20. yüzyıla Newton fiziğinin hakimiyeti altında girildi. Bu fizik anlayışına göre uzay ve zaman, birbirlerinden ayrı ve mutlaktılar. Zaman; uzayın her yerinde ve tarihin her döneminde, çekim gücü, hız ve kendi içinde gerçekleşen olgulardan tamamen bağımsız olarak akan, her gözlemci ve uzayın her noktası için aynı şekilde geçerli, ontolojik yapısı mutlak ve evrensel olan bir varlık olarak kabul ediliyordu. Newton?un çizdiği evren tablosu, deneylerle ve gözlemlerle başarılı şekilde uyum gösterdiği ve sağduyuyla da uyumlu olduğu için ciddi hiçbir muhalefetle karşılaşmadan doğa bilimlerinden sosyal bilimlere, felsefeden teolojiye kadar hemen hemen bütün çalışma alanlarına kayda değer etkilerde bulundu. 19. yüzyılın sonunda birçok bilim insanı, kozmolojideki temel anlayışın artık hiç değişmeyeceğini, ancak ayrıntılarda yeni bilgilerin elde edilebileceğini düşünüyorlardı.

Burada ilginç bir problem ortaya çıkmaktadır: Kuran göklerin, yerin ve aralarındakilerin 6 günde yaratıldığını söyler. Bu ifadeden hareketle bu sürenin 6000 yıla eşit olduğu mu anlaşılmalıdır? Üstelik bilim evrenin yaşı olarak 13,5 Milyar yılı verip duruyorken!

Mevcut bilimsel kriterlerle düşündüğümüzde Einstein'ın yaklaşımları Kant'tan daha bilimsel, daha tutarlı gözükmektedir. Fakat Evren'de izafi olarak var olan zamanın algınmasının zihin tarafından yapıldığı da unutulmamalıdır. Tahminimizce nasıl "özel İzafiyet Teorisi" ile hızın zamanı izafileştirmesi, "Genel İzafiyet Teorisi" ile çekimin zamanı izafileştirmesinin mümkün olduğu ortaya konuyorsa; "Zihinsel İzafiyet Teorisi" üzerine çalışılarak zihinsel algı şeklinin de zamanın izafi algılanmasına sebep olduğu ortaya konulacaktır. Yaratılışın mükemmelliklerinden biri, Evren'de bir sistem olarak işleyen zamanı algılayacak şekilde zihnin var olmasında görünmektedir. Anahtarın kilidine göre yaratılması gibi zihnimiz de zamanla beraber Evren'i algılayacak şekilde yaratılmıştır. Yani Evren'de işleyen bir sistem olarak zaman vardır. 2Zihin zamanı algılayacak şekilde yaratılmıştır. Bu iki süreç beraber vardır. Nefes alacak şekilde solunum sisteminin yaratılması ve nefes alınacak havanın ikisinin de aynı anda var olması gibi. Her durumda Einstein zamanın izafiliğini ortaya koymuştur. Biz sadece Einstein'ın hız ve çekim gibi zamanı izafileştirici kavramlarına zihinsel algının da eklenmesinin doğru olduğunu düşünüyoruz.

Bu konudaki görüşlerimiz için bakınız: Caner Taslaman, Din Felsefesi Açısından Entropi Yasası, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı 30, 2006/1, s. 108-111.

Stephen Hawking, Ceviz Kabuğundaki Evren, s. 9.

Kuranda zamanın bu iki etki nedeniyle daha yavaş akmasına işaret eden ayetler vardır. Zamanın hız ile birlikte daha yavaş aktığına işaret eden ayetler şunlardır:

112 Dedi ki "Yeryüzünde kaç yıl kaldınız?"

Ian Barbour, Religion in an Age of Science, Harper and Row Publishers, San Francisco (1990), s. 110-112.

Melekler ve Ruh, süresi elli bin yıl olan bir günde O'na yükselirler.

50Kaf Suresi 38

Zamanın kütle çekiminden etkilendiğine işaret eden ayet ise şudur:

Gökten yere her işi çekip çevirir. Sonra sizin saymakta olduğunuz bin yıla denk bir günde O'na yükselir.

Einstein'a göre ışık hızına yakın bir hızla hareket eden bir araca binen kimse için zaman daha yavaş akmaktadır. Dünya'daki bir kişi için 100 gün geçtiği bir ortamda, ışık hızına yakın hareket eden kişi için 50 gün geçmektedir. Bu bulgu "özel İzafiyet Teorisi"nin en ilginç sonucudur. Evren'de hız arttıkça zaman daha yavaş geçmektedir. Demek ki zaman aynı Kuran'ın işaret ettiği gibi izafi bir kavramdır. Her ortamda, her yerde, her hızda saatler farklı işlemekte, günler farklı algılanmaktadır.

Irving M. Klotz, Postmodernist Rhetoric Does Not Change Fundamental Scientific Facts, s. 9.

İnsanlık tarihi boyunca zamanın gerek Evren'de, gerekse mümkün olabilecek her ortamda her varlık için aynı şekilde işlediği tahmin edilmiştir. Bunu göz önünde bulundurduğumuzda Kuran'ın yukarıdaki ayetlerinin insan zihni için ne kadar köklü bir anlayış değişikliği getirdiği ortadadır. Kuran, değişik durumlarda gün kavramının değişeceğini, bir günün elli bin yıla eşit olabileceğini söylemiştir. Yüzlerce yıl muhtemelen "Acaba böyle bir şey nasıl olabilir?" itirazlarıyla karşılaşmış olan bu ayetlerin, aslında ne kadar önemli gerçeklere işaret ettiği son yüzyılda anlaşılmıştır.

Bizim önerimiz son asırda bulunan bilimsel bilgilerin de katılmasıyla İbni Sina'dan Leibniz'e birçok düşünürün kullandığı yaklaşımların daha zengin, daha bilimsel bir tarzda yeniden formüle edilmesidir. İzafiyet Teorisi ile ilgili bulgular da bu amaç için kullanılabilir. Evren'de izafi bir şekilde var olan zamanın evrensel gayelerin oluşumunda mükemmel kullanımının ancak Mutlak ve Zaruri bir düzenleyici ile anlaşılabileceği, zamanın varlığının ancak zamanın yaratılmasının açıklanmasıyla yeterli bir açıklamaya kavuşturulabileceği, zaman ve zihin arasındaki uyumun ancak zaman ve zihin dışı bir ayarlayıcı ile mümkün olabileceği, zamanın da mümkün bir varlık olup Zaruri, Mutlak bir Yaratıcıya gereksinimi olduğu "imkan delili"nin açıklamalarıyla birleştirilip kullanılırsa kanaatimizce çok daha iyi olacaktır.

Eğer aldırmazlarsa de ki: "Bana Allah yeter! O'ndan başka ilah yoktur! Ben O'na dayanmaktayım ve O, o büyük Arş'ın sahibidir!"

yakup okucamda uzun ya:(

John L. Taylor, ?Christianity, Science and The Postmodern Agenda?, , Apollos, Leicester (2005), s. 79.

Kuran'da Zamanın Göreliliği

10 Yunus Suresi 45

"Genel İzafiyet Teorisi" ise zamanın izafiliği konusunda hızı bir kenara bırakıp, çekim alanlarını ele almakta ve zamanın büyük çekim alanlarında daha yavaş geçtiğini göstermektedir. Demek ki Güneş'in üzerinde bir kişinin yürümesi mümkün olsa bu kişinin saati de, biyolojik, anatomik yapısı da, atomlarının düzeyindeki hareketlerin hepsi de yavaşlayacaktır. Son yıllarda yapılan bir deney de bu bulguyu doğrulamaktadır. Bu deneyi İngiliz Ulusal Fizik Enstitüsü yapmıştır. Araştırmacı John Laverty zamanı mükemmele yakın bir şekilde doğru gösteren (300 bin yılda sadece 1 saniye hata yapan) iki saati senkronize etti. Saatlerden biri Londra'daki laboratuvarda tutuldu, diğeri ise Londra'dan çin'e gidip gelen bir uçağa kondu. Uçak yüksekten uçtuğu için, Dünya'daki çekim gücünden daha düşük bir çekimde hareket etmektedir.

23 Muminun Suresi 112-113

Einstein'ın en meşhur keşfi İzafiyet Teorisi'dir. Fizikle ciddi bir şekilde ilgilenmeyen birçok kişi hala bu teorinin ne demek istediğini anlayabilmiş değildir. Oysa Kuran ancak bu teoriyle anlaşılabilen gerçeklere 1400 yıl önce işaret etmektedir. Einstein, izafiyet ile ilgili açıklamalarını "özel İzafiyet Teorisi" ve "Genel İzafiyet Teorisi" diye iki çalışmada toplamıştır.

Paul Davies, God and The New Physics, Simon and Schuster, New York (1983), s. 120-121.

Malebranche, Hakikatin Araştırılması, , Sol Yayınları, İstanbul (1997).

Sor onlara, de ki: "Kimdir o yedi kat göklerin Rabbi ve o büyük Arşın sahibi?"

İzafiyet teorisi, Tanrı?yı sonsuz zamandan beri var olan bir varlık olarak tarif eden yaklaşımların yerine Tanrı?yı?zaman üstü? veya?zamana aşkın? veya?zamansız? olarak tarif eden yaklaşımların savunulmasına güç vermiştir. ?Tanrı?nın zamansızlığı? ile ilgili fikirler din felsefecileri arasında yoğun bir tartışma konusu olmaya hala devam etmektedir. Bu konuyla ilgili tartışmalarda, farklı fikirlere sahip felsefecilerin tümü, yaklaşımlarında izafiyet teorisinin verilerini göz önünde bulundurmak zorunda olduklarının farkındadırlar. Artık?Tanrı?nın zamansızlığı? görüşüne karşı ileri sürülen görüşler bile Tanrı?nın bu evrenin zamanı ile aynı şekilde akan bir zamana tabi olmadığı konusunda hemfikirdirler.

İzafiyet teorisinin özellikle zamanın ve uzayın izafiliğini göstermesinin, tektanrıcı dinlerin diğer bazı inançlarının anlaşılma tarzına da önemli katkılar sağlayabileceği kanaatindeyiz. Bunlardan biri Dünya?nın ve insanların, evrendeki ve zaman sürecindeki yeri ile ilgilidir. Önce Kopernik ile Dünya?nın evrende merkezi bir konumda olmadığı anlaşılmış, sonra evrende yüz milyarlarca yıldızın var olduğu öğrenilmiş ve bu gelişmeler birçok kişide, Dünya?nın ve içinde yaşayan insanların özel bir konumda olmadıklarına dair bir izlenimin oluşmasına sebep olmuştur. Ayrıca evrenin başlangıç zamanı olarak tespit edilen 15 milyar yıl öncesine nazaran insanların Dünya?da gözükme süresi çok kısadır. Bu olgu da bazılarınca, insanların Tanrı?nın katında özel bir yeri olduğuna dair tektanrıcı dinlerin düşüncelerine aykırı olarak algılanmıştır. ?Tanrı insanları yaratmak için neden 15 milyar yıl bekledi? veya?Bu kadar büyük uzayda Dünya?nın önemi ne olabilir? sorularına benzer soruları birçoğumuz duymuşuzdur. İzafiyet teorisi bu sorulara cevap verilmesi için olanaklar sunar. Eğer zaman izafi olmasaydı ve bu evrenin zamanı Tanrı için de geçerli olsaydı, ?Tanrı?nın 15 milyar yıl beklemesi? söz konusu olabilirdi. Fakat zamanın izafiliği gösterildikten ve?bu evrene aşkın bir Varlık?tan bu evrenin zamanına bağımlıymış gibi konuşmanın hatalı olduğu anlaşıldıktan sonra bu tarzdaki sorular anlamsızlaşmıştır.

32 Secde Suresi 5

Secde/5

Spinoza, Tractacus Theologico-Politicus, , Brill Academic Publishers, Leiden (1997); Friedrich Schleiermacher, The Christian Faith, T. and T. Clark Publishers, Edinburgh (1999).

de yarattık, hiçbir yorgunluk da duymadık.

Dipnot ve kaynakça;

Evren'in yaratılmasından insanın yaratılmasına kadar neden onbeş milyar yıl geçtiği de zamanın izafiliğinin anlaşılmasıyla anlaşılır. Bambaşka bir pozisyonda on beş milyar yıl, bir dakika olarak, belki daha da kısa olarak algılanabilir. Bu sürenin uzunluğu bizim Dünya'daki mevcut algımız ve pozisyonumuza göredir.

İZAFİYETİ ANLAMANIN GETİRDİKLERİ

B.) Bu yükselme en az bir kez gerçekleşmiştir.

Yani zamanın uçakta daha hızlı geçmesi beklenmektedir. . Yeryüzündeki bir kişiyle, uçaktaki kişinin maruz kaldıkları çekim farklılıkları aslında çok ufaktır. Bu çok ufak fark ancak bu kadar hassas bir saatle tespit edilebilirdi. Nitekim uçaktaki saatin saniyenin 55 milyarda biri kadar hızlı hareket ettiği tespit edildi. Böylece zamanın izafiliği deneysel olarak da onaylanmış oluyordu. Oysa zaman hakkındaki genel önyargıya göre iki saatin arasında hiçbir farkın olmaması gerekirdi. Bu deney Kuran'ın zaman hakkındaki önyargıyı kırışını desteklemektedir. Eğer bu deney çekim gücü çok şiddetli bir gezegende tekrarlanabilse, özel saatlere gerek kalmadan normal saatlerle dahi sonucu görülebilecektir.

Postmodernist yaklaşımı benimseyenler?gerçekliğin izafiliği?ni savundukları ve bilimin?objektif gerçekliğe? ulaşma imkanını reddettikleri için, bilimsel bir teorinin kendi fikirlerini desteklediğini söylerlerse çelişkiye düşerler. Çünkü bunu yaparlarsa, gerçekliğe ulaşmakta otoritesini reddettikleri bilimin, kendi görüşlerini?doğrulamakta? otoritesini kabul etmiş olurlar. İzafiyet teorisinin, çok güvenilen Newtoncu yaklaşımda önemli düzeltmeler yapmak suretiyle, kozmolojinin aşağı yukarı bitmiş bir proje olduğu görüşünü sarstığı ve böylece bilim insanlarının kendilerine ve dönemlerinin bilim anlayışına aşırı güvenlerinin hatalı olabildiğini gösterdiği doğrudur. Bu açıdan olaya bakılırsa, izafiyet teorisinin dolaylı olarak postmodernizme hizmet ettiğini söylemek mümkündür. Fakat yine de bu teorinin postmodernizmi desteklediğine dair bilimsel ve felsefi çıkarımlar hatalıdır. Demokratik anlayışın faşizme Nazi örneğinde hizmet ettiği doğrudur, fakat demokratik anlayışın faşizmle uzlaşmaz olduğu da doğrudur; aynı şekilde izafiyet teorisi postmoderniteye hizmet etmiş olsa bile?izafiyet teorisi ile postmodernizm?, ?demokrasi ile faşizm? kadar uzlaşmazdır.

KURAN'DA GÜN KELİMESİNİN KULLANILIŞ TARZI

İZAFİYET TEORİSİNİN ORTAYA KONMASI

Bu açıklamanın iyi anlaşılması Evren'in ve yeryüzünün altı "yevm"de yaratıldığını söyleyen Kuran ayetlerinin doğru bir şekilde anlaşılmasını sağlar. (Bakın 7Araf Suresi 54, 11 Hud Suresi 7, 10 Yunus Suresi 3, 25 Furkan Suresi 59, 32 Secde Suresi 4, 57 Hadid Suresi 4). Evren ve Dünya yaratılmadan önce gece ve gündüzden oluşan anlamda "gün" de yoktu. Bu yüzden altı "yevm"de yaratılmadan bahsedilen ayetlerde altı "devir"de yaratılmadan bahsedildiğini anlamak gerekir.

Bu deliller için bakınız: Ralph A. Alpher, Robert Herman, Genesis of The Big Bang, Oxford University Press, New York (2000).

20. yüzyıla damgasını vuran en ünlü düşünce akımlarından biri postmodernizmdir. Dinlerin?Tanrı dinler aracılığıyla gerçeği gösterir? iddiasına karşı, aydınlanma dönemindeki gelişmelerle?Sadece bilim gerçeği gösterir? iddiasını konumlandıranlar oldu. Postmodernist yaklaşımı ise?Evrensel gerçeklik yoktur, ancak herkesin kendi doğruları vardır? ifadesinin açıkladığını söyleyebiliriz. Postmodernizm 20. yüzyıla damgasını vursa da bu görüşün Protagoras, Gorgias gibi Eski Yunan?da; Hume ve Kant gibi aydınlanma döneminde öncüleri olmuştur. Genel postmodernist eğilim; doğrunun sosyal bir inşa olduğunu, objektif gerçekliğin gösterilmesinin mümkün olmadığını savunmak yönündedir.

İzafiyet teorisiyle madde ve enerji birleştirildiği gibi uzay ve zaman da birleştirildi. Böylece evrenin; hiç olmadığı kadar bütünleşmiş, dinamik ve her şeyin irtibatlı olduğu bir tablosu ortaya çıktı. Bu teorinin en önemli felsefi ve teolojik sonuçları ise zamanın -bilimsel olarak- izafi olduğunun gösterilmesiyle ilgilidir. Aristo ve Newton?un fiziklerindeki mutlak ve kendi içinde oluşan olaylardan etkilenmeyen?bağımsız zaman? kavramı; bu teoriyle, hız ve kütlesel çekimden etkilenen?elastiki zaman? kavramıyla yer değiştirdi. Bu teorinin sonuçlarını göstermek için en sık kullanılan örneğe göre: (eğer ikiz kardeşlerden biri, ışık hızına yakın bir hızla uzay yolculuğuna çıkar ve kardeşi Dünya?da kalırsa; geri döndüğünde ikizini kendisinden daha yaşlanmış bulur. Bu, her insanın?kendine özel? zamanı bulunduğu, önceden zannedildiği gibi evrendeki zamanı gösterebilecek?evresel bir saat?in olamayacağı anlamını taşır. Bu teoriye göre, eğer ışık hızına yakın seyahat etmeyi becerebilseydik; bizim geçirebileceğimiz birkaç yıllık seyahatin sonunda Dünya?ya dönüşümüzde, Dünya?mızın birkaç yüzyıl sonrasına tanıklık edebilirdik.

Beşinci bölümde Evren'deki mükemmel yörüngeleri incelerken, Platon ve Aristo'dan beri Evren'deki hareketin Allah'ın varlığının delili olarak değerlendirildiğini, bilimin yeni keşifleriyle eskiden beri kullanılan bu delilin zenginleştirilip, geliştirilip kullanılması gerektiğini göstermeye çalıştık. Bizce hareketin varlığı kadar, hareketin gayesel olarak düzenlenmişliği, maddeye içkin yaratılışındaki mükemmellik, hareketin mümkün olması için gerekli yaratılışlar da çok önemlidir, artık "hareket delili" dendiğinde tüm bunlarla beraber yeni, daha zengin bir sunum gerekmektedir.

Kuran, bir de?büyük? arş olduğu bilgisini boşuna vermiyor. Bu bilgi bize zamanın çok daha yavaş aktığı bir yer olduğunu söylüyor: Arş! İşte yaratılışın 6 gün sürdüğü yer burasıdır ve bu 6 gün bizim ölçümümüzle 13,5 milyar yıla eşittir.

Thomas Kuhn, The Structure of Scientific Revolutions, 2. Baskı, The University of Chicago Press, Chicago (1970). Kuhn?un kitabında?paradigma değişiklikleri? için verilen en önemli örneklerden biri Newton fiziğinden Einstein fiziğine geçiştir. Eğer Kuhn?u doğru kabul edersek Einstein fiziğinin ayrı bir paradigma, Newton fiziğinin ayrı bir paradigma olduğunu ve bunları birbirleriyle kıyas edemeyeceğimizi -Kuhn?a göre paradigmaları kıyaslamayı sağlayacak bir ölçüt yoktur- kabul ederek; bu paradigma değişikliklerini?din? değişikliği gibi değerlendiririz. Oysa bizce, Einstein fiziğini Newton fiziğinin geliştirilmişi ve kısmen düzeltilmişi olarak kabul etmek daha doğrudur. Fakat Kuhn?un, bilimsel çalışmaların sosyal bir boyutu olduğunu ve bunun göz ardı edilemeyeceğini söyleyen epistemolojik yaklaşımını çok değerli bulduğumuzu ve bu yaklaşımın göz önünde bulundurulması gerektiğini düşündüğümüzü de belirtmek istiyoruz.

İzafiyet teorileri zamanın izafiliği gibi hıza bağlı olarak cisimlerin boyunun uzayacağını da söyleyerek kütlenin de izafi olduğunu ortaya koymaktadırlar. Bu izaha göre Evren'in büyüklüğü bize göredir. Ayrı bir hızda, ayrı bir algı şeklinde Evren'in büyüklüğü daha değişik şekilde algılanabilir. (örneğin elimizdeki 10 santimetrelik kalemi ışık hızına yakın bir hızda fırlatabilsek kalemimiz kilometrelerce uzunluğa erişir. Anlaşılması güç olan bu izah, izafiyet teorisinin, kütlenin uzunluğunun hıza bağlı izafiyeti üzerine getirdiği bir açıklamadır.)

Hacc/47

Stephen Hawking, Zamanın Kısa Tarihi, , Doğan Kitapçılık, İstanbul (1988), s. 41-42.

Bu teori, ayrıca, evrenin başlangıcından günümüze kadar geçen 15 milyarlık süreye karşın insanların yeryüzünde varlık alanına çıktığı sürenin kısalığına ve uzayın büyüklüğüne karşın Dünya?nın küçüklüğüne vurgu yaparak Dünya?nın ve insanların özel olmadıklarını ileri süren ve tektanrıcı dinlerin bu konudaki inançlarına itiraz edenlere cevap verilmesini mümkün kılar. Çünkü 15 milyar yıllık sürenin uzunluğu ve uzayın mevcut büyüklüğü, eğer uzay ve zaman kavramları mutlak olsaydı ve Tanrı da bizim evrenimizin zamanına tabi olsaydı, benzer bir çıkarımın konusu olabilirdi; oysa izafiyet teorisinin gösterdiği gibi uzay ve zaman izafidir, bahsedilen sürenin ve büyüklüğün başka bir boyutta çok önemsiz olduğunu ve dolayısıyla süre uzunluğu ve büyüklüklerden bir şeyin önemine dair çıkarımda bulunamayacağımızı söyleyebiliriz. Zamanın izafiliğinin anlaşılması, binlerce yıl önce ölenlerin ahiret yaşamına kadar ne yapacakları gibi?mutlak zaman? kavramından kaynaklanan teolojiyle ilgili sorulara yeni bakış açılarıyla cevap verilmesini de mümkün kılar. Fizik bilimi açısından çok önemli bir yere sahip olan bu teori felsefedeki ve teolojideki eski sorulara yeni açılımlarla yaklaşılmasına imkan tanımaktadır.

C.) Eğer evren 6000 yıl yaşındaysa, melekler ve Ruh O'na daha henüz bir kere bile yükselemedi demektir!

SONUÇ

İZAFİYET TEORİSİ VE TANRI-EVREN İLİŞKİSİ

Stephen Hawking, Ceviz Kabuğundaki Evren, s. 19-21.

Enam/127

Postmodernist yaklaşımı savunanlar; fiziği sosyal bilimler için model olarak alanlara karşı, sosyal bilimleri fizik için model olarak önermişlerdir. Thomas Kuhn fiziğin ve diğer doğa bilimlerinin belirli bir paradigma içinde üretildiğini ve belirli bir paradigma içinde üretilen bilgilerin ancak o paradigma içinde değerlendirilebileceğini, dolayısıyla bilimsel bir bilginin evrensel bir gerçekliği olduğunun iddia edilemeyeceğini ifade etmiştir. Bilimsel bilgilerin evrenselliğini reddeden bu görüş, postmodernist yaklaşımı savunan birçok kişi tarafından benimsenmiştir. Kuhn, bilgi anlayışında realizmin yerine izafiyeti ve rasyonelliğin yerine sosyolojiyi geçirmiştir. Modernizmin, bilimin özel bir yöntemi olan rasyonel bir uğraş olduğunu savunan yaklaşımına karşı Kuhn; bilim insanlarını etkileyen sosyolojik faktörlerle bilimsel aktiviteyi açıklamıştır.

Leibniz, Monadoloji, , Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, İstanbul (1997), s. 9-11.

Bunun cevabı yine Kuran?da mevcuttur. Kuran Rabbi?nin katı olarak cenneti niteler, ancak bunun dışında bir şeyin varlığından daha bahseder: Allah?ın arşı! Arş Kuran?da aşağıdaki ayetlerde görüleceği üzere?büyüklüğü? önemle vurgulanan bir yerdir:

Michael Peterson ve diğerleri, Akıl ve İnanç, , Küre Yayınları, İstanbul (2006), s. 92-95.

Ian Barbour, Issues in Science and Religion, Harper and Row Publishers, New York (1971), s. 316.

Secde suresinin 5. ve Mearic suresinin 4. ayetleri hem zamanın izafiyetine işaret etmekte, hem de "yevm" kelimesinin anlamının doğru anlaşılmasını sağlamaktadır. Arapça "yevm" kelimesi "gün" olarak çevrildiği gibi, aynı zamanda "devir" olarak da çevrilebilmektedir. Yani Arapça "yevm" deyince sadece 24 saatlik gündüz ve geceden oluşan bir devir olan "gün" anlaşılmaz, aynı zamanda genel anlamda "devir" de "yevm" kelimesiyle kastedilmiş olabilir. Söz konusu iki ayette bir "yevm"in bin senelik bir "yevm"e veya elli bin senelik bir "yevm"e eşit olabildiğinin söylenmesi bunun bir delilidir.

tanrı diyo yine.. yazı uzun ya:(

Bir de senden acele azap istiyorlar. Elbette Allah sözünden caymaz. Bununla beraber Rabbinin katında bir gün, sizin sayacaklarınızdan bin sene gibidir.

Muminun/86

20. yüzyılın hemen başlarında bu anlayış sarsıldı ve fizik alanında çok önemli gelişmeler yaşandı. Einstein, 1905 yılında, yirmi altı yaşındayken, ?özel izafiyet teorisi?ni ortaya koydu. Aslında Newton?un yaklaşımı gözlenen birçok hareketi rahatça açıklıyordu, ancak çok hızlı hareket eden cisimlerin hareketini açıklayamıyordu. Özel izafiyet teorisi ile çok hızlı hareket eden cisimlerin hareketinin matematiksel açıklamasının yanında, kütlenin hızla beraber arttığı ve madde ile enerjinin karşılıklı olarak dönüşümü de gösterildi.

En doğrusunu Allah bilir.

HANGİMİZ MİLYARLARCA YIL BEKLEYİP SIKILDI?

Allahıma tanrı demem... tamma okucam... izafiyet teorisini..

Ian Barbour, Religion in an Age of Science, s. 109.

Joseph Silk, Evrenin Kısa Tarihi, , TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları, Ankara (2000), s. 235; David Filkin, Stephen Hawking?in Evreni, , Aksoy Yayıncılık, İstanbul (1998), s. 90.

Newton fiziğinin hakimiyeti altında kozmolojinin aşağı yukarı bitmiş bir proje olarak görüldüğü 20. yüzyılın başlarında, Einstein?ın ortaya attığı izafiyet teorisi zaman, uzay ve kütle gibi kavramlarda köklü değişiklikler gerçekleştirdi. Bu değişikliklerin doğa bilimlerinin yanında felsefe ve teoloji alanlarında da önemli yankıları oldu. Fakat bu teoriye dayanarak yapılan bazı felsefi çıkarımlar sağlıklı olmamıştır ve bunların düzeltilmesi gerekir. Bunlardan biri bu teorinin verilerinin, ?değerlerin izafiliği?ne dair postmodernist bakış açısını desteklediğine dair bir iddiadır. Oysa bu teori, ışığın hızı gibi bazı sabitelerin ve daha da önemlisi doğa yasalarının evrenselliğini göstermekte ve?bilim?in?objektif gerçekliğe? ulaşılmakta bir aracı olamayacağını iddia eden postmodernist yaklaşımlarla tamamen çelişmektedir. Ayrıca bu teoriden, etik alanıyla ilgili bazı yargılar çıkarılmaya kalkılırsa; olandan olması gerekenin üretilmeye kalkılmasını ifade eden, felsefede?doğalcı yanlış? olarak bilinen hataya düşülür.

Yukarıdaki ayetten anlaşılacağı üzere 1 günü 1000 yıla eşit olan yer cennettir.

Bu tipteki argümanlar için örnek olarak bakabilirsiniz: İbn Sina, Kitabu?ş Şifa: Metafizik, , Litera Yayıncılık, İstanbul (2004), s. 35-45; William Lane Craig, The Kalam Cosmological Argument, Wigf and Stock Publishers, Eugene (2000).

Size delillerini gösteriyor. Artık Allah'ın delillerinden hangisini inkar ediyorsunuz.

Ian Barbour, When Science Meets Religion, Harper Collins Publishers, San Francisco (2000), s. 74.

Andolsun Evren'i, yeryüzünü ve ikisinin arasında bulunanları altı devir

İzafiyet teorisine dayanılarak, evrenin başlangıç anının sadece maddi evrenin değil aynı zamanda?zaman?ın da başlangıcı olduğu söylenebilir. Çünkü daha önce kısaca anlatıldığı gibi uzay ve zaman ayrılmaz bir bütündür; genişlemekte olan uzayı başlangıcına doğru geri götürürsek, bütün evrenin tek bir noktada çöküşüyle karşılaşırız. Bu noktada uzay yok olduğundan, artık zamandan bahsetmenin de bir anlamı kalmaz. Bu yüzden evrenin başlangıcını evrenin?yaratılış anı? olarak gören teistlerin birçoğu, bu anın zamanın da başlangıcı/yaratılışı olduğunu söylemişlerdir. Daha önceden uzayla zaman birbirlerinden bağımsız varlıklar olarak kabul edildiklerinden; Newton fiziğinin bir takipçisi şu soruyu sorabilirdi: ?Tanrı evreni yaratmadan önce ne yapıyordu? İzafiyet teorisine göre ise evrenin başlangıcından önceki zamanlar tanımsız olduğu için, burada neyin gerçekleştiğini sormak anlamsız olmaktadır. Bu yüzden Tanrı ile ilgili bahsedilen soru da anlamsızdır.

Stephen Hawking, Ceviz Kabuğundaki Evren, s. 35.

Ayrıca izafiyet teorisinden değerlerin izafi olduğu görüşüne geçiş yapanların yaptığı önemli bir hatanın da altını çizmek gerekir. Doğa bilimleri olgularla ilgilidir, etik ise normatiftir. İzafiyet teorisi doğa hakkında bir teori olduğundan olan ile ilgili bilgi verir, diğer yandan?değerler? etik alan yani olması gereken hakkındadır. David Hume?un da dikkat çektiği gibi olandan olması gerekene geçiş yapmak; doğadaki gözlemlerimizi, doğa hakkındaki yargılarımızı bunlarla bir alakası olmayan etik alanı için temel yapmak hatalıdır. Olandan olması gerekenin üretilmesine felsefede?doğalcı yanlış? denilir ve bilimsel bir teoriden etik alanında sonuçlar çıkarmaya kalkan herkes bu eleştiriyle karşılaşır.

Zamanın izafiliğinin anlaşılması Kuran'ın açıklamalarının daha iyi anlaşılmasını sağlamaktadır. örneğin Kuran'da insanların yeniden diriltildiklerinde Dünya'da çok kısa bir süre kaldıklarını zannedecekleri söylenmektedir. Zamanın izafiyeti anlaşıldıktan sonra Kuran'ın bu izahı da, ölüler kıyamete kadar ne yapacaklar sorusunun cevabı da anlaşılabilmektedir. Dünya'daki zamanı her şartta tek geçerli mutlak zaman olarak gören zihniyetin bu soruları, zamanın izafiliğinin anlaşılmasıyla cevabını bulmaktadır. ölen bir insan Dünya'daki zaman boyutuna bağımlı olmadığı için kendisinden sonra geçen binlerce yıl onun için bir gün hükmünde bile var olmamaktadır.

İZAFİYET TEORİSİ VE TEKTANRICI DİNLERDEKİ İNANÇLAR

Bu konuyla ilgili olarak bakınız: Hanefi Özcan, ?Bilgi-Obje İlişkisi Açısından İnsan Hürriyeti?, Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5, 1989; Kasım Turhan, Kelam ve Felsefe Açısından İnsan Fiilleri, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul (2003).

Barbour, Newton ile beraber Einstein?ı da?klasik realizm? anlayışına sahip olan kişilerden biri olarak sınıflandırır. Klasik realistler, matematiksel modellerin, ?kendi içinde evren?i gerçekliğiyle anlamamıza olanak tanıdığını savunurlar; yani zihinden bağımsız olan ve zihnin anlayabildiği bir gerçekliğin varlığını savunurlar. Bu teoriyi ortaya atan Einstein, gerçekliğin zihin dışında varlığını ve bu gerçekliğin ulaşılabilirliğini savunmuştur; bu da, bu teoriden, ?gerçekliğin salt zihinsel olduğu? sonucunun çıkartılması gerektiğine dair iddianın yanlışlığını gösteren örneklerden biridir.

D.) B ve C çelişkilidir. Dolayısıyla Kuran'a göre evren 6000 yıldan (ya da 50.000 yıldan) daha yaşlıdır.

Tanrı?nın zaman ile ilişkisinin, Tanrı?nın evrene müdahalesi ile ilgili felsefi problemlerde göz önünde bulundurulması önemlidir. Aslında zamanın izafi olduğunun anlaşılması bu konuyla ilgili birçok felsefi problemin çözümüne önemli katkılarda bulunabilir. Örneğin Leibniz?in, Tanrı?nın?baştan müdahale? ile evrendeki her şeye müdahalelerini gerçekleştirdiğine dair yaklaşımını ve Malebranche?ın Tanrı?nın her an her şeye müdahale ettiğine dair yaklaşımını ele alalım. Bu iki yaklaşımı birbirine karşıt yaklaşımlar olarak konumlandıranlar olmuştur, hatta Leibnizci yaklaşımı deizm olarak niteleyenler de vardır. Modern kozmoloji ile Leibnizci yaklaşımı bir arada ele alırsak, Tanrı?nın 15 milyar yıl önce yaptığı bir müdahale ile evrenin her anına ve her yerine müdahalelerde bulunduğunu söylemiş oluruz. Sonuçta bu yaklaşım ile Malebrancheçı yaklaşım arasındaki temel fark 15 milyar yıllık zaman mesafesindedir. Fakat izafiyet teorisiyle zamanın izafi olduğu ve Tanrı?nın bu evrenin zamanına bağımlı olamayacağı anlaşıldıktan sonra, söz konusu 15 milyar yılın ciddi bir önemi kalmamıştır. Bizim için 15 milyar yıl süren zaman süresinin Tanrı için bir an gibi olduğunu düşünebiliriz. Nitekim Dünya?dan ışık hızına yakın süratle hareket eden bir uzay gemisine binen herhangi bir kişinin, Dünya takvimine göre birkaç yüzyıl sonra geri döndüğünde sadece birkaç yıl yaşlanmış olmasının; izafiyet teorisine göre gayet normal bir fiziksel olgu olduğunu hatırlayalım. İnsanlar için bile izafi zamanlı evrende böylesi olgular fizik yasalarına göre mümkün olunca; ?zamanın ve fizik yasalarının yaratıcısı? olan bir Tanrı anlayışına sahip kişiler, milyarlarca yıllık zaman süreçlerini rahatlıkla Tanrı için bir an hükmünde kabul edebilirler. Böylesi bir anlayışın sonucunda Leibnizci yaklaşım ile Malebracheçı yaklaşım arasında önemli bir fark kalmaz. Teizm için aslolan?müdahalelerde bulunan bir Tanrı? anlayışının savunulmasıdır. İzafiyet teorisi?baştan? ve?her an? arasındaki zaman farkını önemsizleştirmiştir, bu yüzden Leibnizci yaklaşımı; evrendeki oluşumlardan habersiz, evrenle irtibatı zayıf veya ilişkisi hiç olmayan bir Tanrı anlayışını ifade eden?deizm? ile karıştırmanın hatalı olduğu iyice anlaşılmıştır. Teizm, evrene aşkın olmasına rağmen her yerine müdahalelerde bulunan bir Tanrı anlayışını kabul ettiği gibi; zamana aşkın olmasına rağmen zamanın her anına müdahalelerde bulunan bir Tanrı anlayışını da kabul edebilir. Tektanrıcı dinler için önemli olan Tanrı?nın tüm isteklerden ve oluşumlardan haberdar olması ve bunlara dilediği gibi cevaplar verip müdahalelerde bulunabilmesidir.

Phil Dowe, Chance and Providence, Science and Christian Belief 9, Nisan, 1997, s. 9.

Bu ayette Rabbinin Katı diye işaret edilen yer neresidir? Bunu da bir Kuran ayetiyle açıklığa kavuşturalım:

Kant, The Critique of Pure Reason, , William Benton, Chicago (1971) ; Bertrand Russell, Rölativitenin Abc?si, , Sarmal, İstanbul (1995), s. 169.

Mearic/4

İlk defa duyulduğunda birçok kişiye inanılmaz gelen bu teorinin önermeleri; paradoksları çözen matematiksel yapısının yanında, deneylerle ve gözlemlerle de desteklenmştir. ?Bükülmüş uzay-zaman?la ilgili öngörü ilk olarak 1919 yılında, bir Güneş tutulması sırasında, Einstein?ın öngörülerine uygun şekilde Güneş?in yakınından geçen bir yıldızdan gelen ışığın büküldüğünün belirlenmesiyle gözlemsel destek kazanmıştır. Zamanın izafiliğine dair öngörü ise birbirine senkronize edilen saatlerin, uçaklarda uzun yolculuklara çıkarılması ve dönüşte saatlerin karşılaştırılması gibi yöntemlerle test edilmiş ve doğrulanmıştır. Işık hızına yakın hızda yolculuk yapılması veya Güneş?in yüzeyine insan gönderilmesi mümkün olamadığından; zamanın izafiliğiyle ilgili deneylerde ancak saniyenin milyonlarda birlik dilimlerinde izafiyet gözlemlenebilmektedir ama bu bile?zamanın mutlaklığı?na dair anlayışın düzeltilmesi gerektiğini göstermektedir. Daha birçok deney ve gözlemle bu teori doğrulanmış, Dünya?nın hemen hemen bütün ünlü fizikçileri bu teorinin makro alemdeki otoritesini kabul etmişlerdir.

Einstein zihinden bağımsız olarak zaman kavramının izafi olduğunu ortaya koydu. Alman Filozof Kant zamanı salt zihnin bir fonksiyonu olarak değerlendirdi ve insanda doğuştan zihinsel bir yetenek olarak zaman algısının olduğunu söyledi. Einstein'ın fiziği, Uzay'ı zamanla birleştirmiş bir fizikti ve artık Uzay yerine Uzayzaman mevcuttu. Bu fizikte insan zihni ayrıca değerlendirilmiyordu. Kant ise zihnin dışında var olan bir zamanı değil, sadece zihnin maddeye yüklemesi olan bir zamanı kabul ediyordu.

Melekler ve Ruh , süresi elli bin yıl tutan bir günde ona yükselip çıkarlar.

Bu teori makro alemin en önemli teorisiyken, mikro alemin en önemli teorisi kuantum teorisidir. Bu iki teorinin birbirleriyle çelişkili yönleri bulunması bilim insanlarını ve felsefecileri yoğun şekilde meşgul etmektedir.

İzafiyet teorisinin?zaman? kavramında yaptığı zihniyet devrimi, kader konusu için de yeni açılımlara sebep olabilir. Kader konusu ile ilgili olarak, genelde, sonsuzca geriye giden bir nehir gibi düşünülen zaman kavramının?başına? Tanrı konur ve sonra Tanrı?nın, her şeyi bu?başlangıçta? bilmesine rağmen neden insanların yaptıkları fiillerinden mesul oldukları gibi sorular sorulur. İzafiyet teorisi ile zamanın izafiliği gösterildiği için; Tanrı?yı zamanın başlangıcına koyan anlayışın yerine Tanrı?yı?zamana aşkın?, ?zaman üstü? bir konumda düşünmenin daha doğru olacağı söylenebilir. Kader konusunun anlaşılması için ileri sürülen kimi çözüm önerilerinde?Tanrı?nın geleceği bilmesi? ile?Tanrı?nın geleceği belirlemesi?nin ayrı tutulması ve Tanrı?nın geleceği bilmesinin, insanların fiillerini cebren oluşturmasından kaynaklanmadığı söylenir. Bu yaklaşım İslam düşüncesinde?İlim maluma tabidir? şeklinde ifade edilmiştir. Eğer Tanrı?zaman üstü? diye düşünülürse, Tanrı?nın geleceği?bilmesi? ile?belirlemesi? arasında olduğu düşünülen paradoksu kavrayış tarzımıza yeni açılımlar gelebileceğini düşünüyoruz. Çünkü artık?bilme? olayı milyarlarca yıl geride olan bir hadiseden ziyade?zaman üstü? bir boyutta gerçekleşen bir hadise olarak tahayyül edilecektir. İzafiyet teorisinin kader konusu ile ilgili tüm sorunları çözeceği şeklinde bir kanaatte olmadığımızı da belirtmek istiyoruz. Bizce bu sorun doğa bilimlerindeki hiçbir teoriye dayanarak çözülemez, çünkü teistler, Tanrısal irade ile insan iradesi arasındaki sınırı çizmek ve bunu yaparken insanın sorumluluğunu ve Tanrısal uluhiyeti uzlaştırmak gibi bir güçlükle; ateistler ise kendinden bağımsız fiziki şartların belirlediği maddi bir varlık olan insanın, bu fiziksel belirlemeye rağmen ne kadar ve ne şekilde özgürlüğünden bahsedilebileceği gibi çözülmesi imkansız gözüken bir güçlükle karşı karşıyadırlar. İzafiyet teorisi ile evren hakkında artan bilgimiz bu paradoksları çözmeye yetmez ama?kader? ile ilgili konuda göz önünde bulundurulması önemli bir husus olan?zamanın ontolojik mahiyeti?ne bu teorinin getirdiği yeni bakış açısının, bu konuyla ilgili olarak sağlayabileceği yeni açılımlar da yadsınmamalıdır.

Modern fiziğin makro alemde en önemli teorisi izafiyet teorisidir. Fizik açısından bu kadar önemli olan bu teorinin felsefi açıdan da pek çok kayda değer sonucu olmuştur. Bu makalede önce izafiyet teorisi kısaca tanıtılacak, sonra bu teorinin felsefi sonuçlarından sadece din felsefesi açısından önemli gördüğümüz birkaçına değinilecektir. İlk olarak izafiyet teorisinin, postmodernizmin en merkezi görüşlerinden olan?değerlerin izafiliği? ile bir ilgisi olup olmadığı irdelenerek, ?değerlerin izafiliği? ile bir ilgisi olmadığı gösterilmeye çalışılacaktır. İkinci olarak bu teorinin milyarlarca yıllık zaman süreçlerini önemsizleştirmesinin, Tanrı-evren ilişkisini anlayış tarzımıza ne şekilde açılımlar getirebileceği ele alınacaktır. Son olarak ise bu teorinin, tektanrıcı dinlerin bazı inançlarının anlaşılma tarzına sağlayabileceği katkılar incelenecektir.

Tanrı?nın evrene müdahalelerinde zamanın izafiliği göz önünde bulundurulursa?mucizeler? ve?kader? konuları için de yeni açılımlar sağlanabilir. Tanrı?nın evrene müdahalelerinde doğa yasalarını ihlal edip etmediği filozoflar arasında tartışma konusu olmuştur. Doğa yasalarının ihlal edilmesine sırf natüralizm adına değil, Spinoza ve Schleiermacher gibi teolojik yaklaşımları adına karşı çıkanlar da olmuştur. Teolojik sebeplerle karşı çıkışlarda, genelde, doğa yasalarının Tanrı?nın Doğası?nın bir sonucu olduğu ve Tanrı?nın kendi Doğası?na aykırı bir fiil gerçekleştirmeyeceği için, doğa yasalarını ihlal eden anlamda?mucizeler?in olamayacağı savunulmuştur. Biz bu anlayışın tutarlı olmadığını, çünkü hem tam anlamıyla doğa yasalarının ne olduğunu bilemediğimizi hem de Tanrısal yasaların bilinen doğa yasalarını kapsayan daha geniş yasalar olabileceğini düşünüyoruz. Fakat eğer Kutsal Metinler?de bahsedilen ve?mucize? olarak nitelendirilen olayların, doğa yasaları ihlal edilmeksizin nasıl gerçekleşmiş olabileceği konusunu incelersek karşımıza çıkan alternatiflerden biri; Tanrı?nın baştan gerekli müdahaleleri yaptığını ve günü gelince?mucize? olarak nitelendirilen olayların hiçbir doğa yasası ihlal edilmeksizin gerçekleştiğidir. Örneğin buna göre, Tanrı, baştan, Lut Kavmi?nin Hz. Lut?un getireceği mesajı inkar edeceğini bildiğinden, müdahaleleri öyle bir şekilde yapmıştır ki Dünya?da Hz. Lut?un yaşadığı yerde ve gerekli tarihte Lut Kavmi?ni yok edecek doğal afeti, hiçbir doğa yasasını ihlal etmeksizin -doğa yasalarını baştan müdahale ile?araçsal sebep? olarak kullanarak- oluşturmuştur. Bu yaklaşımda, nasıl usta bir bilardocu birçok hamle sonrasını ilk vuruşunda hesaplayıp vuruşunu yapıyorsa; Tanrı?nın baştan bütün olayları ve ihtiyaçları hesaplayıp bir seferde gerekli her şeye müdahalelerini gerçekleştirdiği söylenir. İzafiyet teorisi, Tanrı?nın baştan her şeyi ayarladığını söyleyen bu yaklaşımla?mucizeler?in gerçekleştiği dönem arasındaki zaman farkını önemsizleştirdiği için, artık böylesi bir anlayışı savunmanın daha kolay olduğu söylenebilir.

Stephen Hawking, Ceviz Kabuğundaki Evren, , Alfa Yayınları, İstanbul (2002), s. 10-11.

"İmkan delili" hakkında da aynı öneride bulunmak istiyoruz. Farabi, İbni Sina, Fahreddin Razi, Amidi, Teftazani, Curcani gibi ünlü birçok müslüman düşünürü imkan delilini Allah'ın varlığının kanıtlanmasında kullanmışlardır. Bu delilde mümkün olan varlıkların kendi kendine var olamayacaklarının, bunların zorunlu bir varlığa muhtaç olduğunun üzerinde durulur. Var olanlar "Mümkünülvücud", Allah ise "Vacibul Vücud" olarak değerlendirilir. Mümkün varlıkların varlığı, bir sebebe bağlıdır, bu varlıkların varlığı da, yokluğu da imkan dahilindedir. Mümkün varlıkların yokluğunu düşünmek bir çelişki doğurmaz. Oysa Zorunlu Varlık için durum tamamen farklıdır. Varlığı zorunlu olan Allah'ın yokluğu düşünülemez, bu düşünüldü mü açık bir çelişki ortaya çıkar. Hıristiyan aleminde ise Leibniz gibi filozoflar imkan delilini benzer şekilde savunmuşlardır. Leibniz "yeter sebep ilkesini" merkeze alarak açıklamalarını yapar: "Evren mümkün varlıklardan meydana gelmiştir, Evren'in kendisi de mümkündür. Tüm sebepleri sonsuza dek geri de götürsek bu yine Evren'i açıklamaz. Evren yine mümkündür ve Evren kendi dışında bulunan "Yeterli bir Sebebe" muhtaçtır. O halde Evren'i ancak Evren dışında "Zorunlu Bir Varlık" yaratabilir."

Paul Davies, God and The New Physics, s. 137.

DİN FELSEFESİ AÇISINDAN İZAFİYET TEORİSİ

İlk olarak 1974?te ortaya atılan ve İnsancı İlke olarak isimlendirilen yaklaşımın verilerinin de Dünya?nın ve insanların özel konumuna karşı getirilen itirazlara karşı göz önünde bulundurulması gerekir. Buna göre evrendeki oluşumlar, insanların varlığını mümkün kılacak kritik aralıklarda gerçekleşmiştir. Eğer Dünya?mız daha önce oluşsaydı insanların varlığını mümkün kılacak karbon ve oksijen gibi atomlar yeterli oranda olmayacaktı; daha sonra oluşacak bir Dünya için ise, -uzayda gittikçe yeni yıldızların ve gezegenlerin oluşumunu sağlayacak hammadde azaldığından- var olma imkanı kalmayabilirdi. Aynı şekilde eğer evrenimiz daha ufak olsaydı, sıcaklık Dünya?mızdaki yaşamı ve gezegenlerin yakınlığı yörüngemizi olumsuz etkilerdi; evrenimiz daha büyük olsaydı Güneş sistemimizi oluşturacak hammaddeler bir araya gelemeyebilirdi. Sonuçta bu veriler evrenimizin ve Dünya?mızın yaşı ile uzayın büyüklüğünün, insanların oluşmasına ve yaşayabilmesine tam uygun şekilde olduğunu gösterir. Bu veriler izafiyet teorisi ile birleştirilirse, insanların ve Dünya?nın yerinin özelliğine karşı getirilen argümanlara cevap vermek mümkün olabilir.

70 Mearic Suresi 4

İZAFİYET TEORİSİ VE DEĞERLERİN İZAFİLİĞİ

Kur'an'da zamanın göreliliğine devam;

Aristoteles gibi hem Tanrı?yı hem de evreni ezeli gören filozofların yanı sıra İslam aleminde Farabi, İbn Sina gibi?ezelde yaratma? fikrini savunan filozoflar olmuştur. Bunlar ayrı sınıflar olarak ele alınabilir. Fakat ana iki sınıf?Tanrı?nın yoktan yarattığı başlangıçlı evren? ve?Tanrı?nın olmadığı, ezelden beri var olan evren? düşüncelerine sahip olmuş ve bu görüşler birbirlerine karşı konumlandırılmıştır.

Antony Flew, Darwinian Evolution, Transaction Publishers, New Brunswick (1996), s. 124-125.

Yukarıdaki girişten sonra konunun daha akademik ve felsefi düzeyde anlaşılabilmesi için Doç. Dr. Caner TASLAMAN hocanın "Din Felsefesi Açısından İzafiyet Teorisi" isimli makalesini aşağıya aktarmanın konuyu zihnimize daha çok yaklaştıracağını düşünmekteyim.

Ayrıca ölen insanların, tektanrıcı dinlerin eskatolojilerinde önemli bir yer tutan?hesap günü?ne kadar ne yapacakları da birçok kişinin merak konusu olmuştur. Binlerce yıl önce ölen insanların neden kabirlerinde diğer insanlardan binlerce yıl fazla durdukları da sorulabilecek bir sorudur. Zamanın izafiliğinin anlaşılması, bu tarzda sorulabilecek sorulara cevaplar verilmesi için yeni imkanlar sunar. Sonuçta bu şekildeki soruların hepsi zihinlerde?mutlak zaman? tasarımının var olmasının neticesidir. Eğer zihinlerdeki bu yanlış kavramlaştırma düzeltilirse eski sorulara yeni yaklaşımlarla cevap verilmesi mümkün olabilir. İzafiyet teorisi Dünya?nın ve insanların özel bir yere sahip olduklarını göstermediği gibi bazı insanların kabirlerinde duruş süresinin Tanrısal hikmetini de göstermez. Fakat bu teoriyle, Dünya?nın ve insanların yerinin özelliğine karşı getirilen argümanların yanlışlığı ve binlerce yıl kabirlerde bekleyen insanlarla ilgili sorulan soruların zaman hakkındaki yanlış kavramlaştırmaya dayandığı gösterilebilir.

İMKAN DELİLİ

İzafiyet teorisi evren ve zaman anlayışında yaptığı önemli değişikliklerle?Tanrı-evren ilişkisi?ni anlayış tarzımıza yeni açılımlar getirmemiz için olanaklar sunar. Bu teorinin formülleri sayesinde Big Bang teorisi ortaya konmuş ve tektanrıcı dinlerin olduğunu savundukları?başlangıcın? gösterilmesi bu teoriyle mümkün olmuştur. Ayrıca bu?başlangıç?ın sadece evrenin değil, ?zamanın başlangıcı? da olduğu görüşü, bu teorinin zaman anlayışı sayesinde savunulmaya başlanmıştır. Böylece Tanrı?nın, daha önceden birçok kişinin zannettiği gibi; bizim algıladığımız şekilde bir zaman kavramına tabi olmaması gerektiği iyice anlaşılmış ve bu, Tanrı-evren ilişkisinin kurulmasında da yeni açılımları mümkün kılmıştır. Örneğin Leibnizci bir anlayışla Tanrı?nın tüm müdahaleleri baştan yaptığını savunanlarla Malebrancheçı bir anlayışla Tanrı?nın her an müdahale ettiğini savunanlar arasında izafiyet teorisi sayesinde ciddi bir fark kalmamıştır. Bu ise Tanrı?nın doğa yasalarını ihlal etmeden nasıl?mucizeler? yaratmış olabileceği -yarattığı değil- konusunda Leibnizci yaklaşıma benzer görüşlerin daha çok dikkate alınması gerekli alternatifler olması demektir. Ayrıca izafiyet teorisinin gösterdiği?mutlak olmayan zaman? tasarımı Tanrı?nın?zaman üstü? olarak tahayyül edilmesini kolaylaştırır; bu ise, Tanrı?nın geleceği?bilmesi? ile?belirlemesi? arasında olduğu düşünülen paradoksun çözümlenmesi için yeni açılımlar getirebilir.

Daha önce termodinamiğin birinci yasası?enerjinin korunumu yasası? ve?maddenin korunumu yasası? olarak, enerjinin ve maddenin ayrı ayrı ele alınmalarıyla ifade ediliyordu. Fakat Einstein?ın ünlü formülüyle, birbirlerinden bağımsız görünen bu yasalar birleştirildi. Bu yaklaşımla enerji ve kütle, farklı ülkelerin para birimleri gibi ele alınmaya başlandı; değerleri birbirlerinden farklı olsa da birbirleriyle ilişkilerini gösteren bir formül , yani kur oranı vardı.

İzafiyet teorisinin nedensellik ve determinizm ile ilgili anlayışları kökten değiştirdiğine ve evrenin anlaşılırlığını sağlayan bu ilkelerin bu teoriyle geçersiz olduğuna dair görüşler de hatalıdır. Determinizm ve nedensellik için önemli olan her olgunun kendisinden önceki bir sebeple belirleniyor olmasıdır. İzafiyet teorisi zamanın izafiliğini göstererek?önce? ve?sonra? kavramlarında köklü değişiklikler yapmış olsa da bu teoriye göre nedensellikle birbirine bağlı olayların oluş sırası evrendeki her gözlemciye göre aynıdır: Hiçbir gözlemci evrendeki bir?sonuç?un?neden?den önce gerçekleştiğini ileri süremez. Zamanın izafiliğinden dolayı?önceki? ve?sonraki? zamansal mesafelerin izafi olduğu anlaşılsa da izafiyet teorisine göre önceki olaylar sonrakileri belirler ve gelecek hakkında bu yüzden öngörüde bulunmak mümkündür. Evreni kavrayışımız, evrenin yasalara bağımlı olmasının sebep olduğu düzenliliğe ve determinizme bağımlıdır. İzafiyet teorisi, bu kavrayışa hizmet eden, evrenin yasalara bağımlılığını ve determinizmin bu yasalar çerçevesinde işlediğini gösteren bilimsel bir teoridir.

Bütün bunlar bize şunu söylemektedir: Bizim kayalar üzerine yazdığımız ve onlarda binlerce seneler boyunca var olan yazılar, Allah için suya yazılmış yazılar gibidir.

Umarım faydalı olur...

Eski Mısır, çin, Hint uygarlıklarının Evren hakkındaki görüşlerini inceleyelim. Kimisi Evren'i kaplumbağaların sırtına oturtmuş, kimisi Evren sonsuzdan beri varmış gibi açıklamalarda bulunmuştur. Tüm bu uygarlıklardan hiçbiri Evren'in değişik devirlerden geçip oluştuğu gibi önemli bir noktanın altını çizmemişlerdir. Kuran böylece önemli bir noktaya işaret etmekte ve Yahudilerin, Hıristiyanların "gün" kavramını doğru yorumlamalarına yardımcı olmaktadır. Ayrıca Yahudilerin, "Allah altı günde Evren'i ve yeryüzünü yarattı, yedinci günde ise dinlendi." izahını Kuran düzeltmekte ve Allah için yorgunluğun söz konusu olmadığını söylemektedir.

113 Dediler ki "Bir gün veya bir günün birazı kadar kaldık, sayanlara sor."

Bu ayette Rabbi?nin katında denilerek işaret edilen yerde zamanın daha yavaş aktığına açık bir gönderme vardır.

bridget_nivea kardeş Tanrı kavramını Allah olarak okuyabilirsin maksat hasıl olsun yeter. :))

1] Albert Einstein, İzafiyet Teorisi, , Say Yayınları, İstanbul (2001), s. 13-53.

Evren'in ilk yaratılışından şu ana kadar on beş milyar yılın geçmiş olduğu iddia ediliyor. Aranızda hiç on beş milyar yıl bekleyip de sıkılmış olan var mı? İşte nasıl on beş milyar yıl bekleyip de şu anda varken kendini sıkılmış gibi hisseden yoksa, aynı şekilde öldükten sonra yeniden yaratılışa kadar bekleyip de sıkılan olmaz. Zamanın izafiliğinin anlaşılması, anlaşılması zor kabul edilen birçok sorunun çözümünü mümkün kılmaktadır.

Gökten yere kadar bütün işleri o düzenleyip yönetir, sonra da sizin saydıklarınızdan bin yıl kadar olan bir günde O'na yükselir.

Irwin M. Klotz, Postmodernist Rhetoric Does Not Change Fundamental Scientific Facts, The Scientist, 10/15, 22 Temmuz 1996, s. 9.

Zaman iki şeyden etkilenir: Hız ve Kütle Çekimi. Bir cisim hızlandıkça, özellikle de bu hız ışık hızına yakınsa, zaman onun için daha yavaş akmaya başlar. Aynı zamanda büyük kütlelere sahip cisimlerin yakınında da zaman daha yavaş akar.

David Hume, A Treatise of Human Nature, Oxford University Press, Oxford, s. 87.

Michael Guillen, Dünyayı Değiştiren Beş Denklem, , TÜBİTAK, Ankara (2001), s. 201.

Kuran'a göre evrenin yaşının 6000 yıldan çok daha büyük olduğunu, bir de en başta verdiğimiz iki Kuran ayetini kullanarak "olmayana ergi" yöntemiyle de ispatlayalım:

Ayrıca izafiyet teorisi kütle ve uzayın izafiliğini de gösterdi. Bu yüzden uzayın büyüklüğüne dayanarak insan varlığını önemsizleştirmeye yönelik argümanlar, zamanın uzunluğuna bina edilmeye çalışılan argümanlarla aynı kategoridedir. İzafiyet teorisi Dünya?nın ve insanların evrende özel bir yeri olduğunu göstermez; fakat insanların ve Dünya?nın yerinin özelliğine karşı?zamanın uzunluğu?na veya?uzayın büyüklüğü?ne atıf yapılarak getirilen argümanları geçersiz kılar.

Tevbe/129

Einstein?ın görelilik teorisi ile beraber, o zamana kadar mutlak ve değişmez kabul edilen zaman kavramı yerle bir olmuş ve zamanın da göreli bir kavram olduğu ortaya çıkmıştır. Bu durum daha sonra yapılan testlerle etkileri gözlenerek ispatlanmıştır.

İzafiyet teorisi ortaya konmadan önceki uzun dönemde, önce Aristoteles ve sonra Newton fiziğinde etkisiyle durağan bir evren modeli fiziğe hakimdi. Ateistlerin hemen hepsi, ezelden beri bugünkü gibi var olan bir evreni öngörüyorlardı, tektanrıcı dinlere inananlar ise Tanrı?nın evreni aşağı yukarı bugünkü haline benzer bir şekilde yarattığını düşünüyorlardı. Evrenin başlangıcı olup olmadığı meselesi hakkındaki akıl yürütmeler ise daha ziyade felsefi-mantıkiydi; hiç kimse bu konuda bilimsel bir görüşün ortaya konabileceğini ummuyordu.

A.) Kuran "melekler ve Ruh'un O'na 50.000 yıllık bir günde yükseldiğini" söylemektedir.

Onları toplayacağı gün sanki sadece birbirleriyle tanışacakları gündüzün bir saati kalmışlar gibi gelir?

Gerçekliğin bireye, kültüre veya paradigmaya göre izafi olduğunu söyleyen görüşlerle izafiyet teorisi arasında ilişki kuranlar olmuştur. Bu ilişkiyi kuranların bir kısmı, izafiyet teorisinin, ?değerlerin izafi olduğu? görüşünü; zaman ve kütle gibi unsurların izafiliğini göstererek, desteklediğini söylemektedirler. Oysa, anlaşılması önemli olan husus; bu teorinin zaman, uzay, kütle gibi mutlak zannedilenlerin izafiliğini göstermesine karşın ışığın hızı ve daha da önemlisi doğa yasalarının evrensel olduğunu ifade etmesidir. Bu teoriye göre ışığın hızı ve doğa yasaları; zenciye veya beyaza, erkeğe veya kadına, Avrupalıya veya Ortadoğuluya, milattan önce yaşayanlara veya günümüzde yaşayanlara göre değişmez, herkes, her yer ve her dönem için aynıdır. Oysa postmodernist yaklaşıma göre, doğa yasalarının herkes ve her yer için geçerli?objektif gerçekliği? olduğuna inanmak mümkün değildir. Bu yüzden bizce, izafiyet teorisi ile postmoderniteyi yan yana konumlandırmak yerine karşı karşıya konumlandırmak daha doğru olacaktır. Çünkü izafiyet teorisi; evrenin anlaşılabilirliğini, matematiksel yasalarla evrenin tarif edilebileceğini ve evren hakkında evrensel açıklamaların doğa yasalarıyla yapılabileceğini en başarılı şekilde ortaya koyan teorilerden biri olmuştur.

Böylece Kuran'ın "yevm" kelimesini kullanış tarzı Yahudilerin, Hıristiyanların da altı günde yaratılmadan neyi anlamaları gerektiğini açıklamakta, onların da anlayışlarına katkıda bulunmaktadır. Uzay fiziğindeki tüm bulgular, Evren'in ve Dünya'mızın ayrı devirlerden, aşamalardan geçip yaratıldığını ortaya koymaktadırlar. Gaz bulutlarından galaksilere, Dünya'mızda ilk Atmosfer'in oluşumundan, suların, madenlerin oluşumuna kadar hep değişik aşamalar, değişik devreler geçmiştir. Bu noktada Evren'in farklı "devreler"den geçip yaratıldığının söylenmesi de Kuran'ın bir mucizesidir. Bu devrelerin nasıl altı devre bölünüp incelenebileceğini başka bir yazımıza bırakıyoruz. Fakat Evren'in ayrı devirlerden geçip oluştuğu hiç kimsenin itiraz edemediği bir gerçektir.

Değişik hesaplama tekniklerine göre hesaplanan bu başlangıcın aşağı yukarı 15 milyar yıl önce olduğu tahmin edilmektedir.

1920?li yıllarda birbirlerinden bağımsız olarak Alexander Friedmann ve Georges Lemaitre, izafiyet teorisinin formüllerinden hareketle evrenin genişlemesi gerektiğini gösterdiler. Bu, Big Bang teorisinin ortaya konmasının ilk adımı oldu; daha sonra yapılan birçok deney ve gözlem bu teoriyi destekledi, böylece hiç umulmadık şekilde kozmogoni alanında bilimsel bir teori ortaya çıktı. Tanrı-evren ilişkisinde, evrenin yaratılmış olup olmadığı en temel meselelerden biridir. ?Yaratılmış evren? fikri, evrenin Tanrısal bilinç ve kudretle meydana geldiğini, natüralizmin en temelinden yanlış bir felsefi görüş olduğunu gösterir. Günümüzde bu konuyla ilgili tartışmalar daha çok Big Bang teorisi ile ilişkili başlıklarda yapılır; bu teorinin üzerine bina edildiği teorik temel ise izafiyet teorisine dayanır. Bu teoriler, yoktan varlığa geçişin nasıl olduğunu göstermez; fakat evrenin başlangıç anını göstererek, tektanrıcı dinlerin, ?ezeli evren? fikrini savunan materyalist-ateistlere karşı savundukları?başlangıçlı evren? görüşünde ileri sürülen?başlangıç? anını göstermelerine olanak tanır.

Bu ayetlerde?yükselme? sırasında zamanın daha yavaş akmasına açık bir referans vardır.

Albert Einstein, İzafiyet Teorisi, s. 44.

Ayrıca izafiyet teorisinin?gerçekliğin zihinsel olduğu?nu gösterdiğini, bunun ise postmodernist temel yaklaşımı desteklediğini söyleyenler olmuştur. Bu yanlış anlayışa yol açan sebep, izafiyet teorisinde?her gözlemcinin değişik saati? olduğu şeklindeki ve benzeri ifadeleridir. Oysa bu teoride, ışığa yakın hızda seyahat ettirilecek insanlar dışında, saatler veya metreler veya kameralarla da ölçümler yapıldığı taktirde izafi sonuçların elde edileceği söylenir. Sonuçta bu teorinin?gerçekliğin zihinsel olduğu? veya?izafiliğin zihinsel olduğu? şeklindeki iddialarla hiçbir alakası yoktur. Kant?ın iddia ettiği gibi, zihnin evrene düzeni ve matematiksel yapıyı yüklediği, fakat düzeni ve matematiksel formülleri evrenden okumadığı görüşünü de izafiyet teorisi desteklemez. Tam tersine izafiyet teorisi ile insan zihninden bağımsız olarak evrende düzen olduğu ve matematiksel formüllerle bunun açıklanabileceği ortaya konulur.

Einstein, 1915 yılında ise?genel izafiyet teorisi?ni ortaya koydu. Einstein bu kez kütlesel çekim kuvvetini de işin içine kattı ve bu kuvveti; o güne dek sanıldığı gibi uzay-zamanın düz olmayıp, kütle ve enerjinin dağılımından dolayı?eğri? olmasıyla açıkladı. Genel izafiyet teorisine göre cisimler dört boyutlu uzay-zamanda her zaman doğru çizgiler üzerinde gitmelerine karşın üç boyutlu uzayda bize, eğriler çiziyorlarmış gibi görünürler. Bu yaklaşıma göre, Dünya?mıza yakın yerde uzayı en fazla Güneş çökerttiği için, Güneş?in oluşturduğu?uzay-zaman çukuru?nun etrafındaki eğrilikte dönmekteyiz.

40 Mümin Suresi 81

Ian Barbour, Religion in an Age of Science, s. 111.

Rablerinin katında "Selam yurdu" onlarındır. Bütün yapacakları işlerde kendilerinin velisi de O'dur.