şunu söyleyeyim, başlığınız gayet yerinde.

Daha ne desin?

ben vahdettini hep hain olarak gördüm.

Vahdettin'e, hatt-ı hümayununuz milletin mücadele gücünü uyandırdı diyen de o, İngilizlere ve onların destekçilerine karşı mücadele etmek üzere anlaştıklarını söyleyen de.

Üstelik Vahdettin'in Anadolu halkına, yanınızdayım mesajını veren bir beyannamesi var ki, gazete sütunlarında alkışla karşılanmış. Mustafa Kemal, 28 Eylül 1919 tarihli nüshada bu beyannamenin Osmanlı tarihinde her bakımdan benzersiz olduğunu yazıyor. "Padişahımız" diyor, "Anadolu harekatının tamamiyle meşru olduğunu ilan ederek mevcut cereyanı, yani Kuva-yı Milliyeyi lütfen teşvik etmekte ve hatta katılarak kuvvetlendirmektedir."

Uyanmış olan milletin bağımsızlık ateşiyle tutuşmuş olduğunu ve saltanat ve hilafetin haklarını desteklemek için kararlılık içinde olduğunu söyleyen kim? Yine Atatürk.

Müthiş bir metin tabii. Ancak telgrafın bu şeklini başka kaynaklarda bulabileceğinizi sanıyorsanız aldanıyorsunuz. "Nutuk" dahil diğer kaynaklarda "ilka" kelimesinin "dilhah"a dönüştürüldüğünü görüp hayrete düşüyorsunuz (mesela "Atatürk'ün Bütün Eserleri", c. 2, s. 375). Meğer, diyorsunuz, Atatürk'ün kendi sözleri de zamanla kitabına uydurulmuş.

Mustafa Kemal'e göre Vahdettin son hatt-ı hümayunuyla bütün milletin azim ve mücadele gücünü uyandırmış imiş. Peki kime karşıymış bu mücadele? Cevabını telgraf sahibi veriyor zaten:

"İrade-i Milliye" gazetesinin maalesef tam bir koleksiyonu hiçbir yerde yok. İnkılap Tarihi Enstitüsü'nde de sadece mikrofilmleri mevcut. Asıllarını isteyince yok diyorlar. Nasıl yok olur? Anlamak mümkün değil. Allah'tan Amerikalılar var da, gazetenin Türkiye'de dahi bulunmayan bazı nüshalarını Chicago Üniversitesi Arşivi'nden temin edebiliyorsunuz.

"Millet baştan aşağı uyanık olup istiklal-i millet ve devleti ve hukuk-i aliye-i saltanat ve hilafeti teyid için kavi bir azim ve iman ile mücehhez bulunuyor." Yani uyanmış olan millet, milletin ve devletin bağımsızlığı ile saltanat ve hilafetin yüce haklarını desteklemek için sağlam bir kararlılık ve imanla donanmış durumda.

Şimdi düşünelim:

Anadolu'ya geçmeden önce milletin bu kadar uyanık ve mücadeleye hazır olacağını hayal bile edemezdim diyen kim? Yine Atatürk.

yalnız izmirde ve kuşadasındaki kısmet otellerin sahibi hanzade hanım dedesi vahdettin için anlatıklarını dinleyince insanın yine de atam diyesi gelir. lakin yine de hain demeyelim hadi korkak cesaretsiz diyelim.

Sivas'ta çıkan İrade-i Milliye gazetesinin 14 Eylül 1919 tarihli ilk sayısında çıkan Mustafa Kemal Paşa'nın Vahdettin'e çektiği telgrafın orijinali.

ZAMAN SIZE HAK VERDİ

Yine de bir iki noktaya dikkatinizi çekmek istiyorum. Birincisi, kronik problemimiz olan ciddi okuma hataları. En basiti, kapı, eşik anlamına gelen 'südde' kelimesinin ısrarla 'sedde' yazılması (msl. s. 19) ya da "istiksaratımızın" (s. 159) kelimesinin doğrusunun "istiksar etmezler" olması gibi. Bunlar ufak tefek kusurlar gibi görünüyor ama yapılan işin önemi karşısında daha ciddi olunması gerekirdi.

Şimdi size ve o gönüllülere buradan duyurmak boynumun borcu oldu: Çağrımız Sivas'ta yankılandı ve bir grup öğretim üyesi elbirliği etmek suretiyle 40 kadar "İrade-i Milliye" nüshasını Latin harflerine çevirdiler, Sivas Belediye Başkanı Sami Aydın Bey'in destekleriyle Buruciye Yayınları tarafından Osmanlıca orijinaliyle birlikte 2007 yılında yayınlandı. Yani eksik de olsa bu ilk resmi yayın organının bir koleksiyonuna sahibiz. Emeği geçenlere teşekkür ediyorum. Keşke diğer gazete koleksiyonları da aynı bahtiyarlığı yaşayabilse.

Burada Mustafa Kemal Paşa, son görüşmelerini hatırlatıyor padişaha ve şöyle diyor: Huzurdayken İzmir'in işgali karşısında "pek mahzun olan" kalbinizin "bu nokta-i necata ait ilhamatı"nı, yani ülkenin sizin öncülüğünüzde milli mukaddes bir kudretle kurtulacağına dair verdiğiniz ilhamları şu an gibi hatırlıyorum. Sizin "ilka"nızdan, yani Şemseddin Sami'nin "Kamus-i Türki"sine bakılırsa, benim fikrimi çelmenizden aldığım imanın azmiyle görevime devam ediyorum.

hainlik bıraz ağır bır ıtham

çok ağır lafları hak ediyorlar ama bu artık tarihin konusu.

sözüm günümüzde atatürk ü tartısılır hale getırmeye çalısanlaradır

vahdettin seryaveri avni paşaya yazdırdığı hatıratından:

Daha neler söylüyormuş? Devam edelim okumaya.

Peki Turgut Özakman neyi savunuyor: Canım Vahdettin gönderdi ama Atatürk'ün ne için gittiğini bilmiyordu ki. Bilse asla göndermezdi.

Tarihçi yazar Mustafa Armağan'ın Zaman gazetesinin Pazar ekindeki yazısında yer verdiği çarpıcı belge:

Şimdi Havza telgrafıyla görüyoruz ki, ikna eden de, gönderen de, hatt-ı hümayunuyla halka direniş mesajı veren de, İngilizleri barışa ikna etmek için Mustafa Kemal'le gizlice mutabakat sağlayan da Vahdettin'den başkası değil. Aralarında bütün bunlar önceden konuşulmamış olsa Mustafa Kemal ne diye anlatsın ki derdini sultana?

evlilik teklfine hayır dendiği için sabiha sultanın mallarına el koyanlara ne demeli?

Vahidettin belki cahil belki korkak idi ama hain olduğunu iddia etmek ağır...

İlginç değil mi? Devam ediyor Paşa:

İşte Vahdettin'in Kuva-yı Milliye'yi destekleyen hatt-ı hümayunu

Beni Anadolu'ya ikna ettiniz diyen kim? Atatürk.

SİZ MEMLEKETI VE ÇALISMA ARKADASLARINIZI VE ONLARIN MAKSATLARINI DAHA İYİ BİLİYORMUSSUNUZ

HAKLI İDİNİZ HAKLI

ama "GAFLET" telerdi

Milletin beka ve varlığına düşman olanlara karşı. Yani İngilizlere ve İngilizlere yaltaklanmayı meslek edinen zayıf karakterlilere karşı.

HATTA HER KALIBA GÖRE SEKIL ALAN ESKI SADRIAZAMLARDAN AHMET İZZET PAŞA ILE ALI RIZA PAŞA BİÇARELERINI BİLE ÜZERIME SEVK ETTİ

ŞİMDİ BURADA AŞIĞILANARAK VE SEFİLANE KALMAKTAN ISE ANADOLU DA AT SIRTINDA OLMALI İDİK

Benim asıl üzerinde durmak istediği nokta, şeklinden şemailinden ziyade "İrade-i Milliye" gazetesinde yazılanlar. Kuva-yı Milliye dönemine ait çok önemli ve dikkatlerden kaçmış beyanlar ve telgraflar, haberler, sıcağı sıcağına tepkiler, en azından Ankara'ya gitmeden önce Mustafa Kemal tarafından yazılan başyazılar. Her biri önemli bizim için.

2006 yılında bir çağrıda bulunmuştum bu köşeden. Gelin, demiştim, Milli Mücadele'nin Sivas'ta çıkan ilk yayın organı "İrade-i Milliye" gazetesinin tamamını yeni harflere çevirip yayımlayalım. Doğrusu gösterdiğiniz alaka, heyecan aşılıyor meyus kalbime. Hala cevap verenler, hazır olduklarını söyleyenler oluyor.

ZATEN ECDADIMIZIN SARIKLARI TASIDIKLARI KEFENLERİ İDİ

BİR GERÇEKTİR Kİ SİZİN GELMEMLE İLGİLİ ÖNERİLERINİZİ KABUL EDIP ANADOLU YA GIDEMEDIM

hangi hainin nedamet getirdiği görülmüş?

Mesela 14 Eylül 1919 tarihli nüshada daha önce de dile getirdiğim bir telgraf yer alıyor. Çeken "Üçüncü Ordu Müfettişi, Yaver-i Hazret-i Şehriyarileri Mustafa Kemal", çekilen kişi "Zat-ı Şahane" yani Sultan Vahdettin, çekildiği yer Havza. Tarih 14 Haziran 1919.

ama bir gün olsun hanzade hanım, Atatürk hakkında kötü konuşmadı, aksine hep onure ederdi.

crabman

BÖYLE BIR MÜCADELEYE GIREMEZSINIZ DEDİ

Mustafa Kemal Paşa'nın bir ay içerisinde çektiği bu net resim çok mu çok önemli. Neden? Piyasadaki inkılap tarihlerinde o yıllarda milletin yere serilmiş olduğu ve sonra Atatürk'ün gelip onu dirilttiği anlatılır da ondan. Oysa gerçek hiç de öyle değilmiş. Üstelik bunu bizzat kendisi söylüyormuş.

otellerinin restarasyonunu yapan mimarın yanında talebeyken staj yapmıştım.

Marjnal hocam,

sevmezsiniz ama mustafa armağan yine bulup çıkarmış;

"İstanbul'da iken milletin bu kadar kuvvetli ve az vakitte felaketlerden bu derece müteyakkız olduğunu tahayyül edemezdim."

Peki sonradan tamamen unutulacak olan bu "fikir çelme" hadisesi neyin nesiydi? Ona dair de bazı ipuçları bulabiliyoruz aynı telgrafta. Mustafa Kemal Paşa, Samsun'a çıktıktan bir ay kadar sonra şu gerçeği itiraf ediyor:

vahdettin tarihi bır konu

FAKAT NE YAPALIM BU FİKRİ ANADOLU YA GİDİP MEMLEKETIMIN MÜCADELESINİN BASINA GEÇMEM LÜZUMUNU DÜNÜRÜM BULUNAN SADRIAZAM TEVFIK PAŞA YA AÇTIĞIM ZAMAN BÜYÜK BIR MUHALEFETE UĞRADIM