Duraklama Devri : 1579 - 1699

- Baş üstüne hünkarım, der vezir de ne yapacağına şaşkın halde ihtiyar dericinin yanına koşar. Dericiyi orada bulunca hemen sorar:

? Haşa! Ancak?

? 32?yi 30 vuruyorum, 15 çıkıyor.

? Peki hırsızlar çoğalmış, deyince ne demek istedi sultanımız?

Milletin sırtından beslenip saltanat sürenler, has Türk milletinin sırtında kambur idiler.

Avni Arslan, Ziya Demirel, Osmanlı Tarihinden İlginç Hikaye ve Anekdotlar, Akçağ, Ankara 2010, s. 112.

? Hayır, bir hatanız olmadı. Lakin konuşmayı merak ediyoruz. Pek anlayamadık da!

- 32 ne oluyor?

- Ben ihtiyar biriyim, çabuk unuturum, öyle bir şey mi demiştik?

? Baba sen dün Beylerbeyi?ne üç yolcu götürmüştün değil mi, derler.

- Geceleri kalkmadın mı?

? Ah benim dostum, demiş, sen bu koskoca imparatorluğu Oduncu Ahmet Ağa mı sandın ki birkaç saat içinde ölsün, cenaze namazı kılınsın, defnedilsin? Beş yüz senelik bir ömrü olan bu imparatorluğun hastalığı elli, ölümü elli, cenaze namazının kılınması ise elli yıl sürer. 150 yıl sonra bu imparatorluğu ortada bulamazsın!

Şair Namık Kemal bir gün Sahaflar Çarşısı?ndan geçerken ahbaplarından biri yolunu çevirmiş ve:

? Canım, gizli sırları ifşa mı edeyim şimdi?

? Son zamanlarda hırsızlar artmış deniyor, senin evine de hırsız girdi mi?

- Peki, bu ne oluyor?

? Tütün içmenin yasak olduğunu bilmiyor musun, dediğinde kahveci:

- Onu da sen anla artık.

Gerileme Devri : 1699 - 1878

Buyrun Cenaze Namazına!

? Murad, diye cevap verince kahveci:

- Aleykumselam, ya serdarıekrem.

? Erenler, uzun etme, haydi çek, dedi. Padişah biraz daha sesini yükseltip:

Sultan IV. Murad bir gün tebdil-i kıyafet edip, içki yasağına uyulup uyulmadığının kontrolüne çıkmıştı. Uzaktan kahveye benzer bir dükkandan ışık sızdığını gördü. Yaklaşıp pencere deliğinden baktı. Hem sigara içiliyor hem de hafiften demlenen vardı. Yavaşça içeri girdi ve masanın birine oturdu. Kahveci, gelenin de tütün ve içki tiryakisi olduğunu zannedip yanına yaklaştı. Padişah kahveciye:

? Baba, 32 ile aranız nasıl?

- Eller ne oluyor?

- Anlamadım hünkarım.

- Hadi çabuk söyle, der!

Sultan sandala bir kese altın bırakır ve karaya çıkarlar. Sultan?a eşlik eden iki görevli bu konuşmadan bir şey anlayamaz. Ertesi gün, meraklandıklarından fırsat bulunca Sirkeci?ye gidip yaşlı kayıkçıyı bulurlar.

- 6'lara 6 katmayınca 32'ye yetmiyor.

İhtiyar hemen cevap verir:

- Ben de hepsi kız olduğundan kocaya gitti, evde kalmadı demek istedim.

Güzel hikaye, sayın Dede A-li teşekkür ederim. Farklı bir rivayette şöyledir; onu da ben nakledeyim:

? Aman efendim kerem buyurunuz. Padişah efendimiz sana iki besili kaz göndereceğim. Sen onları yolup ihtiyacını temin edersin, dedi. Ben de sizi göndereceğini anlamakta gecikmedim, dedi.

? Onlardan ikisi bizdik, seninle konuşan da Padişahımız hazretleriydi.

- Ne gecesi, bak gene unuttum.

Padişah ve vezir tebdili kıyafetle saraya dönerken dere kenarı deri tabaklayan bir ihtiyara rastlarlar ve padişah başlar ihtiyarla konuşmaya:

Osmanlıların Duraklama, Gerileme ve Yıkılış devirlerinde, padişahlar açısından aziz Türk Milleti tam anlamıyla yolunacak kaz idi. Sarayın ve saltanatın yüzlerce cariye ve kölelerini, şehzadelerini, kızlarını ve damatlarını bu millet doyuruyordu.

İskender Pala, İki Dirhem Bir Çekirdek, Kapı Yayınları, 2004.

:)tebessüm...

? Öyleyse buyurun cenaze namazına!

- 32 diş, beslenmek, yemek yemek oluyor.

- Hünkarım o kimdi?

- Ben alalede bir dericiyim. Üzerindeki eski de olsa o cins bir deriden yapılma kıyafeti sadece padişah giyer.

Biz teşekkür ederiz kardeşim...

? Padişahın emirlerine karşı gelmenin ne demek olduğunu bilmiyor musun, diye tekrar sorunca kahveci dayanamayıp:

? Sultanımız bana sordu 32 ile nicesin! Yani ağzında 32 dişin var. Yeme içme işleri nasıl? Evinin geçimini temin edebiliyor musun? Ben de ay 30 gün ama ben 15 gün iş bulabiliyor, çalışabiliyorum, dedim.

Yıkılış Devri : 1878 - 1918

- Kim olduğu muhim değil de ne konuştuğumuzu anladın mı?

bitti miler?

- Hem de cıyaklatmadan.

? Evet.

- Peki 6'lara 6 katmak ne oluyor?

Bir Söz

Semerkand Dergisinden Alınmıştır.

- Sen kimsin, onun padişah olduğunu nasıl anladın?

Öleni Oduncu Ahmet Ağa mı Sandın?

- Ha tamam, der. Çoluk çocuğun yok mu demek istedi.

- Kaz versem yolar mısın?

İki görevli şaşkın bir şekilde birbirine bakakalır. Derken, bu hadise halk arasında meşhur olur ve kolayca para kaptıranlar için?yolunacak kaz? deyimi kullanılmaya başlanır.

Kolay para kaptıranlar için, yolunacak kaz gibi adam, deriz. Acaba bu deyim ne zamandan beri kullanılıyor hiç düşündünüz mü? Rivayete göre hadise II. Mahmut zamanında olur. Sultan, zaman zaman yanına bir iki görevliyi alarak tebdil-i kıyafet eyleyip halkın arasına karışır, bizzat incelemelerde bulunurmuş. Yine bir gün iki görevliyi yanına alarak Sirkeci?ye gelir. Bir kayığa atlayıp Beylerbeyi?ne geçerler. Kayıkçı ihtiyar ve tecrübeli biridir. Muhtemelen Sultan ile daha önceden tanışmakta ama Sultan?ın yanındakilerle ilk defa görüşmektedir. Yolculuk esnasında Padişah kayıkçıya sorar:

Bir kese altın daha verir vezir.

kurban ol...

Tıynetin na-pak ise, hayr umma sen germabeden Önce tathir-i kalb et, sonra tathir-i beden.

edep bir tac imiş nur-u huda 'dan giy ol tacı emin ol her beladan..

? Sultanlığı da var mı, diye sordu. Padişah da?Evet!? deyince kahveci yandaki masaya yatıp bağırdı:

İhtiyarın nazlandığını gören diğer ağa da bir keseyi çıkarıp ihtiyarın cebine koyar. Bunun üzerine ihtiyar devam eder:

? Beyzadem, adını bağışlar mısın, dedi. Padişah da:

İhtiyar hafifçe doğruldu ve:

İhtiyar nazlanırken, ağalardan biri bir kese akçeyi ihtiyarın avucuna sıkıştırıverir. İhtiyar konuşmaya başlar:

- 6 ay yaz yetmedi mi de kışları da çalışıyorsun demek istedi.

- Geceleri kalkmak?

- Kalktık ama ellere gitti.

Allahu teala cümlemizden razı olsun, amin...

- Akşama kadar müsade, ne yap ne et anla!

Saltanat yıllarında yolunacak kaz durumuna düşürülerek, işe yaramaz padişahların yükünü çeken ve onları keseleriyle besleyen aziz TÜRK MİLLETİ, 1922 yılında artık uyanmış duruma gelmişti.

? Bakın, der ihtiyar, bu kadarcık açıklama yeter. Gerisini söylemeyeyim.

? Elbette, ruhları duymaz, cascavlak ederim alimallah!

Padişahlar ve saray, padişah ve saltanat, cariyeler ve köleleri dikkate aldığımızda, yüzlerce kişi saltanat ve keyf sürerken, Türk milleti yolunacak kaz olmuştu. Abdulmecit, Abdulaziz, Abdulhamit, Reşat ve Vahidettin açısından Türk milleti yolunacak kaz idi. Yoldular.

halk hala yolunacak kaz yerine konmadı mı.. krizlre itildik.. sinirlere itildik.. bitti mi..

Padişah devam eder:

? Sultanımız, son aylarda hırsızlar çoğaldı, sana da gelen oldu mu, deyince?kaşık hırsızlarını? kastetmişti. Son zamanlarda evlenmeler arttı. Evlere gelen gelinleri kastettiğini anladım. Benim oğlumun biri yeni evlenmişti. Bir diğeri de nişanlı idi. Cevabımdan ne demek istediğimi sultanım anlamıştı. İhtiyacım olduğunu ima etmiştim. Sonra üçüncü sualini tevcih ettiler.

- Selamunaleykum, ey piri fani!

Duraklama ve Gerileme devirlerinde, Türkler yolunacak kaz olmuştu.

? Üçüncü sualinde neyi kastetti sultanımız?

? İki ay kadar önce evime bir hırsız girdi. Bugünlerde birisi daha dayandı ya! Bakalım ne olacak?

Allah razı olsun dedeali.. güzeldi..:)tebessüm

? Namık Kemal, demiş, sen kitaplarında, makalelerinde, konuşmalarında hep imparatorluk ha battı ha batacak dersin. Onun ne battığı ne yıkıldığı ne de öldüğü var. Yaşayıp gidiyor işte! Senin bu telaşına sebep ne kuzum, deyince Namık Kemal:

Durumu anlar vezir, bir kese uzatır:

İstanbul?da eski bir hamam kitabesinden:

Padişah gülerek ihtiyarla gülümseyerek vedalaşır ve saraya kadar da yüzü sürekli güler. Bunda cesaret alan vezir, saraya varınca sorar:

? Babalık, sana iki besili kaz göndersem yolabilir misin?

- 6'lar yetmedi mi de 6'lara 6 katıyorsun?

? Bir hatamız mı oldu ağalar?