Allah yüceler yücesidir; kainattaki bütün sistemi çekip çeviren O'dur. Allah ulvidir; insan bütün varlığını O'na borçludur. Allah en büyüktür; hayatımızdaki yegane belirleyici O'dur. Allah azametlidir; dönüp varılacak, huzurunda hesap verilecek tek sığınak O'dur. Yani dört kez tekrar edilen Allahü Ekber nidalarıyla gönüllerimiz, bütün sahte put ve fetişlerden arındırılmak istenmiştir.

Ufukları Çınlatan Lahuti Sada

Yahya Kemal, yıllar önce, Ezansız Semtler yazısında, camiden, ezandan mahrum büyüyen çocukları nasıl bir hayatın beklediğine dikkatlerimizi çekiyordu. Ben o nefis yazıdan bir paragraf almadan geçemeyeceğim: "Biz ki minareler ve ağaçlar arasında ezan seslerini işiterek büyüdük. O mübarek muhitten çok sonra ayrıldık. Biz böyle bir sabah namazında anne millete dönebiliriz. Fakat minaresiz ve ezansız semtlerde doğan, Frenk terbiyesiyle yetişen Türk çocukları dönecekleri yeri hatırlayamayacaklar!"

Ezan günde beş defa okunur ve Müslümanlara bu hakikatleri hatırlatır durur. Şairin deyişiyle daha güneş doğmadan, bütün varlık uyurken, ruhani bir ses dalga dalga ufku kaplar birden.. Öyle bir ses ki dağların kalbi bile titrer onunla. Mümin yürekler için de gaflet vakti bitmiştir o an.. Şimdi kalkmalı bu çağrıya icabet etmelidir. Allah ile olan günün ilk randevusunu kaçırmamalıdır.. O an için artık namaz uykudan hayırlıdır. Bu saatleri uykuyla geçirirse mümin, gün anlamını yitirmiştir sanki. O günkü müminlik sıfatı ilk yarasını almış; kazancının bereketi aşınmıştır. Saba makamında aheste aheste okunan ezan bunu ilham eder gibidir.

Bu sebeple Arif Nihat Asya'nın "Dua"sına bütün yüreğimizle amin demeliyiz:

Sonra tekrar ötelerden gelen çağrı başlar. Haydi namaza! Allah'ı can u gönülden anmaya.. O'nun huzurunda boyun eğmeye.. Kalbi O'na raptetmeye.. O'na verdiğiniz müminlik sözünü tazelemeye.. O'nun manevi ikliminde arınmaya, yeniden doğmaya..

Sen, ezansız bırakma Allah'ım!

Biz, kısık sesleriz... minareleri,

Bu çağrı, öğle vaktinde, ikindi vaktinde, işlerin belki en yoğun olduğu, insanın dünya gailelerine en çok daldığı anlarda yine tekrarlanır. Evet, insan rızkını kazanacaktır; işlerini mükemmel derecede yapacak, mesuliyetini bilecektir ama işte o kutlu çağrı, minarelerden kulağımıza, ruhumuza doğru ılık ılık akmaktadır. Tatlı bir edayla, tüm benliğimizi okşarcasına bizi ulu divana çağırmaktadır. Şimdi O'nunla buluşma anıdır. Bir taraftan da ezanlar, "İman ettiğin dinin tarzına uygun yaşantını sürdürmelisin; alışverişinde, insanlarla ilişkilerinde o çizgiden sapmamalısın" mesajını verir.

Yine ben şehadet ederim ki.. Bütün varlığımla inanır ve ikrar ederim ki.. O'nu gören ilk sahabilerin neşe ve heyecanıyla.. O'na biat edenlerin iman tazeliği ve adanmışlığıyla.. O'nun izinde yaşamanın sevinciyle.. Muhammed, Allah'ın Resulü'dür.

Şairimizin: "Bu ezanlar ki, şehadetleri dinin temeli" dediği gibi, tekbirlerden sonra şehadetler gelmektedir. Dinin temeli, iman kapısından girişin ilk adımları olan şehadetler, ezanla birlikte, günde beş kez müminin ağzından tekrar edilmektedir.

Sevgili Peygamberimiz ve Güzide Ashabı sırtlarında taş taşımışlar, sevinç ve mutlulukla İslam'ın ilk camisini inşa etmişlerdi. Orada, Allah Resulü'nün nurdan halkasında toplanacaklar, dinlerini öğrenecekler, yeni İslam toplumunun işlerini görüşecekler ve hep birlikte Allah'a ibadet edeceklerdi. Ancak ibadet vakitlerini insanlara duyuracak bir işarete, alamete ihtiyaç vardı. Her Müslüman'ın vakitleri tespit edip camiye gelebilmesi çok zordu. Farklı görüşler atıldı ortaya. Sonra Ensardan Abdullah İbn Zeyd'in rüyası, Hazret-i Ömer'in muvafakati, Peygamber Efendimizin tasvibi ve büyük sahabi Hazret-i Bilal'ın icrasıyla İslam'ın bir şiarı daha çıkmıştır ortaya: Ezan.

İnsanoğlu kulağından sulanırmış. İşte bu sebeple, Müslüman çocuğunun ilk duyduğu sözler, bu ilahi kelam olmuştur. Onun kulağına ezan okunmakla ruhuna ilk müminlik tohumu atılmıştır. Hatta özünde var olan İslam fıtratına ilk can suyu verilmiştir.

Haydi kurtuluşa! İhtiyar dünya bir gün ömrünü tüketecek.. Ve her biriniz yeni bir hayata açacaksınız gözlerinizi.. Her insan dünyada ne yapıp ettiğini bir bir görecek.. O gün rezil olmamak için.. O gün mükafatlara ermek için.. O gün cennete kavuşmak için.. Yüce Rabbin hoşnutluğunu kazanmak için.. Haydi kurtuluşa!

Evet, İslam toplumu benliğini camilerle, minarelerle, ezanlarla korur. İslam'ın bu şiarlarının yokluğu veya bütün bunların şuurunda olmamak demek Müslümanların tükenmeye yüz tutması demektir. Böyle bir ortamda, Müslüman değerlerini kaybetmekle karşı karşıya kalacak; nesiller, farklı inanç ve kültürlerin kucağına çok daha kolay düşecektir.

İslam'ın kendine özgü şiarları vardır. Bu şiarlar, bir merkez noktada, Allah'ın birliği prensibi etrafında şekillenir; her biri bir bütünün parçasını oluşturur. Biri diğerinden ayrı değildir asla; bir mozaik gibi ahenkli ve revnaklı, hiçbir inanç sisteminde olmadığı kadar sade ve yalındırlar. İç dünyasında fıtratından iz taşıyan her insanı derinden sarsacak etki ve çekim gücüne sahiptirler.

Müslüman toplum olarak, bizim İslamlık bilincimizi besleyen çok önemli bir damardır ezan. Çoğu zaman farkında olmasak da, büyüdükçe hamurumuz ezanla yoğrulur bizim. Gönül telimize dokunur durur ezan. Namaz kılmıyorsa bir insan, kalbi katılaşmamışsa eğer, bir gün o ezana icabet edeceği fikri ve umuduyla yaşar. Ezanın rahmet ikliminden er ya da geç nasibini alır.

Haydi namaza! Mümin kardeşlerle omuz omuza saf durmaya.. Aynı Allah'a iman etmenin şuurunu duymaya.. Aynı Peygamberin izinden gitmenin mesuliyetini taşımaya.. Varsa sıkıntılar, dertler, kederler ya da sevinçler paylaşmaya.. Varsa Müslümanların kanayan bir yarası sarmaya; acılarına ortak olmaya.. Haydi Müslümanlarla tanış olmaya!

Hazret-i Bilal'ın okuduğu ezan, Müslümanları namaza çağırmanın bir vasıtasıydı öncelikle. Ne var ki anlamı, çağrışımları ondan ibaret değildi sadece. Lafızları ve anlamlarıyla çok derin bir ruh cephesine işaret ediyordu.

Müslümanlıkla yoğrulan yurdu,

Bir Müslüman şehir için en üzücü durum, insanlarının ezandan mahrum oluşlarıdır. Ezandan yoksun büyüyen çocuklar elbette, o ruhaniyet ve bereketten yoksun kalır, İslamsız bir hayatın kucağına itilmiş olurlar.

Dünya dönüyor, ezanlar her yerde güneş doğdukça, gün ilerleyip battıkça okunmaya devam ediyordur. İşte güneşin doğuş ve batış vaktindeki farklılıklar sebebiyle, dünya üzerinde ezansız bir zaman yoktur. Ezanlar şarktan garba biteviye okunur; Allah'ın çağrısı her an yapılır durur. Yani insanlar sürekli ilahi çağrıya muhatap olurlar.

Allahü Ekber, Allahü Ekber sadasıyla başlayan bu kutlu çağrı, bir inanç, bir yaşayış ve düşünüş sisteminin anlamlı bir bestede söyleniverişidir. Bir mütefekkirimizin benzetişiyle; İslam yahut namaz bir kitapsa eğer, ezan, bu kitabın önsözü, girişidir. Yani İslam'la insanlığa verilmek istenen iman, hayat ve fikir bütününün sunumu, özü, özetidir ezan.

Allahü Ekber, Allahü Ekber.. Allah hoşnutluğu istenmeye layık en yüce varlık.. Size bütün bu lütufları bağışlayan en azim halık! La ilahe İllellah. O'ndan başka ilah yok!

Belki hepsinden daha hazini, bir gün ezanların susturulması, minarelerin mahzun kalmasıdır. Kirli ellerin, paslanmış yüreklerin o lahuti sadayı kesmeye kalkmasıdır. Hatta Mehmed Akif, Bülbül şiirinde bunu en büyük zillet olarak ifade etmiştir. Maalesef tarih boyunca Müslüman ümmet bu tür vakıaları fazlasıyla görmüştür.

Akşam olur, güneş ufukta batar. Herkesi bir telaş almıştır; evdekileri, iştekileri. Bir koşuşturma başlamıştır. İşte o an segah bir name duyulur minarelerden. O telaşa mütenasip hızlı hızlı gelir kulaklarımıza. Evet, akşam ezanıdır bu. "Bu telaş içinde, ruhunu ilahi rahmetle yıkamayı sakın ha unutma!" ikazını yapar sanki bize.

Namaz, İslam'ın bir şiarıdır. Hem de en büyük şiarıdır. Namaz serapa Allah'ın birliği inancının simgesidir. Namazın eda edildiği cami, bir başka alametidir İslam'ın. Bütün sadelikleri ve zarafetleriyle camiler, bir ülkenin İslam yurdu olduğunun en açık göstergeleridir. Camiler, yeryüzünün semaya doğru açılmış dua ve yakarış sembolleridir. Minare bir başka şiardır. Necip Fazıl'ın deyişiyle, göğe doğru uzanan şehadet parmağıdır minare. Her zaman Allah'ın birliğini temsil eden, durmaksızın O'nun ulviliğine işaret eden..

Kaynak: Altınoluk Dergisi, Nisan 2008

Müslümansız bırakma Allah'ım!

Bu alametlerin tamamlayıcısı bir şiar daha vardır ki o, İslam inancının dışa vuran yankısıdır. Onsuz camiler garip, onsuz minareler muzdariptir. Namazlara, camilere ve minarelere hayat veren bir bengisudur. İlahi bir kurtuluş çağrısı, ötelerden gelen lahuti bir sadadır. Dahası İslam'ın insanlığa sunduğu evrensel bir armağanıdır.

Elbette bu, Müslüman bir şehir için söz konusudur. Böyle bir hazzı biz ancak Müslümanların sahip olduğu bir şehirde yaşarız. Çünkü, Seyyid Hüseyin Nasr'ın ifadeleriyle söylersek: "Kur'an-ı Kerim'in inayeti, Hz. Peygamber'in ruhu İslam şehirlerinin bütününe sinmiş durumdadır. Öyle ki bu, Ezanın okunmasıyla adeta her mimari esere derinlemesine nüfuz eder; ister ev, ister okul, isterse cami olsun her mimari yapının üzerine gökten rahmet yağmuru yağmaya başlar." (Modern Dünyada Geleneksel İslam, s. 213)

Haydi kurtuluşa! İslam bir kurtuluş yolu.. Ortaya koyduğu dünyevi prensipler, emirler ve yasaklar hepsi daha güzel bir dünya için.. Fert, aile ve toplum için ortaya koyduğu ilkeler insanın dünyadaki mutluluğu için.. Haydi esenlik dini İslam'ın evrensel prensiplerine! Haydi İslam'ın öngördüğü şefkat ve merhamet iklimine! Haydi İslam'ı gerçek manada tanımaya, yaşamaya!

Ben şehadet ederim ki.. Ben bütün kalbimle, bütün varlığımla tasdik ederim ki.. Sanki görür gibi.. Huzurunda bulunmuş gibi.. Ruhlar aleminde söz verdiğim gibi.. Ahd-i misakımı hatırlar gibi.. Allah'tan başka ilah yoktur. O vardır, O'ndan özge ibadet etmeye, önünde eğilmeye, bel bağlamaya değer hiçbir varlık yoktur.

Ufukta kızıllık kaybolur, çöker gecenin karanlığı. Eve dönülmüş, hane halkıyla hem dem olunmuşken son bir çağrı daha yapılır. "Ömür denilen şey, günlerin toplamından oluşuyorsa eğer, o bir günün hesabını vermeden uyumamalısın. İlahi huzurda, amel defterinde varsa taksirat, onları sildirilmeden yatmamalısın." Hatırlatılmak istenen bu gibidir.