yeğenin Nezih?e sen de yardımcı ol. Hepinizi Cenab-ı

Ey akraba ve ehibba ve evidda!..

olmadığından, bir hatıra olmak üzere, şu mektubu

? Bedeli Çanakkale?de altın olarak tesviye olunacaktır.?

?Reşit Paşa vapuruna bir gün Bekir Çavuş isminde bir ağır yaralı getirdik. Onun cephenin ön saflarında bulmuştuk. Bir ayağı kangren olmuştu. Hemen Reşit Paşa vapurunda ameliyat masasına yatırdık.

imiş? deyiniz.

"İşte, dedi. Görüyorsunuz ya himayemi çok gördüğünüz ve serzeniş ettiğiniz bu zatı ben bugün için tuttum"

Maneviyatı bozulmuş askerlerin başına geçmiş ve"YETİŞ YA MUHAMMED KİTABIN GİDİYOR" diye naralar atarak askerleri heyecana getirmiş ve ileri atılmıştı. Peşine takılarak kükreyen arslanlarla, siperlerimizi tekrar düşmandan geri almıştı...

çanakkale içimde yaradır, başımı dimdik tutan.

Alman Subay Sanders anlatıyor:

Arıburnu?nda ilk girdiğim muharebede sağ yanımdan

ÇANAKKALE benim için çok farklıdır. o, bizim varlık ile yoklugumuz arasındaki sınır taşıydı. Allah şehid ve gazilerimizden razı olsunki, o taşı yerinden oynattırmadılar.

Siperde vazife yaparken esir kaldım.

Askerler, birlikler artık savaşma ruhuna sahip değil. Ağır bombardıman ya da tüfek ateşi karşısında ilerlemiyorlar. Hücum için atılganlık göstermedikleri gibi, en basit bir düşman saldırısında geri dönüp, uzun süre kaçıyorlar. Askerlerin çoğu da, sağda, solda saklanmaktalar.

Sevgili hemşirem Lütfiyeciğim...

Sevgili babacığım ve valideciğim... Gözbebeğim olan

Türk askeri, itilaf devletleri donanmasının boğazı geçmek için düzenlediği çeşitli manevralara ise yanıltıcı telsiz görüşmeleriyle taktik uyguladı. Gelibolu yarımadasında Kilitbahir Köyü, Goncasuyu bölgesindeki Telsiz Muhabere İstasyonu itilaf devletleri kuvvetlerinin telsiz haberleşmelerini iyi izleyip şifrelerini çözdü. Planlanan harekatlara yönelik bu istasyondan yaptıkları telsiz görüşmeleriyle yanıltıcı bir muhabere uygulamaları, dünya savaş tarihinde ilk olarak kullanılan taktikler arasında yer buldu.

(Anzak Koyu, 25. Nisan.1915)

MAYINSIZ RAPORU İDAM ETTİRDİ

(Ertuğrul Koyu, 25 Nisan 1915)

ARAMIZDAN EN SON AYRILAN ÇANAKKALE ŞAVAŞI GAZİMİZİN BİR ANISI

Üç aylık bir talimden sonra Mehmet Muzaffer?zabit namzedi? olarak Çanakkale?de idi. ( Mart 1916) müttefik İngiliz ve Fransız kuvvetleri, Çanakkale? de uğradıkları mağlubiyetlerden ve verdikleri yüzellibin zayiattan sonra Boğaz?ı aşamayacaklarını anlamışlar, 1915?in son haftasıyla 1916?nın ilk haftasında bütün hatları tahliye edip çıkıp gitmişlerdi.

'YETİŞ YA MUHAMMED, KİTABIN GİDİYOR!'

Arkadaşım Onbaşı Dean'la birlikte iki boş peksimet tenekesini siperin duvarına dayamış oturuyorduk. Başımızın üstüne battaniye, onun da üzerine muşamba gerip, bütün gece, su dizlerimize kadar çıktığı halde birbirimize sarılarak öylece oturduk. Gidecek bir yer de olmadığından sabahı orada ettik. Hareket edebildiğimizde, üzerimizdeki battaniye ve muşambaları sanki oluklu tenekeymiş gibi kaldırıyorduk. Ayaklarımız suda donmuştu. Çevremizdeki arkadaşlar inleyip ağlıyorlardı. Ateş basamağındaki nöbetçilerden bazıları donmuştu ve dokunulduğunda yere devriliyorlardı. Benim de ellerim ve ayaklarım donmuştu. Bazıları o kadar kötüydü ki, ilk fırsatta kumsal inmeleri söylenmişti. Ancak orada tedavi edilebilirlerdi. Ama, ne yol vardı, ne de onları aşağıya indirecek bir araç. İnsanların emekleyerek gitmeğe çalıştıklarını gördüm. Koca koca adamlar bebekler gibi ağlıyorlardı.

değerli paylaşımlarınızı bekliyoruz yalnız.

Sahte paraya gelince...

koşmuş, mektubunu postalayacak kadar boş vakit

?Altın para vermiyorlar kağıt para verecekler?

Mektup, ailesine gönderilen eşyalarının arasından

yahudi yine?peki? dedi. Ertesi sabah Muzaffer Merkez Kumandanlığından sağladığı araba ve neferlerle ezan vakti Yahudi?nin kapısındaydı. Ortalık henüz ışıyordu. Tüccar malları hazırlamıştı. Hava gazı fenerinin yarım yamalık aydınlattığı loşlukta mallar arabaya yüklendi. Muzaffer bir yüzlük kaime verdi. Araba dörtnal Sirkeci?ye yollandı. Malzeme şat?a oradan dubada bağlı gemiye aktarıldı. Az sonra da gemi Çanakkale yolunu tutmuştu.

Cümlenize elveda! Cümleniz hakkınızı helal ediniz.

fatih ya bu saatte aglatacaksın beni şimdi:(( mekanları cennet olsun

zevcem Münevver ve Allah emaneti oğlum

GENERAL STOPFORD'TANHAMİLTON'A MESAJ

O yıllarda İstanbul?da otomobil ve kamyon nadir rastlanan vasıtalardı. Bunların lastikleri de yok denecek kadar azdı ve karaborsaydı. Muzaffer aradı, uğraştı, nihayet Karaköy? de bir Yahudi de istediklerini buldu. Fiyatlar pek fahişti, ama yapacak başka bir şey yoktu. Anlaşmaya vardı. Lazım gelen parayı almak üzere Erkan-ı Harbiye?ye gitti. Elindeki tezkereyi tediye merciine havale ettiler. Muzaffer az sonra yaşlı b, r kaymakam Yarbay?ın huzurundadır. Kaymakam uzatılan tezkereyi okudu. Karşısında hazırol da duran ihtiyat zabitine baktı. İsteyeceği paranın miktarını sormadan,?Ne alınacak? dedi. ? Oto kamyon lastiği? cevabını verilince bir an durdu. Sonra Muzaffer?e dik dik baktı :

Galatasaraylıların bu şüheda menkıbeleri arasında dünyada eşi bulunamayan bir tanesini Gazeteci Ziyad Ebuzziya şöyle dile getiriyor:

Anzak askeri Harold Boughton

DUBLİNLİLER TÜRKLER'İN ATEŞİ İLE BİÇİLDİ

?Komutanım! "Yetiş ya Muhammed Kitabın elden gidiyor!" diye bağırıyor.

iyileşmez tekrar cepheye, iman ve vatan savunmasına

Bu isimlerden en bilineni, Fotoğraf sanatçısı Ara Güler'in babası Dacat Güler?dir. Dacat Güler, Çanakkale Savaşı'na eczacı er olarak katılıp gazi olarak dönen İstanbul Ermenilerindendir.

? Başhemşire? Başhemşire? diye bağırıyordu?.

Tüccar?peki? dedi. Muzaffer tam ayrılırken ilave etti.

Çanakkale Menzil Hastanesi?ndeki Türk yaralıları?

Çanakkale'de karşı cepheden savaşanların tarihe düştükleri notlar; yokluk, açlık ve hastalık pençesindeki Türk askerinin savaşta nasıl devleştiğini gözler önüne seriyor.

Çanakkale de çarpışıp tamamının şehit olduğuna inandığımız bir alay var. Ancak, alay komutanı, Manastırlı YARBAY HÜSEYİN AVNİ Bey?inden, su taşıyan saka neferine kadar, tamamı şehit olan 57. Alay hakkında, henüz daha aydınlanamadığımız bir çok bilgi olduğunu düşünüyorum. Başında MUSTAFA KEMAL Bey?in olduğu 19. İhtiyat Tümenine bağlı 3 Alay, 1 top bataryası ve bir bölük mevcuttu. Tümende bulunan bu Alayların mevcudu hakkında çok farklı rivayetler mevcut.57. Alay'ın mevcududa 368 den 3680'lere kadar çıkıyor. Dolayısıyla asıl tartışma mevzusuda burada başlıyor, yani 57. Alay, 368 kişilik tamamı savaşçı, küçültülmüş ve hızlandırılmış ihtiyatta duran vurucu birliğimi?Yoksa 3680 kişilik, karargah ve istihkam bölükleri ile kalabalık bir birlikmiydi. Şayet birinci seçenek olduğu düşünülürse ki ben öyle olduğunu düşünüyorum, MUSTAFA KEMAL BEY(BÜYÜK ATATÜRK Çanakkale savaşları esnasında Yarbay olarak başladı daha sonra, üstün başarılarından dolayı Albaylığa yükseldi. 1 Nisan 1916 tarihinde?de generalliğe yani paşalığa yükseldi. Yani Çanakkale savaşlarında zatı, BEY olarak sıfatlandırılır.) 57. Alay?ın tamamı şehit olmuştur ve buna itirazı olanlarında kuvvetli deliller sunmaları gerekir. Hayır böyle deyilde ikinci seçenek olduğu düşünülürse, istihkam ve karargah bölüklerininde olduğu 3680 kişilik bir birliği Bigalı köyünden alıp ön cepheye kısa bir zamanda sevk etme ve hatta savaştırmanın ne kadar zor bir durum olduğunu ve bu görüşü paylaşıpta?57. Alay?ın tamamı şehit olmamıştır?diyen bazı araştırmacılarında, bizlere kuvvetli deliller sunmaları gerektiğini düşünüyorum. Nihayetinde 57. Alay, bu cennet vatanı bizlere hediye eden kahraman MUSTAFA KEMAL?İN aslanlarıdır ve bu uğurda canını hiçe sayarak tamamı 1915?te çelik tabyalara kükremişlerdir

NUSRAT'IN MAYIN PLANINI İNGİLİZ SUBAY HAZIRLADI

bulamamıştı.

Ara Güler, babası Dacat Güler'in Çanakkale'de aldığı bacağındaki yaradan iftihar ettiğini söylüyor. Babasının, zaman zaman çevresine

kurşun geçti. Hamdolsun kurtuldum. Fakat bundan sonra

valideciğim.

Çanakkale en zorlu günlerinden birini geçiriyor. Küffar ordusunun askerleri ilk defa karaya ayak basmıştır, ellerindeki üstün silah ve teçhizatla saldırıya geçerler. O zamanlar Osmanlı'nın müttefiki olan Almanya ordusuna mensup bazı subaylar da cephede bulunmaktadır. Şimdi bu subaylardan birine kulak verelim.

" Onları takip eden kahraman askerlerimiz kükremiş aslana benziyor, peşine düştükleri düşmanın sırtına süngüsünü taktiği gibi o koskoca vücutları fırlatıp atıyordu. Bu şehamet karşısında, ona mukavemet edecek bir kuvvet yoktu ve olamazdı...

degerli arkadaşım fatih bu başlıgı açtıgın için kendi adıma teşekkür ederim tabii ki ÇANAKKALE unutulmaz

GÜNLÜKTEN

Çanakkale?de çarpışan yüz binlerce vatan evladının içerisinde hiçmi doyduğu topraklara ihanet etmeyip itaat eden Ermeni olmamıştır? Elbette çok azda olsa olmuştur.

keşke siyasilerimiz ders olarak okutsa çanakkaleyi. zira o savaşın tarihte bi benzeri daha yok.

?Şu koşan asker ne diyor?

kabrimi nurlandıracaktır.

İngiliz asker Ernest Hotpoint

amin türkiye kardeşim.

olacaktır. Teselli ediniz. ?Mukadderat-ıİlahiye böyle

(Anafartalar, 11 Ağustos1915)

Nezih?ciğimi evvela Cenab?ı Hakk?ın, saniyen sizin

Böyle bir manzarayı tarih görmemiştir. Asker sanki üzüm toplar gibi düşman mermilerini elleriyle topluyordu. Onu gören diğer askerler de siperlerinden hareketlendi ve o anda çok çetin bir savaş başladı. Kısa zaman sonra karaya çıkan İngiliz birliğinden geriye yerde yatan asker cesetlerinden başka bir şey görünmüyordu.

Galatasaray Lisesi öğrencisi iken gönüllü Çanakkale cephesine giden zabit adayı Mehmet Muzaffer Bey'in alayının otomobillerine lastik satın almak için bir gecede (1916 yılı baharı) yaptığı sahte 100 liranın ön yüzü. Paranın altında "bedeli Çanakkale'de altın olarak ödenecektir" yazılıdır. Teğmenliğe yükselen bu vatanseverimiz, 1917 yılında Gazze'de şehit düşmüştür.

bulup ailesine gönderemedi. Çünkü yarası iyileşir

gireceğim muharebelerden kurtulacağıma ümidim

Çanakkale Savaşları sırasında yaşanan bir ilginç ayrıntı, düşman donanmasında görevli Fransız Filo Komutanı Amiral Guepret'nin, emrinde çalışan oğlu Yüzbaşı Guepret'nin yanlış istihbarat verip, bunun sonucunda babasının başkanlık ettiği mahkemece idam kararının verilmesi olarak bilinir. Boğaz'da görevli Fransız Filo Komutanı Amiral Guepret'nin oğlu Yüzbaşı Guepret'ye onur görevi olarak Boğaz'daki mayınların tespit edilmesi görevi verildi. Yüzbaşı Guepret, havadan yapılan keşif uçuşunda, Nusrat'ın döktüğü mayınları tespit edemedi, Boğaz'ın mayınsız olduğunu belirten temiz raporunu filolara verdi. 18 Mart günü itilaf devletleri gemilerinin sonunu hazırlayan bu mayınlar, Amiral'in oğlu Yüzbaşı Guepret'nin de sonunu hazırladı. Yüzbaşı Guepret, babasının başkanlık ettiği Askeri mahkemeye çıkarıldı, idama mahkum olup kurşuna dizildi.

himayenize tevdi ediyorum. Onlar hakkında ne mümkünse

Hakk?ın lütuf ve himayesine tevdi ediyorum

lütfen yapınız. Oğlumun talim ve terbiyesi ile siz de

fatihim kardeşim sen de dünden beri yaramıza parmak bastın ama olsun bu başlık çok isabetli oldu yüregine saglık

MUHABERE ALDATMASI TAKTİĞİ

Mevzilerden elini kaldıranın eli, miğferini kaldıranın miğferi parçalanıyordu. Böyle bir sağanak altında çaresizlik içinde beklemekten başka bir şey yapamıyorduk.

Gözlerimin önündeki manzarayı anlatmak olanaksızdı. Filikalar şimdi hemen hemen birbirlerine yanaşmış olarak kıyıya kadar uzanıyordu. İçleri parçalanmış cesetlerle doluydu. Sonuncu filika ile kıyı arasında cesetlerden oluşmuş bir iskele vardı. Ölülere basmadan kıyıya çıkmak mümkün değildi ve koyun suları kandan kıpkırmızı kesilmişti. .

"Ben bir kısım sıhhiye efradımla bu ani ve müthiş hücum karşısında çekilmeye imkan bulamadım.

TEŞEKKÜR EDERİM NESLİHAN.

? Kendisine bir hal geldi hemşire, tek bacağıyla ayağa kalktı. Odanın içinde dolaşmak istiyor.

"Harp biraz mayna verdi. Geride Alay Kumandanının etrafında toplanan subaylar bu mütevazi kahramanın sebep olduğu mucize karşısında şükranlarını ifade edecek kelime ararken, Alay Kumandanımız, tabur komandanı Lütfi Bey'e olan ititmat ve sevgisini şöyle izhar etti:

Türkler'in savunma düzeni son dakikaya kadar terk edilmiş gibiydi. Fakat River Cleyde gemisinin karaya oturmasıyla, çıkarma filikalarının kıyıya birkaç metre yaklaştığı sırada biri adeta katliam emrini verdi. Birdenbire bir cehennem boşandı. Ateş kasırgası sahile sokulan filikaların üzerinden limanın durgun sularını binlerce kamçıyla kamçılıyormuş gibi geçti. İlk birkaç saniye içinde kıran geçmişçesine zayiata uğratıldık. Kıyıları yalayan dalgacıklar kana boyanmıştı. Filikalardan bazıları içinde bulunanların hepsi ölmüş durumda umutsuz bir halde suların seyrine kapılmış gidiyordu. Ertuğrul Koyu'na yapılan çıkarma harekatı, işte bu şekilde ve saat 9'dan biraz sonra kesin olarak durduruldu.

Bekir Çavuş kendini kaybetmiş bir halde idi.

Cenab-ı Hakk?ın sevgili bir kulu olduğuma inanacağım.

? Hani ayağını kestiğimiz yaralı yok mu?

Şehadetimi duyduğunda refikam mutlaka çok müteessir

Muzaffer selamı çaktı dışarı çıktı. Harbiye Nezareti?nin bahçesinden dışarıya ağır ağır yürürken ne yapacağını düşünüyordu. Malzemelere Alay?ın ihtiyacı vardı. Elindeki iki Mercedes-Benz kamyon ve iki binek arabası lastiksizdi. Diğer malzemelerde mutlaka lazımdı. Kendisi bulur alır diye görevlendirilmişti. Malzemeyi bulmuştu fakat para yoktu. Eli boş dönemezdi, bir çaresini bulmak lazımdı...

yazıyorum.

? Aman Bekir Çavuş dedim, Ne yapıyorsun? Bu hal ile ayağa kalkılır mı?

karşı kusur işlemiş olabilirim. Beni affediniz. Lütfen

Şehid babası, şehid anası olduğunuz için şükrediniz.

Bunlardan bir kaçı; Arakil Efendi?nin oğlu Tefekçiyan, Ağabeydyan Efendinin oğlu Mehmet ve Dacat Güler gibi isimleri sayabiliriz.

Sevgili babacığım ve valideciğim. Sakın üzülmeyiniz.

Kansız beyaz dudaklarından çıkan en son cümle:

"Askerlik vazifesi yaparken vatan uğrunda şehadet mertebesine ermek veya gazi olmak her Türk için tabii bir şeydir. Ancak bu 45 şehit ve 150 gazinin durumu başkadır. Zira bunların istisnasız hepsi( 1909 ve 1914 Askeri Mükellefiyet Kanunu gereğince) askerlik vazifesinden ya muaf ya da maksureli tutulmuş gençlerdir. Bu iki kanun sultani mektepleri talebe ve mezunları askerlik vazifesinden? maksureli? ettiği gibi, Balkan Harbi sırasında mer?i olan 1909 kanunu da üstelik bütün İstanbul halkını askerlik vazifesinden azade kılmaktadır. bu şehit ve gazilerin hepsi 17-22 yaşındayken ve bir kısmı henüz mektebin lise ve orta kısmında, bir kısmıysa mezun ve İstanbul Darülfünunu veya Avrupa üniversitelerinde tahsildeyken, birbirleriyle yarış edercesine askerlik şubelerine koşmuşlar ve gönüllü olarak askere yazılmışlardı. Hatta içlerinden Irak Cephesi?nde şehit düşen 646 Celal İbrahim seferberliğin ilanıyla beraber geceden gidip askerlik şubesinin kapısında sabahlamış ve? 1 Numaralı Gönüllü? yazılmak şerefini elde emiştir.

Bu Gayri Müslim askerlerin içerisinde yine bize en çok itaat eden Rum asıllılardır. Ancak Rum?lardan daha kalabalık oldukları halde her fırsatta Osmanlıyı arkadan vuran Ermeniler, Çanakkale?de de arkadan vurmuşlardır.

arkadaşlar, son zamanlarda çanakkale savaşımızla alakalı her türlü kaynagı okuyorum. çogu zaman göz yaşlarıyla:'(

ilki benden olsun.

1. Tabur Kumandanı Binbaşı Lütfi Bey uzun boylu, zayıf, babacan bir zattı. Bütün işi gücü, taburun ağırlık hayvanlarının koşumlarının ve semerlerinin tamiri idi;askerin talim ve terbiyesini kıymetli bölük kumandanlarına bırakmıştı. Tabur kumandanı Lütfi Bey'inbu tavrı, bazı kumandanlar tarafından tenkide tabi tutulurdu. Ancak Alay kumandanı"Bırakın benim tabur kumandanımı! ben onun her işinden memnunum" der, kumandanına kol kanat gererdi...

Benim tarafımdan hakkım cümlenize helal olsun.

helal et. Ruhumu şad et. Yengen Münevver Hanım?la

Onun burada altın dediği Çanakkale?de Mehmetçiğin akıttığı, altından daha kıymetli kanı idi.

etmek zamanıdır. Mukaddes vatani vazifemi ifaya cehd

Nitekim Çanakkale düşman güçleri Komutanı İan Hamilton'un günlüğüne şu cümleleri düşüyor: "Akşamüstü Ertuğrulkoyunun açıklarına geldik. Gördüğümüz manzara şuydu: Çıkarma yerinin etrafı dehşetli ateşimizle çevrelenmiş, lakin donanmamızın en ağır topları Türk siperleri üzerinde ancak bir konfeti etkisi yaratıyor. River Clyde nakliye gemimiz, 100 metre gibi pek yakın mesafeden şiddetli piyade tüfeği ateşine maruz. Karaya ayak basan birliklerimiz, kum tepelerinin arkasında yere yapışmışlar, başlarını bir santim kaldıramıyorlar. Akşam hava kararmak üzereyken Quine Elizabeth 38'lik toplarıyla o kadar dehşetli bir ateş açtı ki, koca gemi baştan başa zangır zangır titriyordu. Bu dehşetli ateş saatlerce sürdü. Fakat Türkler'in Piyade tüfeği sesleri kesilmedi."

? Aman dedi, Ne diyorsun? Emir geldi, emri yerine getirmek lazım.. Tabii kalkacağım.

Elveda... Oğlunuz: Mehmed Tevfik.?

Çok dehşetli bir saldırı karşısında kalmıştık. Karaya çıkan İngiliz askerlerini gemiden top atışları ve makineli tüfekler destekliyordu. Bulunduğumuz siperlerden değil hareket etmek, en küçük bir hareket belirtisi bile onlarca mermiyi hemen o hareket noktasına çekiyordu.

? Paranın tediye muamelesi akşamüstü bitecek, ezandan sonra gelip malları alamam. gece kaldıracak yerim yok. Yarın öğleden evvel vapur Çanakkale?ye kalkıyor, yetiştirmem lazım. Onun için sabah ezanında geleceğim malları mutlaka hazır edin...?

İNGİLİZ BİNBAŞI ARTHUR MİLLES

Bilirsin seni pek severim. Buna rağmen belki sana

çanakkale içimizde bir sızı ruhları şad olsun şehitlerimizin

" Sonra haber aldım. Bu binbaşı Lütfi Bey, Çanakkale'den sonra İran'da girişilen bir çevirme hareketinde Kirmanşah'ta şehit olmuş, Allah rahmet eylesin..."

(Gelibolu, 26 Nisan 1915)

refikamla birlikte sa?y ediniz .

(Gelibolu, 2 Mayıs 1915)

O gün hayalimde deniz kuvvetlerinin bize Çanakkale Boğazının yolunu açarak yapacağı bombardıman eşliğinde, Gelibolu Yarımadasından yukarı Marmara sahillerini geçeceğimizi ve küçük bir çatışmayı takiben Konstantinopolis'e ulaşacağımızı ve orada Rus Ordularıyla buluşarak İmparatorluğun iç taraflarına gireceğimizi canlandırıyordum.

Şimdiye kadar milletimin bana verdiklerini bugün hak

İstemelyerek de olsa, Çanakkale Boğazının savaş gemileriyle zorlanamayacağı sonucuna varıyorum. Belki bir zamanlar bu mümkün olabilirdi. Eğer benim birliklerim buna katılacaklarsa, bu bek-endiği gibi destek verme şeklinde olmamalıdır. Ordunun rolü, yalnızca tabyaları yıkacak bir çıkartma birliğinden fazla olmalı. Kararlı, hazırlıklı, donanmaya yolu açacak ve tüm gücüyle savaşacak bir operasyon olmalı.

sizden ricam buldugunuz yazıları, anıları, hatıraları ekleyerek paylaşımda bulunmanız.

Filikalar River Clyde gemisinden herhangi bir ateşle karşılaşmadan ayrıldılar. Kıyıya sabah saat 6 sularında yaklaşmaya başladık. İlk filikalar kıyıya 20 metre kadar yaklaştığında Türkler önce bir el ateş ettiler. Ve bunun ardından kıyamet koptu ve açık filikalardaki Dublinliler biçilmeye başlandı. River Clyde gemisinin açık kapaklarının ardından inmeyi bekleyenler, onların kapana kıstırılmış fareler gibi öldürüldüklerini izliyorlardı. Filikalardaki 700 askerin sadece 300'ü karaya çıkabildi. Ve onların çoğunun da yaralı olduğunu gördüm...

? Evet.

Saat onbirde hareket ettik. Tek sıra halinde, açık bir arazideydik. Birden önümüze çıkan bataklığı geçmemiz emredildi. Türklerin müthiş ve öldürücü ateşiyle çok kayıp verdik. Görünürlerde hiçbir siper yoktu. Türkler makineli tüfekleri çok iyi bir şekilde gizlemişlerdi. Korkunçtu. Her hamleden sonra daha az sayıda asker doğrulabiliyordu. Biz ise körlemesine ilerlemeye çalışıyorduk. Ancak hiçbir şey değişmedi. Her yönden ateş ediliyor ve biz ise ne bir siper, ne de bir Türk görebiliyorduk. Eğer bir Türk görebilseydik, hiç değilse gidebileceğimiz yönü belirleyebilecektik.

? bana bak oğlum! Ben askerin ayağına postal sırtına kaput alacak parayı bulamıyorum. Sen otomobil lastiğinden bahsediyorsun. Haydi yürü git, insanı günaha sokma para mara yok!...

" Başımıza dikilen Senegalli, simsiyah yüzünden akan terlerle güneşin karşısında adeta bir bronz heykel gibi elinde satırı ile duruyordu. Mukabeleye imkan da yoktu. Çünkü düşman askerleri bizleri geride bırakmış, siperlerimizden atlamış, Kereviz Dereye inmeye başlamışlardı.

Kara savasi da dahil sekiz ay, on dört gün devam eden Çanakkale Savasi'nda 55.127'si sehid, 100.177'si yarali, 10.067'si kayip ve 21.498'i muhtelif hastaliklardan hayata veda eden cem'an 186.869 evladimizi kaybettik

? Emri yapamadım, oldu.

Bölük Komutanı Mehmed Tevfik Efendi, bu mektubu fırsat

"Seddülbahir'de bizim karşımızda Fransız kıt'alan vardı. Bunlar arasında bilhassa Senegalliler bulunuyordu. Bunlar cidden harpçi ve cesur idiler. Bizim süngü ve kasaturalarımıza mukabil, onların satırları meşhurdu. Bu satır yaraları da cidden amansızdı. Ama onları da korkutan ve titreten bizim Mehmetçiklerimizin Allah! Allah! naraları ile süngü hücumları idi. Onu gören ve işiten bir Senegalliyi siperde tutmaya artık imkan ve ihtimal yoktu.

rica ederim neslihan.

Fakat ben ona kani idim ki Bekir Çavuş vazifesini son derece yapmıştı.?

(Anzak Koyu, 25 Nisan 1915)

"Birgün gene bir ölüm kalım harbine tutuşmuştuk. Düşman topçuları evvela siperlerimizi alt üst etti. Kesif düşman askerleri sel gibi hücuma kalktılar. Mukabelelerimiz fayda vermiyordu. Düşmanı durduramıyorduk. Nihayet Senegalliler siperlerimizin bir kısmını işgal etti. Erlerimiz Kereviz dereye sığındılar.

(Ertuğrul Koyu, 25. Nisan.1915)

Çanakkale savaşlarında çarpışan Gayri Müslimler, Anadolu?daki nüfus yoğunluklarına göre bir hayli azdır. Gerilere kaçmayan ve düşman saflarına geçmeyip bizlerle omuz omuza çarpışanları ise bizler her daim el üzerinde tutmuşuzdur.

Hemen koştum. Bekir Çavuş yaralarından kanlar aka aka ayağa kalkmıştı. Yanına koştum. Bileğinden tuttum, müthiş ateşi vardı.

O gece sabaha karşı kamaramın kapısı hızlı hızlı vuruldu. Kalktım dışarıda bir ses:

Üç gün sonra Yahudi elindeki yüzlük kaimeyi bozdurmak üzere Osmanlı Bankası?na gitti. Bozmadılar zira elindeki para sahte idi.

Bu şekilde ne kadar zaman geçti bilmiyorum. Birden bulunduğum yerden yaklaşık on beş metre uzağımızdan korkunç bir ses geldi. Sesle birlikte bir Türk askeri siperden kalktı, düşmana doğru koşmaya başladı. Hem koşuyor hem kollarını sağa sola sallıyor, hem de sesi çıktığı kadar bağırıyordu. Yanımda bulunan tercümanıma dedim ki:

Dr. Hikmet Arda Anlatıyor:

Nusrat mayın gemisinin mayın dökme planının İngiltere Osmanlı ile dostken, İngiliz Bahriye Heyeti'ne mensup Halifaks adlı bir subay tarafından yıllar önce hazırlatıldı. Mayın hatlarının tesisinde Halifaks'ın hazırladığı mayın planlarından istifade edildi. Ancak bu planlar üzerinde, gereken değişiklikler yapılarak sürpriz etkisi sağlandı.

Yetiş ya Muhammed Kur-an?ın elden gidiyor!

? Ne oldu peki?

Ayağını kestik. Bir tek ayağı ile kalmıştı ama vaziyeti çok tehlikeli idi. Kangren çok ilerlemişti. Aynı zamanda pek fazla kan kaybetmişti. Adeta ölmesini bekliyorduk.

"Biz korkunç bir rüyadan uyanır gibi idik.

hakkınızı helal ederek ruhumu şad ediniz. Bana,

hepinize teşekkür ederim.

Bu şekilde ilerleyen erlerimiz bizim siperleri geri aldığı gibi düşmanın da bir iki siperini zaptettiler. Nihayet düşmanın kesif mitralyöz ve makineli tüfek ateşi karşısında daha ilerlemeye imkan bulmayarak düşman siperlerine yerleşmişlerdi.

ANZAK TEĞMEN R. B. GİLLET

Ebediyen Allahaısmarladık.

Gazeteci ve Yazar Aspınal Oglander

Muzaffer Çanakkale?ye vardığında harp durmuştu. Zaman zaman İmroz ve Bozcaada?da üslenmiş düşman gemileri ve uçakları bombardımanda bulunuyorlarsa da 1915 Nisan?ın da Aralık sonuna kadar sekiz ay süren kanlı boğuşmalarla kıyasla bu bombardımanlar? hiç mesabesindeydi.? Çanakkale?de ki birliklerin büyük bir kısmı Kafkas, Irak, ve Filistin cephelerine sevk edeceklerdi. Hazırlanma ve noksanlarına ikmal emri aldılar. Muzaffer birliğinin alay karargahında görevliydi. Alay?ın kamyon ve otomobil lastiği ile diğer bir takım malzemeye ihtiyacı vardı. Bunlar ise ancak İstanbul?dan sağlanabilirdi. O devirlerde bu gibi basit mübayalar için arttırma yapmak ilanlarda bulunmak ne adetti, ne de bunları kaybedilecek vakit vardı. Her şey?itimat? ile yürürdü. Muzaffer açıkgözlü ve becerikli İstanbul çocuğu olduğundan Karargah, gerekli malzemenin temin ve mübayaasına onu memur etti. İcabeden paranın kendisine itası içinde Erkan-ı Harbiye Riyaseti?ne hitaben yazılı bir tezkereyi eline verdiler.

Bölük Komutanı Mehmed Tevfik Efendi, nin mektubu

HAMİLTON'DAN HARBİYE NAZIRILORD KİTCHENER'E TELGRAF

"Ben bu ülke için savaştım, yaralandım, sen ne yaptın?" diye sorduğunu anlatıyor. 1960'ta vefat eden Dacat Güler'in mezarı Şişli Ermeni Mezarlığı'nda

çıktı. Şehit kanına bulanmıştı.

AĞ MANİALARI ÇANAKKALE SAVAŞI'NDA KULLANILDI

Çanakkale Savaşları sırasında, 13 Aralık 1914'te, Boğaz'ın korunmasında Sarısığlar bölgesinde demirleyerek sabit batarya görevi alan Mesudiye zırhlısının, düşman denizaltı saldırısı sonucu batırılmasıyla, denizaltı tehlikesinin kendini gösterdiğini belirtti. Deniz Kıdemli Kurmay Albay Hatip, "O andan itibaren çeşitli karşı tedbirler alındı. Bu tedbirlerin içinde en etkilisi ise Boğaz'ın Nara geçidinde kurulan Denizaltı engel ağı oldu. Dünya harp tarihinde, mania ağı ilk kez Çanakkale'de uygulanmıştır.

ediyorum. Şehadet rütbesine suud edersem,

Muzaffer bunları düşüne düşüne Beyazıt Meydanı?na vardı birden durdu. Kendi kendine gülmüştü aradığı çareyi bulmuştu.

vatanın, uğruna ölünecek mukaddes bir değer olduğunu

1982 Tevellütlüyüm . Çanakkale'de üç sene bulundu. 27. alaydanı. İki sene seddülbaher ve Arıburnu'nda çarpıştım. Bir keresinde üç gün, üç gece süngü harbi yaptık düşmanla. Üç günün sonunda yedi kişi kaldık bizim bölükte! Sonra on ar er verdiler ve çavuş yaptılar bizi. Bir gün, Arıburnu'nda mevzilendik, düşmana durmadan ateş ediyoruz. Bir ara baktım tetiği çekiyorum ama tüfek patlamıyor! Tam da zamanında bizim bizim tüfek bozuldu herhalde, dedim kendi kendime. Bizim siperde bir arkadaş vardı, tüfekten iyi anlardı, ona seslendim; -Bak hele be arkadaş, benim tüfek bozuldu herhal ateş almıyor! Dedim.. O arkadaşım benden yana sööyle bir baktı; -Ne bozulmuşu be ahretlik , senin tetiği çeken parmağın kopmuş! Dedi.. Meğer biz harbederken bir düşman kurşunu gelmiş, bizim parmağın yarısını almış götürmüş ortasından!..

Sevgili baba ve valideciğim... Belki bilmeyerek size

Doğru tüccar Yahudi? nin yanına gitti:

mekanları cennet olsun aziz dedelerimizin:'(

?Sebeb-i hayatım, feyz-ü refikim, sevgili babacığım ve

? Bekir Çavuş mu?

karşı da kusur ettiğim olmuştur. Beni affet. Hakkını

"Fakat kaç dakika geçti hatırlayamıyorum, müthiş bir Allah! Allah! nidası kulaklarımızı yırttı. Başlarında Alay kumandanımızın himaye ettiği o, mütevazi ve dindar kahraman 1. Tabur Kumandanı Binbaşı Lütfi Bey...

Bugünkü yazımı çok duygulu bir Çanakkale hatırasına ayırıyorum. Okuduğum da göz yaşlarımı tutamadığım bu satırları okuduğunuz da, aynı duyguları sizlerinde yaşayacağını umuyorum.

Çanakkale Savaşı Anıları - Vatan vazifesini yapmak...

öğrettiğiniz için teşekkür ederim. Fatihalarınız

(Çanakkale, 18. Mart.1915)

Muzaffer, evrak-ı nakdiyelerin basımında kullanılan kağıtın aynını Karaköy kırtasiyecilerinden tedarik etmiş bütün gece oturmuş çini mürekkebi ve boya ile gerçeğinden bir bakışta ayırt edilemeyecek nefasette taklit bir para yapmıştı. Tüccara verdiği ve yutturduğu para buydu. O devrin hakiki paralarının üzerindeki yazılar arsında bir de şu ibare bulunuyordu: ? Bedeli Dersaadet?te altın olarak tesviye olunacaktır.?Muzaffer yaptığı taklit paradaki bu ibareyi değiştirerek şöyle yazmıştı:

Hemen giyinip fırladım, genç bir Alman hastabakıcısı:

"Düşman için yol açılmıştı. Çünkü bundan sonra müdafaa hattı yoktu. Düşman Soğanlı dereye inecek ve tam Çanakkale'nin karşısında Boğaz'in en mühim bir mevkiini ele geçirmiş olacak, donanmasının yardımıyla bütün gayeleri olan İstanbul yolu da bu suretle kendilerine açılmış bulunacaktı.

Ve sabaha karşı Bekir Çavuş kollarımız arasında dünyaya gözlerini büsbütün kapadı. Bu adamcağız son dakikasına kadar kumandanın emrini, kendisine verilen vatan vazifesini yapmaktan başka bir şey düşünmüyordu. Son dakikasında bile ne annesini ne sevdiğini düşünüyordu.

"Bu Allah! Allah! haykırışları arasında başımızda dikilen Senegalli de bizi bırakıp canını kurtarmaya uğraşan arkadaşları ile beraber kaçtı.

Yahudi tüccar bunu mesele yapmadı. Yapmak mı istemedi, yapmaktan mı çekindi bilinemez. Ancak olay bütün İstanbul?da yayıldı. Dünyada emsali olmayan ve olmayacak olan bu hadise Şehzade Halim Efendi?nin kulağına kadar gitti. Şehzade hemen lalasını göndererek Yahudi tüccarı buldurdu. Yüzlük taklit evrak-ı nakdiyeyi bedelini altın olarak ödeyip aldı. Çok zarif sedef kakmalı, içi kadifeli bir mücevher çekmecesine yerleştirip, İstanbul polis okulundaki emniyet müzesine hediye etti. Bu emsalsiz parça müzede şeref mevkiinde muhafaza olundu."