-Agaş kesseng uzın kes, yona? yona kıskarar, kiyiz kesseng kıska kes, tarta-tarta uzayar.

Nogay Türkleri, Türkiye?de haklarında hemen hemen hiç çalışma yapılmamış bir Türk boyudur. Coğrafi mekan itibari ile kısmen Kırım ve Kuzey Kafkasya?da Karaçay Türkleri ile birlikte yaşamakta iseler de, esas olarak Kafkasya?da Dağıstan Özerk Cumhuriyetinde yoğun olarak bulunmaktadırlar. Kuzey Kafkasya?nın Ruslar tarafından işgalinden sonra buradaki bazı Çerkes ve Karaçaylılarla beraber bir kısmı Türkiye?ye göç etmiştir.

Kaynak:http://atalarsozu.wordpress.com/2008/06/10/nogay-turkcesi-atasozleri/

Türk Dünyası kapılarının açıldığı son yıllarda, yoğun ilişkiler sonucu kamuoyunda pek tanınmayan Türk boyları da varlıklarını belli etmiş ve dünya coğrafyasında muhteşem bir manzara oluşmuştur. Bu oluşum sonrasında, düne kadar?Türklük? denildiğinde boş boş bakan insanlar, kendilerini tanımaya başlamışlardır. Bugün Türk Dünyası yoğun bir hareket içindedir. Ekonomik ağırlıklı bu hareket kültürel çalışmalarla da beslenmektedir. Artık Manas, Dede Korkut sadece Kırgızistan?da, Türkiye?de değil, bütün Türk Dünyasında tanınmakta ve anılmaktadır.

-Ak nietliding atı arımas, arbası tozbas.

-Agaş etten öter, söz süekten öter.

Yedisan Nogay uruğlarından yedisi Yedisan adıyla biliniyordu. Bunlardan başta Şırın olmak üzere ilk dördü Kırım tarafına gitmişti; kalanlar ise bir müddet aşağı İdil boyunda göç etmişler ve bunlardan Mangıt uruğunun ismi Nogay adı gibi kullanılır.

-Aga-iniding kedirin, Yalalı bolsang bilersing, Ata-anadıng kadirin, Balalı bolsang bilersing.

Akıl baştan çıkar, mücevher taştan çıkar.

Akıl akıldan üstün.

-Akıl akıldan üyrik.

Ağaç etten geçer, söz kemikten geçer.

Bilgiler ve Nogay Türküsü için teşekkürler.

Edige destanı Kazak Türkleri efsanelerinde kökenlerini Nogaylara ve Özbeklere dayandırır. Karakalpaklar 15. asırda Volgadan Aralın güneyine gelmiş bir Nogay topluluğudur. Hatta Kırım Türklerinin askeri gücünün çoğunluğunu asırlar boyunca Nogaylar oluşturmuştur.

Nogay Han'ın ölümünden (1299) sonra başlamak üzere çeşitli dönemlerde de göç vermiştir. Bu göçlerin en büyüğü Osmanlı Rus savaşından sonra 1860 yılında 180 bin Nogayın göç etmesidir

-Agaş kıyşığın talkı tüzeter, Edem kıyşığın halkı tüzeter.

Ağaç kesersen uzun kes, yonta yonta kısalır, kilim kesersen kısa kes, çeke çeke uzar.

İyi niyetlinin atı yorulmaz, arabası yolda kalmaz.

Sn hayme-nişin;faydalı olmuş ise ne mutlu bana, bende parça için teşekkür ederim.

-Adaspayman degen erdi, Karanga tuman adastıradı.

-Adaskanga ayıp yok, kaytıp üyin tapkan song.

Ağa olayım dersen koşturmaktan geri kalma, zengin olayım dersen, kazanına haram sokma.

Ağacın eğrisini dalı düzeltir, adamın eğrisini halkı düzeltir.

Kafkasya?nın Otokton Halkları? Meselesi Ve Kafkasya Halklarında Etnik Köken Arayışları

-Ahıret azabınnan dunıya namısı küşli.

Şaşırana ayıp yok, dönüp evini bulduktan sonra.

Ben yolumu şaşırmam diyen adam, karanlık duman içinde yolunu kaybetti.

Kafkasya söz konusu olunca aşağıdaki linkteki yazıyıda forumdaşlarım ile paylaşmak istedim;

-Agalı-inili tatuv tursa, Ekpege at köp bolar. Absın-kelin tatuv tursa, Aşamaga as köp bolar.

-Akıl bastan şıgar, asıl tastan şıgar.

Hoş bir türkü...

-Akıl tabar, til söyler.

Biz de denize bir damla kabilinden bir çalışma ile üzerlerinde pek çalışılmamış olan Nogay Türklerinde kullanılan atasözlerinden örnekler vermek, Türkiye dışında yaşayan Türk topluluklarının bütünün bir parçası olduklarını göstermek istedik. Aşağıdaki Nogay atasözleri?Poslovitsı i Pogovorki Narodov Karaçaevo-Çerkesii? adlı eserden alınmıştır. Adı geçen eser dört bölüm olarak hazırlanmıştır. I. Bölümde Karaçay-Malkar II. Bölümde Adıge III. Bölümde Abaza ve IV. Bölümde Nogay atasözleri yer almaktadır. 301-360. sayfalar arasında konularına göre ayrılmış 536 Nogay atasözü vardır. Biz bunların arasından seçtiklerimizi harf sırasına göre düzenledik. Mümkün olduğunca kelime kelime vermeye çalıştık. Nogay Türkçesinin Türkiye Türkçesine yakınlığı ve bir çok atasözünün de Türkiye?de kullanıldığı şekliyle devam ettiği görülecektir. Bu atasözlerinde ayrıca Nogay Türklerinin değer yargılarını ve hayat tarzlarını da bulmak mümkün olacaktır kanaatindeyiz

Kardeşler tatlı olursa at çok olur, elti-gelin tatlı olursa yemek için aş çok olur.

Ahret azabından, dünya namusu güçlü.

Teşekkürler Neslihan, güzel bilgiler. Okuyunca bu Nogay türküsünü tekrar dinlemek istedim.

-Aga bolayım deseng, atlanuvdan kalma, bay bolayım deseng, kazanınga aram salma.

Yazar:Hasan ÜLKER

Akıl bulur, dil söyler

Etimoloji Nogay adı, Kırım'ın batısında Aksu nehri ile Özü nehri arasındaki sahada Kıpçakların boy beyi olup boy beyliğini dedesi Tuval beyden alan bu kişi 1270-1299 yıllarında Altın Orda'da büyük bir nüfuz kazanmış olan Berke Han'ın başkomutanı Nogay Han'dan gelmektedir. Ona tabi il ve uruğlara Nogay adı verilmiştir. mogol dilinde iti suven bir ölke manasini verer yani haman sabir saka dilinde.

Kardeşin, akrabanın kadrini düştüğünda, yaralandığında bilirsin, ata-ananın kadrini çocuk sahibi olduğunda bilirsin.

Nogay Orda 1426 yılında Edige beyin oğlu Nurettin bey tarafından emirlik kurmuşlardır ve 150 yıldan fazla bağımsız devlet olmuşlardır. Başkentleri yayık nehri üzerinde Saraycık'tı. 1563 yılında Rusların işgalinden sonra Ulu Nogaylar, Kiçi Nogaylar ve Altı oğul Nogayları olarak üç parçaya ayrılmıştır.

Nogaylar, Don ve Kuban ırmakları arasındaki alanda Kırım yöresinde ve Astrahan yöresinde varlığını sürdüren Türk dillerinden Nogaycayı konuşan bir Türk boyu

Nogay Atasözlerinden örnekler;