Fahr'ül-islam Pezdevt. bu icmam hüccet olduğunu şöyle anlatıyor: «Onların hepsinin bunun hakkında birşey demesi güç ve adet olmıyan bir şey. Her asırda adet olan şudur: Kibar mücte-'hidler fetva vererek hallederler, diğerleri onlara teslim olup uyarlar. Biz sükutu burada teslim olma manasına alıyoruz. Çünkü burası mes'ele hakkında fetvanın vacib olduğu bir yerdir, eğer verileri hükme muhalif olsaydı bunu bildirmesi lazımdı. Hak hususunda susmak haramdır.

Ebu Hanife'nin çağdaşı olanlardan bu iki kişinin rivayeti onun fıkıhtaki yoluna ışık tutmakta ve bize göstermekte ki: O kendi beldesindeki fukahamn icma ettikleri, birleştikleri şeye tabi olurdu, nas bulunmıyan hususlarda insanların muamelatı üzere yürürdü. Bu şüphesiz ki onun, müctehidlerin icmaını evveliyet-Ie kabul ettiğini gösterir. Kendi beldesi fukahasma şiddetle tabi olanın bütün ulemanın birleştiği şeye daha çok tabi olması gerekir ve yakışan budur.

"- Kim hadisi hıfzetmiş ve aklında tutmuş ise rivayet etsin."

İcmamn hüccet oluşuna Kur'an ve Sünnetten deliller:

böylece?fıkıh usulünün kurucusu? ünvanını alan şafii, gerçek ictihadı?ki ebu hanife birçok yerde kıyası terk ederek hz. ömer?in daha önce yapmış olduğu istihsana başvurdu ve onu sistemleştirmişti- reddederek aklı, mutlaklaştırılmış nasslara bağladı . İşte ehli sünnet?in özelde fıkıh sahasında, genelde ise bütün düşüncede benimsemiş olduğu bilgi kaynağı-yöntem sıralaması hiyerarşik olarak böylece mutlaklaştı: kitap , sünnet, icma, kıyas. eğer değişmeye güç yetirebilirse -13. yüzyıldan sonra kolayca güç yetiremediği ortadadır- değişecek olan sadece?kıyas? yoluyla elde edilen bilgidir...

1? Kitab: Bu, şeriatın temel direği ve Allah'ın kıyamete kadar baki olacak nurudur. O, şeriatın genel esaslarım içine alır, asıl hükümler ondan çıkarılır. Yani o, şeriatın anayasasını teşkil eder.

eskiden herkesin mezhebi belliydi.. ben hariciyim ben şiiyim ben muteziliyim.. ve herkes mezhebini sonuna kadar savunurdu.. şimdi ise görünüşte ehli sünnet hakikatte ise bir bakmışın vehhabi bir bakmışsın şii bir bakmışın mutezili..

«Abduh ve Reşit Rıza'nın ise ilmi taraflarının da olduğu kabul edilir.

2- Sünnetten deliller: Müctehidlerin ittifak ettiği şey aslında ümmetin hükmüdür. Çünkü onlar bu konumda ümmetin temsilcileridirler. Rasulullah dan ümmetin hatadan masum olduğuna delalet eden nice sahih hadisler varid olmuştur. Bu rivayetler her ne kadar Iafızlarıyle ve her biri kendi başına tevatür derecesine ulaşmasalar bile bunlardan "ümmetin hatadan masun yani korunmuş" olduğuna dair hasıl olan ortak mana mütevatirdir. İşte manevi tevatür budur. Manevi tevatür delalet ettiği şey hakkında kat'i ilim ifade etmesi açısından lafzı mütevatir gibidir.

İmam Ebu Hanife, istinbat için tafsilatlı olmasa da bir metod getirmiştir. Onun bu metodu, içtihadın bütün türlerini içine almaktadır. Kendisi şöyle derdi: «Ben Allah'ın kitabıyla hüküm veriyorum. Kitab'ta bulamazsam Resulullah'ın sünnetine sarılıyorum. Allah'ın Kitabında ve Resulü'nün Sünnetinde bir hüküm bulamadığım zamanlarda da sahabilerin sözlerine bağlanıyorum. Yalnız, sa-habilerden istediğim kimselerin sözünü alıyor, istediğim kimselerin sözünü almıyorum. Ancak, sabahilerin sözlerinin dışına da çıkmıyorum. Fakat iş İbrahim , Şa'bi, ibni Sirin, Ata ve Said b. el-Müseyyib'e gelince; onlar nasıl ictihad yapmışlarsa ben de öyle ictihad yapıyorum.

"Yolların en hayırlısı Muhammed 'in yoludur".

biz ehli sünnetin görüşü ise öteden beri sabit ve hak görüştür.. itikatta mezhepler hak ve batıl mezhepler diye 2 ye ayrılır.. ne bir naz ne kıyas ne insan aklı ne mantığı batıl ile batıl ile dalalet ile birleşmeyi onaylamaz. ha vahdetten siyasi birlik, güçlerin birleştirilmesi küfre karşı tek yumruk olmak gibi şeyler kastediliyorsa o konumuzdan fersah fersah uzaktır.. bizim bahsettiğimiz itikadi noktadır... itikatlerin 180 derece ayrı olduğu yerde hangi vahdetten bahsedilebilirki?

I- Kur'an'dan deliller: Kur'an-ı Kerim'de icma-yı ümmetin hüccet olduğuna delalet eden ayet-i kerimeler vardır. Bunlar şunlardır:

2? Sünnet: Bu, Allah'ın Kitabım açıklayan, Kitab'daki mücmel hükümleri genişleten, Hz. Peygamber'in Rabbından aldığı elçilik görevini tebliğinden ibarettir. Yani o, yakinen İman edenler için bir tebliğ olup onu kabul etmiyenler, Peygamber'in Rabbından aldığı elçilik görevini de tanımıyorlar demektir.

1? İslami meseleleri asrın icaplarına göre gözden geçirmek,

doğru ile yanlış bir yumak gibi birbirine karışmış.. herkesin mezhebi ne savunduğu şey ne açıkca ortaya konmalı. yok öyle nifak.

1- Ashab-ı Kiram'ın ictihadlan onca mukaddestir. Onları Sünnete yakın tutar. Onların, akvalinin hepsinin dışına çıkmak bid'attir, selef-i salih yoluna aykırı bir harekettir. Selamet selef-i saliha uymaktadır.

Usülcülerin ıstılahında icma: "Ümmet-i Muhammed'den müctehidlerin Peygamberin vefatından sonra her hangi bir asırda bir şer'i hüküm üzerinde ittifak etmeleridir." Yani icmada mutlaka her hangi bir şey üzerinde ittifak vardır. Ayrıca bu ittifakın mutlaka ictihad ehliyetini haiz müctehidler tarafından yapılmış olması lazımdır.

onlarda icma aklen mümkün değil olamaz hatta olabilemez, olmamalı, nolur olmasın?olursa intihar ederim v. s diyorlardı.. çok ağladı çok yalvardılar ama nafile:)icmanın BİLFİİL BİNLERCE konuda oluşması onların dudağına biber gibi oldu:)

diğer hz ömer hakkındaki yalanın ise konu dışı olduğu için girmiyorum.. herhangi bir hadis usulü kitabından sahabelerin hadis konusundaki titizliğini öğrebilirsin. ayrıca hadis konusunda hz ömerin sadece rivayetteki tedbir yönünü hatırlamak kadar tek yanlı düşüncede yakışmıyor.. bu bir iftiradır, yalandır.. sanki hz ömer hadislerin öğrenişlmesine-öğretilmesine cephe almış gibi fasit bir düşünceyi yaymaya çalışır.. hiç mümkünmüdürki hz ömer kurandan sonra en önemli kaynak sünnete tahdid getirsin.. kitabın birde şu sayfası var.. kalbi ve gözü kör olanların dikkatine:

"Kim bir hadiste şüpheye düşerse terketmelidir, aksine eksiksiz olarak ezberlemişse onu rivayet etmesi caizdir".

şimdi burda sen tefessüh etmiş mantığınamı yoksa gözünle gördüğün basın toplantısınamı inanırsın?sana İCMADAN ÖRNEKLER YAZAYIM İSTERMİSİN?İSTERMİSİN HA SÖYLE İSTERMİSİN:)?İSTEMEZİN BENCE:)GERÇEKLER ACIdır.. ALİ ABİNE selam söyle.

bunların bu filmi ittihad-ı islam senaryosuna göre çekmeleri ne büyük garabettir.. yani islam birliği der şu ana kadar ola gelen icma-yı ümmeti gözardı eder. tüm geçmişini inkar eder.. haydi ittihad mümkün ise buyrun iran şiisi vehhabiyle ittihad etsin ;yanaşırmı?

Zaten Kur'an'dan gösterilen delillerin icma ile ilişkisini kurmak mümkün değil..

birker hadis konusunda titizliği sadece hz ömere hasretmen kuyruklu yalandır.. kuranmüslümanı olma kimliğine yakışmaz.. iyice bir kaynaklara bak ve bana hadis konusunda titiz olmayanı göster.

DUHAN VE MEKHUL YÜRÜYÜN KİM TUTAR SİZİ.. ALLAH RAZI OLSUN ARKANIZDAYIM..

günümüzde öyle sahte alimcikler türemişki bırakın icamayı sünnet-i sahiha bile önemsenmiyor..

kuranmüslümanı bir parağrafta en çok yalanı söyleme rekorunu(muhtemelen kendine aittir egale etmekmi kırmakmı istiyorsun?rekorlar kitabı yetkililerini çağırdınmı?bizde yazıcı melekleri çağıralım. bu yalanlar üzerine mi itikadını inşa ettin.

O halde içtihada ehil alimler şer'i bir hüküm üzerinde ittifak ederlerse o hükme uymak ve amel etmek Kur'an nassıyle vacibdir. Zira ayet-i kerimede: "... halbuki onu Rasule veya aralarında yetki sahibi kimselere götürselerdi onların arasından işin iç yüzünü anlayanlar onun ne olduğunu bilirlerdi" (Nisa: 4/83) buyrulmaktadır.

Söz konusu yasaklama bir hüküm ifade etmeyen, sünnet olmayan sözlerle ilgilidir. Hatta bu görüş sahipleri Karaza hadisinin zayıflığına dikkat çekerler. Çünkü daha mevsuk rivayetler Hz. Ömer 'in hadis öğrenmeye teşvik ettiğini göstermektedir. Mesela şu delillere bakalım:

"Bize göre bu tarife uyacak şekilde bir icmaanın oluşabilmesi mümkün değildir" demişsin bu noktada mutezile ve şia ile aynı safta aynı korodasınız bunu belirteyim...

137- Ebü Hanife'ye Göre İcma' Bir Delildir.

2? Fasid örf.

"Ey iman edenler Allah'a itaat edin, Rasule ve sizden olan emir sahihlerine itaat edin" (Kısa: 4/59). Allah burada kendisine ve Rasulüne itaati emrettiği gibi, müminlere ve ülülemre itaati de emretmiştir. "Ulülemr" ile idareciler kastedildiği gibi dinde fetva ve ictihad hususunda da müctehid alimler kasdedilmiştir.

2- Ebu Hanife Ashab-ı Kiramm akvaliyie mukayyet olduktan sonra onların dışına çıkmaz, o akvalden kıyasına uygun olanları seçer. Çünkü bu ona göre bir nevi icma'dır. Ashabın rivayet olunan akvalini terk etmek istemez. Selefi saliha uymaktan ayrılmaz. Çünkü Ashab-ı Kiram Resul-i Ekremle görüşmek şerefine nail olduklarından bu feyz sayesinde din bilgileri artmış, fıkıhları çoğalmış, din ahkamını daha iyi anlamışlardır. Dinin gaye ve maksatlarını başkalarından daha güzel bilirler. Hatta onun şöyle dediğini naklederler:

Yazımıza son vermeden önce bir de şunu hatırlatalım. Yukarıdaki tarife göre bir icmaa olduğunu zanneden ve bu tür mezhep içi icmaaları inkar edenleri tekfir eden birtakım kişiler var. Bu kişiler icmaanın ne olduğunu bilmediklerinden dolayı böyle bir şeye kalkışabilirler. İlimden nasibi olmayanların yarım-yamalak bilgilerle insanları tekfir etmeleri tam bir felakettir. Bu tür felaketlere yol açabilecek olan kişilerin ilmi eksikliklerini gidermek ve onları bilgilendirmek gerekir. Aksi halde bu kişiler, tarifini dahi bilmedikleri icmaa?yı inkar ediyor diye öz kardeşlerini bile tekfir edebilirler. Bu konudaki ölçü şudur. Kitaplarımızdaki üzerinde icmaa var denilen hususları inkar eden bir kişi kafir olmaz. Ama üzerinde ümmetin icmaa ettiği hususları inkar ederse dinden çıkabilir. Bunlarda ümmetin alimlerinin yüzyıllardan beri üzerinde ittifak ede geldikleri temel inanç esaslarıdır. Bu konuların doğruluğu üzerinde hiçbir alim ihtilaf etmemiştir. İcmaa denildiğinde eğer bu kast edilmişse icmaa vardır. Eğer yukarıdaki tarifteki gibi bir icmaadan söz ediliyorsa böyle bir icmaa yoktur. Ve olmayan böyle bir icmaanın inkarından da hiçbir şey çıkmaz. Yüzyıllardan beri üzerinde alimlerin ittifak ettiği bir hükmü inkar edende alimlerin icmaasını inkar ettiğinden değil de, icmanın oluşmasını sağlayan Kur?an nassını inkar ettiğinden dolayı kafir olur.

şimdi gelelim oynana oyunlara çekilen filimlere:

ŞİMDİ EBU HANİFENİN İCMAYI KABUL ETMEDİĞİNİ SÖYLEMENİN NE DERCE HASİS BİR İFTİRA YALAN OLDUĞUNU ANLAYABİLDİKMİ.. EN AZINDANN BENİM SAYFALARI BU ADİ YALANLARLA KİRLETMEYELİM SAYGILAR..

OOOO AMAN YARABBİİİ ALLAH MUHAFAZA

3? İctihad müessesesini mutlaka çalıştırmak gerek. .

Aynı yazının devamında Efganinin ilmi hüviyetinin az olduğu belirtildikten sonra şöyle bir hükme varılıyor:

2- Ashab her ne kadar ihtilaf da etseler yine netice itibariyle birleşiyor demektir. Onların ihtilaflı akvaline uymak da dahi: «Ümmetim delalet üzerinde toplanamaz Hadisinin şümulüne girmek vardır,

"Kim bir hadis dinler, sonra da duyduğu şekilde rivayet ederse selamete erer."

"""Peygamber?in yapıp etmelerini, sözlerini mutlaklaştırıp olup-olmadık yerde?hadis? rivayet edenleri elinde sopasıyla kovaladı. ne var ki, ömer bu yaklaşım tarzında tek kaldı. sahabenin bütünü ve devam eden nesiller kur?an ve hadis?i allah gibi mutlak, kutsal ve değişmez olarak gördüler. şafii bunlara sahabenin icmaı?nı da katarak sabit kaynakları üçledi. şafii, ulemaya?ictihad? olarak yeni ortaya çıkacak sorunları?kıyas? yoluyla nasslara bağlama görevini verdi. """

Kur'an'da bu çeşit ayet çoktur. Bu ayetlere tabi olmak, hükmünü yerine getirmek, emirlerin hududunda durabilmek ancak Resulullah 'dan gelecek rivayetlerle mümkündür. Öyleyse Hz. Ömer 'in Allah'ın emrine muhalif bir emirde bulunacağını kim aklından geçirebilir. Resulullah da: "Allah, benim sözümü dinleyip belleyen, sonra da dinlemiyene ulaştıran kulun yüzünü taze kılsın" buyurmuştur. Bu hadiste de kendisinden tebliğde bulunmaya, te'kidli bir teşvik mevcuttur. Keza Resülullah şöyle buyurmuştur: "Benim konuştuklarım dışında da benden alın ve bana nisbet ederek rivayet edin"... Bu söz de, bu babta, aklı ve idraki olanlar için gündüzden daha aydınlıktır".

evet hedef kitlem gelmiş:))merhaba kuranmüslümanı

Her hangi bir asırda eskilerin ihtilaflı akvali, Hanefi Mezhebi ve diğer mezhepler müctehidieri arasında ihtilaf mevzuu olmuştur. Bazı ulema o akvale tabi' olmak lazımdır derler. Bazıları ise tabi' olmağı menederler ve onların ihtilaf etmeleri bu mes'elenin ihtilafa müsait olduğunu gösterir. Herkes içtihadının vardığı neticeyi alır... Başka bir kavil de çıkabilir.

Zaten fıkıh kitaplarımızda üzerinde icmaa olduğu iddia olunan hususlar dikkatle incelendiğinde de böyle bir icmaadan bahsedilmediği görülecektir. Bu kitaplarda açıklanmış olan icmaaların ümmetin alimlerinin değil de, sadece bir mezhebin alimlerinin icmaası olduğu ortadadır. Oradaki icmaa olduğu iddia olunan meseleler aslında mezhep alimlerinin, çoğunluğun görüşleridir. Ve çoğu zamanda sukuti icmaadır. Sukuti icmanın delil olup olmadığı ise ayrı bir tartışma konusudur. Asıl olan şudur ki, bu kitaplarda geçen icmaalar, yukarıdaki tarife göre icmaa olamazlar. Evzai, Ebu Yusuf, Malik gibi alimlerin kitaplarında çoğu zaman icmaa denildiğinde, kendi mezhep alimlerinin uygulaya geldikleri yol anlaşılmıştır. Bu yüzdende bu alimlerin kitaplarında üzerinde icma var denilen hususları, üzerinde ümmetin alimlerinin icması var gibi değil de, mezhebin alimlerinin icmaası var diye anlamak gerekir.

Peygamber?in yapıp etmelerini, sözlerini mutlaklaştırıp olup-olmadık yerde?hadis? rivayet edenleri elinde sopasıyla kovaladı. ne var ki, ömer bu yaklaşım tarzında tek kaldı. sahabenin bütünü ve devam eden nesiller kur?an ve hadis?i allah gibi mutlak, kutsal ve değişmez olarak gördüler. şafii bunlara sahabenin icmaı?nı da katarak sabit kaynakları üçledi. şafii, ulemaya?ictihad? olarak yeni ortaya çıkacak sorunları?kıyas? yoluyla nasslara bağlama görevini verdi.

2- Şehl b. Müzahım onun hakkında şöyle diyor: «Ebu Ha-pife'nin mesleği mevsuk olanların rivayetlerini almak, çirkinden 'kaçmak, halkın muamelatına bakmak, istikamet üzere yürüdükleri ve işlerinde salah üzere birleştikleri şeyleri kabul etmektir.

"Resul size ne getirmişse onu alın." (Haşr: 59/7)

"Allah'ın Resulünde sizin için güzel bir örnek vardır." (Ahzab: 33/21)

yani biri diyorki şu topluluk söz birliğine varamaz akıl bunu kabul etmez çünkü şu şu şu sebepten..

Eğer yeni kavil eskilerin ittifakını bozmazsa ve her hangi bir itibarla o akvalden birini almış oluyorsa: Mesela Ashabın mirasım eşlerden birine ve baba ile anaya inhisarmdaki ihtilafları gibi. As-hab-ı Kiramdan bazıları diyor ki: Ana terekenin mecmuundan 1/3 alır. Bazıları hayatta olan eşlerden biri hissesini aldıktan sonra kalanın i/3 ünü ahr. Eğer biri ortaya çıkıp ta: Mirasçılar ana, zevç ve baba iseler, o zaman mecmuun 1/3 ünü alH1, eğer mirasçılar ana, zevç ve baba iseler o zaman bakinin 1/3 ünü alır, dese bu söz baştaki iki sözden dışarı değildir, icma'n dışına çıkmaz.

Bu ibare gösteriyor ki, eğer Ashabın bir kavli varsa Ebu Hanife onları taklid ederek o kavli alıyor. Eğer bir kaç kavil varsa o zaman ictihad mesleğine ve kıyasa uygun olanı seçip alıyor.

Ashab-ı Kiramdan birinin Hz. Peygamber'le bir müddet oturması, yıllarca ilim tahsilinden daha hayırlıdır. Sonra Ashab-ı Kiram vahiy nazil olurken bulundular. Hakkında vahiy gelen hadiseIerin içinde bulundular. Eshab-ı nüzulü ve ahkamı bilirler. Onun için onların akvaline uyar. Ve onun için Ashabı taklit ile diğerlerini taklit arasında fark yapar. Onların akvalinin dışına çıkmaz, onu icma' sayar, ihtilaf ettikleri akvali bırakıp kavle bakmaz, icma'-dan ayrılmaz. Ashab ile diğerleri arasında fark yapmanın sebepleri şunlardır.

ŞAFİİLEŞMİŞ HANEFİLER DESEM GÜCENME MEKHUL:) BANA KOMEDİ MEYDAN OKUMALRI BOŞVER KENDİ OKUMALARINI KOZ TUTUP ESKİ FERİSİLER GİBİ OYALANMA YAZ ONLARI BURAYA ALİYİ TANIRSIN BU İŞLERİ DETAYIYLA ANLATAN ADAMDIR SENDE ANLAT MERAK ETME KOZ KAĞIDINA BİRŞEY OLMAZ ÇÜNKİ ÖYLE BİRŞEY YOK:))

"Kendisi için doğru yol belli olduktan sonra, kim peygambere karşı çıkar ve müminlerin yolundan başka bir yola giderse, onu o yolda bırakırız ve cehenneme sokarız, o ne kötü bir yerdir." (Nisa: 4/115). Yani Allah müs-lümanların yolunda başka yol seçmeyi Allah ve Rasulüne düşmanlık yapma gibi kabul etmiştir. Çünkü her ikisine de aynı cezayı vermiştir ki o da, bu kişiyi o fasid tercihi ile başbaşa bırakıp ceza olarak onu cehenneme koymasıdır. Allah ve Rasulüne adavet haram olursa müminlerin yolundan başka yolu seçmek de haramdır. Müminlerin yolundan başka yola tabi olmak haram ise onların yolundan ayrılmamak vacib olur. Bu da icmanın bir hüccet olmasını iktiza eder. Çünkü kişinin yolu demek onun tercih ettiği söz veya fiil veya itikad demektir.

Sahih örf, nassa aykiri düşmeyen örftür. Fasid örf de, nassa aykırı düşen örftür. Fasid örfün bir değeri yoktur. Sahih örf ise, nass bulunmayan yerlerde bir hüccet teşkil eder.

1? Sahih örf,

3? Sahabilerin sözleri: Çünkü sahabiler, Peygamber'in tebliğini bizzat işitmişler ve vahyin gelişini gözleriyle görmüşlerdir. Onlar, ayet ve hadisler arasındaki çeşitli münasebetleri bilen Peygamber 'in ilmini kendilerinden sonraki nesillere aktaran kimselerdir.

"O halde Allah'a ve O'nun ümmi peygamber olan Resulüne -ki kendisi de o Allah'a ve O'nun sözlerine iman etmekte olandır- iman edin, ona tabi olun, ta ki doğru yolu bulmuş olasınız." (A'raf: 7/158)

Usuliyyundan bazıları mes'eleyi şöyle izah ederler: Eğer ortaya yeni atılan kavil, eskilerin ittifak ettiklerini ortadan kaldı-rırsa reddolunur. Kabul edilmez, kız kardeşler ve erkek kardeş-ları gibi... Onlar ana-baba bir ve baba bir kardeşler ve kız kardeşlerle ceddin mirasçı olmasında ittifak etmişlerdir, fakat sonra ihtilaf ederek bazıları onunla bütün kardeşleri ve kız kardeşleri mahrum bırakırlar, bazıları iştirak ettirirler. Mahrum bırakmazlar. Eğer bir müetehid çıkıp ta o müstahak değildir derse, onların icmaimn dışına çıkmış olur. Çünkü onlar mirasa müstahak olduğunda ittifak ettiler. Müctehidin, istihkakı yoktur, demesi kavli olan icmaa muhaliftir.

2. olarak icmayı ümmet imam-ı azam tarafından benimsenmemişte ondan sonra gelen imam-ı şaffii tarafından ilk kez gündeme getirilmiş dersen birinciden farksız-ve de ancak senin gibilere yakışan- kuyruklu yalan olur.

icmayı kabul etmeyenlerin dinden çıktıklarını söylemek çok büyük bir hata...

allah seni ve senin gibileri resulullah ile barıştırsın.. kuranı okupta tersinden anlama hastalığından kurtarsın..

Yine bu ibareden anlıyoruz ki, Ebu Hanife Ashabdan sonra gelen Tabiinin sözlerini takliden almıyor. Onlar nasıl ictihad ettilerse ben de Öyle ictihad ederim diyor. Tabiinin sözleriyle mukayyet olup onların dışına çıkmadan sakınmıyor. Onların görüşlerine muhalif olan kıyas ve ictihadları olursa kendi ictihadiyle gidiyor. Çünkü onlar gibi onun da ictihad hakkı vardır. O da onlar gibi bir adamdır.

Metodu

Bunların ilmi hüviyetlerinin bulunduğunu hangi mezhepsiz söylemiştir? Hiç bir Ehl-i sünnet alimi bunlara ilmi bir değer vermemiştir.

"Birgün gelecek Kur'an-ı Kerim'in müteşabih ayetlerini kendilerine delil yaparak sizinle mücadeleye girişecek kimseler çıkacak. O zaman onlara karşı sünneti esas alın. Zira, Sünnet ehli, Kur'an'ı iyi bilen kimselerdir."

Mevzu üzerine serdedilen mütalaa ve açıklamalar -ki çoğunluğunu yukarıda kaydettik- Hz. Ömer 'in hadis rivayetine tahdid koyduğunu ifade eden rivayetlerin reddine hükmetmeye veya zayıflığını iddia etmeye hacet bırakmıyor. Çünkü hadise, ihtiyaca muhalif bir yönü yok. Tıpkı Resulullah 'ın bidayette hadis yazmayı yasaklaması gibi, Hz. Ömer de, Kur'an-ı Kerim'e verilmesi gereken himmetin zayıflamaması, hadis rivayetinin rastgele, disiplinsiz bir tarzda yapılarak, hatalı ve yanlış sözlerin hadislere karışmaması, yapılan rivayetlerin anlaşılması, iyi öğrenilmesi gibi maksatlarla bazı tahdidler, yasaklamalar koymuştur. Onun bu davranışı sünnete olan bağlılığının ve hadise atfettiği kıymetin bir tezahürüdür.

İbnu Abdilber, Medine ehlince Hz. Ömer 'den rivayet edilen sahih asar'dan başka, Kitap ve Sünnete olan muhalefeti sebebiyle Karaza hadisinin bu babta hüccet olamayacağını söyledikten sonra Kitap ve Sünnet'ten bazı örnekler kaydeder:"

Bu hadislerden bazıları şunlardır:

4? Kıyas: Ebu Hanife Kitab , Sünnet ve Sahabilerin sözlerinde bir nass bulamadığı zaman kıyasa baş vururdu. Kıyas; hakkında nass bulunmayan meseleleri, aralarındaki ortak illet sebebiyle hakkında nass bulunan meselelere bağlamak ve hepsine aynı hükmü vermektir. Aslında bu; meseleyi, nassm ifade ettiği hükmün evsaf ve sebeplerini tesbit etmek suretiyle nassa dayandırmaktır. Zira hükmün illeti bilinince, aym illete sahip olan bütün meselelere tatbiki mümkün olur. Buna bazı alimler, nassm tefsiri demişlerdir. İmam/Ebu Hanife, kıyasla istinbat hususunda en yüksek mevkii işgal eder. O, fıkıhtaki mertebesine bu sayede ulaşmıştır. Ebu Hanife, bir hükmün illetini araştırır ve onu tesbit ettikten sonra kıyas yapmak suretiyle birçok meseleleri çözerdi. Hatta, ortaya çıkmamış olan meseleleri varsayar ve aynı metodla onların hükümlerini açıklardı. İşte bu türlü meseleleri olmuş gibi takdir edip hükümlerini açıklayan bu çeşit fıkha «takdiri fıkıh adı verilir.

"Rey'den sakının. Zira rey ashabı sünnet düşmanıdır. Hadisler, onları kör etmiştir, ezberleyemezler".

Mezhep imamlarının tamamına yakınının icmaa dediğinde anladığı şey yukarda açıklanan icmaa tarifinden tamamen farklıdır. Irak?lıların , Suriye?lilerin, Medineli?lerin uygulamalarına icmaa diyen mezhep imamlarının görüşleri, Sahabenin uygulamalarına icmaa diyen mezhep imamlarının görüşleri, Ehli beytin icmasının icma yerine geçebileceğini söyleyen mezhep imamlarının görüşleri? vb yukarıdaki icmaa tarifinin yanlışlığını ortaya koymaya yeterlidir. Araştırma yapanlar bunları; İbn-i Hazm?ın, Ahmet İbn-i Hanbel?in, Evzai?nin, Ebu Yusuf?un, Şafii?nin, Malik?in görüşlerinden okuyabilir. Yine Haricilerin, Mutezilenin ve İmamiye şiasının görüşlerini araştıranlar aynı şeyleri göreceklerdir. Bu alimlerin kitaplarındaki icmaaların tamamına yakını usulcülerin belirttikleri evrensel icmaa değil, yöresel icmaadır. Bazıları ismini verdiğimiz alimlerden Şafii?nin Risalesinde icmayı hüccet olarak saydığını görür. Halbuki Şafii?nin El Ümm ve Cimaul İlim adlı kitaplarına bakıldığında Şafinin tarifteki şekliyle bir icma-i fukahadan daha çok icma-i ümmeti hüccet saydığını, yukarıdaki tarifteki şekliyle oluşabilecek bir icmanın oluşmasını da imkansız gördüğünü anlayacaktır. Yine İbn-i Hazm?ın El-İhkam adlı eserine müracaat edildiğinde kabul edilebilecek icmaanın icmaı fukaha değil icmaa-i ümmet olduğu görülecektir.

1- Ebu Hanife, acaba Ashabdan sonra gelenlerin kavillerine uyup onların dışında başka kavle bakmıyor ve bunu icma' addediyor muydu? içtihadında onların dışına çıkmağı caiz görmüyor muydu? Bunun cevabını yukarıda işaret etmiş bulunuyoruz. Ebu Hanife'den naklolunan spzier gösteriyor ki, böyle bir şeyle kendini mukayyet görmüyordu. Mesela o Hasan Basri, Sirin, Said b. Musayyip, ibrahim, Nahai gibi Tabiilerin sözlerine uymak mecburiyetinde olmadığını söylüyor, onlar gibi ictihad ediyor, onlardan sonra gelenlerin sözleriyle mukayyet olmıyaca-ğı daha evleviyette kalır. Çünkü onların reyleri birleşmiş değil ki, bu ittifak haddizatında hüccet sayılsın. Onlar Hz. Peygamberi görmüş değiller ki, bu görüşlerini ondan aldılar diyelim de Sünnet kuvvetinde sayalım.

Bu ifade, Ebu Hanife'nin önce Kitab, sonra Sünnet, daha sonra da sahabilerin sözüne dayanarak fetva verdiği, tabiilerin söz ve görüşlerine bağlı kalmadığını gösterir. Bu, nass'lara dayanarak ictihad yapmak demektir. Hakkında nass bulunmayan meselelerin hükümlerini açıklamak için yaptığı ictihadlara gelince; bu hususta el-Mekri'nin «Menakıbu Ebi Hanife sinde, İmam A'zam'm bir çağdaşından aynen şöyle nakledilir:

Hanefiyye sükuti icmaı hüccet olarak alıyorlar ve bu onların kaidesi asliyelerinden biri oluyor. Bu asla göre: Ashab veya onlardan sonrakiler bir hadise hakkında iki veya daha çok ve fakat belli kaviller üzere ihtilaf ederlerse ve bu hadise hakkında başka üçüncü bir kavil olmamak şartiyle bu icma sayılır. Onun hakkında başka bir kavil ortaya atmak caiz değildir. Keşf'ül-Es-r sahibi bunun cumhur ulemanın re'yi olduğunu söylüyor.

İbnu Abdilber bir de şu mülahazayı yürütür: "Resulullah 'dan rivayet ya hayırdır, ya şer. Şayet hayırsa -ki hayır olduğunda şüphemiz yok- hayırda çokluk efdaldir, daha iyidir. Şayet şerse Hz. Ömer 'in halka şerden az miktarda işlemelerini tavsiye edeceğini zannetmek caiz olmaz. Öyle ise bu söylediğimiz husus, sana, Hz. Ömer'in hadis rivayetini az yapmayı emretmesi, Resulullah hakkında yalan ve hataya düşülme korkusundan, Sünnet ve Kur'an üzerine düşünmeye vakit kalmayacak kadar meşguliyete dalmak korkusundan olduğunu göstermelidir. Zira çok rivayet eden kimseyi mutlaka tefekkürsüz ve kavrayışsız bulursun."

5? İstihsan: Bu, açık kıyasın hükmünü bırakıp buna muhalif olan başka bir hükmü kabul etmektir. Bu, ya zahir kıyasın bazı cüz'i meselelere elverişli- olmadığı ortaya çıktığı için, başka 'bir illetin araştırılmasıyla olur ve bu yeni illete göre hüküm vermeye «gizli kıyas denir, ya da zahir kıyas, bir nass'la çatışır ve bu nass sebebiyle terkedilir. Çünkü kıyasla amel etmek nass bulunmadığı zaman olur. Yahut da kıyas, icma' veya örfe aykırı düştüğü için bırakılır; icma, ve örf ile amel edilir.

"Sünnet, feraiz ve lahm tıpkı Kur'an'ı öğrendiğiniz gibi öğrenin".

6? İcma': Bu, aslında bir hüccet olup her hangi bir asırdaki müctehidlerin bir hüküm üzerinde fikir birliğine varmalarıdır. Bilginler, icma'm hüccet olduğunda birleştikleri halde, sahabilerden sonraki asırlarda mevcut olup olmadığında ihtilafa düşmüşlerdir. İmam Ahmed b. Hanbel, sahabilerden sonrald asırlarda icma'm mümkün olamıyacağmı, çünkü fakihlerin bir hüküm üzerinde görüş birliğine varmalarının imkansız! olduuğnu ileri sürmüştür.

Kitaptan örnekler:

İşte böylece Hanefiyye sükuti icmaı hüccet ve delil sayıyor. Bunun Kavil olması şart değil, amel hakkında da sükut olabilir.

"Şüphesiz ki sen herhalde doğru bir yolun rehberliğini yapıyorsun. O yol Allah'ın yoludur..." (Şura: 42/52)

7? Örf: Bu; Kur'an, Sünnet ve Sahabilerin tatbikatı gibi hakkında her hangi bir nass bulunmayan mesele üzerinde müslümanların teamülü demektir. Bu da bir hüccet olup iki kısma ayrılır:

ama realite diyorki onlar sözbirliğine varmış ve ortak basın toplantısı bile yapmışlar..

141- Bunum Ebü Hanife'ye Nisbetinin Münakaşası

İlhami Gülerin Yazısı Aklıma geldi:)):

şimdi sen ifsat olmuş aklın oyunlarıyla oyalanmak mi ıstersin

Ebu Hanife'nin bizzat dediği gibi: Ashab-ı Kiram sohbet şerefine nail olduklarından onların kavillerini alıp başka içtihada lüzum görmüyor... Tabiin ise bu dereceye yükselemez, onlar da adamdırlar. Ebu Hanife de onlar gibi ictihad yapabilir.

Şüphesiz ki bir mesele hakkında Ashab-ı Kiram ihtilaf ederse onların kavilleri dışına çıkmak caiz olmadığını onlardan birisi söylemiyor. Belki müctehid kıyaslarına uygun olanı seçer. Ebu Hanife'nin ictihad usulünü beyana başlarken bahsin başında naklettiğimiz sözünün iktizasına göre onun mezhebi budun.. Bütün haberlerin te'kid ettiği oibareyi burada bir defadaha kaydedelim: «Ben bulduğum takdirde evvela Allah'ın Kitabında Peygamber'in Sünnetinde bulamazsam Ashabının sözlerine bakarını, istediğim sözü alır, dilediğimi bırakırım. Ve onların sözlerinin dışında başka kavil aramam, iş İbrahim Nahai, Şa'bi, Hasan Basri, Muhammed b. Sirin, Said b. Musayyib?daha bazı adamlar saydı? zevata gelince onlar nasıl ictihad ettilerse ben de ictihad ederim.

Tabi ki müslümanların ortak kabul ettikleri konulara uymak güzeldir; ancak icmanın dışında görüş bildirenlerin dinden çıktığını söylemek biraz aşırıcılığa kaçmaktadır..

Bu mevzuyu aynı minval üzere işlemiş bulunan İbnu Hazm da, Hz. Ömer 'in hadis rivayetini yasaklamasıyla ilgili rivayetlerin, hüccet kılınamayacak kadar zayıf olduğuna hükmettikten sonra şöyle der: "Şayet bu rivayetler sahihse, yasaklama, Hz. Peygamber 'in hadisleriyle ilgili olamaz, geçmiş ümmetlere ait hikayelere veya onlar gibi içerisinde fıkıh bulunmayan kıssalara aittir... Çünkü hadis rivayetinden men etmek değil Hz. Ömer 'e, hiçbir müslümana helal olmaz."

Ayrıca daha önce kaydedildiği üzere birçok durumlarda Hz. Ömer halka başvurarak, ortaya çıkan vak'ayı aydınlatıcı rivayet sormuş ve söylenince hükmüyle amel etmiştir.

140- Hanefiyye Sükuti İcmaı Kabul Eder

Bu mezhepsizlik cereyanı özetle şunları savunuyormuş:

Buna göre Ebu Hanife'nin ortaya koymuş olduğu metod şu yedi esasa dayanır:

Hanefiyye fukahasına gelince icmam hüccet olduğunu takrir ettiler ve bunu Imam-ı A'zam Ebu Hanife ile Ebu Yusuf ve Mu-hammed'e nisbet ettiler, icmam nevileri arasında bir fark yapmadılar, ister kavli icma', ister sükuti icma' olsun Hanefiyye üs-tadlarmın sözü böyledir, deyip keskiler. Sükuti icmaa Hanefiyye ric'at namını verirler. Sükuti icma' şöyle olur: imamlardan veya müctehidlerin birisi arasında her hangi bir mes'elenin hükmü mezhepçe takarrür etmeden önce, o mes'ele hakkında bir hüküm verir. Ve bu hüküm, zamanındaki halk arasında yayılır. Kimse ona karşı gelmez, herkes susar. Bu o mes'ele kabul edilmiş demektir.

Bundan sonra İbnu Abdilber Hz. Ömer 'in mevzuya müteallik bazı sözlerini kaydeder:

İbnu Abdilber, Hz. Ömer 'den rivayet edilen sözleri sahih ve ittifak edilmiş sözler olduğunu belirttikten sonra şu netice'nin çıkacağını belirtir:

2? Gözden geçirme işinde Kur'an ve Sünnete dayanmak esas alınacakmış.

2- Dört mezhebin icmaına inanmayan kafir olur.

Burada iki şeye işaret etmek istiyoruz.

4? Müslümanların taklidden uzaklaştırılması gerekir.

Sükut icma' amelen de olur. Şöyle ki: icma' ehlinden biri iş işler. Zamanındaki halk bunu görür ve bilir. . Kimse bu işin yapılmasını inkar edip aleyhte bulunmaz. Böylece zaman geçer, herkes onu kabul etmiş sayılır.

EbA Hanife'nin Kitap. Sünnet, Sahabe kavilleri ve kıyas gibi icmai da delil olarak aldığını gösterir bir ibare bulabilmek için Ebu Hanife'den yapılan rivayetlere ve onun fıkıh usulünü beyana başlarken bahsin başında zikrettiğimiz iki ibareyi bulabildik:

bir yazıdan alıntı:...«Mısır'da Efgani ile başlayan, Abduh ve Reşit Rıza ile gelişen yeni bir hareket doğar.

"Ubeydullah İbnu Abdillah İbnu Utbe, Hz. Ömer'in bir cuma günü şu hutbeyi irad ettiğini rivayet etmiştir:

"Feraizi ve sünneti öğrenin, tıpkı Kur'an'ı öğrendiğiniz gibi:"

Ebu Hanife'nin icma hakkında görüşünün böyle olduğunu söylüyorlar ve ondan menkul olan meselelerden ve ashabın közlerinden bunu çıkarıyorlar. Ve aşağıda beyan edeceğimiz veçhile icma'da bir takım şartlar aradığım kaydediyorlar.

"... Ben size Allah'ın söylememi takdir ettiği bir konuşma yapacağım. Kim bunu öğrenir, anlar ve ezberlerse gidebildiği yere kadar gidip anlatsın. Kim de bunu aklında tutmaktan korkarsa ben ona hakkımda yalan söylemesini helal etmiyorum. Allah , Muhammed 'i hak ile gönderdi. O'nunla birlikte Kitap indirdi. O'nunla indirdiklerinden biri de recmdir..." Şu halde bu rivayet de gösteriyor ki, Hz. Ömer 'in Hz. Peygamber 'den çok rivayeti yasaklayıp, az rivayeti emretmesinden maksad, Resulullah hakkında yalan ve hatayı önlemektir. O, çok rivayet edilince iyi akılda tutulmamış, hıfzı güzel yapılmamış şeylerin de rivayet edilebileceğinden korkuyordu. Çünkü rivayeti az olanın zabtı, çok olanın zabtından daha kuvvetli olur. Az rivayet, çok rivayette emin olunamayan sehiv ve hatadan daha selamettedir. İşte bu sebeple Hz. Ömer rivayette azlığı emretmiştir. Şayet rivayetten hoşlanmayıp kötü addedseydi onun azını da çoğunu da yasaklardı. Nitekim şöyle dememiş midir:

«Ebu Hanife'nin görüşleri güvenilir kimselere dayanmak ve kötü den kaçınmaktır. Onun ifadeleri; insanların muamelelerini, bu muamelelerin düzgün olmasını, onların işlerinin iyi gitmesini sağlayan esasları yakmdan incelemiş bulunmasının bir sonucudur. O, meseleleri kıyasla hallederdi. Kıyası tatbik etmek imkansız olursa istihsana baş vururdu. İstihsan da yürümezse müslümanların örf ve teamülüne göre fetva verirdi. icma' ile kabul edilen hadislere sarılır ve bunlara göre kıyas yapardı. Sonra istihsana baş vururdu. Bunlardan hangisi daha uygun düşerse ona göre fetva verirdi. Sehl der ki: «İşte Ebu Hanife'nin ilmi budur. Bu ise ammenin ilmidir.

Bilindiği gibi fıkıh usulünde?belli bir asırdaki müçtehit imamların şer?i bir hüküm üzerinde ittifak etmelerine icmaa denir.?diye bir tarif vardır. Bize göre bu tarife uyacak şekilde bir icmaanın oluşabilmesi mümkün değildir. Bu konuda o kadar çok ihtilaf var ki; bu ihtilaflar yüzlerce sayfayı dolduracak kadar çoktur. Biz bunlara girmemekle birlikte; yazımızı okuyanın da, ona itiraz edebileceklerinde ilim ehli olduğunu sandığımız için onların anlayacakları şekilde iddiamızın delillerini verelim.

Dört mezhebin icmaına inanmayan kafir olur.

"Benim ümmetim hata üzerinde ittifak etmez.", "Allah ümmetimi bir dalalet üzerinde toplamaz". "Allah'ın eli cemaatle beraberdir.", "Ümmetimden bir zümre Hakk üzre yardımcı olarak devam edecektir. Onlara muhalefet eden onlara zarar veremez. Allah'ın emri gelinceye kadar böyle devam edecektir", "Kim cemaatten bir karış ayrılır ve o halde ölürse ancak cahiliye ölümü ile ölmüş olur.", "Şeytan tek kişi ile beraberdir. iki kişiden uzaktır."

Tabiilerin sözleri elbette aynı derecede değildir. Çünkü, sahahbilerin sözlerinin doğrudan doğruya Peygamber'den alınmış olma ihtimali vardır ve sırf ictihad'dan ibaret değildir. Hz. Peygamber'den rivayet etmeseler de, onların birçok görüşleri Peygamber'in sözlerine dayanmaktadır. Hz. Ebu Bekr, Ömer ve Ali gibi Hz. Peygamberle uzun zaman arkadaşlık yapmış olan sahabiler sohbetleriyle mütenasip miktarda hadis rivayet etmemişlerdir. Fakat onlar, elbette Peygamber'in sözleriyle fetva, veriyorlardı. Ancak, Peygamberin sözünü değiştirmekten korktukları için bunları O'na nisbet etmiyorlardı.

Nasıl olur da, onlara, Resulullah 'dan hem hadis rivayet etmeyi emreder hem de yasaklar. Bu doğru ve makul değildir. Resulullah 'dan az rivayette bulunmayı emrederken nasıl olur da rivayet yasağı koymuş olur. Üstelik: "Kim benim sözümü öğrenir, anlar ve ezberlerse gidebildiği yere kadar gidip anlatsın" diyerek kendi sözünü rivayete teşvik etsin ve ilaveten: "Kim de onu aklında tutmaktan korkarsa hakkımda yalan söylemesin" dediği halde Hz. Resulullah hakkında kesin yasak koysun, bu makul değil..."

yoksa bilfiil gerçekleşmiş icmayamı inanmak?

1- Mekki'nin Menakıbında kaydettiği ibare ki o da şudur: «Ebu Hanife bir belde halkının birleştiği şeye şiddetle tabi olurdu.

Ulemadan bazıları diyor ki, müetehid, Ashabın ihtilafiyle mukayyet olmak lazımdır. Onların ihtilaflarının dışına çıkıp başkasının kaylini alamaz. Ashabdan sonrakilerin ihtilafiyle ise mukayyet olmak lazım değildir. imam-ı A'zam Ebu Hanife'nin sözü, yukarıda da işaret ettiğimiz veçhile, bunu göstermektedir.