Para sahibi, derdinden dolayı yok yere onu uyandırdı. O masum dervişe itham dolu bakışlarla:

Gemide bulunanlar:

"Ahmaklar insan yapısı mescide saygı gösterirler de, gönül sahiplerinin gönüllerini kırmaya çalışırlar."

Derviş balıkların ağzından birkaç inci alıp geminin ortasına attı. Kendisi de sıçrayıp havada iskemleye oturur gibi oturdu. Padişahların tahtlarına oturdukları gibi bağdaş kurmuş, havada duruyordu. Gemi de onun önünde gitmede idi. Gemidekilere seslenerek dedi ki:

Allah Teala buyurdu ki:

Ümmü Mektum kim acaba diye düşünmüştüm, güzel bir tevafuk olmuş, güzel paylaşım..

Peygamber Efendimiz'in müezzinlerinden Abdullah bin Ümm-i Mektum -radıyallahü anh- zaman zaman Rasulullah Efendimiz'in yanına gelir:

"- Şu uyuyan fakiri arayalım." dedi.

"Allah, gönlü kırıklarla beraberdir."

Bu hadiseden sonra Rasulullah Efendimiz Abdullah ibn-i Ümm-i Mektum'u ne zaman görse: "-Ey kendisi için Rabbimin bana sitem ettiği zat, merhaba!" diye buyururlardı.

"- Ya Rab! Seni nerede arayayım?" dedi.

"Oysa bir Allah adamının, yani bir peygamberin veya velinin gönlü incinmeyince, Allah hiç bir kavmi rezil ve rüsvay etmemiştir."

Birgün Kureyş'in ileri gelenlerinden birkaç kişi Peygamberimiz'in yanında bulunuyorlardı. Hazret-i Peygamber de: "Belki bu Kureyş'in ileri gelenleri imana gelirler de mahiyetindekiler de hidayet bulurlar." ümidi içindeydi. Bu sırada doğuştan ama olan müezzin Abdullah ibn-i Ümm-i Mektum yine geldi. Ama olduğu için Rasulullah'ın yanında kimlerin bulunduğunu bilmiyordu. Bundan dolayı her vakitki ricasını tekrarladı. Misafirler yanında bu yersiz sualden Hazret-i Peygamber üzüldü ve sıkıldı. Başını öte tarafa çevirdi. Alaka göstermedi. Bu durumdan Abdullah ibn-i Ümm-i Mektum'un gönlü hafifçe incindi. Bunun üzerine Abese Suresi'nin başında bulunan iki ayet nazil oldu:

"Bilgisizliğimiz, körlüğümüz yüzünden Hakk'ın velilerini hor görmek, onları incitmek istiyoruz."

"-Ya Rasulallah! Allah'ın sana öğrettiklerinden bana da öğret!" diye yalvarırdı. Peygamber Efendimiz de; o temiz yürekli sahabisini kırmaz, tatlılıkla bütün sorularına cevaplar verirdi.

Hazret-i Mevlana'nın naklettiği şu hikaye, bu gerçeği ne kadar güzel yansıtır:Bir gemide bir derviş vardı. Yükü ve eşyası yoktu. İyi huylarından, mertlik ve insanlıktan bir yastığa dayanmıştı. Gemi suların üzerinde akıp giderken bir ara gemide bir kese altın kayboldu. Derviş ise o sırada uyumuştu. Herkesi aradılar, bulamadılar; biri de o dervişi gösterdi. Ve:

Dolayısıyla Hak dostları, bu mesele üzerinde, yani incitmeme hususunda titizlikle durmuşlar ve gönülleri birer nazargah-ı ilahi, yani bir bakıma manevi kabetullah olarak addetmişlerdir. Zira kim gönül kabesine zarar verirse, hakikatte onun sahibini incitmiş olur. Bu itibarla denir ki:

"- Beni, kalbi kırıkların yanında ara.""

Hiç şüphesiz bu hadise, ümmeti irşad için Hazret-i Peygamber -sallallahü aleyhi ve sellem-'in şahsında sergilenmiş bir ilahi örnektir. Bununla, bütün ehli imana böyle mevzularda takip etmesi gereken istikamet gösterilmiştir.

"Haydi gidin; gemi sizin olsun Hak benim olsun! O, ne beni hırsızlıkla suçlar, ne de beni kusurlarımı açığa vuran birisinin eline bırakır."

"Rasulullah, ama geldi diye yüzünü buruşturdu ve başını çevirdi."

Derviş: "Ya Rabbi! Masum kulunu suçlu buluyorlar, halimi sana arzediyorum!" diye Hakk'a iltica etti.

"- Ey ulu kul! Sana bu yüce makamı ne yüzden verdiler?" diye seslendiler.

"İnsanı inciten kişinin, Allah'ı incittiğinden haberi yoktur. O bilmiyor ki bu küpün suyu, Hak ırmağının suyu ile birleşmiştir."

"İbtila, belaya uğrayış bir hastalıktır, belaya uğrayan kişiye acırlar, ama ahmaklık öyle bir hastalıktır ki başkalarını yaralar ve incitir."

"Mana sultanlarına saygı gösterdiğim için verdiler. Yoksullara karşı da hiç kötü zanna kapılmadım. O latif ve nefesi hoş yoksullar yok mu; "Abese" Suresi onları yüceltmek için geldi. Onların yoksulluğu dünyalık için veya dünyaya sarılmak için değildir. Onların dünyada Hak'tan başka hiç bir şeyi olmadığından, onlar yoksulluğu benimsemişlerdir." dedi.

Hadis-i şerifte buyurulur:

Gemidekiler dervişin gönlünü kırıcı davranmışlardı. O temiz gönlün sahibi, yani Hak Teala ise, onun kırılmasına razı olmadığından balıklara emretti ve o anda denizin her tarafından sayısız balık başını çıkardı. Her birinin ağzında çok kıymetli iri bir inci vardı. Her birinin ağzında bir inci vardı ama ne inci... O incilerden her biri bir memleket geliri değerinde idi. Allah tarafından lutfediliyordu. Kimsenin o incilerde hakkı yoktu.

"Bu gönül evinin içinde kimin bulunduğunu biliyorsanız, bu gönül sahibinin kapısı önünde ettiğiniz terbiyesizlik nedendir?"

"Musa -aleyhisselam- Cenab-ı Hakk'a bir ilticasında:

Bu kıssadan hisseyi Hazret-i Mevlana şöyle ifade buyurur:

"- Bu gemide bir kese altın kayboldu. Herkesi aradık; bulamadık. Sıra sende! Hırkanı çıkar, soyun da, halkın şüphesi kalmasın." dedi.

Derviş: