Dolayısıyla, bazı müsteşrik kafalı teologların iddia ettiği "hadis hicri bilmem kaçıncı asırda ortaya çıktı, tasavvuf İran'dan eski Mısır'dan etkilenip ortaya çıktı" gibi lafların en ufak bir kıymeti yoktur.

Süfyan Sevri, Ebu Haşim hakkında: "Ben Ebu Haşim'i görmeden önce sofinin ne olduğunu bilmiyordum" demiştir".

Zühd hareketi "Mutasavvıfe" adı ile bir topluluk meydana getirince tasavvuf sistemleşmeye başladı. Fakihler nasıl ki fıkıh ilmini, kelamcılar kelam ilmini sonradan meydana getirdilerse; başlangıçta sadece hareket halinde beliren tasavvuf da öteki, İslami ilimler gibi, sonradan bir ilim haline geldi.

Ashab-ı kiram Tarikat-ı aliye'nin ne olduğunu bilmiyordu, amma yaşıyordu. Peygamber Efendimizin sohbetinde kendilerine icabeden herşey veriliyordu. Resulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-Efendimizin aralarında bulunması ve sohbeti onları yetiştiriyordu. Ashab-ı suffa da aynı şekilde yetişiyordu. Herkes nasibi kadar alıyordu. Kimisi çok alıyordu, kimisi az alıyordu. Hele bunların arasında bir zümre vardı ki; "Seninle beraber olanlardan bir taife de -gece- kalkıyorlar." (Müzemmil: 20) ayet-i kerime'sinde belirtildiği üzere, fazla ibadetleriyle seçilmişlerdi.

Söfiyyenin zuhuru ile şeriat ilmi iki kısma ayrılmıştır :

Resulullah Aleyhisselam'dan sonra Ashab-ı kiram'a yetişenlere ve ilmi onlardan alanlara "Tabiin" denilmiştir. Ondan sonra da "Tabiin"e erişen "Tebe-i tabiin" gelmektedir. Bu üç nesil, eri hayırlı insanlar olarak kabul edilmişlerdir. Peygamber Efendimiz zamanında bütün müslümanlar o'nun sohbetlerinde feyz aldıklarından, kendilerine "sahabe" ismi verilmişti. Hazret-i Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin irtihallerini müteakip, sahabe-i kiramdan bu feyzi ahzedenlere "tabiin" denmeye başlandı. Bu sırada müslümanlar arasında vahdet zayıflamaya, birtakım batıl fikirler İslam camiası içersine sokulup yayılmağa başladı, işte tam bu sırada bir topluluk, salih ameller işlemekte, doğrulukta, dinlerine olan samimi bağlılıklarında, zühd ü takvada ileri giderek, uzlet ve vahdeti ihtiyar ettiler. Kendi nefisleri için birtakım zaviye ve hücreler meydana getirdiler. Bu şekilde hareket eden kimselere "sofiyye" denmeğe başlandı.

Güzel bir yazı.

Saadet asrında en yüksek mevkiyi, Resulullah -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimizle sohbet şerefine eren Ashab-ı kiram -radiyallahu anhüm- Hazeratı almışlardı. Her biri ayrı ayrı kabiliyetlere sahip idiler, vazifeleri ayrı ayrıydı. Bir kısmı ilim öğrenmeye, bir kısmı dini tebliğ etmeye, bir kısmı cihada, bir kısmı yöneticiliğe daha fazla ilgi duyarken, bir kısmı da ibadete daha çok önem veriyordu.

İslamiyetin ilk zamanlarında nefislerini riyazat ve zahidliğe vakfedenlere "zahid, abid" gibi isimler verilirdi. Daha sonraları zahidane hayata sülük etmiş kimselere "sofi" denmeye başlandı.

İslami ilimler ilk devirlerde bir bütündü. Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam, Tasavvuf gibi bölümlere ayrılmış değildi. Bugünkü şekliyle bir Tefsir, bir Hadis ilmi yoktu, itikadi ve fıkhi mezhepler de yoktu. Bu tasnifler daha sonraki yıllarda ortaya çıkmıştır.

Her büyük medeniyet veya hareketin veya her etkili kültürün bir oluşum bir de "Tedvin" dediğimiz derleme-sınıflama dönemi vardır.

Tasavvufun başlangıcı Resulullah Aleyhisselam'ın ve Ashab-ı kiram -radiyallahu anhüm- Hazeratının yaşayışlarında görülmektedir. Bazılarının zannettiği gibi tasavvufi yaşantı Resulullah Aleyhisselam'dan sonra başlamış olmayıp, doğrudan doğruya onun zuhuru ile ortaya çıkmıştır.

Namaz, oruç ve diğer amellerin zahiri bir şekli varsa ve bunlar zahiri fıkhın mevzusunu teşkil ediyorsa; yine bu ibadetlerin aynı şekilde huzur ve huşu gibi batıni bir şekli de vardır. Bu da batını fıkhın yani tasavvufun mevzusunu teşkil eder.

Bedeni ameller için hükümler konduğu gibi, kalbi ameller için de hükümler kondu. Böylece "Tasavvuf ilmi " doğmuş oldu.

Efendimiz hayatta iken, tefsir, fıkıh, hadis, kelam, akaid, tasavvuf dalları bir bütün halinde hayatın her safhasında bir tohum halinde vardı. Mesela o dönemlerde klasik anlamıyla bir hadis ilmi ve hadis alimi yoktu amma öz olarak vardı, bir tefsir ilmi veya tefsir alimi yoktu, amma öz olarak vardı, bir fıkıh ilmi veya fıkıh alimi yoktu ama öz olarak vardı. Aynen bunun gibi, bir tasavvuf ilmi veya tarzı ile sofiler grubu yoktu amma öz olarak vardı.

Tasavvufun esasını teşkil eden kalbi eğilimlere çeki düzen vermenin pratik yöntemleri, teknikleri, zikir ve tefekkür adına gösterilen gayret, ihlas ve riyazete verilen önem vs.. gibi hususlar hemen her sahabinin gündemindeydi.

Allah hepsinden razı olsun.

Bugün elimizde mevcut eski tasavvuf kitaplarından sayılan "Nefehatül-Üns" ün beyanına göre, sofi ismi verilen ilk zat hicri 150 tarihlerinde vefat etmiş olan Ebu Haşim isminde bir zahiddir. Bu zatın Suriye'de Remle şehrinde bir zaviye meydana getirdiği ve saliklerine sofi ismi verdiği rivayet edilmektedir.

Fıkıh konularının dört mezhep imamı tarafından toparlanıp sistemleştirildiği ve bu imamların adları ile anılmaya başlandığı gibi; zikrin cehri kısmını Abdülkadir Geylani -kuddise sırruh- Hazretleri, hafi kısmını ise Muhammed Bahaüddin Şah-ı Nakşibend -kuddise sırruh- Hazretleri sistemleştirmişlerdir. Bundan sonra çeşitli kollar zuhur etmiş ise de, hepsinin aslı birdir. Tarikat-ı Muhammediye'dir. Gaye, Allah-u Teala'yı en güzel şekilde zikretmek ve O'na kulluk yapmaktır.

a) Fukaha ve ehl-i fetvaya mahsus olan ahkam-ı ammedir ki, ibadat ve muamelattan ibarettir.

Tasavvuf ilminin müslümanlar arasında zuhuru, hicri ikinci asrın ortalarına doğrudur.

İlk devirlerde zühdi bir hareket tarzında başlayan tasavvuf; İslam dininin kendi bünyesinde doğmuş, gerçek canlılığının ve tazeliğinin bir devamı niteliğinde gelişmiştir. Tasavvuf ismiyle zuhuru, hicri ikinci asrın ortalarına rastlamaktadır. Tarikat kelimesi ise tasavvufun sistemleşmesinden sonra kullanılmaya başlamıştır.

Daha sonraları ontoloji, epistemoloji, etik, estetik, mantık gibi alanlara ayrılmış, bilimsel devrim sıralarında da tabiat bilimleri ile kültürel/tinsel bilimler olarak sınıflanmış, sonra sosyal bilimler dallanmış vs.. vs..

Sofi ismi Peygamber Efendimiz zamanında yoktu. Bu kelime "Tabiin" devrinde söylenmeğe başladı.

Kaynağı Kur'an-ı kerim ve Hadis-i şeriflerdir. Asr-ı saadet'te tasavvuf adı ve mutasavvıf adı ile anılan zümre yoktu. Sufilik yaşanırdı, fakat adı yoktu.

b) Tasavvuf ehline ait mücahede, muhasebe-i nefs, bunlardan hasıl olan zevk, vecd haletleri, bunları ifade için kullanılan ıstılahat ve izahattır. Daha ziyade zevken anlaşılabilen bu haller için"Men lem yezuk lem ya'rif" yani "Tatmayan bilmez" derler. Hazret-i Mevlana'ya "Aşıklık nedir?" diye sordukları vakit: "Benim gibi ol da öğrenirsin" demiştir.

En basitinden Yunan Medeniyeti... Thales'ten Sokrat'a kadar ondan Dekart'a kadar sadece bir felsefedir. Bir bütün olarak "felsefe"...

Nasıl ki farklı tefsir ekolleri farklı fıkıh okulları var ise, ki bunlar da Efendimiz'in irtihalinden sonra sahabe-i kiramın karakter ve meşrep farklılıklarına göre zaman içinde şekillenmişti, aynı şekilde farklı tasavvufi yaşayış ekolleri de doğmuştur ki bunlar da özünde Kadiri ve Nakşi adları ile meşhur olmuşlar.

Nasıl ki tefsir, fıkıh, hadis vs.. sonradan sistematikleşti, kendi ekollerini oluşturdu amma özünde Efendimiz'in hayattayken yaşayıp öğrettiklerine dayanıyordu. Tasavvuf da aynı şekilde...