Sevgilinin kendi eliyle sunduğu acı şeker kesilir. Onun esiri zincirden kurtulmak istemez. Onun avına düşen kementten kurtulmayı düşünmez...

9- İçsiz ceviz hafifliğinden belli olur.

2- Dostlar arasında konuşurken sırlarını açığa vurma. İçinde sakladığın sır senin esirindir. Açığa çıkınca sen onun esiri olursun.

Konuşurken Nelere Dikat Etmeliyiz?

Ali?nin?Zülfikar?ının kında, Sadi?nin dilinin damağında durması doğru değildir...

2006 - Mart, Sayı: 241, Sayfa: 047

3- Etkili konuş. Kendi düşüncelerini benimsetmek için nasihat eden kimsenin kendisi nasihate muhtaçtır.

Canından el çeken, gönlüne geleni söyler. Mağlup olan kedi, köpeğe saldırır...

14- Konuşurken dinleyicinin durumunu dikkate al. Mecnunla konuşacaksan sadece Leyla?nın güzelliğinden bahset.

Sultanların bir anı bir anını tutmaz. Fikirleri devamlı değişir. Bazen selam verirsin incinirler, bazen söversin sana armağan verirler. Onlara karşı temkinli olmak gerekir...

Eğer yiyip yatmaktan başka bir şey bilmiyorsa, adam hayvandan nesiyle yüksek olur?..

18- ?Neden böyle konuştum? diye yakınmaktansa, ?ne söyleyeyim? diye düşünmek daha iyidir.

Dıştan bakarak ormanı boş zannetme. İçinde bir kaplan saklayabilir. Konuşmayanın yeteneği ve bilgisi gizli kalır...

11- Cahil bir kimse, çenesinin güçlü oluşuyla alime üstün gelirse buna şaşma. Cahil kimse, değerli bir inciyi kıran taş gibidir.

17- Ayağına altın dökülse, başına Hint kılıcı asılsa yine de doğru bildiğini söyleyen kimse, erdemli ve onurludur.

Ölçüyü, kelamın en büyük ustası, söz sultanı, iki cihanın güneşi, ?gerçeğin ve güzelin en son habercisi? bizlere bildirmiştir. Yazımızı o hikmetli sözle bitirelim.

Eserin yazarı SADİ, fertleri yalnız olarak değil, geniş bir camianın uzuvları olarak incelemektedir. Mesut fertlerin ancak nizamlı cemiyetin içinde var olabileceğine inanmaktadır. Cemiyet bozuk olursa fertler de bozulacaktır. Hükümdarlar, vezirler, fakirler, zenginler, dervişler, askerler, memurlar, sanatkarlar herkes bu cemiyetin içinde yer almakta, bunlardan iyilik yapanlar ödüllendirilirken, kötülük yapanlar cezalandırılmaktadır.

4- Elinde kesin delil olmadan hiç kimseyi hainlikle suçlama.

1- Ne kadar güzel olursa olsun, söz tekrar edilince usanç verir. Yemekte helva bir kez yenir.

?Ya hayır söyle ya da sus!..?

Hüma, kemik yediği ve canlılara acı vermediği için, tüm kuşlardan daha onurludur...

7- İlim ve yetenekle başa çıkamadığını arkadan çekiştirme.

20- Zamanı gelmeyince konuşma. Hem değerini yitirirsin, hem de sözün anlamsızlaşır.

Hükümdarından halkının sıkıldığını gördüğün bir ülkede huzur arama...

Kadının, erkeğin, herkesin huzurunu kendi rahatına tercih eden kimseye ne mutlu! Hüner sahipleri, başkalarının gamını çekmekten kendi keyiflerine bakmamışlardır...

Ben ulu dağlar bilirim ki, ufacık taşlardan meydana gelmişlerdir. Görmez misin? Karıncalar toplanınca nasıl cenk aslanının hakkından gelirler? Bir tek kıl, ibrişim telinden bile zayıftır. Ama çoğalırsa zincirden daha sağlam olur...

Ne zaman konuşmalı, ne zaman susmalıyız? Öyle zamanlar vardır ki insan konuştuğuna bin pişman olur. Öyle zamanlar da vardır ki, konuşmadığı için pişmanlık duyar. Öyleyse ölçümüz ne olmalıdır?

Dünyayı aydınlatan güneş yarasaya çirkin görünür...?

Hz. Peygamber buyuru yor ki :

Şimdi sizi Sadi?nin Gül bahçesine davet ediyor ve gül kokuları arasında bir gezintiye çıkarmak istiyoruz. Biz susuyor ve sözü Sadi?ye bırakıyoruz. İşte?Gülistan? ın solmayan gülleri!

Allah, Sadi?ye rahmet eylesin. ?Bostan ve Gülistan?ın güllerini soldurmasın. Bizlere de güzel ahlakla ahlaklanmayı nasip eylesin. Okuyucularımız da sıkılmadan SADİ? nin sözlerini dinlesin.

Gül bitirmekte yitirmekte Allah'ın izni ile bizde..

Sadi, kitabında; bir çok meclislerde bulunduğunu, sayısız memleketleri gezdiğini anlatıyor ve bir mecliste konuşurken nasıl davranacağımız konusunda da bizlere önemli ip uçları veriyor. Bunları maddeler halinde şöylece sıralayabiliriz :

6- Düşünmeden konuşursan çok hata yaparsın.

Gülistan?ın Solmayan Gülleri

5- Yüzüne karşı övgüde bulunandan uzak dur. Kusurları yüzüne karşı söylenmeyen insan korksun.

Ey hükümdar! Çıkrığının ardında ihtiyar kadın lanet okurken, meclisin baş köşesinden gelen aferinlerin değeri yoktur...

Efendi sabahları davul sesiyle uyanır. Bekçinin gecesinin nasıl geçtiğini nereden bilecek? Kervan halkı sadece kendi yükünün kaygısını çeker. Sırtı yaralı eşeğe kimse halin nedir diye sormaz...

Hintli yazar Beydaba?nın?KELİLE ve DİMNE? si, Süleyman TEVFİK?in?BANU CİHAN? ve?TUTİNAME? si de, ?BOSTAN ve GÜLİSTAN? gibi hikmet dolu öğretici metinlerden oluşan kitaplardır. Bu kitapların hiç olmazsa birini mutlaka okumak ufkumuzu genişletecek, bize insanlığımızı hatırlatacaktır. Şunu unutmayalım ki ; çağımızda en zor iş, insan olmak ve insan kalabilmektir.

8- Cahil için susmaktan daha değerli bir şey yoktur. İnsanı dili rezil eder.

13- Alim ıtriyatçı tablası gibidir. Sesi çıkmaz ama değeri bellidir. Cahil ise davula benzer. Gümler ama içi boştur.

19- Hükümdarlara, menfaat gözetmeyen ve kellesi koltuğunda insanlar nasihat verebilir.

Kusuru kendine söylenmeyen adam bilmezlikle ayıbını hüner sanır...

Sultanların dostluğuna ve çocukların sesinin güzelliğine aldanma! İlki şüpheyle, ikincisi rüyayla değişebilir...

16- Doğruyu söyleyip zincire vurulmak, yalan söyleyerek zincirden kurtulmaktan daha iyidir.

15- Düşünmeden konuşan, kendini üzecek cevapları duymaya hazır olsun.

Dünya ebedi bir mülk değildir. Ondan vefa umulmaz. Süleyman peygamberin tahtı sabah akşam yeller üstünde yürümez miydi? Şimdi o saltanatın yerinde yeller esmiyor mu?..

12- Konuşurken soyunla övünme! Gül dikenden, İbrahim ise Azer?den doğmuştur.

Ayağının altındaki karıncanın durumunu merak ediyor musun? Senin, filin altındaki halin gibidir...

?Ey güzel huylu okuyucu! Şunu bil ki, ben hüner sahiplerinin kusur bulmaya çalıştıklarını görmedim...

Hayrettin Durmuş

Moğol sürülerinin Anadolu?yu yakıp yıktığı yıllarda yazılmaya başlanan bu eserde birbirinden ibretli ahlak dersleri yer almaktadır. Kitapta; zalim sultanlar, bildiğiyle amel etmeyen alimler, yoksulu gözetmeyen zenginler, yalancı, ikiyüzlü ve nefsinin isteklerine boyun eğen kimseler eleştirilmekte, bunlara karşılık, adalet, cömertlik, takva, sevgi gibi tüm evrensel insani erdemler övülmektedir.

Zengin dağda ve çölde de olsa garip değildir. Dilediği yere kurar çadırını. Yoksul ise kendi memleketinde bile gariptir...

Tevazu büyüklerden gelirse iyidir. Yoksul tevazu gösterse bile bu onun tabiatıdır. Emir altında bulunan kişi düşkün görünse bundan ne çıkar? En gerçek Allah adamı düşkün görünen ferman sahibidir...

ark-İslam klasikleri arasında yer alan ve asırlardır zevkle okunan bir eserden bahsetmek istiyorum. Bu eser, Sadi ŞİRAZİ tarafından yazılan?BOSTAN ve GÜLİSTAN? dır.

10- Konuşmalarında insanların gizli kusurlarını açığa vurma. Hem onları rezil edersin, hem de kendi güvenirliğini yitirirsin.

İnsanlara ihsanda bulunurken? Ben efendiyim, öbürleri elimin altındadır - diyerek böbürlenme!..

İşte! İnsanlığa hediye edilen altın bir prensip. Muhteşem bir ölçü. Hikmetli bir öğüt. Duyabilene, uygulayabilene ne mutlu!..