ibadette ve Allah'a asker olmaktadır.

Cismi bir batman ağırlıktan kurtulur, FAKAT KALBİ BİNLER BANMAN MİNNETLER ALTINDA VE RUHU HADSİZ KORKULAR ALTINDA EZİLİR.

bütün bütün kör olmayan görür, derk eder.

İMANI ONA BİR EMNİYET-İ TAMME VERİR.

o vakit hayvanatın büyük bir kumandanı hükmünde

ve ona abd olmak ve asker olmak;

Daha bunun gibi çok ELİM, EZİCİ, DEHŞETLİ evham,

İBADET;

İMANDA

ve aczi ve fakrı, beşerden kaldırıp

Hem herkese dilenci, hem her şeyden, her hadiseden titrer bir surette gider.

Ve ortalıkta dahi, müdhiş cenazeleri ve me'yusane ağlayan yetimleri görür.

Bir adam orada bulunur,

Zahiri bir hıffet, yalancı bir rahatlık görür.

Diğeri Hüdabin, Hüdaperest ve Hakendiş, güzel ahlaklı idi ki: Nazarında pek güzel bir memlekete düştü.

senin vehminin gösterdiği surette olamaz."

Onu dinleyelim.

Evet her hakiki hasenat gibi cesaretin dahi menbaı, imandır, ubudiyettir.

Bütün mevcudat, o mü'minin nazarında,

Eğer Kadir-i Zülcelal'e dayanıp tevekkül etmezse

AKLINI BAŞINA AL, KALBİNİ TEMİZLE.

Fakat kalbi ve ruhu, binler batman minnetlerden ve korkulardan kurtulur.

Rabbisine iltica eder.

Her kim hayat-ı faniyeyi esas maksad yapsa,

dünya saadeti dahi,

İnsan, nihayetsiz şeylere muhtaç olduğu halde; sermayesi hiç hükmünde...

ve itimad edip teslim olmazsa, vicdanı daim azab içinde kalır.

O, hem Hakim'dir, abes iş yapmaz.

Bir vakit iki asker, uzak bir şehire gitmek için emir alıyorlar.

O iki asker, o muarrif adamın sözünü dinledikten sonra şu bahtiyar nefer, sağa gider.

ne kadar büyük bir saadet ve nimet ve

zahiren bir Cennet içinde olsa da manen cehennemdedir

O yol ise, hayat yoludur ki; alem-i ervahtan gelip kabirden geçer, ahirete gider.

Vazife-i hayatını bitirenler, bu dar-ı faniden, MANEN MESRURANE, dağdağasız

sabır içinde şükreder...

Hayvan ve insan ise; ecel pençesiyle parçalanan kimsesiz başıbozuklardır.

Yoksa sus.

O çanta ve silah ise, ibadet ve takvadır.

Öteki bedbaht nefer ise, askerliği bırakır.

Hem Rahim'dir; ihsanı, merhameti çoktur"

Cenab-ı Halık'ı tanır, tasdik eder.

Bütün zihayat, birer muvazzaf mesrur asker, birer müstakim memnun memurlardır.

Kainat mescid-i kebirinde Kur'an kainatı okuyor!

Kendisi şu elim ve muzlim haleti hissetmemek için sarhoşluktan başka çare bulamaz.

nasılki kör, sağır, dilsiz, akılsız adama herşey madumdur, yoktur;

Bakar ki: Her yerde aciz biçareler, zorba müdhiş adamların ellerinden ve tahribatlarından vaveyla ediyorlar.

"Acaba bu serseri yıldız Arzımıza çarpmasın mı?" der; evhama düşer.

Nefis ve malını Cenab-ı Hakk'a satmak ve

Bütün vefiyat-ı hayvaniye ve insaniye ise; terhisattır.

Zarar ve menfaat, onun elindedir.

huzur-u Rahman'a götüren bir müsahhar at ve burak suretini alır.

Çünki abid, namazında der: "EŞHEDÜ ENLA İLAHE İLLALLAH"

Onun içindir ki: Ölümün hakikatını gören kamil insanlar, ölümü sevmişler.

bedbinlik cezası olarak NAZARINDA pek fena bir memlekete düşer.

YALNIZ İSLAMİYETTE VE İMANDADIR.

ve her kim hayat-ı bakiyeye ciddi müteveccih ise, saadet-i dareyne, iki dünya saadetine mazhardır.

Nizama tabi olmak istemez, sola gider.

kimseden havf etmeyerek

Bütün sadalar ise, ya vazife başlamasındaki zikir ve tesbih ve paydostan gelen şükür ve tefrih veya işlemek neş'esinden neş'et eden nağamattır.

Vicdanı, azab içinde kalır.

biri muti-i kanun-u İlahi ,

Ahiret gibi,

Ta, şu musibetli perde senin nazarından kalksın, hakikatı görebilesin.

Bütün tevellüdat-ı hayvaniye ve insaniye ise; ahz-ı askere, silah altına, vazife başına gelmektir.

insan-ı mü'mini, zindan-ı dünyadan bostan-ı cinana,

Hodbin adam, hem hodgam , hem hodendiş, hem bedbin olduğundan

Tevekkül ile istinad edip her musibete karşı tahassun eder.

Eğer ölümü öldürüp,

İBADET, TEVEKKÜL, TEVHİD, TESLİM;

İşte bu iyi adam, girdiği memlekette bir UMUMİ ŞENLİK görüyor.

Hem nihayetsiz musibetlere maruz olduğu halde; iktidarı, hiç hükmünde bir şey...

Fakirdir, ihtiyacı pek ziyade.

Hidayet ve tevfikı Erhamürrahimin'den iste...

İntizam-ı askeri altındaki sağ yolun yolcusu ise, mugaddi hülasalardan dolu dört okkalık bir çanta ve her adüvvü alt ve mağlub edecek iki kıyyelik bir mükemmel miri silahı taşımaya mecburdur."

itikad ettiğinden HERD ŞEYDE BİR HAZİNE-İ RAHMET KAPISINI BULUR..

ve şu hayatı dahi ona vesile ve mezraa etsen

olduğunu anlamak istersen, şu temsili hikayeciğe bak, dinle...

Dünyası ne kadar fena ve sıkıntılı olsa da;

O'na abd olmak ve asker olmak;

birisi de asi ve hevaya tabi insanlardır.

DEMEK SELAMET VE EMNİYET,

Dua ile çalar.

Bu konuda yanılıyorsunuz. Ateist olan bir insanda dünya olanaklarından çok güzel bir şekil yararlanmasını ve yararlandırmasını bilir. Bu imanla değil, hayata bakış açısı ve dünyayı anlamdırma çizgisiyle doğru orantılıdır.

ve ona göre çalışsan;

DEMEK İMAN, BİR MANEVİ TUBA-İ CENNET ÇEKİRDEĞİNİ TAŞIYOR.

Diğer adam ise; mü'mindir.

onlara der: "Şu sağdaki yol, hiç zararı olmamakla beraber, onda giden yolculardan ondan dokuzu büyük kar ve rahat görür.

rahat-ı kalb ve vicdan ile gider.

İman gibi kolay ve sonsoz saadetli bir yol varken neden, hem yanlış, hem zaralı, hem mantıksız hem de zor olan küfür yolu tercih edilir?

Hem tekbir ve tehlil ile mesrurane ahz-ı asker için bir davul, bir musiki sesi işitiyor.

herkes ona dost ve akraba görünür.

Adeta sermaye ve iktidarının dairesi, eli nereye yetişirse o kadardır.

Daha ölüm gelmeden ölmek istemişler.

Askerlik nizamını seven, çanta ve silahını muhafaza eden ve sağa giden nefer ise,

kabir kapısını kapamak çaresi varsa, söyle dinleyelim.

şu temsili hikayeciğe bak, dinle:

Dağlar ve denizler gibi büyük mevcudat, ruhsuz, müdhiş cenazeler hükmündedirler.

Çünki abid, namazında der "EŞHEDÜ ENLA İLAHE İLLALLAH?

Bütün gezdiği yerlerde böyle hazin, elim bir hali görür.

Seyyid-i Kerim'inin ve Malik-i Rahim'inin birer MUNİS hizmetkarı, birer DOST memuru, birer ŞİRİN kitabıdır.

küfründen ve dalaletinden neş'et edip,

elemler,

bir meydan-ı imtihan-ı ins ü candır.

Eğer hayat-ı dünyeviyeyi gaye-i maksad yapsan

zevali dünyadan izale etmek

diye itikad ettiğinden her şeyde bir hazine-i rahmet kapısını bulur.

DİĞER BİR ALEME giderler.

Bir batman ağırlığı omuzuna ve beline yükler.

Yani: "Halık ve Rezzak, ondan başka yoktur.

O nur ile nurlanalım, hidayetiyle amel edelim ve onu vird-i zeban edelim.

Evet tam münevver-ül kalb bir abidi,

İmanı, ona bir emniyet-i tamme verir.

Fakat emelleri, arzuları ve elemleri ve belaları ise; dairesi, gözü, hayali nereye yetişirse ve gidinceye kadar geniştir.

Dünyasını, Cennet'in intizar salonu hükmünde gördüğü için hoş görür, tahammül eder,

Zira nihayet derecede adil, merhametkar, raiyet-perver, muktedir, intizam-perver, müşfik bir melikin memleketi,

en edna bir serçe kuşunun bir neferi hükmünde olursun.

gülmeyi ağlamak, terhisatı soymak ve talan etmek tevehhüm etmişsin.

Yalnız bir fark var ki, İNTİZAMSIZ, HÜKÜMETSİZ olan sol yolun yolcusu çantasız, silahsız gider.

Onun nazarında şu dünya,

perestiş ettiğin nefis ve heva ve meftun olduğun gençlik ve hayat zayi' olup kaybolacak,

Hem HER ŞEYİ kendi Rabbisinin emrine müsahhar görür,

hem bu derece göz önünde asar-ı terakkiyat ve kemalat gösteren bir memleket,

Bu derece aciz ve zaif, fakir ve muhtaç olan ruh-u beşere

Bil ki: O iki yolcu;

Hem güzelce bir ticaret eline geçer, Allah'a şükreder.

Evet söz odur ve ona derler.

ne büyük bir ticaret ve saadet;

senin elinden çıkacaklar.

bir talimgah-ı beşer ve hayvan ve

ne kadar azim bir kar,

mükerrem ve muhterem bir misafiri olursun.

Hak olup, Hak'tan gelip Hak diyen ve hakikatı gösteren ve nurani hikmeti neşreden odur.

İşte sana iki yol, istediğini intihab edebilirsin.

Sonra döner, öteki adama rastgelir. Halini anlar.

İbadetin çendan zahiri bir ağırlığı var.

O hem Hakim'dir, abes iş yapmaz.

imanı olmayanın amelı, amelı olmayanın ahlakı olmaz

Semeresiz meşakkatler,

Ta o matlub şehire yetişir.

küre-i arz bomba olup patlasa, ihtimaldir ki, onu korkutmaz.

Şu dünya, ONUN NUZURINDA bir matemhane-i umumiyedir.

"Evet, ben işretten divane olmuştum. Allah senden razı olsun ki, Cehennemi bir haletten beni kurtardın." der.

Acizdir, hayat yükü pek ağır.

Belki harika bir kudret-i Samedaniyeyi, lezzetli bir hayret ile seyredecek.

ne kadar şerefli bir rütbedir.

Kudsi iman tılsım ile ölüm;

Bütün memlekette yaşasınlar ve teşekkürler ile bir terhisat-ı umumiye şenliği görüyor.

Bütün zihayat, firak ve zeval sillesiyle ağlayan yetimlerdir.

kimseden minnet almayarak,

Hem her şeyi kendi Rabbisinin emrine müsahhar görür, Rabbisine iltica eder.

fısk ve sefahet;

ne kadar karlı bir ticaret,

Soldaki yol ise, menfaatı olmamakla beraber, on yolcusundan dokuzu zarar görür.

Her seyyiat gibi cebanetin dahi menbaı, dalalettir.

O kadar sevdiğin mal ve evlad ve

ne büyük bir hasaret ve helaket

Hem ikisi, kısa ve uzunlukta birdirler.

onu manen tazib eder.

Mü'min, imanıyla Halıkının emanetini, onun namına ve izni dairesinde istimal etmesidir.

Evvelki adam kafirdir veya fasık-ı gafildir.

Sonra o bedbahtın aklı başına gelir, nedamet eder.

Ey nefsim! Bil ki:

Fakat meşhur bir münevver-ül akıl denilen kalbsiz bir fasık feylesof ise;

Ve kafir, hıyanet edip nefs-i emmare hesabına çalıştırmasıdır.

Daha bunun gibi pek çok latif, ulvi ve leziz, tatlı hakikatlar, imanından tecelli eder, tezahür eder.

bir nimet olduğunu,

bir zikirhane-i Rahman,

Mü'min Cennet'e layık ve kafir Cehennem'e muvafık bir mahiyet kesbeder.

Eğer iman olmazsa

KÜFÜR İSE MANEVİ BİR ZAKKUM-U CEHENNEM TOHUMUNU SAKLIYOR.

Ve onların herbiri, öyle bir kıymet almalarının sebebi:

Hem Rahim'dir; ihsanı, merhameti çoktur" diye

ve ona daim çalışsan,

İnsan zaiftir, belaları çok.

Her tarafta bir sürur, bir şehr-ayin, bir cezbe ve neş'e içinde zikirhaneler;

Bütün memleket, bir matemhane-i umumi şeklini almış.

Fakat manasında öyle bir rahatlık ve hafiflik var ki, tarif edilmez.

ne kadar büyük bir lezzet ve rahat bulunduğunu anlamak istersen;

Orada, vazifesini güzelce yapan bir namuslu askere münasib bir mükafat görür.

şu bahtiyar, hem kendi, hem umum halkın süruru ile mesrur ve müferrah olur.

Başlığı açan arkadaş,

Paylaşım için teşekkrler.

Beraber giderler; ta, yol ikileşir.

Ta, mahall-i maksuda yetişir. Orada, asi ve kaçak cezasını görür.

Ta yeni vazifedarlara yer açılsın, gelip çalışsınlar.

teessüfler onu boğar.

Eğer hayat-ı uhreviyeyi gaye-i maksad yapsan

bir saadet,

Ya sarhoş veya canavar eder.

Bir vakit iki adam, hem keyif, hem ticaret için seyahate giderler. Biri hodbin bir tarafa; diğeri Hudabin, bahtiyar diğer tarafa süluk eder, giderler.

Ona der: "Yahu sen divane olmuşsun. Batınındaki çirkinlikler, zahirine aksetmiş olmalı ki,

Nefis ve malını Cenab-ı Hakk'a satmak

öyle de imansıza herşey madumdur, zulümatlıdır.

gökte bir kuyruklu yıldızı görse, yerde titrer.

ve şu dünyada Cenab-ı Hakk'ın nazlı ve niyazdar bir abdi,

Çünki herkes ona düşman ve ecnebi görünüyor.

Fakat günahlarını, elemlerini sana bırakıp boynuna yükletecekler.

Evvelki bedbahtın hem kendi, hem umum halkın elemi ile müteellim olmasına bedel;