Meşhur tarihçi Hammer?in Sultan Murad?ın yazı bilmediği, ilim düşmanı olduğuna dair iddialarını okuduktan sonra bu iddalar üzerinde duralım;Epidor sakinleriyle, yani Raguzalılar'la akdettiği bir ahidnamenin imza şeklinde, onun yazı bilmediğinin delilidir.(767/ 1365). Adriyatik Denizi'nin bir körfezinde saklanmış gibi görünen ve asırlarca hilekarca ve ihtiyatkarca siyaseti sayesinde kendisini muhafaza etmiş olan küçük Raguza Cumhuriyeti Osmanlı Padişahlarının yüce mukadderatını birinci olarak keşf ile, kendisini yine kendi ihtiyarlanyla onların himayeleri altına vaz' eyledi. Raguza elçileri tarafından idare olunan bu müzakerelerin neticesi bir ahidname ile son bulmuştur. Osmanlılar'la bir Hıristiyan milleti arasında ilk akdolunan bu ahidname, Cumhuriyetin itaatkarlığını tasdik ile, senelik beşyüz duka vergi mukabilinde, gemilerin doğu sularında seyir ve ticaret serbestisi hakkında Padişah'ın himayesini te'min ediyordu.

Murad'ın ilimden hiçbir nasibi olmadığını ve ilimlerin kudretini hafife aldığını gösterir bir vak'a da, Şark edebiyat ve ilimler tarihinde mümtaz bir mevki işgal eden üç alimin onun saltanatı zamanında, kendilerine layık surette yaşayabilmek için, yabancı memleketlere gitmeğe mecbur olmalarıdır. Bunların birincisi riyaziyyun dan Mahmud'dur ki, münevver fikirli hükümdar ve pek şöhretli hey'et-şinas Uhığ Beğ'in muallimi olmuş, «Kadı-zade-i Rumi unvanıyla Semerkand camiinde ders vermiştir. İkincisi lisan alimlerinden Molla Cemalü'd-din Aksarayi'dir ki, Karaman'da Zincirli Medresesi'nde müstahdem bulunmuştu. Bu meşhur muhacirlerin üçüncüsü de akaid alimlerinden ve Kayseri hükümdarının kadısı Ahmed Burhanü'd-din dir.

Gibbons?un da pek güzel tarif ettiği gibi Osman Gazi etrafına bir ırk toplamış, Orhan Gazi bir devlet vücuda getirmiş, fakat imparatorluğu Murad-ı Hüdavendigar kurmuştur.

Tarkan SUÇIKAR

Kanaatimize göre ise Sultan I. Murad'ın ahidnameye el basması, yazı bilmediğinden olmamak gerektir. Kemal Beğ'in Osmanlı Tarihi'nde de (s. 187) beyan olunduğu üzere resmi evraka pençe basmak Cengiz zamanında icad olunmuştu; Cengiz elini kırmızı mürekkebe batırdığından, menşurlarına «al tanığa denilirdi.

Cehaletin ilk düşmanı İslamdır. Bu nedenle Murad gibi tahta çıkmaya aday bir şehzadenin okuma yazma bilmeyecek kadar cahil bırakılması söz konusu dahi olamaz.

Ahidnameyi tasdik zamanı gelince, Murad, imza etmesini bilmediğinden, elini mürekkebe batırarak -üç parmağı ortada birleşmiş ve baş parmağı ayrılmış olarak- ahidnamenin ser-levhasına bastı.(1) Bu imza şekli , I. Murad'ın halefleri olan padişahların hepsi tarafından kabul olunmuştur. Yalnız daha sonraları hattatların imzayı girift harflerle süsleyerek, saltanat tahtında bulunan padişahın ismini hususi şekilde yazmışlardır. Tuğra, çizgilerinin bugün taklid etmekte bulunduğu bu kaba el nişanesinin ortasına Padişah'ın ve pederinin ismiyle «El-Muzaffer Daima vasfı konulmaktadır. Sonraları bu alameti fermanların, ve beratların üstüne koymağa memur olan hattat «Nişancı-başı unvanıyla devlet müsteşarı veyahut sultanın mührünün muhafazası hizmetim ki Devlet'in büyük memuriyetlerindendir- haiz idi.

Murat hanın tanıtım mührü olarak anlayabiliriz sanırım: aslan pençesi mührünü...

eyvallah dostum...

Tüm bunlara rağmen Sultan Murad böyle bir şekilde imza atmışsa bunu, düşmanın elinde kalacak bir belgeye aslan pençesi şeklinde imza atarak her bakana korku salmak isteği şeklinde de yorumlayabiliriz.

cahil bir adam ne devletin başına geçebilir, ne Türk töresinde ne de islam meşveretinde söz sahibi olup beyat alabilirdi...

Ayrıca 1. Murad Han?ın mensup olduğu Osmanoğulları ailesi daha ilk devirlerinden itibaren ilim dostu olan emsalsiz savaşçı ve kumandanlar yetiştirdikleri gibi Orhan Gazi?nin kardeşi Alladdin örneğinde olduğu gibi bilgin ve alimlerde yetiştirmişlerdir. İlim düşmanı olduğu iddia edilen Murad onun yeğeni ve öğrencisidir. Bunun yanında o ünlü Şeyh Edebali?nin de torunudur. Etrafında hep İranlı yazar ve bilginler bulunduğu kaynaklarda belirtilir.

Bundan başka bahsedilen devirde doğuda en basit vatandaşın dahi en azından okuma yazma bilmese dahi imzasını yada ismini kazıttığı bir mühür yada yüzük taşıdığı bilinmektedir.