Bunca neden, bir problemi getiriyor önümüze ve problem insanda düğümleniyor. İşin özünde bir "insan krizi" var. İnsanda da ölçü krizi...

Neden ölen komşudan ancak cesedi kokuştuğu zaman haberdar olunur?

Haşerat gibi gördü insan insanı... Bir düğmeye basıp bir milyon insanı yoketmek mutfaktaki hamam böceklerini yoketmekten daha kolay göründü...

Kur'an'da, "İnsan başıboş bırakıldığını mı sanıyor?" diye soruluyor; galiba öyle sandı insan. Başıboş bırakıldığını zannetti ve başına buyruk bir dünya oluşturmaya yöneldi. Dünyanın merkezine de kendini koydu. Her şeyi kendine göre düzenleyebileceğini, bunun en ideal dünya nizamı olacağını düşündü. Ama yanıldı. Çünkü kısa süre içinde ben-merkez'li dünyaların birbiriyle vuruşmaması mümkün değildi. Bu savaş başladı ve dünya, bir arenaya döndü... Küçük arenalar, büyük arenalar... Aile ortamında vuruşmalar, trafik şeridindeki vuruşmalar ve cihan savaşları...

Neden, insanın şuurunu yokeden alkollü maddeler, bizzat devlet tarafından üretilir?

Hani zaman olur, "Bir nefeslik hava Rabbim" deriz... Boğulma hissi, boğazımıza sarılmıştır... Hani batağın içinde bir halat ararız bize uzanacak...

Neden müteahhit, bina inşa ederken çimentosu-demiri üzerinde oyun oynar? Neden bakan, devlet ihalesi verirken, ahbab-çavuş ilişkileri gözetir?

Neden politikacı halkın huzurunda başka, evine dönünce başka, devlet hayatında başka insan olur? Neden halktan önce hısım akrabasını düşünür devlet adamı?

Oysa bir "ölçü koyan" vardı. Allah insanı yaratmış ve ölçüyü koymuştu. "Ölçüyü bozmayın" demişti insana...

Bir gün, şöyle diyenler olacak: "Beni dünyaya yeniden gönder, bir kere daha yaşayayım Rabbim. Senin istediğin insan olarak..."

Bunlar, aslında insanlığın ortak değerlerine yönelik bir fıtrat arayışı değil miydi? İnsan, ben merkezci yönelişler içinde kaybettiğini yeniden aramıyor muydu? İnsan adeta, Yaratanına, "Beni nerede bırakmıştın Rabbim?" diye sormuyor muydu? "Bana bir ışık Rabbim, bana bir gönül aydınlığı... Bana br kalb uyanıklığı... Bana bir şuur diriliği... Kapına geldim, katına geldim... El-Medet!" diye çığlık atmıyor muydu?

Neden öğrenci öğrenciyi öldürür?

Acaba insanlar, bir başkasını insanlığından çıkaracak uyuşturucu maddeleri neden üretir, neden satarlar?

Acaba neden erkekler eşlerini döverler? Neden anneler bebelerini dayakla terbiye ederler?

Neden doktor, hastabakıcı veya hemşirenin ilgisinde, fakir hasta ile zengini arasında derin farklar bulunur? Neden fakir hastalar rehin kalır hastanede?

Lakin vakit geçmiş olacak... Nuh'un gemisine binmenin bir vakti var... Geç ve geride kalanlardan olmamak lazım...

İnsanın, kendisini varedenle ilişkisi kayboldu.

Neden din adamı, haftalık izninde camiye gelmez? Neden camiyi temiz tutmaz? Neden mevlidhan, parası olmayan çocuğun babası için Kur'an okumaz?

Yapılan haksızlığın, cinayetin, vurgunun, yalanın, dolanın, ahlaksızlığın herkes için kurallaştırıldığını aklına getirmedi. Herkes için kurallaşan bunca vahşet ilkesinin ise, insan için bir tükeniş, yokoluş anlamına geldiğini hesaba katmadı. Bu vahşet anaforunun sonunda gelip kendisini de avucunun içine alacağından gafil kaldı. Cinayeti kurallaştıran sonunda kendi çocuğunu vurdu... Yamyamlığı kurallaştıran sonunda kendi evladını yedi...

İnsan, uzuvları arasındaki farkı unuttu. Midesi ile kalbini, dimağı ile üreme organlarını karıştırdı...

İnsan niçin ve nasıl varoldu sorusu kayboldu?

"Ekini ve nesli mahvetmek" ölçüde azgınlaşanların yolu idi... Ekin ve neslin mahvedilmesi ise, insanın tükeniş çığırında yol alması demekti...

İnsanın ölçü dışına taşması ve günahla ilişkisi de böyle sanki... Günah, buluştuğu organı fıtrat dışı bir iklime taşıyor ve onu görevini ifa edemez hale getiriyor. Hatta yanlış bir görev bilinciyle yüklüyor o azayı... Tıpkı bir görev için üretilen biyonik varlığın formatının değiştirilmesi ve tam aksi istikamette kullanılması gibi... El yabancılaşıyor o ortamda, göz yabancılaşıyor, kalb ve dimağ yabancılaşıyor belki de... Bir tür beyin ölümüne itiliyor insan... Kalb ölümüne itiliyor... Fıtrat, kalbi Allah'la buluşmak üzere bir görevle donatmış ama o, afakta dolaşıyor.. Boş sevgiler üzerinde... Çağımız ölü kalbler, ölü beyinler çağı... Sokakta dolaşan insanların her birinde bir ölmüş uzuv var. Sanki insanoğlu, günden güne yüzdesi düşen bir hayatiyete razı olmuş gibi... Bunu hayat zanneder gibi...

Neden tezgahta manav, kesekağıdına mutlaka bir çürük meyve koyar? Neden kasap, müşterinin görmediği bir anı kollar?

Neden yaşlı annelerin bir an önce huzurevine yatırma yarışı yapılır?

İçimde bir ben olmalı, beni diri tutan...

teşekkürler...

İnsan, bir yerde farkediyor uzuv uzuv öldüğünü... Çünkü büyük, kitlesel ölümler geliyor peşinden... İşte o zaman yeniden fıtrat arayışına yöneliyor...

Neden yapılan yanlışlarda hemen telafi mekanizmasını işletip, kendisini haklı gösterecek gerekçeler üretir insan?

Köpekle çocuk karıştı, kurşun insandan değerli hale geldi...

İnsan nedir sorusu kayboldu sanki?

İnsanlar, sonunda kendilerini çürütecek bir maddeyi neden kullanırlar?

Acaba trafikte, bir savaş ortamından daha çok can vermenin temelinde ne vardır? Neden insanlar hep, kendi şeridinden başkasına geçme tutkusu taşırlar? Neden kırmızıda geçmeyi büyük bir zafer duygusu içinde yaparlar?

Öylesine bir arayış içinde değil miyiz? Çocuğu uyuşturucu mübtelası olmuş bir annenin çırpınışına benzemiyor mu halimiz?

Neden çocuk bahçeden elma çalar? Çam fidanının sürgününü kırar neden? Neden kediyi taşlayarak öldürür çocuk? Neden kelebeğin kanatlarını yolar?

Fıtratı bu ölçüler üzerine kurmuştu... Sanki ölçülere uydukça varoluş gerekçesinin devam edeceğini yazmıştı kader defterine... Fıtrat zorlandıkça da, varoluş gereklerinin azalacağını...

Neden çocuk çocuğun oyununu bozar?

Neden tütmeyen ocakları görülmez? Neden parası yetişmeyen reçetelere katkısı olmaz insanların?

Cihan savaşları, insanoğlunun kitlesel ölümleriyle sonuçlandı. İnsan, vahşette sınır tanımadığı zaman ulaşacağı cinnet iklimini gördü. Bu, kollektif bir intihara doğru dört nala bir koşuydu. İnsan, çevreyi bencilce sömürmenin sonunda, su içemez, havayı soluyamaz oldu, mikrobun bataklığında gömüldüğünü hissetti... İnsan, ırkı putlaştırdığında, kavim kavim kök kazıma eylemleriyle karşılaştı...

"Bir ben vardır bende benden içerü..."

Peki yanlış nedir, doğru nedir?

Neden, Afrika'nın bir köyünde bir bebek, annesinin kuruyan memesinden süt yerine kan emer de, Amerika'da bir başka insan, bir öğünde, bir köyün bir aylık yiyecek masrafını ödeyip kalkar...

İnsan başkasını ifna ederken, kendinin varoluş gerekçesini yok ettiğini düşünmedi...

İnsan ölçüsüz de olur zannedildi. Herkes kendi ölçüsünü kendi koyabilir diye düşünüldü ve ölçülerin vuruştuğu bir vasata ulaştı insan...

Neden insanlar, yolda çarptıkları yaşlı kadınları orada bırakıp da kaçarlar? Neden onların çantaları kendilerinden kıymetli görünür gözlerine?

Sinir kanalları üzerinde tahribat yapan bir hastalık türü var. Yerleştiği yerdeki sinirleri çürütüyor ve o organın beyinle ilişkisini kesiyor. Dolayısıyla orada kısmi felç başlıyor. O organ işlemez hale geliyor. Hastalığın ilginç yanı, bu tahribatın zamanla yer değiştirmesi... Hastalık bir gün gırtlağa yerleşiyor, gırtlak fonksiyonlarını devre dışı bırakıyor, bir gün nefes borusuna, bir gün görme sinirlerine, bir gün dokunma duygusunu taşıyan sinir kanallarına yerleşiyor ve bu organları devre dışı bırakıyor...

Neden cemaat, namazdan çıkar çıkmaz gıybete dalar? Neden namazda saf saf durur da, dışarı çıkar çıkmaz birbiriyle kavga eder mü'minler?

İnsanla hayvan arasındaki, belki eşya arasındaki fark kayboldu.

İnsan kendisi üzerinde düşünmeyi unuttu, başkasını anlamlandırmayı unuttu...

İşte ondan sonra, evrensel ilkeler arayışına yöneldi. İnsanoğlu'nun "ortak değer"leri olmalı değil miydi? Çocuğu, kadını, çevreyi koruyan, terörü dışlayan, sivilleri öldürmeyi yasaklayan, işkenceye başkaldıran, jenosidi, yani bir kavmi toptan yoketmeyi insanlık suçu sayan bir evrensel arayış...

Neden öğretmen, derse azıcık geç kalmaktan ve dersi kaynatmaktan zevk alır? Neden öğrenci kopya çeker?