Bilimsel Devrim

devletin tek rasyonel biçimi haline gelişidir. Artık modern devlet yalnızca demokrasi ile vardı.

Aslında modern radikal bir değişmeden sonra ortaya çıkanı adlandırır ve insana olduğu kadar insanın ürettiği her türlü yapay çevreye de uygulanır. Yani modernite önce insanı sonra ise insanın üretimini değiştirir. Modern olmak artık düne ait olmayan ve başka yöntemlerle ele alınması gereken bir dünyada yaşamak demektir.

Modern kelimesinin en yaygın kullanımı yeninin ya da yakın zamanın anlatımıdır. İster olumlu ister olumsuz değerlendirilsin, gündelik yaşamda ve kültürde modaya uygun tutumlara modern denilir.

Bir bebek anne sütü emerken sadece doyma eylemini gerçekleştirmez, aynı zamanda önce annesini, sonra annesinden ayrı olan kendisini, daha sonra ise annesi ile birlikteliğinden ayrı olan dış dünyayı algılar. Bir varlık olduğunu anlayan çocuk, doyma ihtiyacının giderilip giderilmemesine göre emdiği göğüsün iyi ya da kötü bir göğüs olduğunu saptar.

BU YAZI ALINTIDIR,

Modernizm ve post-modernite günümüz dünyasında birlikte yaşamaya devam eder. Durumun böyle olması şu andaki fizik kanunlarının birleştirilememesinden kaynaklanır. Çünkü, makroskobik diyebileceğimiz Newton ve göreceliğe dayalı matematiksel bilim ile, kaynağını kuantumdan alan kavramlar, parçacıklar ve olasılığa dayanan mikroskobik bilim henüz birleştirilememiştir. Newton tipi bir evrenin bilimdeki açmazı giderebileceğini varsayarsak moderniteye farklı bir boyutta tekrar dönüleceğini söyleyebiliriz. Fiziğin tümünün kuantum mekaniği etrafında birleştirilebileceğini varsayarsak post-modern bir dönemin süreceğini söylemek yanlış olmaz

Siyasal Devrim

Kültürel Devrim

Kumdan testi yapmaya çalışan bir çocuğu düşünelim. Daha önce o?na öğretilerden veya deneyimlerinden dolayı çocuğun kafasında bir testi imajı bulunur. Bilinçli bir şekilde kumu şekillendirdikçe ortaya çıkan şekil kafasındaki imajın değişip gelişmesini sağlar. Yani çocuk maddeyi şekillendirdikçe madde de onun insan olarak anlamını yansıtır. Çocuk testiyi yaparken kendini ortaya koyduğundan kendi de gelişir. Çocuk ve testi birbirlerini var ederler

Kaselerden masalara, evlerden şehirlere kadar modern mimari ve şehir planlarında sadece fonksiyonel kaygı gözönüne alınmıştır. Bu, fonksiyona yönelik ürünlerde birçok çirkin öğeler bulunabilir. Plastik masa, dev beton kuleler gibi? Bunlar insancıl faktörleri dışlayan mekanik amaçlı dizaynlar olup, onların kullanımları uzaklaşma hissini yaratır. Yani insancıl bilinci içermeyen bu tip eşyalar onlarla ilgilendikten sonra geriye hiçbir etki bırakmazlar. Bizimle diyalog halinde değildirler ve kendimizi keşfetmemize yardımcı olmazlar.

Bilimsel devrim Newton?un Evrensel Yerçekim Kanunu?nu keşfetmesiyle başlar. Böylelikle doğrudan Tanrı ve melekleri tarafından yönetilen bir doğadan, kendini düzenleyen bir doğaya geçilir. Daha önce insan Tanrının düzenli ve ölçülü bir şekilde yarattığı, sonlu ve hiyerarşik bir dünyada, doğal ve tanrısal arasında bir aracıydı. Newton?dan sonra evren, mekanik olarak düzenlenmiş, determinizme boyun eğen ve insanın yasalarını keşfetmek zorunda olduğu bir evren olarak görülür. Bu görüşe göre evrenin tümü matematikle anlaşılabilir. Sonsuz küçüklükler hesabıyla başlayan yeni yasalar Einstein?ın genel göreceli ve daha sonra kuantum mekaniği ile devam eder. Gelişen matematik ve fizik kanunlarıyla global sistemlerin tasarlanamaz olduğu ortaya çıkmıştır. Moderniteyi yaratan bilim onun sonunu da hazırlamış olur.

Endüstriyel devrim insanla doğa arasında aracı konumda bulunan teknik yapının gittikçe özerklik kazanması anlamına gelir. Artık emek süreci doğrudan üretici insana değil makinaya bağlıdır. Böylelikle üretim elde etme fikrinden kar elde etme fikrine kayış gerçekleşmiştir. Ekonomik, sosyal ve fiziksel tüm yapılar teknik ilerleme ile değişir, modern düşünce modern bir fiziksel yapıya ulaşır.

İnsan ile onu çevreleyen maddi dünya arasında bir etkileşim bulunur. Basit olarak ilişkiye girdiğimiz her türlü maddeyi etkileriz ve bu etkilenme sürecinde onlardan etkileniriz. Örneğin herhangi bir maddeyi kırar, yakar veya yeniden yapabiliriz. Ayağımıza takılan bir taş düşmemize sebep olabilir.

Kültürel devrim ötekiler gibi apansız ortaya çıkmamıştır. Kültürel devrim yeni fiziksel dünya görüşü içinde çok güçlü bir şekilde kök salan düşünce hareketidir. Söz konusu olan düşüncenin laikleşmesi ve her alanda tüm ölçütlerin rasyonelleşmesidir. Laiklik kendisini zorunlulukla bir din eleştirisi olarak sunar. Artık doğa öteki olmadığı gibi; insanın dışlandığı ve ona bilmesi ve üzerinde hakimiyet kurması için verilen bir alan da değildir. İnsan kendini düzenleyen bir doğanın içinde doğanın bir parçası olarak yaşamak zorundadır ve ilişkilerini bu şekilde yönlendirmek durumundadır.

Teknik ve bilimin ilerlemeleri modern düşüncenin açmazını da yaratmış olur. Özellikle 1960?lı yılların sonlarından başlayarak kültürel kopuşlarla, anarşi hiyerarşiye, bireysel özgürlük kolektif değerlere üstün tutulur olmuştur. En sonunda pozitivizm, rasyonalite, bilim ve tekniklerin gelişmesine duyulan inanç ve standartlaşmış nesneler üreten endüstri ile karakterize edilen modernizm ile toplumsal çeşitliliği ve parçacılığı benimseyen post-modernizm karşıtlığına ulaşıldı.

Kısacası insanlar ihtiyaçlarının ve taleplerinin giderilip giderilmemesine göre kendilerini ve dış dünyayı tanırlar. Bir maddeyi iyi veya kötü diye yargılarken ihtiyacımızı karşılayıp karşılamamasına bakarız. Aynı zamanda ihtiyaçlarımızın giderilmesinde insanlığımızı yansıtan bir takım değerler de ararız. Kısaca estetik dediğimiz; objeleri hissetme, güzellik ve değer kavramları bunlardandır.

Siyasal devrimde kopuş modern demokrasinin önce İngiltere ve Amerika?da ardından da Fransa?da belirişiyle damgalanır. Buradaki yenilik demokrasinin yalnızca bir yönetim biçimi olmayı bırakıp ( Platon ve Aristo?dan beri böyleydi

Yeni bir dünya görüşüne apansız geçilmez. Bu alt üst oluşu öncelikle fizik başlatmıştır. Moderniteye geçişi belirleyen dört devrim, bilimsel, siyasal, kültürel, endüstriyel devrimlerdir. Bunlardan her biri aşamalar ihtiva eder; her bir alanda az yada çok modern olunabilir. Öte yandan hiç de diğer devrimleri içselleştirmeden bir ya da birçok devrimi gerçekleştirmek mümkündür.

KUANTUM ESTETİĞİ VE MODERN / POST-MODERN YAPI

Endüstriyel Devrim

Post-modernizm pozitif bilimlerin kesinliklerinden genelleşmiş bir belirsizliğe geçişi karakterize eder. Post-modernizm?de bilimci ideolojinin gerilemesi, görecelik ve bireyciliğin değer kazanışı, her alandaki temel ilkelerin geçersizleşmesi, dekonstrüksüyonun tadı ve insan davranışlarının belirsizliği yatar. Aynı zamanda post-modernizm bilimdeki kaosun yerine bilinmezlere dayanan bir inanç sistemini de getirir.

Bununla birlikte demokratik kuruluş bir defada tümüyle belirlenmiş değildi. Bu devrimde önemli olan iktidarın temeliydi. Artık iktidarın kaynağı, örneğin Tanrı gibi başka bir yerden değil, halk dan gelmeliydi. Kaynağını halkdan alan iktidarın yalnızca meşru olması yetmeyip, akla uygun olması da gerekliydi.

YAZARI :Ramazan ÖZBEK, Y. Şehir Plancısı