikkatlice okumak gerekir. Yazıyı kağıt makinedeyken okumayıp da makineden çıkardıktan sonra okur isek bulunacak yanlışı düzeltmek zor olur. Çünkü satır düzeyini ve harflerin yerini tutturmak oyalayıcı, zaman yitirici bir işlemdir. Yanlışları bulmak da dikkat ister. Yanlışları bulmak için okumada kağıt sol elle üst kısmında tutulur ve sağ elde de kurşun kalem bulunur. Yazıyı yavaş bir şekilde ve kurşun kalemin ucu kelimelerin harflerine değecek imiş gibi yakın tutarak okumak gerekir. Bu şekilde yani kelimenin harfleri okuduğunda yanlışlar kolay kolay gözden kaçırılmaz. Gözden kaçmış düzeltilmemiş bir yanlış okuyanı olumsuz yönde etkiler; bize veya kuruluşumuza zararlı olur. Amire imza için götürülen yazıdaki yanlış için sekreterin hiçbir özrü kabul edilemez. Yanlışı zamanında görüp düzeltmek bir görevdir. Çalışanlarda aranan en önemli niteliklerden biri de sorumluluk duygusudur. Yanlışları görmek ve düzeltmek her yazıyı kusursuz göndermek de sorumluluğun bir gereğidir. Bu konudaki dikkat sekreterin başarısını sağlar.

9. Kelime içinde bir iki harf atlanmış olabilir. Bütün yazıyı yeniden yazmamak için eksik harflerin araya sıkıştırılması mümkündür. Gereği kadar harf silinir. Başparmakla uygun şekilde geri tuşuna basılır; parmak geri tuşunda tutulur. Sıkıştırılacak ilk harfe vurulur. Aynı şekilde diğerleri de geri tuşu yardımıyla sıkıştırılıp yazılır. Sıkıştırılacak harfe vurmadan önce şerit düzeninin beyaza getirilmesi yararlıdır. Harf uygun durumda ise bu kez siyaha getirilip yazılır. Tuşlara çok hızlı vurmadan düzeltme yapılmalıdır. Eğer kelime içinde fazla harf vurulmuş ise bu harften sonrası silinir; iki kelime arasında iki vuruşluk ara bırakılmış olur. Birden çok fazla harf yazılmışsa harfleri yaymak gerekir. Bunun için yine geri tuşuna basılır. Bu kez harfler arasında biraz fazla ara verilmiş olur. Yanlış yayma ya da sıkıştırma ile düzeltilemiyor ise yazı yeniden yazılmalıdır.

38. Okuyucuya önem verme ve ona yardım etmeye çalışma nezaket kuralının temelidir. Nezaket yazının hem dilinde ve hem de okuyacak olana karşı alınan tavırda olmalıdır. Okuyucu kendisine yardımcı olma isteğinde bulunduğumuzu, mektubun biçeminde yani üslubundan hissetmelidir. Okuyucuya zaman ve emek kaybettirmemek de bir nezaket kuralıdır. Sattığımız bir malın, gönderildiğini bildiren bir mektup yazıyorsak, bunun alıcının eline ne zaman geçebileceğini bildirmemiz okuyucuyu düşündüğümüzü gösterir. Yakında malı alacaksınız demek yerine; beş gün sonra, ayın dördünde gibi, daha yararlı bilgi vermek de karşımızdakini düşündüğümüzü, ona nazik davrandığımızı ortaya koyar. Bir neden bildirmek açıklama yapmak da okuyucuyu önemsediğimizi belli edecektir. Eğer istenilen mal ya da hizmet bizde üretilmiyorsa, nerede bulabileceğini belirtmek de uygun olur. Nezaket, iyi ilişkilerin kurulmasına, kurulmuş ilişkilerin devamına yardım eder. Gerek istediğinde; lütfen, özür dilerim, teşekkür ederiz ve kutlarız gibi kelimeler yani nazik bir dil kullanılması da iyi ilişkiler için yardımcıdır. Nazik yumuşak bir dille yazılmış ve okuyucuyu ön planda tutan ona yardım etmeyi amaçlayan bir mektup nezaket kurallarına uygun olarak yazılmış demektir.

15. Öğrenci kolu attıktan sonra elini yerleştirmek için tuşlara bakabilir. Bu durum da kötü bir alışkanlık olarak yerleşmeden önlenmelidir. Serbest tuşunu iyi kullanılmasını öğrenmemiş olan öğrenci, satır sonlarında makineye bakar. Düz yazılarda satırları aynen izletilmekte de bakma alışkanlığını önlemeye çok yardımcı olur. Korkudan bakma yanlışı nedeniyle kırıcı not almak, bir yanlış için ceza olarak kelime düşülmesi gibi nedenlerle öğrenci tuşlara ve makinedeki kağıda bakabilir. Bu korkuyu giderici önlemler; öğrenimin süresine uygun olarak ve öğretimin niteliğini düşürmemek gibi hususlar da göz önünde tutularak alınmalıdır.

2. Barışı korumak kolay bir iş değildir. Bunun için milletler arasında dayanışma gerekir. Bu nedenle devletler birbirleri ile anlaşmalar paktlar yapmaktadırlar. Ancak bu anlaşmalar da hiçbir zaman saldırgan amaçlı olmamalıdır. Barışı bozmak isteyenleri bundan vazgeçirmek için kuvvetli olmak ve birlik içinde bulunmak gerekir. Diğer milletlerin haklarına toprak bütünlüklerine saygılı olmak ve onlardan da aynı saygıyı beklemek şartıyla vatanımızın güvenliğini koruyacak tedbirleri almak ve sulh için harbe hazır olmak prensibini güdüyoruz.

47. İlk çağlarda trampa ekonomisine bir göze atarsak büro çalışmaları denecek bir etkinliğin söz konusu olmadığını, ticaretin Pazar denilen yerlerde bizzat yetiştiriciler tarafından bir malla başka bir malın değiştirilmesi suretiyle yapıldığı görülür. Kapalı ev ekonomisinde de aynı durum vardır. Yanlış olarak insanlar aza kanaat etmeye şartlandırılmıştır. Herkes kendi yağı ile kavrulmayı, başkalarının ürettiği mallara ihtiyaç duymayarak yaşamayı düşünmektedir. Böylece işlerin bürolardan idaresine dolayısıyla da büro etkinliklerine hiç lüzum duyulmadığı açıktır. Fakat dünya nüfusunun artması ve toplum halinde yaşayan insanların birbirlerine muhtaç olduklarını anlamaları sonucunda ticaret, pazarların tekelinde kalmaktan kurtulmuş ve dükkanlar ticarethaneler doğmuştur. Devletlerin ve izlenen politikaların da bu gelişmede rolü büyük olmuştur. Çalışma hayatı ve ticaret kişisel olmaktan kurtularak karmaşık bir hal almış, gelişen ve genişleyen işlerin birçok insan tarafından yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Bir işte çalışan çok sayıda insanın gelişi güzelliği bırakarak organize edilmiş guruplar halinde ve büro denilen kapalı yerlerde daha da verimli çalışabilecekleri fikri de bu tarihi gelişimin bir sonucu olmuştur. Bugün modern toplumların büro çalışmaları ise her gecen gün gelişmekte, çalışanı yormadan en yüksek verimi elde etmek için gereken bazı tedbirler tam olarak alınmaya çalışılmaktadır. Bu arada büroların hızla makineleşmekte oldukları görülmektedir.

57. Atatürk?ün ideali milletin kendi kendisini idare etmesiydi. Millet kendi iradesine tam olarak sahip olmalı idi. Millet iradesi mukaddesatçı medrese takımının ve irticacın Allah adına baskısından kurtulmalıydı. Milletin vicdanı ve kafası hür olmalıydı. İşte Atatürk bütün otoritesini; millet iradesini ve inancını kendi diktaları altında bulundurmakta direnen bu sınıfa karşı kullanmıştır. O benim siyasi hayatımda bir taraflı olarak her zaman aradığım ve arayacağım temel; laik cumhuriyettir demiştir. Bu nedenle ilk çıkarılan inkılap kanunlarından biri öğretimin birleştirilmesi kanunudur. Atatürk eğitim ve öğretimin birleştirilmesi ilkesinin hemen uygulanmasını lüzumlu görüyoruz; bu yolda gecikmenin zararları ve bu yolda acele etmenin ciddi ve derin yararları kararı çabuk almamızı gerektirmektedir, demiştir. Türkiye?nin maarif siyasetini her derecesinde açıkça ve hiçbir kuşkuya da yer vermeyen kesinlikle ifade etmek ve uygulamak gerekir; bu siyaset her manasıyla milli olmalıdır diyerek, eğitimde birliği sağlamanın önemini belirtmiştir. Bu kanunla bütün ilim ve öğretim kuruluşları Milli Eğitim Bakanlığı?nın idaresine bırakılmış, medreseler ve okullar bu bakanlığa devredilmiş ve bağlanmıştır. Din uzmanları yetiştirmek üzere ilahiyat fakültesi, hitabet ve imamet gibi din hizmetlerinin yerine getirilmesiyle görevli memurların yetiştirilebilmesi için ise ayrı okullar açılması yetkisi de yine bu kanunla Milli Eğitim Bakanlığı?na verilmiştir.

51. Kış, adanın her yanına yerleşebilmek için rüzgarlarını poyraz, yıldız poyraz, mystro, dradumana, gün doğusu, batı karayel, karayel şeklinde seferber ettiği zaman; öteki yakada yaz daha henüz pılını pırtısını toplamamış, oldukça mahzun göçmen gibi bir kenara oturmuştur. Gitmekle gitmemek arasında sallanır bir halde, elinde pasaport, çıkınında da üç beş altın bekleyen bu güzel yüzlü taze göçmen kızını benden başka bu adada seven hemen hiç kimse yoktur, diyebilirim. Övünmek için değil. Artık herkesin yeni başlayacak olan altı yedi aylık soğuk hayata kendini şimdiden hem alıştırmak ve hem de hazırlamak için bir şeyler yapmaya çalıştığı bu tür günlerde ben; tembelliğim hep kaçanı kovalayan huyumla yazın, o taze göçmenin peşine düşmüş, onu yakalamaya çalışmışımdır. Nerede yakalar isem orada kucaklayıveririm onu. Kimi bir çamın gölgesinde durgun ve güneşsizdir. Kimi ise çimenlikte bütün eski heybetiyle daha yeni başlamıştır. Daha yazın parça parça, liyme liyme, bohça bohça eşyalarıyla gitmek için fazla telaş etmediği o yakada hiç ev yoktur. Yalnız bir tek kır kahvesi vardır. Bu kır kahvesinin tahta masaları üstünde karıncalar gezer, sinekler kahve fincanının etrafına bir iner bir çıkar. Etrafta sesler artık kesilmiştir.

100. Büyük harf tuşuna basan küçük parmak da bükük tutulur. Öbür parmaklar avuç içine toplanmaz, temel sırada hafifçe yaylanırlar. Bilekte aşağıya doğru veya içeriye doğru kıvrılma olmaz. Parmağı, büyük harf tuşuna düz bastırırsak, diğer parmaklar tuşlara baskı yapar, takılma olur; dikkatli yazınız. Büyük harf tuşuna basında, hemen büyük olarak yazılacak tuşa vururuz. Hemen vurmazsak, büyük harf tuşu hafifçe yukarı doğru oynayabilir; büyük olarak yazılan harf, satırın üstüne doğru çıkabilir. Harfe vurmadan önce büyük harf tuşunu bırakırsak harf satır üstüne çıkabilir; tekniğe uygun yazın.

KATİPLİK SINAVI?NDA ÇIKMASI MUHTEMEL METİNLER

59. Kağıdı makineden çıkarmadan, kalemle çizgi çizmek için kart tutacaklarının kenarlarındaki deliklerden yararlanılır. Çizgi için tükenmez kalem veya rapido kalemi kullanılır. Dolma kalem kullanılmamalıdır. Yatay çizgi çizerken şaryo gevşetme mandalına basılıp şaryo hareket ettirilir. Dikey çizim sırasında silindir gevşetme mandalı çekilir; silindir döndürülür. Eğer bu mandal açılmadan silindir döndürülürse dişlilerin yarattığı titreşim nedeniyle çizgiler çok düzgün olmaz. Eğer kalem kullanmadan çizilecek ise işaret ve çizgi tuşları kullanılır. Toplam kalınlaştırma çizgilerini, silindir gevşetme mandalını kullanarak ve silindiri de hafifçe oynatarak tuşuyla çizeriz. Silindir gevşetme mandalı, satır aralığı düzenini bozmadığı için satırlar kaymaz.

26. Bir ailenin fertleri birbirlerini sevip sayarlar. Bir konuda anlaşamazlar ise birbirlerini kırmadan konuşup anlaşmazlığı giderirler. Millet dediğimiz topluluk da büyük bir aileye benzer. Bu büyük ailenin fertleri sayılan vatandaşlar da birbirlerini severler sayarlar. İnsanların aynı fikirde ve inançta olmaları düşünülemez istenemez. Amma vatandaşlar milletin refahı ve mutluluğu, Türklüğün yüceltilmesi vatanın bütünlüğü gibi ana amaçlarda milli birlik ruhu içinde oldukları için diğer ayrılıklar düşmanlık nedeni olamaz. Bütün milletlerde, aynı şekilde, medeniyet ailesinin fertleri gibidir. Her milletin örfü, adetleri, dini ve dili farklı olabilir. Ancak mutlu ve güvenli yaşama isteği yönünden milletler arasında bir fark yoktur. Milletler de çıkabilecek anlaşmazlıkları birbirlerine saldırmadan ve düşman olmadan halledebilirler. Eğer insanlık yönünden düşünülür ise harbin galibi veya mağlubu olmaz; Kaybeden insanlık olur. Bu nedenle yurtta ve dünyada sulh istiyor sulhun korunması için çaba gösteriyoruz. Bütün milletlerin de yurtta sulh cihanda sulh ilkesine uygun olarak hareket etmeleri halinde, bunun insanlığın ve medeniyetin refahı ve ilerlemesine etkili olacağına inancımızı daima koruyoruz.

6. Cetvel yapma düzeni şaryonun hareketini ve istenilen yerde durmasını sağlar. Bu düzeni kullanmak bize zaman kazandırır. Bir çizelgedeki sütunların arasındaki boşluk için; her satırda sekiz on kez aralık çubuğuna vurmak, her paragraf başında yedi kez aralık çubuğuna vurmak zaman alır. Halbuki bu düzeni yani tabülatör düzenini kullanmak istenilen noktaya şaryoyu bir anda getireceği için bize zaman kazandırır. Şaryoyu durak yapmak istediğimiz yere bazı makinelerde ise bir ilerisine getirip cetvel yapma tuşuna basarsak durak yapılmış olur. Tabülatör hareket tuşu veya çubuğu da şaryonun durak yapılan yere kadar hızlı bir şekilde hareketini sağlar. Cetvel silme tuşu ise yapılan durağı ya da durakları ortadan kaldırmakta kullanılır. Bir durağı silmek istersek hareket tuşuna basarız; şaryo durak noktasında durunca da silme tuşuna basarız ve böylece o durağı silmiş oluruz.

52. Nasrettin hoca, yedi asırdan beri dünyaya gülen o koca adam. ona her yerde bir beşik ve her devirde bir mezar gösterilir. Amma o bunlardan hangisinde sallandı büyüdü? Bu gün de nerede yattığını Allah bilir. Bizim bir bildiğimiz, bir duyduğumuz var o bu gün bir kolu doğuda, bir kolu batıda ve ruhu ebedilikle bir başlatır. O bu dünya durdukça duracaktır. Bu ne sihirdir, ne keramet; ne de şöyle bir el çubukluğu marifet. Nasrettin hocayı bu ölmezliğe eriştiren gülen yüzü, tatlı dilidir. Biri gönlün yaylası, biri de yaylanın güneşidir. Zaten adam dediğin ya yüzünden belli olur ya sözünden. Kötü adan acı soğan sözlü ve kara bulut yüzlüdür. Bu kara gülmezlerin yüzlerinden düşen yüz parçaya bölünür. Saya yağı ile yağlar, çakır dikenli dağlar. Halbuki iyi adam tatlı dilli güler yüzlüdür. Bu güleç yüzlü adamların yüzlerinden nur mu dedin nur akar. dillerinde de bal mı bal damlar. Hele de hocanın ne gözünde bir karartı vardır ne de yüzünde bir morartı; alnının ortası bile güleç ve şendir. İlle de dili alimallah kaymak çalıverir balın üzerine. Gayrı onun sözüne, sohbetine, dediklerine doyulur mu? Hanları hanümanları cümle alemi ağzına baktırır. Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır. Onunda huyu bu dobra konuşmak. Bir laf dilinin ucuna geldi mi öyle vezir vüzera gibi yut gitsin etmez. Lakin parmağım gözüne kör kadı hesabı değil, şöyle tam yerine ve dengine getirir ve taşı da gediğine öylesine güzelce oturtuverir.

Birinci vazifen, Türk istikbalini ve Türk cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir.

28. Yazı başlıkları veya yazı içinde geçen bazı kelimeler, dikkati çekmek için aralıklı yazılabilir. Aralıklı yazılan kelimeler arasında üç ara bırakmak, yani aralık çubuğuna üç kere vurmak gerekir. Aralıklı yazılacak kelime metin içinde geçiyorsa, kendisinden önce ve sonra ikişer kez aralık çubuğuna vurulur. Yani aralıksız yazılan son kelimeden sonra iki ara verilip aralıklı kısım yazılır; bu kısım bitince de yine iki kere aralık çubuğuna vurulup normal yazıya devam edilir. Aralıklı olan kelimedeki harf sayısına, bu sayının bir eksiğini ekleyip bunun kaç vuruşluk yer kaplayacağını bulmak kabildir. Birden fazla kelime aralıklı olarak yazılacaksa, kelime aralarındaki boşluklar da bir harf gibi hesaba katılır. Aralıklı yazılan başlık ise ve geri tuşu metodu ile ortalama yapılacaksa, başlıktaki her bir harf için geri tuşuna basılır. Ancak başlığın en son harfi için geri tuşuna basılmaz. Bu süratle başlık kağıda ortalanmış olur.

21. Tarih milletlerin yükselme ve gerileme sebeplerini ararken; bir çok siyasi, askeri, toplumsal sebepler bulmakta ve saymaktadır. Şüphe yok ki bütün bu sebepler toplumsal olaylarda etkindirler. Fakat bir milletin doğrudan doğruya hayatıyla, yükselişiyle, gerilemesiyle ilgili ve bağlantılı olan milletin ekonomisidir. Tarihin ve tecrübenin tespit ettiği bu gerçek bizim milli hayatımızda ve milli tarihimizde de tamamıyla meydana çıkmıştır. Gerçekten Türk tarihi incelenirse bütün yükselme ve gerileme sebeplerinin bir ekonomi meselesinden

13. Makineye bakmadan yazmak esastır. Başlangıç derslerinde öğretmenin ellerinize ve tuşlara bakabilirsiniz; dediği anlarda bakılabilir. Fakat bunun dışında da bakmadan yazmak gerekir. Makinedeki kağıda ise daha başlangıçtan itibaren hiç bakmamak lazımdır.

81. Kamusal yazılar Türkiye Cumhuriyeti resmi dairelerince haberleşme amacıyla yazılan yazı türüdür. Resmi yazılar şekil bakımından iş yazılarına çok benzer. Ancak hitap ve saygı kısımları bulunmaz. İmza bölümü blok mektuplarınkine benzer. İç yazılarından farklı olarak, gereği için kısmı vardır. Bu kısımda yazıda bahsedilen işi yapacak olanlar belirtilir. Gizlilik derecesi sayfanın başına ve sonuna; çok gizli, gizli, özel, kişiye özel, hizmete özel şeklinde yazılır ve damgalanır. Öncelik ve çabukluk dereceleri de başta ve sonda yazı ile veya damga ile belirtilir. Resmi yazılar, yazan ve gönderilen makamın derecesine göre değişen belirli ifadelerle belirtilir. Kısa resmi yazılar, ufak ara değişiklikleriyle yarım sayfaya yazılır.

20. Bir cetveli yatay olarak ortalamak için, cetvelin kaç vuruşluk yer kapladığını buluruz. Bunu kağıdın aldığı vuruş sayısından çıkarırız. Bulduğumuz sayıyı marjlar için ikiye paylaştırırız; marjları düzenleriz. Bundan sonra tabülatör durağı yapılacak sütün başlangıçları için hesap yaparız. Eğer üç sütunlu bir cetvel yazıyorsak, iki yerde durak yapmamız gerekir. Birinci sütün için sol marj düzenlenir. İkinci ve üçüncü sütunlar için de durak yapılır. Birinci sütunun vuruş sayısına iki sütun arasındaki boşluğu da ekleyip tabülatör durağının yani ikinci sütunun başlama noktasını bulup oraya durağı yaparız. İkinci sütunun vuruş sayısı ile ikinci boşluğun vuruş sayısını toplayarak son sütunun yani ikinci durağın yerini buluruz. Tabülatör yapma tuşuna bir kez daha basarak buraya da durak yaparız. Böylece birinci sütun için sadece sol marj, ikinci ve üçüncü sütunlar için ise yaptığımız tabülatör duraklarını kullanmış oluruz.

97. Tabülatör düzeninde, şaryonun hareketini sağlayan bir çubuk veya bir dizi tuştur. Tuşların üzerinde 1, 10, 100 gibi sayılar vardır. Sıradaki her tuş, kendinden önceki tuşa göre, şaryoyu bir vuruş geride durdurur. Ondalık sıralamalı tabülatör düzeniyle, rakamlı cetveller yazılır. Bin ve milyonlu hanelerde nokta da konulacağı için, üzerinde 1000 ve bir milyon yazan tuşlar şaryoyu iki vuruş önce durdurur. Cetvelde kuruş hanesi de varsa, ilk durağın bir'ler hanesine göre düzenlenmesi gerekir. Bir haneli sayılar için 1, iki haneliler için 10, üç haneliler için 100 yazan tabülatör hareket tuşuna basılır. Bazı makinelerde paragraf için ayır bir tuş bulunur. Bu tuş üst sırada veya alttadır.

80. İnsanoğlu binlerce yıldan beri bildiği ve yediği ekmeğe tarihin her çağında en kutsal değeri vererek bunu çeşitli şekillerde ifade etmiştir. Ekmek çok tanrılı devirlerde bile kutsal değerini korumuştur. Çok eski çağlardan beri ana besin maddesi sayılan buğdayın yeryüzündeki tarihi kesin olarak bilinemiyor. Ancak insanların bu bitkiyi tanıyıp cevherini bulması ve bundan nimetlerin en büyüğü, en kutsalı olan ekmeği elde etmesi altı, yedi bin yıllık bir geçmişe dayanıyor. Taş devri insanları ekmek yapmasını bilmiyorlardı, fakat buğday tanelerinin tadını almışlardı. Taneleri çiğ olarak ya da kızgın taşlar üzerinde kavurup yemekte idiler. Sonra bu taneleri haşladılar. Daha sonra ise taneleri pişirdiler, suyunu süzüp kurutmaya da başladılar. Tarihte ekmeğin ilk kez ne zaman çıktığı da bugün kesin olarak bilinmiyor. Ancak Babillilerle Mısırlıların Milattan Dört bin yıl önceleri hamura maya katarak ekmek yapmış olduklarını ise bugüne dek bulunan kalıntılardan öğrenebiliyoruz.

79. Yazıların kopyalı olarak yazılması hem kanuni bir yükümlülük, hem de işlerin düzenli ve çabuk yürütülmesi için bir mecburiyettir. Karbon kağıtlarının renk ve kalınlık yönünden birkaç türü varı vardır. Çok kopyalı yazılarda ince, az kopyalılarda kalın karbon kağıdı kullanılır. Çok karbonlu yazılarda, makinenin sertlik düzeni en yükseğe getirilir. Bu durumda alttaki kopyalarda okunaklı çıkar. Karbon kağıdının parlak yüzü, yazı kağıdının yüzüne yazının çıkması istenen tarafına getirilir. Önce alt kopyalar ve en sonra da başlıklı kağıt konulmak suretiyle deste tamamlanır. Genellikle kopya kısmı için başlıksız kağıt kullanılır. Kopya için pelür kağıdı denilen çeşitli renkteki ince kağıtlar kullanılır. Karbonun boyu yazı kağıdının boyundan biraz uzundur. Uzun kısım destenin aşağısında kalır. Kağıt destesi makineye takılırken bu uzun kısmın parlak yüzü, daktilografa doğru olur. Deste başlıklı kağıt arkada ve başlıkta aşağıda kalacak şekilde tutulur ve makineye takılır. Eğer karbon desteği kalınsa takma sırasında kaymaması için desteğin üst kısmına sekiz on santim eninde bir kağıt ikiye katlanarak kapatılır. Destenin bu kağıtla beraber makineye takılmasından sonra işi biten bu kağıt alınır; artık yazıya başlanabilir.

89. Karbonlu olarak yazılması hem kanuni bir yükümlülük hem de işlerin düzenli ve çabuk yürütülmesi için bir mecburiyettir karbon kağıtlarının renk ve kalınlık yönünden birkaç türü vardır çok kopyalı yazılarda ince az kopyalı yazılarda kalın karbon kağıdı kullanılır çok karbonlu yazılarda makinenin sertlik düzeni en yükseğe getirilir bu durumda alttaki kopyalar da okunaklı çıkar karbon kağıdının parlak yüzü yazı kağıdının yüzüne yazının çıkması istenen tarafına getirilir önce alt kopyalar ve en sonra da başlıklı kağıt konulmak suretiyle deste tamamlanır genellikle kopya kısmı için başlıksız kağıt kullanılır kopya için pelür kağıdı denilen çeşitli renkteki içince kağıtlar kullanılır karbonun boyu yazı kağıdın boyundan biraz uzundur. Uzun kısım destenin aşağısında kalır kağıt destesi makineye takılırken bu uzun kısmın parlak yüzü daktilografa doğru olur. Deste başlıklı kağıt arkada başlıkta aşağıda kalacak şekilde tutulur ve makineye takılır. Eğer karbon destesi kalınsa takma sırasında kaymaması için destenin üst kısmına 8 10 santim eninde bir kağıt ikiye katlanarak kapatılır destenin bu kağıtla beraber makineye takılmasından sonra işi biten bu kağıt alınır artık yazıya başlanabilir.

Gereksiz hareketlerden kaçınma: Bilekleri ve elleri fazla oynatmak, makinedeki kağıda bakmak, satır sonlarında ve kol atarken gözü kopyadan ayırmak, satırları cetvelle izlemek gibi zaman yitirici alışkanlıklardan sakınmak gerekir. Vuruş tekniği bozuksa harf takılmaları ve üst üste harf bindirme de sık sık olacak demektir.

14. Telefonun yanında mesaj veya gerektiğinde dikte almak için bir kurşun kalemle bloknot bulunmalıdır. Ayrıca basılı mesaj kağıtlarını da bulundurmak gerekir.

98. Arap rakamları yayılmadan önce, Avrupalı uluslar romen rakamlarını kullandılar. Bunun için Latin harflerinden yaralandılar. On kuralına dayanmadığı için bu rakamlarla hesap yapmak güçtür. Bunlardan I; V; X, L, C, D, M harfleri: 1, 5, 10, 50, 10, 500, 1000 rakamlarını gösterir. Birbirinin aynı iki veya üç sembol yanyana gelirse yahut da daha az değerlisi, yüksek değerlinin sağ tarafına yazılırsa, eklenip okunur. Daha az değerlisi yüksek değerlinin soluna yazılırsa, yüksek değerliden çıkartılarak okunur. III: 3, IV: 4, VII: 7, XX:20, CX:110, XC:90 gibi. Romen rakamları tarih atmada, kitap başlıklarını, kanunları numaralamada, anahatlarıyla özetlemelerde kullanılır. Yurdumuzdaki Roma devri eserlerinde de görüyoruz.

11. Silgi, kağıda yalnız bir yönde temas ettirilmelidir. Geriye dönüşlerde silgiyi hafifçe kaldırmak, kağıda değdirmemek gerekir. Saçımızı tararken tarağı nasıl tek yönlü kullanıyorsak, silgi de aynı şekilde tek yönlü kullanılmalıdır. Böyle yaparsak kağıt zedelenmez. Yanlışı silerken, doğru harflerin de silinmemesi için silgi mikaları kullanılması yararlıdır. Silinen yere doğrusunu yazarken tuşlara çok sert vurulmaz ve vurulacak tuşun parmağı kullanılır. Yanlış kağıdın alt kısımlarında ise silindiri geriye silgi tablasına gelinceye kadar döndürüp sileriz. Eğer silindiri bu şekilde değil de yukarıya döndürürsek kağıt, silindirden kurtulur; makineden çıkar. Kağıdı tekrar makineye takmamız gerekir. Silinecek yere denk getirmek de çok zor olur. Yanlışı silmemek ve geri tuşuna basıp yanlışın üzerine doğrusunu vurarak düzeltmeye kalkışmak hatalıdır. Yanlış mutlaka silinerek düzeltilmelidir. Silgi dille ıslatılmaz; aksi halde kağıt zedelenir ve silgi kullanıldığı belli olur.

çok tşk paylaşım için.

93. Sonra önemli bir karar aldık ve araç dışı çalışmalarımıza erkenden başlayacaktık. Fakat düşündüğümüz saatte bu çalışmalarımıza başlamak imkanı bulamadık ve geciktik. En büyük süpriz ise kartaldaki hava basıncını sıfıra indirmemiz için geçen süre oldu. Kartalın kapısını açıp dışarıya çıkabilmek için aracın içindeki basıncın dışarıdaki basınca eşit olması gerekiyordu. Ayda hava olmadığı için yani aracın dışında bir boşluk olduğundan oksijeni eşit duruma getirilmesi gerekiyordu. Havayı bir vana açarak boşaltmamız zorunlu olmuştu. Biz bu işte epey zaman harcadık. Bunun sırt çantalarımıza ileri geldiğini sanıyordum. Ay yüzünde dolaşırken bize oksijen sağlayacak olan sırt çantalarımızın vanalarının açık kalmış ve kabine oksijen vermiş olmaları mümkündür. Biz bir yandan kabine de bulunan oksijenin boşaltılması için çalışırken diğer yandan sırt çantalarımıza hava basıyorduk. Dışında sağlayacak olan sistemin işler durumda getirilmesi öngördüğümüzden daha uzun sürdü.

63. Bir buluttan denize bir damla su damladı. Denizin büyüklüğünü, uçsuz bucaksızlığını gören damla çok utandı ve şöyle dedi: Denizin bulunduğu yerde ben kim oluyorum? Doğrusuna bakılacak olursa o varken ben yokum. Su damlası kendisini hakir gördüğünden sedef onu bağrına basıp naz ile besledi; felek de onu öyle yükseltti ki padişahların taçlarına layık bir inci oldu. Gurura kapıl demem amma özünü, kendini küçük görerek ümitsizliğe de hiç kapılma. İnsanın kendini eksikliğiyle ve yeteneğiyle tanıması gerekir. Hiç kimse kusursuz olamaz. Onun için kimi kusurlarına bakıp da kendini haksızlık etmeyesin.

17. Okuldan kaçan birkaç lise öğrencisi bir gün Çankaya civarında ağaçların altına otururlar. Birden karşılarında birkaç kişiyle birlikte Atatürk?ü görürler. Atatürk söyleyin bakayım burada sizin ne işiniz var diye sorar. Öğrenciler müdürden izinli olduklarını söylerler; izin kağıdı soran Atatürk e izin kağıdını gösteremezler. Tarih dersinin müzakeresinden kaçtıklarını itiraf ederler. Atatürk ün kaşları çatılır: Hiç tarih dersinden kaçılır mıymış diye sorar. İçlerinden biri: Kaçılmaz paşam amma kitapların lisanı bize ağır geliyor; anlayabileceğimiz dille bize kitapları verin oturup çalışalım der. Atatürk elini çocuğun omzuna koyar ve oğlum istediklerinizin hepsi olacak amma her şeyin birden yapamayız. Sıra beklemek lazım. Tarih ve dil üzerindeki çalışmalar da devam ediyor. Biz inkılapları yaptık devam ettirmek de sizin vazifeniz. Haydi bakalım şimdi doğru okulunuza der.

103. Blok mektuplar; Standart mektupların yatay ve dikey konumu ile ilgili bazı bilgileri aşağıda sunuyoruz. Ufak harfli makineyle yazılan mektuplarda sağ ve soldan on ikişer vuruşluk boşluk bırakılır. İri harfli makinelerde yazıldığında ise sağ ve soldan boşluk bırakılmamalıdır. Kelimeyi bölmemek ya da uygun bölebilmek için sağ marjın dışına üç vuruş kadar çıkabiliriz. Aynı amaçla sağ marja gelmeden üç vuruş kadar önce de kol atılabilir. Tarih ile adres arasında üç ile on beş kol ara verilir. Mektup kısa ise bu arayı çok, uzun ise az vererek güzel bir görünüm elde edebiliriz. On satıra kadar olan mektuplarda on ile on beş kol atılabilir. Satır sayısı on yirmi olanlarda beş on kol ve daha uzunlarda ise üç beş kol atıp adres yazılabilir.

37. Ortalama mektuplar blok mektuplardan sadece imza kısmındaki değişiklik nedeniyle ayrılır. İmza bölümünde bütün satırlar, saygı kelimesine göre ortalanarak yazılır. Saygılarımla kelimesinin ortası ikinci a ve saygılarımızla kelimesinin orta noktası r harfi bulunduğu yerdir. Bu noktaya tabülatör durağı da yapabiliriz. İmza bölümündeki satırları geri tuşu metoduyla ortalayıp yazarız. İmza kısmının en uzun satırının sağ marjın dışına taşmamasına çaba gösteririz. İmza kısmında saygı kelimesi yoksa uygun yere tabülatör durağı yapıp yazarız. Misalleri inceleyiniz; sonra da yazınız.

73. Sekreter amirinin sağ koludur. Ve bu durumda da amirinin yapmaya vakit ve imkan bulamadığı işleri yapar. Tipik bir sekreterin iş saatinin başlamasından önce büroya gelmesi ve amirinin masasının koltuğunun temiz olmasını, dolma kaleminde mürekkep bulunmasını, kalemlerinin yontulmuş olmasını, sigara tablasının temizlenmiş olmasını sağlamakla başlayan günlük işlerini gözden geçirelim. Ayrıca bütün bunların çalışma saatinden evvel yapılması gerektiğini de unutmayalım. Bundan sonra sekreter kendi masasına gider aynı temizlik kontrolünü bu kez kendisi için yapar. Sonra da dikte alabilmek için stenografi defterini temiz bir sayfa çevirmek ve tarih atmak suretiyle hazırlar. Takvimini, randevu bloknotunu kontrol eder ve amirine günlük mühim işleri hatırlamak üzere notlar yazarak masasının üstüne bırakır. Kullanılacak malzemelerin yeterli olmadığına ve küçük kasanın durumuna bakmak gibi gündelik işlerine devam eder. Telefon konuşmaları olduğu takdirde herhangi bir konunun özünü kavrar; bu konuyu çabuk ve doğru olarak not eder ve telefonda düzgün ve ahenkli bir sesle konuşur. Amir geldiği zaman bir gülümseme ve nazik bir günaydınla karşılar. Telefon mesajlarını alır ve günün randevu ve çalışma programını uygulamaya koyulur. Mektupları açmadan önce gözden geçirerek kişisel olanları ayırır. Öbür mektupları dikkatle açar. Mektubun eki varsa mektuba iliştirir. Mektuplardan istenen bilgi varsa dosyalardan çıkarır. Hepsini amirine götürür. Amir sekretere dikteler verir. Sekreter bunu bildiği için dolma kaleminin ve yedek kalemleri ile not defterini hazır tutar. Dikteden sonra mektupları yazar; diğer yazı işlerini yapar. Çevirme yaparken veya mektup yazarken yazım ve dilbilgisi kurallarına dikkat eder. Eğer gerekiyorsa mektuplardaki hesapları denetler. Bu işi yapabilmesi için dört işlemin nasıl yapıldığını. Yüzdelerin ve karların nasıl yazıldığını ve ondalıklarla kesirlerin nasıl kullanıldığını bilmesi gerekir. Bazı mektupları da sadece amirinin verdiği bazı açıklamalara dayanak kendi kendine yazar. Bütün bunları nezaketle ve siyasetle yapmaya çalışır. Sekreter büroya gelenlere karşı da çalıştığı müessesenin temsilcisi sayılır.

başka bir şey olmadığını anlaşılır. Tarihimizi dolduran bunca başarılar, zaferler, yahut mağlubiyetler, çöküşler ve felaketler bunların hepsi meydana geldikleri devirlerdeki ekonomik durumuzla ilgili ve bağlantılıdır. Yeni Türkiye?mizi layık olduğu seviyeye yükseltebilmek için mutlaka ekonomimize birince derecede önem vermek mecburiyetindeyiz. Çünkü zamanımız tamamen ekonomi devresinden başka bir şey değildir.

55. İnsanlar giderlerini gelirlerine göre düzenlemek ve yapmak zorundadırlar. Bir çocuğumuzun geliri çok çeşitli olan ihtiyaçlarımızın tamamen temin edilmesine yetmez. Sağlığımı korumak ve gerekli kaloriyi alabilmek için zorunlu ihtiyaçlara yeteri kadar para ayırmak zorundayız. Bunun için bir gider planı hazırlanması ve bu plana göre harcamaların kaydı ve izlenmesi gerekir. Ufak bir iş yeri sahibinin işe başladıktan bir süre sonra koyduğu sermayenin dağılan durumunu bilmesi gerekir. İşte bu kimse elinde mevcut para ve malı hesaplamakla sermaye durumunu iyice tespit edemez. Bu tacirin veresiye yapmış olduğu alış verişlerden alacaklarını ve borçlarını şahıs kıymet ve miktar olarak izlemesi, alacakları arasında tahsili şüphelileri bilmesi gerekir. Alış verişlerden hasıl olan karı veya zararı ve giderleri basit bir şekilde ortaya çıkarması gerekir. Bunun içinde belgeler düzenlemek, defterler üzerinde kayıtlar yapmak zorunda kalır. Gerekli belgelerin düzenlenmesi ve defterler üzerinde kayıtların yapılması, muhasebe işi ve konusudur. İşletme genişleyip iş hacmi artınca da iş bölümü yapılması ve memur muhasebeci, veznedar gibi elamanlar alınması, muhasebe düzenlenmesi, yapılması zorunluluğu doğar. Yapılan işlemlerin hesap planına dayalı ve metotlu olarak; kayıt takip ve kontrol edilmesini sağlamak muhasebenin ve işletmelerin mali ekonomik ve hukuki durumları hakkında sağlıklı ve tam bilgi edinilmesini sağlamak muhasebecinin amacı olmakta; bu amaca erişebilmek için çalışılmaktadır.

95. Ey Türk gençliği,

42. Etkili mektup tabii olmalı; okuyanın bildiği, okurken rahat edebileceği kelimeler seçilmelidir. Eğer yazı fazla detaylı fazla teknik veya ağdalı bir dille yazılmışsa okuyanın anlaması zorlaşır. Okuyucu böyle bir dil kullanırsak gösteriş yaptığımızı ve yeterli fikir ya da bilgimiz olmadığı içir uzattığımızı düşünür. Genellikle konuşurken kullandığımız dil bir mektubun üslubu olmalıdır. Bir yazının okuyucunun dikkatini dağıtacak ya da normal okuyuş şeklinde değiştirmeye zorlaşacak söz ve deyimlerden arınmış olması gerekir. Abartılmış kelimelerden ve anlatımdan da kaçınılmalıdır. Biliyoruz ki iş yaşamında yazıyla açıklanan fikirlerin çoğunluğu sadedir, basittir. İşte bu durum saklanmak istenir. Okuyanın bizimde basit olduğumuza hükmedeceği sanılır. Fikirlerimiz derin, kıymetli ve önemli olduğunu ispatlamak için abartılmış, ağdalı, fazla teknik kelime ve deyimlerin kullanılması yersizdir. İlk bakışta doğru gözüken fakat dikkat edildiğinde gerekli olmadığı anlaşılan; güneş doğudan doğar gibi sözler ve fikirler yazılmamalıdır. Abartılmış dil kullanmamak kendimize ve okuyanlara karşı içten olmayı gerektirir. Bazen kanuni veya diğer nedenlerden ötürü teknik kelime kullanılabilir. Okuyucunun anlamda zorluk çekeceğini sanıyorduk açıklama ya da tanımlamayı tabii bir tonda belli etmeden yapmak gereklidir.

Yazdıklarına bakma: Makinedeki kağıda bakma, yazdığını kontrol etmek ve biraz da yazdığını görüp zevk almak için kağıda bakan öğrenciler olur. Hız düşük iken öğrenci bunun zararlı olduğunu anlayamaz. Öğrenciye, bakmanın kötü bir alışkanlık olarak yerleşebileceği anlatılmalı; eğer dinlemez ise uyarı ve ihtarda bulunmalıdır. Öğrenci bu seyretme işini kolu atarken de yapmak isteyebilir. Bu alışkanlık da mutlaka önlenmelidir.

24. Düşündüm ki bu Türk oğlu, altı asırdan beri türlü rastlantıların kasırgaları önüne düşerek; bir boğuşma cihanının yaralarına, uçurumlarına, denizlerinde, çöllerinde yuvarlanmıştı, O koca tarihin bu hırpalanmış yolcusu, türlü afet ve musibet çukurlarında onur, şan ve şeref tepelerine tırmanmış; dizleri parçalanarak, tırnakları koparak, bu tırmanılan yerlerden bir kaza darbesi ile taşlara çarpıp çarpıp düşmüş; daima kalkarak yeni baştan dimdik durmağa çalışarak, tutunacak bir kaya parçası, yapışacak bir ağaç kütüğü aramıştı. Ve gülü diken olan o kızgın yemen çöllerinden Arnavutluk taşlarına ve acem ellerinden Girit sularına kadar altı asırdan beri kumlara, buzlara, denizlere kanını akıta akıta bereketli bir kaynağın o bitmez tükenmez kereminden her zaman taze bir kuvvet ile fışkıran; o al kanının çileli çizgileriyle şanla ve şerefle dolu o kahraman hikayesini yazmıştır.

62. Serbest tuşu satır sonuna gelip kilitlenen makinede marjın dışına yazı yazılmasını sağlar. Marj düzeni ise bozulmaz. Yani şaryo hep aynı yerde noktada kilitlenir. Şaryo sağ marja yaklaşırken zil sesi duyulur. Bu sesten sonra yedi ila on kadar vuruş yapılabilir; sonra şaryo kilitlenir. Marjın dışına birkaç vuruş daha yapmamız gerekiyorsa, kilidi açmak için serbest tuşuna küçük parmakla basarız. Bilekte ve dirsekte dışarıya doğru açılma olmaz. Serbest tuşuna basarken gözler kitaptan ayrılmamalıdır. Marjın dışına yazı yazarken de gözlerin kitaptan ayrılmaması gerekir. Makine kilitlendiği zaman kelimenin bitmesine birkaç harf kalmış ise serbest tuşuna basıp bu harf yazarız. Eğer bu kelime uzun ise ses uyumuna uygun şekilde heceyi tamamlayıp kesme çizgisini de yazdıktan sonra alt satıra geçeriz. Zil sesine kulak vermek, bu tuşun kullanımında gözleri kitaptan ayırmamak, marj dışına harf yazarken de makinedeki kağıda bakmamak, kilitlenme nedeniyle vurulmayan harfi parmaklar yardımıyla hissetmek gerekir. Elden geldiği kadar kelimeleri bölmeyiz. Bu tuş marj düzenini bozmadan sol marjın dışına yazı yazmada da kullanılır.

Daktilo öğrenen, öğrenimin başlangıcında, yazılacak her harfi bir bütün, bir birim olarak düşünür ve o harfi yazmaya çalışır; harflerin yazımı ile kelime de tamamlanmış olur. Buna "Harf Düzeyinde Yazış" denilir. Öğrenci kelimeyi harf harf değil de, bir bütün olarak düşünüp yazarsa "Kelime Düzeyinde Yazış" durumuna gelmiştir. Kelimenin tamamı, beynin motor merkezinden gelen emirle yazılır. Kelimenin bir kısmı bir birim, bir bütün olarak bir kısmı ise harf düzeyinde yazılırsa "Karışım Düzeyinde Yazış" sözkonusudur. Örneğin KARAR kelimesi kar-ar şeklinde yazılmış olabilir. Her daktilograf yazı yazarken bu üç tür uyarıma göre parmaklarını kullanır. Yetişmiş daktilograflar, kelimelerin çoğunu "kelime" düzeyinde, zor kelimeleri "karışım" düzeyinde ve çok zor ya da uzun kelimeleri ise, özel bir dikkat isteyen kelimeleri ise "harf" düzeyinde yazarlar.

87. Yirmi yıllık bir ormancı olmak sebebiyle zaman ve tecrübe ile edindiğim kanaate dayanarak aşağıda sıraladığım hususları dikkatlerinize sunarım. Orman tahribi sadece ülkemizde olmuş değildir. Başka ülkelerde de vaktiyle orman yakılmış yıkılmış ve adeta yok edilmiş. Sonradan bunun yıkıcı ve kötü sonuçları görülerek gerekli önlemler alınmıştır. Bizde bu orman davası hemen hemen herkes tarafından benimsenmiştir. Bu şuurlanmanın yardımıyla davanın halledilmesi imkanı meydana çıkmıştır. Ancak tahribat konusunda yazdıklarımdan yakım ve kesimi küçümsediğim anlamını çıkarmayacağınızı ümit ederim. Pek tabidir ki bazı önlemleri de almak gerekmektedir. Bunları şöylece sıralayabiliriz.

53. Ferdin fikri hayatındaki hürriyet haklarında birisi de vicdan hürriyetidir. Her fert istediğini düşünmek, istediğine inanmak, kendine mahsus siyasi bir fikre malik olmak, intihap ettiği dinin icabetini yapmak ve ya yapmamak hak ve hürriyetine maliktir. Kimsenin fikrine ve vicdanına hakim olunamaz. Vicdan hürriyeti mutlak ve taarruz edilmez. Ferdin tabii haklarının en mühimlerinden biri tanınmalarıdır. Medeniyetin geri olduğu cehalet devirlerinde fikir ve vicdan hürriyeti tahakküm ve tazyik altında idi. İnsanlık bunda çok zarar görmüştür. Bilhassa din muhafızlığı kisvesine bürünenlerin hakikati düşünebilenler, söylenebilenler hakkında reva gördükleri zülüm ve işkenceler insanlık tarihinde daima kirli facialar olarak kalacaktır. Türkiye cumhuriyetinde her reşit dinini intihapta hür olduğu gibi muayyen bir dinin merasimi de serbesttir. Yani ayin hürriyeti masundur tabiatıyla ayinler asayiş ve umumi adaba muğayir olamaz. Siyasi nümayiş şeklinde de yapılamaz. Mazide çok görülmüş olan bu gibi hallere artık Türkiye cumhuriyeti dahilinde bilumum tekeler ve zaviyeler ve türbeler kanunla set edilmiştir. Tarikatlar lağvolunmuştur. Şeyhlik, dervişlik, çelebilik, halifelik, falcılık, büyücülük, türbedarlık vs irtica membaı ve cehalet damgalarıdır. Türk milleti böyle müesseslere ve onların mensuplarına tahammül edemezdi ve etmedi.

102. Önce makinenizi inceleyin. Şeridin, şerit makaralarına hangi yönde sarıldığına ve şerit çatalının hangi kısımlarından geçmiş olduğuna bakın. Şeridi çıkarıp atın. Yeni şeridi, sol tarafa makarasıyla yerleştirin; uymuyor ise bir kurşun kalemin ucuna takın. Yeni şeridi şerit çatalından geçirin. Bunu kolay yapabilmek için; şerit anahtarını kırmızıya getirin, büyük harf kilitleme tuşuna basın, yakın iki tuşa basın. Tuşlar harf kılavuzunun yakınında takılı durumda kalır. Böyle olunca, şerit çatalı yukarıya kalkmış olarak durur. Şeridin çatala takılması kolaylaşır. Sonra, makineyi eski durumuna getirin. Şeridin ucunu uygun şekilde sağ makaraya takın. On, onbeş santim kadar kısmı elinizde, makaraya sarın; şeridin bu kısmındaki düğmenin de sarılmış olmasına dikkat edin. Sonra makarayı yerine yerleştirin. Bu makarayı çevirerek yeni şeridi sarın. Sararken şeridin ters dönmemsine ve buruşmamasına dikkat edin. Sonra, boşalan makaradan şeridin ucunu kurtarın. Makinenin kendi orijinal makarasını takın. Tuşlara vurarak, makaraların çalışma durumunu kontrol edin.

70. Bazen bir yazının kopyasını çıkarmamız gerekebilir. Bu durumda tarihle adres arasındaki boşluğa veya kağıdın daha yukarı bir yerine aralıklı olarak, kopya ya da suret kelimesin yazılır; altı da çizilir. Bu kelimeler parantez içine alınabilir. Mektubun basılı kısımları parantez içinde yazılabilir. Yazıda yanlış varsa, aslına uymak için, bu yanlışlar olduğu gibi yazılabilir. Yanlışı, sureti yazanın yapmadığını belli etmek için yanına kelimesini yazmamız veya doğrusunu da yazmamız mümkündür. Paraf, imza gibi eklenen kısımlar parantez içinde yazılır. Ek kısımlar ayrı renkteki şeritle yazılırsa parantez içinde almaya gerek yoktur. Aslına uygunluk tasdik edilmek gerekiyorsa, alt kısma aslı gibidir ya da aslının aynıdır yahut da aslına uygundur diye yazılır. İsim, mühür ve imza da konulup onay işlemi tamamlanır. Bir yerden aktarılan yazıların sağ ve soldan dörder vuruş içerlek yazılması paragrafların başına ve ayrıca son paragrafın sonuna işareti konulması gerekir. Aktarılan kısmı bir arayla yazarız. Kısa aktarmalarda sağ ve soldan vuruş içeri girilebilir. Kısa aktarma, iki arayla da yazılabilir.

19. Karbonlu yazılar silinirken, kopyaların kirlenmesi için silgi kartı kullanılabilir. Bu kartlar, kağıttan ve ya ince kartondan kesilir. Silgi kartı karbon kağıdın parlak yüzü ile başlıklı kağıdın bir altındaki kopyanın arasına konulur. Önce başlıklı kağıttaki yanlış silinir. Karbonla birlikte öne doğru çekilerek bir alttaki kopya da silinir. Yerinde duran silgi kartı, elimizin karbona sürünerek kirlenmesini önler. Eğer kopya birden fazla ise üstteki kağıt silindikten sonra, silgi kartı alınarak üçüncü kopya için konur; ikinci kopya da silinmeye başlanır. Silme işlemi bitince düzeltme yapılır. Karbon kağıtları yeni ise yumuşak silgi ile silinebilir. Gerekirse arkasından da daktilo silgisi ile tekrar silinmelidir. Silgi kartı olarak kalın karton kullanılırsa, bu kartın karbonun yüzüne değil de arkasına, yani boyasız yüzüne konulması gerekir. Başlıklı kağıt silindikten sonra karton alınıp bir alttaki karbonun sırtına konur. Sonra destenin ikinci kağıdındaki yanlış silinir.

Ey Türk istikbalinin evladı! İşte bu ahval ve şeriat içinde dahi vazifen Türk istiklal ve cumhuriyetini kurtarmaktır. Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur.

96. Yazı makinesinin başlıca düşmanı, silgi kırıntısı ve tozdur. Şerit eskiyip lif saçmadan değiştirilmezse, şerit lifleri de makineye zarar verir. Toz alma işlemi günlük olarak yapılabilir. Günlük temizlik için, uzun saplı ve yumuşak olan bir fırça kullanın. Bu fırça ile makinenin tozunu alın. Üst kısımdan başlayın, sonra, şaryo yatağını şerit çatalının altındaki ve yanındaki kısımları, tuşların bulunduğu kısmı fırça ile temizleyin. Bu iş bitince de, masanın üstünü ve makinenin altına gelen kısmı temizleyin. Makinenin aylık bakımında harf çekirdeklerinin ve silindirlerin silinmesine gerek vardır. Aylık temizlik için; yumuşak fırça, sert fırça, tüysüz bez ve renkli ispirto gereklidir. Önce makinenin tozunu yumuşak fırçayla alın ve sonra kapağını çıkartın. Toz alma işlemini biraz daha genişletin. Tuşlara avuç içi ile basarak hepsinin aşağı inmesini ve harf kollarının yukarı kalkmasını sağlayın. Yarım ay şeklindeki harf sepetine tüysüz bezi yerleştirin. Tuşları eski şekline getirin. Ufak bir kaba renkli ispirto koyun. Sert fırçayı sık sık ispirtoya batırarak, tuşları temizleyin. Sonra da tüysüz bezi biraz kendinize doğru çekerek, harf çekirdeklerini bezin ıslanmış olan kısmından kurtarın. Bezin kuru olan uç kısmı ile harf çekirdeklerini teker teker kurulayın. Bu işlemi yaparken, başparmak ile işaret parmağınızı sapan çatalı gibi açarak bezi tutun, harf kolları sağa sola eğilmeyecek şekilde, düzgün olarak harf kollarını harf çekirdeklerini teker teker silin. Bu şekilde kurulama işlemini tamamladıktan sonra, bezi çekip çıkartın. Makinenize bir boş kağıt takarak tuşlara teker teker vurun. Böylece, ispirto bulaşığı kalmamış olur. Bezin temiz kısmını ya da başka bir bezi ispirtoya batırın, silindiri ve ön taraftaki kağıt baskıçlarını silin. Bu suretle de makinenin ömrünü uzatan, aylık bakımı tamam olur. Makineyi birkaç ayda bir yağlamanız da mümkündür. Ancak bu işi dikkatli yapmak gerekir. Önce, makinenin temizlenmesi lazımdır. Sonra şaryo yatağını yağ damlatılmış bir bezle, hafifçe silin. Yağlama işini tamircilere de bırakabilirsiniz. Yağ olarak da dikiş makineleri için kullanılan ince yağları kullanın. Makine temizliğine daima özen gösterin. İşi biten malzemelerinizi temizleyin ve kaldırın.

Taşıyıcıda devamlı hareket : Daktilo yazarken taşıyıcıda devamlı hareket olmalıdır. Bu da gereksiz duraklamalardan kaçınmakla ve sıkılmadan sinirlenmeden yazmakla sağlanır. Tuşlara korka korka vurma, yanlış yaparım diye çok fazla çekinme, ikide bir silgi arama gibi hususlar önlenmelidir. Rahat ve kesintisiz çalışmak gerekir.

5. Dört bin ve daha yukarı Romen rakamlarını yazmak için; sayının üzeri çizilir. Romen rakamı yazılıp üzerine çizgi çizilir. Silindiri ters yöne ve iki diş çevirip sekizin üzerindeki çizgiyle, sayının üzeri çizilir ve silindir eski yerine döndürülür. Küçük Romen rakamları alfabenin küçük harfleriyle yazılırlar. Küçük Romen rakamları; kitapların önsöz giriş gibi kısımlarında ve başlıkları numaralamada kullanılır. Küçük Romen rakamları dışında Romen rakamlarının hepsi büyük harf tuşuna basmak suretiyle yazılır. Arabi rakamlar ise küçük harfte yazılır. Bunların birbirine karıştırılmaması gerekir. Arabi rakamla on iki şeklinde yazılır. Yazmak tamamen yanlıştır. Bunu küçük harflerle şeklinde yazarsak yanlış olur. Çünkü bu okunacaktır. Bu hususlara çok dikkat edilmesi gerekir.

56. Türk dilinin özündeki zengin hazinenin gün ışığına çıkarılması, bütün Türk milletinin başta gelen milli görevlerindendir. Bu görevi gerçekleştirme yolunda ilk adımları Türk dil kurumunun kurulması ve dil kurultaylarının düzenlenmesiyle atan Atatürk, Türk dilinin kendi benliğine, aslındaki güzellik ve zenginliğine kavuşması için bütün devlet teşkilatımızın dikkatli olmasını vurgulamış. Dil konusunun herkesi ilgilendirmesi gereken bir devlet meselesi olduğuna dikkati çekmiştir. Atatürkçülükte Türk dilinin sadeleştirilmesi, zenginleştirilmesi ve kamuoyuna bunların benimsetilmesi için her yayın vasıtasından faydalanmalıyız. Her aydın hangi konuda olursa olsun yazarken buna dikkat edebilmeli, konuşma dilimizi ise ahenkli güzel bir hale getirmeliyiz. Türk dilinin kendi benliğine kavuşması, zenginliklerinin ortaya çıkarılması ve sadeleştirilmesi yolunda devletin öncülüğünde başta türk dilini en iyi kullanması gereken aydınlar olmak üzere her türlü yayın araçlarıyla çaba gösterilmesi gerekmektedir. Dil konusunda bilinçli çalışmalar yapılarak türk dilinin yabancı dillerin etkisinden kurtarılması, dilde var olan zenginliklerin araştırılarak ortaya çıkarılması milli bilinç ve kültürel bağımsızlık açısından zorunludur.

86. Şunlar birer yanlış kabul edilebilir. Bir harf yerine başka bir harf yazmak harf atlamak kelime bitişik veya ayrı fazla harf ya da harfler yazmak veya tümüyle atlamak bir kısmı yanlış olan kelimeyi yarıda bırakıp yeniden aynı kelimeyi yazmak soru işareti virgül nokta gibi işaretlerden sonra ara vermemek kelimeler arasında ara vermemek gereksiz ara vermek büyük harflerin satır üzerinde çıkması harflerin çok silik olması birbiri üstüne binmiş olması veya birbirine fazla yaklaşmış harfler küçük harf olacak yerde büyük harf yazmak büyük harf yazacağı yerde küçük harf yazmak bir satırı tümüyle atlamak bir satırı iki kez yazmak iki kelimenin veya iki harfin yerini değiştirmek iki satırı yer değiştirerek yazmak bir satırdan diğerine kelime aktarmak kesme çizgisini koymamak yakıştırmayla benzer bir kelime yazmak yanlışın üzerine doğrusunu vurmak gerektiği halde kol atmamak şaryoyu fazla hızlı ya da çok yavaş atıp sol marjdan dışa doğru çıkmak yahut da içe doğru girintili yazmak.

31. İş yazılarının düzenli olması için belirli ölçülere uyulması yararlıdır. Bu belirli ölçülerin de herkes tarafından bilinmesi ve uygulanması ancak standartla sağlanabilir. Bunu sağlamak için milli eğitim bakanlığının standart yapılması önerisi bu tür işlerle görevli Türk standartları enstitüsüne iletilmiştir. Enstitü de iki standart yayınlamış bulunmaktadır. Standartlar yayınlamıştır Bu kitaptaki örnekler standartlara uygun olarak hazırlanmıştır. İş yazılarının imza kısmı iki türlü olabilir. Buna göre de iş yazıları ortalama mektup veya blok mektup isimlerini alır. Mektupların yazılmasında hem hız hem de görünüm önemlidir.

36. Anlaşılabilir bir yazı sadece açık ve özlü değil, aynı zamanda iyi düzenlenmiş olmalıdır. Fikirleri önemine göre sıraya koymamız gerekir. Yazıyı okuyanın yazılanı anlayabilmesi için düşüncelerimizin bir noktadan diğer noktaya gelişmesini de izleyebilmesi gereklidir. Bunu sağlamak için verilen bilgiler ve mesaj birbirini tamamlayıcı bir nitelikte ve sırada olmalıdır. Bunun için de yönlendirici ve fikirleri bağlayıcı kelimeler kullanılması gerekir. Bunlar bir cümleyi diğerine veya bir paragrafı öncekine bağlayabilen kelimelerdir. Bu itibarla, böylece, diğer taraftan, ilk olarak, ancak bununla beraber? gibi kelimeler bağlantıyı sağlar. Böylece okuma ve anlama kolay olur. Bir yazıyı bir daireden veya firmadan diğer bir daire veya firmaya da yazılmış olsa, bu yazıyı yazmış olan da okuyacak olanda aynı sonuçta bir kişidir ve canlıdır. Bu nedenle yazar okuyacak olanı bir insan olarak görüp ona göre de yazmalıdır. İş yaşamında kuruluşlar genişledikçe şahısların insan değil de bir alım veya satım makinesi olarak görülmesi durumu, çoğu kez ortaya çıkmaktadır. Bu yanlışa düşmemek için kişileri birer ünite olarak görmekten kaçınılmalıdır. Bunun için de kendimizi okuyucunun yerine koyabilmeliyiz. Onun isteklerinin, hislerinin neler olabileceğini, kendimizi de onun yerine koyarak, düşünmeliyiz. Bu nedenlerle, mektup aynı zamanda sempatik, içten, yardım edici ve onun problemini halledici nitelikte olmalıdır.

4. Bizi buraya getirenlerin şimdi bizim misafirimiz oldunuz demeleri beni çok şaşırttı. Gece 9.30?da başlayan sohbet şeklindeki sorguya çekilme, Ali?nin uyarısı sonucunda sabah bitti. Akşama kadar bekleyip Bursa?ya hareket ettik. Tırnak işareti metin içinde başkasından aktarılan yazı veya kelimelerin başına ve sonuna konur. Önemi belirtilmek istenilen kelimeler de tırnakta yazılır. Kesme işareti ise ek almış özel adlardan sonra konulur. Kısaltmalardan ve sayılardan sonra ek kısım varsa araya kesme işareti konulmalıdır.

71. Okullar sadece bilgi aktaran, ilim veren kuruluşlar olamazlar. İnsanlığa hürmet, millet ve memleket sevgisi, şerefli ve bağımsız yaşama isteği de okulda öğretilir. Bilgili ve feyizli olarak yetişen gençler, bağımsızlık tehlikeye düştüğü zaman, onu kurtarmak için takip edilmesi uygun olan doğru yolu da okulda öğrenirler. Memleket ve milleti kurtarmaya çalışanların da aynı zamanda mesleklerinde birer namuslu uzman ve birer bilgin olmaları lazımdır. Bunu sağlayan okuldur. Ancak böylece her türlü teşebbüsün mantıklı sonuçlara ulaşması, başarıya erişilmesi mümkün olur. Rehberimizin daima müspet ilim ve teknik olması lazımdır. Memleketi ilim, kültür, ekonomi ve imar sahasında yükseltmek, milletimizin kabiliyetini geliştirmek ve gelecek nesillere; sağlam, değişmez ve olumlu bir karakter vermek gerekir. Bu da öğretmenle öğrencinin bilgiyi, doğruyu aramada, bulmada aynı arzu ve heyecanı duymalarıyla sağlanır. Milletimiz çok büyük fedakarlıklarla bağımsızlığını kazanarak bu cumhuriyet idaresini kurdu. Cumhuriyet; disiplin, çalışkanlık, doğruluk, fikir ve vicdan hürriyeti, hakimiyetin kayıtsız şartsız millete olması gibi prensipler üzerine kuruludur. Eğitim sayesinde de fikren, ilmen, fennen, bedenen kuvvetli ve yüksek karakterli insanlar yetiştirilebilir. Ancak böyle yetişmiş insanlardır ki fazilet rejimi olan cumhuriyet hürriyeti koruyabilirler. Eğitim bir süs ve başkalarına üstünlük taslama ve hükmetme vasıtası veya medeni bir zevk olamaz. Eğitim medeni hayatta başarılı olmayı sağlayan pratik, kullanılması kolay ve mümkün bilgileri veren, anlayış kazandıran, en doğru şekilde düşünmeyi öğreten, milli şuuru kuvvetlendiren bir vasıtadır. Eğitim toplumun ihtiyaçlarına cevap vermeli ve çağdaş olmalıdır. Kalkınmanın, medeniyet yolunda başarıyla ilerlemenin sırrı; aklın ve ilmin yol göstericiliğidir. Ancak bilim milletlerarası, eğitim ise millidir. Eğitim milli olduğu takdirde bir milleti hür, bağımsız, şanlı ve yüksek bir cemiyet haline yaşatır. Türk milletinin varlığıyla, birliğiyle ve hakkıyla çelişen bütün yabancı unsurlarla savaşmanın lüzumuna her Türk vatandaşı yürekten inanmalıdır. Cumhuriyete ve bağımsızlığımıza karşı olan her türlü fikir ve ideolojiyle savaşmak zorundayız. Savaşma da yalnız topla tüfekle olmaz. Bunun için gerekli olan kültür değerleri ve manevi değerlerle teçhiz edilmemizi, milli ve çağdaş eğitim sağlayacaktır. Kuşaklar arasında köprü kurulmasını sağlayan eğitim, Türk milletinin daha güçlü, daha refahlı olmasında ve insanların mutluluğunda Türk devletinin milli davalarının ve ideolojisinin anlaşılmasında daima önemli bir faktör olarak kalacaktır.

84. Önceden izin verme kuralı, bütçenin onaylama işlemiyle ilgilidir. Yasama meclislerince, onaylama yolu ile önceden izin verilmemiş ise onaylanması bu meclislere ait olan hiçbir bütçe yürürlüğe giremez. Vergi, resim, harç adı altında özel kanunlarla tahsil edilmesi gereken devlet gelirlerinin bir kuruşu bile alınamayacağı gibi, devlet giderlerinin önlenmesi de mümkün olmaz. Bu kural, artık o derece genelleşmiştir ki önceden onaylama yeni ve modern bütçe tariflerinin için yer almıştır. Uygulama yılından önce onaylanan bütçeler üstünde yıl içinde yapılması gerekli olan değişikliklerin de yine bu kurala uyularak, önceden tasdike tabi tutulmak suretiyle, meclislerden izin alınması da gereklidir. Mali yıl içinde ek tahsisat alınması, fasıllar arasında aktarma yapılması ancak meclislerden önceden izin almakla kabil olur. Bizde de anayasa, bütçe ve muhasebe konularında, bu kuralın uygulanmasıyla ilgili hükümler bulunmaktadır. Bu tür kurallar meclislerce titizlikle gözetilir.

99. VURUŞTA UYARIMIN DERECELERİ

23. Bir çizelgeyi dikey olarak ortalamak için, bu çizelgenin kaç satırlık yer kaplayacağı bulunur. Bu da satır sayısına boşlukların satır sayısı eklenerek bulunur. Bulunan sayı kağıdın aldığı satır sayısından çıkartılır. Kalan üst ve alt marjlara paylaştırılır. Boşlukları satır cinsinden hesaplamak için atılan kol sayısının bir eksiğini almak gerekir. Marjlara paylaştırmak için kalan tek sayı ise üstten bir satır az bırakılmalıdır. Üst kısımda fazla boşluk kalırsa çizelge aşağı doğru kaymış olursa çirkin gözükür. Dikey ortalamalarda bir, iki santimlik kayma normal kabul edilir. Bir çizelgeyi yatay olarak ortalamak için her sütunun en uzun satırındaki vuruş sayısı bulunur; bunlara sütun boşluklarının vuruş sayısı eklenir. Böylece cetvelin yatay olarak kaplayacağı yer belirlenmemiş olur. Kağıdın aldığı vuruş sayısında bulunan bu sayı çıkartılır. Kalan da marjlar için paylaştırılır. Artan tek sayı ise soldan bir vuruş fazla boşluk bırakılır. İlk sütun için sol marj mandalı kullanılır. Diğerleri için tabülatör durağı yapılır. Sağ ve solda kalan marjlarda bir iki santim kadar kayma, hesap hatası olabilir. Sütün başlıklarının altı iki şekilde çizilebilir. Sadece başlığın altı çizilir. Diğer şekilde ise sütunun en uzun satırı kadar çizgi çizilip başlık ortalanır.

1. Dünya mağduru olan kimsede dindarlık arama. Çünkü kendini gören Allah?ı göremez. Makam ve mevki elde etmek istersen kimseye hakaret etme ve hakir göz ile bakma. Akıllı kişi büyüklüğün ve yüksekliğin kibirle elde edileceğini aklında geçirmez. Eğer halk senin huyunu beğeniyorsa bundan daha yüce ve şerefli bir rütbe olamaz. Birisi gelip sana kibir taslarsa sen onu büyük görebilir misin? O kişiye büyük diye bakabilir misin? yüksek bir yere eriştiğin zaman akıllı isen düşkünlere gülme. Çünkü nice nice makam sahibinin düştüğü ve o hakir gördüğün düşkünlerin onların yerine geçtiği hayatta çok görülmüştür. Farz edelim ki bir kusurun yok temiz bir adamsın. Bana kusurlu olduğum için kötü gözle bakıp hakaret etmeye aşağılamaya kalkışma.

60. Bir yazıyı çizgi veya sıra noktalar üzerine yatay olarak da denk getirmek gerekir. Harfler çizgiye fazlaca yakın olursa, alt kısımlar rahat okunmaz. Uygun hizalamak için silindirin gevşetilip kağıdın aşağı yukarı kaydırılması gerekir. Silindirin gevşetilmesi için silindir gevşetme düğmesi ya da mandalı kullanılır. Bazı makinelerde mandal yerine satır aralığını sıfır a getiren düzen vardır. Makineden çıkmış bir kağıdı tekrar makineye takıp düzeltme yapmak gerekebilir. Böyle bir hizalamayı kart tutacaklarının üst kısmından veya t şeklinde olan işaretlerden yararlanıp yapabiliriz. Şeridin üst kenarı da hizalamada yardımcı olabilir. Dikey olarak da harfi tam yerine oturtmak, yani sağdaki veya soldaki harfin üzerine bindirmemek için harf kılavuzundan yararlanıp hizalarız. Dikey hizalama için geri tuşuna yeteri kadar basarak parmağımıza çekmeden düzeltmeyi yaparız. Kağıt gevşetme mandalını açıp kağıdı sağa sola, yukarı aşağı oynatmak suretiyle de uygun yazış noktası bulunabilir. Düzeltmeyi yapmadan evvel şerit düzenini beyaza getirir ve sonra tuşa vururuz. Eğer harf tam yerine oturuyor ise siyaha getirip tekrar yazarız.

69. Medeniyet yolunda başarı yenileşmeye ve yenileşme isteğine bağlıdır. Sosyal hayatta olsun, ekonomik hayatta olsun, ilim ve fen sahasında olsun başarılı olmak için biricik olgunlaşma, ilerleme yolu budur. Hayat ve yaşayışa hakim olan hükümlerin de zamanla değişmesi, gelişmesi, yenileşmesi zorunlu olmaktadır. Medeniyetin yarattığı arzular fennin harikaları; cihanı değişiklikten değişikliğe koşturduğu sürüklediği bir devirde asırlık eskimiş köhne zihniyetlerle geçmişe düşkünlükle varlığın muhafazası mümkün değildir. Medeniyetten söz ederken şunu kesinlikle söylemeliyim ki medeniyetin esası ilerleme ve kuvvetin temeli; aile hayatındadır. Bu hayatta fenalık mutlaka sosyal ekonomik siyasal düşkünlüğe neden olur. Aileyi teşkil eden kadın ve erkek unsurlarının tabi haklarına malik olmaları aile görevlerini idareye istekli, yetenekli bulunmaları icap eder. Artık duramayız. Mutlaka ileri gideceğiz; çünkü gitmeye mecburuz. Millet açıkça bilmelidir; medeniyet öyle kuvvetli bir ateştir ki ona kayıtsız olanları yakar, mahveder. İçinde olduğumuz medeniyet ailesindeki layık olduğumuz yeri bulacağız. Bu yeri koruyacağız ve yükselteceğiz. Refah da mutluluk da insanlık da bundandır. Biz bu batı medeniyetini taklitçilik yapalım diye almıyoruz. Onda iyi olarak gördüklerimizi kendi bünyemize uygun bulduğumuzdan dünya medeniyet düzeyi içinde benimsemiş olmaktayız.

82. Dipnotlar, başka bir yerden aktarılan yazıların, ya da fikirlerin kaynağını belirtmek, konu ile ilgili bilgi vermek, bir durum veya kelime ile ilgili açıklama yapmak gibi amaçlarla kullanılır. Dipnot numarası satırın bir diş yukarısına yazılır; sonra bir kez aralık çubuğuna vurulup normal satıra dönülür. Dipnot numaraları her sayfa için birden başlayabilir. Kitap, Kısım, bölüm vb. bir bütün olarak alınıp, birbirini izleyen numaralarda konulabilir. Dipnotlar daima sayfanın sonuna yazılır. Sayfanın sondaki satır yazıldıktan sonra, kol atılıp dipnot çizgisi çizilir; yine kol atılıp dipnot yazılır. Sayfa yarım da olsa dipnot çizgisi yine sayfanın altına çizilir. Bu çizgi satır boyunca, veya sayfanın yarısına kadar olur. Dipnot numarası genellikle son marj hizasında yazılır. Dipnot bir satırdan uzunsa; diğer satır, sık satır olarak yazılmadır. Dipnot numarasının altı boş bırakılır. İki dipnot arasında normal kol atılır. Dipnotlar satır boyunca yazılır. Dipnot paragraf yazıyormuş gibi de yazılabilir. Yedi vuruş içerden bir diş yukarıya dipnot numarası yazılır; normal satıra dönülüp dipnot yazılır. Bir satırı geçerse sık satır olarak ve sol marjdan başlanarak ikinci satır yazılır.

32. Karbonlu yazıları kağıt destesi, aşağıda açıklanan usulle de hazırlanabilir. Kağıtlar karbonsuz olarak makineye bir kaç dişli boyu takılır. En alt kısımda bulunan kağıt elle yukarı doğru kaldırıldıktan sonra, önüne karbon konulur. Karbonun parlak yüzü daktilografa doğru olmalıdır. Sonra bir üstteki kağıdın önüne karbon konulur. Tüm karbonlar yerleştirildikten sonra silindir çevrilir. Bu şekilde takıldığında destede kayma olmaz. Karbonların çaprazlama iki ucu kesik olur. Yazı bitince bu kesik yerdeki boşluktan tutulur ve karbon destesi alttan çekilir. Böylece bütün karbonlar bir çırpıda çıkarılmış olur. Karbonların uçları kesik değilse, deste hazırlanırken bunlar biraz aşağıya doğru konulur. Üstte kalan bu boşluk karbonların tulum halinde kağıtlardan ayrılmasını kolaylaştırır. Önce kağıtların sonra karbonların takılması metodunda ise bu boşluk kendiliğinden oluşur. Üst boşluk, takma sırasında kağıt kaymasını da önler. Deste çok sıkı tutulursa, karbonların boyası parmakların altındaki kısımda iz şeklinde çıkarabilir. Deste makineye takılırken buruşabilir. Silindirin ilk çevrilişinden sonra görülen bu durumu önlemek için, kağıt gevşetme mandalı açılır ve kapatılır.

61. Şimdi öğleden sonra saat dört. İkinci gazze muharebesinin üçüncü ve son gününü bitirmek üzereyiz. Düşman son hücuma kalkacak. On birinci bölük, siperinde günü telaşsız geçirdi. Sonra düşmanın en şiddetli hücumlarını püskürttü. Barut ve demirden kürelerin müthiş bir patlayışı var. Ansızın geniş bir saha kalın dumana boğulur, güneşin ziyası söner; sonra açılan dumanın altında düşman dalgalarının boşluğu görülür; düzgün kıtalar sendelerler ve telaş gösterirler. Bir bomba siperin önündeki toprağa düştü. Ve yanlış toz kalktı. Bir er fırlayıp bombayı omzuna aldı ve düşmanın bir saniye kesilmeyen ateşi altında siperine döndü. Bu sefer bomba hakiki hedefini de buldu. Tarih böyle kahramanların ismini yazmaz; fakat Gazze muharebesinin son gününü görenler on birinci bölüğün ismini unutmazlar. Bir çok kıtamız sonradan aynı siperde çarpıştı. Amma hepsi siperi on birinci bölük siperi ve küçük tepeyi bomba tepesi diye andılar. Haziranın en ziyade sıcak günündeyiz. Düşman mermilerinden bazıları ölçülecek. Nefere emrettim ve nefer hiç tereddütsüz siperden çıktı, topçu ateşi ve makineli ateşi altında; kocaman yirmi dörtlük bir gemi topu mermisini kazması ile çıkardı. Mermiyi ölçüp karargahıma dönerken kendi kendime hep bu neferi düşünüyordum. Çünkü bu adam o top ateşi ve yeri yalayan piyade ateşi altında, muhakemesiz ve sendelemeksizin hayatını feda etti ve hiç bezginlik göstermeksizin öyle bir iş yaptı ki bunun faydası da zararı da onun kendisi için meçhuldü.

Cebren ve hile ile aziz vatanın bütün kaleleri zapt edilmiş, bütün tersanelerine girilmiş, bütün orduları dağıtılmış ve memleketin her köşesi bil fiil işgal edilmiş olabilir. Bütün bu şeraitten daha elim ve daha vahim olmak üzere memleketin dahilinde iktidara sahip olanlar gaflet ve dalalet ve hatta hıyanet içinde bulunabilirler. Hatta bu iktidar sahipleri şahsi menfaatlerini müstevlilerin siyasi emelleriyle tevhit edebilirler. Millet fakrü zaruret içinde harap ve bitap düşmüş olabilir.

91. Sanat güzelliğin ifadesidir. Bu ifade sözle olursa şiir, name ile olursa musiki, resimle olursa ressamlık, oyma ile olursa heykeltıraşlık, bina ile olursa mimarlık olur. İnsanlar olgunlaşmak için bazı şeylere muhtaçtır. Bir millet ki resim yapmaz, bir millet ki heykel yapmaz. İtiraf etmeliyim ki o milletin ilerleme yolunda yeri yoktur. Halbuki bizim milletimiz hakiki özellikleriyle medeni ve ileri olmaya laiktir ve olacaktır.

35. Telgraflar iki arayla yazılır. Kelimeler arasında aralık çubuğuna ikişer kez vurulur. Sağ ve solda yirmişer vuruşluk marj bırakılır. Telgrafın türü, üstten dört ve yarım sayfalarda iki kol atılarak, büyük harflerle ve aralıklı olarak yazılır. Bunun bir kol aşağısına da özel talimat yazılabilir. Bu kısımlar kağıdın dikey ekseninde başlar. Bunlardan sonra iki kol atılarak sol marja adres yazılır. Adresten sonra iki kol atılır ve metin kısmı yazılır. Paragraflar sol marjdan başlar. Paragraf aralarında fazla ara verilmez. İmza kısmı bir kol atılarak sağ tarafa yazılır. Bir kol atılıp boydan boya bir çizgi çizilir. Böylece telgrafında bir postaneden çekilecek, gönderilecek kısmı bitirilmiş olur. Çizginin bir kol altına gönderenin adı ve adresi yazılır. Bu kısım metin dışı olduğundan kelimeler arasında iki ara verilmesi de gerekmez.

90. Atatürk gençliğin aşkı ve elden tutucusu idi. En genç yaşta bakanlar onun devrinde iktidara geldiler. Bir gençte yetişme kabiliyeti görünce onu bu vatanda kendi kadar büyütmek için bütün imkanlarını kullanırdı. Bütün ümidi gençlikte idi. Nutkunun sonunda Türk Cumhuriyetini gençliğe emanet etmiştir. Son zamanlarda Hatay davası onun başlıca derdi idi. O yüzden uyumaz hasta hasta uzun yolculuklara çıkar milleti harbe sokmaksızın yabancılar elindeki bu türk toprağını vatanına katmak isterdi. Bir akşam umumi yerde rastladığı Fransız büyük elçisine yine bu meseleyi açmıştı. Bir ara beni üzüyorsun dedi Türkçe söylemişti. Salonda bu sözü duyan bir genç ayağa kalkarak Atatürk sen üzülme arkanda biz varız diye bağırdı. Atatürk başını sesin geldiği yana çevirdi. Yüzünde bir sevgi açılışı vardı. Gözlerini gence ve arkadaşlarına dikerek biliyorum çocuğum bunu bildiğim için böyle konuşuyorum dedi. Bir geçit töreninde cumhuriyet okullarında yetişen gençleri gördükten sonra o akşam sofrada düşebileceği tehlikeden bahsedenlere Mustafa kemaller yirmi yaşındadır demişti. O her gençte kendini görürdü.

33. İspirtolu çoğaltma makinesi için yazı yazılırken, eczalı kağıdın parlak yüzü üzerine özel veya parlak beyaz kağıt getirilir. Bu özel kağıt yapışık da olabilir. Yazılar bazen yanlış konulan karbon kağıtları nedeniyle olduğu gibi, ters olarak arka tarafa çıkar. Yazı şerit anahtarı siyahta olarak ya da mumlu kağıt yazar gibi beyazda yazılabilir. Yanlış yapılınca beyaz kağıdın arkasına ters bir şekilde çıkan kısımdan, jiletle kazınır ve özel beyaz kalemle silinir. Düzeltme yapmak için, ufak bir eczalı kağıt silinen ya da kazınan yere yama gibi konur ve bundan sonra da gerekenler yazılır. Silerken dikkatli olmak ve eli kirletmemek gerekir. Çünkü eczalı kağıdın boyası biraz zor çıkar. Özel kağıdın basılacak kısmına leke olursa, basım sırasında bütün kopyalar lekeli çıkar. Bu tür kağıtlara ve mumlu kağıtlara çizgi çizmede kesikli, virgül tuşunun üzerindeki, çizgi daha uygun olur. Sekiz tuşundaki devamlı çizgi bilhassa uzun olan çizimlerde, kağıdın yarılmasına, yırtılmasına neden olabilir. Çizgi çizmek ve resim yapmak için ucu telli ya da medeni olan özel kalemler vardır.

Basılan mumlu kağıtlar saklanacaksa özel kartonların arsına konuşur gerekirse önce gazete kağıdının arasına konulup hafifçe bastırılarak mürekkep bulaşıkları alınır. Bu mumlu kağıtlar ya çengellere asılarak veya özel dolap raflarına konularak saklanır. Mumlu kağıdın üzerine basılan yazıdan bir adet eklenirse ya da özel kartona baskı yapılırsa aranılanı sonradan bulmak daha kolay olur.

105. Satır sonlarında kelimelerin bölünmesi hakkında arzu ettiğiniz bilgileri aşağıda sunuyoruz. Kelimeleri elden geldiğince bölmemeye çaba gösteriyoruz. Baştaki tek ünlüyü yazdıktan sonra ya da sonra iki harf kalmışsa kelimeyi bölmüyoruz. Satır sonları bıçakla kesilmiş gibi düzgün olmaz. Marjın dışına iki vuruş önce de kol atılabilir burada dikkat edilecek husus şudur. Marjın dışına en fazla çıkmış satır ile marja kadar gelmemiş en kısa satır karşılaştırıldığı zaman aradaki farkın beş altı vuruşu aşmamış olmasıdır.

50. Orduda ve halk arasında Mustafa kemal adı tamamen yayılmıştır. O her tarafta bozgunlar verdiğimiz, her taraftan çekildiğimiz korkunç harb yıllarında karanlık içinden yol gösteren bir yıldız gibi parlıyordu. Bu şöhretini bile çekemeyenler, o zamanlar çıkan resimli bir harb dergisinde, Mustafa kemal in basılmak üzere bulunan resmini çıkartmak emrini verdiler ve onun yerine, alman generalinin resmini bastılar. Ne var ki artık onun dehasına, karakter kuvvetine, yiğitliğine inanmayan da kalmamıştı. O nişanlarını ve madalyalarını ordu ve halk saygısını politika yollarından değil, şerefli meslek ve ahlak başarılarıyla kazanıyordu. Savaş içindeki sefaletler ve cephelerdeki bozgunlar halkı ve aklı erenleri, iktidardan soğutmuş olduğundan gönüller harb politikasının ve başta olan hükümetin muhalifi de olduğunu bildikleri Mustafa kemal e dönmüştü. Resmi edebiyat elinden geldiği kadar onu unutturmağa ve gölgede bırakmağa uğraşıyordu. Fakat o ölüm günlerinde bu büyük askere görev vermekten de kimse kaçınamıyordu. Oysa ki o vazife aldıkça başarıyor ve yeniden parıldıyordu.

68. Bir fikre, ancak ve yalnız yine fikirle karşılık vermek mümkündür. Bir konudaki yanlış düşünceleri sadece bu yolla çürütebiliriz. Bir konuyu tartıştığımız zaman; bu konu hakkında ileri sürülen fikirlere onların yanlışlığını açıkça ortaya koyacak türden fikirlere sahip olmadan karşı çıkarsak, bilgisiz olduğumuzu ortaya koymuş oluruz. Zor ile kendi düşüncelerimizi kabul ettirmek istiyor isek kökünden bu konuda haksız olduğumuzu belli etmiş oluruz. İddialarımızı zorla kabul ettirmenin mümkün olamayacağını bilmek de bize boşuna harcayacağımız çabalardan kurtarmış olur. Bazı delilleri ortaya koyarak düşündüklerimizin doğru olduğunu, yerinde olduğunu göstermek öbür yanlış fikirleri çürüttüğü gibi; bizim bu konu üzerindeki üstünlüğümüzü de ortaya koyar. Düşüncelerimizi ancak bu yolla başkalarına benimsetebiliriz. Demek ki her türlü fikirle tartışmanın da yalnız ve ancak yine fikirle yapılabileceği, doğru yolun ancak böylece bulunabileceği kabulü gereken bir gerçek oluyor.

29. Büro işlerini yapanlar, işin konusuna ve genişliğine göre değişik sayıda olacaktır. Bir banka ile ticaret işletmesi veya bir fabrikanın çalıştırmak isteyeceği büro elemanları, bunların sayıları çok farklı olacaktır. Hatta aynı çeşit malları üreten iki fabrikada bile, büro işlerini yapanların aynı becerilere sahip olması beklenmez. Muhasebe memurunun görevi, dosya ve kağıt memurunun görevleri, muhaberat memurunun görevi; daktilografın, stenografın, sekreterin görevleri de bu iş bölümü nedeniyle birbirinden ayrılmıştır. İlk önce aynı tür işleri yapanlara verilecek isim ve unvanları ana bölümler halinde sıralamak ve sonrada her bölümdekilerin unvanlarını belirlemek gerekir. Ayrıca buna dayalı olarak da geniş açıklamaların, ayrıntıların belirlenmesi karışıklıkları önleyecektir.

39. Özlü olabilmesi için kısa yazılan mektuplarda bazen önemli bir hususun unutulduğu olur. Mektupta bütün bilgiler tam olarak verilmelidir. Bu bilgiler kısa, fakat tam olarak yazılmalıdır. Bazı kez alınan bir siparişte noksan hususlar bulunabilir. Yazar siparişi verenin bu eksikliğini, onun neyi istemiş olabileceğini çıkarmaya çalışarak giderebilmeli ve gereğini ona göre yerine getirilmelidir. Bize gelen mektup tamam olsun olmasın, bizim mektubumuz eksiksiz olmalıdır. Aldığımız bir sipariş mektubunda kaç beygirlik güçte motor istenildiği belirtmemiş olabilir. Eğer bir çok motor var ise biz o alıcı için uygun olduğunu sandığımız motor ile ilgili bilgi verebiliriz. Özlü yazmaya çalışmakla beraber okuyucunun istediği ya da istenmesi muhtemel olan hususları eksiksiz yazmalıyız. Açık olarak belirtmemekte yarar görülen biri durum yoksa, bütün gerekli detayları bildirmeliyiz. Bunlar fiyat, gönderme tarihi, ödeme tarihi gibi konular olabilir. Gerekli özel bilgileri vererek şüpheli nokta bırakmayarak okuyucuyu memnun etmek amacını gütmeliyiz. Kusursuz insan olamaz; fakat kusursuz mektup olur. Noksansız yazma; özenen özenli olan insanların hayat tarzının kağıttaki izdüşümüdür.

43. Mektupta ilk etki çok önemlidir. İlk cümleye başlamak zordur. İlk cümleyi herkes okur, ilgilenir; fakat bu cümle etkisizce arkasını getirmeyebilir. Okuyucu mektubu açınca kafasından geçen ilk soru şudur: Acaba bu mektup ne hakkındadır? Bu neden ilk cümle bu soruya cevap vermelidir. Mesela; şimdi bahar geldi artık tatil için plan yapmanın zamanıdır diyeceğimize; güzel bir tatil geçirmek arzumuzun gerçekleşmesine yardımcı olacağını sandığımız kampımızın özelliklerini aşağıda bilgilerinize sunarız demek daha etkili olur. Açıklamaların bulunduğu kısımda ise aktif cümleler kullanmak, pasif cümle kullanmaktan daha etkilidir. Örneğin; satışlar hakkındaki özel raporunuz alınmıştır diyecek yerde, satışlar hakkındaki özel raporunuzu aldık demek, daha etkilidir. Edilgen cümleler şu hallerde kullanılır: Monotonluğa düşmenin önlenmesi; yazarın işi yapanı bilmemesi, işi yapanın önemli olamaması, işi yapanın açıklanmak istenmemesi. Bitiriş kısmında bazı hususlara dikkat edilir. Mektubu okuyucuyu harekete geçirecek ondan istediğimizi belirtecek bir cümleyle bitiririz. Eğer mektup biraz uzun ya da teknik ise ve herşey açıklanmış, istenmiş bulunuyorsa son kısım özetleme için yazılabilir. Artık yeni bir fikir ileri sürülmez; açıklama yapılmaz.

Alınan mesajın doğru, açık ve okunaklı olması gerekir. Sekreter, kendisini konuştuğu için kısa not alsa da, bu not onun için bir anlam taşı;r fakat mesajı okuyacak olan için bu çok kısa olduğundan, anlaşılmaz olabilir. Konuşanı bekletmek gerekirse, bunun süresini ve nedenini belirtmek icap eder. Sadece bir dakika demek doğru değildir. Telefonu, açan yani araya önce kapar. Amir ile konuşuluyorsa, telefonu önce onun kapatmasını beklemek uygun olur.

Halen dünyada her yıl açlıktan ölen pek çok insanın bulunduğunu görüyoruz. Geri kalmış milletlere kalkınma çabalarında yardımcı olarak; refahı açlık ve baskının yerine geçirmek lazımdır. Devletler vatandaşlarını birbirlerine karşı olduğu kadar diğer milletlere karşı da açgözlülük ve kıskançlık göstermeyecek, kin tutmayacak ve duymayacak şekilde eğitilmelidirler. Tarihteki olayları ve geçmiş kavgaları alevlendirip düşmanlık tohumları ekmemek gerekir. Türk milleti insanlığın düşmanı olanların dışında hiç kimsenin düşmanı değildir.

46. Osmanlı devletinin pek kısa zamanda nasıl olup da o kadar büyüdüğünü ve cihanın en büyük imparatorluklarından biri durumuna geldiğini şu hikaye en güzel şekilde açıklar. Devletin ilk kuruluş senelerinde bir gün tosun ismindeki küçük bir çocuk akşam üstü evine dönerken kırda tek başına kalıp meleyen bir kuzu görür. Kuzuyu kucaklayıp eve getirir. Anası kendisine ait olmayan bir malı alan oğlunu azarlar ve sabah olur olmaz kuzuyu götürüp sahibine teslim etmesini ister. Çocuk ben kuzuyu çalmadım; başıboş buldum sahibini nasıl bulayım derse dinletemez. Faziletli Türk anası kuzuyu kucaklayıp çevredeki mandıraları dolaşırsın der. Annesi olan koyun yavrusundan uzak kaldığı için mutlaka acı acı melemektedir. Sen de nerede böyle bir ses duyarsan yavruyu gösterirsin. Eğer annesi ise onu yalamaya bu da ona sokulmaya başlarsa sende o zaman bırakır gelirsin. Küçük tosun kan ter içinde dolaşıp öğleye doğru Rum tekfurunun konağının önünde duyduğu meleme sesiyle kuzunun anasını bulur. Birbirine kavuşan ana ile yavrunun bu mesut buluşma ve koklaşmalarını seyredip ayrılır. O sırada tekfur çocuğu izlemektedir. Bu millette kadını ile çocuğu ve çocuğuyla bu kadar fazilet bu kadar mertlik ve dürüstlük varken şüphesiz ki eninde sonunda bütün bu topraklara sahip olmaları haklarıdır diye düşünür ve birkaç gün sonra Osman beyle kucaklaşarak onun hizmetine severek girer.

45. Resmi yazılar kamu kuruluşları tarafından haberleşme amacıyla yazılan yazılardır. Resmi yazılar şekil bakımından iş mektuplarına benzer. Ancak bu yazılarda saygı sözcüğü ve hitap kısımları bulunmaz. Yazının gönderileceği kuruluşun, makamın adı büyük harflerle, yazı kişiye gönderiliyorsa soyadı büyük harflerle yazılmalıdır. Türk standartları enstitüsünün standardı geliştirme başkanlığının resmi yazışma kurallarını belirleyen esaslarına göre; yedi vuruş içerlek olarak yazılır. Resmi yazılar genel olarak bir ara ile yazılır. Bu yazılar yazan ve gönderilen makamın protokol derecesine göre değişen belirli ifadelerle bitirilir. Resmi yazı kısa ise ufak ara azaltmalarıyla, yarım boy sayfaya yazılabilir. İmza kısmı metnin dört kol altına yazılır. Bu kısımda satırlar blok olarak alt alta veya birbirine ortalanıp yazılır. Resmi yazılarda paraf yalnız alt kopyalara konulur. Resmi yazılarda sol marj sağdan geniş olur.

Tuşlara bakma: Öğrenci bir tuşu yeni öğrenirken tuşun yerinden emin olmak veya yazdığının doğruluğunu anlamak için tuşlara bakabilir. Bunun önlenmesi için öğretmenin açıklama ve uyarısı gerekir. Öğretimi yavaşlatmak, yani yinelemeleri artırmak da düşünülebilir.

101. BÜYÜK HARF KİLİTLEME TUŞU: Büyük harfle yazılacak kısım birkaç harfi aşıyorsa, büyük harf kilitleme tuşuna basılır. Bu tuş büyük harf tuşunun üzerindedir. bazı makinelerde hem sağda ve hem de solda bulunur. Kilitten kurtarılacağı zaman, büyük harf tuşuna basılıp normal olarak yazıya devam edilir.

34. Bir iş yazısı, birkaç kez okumaya gerek kalmadan anlaşılacak şekilde yazılmalıdır. Cümlelerin açık ve kelimelerin de okuyacak olanın bilgi ve kültür durumuna uygun olmasına özen gösterilir. Okuyacak olanın bunları anlayamamak ihtimali varsa, yeteri kadar açıklama yapılabilir. Açıklamalar, bilmeyen birisine ders veriyormuş gibi değil de tabi olan bir tonda ve şekilde yumuşak olarak yapılmalıdır. Özlülük az kelimeyle fakat açıklığı bozmadan yazmak demektir. Ancak söylenmesi gereken her şeyin mutlaka yazılmış olması icap eder. Böylece mektup kısa fakat eksiksiz olur. Eğer bu kurala uyularak iki sayfalık mektup yazılmışsa bu özlü sayılabilir. Fakat gerekli kelime kısıntıları yapılmadan yazılan bir sayfalık bir mektup için, uzun yazılmış denebilir. Kelimeleri azalmakla mektup, açıklığından ve inceliğinden kaybediyor ise yazı özlü değil, kısa yazılmış demektir. Özlülükle kısalığı karıştırmamak gerekir. Kelime tasarrufu ile beraber, gerektiğinden ve okuyucunun isteğinden fazla bilgi vermemek de gözden uzak tutulmalıdır. İyi yazar okuyucusuna gerekli en çok bilgiyi vermeye çalışan fakat okuyucudan en az zamanı alan yazardır. Bazı kimseler özlü mektubun kuru ve kaba olduğunu düşünür. Fakat özlü bir mektup nezaket ve incelikle ilgili kelimeleri de taşır. Esasen özlülük inceliğin bir türüdür. Az kelimeyle çok şey anlatarak daha açık ve etkili olunur. Zaten okuyucu ne demek istenildiğini çabuk öğrenmek ister.

92. Bu mevsimde akşam üstleri güneş batarken Ankara çok güzeldir. Kan kırmızı yuvarlak bir külçe karşı dağların üstüne doğru usul usul inmeğe başlar. Yekpare bir geniş billur parçası haline girmiş boşanır ve bütün gün derme çatma binaları ıssız caddeleri ufak akasya ağaçlarını yetim anıtları ile çiğ bir aydınlık içinde şu kamış çıplak ve çelimsiz gövdesi ile en halis erguvanlara bürünmüş olarak silkip doğruluğu biraz önce guruba hastanesindeki andıran o derme çatma binalar sonraki birer saray silkinip doğruluğu o ıssız caddelerde bir donanma gecesinden renk o derme pırıltıları ya dolup taşar o yetim anıtların başları yanar döner halkalarla çınarlar heybetli görünür. Çerçeveler boş tepeler öbek öbek sırılsıklam örtülür. Bu mevsimde akşam üstleri güneş batarken Ankara çok güzeldir.

30. Konuşma, yazışma ve duyguları anlatma aracı dildir. Bir milletin dili, anlatım yönünden zengin, fertlerin birbirlerin kolaylıkla anlayabilecekleri kadar sadeyse o milletin fertleri arasında milli bağ da o derecede kuvvetli olur. Bir milletin yaşama tarzı olan kültür de ancak zengin bir dil ile ilerler, yayılır. Birbirinin konuştuğunu tam olarak anlayan ve duygularını da aynı dille paylaşın fertlerin meydana getirdiği toplumlar birlik içinde olurlar. Birlik içinde olan toplumlar kuvvetli olacaklarından dirlik içinde olurlar ve bağımsızlıklarını korurlar. Yabancı kelimelerden arındırılmış, eski yeni ikiliğinden ve zıtlığından kurtarılmış, herkesin anlayabileceği, milletin benimseyeceği bir dil, milli duyguların kuvvetlenmesini sağlar. Türk dili şuurla işlendiği takdirde ilmin ve fennin gelişmelerine uyum saylayabilecek bir yapıya sahiptir. Yeryüzünde kültür ve kelime alış verişinden dolayı, içinde hiçbir yabancı unsur taşımayan arı dil bulunmasa da sağlık durumu tam olan her dil, kendisini yabancı saldırıya karşı korur; çünkü dili yapan insan değildir; insana milli özelliğini veren dildir.

54. Atatürk yüksek zekalı bir insan olduğu için şartlar olgunlaşmadıkça fikirlerini ortaya atmaz; zamanı gelmemiş ise ortaya atılmazdı. Yoksa çoktan harcanıp gideceğine şüphe yoktu. Sabretmeyi, günü beklemeyi bilmiştir. Atatürk ün ideali ne idi? Bu ikiye ayrılabilir. Memleketi ve milleti için idealleri tam manasıyla medeni bir Türkiye ve medeni bir türk idi. Zaferleriyle ve inkılaplarıyla bunu sağlamıştır. İnsanlık için idealı harbsiz ve bütün milletlerin kardeşçe yaşayacakları bir dünyanın yaratılması idi. Yurtta barış cihanda barış; onun sözüdür. O bu sözünde samimi idi. İlk dünya savaşından sonraki idareciler sivildirler. Fakat mareşal üniforması giymişler ve ölünceye kadar da üniformalarını çıkarmamışlar. Milletlerini savaşa hazırlamışlardır. Atatürk ise asker ve mareşaldi. Zaferden sonra üniformasını çıkardı, sivil elbise giyindi. Daima barış anlaşmaları ve barış tertipleri yaptı. Hatay gibi canını sıkan bir vatan meselesini bile barış yolu ile halletmek, türk kanı döktürmemek için kendini yordu. Bu da hastalığını ağırlaştıran bir sebep olmuştur. Atatürk esir milletlerin kurtuluşlarını her zaman desteklemişti. Bir sabah şafak söküyordu. Atatürk şimdi doğacak güneşe bakın dedi. Ufukta günün ilk ışıkları belirlemişti. Şimdi günün ağardığını nasıl görüyorsam; uzaktan bütün şark milletlerinin uyanışlarını da öyle görüyorum dedi. Atatürk istiklal savaşı kazanarak şark milletlerini uyandırdı.

8. Okumaya veya basılmaya hazır bir yazının daktilo ile yazılmış son şekline manüskri denir. Manüskri için son müsvedde de denilebilir. Rapor, makale, ders notu, nutuk, tez basılmaya hazır kitap gibi yazılar daktilo ile ve manüskri şeklinde yazılır. Manüskriler iki ara ile yazılır. Paragraflar arasında fazla ara vermeye gerek yoktur. Ancak arzı edilirse bir diş fazla ara verilebilir. Sayfanın ortasına yazılan başlıktan sonra iki kez kol atarak metin kısmına geçeriz. Satır sonlarında kelimeleri bölmemeye çalışırız. Bu nedenle sağ marjın dışına birkaç vuruş yapabiliriz; ya da daha marja gelmeden birkaç vuruş önce kolu atabiliriz. Kesme çizgisini az kullanırsak yazı hem daha rahat okunur ve hem de göze daha güzel görünür. Sayfa sonu marjın aşmamak, sayfanın sonuna kadar yazı yazıp manüskrinin görüntüsünü bozmamak için göstergeli kağıt tablasından sayfa sonuna ne kadar kaldığını izleriz. Sayfanın alt kenarında beş altı santim yukarıya ve sağ tarafa kurşun kalem ile ufak bir çizgi çizebiliriz. Yazarken çizgiyi gördüğümüzde birkaç satır daha yazı yazıp kağıdı değiştiririz.

75. Büyük küçüğe kadın erkeğe el uzatır. Büyük ya da kadın el uzatmazsa karşısındaki kendiliğinden el uzatmamalıdır. Tanışmalarda tebessüm edilir. Bir ziyafet sofrasında bir hanım, eğer tanımadığı bir erkeğin yanına düşerse ismini vermeden onunla konuşur. Erkek isim verirse kendisi de ismini söyleyebilir. Yolda veya bir taşıtta selamlaştığınız bir kimseyi yanınızda bulunana takdim etmeyiniz. Sokakta rastladığınız bir tanıdık ile konuşurken beraber yürüdüğünüz bir şahıs var ise onun sizden birkaç adım ötede beklemesi uygundur. Kadınla yürüyen bir erkek yanındakinden izin alıp durmazsa karşıdan gelen yalnız erkek kesinlikle durmamalıdır. Erkek kadını sağına alarak yürür. Sağ taraf tehlikeli ise kadın sola alır. Bazı yerlerde sigara içilmemelidir. Hasta ve çocuk yanında yatak odasında kapalı yerlerde büyüğün huzurunda cenaze töreninde misafir karşılarken ya da misafir gidilen yere girilirken asansörde ve ibadet yerlerinde yolda bir bayanla yüründüğü ya da konuşulduğu zaman erkek de sigara içemez. Bir hanımın sokakta sigara içmesi yakışık almaz. Genç bir erkek akraba olsun yabancı olsun şapka çıkarmadan genç bir bayana selam veremez. Şapkasını çıkaran ayrıca başını eğerek selam vermez. Toplu yerlerde çiklet çiğnenmez. Tiyatroda koltukta oturanların önünden geçip yerinizi almaya giderken; yüzünüzün ve vücudunuzun sahneye dönük olması gerekir. Yani sırtınız geçtiğiniz sırada oturanlara dönük olarak dar yolu geçip yerinize oturmuş oluyorsunuz.

83. Bir hanımın, hiçbir yerde erkeğin solunda oturmaması gerekir. Otomobilde de bu kural aynıdır. Şayet otomobili şoför kullanıyorsa araba sahibi arkada, direksiyonun arkasına düşen yere değil; önü açık, boş kalan yerin hizasına oturur. Yemekli vagonda, bayanlar trenin gidiş yönüne yüzleri dönük olarak otururlar. İki hanın yan yana oturur. Bayan tekse pencere kenarında oturur. iki arkadaş karşı karşıya otururlar. Yapamayacağınız bir şeyi yaparım demeyin; vaadde bulunmayın. Önemli ya da önemsiz, eğer bir söz vermişseniz, sözünüzü mutlaka tutun. Yaşamın daha anlamlı olması için, görgü kuralları insanlara yardımcı olur. Görgü kurallarına uymak, aşırı kibarlık veya çıtkırıldımlık değildir. Uzun bir zaman süresince oluşan bu kurallar, denemelerin sonucudur. Görgü kuralları memleketten memlekete farklılıklar gösterebilir. Ancak hepsindeki öz aynıdır. Bu da yasamayı daha kolay ve topluma uyumlu duruma getirmek ve insan sevgisi yaratmaktır. Kuralları; görüp, yaşayıp, okuyup öğreniriz.

Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegane temeli budur. Bu temel senin en kıymetli hazinendir. İstikbalde dahi seni bu hazineden mahrum etmek isteyecek dahili ve harici bedhahların olacaktır. Bir gün istiklal ve cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine düşersen vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkan ve şeraitini düşünmeyeceksin. Bu imkan ve şerait çok namüsait bir mahiyette tezahür edebilir. İstiklal ve cumhuriyetine kastedecek düşmanlar bütün dünyada emsali görülmemiş bir galibiyetin mümessili olabilirler.

41. Kağıtlar hep aynı şekilde katlanıp zarfa konursa, açan için kolaylık sağlanmış olur. Uzun zarfa konulacak mektup aşağıdan yukarıya olmak üzere iki kez katlanır; başlıklı kısım geride kalır. Geride kalan başlıklı kısmın yarım santim kadar uzun olması, buradan tutulmasını kolaylaştırır. Dört köşe zarflarda kağıdın her iki katlanışında da arkada yarım santim kadar bir fazlalık bırakılır. Mektup pencereli zarfa da konulabilir. Pencereli zarfların üzerine adres yazmaya gerek yoktur. Yazıların yanlış zarfa konması da önlenmiş olur. Bu tür bir zarfa konacak kağıt, pineli olarak ve adres kısmı önde kalacak şekilde katlanır. Adres zarfın şeffaf olan penceresinde okunur. Pencereli zarflara konulacak yazılarda, adresin yazılacağı yer çizgi yada noktalarla belirtilir; zarfa uyum sağlanır.

104. Hızlı ve doğru yazmak ana amaçtır. Yanlış yapma öğrenimin doğal belirtileri olmakla beraber bunun alışkanlık haline gelmemesine dikkat edilmelidir. Tenkit bozukluklar zamanında önlem alınmazsa kendiliğinden düzelmez. Bu nedenle önce doğru tekniklere önem verilmesi gerekir. Doğru alışkanlıklar ve doğru vuruş tekniğinin bir parçası olan hız, kazandırıldıktan sonra yanlışlar zamanla azalacaktır. Doğru teknikleri benimsemiş ve hareketlerde hız ve ekonomiyi sağlamış her daktilograf yeterince yanlışsız verilen bu kavrama tenkit hız denilmektedir.

72. Her zamanki gibi bu kez de o?nun dedikleri doğru çıktı. Düşman ordusu başlarında kralları olarak geldikleri yerlere döndüler. Meclis bu zafer üzerine Mustafa kemale gazilik unvanını ve mareşallik rütbesini verdi. Gazi Mustafa kemal Sakarya da çarpışan askerlere bir beyanname yazdı. Askerler kurtuluş için yaptığınız bu savaştan çok daha önceleri sizi başka meydan muharebelerinde de tanımıştım. Dünyanın hiçbir ordusunda yüreği seninki kadar temiz seninkinden sağlam askere rastlamamıştım. Her zaferin mayası sendedir. İnancınla ve imanınla hiçbir korkunun yıldıramadığı demir gibi sağlam ve temiz kalbinle düşmanı nihayet alt eden büyük gayretin için minnet ve şükranımı söylemeyi nefsime en aziz borç bilirim. Sizin gibi komutanları askerleri olan bir milletin yabancıya köle olması mümkün değildir, diye yazdı. Sakarya artık savunma vuruşmalarının sonu idi. Düşman bir daha taarruz edemeyecekti. Çekildiği hatlar karşısında toplanmak ve son darbeyi indirmek lazımdı. Düşman son hücumda aldığı bütün yerleri bırakıp çekildi.

76. Dünya işleri ile din işlerini birbirine karıştırmak dönen dünyayı durdurmaya kalkışmak demektir. Dünya döner durmaz. Onun üzerinde yaşayıp da duran milletler ise yürüyenlerin ve ilerleyenlerin kölesi olurlar. Laik düşünce benimsenmeden ve laiklik gerçek anlamıyla uygulanmadan gerçek insan olmaya ileri toplum olmaya çağdaş devlet olmaya imkan yoktu. Türk inkılabında laiklik sosyal hayatı kökten değiştiren, toplumun bütün kurumlarına dini yönden bağımsızlık kazandırmayı amaç edinen bir hareket olmuştur. Medeni milletler önünde saygınlık kazanmak isteyen Türk milletinin çocuklarına vereceği eğitimi mektep ve medrese namında birbirinden büsbütün başka iki çeşit kuruluşa teslim etmeye katlanabilir miyiz? Eğitim ve öğretim birleştirilmedikçe; aynı fikirde ve aynı zihniyette kişilerden meydana gelecek bir millet yaratmaya imkan aramak; olmayacak şeylerle abesle uğraşmak olmaz mı? Çağdışı bir eğitim düzeni olan medrese eğitiminin değiştirilip eğitimimizin laik ve ilerici esaslara göre kurulması da Cumhuriyeti başarıya götüren bir yol olmuştur. Türk milletini kalkınmış duruma getirmek onu sağlam bir bünyeye kavuşturmak eğitim ve öğretime çok önem verilmesine bağlıdır. İşte bu nedenle eğitim ve öğretimin birleştirilmesi okul-medrese ikiliğinin kaldırılması laikliğin eğitime uygulanması demektir. Büyük meselemiz en medeni ve en mutlu bir millet olarak varlığımızı yükseltmektir. Bu yalnız kurumlarında değil düşüncelerinde de temelli inkılap yapan Türk milletinin dinamik bir ülküsüdür.

GERİ TUŞU: Her basılışta şaryoyu bir vuruşluk yer kadar geriye çeker. Yeri boş kalan veya silik çıkan harfleri tekrar yazmada kullanılır. Fakat bir yanlış yapınca doğrusunu üzerine vurmak için geri tuşu KULLANILMAZ; silgi kullanılır. Bu tuşa küçük parmakla basılır. El ve dirsek dışa doğru açılmamalıdır; diğer parmaklar temel sırada kalmalıdır.

66. Bazı makinelerde ondalık tabülatör düzeni yoktur; tabülatör hareket tuşları yerine sadece bir tane uzun çubuk vardır. Şaryo birler, onlar vb. hanelerine göre durmaz. Şaryo bir tek noktada duracağından, bu durak yeri iyi seçilmelidir. Sütundaki sayıların hanelerine bakılır; fazla geçen hanenin bulunduğu noktaya durak yapılır. Uzun haneli olan sayılar için geri tuşuna basılır. Kısalar için de aralık çubuğu kullanılır. Durağı geri tuşunun az kullanılacağı yere göre seçeriz. Çünkü aralık çubuğuna vurmak, geri tuşuna basmaktan kolaydır. Bu tür düzenleme az sütunlu cetveller için yapılır. Çok sütunlularda karışıklık ve zorluk doğabilir.

27. Mumlu kağıtlar çoğalma yapmak için kullanılır. Yazıya başlarken şerit düzeni beyaz da yani mumlu kağıt yazma düzeninde olmalıdır. Harf çekirdeklerinin temiz olması, mum ve mürekkep artıklarından temizlenmesi gerekir. Bu temizlik yapılmazsa mumlu kağıt ili delinmez ve yazılar da silik çıkar. Harf çekirdekleri ispirto ile temizlenir. Tuşlara çok sert vurulmaz. Yanlışlar için düzeltme mürekkebi kullanılır. Yanlış harfin veya harflerin üzerine sürülür; bir süre de kuruması için beklenir. Sonra doğrusu yazılır. Yazı bittiğinde makineden çıkarmadan önce baştan sona ve dikkatlice okunur; sonra makineden çıkarılır. Mumlu kağıtlar serin yerde saklanmalıdır. Mumlu kağıt arkasındaki kartona leke bırakmış ise bayat demektir; basımda verimli bir sonuç almak pek mümkün olmaz. Yazılan ve okunup makineden çıkartılan mumlu kağıt teksir makinesi denilen makinelere takılıp basıma geçilir. Basımından sonra mumlu kağıt saklanacaksa üzerindeki mürekkep bulaşıkları gazete kağıdına çekilir; dolap içinde veya çengele asılarak karıştırılmadan saklanır. Gerektiğinde tekrar basım için kullanılır.

10. Daktilo silgileri sert, kurşun kalem silgileri de yumuşak silgilerdir. Üstteki kağıt için sert silgi, yani daktilo silgisi kullanılır. Alt kopyalar yani karbonlu kopyalar için yumuşak silgi kullanmak da mümkündür. Şerit çok yeni ise üst sayfada bulunan yanlış da önce yumuşak silgiyle silinerek boyası alınır; sonra daktilo silgisi ile silinir. Silmeden önce şaryo tam sağa ve ya tam sola alınmalıdır. Bunun için serbest tuşuna basmak gerekli olabilir. Bazı makinelerde şaryoyu tam sola almak için serbest tuşuna basmaya gerek yoktur. Şaryoyu tam sağa ve ya sola alarak silgi kırıntılarının makinenin içine dökülmesini önleriz. Kolay düzgün silebilmek için silindiri birkaç diş yukarıya doğru çevirmek gerekir. Yanlış, kağıdın orta kısmında ise silindir, silgi tablasına kadar döndürülür. Kağıt silgiler ilk sayfaları silmek için kullanılır. Kağıt silgi, şeritle makinedeki kağıt arasına getirilip yanlışın üzerine yine aynı harf vurulur ve böylece o harf beyaza boyanmış olacağı için yanlış, düzeltmeye hazır duruma gelmiş olur; doğru harfe vurulur. Bazı makinelerde de otomatik silme düzeni olduğundan ayrıca silgi kullanılmaz.

65. Çizgi üzerine bir yazıyı ortalayıp yazmak için bu çizginin vuruş cinsinden uzunluğu bulunur. Çizginin başından sonuna kadar aralık çubuğuna sayarak vurulur. Yazının vuruş sayısı bu sayıdan çıkarılır ve yarısı kadar içeriye girerek yazılır. Bölmeli cetvelden yararlanarak ya da bir üst satıra bakarak da çizginin uzunluğunu bulmak mümkündür. Basit usul ise şudur: Şaryo çizginin başlangıcına getirilir. Ortalanacak yazının her bir harfi okunurken aralık çubuğuna da vurulur. Boşluklar için de aralık çubuğuna vurulur. Okuyarak aralık çubuğuna vurma bitince de yine aralık çubuğuna vurup çizgi sonuna kadar kaç vuruşluk yer kapladığı sayılır; yarısı kadar çizgi başlangıcından içeri girilip yazılır. Artan tek sayı olursa solda az ve sağda ise bir vuruş fazla ara bırakmak mümkündür. Tam ortalamaya gerek yoksa göz kararı ile kestirerek de yazılabilir. Yatay olarak çizgi üzerine denk getirmek için de kart tutacaklarından ya da şeridin üst kenarından yararlanıp hizalayarak yazıyı yazarız. Harfler bir milim kadar üstte olur.

3. Tarih dersinde Atatürk dersini anlatıp bitirmiş olan öğrenciye çocuğum yalnız bir şeyi söylemeyi unuttun; Türk milletini kim kurtardı diye sordu. Öğrenci de atamız kurtardı paşam diye cevap verdi. Atatürk bu cevabı kabul etmedi. Hayır çocuğum Türk milletini kendi kanı kurtardı dedi. Atatürk Galatasaray lisesinin sınıf içi sınavında öğrencilerden birisine Nil olmasaydı mısır ne olurdu? diye sordu. Öğrenci çabuk cevap vermek için birden boş bulunarak heyecanla ve yüksek sesle: hapı yutardı? dedi. Bu cevap Atatürk ün hoşuna gitti. Atatürk?ün gerekli görmesi üzerine köy okutma davasını ele alan bir köy komisyonu kuruluyor. Uzun müzakereler arasında içinden çıkılmaz bir konunun karşısındayız. Bütün köylerde birer okul açılması kolay fakat bu kadar okula öğretmeni bulmak zor. Buna karşı aramızda çavuşlardan askeri görev yapar gibi köy öğretmenliğiyle mükellef bir kadroyu kurslar açarak yetiştirmek tezini savunanlar çok. Nihayet mesele Atatürk e arz ediliyor. Atatürk konu ile ilgili rapora şöyle yazıyor: Köy öğretmenliği üniversite profesörlüğünden daha güç ve mühim bir iştir. Bu kadar ciddi bir konuyu böyle hafif tedbirlerle çözümlemeye çalışmanız yanlış olacaktır.

64. Bir topluluk içinde bulunan birimlerin çokluğunu, miktarını belirleyenler kelimeye sayı denir. Rakam bu sayıları göstermeye yarayan sembollerdir. Sayı kelimeye rakam da harfe benzetilebilir. On kuralında on tane rakam kullanıyoruz. Bu rakamları Hintliler 2 ve Araplar da 7 yüzyılda kullanmaya başlamışlardır. Araplardan da 9 yüzyılda Avrupalılara geçmiştir. Ondalık kesri de Hintliler bulmuşlardır. Rakam yanlışlarını görebilmek, bulabilmek daha zordur. Rakam yanlışlarının olumsuz etkisi kelime yanlışlarından fazla olur. Kelime yanlışı sevimsiz görünür. Rakam yanlışı ise karışıklık yaratır. Bu nedenle dikkatli özenli denetleme gerekir. Denetleme sırasında sağ elimizin işaret parmağı ile yazı taslağından, Sol elimizdeki kalemle de makinedeki kağıttan izleyip karşılaştırma yapmak gerekir. Kalemi kağıda değdiriyormuş gibi yakından tutmak, kalemi biraz yavaş hareket ettirerek ağır okumak çok yararlıdır.

88. Paragraflar yedi vuruş içerden başlar. Bunun için tabülatör durağı yapılır. Aralık çubuğuna yedi kez vurulur ve tabülatör yapma tuşuna basılır. Yazı bir ara ile yazılıyorsa paragraf aralarında iki kol veya bir kol bir diş ara verilir. Daha geniş ara ile yazılıyorsa fazla ara verilmeyebilir. Ancak istenirse bir diş fazla ara verilebilir. Makinede daha önceden yapılmış duraklar olabilir. Bunları toptan silmek için silme mandalını kullanırız. Bazı makinelerde ise tabülatör silme tuşuna basılıp şaryo boydan boya hareket ettirilir. Bu işlemden sonra yedi vuruş içerden paragraf durağı yapılır. Bu durak silinmediği sürece makinede kalır paragrafa her başlamada kullanılabilir.

58. Mustafa kemal bu işi de başardı. Ankara?da komisyona yeni bir yazı alfabesi yapma görevini verdi. Herkes düşünüyordu; bir millet yazısını nasıl değiştirebilir? Ne kadar zamanda değiştirebilir? Ne düşündü arkadaşlar süre meselesi için diye sordu. Beş yıl diyen var, on beş diyen var. Birkaç sene okullarda iki yazıyı bir arada öğretmelidir. Önce yarımşar sütundan başlayan gazeteler de beş yılda bütün gazeteyi kaplamak üzere yeni yazı ile basılan kısımlarını artırmalıdırlar; diyorlar. Yüzüme baktı ve çocuğum, dedi; bu ay üç ayda olur, ya da hiç olmaz. Gazetenin yeni yazı kısmını hiç kimse okumaz. Herkes sadece eski yazıyı okur. Bir harb bir buhran çıktı mı, inkılap da düşer, demiş idi, Sarayburnu parkında bir gece halka bu inkılabı da haber verdikten sonra yola çıktı. Yer yer dolaştı halka öğretmenlik etti. Sonuçta bir iki sene içinde yeni yazıyla okuyup yazanların sayısı eski yazı ile okuyup yazanları geçti. Sonra dil konusunu ele aldı. Mustafa kemal büyük bir tarihi ve bağımsız bir dili olmadan bir milletin büyük olmayacağını bilirdi. Türk dil kurumunu dil konusu, dilin işlenmesi ile görevlendirdi. Eskiden Türkçe hiç yeni bir kelime, yeni bir terim türetemezdik. Geçmişin gelenek ve görenekleri içinde dağılış ve batış kaderine boyun eğen Türklük bu inkılaplarla gelecek zamanlara doğru kanat açmaya başlıyordu.

7. Başlıklar kağıda ya da yazıya ortalanıp yazılır. Kağıdın yatay orta noktasını buluruz; şaryoyu buraya getiririz. Her iki vuruşluk yer için bir kez geri tuşuna basarız. Harfleri ve boşlukları içimizden söylerken geri tuşuna da basarız. Sonda tek harf kalıyorsa bu tek harf için geri tuşuna basmayız. Bu işlem bitince de başlığı yazarız. Yazının marjları eşitse başlığın kağıda ortalanması, yazıya da ortalanması demektir. Geri tuşuna normal yazıda, küçük parmakla basıyorduk. Başlık ortalamada ise avuç içini makinenin yanına ve başparmağı da geri tuşuna getiririz. Geri tuşu çok kullanılacağı için başparmağı yani kuvvetlice olan parmağı kullanıyoruz. Ancak, normal yazıları yazarken mutlaka küçük parmağı kullanmak ve diğer parmakları temel sırada tutmak gerekir. Geri alma işlemi bitince başlığı yazarız. İstersek kağıdın yatay ortasına tabülatör durağı yapmak mümkündür.

18. Atatürk ilmi yetkililere karşı daima hürmetkardı. Bir baloda gece yarısından sonra, izinlerini almaya gittiğimiz vakit kabul salonunda bir zamanlar saçak öptüren padişahların oturmuş oldukları yer tahtının yanındaki bir koltukta oturuyorlardı ve bize hitaben: Şuraya oturun burası padişahlara mahsus taht değil ilim adamlarına mahsus olan bir yerdir, buyurdu. Bu atanın ilme verdiği kıymeti ve veciz kelimelerle anlatılmıştı. Onun insanlığa karşı çok ince düşünceleri vardı. Fazilet ve insanlık prensiplerini etrafına da telkin ederdi.

78. Merkez bankaları kredileri düzenlemek, para basmak yani banknot çıkarmak ve gerektiğinde banknot çekmek suretiyle para kıymetine ve o yoldan bütün malların değerine etki yapabilmek durumunda bulunan bankalardır. Bu bankalar yalnız memleketin iç ticaretine değil, dış ticaretine de etki yapmakta kesin bir role sahiptirler. Merkez bankaları bir bankalar bankasıdır. Bu nedenle merkez bankaları senedat ve kambiyo işlerinde bütün bankaları kendi politikalarını izlemeye zorlayabilmek ve bütün para piyasasına hakim olabilmek görevini de taşımaktadırlar. Bugün her memlekette para piyasasını merkez bankaları denetlemektedir. Devlet daha çok demokrat memleketlerde siyasal birçok baskıları karşılamaktadır. Her taraftan devletin kredilerle sanayi ve ticaret hayatına yardım etmesi, tarıma kooperatiflere kredi vermesi beklenmektedir. Devlet elindeki bir bankayı siyasetin baskılarından, isteklerinden kurtarmak güçtür. Kar amacına dönük olmayan ve giderlerini bütçe üzerine yükseltebilen bir bankadan istenebilecek yardımların hududu yoktur. Hemen daima sermayeyi donduran bu gibi işler ise mevcudu seyyal bir durumda tutmak zorunda bulunan bir banka için oldukça büyük bir riziko sayılır.

74. Gurur tahtında oturup tahammülü olmayan bir kimse hükümdarda olsa tacı ona haramdır. Savaşta sebat göster demem de öfkelendiğin vakit öfke ve gazap gösterme derim. Akıllı kimse tahammül eder. Asıl akıllılık hışımlanmamaktır. Çünkü sabırsızlık ve hışım insana bir düşmandır; pusudan bir kere fırladı mı ne insaf kalır, ne din kalır ne de Allah korkusu. Bu gök kubbe altında öfke gibi bir koca dev görmedim. Ondan melekler bile ürküp kaçarlar. Öfke baldan tatlıdır derler. Öfkeye ve gazaba kapılmak kolaydır, insana tatlı gelir. Sonunda ise yaralanırsın; pişman olursun ya da kalp kırarsın.

67. Çizelge yaparken satırlara aralıklı olarak nokta konulabilir. İlk satırın son harfinden sonra bir kez aralık çubuğuna vurulup nokta konulur; tekrar aralık çubuğuna vurulup nokta konularak sıra noktalara devam edilir. Bütün satırlardaki noktaları alt alta getirmek için birinci satıra konulan ilk noktanın, bölmeli cetvelde hangi sayının hizasına geldiğine bakılır. Sayı tek ise diğer satırlarda da ilk noktalar tek sayı hizasından; çiftse çift sayı hizasından başlanarak yazılır. Eğer bir satırda aralık çubuğuna vurulduktan sonra ilk nokta denk gelmiyorsa, bir kez daha aralık çubuğuna vurulduktan sonra yazılmış olur. Bu süratle bütün satırlardaki noktalar alt alta gelmiş olur.

44. Dil kişinin duygularını açıklamasını, diğer kişilerle yakınlaşıp bağlantı kurmasını sağlar. Bütün milletleri var, eden onların sürekliliğini sağlayan son derece önemli unsurlardan biri de dildir. Dil bir medeniyet olayıdır. Ancak bir medeniyetin kurduğu dil, başka bir medeniyetin düşündüklerini söyleyemez; söylemeye de yetmez. Kaderciliğin hakim olduğu en hayati olaylarla din buyruklarının içice bulunduğu ve tenkitçi düşünceye de yer vermeyen bir medeniyetten uzaklaşılmıştır. Bunun yerine din ile devlet işlerinin birbirinden ayrıldığı, hür ve ilmi düşünme imkanlarının bulunduğu, tenkitçi düşünceyle yeniliklere sürekli açık olan bir medeniyete geçilmiştir. Türk milleti ülkesinin yüksek bağımsızlığını korunmasını bildiği gibi dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtararak medeni dünyadaki yerini almıştır. Milletimiz dil bütünlüğünü sağlayamamış olsaydı cumhuriyetimizin sürekliliği de tehlikeye düşebilirdi. Dilin milli ve zengin olması milli duygunun gelişmesinde başlıca etkendir. Türk dili dillerin en gelişmişlerinden ve en zenginlerindendir. Artık konuşurken ve yazarken kullandığımız dil ortaktır. Bu ortaklık her an her yerde ve her şekilde anlaşabilmemizi ve okuyup yazmada güçlük çekmememizi de sağlanmıştır. Dilimiz gelişmiştir ve gelişecektir.

22. Yazı içinde geçen, tek sütunlu kısımlar olabilir. Bunların kağıda ve veya yazıya ortalanması uygun görünüm verebilir. Bazen da tek sütunluk bir çizelge yazılabilir. Bu tür tek sütunlu yazılar, blok halinde ortalanır; buna blok ortalama denilir. Bunu yapmak için sütundaki anahtar yani en uzun satır bulunur. Şaryo yazının veya kağıdın ortasına, yani dikey eksenine getirilir; anahtar satıra göre her iki vuruşluk yer için bir kez geri tuşuna basılır. Geri basma işlemi bitince, sol marj mandalı şaryonun durduğu bu noktaya kadar getirilir. Sütunun bütün satırların bu hizadan başlanarak yazılır. Sağ marjı düzenlemeye gerek yoktur. İstendiği takdirde sol marj mandalı da kullanılmaz ve sütunun ilk satırı yazıldıktan sonra diğer satırları da aynı hizadan başlamak suretiyle yazılır.

16. Elden geldiğince hızlı konuşulabilir. Konuşurken karşımızdaki ile karşılıklı konuşuyormuş gibi hareket etmek gerekir. Konuştuğumuz karşımızdaymış gibi davranmak yararlıdır. Söyleneni nezaketle ve dikkat dinlenmek gerekir. Konuşanın sözünü kesmek karşılıklı konuşurken söz kesmekten daha sevimsiz bir durum yaratır. Kısa konuşmaya dikkat etmek: Telefonda mümkün olduğu kadar kısa konuşmalıdır. Bu süratle hem kendi vaktimizi ve hem de karşımızdakinin vaktini boşa harcamamış; aynı zamanda hattı da fazla bağlı tutmamış oluruz. Telefon edildiği zaman söylenecekleri kafamızda tekrarlamalı, hatta gerekiyorsa kısaca not etmeliyiz. Aksi halde bazı şeyleri unutmak ve konuşmayı uzatmak durumu doğabilir. Karşı tarafın sorabileceği soruları tahmin edip buna göre hazırlıklı olmak da faydalıdır.

49. Şehri akşam üstü sis basmıştı. Sis haliç yolu ile gelmiş, önce manavlar, çatanalar, köprüler, sonra kuleler, mağazalar kaybolmuştu. Liman düdük sesleri içindeydi. Vapurlar acı acı bağırışmışlardı. Sonra bir sessizlik. Işıklar yayılıverdiler. İçim sevinç dolu. Başını kuma sokan deve kuşu misali rahattım. Limana baktım, sular uçuyordu. Cebimden oltayı çıkardım. Kararım kesin idi. Balık tutacak sonra satacak, akşamları da balıkların parası ile içecektim. Aldım naylon oltayı, uzunca taktım zokayı. Parlattım çakımla. Koydum istavrit iğnesini ve saldım denize oltayı daha sis basmadan etrafı. Kıpırdamadı bile. Oltacının verdiği civa ile parlattım zokayı, yine bana mısın demedi olta. Bende vazgeçtim balık tutmaktan. Geldim, dayandım elektrik direğine. Sonra indim oturdum köprü altında. Jiletle bir istavritten iki yaprak kestim. Saldım yaprak yeşili köprü altı suyuna. Herkes toplanmış bakıyordu. Garip bir utanma geldi bana. Balık tutamaktan utanacağıma, balık tutmamaktan utanıyordum. Perişan çocuk bunların tuttukları lüfer mi, ağabey dedi. Lüfer dedim. Sen şu benim oltayı biraz tutsana. Gidip bir simit aldım geldim. Oltayı vermek istedi. Kalsın, kalsın dedim. Ben biraz da dinleneyim. Üç dakikada iki balık daha tutuverdi.

25. Harpler milyonlarca insanın ölmesine, milyonlarca insanın yersiz yurtsuz kalarak sefalet içinde, acılar içinde kalmalarına neden olur. Barış, milletleri refaha ve mutluluğa eriştiren en iyi yoldur. Fakat her zaman barışı bozmak ve başka milletlerin haklarını çiğnemek isteyenler bulunacaktır. Böyle kötü niyetlilere ilk andan itibaren de bütün milletlerin karşı çıkması, karşı çıkma mevzuunda dayanışma içinde olması gerekir. Çünkü barış bir defa ele geçirilince korumak için daima özen ve dikkat ister. Milletler arası siyasi güven ortamının gelişmesi için ilk ve en önemli şart da bütün milletlerin, hiç olmazsa barışın korunması fikrinde samimi olarak birleşmesidir diyebiliriz.

77. Bir paragraf yazılınca diğerine geçilmeden önce dikkatlice okunabilir. Sayfa sonuna gelinince okunursa silindiri geriye döndürüp yanlışları düzeltmek zor olur mum nedeniyle kağıt kayar. Tam hizaya düzeltme yapmak zorlaşır. Ayrıca geri çevirme dolayısıyla bazı harflerin mumlu kağıttaki parçaları kopar ve bu da yazının basılırken deliklerden mürekkep sızması nedeniyle benek benek mürekkep lekeleriyle dolmasına yol açar. Mumlu kağıdın sağ ve sol yanlarında satır sayısını gösteren reklamlar vardır. sayfanın sonuna ne kadar yaklaşıldığı buradan denetlenebilir. devamlı olarak mumlu kağıtla yazılacaksa harf çekirdeklerinin sık sık temizlenmesi gerekir. Bunu temizlemek için tel fırça da kullanılabilir.

Şubat ayında zabıt katipliği sınavına girecek arkadaşlar şimdiden başarılar dilerim.