Beylikler dönemi Batı Anadolu deniz gaziliği geleneğine dayanan Osmanlı denizciliği, kuruluş döneminden itibaren mütemadiyen terakki ederek Akdeniz'in diğer denizci devletleri Ceneviz ve Venedik ile rekabet etmeye başlamıştır. Yıldırım Bayezid döneminde Gelibolu'nun çeşitli tedbirlerle bir deniz üssü haline getirilmesiyle burada büyük denizciler yetiştirecek olan aileler ortaya çıkmaya başladı. Muhtemelen 1465 yılında doğan Muhyiddin Piri Reis böyle bir vasatta yetişen meşhur denizcilerimizdendir. Amcası Kemal Reis, 2. Bayezid devrinin tanınmış denizcilerindendi.

Osmanlı Devleti'nin Mısır'ı fethettiği sıralarda Portekizliler de Mısır ve Hicaz taraflarını tehdit ediyordu. Portekizliler, baharat ticaretine hakim olarak, Basra Körfezi'nin Hindistan ve diğer devletlerle ticaretine sekte vuracak her türlü faaliyetin içinde olmuştu. Bunun engellenmesi için çeşitli tedbirler alındı. Mısır Kaptan-ı Deryası Ferhad Paşa'nın Yemen Beylerbeyi olmasıyla Piri Reis de 1547 yılında Mısır Kaptan-ı Deryalığı'na getirildi. Mısır Kaptanlığı doğrudan Divan-ı Hümayun'a bağlı olan görevlerdendi. Piri Reis, 1551 yılında 30 kadırga ile Osmanlı'nın büyük deniz üslerinden olan Süveyş Limanı'ndan ayrılarak Aden Kalesi'ni ele geçirdi. Maskat Kalesi'ni fethederek Hürmüz Kalesi'ni muhasara etti ise de Portekizlilerin şiddetli mukavemetiyle karşılaştı. Kale fethedilmek üzereyken çeşitli hediyeler ve haraç karşılığında kuşatmayı kaldırarak Basra'ya döndü. Portekiz donanmasının gelmekte olduğu haberini alınca da emrindeki diğer gemileri beklemeden ganimet yüklü üç kadırga ile yola çıktı, Bahreyn civarında bir kadırgası battı, iki kadırga ile Mısır'a geldi. Dolayısıyla Basra'daki donanma sahipsiz ve perişan bir halde kalmıştı.

Uzun menzilli topların savaş gemilerine yerleştirilmesiyle Osmanlı donanmasının ateş gücünde büyük bir artış meydana gelmiştir. Piri Reis'in çocukluk dönemlerinden itibaren amcasının yanında bulunduğu ve yetiştiği tahmin edilmektedir. Osmanlı-Venedik savaşları esnasında Modon Kalesi'nin muhasarasında (1500) Osmanlı donanmasına Kemal Reis komuta etmekteydi. Piri Reis de bir savaş gemisinin kaptanı olarak bulunmaktaydı. Amcasının vefatından sonra Barbaros Hayreddin Paşa'nın idaresinde muhtelif görevler yaptı. Mısır'ın fethi esnasında yine Osmanlı donanmasında hizmet etmiş, Nil nehriyle alakalı ilk haritalarını bu dönemde yapmıştır. Fetihten sonra Mısır'a gönderilen Makbul İbrahim Paşa ile vakit geçirme imkanı bularak kendisini tanıtmıştır. 1525 yılında tamamladığı "Kitab-ı Bahriye" isimli eserini onun vasıtasıyla Padişah Kanuni Sultan Süleyman'a takdim etmiştir.

ŞUAN ÖYLE HADİSELERE SEBEBİYET VERENLER DURUYORKEN BU ÖNEMLİ ŞAHSİYETTE İDAM EDİLEREK HAYATINA SON VERİLMİŞTİR ALLAH RAHMETİYLE MUAMELE ETSİN...

Basra Valisi Kubad Paşa ve Mısır Beylerbeyi birer mektupla yaşananları İstanbul'a aktarmışlardır. Donanmanın Portekizlilere kaptırıldığı şayiasının İstanbul'da yayılması ve bunun çeşitli dedikodularla desteklenmesi padişahın ve Divan-ı Hümayun'un aldığı karara tesir etmiş olmalıdır. Seksen yaşına yaklaşmış çok tecrübeli bir denizcinin muhtemelen askeri sebeplerle aldığı bir karar aleyhine dönmüş ve idam fermanı verilmiştir. Osmanlı'nın yetiştirdiği en büyük coğrafyacı ve haritacılardan biri olan Piri Reis Mart 1555'te Mısır divanında idam edilmiştir.