Iftira, toplumda adaletin tam olarak etkisini kaybettiği zamanlarda yaygınlaşabilen bir sosyal ve ahlakı hastalıktır. Çünkü adaletsizlik ve takipsizlik, kötü fiillerin yaygınlaşmasına ve artmasına yol açan bir başıboşluğa sebep olmaktadır.

En ağır iftirayı atan kimse bile sonradan pişmanlık duyar ve durumunu düzeltirse Cenab-ı Hakkın mağfiretine nail olabilir (en-Nur, 24/4-5).

amin ecmain olsun inşallah..

iftira kula hakkıdır. fitil fitil burunlarından gelecektir.

Zan, "sanmak, tahmin etmek" manasına geliyor. Hüsn-i zan, iyiye de kötüye de yorumlanabilecek bir işe, güzel yönünden bakmak demektir. Bunun zıddı su-i zan olup "her şeye menfi yönden bakmak, insanların fiillerini ve davranışlarını kötüye yorumlamaktır."

sorularla islamiyet

paylaşım için Allah razı olsun...

Birisinin kötü bişey yaptığını tahmin ediyorum desem, yani kesin öyledir demesem gıybet veya iftira olur mu?

Su-i zan: "Kesin hüküm bulunmayan bir şeyi kötüye yorumlamak."

"Ey iman edenler. Zandan çok sakının. Çünkü zannın bazısı ağır günahtır." Hücurat Suresi, 12

"O uydurma haberi getirip iftira atanlar, içinizden bir topluluktur. Onu kendiniz için bir ser sanmayın, bilakis o, sizin için hayırdır. Iftirada bulunanlardan her birinin kazandığı günaha göre cezası vardır. Onlardan günahın en büyüğünü yüklenene de büyük bir azap vardır."

"Eğer Allah`ın lütuf ve merhameti, dünyada ve ahirette üzerinizde olmasaydı, yaydığınız fitne yüzünden, size mutlaka büyük bir azap dokunurdu."

Iftira eden kimse, bununla amacına ulaşamaz ve sonunda dünyevi ve uhrevi bakımdan kendisi zararlı çıkar. Nebi "Iftira eden kimse zarara uğramıştır" (Ahmed b. Hanbel, I, 91) buyurur.

Iftiranın en ağırı namus üzerine atılan iftiradır. Bunu, Hz. Aişe ile ilgili olarak "Ifk" olayında görmekteyiz Olay özet olarak şöyle cereyan etmiştir: Hz. Peygamber ashab-ı kiramla sefere çıkarken, kura ile belirlenen bir eşini de beraberinde götürürdü. Bu usulle, Mustalıkoğulları Gazasına da Hz. Aişe katılmıştı. Konaklama yerinde, devenin üzerindeki gölgelikten tuvalet ihtiyacı için çıkan Aişe , dönüşünde gerdanlığını düşürdüğünü farketmiş, aramak için yeniden çıkmıştır. Bu sırada ordu yola çıkmış, Hz. Aişe, devenin üzerindeki gölgeliğin içinde zannedilmiştir. Dönüşte unutulduğunu anlayan Hz. Aişe, orada beklemiş, ordunun arka gözcüsü Safvan b. Muattal O`nu devesine bindirerek yolda orduya yetiştirmişti.

Islam`da iftira konusu, üzerinde oldukça fazla durulan bir konu olmaktadır. Çok sayıda ayet-i kerime, iftira`nın özelliğinden ve onun Allah`ın nezdinde sevilmeyen ve hatta yerilen bir davranış olduğundan bahsetmektedir.

Bir hadisede kesinlik varsa orada zanna yer olmadığı açıktır. Mesela, bir insan alenen küfrü savunuyorsa burada zan söz konusu olamaz ve o adamın küfrüne hükmedilir; ama bir mü'minin ağzından küfür sözleri çıktığında, ona hemen kafir damgası vurmak yerine, hüsn-ü zan yolunu tutmak ve o sözü küfründen değil, cehaletinden söylediğini düşünmek tedbir ve temkine en uygun olanıdır.

SORU:

"Bizler için şimdi herşeyin iyi tarafına ve güzel cihetine ve ferah verecek vechine bakmak lazımdır ki manasız, lüzumsuz, zararlı, sıkıntılı, çirkin, geçici haller nazar-ı dikkatimizi celbedip kalbimizi meşgul etmesin." Şualar, 509

"Iftirayı işittiğiniz zaman, mümin erkeklerin ve mümin kadınların, kendiliklerinden hüsn-ü zanda bulunup da: "Bu apaçık bir iftiradır" demeleri gerekmez miydi?"

Daha sonra Hz. Aişe Nur suresindeki şu ayetlerle temize çıkardı:

Münafıkların reisi Abdullah b. Ubey ve arkadaşları bunu fırsat bilerek Hz. Aişe`ye zina iftirasında bulundular. Bir aydan fazla bir süreyle bu dedikodu Medine`de dolaştı. Hz. Peygamber ve Aişe validemizin yakınları bu olaya çok üzüldü.

"Evet insan hüsn-ü zanna memurdur. İnsan, herkesi kendisinden üstün bilmelidir. Kendisinde bulunan su-i ahlakı, su-i zan saikasıyla başkalara teşmil etmesin. Ve başkaların bazı harekatını, hikmetini bilmediğinden, takbih etmesin." Mesnevi-i Nuriye, 66

Hüsn-ü zannın en önemli bir istimal yeri, insan iradesini aşan musibet ve felaketlerde kaderin bir hikmet ve rahmet yönü olduğunu düşünüp şikayet ve isyandan sakınmaktır. Allah Resulü bu manayı şu hadis-i şerifiyle ders veriyor:

"Bir de dört şahit getirmeleri gerekmez miydi? Madem ki, bu şahitleri getiremediler, o halde onlar, Allah nezdinde, yalancıların da kendileridir"

İnsanı su-i zanna sevk eden en önemli sebep, kendi mizacının bozukluğu yahut kendi hayat düzeninin çarpıklığıdır. Daima karşısındakileri aldatan bir insan, herkesin sözlerini şüphe ile karşılar ve her işin altında bir hile, bir oyun arar.

Hüsn-ü zan: "kesin hüküm bulunmayan bir şeyi iyiye yorumlamak."

Günümüzde fertlerin birbirine iftirası yanında basın ve yayın yoluyla da iftiralar yapılmaktadır. Namus, iffet, haysiyet ve zimmet üzerindeki bir iftira ne kadar çok yayılırsa, iftiracının sorumluluğunun da o nisbette artması tabiidir. Ayette şöyle buyurulur: "Mümin erkek ve o kadınlara işlemedikleri bir günahla eziyet edenler , doğrusu açık bir günah yüklenmişlerdir" (el-Ahzab, 33/38).

Hüsn-ü zan, güzel ahlakın önemli bir şubesidir. Nefis ve şeytan bu güzel hasletin de düşmanıdırlar. Öyle ise biz de tercihimizi hüsn-ü zanna yönlendirmeye ve nefsimizi su-i zandan menetmeğe bütün gücümüzle çalışmak mecburiyetindeyiz.

Iffetli bir kadına zina isnadında bulunup da bunu dört erkek şahitle ispat edemeyen bir kimse kazıf cezasına çarptırılır. Bunlara ceza olarak seksen değnek vurulur ve bundan sonra şahitliklerine güvenilmez (bk. en-Nur, 24/4; "kazf" mad.). Zina isnadında bulunan kimse kadının kocası olur ve dört şahitle bunu ispat edemezse "mulaane" yoluna başvurulur (bk. en-Nur, 24/6-9; "Lian" mad.).

CEVAP:

Iftira son derece kötü ve tahribedici bir hadisedir. Hem iftirayı yapan ve hem de kendisine iftira edilen kimse için oldukça rahatsız edici bir tutumdur. Iftira sonucunda insanlar arasındaki sevgi ve dostluk bağları zayıflar; dayanışma gücü ortadan kalkar. insanlar birbirine güven duymaz olurlar. Bu güvensizlik, bir toplumun sosyal hayatını tamamen felce uğratan yıkıcı bir etki yapar. Iftira, toplumdaki güzellikleri yakıp bitiren bir ateş gibidir.

"O asılsız sözü duyduğunuz zaman: "Bunu konuşmak bize yakışmaz. Haşa! Bu büyük bir iftiradır" demeniz gerekmez miydi?" (en-Nur, 24/1116).

Hz. Peygamber inen bu ayetleri tebliğ ettikten sonra; "Ya Aişe, Allah`a hamd et. Allah seni, iftiracıların isnadından kesin olarak beri kıldı" buyurdu. Bunun üzerine Aişe nin annesi: "Kızım, kalk da Resulullah `a teşekkür et" deyince, Hz. Aişe; "Hayır kalkmam ve yalnız Allah`a hamdederim" diye cevap verdi (bk. Buhari, Tefsiru Sure, 24/6, Meğazi, 12, 32, 34, Şehadet, 2, 15, Eyman, 13, 18, I`tisam, 28, Tevhid, 35, 52; Müslim, Tevbe, 56; Ebu Davud, Salat, 122; Ahmed b. Hanbel, Müsned, VI, 194, 195, 197; Kamil Miras, Tecrid-i Sarih Tercemesi ve Şerhi, Ankara 1984, VIII, 73-97).

Nur Külliyatından bu manayı ders veren ibretli bir parça:

"Siz o iftirayı dilinize dolamıştınız. Hakkında hiçbir bilgiye sahip olmadığınız şeyi ağzınızla söylüyor ve onu önemsiz birşey sanıyordunuz. Halbuki bu, Allah nezdinde büyük bir günahtır "