87. Mu'cemu'l-buldan, Beyrut, 1957, c. I, s. 209

"İslam'ın bünyesinde hiçbir kusur yoktur. Bütün kusur, bizim müslümanlığımızdadır."

Bu örnekleri çoğaltmak mümkündür; fakat asırlar öncesinde bile olsa meydana gelmiş bu acı, üzücü ve İslam'ın ruhuyla taban tabana zıt hadiseleri okumak müslüman vicdanını hüzne boğmaktadır. Sulh, sükun, selamet, müsamaha, hürriyet ve saadet dini olan İslam'ın bünyesi bu nevi hadiselere müsait değildir. Mezhepler de mahiyet ve gayeleri itibarıyla mezkur fitnelere sebep olmaktan uzaktır. Tek sebep cehalet, gaflet ve taassuptur. Din bilginlerinin vazifesi de bu manevi mikroplarla mücadele etmek, İslam'ın bünyesini korumaya çalışmaktır.

Bazı Vak'alar:

Öncelikle Hayrettin Karaman'ı dikkate ve kaale almadığımı belirterek mesajıma başlamak istiyorum.

88. Yakut, age., c. III, s. 117.

86. Murteza Zebidi, age., c. I, s. 282.

"Sebep basit; fakat Allah bir şeyi murad edince oluyor: Bu şehrin ahalisi üç grup idi: Şafii, az idi; Hanefiler, daha çok idiler ve Şiiler, bunlar ekseriyeti teşkil ediyorlardı. Civar ahalisi ise çoğunlukla Şii idi ve biraz da Hanefiler vardı. Önce Şia ile Sünniler arasında taassup savaşı başladı, uzun müddet vuruştular; Hanefi ve Şafiiler arasında taassup başgösterdi, harb başladı ve sayıları az olmasına rağmen Şafiiler galip geldiler. Civardaki Hanefilerin silahlı olarak gelip mezhebdaşlarına yardım etmeleri de fayda vermedi. İşte bu gördüğün harap yerler Şiiler ile Hanefilere ait olan yerlerdir. Onlardan ancak mezhebini gizleyen kalmıştır."88

6. Hicri VII. asırda, İsfehan şehrini ziyaret eden meşhur coğrafyacı Yakut, Mu'cem'de şu satırlara yer vermiştir: "Zamanımızda ve daha önce bu şehir ile civarı defalarca harap edilmiştir? Bunun sebebi Şafiilerle Hanefiler arasındaki daimi geçimsizlik, taassup ve savaştır. Hangi grup galip gelirse diğerinin bölge ve mahallesini yağmalamış, yıkmış ve yakmıştır..."87

4. 475/1082 yılında Mağrib'den gelen, mezhep itibarıyla da Şafii ve Eş'ari olan, Ebu'l-Kasım el-Bekri, Nizamü'l-Mülk tarafından kendisine maaş bağlanarak Bağdat'a gönderildi. O, vaazlarında Ahmed b. Hanbel'i medh, fakat Hanbelileri zemmediyordu. Bu da Hanbelileri kışkırtmış ve kadı Abdullah Damgani'nin evi bir ilmi münakaşa esnasında basılmış ve kitapları yağma edilmiştir. Bu gerginliğin devamı dolayısıyla halife, Ebu İshak Şirazi ile Ebu Bekir Şaşi'yi Melikşah'a gönderdi. Bu büyük şahsiyetler her geçtikleri beldede ta'zimle karşılanıyor ve teberrüken rikablarına el sürülüyordu. Sultan Melikşah ve veziri Nizamü'l-Mülk huzurunda onlarla İmamü'l-Harameyn Ebu'l-Ma'ali el-Cuveyni arasında cereyan eden müzakere ve münazaralardan sonra bütün fikir ve istekleri kabul edildi. Nizamiye'de Eş'arilik hakkında vaazlarına müsaade edildi ve bir hadisenin önlenmesi için de medresenin kapılarına Türk muhafızları kondu.85 Böylece devlet, ictimai nizam ile birlikte fikir ve din hürriyetini temine çalışıyordu.86

82. İbn Sübki, Tabakatü'ş-şafiiyyeti'l-kübra, Kahire, 1965, c. III, s. 389-405; İbnü'l-Esir, el-Kamil fi't-tarih, Beyrut, 1966, c. X, s. 33; Prof. Dr. O. Turan, Selçuklular Tarihi, İst. 1969, s. 241.

3. Hicri 317 tarihinde, Halife Muktedir zamanında Bağdat'ta, "Makam-ı Mahmud"un tefsiri sebebiyle mezhepler arasındaki ihtilaf büyümüş, Hanbeliler ile diğer mezhep salikleri arasında kavgalar, çarpışmalar olmuş, birçok müslüman ölmüştür.84

İkbal ne güzel söylemiş:

PROF. HAYRETTİN KARAMAN

5. Ebu'l-Muzaffer İbnu's-Sem'ani (H. 426-489) hac dönüşü gördüğü rüyalara dayanarak, gürültülü bir şekilde Hanefiliği terkedip Şafii mezhebine geçince (H. 468) iki mezhebin mensupları arasında münakaşalar çıkmış, bunlar büyüyerek fitne ve mukatele halini almış, Horasan'dan Irak'a kadar yayılmıştır. Bu arada Merv'de büyük cami kapanmış ve Şafiiler bir müddet cuma namazı kılamamışlardır.

çoğu zaman hatta günümüzde bile katliama ulaşan boyutlardadır...

Kendisi Mezhebsiz C. Efgani, M. Abduh, R. Rıza gibilerinin peşinden gitmektedir. Bizzat R. Rıza'nın yanlışlıklarla, çarpıtmalarla dolu Muhaverat kitabını türkçeye çevirerek çok büyük bir hata etmiştir.

83. İbn Sübki, age., c. IV, s. 234 vd.; Suyuti, Tarihu'l-hulefa, Kahire, 1952, s. 424; Prof. Turan age., s. 241.

Keşke Hayrettin Karamanın Dediği Gibi Çözüm Bulunsa...

7. Hicri 617 tarihinde Rey şehrini ziyaret eden Yakut burasının da harap olduğunu görünce sebebini soruşturuyor ve şu cevabı alıyor:

1. Tuğrul Beğ'in veziri Amidu'l-Mülk Kundüri'nin tesiriyle camilerde, minberlerde Eş'ariler lanetlenmiş, Hanefiler ile Şafiiler birbirine düşmüş, kavgalar olmuş, kargaşa ve fitne Horasan, Şam Hicaz ve Irak'a yayılmış, Kuşeyri, İmamu'l-Harameyn, İbn Muvaffak gibi zevata eziyet edilmiş, hapis ve nefyedilmişler, memleketi terketmek mecburiyetinde kalmışlardır. Eş'arilerin lanetlenmesi adeti Sultan Alparslan ve vezir Nizamü'l-Mülk zamanına kadar devam etmiş, ancak onların zamanında önü alınmış ve ülkelerini terkeden ulemanın geri dönüşü sağlanmıştır.82

2. Ebu'l-Kasım Kuşeyri'nin oğlu Ebu Nasrr 469/1077 tarihinde hacdan dönerken Bağdat'a uğramış ve Nizamiye'de vaazlar vermişti. Vaazlarında Hanbelilerin aleyhinde bulunduğu, onları mücessime olmakla itham ettiği için taraflar birbirine girdi. Hanbeliler Eş'arilere saldırıp adam öldürüyorlardı. Bağdat'ta bulunan Ebu İshak Şirazi ile Nizamü'l-Mülk arasında yazışmalar oldu, vezir devletin mezhepler karşısında tarafsız olduğunu, mezheplerin ve bu arada Ahmed b. Hanbel'in muhterem olduğunu ifade etti; alınan tedbirlerle fitne yatıştı; bu arada vaazlarda mezheplerden bahsetmek yasaklandı ve vezir Fahruddevle azledildi.83

84. Suyuti, age., s. 384.

Şöyle ki;

85. İbnü'l-Esir, age., c. V, s. 340-344.

İddialara sonraki mesajımda cevap vereyim.