bazı efsanelerin çıkış noktası içinde abartılar olmasına rağmen gerçek olaylara dayanır. tarih bizim bulabildiğimiz belgelerden ibaret değildir. bilemediğimiz göremediğimiz ya da saklanan olaylar da vardır.40 haramiler mesela masallarda geçer ama mardinde bulunan kazılarla açığa çıktı. karun hazineleri hakeza. insanlıktan önce mitolojilerdeki yaratıklar belki insan yaratılmadan önce yaratıldı ve yaşadılar izleri zamanla okyanusların altındaki kalıntılardan çıkarılır. girit medeniyeti ne ait tekerlek veya diskin alfabesi dili şifresi çözülemedi. mitolojideki hermes aslında idris peygamberdir hermes haberci demektir ve idris peygamber terzilerin piridir. dikişi giysiyi insanlığa öğreten odur. bunlar zamanla efsane haline getirilmiştir. şahmaran efsanesi genelde güneydoğuda anlatılır ve eve yılan akrep girmesin diye resimleri asılır. türkler yörükler arasında şahmaran inancı yok. onun yerine evren denilen ve 100 yaşına girince oluştuğuna inanılan büyük yılan veya ejderhaya inanılır. dinozorlar olduğu gibi böyle yaratıklar olabilir. benim ıspartalı tanıdığım vardı. fethiye teyze. allah rahmet eylesin o anlattı:bir gece rüyamda şahmaranı gördüm bana korkma yılan görürsen 3 kere adımı söyle saldırmaz benim evladımdır o dei, uyandım kahvaltımı yaptım. arka bahçeye çıktım kara koca bir yılan balkonun altından çıktı korktum ya şahmaran dedim 3 kere kayboldu dokunmadı bir kere de görmedim demişti. hasılı kelam olmaz olmaz deme olmaz olmaz...

bilmiyorum ama böyle efsanelere, neden ihtiyaç duyulurki. insanların işi gücü yokmuş herhalde o zamanda da ancak böyle şeylerle eğleniyorlar diye düşünüyorum artık.

Şahmeran Efsanesi ve Mitolojik Kaynakları

efsanelerin tarihi gerçekle ilgisi yoktur zaten. tam da dediğin gibi o zamanki insanları eğlencesi de bu tip hikayeleri dinlemekmiş.. hatta tarih metinlerinin de ilk çıkış nedeni budur: "eğlence". ama tabii bu tarihi metinlerle efsaneler aynı kefeye konulamz.

Dr. Fulya Tüşümel

Misis?te, Tarsus?ta ya da herhangi bir yerde anlatılan efsanelerde yoksul bir ailenin oğlu olan Lokman?ın odunculuk yaparak geçimini sağlarken Şahmeran?la tesadüfi karşılaşması anlatılır. Bu karşılaşmadan sonra Lokman uzunca bir süre Şahmeran?ın himayesinde yaşar. Daha sonra Lokman Şahmeran?ın yaşadığı yeri kimseye söylemeyeceği sözünü vererek evine döner. Ülkenin hükümdarının bir gün amansız bir hastalığa yakalanması ve hastalığın tek çaresinin Şahmeranın etinde olması üzerine Lokman?dan zorla Şahmeran?ın yeri öğrenilir. Şahmeran Lokman?ın ihanetine karşılık yine de ona iyilik yapar. Kesildikten sonra etinin kaynatılan ilk suyunun zehirli, ikinci suyunun ise şifalı ve iksirli olduğunu söyler. İkinci suyu içen Lokman bütün hastalıkların çaresini de bulmaya başlar.

Şahmaran Fransızca bir kelime ve yılanların şahı anlamındaki Şah-ı Maran?dan geliyor. Şahmaran figürü bir yılan, bir ejderhadır. Baş kısmı insan olan, yılanla insanın birleşmesinden meydana gelmiş doğa üstü bir yaratıktır. Yılan figürleri genelde kötülük ya da uğursuzlukla ilişkilendirilirse de insan başlı Şahmaran, doğurganlık, bereket ve bilgeliği sembolize etmiştir. Anadolu?da uğur getirmesi için Şahmaran?ın resimleri kadınlar tarafından odaların duvarlarına asılmıştır. Pek çok farklı versiyonda Şahmaran hikayesi bulunmaktadır ama bunlar genelde birbirlerinin benzeri olup, yer ve kişiler değişikliğe uğramaktadır.

Şahmeran?ın ölümü Medusa?nın ölümüne benzer. Her iki ölümle ele geçen sihirli güç insanlığın sağlık ve şifa bulması için kullanılmıştır. Yunan mitolojisinde geçen Gorgo canavarlarının mı Şahmeran?a mı yoksa Şahmeranın mı Gorgolara kaynak olduğu düşüncesi tartışılmaktadır. Özellikle Hesiodos?un Tanrıların Doğuşu adlı eserinde anlatılan Ekhidna Şahmerana çok benzerlik göstermektedir

yaa bize efsane dedik zaten:))

Tarsus Şahmaran?ı ise iki farklı şekilde anlatıla gelmiş. İnsanların inanışına göre, yılanların şahı Şahmaran, Tarsus?un 15 km. kuzey doğusundaki bir ortaçağ kalesinde yaşarmış. Hikayeye göre bütün yılanlar bu kalede kalırmış. Hükümdarları Şahmaran ise, gözleri kilometrelerce uzağı görebilen, üstün niteliklere sahip bir yaratıkmış. Bir gün, Tarsus Beyinin dünyalar güzeli kızını hamamda yıkanırken görmüş ve görür görmezde aşık olmuş. Beyden kızını istemiş ancak bey hem korktuğu hem de çirkin bulduğu için kızını Şahmaran?a vermek istememiş. Bunun üzerine Şahmaran, Beyin kızını kaçırmaya karar vermiş. Hazırlıklarını yapıp dünyalar güzeli kızın hamamda olduğu bir gün buraya gelmiş. Ancak Beyin adamları durumu fark edip Şahmaran?ı oracıkta öldürmüşler

bu efsana hakkında çeşitli rivayetler olmakla beraber efsane şahmaran'ın tarsus'ta yaşadıgı bir çok kaynakta yer almaktadır

bu linkte çeşirli resimlerde mevcutur

bu gün bu konuda bir sohbetimiz oldu arkadaşlarımla ben bu gibi hikayelere inanmıyorum fakat ve gerçeğide ögrenmek istiyorum. adanada, tarsusda yaşanmış bu hikayeler anlatılıyor. ne kadar doğru ise artık şahmaran duası bile varmış. ilğinç. bu günlerde bu tarih konusu beni biraz hayalkırıklığına uğratıyor. ne yazıkki. şahmaran çok gizli idide nasıl oluyorda ondan haberdar olan vezir oluyor anlamıyorum.

Anadolu? nun sadece sözlü halk edebiyatında değil, el sanatlarında da etkisini sürdüren bir efsanedir Şahmaran yada Şahmeran. Özellikle genç kızların çeyizlerinde ki işlemelerde ve duvar resimlerinde kem gözlerden korunmak için kullanılmaktadır. Kimilerine göre Ceyhan ile Misis arasında Ortaçağda yapılan Yılankalede yaşamıştır. Bu söylencenin izleri Adana?nın selle, Ceyhan?ın yelle, Misis?in yılanla gideceği şeklindeki bir tekerlemeyle bütün canlılığını korumaktadır. Bu tekerlemede Yılankalenin koruyucu yılanlarının efendileri Şahmeran?ın öldürüldüğünü bilmedikleri ve bunu duydukları gün insanlardan intikam almak için Misis?e inerek insanları öldüreceklerine inanılır. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Yılankaleden bahsederken?Evsafı Kal?ai şah Maran? yani Şahmaran Kalesi olarak söz eder ve bu kalede sürü sürü yılanın yanında boynuzlu ve ensesi tüylü bir yılanın görüldüğünü yazar. (Evliya Çelebi,1935:340)

adı üstünde "EFSANE"