Cem Sultan ve Kabe-i Muazzama

İshak Paşa vasiyeti yüksek ve gür bir sesle okumaya başladı: "Bismillahirrahmanirrahim, Allah'a hamd olsun. Salat ve selam Efendimiz Muhammed Mustafa'ya olsun. Tevekkülüm Halık'ımadır. Her nefis herkes ölümü tadacaktır. Sizleri dünya hayatı mağrur etmesin, sizler gururlanmayın. Saruhan vilayetinde bulunan malımın üçte birini -3.500 altını Mekke fukarasına, 3.500 altını Medine fukarasına- olmak üzere dağıtınız. 500'ü Mekke ahalisinden Kabe ve hatim arasında toplanarak 70.000 kere 'lailahe illallah' kelime-i tevhidini zikredip defalarca Kur'an okuyup sevabını vasiyet sahibine ita edenlere harcansın. 2.500'ü Mescid-i Aksa'da Sadre kubbesinde 70.000 kere 'lailahe illallah' kelime-i tevhidini zikredenlere ve defalarca Kur'an okuyanlara harcansın."

II. Murad ve Haremeyn'e Vakfettiği Miras

Hz. Peygambere ve O'nun davasına ̧ ataları gibi en fazla gönül verip ̧ kendini adayan hakanlardan bir başkası da Sultan II. Abdülhamid idi. Abdülhamid Han ̧ Peygamberimize olan tazim ve muhabbetini ̧ O'nun kutsal beldesine hizmetler götürmekle ve İslam Birliği gayesini gerçekleştirmeye çabalamakla göstermiştir. Yaptığı ilk işlerden biri ̧ Kubbetu'l Hadra'nın üzerine 24 ayar som altından bir alem diktirmek olmuştur. Hicaz bölgesiyle bağları kuvvetlendirmek ve ulaşımı kolaylaştırmak maksadıyla hayata geçirdiği Hicaz ve Bağdat Demiryolu ise hizmetlerinin şahikasıdır. Projenin gerçekleşmesi için bizzat 50 bin lira bağışta bulunmuştur. Demiryolu yapımının Medine'ye ulaştığı esnada ̧ Sultan'ın verdiği şu özel talimat ̧ onun ̧ Ehl-i Beyt'in şahsında Hz. Peygambere sevgi ̧ saygı ve bağlılığını göstermesi açısından emsalsiz bir misaldir: "Aletlerin üzerine keçeler sarınız ki fazla gürültü olmasın ve Ehl-i Beyt'in ve burada yatanların ruhları rahatsız olmasın!"

Sahrayı Mercidabık'a nakş etmiş kader

Kanuni'den sonra devlet duraklama devrine de girse, onların gönüllerinde bu aşkın yerinde sayması mümkün olmaz. Sultan İkinci Ahmed devletin içte ve dışta değişik gailelerle boğuştuğu bir dönemde tahta çıkar. Gençtir, ancak, maneviyat yüklü ve dertli bir padişahtır. Öylesine dertlidir ki, derdine dermanı yaşadığı devirde bulamaz ve çok öncelere gitmeye karar verir. Bir gece, kimseye görünmeden Topkapı Sarayı'ndaki Mukaddes Emanetler Dairesi'ne gider. Burada Allah Resulü'nün nalınını eline alır ve şu beyitleri söyler:

Osmanlı sultanları, Allah Resulü'nün sevgisiyle büyümüş ve büyütülmüştür. Birçoğu bu sevgiyi gönüllerine öylesine nakşetmiştir ki, Nam-ı Celil-i Muhammedi'nin Şehbal açması için, hayatlarını at sırtında geçirmişler denilse yeridir. Ruh dünyalarına ilmik ilmik dokudukları bu muhabbet O'nunla ilgili her şeye hususi bir ihtimam göstermelerine vesile olmuştur. Onlarda, Peygamber sevgisi adeta manevi bir cihadın tezahürü haline gelmiş, fethe hazırlandıkları beldeleri önce bu sevgiyi taşıyan gönül erleriyle yoğurmuşlar, yani manevi cihatla kalblerin kapılarını, maddi cihatla da kalelerin kapılarını açmışlardır.

Devlet-i Ali Osman ̧ Efendimiz'e ve Ehl-i Beyt'e hürmet ve hizmetini müesseseler kurarak da fiilen göstermiştir. Peygamber soyuna mensup Seyyid ve Şeriflerin şecerelerini çıkarıp kaydetmek ve her türlü hizmetlerini görmek amacıyla "Nakibü'l Eşraflık" müessesesi kurmuş ve başına da Al-i Beyt'ten "Nakibü'l Eşraf" adlı bir memur atamıştır. Osmanlı ̧ Nakibü'l Eşraflara hürmet ve ihtiramda o kadar ileri gitmiştir ki mesela III. Ahmed ̧ I. Mahmud ve III. Mustafa'nın Eyüp Sultan türbesindeki cülus merasimlerinde ̧ şeyhülislam ile beraber Nakibü'l Eşraf kılıç kuşandırmıştır. Savaşlarda ise padişahla birlikte Nakibü'l Eşraf da sefere katılmış ve Hz. Peygamber'in sancağı dibinde yürümüştür.

Dertli gönlüme devadır can bulur ondan safa."

Sultan Reşad ve Son Sürre Alayı

Şol kadar ağlattı ben biçarei hükm-i kaza

Giryeden hiç Hazreti Yakub'a nevbet kalmadı"

Hz. Peygamber'e böyle tarifi zor bir aşkla bağlı olan Osmanlı padişahlarının neden Hacc'a gitmediği sorusu akla gelebilir. Gerek, o günün nispeten zor şartlarında üç ay civarında süren yolculuğun emniyet açısından sakıncaları, gerek padişahların Kabe'de ve Hicaz bölgesinde sürekli korunmalarının çok kolay olmayabileceği mülahazası, gerekse padişahların İstanbul'dan bu kadar uzun bir süre ayrı kalacak olmalarının yol açabileceği idare boşlukları ve muhtemel fitneler onların bizzat gitmeyip, yerlerine birkaç defa vekil göndermeleriyle önlenirken, Hacc farizası da yerine getirilmiştir. Oraya gidememek Peygamber aşkının onların sinelerini yakacak şekilde kat kat artmasına da yol açmış olmalıdır. Bu durum yukarıda görüldüğü üzere şiirlerine de yansımıştır.

Eyleme aşıkların bir lahza kapından cüda

İslam fikr-i vahdetinin kar u zarını..."

Devlet-i Al-i İslam'ın mukaddes mekanlara meftuniyetinin en müşahhas misallerinden biri de her yıl hac mevsiminde Mekke ve Medine'deki Seyyid ̧ Şerif ̧ ulema ve fakirlere para ve hususi hediyeler götüren "Sürre Alayları"dır. İlk kez Çelebi Mehmed devrinde tertiplenen Sürre Alayları'nın taşıdığı en kutsal hediye Kabe örtüsüydü ve yenisiyle değiştirilen eski örtü büyük bir hürmet ve itina ile getirilerek çeşitli camilere pay edilirdi. Devlet ̧ Sürre Alayları'na o denli ehemmiyet veriyordu ki çöküş devrine girdiği I. Dünya Harbi'nde bile Sultan Reşad ̧ yabancılardan borç almak pahasına ecdadından tevarüs eden bu harikulade geleneği kesintiye uğratmamıştır.

"Nur-ı Alemsin bugün hem dahi Mahbub-u Hüda

Sultan Abdülaziz de Peygamber aşığı padişahlardandır. Bir gün hasta yatağında yattığı sırada Medine'den bir dilekçe gelir. Devlet erkanı önce dilekçeyi arz etmekte tereddüt gösterse de, padişahın Medine'ye karşı hassasiyetini bildiklerinden, dilekçeyi huzura getirirler. Yaveri dilekçeyi okuyup cevabını isteyecektir; ama sultan onun Medine'den geldiğini öğrenince okumasına mani olur. Muhabbeti öylesine derindir ki, yanındakilere "Beni ayağa kaldırınız. Mukaddes beldeden gelen dilekçeyi yatarak dinleyemem." der. Dilekçeyi titreyen ayaklarına rağmen el pençe divan durarak dinler ve hemen gereğinin yapılmasını emreder. Adeti oluğu üzere Medine'den gelen hiçbir postayı abdestini tazelemeden eline almaz. Çünkü bunlarda Hz. Peygamber'in köyünün tozu ve kokusu vardır. Öper, alnına koyar, koklar ve öyle açar.

?Devlet-i Al-i Muhammedi'

Yekpare oldu bu dil, aşkta muhabbet kalmadı

Ceddimiz ̧ Kabe ve çevresinin tamir ve imarına ̧ hacıların hizmetlerinin görülmesine ve hac yolunun güvenlik ve işleyişine ayrı bir titizlik göstermiştir. Bu hizmetleri bir ibadet neşvesi içerisinde yerine getirmiş ve bunu devletinin asli görevlerinden saymıştır. Mesela Peygamber müjdesine erişmiş Fatih gibi büyük bir dahiyi yetiştiren Sultan II. Murad ̧ malının yüklü bir kısmını Mekke ve Medine fukarası ile Kabe ̧ Ravza-i Mutahhara ve Mescid-i Aksa'da yetmiş bin kere okunacak Kelime-i Tevhid'in ve Kur'an hatimlerinin sevabının ruhuna ita edilmesi için harcanmasını vasiyet etmiştir.

Bu sevgi Fatih'ten oğluna da aksetmiştir. Bir gün İkinci Bayezid Han çok iyi dostu olan Hak aşığı Baba Yusuf'u Hacca uğurlamak için ayağına kadar gider, ona bir miktar altın teslim eder ve "Bu, elimle çalışarak kazandığım helal kazançtır. Bu altınları Ravza-i Tahira'nın kandilleri için ayırdım. Allah Resulü'nün huzuruna varınca: Ey Allah'ın Resulü , günahkar kul Bayezid'in selamı var... Bu altınları türbenin kandillerine yağ alınması için gönderdi. Kabul buyurunuz..." diye söylemesini tembih eder.

Kabulünde kıl ihsan ve inayet ̧ ya Resulallah!

Her şeyden önce Osmanlı ̧ ilk kurduğu askeri birliği ̧ O'nun davasını bayraklaştırdığından ötürü "Peygamber Ocağı" payesiyle onurlandırmış; neferini de "Mehmetçik" adıyla taltif etmiştir. Ordusuna verdiği isimlerden biri "Asakir-i Mansure-i Muhammediye" iken devletinin başka bir adını da "Devlet-i Aliye-i Muhammediye" koymuştur.

II. Abdülhamid Han'ın Hassasiyeti

Osmanlının en çalkantılı dönemlerinden biri de İkinci Abdulhamid Han dönemidir. Lakin bu dönemde önemli icraatlara imza atan cennet mekan Sultan Abdulhamid Han, ülkenin dört bir yanını demir yolu ile donatır. Bu yolların en önemlisi Hicaz demiryoludur. O mukaddes beldeleri korumak ve hacıların emniyetli bir yolculuk yapabilmesini sağlamak için, İstanbul'dan Medine'ye kadar demiryolu hattı döşetir. Harem hudutlarına yaklaşılınca da, rayların döşenmesinde sadece Müslüman işçilerin çalışmasına müsaade edilir. 31 Ağustos 1908 tarihinde Medine'ye ulaşan hattın son 30 km'lik kısmına bizzat padişahın emriyle keçe döşenir. Lokomotif şehre yaklaştığında hızını keser, yavaşça perona yanaşır. Yolcular parmak uçlarında inerler trenden, edeple, hürmetle... Keçe döşenen raylar, o kutlu beldeye duyulan hürmetten günün belli saatlerinde gülsuyuyla yıkanır.

Osmanlı Devleti, tarih sahnesinde kaldığı sürece İslam'ın bayraktarlığını yapmış, bu bayrağın dünyanın dört bir köşesinde dalgalanması için cansiperane mücadele etmiştir. Sultanlar bu mücadelenin en ön safında ya bizzat yer almış veya yer alma arzusuyla yanıp tutuşmuşlardır. Bu kutlu insanlar, İslam'a karşı yapılan saldırılara göğüs germeyi her devirde vazife bilmiş, bunu bir kulluk ve ümmet olma şuuru hassasiyetiyle yerine getirmişlerdir.

Osmanlı'nın ̧ hassaten de Ka'be-i Muazzama'ya hürmet ve alakası bambaşkaydı. Cem Sultan'ın hac farizasını ifa ettikten sonra yazdığı şu beyitler ̧ padişahların duygularına tercüman olan en harika sözlerdendir: "Kabetullah'a varıp bir kez tavaf eyledim/ Bin Karaman ̧ bin Acem ̧ bin memleket-i Osman'dır."

Ve yıl 1453... Osmanlı ordusunun önünde gencecik bir serdar... İstanbul surlarının önünde, Efendisi'nin medhine nail olabilmek için otağını kurmuş... Bir Cuma sabahı Cenab-ı Hak ona fethi müyesser kılmış... Bu kutlu serdar bir gece otağından çıkar ve hocası Akşemseddin Hazretleri'ni ziyarete gider. Allah Resulü'nü Medine'ye hicretlerinden sonra Mescid-i Nebevi yapılana kadar evinde misafir eden ve yıllar sonra da, İstanbul önlerinde şehit olan sahabe efendimiz Hazreti Eyyub el-Ensari'nin kabrinin bulunması hakkındaki arzularını belirtir, himmetlerini ister. Akşemseddin Hazretleri de hünkarın koluna girerek çadırdan çıkar. Haliç kıyılarında, surlara yakın bir yeri işaret ederek, "İşte burasıdır." der. Fatih Sultan Mehmet Han derhal emir verir: "Buraya bir cami ve türbe yapıla." Bu emir üzerine bugünkü caminin ve türbenin inşasına başlanır. Anlaşılıyor ki, onlar sadece Allah Resulü'ne değil O'nun köyünün kokusunu taşıyanlara da büyük bir sevgi beslemişlerdir

Onların amacı kuru bir cihangirlik kavgası değildi ki, onlar çok ulvi bir davaya gönül vermiş, canlar adamıştı. Biliyorlardı ki, dünya Muhammed-i bir ruha muhtaçtı. Onlar da bunu kılıçlarıyla ülkeler ve gönüller fethederek yapmışlardı. Allah onlardan, onlar da Rablerinden razı olsun.

Sultan II. Mahmud'un Şiiri

Değildir ravzaya şayeste destavri-i naçizim ̧

Dikkatle bakıldığında vasiyetinden Sultan Murad Han'daki Allah ve Resulullah aşkı okunmaktadır. Çünkü o dönemde ne Hicaz ne de Kudüs Osmanlı toprakları içerisinde yer almaktadır. Gönlündeki sevgi o kadar aşkındır ki, o beldelere değen mukaddes ayaklar hürmetine, oraların ahalisine hürmette kusur etmek istemez.

Bu güzel insanlar, Efendimiz'i kalblerinde öyle müstesna bir yere koymuşlardır ki, günlük hayatlarından, yazdıkları şiirlere kadar her sahada O'nun adını zikretmeyi ve himmetine müracaat etmeyi hayatlarının olmazsa olmazı saymışlardır. Onların, çoğu zaman gözyaşlarıyla kaleme aldıkları bu na't-ı şerifler günümüze kadar birçok Peygamber aşığının da hislerine tercüman olmuştur. Bu denizden katre misal bazı güzellikler tarih boyunca insanımızın zihinlerinde tatlı hatıralar olarak yer almıştır:

Osmanlı padişahları içinde Efendimiz'i rüyasında görüp O'ndan aldığı emir ve işaretle fetihler yapanlar da olmuştur. Kanuni Sultan Süleyman'ın gördüğü rüya buna misal olarak nakledilmiştir. Rüyasında Efendimiz : "Belgrad, Rodos ve Bağdat kalelerini fethedesin sonra da benim şehrimi imar edesin!" diye emir buyurur. Bu emir üzerine, Kanuni hemen Harameyn'i imar ve iskan projelerine başlar. Hatta vasiyetinde şahsi servetinden hacılar için su getirecek bir vakıf kurulmasını ister. Kızı Mihrimah Sultan da babasının bu vasiyetini yerine getirir ve Arafat'taki Ayn-ı Zübeyde Suyu'nu Mekke'ye ulaştırır. Cihanın önünde el pençe divan durduğu bu büyük kumandan, Allah Resulü'nün huzurunda O'na şöyle yalvarır:

Gül-i Gülzar-ı Nübüvvet o kadem sahibidir

(Hem Allah'ın habibi hem de alemlerin nurusun. Sen'i sevenleri bir an olsun kapından uzak tutma. Gitmesin dilimden şerefli ismin, nişanın. Benim dertli gönlüm bu zikirden şifa bulur canım da sevinç duyar.)

Ancak Yavuz Selim Han bu zaferden sonra İslam dünyasında daha çok tanınmasından pek de hoşnut olmamıştır. Zira camilerde hutbeler kendisinin adına okunmaya başlanmış ve burada da Hakimü'l-Harameyn lafzı kullanılır olmuştur. Bu söz onu içten içe yaralar. Bir gün Halep Ulu Camii'nde bir Cuma namazı sırasında minberde imamın dilinde Hakimü'l-Harameyn sözünü işitince, hemen ayağa kalkarak onu düzeltir: "Hayır, hayır Hakimü'l-Harameyn değil, Hadimü'l-Harameyn " Hatip, onun istediği gibi okur hutbeyi. Namazdan sonra da koca hünkar, kaftanını hatibe hediye eder. Efendisi'ne karşı hissettiği derin muhabbete etrafındakiler de şahit olur.

Ahmet Uğur ̧ "Osmanlılarda Ka'be Sevgisi" ̧ Tarih ve Medeniyet Dergisi ̧ Haziran 1999 ̧ Sayı: 63 ̧ s.42-43; Uğur ̧ "Milletimizin Ehl-i Beyt Sevgisi" ̧ Tarih ve Medeniyet Dergisi ̧ Ocak 1998 ̧ Sayı: 46 ̧ s.62-63; Hilmi Aydın ̧ "Mukaddes Emanetlerimiz" ̧ Tarih ve Medeniyet Dergisi ̧ Nisan 1999 ̧ Sayı: 61 ̧ s.50-54; Aydın ̧ "Hırka-i Saadet Dairesi" ̧ Tarih ve Medeniyet Dergisi ̧ Ekim 1996 ̧ Sayı: 31; Atilla Çetin ̧ "Matlub-i Şahanem Odur Ki!" ̧ Tarih ve Medeniyet Dergisi ̧ Nisan 1998 ̧ Sayı: 49 ̧ s.50-52; Reşad Ekrem Koçu ̧ Topkapı Sarayı ̧ İstanbul 1960 ̧ s.84; Şamil Kucur ̧ "Peygamber Nesline Osmanlı Hürmeti" ̧ Aksiyon Dergisi ̧ 26 Nisan-2 Mayıs 1997 ̧ s.20-22; Tursun Bey ̧ age ̧ s.40; Danişmend ̧ age ̧ s.231; Okurer ̧ age ̧ s.45; Uzunçarşılı ̧ age ̧ s.464; Öztuna ̧ age ̧ s.441; Osmanlı Tarihi Ansiklopedisi ̧ C.6 ̧ Türkiye Gazetesi Yay. ̧ s.97; İsmail Çolak ̧ Doğu-Batı Kavşağında Osmanlı ̧ 4. Bölüm.

Kadem-i pakini ol Hazret-i Şah-ı Resulün

Bahtiya, durma yüzün sür kademine ol Gül'ün"

Gitmesin nam-ı şerefin bu dilimden dem-be-dem

Babadan oğula bir miras gibi geçen bu mukaddes sevgi Yavuz Sultan Selim döneminde yeni bir boyut kazanmıştır. Öyle ki, ünlü şairimiz Yahya Kemal, Yavuz'a atfen şu mısraları kaleme almıştır:

Senindir evvel ve ahirde devlet ya Resulallah!

" Seyr eylesün felek kaderin şehsuvarını

Şamdan ihdaya eyledim cüret ya Resulallah!

Hürmetin Sembolü: Nakibü'l Eşraflık

"N'ola tacım gibi başımda götürsem daim

Fatih'in Eşsiz Sevgisi

Cenabındandır ihsan ve mürüvvet ̧ ya Resulallah!

Terahhüm kıl ̧ bana eyle şefaat ya Resulallah!

"İftirakınla Efendim bende takat kalmadı

O günden sonra Efendimiz'in ayak izinin resmini sarığındaki sorgucun içinde taşımaya başlar. Başka bir yerde de gönlünün yangını, alev alev peygamber aşkıyla yanarak şu mısraları döker:

Kimim var hazretinden gayrı ̧ halim eyleyem i'lam ̧

Fethetti bir seferde nebiler diyarını

Osmanlı padişahları ilk ferdinden son ferdine kadar Peygamber sevgisini kalblerinde böylece taşırlar. Belki de bize bıraktıkları en mühim miras da o sevgidir. Rabb'im bize Resulü'nü onlar gibi sevmeyi ve O'nun şefaatine nail olmayı nasip eylesin.

Muradımdır Ulyaya hizmet ̧ ya Resulallah!

Osmanlı'nın özünü ve temellerini besleyen manevi unsurların en başında ila-yı kelimetullah aşkı ve peygamber sevgisi gelmiştir. Osmanlı sultanları ̧ hayatları boyunca gaza meydanlarında bu mukaddes değerlere karşı sonsuz sevgi ̧ saygı ve bağlılıklarını ispatlama sevdasıyla harikalar sergilemiştir. Peygamberimize ve mukaddes beldelere hürmet ̧ muhabbet ̧ hizmet ve sadakat soylu ceddimizin her daim şiarı olmuştur. Padişahlar devlet işlerinin aksamaması için şeyhülislamların verdiği fetvaya dayanarak hacca gidememişler ̧ ancak Hz. Peygamber 'e ve mübarek topraklara karşı Veysel Karani gibi gönül bağlamaktan da geri kalmamışlardır. Osmanlı ̧ Yavuz Sultan'ın tabiriyle Harem-i Şerif'in hadimi olma telakkisini ̧ buralar elinden çıkana kadar sürdürmüş ̧ Haremeyn'e sancak asmaktan ̧ vali ve kadı göndermekten bile haya etmiştir. Osmanlılar Rasulullah'ın ̧ Ehl-i Beyt'in ve Ashab-ı Kiram'ın kabirlerini ihya edip hatıralarını günümüze kadar taşımaya öncülük etmiş; hünkarlar ̧ hanım sultanlar ve devlet erkanı Mekke ve Medine'de hayır kurumu ̧ medrese ve imarethane inşası için birbirleriyle yarışmışlardır.

Dahilek ̧ el-eman ̧ sad-el-eman ̧ dergahına düşdüm

? Oku İshak, vasiyetimizi oku!

Sultan İkinci Murad mecalsiz bir şekilde yatıyordu. Gözler ellerinin bir işaretine, kulaklar dilinden dökülecek bir tek söze kilitlenmişti. Yerinden hafifçe doğruldu ve vezirine seslendi:

Peygamber aşkıyla yanmada başı çeken Osmanlı padişahı belki de Fatih Sultan Mehmed'dir. Öyle olmasaydı asırlar öncesinden Hz. Peygamberin övgüsüne herhalde mazhar olamazdı. O'na karşı tarifsiz muhabbetini ̧ en güzel biçimde İstanbul'un Fethi'nde ortaya koymuştur. Rumeli Hisarı'nı ̧ O'nun güzel ismi "Muhammed"in Arapça yazılışına göre inşa etmiş ̧ fethin gerçekleşmesi için de O'ndan şöyle imdat dilemiştir: "Avn-ı ilahi ve imdad-ı peygamberi ile beldeyi düşman elinden alacağız!" Başka bir mısrada aynı hissiyatını şu şekilde dile getirmiştir: "Ey Muhammed mu'cizat-ı Ahmed'i muhtar ile/ Umarım galib ola a'da-yı dine devletim."

Dü-alemde kıl istishab han-ı Mahmud-i adliyi ̧

II. Mahmud ̧ O'na olan sevgisinin bir alameti olarak Hz. Peygamber'in kabr-i şerifi üzerindeki Yeşil Kubbe'yi yaptırmıştır. Ayrıca ̧ 1820'de patlak veren Vehhabi İsyanı'nda yıkılan bütün eserleri yeniden inşa ve ihya etmiştir. Bu münasebetle Hücre-i Saadet'e hediye ettiği şamdanla birlikte gönderdiği şiir ̧ onun Resulullah'a hürmet ve muhabbetinin beliğ bir vesikasıdır: