11- Doğru sözler içerisinde bile, en faydalı olanları seçerek konuşmalı.

2- Faydasız ve karşıdakine zarar verici soru sormayı terk etmek.

12- Söz doğru, lafzı hoş, ses tatlı olmalı ne bıktıracak kadar çok, ne de kifayet miktarından az olmalı.

25- Satışı bitmiş bir malın satışını, nişanlanmış bir kadın üzerine nişanlanmayı konuşmak.

6- Sövmek:

Abdullah bin Abbas buyurdular ki, beş şey deve sürülerinden daha kıymetlidir:

16- Koğuculuk

4- O mecliste verilen sözler aynen yerine getirilmeye çalışılmalı, yerine getiremediği sözlerin gerekçeli izah ve açıklamasını yapmalı.

9- Helali haram, haramı helal, güzeli çirkin, çirkini güzel olarak vasf eden şiir ve nesirler.

KONUŞMAYA BAŞLAMADAN ÖNCEKİ EDEPLER

28- Ölen kimselerin hata ve kusurlarını dillendirmek.

1- Karşıdaki konuşan kimsenin sözünü kesmeden güzelce dinlemek. Sözü esnasında anında düzeltmesi gereken bir hata olmuşsa ondan güzelce izin isteyerek onu yaralamadan söz almak.

5- Tane tane konuşup hızlı konuşmaktan kaçınmak.

4- Tartışma

26- Erkeğin hanımına yüzünün çirkin olduğunu söyleyerek rencide etmesi.

22- Kaderi yalanlamak: Bundan maksat kaza ve kadere hoşnutsuzluğunu ifade eden lafızlar dilinden dökülmesidir. Mesela insanlar içerisinde yaygın olarak söylenir: ?Ben bu kadere nasıl isyan etmeyeyim veya ben bu kadere isyan ederim.? Haşa!..

18- İftira atmak: İftiranın en büyüğü Allah ́a iftira atmak. Yahudilerin Üzeyr Allah ́ın oğlu, Hıristiyanların İsa Allah ́ın oğlu ve müşriklerin melekler Allah ́ın kızları demesi gibi. Sonra Allah ́ın peygamberlerine ve getirdiği esaslar hakkında iftira atmak gelir. Daha sonraysa diğer insanlara iftira atmak gelir.

Kişinin konuşmaya başlamadan önce kendi kendisine şu soruları sorması: Ben niçin ve kim için konuşuyorum? Bu konuştuğum şeyler doğru mu? Yeri ve zamanı mı?

15- Gıybet etmek

5-Her işini en güzel şekilde yaptığın zaman, mükafatlandırılacağını, fena işlediğin zaman cezalandırılacağını unutmayarak yap.

18- Konuşurken lafızları şişirip ağzını doldura doldura konuşmamalı yani en etkili konuşma kişinin doğal konuşmasıdır.

paylaşım için teşekkürler çok güzeldi

9- Her duyduğunu doğruymuş gibi anlatmaya kalkmamalı, bu halin kendisine günah olarak yeteceği şuuruyla kesin bilgiye ulaşmadıkça anlatmamalı.

20- Yalancı şahitlik.

KONUŞMA SIRASINDA DİKKAT EDİLECEK EDEPLER

6- Muhatabına layık bir şekil ve üslupta konuşmak. Alime cahil hitabı, cahile de alim hitabı kullanmamak gibi.

7- Az konuşmayı, çok dinlemeyi tercih etmek. Bu hususta şiar; konuşacağı hayırsa konuşmalı, yoksa susmalıdır.

14- Yalan söylemek

16- Gerekmedikçe sesi yükseltmemek, dinleyenlerin durumu konuya göre ses ayarlaması yapmak.

21- Başa kakmak: Veren kişinin vermiş olduğu şeyi eza ve sıkıntı edecek şekilde verdiği kimseye sık sık hatırlatması.

3- Batıl sözlere dalmak

10- İnsanları küçük görüp onları alay etmek.

12- Sırrın sahibi razı olmadığı halde sırları ifşa etmek.

de kalpte nifak bitiren dilin afetlerindendir.

Allah Razı Olsun güzel paylaşım...

2- Gereğinden fazla konuşmak.

24- Satıcının malını satarken yalan yere yemin etmesi.

33- Anne ve babasına karşı?üff? bile olsa kırıcı söz söylemek.

3-Olgun veya düşük karakterli olsun hiç kimseyle tartışma. Şüphesiz ki olgun olan olgunluğu ile seni mahcup eder. Diğeri ise karakterinin düşüklüğü ile sana eza eder.

1- Kişinin söyledikleriyle amel etmesi, fiilinin sözlerine muhalif olmaması, çağırdığı güzelliklere ilk kendisinin numune olması.

1-Seni ilgilendirmeyen hiçbir şeyi konuşma, çünkü o fazla sözdür. Günaha düşmekten emin olamazsın.

Müminin ahlakını anlatan Mustafa Murat ́ın kaleme aldığı Huluku ́l Mümin isimli Mısır baskı eserdeki?Konuşma Edebi? bölümünden istifade edilmiştir.

5- Husumet

20- Dinleyicilerle yakın bir alaka, tatlı bir latife ve güler yüz içerisinde bulunmalı.

2-Seni ilgilendiren şey bile olsa yeri olmadıkça konuşma, çünkü yersiz nice konuşan kimse söylediği doğru bile olsa ayıplanmıştır.

31- Cuma vaktinde imam hutbedeyken velev ki yanındaki kimseye?Sus!? demek suretiyle konuşmak.

Ne mutlu hikmetle konuşan, ibretle bakan ve tefekkürle susanlara.

15- Konuşma esnasında lafızların anlaşılır olması ve maksadından dışarıya çıkarılacak tarzda olmaması gerekir.

KONUŞMA BİTTİKTEN SONRAKİ EDEPLER

4- Konuşurken hitabın en güzelini kullanıp karşıdakilere sıkıntı verici lafızlardan kaçınmak.

29- Münafık ve facir bir kimseye, ?Efendim? diyerek ona saygı gösterilmesi.

13- ?İnsanlara akılları ölçüsünce konuşunuz? kaidesi hiçbir zaman göz ardı edilmemeli.

10- Sözü gereğinden fazla uzatmaktan kaçınmalı, az ve öz konuşmaya çalışmalı.

23- Ağıt yakmak: Çoğunlukla kadınların cenaze akabinde seslerini yükselterek ağlamaları ve isyan içeren sözler sarf etmeleri.

7- Lanet etmek:

30- Konuşurken devamlı kendisini temize çıkarması.

8- Dinlerken karşıdaki gıybet etmeye başladığı zaman gıybet edenin gıybeti terk etmesini istemeli, kabul etmezse meclisten ayrılmalı.

3- Bir toplum içerisinde konuşuluyorsa, bakışları tam yaymak, içlerinden bir veya birkaçına bakışları kısıtlamamak.

14- Mühim görülen cümle ve ibarelerin çok iyi anlaşılması için, ölçüyü kaçırmamak kaydıyla, çokça tekrar edilmesinde mahzur yoktur.

Yah hayr konsuun ya susun diyen bir peygamberin ümmetiyiz.

19- O mecliste başkasına bir soru sorulduğunda sorulan kişiden izin alınmadıkça cevaplandırılmamalı.

27- Soy sop veya mal mülk ile övünmek.

32- Allah dışında başka şeylere yemin ederek konuşmak.

1- Malayani konuşmak:

3- Söz meclisinde sır kabilinden olan hiçbir söz yayılmamalı.

17- Yeri olmadıkça gülmemek? gülünecek yerde gülmeli, ağlanacak yerde ağlamalı-

19- Bir kişinin nesebini inkar edip, nesebi dışında bir kimsenin babası ve atası olduğunu söylenmesi.

8- Sözü, manası, icra edeni ve icra edildiği meclis dikkate alınmak kaydıyla şehevata hitap eden nağmeler

13- Yerine getiremeyeceğini bile bile başkasına ümit verecek vaatlerde bulanmak.

17- Yersiz övgü:

DİLİN AFETLERİ VE HASTALIKLARI

11- Kişinin hoşlanmadığı kötü lakaplar takmak.

4-Kardeşin senin yanında olmadığı zaman onun hakkında en sevdiği şeyleri konuş. Onun senin hakkında söylemesini istediğin şeyler söyle.

2- Duymuş olduğu sözleri, dinlediği şahsı rencide edecek bir tarz ile dışarıya nakletmemesi. O mecliste binlerce güzel sözü gözardı edip velev ki hata bile olsa onu dışarıya yansıtmak, Resulullah Efendimizin diliyle, bir koyun sürüsü içerisinde en güzel koyun yerine, çoban köpeğine sarılan kimsenin haline benzemiş olur.