İtalyanlar, Anadolu'dan umudu keserek Antalya ve Muğla illerini boşaltıp, ülkelerine gitmiştir. Bu da bir siyasi zafer olarak görülmüştür. Haçlılardaki yaprak dökümü, Sakarya Meydan Savaşını müteakip de sürecek ve Fransızlar Adana-Mersin-Antep-Urfa-Maraş yörelerinden çekileceklerdir..

Henüz birkaç ay önce kurulmuş olan Yeni Türk Ordusu ile savunma savaşlarına girmiştik. Tarih: 4 Ocak 1921

İkinci İnönü Savaşı da kazanılınca, 1921 Nisan ayından başlayarak Türk Ordusu'na olan olan güven birdenbire arttı.. Hele de, 1921 Ağustos-Eylül 1921 aylarındaki Sakarya Meydan Savaşı kazanılınca!.. Fransızlar da, İtalyanlar da; işgal ettikleri güney ve güney batı Anadolu'dan çekildiler. Türlerle savaşmaya gözleri kesmediği gibi bize de saygı duymaya başladılar.. Böylece, ATATÜRK'ün idealleri ile başedemeyeceklerini iyice anlamış oldular.

Makus talihimizin yenildiği bir savaştır.

Yunanlılar, İngilizlerin gözüne girmeyi ve bu suretle İngilizlerden daha çok para ve yardım almayı düşünüyordu.

Yunanlıların bu savaştaki kayıpları, Birinci İnönü Savaşından da kat ve kat fazla olmuştur.

İtalyanlar, işgal ettikleri Antalya ve Muğla yöresinden çekilmeye başlamışlardır.

Bizim Padişah ise, Ankara' daki Mustafa Kemal Paşa'nın katlinin vacip olduğunu Şeyhülislam Dürrizade Abdullah kanalıyla ilan etti.. Fetvalar çıktı.

İkinci İnönü Savaşının zaferle sonuçlanması tüm Anadolu'da halkın TBMM ile yeni kurulan Türk Ordusuna olan güven kuvvetlendirmiş, milli duygular artmış ve vatanın kurtarılabileceğine olan inanç sağlamlaşmıştır.

Bursa istikametinden gelerek; 21 Mart 1921 tarihinde daha organize ve çoklukla saldırıya geçebn Yunanlılar, rütbesi generalliğe yükseltilen Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa yönetimindeki Türk kuvvetlerine saldırdılar. Türklerin sayısı 22.000 rakamına ulaşmıştı.

İngilizler, Yunanlıların 1921 yılında Bursa ve Uşak doğrultusundan taarruza geçmeden önce, Hadişah-Halife kanalıyla şeriat isyanlarını çıkartıp, Yunanlıları desteklemiştir.. Padişahı da fazlasıyla piyon olarak kullanmışlardır.. Birinci ve İkinci İnönü Savaşlarından önce, Yunanlılar da Çerkez Ethem hainini ustaca kullanmışlardır. 1920 Aralık..

Yunanlılarla 5 savaş yaptık. İsmet Paşa ile bunlardan ilk ikisini, İsmet ve Refet Paşaların yönettiği üçüncünü kaybettik ama son ikisini ise Büyük Atatürk'ün komutasında kazandık ama tam kazandık..

İkinci İnönü Zaferi, bizim açımızdan büyük bir moral oldu.. Bu has vatanın kurtarılacağına olan güven sağlamlaştı.

Karda kışta yapılan bu savaşta, İsmet Paşa'nın ustalığı ve askeri zekası sayesinde, yeni teşkil eden askerlerimizi vatan için iyi konsantre etmesinin yararlarını gördük ve kazandık. Atatürk'ün deyişiyle makus talihimizi yendik.

Türkler, 20 Mart 1921 tarihinde başlayan Yunan saldırısı karşısında dağ gibi durdular. Vatan aşkıyla savaştılar.. Türkler mevsim şartlarına dirençliydiler, ama nazenin Yunanlılar o ağır şartlara dayanamadılar.

ATATÜRK, Paşalığa terfi ettirilen İsmet Paşa'yı başarısından dolayı tebrik ederken, onun henüz bir yaşında olan oğlunun vefat ettiğini ondan gizlemiştir.

Yerli Rum ve Ermeniler dışında, Padişah-Halife Hain Vahdettin ile Şeyhülislam, uzun süre bu zafere inanmak istememişlerdir ama tüm yurtta bu zafer büyük bir coşkuyla karşılanmıştır.

Yunanlılar; birinciden sonra İkinci inönü Savaşında da mağlup olunca, hemen Yunanistandan yeni birlikler getirtip, Yunanlı asker sayısını arttırmaya yöneldiler. Anadolu'da yerleşik Ermeni ve Rumlar da gönüllü asker olmaya başlamışlardı.. İngilizler de kesenin ağzını açtı ve Yunanlılara en moder silah ve cephaneyi sağladı.

Tüm şehit ve gazilerimiz nur içinde yatsınlar. Onlar sayesinde bizler varız.

1921 başında Yunanlıları yendikten henüz 2,5 ay geçmişti ki, Yunanlılar yeniden saldırdılar.. Yine, Bursa doğrultusundan gelip saldırmışlardı.. Güneyde Uşak-Afyon taraflarındaki Yunan kuvvetleri bu savaşa yine katılmamıştı.. İyi ki o akılsızlığı yaptılar.. Bursa'daki kuvvetlerinin yeteceğini düşünmüşlerdi..

Atatürk'ün deyişiyle; İkinci İnönü Zaferi ile "makus talih" imizi yenmiştik.

İlk beş günde elde ettikleri başarılardan sonra, Türklerin kahramanca ve canlarını dişlerine takarak yaptıkları savunmalar sonunda, Yunanlılar özellikle 27-31 Mart'ta ağır bir yenilgi aldılar.. Çok kayıp ve zayiat verdiler. Yaptıkları affedilmez stratejik saldırı hataları onlara pahalıya maloldu.

Yenilen pehlivan güreşe doymazmış, derler ya?.. İşte onun misali gibi bir şey!..

İsmet Paşa, İkinci İnönü Savaşında 22.000 askerimize komuta ederek Yunanlıları perişan etmiştir.

Afyon'daki Güney Cephesine komutanlık eden Refet Paşanın askeri ve stratejik, yönetim hataları, bize Afyon-Kütahya yenilgisını hazırlayacaktır.. Yenilgimiz üzerine Refet Paşa görevden alınacak ve Afyon Cephesi de İsmet Paşa'ya bağlanacak ve tüm kuvvetlerimiz Sakarya Meydan Savaşı öncesinde Sakarya Nehri dirseğine, yani Polatlı batısına çakılecektir.. Artık bundan sonraki savaşlara Mustafa Kemal Paşa başkomutan sıfatıyla tüm birliklere komuta etmeye başlayacaktır..

Bu defa, Türkleri, tutundukları İnönü mevzilerinden söküp atmayı hedefliyorlardı.

İkinci İnönü Savaşı, öncekinden daha büyük kuvvetlerinin çarpışmasıydı. Çok önemli ve stres dolu bir savaştı. Öncekinin verdiği moralle son beş günde alınan başarılar bizi zafere ulaştırdı.. İsmet Paşa, burada da iyi komutan olduğunu gösterdi. Savunma savaşlarında ustalaştı. Yunanlılar aciz kaldı. Kayıpları büyüktü. Yunanlılar 10 gün savştıktan sonra savaş sahnesinden çekildiler.

Bundan sonraki savaş, 1921 Ağustos ayındaki Sakarya Meydan Savaşı olacaktır.

Yunanlılar, Türklerin İnönü'de dik ve sert durmaları yüzünden doğan başarısızlıklarını telafi için, İngilizlerin kışkırtmalarıyla tekrar saldırıya geçmişlerdir..

TBMM Başkanı Mustafa Kemal Paşa, Ankara' dan İsmet Paşa'ya çektiği telgrafta; "Siz orada yalnızca düşmanı yenmekle kalmadınız, Türklerin makus talihini de yendiniz!.." diyerek, İsmet Paşa'yı onore etmiştir.

Londra Konferansı şartlarını, 10 Ağustos 1920 tarihli Sevr Andlaşmasını kesinkes reddeden Ankara'daki asi ruhlu TBMM Hükumetine çok ağır bir ders vererek, Türklerin o ağır şartlara mahkum edilmesi amaçlanıyordu.

Saygılarımla..

İkinci İnönü Savaşında, Yunanlılar Bursa bölgesindeki kuvvetleriyle İnönü mevzilerimize saldırmışlardı.. Yunanlıların Dumlupınar bölgesindeki kuvvetleri İnönü'ye gelmemişlerdi. Bu ise, asker sayımızın az olması yani 22.000 olması nedeniyle bizim lehimize oldu..

Bunu, 1952 yılında İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı olan Ord. Prof. Doktor Fahrettin Kerim Gökay'a anlatan emekli Yunan Ordusu Başkomutanı General Trikopis'in ifadelerinde de görürüz.

Burada İsmet Paşa'nin askeri alandaki zekasını takdir etmek lazımdır.

Yunanlıların tutunamayıp Bursa'ya doğru kaçmasının temelinde, soğuk kış koşulları etken oldu. Dayanamadılar.

İnönü'de karda kışta yapılan bu savaşla nihayet moral bulduk ve yapılacak savaşları da kazanma umudu güçlendi.

Birinci İnönü'den henüz 2,5 ay geçmişti ki, bu defa yine Bursa istikametinden gelen daha dolgun mevcutlu Yunan Ordusu ile İsmet Paşa komutasında İnönü' de tekrar karşılaştık.. Bu savaş daha sert geçti.. İsmet Paşa'nın mahirane yönetimi ile Yunanlılar tekrar yenilgiye uğratıldı.

İkinci İnönü Savaşında da yenik düşen Yunanlılar, Haziran-Temmuz 1921 tarihlerinde yeniden büyük bir taarruza geçeceklerdir..

Halihazırda ülkemizdeki bazı saltanatçı ve hilafetçiler de, İkinci İnönü Zaferinin kazanılmasından dolayı, ihanet içinde üzüntü duymaktadırlar.

İkinci İnönü Savaşının, tüm olumsuz koşullara ve asker sayımızın azlığına rağmen kazanılması, gerçekten de düşünülemeyecek bir olgu idi ama bu başarıldı.

Birinci İnönü Savaşında ummadıkları bir yenilgiye ve başarısızlığa uğrayan Yunanlıların prestijlerini kurtarmak amacıyla İnönü mevzilerine tekrar saldırmaları sonunda, 21 Mart'ta başlayıp 10 gün kadar süren bir savaştır.