Cihan nizamının devamı ve ahlaki yapının kıvamı, ancak irfan ile, yani kalbi derinlikle mümkündür. Salih kişiler, bir memleketin saadet ve huzur ufkundaki rahmet güneşleridir. Gafil kişiler ise, karanlık ve zulmet çukurlarıdır. Ahmed Cevdet Paşa?nın şu izahatı bu gerçeği pek bariz bir şekilde yansıtır:

Amin!..

Bu itibarla Hak dostlarından istifade için onlarla dünyada beraberliğin yanında ebedi aleme göç edildiğinde de beraberlik hususunda Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyururlar:

?Ölülerinizi salih insanların arasına defnediniz.? (Deylemi, Müsned, I, 102)

İşte salih bir iman ehlinin örnek ve yüce hali!

?Kimin endişesi ahiret olursa, Allah onun zenginliğini kalbine koyar, işlerini dağınıklıktan kurtarır ve dünya ona boyun eğerek gelir. Her kimin kaygısı da dünya olursa Allah, fakirliği onun gözü önüne koyar, kendisini derbeder eder ve dünyadan da kendisine ancak takdir edildiği kadar gelir.? (Tirmizi, Sıfatü?l-kıyame, 30)

Dünya böyle kullara hizmet edip ram olma emri almıştır.

Cenab-ı Hak, bu yüce vazifeyi ifa ile bizleri lutuflandırsın. Cümlemizi Ömer bin Abdülaziz, Bayezid-i Bistami, Sami Efendi ve emsalleri gibi ömrü boyunca örnek bir ehl-i iman olarak yaşamış ve ümmetin cazibe merkezi olmuş bahtiyarlar zümresine dahil eylesin!

Sabahleyin Uhud?da ilk şehid düşen kişi babam oldu. Zaruret sebebiyle bir başka şehid ile birlikte onu bir kabre defnettim. Sonra onu bir başkasıyla aynı kabirde bırakmayı içime sindiremedim. Altı ay sonra onu kabirden çıkardım. Bir de ne göreyim; kulağının bir kısmı hariç, tüm vücudu kendisini kabre koyduğum günkü gibiydi. Onu yalnız başına bir mezara defnettim.? (Buhari, Cenaiz, 78)

Yani Hak dostları, Cenab-ı Hakk?ın aşk ve muhabbetinin tecellisi altında oldukları için mercek altında bir kağıdın yanması gibi nefsani temayüller onlarda ömrünü tüketmiştir. Böylece nurani bir cazibe merkezi haline geldiklerinden, diğer insanlar da gayr-i iradi olarak onların nurani güzelliklerine kapılırlar. Ancak onlar, fani iltifat ve alakaların kıskacından kendilerini kurtarmış olduklarından, gurur, kibir ve ucub gibi mezmum sıfatların girdabına düşmemenin gayreti içinde yaşarlar.

Lazım olan irfan imiş!

Cafer-i Sadık Hazretleri, üzerine yemek döken hizmetkarını bu ayetin şümulünü yaşayarak affetmiş, hatta onu azad ederek ihsanda bulunmuştur. Hasan-ı Basri Hazretleri de, kendisini gıybet edenleri affeder ve onlara hediyeler göndererek ihsan etmek suretiyle onları terbiye ederdi.

Bu hal, hiç şüphesiz harfsiz ve sözsüz bir şekilde sadece simasıyla bile Allah?a davetin ne güzel bir tezahürüdür.

?Bir dinin velisi böyle olursa, kimbilir nebisi nasıl olur? der ve Hazret-i Mevlana?nın ellerine kapanır.

Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- Medine?de, hurmalıklar arasında istirahat ve tefekkür için, Ensar?dan bir zatın bahçesine misafir oldu. Orada bulunan bir deve, Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-?i görünce inledi ve bir insanın ağlayışına benzer şekilde gözlerinden yaşlar aktı. Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- de, deveye yaklaştı, gözyaşlarını sildi, okşayıp hayvanı sakinleştirdi. Sonra devenin sahibini:

Birer mü?min olarak bizlere düşen de, böyle bahtiyar salih kulların gönül dünyalarından hisse ve feyz alıp şahsiyetimizi imar edebilmektir. Bilhassa insanların önünde yürüyen kimselerin bu hususa, yani hidayet mıknatısı olabilecek bir yüce karakter ve şahsiyete daha çok dikkat etmeleri zaruridir. Zira arabanın arka tekerinin ön tekerini takip etmesi gibi insanlar da, önlerinde gördükleri örneklere göre şekillenir ve yaşarlar.

O bahtiyarlar, nefeslerini bir tesbih haline getirerek kendilerini daima murakabe altında tutarlar. Başkalarının kusur ve kabahatlerine ama kesilirler.

Bu hale, yakın tarihten bir misal de Adanalı, istikamet ehli, hafız bir müezzin efendi idi. Allah dostlarından Mahmud Sami Ramazanoğlu -kuddise sirruh- Adana?da bu vasıfta vefat etmiş bir hafızın 30 sene sonra yol geçme zarureti sebebiyle nakil için kabrinin açıldığını, ancak o kimsenin cesedinin hiç bozulmamış olduğunu, üstelik kefeninin pırıl pırıl durduğunu, bir şahid olarak nakletmişlerdi.

?Sana emredileni arzu ettiğin şekilde yerine getir!? der.

Dünyanın geçici alayişine gönül vermeyip müstağni bir hayat yaşamakla başkaları tarafından her ne kadar bazen kınansalar da ayette buyrulduğu gibi:

Hadis-i şerifte buyrulur:

?Allah Teala, cennetteki salih kulunun derecesini yükseltir de, hayrete düşen kul: «Ya Rabbi, bu terfi bana hangi sebeple verildi? diye sorar. Allah Teala da: «Çocuğunun sana yaptığı istiğfar ve dua sebebiyle? buyurur.? (Ahmed bin Hanbel, II, 509; İbn-i Mace, Edeb, 1)

?Emevi halifelerinden Velid bin Abdülmelik, yeni yapılan binalar ve çiftlikler merakında idi. İnsanlar da bina ve çiftlik merakına düştü. Toplantı ve meclislerde hep inşaattan ve çiftliklerden bahsedilir oldu. Süleyman bin Abdülmelik ise, sefahata meyyal, harem hayatına ve yemeğe düşkündü. Onun zamanında da süs, debdebe, şaşaalı ziyafetler, sefahat, heva ve heves aldı yürüdü. Eğlenceler devrin modası haline geldi. Ömer bin Abdülaziz?e gelince, bu yüce halife, abid ve zahid biriydi. Onun zamanında da halk, ibadet ve taat yoluna girdi.

Bu İslam büyüklerinin güzel hallerinden in?ikas alan Yunus Emre Hazretleri ne güzel söyler:

?Uhud harbinden önceki gece babam beni çağırdı ve:

Merhum Sami Efendi Hazretleri ve refakatinde bulunan merhum pederim Musa Efendi -kuddise sirruh- ile Bursa?dan İstanbul?a dönüyorduk. Yalova?da araba vapuruna binmek için vasıtamızla sıraya geçecektik. Araçların kargaşaya mahal vermeden düzenli olarak sıraya girmesiyle alakadar olan avamdan bir kahya, bizim arabamıza da yer gösterirken gözü arka tarafta oturan Sami Efendi ve Musa Efendi?ye ilişti. Şaşkın bir şekilde durakladı. Sonra yaklaştı. Arabanın camından içeriye daha dikkatlice baktı; derin bir iç çekti ve şöyle dedi:

Bu ve benzeri peygamber ahlakıyla yoğrulan Bayezid-i Bistami gibiler, kalb-i selime ulaşmış yüce gönüller oldukları için her hallerinde Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-?in izinde yürürler. Dolayısıyla onlar ve onların izinden gidenler de, her halleriyle örnek birer ehl-i imandırlar. Tebessümleri bahar mevsimi gibi gönüllere sürur ve huzur verir. Nazarları ruhlara meltem olur. Nurlu simaları ile de daima Allah?ı hatırlatırlar. Zira onlar, Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem-?den daima akis ve feyiz alırlar. Şu misal, bu akis ve feyzi ne güzel ifade eder:

?Allah?ın sana mülk kıldığı bu deve hakkında Allah?tan korkmuyor musun? Bak, bu bana şikayette bulundu. Sen bunu acıktırıyor ve fazla çalıştırarak yoruyormuşsun.? sözleriyle ikaz buyurdu. (Ebu Davud, Cihad, 44)

Onların bütün hedef ve gayeleri Allah rızasıdır. Bu itibarla az ile çoğun, soğuk ile sıcağın, zenginlik ile fakirliğin, yani fani rütbelerin ve izafi şartların onlara göre bir farkı yoktur. Çünkü hepsi birer zıll-i zevalden ibarettir.

İşte Bayezid-i Bistami?nin bir ateşpereste tesir eden yüksek şahsiyeti ve dini telkin edecek kişiler için bir ibret tablosu!..

O büyük Allah dostu bu şahsiyeti ne ile inşa etti? Hiç şüphesiz Allah ve Rasulü?ne muhabbet ve bağlılıkla? Halık?ın nazarı ile mahlukata bakış tarzı, yani?şefkat li-halkillah?ın tecellilerine mazhar olmakla? Şu misaller de Hak dostu Bayezid?in gönül dünyasını aksettirmesi bakımından pek ibretlidir:

İslam tarihinde bu ve benzeri rivayet ve müşahedelere oldukça rastlanır. Bunlar, Cenab-ı Hakk?ın bazı salih kulları üzerindeki istisnai tecellileridir ki, ibret, irşad ve ikaz içindir. Yoksa her insan gibi vefat eden salih kulların bedenleri de toprak olur. Bazı salihlerin öldükten sonra bedenlerinin çürümemesi gibi ilahi lutuflar, Allah Teala?nın bir hikmete mebni olarak yüce iradesine ait bir keyfiyettir.

?Allah Allah, ne garip dünya! Yüzler var melek gibi? Yüzler var Nemrut gibi?

İnsan, yaratılış olarak karakter ve şahsiyete hayrandır. Yani onun hak ve hakikate yönlendirilmesi ve ruhani terbiyesinde akıl ve gönlüne tesir edebilecek fiili bir örneğe ihtiyaç vardır. Onun içindir ki Cenab-ı Hak, sadece kitap değil, beşeriyeti irşad için onların üzerinde her bakımdan derin iz ve tesirler bırakan yüksek şahsiyet ve karakter sahibi kimseler, yani peygamberler göndermiş, onların izinden yürüyen veliler ihsan etmiştir. Nebiler ve veliler öyle şahsiyetlerdir ki, onlara güzel olmayan bir vasfı düşmanları bile yakıştıramamışlardır. Onlar sayesinde nice insanlar, hak ve hakikate aşina olmuş ve imanla şereflenmişlerdir. Nitekim sahabe-i kiram da, Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem-?in canlı bir Kur?an halindeki müstesna şahsiyet ve karakterine hayran kalarak iman etmiş ve O?nun etrafında pervane olmuşlardır. Kız çocuklarını diri diri gömen yarı vahşi insanlar eriyip yok olmuş, onların yerine İslam tarihinin en zirve abide şahsiyetleri tezahür etmiştir.

okuyanlardan da Allah razı olsun, ilimle amel etmeyi nasip etsin kardeşim...

Bu itibarla iman, ihlas ve takva yolunda yürüyen ehl-i imanın en mühim vasfı, Peygamber?ine yaraşır bir şahsiyet inşası olmalıdır. Böyle bir haslet ve hususiyete sahip bulunan mü?minler, adeta birer hidayet mıknatısı olurlar. Bundan mahrum olanlar ise, farkında olmadan hidayettekileri bile bezdirecek ve yoldan çıkaracak bir rolü üstlenmiş bulunurlar. Bu gerçeği Hazret-i Mevlana şöyle hikaye eder:

?Bayezid-i Bistami Hazretleri zamanında, ateşe tapan biri vardı. Birgün imanlı bir kişi, ona dedi ki:

«?Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-?in sahabilerinden ilk şehid edilecek kişinin ben olacağımı sanıyorum. Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem- hariç, benim için geride bırakacağım en kıymetli kişi sensin. Borçlarım var, onları öde. Kardeşlerine daima iyi davran!.. dedi.

Mühim olan, ebediyet kazancımızdır ki, o da, bir yandan böyle yüce şahsiyetler gibi olabilmeye çalışmak, bir yandan da evlatlarımızı salih kimseler olarak yetiştirebilmekten geçer. Hadis-i şerifte buyrulur:

?O ki bollukta da darlıkta da Allah için infak ederler; öfkelerini yutarlar ve insanları affederler. Allah da ihsan sahibi olanlara muhabbet eyler.? (Al-i İmran, 134) ilahi beyanının sırrını yaşarlar.

Fakat Bayezid Hazretleri?nin iman güneşi, o mübarek ruhunun feyiz semasından doğar da bu alemde parlarsa, bu değersiz dünya, ta yerin dibine kadar zümrüt kesilir, cennete döner; mü?minlerin gönül dünyaları da feyiz menbaı olur. Onun için Bayezid?in imanı ve sıdkı, benim gönlümde ve canımda imana karşı tarifsiz bir arzu, iştiyak ve hasret uyandırdı? ?

Sanma biter zahid işin

Benim görebildiğim kadarıyla imanın bütün cazibe ve nuraniyeti Bayezid?in imanında var. Onun imanının bir zerresi, bir katreye damlasa, o bir umman haline döner.

«?Ey benim kurtuluşa ermemi murad eden kişi! Her ne kadar ağzımda sağlam bir mühür varsa da, yani imanımı açıkça söyleyemiyorsam da, gizliden gizliye ben Bayezid?in iman ettiğine inanıyorum. Çünkü onda bambaşka bir güzellik ve derinlik var. Ben henüz dine, imana tam gönül vermiş değilim, ama onun imanındaki yüceliğe hayranım. O; herkesten farklı, zarif, ince ruhlu, latif, nurlu, çok yüce bir nümune insan.

Birgün, önünde bir merkebi öyle dövdüler ki, hayvanın arkasından kan boşandı. O anda Bayezid-i Bistami Hazretleri?nin de baldırlarından kan sızmağa başladı?

Ressam çizmeye başlar. Fakat, neticede karşısındaki simanın çizdiği resimle alakasız başka bir muhtevaya büründüğünü farkedip yeniden çizmeye başlar. Böylece Hazret-i Mevlana?nın, resmi çizilirken yirmi kere şekil değiştirdiğine şahid olur. Aczini anlar ve bu işten vazgeçmek mecburiyetinde kalır. Zira sanatı, kendi çizgilerinin içinde kaybolmuştur.

Bayezid-i Bistami, an gelir ilahi muhabbetten o kadar hassaslaşır ve incelirdi ki, Yaratan?dan ötürü yaratılanlardan her birinin ıztırabını sinesinde hissederdi.

«Bu gece evradın ne idi; Kur?an-ı Kerim?den kaç ayet hıfzettin; bu ay kaç gün oruç tuttun? gibi manevi hasbihaller edilir oldu? (Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa, c. I, s. 717)

Bu hal, Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-?in şu ahlak-ı hamidesinin bir in?ikasıdır:

Yok eğer beni davet ettiğin iman, sizin imanınız ise, ben o imanda yokum? Zira benim sizdeki imana ne meylim ne de isteğim var. Çünkü bir kimsenin gönlünde iman etmeye yüzlerce meyil olsa da imana gelmek istese, sizin sertlik ve katılığınızdan dolayı kaskatı kesilir, soğur. Artık onda iman etme meyli de zaafa uğrar. Zira o, sizde İslam namına manası olmayan bir isim ve adeta kuru bir marka görmüş olur. Bu hal; susuz çöllere, gül, meyve-sebze yetiştirecek münbit bir arazi gözüyle bakmak kadar acaip ve manasızdır?

uzun bir yazıydı ama örnekler bam telimizi titretecek cinsten olduğundan paylaşmak istedim. faydalı olur inşallah...

Savm ü salat ü hac ile

Okudukça insanın gönlü coşuyor, can feda olsun Rabbimin yoluna, inşallah bu güzel dine layık kullar oluruz bizler de. Paylaşanlardan da Allah razı olsun.

Ateşe tapan kişi de şu cevabı verdi:

Bu hususla alakalı bir başka hadis-i şerif de şöyledir:

Ruhani bir gönülle yaşanan ömür, yeryüzünü cennete çevirir. Allah?ın rahmeti ve lutfu muttakiler üzerinedir. Muhammedi muhabbetle Muhammedi bahar ikliminde yaşayabilmek, dünya hayatının saadet zirvesi, ebedi saadetin ise başlangıcıdır. O?na ümmet olma haysiyetini koruyabilmek ve O?nun izinden gidenlerin izini takip edebilmek, ömür boyu vazifemizdir.

Hazret-i Mevlana?nın müridesi Gürcü Hatun?un paşa olan beyi, Kayseri?ye tayin olur. Gürcü Hatun, Selçuklu sarayının meşhur ressam ve nakkaşı Aynüddevle?yi, gizlice resmini çizip kendisine getirmesi için Hazret-i Mevlana?ya gönderir. Ressam, gafilane huzura çıkıp vaziyeti Hazret-i Mevlana?ya anlatır. O da mütebessim bir şekilde:

Hasılı bütün insanlığa örnek bir iman ehli olan salih kullar, cümle hallerinde yaratılanlara şefkat, hayır, iyilik ve Yaratan?a da mahfi bir ibadet üzeredirler. Onların nefesleri tesbihtir. Onlarla hasbihal edenler, tattıkları ilahi lezzet ve hazlarla vecd içinde yaşarlar. Çünkü o has kulların gönülleri, neşve-i Muhammedi ile dolu olduğundan muhataplarına istidatları nisbetinde nice manevi nasip ve feyizler takdim ederler.

İnsan-ı kamil olmaya

Sizin imanınız ise, kabukta kaldığı için riya ve gösterişin esaretine girmiş. Gelip geçici bir inanç, çirkin sesli ve ruhsuz bir müezzin gibidir ki, sevdireceği yerde uzaklaştırır. Yani sizin imanınız, gül bahçesine girse, güllere diken olup onları kurutur.

Büyük şahsiyetler, o kadar mükemmel bir ahlak ve tabiate sahip olmuşlardır ki, -Allah için olan müstesna- hiç kimseyi incitmez, hiç kimseden de incinmezler. Onlar:

?İnsan ölünce, bütün amellerinin sevabı kesilir. Ancak şu üç şey müstesna: Sadaka-yı cariye, kendisinden istifade edilen ilim, ardından dua eden salih bir evlad? (Müslim, Vasiyet, 14; Tirmizi, Ahkam, 36)

Salih kullar ki, Cenab-ı Hak, onların şahsiyet ve faziletleri dolayısıyla vefatlarından sonra cesetlerini toprağa yedirmez. Cabir bin Abdullah -radıyallahu anhüma- anlatır:

Kamil şahsiyetlerin insanlar üzerinde böylesine müsbet tesirleri, hiç şüphesiz onların, ışığın etrafında dönen kelebekler gibi Mevla muhabbetiyle dopdolu olmalarındandır. Bu itibarla Mevla, onların gören gözü ve işiten kulağıdır.

örnek olan insanlardan eylesin rabbim..

«?Ne olur müslüman olsan da selamete ersen; şeref ve ululuk elde etsen?

Meclislerde:

Diğer bir misal:

Yolda, dinlendiği yerden torbaların üzerine geçmiş birkaç karıncanın gezindiğini gördü. Onları yurtlarından mahrum etmemek ve onlara gurbet hayatı yaşatmamak için onca yolu geri döndü, dinlendiği yere geldi, karıncaları eski yerlerine bıraktı.

Bu hadise, ressamı uyandırır; hayret, dehşet ve ürperiş içinde derin düşüncelere daldırır ve enfüsi bir alemin seyyahı eyler. Bu hal içersinde ressam kendi kendine:

Bayezid-i Bistami -kuddise sirruh-, bir yolculuk esnasında bir ağacın altında biraz istirahat ettikten sonra yolculuğa devam etmişti.

?Rahman?ın kulları ki, yeryüzünde vakar ve tevazu ile yürürler, cahiller kendilerine laflar attığı zaman «selam derler .? (el-Furkan, 63)