Aile sırları dışarıya ifşa edilmez. Peygamber Efendimiz şöyle buyuruyor: "Kıyamet gününde Allah huzurunda en kötü durumda bulunan kim-selerden biri de aile sırlarını ifşa eden kimsedir," Birbirini garip tecessüslerle sıkıştırmak üzüntüye sebeb olur. İyilik ve hüsn-i zan varken kötülüğe, su-i zanna düşmek doğru değildir. Hele mürid olmuş bir kişinin edeb olarak iyiliği seçmesi seyr u sülukünde tekamülünü gösterir, huzurunu artırır.

6- Birbirlerinin akrabalarının aleyhinde bulunmamak.

Hanımın hizmetlerini takdir etmek, yorgunluğunu giderecek söz söylemek, seveceği şeyleri almak, söz verdiği vakitte gelmek olgun bir müslüman erkeğin vazifeleri ve adabı cümlesindendir.

4- Zina ettiğinin kesin delillerle isbat edilmiş olması.

7- Komşu haklarına riayet etmek.

3- Evlilik hayatı için tehlikeli olan önemli ve bulaşıcı bir hastalık veya aile hayatını devam ettiremeyecek bir noksanlık bulunması.

8- Birbirlerini ilgilendiren işlerde istişareye önem vermek.

2- Cinnet getirmek,

Aralarındaki işleri müşavere, ülfet, ünsiyet, muhabbet, nezaket, hulasa edeb dahilinde idare ederler.

İyi niyetli, ülfet edilir insan, kendi zevcesinde hoşuna gidecek nice meziyetler bulabilir. Ayıp ve hata aramaya değil, meziyet aramağa bakmalıdır. Marifet iltifata tabidir. İltifat görmeyen marifet zayi olur gider.

Bu hal, "ana-babaya iyilik" olarak Allah'ın rızasını kazanmaya vesile olduğu gibi seadetin devamına da esas olur.

Kadının maddi ihtiyaçlarını, maişetini temin etmek erkeğe aiddir. Bir hadis-i şerifde şöyle buyuruluyor: "Onlara yediğinizden yedirin, giydiğinizden giydirin. Onları dövmeyin, çirkin demeyin, fena söz söylemeyin. "

Yorgun gelen aile reisini evine bağlamak, dinlendirmek, yuvasında mutlu etmek, kendi hizmet ve emeğini ona hissettirmek müslüman kadının şiarıdır.

Bunlardan biri veya birkaçı iki tarafdan birinde bulunursa diğer taraf haklı olarak boşanma taleb eder.

1-İslam dininden çıkmak,

Bir aile için günlük riayet edilecek edebler:

1- Her işinde İslam'a uygunluğu gözetmek.

4- Münakaşa etmemek.

Peygamberimiz fertlerin adab ve sorumluluk derecelerini şöyle belirtiyorlar: "Biliniz ki hepiniz çobansınız ve hepiniz gözettiğinizden sorumlusunuz. Devlet reisi bir muhafızdır ve emri altındakilerden sorumludur. Erkek ev halkının üzerinde muhafızdır, bütün ev halkından sorumludur. Kadın da kocasının evinin ve çocuklarının gözetleyicisidir ve onlardan sorumludur. Hizmetçi, efendisinin malının bekçisidir ve ondan sorumludur. Biliniz ki hepiniz bir çobansınız ye her biriniz beklediğinizden sorumlusunuz."

- Bu yazı Muhammed b. Abdullah el-Hani'nin ADABisimli kitabından derlenmiştir. Yayınevi: Erkam

KADININ HAKLARI:

Bunun aksini yapmak kadın için dünyada ve ahirette hüsrandır. Hadis-i şerifde Peygamberimiz, "Hangi kadın zaruret olmaksızın kocasından boşanmak isterse cennet kokusu ona haramdır" buyuruyor.

Kadın, kocasının bir parçası, hayat arkadaşı, huzur ve rahat vesilesi, sevgi ve şefkat kaynağıdır. Bu bakımdan birbirlerini tamamlarlar.

Erkek, kayınvalide ve kayınpederine, kadın da kayınvalide ve kayınpederine kendi ana ve babaları derecesinde hürmet, muhabbet ve itaat göstermelidirler. Din ve asalet bunu gerektirir.

10- Sohbetlere davet etmek. Sohbette edinilen bilgileri eve aktarmak.

Peygamberimiz buyuruyor: "Mü'min bir erkek, mü'mine kadınına kızıp durmasın. Eğer onun bir huyundan hoşlanmazsa başka huyundan memnun olabilir."

Ancak dört mühim şey boşanmaya mecbur kılar:

Kadın, evinin düzenine, temizliğine, çocuklarının bakım ve terbiyelerine, yemelerine, giymelerine dikkat eder. Bu nezaket ve dirayetini güzel halleriyle kocasına göstermeye çalışır ve bunu ihmal etmeden devam ettirir. Kocasını her gün karşılamada, yolcu etmede ve onunla konuşmasında asalet ve necabetini gösterir.

Bunlardan başka işlerde basit bir münakaşadan dolayı boşanma taleb etmek caiz değildir. Allah'ın takdirine karşı gelinmeyecek, ıslahına çalışılacak, sabırla büyük ecre nail olunacaktır.

Erkek ve kadının ana ve babalarının hakları birdir.

Olur-olmaz basit şeyler için kadına darılmak, konuşmamak dinen yasaklanmıştır.

Cenab-ı Hak buyuruyor: "Kadınlarınızla iyi geçinin. Onlardan hoşlanmadı iseniz bile... Olabilir ki bir şey sizin hoşunuza gitmez de Allah onda birçok hayır takdir etmiş bulunur". (Nisa Suresi/19).

Yine Nebiyy-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuşlardır: "Kadınlar hakkında birbirinize iyiliği tavsiye ediniz."

Ailenin dini bilgilerinin artmasına, ahlakının güzelleşmesine calışmak erkeğin vazifeleri arasındadır.

3- Kadının meziyetlerini bazan kendine, bazan yakınlarına söylemek.

5- Kırıcı, üzücü söz söylememek.

Yine: "İyi kadınlar itaatli olanlardır. Allah kendi haklarını nasıl korudu ise onlar da öylece görünmeyeni koruyanlardır." (Nisa suresi/34) buyuruyor.

Cenab-ı Hak, evliliği ilahi sınırlarla emniyet altına almıştır. Bu sınırlar, huzur ve saadetin devamı için gereken şartlardır. Bu şartlara uymamak aileyi yıkmaktır. Kur'an-ı Kerim'de Cenab-ı Hak: "Allah'ın sınırlarını aşanlar zalimlerin ta kendileridir." (Bakara Suresi/229) buyurmaktadır.

11- Sohbet arkadaşlarına halisane hizmet etmek. Çocukları sohbette bulundurmak ve hizmet ettirmek.

Yıkılmaya yüz tutmuş nice yuvalar ana ve babalara itaat sayesinde yeniden yapılmış, mutlu bir yuva olmuştur.

2- Nezaket ve iltifatla konuşmak.

Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem: "Kadın beş vakit namazını kılar, bir ay orucunu tutar, ırzını muhafaza eder, kocasına da itaat ederse cennet kapılarının dilediğinden girsin" buyuruyor.

Nikah akdi ile evlilik kurmuş olan müslüman erkek ve kadın bir vücud gibidirler. Birbirlerine karşılıklı olarak riayet etmeleri gereken hakları ve edebleri vardır. Bunlar içinde farz, vacib, sünnet ve mubah olanları vardır. Bunlara, derecelerine göre layık oldukları önemi vermek ve tatbik etmek hem emr-i ilahi, hem sünnet-i peygamberi hem tarikat adabı, hem de saadetleri gereğidir.

ERKEĞİN HAKLARI:

Evlilikde karşılıklı sevgi ve cazibenin devamı için gereken şeyleri ihmal etmemelidir. Aile yuvası, insanın rahatı, huzuru ve seadeti için kurulur. Bunları bozacak hallere, huzuru kaçıracak durumlara meydan vermemek lazımdır. Birbirlerine uymaya, birbirlerini tamamlamaya Hakk'ın verdiğine razı olmaya azmetmelidirler.

9- Çocuklarının İslami terbiyeleriyle her gün meşgul olmak. Evde dini ve ahlaki bir kitaplık kurmak. Dini bilgilerini, siyer ve İslam tarihini beraber okuyup anlamaya önem vermek.

Cenab-ı Hak, "Erkekler, kadınlar üzerinde hakimdirler" buyuruyor. (Nisa Suresi/34). Allah'ın bu fermanı, erkeğe bazı kabiliyetleri kadına verdiğinden üstün olarak ihsan etmesinden dolayıdır. Bu sebeble eve hakim erkekdir. Ailede sorumlu odur. Böyle olunca kadın erkeğin şeriat dahilindeki her emrine itaat etmeğe mecburdur. Kadın, nafile ibadetlerini bile erkeğinin izni dairesinde eda edebilir.