İslam Tarihi boyunca olduğu gibi, bu gün de akaid sahasında en isabetli yolu takip ettiği kabul edilen ve müslümanların büyük çoğunluğunu sinesinde toplayan Fırka-ı Naciye veya Ehl-i Sünnet, mezhebler Tarihi alimlerinin büyüklerinden olan Abdülkahir el-Bağdadi'ye (ö: 429/1037) göre şu sekiz sınıf, topluluktan meydana gelmiştir:

4- Edebiyat, dilbilgisi ve söz dizimi ile ilgili pek çok şeyin bilgisine sahip olan alimler,

6- Yüce Allah'ın emir ve yasaklara dair hükümleri ile teklifin bilgisini elde etmektir. Yani İslam'ın üzerine bina kılındı beş rüknü kabul ve tasdik etmektir ki, bunlar: Allah'tan başka bir ilahın bulunmadığına ve Hz. Muhammed'in Allah'ın Peygamberi olduğuna şahitlik etmek, Namaz kılmak, Zekat vermek, Ramazan orucu tutmak ve Kabe'ye hacca gitmek

4- O'nun isimleri, vasıfları, adaleti ve hikmeti zatının gereğidir, bunları da bilmek gereklidir.

İslami akideyi en net ve sağlam şekliyle kabul eden topluluk. Fırka-ı Naciye, kurtuluşa eren, ahiretteki her türlü azabtan beraet ederek, necatını, kurtuluşunu eline alan topluluk, zümre demektir ki, bunun bir adı da Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaattir. Diğer bir ifade ile Fırka-ı Naciye, Kur'an-ı Kerim'in hükümlerini kabul ve tasdik etmekle onlara uyan, Hz. Peygamberin ve O'nun büyük Ashabının yolunu aynen takip eden büyük topluluk, Cemaat demektir.

Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaatin üzerinde Birleştiği Esaslar:

Hz. Peygamber Ebu Hureyre'den rivayet edilen bir hadislerinde: "... Ümmetim yetmişüç fırkaya ayrılacak, kurtuluşa eren fırka dışında kalan yetmiş iki fırka Cehenneme gidecektir", buyurmuşlardır. Ayrıca bu türden olan hadislerin devamında sahabilerin, Fırkaı Naciye'den sormaları üzerine Hz. Peygamber, Fırka-ı Naciye'yi: "Benim yürüdüğüm yola ve bu yolda beni takip eden ashabımın yoluna uyanlardır." diye tarif etmiştir.

8- Ahirette Allah'ın müminler tarafından görüleceğini bilmek,

1- Kainat vehim ve hayalden ibaret olmayıp onun bir öz varlığı ve hakikatı mevcuttur. İnsan bu kainatı tanımaya, ayrıca bilgi edinmeye muktedirdir.

9- Kaderin hak olduğunu, fakat kulların işlerinde mecbur olmadıklarını bilmek,

Görüldüğü gibi bütün bu ve benzeri olan itikadı esaslar Fırka-ı Naciye'nin, yani Ehl-i sünnetin büyük çoğunluğunun üzerinde ittifak edip birleştikleri noktalardır. Ayrıca bu esasların herbiri Kur'an-ı Kerim'in muhkem ayetlerine, Hz. Peygamber'in sahih hadislerine dayanmaktadır.

Bu itibarla Fırka-Naciye Allah'ın emirlerini bilip onları yerine getirdiği, yasaklarını anlayıp onlardan uzak durduğu ve Hz. Peygamberin gösterdiği hak yolda ilerlemeye devam ettiği için bu adı almış, yani kurtuluşa eren büyük topluluk olmuştur. Fırka-ı Naciye'yi ilk devirdeki topluluklara göre Ehl-i Sünnet-i Hasse denen Selefiyye, Ehl-i Sünnet-i Amme denilen Maturidilerle Eş'ariler meydana getirmiştir. (Geniş bilgi için bk. Ahmed b. Hanbel, Müsned, II, s.332; Ebu Davud, Sünen, II, s.259; İbn Mace, Sünen, II, s.479; Gazalı, İhya', I, s.179; Şatibi, Muvafakat, IV, 48-52; Teftazani, Şerhu'l-Makarıd, II, s.199; Abdulkahir Bağdadi, el-Fark Beyne'l-Fırak, Mezhebler Arasındaki Farklar, Tercüme: Doç. Dr. E. Ruhi Fığlalı s.289-335; Eş'ari, Makalat, 277-284).

Sünnet ve Cemaat Ehli'nin büyük çoğunluğu dinin rükünlerinden belli esaslarda ittifak etmişlerdir. Dinin bu rükünlerinden her birinin hakikatını bilmek buluğ çağına ulaşmış her akıllı kimseye vacibtir. El-Bağdadi'ye göre her rüknün şubeleri vardır ve onların şubelerinde, Ehl-i Sünnetin tek görüş halinde üzerinde birleştikleri meseleler vardır:

2- Kainat bütün ayrıntılarıyla yaratılmış bir şeydir. Onun mutlaka bir tek olan yaratıcısı vardır.

"... Peygamber size ne verirse onu alın, sizi neden menederse ondan geri durun; Allah'tan sakının, doğrusu Allah'ın cezalandırması çetindir" (el-Haşr, 59/7).

10- Kelamullahın kadım olduğunu, fakat ses ve harflerden meydana gelmediğini bilmek.

"Ey Muhammed! de ki, Allah'ı seviyorsanız bana uyun, Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah affeder ve merhamet eder" (Al-i İmran, 3/31).

5- Yüce Allah'ın Resuleri ve Nebileri vardır, onların mucizelerini bilmek de zorunludur.

Buluşalım Fırakai Naciyede...

3- Hz. Peygamberden gelen sağlam haberler ve sünnetlerin yollarıyla ilgili bilgilere sahib olanlar ve bunlardan sahih ile zayıfını ayırdedebilen muhaddisler,

8- Ehl-i Sünnet akıdesinin yayıldığı, onların davranışlarının hakim durumda bulunduğu beldelerin ve memleketlerin ahalisinden, halk kitlelerinden müteşekkil topluluklar (AbdulKahir Bağdadi, El-Fark Beyn'il-Fırak, s.289/292).

1- Ehl-i Bid'atın hatalarına düşmeyen, Rafıziler, Hariciler, Cehmiyye, Neccariyye ve diğer sapık fırkalar gibi düşünmeyen Sıfatiyyenin yolunu takip eden Kelam alimleri,

7- Müslümanların sınırlarında kafirlere karşı nöbet tutan, müslümanların düşmanlarıyla savaşan müslüman, kahraman mücahidler,

Gazalı, Fırka-ı Naciye'nin bu doğru yolunun, kurtuluşa götüren yolunun esaslarını itikadı noktadan toplu bir şekilde şu üç hükümde toplamaktadır: 1) Allah'a İman, 2) Nübüvvete İman -ki meleklere ve kitaplara imanı da içine alır- 3) Ahirete İman (İmam-ı Gazali, Faysalu't-Tefrika, Mısır 1325, s.15).

İşte Yüce Allah'ın Resulü Sevgili Peygamberimizin ashabının yoluna uyanlara "Sünnet ve topluluk mensubları" anlamında Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat" denilmiştir. Bu anlamda Fırka-ı Naciye'yi de Allah'ın Kitabına, yani Kur'an-ı Kerim'e ve Resulünün ve ashabının diliyle nakledilmiş dosdoğru yoluna, Sünnetine uyan Cumhurun, yani müslümanların çok büyük bir topluluğunun görüşlerini benimseyip kabul eden ve bunlarla amel eden büyük topluluk olarak anlamak gerekir.

3- Allahu Teala'nın zatından ayrılmayan ezeli sıfatları vardır.

"Ey Muhammed! Eğer sana cevab veremezlerse, onların sadece heveslerine uyduklarını bil. Allah'tan bir yol gösterici olmadan hevesine uyandan daha sapık kim vardır? Allah zalim milleti şüphesiz ki doğru yola eriştirmez" (el-Kasas, 28/50).

2- Hem re'y, hem de hadis grubuna mensup fıkıh imamlarından ve usulu'd-Dıne, Sıfatıyyenin Allah'a ve O'nun ezel; sıfatlarına inanışı gibi inananlardan meydana gelen Fıkıh alimleri,

7- İnsanların fani olduğuna, öldükten sonra dirilecekleri Ahiret aleminin varlığına ve bu alemin müştemilatı denilen, haşr, sual, hesab, mizan, Cennet, Cehennem gibi hususlara inanmak,

6- Sufi zahidler

5- Kur'an okuma şekilleri ve Kur'an ayetlerini açıklama yolları ve bunların sapık fırka mensublarının tevilleri dışında Ehl-i sünnet mezhebine uygun tevilleri hakkında geniş bilgiye sahib müfessirler ve Kıraat İmamları,

Zira Peygamberimiz bu esaslara inanan kimsenin müslüman olarak, bu dinin nimetlerinden faydalanacağını ve mümin olacağını, birini veya tamamını-yalanlayıp inkar edenin de ne mümin ne de müslim sayılacağına, onun kafir olduğunu bildirmiştir. Kur'an-ı Kerim'in pek çok ayetinde bu doğru yola ve bu yolun Hz. Peygamberin yolu olduğuna işaret edilmiştir: "Ey İnananlar, And olsun ki, sizin için, Allah'a ve Ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah'ı çok anan kimseler için Allah'ın Resulü en güzel örnektir" (el-Ahzab, 33/21).