Hayye alelfelah! Hayye alelfelah!

?Ezan okuyacak kimse akil ve baliğ olmalıdır.

Ezan okununca

Kulağa okunan ezanlar

?Allahu ekber! Allahu ekber! Allahu ekber! Allahu ekber!?

Mümkün olduğunca;

Allahu ekber! Allahu ekber! Allahu ekber! Allahu ekber

Ardından davet ifadeleri gelir. ?Hayye?ale?s-salah? iki defa okunur. ?Haydi namaza? anlamındadır. ?Hayye?ale?l-felah? iki defa okunur. ?Haydi kurtuluşa? anlamındadır.

?Ezan cümleleri arasında yiyip içilmemeli ve konuşulmamalıdır.

?Ezan okurken, bir özür olmaksızın sesi güzelleştirmek veya yükseltmek için de olsa boğazı temizlemekten kaçınılmalıdır.

Benzer hassasiyeti ashabı takip eden Tabiin ve onlardan sonraki Allah dostları da göstermişlerdir. Bunun neticesi olarak hasta hallerinde bile ezana icabet ediyorlardı. Tüm namaz vakitlerinde ezan okutuyorlar ve okunurken derin tefekküre dalıyorlardı.

Bilal-i Habeşi r. a., Peygamber torunlarının arzusunu yerine getirerek sabah ezanını okumaya başladı. Onun sesini duyan Ashab-ı Kiram, duyduklarına adeta inanamıyorlar, rüya olduğunu düşünüyorlar, bir yandan da bir an önce mescide giderek ön saflarda yer kapmaya çalışıyorlardı. Çünkü ezan okuyan Hz. Bilal?di. Onun sesiyle Peygamber s. a. v.?in geri döndüğünü bile düşünmüşlerdi. Her tarafta tarifsiz heyecan, ışıltılı gözler ve hızla çarpan yürekler vardı. Çok geçmeden durum anlaşıldı ve Peygamber Mescidi?nden uzaklardan bile duyulan hıçkırıklar yükseldi. Gözyaşları sel gibi akmış entarileri ıslatmıştı.

O gece sahabeden Abdullah bin Zeyd r. a. rüyasında bir meleğin kendisine ezan ve kameti öğrettiğini gördü. Uyanır uyanmaz mescide gitti ve sabah namazından sonra rüyasını Efendimiz s. a. v.?e anlattı. Birçok sahabe de aynı rüyayı gördüklerini söylediler. Bunun üzerine Efendimiz s. a. v. ?Rüyan haktır, kalk Bilal?e rüyada gördüğün sözleri öğret. Onun sesi seninkinden daha güzeldir.? buyurdu.

İslam?ın şiarı

Allahü Ekber: Namazdan evvel bir iş yapılmaz.

Allahü Ekber: Rabbiniz Allah sizi çağırıyor, yapmış olduğunuz işleri bırakın ve namaza gelin.

Hayye?ale?s-salah: Allah size bu dini seçti. Siz de O?nun size uygun görmüş olduğu dini yaşayın, namazlarınızı kılın.

?Eşhedüenlailahe illallah! Eşhedüenlailahe illallah!?

Güvendiğiniz ve taptığınız Allah?tan başka bütün putları kırın, onları bırakın. Çünkü ondan başka var sandığınız ve dahi dayandığınız, ümit beslediğiniz bütün ilahlarınız bir gölge ve bir seraptan başka bir şey değildir. Ve size seraptan başka hiçbir mutluluk vaat edemezler.. Onların boş vaatlerine aldanmayın. Şeytan onları kandırdı. Zannın peşine düşürdü. Zan ise hiçbir şeydir. Bu Ezanları işiten canlı cansız bütün mahlukat şahit olsun ki, sizlerin Rabbi birdir. Ve O?da herşeyi yoktan var eden, varlığı kendisinden olan, her şeyi yaratan ama kendisi yaratılmayan, ezeli ve ebedi sıfatlara sahip olan yüce Allah?tır. Allah?tan başka size kimse gerçek huzur, mutluluk ve kurtuluş vaat edemez. Bu gerçeği ölmeden önce, size verilen süre bitmeden önce fark edin..

?Ses sistemi ezanın güzellik ve mehabetine uygun değilse hoparlörsüz okunması daha uygundur.

Müezzinlerin efendisi

?Hoparlörün teknik ayarları tam olmalı, ses çatallanmamalı, araya çınlama karışmamalı, sesin doğallığı bozulmamalıdır.

İslam?ın şiarından olduğu için insanların ezan karşısındaki tavırları farklıdır. Kimileri ezanla safa bulurken, kimileri de rahatsız olurlar. Kimileri ezanın her yerde okunmasına gayret ederken, kimileri de ezanların susturulması için gayret gösterir. Mesela, daha Saadet Asrı?nda müşrikler ezana düşmanlık ederken Ashab-ı Kiram ezana hizmet etmişlerdir. Gittikleri yerleri ezan ile nurlandırmışlardır. Münafıklar ise ezanın işitilmemesi için gürültü yaparken müezzin sahabiler seslerini uzaklara da duyurmak için daha gür okumuşlardır.

Bu sadık rüya neticesinde, Bilal-i Habeşi r. a. ezanı öğrenerek bir evin damına çıkıp ilk ezanı okudu. Hiçbir benzeri olmayan bu uygulama müminleri heyecanlandırmış ve sevindirmişti. Bunun için ezan, İslam?ın şiarından kabul edilmiş ve ezana?Muhammed s. a. v.?in dininin ezanı? anlamında?Ezan-ı Muhammedi? denilmiştir.

?Ezan cümlelerinin her biri biraz ara verilerek birbirinden ayrılmalıdır.

Peki, dünyayı kuşatan sıkıntılar karşısında resmen ciddi bir acziyet hali yaşayan ve çaresizlik içerisinde kıvranan ve bu sebeple psikolojileri harap olan insanlığa bu ezanlar acaba ne demek istiyor!

Haydi! Sizleri yoktan var eden ve size sayısız nimetler bahşeden rabbinizi hatırlamaya, O?na dua etmeye, O?na şükretmeye ve O?na olan kulluk ahdinizi yenilemeye.

Ezanları böyle anlayanların maddi ve manevi fetihleriyle nice beldelere Allah?ın mesajı ulaştı. Buralarda mabetler inşa edildi. Minarelerden gök kubbeye ezanlar yükseldi. Böylelikle milyarlarca insan ezan okunan bir coğrafyada dünyaya geldi. Ezanla daha anne karnında tanıştı. Dünyaya geldiğinde adeta meydanlara inmiş küçük pehlivanlar gibi naralar attı. Her bebek hal diliyle?Artık dünya benim, dünyanın sefasını şimdi ben süreceğim. Benden öncekiler, artık sizin sıranız geçti. Siz hesabınızı hazırlayın, size dünya değiştirmek yakın oldu.? diyordu.

?Ezan ayakta ve kıbleye dönük olarak okunmalıdır.

Ondan başka güç ve kudret sahibi olmadığını, ilah olmadığını asla unutmayın! ""

Ezanı böyle bir derinlikle anlamanın neticesi olarak sahabiler, daha müezzin?Allahu Ekber? der demez bütün meşguliyetlerini bırakıp namaza yönelirlerdi. Çünkü onların üstün anlayışına göre Allah Teala onları çağırıyordu. Bu karşı konulamaz bir davetti. Bu davet bir öğretmenin öğrencisini, bir amirin memurunu, bir efendinin kölesini çağırmasından çok daha büyük ve önemliydi.

Eşhedüenlailahe illallah"! Eşhedüenlailahe illallah!

?Ezanı anlamamıza mani olacak televizyon, radyo ve bilgisayar gibi sesli aletler kapatılmalı veya kısılmalıdır. Konuşuluyorsa susulmalıdır.

Hz. Ömer r. a.?ın hilafeti zamanında rüyasında Fahr-i Kainat s. a. v.?i gördü. Efendimiz s. a. v. ona şöyle demişti: ?Beni ziyaret etmeyecek misin? Uyanır uyanmaz hazırlığını tamamlayıp Medine yolunu tuttu. Medine?ye gece ulaştı.

Ezanlar bizim semamızda da yankılanmaya devam ediyor. Bunun için ezanlarla büyüdük. Allah Teala?nın inayetiyle ve müminlerin gayretiyle kıyamete kadar ezanlar okunmaya da devam edecek.

Şimdi, ezanın tüm bu manalarını ve üzerimize yüklediği sorumlulukları düşündüğümde, ben de Allah?ı yücelterek ve ümmetine çok düşkün Efendimiz s. a. v.?e sığınarak büyüklerim gibi şöyle diyorum: Aziz Allah, şefaat ya Rasulallah!

Ezana karşı sorumluluklarımız fıkıh ve ilmihal kitaplarında yazılmıştır. Dede ve ninelerimden duyduğum bir söze ise bu eserlerde rastlayamamıştım. Onlar ezan okununca?Aziz Allah, şefaat ya Rasulallah? derlerdi.

?Lailahe illallah!?

?Ezan okunurken?telhin? yapılmamalıdır. Telhin, ezan kelimelerinin harflerini bozacak kadar nağmeli okumaya denir.

Şahadet ederim ve yemin ederim ki, sizi bu Yüce Yaratıcının kapısına götürecek Muhammed?den başka elçi yoktur. Başka rehber, başka kılavuz yoktur. Ondan başka kimseyi dinlemeyin. Ben yüce Rabbiniz olarak bu gerçeği günde beş defa müezzinler aracılığıyla sizlere hatırlatıyorum. Sonra bizim haberimiz yoktu demeyin. Bulutlar rahmetimin habercisi olduğu gibi müezzinler de rahmetimin habercisidir Sakın bundan gafil olmayın. Rabbimiz bizimle konuşmuyor sanmayın. Muhammed Resulüm aracılığıyla sizlerle konuşan benim. Ona gönderdiğim kitabımla sizlerle konuşan benim. O?nun yolunu bırakmayın. Çünkü ancak onun gösterdiği yolda gidenler bana kavuşacaklar. Bugün artık başka hiçbir peygamberin ve ya başka hiçbir elçinin bana çıkan yolu yoktur. Çıkmaz sokaklara dalmayın. Sonu bana ve cennetime değil de uçurumlara, gayyalara, ateşlere çıkan yollara sakın ola sapmayın.

Ezan sözlükte?bildirmek, duyurmak, ilan etmek? anlamına gelir. Dinimizde ezan ise?namaz vaktinin girdiğini bildiren mukaddes sözlerdir.? Bu mukaddes sözler şunlardır:

Bir hırka onun hırkası ise?hırka-i şerif? olur. Padişahlar huzurunda edebe durur. Bir sakal onun sakalıysa?sakal-ı şerif? olur, müminler onunla salavatlar çeker, gözyaşları dökerler. İşte ezan-ı Muhammedi de taşıdığı anlamlar ve nispet edildiği Fahr-i Kainat Efendimiz s. a. v. sebebiyle hürmeti ve icabeti gerektirir. Efendimiz s. a. v. ?Ezanı dinleyip ezan duası yapana şefaatim helal olur.? buyurmuştur.

?Ezan okunurken uzanılıyorsa hürmeten doğrulmalı ya da oturuluyorsa toparlanılmalıdır.

Tekrar hatırlatırım büyük ancak Allah?tır. O?ndan başka büyüklük iddia edenlerin iddiaları büyük bir yalandır. Bir zamanlar Allah?a ortaklık iddia eden Nemrutların ve Firavunların saltanatları nerede.. Kendileri nerede... Asrımızn firavun ve şeddatları da gün gelip efsane olacaklar. Ama Allah?ın saltanatı ezeli ve ebedidir. Vaatleri de sonsuza kadar geçerlidir. Bundan asla gafil olmayın..

Ezan ile Efendimiz s. a. v. arasındaki bu yakın münasebet, Bilal r. a.?ın, Allah Rasulü s. a. v.?in ahirete irtihalinden sonra ezan okuyamamasına sebep olmuştur. Ne zaman?Eşhedü enne Muhammeden Rasulullah? demeye teşebbüs etse hatıralar ve hasret ateşi ayaklarının bağını çözer ve öylece dizleri üzerine düşerdi. Bu durum Medine?yi terk etmesine de yol açtı ve Suriye?nin Havlan kasabasına yerleşti.

Ezanı böyle anladılar

Mekke döneminde müslümanlar gizlice namaz kılıyorlardı ve şehir müslümanların kontrolünde değildi. Hicretten sonra ise Allah Rasulü s. a. v.?in ilk işi Mescid-i Nebevi?yi inşa etmek olmuştu. Ashab-ı Kiram düzenli bir şekilde toplanarak cemaatle namaz kılmaya başlamıştı. Ancak namaz vakitlerinin duyurulma şeklinde belirsizlik vardı. Peygamber s. a. v. bu durumu netliğe kavuşturmak için ashabını istişare için topladı. Diğer dinlerde kullanılan tüm uygulamalardan ve benzerlerinden kaçınılıyordu. O sıralar duyuru için?Es-salat? ve?Es-salatü camiatün? kelimeleri kullanılıyordu. İstişarede bir karar çıkmadı.

Ezanın en tesir ettiği kimseler şüphesiz sahabiler olmuştur. Peygamber s. a. v.?in terbiyesi ile yetişmiş olan bu zatlar ezana karşı çok duyarlıydılar. Aralarında ezan okunmaya başlayınca gözyaşlarına boğulanlar vardı. Müfessirler sultanı Abdullah ibn Abbas r. a. ezanı şöyle tefsir etmiştir:

?Özellikle apartman pencerelerine yakın minarelerde hoparlörün ses seviyesine dikkat edilmeli, içeride hasta veya çocuk olabileceği düşünülmelidir.

Eşhedü en la ilahe illallah: Yer ve gök şahit olsun ki sizi namaza davet ettim.

?Ezan okumada Sünnet?i bilen ve takva sahibi olan tercih edilmelidir.

Milli şairimiz Mehmet Akif?in: ?Bu ezanlar ki şahadetler dinin temeli / Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli? dediği asırda da ezanlar Türkçeleştirilerek susturulmaya çalışılmıştır. Nitekim müslümanların güçlü olduğu memleketlerde ezanlar daha gür ve daha özgür okunmuştur. Günümüzde milyonlarca müslümanın yaşadığı Avrupa ülkelerinde ezanlar aşikar okunamamaktadır.

Bu çağrı, binbeşyüz yıldan beri bir an bile ara vermeden insanlığa kurtuluş için sesleniyor. Yeryüzünün her yerini gezinip duruyor. Ama bu çağrıyı hiç duymayanlar var. Bu çağrıyı duyup da gereği gibi anlayamayanlar var. Bu çağrıyı duyup, önemini gereği gibi kavrayanlar ise inanın azdan da az bir zümre. Halbuki bu ezanların bize anlatmak istedikleri şeylere ne kadar çok ihtiyacımız var.

?Ezanın cümleleri dinlenilmeli, sözleri içimizden tekrar edilmelidir.

Semerkand Dergisinden Alınmıştır.

Hayye?ale?l-felah: Haydi O?nun sizin için seçmiş olduğu dini yaşayarak ve namazı kılarak hidayetten ve Allah?ın rahmetinden nasibinizi alın.

La ilahe illallah: Yer, gök ve dağların üstlenemediği emaneti siz üstlendiniz. Şimdi ister emanete riayet edin ve namazını kılın, ister riayet etmeyip terk edin, hesap var!

?Ezan bitince ezan duası yapılmalıdır.

?Hayye?ale?lerde?La havle ve la kuvvete illa billah? denilmelidir.

Ezan Okumanın Edepleri

Şükürler olsun, ezan bizim semamızda da yankılanmaya devam ediyor, ezanlarla büyüdük. Allah Teala?nın inayetiyle ve müminlerin gayretiyle kıyamete kadar okunmaya da devam edecek. Samimiyetle bir düşünelim: Ezansızlığın ne demek olduğunu tahayyül edemediğimizden, şimdilerde belki bu mukaddes sözlere duyarlılığımız azaldı. Ezanlar bize pek tesir etmiyor. Halbuki bir şey Efendimiz s. a. v.?e nispet edildi mi o şey kıymetlidir, hürmete şayandır.

?Hayye alelfelah! Hayye alelfelah! ?

Abdulkadir YILMAZ

Lailahe illallah!

?Ezan okuyacak kimse abdestli olmalıdır.

Böyle olunca da herhangi bir şey namaza gitmemek için engel teşkil etmezdi. Bunun için cemaatte olamayanları merak ederlerdi. Acaba başına bir iş mi geldi, yoksa ruhunu Rahmet-i Rahman?a teslim mi etti, diye endişelenip ziyaretine giderlerdi. ?Evimde kılarım? demiş olabileceği kimsenin aklına bile gelmezdi.

Ardından şehadet kelimeleri gelir. ?Eşhedü en la ilahe illallah? iki defa okunur. ?Ben şehadet ederim ki Allah?tan başka ilah yoktur? anlamındadır.

"Hayye alesselah !" "Hayye alesselah !"

Tekrar?Allahu Ekber? cümlesi iki defa okunur ve Efendimiz s. a. v.?in kelime-i tayyibe diye isimlendirdiği?La ilahe illallah? cümlesiyle ezan bitirilir. ?Allah?tan başka ilah yoktur? anlamındadır. Ezan, Efendimiz s. a. v.?in zamanında nasıl okunmuşsa öyle okunmalıdır. Çünkü Arapçadan başka bir dille okunması, aynı anlama gelse bile makbul değildir.

Eşhedü enne Muhammeden Rasulullah: Sizi namaza davet ettiğime başta Efendimiz s. a. v. olmak üzere bütün peygamberler mahşer gününde şahitlik edecektir.

İlk ezan

Müezzin üzerine basarak ve haykırarak dört defa bu gerçeği tekrarlıyor. Allah en büyüktür. O?ndan hiçbir konuda daha büyük yok. Büyük bildiklerimizi de yaratan, onlara geçici büyüklük havası yaşatan da O.. Ey insanlık; sorunlarınız ne kadar büyük dertleriniz ne kadar çaresiz görünürse görünsün, ye?se kapılmayın, ümitsizliğe düşmeyin. Her büyüğün üstünde büyük olan Allah var. Bu büyüğü hatırlayın, bunu unutmayın. Bu çağrıyı yalnız kulaklarınızla değil kalplerinizle işitin. Bütün ümitlerin tükendiği yerde bu ümit tükenmez. Bütün kapılar kapanır ama bu kapı kapanmaz. Bırakın artık bütün yalancı fani kapıları ve bu gerçek kurtuluş kapısına yönelin. Bu kapının tokmağını vurun. Bu kapının zilini çalın. Müezzin vasıtasıyla Rabbimiz kullarına hatırlatmasına devam ediyor.

İşte bu esnada kimini sakalına ak düşmüş ihtiyar dedesi, kimini muhterem bir hoca efendi kucağına alıp sağ kulağına ezan okuyuverdi. O da hal diliyle: ?Evladım, dünyaya yeni geldin. Hoş geldin. Bil ki dünya lezzetleri geçicidir, sakın aldanma. Dünya imtihan yeridir. Rabbini unutma. Peygamberine uy, namazlarını kıl, kurtuluş bundadır.? dedi. Önce bebeğin yanından sonra dünyadan sessizce çıkıp gitti.

?Sünnet?i bilen ve takva sahibi kimseler arasından sesi daha güzel olan tercih edilmelidir.

Eşhedü enne Muhammeden Resulullah.! Eşhedü enne Muhammeden Resulullah!

?Ezan okur okunmaz cemaatle namaza hazırlanmalı ve camiye yönelmeli.

Ezana Karşı Sorumluluklarımız

Yalancı kurtarıcıları da, yalancı kurtuluş kapılarını da bırakın. Gerçek kurtuluşa yönelin. Sakın heva ve heveslerinize ve şeytana uymayın.. Heva ve hevesine uyarak size kurtuluş kapıları takdim eden, yoldan çıkmış insanların beşeri söylemlerine, felsefelerine de itibar etmeyin.. Çok hilekar düzenbaz şeytanın kurtuluş vaatlerine inanmayın. O?nun yoluna yönelmeyin. Şeytanın ins türünden asker ve komutanları cenneti vaat ederken sizi Cehenneme yollamasınlar. Uyanık olun, akıllı olun, aldanmayın.

?Allahu ekber! Allahu ekber!?

?Eşhedü enne Muhammed?en Resulullah! Eşhedü enne Muhammed?en Resulullah!?

?Allahu Ekber?, dört defa okunur. ?Allah en büyüktür? anlamındadır.

""İnsanlık olarak çaresizlik içerisinde debeleniyoruz. Her yönden gelen dertler, sorunlar altında göğüslerimiz mengeneler arasında sıkılıyor sanki. Kurtuluş acaba nerede diye çevremize bakınıyoruz. Ama, bu arada gerçekten bütün dertlerimize derman olabilecek çok önemli bir çağrıyı, bir feryadı kulaklarımız bir türlü duymuyor. Veya duysa da önemini kavrayamıyor.

Allahu ekber! Allahu ekber!

?Eşhedü enne Muhammeden Rasulullah? iki defa okunur. ?Ben şehadet ederim ki Muhammed s. a. v. Allah?ın rasulüdür? anlamındadır.

Selim UĞUR

Ezan gönüllere safa veren bir nur ve Allah?ın makbul bir zikridir. Allah Teala?nın vermiş olduğu iman nimetine karşı şükürdür. Onunla sadece namaz vaktinin girdiği ilan edilmiş olmaz, aynı zamanda müslümanlar, cemaatle ibadete, beraber olmaya da davet edilmiş olurlar. Bütün bunların yanında ezanla İslam?ın en temel esasları insanlığa günde beş defa açıkça duyurulmuş olur. Böylelikle Allah?ın varlığı ve büyüklüğü, Efendimiz s. a. v.?in peygamberliği ve namazın kurtuluş yolu olduğu sürekli semada yankılanır. Bu anlamda ezan, İslam?a davettir. İşiten için tebliğdir. Bu davetin neticesinde gözyaşları dökerek İslam davetine icabet edenlerin hikayelerini hepimiz duymuşuzdur. Ezan, nisyan ile malul olan insana, imanının gereği olan namazı hatırlatır. Hz. Peygamber s. a. v.?in?dinin direği? olarak ifade ettiği namazı telkin ederek iman dairesine girmiş kimseleri ibadete teşvik eder.

Bütün Kapılar Kapanır Ama Bu Kapı Kapanmaz!

Haydi, baştan sona bir imtihan olan bu hayatın zorluklarına karşı manevi direncinizi artırmaya ve ruhen dinlenmeye? Gökyüzünde ve yeryüzünde Allah?ı zikreden sayısız meleklerle beraber, manevi kirlerimizden arınarak melekleşmeye.. Hatta meleklerin bile imreneceği mevkilere yükselmeye?

Ravza?yı ziyaret edip hasret giderdi. Rasulullah s. a. v. ile geçirdiği günlerin hatırasını düşünerek ağladı. Bu sırada Medine?de bulunan Hz. Hasan ve Hüseyin r. anhüma dedelerinin müezzinini gördüler ve ondan ezan okumasını istediler.

?Sabah ezanında müezzin?es-salatü hayrun mine?n-nevm? dediğinde?Saddakte ve berirte: doğru söyledin, iyi ettin? denilmelidir.