Mezhebin ne demek olduğunu biliyormusunuz? Bilmiyorsanız öğrenin, ondan sonra sorun.

(13) Sizin için, dinden, Nuh'a önerdiğini, sana vahyettiğini, İbrahim'e, Musa'ya ve İsa'ya önerdiğimizi şöyle diyerek kanunlaştırdı: "Dini dosdoğru tutun; onda bölünüp fırkalara ayrılmayın!" Onları çağırdığın bu tutum, şirke bulaşanlara çok ağır gelmiştir. Allah, dilediğini kendisi için seçer ve hakka yönelenleri kendisine iletir.

namazda neler okunur

1. bölüm özeti

? Hakikat-i Ahmediye?de ?tabir caizse? zuhur ve tecelli eden keyfiyet.

ıslamın ozunde mezhep falan yoktur peygamberın olumunden 150 yıl sonra ortaya cıkmıs ıslamıyetı kendıne gore yorumluyanların ve onlara katılanların olusturdugu yapı dolasıyla peygamberımıızn bı mezhebı falan da yok tabıkıde

Ancak Efendimiz?den alınan bu şeyler, mezhep imamlarının tarz-ı telakki yönüyle anlama ve idrak farklılığıyla, yetiştiği muhit, içtimai hayatın içinde veya dışında bulunmasıyla, devlet idaresinde vazife görüp görmemesiyle, içinde yetiştiği topluluğun bedevi veya medeni olması itibarıyla İslami kurallar?teferruata ait olmak şartıyla? bir kısım değişik ve farklı tevillere tabi tutulmuştur. Yani herkes kendi iklim şartlarına göre elindeki malzemeyi kullanmış ve ondan teferruata ait bir kısım farklı hükümler çıkarmıştır ki bu biraz da o çevrede coğrafyada öyle olması gerektiği içindir.

İşte bunun gibi faktörlerle mezhepler arasında ayrılık olmuşsa da bunlar, bir ağacın dalları gibidir ve hepsi de nas yörüngelidir.

Kainatta cereyan eden eşya ve hadiselerin bir insan hayatında aynını görmek düşünülüyorsa, bu, Efendimiz?in hayatında açıkça gözlemlenmektedir. Bundan dolayı Efendimizin hayatı dinin ta kendisidir. ve O, kainattaki eşya ve hadiselerin pırıl pırıl bir aynada yansımasının değişik unvanıdır. Bu konu, oldukça geniş bir konudur. Resul-i Ekrem bütün kainata, kainatta cereyan eden eşya ve hadiselere uygun hareket ettiğinden davranışlarında hiçbir eksik ve gedik olmamıştır. Eksik ve gedik olacağı yerde de Allah onu kapatmış ve telafi etmiştir. Ondan sonra Efendimiz?in hayatını sahabe ve büyük müçtehitler mezhep imamları yaşamıştır. Ancak görüş ufku, meseleleri kavrama ve Kur?an?a intikal etme mevzuu, tam Efendimiz gibi olamadığından ötürü herkes kendi mizaç, tarz ve anlayışına göre dini kurallara uygun olmak üzere Efendimizin hakikatinin bir yönünü almıştır. Onun için Allah Resulü, zayıf bir hadislerinde, ?Ümmetimin ihtilafı, ayrılığı rahmettir.? buyurmuşlardır. Bunun, daha doğrusu ve güçlü nakledileni ise Efendimiz?in, ?Ümmetim dalalet üzerinde icma ve ittifak etmez.? sözüdür.

Bu bir içtihad mevzuudur. Mezhepler hak olduğu için dört olmuştur. Dört olduğu için de yine haktır. Hak olması dört olmasına mani değildir. Bir şey hem hak hem de dört olabilir. Nitekim peygamberlerin hepsi haktır ama yüz yirmi dört bin ?başka bir rivayette iki yüz yirmi dört bin ? peygamber gelmiştir. Mürsellerin hepsi haktır. Hadisin ifadesiyle üç yüz on üç mürsel gönderilmiştir. Ülü?l-azm peygamberlerin hepsi haktır ve beş tane ülü?l-azm peygamber vardır. Esasen bu, büyük hakikatin ancak böyle çeşitli zihin, istidat ve kabiliyetler sayesinde inkişaf edeceği, açığa çıkacağı ve beklenilen şekli ve hüviyeti kazanacağı için doğrudan doğruya Allah tarafından ayarlanmış bir planın gereğidir .

benim mezhebim yok diyen adam

mezheplerde büyük bir rahmet vardır. Vakıa, Efendimiz?in bütün hayatını tek başına bir insanın yaşaması mümkün değildir.

Bunun daha açık bir ifadesi şudur: Din-i mübin-i İslam?ın birkaç yönü vardır:

"Kitap ehlinden olanlar, ancak kendilerine apaçık belge geldikten sonra fırkalara ayrıldılar.

Binaenaleyh hiçbir mezhep imamı, parti kurar gibi mezhep kurma sevdasıyla ortaya çıkmamış ve anlayışlarını kitaplaştırmamışlardır. Anlayışlarını kitaplarda tefrik edince bu anlayış farklarını parlak ve cazip bulanlar onun arkasından yürümüşler ve böylece zamanla mezhepler teşekkül etmiştir. Bu müntehilerin arasında ciddi bir muhalefet olmamıştır. Mesela İmam Şafii, İmam Azam?ın medfun bulunduğu Bağdat?ta sabah namazı kılarken kunut duasını okumayı terk etmiş, bunun sebebi sorulduğunda da, ?Ebu Hanife?nin huzurunda ona muhalefet etmekten haya ederim!? demiştir. Evet, onlar bu kadar hakperest ve kadirşinastılar.

Maide

Soru: Hak bir olur. Dört mezhep nasıl hak oluyor?

(6) Ey iman edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi ve -başlarınıza mesh edip- her iki topuğa kadar da ayaklarınızı yıkayın. Eğer cünüp iseniz iyice yıkanarak temizlenin. Hasta olursanız veya seferde bulunursanız veya biriniz abdest bozmaktan gelir veya kadınlara dokunur da su bulamazsanız, o zaman temiz bir toprağa yönelin. Onunla yüzlerinizi ve ellerinizi meshedin . Allah size herhangi bir güçlük çıkarmak istemez. Fakat o sizi tertemiz yapmak ve üzerinizdeki nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz.

Buradan anlaşılmaktadır ki mezhepler, Efendimiz?de görünen İslami emirlerin kuralların ana meselelerde olmasa bile teferruatta adeta bölüştürmüşler ve herkes bunun bir kısmını sistemleştirmiş ve yaşamıştır. Aksine o, bütünüyle tek bir ferdin üstüne yüklense, götürülemeyecek bir yüktür. İşte böyle bir bölüştürmede rahmet vardır. Ayrıca mezheplerin farklılığında kolaylık da söz konusudur. Bir insanın, bir mezhebe göre hareket ve davranışları uymazsa, bilmeyerek yaptığı hataları, bir başka mezhebe göre affedilir ve o kişi şeriata göre hareket etmiş sayılır. Allah öyle kabul buyurur ve mükafatlandırır.

Lugat manası itibarıyla, tutulup gidilen yol, yöntem demek olan?mezhep?, ıstılahi olarak dinin, bazı noktalarda yorum ve tevil farkları bulunan kollarından her birine denir.

mezheplerin doğuşunu, farklılıklarının nedenlerini, hüküm çıkarmanın ve hükme uymanın ne demek olduğunu biliyorsanız cevaplayayım.

Ehli Sunnet vel cemaat. :-)

. Mezheplerin tevhidi olsaydı, her imamın söylediği şeyi yaşama mecburiyetinde kalacaktık.

İmamların meseleleri farklı anlamalarına gelince, İmam Şafii, insan vücudundan kan çıkınca abdestin bozulmayacağına, insanın elinin kendisine nikah düşen birine değdiğinde abdestin bozulacağına hükmeder. Ebu Hanife ise bunların tam tersi bir hükme varır. Bunların kendilerine göre delilleri de vardır. İmam Şafii şöyle der: Resul-i Ekrem ve sahabe harp ederlerdi, çok defa yara alırlardı. Sonra kılıçları, kabzaları ve vücutları kanlı, Allah?ın huzurunda elpençe durur ve namaz kılarlardı. Eğer kan, abdesti bozsaydı Allah Resulü onları ikaz ederdi.

(159) Dinlerini parça parça edip fırkalara, hiziplere bölünenler var ya, senin onlarla hiçbir ilişiğin yoktur. Onların işi Allah'a kalmıştır. Allah onlara, yapıp ettiklerini haber verecektir.

Ayet açık namaz kılarken abdest almamızı istemiş. Ona göre abdest alıp namaz kılarım.

Zayıf da olsa her iki imamın farklı yorumladıkları şöyle bir hadise de söz konusudur: Hz. Aişe, Efendimiz?in yüzünde çıkan bir sivilceyi kalkıp koparır. Yüzünden sivilcenin kopuşunu gören Resulüllah kalkar abdest alıverir. Bu mesele kapalı bir zarf içinde imamların önüne getirilir. Ebu Hanife, ?Efendimiz abdest aldı, çünkü sivilceden çıkan kan abdestini bozdu.? der. İmam Şafii ise konuyu, ?Allah Resulü yüzüne kadın eli değdiği için abdest aldı.? şeklinde değerlendirir. Buna benzer meseleler çoğaltılabilir?

Mezheplerin farklı olmasında büyük rahmet vardır. Onlar olmasaydı halimiz de çok fena olurdu. Çünkü mezhep imamları, Efendimiz?in genel hallerini anlamaları, tefsirler ve yorumalamalarıyla, özellikle de teferruata ait meseleleri adeta aralarında paylaşmış gibidirler; öyle ki bunlardan birinde şahsi durumu itibarıyla biraz zorlanan bir insan, diğeriyle amel ederek dinin ruhundaki kolaylıktan yararlanmış olur. Şimdi isterseniz bu hakikati birkaç misalle biraz daha örneklendirelim:

Selam.

Bilen var mı acaba

mezhepler efendimiz sav den sonra ortaya çıktı die biliorum..

Ebu Hanife taraftarları ise şöyle derler: İmam sen doğru söylüyorsun ama bu, harp zamanı gibi bir zarurete mebnidir. Her zaman böyle olmaz. Sair zaman insanın vücudundan kan çıksa onu yıkaması gerekir.

Bütün bu meseleleri bir noktada toplamak da mümkün değildir. Çünkü onlar, istinbat kuralları çerçevesinde Kitap ve Sünnet?ten hüküm çıkarma yoluna göre hükm-i şer?i nasıl anlaşılıyorsa öyle anlamışlardır; anlamış ve herkes kendi tarz-ı telakkisi içinde bunu tespit etmiştir. Böylece Müslümanlara kolaylık olsun diye hak çizgisinde pek çok mezhep zuhur etmiştir. Ne var ki daha sonraları o mezheplere uyanlar birbirine katılıarak çoğu terk edilmiş ve dört tanesi kalmıştır.

Her şeyden önce şunu ifade etmeliyim ki, mezhep imamları mezhep kurmak için uğraşmamışlardır. Mesela, bunların ilki Ebu Hanife, hicri 80?de dünyaya teşrif buyurmuş, 150?de vefat etmiştir. Ebu Hanife, sahabe ve tabiinden Efendimiz?in ahval ü etvar ve davranışlarına dair meseleleri tespit edip toplamıştır. Bunu yaparken örfün tesirleri de olmuştur. Kendi anlayış, yorum ve tevillerinde Ebu Hanife, ?Ben mezhep kuruyorum.? dememiş, ?Sünnet ve hadislerden, teferruata dair benim anladığım meseleler bunlardır.? demiştir.

Hz Adem kimin oğlu demek gibi bir şey oldu bu...

İmam Ahmed İbn Hanbel, İmam Şafii?den sonra gelmiş, meseleyi hadislere isnat ederek tekrarlarla beraber yaklaşık kırk bin hadis ihtiva eden?el-Müsned?ini meydana getirmiştir. O da bir mezhep kurmayı düşünmemiş, ayet ve hadisler çerçevesinde kendi anlayışını ortaya koymuştur. Böylece kendi kendine arkasında toplananlar için bir mezhep teşekkül etmiştir.

sen neye göre amel ediyorsun

Allah'ın gönderdiği kitaba inan ve onun dediğini uygulayan için Allah yolu birdir.

namazı nasıl kılacaksın

örneğin kan akınca mı abdest tazelersin

ya da tabiri caizse bir ağaçtaki kökü kastederek, bu kök ağaçtaki hangi dalın koludur demek gibi bir şey bu

Bir de cevap arayanlar şu mesaja bir bakıversinler belki yardımcı olur.

Soru: Mezheplerin dört oluşundaki rahmet ve hikmet nedir?

ya değilse önce bunları öğrenin, sonra sorun.

bayan eline değince mi

Daha sonra zuhur eden İmam Malik, teferruata dair meseleleri değerlendirirken, yetiştiği şartlar ve kendi kültür ortamının da tesiriyle, müracaat ettiği şahıslardan çok cüz?i bazı farklarla hadis kitabı Muvatta?ı meydana getirmiş ve fetvalarını da onun içinde toplamıştır.

Süper soru, tebrikler.

Beyyine 4-5

Soru: Dört mezhebin meydana gelmesindeki hikmetler nelerdir?

Her şeyin doğrusunu en iyi Allah bilir.

Mezhepler, Efendimiz?den sonra ortaya çıkmıştır. Efendimiz, bütün bu yol ve cetvellerin başı ve bu cereyanların iltika edip deniz haline geldiği bir okyanustur. Evet, her şey, makam-ı cem?in sahibi O Zat?a dayanır ve O?ndan feyiz alır. Yani bütün mezhep imamlarımız, ellerindeki kaseyle o deryadan su almış ve onunla beslenmişlerdir.

Son bir örnek daha sunmak istiyorum: Şafii mezhebine göre kişinin eli, kendisine nikah düşen bir kadına dokunursa abdesti bozulur, Hanefi?ye göre bozulmaz. Şimdi Kabe?yi tavaf ederken ihramın muktezası eller ve ayaklar mecburen açık olmaktadır. Orada ne kadar da sakınsanız izdihamdan dolayı tavaf esnasında bir kadın elinin elinize değmesi kuvvetle muhtemeldir. Böyle bir durumda Şafii mezhebine göre amel etmek çok zordur. İşte burada da Hanefi mezhebi rahmetin bir tezahürü olarak size bir kolaylık kapısı aralar.

Mesela, Ebu Hanife?nin mezhebi Abbasiler içinde gelişmiştir. Ebu Hanife?yi ikna edemeyen Abbasi halifeleri İmam Ebu Yusuf?u ikna etmişler ve onu şeyhülislam yapmışlardır. Ebu Yusuf, Abbasilerin içinde Hanefi fıkhını geliştirince, Hanefi mezhebinin devlet idaresiyle alakalı yönleri de oldukça seri inkişaf etmiştir. İmam Şafii ise daha basit bir muhitte neş?et ettiği için verdiği hükümler o muhite göre daha uygun düşmüştü. Ahmed İbn Hanbel?in mezhebi de daha modern medeni olmayan bir çevrede ortaya çıkmıştır ki öyle bir çevre içinde uygun olan odur. Ve bu hususlar, farklılıklar dinin ana direklerine göre değil, teferruatı anlama mevzuuna tesir etmiştir ve teferruata ait bazı farklılıklar ortaya çıkmıştır.

? Şeriat-ı fıtriyede cereyan eden eşya ve hadiselerin durumu. Yani kainatta meydana gelen olaylar

Soru: Mezheplerin doğuşu hakkında bilgi verir misiniz?

Bir misal daha arz etmek istiyorum: Hanefi mezhebine göre kan akması kişinin abdestini bozar. Dem-i sailin tek damlası dahi necistir. Bir kişinin elbisesi üzerinde avucun içi kadar büyüklükte kan varsa bu durum namaza manidir. Ancak İmam Şafii, ashab-ı Resulullah?ın kanlı kılıçlarla namaz kıldığından hareketle, kan aksa da namaz kılınır demiştir. Bu itibarla zor durumda kalan bir kişi bu mevzuda İmam Şafii?yi taklit edebilir.

Oysa onlar, dini yalnızca O'na halis kılan hanifler olarak sadece Allah'a kulluk etmek, namazı dosdoğru kılmak ve zekatı vermekten başka şeyle emrolunmadılar. İşte en doğru din budur."

Diğer bir konu, aslında mezheplerde büyük bir rahmet vardır. Vakıa, Efendimiz?in bütün hayatını tek başına bir insanın yaşaması mümkün değildir. Allah mezhep imamlarına lütfetmiş ve ihsanda bulunmuş, her biri ona ait farklı derinlikleri temsil etmiştir ki o derinliklerden herhangi birini yaşayan kurtulur. Mezheplerin tevhidi olsaydı, her imamın söylediği şeyi yaşama mecburiyetinde kalacaktık.

hiçbir mezhep imamı, parti kurar gibi mezhep kurma sevdasıyla ortaya çıkmamış ve anlayışlarını kitaplaştırmamışlardır. Anlayışlarını kitaplarda tefrik edince bu anlayış farklarını parlak ve cazip bulanlar onun arkasından yürümüşler ve böylece zamanla mezhepler teşekkül etmiştir. Bu müntehilerin arasında ciddi bir muhalefet olmamıştır.

Evet, böyle tek bir örnekte bile mezhebin nasıl rahmet olduğu açıkça görülmektedir. Ebu Hanife?nin anlayış tarzı içinde meseleyi ele alsaydık, bu şahıs, dinin bu rahmet yönünden istifade edemeyecekti. Bu mevzuda Şafii mezhebini taklit ederek içindeki sıkıntısını gidermiş oldu.

mezheb'in kelime anlamını,

Bende merak eder dururdum.

ya da farkına varmadan bir mezhebe uyuyor

Allah iyi fırka kötü fırka diye bir durumdan ayette bahsetmeyip fırkalara ayrılmayın diye öğüt veriyor. Allah öğüdü boşa vermez.

? Memur bulunduğumuz hususlar ve hayatımızda makes bulan veya bizden istenen şeyler.(dini kurallar

2. BÖLÜM

Kuran'a sadık kalanlar gelenek inançlarından kendilerini kurtarırlar.

Onun talebesi İmam Şafii, İmam Malik?e harfiyen bağlı olmakla beraber pek çok meselede hocasının anladığı meselelere saygısının yanında, bir kısım farklı yorumlar ortaya koymuştur ama o da bir mezhep kurma sevdasına düşmemiştir. Kendinden evvel yaşamış imamlara hürmetli olmakla beraber teferruata dair meselelerde kendi kanaatlerinin doğru olduğu fikrine varmıştır; varmış ve ulaştığı bilgileri, ?el-Ümm? isimli kitabında toplamıştır.

kusura bakmasın onun bir dini de yok

öğlen kaç rekat ikindi kaç rekat

Kuran ile açıklananları yetersiz mi? buluyorsun!

İşte teferruata ait bazı meselelerde bu türlü farklı anlayışlar, imamları farklı mütalaalara götürmüş ve bunlardan birini daha makul bulan, Ebu Hanife?nin arkasında, diğerini cazip bulan da İmam Şafii?nin arkasında yerini almıştır. Mezheplerin bütün ihtilafları böyle tali ihtilaflardır. Ben, Allah?a çok şükrediyorum ki, mezhepleri böyle ihtilaf ettirmiş ve meseleye vüs?at kazandırmıştır.

cevabını yukarıda bir miktar paylaştım

Var mı bir cevabı acaba.

Bir de bunlar çeşitli meşreplere göre çok hoş ve latiftir. Farklı coğrafyalar, farklı mizaçlar bunlardan herhangi birine daha yatkın olabilir ve mükellefiyetlerini belli ölçüde de olsa daha rahat yerine getirebilir. Bütün insanların meşreplerini, mizaçlarını birleştiremeyeceğimize göre, mezhepleri birleştirme veya bunların ayrı ayrı olmalarını hor görüp yadırgama yanlıştır. Beşer o kadar çeşitli tabakalardadır ki, bunları birleştirmek mümkün değildir.

Bana senelerce evvel birisi gelmişti. Bu kişi haram olduğunu bilmediği için sütkardeşiyle evlenmiş ve bu hanımdan dört de çocuğu olmuştu. Bu zat, sütkardeşle evlenmenin haram olduğunu öğrenince çok perişan olmuş ve bu vaziyette bana gelip ne yapması gerektiğini sormuştu. Ben de sütannesinin onu kaç defa emzirdiğini hatırlayıp hatırlamadığını sorunca sütannesini bir defa emdiğini söylemişti. Hanefi mezhebine göre kişi süt müddeti içinde bir yudum dahi emse hürmet sabit olur. Şafii mezhebi ise Hz. Aişe?den gelen bir hadise dayanarak sütkardeşliği için beş defa emilmesi gerektiği hükmünü verir. Bunun üzerine ben, o şahsa Şafii bir imama gidip ona durumu anlatmasını söyledim. O da imam efendiye gidip durumunu arz edince imam, sütkardeşliği için beş defa emmenin gerektiğini ve kendisi için böyle bir durum sözkonu olmadığı için evliliğin devam edebileceğini söylemiş.