Prof. Dr

Çevre :?OUT?

150 yıllık Ekoloji kuramının bir canlı varlık olarak; bir dilinin, ağzının ve bir biliminin olduğunu da böylelikle algılamış olduk. Bilimsel tercihlerimizi de ; ?Sosyal Ekoloji? den, ?Ekolojik Ekonomi? den?Çay? dan, derelerinden, Ekoloji ile empati içinde kalkınan? ?Önce Türkiye?sinden.. ve sularından yana yaptık.

Sosyal bilimler alanında görülen bu aksak tanımlamalar ve yaklaşımlara ek olarak, doğa bilimleri alanında da, Ekolojiye bir bilim olarak karşı olan ve muhtemelen Ekolojinin olgulara yaklaşım biçiminden kaynaklanan bazı olumsuz görüşlere de rastlamaktayız. Ancak, bu liberal tercihlerin, en azından şimdilik, sosyal bilimler alanındaki kadar keskin bir şekilde ifade edilmesi zor görünmektedir. Bunun en önemli sebeplerinden biri, olasılılıkla, doğa bilimleri alanında hakim olan ekolojist yaklaşımların, bu liberal görüşlere karşı güçlü bir direnç oluşturabilme potansiyelinin olmasıdır. Sosyal bilimlerde ise, bu direncin, son yıllarda, konu hakkında ekolojist yaklaşımlar içeren yayınların etkisiyle giderek artması da, doğa bilimcileri açısından sevindiricidir. Özellikle, Tahir Çalgüner ' in geçen sonbaharda çıkan?Çevre mi?! Ekoloji mi? adlı kitabında yer alan, Can Hamamcı' nın?Çevrebilim" olgusunu savunan kitabına yönelik eleştirilerde; zaten kalkınmacı bir paradigmanın kılıfı olan "Çevrebilim" pilavının aksaklıkları ve ortaya çıkardığı arkaik sorunlar, ayrıntılarıyla işlenmiştir.

Sosyal Ekoloji : ?IN?

1950 lerin Amerika?sında yayınlanan, ?Kahve mi?, mı? Çay mı? Hostesi mi? adındaki, meşhur müstehcen kitabın, halen daha etkisinde kalmış bazı nev-i şahsına münhasır, anti-ekolojik kıvamda?Kahve? tiryakisi, çevre hukukçularının ; şimdilerde, Doğu Karadeniz H. E. S? lerinin baş müellifleri olan, Çevre Bakanına ve Trabzon? lu hemşerilerinin de, Trabzon Belediyesine, ?yılın çevreci Başkanları? ödülü vermeleri, kendilerinin demokratik?sübjektif tercihlerini göstermektedir. Karadeniz?Çay?larını, derelerini, sularını yadsıyan bu zihniyetin, temel tercihini , mülkiyeli hostes çevre-sinden yana koyması bile; ruh hallerinin, çift yüzlü aynasından yansıyan, üç(3) numaradan miyop, kendi siluetlerinin aslında, munzur bir?teklif? ve faaliyet içinde olduğunun da bir göstergesidir.!

Neyse ki; en azından T. D. K ' nın ve akademisyenlerimizin başarılı çalışmaları ve ortak kararı ile Ekoloji kelimesine en azından sözlükte sahip çıkıldı ve "çevre" kelimesi ile kavramsal ve biçemsel farkındalığı tescil edildi ve ayrıldı da; havasız bırakılan, sıtma nöbeti geçiren ölü çevremizi, ekolojik bir şelale esintisi gibi ferahlattı.

Erdoğan YAŞLI

Ekoloji - "Çevrebilim" tartışması, yalnızca terimsel ya da Türkçeleştirme kaygısıyla ortaya çıkmış olmaktan çok, kavramları algılayıştaki farklılıktan ileri gelmektedir. Ekolog Dr. Çağatay Tavşanoğlu?na göre;

Kelimeler, kavramlarından türer. Toplumun iç dinamikleri ile oluşan kavramlar, kelimeler aracılığı ile yaşama katılır. Hayatın ve bilimin doğal akış süreci içinde kendilerine varlık alanı yaratan kelimeler daima anlamlar dünyasında içeriği sağlam kavramlar ile özdeşleşmişler ve kalıcı olmuşlardır. Ancak, küreselleştirilen Dünyada,"Kapitalist" emperyalizminin, Türkiye gibi ülkelere ihraç ettiği kelime gruplarını ve türevlerini! İncelediğimizde, özgün kavramların içinin boşaltıldığını görürüz. Örneğin; Siyasal İslam, "Ilımlı çevrecilik",! ?Siyasal çevrebilim"! vb? gibi uyduruk, garip söylenceler de, sanal gerçekler üzerine temellenen bu kavram imalat bandında şekillenir ve "minarenin kılıfı" olarak, dışarıdan toplum bünyesine güncel olarak, şırınga edilir. Toplumda geçici bir mutluluk ve heyecan dalgası yaratır. Kuyuya bir taş atılır ve hatta çıkaran binlerce deli bile olur.

"Çevrebilim" olgusu da; Ekolojinin ruhuna aykırı olarak, bu insan merkezli yaklaşım temelinde kendine yer bulmaktadır. Bazı sosyal bilimcilerin ısrarla kullandığı "Çevrebilim" olgusu ile kastedilen tam olarak Ekoloji bilimi ya da?çevre bilimleri? tamlaması değildir. Savunucuları tarafından, Ekoloji ve çevre bilimlerinin yöntem ve ilke ortaklığının sağlanmasıyla birleştirilmesinden oluşan bir bilim dalı olduğu ileri sürülen "Çevrebilim"', aslında yalnızca düşsel ve makyajcı bir bilim dalı olmaktan öteye gidememektedir. Çünkü Ekolojiyi, ekoloji yapan, yöntemsel ve ilkesel anlamda çevreyle ilgilenen diğer bilim ve sosyal bilim dallarından farklı olarak bütüncü yöntem yaklaşımını kullanmasıdır. Dolayısıyla, Ekoloji ve çevre bilimlerinin, tek ve tekil bir potada toplanarak, salt "Çevrebilim" olarak adlandırılması, Ekolojinin sahip olduğu yöntemsel ve yorumsal avantajların ve varlık alanının da ortadan kalkmasına yol açabileceği gibi, insan merkezli bir yaklaşımın Ekolojinin içine sokulmasıyla, ekolojinin yozlaşması, ?mallaşması? tehlikesini de beraberinde getirecektir. Ekoloji, çevrebilime indirgenemez. İndirgenirse?o şey?, Ekoloji olmaz. Çevremizdeki her nesne, bilimin konusu olabileceğine göre, ayrıca bir?çevrebilim?ine gerek de yoktur. Bu olgu olsa olsa, kendine münhasır siyasi bir projenin, program eklerini de içeren? totolojik? bir toplamıdır.

Sosyal bilimlerde çoğu kez Ekolojinin doğa bilimlerinden farklı anlaşılması sonucunda, Ekolojinin kavramları; insan merkezli yaklaşımlarla ve kalkınmacı, Neo-klasik bir iktisat paradigması ile özdeşleştirilmektedir.

?Bir bardak su? saflığında ve teşekküründe? lütfen ve tercihen!!