Bundan başka bütün halkı harekete getirme, cephe gerisinde lojistik desteği devamlı hazır bulundurma, askerlerin savaşma ruhunu yükselime, dış ülkelerin silahlarından faydalanma, esir ve ganimetleri halletme, hatta Ürümçi, Şiho, Manas ve Aksı taraflara Fedai müfrezeler göndererek düşmanın arka cephesindeki gücünü zayıflatmak gibi tedbir ve çareleri kullandı. O, savaş sırasında tamamen Doğu Türkistan Cumhuriyeti Hükümeti'nin kararlan doğrultusunda hareket etti. Netice olarak bir düzenli ordu için gerekli bütün sistem ve kuralları tesis etti. Ayrıca, milli ordunun birliklere bölünmesi, komuta düzeni ve askeri unvan ve rütbeler

Ahmet Can Kasimi'nin aziz hatırası önünde derin saygı ve fatihalarla, eğiliyorum. Son olarak, aziz okuyucularımın dikkatlerine şu hususu getiriyorum;

2- Milliyetçi Çin ile münasebette bulunup bulunulmaması.

Genç yaşta, Türkçe, Arapça ve Farsça şiirler yazmaya başlamıştır. 0 dönemlerde Doğu Türkistan'da yani gelişmeye başlayan eğitim ve öğretimde yenileşme faaliyetlerine aktif bir şekilde katılmıştır. Mehmet Emin Buğra Beyin eğitimindeki yenilikçi yönü mutaassıp bazı müderrisler tarafından eleştirilmiştir. Karakaş'a yerleşen Mehmet Emin Buğra Bey, öğrencileri ve genç müderrisleri Çin egemenliğine karşı örgütlemiştir.

Kazım GÜLTEPE, TÜRK KÜLTÜRÜ SAYI 408 YIL XXXV

Dünyada "Türk" kelimesinden korkan iki devlet var: biri Rusya, diğeri Çin. Rusya, Orta Asya 'da bir bütün Türk milletlerini parçalayarak Özbek., Kazak, Kırgız, Türkmen, Azeri. . . . . ve başka yapay halkları millet olarak ortaya çıkardı. "Sizler Türk değil; Uygur, Özbek, Kazak, Kırgız, Türkmen, . . . . . , siniz, "dedi. Ve bu adlar altında "kukla cumhuriyetler" tesis etti. Karşı çıkanları "Basmacı, milliyetçi, eksil inkılapçı" namlarıyla suçlayarak yok ettiler. Bunun güçlü tesiri Sheng shish sai döneminde Doğu Türkistan'da görülür. Hatta bir dönem bizde de yapay "Tarançı" milleti yaratmıştı; sonra iptal edildi bu proje. Dolayısıyla Türkistan'daki milletlerin "Türk" olduğunu tarihi, ilmi yönden ispat etmek zaruriyeti gündeme gelmişti. Bu günlerde Özbekista n, Kazakistan, Kırgızistan'dan gelen gençler kendilerine "Türk" demiyorlar: Özbek, Kazak, Kırgız, . . . , diyorlar. Doğu Türkistan'dan gelenler öyle değil; biz "Uygur Türkleriyiz diyorlar. Bu da Doğu Türkistan milliyetçilerinin bu şiarının ve bu yöndeki tarihi, ilmi çalışmalarının bir neticesidir. Burada bir tarihi olaya parmak basmak istiyorum:

Eskiden milli hislerini unutan insanlar, mesela; Türkler konuşurken kendi dillerine o kadar önem vermez, Arapça, Acemce bir çok uydurma kelime düzerek bir iş yapmış gibi görünürler. Onunla da kalmadılar yaptıkları işle övündüler. Halbuki eski bir Türk yazarının yazılarını Türkler dahi arılayamazlardı. Çünkü ekseriyetinin bilmediği yabancı lügat, yabancı gramer kaideleriyle yazarlardı.

1948'de Altayların ünlü mücadele adamı Osman Batur, Urümçi?ye gelerek İsa Yusuf Bey'i ve Doğu Türkistan hükümetini ziyaret eder. Osman Batur'un nasıl karşılanacağının kararlaştırılması sırasında da, İsa Yusuf Bey'in dediği gibi ''milli şuura kavuşamamış olmaktan'' pek çok ayrılık sesleri yükselir. Bir müddet sonra 17 Temmuz 1948'de, Rus aleyhtarı politika takip ettikleri gerekçesiyle Mesut Bey ve İsa Yusuf Bey hükümetten azledilirler.

"Sinciang 'da aydın ve diğer genç kesimde Türk milliyetçiliğinin hortlamasında Mehmet Emin Buğra'nın 1930 yıllarındaki Doğu Türkistan Bağımsızlık ayaklanmasının bıraktığı etkileri ve sonra onun yazdığı Şark-i Türkistan Tarihi adlı kitabı esas ideolojik rol oynamaktadır. Bu Sinciang Türk Milliyetçiliğini gün geçtikçe yayılmasındaki büyük tehlikenin önemini ve ciddiyetini kavramak zorundadırlar.

"Yurdumuz Türkistan, Irkımız Türk, Dinimiz İslam" parolasını öğretmeye çalışıldı. Matbuata önem verildi ve geliştirilmesine çalışıldı.

4- Doğu Türkistan Kızıl Muhtariyeti Reddeder Mehmet Emin

Hacı Hamza, Halife ''

Mehmet Emin Buğra Bayındırlık Bakanı,

1996 Ank. Celalettin Batur.

O genç yaştan başlayarak Orta Asya'daki Uygur inkilapçı aydınlar olan Abdullah Rozi Bakiyev, İsmail Tahirov, Sopi Zarvat, Burhan Kazimov'ların Doğu Türkistan da Uygur Milli Devletini kurma fikirlerinin tesirinde kaldı. Özellikle amcası Ömer Kasimi Uygurların 1930 yıllarındaki vatanperver aydınların dan biri olup, bağımsızlık ideolojisinin ileri gelenlerinden biriydi.

?Dünya Uygur Kurultayı? İcra Komitesi Başkanı ve?Uygur?Amerikan Birliğinin Genel Sekreteri 11.08.2006 tarihinde?Amerika?nın Sesi? Televizyonunun Çince gerçekleştirilen?Özgür Münazara Meydanı? münazara programında Çinli yazar Gao Xin ile Uygurların milli bağımsızlığı konusunda yaptıkları program dış ülkelerdeki Uygurlar arasında geniş yankı buldu.

İSA YUSUF ALPTEKİN?İN TEMASLARI

ihtiyacı var.?

Nisan 1937'de çıkan ihtilalin bastırılmasının ardından Hoca Niyaz Hacı ile birlikte tutuklanan Şerif Han Töre de maden ocaklarına doldurup zehirli gaz ile şehit edilmişlerdir.

İsa Alptekin; Kaşgar Yenisar'dan. Çin okullarından mezundur. 1926 yılında Çin'in Encan konsolosluğunda çalışmıştır. Encan'dayken, Batı Türkistan'ın milliyetçi şahsiyetleriyle tanışmış, millyetçiliği kabul etmiştir. Buradan Çin'e geçerek kanun çıkarma Y¥Efendi tüm hayatı boyunca Doğu Türkistan istiklali için mücadele vermiş ölümsüz bir şahsiyettir.

"Uluğ Ana" : Türk kadınının fedakarlığını ve cesaretini anlatır. .

c) Keşmir, Hindistan ve diğer Batılı ülkelerden tahsil yaşında çıkan Doğu Türkistanlı gençlere ücretsiz olarak eğitim imkanı sağlanması konusunda da faaliyet gösterilmiştir.

İsteme Adresi

15 Kasım 1955'de Abdulhamid Damollam ve Fetheddin Mahsum önderliğinde Çin Komünist hakimiyetine karşı silahlı ayaklanma yapıldı. Bu ayaklanma komünist Çinlilerin Doğu Türkistan'ı İşgal etmesinin 6. senesine rastlar.

İstanbul Haziran, 2001

Milli Kahramanımız Gani Batur'un 75. Yaş Günü Ardından

6 Ocak 1933'de Turfan'da halk Mahmut Muhitti ve kardeşleri Maksut ve Mevsul'un yönetiminde başlayan halk hareketini başlattı.. Turfan'ın fethinden sonra Aksu ve Kuçar şehirleri de Muhitti mücahitlerinin eline geçmiştir. Bu şekilde 12 Kasım 1933'te, Kaşgar'da "Şarki Türkistan İslam Cumhuriyeti" ilan edilir. Bu Cumhuriyetin Erkan-ı Harbiye Reisliğine getirilir.

2- 20.3.1966'da İstanbul'da Taksim meydanında yapılan ''Komünizmi Telin Mit1ngi''nde yaptığı konuşma.

Sayın Aleksandır tarafından kaleme alınan bu makalenin baş tarafında şöyle denilmektedir:

Bu defaki münazara iki nokta üzerinde yoğunlaşmış olup, programın akışı içerisinde Çinli Yazar Gao Xin?Doğu Türkistan ezelden beri Çin?in ayrılmaz bir parçasıdır. Çin?e demokrasi geldiğinde Doğu Türkistan?da bağımsızlık hakkında bir referandum yapılırsa Uygurların nüfusu azınlıkta olduğu için Doğu Türkistan?ın Bağımsızlığı konusunda bir karar alınmaz? şeklinde bir görüş ortaya koydu.

Ailemin başına gelen bu feci olaylar, ancak küçük bir kesit, küçük bir bölümdür. Bütün Türkistan halkının çektikleri ve çekmekte oldukları ıstırap ve horlanmalar kitaplara sığmaz.

Panelimizde Doğu Türkistan Milli Hareketi ve bu fikri okulun hocaları, teşkilatçıları, liderleri olan 3 Efendi hakkında bildiğim kadarıyla malumat vermek istiyorum.

Her Türk'ün iki çeşit vatanı vardır. Vatan ülkemizin sahip olduğu yer demek değildir. O halde biz Türklerin vatanı şunlardır:

Çiang Kay Şek'in ordularını mağlup edip, Doğu Türkistan'ın kapısına dayanmış olan Komünist Çin kuvvetlerini durduracak ne ordumuz vardı ne de silahımız. Doğu Türkistan'daki Milliyetçi Çin birlikleri Komünistlere teslim olma karan almışlardı. SSCB, Doğu Türkistan halkının herhangi bir direnme hareketine müsaade etmeyeceğini ilan etmişti. Diğer komşu devlet1er bizleri destekleye-cek durumda değildiler. Hür dünya devlet1eri ise tamamen ilgisiz kalmışlardı. İşte bu zor şartlar altında Doğu Türkistan'ı terk edip hür dünyada tali mücadele yapmaya karar verilmişti. Bu tali mücadelelerden biri de hür dünyadaki basın ve yayın hürriyetinden yararlanarak, Doğu Türkistan'ı. halkımızın gerçek durumunu, onların dert ızdırap ve feryat1arını dünya kamuoyuna duyurabilmek idi. Aziz Türkiyemiz'de bu imkanları fazlasıyla bulduk ve bir yerde bugün tamamen imha olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan Doğu Türkistan halkının feci durumunu Türk İslam ve Batı kamuoyuna kısmen duyurmaya çalıştık.

Kaşgar tarihten beri Doğu Türkistan'ın medeniyet, ekonomik ve dini merkezi olarak kabul ediliyordu. Bütün siyasi güçleri kendi takdirlerinin bu şehirde tezahür edeceğine inanıyorlardı.

Şayarmak

28.8.1951 tarihli mektubu:

Örneğin bu öğretim kurslarında bulunan ve 1949'da hacı olup dönen Yop Yurungkaşlı Ruzi Molla'yı ortaya çıkarıp şöyle bir yalan söylettiler: "Ben Mehmet Emin Hazret ile Çongtaşta (2) karşılaştığımda kişi bana biz yakında döneceğiz, Hoten'e vardığımızda akrabalarımdan olan Abdülkerim Hacim ile bağlantı kurup bizden haber bekleyin" demişti diye tamamen yalan bir hikaye uydurmuştu (3). Bu yalanlara dayanıp Hoten ve Karkaş'ta Mehmet Emin Hazret'in bazı yakın akraba ve muhitleriyle 1933'de cereyan etmiş olan Hoten ayaklanmasına iştirak eden kişilerin hepsini tutukladılar.

Yanyatıp bütün lehçelerde

Kazaklar ve Uygurlar Osman Batur?u hiç unutmadılar. Dünya durdukça unutmayacaklar. ?Bize sen ruh ve şuur verdin, hürriyet aşkını sen bize öğrettin. Ey büyük kahraman! senin yolundan gidecek azimli kahramanlar yetiştireceğiz.? Diyerek O?nu anıyorlar. Adına şiirler yazılıyor, anma günleri düzenleniyor. Osman Batur, yeni ve genç Osman Batur?ların bedeninde yaşamaya devam ediyor.

AĞUSTOS - 2006

Türk Dünyası Kültür Sanat günlerinin gündeminde yine Türk dünyasının meseleleri konulu bir ilmi muhakeme toplantısı da vardı. Toplantıya Prof. Dr. Turan Yazgan, Prof. Dr. Ahmet Taşağıl ve kemal Çapraz gibi bilim adamları da katıldı. Onlar söz konusu toplantıda Türk dünyasının bu gün karşı karşıya bulunduğu meseleler, Türk dünyasının durumu gibi konuları gündeme getirmenin dışında Doğu Türkistan meselesi hakkında da özellikle durdular. Bu faaliyetin mesulü olan Belediye başkanı Sayın Mehmet Sayim Sayan bize verdiği malumatta şunları söyledi.

'Vatan için vatandan ayrılıyoruz''.

O gün bu acı olaya şahit olanlar, bu dehşetli hadiseyi hiç unutamadılar. Fetheddin Mahsum başı açık, üstüne geçirilen beyaz elbise ile arkasından bağlı olarak meydana getirildi. Fetheddin Mahsum başını dik tutup, etrafa acı bir tebessüm ile bakmaktaydı. Çehresinde hiç bir korku alameti görülmüyordu. Onu meydana getiren Çinli askerleri sık sık Fetheddin Mahsum'un başını zorla öne eğdirdiyse de başından Çin askerlerinin darbesi kalkınca gene başını dik tutuyordu. Fetheddin Mahsum meydana gelirken, onu gören halk Fetheddin Mahsum'u dudağını ısırarak yürür gibi gördü. Fetheddin Mahsum'un şahadetinden 33 yıl geçtikten sonra bu makaleyi yazarken Çin cellatlarının Fetheddin Mahsum'un dilini telle dudağına bağlamış olduğunu öğrenmiş oldum.

Milliyetçiler: "Üç Efendi" başçılığındaki milliyetçilerdi. Bunlar vatanı Çin esaretinden kurtarmayı maksat edinen, birinci merhalede "yüksek milli muhtariyet statüsünü" kazanıp, şart-şeraitleri yerine getirildikten sonra, istiklal merhalesine geçmekten; aynı zamanda Rusya nüfusunu altına girmeye karşı mücadele veren güçlerdi. Milliyetçilerin, Rusperestler gibi güçlü siyasi, askeri destekçisi olmasa da, milletin manevi gücüne, milli duygusuna dayanan, milletten manevi ilham ve feyiz alan bir siyasi grup idi. Bunların elinde neşriyat eğitim müesseseleri¥Dağ Neşriyatı, üniversite, pedagoji okulları. . . . olup, güçlü milliyetçilik propagandası yürütmüşlerdi.

''İyi adam, iyi iş'' prensibi, Batı Türkistan'da iken tanıştığı Özbek Türklerinin milli şairi Çolpan'ın ''İsa Bey, bize adam lazım, her konuda yetişmiş adam lazım, sözlerinin fiiliyata geçirilme isteğini ifade eder.

3. Genel olarak büyük işler, fabrika, makine, elektrik işleri vb.

Çin lisanı ile eğitim veren okula Türkçe muallimi olarak görevlendirilme; 1923 yılında Yenihisar'a kaymakam olarak gelen "Çin De Li" ye Türkçe öğretme işi, bu iş sırasında kaymakamın güvenini kazanıp, yabancılar arasındaki anlaşmazlıklara bakan bir makam olan harici irtibat memurluğu ve memuriyetten istifa, İsa Yusuf Bey'in ilk memuriyet yıllarının özeti sayılabilir. İsa Yusuf Bey, 1926 yılında ilk defa Doğu Türkistan sınırları dışına çıkar.

1- Esir Doğu Türkistan İçin, İsa Yusuf Alptekin

Mareşal İlihan 11 maddelik antlaşmasına kadar bütün üç vilayetteki ve Taşkorgan'dan başlatılan Güney bölgesi savaşlarına basan ile komuta etti. Bütün Çin'i sarsacak derecede başarılan elde edip Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin genç ve kahraman ordusunun güç ve kudretini gösterdi.

Bu işleri daha fazla devam ettiremedi. 1934 Aralık ayında Gulca'dan ayrılıp altı şehire geçerek orada bir seneye yakın kaldıktan sonra Hindistan'a geçti. Orada 3 ay kaldıktan sonra gemi yolculuğu ile Çinin Şanhay şehrine ulaştı.

1951 şubatında komünistler yine bir baskın hücumu yaptılar. Kazakların büyük bir kısmı yine baskından kurtuldu. Osman BATUR?UN kızı Azpay?la birlikte birçok kadın-kız komünistlerin eline geçti. Osman BATUR onları kurtarmak için bir geçitte 200 kişilik bir düşman birliğine tek başına hücuma geçti. Çok sayıda düşmanı öldürdü. Ancak cephanesi bittikten sonra Kamambal Dağı?nda yakalandı.

Cezası da ölümdür. Bunu bilen saraylılar, İmparatorun nasıl bir tepkide bulunacağını merak ve korku içinde beklerken. Tanrı'nın oğlu, karşılaştığı bu olağan üstü varlığın büyüsü ile bambaşka bir kimliğe bürünür ve nazik bir sesle

Batı Türkistan'da görevli olduğu yıllarda İsa Yusuf Bey?i etkileyen en mühim hadiselerden biri de Özbek Türklerinin milli şairi Çolpan ile Taşkent'te görüşmüş olmasıdır. Onunla yarı gizli denilebilecek bu görüşmede Çolpan'ın söylediği şu sözler İsa Bey'i derinden etkiler:

13- 31.10.1967'de İstanbul Eğitim Enstitüsü öğrencilerine hitaben yapılan konuşma.

Bu 6 yıl içersinde Çinli'ler tüm dehşetiyle halkı çeşitli yollarla baskı altına alıp "Kira bedelini azaltmak, zorbalara karşı koymak, Çin hakimiyetim sağlamlaştırmak, toprak reformu, komünist devrimine karşı olan unsurları yok etmek ve üçe karşı hareket" gibi kampanyalarla Doğu Türkistan halkını ezerek, baskı altında tutmaya başlamışlardı.

Suudi Arabistan'a göçmen göndermesi hususunda ısrar etmemesini kendilerine iletmenizi rica ediyoruz.''

SABİT DAMOLLA ABDÜLBAKİ

Çinliler, Altay Türkleri?nin milli kahramanı Osman Batur?u işkencelerden sonra şehit etmekle ancak, bir büyük kahramanın aziz bedenini ortadan kaldırabilmişlerdi. Bağımsızlık düşüncesini, Türk?lerin bağımsızlık için mücadele azmini yok edemediler. Edebileceklerini zannedip işkence ve zulümlerini sürdürdüler. Osman Batur?un tek erkek kardeşi Delihan İslamoğlu, istiklal için giriştiği savaşta esir alınarak şehid edildi. Osman Batur?un ikinci hanımı, üç oğlu ve beş kızı da esir alındı. 18 yaşındaki kızı Kabiyra ile 14 yaşındaki oğlu Baybolla, anneleri Mamey?in gözleri önünde doğranarak şehid edildi. 11 yaşındaki oğlu Kariy ve 9 yaşındaki kızı Sapiyan, 20 metre derinliğindeki kuyuya diri diri atıldı. Evlatlarına yapılan bu zulme, işkenceye ve katliama dayanamayan Mamey Hatun, aklını kaybetti ve olay yerinin yakınındaki nehrin azgın sularına kendini attı. Osman Batur?un; Şerdiman, Nimetullah ve Nebi isimli oğulları, babalarının şehit edilmesinden sonra da bağımsızlık savaşını devam ettirdiler.

a- İslam dünyası ve Türkiye dahil, hür dünyanın yardımını temin ederek mazlum, mahkum ve sahipsiz Doğu Türkistan'ın esaretten kurtulmasını sağlamak.

Doğu Türkistan pasaportu ile Hindistan'a giden Doğu Türkistan hükümeti Dış İşleri Bakanı Kasım Can oradaki İngiliz hükümetinin bağımsız Doğu Türkistan devletini tanımasını istemişti. İngiliz hükümeti: "Meselenizi Nencin hükümetiyle görüşüp halledin! Biz sizi değil Nencin hükümeti tanıyoruz" şeklinde cevap vermişti. Anlaşılıyor ki İngiliz hükümeti egemenliği altından çıkma tehlikesi doğabileceğini düşündüğü için Hindistan'ın yanında müstakil bir devletin kurulmasından rahatsızdı. Kısacası iç ve dış vaziyet ağırdı.

?Biz Uygurlar ikinci dünya savaşından sonra Çinin bizim vatanımız olan Doğu Türkistan?ı işgal ederek kendilerinin topraklarına ilhak ettiklerini unutmuş değiliz. Biz kesinlikle 50 yılı aşkın bir süre önce kaybetmiş olduğumuz bir varlığımızı, yani milli bağımsızlığımızı talep etmekteyiz. Aynı zamanda kendimize ait vatanımız, pasaportumuz, bayrağımız vardı. Bizim bunlara ihtiyacımız var. Biz çok önceleri onlarla yardımlaştık. Barış içinde yaşamak istiyorduk. Fakat bizim bu isteklerimizi onlar reddettiler. Onlar bizlere çok vaatlerde bulunmuşlardı. Fakat hiçbir vaatlerinde durmadılar. Bizim özgürlüğümüzü ve dolayısıyla her şeyimizi elimizden aldılar. Bu sebeple biz onlara kesinlikle inanmıyoruz. Biz kesinlikle bağımsızlığımıza inanmaktayız. Biz bundan sonra komünistlerle görüştüğümüzde yalnızca bağımsızlık temelinde görüşebiliriz.?

yeterli derecede maddi imkanlar elde edemediklerinden istenilen çapta faaliyetlerde bulunamamışlardır. 1980 öncesi Türkiye'de mevcut siyasi gerginlik ortamında bu demeklerin yöneticileri Komünist yeraltı terör örgütlerinin saldırılarına hedef olmuş ve neticede faaliyetlerine ara vermek zorunda kalmışlardır. Bugün muhacerette 75 bin kadar Doğu Türkistanlı olduğu tahmin edilmektedir. Bu Doğu Türkistanlılar'ın yurtlarından ayrılmalarının bir maksadı vardı. Bu maksadı Doğu Türkistan milli mücahitlerinden Mehmet Emin Buğra şu veciz sözlerle ifade etmişti:

Durumu haber alan Şao-Hui, hemen ordusu ile gidenlerin ardına düşer ve orada bulunanların yarısını biçer. Durumdan dehşet duyan Şah AH kalanlara kapılarının ardına kadar açar. Böylece, Dilşad Hatun eşi Cihan ve Davaçi ile birlikte bir çok Türkistanlı Bedehşan'a sığınmış olur. Geride ise, kanlı bir arenayı andıran korkunç savaş sahneleri kalır.

1) Savaşarak,

Selamdan sonra istirhamımız şu ki, Hacı Hamza, Halife adlı iki kişi aracılığıyla 1.9. 1953 tarihinde Karaşi?deki Türkiye Büyükelçiliğine gidip, Türkiye'ye gitmek için iskanlı göçmen meselesini görüştük. En kısa zamanda Türkiye'ye gitmek arzusunda olduğumuzu belirttik. İlgililer, durumu Türkiye Dışişleri Bakanlığına intikal ettireceklerini bildirdiler.'Mehmet Emin Hezretim ve İsa Yusuf Alptekin kanalıyla münacatlarınızı yapın' dediler. Biz Hezretim yazdık. Sizden de bu hususta yardımcı olmanızı rica ederiz.

21 ekim 1949 tarihinde ise Doğu Türkistan'ın sınır kasabasından İsa Yusuf Bey ve yanındaki yüzlerce kişi ayrılır. Artık çileli ve uzun sürecek bir gurbet hayatı başlamaktadır.

Her köz açışım birle otlarda yanar öpkem

Teşkilatlarına:

Soruyorum; Çinliler, ne zaman Doğu Türkistan'ı tanıyarak milletlerin hakkını teslimde Ruslardan geri kalmadıklarını gösterecekler?

? Rusya?nın dağılması gibi, duamız Çin?in dağılması içindir.? Diyen Hacı Yakup, Doğu Türkistan?ın jeopolitik durumunun da aleyhlerine bir konum oluşturduğuna değiniyor.

İngiltere ile Almanya?nın teröristlerin tehditlerine uğraması ile bütün dünyada bir defa daha terörizme karşı mücadele dalgası yayıldı. Çin?de terörizme karşı seferber oldu. Fakat onların asıl hedefi Çinin Kuzey-batı kısmında yaşamakta olan ve Uygurların teşkil ettiği bu Müslüman halk kendilerinin ezilmekte oldukları duruma sert tepki göstermektedirler. Özellikle de genç Uygurlar bağımsızlığı şiddetli biçimde talep etmektedirler. Fakat Çin hükümeti ise, ?Vatanın bütünlüğü prensibi? nden vazgeçmemektedir.

Bizi hayal kırıklığına uğratmayacağınızdan eminiz. Eğer bunlar iade edildikleri takdirde başına gelecek felaketi herhalde takdir edersiniz.

Çin zulmü diye bağırmıştı. Ölümden korkmuyorum ömrümün yarısını Doğu Türkistan?ın bağımsızlık mücadelesi için hapiste harcadım. Bir o kadarını da verebilirim diyordu. Ve son cümlesini de ekliyordu Hacı Yakup Anat :

Hatta imparatorun huzuruna çıkarak aynı sözleri onun yüzüne haykırır. İmparator ise, böyle bir olaydan haberi olmadığını söyleyerek Dilşad Hatun'u yatıştırmaya çalışır. Ama Dilşad, sürekli olarak ondan öcünü alacağını yineler. Bu haber, Saray da yankılanır durur. Ana İmparatoriçe ve yakınları dehşete düşer. Böylesine pervasız bir kadının kendileri için tehlike olacağını düşünerek onu ortadan kaldırmak için çareler ararlar. Ama İmparator güçlü kanatlarını germiş, bu acılı, masum kadını korumak için var gücü ile çalışır. Şimdi artık ona duyduğu hayranlığı yanında, daha başka duygular belirmiştir yüreğinde, vicdan azabı, merhamet, en müthişi de sevgi... aşk., hele son duygular, giderek tüm benliğini sarar ve adeta kara sevdaya dönüşür. Dilşad'ın tek düşüncesi vardır... ondan öcünü almak... İmparator kıvranır. her şey için defalarca Özür diler. Ancak, genç kadın yatışmak bilmez. İmparator türlü yollar dener. Ona değerli taşlarla bezeli takılar sunar... armağanlar verir. Ama, hiçbir şey ona yüreğindeki isyanı bastıramaz. Acı içindedir. Kendisinin böyle bir oyuna

Birkaç günden beri dış ülkelerde yaşamakta olan bir çok Uygur İnternetteki münazara meydanlarında kendilerinin görüşlerini açıklayarak Alim Seyitof?a övgüler yağdırarak onun, Uygur halkının gerçek duygularını ve görüşlerini ortaya koyduğunu söylediler.

DOĞU TÜRKİSTAN VE UYGUR TÜRK KÜLTÜRÜ Sayfa 102

Aynı gece telgrafhane, polis idaresi ve Yurungkaş köprüsünü kuşatmakta olan mücahitler de yenilgiye uğradı. Fetheddin Mahsum ve başka mücahit liderleri halk arasında gizlenirler. Meydana gelen bu ayaklanma Çin komünistlerinin Doğu Türkistan'ı işgal ettikten sonra yapılan silahlı ayaklanmanın birincisiydi. Hoten halkının böyle bir ayaklanma yapacağı Çinlilerin hayallerine dahi gelmiyordu. Ayaklanma neticesiz sona ermesine rağmen, bunun tesir ve yankılan yıllarca devam etmiştir. Zulüm ve kızıl terör yüzünden ümitsizliğe düşen halkımızın gözü açılıp Çin hakimiyetine karşı gizli ve açık karşı koyma hareketi devam etmeye başladı. Bu hadise Çinlileri büyük endişelere düşürmüş olacak ki, Merkezi Hükumet, Eyalet Hükumeti, Çin Haber Alma Teşkilatı ve Parti Merkezi'nden soruşturma ekipleri peyderpey. Hoten 'e gelip olayı büyük bir titizlik ve tedirginlik içerisinde soruşturup araştırmaya başladılar. Bu soruşturma işi yıllarca sürdü. Sonuçta yeni siyasi müeyyideler kondu.

Yaman, A. Kemal Bolaç, Ahsen Esatoğlu

Türkiye'deki mücadelesini ise i. Y. Alptekin'in 1974 yılında kaleme aldı&#123;)ı ''Do&#123;)u Türkistan İnsanlıktan Yardım istiyor' adlı esere bir ''takdim'' yazısı yazan Abdullah Yaman şöyle özetlemiştir:

Bu ise dünyanın yani insanlığın huzuru için çok gerekli olan bir meseledir.

Kısacası, İlihan Töre başkanlığındaki "Azatlık Teşkilatı" o devirdeki en doğru mücadele hedefini yani silahlı mücadele yolunu açıkça ortaya koymuş ve o yoldan gitmiştir. 1944 yılının başında bu teşkilat açıktan açık faaliyet yürütmeye başladı, ama Gomindang idaresince bu teşkilat üyelerinin kitleler halinde tutuklanması Sovyet casuslarının bu teşkilata el altından nüfuz etmesinden endişelenen İlihan Töre hemen karar vererek teşkilatı gizli hale getirdi ve teşkilatın şeklen dağıldığını bildirdi. Gerçekte ise silahlı mücadelenin zaman, yeri ve usulleri açıkça belirtildi.

Fetheddin Mahsum, yılmaz bir milliyetçi, ateşli bir vatanperverdi. Onun bu özelliğini yazdığı makalelerinde ve ulusal duyguları işleyen Coşku dolu şiirlerinde görmekleyiz. Ben bu yazım da onun hatırımda kaldığı şiirlerinden bazılarını sunacağım.

?siz, Osmanlı İmparatorluğu kurulduğundan bu yana her zaman bağımsız oldunuz. Her zaman Devletiniz, vatanınız oldu. Oysa biz, yıllardır Çin?in esareti altında yaşıyoruz. Çin?in bütün asimilesine karşı din, dil ve milliyetimizi muhafaza ettik. Çin zulmüne ekonomik olarak, dini ve milli cihadla karşılık verdik.?

77 yılın 35 yılını hapishanede geçiren biri olarak gelecekle ilgili yorgun düşüncelere sahip olan Hacı Yakup, Doğu Türkistan?ın Çeçenistan ve Bosna?ya benzetilmesine de karşı çıkıyor. Varlığından beri hiçbir zaman devlet olamayışlarından dolayı güç olarak zayıf olduklarını söyleyen Hacı Yakup, ? bize şimdi kim yardım edecek diye soruyor.?

12 Kasım 1933 günü. Kaşgar'da Doğu Türkistan İslam Cumhuriyetinin Milli Savunma Bakanı

?- Benim sana verebileceğim başka bir şey kalmadı. Benim işim

Milliyetçilik

1? Şirin Kelam-Fi Siret-i Muhammed Aleyhisselam

Bingtuen, malum manada tarif edildiğinde Komünist Çin hakimiyetinin Doğu Türkistan?daki en köklü ve en güvenilir müstemlekeci birliğidir. Hatta dış ülkelerdeki bazı meşhur Çinli demokratlar da yazdıkları makalelerde Bingtuen?in Doğu Türkistan?da yerleşik milli zıddiyet ve çatışmaların temel kaynağı ve sebepçisi olduğunu, gelecekte de Doğu Türkistan?da Kosova?daki gibi geniş çaplı bir milli çatışma söz konusu olduğunda bu çatışmanın da doğrudan yerli halk ile Bingtuenliler arasında cereyan edeceğini açıkça beyan ede gelmektedirler. Bu yüzden de Çin hakimiyeti yerli halkın?Cellatlar Birliği? olarak adlandırdığı Bingtueni dağıtma konusundaki taleplerini reddederek, tam tersine Bingtueni güçlendirme ve daha da büyütme çabasındadır.

Ulus; ulusunu severek dinini sevmemek değildir. Böyle insanlar dinini sevmemezlik yapmazlar. Yani ikisini birbirinden hiç ayırmazlar. Ulusunu sevenler, dinini de severler. Türlerin dinleri İslam?dır. Yukarda söylediğimiz 1 00 milyonun hemen hemen hepsi Müslüman?dır. Demek Türkçe konuş- mayan Müslümanlar Türklerin dindaşları olduğu gibi Müslüman olmayan Türkler de ulusdaşlarıdır. Türkler kendilerini kurtardıktan sonra dindaşlarına bilim, fen ve diğer konularda yardımlaşırlar.

Onu asıl daha sonra görevli olarak bulunduğu Batı Türkistan'daki tecrübeleri yetiştirecek ve Doğu Türkistanlı mücadele adamını karar1ı bir lider haline getirecektir.

1949-1954 yıllan arasındaki tahammül edilmeyecek derecede zor şartlar içinde geçen 5 yıldan sonra, Türkiye'ye yerleşen Doğu Türkistanlılar ve İsa Yusuf Alptekin bir nebze de olsa huzura kavuşurlar. 1952 tarihinde Türkiye'ye yerleşen Mehmet Emin Buğranın 1953'te başlattığı yayın faaliyeti İsa Yusuf Bey tarafından da sürdürülür.

Araştırmacı-Yazar

?Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi?nin Kırgızistan Hapishanesinde Hastalık Sebebiyle Hayati Tehlike İçindeki Obulkasım Hacim? i Kurtarma Konusunda Uluslar Arası İnsan Hakları Teşkilatlarına Önemli Müracaatı

Sonradan Rus kuvvetleri tarafından tevkif edilerek, Çin Generali Şenğ Si Say tarafından şehit edilmiştir.

Çeşitli işkence fotoğraflarının yer aldığı sergi büyük ilgi çekerken, kurultaya katılan on binlerce kişi İstiklal Gazetesi'nin çadırını ziyaret ederek, Doğu Türkistan'ın son durumu hakkında bilgi aldılar. Ulusal ve Yerel Basın mensuplarının da büyük ilgi gösterdiği sergi hakkında bir açıklama yapan Gazetemiz Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü Mehmet Emin Batur, Kızıl Çin hükümetinin işgal ettiği Doğu Türkistan'da halka sadece Müslüman ve Türk oldukları için akla hayale gelmeyen işkenceler uyguladıklarını söyledi.

davasında öncülük şerefi, Türkiye'nin hakkı olsun..."İYA

Urumçi'ye eğitim için gönderilenlerden biri olan Abdul Şükür milliyetçi düşüncelere sahip biriydi. Kaşgar'a gelir gelmez Mahmut Muhitti'yle gizlice görüşüp, Sheng Shih Sey'in suikast yapmak için bir ekip gönderdiğini, kendisini öldürtüp yerine başka birini geçireceğini söylemiş. Mahmut Muhitti de bu duyumdan sonra hazırlık yapıp suikast timini beklemeye başlamış. Çok geçmeden

Soner Yalçın

3- İçki, esrar gibi zararlı maddeleri kullanmamak,

1859 yılında Mançur hanlığının Çin işbirliği ile Doğu Türkistan'ı istila etmesine karşı olan yerli Türk halkını güneyden kuzeye göçe zorlamışlardır. Göç eden binlerce aileden birisi de "Polatkozi" ailesidir. Böylece Polatkozi ailesi diğer göçmenlerle birlikte Kaşgar'ın Artuş ilçesinden göç ederek İl'i vilayetine bağlı Arvuz kasabasına yerleşmişlerdir. Polatkozi ailesi vadiye yerleştikten sonra oranın gelişmesine büyük katkıları olmuştur. Bundan dolayı önceleri Arvuz'a Polatkozi köyü de denilmiştir. En büyük katkılarından biri vadiye 2 büyük kanal açarak sulamayı sağlamalarıdır. Bunlar: Akösten ve Saranösten . Toprağın tarıma elverişli olması ve halkın çalışma azmiyle, kanallar büyük yarar sağlamıştır. Sonuçta ortaya cennet gibi bir yer meydana çıkmıştır. Ne yazık ki Çin ve Mançur idaresi Türk halkının daha fazla ilerleyip insan gibi yaşamasına izin vermemiş, devamlı baltalamıştır.

Vatanımız Doğu Türkistan'dır

ALİM SABİT DAMOLLA

Karar, 29 Nisan 1951 tarihinde önce kulaklarını, sonra kollarını keserek Urumçi?de kurşunlanmak suretiyle şehit ettiler.

3- 27.3. 1966'da Erzurum'da yapılan ''Komünizmi Telin Mitingi''nde yaptığı konuşma.

Kürşat ve 40 yiğidinin Çin sarayındaki kahramanlarca verilen "ölüm-kalım savaşı" Türk milliyetçiliğinin en parlak şanlı destanıdır.

ALİHAN TÖRE SAGUNİ

1911 yılında Çin'de inkılap oldu; cumhuriyet kuruldu. Bu cumhuriyet Doğu Türkistan halklarına hiçbir fayda getirmediği gibi, Çin esareti ve baskısı da artan bir hızla devam etti. Nihayet 1911 yılında Kumul'da Tömür Halfe inkılap çıkarsa da, hile ve desiselerle bastırıldı. Gerçi bu inkılap mağlup olsa da, Doğu Türkistan'da Çin'e karşı milliyetçilik hareketleri güçlenmeye başladı.

MÜCADELE HAYATI

İsa Yusuf Alptekin, mahalli dini mekteplerde tahsilini yaptıktan sonra, 20 yaşında iken Batı Türkistan'daki Çin konsolosluğunda memur olarak çalışmaya başlamıştır. Onun Batı Türkistan'da kalışı, Bolşevik baskı ve zulümlerinin en şiddetli günlerine ve milli direniş hareketlerinin kızıştığı zamanlara rastlıyordu. Bu olaylar genç Alptekin üzerinde tesirini göstermekte gecikmedi ve onun milli kurtuluş hareketinde faal bir politikacı olarak yer almasını sağladı.

6- Türklük Mücahidi İsa Yusuf, Altan Deliorman Prof Dr.

Bu ve benzeri konferansların dışında, Türkistan'ın Kızıl Çin :tarafından işgal edilişi münasebeti ile, değişik senelerde basın toplantıları da düzenleyen İsa Alptekin, Türkiye gazetelerini, komünizm tehlikesine karşı daima uyanık olmaya çağırmıştır. İmkanları yok denecek kadar sınırlı, maddi ve manevi birçok kayıplara uğramış olan muhterem İsa Alptekin, çile dolu hayatının son senelerini yaşamasına rağmen, ümit azim ve heyecanından bir şey kaybetmemiştir :

Eğer muhaceretteki Doğu Türkistanlılar güçlü bir teşkilat, program ve liderlik kadrosu etrafında birleşerek; devamlı değişmekte olan dünya siyasetine uygun bir strateji çizerek; 'Vatan için Vatandan Ayrılmış'' olduklarını hatırlayarak, Doğu Türkistan halkının tamamen imha olmasının önünü almaya çalışmayacak olurlarsa, kıyamet günü bunun hesabını asla veremeyeceklerdir.

2- RUSYA VE ÇİN ARASINDA TÜRKİSTAN - Baymirza Hayıt

KİŞİLİĞİ

Ali Beg Hamza

''Biz meseleyi tekrar gözden geçirmeye karar verdik, siz de bunları kabul edecek bir ülke arayın'' demiştir. Bunun üzerine İsa Yusuf Alptekin 18.8. 1951 tarihinde Yeni Delhi'den ayrılarak Suudi Arabistan, Mısır ve Türkiye'ye gitmek üzere Bombay'a gelmiştir. İsa Yusuf Alptekin Bombay'da bulunduğu bir sırada Mehmet Emin Buğra dan 17.8.1951 tarihli aşağıdaki mektubu almıştır:

0 dönemin şartlarına uygun takip edilmesi gereken yeni siyasi yolu belirleyebilmek maksadıyla muhaceretteki Doğu Türkistanlılar 1 Eylül 1954 tarihinde Suudi Arabistan'ın Taif şehrinde bir kurultay tertip etmişlerdir. Gündeme alınan en önemli iki mevzu ise şunlardan ibaret idi:

1948 yılı Çin cumhuriyeti I Kurultayı'nda Doğu Türkistan milliyetçi vekillerinin çaba ve mücadeleleriyle "Hsin chiang" adı iptal edilerek, "Çin-i Türkistan" kabul edilmişti. O dönemin şartlarında bu karar bir adım ilerlemek idi.

Doğu Türkistan'da savaşmakta olan Şing Si Şey Japonya'da askeri eğitim almış, sahte komünistliği ile Rusların himayesini kazanmış, onların yardımı ile de en modern silahlara sahip olmuş bir askeri gücün kumandanı idi. Doğu Türkistan'ı gerçek sahiplerine sormadan Ruslara satan bu şahıs Doğu Türkistanlıların kellesini uçurmaktan oldukça hoşlanan bir halet-i ruhiyeye sahipti. Macunyin Çin'de askeri okul bitirmiş, genç olmasına rağmen çok savaş görmüş, ordusunu çok katı bir disiplin altında tutan bu kişi milli mücadelemizin ikinci büyük düşmanıydı. 36. Çin tümeni olarak adlandırılan her yerde silahsız-savunmasız halkın malını yağma ve talan eden bu haydutlar güruhunun arkasında Nencın hükümeti vardı.

Ama İslam, vatan ve milletin hürriyeti için kahramanca savaşıp bağımsızlığı elde eden Devlet başkanımız Hoca Niyaz Hacim ömrünün sonuna kadar devletin reisidir. Onun bu sıfatını bütün halkımız ve ordumuz tasdik eder" ifadeleri ile bütün devletin ve milletin kaderini eline alan bu adam 25-2-1934'te hükümetten gizli bir şekilde Sovyetler Birliği ile 11 maddelik bir anlaşma imzalar. Bu durumu haber alan hükümet 3. Ayın 2. Günü yaptığı bakanlar kurulu toplantısında anlaşmayı geçersiz ilan eder ve hükümet içinde bundan sonra ittifak kurmanın mümkün olmadı.

1- Türkistan Tarihi - Yazar: Polat KADİR

Çinli general Zhang Zhi Zhong Genel Vali,

Önce kimdir bu Üç Efendi?! Bunları kısaca anlatmak icap eder.

Melik Abdülaziz ve Emir Faysal'ı ziyaret eder. Bir netice alamaz. Oradan Mısır'a geçer. Mısır hükümetinden de olumlu sonuç çıkmayınca 6 Ocak ı 952 tarihinde Türkiye'ye hareket eder. Bu sıralarda Mehmet Emin Buğra göç ederek Türkiye'ye gelmiştir. Onunla birlikte Türkiye'deki ziyaretlerine başlar. TBMM Başkanı Refik Koraltan, Milli Eğitim Bakanı Tevfik İleri, Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü, Sıtkı Yırcalı ve Muhlis Ete gibi bakanlar, Haşim İşcan, Sait Bilgiç, Remzi Oğuz Arık, Haluk Karamağaralı gibi şahsiyetler İsa Yusuf ve Mehmet Emin Buğra'nın görüştüğü kişiler arasındadır.

2- Doğu Türkistan çağdaş Uygur Edebiyatında Milli Mücadele.

Doğu Türkistan'da, geçen asrın 40'lı yıllarının ortalarından başlayarak, "Üç Efendi", "Milliyetçiler", "Pantürkistler" ve "Pan-İslamistler" denen siyasi deyimler ortaya çıkmıştır.

Geçen sene göçmen kabulü için Türkiye hükümetiyle yapmış olduğumuz müracaata?tetkik ediliyor?diye cevap geldi.''

yıllarında başlayan mücadele hayatı, hicretler, eziyetler, türlü sıkıntılarla devam etmiş ve hürriyet aşkı 90 yaşında bile gönlünü alev alev yakmaktadır.

İlihan Töre bütün hayatını Türkistan halkının hürriyeti için adamıştır. Komünistlerin kastını ve hilesini ilk önce sezerek çareler kullanmıştır. Doğu Türkistan'ı azatlığa kavuşturma yoluyla bütün Türkistan halkını azatlığa kavuşturma gayesini güden uzak görüşlü bir devlet adamı idi. Aynen Millet düşmanların Söylediği gibi " O Turancı " idi. İslamiyet'in cesur bir gazetecisi idi Onun hayatını bilmek, düşüncesini araştırmak, tecrübelerinden sonuçlar çıkarmak bugün yalnız ilim adamlarının mecburiyeti olmakla kalmamalı, onun gerçekleştirememiş büyük arzusuna varislik etmek bütün Doğu Türkistan istiklalcilerinin tarihi ve milli bir borcudur, İlihan Töre Doğu Türkistan halkının kalbinde mengülük yaşayacaktır. Doğu görüşe sahip olmanın esasıdır.

Kızıl Çin ile olan dostluk ilişkilerinin bozulmasını istemeyen Hindistan hükümeti Kazak Türklerine sığınma hakkı vermeye yanaşmıyordu. Fakat İsa Yusuf Alptekin Delhi'de Hindistan Dışişleri Bakanlığı yetkilileriyle yapmış olduğu görüşmeden sonra, durumu tekrar gözden geçirmeye karar verdiklerini belirtmek suretiyle tutum1annı biraz yumuşatmışlardır. Nitekim, bilahare Hindistan sınırına gelen ilk Kazak Türk kafi1esine sığınma hakkı vermişlerdi. Fakat arkadan daha gelenler olabilirdi ve gelmişlerdi de. Onlara Hindistan hükümeti bu sığınma hakkını ancak transit geçip gitme kaydıyla verecekti. Zaten Hindistan Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, İsa Yusuf Alptekin'e, her ihtimale karşı bu Kazak Türkleri'ni kabul edecek bir ülke aramasını tavsiye etmiş bulunuyordu. İsa Yusuf Alptekin'in seyahatinin asıl maksadı da buydu. Ama hangi ülke;

temizlenmişti. Altay Türkleri artık bağımsızdı. Bulgun?da yapılan bir törende Osman BATUR Altay Kazak Türklerinin Han?ı ilan edildi. Mücadelesini sürdürdü. Altay Geçici Halk Cumhuriyeti Başkanlığına seçildi.

O günlerde ben hapistim. Ev, koyun, tahıl, araba ne varsa hepsine el koydular. Toprağa ne ekilebileceğine devlet görevlileri karar veriyordu. Şayet toprağı ekmezsen elinden alıyor, çiftçiyi cezalandırıyorlardı.

?Delil han Hacı ve arkadaşlarına sığınma hakkı veriniz, onlar burada kalmadan Türkiye'ye gelip gidecekler. İsa Yusuf Bey bununla ilgili olarak Türkiye'ye gitmiş durumda? dedim.

Hacı Osman , Hacı Hamza, Atayi Han, Hacı Kayum Molla, Ali Hacı, Halife ''

Kaşgarlı Mahmud'un Divanü lügat-it Türk adlı eserinde Türklerin Hz. Muhammed tarafından methedildiğine dair hadisler kaydedilmiştir.

Zengin kültür kaynaklarımızı tanıtabilmek için folklor ekipleri kuruldu.

Doğu Türkistan Kurtuluş Tarihinin mümtaz simalarından biridir. Yapmış olduğu hizmet ve fedakarlıkları ile Doğu Türkistan Türklüğünce daima minnetle anılacaktır.

6. Askerlik, alım-satım, sanat vs. gibi kısaca herhangi bir arzusu için hazırlanırsa hazırlansın en önemli dileği Türklük şuarına uygun olarak çalışmalıdır.

Osman BATUR her sokakta?Ben ölebilirim ama, dünya durdukça benim milletim mücadeleye devam edecek? diye haykırdı.

İli ayaklanmasından sonra gerek müzakereler, gerekse eyalet hükümetinin kuruluşu sırasında Türkler arasındaki parçalanmalar dikkat çekicidir. Mesela kendi ifadesine göre, İsa Bey'in hükümette yer alması İlili'ler tarafından istenmemektedir. Halbuki o, Yenihisar Batı Türkistan ve Çin'de bulunduğu sıralarda politik yolla halkına pek çok hizmet ve yardımlarda bulunmuştur.

Çin devlet başkanı Çan Kay Şek, Çin Başvekili Vang Çing Vey, Hindistan devletinin kurucularından Gandi, Başvekillerinden Nehru, Pakistan devletinin kurucusu Muhammed Ali Cinnah, Cumhurbaşkanı Eyüp Han, Pakistan Başvekillerinden Muhammed Ali Bogra, Suudi Arabistan Krallarından Melik Abdülaziz İbn Suud, Melik Suut ve Melik Faysal, Mısır Kıralı Faruk, Mısır Başvekillerinden Nahhas Paşa, Türkiye Cumhurbaşkanlarından İsmet İnönü ve Cevdet Sunay, Türkiye Başvekillerinden Dr. Refik Saydam. Süleyman Demirel, Hariciye Vekillerinden Şükrü Saraçoğlu. Fuat Köprülü. Fatih Rüştü Zorlu. İhsan Sabri Çaglayangil ve Feridun Cemal Erkin, Irak Kral Naibi Prens Abdülilah, Irak Başveki11erinden Abdülkerim Kasım, Afganistan Kralı Muhammed Zahir Şah, Ürdün Kralı Hüseyin, Somali Devlet Başkanı Abdullah Osman, Lübnan Başvekili Samih Sulh, Fransa Başvekil Müsteşarlarından M, de Gentil, lngiltere büyükelçilerinden Sir Berkeley Gege, A. B. D. Parlamento Başkanı MC. Cormack, A. B. D. milletveki11erinden John M. Murphy. James H. Hestings. William Murphy. Lester Wolf, A. B. D. Hariciye Bakanlığı Çin lşleri Dairesi Direktörü Donald Anderson, A. B. D. Hariciye Bakanlığı Türkiye Masası Direktörü Frank Cash, Eski Türkiye büyükelçisi Parker Hardt, Esir Milletler Teşkilatı Başkanı Prof, Dr. Lev E. Dabriansky, Birleşmiş Milletler Mülteci Yüksek Komiseri Sadrettin ahan, Birleşmiş Milletler 1nsan Hakları Komitesi Başkanı Marc Schreyber, Japonya Parlamento Başkanı Naka Funada. Japonya Çini Araştırma Enstitüsü Direktörü Yoji Hirota. Japonya Müslümanları Cemiyeti Başkanı Prof. Abdülkerim Saitoh, Dünya Komünist Aleyhtarlıgı Başkanı Osmani Kuboki, Endonezya Kurucu Meclis Başkanı ve Asya-Afrika Müslümanları Teşkilatı Başkanı H. Ahmet Sjaighu, Hariciye Bakanı Adam Malik, Endonezya eski Başvekillerinden Dr. Muhammed Natsır, Malezya Başbakanı Tungku Abdurrahman, Parlamento Başkanı Tanseri Yusuf, Tayland Başvekili Field Mareşal Thanom Kittikachom ve Şeyhülislam Haj İsmail Bin Haj Yahya, Tibet'in dini ve siyasi lideri Dalay-Lama, Dünya İslam Birligi Genel Sekreteri M. Surur Sabban, Kıbns Türk Cemiyeti Başkanı Rauf Denktaş vs...

Abdu Niyaz, 17 Mayıs 1937'de askerleri ile Kaşgar'ı aldı ve Kara Şehir'e doğru yürüdü. Çinlilere ve Ruslara karşı müşterek bir hareket yapmak için, Dungan generali "Ma Ho San ile bir hareket anlaşması. yaptı. Bu ayaklanmaya, Kansu çevresi ayaklanma önderlerinden olan İlyas Han, Sultan Şerif Timur, Hüseyin Teyci ve Nur Ali iltihak ettiler. Şeng, Ruslardan yardım istedi. Ruslar, Haziran 1937'de ayaklananlara karşı Urümçi istikametinden motorize bir tümen, Kaşgar'dan da 12.000 askerden ibaret bir süvari tümeni gönderdiler. Bu birlikler ayrıca 30 uçak ve 50 Sovyet zırhlısı ile destekleniyordu. Bu muharebede 80.000'den fazla Türkistanlı şehit olmuştur. 1938 yılının sonunda, ayaklanmalar bastırıldı. Bir Sovyet vatandaşı olan Kaşgar Emniyet Müdürü Mavlanov sadece bir günde 6000 kişiyi kurşuna dizdirdi.

Zindan da eda kılsam ikinci başım bar mu?

Doğu Türkistan'da kullanılan millet tarifi:

Zira, Dilşad Hatun'un güzelliği ve kahramanlığı, kendisine öyle anlatılmıştır ki İmparator, görmeden ona aşık olmuştur.

35. Yıldönümü

Doğu Türkistan'da birkaç kazada hükümranlığını sürdüren Çinli askeri Vali Şenğ Si Say, bu ayaklanmayı bastırması için Ruslardan yardım istedi. Neticede Ruslar; tayyare, tank ve zırhlarla mücehhez onbinlerce askeri Doğu Türkistan'a göndererek bu ayaklanmayı bastırdı ve kurulan Milli Hükümeti dağıttı. Daha sonra bir Rus kuklası olan General Şenğ, Si Say, Rusların direktifi ile başta Hoca Niyaz Hacı olmak üzere 300.000 kişiyi tevkif etti. Gene Hoca Niyaz Hacı başta olmak üzere 100.000 kişiyi şehit etti. Sonradan anlaşıldığına göre,

Bu sıralarda İsa Yusuf Bey Nankin şehrindeki milliyetçi faaliyetlerine devam etmektedir. 18 Eylül 1936 günü Çin Millet Meclisi üyeliğine seçilir. 1938'de ''Cemiyet-i Akvam-ı Mazaharat Türk Kurumu, adlı cemiyet tarafından Japon-Çin anlaşmazlığı konusunda Çin'e taraftar toplamak için görevlendirilmesi neticesinde yanında Çin! i bir tercümanla İslam ülkelerini ve Türkiye'yi ziyaret eder. İlk durağı Hindistan olur. Burada Muhammed Ali Cinnah ile görüşür. 29 Kasım'da görüştüğü kişi ise Gandi?dir.

2. Ulusunu sever. Büyüklerine saygılıdır. Ulusuna karşı olanlarla savaşır. Ulusunu kötüleyenlere karşı durur. Kötü laf söyletmez. Türk ulusunun diğer uluslardan daha ulu ve daha korkmaz olduğunu aklından çıkarmaz. Hangi ulustan olursa olsun Türk dilini öğrenerek, Türk ulusuna karışan uluslara göçmenlere dahi kendi kan kardeşleri gibi davranırlar.

?Biz 13 delikanlı idik. Ben o zaman 29 yaşında idim. Argo ya gittik. Oraya varmadan sınırda olaylar oldu ve hemen hapsedildik, ta ki 1976 senesine kadar.?

Merhum Alim Muhammet Emin İslami, Sabit Damolla?nın?Akaidi Cevheriye? adlı eserinin ikinci defa neşredilmesi sırasında şöyle demektedir: ?Sabit Damolla?Akaidi Cevheriye? adlı kitabı vasıtasıyla milletimizi hurafelerden kurtarmayı amaçlamıştır. Sabit Damolla, hocası Abdulkadir Damolla?nın iradesine varislik ederek dini medreseleri bağnazlıktan ve hurafelerden kurtararak çağdaş bir eğitim sistemini yerleştiren kişidir.?

Ben, bir tiyatro yazarı olarak, Dilşat Hatun'un hayatını okuduğumda iliklerime kadar huşu duydum. Ama, bunun yanı sıra, büyük bir üzüntü ve mahcubiyet... Bir kalem işçisi olarak Bir nebze olsun kendimizi affettirmek ve onu, o karanlık dehlizlerden kurtarıp gün ışığına çıkarmak için hemen kaleme sarıldım. Gerçi. onu anlatmaya kimin gücü yetebilir?

Ahmet Can Kasimi, 2. tezin savunucuları tarafından, komünistlikle, dinsizlikle, memleketi satmakla suçlanıyordu. Aradan 46 sene geçtikten ve Doğu Türkistan'a ardı arkası kesilmeyen ve bu gidişle de durmayacak olan Çin göçlerini gördükten sonra, Ahmet Can Kasimi'ye hak vermemek elde değildir...

Bunları akıl almaz işkencelerle eziyet edip, şu şekilde söyletmek istediler: "Atçüy ayaklanması dışardan Mehmet Emin Hazret'in direktifleriyle olmuştur" Bunda muvaffak olamadılar. Fakat bu tutuklular içerisinde Mehmet Emin Hazret'in amcaoğlu olan Abdülkerim Hacı'yı sorgu sırasında elinden asıp döverek şehit elliler. Turdu Muhammed Ahun bilinmeyen bir sebepten hapishanede öldü. Abdülnebi Kari Hacını, Haşur Niyaz Ahunum, Muttellip Ahun Damolla ve Ruzi Met Ahunum ve başkaları sorgu sırasındaki eziyetlere dayanamayıp ölmüşlerdir.

?Uygurlarda mevcut umumi tepki gösterme durumunu Çin hükümeti görmezlikten gelmektedir. Doğu Türkistan?ın bazı bölgelerinde meydana gelen halk isyanları merkezi hükümet tarafından sert şekillerde bastırılmaktadır. Çin?in asıl endişesi, stratejik bakımdan kesinlikle mühim bir ehemmiyete sahip olan bu ülkenin bölünerek elden çıkacağıdır.

3- Türkiye?deki Türk Dünya Türk Diyanet Vakfı Yayın Dr. Ertuğrul

Ocak 1958'de Hoten'in Tevekkül yöresinde Baki Damolla ve Semet Damolla Öncülüğünde çiticiler ayaklanıp, Tarım vadisindeki "Harbiye Çiftliği"ndeki görevli silahlı 20 Çin askerini öldürdüler. Bu çarpışmada 200 mücahit şehid olmuştur.

Babamın ablası 17 yaşında evlenerek bir daha babasını ve ailesini görmediği halde sırf Kalibek'in kızı olduğu için işgalden sonra Kızıllarca işkence altında öldürülmüştür. Bir erkek, 3 kız kardeşi ise göç yolunda uçmağa vardılar. Atam, göçün nedeninin Doğu Türkeli insanlarından hiç olmazsa bir kısmını Kızıl baskı ile Türk'lük ve Müslümanlığını unutma felaketinden kurtarmak olduğunu hep söylemiştir.

Ulusunu sevmek demek herkesin kendisini sevmek demektir. Dinini sevmek ve saymak, çok gerekli bir nesneyi sevmek ve sayması demektir. Bununla beraber bunu iyice anlamak ve ayırt etmek gereklidir. Dini akımın milliyetçi akımdan kuşku duymaması lazımdır.

Mısır hükümetinden de olumlu bir cevap alamayan İsa Yusuf Alptekin 6.1.1952 tarihinde buradan ayrılarak, Türkiye'ye geçmiş, bu ara Hindistan'ın Keşmir eyaletinden göç ederek Türkiye'ye gelmiş olan Mehmet Emin Buğra ile birlikte, Kazak Türklerinin iskanlı göçmen olarak kabulü için sırasıyla devrin TBMM Başkanı Refik Koraltan, Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü, Maliye Bakanı Hasan Polatkan, Milli Eğitim Bakanı Tevfik İeri, Gümrük ve Tekel Bakanı Sıtkı Yırcalı, Ticaret Bakanı Muhlis Ete, Toprak ve İskan Genel Müdürü Haşim İşcan: Milletvekillerinden Said Bilgiç, Remzi Oğuz Arık, Mi11iyetçiler Derneği Başkanı Haluk Karamağaralı gibi kimselerle görüşmeler yaparak, onların yardımlarını rica etmiştir.

Rabiye Kadir Hanım öncelikle?Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi? Başkanı Abdulcelil Karakaş?ın Milli mücadelemize sağladığı katkılardan övgü ile söz ederek, ?Yıllardan beri?Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi?nin milli hareketimize katkılarından dolayı tebrik ederek?Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi?nin dış ülkelerdeki en nüfuzlu ve en köklü haber merkezi olduğuna? vurgu yaptı.

bırakıldılar ve evlerine dönebildiler. İşte böylece iki okulunda tozu dumana katıldı.

28-9-1933 tarihinde komutan Tomur bir gezintiden dönüşü sırasında Kaşkar'da Döngenler tarafından şehid edilir. Sabit Damollam hapisten çıkıp derhal hükümet kurma çalışmalarına başlar.

Doğu Türkistan Azatlık Teşkilatı'nın siyasi faaliyetleri kısa sürede etkisini gösterdi. Gulca şehrinde düşman ile halkın sının açık olarak belirlendi. Bütün köy ve kasabalar harekete geçirildi. Ürümçi'ye, Kaşgar'a, Aksu'ya ve Turfan'a haberciler gönderildi. Pek çok altın ile Sovyet'e silah satın almak için temsilciler yollandı. Bütün yerlerde silah satın alma rüzgarı esti. Bundan haber alan Gomindang yetkilileri merkeze durumun ciddi olduğu yolunda rapor yollamakta birlikte Gulca'daki Cinli memurlara hatta güvendikleri sivillerin hepsine silah dağıttı.

Fetheddin Mahsum küçük yaşta yetim kaldığı için büyükannesi İşanayım'ın yanında büyümüştür. Hoten Darülitam'ı bitirdikten sonra 1946 yılında Veteriner Meslek Okulundan diploma aldı. 1948 yılının sonuna kadar mesleğinde çalıştı. Ocak 1949 senesinde Urümçi'ye gelip orada bir süre "Tamirai Nezareti"nde çalıştı.

Burada, Ahmet Can Kasimi'yle ilgili bir hatıramı mevzu ile ilgisi dolayısıyla nakletmek istiyorum;

Alim Seyitof Gao Xin?e verdiği red cevabında Doğu Türkistan halkının tarihten beri bağımsız olarak yaşaya geldiğini fakat, Mançur İmparatorluğunun işgal etmesi sonrasında bu toprakların isminin?Sonradan ilhak edilmiş topraklar? anlamına gelen?Sinkiang olarak değiştirildiğini, Mançur istilasından taa ki Komünist Çin?in Doğu Türkistan?ı işgal ettiği 1949 yılına kadar bu topraklarda meydana gelen milli kurtuluş hareketleri sonunda birkaç defa bağımsız Cumhuriyetlerin kurulmuş olduğunu, şimdiki Komünist Çin müstemlekecilerinin de daha önceki Mançur ve Gomindang müstemlekecilerinin varisi olduklarını ortaya koydu.

Hamit GÖKTÜRK

Doğu Türkistanlılar, bu mucizeyi insan üstü bir gayretle temin eden merhum Mehmet Emin Buğra'yı şükranla anmayı bir vazife bilir.

Ahmedcan Kasimi, İshak Beğ, Abdülkerim Abbas ve Delil Han, Doğu Türkistan?daki Komünist Çin hakimiyetini tanımaktan kaçındılar. Çünkü, kendileri bir hükümet kurmak niyetindeydiler. Bunlar, 15 Ağustos 1949'da Alma-Ata'ya davet edildiler. Fakat, 17 Ağustosta Moskova ve Pekin radyoları, bu şahısların Mao Tse Tung'un iktidarı teslim alışını tebrik etmek için Pekin'e doğru uçmakta olduklarında uçağın düşmesiyle canlarını kaybettiklerini bildirdiler.

Bu sıralarda ona BATUR adını taktılar. Kısa zaman içerisinde, etrafında gözü pek insanlardan bir mücahit ordusu oluştu. Zelebay Telci, Nurgocay Batur, Kaseyin Batır, Canım Han Hacı, Süleyman Batır, Musa Mergen Aktepe, Sulibay, Ökürbay, Nogaybay, Ahid Hacı, Halil Teyci, Karakul Zalin... bu mücahidlerden birkaçıdır. O artık, soydaşlarının Osman Batur?u idi.

Komünist Çin hükümeti 1959 yılında almış olduğu bir kararla, eskiden yabancı uyruklu olup çeşitli sebeplerle kendi memleketine dönemeyip Doğu Türkistan'da çoluk çocuk sahibi olan kimselerin, arzu ettikleri takdirde Doğu Türkistan'dan ayrılabileceklerini bildirmiştir. Bu fırsattan faydalanan takriben 600 kadar Doğu Türkistanlı, sülalelerinin Afgan uyruklu olduğunu ileri sürüp, zorlu bir yolculuktan sonra 1960-1961 yıllarında Afganistan'a ulaşmışlardır. Ne var ki aslen Türk olan bu Doğu Türkistanlılar, sülalelerinin Afgan uyruklu olduğunu ispat edemeyince, Afgan hükümeti bunların büyük bir kısmını geri çevirmeye karar vermiş tir. Bunun üzerine başta Abdulvelihan Hoca, Mehmet Kasım Cantürk, Mırgıyaz Ali, Mirahmet Batur, Hüseyin Hazineci ve Mahmut Demirci gibi Doğu Türkistanlılar İsa Yusuf Alptekin'e mektup yazıp, durumu bildirmiş ve Türkiye'ye gidip yerleşmek arzusunda olduklarını ifade etmişlerdir.

Üç yıl Endican, üç yıl da Taşkent'te olmak üzere İsa Yusuf Bey Batı Türkistan'da 6 yıl kalır. Bu süre içinde Batı Türkistan?ın diğer şehirlerine, Çin'e ve Doğu Türkistan 'ın bazı mühim şehirlerine seyahatler yapar. Orada Rusların, komünizmi ve Çin'den daha değişik bir dünyayı tanımak imkanını bulur. Batı Türkistan'daki milliyetçilerle görüşür, tanışır ve işbirliği yollarını araştırır. Orada bulanan Doğu Türkistanlılara yardım eder. Komünizm tehlikesine karşı uyarır.

DİLŞAD HATUN

Bir sabah, M. Emin Buğra'nın yerleştirdiği ortaokulun hazırlık sınıfında iken, okul önünde büyük bir kalabalık ile karşılaştım. Öğrendiğime göre, öğleden sonra okulun toplantı salonunda Ahmet Can Kasimi konferans verecekti. O tarihlerde Ahmet Can Kasimi taraftarlarınca, bir kahraman olarak tanıtıldığı gibi, üstün hitabetinden de bahsediliyordu. Böyle övgü ile tanıtılan kişiyi dinlemek için saatler önce okul toplantı salonu dolduğu gibi, bahçeye hoparlör kurularak halkın dinlemesi de sağlanmıştı. Ben, bir Öğretmenin yardımı ile misafirlere ayrılan bölümde yerimi almıştım. Alkışlar ve hurra sesleri arasında kürsüye çıkan Ahmet Can Kasimi, dakikalarca alkışlandı. Sol yakasında Ay-Yıdız'lı madalya sallanıyordu, iki saate yakın süren konuşması sırasında, Çin zulmünden ve bu zulme karşı alınması gereken tedbirlerden söz ederek, Çinliler'in çoğalma ve ahlaki durumlarına değinmişti. Konuşması sırasında duvarda asılı duran Mareşal Çankayşek'in resmine işaret parmağını salladıkça ve Çin yöneticilerine çattıkça salonda alkıştan inliyordu. Yıllar boyu Çinliler'in zorbalık ve haksızlıklarına maruz kalan dinleyiciler için bu konuşma ve çatmalar sözde dahi olsa bir boşalma ve Çinliler'den intikam alma vesilesi olduğu için dinleyiciler arasında benim gibi çatanların sayısı fazlalaşıyordu. Kapıda Ahmet Can Kasimi ile beraber gelip, üniformalarına Ay-Yıldızlı rozetler takan yaverleri de ayaca göze çarpıyordu.

Sayfa 30.31.32.33.34.35

RUHUN ŞAD OLSUN; BÜYÜK KADIN DİLŞAD HATUN..

HİCAZ KARARI

Doğu Türkistan Davası ve

1960 yı1ından sonra ''Doğu Türkistan Göçmenler Cemiyetinin, kurulmasından sonra bu faaliyetler daha da kesif bir şekilde devam ettirilmiştir. Bu meyandaki çalışmalar hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyenler 1972 yılında yayınlanan ''Doğu Türkistan Göçmenler Cemiyeti Neler Yaptı'' adlı broşüre ve İsa Yusuf Alptekin'in 1974 yı1ında neşretmiş olduğu ''Doğu Türkistan İnsanlıktan Yardım İstiyor'' adlı kitaba müracaat edebilirler.

Diğer taraftan Ruslarla işbirliği yapılarak, Türkistan'ın zenginlikleri Sovyetlere aktarılmıştır. Bunlardan bazıları, boru hattı döşenerek petrol akıtılması, 100 binlerce büyük baş hayvan sevkıyatı v. b. dır

3. Vatan sevgisi

İSA YUSUF ALPTEKİN TÜRKİYE'DE

8- 24,7.1966'da Komünizmle Mücadele Derneği Adapazarı Şubesi'nin daveti üzerine, Adapazarı halkına hitaben yapılan konuşma.

Koymuştur:

Osman Batur ve Canım Hanlar da gelmek üzere, Onlar geldikten sonra bir teşkilat kurup çıkarız. Sizlerden bir haber alabilmek gayesiyle Damollayı gönderdik. Bizleri kalplerinizden çı-karmadan dış ülkeler ile gerekli temaslarda bulunarak, bizi komünist pençesinden kurtarmaya gayret etmenizi dileriz. Hepimiz bir Türk Balasıyız."

Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'nin komutanlarından merhum General Mahmut Muhitti'nin ifadesi ile Çinlilerin kızılının da siyahının da bir farkı yoktur.

Halkı için canını bile esirgemeyen Dilşad, kendisi için ölümle denk olan bu teklifi çaresiz olarak kabul ederek, oradan gözyaşları ile ayrılır. Yolda kendisine İki yüz Türk askeri ve Çinli bir alay eşlik eder. Geçtiği her yerde saygı görür, fakat ne bu ilgi ne de içindeki umut ışığı onu ıstırap çekmekten alıkoymaz. Çünkü ülkesini hallaç pamuğu gibi atan bir İmparatorun ayağına gitmek ve ondan şefkat dilemek kadar korkunç bir şey olamazdı onun için... Acısını damla damla içine akıtır. Dilşad'ın bu üzgün halini gören Komutan, onun canına kıyabileceğini düşünerek yeniden bir takım yalanlarla onu avutmaya çalışır. Üzüntüsünün yersiz olduğunu ve eğer İmparatordan ricada bulunursa, onun Cihan'ı da serbest bırakabileceğini ve birlikte ülkelerine gidebileceklerini söyler.

Bahsi şu bölüp özni sonğ demde kafes kildim

İSA YUSUF ALPTEKİN SUUDİ ARABİSTAN'DA

Alibek Hakim

Sonra Türkiye'nin Büyükelçisi Memduh Şevket Esendal Emin Bey'e tavsiyelerde bulunmuş. ''Afganlılardan yardım istemeyin. Onlar yardım edemezler, vermezler Afganlıların vereceği yardımla Rus'ları memleketten çıkartmak Doğu Türkistan'ı. kurtarmak kolay olmaz. Japon'lar da Doğu Türkistan'a gelmeyecektir. Ruslarda Doğu Türkistan'ı kolay kolay Japonlara vermezler.

O, yalnızca kendi soydaşlarının değil dünya Kadınlarının gururudur Onu tanımak ve tanıtmak ne güzel... hepimiz biliriz ki milletleri, büyük millet yapan onların tarihlerinde yer alan şanlarıdır. Böyle bir tarihe sahip olan bir milletinde ecdadını tanıması ve onunla gurur duyması, en doğal hakkıdır.

DR. MESUT SABRİ BAYKOZİ

Kısacası 1944 yılındaki Doğu Türkistan Cumhuriyetinin takdirini o zamanki devletlerin karışık menfaatleri ve karşılıklı ilişkilerinin belirlediği realiteden bakıldığında Doğu Türkistan kemiksiz bir et parçası gibi iki köpeğin ortasında kalmıştır. Bu kemiksiz etin geleceği başkaları tarafından belirlenmiştir. Gelişmesi ve sonucu ne olursa olsun 1944 yılındaki İli Milli Hareketi ve Doğu Türkistan Cumhuriyeti Doğu Türkistan Halkının kan dökerek, şehit vererek mücadele yapmasıyla elde edilen özbe-öz kendi hakimiyetidir. Ne yazık ki, düşmanın hileleri, çeviriden dolapları ve üstün askeri gücü galip geldi. Ahmetcan Kasimi vs. gibilerin gizlice Öldürülmesi ve Çin komünistlerinin Doğu Türkistan'da hüküm sürmesi yok edilen bu Cumhuriyet'in halkın devleti olduğunu açık tanımladı.

Esir Doğu Türkistan için, Alptekin'in 1949 yılına kadar olan hatıralarıdır. Biz bu biyografiyi yazmak için büyük ölçüde bu eserden faydalandık. İsa Yusuf Bey'in hatıralarının ikinci kısmı yayına hazırlanmak üzeredir. 12 Mayıs 1991 Pazar günü İsa Yusuf Bey'i Ataköy'deki evinde ziyaret ettik. Gözleri görmüyordu. 90 yaşını idrak etmişti. Fakat söylediği şu cümle daima kulaklarda çınlamalı ve hayatı mücadele içinde geçmiş bir insanın içindeki aşk her Türk'e yol göstermelidir:

Muhtıralar,

Bu fecih menzerege kandağ çıdasun adam

2. Ulusal hayatta güzel sanatlar müzik, resim, heykel tıraşlık, tiyatro vb.,

etmemek,

Yukarıda İsa Yusuf Beyin anne ve baba tarafından çiftçilikle uğraşan ailelere bağlandığını söylemiştik. Bu mücadele adamının 12 Mayıs 1 99 1 günü kendisini ziyaretimizde söylediği ''90 yaşındayım gözlerim görmüyor, ama mücadele azmimden ve vatana bağlılığımdan hiçbir şey kaybetmedim'' mealindeki sözlerini bu açıdan değerlendirmekte de fayda vardır. Kanaatimizce, onu toprağa ve mücadeleye böylesine bağlayan, geleneklerle birlikte, çiftçilikle uğraşan ailelerin çocuğu oluşudur.

ilk defa 28.5.1947'de bir Türk olarak, Dr. Mesut Sabri Baykozi Doğu Türkistan Umumi Valisi, İsa Yusuf Alptekin başkatip atandılar. Türk halkı bu atamaları coşkuyla sevinçle karşıladılar. Ne yazık ki Rus etkisinde olan İli inkılapçıları bu düzenlemeye iştirak etmiyorlardı. Böylece Türkistan için ele geçen bu büyük fırsatı kaçırmış oluyorlardı.

4- Haramdan, yalan ve riyadan kaçınmak,

Bunun gibi gerekli işleri yaptıktan sonra canlanan ve zenginleşen ulusun, ulusal duyguları kendiliğinden doğar, bilincini kendi kendine bulur.

Hümanizm, edebiyatta kiliseyi dışlayarak, özgür fikirleri teşebbüs eden, "Etika'da" hayr severlik ile aynı anlamda olup, ırk, devlet, din farkı gözetmeden insanların eşitliği, kişiliği, birbirine olan saygısı, yardımlarını tanıyan, bütün insaniyetin refah-saadeti düşünen bir idealizmdir. Geniş anlamdaki "hümanizm" yalnız insaniyet değil, hayvanları sevmeyi de içine alır. Doğu Türkistan Türkleri geçen asrın 30-40'lı yıllarında doğudan gelen Çinlileştirme, batıdan gelen Ruslaştırma siyasetleri tarafından bir kıskaca alınmıştı.

Bu defa gerçekleştirilen Tv. Programı yaklaşık bir saat süreli olup, pek yakında?U-Tv? den tam olarak yayınlanacaktır.

Tel : 0 (212) 327 96 15- 513 88 52

Kızı Em. Tb. Gültekin PEHLİVAN

İkinci Dünya Savaşı?nın karışık günlerinde Doğu Türkistan Türkleri zulüm altında ezildiler. Osman, savaştan başka bir yol olmadığına inanmıştı. Yavaş yavaş Altaylar bölgesini Çinlilerden temizledi.

Doğu, Batı, Teskey, Küngey gibi yeni terimlerde kullanmıştır.

muavinleri,

''Hint halkı, Doğu Türkistanlılar gibi, esaretin bin bir çeşit dert ve ızdıraplarını yaşayan bir millettir. Eğer Hint hükümeti bu göçmenleri Kızıl Çin'e iade ettiği takdirde, bu göçmenlerin hepsi kurşuna dizilecektir. Bu haber Doğu Türkistan'da yayıldığı takdirde, onların kalbinde, Hint hükümetine ve milletine karşı, büyük bir infial uyandıracak ve Hint hükümetinin şerefi de lekelenecektir. Hint hükümetinin bu meseleyi tekrar gözden geçirmesini rica ederim.''Hindistan Dışişleri Bakanlığındaki ilgililer, İ. Yusuf Alptekin'le yapmış oldukları son görüşmelerinde:

Hoca Niyaz Han Rus'ların direktifi ile hareket etmekte olan General Şin-Şi-Şey tarafından, hile ile tutuklandı. 1942 yılına kadar çeşitli işkencelere maruz bırakıldıktan sonra, 1942 senesi Nisan ayında zehirli gaz ocaklarına atılmak suretiyle öldürülmüştür. Tam bir vatanperver ve fevkalade bir kumandan olan Hoca Niyaz Hacı,

Ama Sabit Damollam'ın hapiste yattığı sıralarda Hoten, Kaşgar mücahitlerinin birbirlerini kırmaya devam ettiği günlerde Urumçi'deki durum da Doğu Türkistan ayaklanmasının aleyhine gelişmekte idi.

2. Türkçe?ye girmemiş, Türklerin anlamadığı yabancı kelimeleri kullanmamak gereklidir.

Ailenin en küçüğü olan Mesut Bey tahsil için 1904'de Türkiye'ye gönderilmiştir. Mesut Bey Lise ve Tıp tahsilini İstanbul'da tamamladıktan sonra Gulca'ya dönmüştür. Türkiye'de kaldığı on sene boyunca bilgisi, görgüsü artmış, dünya görüşü değişmiştir. İttihatçıların tesiriyle milli his ve şuuru olgunlaşmış, vatan sevgisi gelişmiştir.

DOĞU TÜRKİSTAN da 40 binden fazla Üniversite mezunu olduğunu söyleyen Hacı Yakup, işsizliğin ve istihdam alanındaki ırkçılığın sürdüğü Çin da bir Fakülte de çalışabilen nadir insanlardan biri. Uygurların çoğu çiftçilikle geçimlerini sağlıyor.

DEVLET ADAMLARI

Birkaç kazada tutunabilen işgalci Çin birlikleri, Rus'lardan aldıkları bütün yardımlar sayesinde bu genç hükümete saldırdılar.

DOĞU TÜRKİSTAN da giderek hızlanan ayaklanmanın sebebini sorduğumuzda belki biraz bize kırgın ve kızgın bir halde sitemlerini bildirdi:

Ulusunu bilen ve tanıyan bir insan dünyanın neresinde olursa olsun kendi ulusundan birini görürse hiç bir şekilde kendinden ayırt etmez ve kendinden birisi olarak sayar ve sever. Bu şekilde kendi ulusunu, yani Türkleri sevmek yüz milyonluk bir varlığı sevmek demektir. Türk ulusu birlik olsa yüz milyonluk bir güç olur. Bu güç ebette ulusu için çalışmalıdır. Böylece Türkler kölelik boyunduruğundan kurtulmuş olacaktır.

5. Her şeyden önce Türk tarihini iyi öğrenir. Türklük hakkında yazılan güzel edebiyat, hikaye ve diğer bilim kitaplarını başkalarından daha fazla okur.

Çinliler, işe yarayacak bilgi alamayacaklarını anlayınca Osman Batur?u göstermelik bir mahkemeye sevk ettiler. Mahkeme, önceden verilmiş kararı, 19 Nisan 1951 tarihinde açıkladı: ?Devrim düşmanlığı suçundan idam...?

Yıldızlı cerahatler hasrette tişilmez mu?

Dünyadın ötermen mu bir şad bolalmastın

LADAK'DA

Eğitim için yaptığı çalışmalar,

Bingtuan?ın bütün tuan- alanları birleşmesindeki?Halk askerleri? ise, Doğu Türkistan milli hareketler ve halk isyanlarının acımasızca bastırılmasında doğrudan aktif rol oynaya gelen bir cellatlar birliğidir. Mesela Bingtuen Birliğindeki halk askerlerinin Çin?in polis ve askerleri ile uyumlu olarak 1980?li yılların başlarındaki?Kaşgar Olayı?,?Kargalık Olayı?, 1990 yılındaki?Barın Olayı?, 1997 yılındaki?5 Şubat Gulca Olayı? olmak üzere büyüklü küçüklü halk isyanları ve milli hareketleri çok kanlı bir biçimde bastıra geldikleri halkımız tarafından bilinen bir gerçektir. Fakat Uygur halkı tarafından lanetlenegelen bu faşist birlik Bingtuan önderleri tarafından her zaman ödüllendirilmekte ve taltif edilmektedir.

Gani Batur'un Rusya'ya iltica etmesi hiç bir siyasi gaye taşımamaktadır. Biz bütün bunlara rağmen milli kahramanımız Gani Batur Mehmet Bakioğlu'nu 75. yaş gününde kutlar, kendisine bundan sonraki hayatında, hak ettiği sıhhat, afiyet içerisinde olmasını diler, Hür Doğu Türkistan'a kavuşuncaya kadar yaşamasını Yüce Tanrıdan niyaz ederiz.

MÜCADELESİ Doğu Türkistan'ın Bağımsızlığı İçin İlk Şart Olarak Milli Ayaklanma

1947 yılında Tiyanşan isimli bir yayınevi kurdu ve Tiyanşan Resimli Mecmuayı çıkarmaya başladı. Bu, Uygurca yayımlanan ilk resimli dergi idi. Yine ayda bir çıkan Edebiyat Dergisini de bu dönemde çıkarmaya başladı. 8 Ekim 1947 yılında İsa Yusuf Alptekin ve Mehmet Emin Buğra?nın daveti üzerine Urumçi?ye gitti ve yeni kurulacak olan milli partinin tüzüğünü yazmakla görevlendirildi.

kokulu Prenses)

İkinci mektubumda Kazakların Mekke'ye gönderilmesi için hükümetin almış olduğu karardan söz etmiştim. Dün Hindistan Dışişleri Bakanlığından emir gelmiş. Mahiyeti Kazakları Bombay yoluyla Mekke'ye göndermek için hareket ediniz den ibaretmiş. Fikrime göre, Hindistan hükümeti Kazakları mutlaka dış ülkelere çıkarmak için hareket edecek. Suudi Arabistan hükümetinin bunları kabul etmek ihtimali yok. Şayet Türkiye'ye gittiğinizde ciddi girişirseniz belki bir netice alabiliriz ümidindeyim. Şayet bu Kazakların hayatiyle ilgili olarak herhangi bir teşebbüse geçtiyseniz beni de haberdar ediniz.?

Hürmetlerimizle

DUK Başkanı Erkin Alptekin Bey de yüzlerce kilometre uzaklıktaki Wurzburg şehrinden özel olarak Münih?e gelerek söz konusu Kır gezisine katılarak Rabiye Kadir Hanım ve eşi Sıdıkhaci Rozi ile yüz yüze görüştü.

İsa Alptekin Beyefendi: Doğu Türkistanlıların, kanla boğulan ;hürriyet ve istiklal mücadelelerini, diploması alanında duyurmaya çalışan bir mücahittir. Onun, bu mücadelesindeki hedeflerini şöyle tespit edebiliriz:

Köngnümde tilep şiirin bir netçe nefes kildim

"Böyle bir hainin cezalandırılmasını bekliyoruz, taltif edilmesini değil" diyerek bitirdiği konuşmasının üzerine delegeler Şin'e karşı oldukça büyük bir öfke duymuşlardır. Fakat öfkeleri, daha çok Sovyetlere gösterilen iyilikler ve işbirliği ve bunun yanı sıra Çin Hükümeti tarafından gönderilen memurların öldürülmeleri içindir. Yoksa Türkistan'da yaşayan halka yapılan zulüme karşı oluşan bir öfke değildir. Delegelerin bu tepkilerine karşı Çan-Kay-Şek hiddetle kürsüye gelerek : "Hata ediyorsunuz, ne yaparsa yapsın Sovyetleri oyalayarak Sincan'ı Çin toprağı olarak koruyabilmesi büyük bir hizmettir, diğer taraftan hiç bir umumi vali merkeze bu denli büyük hazine getirmemiştir" demiştir. Çan-Kay-Sek'in bu sözü üzerine Dr. Mesut Bey büyük bir medeni cesaret göstererek salonu terk eder ardından diğer Türkistanlı delegeler de onu takip ederler.

3) Hoten'de Uygurca olarak basılan "Hoten Gazetesi" nin 9 Ekim 1956 sayısında basılan "Bir İnkılapçının Başkılışi" isimli haber makalesine bakınız.

Şerdiman oldu. Silahını Çinlilere teslim eden babası İslam Bey, oğlu için hayır dualarını ve başarı dileklerini dile getirdi. Oğlunu koruması için Cenab-ı Allah?a dua etti. Annesi

Osman Batur ve silah arkadaşlarının mücadelesi, 1941 yılı Ekiminden 1943 yılı Temmuzuna kadar gerilla savaşı şeklinde devam etti. 22 Temmuz 1943?te Altaylar, Çinlilerden tamamen

"Hakiki vatan ve millet sever İsa Bey hazretlerine, Candan selamlarımızı yollarız. Vatan ve milleti komünistlerin zulmünden kurtarmak için gece ve gündüz demeden sarf etmekte olduğuz çaba ların semeresini Allah verecektir. Fakir meslektaşlarınız size uzun ömür ve hizmetlerinizde başarılı olmanızı Ulu Tanrıdan dileriz. Son nefesinize kadar vatan ve millet için çalışmak sizin için hem farz ve hem de bir borçtur. Sizin çizmiş olduğunuz yoldan yürümek de bizler için bir farz ve borçtur.

boğdurulduğunu, Kimi de zehirle yaşamına son verildiğini söyler Ancak imparatorun tepkisi çok

7 MİLYONA ÇIKARTMAYI PLANLIYOR

1920 yılında Kaşgar vilayeti Yenisar ilçesi Kagu köyünden bir Uygur tüccarı olan Hacı Abdullah ile Hacı Fatma'dan Bursa?nın Orhangazi ilçesi Çukurbostan mahallesinde dünyaya gelen Hacı Yakup Bey 9 yaşında ailesi ile birlikte Doğu Türkistan?a döndü.

Alim Syitof yine, Çin?deki Komünizm yıkılarak yerine demokrasi getirildiğinde eğer Doğu Türkistan?ın geleceği ile ilgili bir halk oylaması söz konusu olursa Birleşmiş Milletlerin konu ile ilgili prensiplerinin ruhu gereğince kesinlikle ve yalnızca Doğu Türkistan?ın yerli halkının oy kullanma hakkının bulunduğunu, Doğu Türkistan halkının Uygur, Kazak, Kırgız, Tacik ve Moğol?lardan oluştuğunu, bu güne kadar bütün Çin hakimiyetleri tarafından Doğu Türkistan?a sistematik olarak planlı bir şekilde getirilip yerleştirilen Çinli göçmenlerin genel bir referandumda oy kullanma hakkının bulunmadığını beyan etti.

?İnşallah Çin Devleti yıkılır.

Dr. Mesut Sabri'nin Türklük konusundaki fikir ve düşünceleri Çin ve Rus idaresi tarafından beğenilmemiş, Pantürkist, bölücü emperyalistlerin casusu ve çeşitli hakaret ve sıfatlarla suçlamışlardır. Dr. Mesut Bey bu asılsız suçlamalara aldırmadan vatanı için yararlı gördüğü her şeyi yapmıştır.

Abdulcelil Karakaş

Selkim

Oraz Bek

diyerek kabul etmedi.

Ne ilginçtir ki uğrunda bir ömrü vakfettiği Türkiye?de tüm uğraşılarına rağmen vatandaş bile olamadı. Ama Türk milleti ona sahip çıktı ve ölümünde yüzlerce insan yanına koştu ve onu çok sevdiği lideri Mehmet Emin Buğra Bey?in yanına defnettiler.

5- Büyüklere hürmet, küçüklere şefkat göstermek, muhtaçlara hizmet ve

10- 4.12.1966'da Ankara Türk Ocağında yapılan konuşma.

1945 Ekim ayınd Doğu Türkistan Hükümetinin Gomindang ile olan görüşmaelerinde vekil görevinde bulundu. Urümçi'ye gelip Zhang Zihi Hong ile olan görüşmelerinde siyasi üstünlüğünü ispatladı. Ahmet Can Kasimi 1946-1947 yılları Eyalet Hükümetinin muavin reisi olup... düşmanlarla siyasi mücadeleyi devam ettirdi. Dış işlerde Sovyet İttifakının baskı ve kontrolü Gomindang hükümetinin yandaşlarının baskıları arasında kalan Kasimi karışık siyasi vaziyetin Uygur halkının ösgürlüğü için çeşitli yolları denedi.

İhtilal kuvvetlerinin altında olan ve Ruslarca desteklenen İli, Altay, Tarbagatay vilayetlerine Çin eli uzanmıyor, güneydeki Çinlileştirme politikası ise halkın kuzeydeki gibi Rusya'ya meyline sebep oluyordu. Bunun üzerine Çin, Mesut Sabri'yi genel valiliğe, İsa Yusuf'u da hükumet genel sekreterliğine atamak yoluyla idareyi milliyetçilere bıraktı. Hükumetin Rus yanlısı üyeleri bu yeni durum karşısında İli bölgesine çağrıldılar ve hükumetten çekildiler.

(1) Mesut Sabri Baykozi, Çün Çin 11.3.1939 24

İmparatoriçe'nin sabrı kesilmiştir artık. Oğluna çıkışta bulunur.'Nedir, senin bu yaptığın? Bir düşmana bu ne sevgi ve ihtimam? der.'İmparator ise, ben düşman diye bir şey tanımıyorum artık. Değil Türkistanlılar.

6- Meşreb'den gayri gecelerde eve erken dönmek.

Demokrasi yok, Doğu Türkistan da seçim yapılır. Seçimden önce bütün iller Çin vatandaşları ile kaynar. Şu anda Doğu Türkistan da Uygur dan çok Çinli vardır.? Diyen Hacı Yakup, halkın yok sayılmasında duyduğu acıyı da dile getirmeden edemiyor. Hacı Yakup, son olayların da bu asimile politikalarından dolayı olduğunu söylüyor.

Kısaca söylersek: dilini seven, kendi kaide, örf ve adetlerini bırakmayan uluslar kurtulmuştur. Mesela: Almanlar, Macarlar, Sırplar ve diğer uluslar gibi.

7- Gökbayrak Dergisi Cilt: 1 Say Ocak 1994. Doğu Türkistan Kültür

Melik Abdülaziz ''durumu tetkik ettirip size cevap vereyim'' demiştir. Ne var ki İsa Yusuf Alptekin Suudi Arabistan'da bulunduğu sürece bu ricasına bir cevap alamamıştır. Vakit kaybetmemek için derhal Mısır'a geçmiştir. Mısır hükümetine de aynı ricada bulunmuştur.

Daha sonra Çan Kay Şek bu iki lideri Çin'e davet eder. Fakat bu davet reddedilir. Bu arada Kızıl Çin tehlikesi de gittikçe yaklaşmaktadır. Türkler arasında General Tao'nun harb etmeden Doğu Türkistan'ı Kızıl Çin'e teslim edeceği haberleri yayılmaktadır. 1948 Kasım'ında Çin komünistleri Pekin'i işgal ederler. Nankin'e doğru ilerlerler. Çan Kay Şek istifa eder. 1949 sonbaharında İsa Yusuf ve beraberindeki heyet. Kızıl Çin kuvvetlerine karşı direnen generalleri ziyaret ederler. Onların mücadele azmini arttırmaya çalışırlar. Fakat artık bozgun başlamıştır. Kızıl Çin kuvvetleri Doğu Türkistan'a doğru ilerlemektedir.

Uygur-Türk milliyetçisi, Türk düşüncesinin ilmi, fikri, edebi, felsefi ve teknik sahalarında imkanlarını zenginleştiren, İslamiyet'e saygı gösteren, Uygur Türkü ve dünya Türklüğünün istiklali, özgürlüğü, baht ve saadeti için mücadele eden insandır.

dünyanın Öbür yanında yaşayan George Washington bile benim kardeşimdir diyerek yanıt verir. O yaşadığı bu büyük acı ile ihtirasından arınmış hem bir Türk dostu, hem de dünya insanıdır artık,. Ancak, kötülük bir yerde iyiliği yener. Ana imparatoriçe, oğlunun ıstırabına dayanamayıp, onun, canı kadar sevdiği Şiang-fei'sine kıyar. Kimi ipek iplikle

Türk halkının bilinçlendirilmesi, milli ruh ve Türklüğü aşılamak için çalışmalar yapıldı. Bunun için bilgili, ahlaklı insanlar yetiştirmek istendi. Böylece halkın kendilerini tanımalarını sağlayacaktı.

Eğer Türkiye'ye gidememe gibi bir durum hasıl olursa iktisadi durumları bozuk olanların komünistlere aldanma ihtimali vardır. Formoza yardımı hususunda bir cevap gelmedi. Bu hususta zatı alinizden ricada bulunmuştuk.. Herhalde cenabı alilerinden ricamız şu ki, Pakistan'daki bu muhacirler hakkında bir çare düşününüz...

Daha önce vermiş olduğumuz bilgilerden de anlaşılacağı gibi, Kökat sınır kapısından geçip sağ salimen Ladak'a, oradan da Srinagar'a ulaşabilen Doğu Türkistanlı 798 göçmen vardı. Bu göçmenlerin Yeni Delhi hükümetinin arzusu üzerine. Hindistan'ı terk etmeleri gerekiyordu.

Göç için iki ayrı fikir ileri sürülmüştür. Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin Hindistan veya Pakistan'a göç etmek için sınır boylarına kadar motorlu araçlardan yararlanılması, bilahare atlarla seyahate devam edilmesi fikrini ileri sürmüşlerdir. Böylece kısa zamanda çok yol alınabileceğini belirtmişlerdir. Bu grubun fikrine göre, tamamen atlarla yapılacak dağ yolculuğuna yaşlı ve çocuklar dayanamayacak. dolayısıyla fazla zayiat verilecektir. Canım Han Hacı başkanlığındaki grup ise, motorlu araç tercih edildiği takdirde komünistlerin daha iyi imkanlara sahip olması, hasebiyle kendilerine yetişebileceklerini ileri sürerek, at ile göç edilmesi görüşünü ileri sürmüştür. Göç güzergahı üzerinde yapılan fikir teatileri uzun sürmemiş Doğu Türkistanlı Türk Müslüman liderler, müşterek bir kararla. dağ ve ova yolundan olmak üzere iki ayrı yoldan göç edilmesini uygun bulmuşlar ve en kısa zamanda harekete geçmek için hazırlıklarına başlamışlardır.

"Çinliler iç meselelerin hallettikten sonra, Doğu Türkistan'a milyonlarca Çinli'yi göç ettirerek yurdumuzda çoğunluğu sağlayacaklardır. Ruslar girerse teknikle, medeniyetle gelecekler ve ayrıca çok az sayıda geleceklerinden milletimiz asimilasyona uğramamış olacaktır.." Ahmet Can Kasimi gelişinde nasıl coşkunlukla karşılandıysa, ayrılırken de o şekilde uğurlandı.

Doğu Türkistan cumhuriyetini komşumuz Afganistan'dan başka hiçbir devlet tanımamıştı. Hatta Türkiye'deki bütün gazete, dergi ve radyolar aylarca Doğu Türkistan'ı tebrik edip haber vermiş olmalarına rağmen, Türk halkının kutlama mahiyetinde gösteriler yapmış olmasına rağmen Türkiye hükümeti veya dışişleri bakanlığı hiçbir ses çıkarmadı. Çünkü Rusların aleyhinde bir şey söylemekten kaçınıyorlardı. İç ve dış düşmanlar yeni doğan Doğu Türkistan Cumhuriyetini henüz beşikteyken boğup, yok etmeyi planlıyorlardı. Bu planların uygulanmak istenmesinden dolayı Doğu Türkistan mücahit grupların birbiriyle daha da fazla ittifak halinde bulunmaları zorunluluğu doğuyordu. Hoca Niyaz Hacim Aksu'dan çekilip Kaşgar'a geldiğinde Sabit Damallom Atuş'a kadar gelip bütün yurt cemaatini toplayarak devlet merasimi ile Hoca Niyaz Hacim'i karşıladı ve Kaş-gar'daki devlet sarayını boşaltıp Hoca Niyaz Hacim'e verdi. Kaşgar'da bir ay kadar kalan Hoca Niyaz daha sonra Yarkent'e çekildi ve diğerleri de Yarkent'e geçmeye mecbur kaldı.

Yine Kül Teğin, Bilge Kağan'ın ağızlarından çıkarak kaya taşları üzerine oyulmuş bu satırlar. "Ey Türk Oğuz beyleri! Türk milleti işitin, üstte gök çökmedikçe, altta yer delinmedikçe Türk milletini, Türk vatanını ve Türk töresini kimse bozamaz! Türk milleti titre ve kendine dön!. . ." İşte bunlar Türk milliyetçiliğinin destan satırlarıdır.

Mehmet Emin Batur 12 KASIM 2002 Kayseri Gündem

?- Ben oğlumu bu günler için doğurdum. Çinliler asırlardır koyun boğazlar gibi biz Türk?leri öldürüyorlar. Bizim canımız, bizden önce ölenlerin canından daha kıymetli değildir. Bizden

28.9.1951 tarihli mektubu:

3-Parlamento serbest seçimler esasına göre teşkil edilecektir;

Bugün bu panelde "3 Efendiler" hatırlanmaktadır. Ben bu 3 Efendicilerden hayatta kalan 81 yaşında bir kimseyim. Hayatımın 60 yılı Uygur milliyetçiliği mücadelesi içinde geçti. 30 yıl milliyetçi, Türkçü, İslamcı olarak suçlandım. 31 yıl bu fikirlerimin cezasını çektim. Ama bununla şeref ve iftihar duyuyorum.

Canım Han Hacı l884'de Altay vilayetinin merkezi Sarsunba şehrinde doğmuştur. Tilubay adında zengin bir kimsenin oğlu olan Canım Han Hacı, çok dindar ve senenin üç ayını oruç tutmakla geçiren güvenilen ve Çoğu Türkistanlılar tarafından, çok sevilen bir asilzadedir.

Hoten Atçüy ayaklanması çok kanlı ve zalimane bir şekilde bastırıldıktan soma Çin Komünist kuvvetleri, Hoten halkı, genelde tüm Doğu Türkistan halkı arlık ayaklanma yapamaz düşüncesinde idiler. Lakin Atçüy ayaklanması başarısızlıkla neticelendikten sonra da bu iş bitmedi.

Konuşma bitip, önceden hazırlanmış bazı sorular soruldu. Ahmet Can Kasimi bu sorulara da dinleyicileri etkileyecek şekilde cevaplar vermiştir. Örneğin, suallerden biri şöyle idi;

Her sefer ki müstakillik için verilen her mücadelede kendi liderlerini ortaya çıkardı. 1933 yılındaki Cumhuriyet'imizin mağlubiyeti ve tarihi tecrübeleri 1944 yılındaki Cumhuriyet'imizin meydana gelmesine zemin hazırladı.

Türk Dünyası konulu toplantıda Doğu Türkistan görüşüldü

1932 senesi : Doğu Türkistan'ın güney illerinden Kumul'dan başlıyarak Çin idaresine karşı ayaklanmalar başladı, kısa zamanda her tarafa yayıldı ve başarılı oldu. Kaşgar merkez olmak üzere 1933'de "Şarkı Türkistan İslam Cumhuriyeti" kuruldu. Ne yazık ki fazla yaşamasına izin verilmedi. Çin ve Rus işbirliği ile kısa zamanda parçalandı. Kuzeyden gelen Rus ordusu önüne çıkan her engeli yakıp yıktı pek çok masum insan öldürüldü. Bu durumda Mesut Bey Gulca'da daha fazla kalmasının tehlikeli olacağını düşünerek arkadaşlarıyla birlikte Kaşgar'a geçtiler. Orada Cumhuriyet kurucularıyla görüşerek işlerine yardımcı olmaya çalıştı. Kaşgar'da ancak bir sene kalabildi. Bu ara'da Yenihisar'da bulunduğu sırada bazı yakın arkadaşları çarpışmalarda şehit düştü. Ne yazık ki Cumhuriyet dağıldı, bunun üzerine orada daha fazla kalmanın faydasızlığını görüp çok sevdiği vatanından ayrılarak 1934'de bir çok zorluklarla Himalayalar'ı geçip Hindistan'a gelir. Bir yıl sonra Çin'e geçer. Çin'e gitmesindeki amaç, yurtta kötüye gitmekte olan duruma çare aramak, yapılan zulmü iktidardaki sorumlu devlet adamlarına anlatmak ve durumu olanaklar nispetinde dünyaya duyurmaktı. Zulme karşı en etkili yolun silahla mücadele demek olduğunu biliyordu. Ne var ki bu denenmiş ve dış güçlerin işbirliği ile çok kan dökülmüş, sonuç hüsran olmuştur. Yenilginin başlıca nedenleri : Halkın cehaleti, coğrafi konum, denizlere kapalı oluşu, yayılmacı bir devletle komşu olma, dünyanın en kalabalık nüfuslu devletine bağlı olmak, ileri devletlerden uzak olma gibi sebeplerdir.

Mahmut Muhitti oldukça uyanık, uluslararası siyaseti yakından takip eden biriydi. Askerleri atlı ve düzenli birliklerden oluşmasının yanında çok iyi bir askeri danışman gurubu vardı. Rus general Rebalkin ve Türkiye'den gelen Mecidin Bek de askeri

1949 yılının Eylül ayında Çin Komünist askerleri Doğu Türkistan'a girdikten sonra, Mehmet Emin Buğra, İsa Yusuf Alptekin Bey'in kafilesiyle yola çıkmışsa da bazı nedenlerle hududu geçemeyip, Hoten'e geri dönmüştü. 1950 senesinde tutuklanıp, 1953 senesine kadar merkez nahiyesinde göz hapsinde bulundurularak veteriner ocağında çalıştırıldı. Burada çalıştırılırken bazı aydın kişilerle tanıştı. Tanıştığı aydınlarla birleşip bazı işler yapmak için fikir alışverişinde bulundu.

1929 yılında Doğu Türkistan?ın önemli şehirlerini gezip, o yerlerdeki Çin hükümetinin askeri gücünü ve o yöre halkının psikolojik ahvali gibi stratejik konuları araştırdı. Bu gezi esnasında Gulca şehrinde Sabit Abdulbaki ile görüştükten sonra şu çok önemli kanatlara vardı:

Malum olduğu veçhile Pakistan'daki muhacirlerin durumları o kadar iyi olmadığı gibi % 95'nin yol masrafı için sarf edeceği parası yoktur. Bu hususta faaliyet göstermenizi rica ederiz. Eğer yol masrafı meselesi halledilecek olursa, Pakistan'daki bütün hemşehrilerimiz Türkiye'ye gidecektir...

(1887-1952)

Bu yüzden de İsa Yusuf Alptekin'in gerekli temaslarda bulunabilmek için Suudi Arabistan. Mısır ve Türkiye'ye gitmesi elzemdi. Bu durumları göz önünde bulunduran İsa Yusuf Alptekin yukarıda adı geçen ülkelerin hükümetleriyle bizzat temas kurmak için bir seyahate karar vermiştir.

Emin Bey önümüze çıktı. Kucaklaşıp, öpüşüp, görüştük. Saatlerce konuştuk. Kabil'de kaldığım müddetçe her gün en azından bir defa görüştük.

?AVRUPA DOĞU TÜRKİSTAN BİRLİĞİ? TEŞKİLATI, RABİYE HANIM?I

Annesi Ayşe Hanım da yine Yenihisar'a bağ1ı ''YENİÖSTEN'' köyünde çiftçilikle uğraşan Hasan isimli bir zatın kızıdır. İsa Yusuf Bey hatıralarında (1) annesinin okuma yazma bilmediğini belirtir. Ama doğum tarihini doğru tespit ederken de annesinin verdiği bilgilerden faydalanır. Babası önce köy mektebine vermiş daha sonra Çinli kaymakamın zoruyla Yenihisar'da Çince öğretim yapan bir okula gönderilmiş. Bu okulu bitirdikten bir müddet sonra onu Paraç'a bey olarak tayin etmişler. İsa Yusuf Alptekin babasının tayin beratını bulur ve üzerindeki tarihin 1901 olduğunu görür. Böylece daha evvel bazı eserlerinde 1908 olarak gösterilen doğum tarihi 1 90 1 olarak kesinleşir.

Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin bütün bu işlemlerle uğraştığı bir sırada Ladak?taki hemşehrilerinden Kazak Türklerinin Tibet'e girmiş olduklarına dair bir telgraf almıştır. Bunun üzerine Buğra ve Alptekin Keşmir Başbakanı Şeyh Muhammed Abdullah, Başbakan Yardımcısı Gulam Muhammed Bakşı ve Keşmir'deki Hint Ordusunun Başkomutanı General Mahdey Singh'e 3.8.1951 tarihli aşağıdaki mektubu yazmışlardır:

1930 da Muhammed Emin Buğra Gulca'ya geldiğinde ikisi bağımsızlık mücadelesi için istişareler yaptılar. Ayaklanmayı Hoten'de başlatmayı uygun gördükten sonra Damollam yurtdışına, M. Emin Buğra'da Hoten'e yola çıktı.

Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'nin Genel Kurmay Başkanı Gn. Mahmut Muhuti kendisine Sovyetler'ce yapılan bir suikastları kurtularak General Mahmut Muhitti 4.4.1934 tarihinde sınırı geçer. 1937 yılında Hindistan'a iltica etti.

Türkistan yurttu birileri için Çin zulmü her yönü ile hissettiriyordu?Kızıl Çin Doğu Türkistan?ı vurmuştu.? Onları Çin Seddi varsa bizimde kalkan olarak bizimde İmanımızdan oluşan Uygur Seddi?miz var? diyordu Doğu Türkistan?ın 77 yaşındaki mücahid Hacı Yakup Anat, ömrünün 35 yılını bu uğurda mücadelede harcamıştı.? Yine gerekirse yine veririm? diyordu. Türkiye ye geleli 6 ay olmuştu Pekin den firar eden Hacı Yakup Anat, Doğu Türkistan da Özgürlük mücadelesi verenlerden biriydi. Esabe nin mücadele arkadaşıydı... Şu anda 77 yaşında olan Hacı Yakup Anat hayatının 35 yılını Kızıl Çin hapishanelerinde geçirmişti.

Milliyetçilik, kısa ve genel tarifiyle, kişinin milletine, sevgi ve saygı hisleriyle bağlanmasıdır .

En doğal hakkı olan bağımsızlık haklarını dile getiren Doğu Türkistanlıların, terör devleti olan Çin tarafından tutuklandıklarını ve bir daha tutuklananlardan haber alınamadığını kaydeden Batur, ? Tüm dünyanın gözü önünde cereyan eden bu olaylar karşısında daha ne kadar suskun kalınacak. İçinde Doğu Türkistan'ın olmadığı bir Türk Dünyasından asla söz edilemez? diye konuştu. Doğu Türkistan'da yaşanan zulmü yansıtan yaklaşık 150 resimden oluşan Çin mezalimi sergisine yoğun ilgi olurken, 3 gün açık kalan sergiyi s10 binlerce insanın gezdi.

Suudi Arabistan'daki Doğu Türkistanlılar o dönemlerde içinde bulundukları zor şartlara rağmen, aralarında toplamış oldukları2980 Riyalı 23.10.1952 tarihinde Hindistan'daki Kazak Türklerine göndermişlerdir. 1980 Riyal karşılığı 14.276 Ruble 341 Kazak Türküne dağıtılmıştır.

Doğu Türkistanlılar arasında?Çinlinin kötüsü Bingtuen?li olanı?diye bir söz vardır. 50 küsur yıldan beri Doğu Türkistan halkının başına büyük belalar getiren ve?Üretim ve İnşaat Bingtuen'i? olarak adlandırılan birime halkımız tarafından bu isim verilmiştir.

Fetheddin Mahsum, ayaklanma başarısızlığı uğradıktan sonra ancak iki yıl gizlenebildi. Sonunda yakalandı, l Mayıs 1959'da hükumet Hoten'in büyük meydanına mecburi seyirci topladı. Fetheddin Mahsum'a söz hakkı vermeden orada bulunan hakim ölüm karan verdi ve aynı anda Fetheddin Mahsum kurşuna dizilerek şehid edil di.

olmaktı.

DOĞU TÜRKİSTAN'DA MİLLİYETÇİLİK HAREKETLERİ

"Derme Çatmalar": Hikaye edilmiş hatıralardır.

7. Kendi özel hayatının geçici, ulusal hayatın ebedi olduğunu aklından çıkamaz. Herkes ölür mezara girer yalnız adı tarihe geçmiş kahramanlar ölmez. Kendi ulusu veya yabancı ulusların olsun kalplerinde yaşarlar.

Devletlerin karakterine, tarihi olayların mahiyetine ve tarihi sanıkların değerlendirildiklerinde Materyalizmin sahte görüşlerine göre yani Komünistlerin rezil ye kendi menfaatine olan fayda zarar yönünden değil, gerçek tarihi şartlar, hakiki tarihi mevcudiyet ve halkın esas arzusuna dayanarak değer vermek gerekir. Bu en

Canım Han Maliye Bakanı,

-Öncelikle değişik yörelerde silahlı gizli Milli teşkilatların kurulması.

General Mhmut Muhitti'yi tanıyanlardan biri olan merhum Hacı Yakup Anat hatıralarında şöyle diyor:

O dönemde Rus-Uygur ve Uygur-Çin savaşları amansız bir şekilde devam ediyordu. 1931 de Kumul Ayaklanmasının vermiş olduğu moral destekle bölgede bulunan Çin kuvvetlerinin büyük bir kısmı Doğu Türkistan?dan çıkarılmıştı. Annesi O?nu fen bilimlerin ağırlıkla okutulduğu bir okula yazdırdı. Arapça ve Farsça?yı da bu okulda öğrendi. 1934 yılında Aksuda açılan Darul Muallimin ilk öğrencisi oldu. 16 yaşında okulunu bitirip Üçturpan?ın Satuk Buğra Han ilkokuluna öğretmen oldu. 1937 yılında Urümçi?ye gelip önce Maliye Kadirler Mektebi, daha sonra ise Siyasi Kadirler Mektebini bitirdi ve 1940 yılında Hoten?de ilk modern matbaayı kurarak Vatan Gazetesi müdürü oldu. 1941 yılında hiçbir neden göstermeksizin yüzlerce Uygur aydını gibi o da tutuklandı ve 5 yıl cezaevinde yattı. Cezaevi hayatı onun yarım asır sürecek milli mücadelesinin başlangıcını oluşturdu.

1. Dil sevgisi

Teşkilatın gayesi şudur: Müritleri başta olmak üzere halkı silahlı mücadeleye hazırlayıp, Şarki Türkistan İslam Cumhuriyeti kurmaktı. Bu gayeye ulaşabilmek için bölgelerde küçük teşkilat üniteleri kurup, bu üniteler vasıtasıyla kongreler düzenlendi. Ayrıca teksir yoluyla "Şura" isimli bir dergi çıkardı. Bu dergide Şark Türkistan İslam Cumhuriyeti Anayasası" " Gençlere Çağrı", Birleşmiş Milletlere Arz gibi yayınlar neşredildi. Teşkilat üyelerine ay yıldızlı bayrak dağıtıldı (4).

Biz, bütün demokratik ülkelerden ve uluslar arası İnsan hakları teşkilatlarından, Obulkasım Hacı?ya insanca muamele de bulunma, onu derhal yeraltı hücrelerden kurtarıp hastaneye götürerek tedavi ettirme konusunda Kırgızistan hükümetine yönelik baskı yapmalarını önemle arz ediyoruz! İster Obulkasım Haci?suçlu? olsun ya da olmasın ağır derecede hastalığa yakalanıp hayatını kaybetmekle karşı karşıya bulunan bir insanı tedavi ederek kurtarmak insanlık alemindeki en temel ve ahlaki prensiplerden biri olması gerekir!

Kaynak : Türklük Oranı - Yazar: Dr. Mesut Sabri BAYKOZİ

1949 yılında Doğu Türkistan komünist1er tarafından ele geçirilince, İ. Y Alptekin ülkeyi terk etmek ve Hindistan'a sığınmak mecburiyetinde kaldı. İ. Y Alptekin ailesi ve arkadaşlarının Türkiye'ye geliş tarihi olan 1954 yılına kadar olan ''Göç'' macerasını, oğlu Erkin Alptekin'in yazdığı ''Doğu Türkistan'dan Hicretimizin 40. Yılı'' (Kayseri,1990) adlı eserden öğrenmek mümkün olmaktadır:

KARAHANLILAR TARİHİ:

12 Kasım 1933'te Kaşgar merkez olmak üzere Doğu Türkistan'da istiklal ilan edilir. Hacı Hoca Niyaz Cumhurbaşkanı seçilir. Fakat 3 Ekim 1934'te Ma Cun Yın isimli Çin komutanı Mehmet Emin Buğra Bey'in ordusunu yener ve bu hükümet düşürülür.

Doğu Türkistan Halkını uyandırmak ve bağımsızlığın korunması fikrini halk'a anlatmak için Doğu Türkistan şehirlerinde geziler yaptı.

Hicri 1345'de Rusya, Mısır, Suudi Arabistan,, Hindistan ve Türkiye'yi ziyaret ederek, oralarda birçok inceleme ve tetkiklerde bulunmuştur. Doğu Türkistan'a döndüğü zaman, memleketi dolaşarak halkı cihad'a hazırlayan birçok konferanslar vermiştir.

1946 senesinde müstakil Doğu Türkistan Cumhuriyeti feshedilerek, Milliyetçi Çin ile müştereken bir koalisyon hükumeti kurulması kararlaştırıldı.

HABER ARŞİVİ

İli Okulu : Bu olaylardan sonra biraz zaman geçti. Hükümet adamları değişti Yeni vali yeni kaymakam geldi. Onların bilime saygıları var mıdır hiç olmazsa milli okul işlerine karşı çıkmazlar, engel olamazlar diye düşünmüştü. Zaten okul çok gerekli idi. Böylece görünüşte bir okul açıldı. Okulu 4 bölümlü olarak, eski dernek okullarının öğretmen ve öğrencilerini toplayarak öğretime başladı. Yüz kadar öğrenci ilk senelerini bitirip sınavları yapıldıktan sonra tatile başladılar.

SONUÇ

YAZDIĞI KİTAPLAR

Doğu Türkistan'daki Müslüman Türk liderler. Doğu Türkistan'daki SSCB. Komünist Çin ve Komünist1ere teslim fikrinde olan Milliyetçi Çin askerlerine karşı koyacak güçte olmadıkları için topluca dış ülkelere göç etmeye karar vermişlerdir. Bu toplantılara Doğu Türkistan Genel Vali Yardımcısı merhum Mehmet Emin Buğra", Maliye Bakanı merhum Canım Han Hacı, Doğu Türkistan eski Genel Sekreteri İsa Yusuf Alptekin. Osman Batur adına Nur hoca Batur ve Ali Bey katı1mışlardır.

Vatan Sevgisi:

Kaynaklar:

Yol hazırlığıyla meşgul olduğu bir sırada, Ladak'ta ticaretle meşgul olan Ahmet Tohti adındaki bir hemşerisinden mektup almıştır. Mektupta kısaca şöyle denilmektedir: ''Bu yıl takriben Mayıs aylarında Doğu Türkistan'dan kaçan 80 Kazak Türk'ü Ladak sınırına gelip, ilgililerden sığınma hakkı talep etmiş. İlgililer Kazak Türklerinin taleplerini Hindistan hükümetine bildirmiştir. Fakat Hindistan Hükümeti onların bu isteklerini reddetmiş. Bunun üzerine bir grup Kazak Türk'ü büyük bir telaş ve kaygıya kapılmışlar. Zira bunları takip eden Kızıl Çin birlikleri yaklaşmaktaymış. Mümkün ise Hindistan hükümeti ile temasa geçerek, bunların Hindistan?a kabulünü sağlamaya gayret ediniz. Aksi takdirde büyük bir felaket olacaktır.''Bu mektubu alır almaz İsa Yusuf Alptekin, yol hazırlığını tamamlayarak 6.8.1951 tarihinde Hindistan?ın başkenti Yeni Delhi'ye gitmiştir. Delhi'de 8 gün kalan İsa Yusuf Alptekin bu zaman zarfında birkaç defa Hindistan Dışişleri Bakanlığına giderek, ilgililerle görüşmüş ve bu 80 Kazak Türküne de sığınma hakkı verilmesini rica etmiştir. Hindistan Dışişleri Bakanlığındaki ilgililer: ?Mehmet Emin Buğra, size ve sizlerle ayni zamanda Ladak'a gelen göçmenlere sığınma hakkı vermiş olduğumuz için Kızıl Çin hükümeti bizi protesto etti. Bu yüzden, sizlerle ayni zamanda Hindistan'a gelen göçmenlerin Hindistan?ı en kısa zamanda terk etmelerini rica ettik. Eğer bu Kazak Türklerini de kabul edecek olursak, Kızıl Çin ile olan ilişkilerimiz zedelenir'' şeklinde cevap vermişlerdir. Bunun üzerine İsa Yusuf Alptekin de Hindistan Dışişleri Bakanlığındaki ilgililere şunları belirtmiştir:

6-Doğu Türkistan'ın yeni Hükumeti, İli, Altay ve Tarbagatay bölgelerine yerleştirmek için12,000 asker gönderecektir,

Dolayısiyle, bunların hayatlarının kurtarılması için Hindistan'a sığınmalarına müsaade edilmesini insanlık namına rica ederiz.''

2) Çinlilerle anlaşarak,

3) Davayı, hür dünya hükümetlerine anlatarak ; Onların yardımı ile istiklali elde etmek. Bu tezi savunanlar, başta Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti'ne, sonra da Japonya, Hindistan ve bazı İslam ülkelerinde faaliyet göstermişlerse de netice elde edememişlerdir.

Merkezi Çin Hükümetinin oyunlarına gelmeyen Mahmut Muhitti'nin askerlerinden iki yüzbaşı aldatılarak Mahmut Muhitti'ye rakip olarak Urumçi'ye çağrıldı. Bu askerler siyasi ve askeri eğitim aldıktan sonra iki yıl sonra da bölgedeki faaliyetlerde kullanılmaya başlandı. Sheng Shih Sey'in esas amacı bağımsız hareket eden Mahmut Muhitti'yi etkisiz hale getirmek ve bölgeye tamamen hakim

Üç Efendi ve Doğu Türkistan milliyetçilik hareketi

Turfan, Piçan, Toksun gibi yerlerden başlayarak sulama ve baraj yapımına hız verildi. Türkistan'ın verimli toprağı, boşa akan suları boldu ama halkın yararlanması için hiç bir faaliyet yapılmamıştı. Bunu gören Mesut Beyin direktifi ile baraj yapımına başlanmış ise de hükümet katkısı yeterli olmadığı için çalışmalar çok yavaş ilerliyordu. Bu nedenle Mesut Bey hükümet desteğine ek olarak 4100 gr. altın ve nakit para vererek katkıda bulundu. Böylece Mart 1947'de başlamış olan barajlar aynı sene çalışır duruma getirilmişti.

Yarım asrı geçkin bir süredir Doğu Türkistan?ın istiklali uğrunda işgalci Çinlilere karşı vermekte olduğumuz mücadelenin ilham kaynaklarından biri ve tarihte kurulan bir Türk devletinin başbakanı olma sıfatını taşıyan bir Doğu Türkistan büyüğünden burada çok kısa bir biçimde söz etmiş olduk? Ama önümüzdeki günlerde Alim Sabit Damolla?nın yazmış olduğu eserlerin içeriği ve Doğu Türkistan cumhuriyetinin kuruluş yıllarında verdiği hizmetlerle ilgili daha geniş bilgiler sunmaya çalışacağız?

01.01.1968 yılında doğdu. O, Kırgızistan?da ticaretle uğraşırken Kırgızistan Polis yetkilileri tarafından 1998 yılında tutuklanmış olup, 2001 yılı Mart ayının 12?sinde Kırgızistan Oş vilayeti yargı mahkemesi tarafından hiçbir delil- ispat olmamasına rağmen onu, ?terörist? diyerek suçlamak suretiyle idam cezasına çarptırmıştı. O tarihten beri Obulkasım Hacim Kırgızistan?ın Bişkek şehrindeki 1. kapalı cezaevindeki yeraltı hücresinde tutulmaktadır.

Muhammed Emin Buğra; Hoten'den, dini medreseden mezun olup, müderrislik yapmıştı. Zamanının yetiştirdiği en güçlü milliyetçilerdendi. Kumul İnkılabı'ndan sonra Hoten'de teşkilatlanarak, önce Karakaş ilçesini azat etti, arkadan bütün Hoten vilayetini Yarkent dahil azat eder. İki kardeşi Abdullah ve Nur Muhammed şehit düşerler. İnkılap, Rusya'nın ihaneti ve askeri yardımıyla bastırıldıktan sonra, Hindistan'a ve oradan da Afganistan'a gidip, Kabil'de ikamet eder. Burada geçi-diği zaman içerisinde ölmez eseri olan, Doğu Türkistan Tarihi'ni yazar. 1943 yılında Çin'e gelerek, Mes'ud ve İsa Efendilerle birlikte Doğu Türkistan mücadelesini başlatır. Üç Vilayet İnkılabında son bakan, 1949 yılından sonra da Doğu Türkistan eyalet hükümetinin başkan yardımcısı olmuştur. Komünist Çin İstilası'ndan az evvel ikinci defa Hindistan'a iltica eder. 1952 yılında Türkiye'ye gelir. Burada da vatan davasına elinden gelen hizmetleri yaparken, 1965 yılında Ankara'da vefat eder.

Bu manadan şunu kesin söyleyebiliriz ki, 1944 yılındaki halk müstakillik hareketi 1933 yılındaki mücadelenin devamıdır. Çünkü, Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'nin siyasi programı, dış siyaseti, devlet bayrağı, simgesi ve esas nişanı 1944 yılındaki milli ayaklanmanın lideri Ilınan Töre tarafından aynen ortaya konulmuş ve uygulanmaya başlanmıştı, İlihan Töre Doğu Türkistan halkının 1940'lı yıllardaki önde gelen teşkilatçısı, askeri komutanı, devlet kurucusu ve tarihi etkisi olan İslam alimidir. Onun parlak hayatı. Doğu Türkistan'ın müstakillik mücadeleleri ile iç içedir.

Bu sıralar Sovyetler ittifakının kontrolü altına düşen Uygur Milli Azatlık Hareketinin kurtuluş yollarını aradı. Çünkü o, Sovyet ittifakının Doğu Türkistan siyasetini çok iyi biliyordu. 1948 yılında Gulca da "Güvenliği Koruma Halk İttifakı" isimli siyasi teşkilat kurdu. Başkanlığına seçildi. Bu teşkilat o zamanki Mili Azatlık teşkilatının rehberi...

1947 yılı Doğu Türkistan vekillerini alıp Gulca'ya geri gelip düşman..., ömrünün sonuna kadar üç vilayetin özgürlülüğünü korudu. Gomindang askeri hükümet işle mücadelesine davam etti. Bütün gücüyle Uygur halkının maarif, medeniyet ve iktisadi yönden kalkındırma çabasında oldu.

''Çin De Li'' Yenihisar'daki kaymakamlığından sonra Endican şehrine konsolos olarak atanır. Yanında İsa Bey'i de götürür. 1926 yı1ının Nisan ayında başlayan yolculuk, Endican'da noktalanır.

Fetheddin Mahsum Özbek Türklerinden olup, 1923 yılında Namengan'da doğdu. Aslen Tacikistan'ın Düşembe şehrinden olan babası Nur Muhammed Kari ile Sovyet rejiminden kaçarak 1933 yılında Hoten'e gelip yerleşti.

Dünya çapındaki faaliyetleri yanında, Türkiye'de de birçok çalışmalar yapan İsa Alptekin, yalnız 1966'dan Mart 1971 yılına kadar geçen süre içinde 28 yerde konferans vermiş ve konuşmalar yapmıştır.''Komünizm ve Mi11iyetçilik'', ''Komünizmin Gaye ve Eme11eri'', ''Do u Türkistan'da Kızıl Çin Mezalimi'', ''Batı Türkistan'da Kızıl Rus Mezalimi'', ''Çin ve Rus Emperyalizmi Karşısında Türkistan gibi konularla, komünizmin mahiyetini ve tatbikatını anlatarak, Türkiye'nin en buhranlı bir döneminde üzerine düşen vazifeyi ifa etmiştir. Bu konferansların bir kısmı tarih ve yeri itibariyle şöyledir:

Yukarıdakiler geçen asrın ikinci çeyreğinden başlayarak Çin komünistlerinin istilasına kadar Doğu Türkistan'daki milliyetçilik hareketlerinin kısaca manzarasıdır.

Fatma Muzaffer Kaya

Düşmenge oyunhana bolmakta eziz ölkem

Yenihisar'ı Muhammed Emin Buğra Bey'in kardeşi Nur Muhammed Bey, yirmi gün müdafaa etmiş. Yeni hisar içindeki bütün ağaçları toplayıp, Çin askerleri surlara tırmanırken yakıp üzerlerine atmış. Yakması mümkün olan bütün şeyleri toplayıp yakıp, tırmananların üzerine atmış. Sonun. da Nur Muhammed Bey şehid düşmüş. Yenihisar'ı Abdullah Bey Yar. kent'ten yardımına gelmiş. Çinli Müslümanlar onu şehrin dışında karşılayıp şehit etmişler. Sonra başını kesip bir sırığa takarak Nur Muhammed Bey'e göstermişler ''yardımınıza gelecek kimse kalmadı teslim ol'' diye seslenmişler. Ma Hu Sen Hoten'e gelir, Hoten'in kurtarıcısı Mehmet Emin Buğra Bey'le harp ediyor.

Dilşad, aradan geçen bu sekiz yıl içinde, kin ve öfkesinden oldukça sıyrılmış başına gelenleri kadere bağlamışsa da yine de İmparator'un teklifine olumlu yanıt vermez. 'Müslüman bir kadının, kendi dininden olmayan bir kimse ile evlenmesinin caiz olmadığını söyler'. Şimdi artık tek isteği vardır, yurduna dönmek... doğup büyüdüğü o yerler, bir serap gibi gözlerinin önünde belirir durur,.. ve bu özlemi doruğa ulaşarak onu hasta eder. Vatan hastası...

Mökmek

Dünyadiki devzehtin canlık çikişim bar mu?

2-Mahalli idare makamları, yerli halk tarafından işgal edilecektir,

Könglim bu çiçek güller, külgende çiçilmaz mu?

Kaynak :

81 yıllık ömrün 31 yılını cezaevinde geçiren Hacı Yakup Bey onlarca makale ve kitabıyla Türk kültürüne önemli katkılarda bulunmuştur

Kudret ve kötü talih şahsiyetinde birleşmişti. Daha 10 yaşında iken usta bir binici ve iyi bir avcı olmuştu. 12 yaşına geldiğinde Kazakların büyük kahramanı Böke Batur?un dikkatini çekti. Böke Batur O?nu himayesine aldı. İyi bir silahşor, usta bir dövüşçü olarak yetişmesine katkıda bulundu. Sonra çete savaşlarının inceliklerini öğretti. Rusların ve Çinlilerin, soydaşlarına yaptığı işkenceleri görüp yaşadığı için Rus ve Çin milletinden nefret ediyordu. Böke Batur?un

Şerihan Töre

Bu baskıların başında karşı devrimci diye yakaladıkları kişileri, zorla ellerini bağlayıp, sokakları dolaştırdıktan sonra, meydana zorla topladıkları kalabalığın önüne getirip sorguladıktan sonra hemen kalabalığın önünde kurşuna diziyorlardı. Bu gibi katliamlarla halkımızı korkutup, etrafa dehşet saçmakla idiler. Bu ve benzeri zulümler karşısında halkımız çaresizlik İçinde kalmıştı, istilacılar ise yaptıklarından gurur duyuyorlardı, Burhan Şehidi, Urümçi Radyosu'nda yaptığı konuşmasında "Çin Komünist Partisi ve ordusunun gücüyle karşı devrimciler yakalanıp öldürüldü, bir kısmı hapse atıldı. Bu gibi tedbirler sayesinde yurtta asayiş sağlandı." diyordu (1).

Sabit Damollam bağımsızlık hareketine yetişebilmek için Hindistan üzerinden Hoten'e geçti. Sabit Damollam, Muhammed Emin Buğra ile istişare ettikten sonra Yarkent'teki Hoten askerlerinden 2000 kişiyi komutası altına alıp Kaşgar'a gelir. Kaşgar'da kumandan Tomur ile yardımlaşarak yeni şehir kalesine sığınan Döngenleri bertaraf edip milli mücadeleyi başlatmak için yola çıkar. Fakat Kaşgar'daki ayaklanmada, iki yüzlü, hain olduğu sonradan anlaşılan bazı nifakçılar mücahitlerin arasına sızmıştı. İşte bunlar kumandan Tomür'ün aklına bölücü fikirler yerleştirirler. Yani, Sabit Damollam'ın cemaat içinde büyük itibarının olduğunu ve Kaşgarlı olması sebebiyle hakimiyeti Tömür'den alıp ele geçirebileceği ihtimaline inandırdılar. Sabit Damollam'a karşı komutan Tömür'ün nefretini uyandırdılar, Tömür'e Kolordu Komutanı unvanım veren Çinliler ile Müslümanların arası bozulur. Düşman henüz yok edilmemişti. Bir gece, 1933 yılının 8. Ayın 2. gününün gecesinde komutan Tomur hiç beklenmedik bir anda Sabit Damollam, Muhammet Emin Buğra'nın kardeşi olan askeri kumandan Emir Abdullah 'ı yakalatıp hapse attırır. Hoten'den gelen 2000 askerin de silahlarını alıp, dağıtır.

6- 16.5. 1966'da Komünizmle Mücadele Derneği Konya Şubesinin daveti üzerine Konya halkına hitaben yapılan konuşma.

? Kaçmaya karar verdiğim zaman eşimi hacca gönderdim. Ona sen Hac dönüşü Ankara?ya git ve beni bekle dedim. Eğer firarımda başarılı olursam görüşecektik başarılı olamasam da o Ankara da, güvenlikte olacaktı.?

Sağdan İkinci

Mehmet Emin Buğra

Tavus

Dört senelik çileli çalışmalarından sonra bugün bile istilacı Çinlilerin uykusunu kaçıran Şark-i Türkistan Tarihi adlı eserini kaleme aldı. Mehmet Emin Buğra'nın bu eserini yayınladığı günden itibaren önce Milliyetçi Çin ve sonra Çin Komünist hükümetleri tarafından yasaklandı. Nitekim haziran 1991 tarihinde Çin Komünist Partisi'nin ideoloji eğitim sorumlusu olan Çiyen Boçün bir makalesinde şöyle diyordu:

YAREN MECLİSLERİ?NİN Doğu Türkistan'daki şekli olan MEŞREB MECLİSİ?DİR. Meşreb, belirli bir hiyerarşinin uygulandığı, çeşit1i meslek gruplarına mensup kişilerin haftada birkaç defa toplanarak oluşturdukları ahlaki ve terbiyevi bir ocaktır.

2 Aralık 1939'da Kabil'e gelen İsa Yusuf Alptekin ile görüşerek fikir birliğine vardılar. Bu görüşme kolay olmamış İsa Yusuf Alptekin Bey. Buğra Bejle görüşmesini bakın nasıl anlatıyor:

Almıla HAKİM

Geçen asrın 30-40'lı yıllarında Doğu Türkistan'da Çinçiler, Rusperestler ve milliyetçiler olarak üç grup mücadele meydanında idi.

Her Türk 29 Nisanlarda Osman BATUR?U rahmet ve şükranla yad etmeli ve onun mücadele azmini kendisine şiar edinerek, gelecek nesillere aktarmalıdır.

100 küsur yıldan beri bu şehrin kendisine 2500 kilometre mesafedeki Pekin ile o kadar da alakasının olmadığı gerçeğine de değinmiştir.

Dr. Mesut Sabri Bey Çin'e geldikten sonra daha önce Çin'de bulunan Türkistanlı milliyetçilerden İsa Yusuf Alptekin Bey ve diğer yurttaşlarla temasa geçmiş, daha sonra merhum M. Emin Buğra Bey onlara katılmıştır. Böylece bir araya gelen Türkistanlılar vatan ve millet için birlikte çalışmaya başlamışlardır. Bunun sonucunda Dr. Mesut Sabri Bey 12.12.1935 tarihinde Çin devletinin 5. Kurultayında Merkez Komite Üyesi, daha sonra Devlet Konsey Üyeliğine seçildi. Sonuncusu bütün Çin'de 40 kişiden ibaret olup biri Moğol, biri Tibetliydi. Daha önceleri Türkistanlılardan kimse seçilmemişti. Bu seçilmenin yararı Türkistanlıların sorun ve isteklerini Çin hükümet sorumlularına anlatmak olmuştur. Çalışmalardan biri 8. Kurultay için, orada bulunan Türkistanlıların fikir birliği ile hazırlanan konuşma idi. Meclis'te yaptığı bu konuşma çok etkili olmuştur. Çin'de o zamana kadar Türkistan konusunda kimsenin duymadığı fikirler ve istekler ortaya atılmıştır. Türkistan halkının gördüğü zulüm ve haksızlıklar anlatılmış, bunların düzeltilmesinin hayati önem taşıdığı vurgulanmıştır. Bu konuşma "Bir Nutuk'' adıyla İsa Y. Alptekin tarafından kaleme alınıp taş baskı ile yayımlanmıştır. 1947 yılında Süleyman Selçuk bunu tekrar yayınlamıştır.

Türklük hakkındaki fikir ve düşünceleri yazdığı Türklük oranı adlı kitabında geniş şekilde açıklamıştır.

Tiyüş

Ama, biz kendi Dilşad'ımız için ne yapmışız... bu büyük kadın için ne?Onu yüreğimiz sızlamadan geçmişin karanlığına terk edip bırakmışız. Oysa, o bize tarih boyunca gururla anacağımız nice onurlu anılar bırakmış. Kısaca, tarihimize şan katarak, bizleri hiçbir milletin tarihinde olmayan bir onura gark etmiştir.

b) Göstermiş olduğu bütün yakın ilgisine rağmen gerek Keşmir ve gerekse Hindistan hükümetleri Doğu Türkistan'1ı göçmenlere ancak transit geçip gitme kaydıyla sığınma hakkı tanımışlardır. Bu yüzden Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin bu konuda da teşebbüslerde bulunmuşlardır.

Çin ile Kazakistan Müşterek Askeri Tatbikat Yaptı

DOĞU TÜRKİSTAN'DAKİ HASIM GÜÇLER KARŞISINDA TÜRKLERİN MİLLİ

Buyruğuna nedimeler verir. Oysa, genç kadının gözünde hiçbir şey yoktur. O sadece, Cihan'ın serbest bırakılacağı ve birlikte Kaşgar'a gidecekleri günün hayalini kurar, durur. Kendisini ülkesindeymiş gibi düşler.

TÜRKİYEDE YAYINLANMIŞ ESERİ:

Dr. Mesut Bey, bu utanç verici duruma son vermek veya biraz da olsa düzeltmek için çareler aramış kendisi gibi bu duruma üzülen vatandaşlarıyla elbirliği yaparak işe okul açmakla başlamıştır.

700 km'lik yolda yakalanmadan Nilka'ya gelebildi. Ve milli ayaklanmaya diğer iki kardeşiyle birlikte katıldı. Kısa zamanda büyük başarılar göstererek, Nilka Azatlık koşunları komutanlığına getirildi. 1944 yılının Ağustos ayında komutasındaki birliklerle Mazar, Uluştay, Akköy ve Karasu kasabalarını işgalci Çin askerlerinden temizledi.

MÖ 56-36 yılları arasında Hun Hakanı olan Çiçi Han için, Alman tarihçisi Hirth: "Çiçi Han'ın nutku milliyetçiliğin tarih sahnesinde ilk kez dile gelişidir. . . . . . . . bu bakımdan Çiçi Han, milliyetçiliği devlet siyasetine temel yapan ilk devlet adamıdır. . ." diyor

Ermani tola dil hem, bir merre açılmaz mu?

3? Serh-i Elifiye -Arapçanın en yüksek gramer şerhi-

Yedi Bölümlü Okul : Bir sene geçti. Bahattin Bey Kaşgar'dan Gulcap'a döndü. Onu öne sürerek okul açma işine başlandı. Çünkü okulsuz yaşamak imkansızdı. Yedi yıllık okulun programı yapıldı. Onay için Valiye bir dilekçe ile gönderildi. Vali bir çok zorluklarla imzaladı. Buna sevinerek epey masraflarla okulun yeri hazırlandı. Ne yazık ki bu sırada Bahattin Bey vefat etti. İşler arkadaşı Yakub Bey'e kaldı. Mesut Bey onun arkasını bırakmadan onu teşvik etmek suretiyle nihayet okulun açılış günü geldi. Okulun açılış günü il valisi Mesut Bey'i öğretmenler arasında görerek öğretmen olup olmadığını sordu. Olumlu cevap alınca sessiz kalmış. Ertesi gün Yakub Bey'i çağırtarak, Mesut Bey hükümet önünde suçlu diyen bahanesiyle okul açılmasın demiştir. Yakup Beyin şevki kırılarak okul da açılamadı. Okul ve okuma işleri yukarıda anlatıldığı gibi 3-4 defa denendikten sonra Mesut Bey bu işte şanssızlığını anlayarak kendini çekti.

Ona ''Doğu Türkistan davasını, Çinlilerin zulmünü Türk yetkililerine anlatmak istediğini'' söyler.

İsa Yusuf Bey ve arkadaşları uzun müzakereler sonucu, güçlerinin Kızıl Çin kuvvetlerine karşı koymak için yeterli olmadığını düşünerek, hicret kararı alırlar. İsa Bey 20 Eylül 1949 gece yansı Urümçi?den ayrılır. 22 Eylül'de Kuçar şehrinde Mehmet Emin Buğra ile buluşur. 27 Eylül?de geldiği Kaşgar dan 1 Ekim 1949 da ayrılır.

DOĞU TÜRKİSTAN'IN YETİŞTİRDİĞİ

1-RUSYA VE ÇİN ARASINDA TÜRKİSTAN - Baymirza Hayıt

Çok tehlikeli ve meşakkatli bir dağ yolcululuğundan sonra 11 Aralık 1949 günü Keşmir sınırındaki Ladak kasabasına varırlar. İsa Bey ise 20 Aralık 1949'da Ladak'a ulaşabilirler.

İnsanın aklına şöyle bir soru geliyor; Bir milyardan fazla nüfuslu bir devletin bizim gibi küçük, 25 milyon nüfusluk halkın kanlarına çok mu ihtiyaçları var?

Ahmetcan Kasım ile Burhan Şehidi de vali

1949 senesi sonlarında bütün Çin'de komünistler iktidara hakim olmaya başlamış ve hızla batıya yani Doğu Türkistan'a doğru ilerliyorlardı. Tehlikenin artmakta olduğunu gören memleketin ileri gelenleri ve yakın dostları Dr. Mesut Bey'e gelerek ve ısrarla memleketten ayrılması ricasında bulunmuşlardır. Buna karşılık Dr. Mesut Sabri Beyin cevabı şöyle olmuştur : "Hayatım boyunca memleketim ve halkım için yararlı gördüğüm her şeyi büyük bir arzu ve gururla yaptım. Bundan dolayı bütün sorumluluğu üzerime alıyorum. Benim yerime kimse hesap vermek zorunda kalmamalıdır. Hukuki mesuliyet ve sorumluluk bana aittir. Yurdumu terk etmek veya kaçmak çare değildir ve benim inançlarıma tamamıyla ters düşer" diyerek ricalarını geri çevirmiş ve sevdiği topraklarda kalmıştır.

Buradan anlaşılıyor ki Çin ve Rus gibi emperyalist ülkeler karşısında Mehmet Emin Buğra bey burada da bir yardım görememiş ve bu seferde 1942 yılında Hindistan'a geçmiş. Mücadele hayatında çileler yine yakasını bırakmamış bu sefer İngiliz istihbarat örgütleri tarafından kendisini tehlikeli görerek Peşaver Merkez cezaevinde 6 ay süreyle göz hapsinde tutuldu. Ancak Çin'e dönmek şartı ile Ocak 1943 yılında serbest bırakıldı.

1944? 1945 yıllarında, Tanrı Dağları?nın kuzeyindeki Doğu Türkistan Kazak Türkleri?nin yaşadığı bölgeleri de Çin istilasından kurtardı. Sonra komünist ordunun baskılarıyla önce Altaylar sonra Tarbagatay dağları yavaş yavaş elden çıktı. 1945 yılının Ekim ayından 1947 yılının Şubatına kadar üç vilayetten oluşan Doğu Türkistan hükumeti?nin askeri ve mülki amiri olarak Vali sıfatıyla görev yaptı. O?nu, Şubat 1947?den Eylül 1949?a kadar Doğu Türkistan Cumhuriyeti koalisyon hükumetinin asli üyesi olarak görüyoruz.

Türklük hakkındaki fikir ve düşünceleri,

4. En büyük kahramanların kendi ulusundan çıktığı gibi İbn-i Sina, Farabi ve Uluğ Bey gibi bilginlerin de Türk ulusundan çıktığına inanırlar.

Dedi ve tek başına dağa çıktı. Savaştan başka kurtuluş yolu olmadığına inanıyordu. Başlattığı mücadele aynı gün destek gördü. Arkasından ilk gidenler arkadaşı Süleyman ve büyük oğlu

Mehmet Emin Batur- Kayseri Gündem,17 Ekim 2002

Biz fakir kardeşleriniz parasız olup, sizi dört gözle beklemekteyiz. Benim elime bakan 150 kişi var. Hiç birinin parası yok. Bunları listeye dahil edip acele gönderilmesi için hareket ediniz. Bunların yol masrafları için de paraları yok. Gariplerinizi zor durumdan kurtarmak için Kalkütta. Bombay ve Delhi'deki Müslümanların bu seneki zekatlarını alabilmek maksadıyla garipleri namından bir müracaatta bulunursanız, diye. Vefakar meslektaşlarınız.

''Delhi'de 21 gün kalmak mecburiyeti hasıl oldu. Ama zahmete değer netice elde ettim. Hindistan hükümeti, şayet Keşmir hükümeti kabul ettiği takdirde Delilhan başta 200 kişiye Hindistan'a girme müsaadesi verdi. Yarın Keşmir'e döneceğim. Şeyh Muhammed Abdullah daha önceki konuşmamız sırasında 'Hindistan hükümeti müsaade ettiği takdirde biz de müsaade ederiz?demişti.

Doğu Türkistan'a zorla sahip olan Çin idaresi, çıkarlarına zarar verir düşüncesiyle Türk halkını geri bırakmışlardır. Cahil toplumların idaresinin daha kolay olacağını düşünerek halkın eğitilmesini devamlı olarak baltalamışlardır.

13.10.1951tarihli mektubu:

Eğitim için yaptığı çalışmalar:

29.1O.1951 tarihli mektubu:

Bir Türk çocuğu Ulusunu Nasıl Sever?

Her Türk okuyup yazmayı öğrendikten sonra, sanat, ticaret işlerine girişmek ve vatanı için zengin olmaya çalışması gerek. Bilgili uluslar zengindirler. Her bir ferdi ayrı ayrı zengin olan uluslar dünyada en güçlü uluslardır. Türk ulusunun ilerlemesi için;

Ayaklanma akamete uğradıktan sonra bu mücadelenin öncüleri halkın içine karışıp gizlenmişlerdi. Çin yöneticileri ivedilikle bu ayaklanmaya katılanları yakalayıp, ikinci bir Atçüy olayının meydana gelmemesi için geniş çapta tutuklama yapma kararı almışlardı. Aynı zamanda halk arasına şöyle bir söylenti yayılmıştı: "Atçüy ayaklanmasını yapan liderler Karanlıkdağ da Mehmed Emin Hazret'in askerleriyle birleşmişler, yakında Hoten'i ele geçireceklermiş, ayaklanma liderleri Çin kuvvetlerince ku şalı liri arsa gözden kayıp oluyormuş veya kuş olup uçup gidiyorlarmış." gibi rivayetler etrafa yayılıyordu.

1954 yılında kurulduğundan beri Doğu Türkistan genelinde kendi başına bir hanedanlık meydana getirmiş olan?Üretim ve İnşaat Bingtueni? nin bu günkü umumi nüfusu, hükümet istatistik dairelerinin verdiği bilgilere göre 2 milyon 540 bindir.

1. Ulusal vatan

Doğu Türkistan Bağımsızlık Hareketinin Önderlerinden

İlk olarak DUK Başkanı Erkin Alptekin orada bulunan topluluğa karşı bir konuşma yaparak, Rabiye Kadir?den, ?Uygurların manevi annesi, Doğu Türkistan milli hareketinin önderi, uluslar arası insan hakları mücadelesinin bayraktarı? diyerek övgü ile söz etti. Rabiye Kadir hanımdan samimi bir şekilde hal hatır sorduktan sonra, onun Doğu Türkistan milli mücadelesindeki yeri ve Doğu Türkistan mücadelesi adına elde ettiği kazanımlarından bir defa daha takdirle söz etti. DUK?un her zaman Rabiye Kadir hanımla aynı safta ve omuz omuza durarak mücadele edeceklerinin altını çizdi.

1976 yılındaki yönetim değişikliğinde serbest bırakılan Hacı Yakup ve arkadaşlarına?yanlışlıkla? tutuklandıkları bizzat Çin makamlarınca söylenir.

AĞIRLAMAK İÇİN ÖZEL KIR GEZİSİ ORGANİZE ETTİ

Mehmet Emin Hazret

Sultan Saltuk Buğrahan

1- Altay Mecmuası - Yazar: İsa Yusuf ALPTEKİN

5- 3.4. 1966'da Kayseri Milliyetçi Öğretmenler Birliği'nin daveti üzerine Kayseri halkına hitaben yapılan konuşma.

"Gönül arzu eder ki, Türkistan meselesinin halledilmesi

Doğu Türkistan İnsanlıktan Yardım İstiyor,

Halkçımız

Onun için Doğu Türkistan milliyetçileri bu şiarı ortaya atarak. Kendilerinin Darvinist, komünist olmadığını, İslam dinine inanan, Sünni-Hanefi Müslim olduklarını bildirdiler. Halkının dine sadık olması arzusunu verdiler.

( 1890 - 29 NİSAN 1951 )

Mesut Sabri Baykozi; "Her ulus kendi dili ile yaşar, dilsiz bir ulus çobansız koyun sürüsüne benzer" der, 'nda. Yazılarını bütün Türk lehçelerinde kullanılan kelimeleri kullanarak ortak bir Türkçe ile yazmıştır. Kullandığı ortak Türkçe-den bazı örnekler şunlardır:

ŞARKİ TÜRKİSTAN AVAZI

Cumhuriyet hükümetinde kabine üyesi olan Gani Batur, milli azatlık ordusunun rehberlik vazifesine getirildi. Kendisine gösterdiği başarılarından dolayı "halk kahramanı" unvanı verildi. 1950 yılında Mao rejimi tarafından tekrar tutuklanan Gani Batur, merkezi Çin'e götürüldü. 1954 yılında Milli Ordunun dağıtılmasından sonra serbest bırakıldı. 1962 yılında meydana gelen Gulca ayaklanması sonucu Özbekistan'a iltica etti ve diğer bir milyon Doğu Türkistanlı gibi. Batı Türkistan'da hayatına devam etmektedir. Kendisinin Sovyet Rusya'ya iltica edişi, kişiliğine gölge düşürmemesi gereken bir durumdur. Doğu Türkistan'ın milli kurtuluş hareketlerine olan katkısı çok büyüktür.

Ruslar, Sovyetler Birliği'ni dağıtarak Bağımsız Devletler Topluluğu adı altında, Türk Cumhuriyetlerin kurulmalarını sağlamışlardır.

''Alicenap, Ali Mertebe, Sahibi İzzet Kaidul Millet Hacı İsa Yusuf Alptekin Hazretlerine, Seyahatinizden başarılı olarak Keşmir'e dönmüş olmanızdan son derece memnun olduk. Kavim ve milletiniz için, ezilen vatansız kardeşlerinizin geleceği, saadeti ve çeşitli memleketlerde perişan bir vaziyette yaşamakta olan milletimizin namusunu korumak için sarf etmiş olduğunuz gayretleri yazıp bitirmek mümkün değildir. Bunun için biz, Pakistan'da yaşamakta olan Kazak kardeşleriniz ve Encümen-i Şarki Türkistan Kazak Muhacirin-Peşavur Cemiyeti namından size bütün kalbimizle şükranlarımızı arz ederiz.

Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin Kazak Türklerinin iskanlı göçmen olarak Türkiye'ye kabulü için Türk basınıyla da devamlı temas ederek, beyanatlar vermişlerdir.

Belki geç de olsa Türk ulusunun ruhunda çoktan beri uyuyan böyle büyük bilinç ulu dilek belirmeye doğmaya başlamıştır. Belki bu ulu bilinci ruhunda duymayan pek az miskin-uyuşuk kişiler geri kalmıştır.

Kurultay alanında çeşitli temaslarda da bulunan Mehmet Emin Batur, Avrupa Türk Dernekleri Federasyonu Başkanı Cemal Çetin ile de bir süre sohbet ederek görüş alışverişinde bulundu.

1948?de 1. Halk Kurultayı?na Doğu Türkistan?dan milletvekili seçildi ve kurultay daimi konseyinin heyet üyesi oldu. Milletvekilliği döneminde Aksu?da çalışmalarda bulundu ve evlendi. Kısa süre içerisinde Aksu?daki okulların ve resmi idarelerin başında bulunan Çinlileri görevlerinden alıp yerine Uygur görevliler atadı. Bu davranışı ile bölgedeki Çinli yöneticiler ile arası açıldı. 1949 yılında Çin?de ve Doğu Türkistan?da siyasi yapı değişmeye başlamış ve komünistler her bölgede zaferler elde etmeye başlamıştı. Herkesinin canını kurtarmak için arayışlara girdiği bir dönemde Altay Neşriyatının başına geçmesi teklif edildi. Bu teklif o dönemde ölümle eş değerdi. O tereddütsüz kabul etti ve bedelini 26 yıl hapiste yatarak ödedi.

Ordu, Türkistan sınırlarında görüldüğü zaman, tüm Türkistan, bu beklenmedik saldırı karşısında şaşırıp kalır, hele yardım isteği ile kapılarını çaldıkları bu kimselerin, kılıçla karşılık vermesi, beyleri yıkar, perişan eder. Halkın şaşkınlığı, beylerin ise hayal kırıklığı devam ederken, Şao-Hui, saldırıya geçer. Türkistan ordusu da ister istemez saldırıya yanıt verir. Halk, yediden yetmişe cepheye dökülür. Nedenini bile bilmediği bu savaş karşısında kendini kahramanca savunur. çetin bir savaş olur. Ancak, düşmanın çokluk olması ve hele Şao-Hui'nin kıyıcı tutumu karşısında öyle bir an gelir, en sağlam imamları bile yıkar. Öyleki bir çok yerde, halk dövüşmeden teslim olma durumunda kalır.

Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin Ladak şehrine vasıl olduktan sonra, önce Komünist Çinlilerden kaçıp buraya kadar gelebilen vatandaşlarının bir listesini hazırlarlar. Bu listeye göre, Kökat sınır kapısından toplam 852 kişi geçmiştir, bunlardan 798 kişi sağ salimen Ladak'a kadar gelebilmiş, 54 kişi yolda vefat etmiştir. Ladak'a kadar ulaşabilenlerden kadın, erkek ve çocuk olmak üzere toplam 49 kişinin el ve ayaklan donmuş olup, bilahare bunların el ve ayak parmaklan kesilmek mecburiyetinde kalınmıştır. Hindistan Hükümeti bunları ücretsiz hasta hanelerde yatırmış ve tedavi ettirmiştir. Durumları çok ağır olanlar yine ücretsiz olarak askeri uçaklarla Ladak'tan Keşmir'in başkenti Srinagar'a taşınmıştır.

Dr. Mesut Sabri BAYKOZİ ve Eserleri

1949 yılında komünistlerin Doğu Türkistan'ı işgalinden sonra, Hindistan'a iltica eden ve bilahare Türkiye'ye gelip yerleşen İsa Alptekin, faaliyetlerini daha ziyade, Türkistan'ın tanınması ve bilinmesi hedefine yöneltmiş, bu münasebetle, birçok beynelmilel kongreye katılmıştır. Hür dünya ülkeleri ve beynelmilel teşekküllerle münasebetler temin etmeye ve bunlar aracılığı ile, Doğu Türkistan Davası'nın, Birleşmiş Milletler'e intikal ettirilmesine çalışmıştır. Doğu Türkistan'daki faaliyetleri de dahil, 1926 yıllarından beri bitmeyen bir sabır, irade ve metanetle devamlı bir mücadele içinde bulunmuştur. Bu mücadelesinde maddi ve manevi hiçbir fedakar1ıktan çekinmemiş, çeşitli külfet ve mahrumiyetlere katlanmıştır. Çin ve Ruslar tarafından çıkarılan bütün engel ve zorluklara cesaretle karşı koyan İsa Alptekin, Türkistan'ın dünyaya tanıtılması hususunda, birçok tehlikeyi de göze almıştır. Kendisine yöneltilen tehdit, teklif ve taltif gibi, düşman manevralarının ağına düşmemiştir.

Ama, Şao-Hui, baskıya yeltenince. Emir, sonunda çaresiz kalarak beylerin, sadece başlarını verebileceğini, çünkü, İslam dininin buna cevaz vermediğini söyler. Başlar, Çin'e götürülür ve orada birer kılıcın ucuna takılarak halka teşhir edilir.

4- DOĞU TÜRKİSTAN'IN ÇİN İŞGALİNE UĞRAMASININ 53. YILI

Fakat bu görüşmelerden dişe dokunur bir netice alamaz. Türkiye fakir bir ülkedir, kendi yağıyla kavrulmak mecburiyetindedir. Hariciyeciler çekingen davranmaktadırlar.

YETENEKLİ KOMUTAN

yardımda bulunmak,

Bu arada Afgan hükümeti de Emin Beye tavsiyelerde bulunmuş. ?Siyasi faaliyetlerde bulunmayın. Yabancılarla temas kurmayın? demiş. Bundan dolayı Emin bey. dışarıyla ilişkisini keserek inzivaya çekilmiş. Adını. Abdullah Yarkenti diye değiştirmiş. O evde kalıyormuş.

DOĞU TÜRKİSTAN da Uygur Türklerinin Çin gibi komünist bir devlet karşısında hala varlıklarını kaybetmemelerinin inanç ve milliyetin muhafazasına bağlayan Hacı Yakup, ülkenin istilasından sonra güçlü bir komünizm eğitiminin başladığını söylüyor. İstiladan kısa bir süre sonra hapishaneye giren Hacı Yakup, Allah'ın varlığı, Hz. Muhammed?in önderliğini genç nesle sürekli aktardıklarını söylüyor.

"Ekselans Şeyh Muhammed Abdullah, Ekselans Gulam Muhammed Bakşi, Muhterem beyler, Saygılarımızı arz ederiz ki, Ladak?taki bir hemşehrimizden telgraf aldık. Lhasa hükümetine sığınarak Gur-duk'a gelen bir grup Kazak Türklerinin buradan kaçarak Ladak sınır kapısına gelmiş olduğu belirtilmektedir. Telgrafta kaydedildiğine göre, bir Hint subayı bu kafileyi geri çevirmek için yola çıkmıştır. Bu kafile erkek, kadın ve çocuk olmak üzere 25 kişiden oluşmaktadır. Bu insanlar kendi ana vatanlarını terk etmek zorunda kalarak, Tibet'e gelip, Gurduk'ta yaşamaktaydı. Çin Komünist birliklerinin buraya ulaşmış olmaları neticesinde, Hindistan'a sıgınabilmek için bulundukları yerden ayrılarak Ladak sınır kapısına gelmişlerdir.

Mesela Doğu Türkistan ismini telaffuz etmekten çekinmektedirler. İsa Bey, her görüştüğü kişiye bıkmadan, usanmadan Doğu Türkistan davasını anlatır. Velev ki müspet bir cevap alamasın. Hiç 0lmazsa onu dinliyorlar ya, Bu ona yetmektedir. Nihayet 8 Eylül 1939'da Beyrut'a gelir. Lübnan ve Irak?ta ziyaretler yapar. 17 Ekim'de İran'ı, 20 Kasım'da Afganistan'ı ziyaret ederler. Afgan Kralı Muhammed Zahir Şah onu kabul eder. İsa Bey, Afganistan?da Doğu Türkistanlı mücahit Mehmet Emin Buğrayı da ziyaret eder. Tekrar Hindistan'a gelir ve 1940 yılının Mart ayında Çin'e dönüş. İsa Bey'in iki yıl süren ziyaretlerinin sonudur.0 artık mücadelelerine Çin'de devam edecektir.

Daim tökülüp yerge bir yolu tolalmastın

Bunun için ümitliyim. Yalnız başına daha önce Ladak'a gelmiş olan Delilhan bundan 15 gün önce tekrar geri gönderilmiş.''Nitekim Hasan Oraltay 1961 yılında yani bu olaydan tam 10 yıl sonra İzmir'de yayınlamış olduğu ''Hürriyet Uğrunda Doğu Türkistan Kazak Türkleri" adlı kitabının 197. sayfasında şöyle demektedir:

Ruslar bu hükümetin aleyhinde çalışmaya başlarlar. Çan Kay Şek ayaklanmayı bastırmak için uzlaşma yolları arar. İli?den gelen bir heyete görüşmeleri için Mesut Bey, Mehmet Emin Buğra Bey ve İsa Bey'in Urümçi'ye gitmelerine izin verir. Bu görüşmelerden beklendiği ölçüde faydalı neticeler çıkmaz.

Bundan sonra 31 yıl hüküm süren Satuk Buğra Han, güzel ve adil idaresi ile binlerce kimsenin Müslüman olmasına vesile oldu. 955 (H.344) senesinde Kaşgar civarında bulunan Artuç kasabasında vefat edip oraya defnedildi. Abdülkerim Satuk Buğra Handan sonra, oğulları devrinde de ülkesine pekçok İslam alimi gelip, İslamiyeti doğru olarak anlattılar ve yayılmasına çalıştılar. Kendisinden sonra Musa Tunga adında bir oğlu yerine geçti. Bundan sonra da bunun oğlu Baytaş Süleyman Arslan hükümdarlık yaptı. Başka oğulları ve kızları olduğu da rivayet edilmiştir.

AÇILMAZ MI?

İsa Bey 1946'da ''Üç Prensip Gençler Teşkilatı?nın Doğu Türkistan şubesini açar.''Altay Neşriyat Evi''ni kurar.''Erk'' gazetesini çıkarmaya başlar. Haftada bir toplantılar tertip eder.

O zamanki Gulca halkı, istilacı Çin Mançur Ordusunun İaşesini temin etmekle yükümlü olduğundan, halk, Çinlilerin nezaretinde geç saatlere kadar çalışmak zorunda idi. İstilacı Çin askerleri halka en ağır işkencelerle saldırmakta, sokaklarda oynayan Türk çocuklarını insafsızca dövmekte idiler. Küçük Gani bu şartlar altında büyüdü. Durum onun, isyankar, her zaman zayıflardan yana bir karekter kazanmasına sebep oldu. Gençliğinde bulunduğu köyün çobanlığını yaptı. Bu sırada köyden vergi toplamaya gelen Çin askerlerine haddini bildirerek, birkaç tanesini öldürdü, birkaçını da yaraladı. Kendisini yakalamak için gönderilen askeri birliğe karşı koydu ve birkaç tanesini pusuya düşürerek öldürdü. Hak ettiği Batur unvanını bu sırada aldı. Halk kendisini Gani Batur diye anmaya başladı. Altay dağlarında göçebe hayat yaşamakta olan kazaklara sığınarak, yıllarca Baturluğunu sürdürdü; fakat, 1941 yılının başlarında kanlı cellat Şin Si Sey'in birliklerine yakalanarak Urumçi'ye hapsedildi. Kendisine üç yıl süre ile Urümçi'nin en dehşetli hapishanesi olan 4. Türmide, Çinlilere has akıl almaz işkenceler uygulandı.

1946 yılında 2. Dünya Savaşı bitince Milliyetçi Çin hükümeti Başkentini Çünkin?den Nenkin?e aldı. O da Nenkin?e gelip Merkez Üniversitesi Sınır Fakültesinde Uygur Tükçesi'nde Doğu Türkistan?da kullanılacak ders kitapları hazırlamaya ve eğitim vermeye başladı.

Ulusunu seven, vatanını sever. Ulusal vatanın hudutları haritalarda belirlenmiştir. Ülkülük vatan. Türkiye Anadolu Türklerinin ülkülük vatanıdır. Türkiye'de Türklerin iki çeşit vatanlarından biridir. Türkiye müstakil bir ülke olduğu gibi Anadolu Türklerinin ülkülük vatanıdır. Geri kalmış uluslar birleşemezlerse kaybolurlar.

Canım Han Hacı; Vali Muavini, Vali ve Maliye Bakanı gibi çok büyük ve önemli vazifeler deruhte etmiştir.

Suudi Arabistan hükümeti, Büyükelçiliği kanalıyla I9.6. I952 tarihinde vermiş olduğu cevabında şöyle demekteydi:

Doğu Türkistan Türkleri sömürüyü ve esareti hiçbir zaman kabul etmemiştir. Doğu Türkistan Sovyet Komünist hakimiyetinin desteğiyle 10 yıl idare eden cellat Şin-Şi-Sey ile milletçi Çin hakimiyetinin ağır zulmü ve esaretine karşı 1944 yılında Doğu Türkistan'ın kuzey-batı bölgelerindeki İli, Altay, Çövçek vilayetlerinde milli kurtuluş ayaklanması patlak verdi. Şiddetli savaşlar neticesinde 12 Kasım 1944'de İli vilayetinin Gulca şehrinde Doğu Türkistan Cumhuriyeti kuruldu. Bu Cumhuriyetin cumhurbaşkanlığına Alihan Törem tayin edildi. Bir yıllık silahlı savaşlar neticesinde İli, Altay, Çövçek vilayetleri Çin ordusundan temizlenip, halkın milli devleti meydana geldi. Muntazam Doğu Türkistan milli ordusu kuruldu.

Abdulkadir Donuk, İsa Kocakaplan İst. 1991.

İşte böyle bir vaziyette kendilerini çok güvenlikte hisseden Hoten'deki Çin Komünist güçleri bir gece yarısı aniden patlayan el bombalarının gürültüsüyle sıçrayıp uyandılar. Ertesi sabah 15 Kasım 1955'de Hoten halkı şehirde ilan edilen sıkıyönetimden sonra Atçüy ayaklanmasını öğrenmiş oldular, Hoten, Çin Komünist askerleri tarafından kuşatıldı. Çin askerleri evleri basarak, önlerine çıkanları yakalıyorlardı. Hoten garnizonu ile Şorvağ köprüsü civarında çarpışan mücahitler yenilmişlerdi.

1. Türk dilini sever, konuşan dille yazar. Bu güzel Türkçe?yi yeni edebi Türkçe?yi herkese öğretmek için çalışır.

2. Ülkülük vatan

Ayrıca, maddi imkansızlıklar nedeniyle elle yazıp her ay çıkardığı "Yurt" adında bir mecmua da vardı. Bu mecmuada çeşitli haber ve hikayeler yer alırdı. (Oran Gazetesi, İlk Öğretmen, 1 nci, 2 nci, 3-4-5 Pütük Kazaklar, Tungalar, Yaşlarımız , İnan Negiz gibi 10'dan fazla eseri vardır.

Görüşme esnasında Rabiye Kadir Hanım?Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi? tarafından tesis edilen ve bir süreden beri deneme yayınlarını sürdüren?U-Tv?nin özel ziyaretini kabul ederek?U-Tv?nin sohbet programında kendisinin, milli hareketimizin bu günkü durumu ve geleceği hakkındaki düşüncelerini etraflı bir şekilde ortaya koydu.

ÇİNLİNİN KÖTÜSÜ BİNGTUEN?Lİ

Geçen asrın ikinci çeyreğinde, Çin'in o zamanki başkenti Nankin şehrinde, İsa Alptekin, Çin'i Türkistan Avazı dergisini yayınlayarak milliyetçilik propagandasını başlatmış oluyordu. Doğu Türkistan'da milliyetçilik gün geçtikçe güçleniyordu. Neticede 1931 yılı Kumul inkılabı patladı. Bu inkılap Doğu Türkistan tarihinde umumi bir inkılap oldu. İnkılap ateşi tüm Doğu Türkistan'a yayıldı.

Fetheddin Mahsum

2) Çinli'lerle anlaşarak; Savaşın sonuç vermeyeceğine kani olan liderlerden bazıları, Çinlilerle iyi geçinip, önce yani muhtariyet sonra tam muhtariyet ve belki zamanla istiklale kavuşulacağına kapılarak anlaşma yolunu seçmişlerdi... Anlaşma tezini savunanlara zamanın Çin yöneticileri yerine getirmeyecekleri vaatlerle, yetkisiz unvanlar vererek sözde bunları Doğu Türkistan'ın başına geçirerek, diğer tezlerin savunucularına karşı kullanmışlardır...

Bu karışıklığa rağmen bir çok olumlu işler yapılmıştır:

29 Mayıs 1947'de Doğu Türkistan Eyalet Hükümeti'nin Başkanlığı Türkler'e verilir. Mesut Sabri Eyalet hükümeti Başkanı, İsa Yusuf da bu hükümetin Genel Sekreteri olur.

No: 54 Ortaköy İstanbul

Çoğunluğa malum olduğu üzere, Çin?in?Şanghay İşbirliği Örgütü? nü kurmasındaki en temel maksatlarından biri, Uygurların milli bağımsızlık hareketlerini bastırmaktan ibaret olup, bu teşkilatın kurulduğu 1996 yılından bu güne kadar Çin hakimiyeti?Şanghay İşbirliği Örgütü?nü bu maksatları için hizmet ettirmeye çalışa gelmektedir

Muhammet Emin Buğra gibi Sabit Damollam da alicenap bir insandı. Bu gün biz 1933'de kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyetinin devlet teşkilatı, kanunları, bankacılık kurumları, iç ve dış siyaseti gibi müesseselerinden, bir o kadar da belgeden Sabit Damollam'ın ne kadar bilgili, tedbirli ve geleceği doğru tahmin etmiş bir devlet adamı olduğunu anlıyoruz.

"Sinkiang", "Sincan", "Sinkiang Uygur Özerk Bölgesi", " Sinciang Uygur Otonom Bölgesi" ifadelerini kesinlikle kabul etmediğimiz önemle duyrulur.

2) Çonytaş: Doğu Türkistan'ı Hindistan'a

Men bir Türkmen ulusum Türk oymakim Türk

İnsaniyetçimiz

21.9.1951 tarihli mektubu:

Hoca Niyaz Han, düşmanlarının bu avantajına karşı, silah almak için bir kaç devlet'ten istekte bulunmuşsa da, bu isteği yerine getirilmedi. Zor durumda kalan Hoca Niyaz Hacı silah almak İçin Sovyet Rusya'ya baş vurdu, Rus'larla yapılan silah alımı müzakerelerini bizzat kendisi idare etmek üzere bir heyet ile birlikte Doğu Türkistan'ın Rus hudut karakolu Ergaştam'a gitti. 50 kg. Altın karşılığında silah almak için antlaşma yaptı. Fakat Rus'lar geleneksel iki yüzlü politikalarını uyguladılar. Ve kendisine İhanet ederek, taahüt ettiği silahları göndermediler.

Abdülkerim Satuk Buğra Han, daha sonra yaptığı savaşlarda; Yağma, Çiğil, Oğuz kabilelerinin yerleşmiş bulunduğu Türkistan şehirlerini birer birer ele geçirdi. Bu sırada Karahanlılar Devletinin doğu kısmına hakim olan Büyük Kağan Bazır Arslan Han Çinlilerden yardım alarak 924 yılında Abdülkerim Satuk Buğra Hana karşı savaş açtı. Satuk Buğra Han Müslümanların yardım ve desteğiyle, onunla Balasagun Savaşını yaptı ve galip geldi.

Birinci defa toplanan Bakanlar Kurulu toplantısında anlaşmaya karşı karar alındı, ikinci defa yapılan Bakanlar Kurulu toplantısında ise Rusların aldatmacası ve askeri tehditleri üstün gelerek anlaşma kabul edildi. Temmuz 1946'daki bu antlaşma neticesi Ürümçi'de 15'i yerli, 10'u da Çinli olmak üzere 25 kişilik ortak bir hükumet kuruldu.

Hacı Yakup ANAT

Ulusal Vatan: Türkçe konuşan bütün insanların ortak vatanıdır. Yani Türk olan bütün halkın yaşadığı yerdir. Buralara diğer taraftan Turan da denir. Bu yerler hangi devletin idaresinde olursa olsun adı değişmez. Yani Türk vatanıdır. Mesela; Anadolu şimdiki Türklerin vatanıdır. Ankara başkentidir. O da ora- dadır. Dünyadaki bağımsız olan tek Türk vatanının başkentidir. İstanbul lehçesi ise ortak edebi dil olarak seçilmiştir.

Tabiri caiz ise, kuvvetler arasındaki nispet, kurtla fil arasındaki nispetten de fazla idi. Bu eşitsizliğe rağmen, Doğu Türkistan Türkü savaş yolu ile geçici de olsa defalarca istiklalini elde etmiş, 1933 ve 1944 tarihlerinde, hükümet şeklinin en mütekamili olan Cumhuriyeti ilan etmişti. Savaşlar çok kanlı olduğu gibi, halktan çoluk-çocuk, kadın yaşlı zayiatta çok vahim rakamlara ulaşıyordu. Ayrıca, eldeki kaynaklara göre Hoten vilayetinin 10 bin nüfuslu Cuma kasabasında 503 sivil kurşuna dizilmiştir. Savaş meydanlarında ölenler, bu sayının dışındadır. Buna ilaveten müstevliler, halkı istiklal fikrinden vazgeçirmek için köyleri ve şehirleri yakıp yıkıyorlardı...

3-Doğu Türkistan Hoca Niyaz Hacı Celalettin BATUR

''Kazakların durumuyla ilgili olarak Başbakan Şeyh Muhammed Abdullah ile görüştüm. Sınıra girmiş olan 100 kadar kişinin Srinagar'a getirilmesi hakkında emir vermiş olduğunu söyledi.

Doğu Türkistan Vakfı, muhaceretteki Doğu Türkistanlılar'ın maddi ve manevi destekleriyle 6 Nisan 1988 tarihinde İstanbul?da''1. Millet1erarası Doğu Türkistan Kültür ve Tarih Semineri''ni tertip etmiştir. Türkiye, İslam alemi ve Batı ülkelerinden gelen pek çok ilim adamlarının katıldığı bu seminer Doğu Türkistan'ın her yönü ile tanıtılabilmesi için çok faydalı olmuştur..

Kadın gibi ağladığın zamanları bir hatırla

"ÇİN İŞKENCELERİ" RESİM SERGİSİ AÇILDI

Çinlilerin baskıları sonucu 21 Eylül 1944 yılında Ali Han Töre isimli dini liderin öncülüğünde İli'de bir ayaklanma olur. 7 Kasım 1944'te''Şarki Türkistan Cumhuriyet?i'' kurulur. Beyaz zemin üzerinde fetih suresinin birinci ayetini taşıyan bir bayrak ve yeşil zemin üzerinde ay yıldızlı bir başka bayrak bu cumhuriyetin İstiklal alametleri olur.

Irkımız Türk'tür.

Doğu Türkistanlı Uygur genci Obulkasım Hacim 01.01.1968 yılında doğdu. O, Kırgızistan'da ticaretle uğraşırken Kırgızistan Polis yetkilileri tarafından 1998 yılında tutuklanmış olup, 2001 yılı Mart ayının 12'sinde Kırgızistan Oş vilayeti yargı mahkemesi tarafından hiçbir delil-ispat olmamasına rağmen onu, ?terörist? diyerek suçlamak suretiyle idam cezasına çarptırmıştı. O tarihten beri Obulkasım Hacim Kırgızistan'ın Bişkek şehrindeki 1. kapalı cezaevindeki yeraltı hücresinde tutulmaktaydı. 07.09.2006 tarihinde yatmakta olduğu hapishanede vefaat etti.

İsa Yusuf Bey, diğer Türkistanlı liderlerden farklı olarak diplomat yönü ağır basan bir şahsiyettir. Meselelerin şiddetten ziyade aklı selim ve uzun vadeli çalışmalarla halledileceğine inanır. Batı Türkistan'da vazife yaptığı yıllar onun ufkunu genişletmiş ve dünyayı, daha iyi tanımasına fırsat vermiştir. Bu görevleri sırasında Türk ve İslam dünyasını da yakından tanımak imkanını bulmuştur.

Yukarıda adları geçen muhterem kişilere "Üç Efendiciler" denilirdi. Şimdi hayatta kalan iki kişi vardır: Biri ben Hacı Yakup ve İbrahim Mutii.

Planın birinci kısmı gerçekleşti. Yani muhafızların yedisi öldürüldü, silahlarına el kondu. Fakat mahkumlar içerisinde ömür boyu hapse mahkum olan Vang isimli milliyetçi Çin albayı mücahitlere katılıp arabayı sürmede yardımcı olmak ister ve mücahitleri alıp yola çıkar. Zaten Çinli olduğu için Türk düşmanlığı damarı kabarır, mücahitlere oyun oynayıp, arabayı son hızla sürüp, askeri kışlanın yanına geldiğinde korna çalmaya başlar. Kışladaki askerler mücahitlere saldırırlar. Durumu kavrayan mücahitler dağılır.

Bay Aleksandır söz konusu makalesinde; Fabrika, maden, atölye ve çok katlı binaların çoğalmasıyla Ürümçi vilayetinin milli özelliğini yok ettiğini fakat, şehrin arka sokaklarında mescitlerin çoğalmakta olduğunu, Uygurların ise, iftihar etme duygusu içinde dini kimliklerini muhafaza etmekte olduklarını beyan ederek, gerçi Ürümçi şehri yüksek binalarla dolmuşsa da fakat burada Çinin deniz kıyısındaki iktisadi yönden kalkınmış şehirlerindeki mamur manzaralardan zerre kadar bir eser olmadığını, Ürümçi?nin kişi başına düşen gelirin de, Çin?deki ortalama gelirin çok altında olduğunu, işsizlik oranının da haddinden fazla çoğaldığını, temel yapılaşmanın da çok gerilerde olduğuna vurgu yapmıştır.

Altay vilayetindeki Köktogay bölgesinin Öndirqara mevkiinde doğdu. Altay Kazaklarından Orta halli bir çiftçi olan İslam Beyin oğludur Göçebe Kazak hayatını yaşayarak büyüdü. Dedesi din adamı idi. Arkadaşları gibi o da 10 yaşından çok önce usta bir binici ve iyi bir avcıydı. 12 yaşında Kazak Türklerinin büyük kahramanı Böke Batur, ondaki yeteneği görüp yanına aldı. Ona savaş taktiklerinin inceliklerini öğretti. Aynı zamanda Türkçülük ruhu ile Rus ve Çin kinini aşıladı. İki yıl sonra Böke Batur?un büyük yenilgisi oldu. Böke Batur, Osman?a; ?Benim işim bitti, ama ileride Türk milletinin sana ihtiyacı olacak, benden ayrıl.? diye buyruk verdi. Böke Batur yenilgiden sonra Türkiye?ye gelmek için Tibet?ten geçerken yakalandı ve başı kesilerek öldürüldü. Osman Beğ, 40 yaşına kadar doğduğu bölgede tarımla uğraşarak geçimini sağladı. 1940 yılında Çin zulmü dayanılmaz boyutlara ulaşmıştı. Camilere tecavüz eden, Kur?an-ı Kerim?i yakan Çinlileri protesto eden Türkler, ?isyancı? oldukları bahanesiyle tutuklandı. Resmi makamlar, Türk?lerin ellerindeki silahları toplamaya başladılar. Babası ve ailesinden bazı kişiler, silahlarını Çin askerlerine teslim ettiler. Osman Beğ,

Merkez Reşidi ve Don Mahalle Gani Ahun Okulu : Bundan sonra işin arkasında durarak bu iki okulun para ve eğitim işlerini yürütmek öğretmenlerin bilgi yönünden eksikliklerini doldurarak onları bu milli ve uluğ işe heveslendirmeye koyuldu. Onun için haftada bir defa ders verdi.

İsa Yusuf Bey'in yetiştiği diğer bir ocak da, bu gün Çankın yöresinde yaygın olarak görülen

"Delilhan ve Alibeg başkanlığındaki 200 kişinin Hindistan'a girdiği haberi geldi. Herhalde bir aya kadar Keşmir?e gelirler."

Uygurcadan Çeviren:Mehmet Emin BATUR

1943 yılında İlihan Töre bir kaç senelik hapis hayatını bitirerek Ürümçi'de hapisten çıktı. Bu devir Doğu Türkistan İslam Fanisi ve Doğu Türkistan Halk Partisinin Ürümçi'de ciddi teşkili faaliyet yürütmekte olduğu bir zamana rastlıyordu, İlihan Töre hapisten çıkar Çıkmaz istiklalcilerin yegane önemli Üssü olan bilinen Ruzi Hacım Camisi 'ne geldi ve Cingizhan Damaolla, Polat Kadir, Selçuk, Er-toğrul, Tohti Kurban gibi arkadaştan ile temas kurarak teşkili faaliyetlerini devam ettirdi. Umumi vaziyeti gözleyerek Gulca'ya yönelik yol tuttu, İslam Tarihi, İslam Felsefesi ve Kur'andan tam bilgili olan İlihan Töre, Gulca'ya geldiği zaman Peytulla Camisinin Başmüderrisliği ve imamlığı teklif edildi. O kısa zamanda halkın müstakillik mücadelesine atılmasına ve bir araya gelmesi yolunda açıktan açık konuşmalar yaptı.

Asıl adı Osman İslamoğlu idi. Batur, O?na milletinin verdiği bir unvan, bir sıfattır. Kahraman ve cesur anlamındadır. O, bu unvan ve sıfatla özdeşleşmiş, böylece anılmaya hak kazanmıştır.

Çin devleti rejimine karşı duyduğu kaygıyı kendisine karşı çıkacak binlerce kişiyi hapse atarak gidermeyi planlıyor. ? Geri dönecek mi siniz? sorusu bir anda susmasına sebep olmuştu. Biraz düşündükten sonra (başımı verirsem belki geri geri dönebilirim dedi. Buraya geldikten sonra Çin aleyhine makaleler yazmış ve hatta Çin Konsolosluğunun önüne gidip Kahrolsun

Komutan Tömür'ün askerleri yeni şehirdeki Çinli Müslümanlarla değil de Hoten mücahitleri ile savaşmaya başlarlar. Komutan Tömür'ün subayı Hapiz komutasındaki askerler Karakaş'a kadar ilerlerler. Hoten askerleri onları püskürterek Yarkent'e geriletirler. Binlerce Doğu Türkistanlı mücahit bu yersiz çarpışmalarda ölür.

1944 yılının Temmuz ayında Altay'daki milli güçler Gomindang'ın 384. Alayına baskın yaparak mağlup etti. 14 Ağustos günü Nilki'daki Ulastay'da Geni, Fatih Ekber, Seyit, Hamit ve Osman başta olmak üzere 600 kişilik partizanlar gurubu resmen bir araya geldi ve açıktan açık silahlı saldın başlattı. 7 Ekim Nilki Şehrini kurtardı, işte bu Doğu Türkistan Azatlık hareketinin başlanması. Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin kurulusu için atılan ilk kurşundu. " Azatlık Teşkilatı " reisi İlihan Töre, Gomindang'ın bütün askerleriyle şehir dışında savaşmakta olan bu fırsattan faydalanarak 10 Kasım 1944 günü Gulca şehrinde silahlı ayaklanma yapma kararını aldı. Düşman bundan haber aldığı İçin ayaklanma tarihi 7 Kasım ile değiştirildi. NiUca partizanlarının Geni başkanlığındaki kısmı Gulca'nın güney doğusundan, Seyit başkanlığındaki kısmı Gulca'nın kuzey, batısından, Fatih başkanlığındaki kısmı kuzey doğusundan hücum etmeleri kararlaştırıldı. O gün sabahın ilk saatlerinde Abdukerim Abbasov başkanlığındaki partizanlar 60 adet otomatik tüfek, 2 adet makineli tüfek, 2 adet tanksavar silahı ve bunlara ait 2 ton cephane ile Korgas yolu ile Bayanday'dan geçerek Gulca'ya girdi.1945 Şubat ayında Gulca kurtarılana kadar Gulca şehri ve civarında 20'den fazla büyük, 300 'den fazla küçük tipte çarpışmalar meydana geldi. İlihan Töre önce kendisinin önderlik ettiği birliklere komutan sonra Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin Askeri Kuvvetleri Başkomutanı olarak bütün savaşlara komutanlık yaptı, Bu arada parçalayarak yok etmek esas gücü toplayarak düşmana nihai darbeyi vurmak, kuşatarak yok etme, düşmanı teslim olmaya mecbur etme ve hile ile yok etme taktiklerinin hepsini komuta ettiği bütün savaşlarda basan uyguladı.

Yakuphan Be-Devlet

Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin kafilesi Keşmir'in başkenti Srinagar'a gelir gelmez:

Dr. Mesut Sabri BAYKOZİ Doğu Türkistan'ın kuzey illerinden İli vilayeti, Gulca ilçesine bağlı Arvuz köyünde 1887'de dünyaya gelmiştir. Mesut Bey 5 erkek, 2 kız olmak üzere 7 kardeşin en küçüğüdür. Babası Sabir Haci, annesi Aysıhan'dır. Büyük babaları, Polatkozi, Tömürkozi ve Baykozi'dir. Böylece adı Dr. Mesut Sabri BAYKOZİ olmuştur.

Evet, devlet adamı, tarihçi, din alimi, siyasetçi, hukukçu, eğitimci ve komutan sıfatlarının yanında yi birde edebiyatçı olan Mehmet Emin Buğra Bey. ''SİLKİN'' şiirinde Türklük bilincinin önemini ne güzel anlatıyor.

"Milli uyanış" devrimizin simalarından merhum şehit Abdu'l Kadır Damulla Varisi 1907 yılı Türkiye, Mısır, Suriye. . . , gibi İslam ülkelerine araştırma seyahatlerine çıkıyor. Döndükten sonra Kaşgar 'da Matle'ul-Hidayet adında okul açarak öğrenciler yetiştiriyor, kitaplar yayınlayarak halkı uyandırıyor. Böylelikle milliyetçilik fikri Doğu Türkistan'a yayılıyor.

Aralık 1954'de Hoten'in Atçüy kentinde Niyaz Beğ Hacı'nın evinde Karakaşlı Abdulhamid Damollam ve Fetheddin Mahsum'un önderliğinde kurulan "Teşkil-i Necat" Partisi'nin toplantısı yapıldı. Bu toplantıda 15 Kasım 1955'de ayaklanma kararı alınmıştı. Bu karar gereğince Fetheddin Mahsum öncülüğünde bir bölük mücahitler Atçüy'deki "Emgek Bilen Özgertiş" hapishanesine baskın yaparak muhafızların silahlarını aldılar. Hoten kalesindeki garnizona hücum ederek şehri ele geçirmeyi planlamışlardı.

Kafile, üç ay gibi bir zamanda, çöller, dağlar aşarak Çin'e varır. Saray o gün, olağanüstü anlar yaşar. Herkes merak ve heyecan içindedir. Hele İmparatorun heyecanı doruktadır. Bazı kimseler de bu savaşçı ve mağrur kadının nasıl dize geleceğini görmek için adeta seyre gelmiştir. Fakat, Dilşad bir Prensese özgü vakar ve davranışla saraya gider. Hatta saray kurallarına bile meydan okuyarak, savaşta giydiği zırhı ile at üstünde görünür. İmparatorun huzuruna vardığında yine aynı vakar, aynı davranış İçindedir. Sarayın görkemi onun ruhuna en küçük bir eziklik vermemiştir. Kendinden emin adımlarla tahta doğru yürür. İmparator, ayağa kalkarak, Asya'nın bu eşi benzeri görülmemiş kahraman ve güzel kadınını selamlar orada bulunanlar huşu içinde İmparatora secde ederek onu selamlarken, Dilşad davranışını hiç bozmaz. Hatta valinin uyarısını bile dinlemeyip ona şöyle bir yanıt verir.

Bu "Öğretim" sırasında bazı hainlerin bilgi vermesiyle Fetheddin Mahsum başta olmak üzere bazı kişilerin iki sene müddetle gizlendiği Tosalla köyünden 10 Şubat 1957'de yakalayıp, l Mayıs 1958 tarihinde Fetheddin Mahsum'u şehid ettiler. Abdulhamid Damollam başla olmak üzere bazı mücahitleri 4 yıl sonra Karakaş kazasının Yava isimli yöresinde gizlendikleri yerden yakalayıp Nisan 1959'da şehid ettiler.

Yıl 1756... Türkistan, iç savaşın eşiğinde, felakete doğru adım adım yaklaşmaktadır. Ülke beylerinden Kuçar Beyi Hocası bey ile Hoten Beyi Hoşköpek saltanat sevdası ile (ülke yönetiminde bulunan Davaçiye karşı savaş açmış, alabildiğine kavgasını sürdürmektedir, hatta bu durum, öyle bir boyuta ulaşmıştır ki zamanın Çin İmparatoru olan Chi-En-Lung'dan hasımlarına karşı yardım bile istemişlerdir. Böylece, hiç farkına varmadan ülkelerinin nasıl bir çalkantı içinde olduğunu düşmanlarına adeta açıklamış olurlar. Durumu değerlendiren İmparator hemen, hiç zaman yitirmeden büyük bir ordu ile Türkistan üzerine yürür. Zira, nicedir, Türkistan'ı kendi topraklarına katma hayali içindedir. Bu nedenle kendisine güzel bir fırsat doğmuştur. Ordusunun başına güçlü bir komutan olan Şao-Hui'yi getirir... güçlü olduğu kadar da haşin...

Bu faaliyetler sürdürülürken İsa Yusuf Alptekin, Kazak Türk liderlerinden Alibeg Hakim, Hamza Uçar, Hüseyin Teyci ve Doğu Türkistan eski Genel Sekreter yardımcılarından Salis Emreoğlu tarafından imzalanmış bir mektup almıştır. Mektupta şöyle denilmektedir:

Kırım Meclis başkanı Mustafa Cemiloğlu da bu faaliyetimize katılarak bir konuşma yaptı. Bu ilmi muhakeme toplantısına Türk dünyasının genel meseleleri hakkında konuşan Prof. Dr. Turan Yazgan ile Erkin Tarım bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Şanım Türklük, Ayyulduzluk bayrağım Türk

2-Üç vilayetin ayrılması,

15.10.2007

Neticeye gelirsek, o bilinç nedir?

b- Bütün dünyaca unutulan, gözlerden uzaklaştırılan Doğu Türkistan'ı dünyaya, tanıtmak. ;

Dr. Mesut Bey Türklüğe gereken önemi vermiş, Türkistan'da yaşayan Uygur, Kazak, Kırgız, Özbek, Tatar v. b. toplumların başkalarının iddia ettiği gibi ayrı ayrı milletlerden olmayıp Türk milleti olduğunu ispatlamaya çalışmıştır.

BUĞRA VE ALPTEKİN AİLESİ

Ulus Sevgisi:

Türk ulusu okuyup bilgi ve bilim öğrenmezlerse uluslarını anlayamazlar ve ilerleyemezler. Düşmanlarına teslim olurlar. Yani başka uluslar kendilerine esir ederler. Onun için Türklerin her çeşit bilim ve bilgiyi ticaret işlerine gönül vererek öğrenmeleri gerekmektedir.

Uygurlar Türk'tür ; Türkler, Hunların ayrı bir koludur . Yani Uygurların ecdatları Hunlar'dır.

Doğu Türkistan vatanımızın tarihi adı olup, tarih eserlerinde umum itiraf eden, kullanıla gelmekte olan, hem de iki defa kurulan cumhuriyetlerimize ad olan isimdir. Uluğ bilginimiz, Yusuf Has Hacib bin yıl öncesinde yazdığı Kutadgu Bilig adlı eserinin nesri giriş sözünde: "Kamuğ Türkistan illerinde, Bugrahan dilince, bu kitaptan yahşırak hergiz kimerse tesnif kılmadı" diye vatanımızın adının Karahanlılar döneminde Türkistan olduğunu bildirmiştir. Lakin Çin istilacıları 1884 yılında Doğu Türkistan adını kaldırarak "Hsin chiang " denilen menfur adı koydu. Halkımıza, Yeni nesillere vatanımızın adının "Hsin chiang" olmadan önce Doğu Türkistan olduğunu duyurmak, kendini milliyetçi sayan her bir Uygur Türkünün milli borcudur. Vatanımızın adı asla ve asla "Hsin chiang" olamaz. . . vatanımızın ebedi kalıcı adı Doğu Türkistan'dır.

Ama, Şao-Hui'nin kıyıcı tutumu karşısında, daha fazla direnmenin mümkün olamayacağını görerek İran?ın Bedehşan Emirliğine sığınmaya karar verirler. Büyük bir kafile ile Künlün dağını aşarak Bedehşan'a gelirler. Ancak, Bedehşan Emiri AIİ Şah gelenleri kabul etmekte pek İstekli davranmaz. Çünkü, geçmiş yıllarda, zaman zaman Türkistan beyleri ile sorunlar yaşamıştır. Sınırda yığılmalar olur.

Diş Tb. Gültekin PEHLİVAN

Ne yer, ne içer. Onun bu halini gören İmparator ne yapacağım bilemez. Onsuz yaşamayacağına kesinlikle inanmıştır. Bu nedenle, Dilşad'ın kalması için defalarca ricada bulunur. Fakat Dilşad da ülkesinden uzak yaşamayacağını vurgular durur. İmparator, çıkmaza girer. ne is, ne güç.. Devlet işlerine bile bakmaz. Öteden beri durumu öfke ile izleyen Ana

İkincisi; ben Kaşgar'dan gelip Hoten'deki ayaklanmanın başına geçsem mücadelemizin güçlenmesine fazla bir faydam olmaz"

Çinperestler: Çin askerlerinin himayesinde vatanı devamlı "Çin emperyalistlerinin" zülmü altında kalmasını isteyen, idealsiz, az bir menfaate satılmış, milli münafıklardı. Bunlar Doğu Türkistan'ı Şi cyang , Dun cyang ve Nan cyang lerden ibaret 3 eyalete bölmekteydi. Bunlar hatta bu tasarıyı 1948 yılı Nankin'de açılmış I Halk Kurultayı'na vermişti. Milliyetçi vekillerin karşı çabaları neticesinde kurultaydan geçmedi. Bunların tipik vekili Burhan Şehidi, Kasım Kurbani, Nasır Bek, Seyid Ahmed Hoca, Na dey chao , Turap Bek, Supi bek Haci, Pasar Bek, Nurbek, Tohti Alem Ahun, Yolbasbek, . . . . , gibi insanlardı.

?Tiyanşan internet sitesi?nin daha önce haber verdiğine göre, ?Şanghay İşbirliği Örgütü?nün iki üyesi Çin ve Kazakistan?ın sözde?Terörizm?e karşı müşterek askeri manevrası 24.08.2006 tarihinden 26.08.2006 tarihleri arasında yapıldı. Bu defa ki manevranın ismine?Tiyanşan-1? adını vermişlerdir.

Yurttaşlarından almış olduğu bu yetkiyle İsa Yusuf Alptekin, kendisinden önce serbest göçmen olarak Türkiye'ye gelip yerleşen mücadele arkadaşı Mehmet Emin Buğra ile birlikte Milliyetçi Çin, ile müzakerelere girişmiş, fakat Milliyetçi Çin'in sembolik anlamda dahi olsa Doğu Türkistan'ın istiklalini tanımayı kabule yanaşmamasından sonra, yurttaşlarını Milliyetçi Çin ile hiçbir surette ilişki kurmamaya davet ederek, bu ülkeyle olan görüşmeleri kesmiştir. Daha sonra, vatan ve milletini seven, davasına bağlı, fedakar ve vefakar vatandaşlarının maddi ve manevi destek ve yardımlarıyla Doğu Türkistan'ı, Doğu Türkistan davasını ve Komünist Çin istilası altında kalan Doğu Türkistan'daki gerçek durumu, Türk, İslam ve Batı kamuoyuna duyurmaya çalışmış, bu meyanda pek çok ülkelere seyahat etmiş, uluslararası toplantılara katılmış, pek çok devlet büyüklerine muhtıralar takdim etmiş, beyanatlar vermiş, makaleler, broşürler ve kitaplar yayınlamıştır.1960'da Mehmet Emin Buğra büyük fedakarlıklara katlanarak?Türkistan?, ?Türkistan Sesi'' ve İngilizce ''The Voice of Turkestan'' ismindeki dergileri çıkararak Doğu Türkistan davasını Türk, İs1am ve Batı kamuoyuna duyurmaya çalışmıştır. Bunların ilki İstanbul?da 1953 yılında altıncı sayısına kadar; ikincisi Ankara'da 1956-1957 yıllan arasında 11. sayısına kadar; ve üçüncüsü yine Ankara'da, ayni dönemde 3. sayısına kadar çıkarılmıştır. Bu neşriyata muvazi olarak Kahire'de Mehmet Emin is1ami ile İbrahim Vasıli adlarındaki Doğu Türkistanlı aydınlar tarafından 1953 yılında yayınlanan Savt-ül Türkistan adlı dergi, Arap alemine hitap eden tek süreli Doğu Türkistanlıların yayını olarak hatırlanacaktır. Muhacerette Doğu Türkistanlılarca gerçekleştirilen başka eserlerle birlikte sözünü ettiğimiz bu süreli yayınlar Doğu Türkistan Türklerinin var olma mücadelesinin birer belgesi olarak dünya kütüphanelerini süslemekte ve Doğu Türkistan hakkında yabancılar tarafından yazılan birçok esere konu teşkil etmektedir.

Bu arada, Doğu Türkistan'daki asayişi sağlayıp oradaki beylerden bazılarına, düklük, prenslik ve daha başka unvanlar verir. Saraylar yaptırıp onlara tahsis eder dendi yurtlarına izin verilmeyen bazı kimseler, Cang-An kapısının batı yanına iskan edilir. Onlara, Çinli halka tanınan, memuriyet ticaret ve seyahat hakkı tanınır. Ayrıca, hazineden bir miktar para ayrılarak, onların bulunduğu yere bir Cami yapılmasını buyurur. Süslü yüksek kemerli geniş sahanlı olarak inşa edilen bu cami, 1765 te tamamlanmıştır. Caminin içinde dört dilde yazılmış bir kitabe vardır. Kitabenin Çince metnini bizzat İmparator kendisi yazarak mührünü basmıştır. Zaten, bir çok bilgi de bu kitabeden öğrenilmiştir.

Alihan Töre'nin yerine gelen lider Ahmet Can Kasımı, Eylül 1949'da 5 arkadaşı ile birlikte Ruslar'ın suikastıyla uçak kazası bahane edilerek yok edildi. Ve 6 yıl yaşayan Doğu Türkistan Hükümeti, 100 bin kişilik Doğu Türkistan Ordusu Ruslar tarafından dağıtıldı. Aralık 1949; Doğu Türkistan Stalin tarafından Cin Komünistlerine teslim edildi. Ama Doğu Türkistan halkı ay-yıldızlı gök bayrağını hala saklamaktadır. Bağımsızlığa ve hürriyete olan ümidi hiç bir zaman kesilmemiştir. İnşallah, çok yakın gelecekte Doğu Türkistan'da bir müstakil devlet kurulacak. Çünkü Doğu Türkistan halkı ecdatları gibi hürriyet ve bağımsızlık İçin can vermeyi, kan vermeyi şeref bilen bir millettir.

Uygurcadan Çeviren: Mehmet Emin BATUR

Kurban Seyidi gözleri ve elleri bağlı bir şekilde boğazı kesilmek üzere götürülürken aniden iki cellat bıçaklarla boynuna saldırmış. Cellatlardan birisi bıçakla boynunu yaralamış. Buna rağmen ellerindeki ipi koparıp başını açıyor, cellatlardan birisini öldürüyor, diğeri kaçıyor. Kısa süre içersinde de kan kaybından oracıkta şehit oluyor. Buna şahit olan mahkum arkadaşlar aynı akşam olayı bana anlatmıştı."

Çocukların olarak seninle büyük gurur duyuyoruz. Nur içinde yat.

Abdülkerim Satuk Buğra Han ilk Müslüman-Türk hükümdarı. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Babası Karahanlı hükümdar ailesinden Bezir Han idi. Babasının ölümü üzerine amcası ve üvey babası Oğulcak Kadır Hanın himayesinde büyüdü. Satuk Buğra on iki yaşlarında iken Maveraünnehr ve Horasan bölgesine hakim olan Müslüman Samanlı Devleti şehzadeleri arasında anlaşmazlık çıktı. Bunlardan Nasır bin Ahmed, Oğulcak KadırHanın ülkesine sığındı. Ona iyi muamele edip Artuç nahiyesinin idaresini verdi. Artuç Nasır bin Ahmed'in gayretleri ve gelip-giden Müslüman tüccarlar sayesinde bir ticaret merkezi oldu. Satuk Buğra da Artuç'un ziyaretçileri arasındaydı. Nasır bin Ahmed'le tanışıp ondan İslamiyeti öğrenerek Müslüman oldu. Abdülkerim adını aldı. Yirmi beş yaşına gelince Müslüman olduğunu açıklayıp, amcası ile mücadeleye başladı. Onunla Fergana Savaşını yaptı. İlk olarak Atbaşı kalesini zaptetti. Daha sonra üç bin kişilik bir orduyla Kaşgar üzerine yürüyüp fethetti. Amcası Oğulcak Kadır Han'ı öldürdü. Ülkede hakimiyeti sağlayıp birliği temin etti. Türk ülkelerinde İslamiyeti hızla yaydı. Ebü'l-Hasan Muhammed gibi İslam alimleri, Satuk Buğra Han'a yol gösterip teşvik ettiler.

Devletlerin siyasi, askeri ve manevi mimarları vardır ve olmak zorundadır. Bir devletin kuruluşunda bu mimarlardan birinin noksan olması durumunda söz konusu devletin temelleri cılız ve köksüz demektir.

Şao-Hui, ayağının tozu ile Şah Ali?nin huzuruna varır ve Dilşad Hatun'u Çin'e götürmek istediğini söyler. Şah Ali vermemek için direnir. Ama komutan ne yapıp yapıp imparatorun buyruğu yerine getirmek azmindedir. Çareler arar. Bir takım dolambaçlı ve hileli yollar dener. Sonunda, birkaç ünlü Türkistanlı ulemayı Bedehşan'a gönderir. Bunlardan Molla Said adındaki zat, Şah Ali'nin huzuruna vararak, Türkistan?dan geldiğini ve Dilşad Hatun'u halkının istediğini... ona ihtiyaçları olduğunu söyleyerek Emir'i kandırır. Türkistan halkının zulüm ve baskıdan kıvrandığını ve eğer. Dilşad Hatun İmparatora ricacı olarak giderse halkın rahatlayabileceğini söyler. Bu nedenle, kendisinin Kaşgar halkının sözcüsü olarak geldiğini sözlerine ekler.

Çin?den iktisadi menfaat elde etmekte olan bu gayri demokratik devletler de Çin hakimiyetini sevindirmek için BM İnsan Hakları Beyannamesinin yapısını ve uluslar arası kural ve prensiplerini çiğneyerek kendi ülkelerinde yaşamakta olan masum Uygurları yasa dışı olarak tutuklama, hiçbir dayanağı olmaksızın ağır derecelerde cezalandırma ve bir kısmını da Çin?e iade etmek gibi insanlık dışı uygulamalarını devam ettire geldi. Onların bu tür uygulamaları uluslar arası insan hakları teşkilatları ve demokratik devletler tarafından da devamlı olarak kınana gelmektedir.

Kendi ülküsünü yaşamak yolunda şaşırmadan ölüm yolunu seçti. Merhametsiz düşmanın kuklası olmaktansa ölümü şeref bilen Ahmetcan Kasimi sonunda Sovyet İttifakı tarafından Uygur siyasetinin kurbanı olarak 7 Ağustos 1949 yılında öldürüldü.

Kayseri Gündem

Doğu Türkistan'da o yıllarda halkçılık, demokrasi anlamında kullanılırdı. Uygur Türk milliyetçileri diline, dinine, ahlakına, hak ve hürriyete, şahsiyete en üstün içtimai değerlere kendi gözü ile baktığı için, demokrasiyi tarihi ve içtimai imkanları en iyi şekilde muhafaza ve temsil eden yegane idare tarzı derlerdi. Dolayısıyla, Doğu Türkistan milliyetçileri demokrasiyi kendilerinin ikinci şiarı ilan etmişti. Bundan maksat Doğu Türkistan halkı o yıllarda sömürgenin sömürgesi sufetinde yaşıyorlardı. Çin'de cumhuriyet kurulduktan sonra bir az demokrasi olsa da, bu Çince "doğu demokrasisi" Chia yu Kuan'dan aşarak Doğu Türkistan'a ulaşamamıştı. Doğu Türkistan'ı siyasi, kültürel ve askeri etkisi altına almış, Stalin Rusya'sı diktatörlü düzeninde olup, "demokratiye" söz konusu değildi. Rusya'daki sosyalizm düzeni anti-demokrasi bir rejim olup, halkın fikir ve hürriyetine tehdit salmaktaydı ve boğmaktaydı. Bunun tesiri Doğu Türkistan'a girdiği için, bu çeşit d emokratiyeye karşı fikir ve rejimi engellemek için, Doğu Türkistan milliyetçileri halkçılık¥şiarı yapmıştı ve bu yolda çalışmalarını devam ettirmişti.

Bu faaliyete Avrupa Doğu Türkistan Birliği Başkanı Dolkun Eysa ve Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi Başkanı Abdulcelil Karakaş gibi teşkilat başkanları da katıldılar. Beş saat devam eden bu faaliyet coşku dolu bir atmosferde geçti.

YAŞASIN TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ

Doğu Türkistan milliyetçiliği, Uygur milleti yaşadıkça devam edecektir. Çünkü aradığımız kudret Türklerin damarlarındaki asil kanda mevcuttur! Herhangi bir güç içimizdeki milliyetçilik ateşini söndüremez!

Bütün ordu müstakil 3 ordu olarak yeniden teşkil e-dildi. 1. Ordu Merkezi olarak Ürümçi'nin fethine, 2. Ordu Altay ve Çöçek Bölgesinin kurtarılması , 3. ordu ise Cenup ordusu adı ile Güney Vilayetlerimizin işgalcilerden temizlenmesi için görevlendirilerek genel taarruza geçmeleri emri verildi.

1- Anne ve babaya saygı, sevgi, itaat ve sadakatte kusur

Memduh Şevket Esendal ile fikir alışverişinde bulunur. 16 Mayıs 1939 da Ankara'ya gider. Dış İşleri Bakanı Şükrü Saraçoğlu, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde Hamit Zübeyir Bey ve Alman Profesör Eberhard ile görüşmeleri olur.

1960 yılında Doğu Türkistan Göçmenler Cemiyeti kurulur. Mehmet Emin Buğranın 14 Haziran 1965 de vefatından sonra cemiyetin başkanlığına İsa Yusuf Alptekin getirilir. Alptekin gazete gazete dolaşarak Doğu Türkistan davasını anlatır. Kitaplar yayınlar, dergiler çıkarır. 1984 yılında yayına başlayan, ?Doğu Türkistan'ın Sesi'? isimli mecmua Türkçe, Arapça, İngilizce olmak üzere üç dilde yayınını sürdürmektedir. İsa Yusuf Alptekin 1 978 yılında bir trafik kazası geçirir. Uzun süre hasta hanede kalır. Gözleri tedrici olarak acizleşir. Bunun üzerine cemiyetin faal başkanlığından ayrılır. 1986 yılında Doğu Türkistan Vakfı'nı kurar.

Bu vakitlerde chou en lai, mao ze dung, chu de gibi Çin komünistelerin liderleri arka arkaya ölmeye başladılar. Çin'de Deng hsiao ping iktidara geldi. Üçüncü Umumi toplantıdan sonra, Çin'de siyaset değişerek bir demokrasi sözü verildi. "Çin'ce sosyalizm", gerçekte kapitalizm yürütüldü. Fikir sahasında da az bir serbestlik oldu: matbuatlarda Türk, Milliyetçilik söz-ibareler görülmeye başlandı. Bu dönemde Doğu Türkistan'da milliyetçilik hareketleri yeniden başladı. Merhum Muhammet Emin BUĞRA Bey'in, Doğu Türkistan tarihi adlı kitabı yurda gizli girmeye başladı.

4) Ruslarla işbirliği yaparak; istiklale kavuşulacağını savunanların başında, Ahmet Can Kasimi geliyordu. Bu guruptakiler" Biz Çinliler'le savaşarak istiklal elde edemeyeceğimiz gibi Çinliler'in vereceği muhtariyeti bekleyip oyalanırsak yurdumuza Çin göçmeni akını başlayacaktır. Onun için Ruslar'ın yardımı ile, bir UYGURİSTAN DEVLETİ kuralım". Bu fikrin en faal olduğu devre, 1947 senesine rastlar. Çünkü, bu tarihlerde Doğu Türkistan'ın Üç vilayeti, yani; İli, Altay ve Çöçek Ruslar'ın yardımı ile Çinliler'den kurtarılmış ve müstakil Şarki Türkistan Cumhuriyeti kurulmuştu. Bu Cumhuriyetin Rus yardımı ile kurulmuş olan radyo istasyonu ve ordusu vardır.

Doğu Türkistan'daki Çin zorbalığı ve zulmünden kurtulmak isteyenler Rus propagandasına kapılarak, Ahmet Can Kasimi ve taraftarlarıyla Doğu Türkistan'ın bütün vilayetlerini kurtarmak için zaman zaman Çin kuvvetleri ile çatışarak kayıplar veriyorlardı.

Nisan 1962'de Karkas kazasında Tursun Hafız önderliğinde oluşturulan "Şarki Türkistan Partizanları" isimli teşkilat üyeleri faaliyete geçmeden yakalandılar. Bunlardan başka yalnız Hoten'de kurulan gizli teşkilatların sayısı 5 olup, bunlar kuruluş aşamasında dağıtılmıştır. Bunların içinde geniş çapla üyesi olanı ise "Şarki Türkistan Uçkun Teşkilatı" idi.

Çünkü, Pakistan'da bir taraftan iktisadi müşkülatlar ve diğer taraftan komünist Çin elçiliğinin propagandaları bizleri son derece tedirgin etmektedir. Bu sene 1 Ekim tarihinde Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 5. yıldönümü kutlanacakmış. Komünist Çin Elçiliği bütün Doğu Türkistanlılara davetiye gönderdi. Yol masraflarıyla otel, yeme, içme masraflarını da üzerlerine alıyorlar. Bizim Türkiye'ye gitmekteki maksadımız komünistlerden kurtulmak idi.

Her yerde, her zaman her işte önde olmaya, önde yer almaya Çalışır. Yorulmaz, üşenmez, vücudunu izciliğe, izcilik ile jimnastikle, düşüncesini bilimle, fenle, ruhunu ulusal bir bilinçle güçlendirir. Bilgisiz bir güç bilimsiz bir kafa altında sağlam bir vücut hiç bir işe yaramaz.

''Muhterem liderimiz İsa Yusuf Bey,

1938-39 yıllarında Hindistan, S. Arabistan, Mısır, Türkiye, İran, Irak, Lübnan, Afganistan gibi ülkelere yaptığı seyahatler Türk ve İslam dünyasının gücü hakkında da çok mühim fikirler edinmesini sağlamıştır.

Sabit Damolla Abdülbaki 1292 -Hicri 1310'de Kaşgar vilayetine; bağlı ve Karahan imparatorluğunun meşhur hükümdarlarından Abdülkerim Satuk Buğra Han'ın mezarının bulunduğu Artuş kasabasında doğmuştur. Zekası ve kabiliyeti sayesinde kendi kendini yetiştiren, ondan sonra Buhara'ya giderek daha mükemmel bir medreseyi bitiren Abdülbaki, birkaç yıl, Kaşgar'da bulunan Hanlık Medresesi'nde müderrislik yapmıştır. Daha sonra İli vilayetinde bir müddet kadılık yapmıştır. Gulca cemaatinin teklifiyle (1929'da) Gulca'ya gidip birkaç yılda orda kalmış usta bir vaiz ve alim bir insandı.

Çin Hükümetinin Doğu Türkistan'a asker ve göçmen gönderme eylemine karşı çıkan Dr. Mesut Bey ve arkadaşları Çin hükümetine 28 maddeden oluşan bir muhtıra verirler. Muhtariyet isteğinde bulunulur. Çin Anayasası için Doğu Türkistan'da yaşayan halka öz adı olan Türk denilsin ve Muhtariyet verilsin gibi teklifler verilmiştir.

Nitekim, Pakistan'daki Kazak Türkleri bu sevinçlerini İsa Yusuf Alptekin'e yazmış oldukları 1.7.1952 tarihli mektuplarında şöyle ifade etmektedirler:

Harmak - Çarçımak - Yorulmak

Ne var ki, İsa Yusuf Alptekin 1978 yılında geçirmiş olduğu trafik kazasından sonra, uzun süre hasta hanede kalmış, ayağı kırılmış ve gözleri tedrici olarak acizleşmiştir. Bunun üzerine faal bir görev olan cemiyet başkanlığından çekilmiştir. 28.6.1979 tarihinde Doğu Türkistanlılar arasında yapılan bir özel toplantıda yurttaşlar o sırada ikinci başkan olan Hacı Osman Taşdan'ın cemiyet başkanlığına getirilmesini ittifakla kabul etmişlerdir. Hacı Osman Taşdan'ın bu görevden ayrılmasından sonra da. 22 Aralık 1987 tarihinde yine Doğu Türkistan ileri gelenlerinden Abdül Veli Can Doğu Türkistan Göçmenler Demeğinin başkanlığına seçilmiştir. Abdül veli Can halen bu görevi başarıyla sürdürmektedir. Mayıs 1987 tarihinden itibaren ''Doğu Türkistan'' adlı bir aylık gazete çıkarmaya başlayan Doğu Türkistan Göçmenler Cemiyeti. Doğu Türkistan tarihini, kültürünü ve Doğu Türkistan'daki gerçek durumu Türk kamuoyuna tanıtmaya çalışmaktadır. İsa Yusuf Alptekin'den azami derecede faydalanmak isteyen çoğu Doğu Türkistanlı yurttaşlar, onun riyasetinde 1984 yılından itibaren ''Doğu Türkistan'ın Sesi'' adlı Türkçe, İngilizce ve Arapça olmak üzere üç dilde bir dergi çıkarmaya başlamıştır. İsa Yusuf Alptekin, kendisinden sonra da muhacerette Doğu Türkistanlıların çalışmalarının devamlılığını sağlamak üzere ''Doğu Türkistan Vakfı'nı da gerçekleştirmiştir.

Vatanperver, millet perver olmak isteyen herkes her yiğit nasıl olursa olsun Ulu bir nam ile Türk tarihine girmeye çalışır. Dünyada tarihe karışıp önemli bir nam bırakmak, bırakıp gitmek kadar yüksek ve önemle istenen bir şey yoktur. Ruhunda büyüklük yükseklik arzusu bulunan her insan elbette Türk ulus severi olur.

2- Dini vecibeleri yerine getirmek,

?Eğer siz mescitlere girecek olursanız, ya da kendinizin görüş ve düşüncelerinizi ortaya koyup, ?Bana özgürlük gerek!? diyerek sesinizi yükseltseniz derhal kendinizi hapishanelerde görürsünüz. Çünkü biz bunları bire bir yaşadık. Dini inanç özgürlüğü ise, asla mevcut değil.

Aşığıç, Aldıraş

1) Savaşmak ; Doğu Türkistan Türkü'nün gönülden bağlı olarak ileri sürdüğü temel tez, tam istiklal idi. Bu tez uğrunda iki yüz yıldan beri yapılan savaşlarda, yüzbinlerce ŞEHİT verilmişti, istiklal için savaştığımız kuvvet, dünyanın en kalabalık, bir milyardan fazla nüfuslu Çin emperyalizmi idi.

İ. Y. Alptekin Batı Türkistan'da bulunduğu sürece Doğu Türkistan'daki milliyetçilerle temas kurmuş ve onlarla gizli olarak çalışmalarını yürütmüştür. 0, bir yandan Doğu Türkistan?a Sovyet sızmasını önlemeye çaba gösteriyor, öbür yandan da Çin müstemlekesi durumundaki ülkesini tam muhtar bir bölge olarak emniyete almak için çalışıyordu.

Dr. Mesut Bey'in Türkistan'da ilkönce dikkatini çeken konu halkın cehaleti ve eğitimsizliğidir. Zamanla konunun gerçekliği daha açıkça anlaşılmıştır. Mesut Bey'in vatanına döndükten sonraki çalışmaları 3 bölümde incelenebilir.

?İstiklal davasını canlandırmak, hür dünya devletlerinin desteğini sağlamak, Doğu Türkistan'daki Kızıl Çin mezalimini dünya kamuoyuna duyurmak mesuliyeti muhaceretteki biz Doğu Türkistanlıların üzerine düşmektedir. Bunun için Milliyetçi Çin ile müzakere masasına oturup, yurdumuzun istiklalini ona tanıtmak, eğer Milliyetçi Çin yurdumuzun istiklalini tanımadığı takdirde, meseleyi Birleşmiş Milletlere götürüp, Milliyetçi Çin'i yurdumuza istiklal tanımaya mecbur etmek için, Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin, iki nefer milli liderimizi; biz Hicaz Kurultayına katılan delegeler, yurdumuzdaki 8 milyon, dış ülkelerdeki 1O bin Doğu Türkistanlı namından vekil tayin ettik. Bu iki milli liderimizin, bu husustaki her bir sözü bütün Doğu Türkistanlıların sözü, bütün faaliyetleri umum Doğu Türkistanlıların faaliyetidir diye kabul ederiz.

HOCA NİYAZ HACI

Türklük hakkındaki fikir ve düşünceleri :

Hoten halkı zulme ve din düşmanlarına karşı devamlı ayaklanmada bulundular. Örneğin 11957 senesinde Hoten'in Henarık yöresinde köylüler Hatice Han isimli bir bayanın öncülüğünde ayaklandılar. Bu ayaklanmayı bastırmak için gelen askerlerden yedisini Kukla Mola'dan Naşir Haci'yi sopalarla dövüp öldürdüler.

Kızıksınmak, Tankatmak

İşte, yine böyle umut dolu bir günde, Cihan'ın öldürüldüğünü ve başının da kılıca takılarak halka teşhir edildiğini işitir. Çılgına döner.. Ve hemen oracıkta, İmparator'dan öcünü alacağına dair ant içer. Bunu defalarca yineler.

Makalede yine şöyle denilmektedir:

(1920-9 Kasım 2001)

1949 yılında Kızıl Çin zindanlarına atılan Hacı Yakup, suçumu şöyle anlatıyor:

OSMAN BATUR

Dernek Okulları : Bu sıralarda Sibirya'da sürgünde olan Türk esirleri kaçarak Gulca?ya gelmişlerdi. Tabii olarak onların hepsi Türkiye'ye gitmek istediler. Mesut Bey onların bilgilerinden yararlanmak için bir ikisinin olsun Gulca'da kalarak öğretmenlik yapmalarını arzuladı. Onlardan birisi Hüseyin Bey, yalnız zenginlerin çocuklarının değil bütün çocukların faydalanmasını düşünerek diğer beylere bu konuyu açtı. Önceleri kimseyi ikna edemedi, daha sonra Halil ve Turgut Beyler kabul ettiler. Bu fikrini diğer genç dostlarına ilettiğinde uygun karşıladılar. Bu işi yürütebilmek için 14-15 bin şer para topladı.

Çin ve Doğu Türkistan hükumetleri arasında 12.7.1946'da 12 maddelik bir antlaşma imzalandı. Bu hususlarda da mutabakata varıldı:

Doğu Türkistanlı mücahid ve devlet adamlarındandır. 1300 H. yılında Kumul Prensliğine bağlı, Taraatı adındaki bir dağ köyünde doğdu. 1911 yılında Kumul şehrinde, Timur halife adındaki bir mücahidin liderliğindeki ayaklanmada büyük başarılar gösterdiğinden Kumul Prensi Şah Maksut tarafından Muhafız kıtası komutanlığına tayin edildi.

Mehmet Emin Buğra Bey Çinli Müslümanlara yeniliyor. 1934'ün yedinci ayında Hindistan'a hicret etmek zorunda kalıyor. Hindistan'da bağımsızlık mücadele- sinden vazgeçmeyen Mehmet Emin Buğra Bey. Afganistan ve Keşmir'in Doğu Türkistan sınırına yakın bölgelerinde silahlanma toparlanma ve yurda dönüş faaliyetlerinde bulundu. Batı Türkistan'ı istila eden İngilizler Mehmet Emin Buğra Bey faaliyetlerini durdurur ve Afganistan?a sığınır. Burada da boş durmadı Türkistan tarihi üzerine bilimsel araştırmalar yaptı. Bu esnada Kabil'deki Türk! ye Büyükelçiliğinde bulunan Memduh Şevket Esendal ile tanıştı. O zatın büyük manevi yardımlarını görmüştü.

"Delilhan ve Alibegler başkanlığındaki 100 kişi uçakla getirildiler. Geri kalanlar da kara yoluyla getiriliyormuş. Gelenlerin vaziyeti çok perişan. Bilhassa Delilhan, iki kardeşi ve ailesi çok perişan bir vaziyette, Hiç bir şeyleri yok. Mümkün olduğu kadar yardım1aşıyoruz. "

Bunların Srinagar'a hareket ettiklerine dair daha bir haber gelmedi. Geride daha gelen olup olmadığını bilmiyormuş. Fakat daha gelecek olanlar varsa içeri almamak için karar verdik dedi. Şeyh Muhammed Abdullah, sınıra girmiş olan 100 kişiyi Mekke'ye göndermek için Refugee Committee hareket etsin dedi. Bu konuyla ilgili olarak Hindistan hükümetinden telgraf almış olduğunu bildirdi. Daha başka gelen olup olmadığını bilemediğim için fazla bir şey söylemedim.

Buna göre :

Alibeg Hakim, Hamza Uçar, Hüseyin Teyci ve Salis Emreoğlu Tibet sınırına geldikten sonra Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin'e hitaben mektup yazmışlar ve bu mektupta Osman Batur ile Canım Han'ı beklemekte olduklarını belirtmekteydiler. Demek bunların yakın bir tarihte Hindistan sınır kapısına gelme ihtimali kuvvetli idi. Ladak?taki bir vatandaşı İsa Yusuf Alptekin'e telgraf çekip, 25 kişilik bir Kazak Türk kafilesinin Hindistan sınırına gelmiş olduğunu bildirmişti. Hindistan hükümeti ise. Kızıl Çin den bir protesto geldiği takdirde bu Kazak, Türklerini Hindistan?a kabul veya transit olarak geçmelerine müsaade etmeyebilirdi. Dolayısiyle derhal gerekli tedbirlerin alınması icap ediyordu.

4. iktisadı en iyi şekilde düzeltmek ve becermek gereklidir.

Bu defa ki tatbikatın maksadı, bu yıl Haziran ayında yapılan?Şanghay İşbirliği Örgütü? toplantısı esnasında iki devlet arasında oluşturulan tesanütün yapısına uygun olarak Çin ve Kazakistan?ın güvenlik ve Anayasa katmanları arasındaki dayanışmanın seviyesini yükseltmek?terörizm?e karşı olan gücünü ortaya koymak ve iki devletin sınır güvenliğini teyit ve mevcudiyetini korumak amaçlanmış bulunuyor.

1 Mart 1939'da Kahire'dedir. Mısır Parlamento reisi Behaddin Bereket Paşa, Veliahd Prens Muhammed Ali Paşa ve Üniversite hocaları ile yazarlar, din adamları İsa Yusuf Bey'in görüştüğü ve Türkistan davasını anlattığı şahıslardan bazılarıdır.

2-ÇİN TERÖRİZMİ VE BİR HATIRA 09 EKİM 2002 Mehmet Emin Batur

15 Nisan 1914 yılında Doğu Türkistan'ın Gulca şehrinde dünyaya geldi. Küçük yaştayken babasız kalıp çok zorluklar çekti. 1920 yılların başlarında Yedisu Yarkent şehrine göçtü. Yarkent'te ilk ve orta okulu okudu. 1930'lu yılların başında Taşkent'te gitti. Burada amcası Ömer Kasimi'nin yardımlarıyla yüksek okulu bitirdi.

Dünyaya Darvinizm, materyalizm, komünizm fikirleri yayıldıktan sonra. Bizim batı komşumuz Rusya, 1917 yılındaki "Ekim İhtilali"nden sonra komünizm yolunu tuttu. Rusya'dan bize Darvinizm, sosyalizm, komünizm ihraç edildi. Doğu Türkistan'da da ateizm fikirleri yayılmaya başladı. Maymun nazariyesi dağıtıldı. Rusya'da okuyup eğitim alanlar bu gibi zehirlik nazariyeleri dağıttılar. Bir bölüm gençlerimiz materyalizm felsefesini kabul etti.

Hindistan, Pakistan ve Suudi Arabistan'a sığınan toplam 1850 Doğu Türkistanlının iskanlı göçmen olarak Türkiye'ye kabullerine karar verilmişse de, gerek Yeni Delhi'deki ve gerekse Karaçi?deki Türkiye Büyükelçiliklerinin iskanlı göçmen olarak Türkiye'ye gidecek olanlar hakkında gerekli tahkikatı yapması gerekiyordu. Bunun için de Karaçi deki Türkiye Büyükelçiliği İsa Yusuf Alptekin'e yazmış olduğu 28.6.1952 tarih ve 146/22 sayılı yazısıyla bu hususta yardımcı olmak üzere, tamimiyle itimada layık bir veya birkaç kişinin adresini talep etmiştir. Hindistan'daki göçmenler hakkında Yeni Delhi'deki Türkiye Büyükelçiliği ise bu husustaki bilgileri doğrudan doğruya İsa Yusuf Alptekin'den almaktaydı.

Muallim Naci Cad. Melek Han

7- Türkiye Demir-Çelik 1şletmeleri Genel Müdürlüğü'nün daveti üzerine Karabük'te 20-22 Haziran 1966 tarihleri arasında işçilere hitaben yapılan konuşma.

Şao-Hui, katliamı basan olarak görerek bunu tescil etmek ve İmparatoruna sunmak için, şah Ali'den Cihan'ı ve Davaçi'yi vermesini ister. Hem de diri olarak... Şah Ali. böyle bir şeyin mümkün olamayacağını söyleyerek onu reddeder.

Ahmet Can Kasimi, ehven-i şer kabili Rus'u tercih etmişse de sonraki hadiselerde Rus da gerçek yüzünü gösterince, Kasimi Rus'a da karşı gelmiş bunun neticesi olarak Ruslar, Çinlilerle anlaşarak bir uçak kazasını yaratarak bu büyük Türk evladını ŞEHiT etmiştir.

Türk dünyası Günleri Faaliyetimizi 10 yıldır devam ettiriyoruz. Bu Yıl 10. sunu gerçekleştiriyoruz. Bu faaliyetimiz her geçen yıl daha da büyümekte ve genişlemektedir. Özellikle de bu yıl ki toplantı oldukça görkemli geçiyor. Bosna'dan Sibirya'ya, Kerkük'ten Kırım'a kadar olan coğrafyadan gelen bütün Türk boylarından olmak üzere 150'ye yakın temsilci katıldı.

İsa Yusuf Alptekin'in,

1944'de Dr. Mesut Bey ve oğlu Ertuğrul Çin'deki diğer Türkistanlılarla beraber Urimçi'ye dönerler. Merkez Hükümet Dr. Mesut Bey'i Teftiş Kurulu Başkanlığına, M. Emin Bey'i İmar İşleri Başkanlığına, Isa Beyi Hükümet Üyeliğine atar. Bu atamalar Türk halkı üzerinde az da olsa bir umut kaynağı olur. Dr Mesut Beyin 13 sene sonra memleketine, ailesine kavuşması çok büyük bir olaydı. Herkes büyük bir sevinç yaşadı. Rusların kışkırtmasıyla bu sevince katılmayanlar da vardı. Ayrıca Mesut Beyin fikirleri, menfaatlerine ters düştüğü için ne Rusya ne de Çin onu istemiyordu. Aradan geçen 3 sene zarfında "U"nun başkanlığındaki hükümet Türkistan halkı için yararlı hiçbir iş yapmadığı gibi aksine asimilasyon hareketlerine hız vermek suretiyle büyük bir tedirginliğe sebep olmuştur.

Bir cehennem olmuş olsan seni kanla söndürürdüm

12 Kasım 1944 günü, yani 12 Kasım 1933 yılında Kaşgar'da kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'nin ilanından 11 yıl sonra İlihan Töre'nin liderliğinde Gulca'da ikinci bir Türk devleti olarak Doğu Türkistan Cumhuriyeti kuruldu, İlihan Töre Cumhur-başkanlığına seçildi. Hükümet, milli orduyu kurdu. Bakanlıklar ve Teşkilatlan kuruldu. Hükümet 9 maddeLİK siyasi programı hazırlayıp onayladı. Devlet adı Doğu Türkistan, devlet bayrağı ay yıldızlı yeşil bayrak olarak kabul edildi. Devlet'in resmi organı olarak Doğu Türkistan Gazetesi yayına başladı. Bakanlar Kurulu İlihan Töre, Hakimbek Hoca, Rehimcan Sabır Hacı, Muhammetcan Mahsum, Habib Yöneci, Enver Mosabayov, Ebulhayır Töre, Abdukerim Abbasov, Maskoliuv gibi şahıslardan teşekkül ettirildi.

1949 yılında hep beraber yola çıktık diyen Hacı Yakup, başından geçenleri şöyle anlatıyor:

İlk önce Gulca'da bulunan Reşidi adlı ilkokul bakımsızlıktan dolayı ancak çalışmaktaydı. Okul müdürü okuldan ayrılmış, öğretmenlerde işlerini yürütemiyor böylece öğretim işi geri kalmakta idi.

İmparator, kılıcı alır ve müstehzi bir davranışla geri verir. Dilşad, bu kez ikinci dileği olan, Cihan'ın serbest bırakılması isteğinde bulunur. İmparator buna da olumlu bir yanıt bulur. Fakat, bu haller ana

Eserleri :

Hepinize sağlık dolu bir ömür dilerim!

Timur Şencan

Mehmet Emin Buğra önderliğindeki tahminen bir yıl süren gizli faaliyetlerden sonra 29 Ekim 1932 tarihinde Karakaş nahiyesinde silahlı ayaklanmayı başlattılar. Kısa bir süre içinde Batıda Kaşgar'ın Yenihisar nahiyesinden, Doğu Çin'in Dunghuvang eyalet sınırına kadar olan bölgeyi Çin istilasından kurtarıp hürriyete kavuşturdular. 20 Şubat 1932 tarihinde Karakaş'ta kurulan Muvakkat Hoten Hükümeti'nin başkanı Mehmet N! ya2 Elem. Başkanı Sabit Damollam ve Başkomutanı Mehmet Emin Buğra'dır.

MÜCADELESİ

''Ladak'tan gelen telgraf ve mektuplara bakılırsa, o gün sınırdan giren Kazaklar geri çevrilmiş. Biz bu haberi alıp çok üzülmekteyiz. Haberin doğru olup olmadığını bilmek için hükümet büyükleriyle görüşüp durumu anlamaya çalışacağız. Eğer bu haber doğruysa, imkan dairesinde o biçarelerin hayatlarını kurtarmaya çalışacağız. Bundan sonraki gelişmeleri Mehmet Emin Buğra'nın muhtelif tarihlerde İsa Yusuf Alptekin?e yazmış olduğu mektuplarından takip etmeye çalışalım:

Sevgili Babacığım;

Ahmet Can Kasimi, geç yaşlarından beri Uygur Milli azatlık ve müstakillik gayesiyle terbiyelendi. Ahmet Can Kasimi, sonradan Doğu Türkistan inkılabının rehberi ve yetenekli siyasetçi özelliği ile tanınıp 20. asırda halk tarafından bir dahi olduğu itiraf edilmiştir.

Diğer taraftan Türk halkının içten gelen bu sevincine gerek Ruslar ve gerekse Çinliler memnun kalmamışlardı. Bunun sonucu olarak 17.7.1948'de Dr. Mesut Bey ve İsa Bey görevden alındı. Onların yerine Tatar Türklerinden olan Rus taraftarı Burhan Şehidi Umumi Vali Yardımcılığına, Muhammed Emin Buğra Bey atandı. Dr. Mesut Bey görevden alındıktan sonra evde okuyarak bahçeyle uğraşarak vakit geçiriyordu. Babam 1949 da beni ve 2 kardeşimi Türkiye'ye tahsile gönderdi. Bizim oradan ayrılmamızdan sonra ailemizin başına çok kötü olaylar gelmiştir. Ailemizden 10 sene hiç haber alamadık. 10 sene sonra gelen haberlerse çok üzücü idi. Babam Mesut Sabri, büyük ağabeyim Ertuğrul Urumçi'de hapse atılmış, küçük ağabeyim Yıldırım Gulca'da hapse atılmış 2 sene sonra kurşuna dizilerek idam edilmişti. Babam hapisteyken hastalanmış ve eve çıkarılmıştır, orada devamlı asker gözetiminde tutulmuş, zaten çok hasta olduğundan hastalığı gün geçtikçe ağırlaşarak 1952 yılında Allanın rahmetine kavuşmuştur. Büyük ağabeyim Ertuğrul 10 yıl hapisten sonra Kuçar Vilayetinin tarım bölgesine gönderilmiştir. Orası mahkumların çalışma bölgesidir . Burada çok ağır şartlarda çalışırken elim bir trafik kazasında yaralanmış ne yazık ki tedavi edilmesi için ne bir doktor ne de hastane olmadığından bir kaç saat ıstıraptan sonra hayata gözlerini yummuştur. 1978'de annem Sare BAYKOZİ ablam Tomris BAYKOZİ bütün olayların sorumluluğu ile ıstırap dolu bir yaşamdan sonra vefat etmişlerdir.

Ermani toladi hem, bİr merre açılmaz mu?

HACI YAKUP ANAT

Ahmet Can Kasimi, 1940 yıllarında Taşkent'e geri döndü. Orta Asya Devlet Üniversitesinde öğretmenlik yaptı. Özel siyaset şinaslık fenler boyunca... geçip... doktora unvanı için çalışmalarda bulundu. 1943 te Doğu Türkistan'a geri dönüp Şin Si Sey hapishanesinde 1 yıl yattı. Çıktıktan sonra Gulca da düşmana karşı faliyetlerde bulundu

Doğu Türkistan Sayfa:17

Bu kabinede Canım Han Hacı 11. sırada Maliye Nazırı olarak görev aldı.

İSA YUSUF ALPTEKİN BEYİN

Bosna ve Çeçenistan dan sonra şimdi sıra bizdedir.?

5? Kur'an Tercümesi -Çağatay lehçesi

Uygur Türkleri'nin Milliyetçilik Fikri

Bizim İsa Yusuf Bey'in hayatını incelerken, çocukluğundan bu yaşına kadar devam ede gelen ana çizgilerden birinci olarak tespit ettiğimiz budur. İsa Yusuf Bey'in ailesi hayli kalabalık olarak görülüyor. Ailenin tam 12 çocukları olmuş. Ancak bunlardan 9'u doğumdan hemen sonra veya daha çocuk iken vefat etmişler. Ailenin hayatta üç oğlu kalmış: 1937 yı1ında Rus işgal kuvvet1eri tarafından feci şekilde öldürülen Hüseyin ve Kansu eyaletinin merkezi Lencu'da bir ameliyat esnasında vefat eden Abdullah ağabeyleri ve bir de İsa Yusuf Alptekin.

Doğu Türkistan da baş gösteren ve yer yer ayaklanmalar başladığında Çin Hükümeti diye tanımladıkları kişileri tutuklamaya başlar. Hacı Yakup, sıranın kendisine geldiğini bilerek arkadaşlarının yardımıyla havaalanı?ndan firar eder. 77 yaşında olan Hacı Yakup, kaçış hikayesini şöyle anlatıyor.

"Müslüman olduğumu unutuyorsunuz. Bizde, yalnızca Tanrı'ya secde edilir. O anda, ana İmparatoriçenin sesi yükselir. "O da tanrı'nın oğlu', herkesin ona secde etmesi gerekir Onun huzurunda bulunan herkesin...'"

nişan ve madalyalar ihdas etti.3 Şubat 1945 tarihinde Doğu Türkistan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 19 sayılı toplantısında 12000 kişilik bir milli ordu kurulması karart aştırıldı, İlihan Töre Mareşal unvanı ile bu milli orduya başkomutan olarak atandı.

Aslında Dilşad'ın bu davranışı yüzlerce yıllık saray kurallarına göre büyük bir suçtur..

Fakat beylerin bazıları, Hoca Burhanettin'in kardeşi. Hoca Cihan. eşi Dilşad Hatun, Davaçi ve yakınları düşmana teslim olmayı kesinlikle kabul etmez, iki yıl canhıraş bir halde savaşırlar. Bu arada, bir çok yakınlarını yitirirler.

Bütün Milli teşkilatlar 12 Kasım 1933 yılında Kaşgar'da toplanıp ''Doğu Türkistan İslam Cumhur! yeti"ni kurdular ve Gökbayrak tan Albayrağa selam gönderdiler.

Ne var ki, son dönemde yaşının iyice ilerlemiş olması, gözlerinin tedrici olarak zayıflaması ve aktif faaliyetlere katılamaması nedeniyle İsa Yusuf Alptekin Vakfın başkanlığından ayrılmıştır. Vakfın Kurucular Heyeti 1986 yılında İsa Yusuf Alptekin'in riyasetinde yapılan bir toplantıda aslen Doğu Türkistanlı olan Emekli General Mehmet Rıza Bekin'i Vakfın Mütevelli Heyeti Başkanlığına seçmiştir. İsa Yusuf Alptekin, Vakfın Kurucular Heyetinin umumi arzusu üzerine Doğu Türkistan Vakfının fahri başkanı olarak kalmayı kabul etmiştir. Mehmet Rıza Bekin halen bu görevi sürdürmeye çalışmaktadır.

Şehid Fetheddin ve Hoten Atçüy Ayaklanmasının

Gençler kendi tarihlerini, memleketlerinin durumunu, Türk olduklarını anlamaya başladılar. Her hafta sonu yapılan gece toplantılarında gençleri edebi konulara özendirmek için yarışlar yapılır, ödüller verildi. Türk Tarihi Türk dili edebiyatı hakkında konferanslar verildi.

İkinci Dünya Harbinin son yılında Çan Kay Şek, İsa Yusuf ve Mehmet Emin Buğra Beylerle görüşmeyi kabul eder, ama bu görüşmeden de bir netice çıkmaz.

Genç müderris ve talebeleri örgütleyip, vatanımızı işgal eden Çin hakimiyetinin dehşet verici zulüm ve baskılarına karşı çare ve tedbir aradı.

Türk milliyetçilik fikri üzerinde konuşmadan önce Uygur Türk milliyetçiliğinin uzak mazisine bir göz atalım.

Tung-Huang şehrine götürüldü. Ellerinden ve ayaklarından zincirlerle bağlanarak zindana atıldı. Her gün kesintisiz işkence görüyor, kendisine yardımcı olan Türk?leri ele vermesi için sıkıştırılıyordu. Çeşitli işkencelerden sonra bir atın üzerine bindirilip?Türkistan?ı, Çinlilerden kurtaracağım diyen adamın haline bakın? diyerek sokak sokak dolaştırdılar. Bu halde bile son sözleri, bağımsızlık için mücadele edenlerin yolunu aydınlatacak bir meş?ale idi:

Yarkent'e yapağı bir yolculuğunda Kara-kaşlı tarikat şeyhi Abdulhamid Damolla İle tanışır. Abdulhamid Damolla Doğu Türkistan'ın güneyindeki şehirlerde bulunan itibarlı bir şeyh olup, 1945 yılında müritlerinin sayısının 40 bin civarında olduğu söylenmektedir. Abdulhamid Damolla'nın müritlerine dayanarak Fetheddin Mahsum "Teşkil-i Necat" isimli gizli bir teşkilat kurar. Bu teşkilatın başkanlığını Abdulhamid Damolla, başkan yardımcılığını Fetheddin Mahsum üstlenir. Halifeleri kanalıyla müritleri teşkilatlandırır.

Gerek sizler ve gerekse Hindistan hükümeti bizlere karşı çok müşfik davrandınız. Bize karşı gösterilen bu insani ilginin şu anda sınır kapısında olan felaketzedelere de gösterileceğinden eminiz. Bunlara Hindistan?a girme ve sığınma hakkının tanınması için yardımcı olmanızı istirham ederiz. Eğer bu mümkün olmadığı takdirde, hiç olmazsa bunlara transit müsaade verilmesini rica ederiz.

17. ERCİYES ZAFER KURULTAYINDA

''90 yaşıma geldim. Gözlerimi kaybettim. Fakat içindeki mücadele azmi ve Doğu Türkistan'ın istiklaline kavuşması arzusundan hiçbir şey kaybetmedim. "

Hacı Yakup, Çin makamlarının Doğu Türkistan?daki Uygur Türklerinin nüfusunu 9 Milyon göstermeye çalıştıklarını belirtiyor.

Mahmut Muhitti'ye karşı özel bir saygım vardır. Bunun nedeni ise, Sheng Shih Sey'in:

Sarp, Nehu ve alfabe yazmıştır. Bunlardan başka yazdığı kitaplar

İsa Yusuf Bey'in hayatı hakkında kısa bir değerlendirme yapıldığında şu noktalan tespit etmek mümkündür.

16.08.2006

Dr. Mesut Bey Türkistan'a döndükten sonra önce muayenehane açarak halkına faydalı olmaya çalışmış, bu arada Sare hanımla evlenerek 5 erkek ve 2 kız çocuk sahibi olmuştur. Sırasıyla : Ertuğrul, Uygur, Yıldırım, Tomris, Gültekin, Kıvılcım ve Yalçın'dır. Bunun yan ısıra Çin'de bulunduğu dönemde ikinci evliliğinden Salçın ve Salkım adında iki çocuğu olmuştur.

İSA YUSUF ALPTEKİN TÜRKİYE'YE YERLEŞİYOR

Dr. Mesut Bey halkının bu durumuna çok üzülmüş, ülkede bulunmadığı on yıl içinde cehaletin artmış olduğunu, gerilik ve sefalet içinde olduklarını görmüştür. Ülkeyi zorla ele geçirmiş olan zorbalar eğitimi geri bıraktığı gibi yenilikten yana ne varsa önlemiş, yenilikçi kişilere göz açtırmamıştır.

Onun her gittiği yerde Türk ve Müslüman talebelerle ilgilenmesi, onları daha iyi şartlar içinde okutmak istemesi, cemiyetler kurup, gazete ve dergi yayınında bulunması eğitim ve kültüre verdiği önemi gösterir.

1- Doğu Türkistan istiklal davasının canlandırılması ve bu husustaki faaliyetlerin tesbiti,

(Ayrıca, Çinlilerin adlandırdığı "ŞİANG - FEİ" Güzel

? Suçumuz Türkist ve İslamist olmak, başka suçumuz yok...?

Çin?in girişimleri ile 1996 yılında?Şanghay İşbirliği Örgütü? kurulduktan sonra, Komünist Çin hakimiyeti Doğu Türkistan?a komşu olan Kazakistan ve Kırgızistan?a siyasi, iktisadi ve Diplomasi cihetlerinden baskı uygulayarak her türlü sebeplerle bu devletlerde ikamet eden Uygurlara karşı siyasi baskı ve zarar verme eylemlerini aralıksız devam ettire gelmektedir.

Doğu Türkistan Milliyetçilerinin hareket şiarları altı olup, onlar aşağıda anlatılanlardan ibarettir.

Her şeyden önce bilimsel araştırmalara ağırlık vermiş; Hindistan'a gidip gelen tüccarlar ve hacılarla yurt dışından Türkçe, Farsça, Arapça gazete, dergi ve kitaplar getirip inceleyerek dünyadaki değişim ve gelişmeleri takip etmeye çalışmıştır. Doğu Türkistan'ı istila eden Çin hakimiyetinin dehşet verici zulüm ve işkencelerine karşı çare ve tedbirler aradı. Haksızlıklara karşı yükselen sesler hemen kanla bastırılıyordu. Genç müderris ve öğrencileri örgütledikten sonra bütün yurdu dolaşarak aydın bildiği kişilere danıştı, var olan koşullar içerisinde Çinlilerin baskı ve zulümlerinden kurtulmak için silaha sarılmaktan başka çare bulunmadığı kanaatine vardı.

ALİM SEYİTOF?UN?AMERİKANIN SESİ? TELEVİZYONUNDA ÇİNLİ

Aslında Doğu Türkistan'daki Türk nüfusunun Çinlileştirilmesi meselesini de bizim dünya gündemine getirmemiz gerekiyordu. Fakat biz onu yapamadık. Bu tarihi sorumluluğa geçmişteki ve mevcut hükümetlerin cevap vermeleri gerekir?diye konuştu. RFA-Erkin Tarim- Uygurcadan Çeviren: İstiklal

Muhammet Emin İslami yine Sabit Damolla hakkındaki sözlerine devamla: ?Sabit Damolla, Arap, Fars ve Türk edebiyatının Doğu Türkistan?daki en önemli temsilcilerinden biriydi. Damolla, kısa zamanda Kaşgar sınırları içerisinde sayısız çocukları ilim irfan sahibi kişiler olarak yetiştirmiştir.

Mesut Bey ve ailesi daha sonraları Gulca il merkezine yerleşmişlerdir. Ağabeyleri, hayvancılık, çiftçilik ve ticaretle uğraşmışlardır. Ticaret için Güney illerine gitmekle kalmayıp Özbekistan şehirlerinden Buhara, Taşkent ve Semenkant'ta ticari bağlantılar kurmuşlardır. Daha sonraki zamanlarda Çin ile de ticaret yapmışlardır. Böylece ailenin maddi durumu gelişmiş ve İli Vilayetinin sayılı ailelerinden biri olmuştur.

büyük olur. Mabede kapanarak günlerce yas tutar. İşte Dilşad Hatun'un hayatı böylesine hazin.. bir o kadar ilginçtir. O her zaman için. onurunu her şeyden üstün tutarak. milletİ için gurur kaynağı olmuştur. Şimdi, bu şehit'imiz iki yüz elli yıldır geçmişin karanlığında gömülü yatmaktadır. Tüm Gözlerden ve gönüllerden ırak... durup düşünüyorum. Bir ona bakıyorum, bir de Jan Dark'a-. içim burkuluyor. Jan Dark, bugün dünya edebiyatının baş yapıtlarında.. onun için oyunlar yazılmış. ne hikayeler, ne filmler çevrilmiş. Yani şanı tüm dünyaya duyurulmuş. batı insanın vefası sayesinde.

Hümanizm insana ve insan değerlerine en büyük ağırlığı veren düşünsel yaklaşım. Rönesans'ın temel kültürel akımı.

İsa Yusuf Bey sarsılmaz bir imanın adamıdır. Mücadele azminin kaynağı bu sarsılmaz İmandır. Gençlik

Dünyada insan hakları savunucusu ülkelerin, Dr. Mesut Sabri BAYKOZİ'nin verdiği mücadele ile Türkistan halkının bağımsızlığına kavuşması yolundaki haklı mücadeleyi desteklemeleri gerektiğine büyük inancım vardır. Başka mazlum ülkeler gibi Türkistan halkı da er geç yabancı boyunduruğundan kurtulacak bağımsız, demokratik, özgür bir ülke olacak, dünya ulusları arasındaki onurlu yerini alacaktır. Bundan hiç bir şüphemiz yoktur.

Atam, Alibek Hakim, Doğu Türkeli'nde Kuzeydeki Osman Batur'la işbirliği içinde 1944'teki Şarki Türkistan Cumhuriyeti'nin kurulmasına katkı sağlamış biridir. Anne tarafımdan atam Hamza Uçar ise onun yardımcısı idi.

4) Bunlar 1960 senesi Hoten'de açılan "Karşı devrimcileri yok ediş" sergisinde sergilenmiştir.

İsa Yusuf Alptekin 190 1 yılında Kaşgar vilayetine bağlı Yenihisar kazasında dünyaya gelir. Babası Yusuf Bey aynı kazaya bağlı SAYLIK köyünde çiftçilikle uğraşan Kasım Hacı Muhammed Ali isimli bir zatın oğludur.

İmparatoriçeyi daha da sinirlendirir. İmparator, bir yandan annesini nasıl yatıştıracağını düşünürken, bir yandan da bu güzel kadını nasıl kazanacağını ve kendisine bağlayacağını düşünür. Ona sarayında güzel bir daire ayırtır.

Bilinçsiz bir bilim, bilinçsiz bir alim de bir iş yapamadığı gibi diğer kurum ve kuruluşlara onarılmayacak zararlar verir.

almaktadır.

Bugün pamuğu çiftçinin elinden yarım dolara alıp 2 dolara başkalarına satıyorlar. ekilen topraklarda ailelere kişi başına 20 kilo tahıl bırakır geri kalanını kendisi alırdı.?

4- 30.3. 1966'da Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde, öğrencilere hitaben yapılan konuşma.

Mehmet EMİN diyor ki;

Mahmut Muhitti bölgede yalnız kalınca 1937'de çaresiz Hindistan'a kaçtı. Daha sonra da Japonya'yla işbirliği yaptı fakat düşüncelerini gerçekleştiremedi. Japonya ile ilişkilerini Uygur milli menfaatleri çerçevesinde sürdürdü.

Çin işgaline uğrayan Tibet'in dini ve siyasi Lideri Dalay Lama ile Ayrıca, üzerinde düşünülmesi gereken bir husus ta şudur.

General Can Ci Cu başkanlığında Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin 'in de bulunduğu bir Doğu Türkistan Eyalet Hükümeti kurulur.

Osman Batur 1,85 boyunda, iri gövdeli bir insandı. Kısa ve kalın boynu, siyah saçları, yarı kapalı denecek ölçüde kısık gözleri vardı. Kaşlarının arası kırışıktı. Çok az konuşurdu.

Anlattığına göre 1939 yılında yapılan nüfus sayımında Kaşgar, Hoten ve Aksu gibi üç büyük vilayetin nüfusu 4 Milyon çıkmış. Bu şehirlere Karaşehir, Altay, Urümçi ve Gulca şehirleri de katılınca nüfus en az 20 Milyona ulaşıyor.

Ne yazık ki, ne Türk, ne İslam alemi ve ne de Batı ülkeleri muhaceretteki Doğu Türkistanlılar'ın feryatlarına maalesef pek kulak asmamışlardır. Bu durum Komünist Çin yöneticilerine Doğu Türkistan halkını istediği gibi imha etme fırsatını vermiştir. Pekin'de yapılan vahşi katliamı bizzat kendi gözleriyle gören pek çok kişiler şimdi bize hak vermek zorunda kalmışlardır. Böyle bir katliamdan sonra bize hak verilmiş olması aslında çok acıdır. Eğer Türk, İslam ve Batı kamuoyu muhaceretteki Doğu Türkistanlının feryatlarına zamanında gerekli duyarlılığı göstermiş olsalardı, belki bugün Pekin'de yapılan vahşi katliamın, ülke çapında sürdürülmekte olan tutuklamaların, idamların ve insan avının önü de alınmış olurdu. Ümit ederiz ki, Çin'deki son gelişmeler içimizdeki Komünist Çin sempatizanlarının da aklını başına getirir. ''Çin'i darıltmayalım'' gibi bahanelerle eli kanlı Çin'li yöneticilerle kucak kucağa dolaşan bu sempatizanlar, Doğu Türkistan halkının insanca yaşama arzusuna bile karşı çıka gelmişlerdir. Hiç kimse Komünist Çin yöneticileriyle diyalog kurulmasına karşı değildir. Elbette diyalog kurulma1ıdır. Çünkü Doğu Türkistan Komünist Çin idaresi altındadır. Ama bu diyalog sadece Doğu Türkistan halkının bekası ile ilgili olmalıdır. Bugün ölüm kalım mücadelesi vermekte olan Doğu Türkistan halkı, bunun dışındaki her türlü diyalogu bir ''hıyanet''olarak telakki eder.

TEDBİRLİ TEŞKİLATÇI

Şimdi ben bu 200 kişinin hayatını kurtarmak için Yeni Delhi?ye gidip elimden geleni yapmaya çalışacağım. Hareket bizden, bereketi Allah?tan. Sizden ricam, derhal Türkiye hükümetiyle temasa geçip bu biçareler için hareket etmenizdir.

MERKEZİ?Nİ ZİYARET ETTİ

BUĞRA VE ALPTEKİN KAFİLESİ

Mesut Bey geldikten sonra öğrencileri toplayarak okula yardım etmelerini istedi. Diğer taraftan bu zamana kadar okula yardım etmemiş olan gençleri ve öğretmenleri, öğretmenlik yapmak isteyen gençleri toplayarak onlarla konuştu. Onların okula yardım etmelerini sağladı. Okul programını düzelterek, okul adlarını değiştirdi. Okulun iç ve dış kısımlarını onartarak, işe başladı. Sadece bununla kalmayıp Gulca'da bulunan Türk Uygur okullarının okul programlarını birleştirerek birbirleriyle yardımlaşmalarını sağladı. Okulların bütçelerini yaparak, gelir giderini ayarladı. Bunu sağlamak için Ramazan aylarında İli'deki yurttaşlardan para toplayarak bu işi başarmaya başladı. Böylece iki buçuk seneye yaklaştığında doğru veya yanlış olduğu bilinmiyor, ortaya çıkan bir uğursuz laf - Mesut okuldan ayrılırsa ben okula para yönünden yardım edeceğim diyen bir zenginin sözü Mesut Bey'e iletildi. Mesut Bey okuldan ayrıldı ve okul eski durumuna döndü.

Kurtuluş savaşının bir zamanki generali; Kaşgar'daki Türkistan birliklerinin komutanı Mahmud Muhitti, Hoca Niyaz Hacı ile birlikte, komünist hareketin içyüzünü görünce ve bu hareketin niyetlerini hissedince, Nisan 1937'de uçakla Hindistan'a geçti. Mahmud'un askeri birliğindeki milliyetçi ve vatansever hislere sahip subaylar, onun yerine Abdu Niyaz'ı getirdiler ve kendisine "General"" unvanını verdiler.

1923 yılında evlendiği dayısının kızı Fatma Hanımla, babası Yusuf Bey'le annesi Ayşe Hanım'ın ölümlerinden sonra 1929 da tekrar beraber olurlar. Endican'a giderler.

Bendimni açay dep ah urgansın tes kildim.

Bu vekaletname iki adet yazılmış olup, bir adedi Mehmet Emin Buğra ve bir adedi de İsa Yusuf Alptekin beylere takdim edildi. Her iki adedi eşit güçtedir.

Üç Efendi:

?Yalnızca dini ve siyasi cihetlerdeki baskılar değil, iktisadi alandaki adaletsizlikler de Uygurların ölçüsüz derecelerde ezilmelerine sebep olmaktadır. Bu gün uğradığı talan yüzünden çıplaklaşan Doğu Türkistan aslında yeryüzünün doğal zenginlikleri en fazla bölgelerinden biri idi. Çin?in en büyük kömür ve petrol rezervleri Doğu Türkistan?ın kuzey bölgelerinde yer almaktadır. Fakat, burada yaşamakta olan halkların gelirlerinde hiçbir artış görülmemektedir.?

12- 11.3.1967'de Bursa Milliyetçiler Derneği'nin daveti üzerine halka hitaben yapılan konuşma.

1933'te ''Doğu Türkistanlı Vatandaşlar Cemiyeti'ni kurar ve ''Çin Türkistan'ının Avazı'' isimli mecmuayı çıkarır.

Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin, Komünist Çinlilerden kaçan 852 kişinin, 798'inin Ladak'a sağ salim gelebildiklerini tespit ederler.54 kişi bu uzun ve tehlikeli yolculuk sırasında vefat etmiştir.

Söylendiğine göre Fetheddin Mahsum'un halkın önünde herhangi bir şey söylemesini ve slogan atmasını önlemek için bu çareye başvurmuşlar. Çünkü, Fetheddin Mahsum, o geceki sorgulama sırasında durmadan "Allahü Ekber", "Yaşasın Şarki Türkistan" ve "Kahrolsun Zalim Çinliler" diye bağırmış.

Uygur Türkleri bin seneden beri İslam dinine mensuptur. Müslüman olduğu halde neden bu şiar ortaya atıldı.

bağlayan bir yer adı.

1) Burhan Şehidi'nin l Ekim 1952 günü Urümçi'de yaptığı radyo konuşması. Aynı günkü "Şincang Ribao" gazetesine bakınız.

1. Ulusal ve genel Türk edebiyatı,

YOLCULUK

Osman BATUR; ruhun şad olsun.

2? Akaid El Cevheri

-Siyasi ve barışçıl istilacıların Doğu Türkistan'dan çıkmayacaklarına

Revişte

1- TUTSAK DOĞU TÜRKİSTAN'DA BİTMEYEN ÇİN MEZALİMİ

Bektin

Halbuki böyle eserler daha çok kötü eserlerden bahsedilerek yazılan yazılar, eski edebiyatı öldürdü. Yani gözden düşürdü. Görülüyor ki bugüne kadar yazılmayan, yazılıp kullanılmayan fakat konuşurken dilin daha tatlı, canlı ve güzel olduğu anlaşıldı ve bu dil ile yazmaya başladılar. Yani konuşulduğu gibi belki de konuşulandan daha güzel yazılar yazdılar ve yazmaktalar. Şimdi bu konuşma dilini yazmak için;

Türklerde milliyetçilik fikri milattan önce 2 nci asırda başlamıştır. Hun Tanrı Kutu Batur Han devrinde doğusundaki düşmanları en sevdiği atını, eşini istediklerinde milletini savaşa sokmamak için kabul eder. Sonra düşmanlar çorak bir toprak bölgesini istediklerinde Batur Han "TOPRAK MİLLETİMİNDİR!" diye kükrer, kabul etmez. Savaşarak düşmanı mağlup eder. Bu onun milletine olan sevgisiydi ve "milliyetçilik" idi.

SIRA DOĞU TÜRKİSTAN'DA

1931 yılında artan, işgalci Çin baskısına karşı, meşhur Kumul ayaklanmasını başlattı. Aynı yıllarda, Turfan'da Mahmut Muhiti ve kardeşleri, Hoten'de Mehmet Emin Buğra Beğler, Altay'da Şerifhan Töre, Tohsun'da Tohti Beğ, Yerkent'te Abdullah Nur Ahmet ve Sabit Damolla'nın liderliklerinde başlatılan büyük ayaklanmalar sonucu, 12.11.1933'de merkezi Kaşgar'da olan Doğu Türkistan Cumhuriyeti İlan edildi.

Politik çalışmaları.

12-11-1933 tarihinde Kaşkar'da Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'nin kurulduğu ilan edilir. Devlet kurma bildirisi Hindistan radyosu vasıtasıyla bütün dünyaya duyurulur. Ay yıldızlı gök renkli bayrak Kaşgar semalarında dalgalanır.

Türkistan meselesi, insanlık adına halledilmedikçe ve renkleri solan insanların ülkesinde, hürriyet güneşi doğmadıkça; dünya millet1eri alınlarında kara bir lekeyi daima taşıyacaklardır.

İsa Yusuf Bey Çin mektebinde okuduğu yıllarda çalışma hayatına da adım atar. Onun ilk işi, senede birkaç ay toprak vergisi toplamada vergi memurlarına yardımcı olmaktır.

21.1O. I951 tarihli mektubu:

9- 25. 7.1966 ile 5.8.1966 tarihleri arasında, Kırıkkale'de işçilere hitaben yapılan konuşmalar.

Doğu Türkistan Uygur Türkleri, kendi coğrafi ve siyasi şartları dolayısıyla milleti, Çin bu tarifi kullanırlar.

DOĞU TÜRKİSTAN GAZETESİ 19993,11 Özel Sayı 1

Nitekim Peşavurdaki Encümen-i Şarki Türkistan Kazak Muhacirin Peşavur Cemiyeti İsa Yusuf Alptekin 2.9. 1953 tarihinde yazmış olduğu aşağıdaki mektubunda bu tehlikeyi bariz bir şekilde dile getirmektedir:

'2000 den fazla asker bulundurmayacaksın uyarısına rağmen 4000 asker besleyip bölgedeki mücadeleyi sürdürmüştür. Askerlerine bakmakla zorlanınca da pamuk işleme tesislerini ve Turfan'daki Kariz'ini Hoca Niyaz'a satmıştır. Mahmut Muhitti'ye karşı saygı duymamın ikinci bir nedeni ise, savaştığı sürece hanımını karargahlarda, yanında bulundurmadı. Mahmut Muhitti'nin yeğeni, Erkanı Harp Başlığı Kurban Seyidi de aynı şekilde 1942 yılında Urumçi Cezaevinde öldürülmüştü.

İlihan Töre 1890 yılında Tokmak'da dünyaya geldi. Babası Şakirhan Töre, Endican'daki marifetperver Özbek Türklerinden olup oğlu İlihan'ı Suudi Arabistan ve Buhara medreselerinde okutarak dini ve müspet bilimlerde yüksek bilim sahibi yaptı. 19-17 yılına kadar İlihan birkaç defa Komünistlere karşı savaşlara katıldı. Sonra çevredeki kasabalarda imamlık ve medreselik yaptı. Bu arada Kaşgar'a bir defa gelip gitti. 1930 yılına kadar Tokmak'da ünlü din adamı ve tabip olarak şöhret kazandı. Bolşeviklerin baskınına karşı mücadele vermiş ve hapiste yattı. 1930 yılında ailesi ile Gulca'ya geldi ve yakalandı. Toplumun kefili İle hapisteki ölüm cezasından kurtmuş olsa bile kısa bir süre sonra komünistlere karşı aleyhte propaganda suçlaması ile Şing Si Şey tarafından yakalanarak Ürümçi'de hapse atıldı. O, Arapçayı ve Farsçayı çok iyi biliyordu, birçok dini, siyasi ve inkilabi kitaplar yazdı.

Türk Ocakları Genel Merkezi, Türk Yurdu Yayınları 28 Aralık

Mesut Sabri de Eyalet Genel Müfettişi olmuştu.

1932 sonlarında Hoten'e gelerek Muhammed Emin Buğra Beğl'e Rus istilasından kaçıp Batı Türkistan'dan, Doğu Türkistan'a sığınan, savaşçı Özbek kardeşlerimiz de Kaşgar'daki haklı mücadeleye oldukça mühim katkılarda bulunuyorlardı. Çerçen-Çarkalık'tan Hoten-Yarkent'e kadar olan hat boyunca Muhammed Emin Buğra ve Sabit Damollam'ın önderliğindeki Hoten mücahitlerinin hakimiyeti altına girmişlerdi.

MÜCADELE İÇİNDE GEÇEN BİR HAYAT

2. Ulus sevgisi

18.5.1938 yılında Türkiye'yi ziyaret etmiştir. 06.01.1939 da Japonya'ya gitmiş, orada Doğu Türkistan'ı Rus ve Çin istilasından kurtarmak için bir istiklal cemiyeti kurmuştur. Daha sonra Japonya işgalinde bulunan Pekin'e gitmiş ve 1944 de beyin kanamasından vefat etmiştir.

Bay Aleksandır makalesinin sonunda şunlara işaret etmiştir.

Gomindang Partisinin zayıfladığı Gulca'da askeri gücünün az olduğunu ve halkın nefretinin patlama derecesine ulaştığını göz önüne alarak bilgenin ileri gelenleri ile istişareler yaparak "Azatlık Teşkilatı"nı kurmaya girişti. Böylece İlihan Töre reis olmak üzere Muhemmetcan Mahsum, Gulam Kadir, Rehincan, Sabırhacı, Abdurrauf Mahsum, Nuriddin beg, Cani Yoldaşov, Salman Bey vs. gbi kişilerin katılması ve sonradan Ömercan, Kasımcan Kemberi, Abdukerim vs. gibi genç aydınların davet edilmesi ile " Doğu Türkistan Azatlık Teşkilatı " resmen kuruldu, İlihan Töre daha Ürümçi'de İken dava arkadaşlarıyla birlikte kararlaştırılan Üç Basamaklı siyasi programı ilan etti. Azatlık Teşkilat'ının vazifesini açıkça ortaya koydu. Birinci basamakta Sadır Palavan ruhu ile yetişen İli halkı arasında mevcut mahalli toplantılardan ve camilerden faydalanarak, geniş çapta istiklal terbiyesi yürüttü. Bu suretle bütün halkı harekete getirmek ; ikinci basamakta ise gizli hazırlık yaparak. İli'de silahlı ayaklanma çıkararak işgalci Cin hakimiyetini devirmek. Üçüncü basamakta bütün Doğu Türkistan'daki istiklalci teşkilatlarla yoğun temas kurarak ve birleşerek mücadele verip, sonunda Gomindang hükümetini yok ederek ve hür bağımsız ve demokratik Doğu Türkistan kurmaktan İbaretti.

Aradan 74 yıl geçmesine rağmen bu gün dahi Doğu Türkistan?da 12 Kasım 1933 de kurulan?Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti?nin kuruluş aşamalarının ilham ışığı altında Çin emperyalizminin boyunduruğundan kurtularak yeniden bir Doğu Türkistan cumhuriyeti?nin kurulması için gerek Doğu Türkistan?da ve gerekse de çeşitli dünya ülkelerinde gayret sarf edenler varsa bu, bundan 74 yıl önce kurumuş olan Doğu Türkistan devletinin temellerinin çok sağlam karakterli insanlar tarafından atılmış olmasının bir göstergesidir.

d- Komünizm tehlikesinin vahametinden bütün milletleri ve bilhassa 1s1am dünyasını haberdar ve ikaz etmek. Hürriyet ve istiklalin en ateşli savunucusu olan ve Doğu Türkistan'ın kurtuluşunu kendisine ulvi bir gaye edinen İsa Alptekin. birçok seyahatlerde bulunmuştur. Orta Doğu ve ls1am ülkeleri başta olmak üzere; Batı Almanya, İsviçre, Avusturya, Tayland, Malezya, Seylan, Filipinler, Aden, Somali vs. gibi ülkelerde Doğu Türkistan'la ilgili temaslarda bulunmuştur. Çeşitli senelerde vuku bulan bu seyahatlerinde, her kademeden insanla ve yetkili zevat1a tanışmış, onlara Doğu Türkistan'ın yerini ve önemini anlatmış ve bir efkar-ı umumiye meydana getirmeye çalışmıştır. Görüştüğü şahıslar arasında, bilhassa, devlet ve hükümet başkanlarıyla, siyasi ve dini liderler bulunmaktadır. İsa Bey'in şahsen görüştüğü seyahatin bir kısmı şunlardır:

telkinleriyle bu nefret, şuurlu bir inanca dönüştü. Dedesi dolayısıyla iyi bir Müslüman olarak yetişmişti. İslamiyet?in komünizmle bağdaşmadığını anlamakta gecikmedi. Böke Batur, öğrencisinin yetiştiğine inandığı gün:

Basın Yayın, Medya, Kurum, Kuruluş ve Ajanslarda yer alan

Doğu Türkistan'ın istiklaline kavuşacağına dair ümidi taptazedir. Ve bu kurtuluş, kültür ve ekonomik gücün birleşmesi ile gerçekleştirilecektir.90 yaşındaki bu iman ve mücadele adamına hayranlık duymamak imkansızdır.

Yardimçi tügel, halım tingşarga kişim bar mu?

Milliyetçimiz

Söz konusu etkinliğin ardından DUK?un önde gelenleri ile Rabiye Kadir hanım ve Sıdıkhaci Rozi arasında Uygur milli mücadelesinin geleceği, içinde bulunulan durum ve gelecekteki siyasi hareketlerin plan ve programları hakkında mühim dereceli dahili müzakereler yapıldı

Siyak

Mesut Sabri Baykozi, bütün bu eserlerinde, yazılarında/Türkçülüğü ön planda tutmuş, halkına Türk olduklarını anlatmaya çalışmıştır.

Bu arada, D. Türkistan'ı 1933'ten itibaren 10 sene idare eden umumi vali Şin-Şi Say'ın Ruslarla arasının açılması sonucu Çin'e sığınmak mecburiyetinde kaldı. Şin-Şi-Say iktidarda kaldığı 10 sene zarfında kurduğu baskı, zulüm ve işkence neticesinde halktan topladığı 12 ton altın ve diğer kıymetli malları merkezi hükümete teslim etmesine karşılık olarak hükümet kendisini Orman ve Ziraat Bakanlığı vererek ödüllendirdi. 10 sene D. Türkistan halkına kan kusturan zalimin cezalandırılması beklenirken bu şekilde taltif edilmesi Türkistanlıları son derece rencide etmiştir. Bunun üzerine o yıl yapılan Çin Milli Kurultayı'nda Mesut Bey tercümanlığını büyük oğlu Ertuğrul'a yaptırdığı bir konuşma ile Şin'i ağır bir dille eleştirerek 10 sene içinde 300 binden fazla insanın hapse atılmasına, mal ve mülkünün alınması, çoluk ve çocuğunun sokağa atılması, hapse atılanların en ağır işkencelerle öldürülmüş olmalarını açık olarak anlatmıştır. Bu günahsız insanlar Japon, İngiliz, Amerika ve diğer devletlere casusluk yapmakla suçlanmışlardır.

15- 27.2.1971'de Ankara'nın Çubuk ilçesinde halka hitaben yapılan konuşma. ,

Edinilen bilgilere göre, Obulkasım Hacim tutuklandığı sıradaki şiddetli işkenceler ve hapishane şartlarının son derece kötü olması sebebiyle Kanser hastalığına yakalanıp yatağa düştüyse de, Hapishane yönetimi onu tedavi ettirmek için kendi imkanlarını kullanmak şöyle dursun, onun tedavi görmek için yazdığı dilekçeyi bile reddetmiş olup, üstelik ona karşı başka büyük suçlulara karşı uyguladıkları kaba, ağır ve insanlık dışı muameleleri devam ettire gelmekteydi. Neticede Obulkasım Hacim?in hastalığı giderek ağırlaşarak, şu anda konuşamaz ve hareket edemez hale gelmiş bulunmaktadır.

Sağ gelenlerden 49 kişinin de el ve ayak parmakları donduğundan kesilmek mecburiyetinde kalmıştır.

Yakın zamanlarda?İli Haber Sitesi?nde yayınlanan bir habere göre bu yılın ilk yarısında İli bölgesinden 168 bin 949 çiftçi başka bölgelere giderek amelelik yapmıştır. Yılın sonlarına kadar bu sayının 300 bine kadar ulaşması bekleniyor. Onlar genellikle inşaatlarda, ev hizmetlerinde ve besicilik dallarında çalışıyorlar.

A. Şekür TURAN

Kaynak: Erciyes Dergisi Doğu Türkistan Sayı:19

1-12 KASIM 1933' DE DOĞU TÜRKİSTAN'DA BİR DEVLET KURULDU

O günlerde Gulcalı Mes'ud Sabri Baykuzı tahsil için Türkiye'ye geliyor. Türkiye'nin o devirdeki milliyetçi-Türkçüleri Ziya Gökalp, Tal'at Paşa ve diğerleriyle temasa geçip, tanışır. Vatan'a döndükten sonra Gulca'da "Dernek" adlı bir okul açarak, milliyetçilik, Türkçülük fikrini yarayarak telkin etmeye başlar. Mes'ud Sabri bey, Doğu Türkistan'da yeni Türkçülük fikrini ortaya atan ilk şahsiyettir.

Bir yandan da basın yoluyla dava canlı tutulmaktadır. Nihayet Bakanlar Kurulu 13/3/ 1952 tarihinde 1850 Doğu Türkistanlının iskanlı göçmen olarak Türkiye'ye yerleşmelerine karar verir. 1953 yılı başından itibaren Doğu Türkistanlılar Türkiye'ye gelip yerleşmeye başlarlar. Göçmenlerin büyük kısmı Türkiye'ye yerleştikten sonra, İsa Yusuf Bey de ailesiyle birlikte 1954 Haziranında Türkiye'ye yerleşir. 4 Aralık 1957 tarihinde de Türk vatandaşlığına kabul edilir.

Ocak 1949'da Taşkent ve Almata radyoları ve basın organları aniden "Doğu Türkistan milliyetçileri"ne hücum etmeye başladı. Onların birinci makalesi: "Emperyalizmin reaksiyon siyaseti için Uygur tarihi sahte kılınmasın!"dı. bu makaleye layık olduğu cevap verildi. İkinci bir makale gündeme geldi; ona da gereken cevap verildi. Üçüncü makale ise, "Uygurlar Türk değildir!" konulu bir makale idi. Buna eski tarihi belgelerden deliller göstererek, Uygurların gerçek Türk olduklarını ispat ettik. Sonunda Rusya'daki bu "sözde siyasi" tarihçilere bir sual sorduk. Uygurlar Türk olmasa, Kaşgarlı Mahmud neden eserine Divanü lügat-it-Türk dedi. "Neden Divanü lügat-it-Uyguri, Özbeki, Kazaki, Kırgızi, Yağmai, Karluki, Çiğili, . . , demedi? Diye sormuştuk; bu yallanma alimler sustu. Sonradan Altay Neşriyatı bu altı makaleyi, "Kalem mücadelesi" adıyla bir broşür halinde yayınlamıştı.

?Bingtuen Gazetesi?nin verdiği habere göre Yakında Bingtuenli 50?den fazla mütehassısin katılımı ile gerçekleştirilecek olan?Bingtuen Nüfus Nazariyesini Araştırma Toplantısı?nda Bingtuen?de yaşlananların sayısının çoğalması neticesinde ortaya çıkan iş gücü yetersizliği meselesini halletmek için bundan sonraki 30 yıl içinde Bingtuen?in nüfusunu 7 milyona çıkartmak planlanmıştır.

PAKİSTAN'DAKİ KAZAK TÜRKLERİNİN İSA YUSUF ALPTEKİN'İ

c- Başta Batı Türkistan olmak üzere. Sovyet Rusya'nın esareti altında bulunan esir Türk ülkelerinin kurtuluşu için faydalı olmak.

6 Nisan 1943'te Mehmet Emin Buğra Bey ailesiyle birlikte Çin'e gelir. Çin'in merkezi olan Nancin'de Çin basın yayınlarında?Şinciang değil, Doğu Türkistan?, ''Doğu Türkistanlılar Türk'tür'' adlı makaleler yazdı. Öteden beri Çin'de bulur Dr. Mesut Sabri Baykozi, İsa Yusuf Alptekin, Kadir Efendi gibi Doğu Türkistan'ın Milliyetçi aydınları beraber ''YURTAŞ ÇEMİYETİ'' adı altında bir teşkilat kurdu.

Gani Batur

Doğu Türkistan'da Çinlilerin yarım asır sürdürdükleri Çinlileştirme, komünisteleştirme siyasetleri berbat oldu. Milliyetçilik yine üstünlük kazandı. "Barın inkılabı" bunun somut bir ifadesidir.

danışmanlarındandı.

'28.8.1951tarihli mektubu:

3- Hacı Yakup Anat Anılarından

11-4-1934 tarihinde Hoca Niyaz Ha-cim'in emriyle Mahmut Mahmuti, Sabit Damallom'ı tutuklayarak huzuruna getirdi. Damallom'ı Ruslara teslim etmek için Aksu'ya gönderen Hoca Niyaz bu teslim etme karşılığında Rusların vereceği, silahları almak maksadıyla Örkeş Tam 'a gitti. Ruslar Aksu'da Sabit Damallom'ı alıp Urümçi'ye götürerek Sin Si Sey'e teslim etti. Örkeş Tanı'da Rusların vaadinin yalan olduğu anlaşıldı. Ruslardan bir tek tüfek dahi alandan Hoca Niyaz tekrar Rusların görevlendirilmesi ile Aksu'ya geldi. Daha sonra Vali muavini olabilmek için Urümçi'ye gitti.

12.11.1933'de merkezi Kaşgar'da kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'nin başvekillik vazifesini deruhte etmiş,

17. Erciyes Zafer Kurultayı Kayseri'de ki Erciyes Tekir Yaylasında yapıldı. 3 gün süren Kurultay'da İstiklal Gazetesi tarafından da Doğu Türkistan'da Müslüman Türklere yönelik yapılan işkenceleri anlatan bir fotoğraf sergisi açıldı.

Halkın üzerindeki vergi yükü hafifletildi. Bir senelik vergi kaldırıldı.

Doğu Türkistan milli hareketinin önderi ve Uygur halkının manevi annesi Rabiye Kadir Hanım 16.08.2006 tarihinde Almanya?nın Münih şehrindeki?Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi?nin çalışma ofisini ziyaret ederek, Merkezin başkanı Abdulcelil Karakaş ve?ETIC-Uygur Araştırma Merkezi?nin başkanı Perhat Yorunkaş ile görüşerek milli hareketimizin genel durumu ve gelecekteki gelişme sürecinin ayrıntıları hakkında etraflı bir sohbet gerçekleştirdi.

4-Bütün tutuklular serbest bırakılacaktır,

Bu soru ardından Türkiye?ye geldikten sonra uğradığı hayal kırıklığının sebebini de biraz buruk bir şekilde anlatıyor.? DOĞU TÜRKİSTAN dayken biz Türkiye yi büyük devlet ve milli önder olarak gördük. Türkiye den gelmiş birine haşa Peygamber görmüş gibi görürdük. Türkiye?ye geldik hayal kırıklığına uğradık. Burada biri sol biri sağ... Bu ülkede Doğu Perinçek de var.?

20 mart 1933'te Timur'un idaresindeki ayaklananlar Kuçar şehrini, 25 Mart'ta da Aksu'yu fethettiler. 25 Nisan da Timur Bey, komutasındaki Kaşgar ihtilalcileri; Özbek Türklerinin oluşturduğu fedai birliğinin de destek ve yardımı ile Kaşgar'a hakim olarak bütün milli kuvvetlerin liderleri veya temsilcileri Kaşgar Eskişehir'i Çinliler'den kurtaran Albay Timur Beğ ile birleştiler. Ayaklanma, Altay ve Tarbağatay eyaletlerinde de başladı.

Nüfus un artış hızına örnek olsun diye kendisini gösteren Hacı Yakup?un 11 çocuğu, 35 torunu ve 17 tanede torun çocuğu bulunuyor. Ailesinin 60 kişiyi seçtiğini belirten Hac Yakup ardından da ekliyor;?Herkes benim gibi 35 yılını hapishanede geçirmiş değil.?

Bundan sonra Osman BATUR?UN hayatı göçler, gizli tertipler ve baskınlarla geçti. Küçük akıncı toplulukları ile Çin ve Rus kuvvetlerini pusuya düşürür, öldürür ve kaçardı. Şöhreti kısa zamanda yayıldı. Cesur, şüpheci ve mağrurdu. İdealinden fedakarlık ettiği veya dostuna ihanet ettiği olmadı.

Celalettin BATUR

Bu sırada hükümet Mesut Bey ve Abdurrahman Bey'i habersiz olarak yakalayarak kol ve ayaklarına kelepçeler takarak hapse attılar! Bir müddet sonra asker gözetimi altında Urumci'ye gönderildi. Orada vali ha-hapishanesinde 3 ay hapiste kaldılar. Bu zaman içinde vali sorgularını yaptı ve sonunda kelepçeler çıkartıldı. Ve Urumçi'den 60 km. uzaklıktaki Senduba adlı bir çöle sürgüne gönderildi. Orada altı ay kalıp bir çok zorluklar geçirdikten sonra serbest

Türkiye'deki mücadelesini ise i. Y. Alptekin'in 1974 yılında kaleme aldı{)ı ''Do{)u Türkistan İnsanlıktan Yardım istiyor' adlı esere bir ''takdim'' yazısı yazan Abdullah Yaman şöyle özetlemiştir:

Tarihten beri pek çok mücadeleler veren Doğu Türkistan Uygur halkı baskı ve zulmün devam ettiği son devirlerde arka arkadan kendi cesur evlatlarını doğurdu ve yetiştirdi.

Bunlar Uygur Türk milliyetçiliğinin uzak bir tarihe sahip olduğunu gösterir.

''Mısır?daki Milliyetçi Çin Büyükelçiliği Doğu Türklstan Müslümanlarının l1deri İsa Yusuf Alptekin:

AFGANİSTAN'A GÖÇ EDEN DOĞU TÜRKİSTANLILARIN

İli bölgesi, Doğu Türkistan genelinde yerli işsizlerin sayısının en çok olduğu yerlerden biridir. Özellikle Gulca şehrinde Uygurlar arasındaki işsizlik oranı %50-60'lar civarındadır. 1997 yılında patlak veren?5 Şubat? Gulca olaylarının ortaya çıkışına sebep olan mühim sebeplerden biri de Uygur gençleri arasındaki haddinden fazla artan işsizlik belasıdır. Çin basınında yayınlanan bazı istatistiklere bakıldığında, İli bölgesinde işsizliğin şimdilerde de ciddi şekilde devam etmekte olduğu yüz binlerce çiftçinin kendi mekanlarını terk ederek başka memleketlere gidip oralarda hayatlarını idame ettirmeye çalıştıklarına çokça rastlanılmaktadır.

1933 yılında Çin idaresine karşı büyük çapta ayaklanmaların meydana gelmesi üzerine, Çinliler ile Sovyetler işbirliği yapmak mecburiyetinde kaldılar. Muhtemel bir faciayı önlemek için İ. Y. Alptekin, o zamanlar Çin'in başkenti olan Nankin?e gitti ve orada Sovyetlerin Doğu Türkistan'dan alılması ve aynı zamanda Doğu Türkistan'a tam muhtariyet hakkının garanti altına alınması için Merkezi Çin Hükümeti nezdinde teşebbüse geçti. Bu maksatla 1933- 1946 yılları arasında Çin parlamentosunda ülkesini temsil etti. Doğu Türkistan'daki Çin mezalimi 1944'de diğer bir ayaklanmaya sebep olmuştu. Çinliler Doğu Türkistan'ın iç işlerine karıştılar. İ. Y Alptekin sürgüne gönderildi. Daha sonra ülkesine dönen Alptekin 1947'de eyalet hükümetinin genel sekreteri olmuştur.

Ona göre Türkiye Cumhuriyeti'ne gitmek, ikinci vatana ulaşmak bunun yegane yolu idi.

İSKANLA İLGİLİ YAZIŞMALAR

2-MAHMUT KAŞGARLI-UYGUR TÜRKLERİ

Derhal gerekli teşebbüslere girişen İsa Yusuf Alptekin o dönemlerde Başbakan olan Sayın Süleyman Demirel başta olmak üzere Türk hükümet ileri gelenleriyle görüşerek. Afganistan'daki Doğu Türkistanlılar'ın Afgan hükümeti tarafından geri çevrilmesini önlemiş, onların iskanlı göçmen olarak Türkiye'ye yerleşmeleri hususunda karar aldırmış ve özel uçaklarla Türkiye'ye getirilmesini sağlamıştır. Böylece Afganistan'daki Doğu Türkistanlılar da ilk kafile 1965 ve ikinci kafile 1967 yıllarında olmak üzere iki kafile halinde Türkiye'ye getirilip Kayseri'de kendilerine tahsis edilen evlere yerleştirilmişlerdir. Kayseri'de halen Türkistan Mahallesi olarak bilinen bu semtte, bugün takriben 1 00 hane ve 700 nüfuslu Doğu Türkistanlı vardır. Kayseri'de yerleşik bu Doğu Türkistanlılar 1970'li yıllarda kültürel ve sosyal değerlerini koruyup geliştirmek, kendi aralarındaki birlik ve beraberliği sağlamak için çeşitli demekler kurmuşlarsa da, bu demekler

Hoten vilayetindeki medrese İslami eğitim veren ve Doğu Türkistanlıların övünç kaynağı olan bir yer. 500 bin öğrenciyi eğiten bu medresenin mezunlarının çoğunun son olaylarda hapsedildiğini söyleyen Hacı Yakup, ancak 40 ve50 bin kişinin Çin zulmünden kaçabildiğini anlatıyor.

CANIM HAN HACI

Bazı ziyaretçilerin bayıldığı, bazılarının göz yaşlarını tutamadığı Çin işkencelerinin fotoğrafları sergisinde yer alan resimlerin bir çoğunun dünyada ilk kez 17. Zafer Kurultayı'nda sergilendiği belirtildi. İstiklal Gazetesi Sahibi Mehmet Emin Batur, henüz iki yaşında olmasına rağmen Doğu Türkistan Davası'nın dünyaya anlatılmasında büyük rol oynadığını belirterek, ?Doğu Türkistan'da yaşanan insanlık ayıbını dünyaya duyurabilmek için kısıtlı imkanlarımızla gayret sarf etmeye çalışıyoruz. Açtığımız sergide bunun bir örneği. On binlerce kadınlı erkekli kardeşlerimizin sergimizi gezip bizlere destek vermeleri takdire değerdi. Bu tür etkinliklerimizi ileri ki günlerde sürdürmeyi düşünüyoruz. ? dedi.

"Doğu Türkistan'da savaşan Uygur komutanlardan kabiliyetli uyanık ve askeri bilgisi olanı şüphesiz ki Mahmut Muhitti'dir. Sheng Shih Sey'in tüm davetlerine rağmen Urumçi'ye görüşmeler için gelmemiş ve Hoca Niyaz'ı da birçok kez uyarıp: "Seni Doğu Türkistan'a maksatlı olarak vali yardımcısı yaptılar sakın gitme. Kaşgar'da yanımda kal. Benim 4000 askerim var birlikte Sheng Shih Sey'i yok edebiliriz. Rusya'ya gücümüz yetmez fakat Sheng Shih Sey'e gücümüz yeter" demiştir. Vali Yardımcısı olma tutkusu ağır bastı ve uyarıları dikkate almayarak Urumçi'ye gitti.

?Tiyanşan Haber ağı?nın 20.07.2006 tarihinde verdiği Bingtuan bünyesindeki 89. Tümenin başkanı Bufuming?in bu tümendeki halk askerlerini para ve maddi emtialarla mükafatlandırarak hatırlarını sorduğunu beyan etmiştir

O zaman dan itibaren İlihan Töre yönetimden yavaş yavaş uzaklaştırıldı. Milli mücadele belirsiz yola girdi. Manas'taki durgunluk, güneyde ise milli ordu büyük katliamlara maruz kaldı. Çin Komünistleri, Gomindangçıları ve Rus Bolşevikleri birleşerek Doğu Türkistan Cumhuriyeti'ni sonunda devirdiler, Cumhurbaşkanı Alihan Töre, İslamcı ve Türkçü bir lider olduğu için 1945 senesinin yazında bir akşamı Gulca'daki Rus Konsolosluğuna çağrılıp orada gizlice tutuklandı. Ve gizlice Sovyetler Birliği'ne kaçırıldı.

Her lahzade bu millet baştın keçirür matem

1945 yılının ortalarına kadar İlihan Töre hükümet ve milli ordunun yüksek hukukunu kullanarak müstakil Doğu Türkistan devletini kurma yolunda pek çok zor ve parlak hizmetleri basan ile yerine getirdi. Sonraki devirlerde Çin işgalcilerinin ve onların. Sovyet Bolşeviklerin ve casuslarının hükümet ve ordu içine sızarak yüksek yönetim kademelerinde karışıklıklar çıkarması sonucunda değişiklikler oldu. Hükümet 11 maddelik antlaşmasını kabule zorlandı. O zaman İlihan Töre antlaşmayı kesinlikle ret edip devletin müstakilliği için sonuna kadar silahlı mücadele yapma fikrinde ısrar etti.

Doğu Türkistan'daki Türk milletinin Ali Yüksek lideri Mehmet Emin Buğra ve İsa Bey başta olmak üzere diğer arkadaşlara selam, Ümit ederiz ki, Müslüman Pakistan devletine sağ salimen vasıl oldunuz. Sizin hareketinizden sonra 1O'cu aylarda biz de 300 aile ile göç edip 3'cü aylarda sağ salimen Köşebeşim dağ eteklerine gelip Hüseyin Teyci ile buluştuk.

Geride kalan Dilşad Hatun ve Davaçi'nin eşi, tüm bunlardan habersiz, merak içinde eşlerini beklemektedir. Aylar sonra, Komutan Şao-Hui, yeniden emirliğinde belirir. Bu kez imparatorun buyruğu üzerine Dilşad Hatun'u götürmek ister.

Eğitime büyük önem verildi. 240 bin adet ders kitabı bastırıldı.

Her bir kişi, her bir ulus kendi ulusunu sever. Hatta sevmek ve saymak zorundadır. Ne yazık ki bazı Türkler şahsiyetsizlik, bencillik ve siyasi hayatı için kendi hudutları dışındaki ulusdaşlarını tanımak istemezler. Öyle insanlara bakmamalı! Hatta içlerinde öyle utanmazlar vardır ki, açıktan açığa yabancıların arasında hiç çekinmeden kendi ulusundan olanları yok etmek gerekli olduğunu söylerler. Onlar ise şahsiyetçi, bencil ve kendilerini tanımayan, anlayışsız duygusuz kimselerdir. Başkalarına yaranmak isteyen çıkarcılardır. Veya kendilerini insan sanarak, kap kaçak boşaltıp gezen kara kalplilerdir.

Komünist Çin birliklerinin Çin'i Lancu şehrinden çıkıp süratle Doğu Türkistan'a ilerlemeye başlaması üzerine, Türk Müslüman liderler beraberlerindeki kafilelerle biran önce Urümçi?den ayrılmaya karar vermişlerdir. Canım Han Hacı başkanlığındaki kafile 11.9. 1949 tarihinde Urümçi yi terk ederek. 160 kilometre ötedeki Guçungze kasabasına giderek burada Osman Batur la birleştikten sonra 12. 10. 1949 tarihinde Barköl'e hareket etmiştir. Mehmet Emin Buğra başkanlığındaki kafile 17.9.1949 tarihinde Urümçi?den ayrılmıştır. Ondan 3 gün sonra yani 20.9. 1949 tarihinde de İsa Yusuf Alptekin başkanlığındaki kafile Ürümçi yi terk etmiştir.

DOĞU TÜRKİSTAN

0l.04.1950'de Osman Batur ile birlikte Barköl kazasında Kızıl Çin istilasına karşı İslam bayrağını kaldırdı. 1950 Temmuz, ayında Kızıl Çin'e esir düştü. Urümçi Radyosu verdiği haberinde:

? Güneyimizde Pakistan değil de Türkiye olsaydı, bize bu kadar yabancı olmasaydı, durumumuz bu gün daha farklı olurdu? diyerek bize duyduğu sitemi bir kez daha tekrarlıyordu. Ve başta kızdığı insanlarla herkesi bir tutmadığını da açık bir şekilde ortaya koyuyordu:

Çin komünistleri türlü türlü harekatlarla Doğu Türkistan'da milliyetçilik, Türkçülük fikirlerine hatime verdi. Milliyetçi, Türkçü insanları hapishanelere attı, öldürdü. Toprak ıslahatı yürütüp, yine çok insanları hapse attı ve öldürdü. 1958 yılında milliyetçilere karşı hareket yürütüp, tüm Doğu Türkistan'da milli hissiyatı olan insanları temizledi. Milli ordu dağıtıldı. Türkçülük, milliyetçilik, "menfi-menfur" isimlere aylandı. Arkadan "doğal afet" denilen düzmece bir afetle halkı aç bıraktı; köyler komünleştirildi. Şehirlerde sosyalist reform adı altında halkın evleri müsadere edildi. Eğitimimiz ve dilimiz çinlileştirilmeye yönlendi rildi. Meselen: "chung kung chung yang cheng chih ch¥yi nin hou pu wei y¥ . Bu 7 kelimeli cümlede "ning" ile " i" Uygur Türkçe'si olup, kalan hepsi Çince'dir. Eğer mao ze dung ölmeden siyasette değişiklik olmasaydı, dilimiz tahrip olurdu.

İTİBARLI DEVLET ADAMI

?Uygurlar Terörist Değil!?

Bizim milliyetçiliğimiz sevgi ve saygı hislerimiz ile millete bağlanmaktan ibaretti. Bu bağlılık dilimize, dinimize, ahlakımıza ve bütün maddi-manevi kültür değerlerimize derin alaka göstermek, milli varlığımızı geliştirmek, güçlendirmek, istiklalimizi ve vatanımızı muhafaza a etmek bu yolda bütün fedakarlıkları vermekten ibaretti.

Politik Çalışmaları:

M. KUTLU

? -Bu gün silahımızı alanlar, yarın canımızı da alırlar. Ben silahımı Çinlilere vermem. İstiyorlarsa ve güçleri yetiyorsa, gelip alsınlar!?

Burada şu hususun da belirtilmesi gerekir ki, Mehmet Emin Buğra'dan gelen mektuplara bakılırsa, Hindistan'a sığınan Kazak Türkleri'nin durumu çok ağırdı. Bu yüzden İsa Yusuf Alptekin, Suudi Arabistan'da bulunduğu sıralarda, oradaki yurttaşlarından Kazak Türkler1ne ellerinden gelen yardımı yapmalarını önemle rica etmiştir. Ayrıca, İsa Yusuf Alptekin Türkiye'den Hindistan'ın başkenti Delhi'ye geldikten sonra, Ali Beg Hakim ve Hamza Uçar imzalarıyla almış olduğu I2.5. I952 tarihli mektupta Kazak Türklerinin çok perişan durumda olduğu ifade edilip şöyle denilmektedir:

Millet insanın müşterek toplumudur.

Doğu Türkistan halkı en geride kalan yarı sömürge, yarı feodal devletin sömürgesi olarak yaşadıkları, hümanizm nimetlerinden mahrum bırakıldıkları için, hümanizme çok büyük ihtiyaç vardı. Doğu Türkistan halkı o zamanlarda "insan halkları" deyimini yeni öğrenmişse de, insanca yaşamak arzusu çok güçlüydü. Onun için devrin güçlü talebi olan hümanizm¥Türkistan milliyetçilerinin 3. Şiarı olmuştur. Bu şiarlar Rusperestler'in, Türk milletini Ruslaştırış, materyalistleştirme, allahsızlaştırma çabalarına engel oldular. Bununla da kalmayarak asimilasyon korudular.

Tanrı Türk?ü Korusun.

?Uygur Bağımsızlık Teşkilatlarının gerçekten El-Kaide örgütü ile ilişkisi bir var mı? Çin hükümetinin bu cihetteki bakışını Uygurlar kesinlikle reddetmekte ve bizler Müslümansız fakat Uygur halkı barıştan yanadır, barışseverdir. Biz yalnızca bağımsızlık istiyoruz demektedirler.?

getirilmesi, onu çileden çıkarır. Onun bu halini gören İmparator, yeni çareler arar. Tek amacı, sevdiği bu kadının acısını biraz olsun dindirmek, bu arada, kendini affettirebilmek... sık sık ziyaretine gider, fakat, her gittiğinde Dilşad'ın güzelliğini görerek daha bir efsunlanır. Hele genç kadının kullandığı koku adeta başını döndürür. Bu nedenle kendisine "ŞİANG-FEİ' diye hitap eder. Yani, güzel kokulu prenses... Ancak, güzel kokulu Prensesin böyle bir iltifata hiç ihtiyacı yoktur. Onun ruhu, tıpkı ülkesi gibi yıkık ve virandır. Durup durup o korkunç olayı düşünür ve ülkesinde olup bitenleri... Tüm dünyasını hüzün kaplamıştır. Şimdi artık, Kaşgar'daki o hayat dolu kadından en küçük bir eser kalmamıştır. Şölenlerde yakınları ile Birlikte dans eden, dans ederken de eteklerindeki minik çanların ahenkle çaldığı... O koskoca bir uygarlığın, minik bir simgesiydi. Adı üstünde... "UYGUR KADINI" Onun ülkesinde hanımlar birer zarafet öğesiydi. Yakalar açık, saçları uzun, tırnaklan boyalı ve hele dimdik yürüyüşleri ile adeta bir manken edasındaydı. İmparator tüm bunları biliyordu. Bu yüzden de böyle bir kadını hüzünden kurtarmak İçin akıl almaz özverilerde bulunmaktaydı. Tez elden, yasak kent'in içine camisi, çarşısı, hamam ile bir Müslüman mahallesi kurar... salt, Dilşad Hatun sevdiği İğde ağaçlarını bile kökünden söktürüp saray bahçesine diktirir.

Ne var ki, gün geçtikçe daha da derlenip toparlanıp, omuz omuza verip Doğu Türkistan davasına dört elle sarılacağımız yerde, Türkiyemiz'in bize bahşetmiş olduğu imkanları Doğu Türkistan davası doğrultusunda yeteri derecede yararlı bir şekilde kullanamadık. Bugün Doğu Türkistan halkı tamamen imha olma tehlikesi altında yaşamaktadır. Komünist Çin yöneticilerinin bugün Tiananmen meydanında yapmış olduğu katliam, ülke çapında infaz etmekte olduğu idamlar, yapmakta olduğu tutuklamalar ve sürdürmekte olduğu insan avı tam 40 yıldan beri Doğu Türkistan'da devam ettirilmektedir.

İsa Yusuf Alptekin mutlaka bir netice alabilmek maksadıyla 6.9. I95 I tarihinde Suudi Arabistan'a geçerek, Suudi Arabistan Devletinin kurucusu Melik Abdülaziz ve Emir Faysal'ı ziyaret ederek, o ana kadar Suudi Arabistan'a iltica eden Doğu Türkistanlılara göstermiş olduğu sevgi, şefkat ve ilgi için teşekkür edip, Kızıl Çin istilasına maruz kalan Doğu Türkistan'daki durum hakkında bilgi verdikten sonra, Hindistan sınırında tamamen imha olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan Kazak Türkleri 'ninde göçmen olarak Suudi Arabistan'a kabulünü rica etmiştir.

Birincisi; bu iş sizlerin gayretleriyle buraya geldi.

İsa Yusuf Alptekin sandalyesiz üye olarak girmiş,

Dr. Mesut Sabri ve arkadaşlarının

Biz General Ho Mun Sun'la Urümçi'den ayrıldıktan üç döl1 ay sonra 12 Kasım 1933'de Doğu Türkistan Merkezi Kaşgar olmak üzere istiklalini etti. Kumul ayaklanmasının ilindeki Hoca Niyaz, Cumhurbaşkanı Doğu Türkistan'ın münevver din alimlerinden Sabit Damolla Başbakan Seçildi. Mükemmel bir hükümet kuruldu. Kabinesi var Kanun-ı Esasisi var. Hemen bir istiklal Partisi kurulmuş. Onun tarafından hazırlanmış bir "Anayasa'' müstakil hükümetimiz, hemen Erkin Türkistan adında bir gazete çıkartmış. istiklal mecmu. ası adında bir mecmua çıkartmış. Hangi sebepledir, kim ta- rafından gönderilmiştir bilemiyorum Türk tabiiyetinde olup Suriye asıllı Ahmet Tevfik Paşa diye birisi, gene Mahmul Nedim diye bir Türkiyeli onlar da istiklal merasimi'ne katılmışlar.

Şeyh Muhammed Abdullah?daha önce sınıra girmiş olan 95 kişinin dışında tekrar sınıra gelecek olanların içeri alınmaması için karar alındı, bu yüzden ben kendi başıma müsaade veremem? dedi.

6 Nisan 1943'te Mehmet Emin Buğra Bey, ailesiyle birlikte Çin'e döner. Bu arada İsa Bey'in Çin anayasasında Doğu Türkistan lehine bazı değişikliklerin yapılmasını istemesi, Çinlilerin öfkesine sebep olur.

Çiftçinin hayatım bağladığı var1ıkları. toprağı ve hayvanlarıdır. Fakat bunları işlerken, yetiştirirken, pek çok tabii zorluklara da karşı koymak zorundadır. İşte bu iki unsur gelenekle, milli kültürle ve düşünceyle birleştiği zaman; sade vatandaş seviyesindeki toprağa bag1ılık ve mücadele ruhu birden, vatan sevgisine, milliyetçiliğe ve vatanı istilalardan temizlemek yolunda girişilen cihat ruhuna dönüşür.

1. Arapça, Acemce düzme kaideleri kullanmamak,

Bu tutukluları "Öğretim Kursları" ismini ver dikleri kamplarda toplayıp onları ruhen ve cismen işkence altında ezdiler. Bunları birbirleriyle karşı karşıya getirip, içlerinden vicdansız kişileri bulup çıkararak bunlara "Aktıplar" ismini verip, milliyetçilere saldırttılar; yalan ve iftiralarını desteklediler. Bu tür kişiler vasıtasıyla gizlenmiş olan mücahit liderlerini yakalama yollarını buldular.

Burada gizli gizli okuduğu Alma ata ve Taşkent?te çıkarılan Şark Hakikati, Mehmet Emin Buğra Bey ve İsa Bey?in Çin?in başkenti Çunkin?de, daha sonrada Lencu?da çıkartmaya devam ettiği Altay Mecmuası Hacı Yakup Bey?in yeni kimliğini oluşturdu ve bu tarihten itibaren de işgalci Çin?e karşı amansız bir mücadele içerisine girdi. Merkezi Uygur Ağartiş Uyuşmasının baş katibi olup hızlı bir şekilde modern okulların kurulmasına katkı sağladı.

Gönül arzu eder ki, Türkistan meselesinin halledilmesi davasında öncülük şerefi, Türkiye'nin hakkı olsun...

Demek ki, sömürgecilik, zulüm, diktatörlük, asimilasyon siyasetleri kadınlara yapılan "kürtaj siyasetleri" milliyetçiliğin doğuran doğal sebeplerdir.

Türkiye'nin Kastamonu vilayetinde Türk Dünyası Kültür Sanat programı gerçekleştirildi.

İsa Bey 6 Mayıs 1939 günü İstanbul'a gelir. Önce Doğu Türkistanlı hemşerileriyle görüşür.

İmparator tüm bunların yanında, Çin'de bulunan Türk askerlerini teşkilatlandırarak muafız alayı olarak Dilşad'ın buyruğuna verir ve üç Çin gümüşü ile onları maaşa bağlar. Ve artık, Chi-En_Lung Dilşad tarafından reddedilmeyeceğini düşünerek ona evlenme telif eder.

İSA YUSUF ALPTEKİN'İN HAYATI

Her kim benim Türk ruhuma dokunursa ona ölüm!

Damolla, kalem ve hitabet yönünden de oldukça güçlü olup, onunla bir defa karşılaşan ilim sahipleri o?ndan devamlı olarak övgü ile söz ederlerdi. Kahire üniversitesinin hocalarından olan Tahir Hamza Efendi sabit Damolla ile Mısırda görüştükleri zamanlardan hatıralarını naklederek şöyle diyordu: ?Ben uzu yıllar süren ilim hayatımda Türkistanlı çok sayıda alim ve ediplerle karşılaştım. Fakat Sabit Damolla gibi anlamlı ve edebi bir üslupla konuşan, feraset sahibi ve hoşgörülü bir kişiye rastlamadım?

11- 9.12.1966'da Ankara Milliyetçi Gençler Birligi'nin daveti üzerine halka hitaben yapılan konuşma.

FETHETDİN MAKSUM'UN ŞİİRLERİNDEN SEÇMELER:

1- 14.3.1966 yılında Milli Türk Talebe Birliği tarafından düzenlenen ve İstanbul'daki bütün milliyetçi teşekküllerin katıldıgı bir basın toplantısında yapılan konuşma.

1995 yılında Pekinden Türkiye?ye kaçtı. Büyük vaat ve tekliflerle davet edildiği Türkiye?de, Türk Tarih Kurumunda asgari ücret ile 6 yıl doçent olarak çalıştı ve eski Çince metinlerde yer alan tarihi Türk büyükleri ile ilgili çeviriler yaptı.

Bu faaliyetler ancak bir sene gibi kısa bir zaman içinde gerçekleşti. Bunun yanında arzu edilen birçok şey yapılamadı. Zira gereken para merkezden gönderilmiyordu. Türkiye'ye eğitim için gönderilmek istenen 25 öğrenci için ne döviz ne de pasaport verilmişti. Türkistan ve Türk kelimesi yasaktı. Buna Mesut Bey ve İsa Bey şiddetle karşı çıktılar.

?Çünkü biz biliyoruz ki, Türkiye?deki herkes Doğu Perinçek ve Deniz Baykal değil...?

sonrakilerin yaşaması için oğlum, ben diğer çocuklarım ölmeye hazırız!? Diyordu.

Sabit Damallam'ın düşündüğü gibi Hoca Niyaz Hacı ile Macung Yıng'in aralarını yapıp Şing Si Şey'in emrindeki komünizme karşı Beyaz Rusları mücahitlerin tarafına çekmek ve böylece askeri üstünlüğü sağlamak mümkündü. İngiliz, Rus ve Çin'den oluşan üç büyük güç arasındaki birbirini çekemezliğin mevcudiyeti ve bu yöndeki çalışmalar bir hazır lokma gibi görülen Doğu Türkistan'ın üç büyük devin askeri güçlerinden arındırıp tampon bölge oluşturması böylece de ay-yıldızlı bayrağın bu toprakların üstündeki varlığını muhafaza etmek için uygun bir zemin oluşturuyordu. Ancak planın gerçekleştirilmesinde bazı engeller-basta Urumçi'de olmak üzere ortaya çıkıyordu. Şing Si Şey Hoca Niyaz Hacı ile anlaşmıştı. Vali yardımcılığına razı edilen hoca Niyaz Hacim güneye gönderilir. Macung Yıng'in gönlünü Nencing hükümeti almıştı. Güneye doğru yola çıkan Hoca Niyaz Hacı'nın kuvvetleriyle Çinli Müslümanların güçleri Davançing yakınlarında çetin bir savaşa tutuştular. Hoca Niyaz Hacim daha da ağır kayıplar vererek güneye doğru çekildi, arkasından Macung Yıng kovaladı. Şing Si Şey ise Urumçi'de kendi işlerini yoluna koymakla meşguldü.

Hoca Niyaz Hacı Kaşgar'da toplanan Doğu Türkistan Milli Kurultayınca, Cumhurbaşkanı seçildi. Cumhurbaşkanı seçildikten sonraki ilk işi, bütün Türklüğün hamisi ve müstakil devleti olan Atatürk Türkiye'sine, Doğu Türkistan Cumhuriyetinin kurulduğunu bildirmek ve yardım istemek oldu.

7 Ekim 1944 yılında, doğup büyüdüğü Nilka şehrini de kurtararak, halkın efsanevi kahramanı haline geldi. Halk onun için destanlar düzdü, türküler yaktı, ünü bütün Doğu Türkistan'a yayıldı. 5 Kasım 1944 de, komutasındaki birliklerle merkezi Gulca'ya gelerek, milli kuvvetleri iltihak etti. Kendisine, Gulca hükümet binası ile, aydınların tutuklu bulunduğu, zulüm ocağı Gulca emniyet sarayına baskın yapma görevi verildi. Başarılı bir gece baskını sonucu emniyet sarayında tutuklu 2000 siyasi mahkumu kurtardı. Ard-arda kurtarılan üç vilayette Hür Şarki Türkistan Cumhuriyeti kuruldu.

Yeni bir hükümetin kurulması lazımdı. Bu işin gerekliliğini hisseden ilk Sabit Damollam oldu. Bu zat Hoten'deki ayaklanma başlamadan birkaç ay önce yurtdışından dönmüştü. Sovyetler Birliği, Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan, Hindistan gibi devletlere yaptığı ziyaretler esnasında bazı incelemelerde bulunan Sabit Damollam; Hoten'deki ayaklanmanın patlak vermesinden evvel, genel durumla ilgili Muhammed Emin Buğra'ya verdiği bilgide; dünya üzerindeki hiçbir devletin Doğu Türkistan mücadelesine yardım edemeyeceğini, bu sebeple özellikle ayaklanmalar patlak verdikten sonra komşu devletlerin desteğini kazanmanın lüzumunu vurgulamıştır.

1-Türkistan Hükumeti, 15'i Doğu Türkistanlı ve 10'u Çinli olmak üzere 25 kişiden kurulacaktır,

d) Bütün bunların haricinde Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin dağ yoluyla göç'e karar vermiş olan ve Tibet üzerinden Hindistan'a gelme ihtimali olan Kazak Türklerine yardım ulaştırabilmek, şayet yardım ulaştırma imkanı olmadığı takdirde onlara Hindistan'a sığınma hakkının verilmesi için de gerekli ön teşebbüslerde bulunmuşlardır.

Doğu Türkistan'da Yoksulluk Ve İşsizlik Had Safhada

Bu sebeple, Doğu Türkistan Cumhuriyetinin o yıllardaki hem askeri, hem siyasi ve hem de manevi mimarlarından olan Alim devlet adamlarımızdan olan Sabit Damolla?yı bu günkü ve bundan sonraki nesillerimize bir nebze olsun tanıtmaya çalışmak milli, dini ve insani vazifelerimizden sayılması gerekir?

Ben bu noktada tarihi hadiselerden daha fazla bahsetmek istemiyorum. Benini bu tarihi olayların üzerine bir miktar durmamın sebebi asıl vaziyetin gün yüzüne çıkmasıdır. Kısaca ifade etmek istediğim maksat şudur: Dünyaya ilan edilen Doğu Türkistan Cumhuriyetinin devlet başkanı Hoca Niyaz Hacim, devlet kanunundaki Cumhurbaşkanının vazifeleriyle ilgili paragrafın 2. Maddesinde yer alan "Devlet başkanı halk tarafından 4 yıllık süre için seçilir.

"Hoş geldiniz.." der. Dilşad hatun. vakur bir halde kılıcını kınından çıkararak İmparator'a uzatır ve ekler. "Bu teslim olma anlamına gelmesin. Bunu sadece, Çinli askerlerin yurdumdan çekilmesi koşulu ile veriyorum".

2- Türkistan Tarihi - Yazar: Polat KADİR

Rabiye Kadir hanım da konuşmasında, Doğu Türkistan halkının uğramakta olduğu facialardan ve Çin?in insanlık dışı siyasi, iktisadi ve kültürel yıkımlarından, Çin?in Doğu Türkistan halkına yönelttiği asimilasyon politikaları ve dolayısıyla dehşetengiz bir biçimde devam ettirilmekte olan devlet teröründen söz ederek, muhaceretteki Doğu Türkistanlıların insan hakları mücadelesi alanında elde etmekte oldukları kazanımları ve Uygur Teşkilatlarının vazifeleri konularında da görüş ve düşüncelerini dile getirdi.

Kırgızistan Hapishanesindeki Obulkasım Hacı Vefat Etti

Alim Seyitof ise, Gao Xin?in yukarıdaki safsatalarını belgelerle sert bir şekilde reddetti.

Yine, Çin esiri bir ülke olan Tibet'in durumu, on sene içerisinde üç defa Birleşmiş Milletler'e getirildiği halde. Doğu Türkistan Davası'nı Birleşmiş Milletler'e intikal ettirecek bir devlet çıkmamıştır. Hindistan'da bulunan Tibet muhacirleri Budist dünyasının ve birçok ülkenin maddi ve manevi yardımlarıyla desteklenirken, Türkistanlı muhacirler, kendi kaderlerine terkedilmişlerdir. İnsanlık havarisi ve hürriyet dostu birçok devlet, dünyanın en ıstıraplı çığlığına kulağını tıkamıştır. Doğu Türkistan meselesi üzerinde, en çok, İslam ülkeleri ve bilhassa Türkiye, söz sahibi olması gerekirken; maalesef en ilgisiz kalan ülkeler, bunlar olmuştur.

SRİNAGAR'DA

4) Ruslarla işbirliği yaparak,

Aksu'da Sovyet KGB'nin ajanı Yusufcan, Hoca Niyaz Hacim ile görüştü ve Doğu Türkistan hükümetini dağıtmak. Sabit Damallom ve Muhammed Emin Buğraları öldürmek veya tutuklamak karşılığında silah yardımı yapmak gibi vaatlerde bulundu. Vali yardımcılığına da garanti verdi. Sabit Damallom milli güçleri birleştirmek için mücadele gruplarının en güçlüsü olan Kumul -Turfan kuvvetlerinin hasında olan Hoca Niyaz Hacimi Doğu Türkistan devlet reisi olarak ilan etmişti. Bu yolla Hoca Niyaz Hacim'i Şing Si Şey'in ve Rusların kontrolünden çıkarak güney bölgede Doğu Türkistan'ın iktisadi, siyasi ve askeri gücünü toparladıktan sonra kuzeydeki mücahitlerin de katılmasını sağlayarak devletin bütünlüğünden ibaret olan bir stratejiyi hayata geçirmek mümkün olmadı. Çünkü Hoca Niyaz Hacim henüz Kumul'da iken Rus casusları yani milletimizin içinden çıkan mücahid görünümündeki vatan hainleri onun en yakınına yerleşmişlerdi. Casusların etkisi ile Hoca Niyaz Hacı'nın ümidi Ruslar'a, Rusların ümidi ise Şing Şi Sey'e bağlanmıştı. Bütün milli güçler birleştiğinde, askeri güç üstünlüğü sağlandığında iç ve dış düşman kuvvetleri ile uzlaşmaya oturulabileceğini ancak bundan sonra Rusların desteğinin kabul edilebileceğini Hoca Niyaz Hacı his-setmiş olsa bile bütün dikkatini celp eden esas nokta Macung Ying den kurtulmak için Rusların vereceği silahlara ihtiyacı olduğu idi.

Rusperestler: bunlar Kızıl Rus sosyal emperyalistlerinin mümessilleriydi. Amaçları vatanı Rusya'ya bağlamak olan güçlü bir akımın temsilcileriydiler. Almatı'da çıkarılıp, Doğu Türkistan'a gizli gönderilen Şerk Hakikatı mecmuası o dönemin yukarı teknolojisinden istifade ederek basılmış, Rusperestlerin güçlü propaganda aletiydi. Bu mecmuada Uygur'ların Türk ikenliği inkar edilirdi. Doğu Türkistan milliyetçiliğine karşı kalem mücadelesi veriyorlardı. Onlar, "Emperyalizmin menfaati için Uygur Tarihi sahte kılınmasın!, Uygurlar Türk değildir!?, . . ." gibi makaleleriyle bize karşı çıkıyorlardı. Bizde, "Emperyalizme hizmet edenler sizlersiniz! Uygurlar Türk'tür; Neden Kaşgarlı Mahmud divanını, Divanü lügati Uyguri, Özbeki, Kazaki, Kırgızi, . . . , demeden Divanü lügat-it-Türk dedi demiştik. Sonra onlar sustu. Bizde kalem mücadelesini durdurduk. Aslında biz onlarla kalem mücadelesi yapmak istemedik; onlar hücum ettiği için müdafaada kaldık. Bunların tipik vekili Seyfuddin Azizi, Abdülkerim Abbasuf, Abdülkerimhan Mahdum, Zahir Savdanof, gene Rusya'dan Doğu Türkistan'a girgizilen 4- kolunna'nın casusları, Kasım Efendi , General İshakbek başlarında olmak üzere Rusya'da tahsil gören Rusperestler, Almata ve Taşkent'lerde, vatanoğlu Mansur, şair Ç¥sti, Y¥Şirvani, . . . , ve başkaları olup, Doğu Türkistan'ın fikri hayatında en güçlü siyasi kuvvet idi. Çünkü bunların arkasında süper Stalin Rusya'sı vardı.

07.09.2006

''Siz burada iken sınırdan geçen 95 Kazak kardeşimizin Ladak'tan Keşmir'e hareket ettiğine dair haber geldi. Önceki gün Ladak'tan aldığımız telgrafa gore, içlerinde Delil han da bulunan 200 kadar Kazak kardeşimiz sınırdan geri çevrilmiş. Delil hana 'hoş geldiniz' diye telgraf çektim. Ayrıca sığınma hakkı için Hindistan hükümetiyle temas halinde olduğumu da bildirdim. Dün Şeyh Muhammed Abdullah ile gorüşüp,

2-Türkistan Şehitleri İstanbul 1969 Doğu Türkistan Göçmenler Cemiyeti

Dil Sevgisi:

"MUCİZE... MUCİZE, 13.10.1951 tarihinde Hindistan askerleri bizim içeri girebilmemiz için izin çıktığını bildirdiklerinde sevincimizin büyüklüğünden ne yapacağımızı şaşırmıştık...''

Ey atamın huzurunda dize gelen alçak nesil

-Tüm Doğu Türkistan sathında silahlı Milli kurtuluş hareketlerinin bir an evvel başlatılması.

Bunları biraz açıklayalım;

Doğu Türkistanlı gençlere Türk Milliyetçilik fikrini öğretmek için birçok teşkilat kurup yayınlar yapmışsa da bütün bu çabalarının esasını teşkil eden?Doğu Türkistan Milliyetçi Partisi?ni de kuran Merhum'un hayatını mücadeleleri ile birlikte anlatmaya çalışacağız. 12 Şubat 1901 yılında Hoten vilayetinin ilçe nahiyesinde dünyaya geldi. Yörenin sayılı din alimlerinden olan babası Pirabidin Hacıyı küçük yaşta kaybetti. Dört erkek ve iki kız kardeşiyle birlikte annesi Sarine Banu Hanım'ın terbiyesinde büyüdü. 9 yaşında Hoten'de ilk tahsilini. 22 yaşında ise Hoten'in Karakaş Nahiyesindeki devrin ünlü medrese! erinde yüksek tahsilini Arap ve Fars Dili Edebiyatı üzerine tamamladı. 1922-1930 yıllarında Karakaş Oybağ medresesinde İslam Hukuku Müderrisliği yaptı. Yüksek ilmi yeteneğinden dolayı kısa sürede tanındı. Kendiside Türkiye'den gelen öğretmenlerden bir süre ilmi eğitim almıştı.

Dinimiz İslam'dır.

?Almanya Dalgaları? Radyosunun Özel Makalesi

G Ö Ç KARARI

7- Doğu Türkistan; hiç şüphesiz kültürel, iktisadi ve iç siyaseti bakımından özel hakları mahfuz kalmak şartı ile Çin Devleti'ne bağlı kalacaktır.

Acunun içre köğlümdeki amrakım Türk,

''İsa Bey, gerek biz, gerek siz için yapılacak şey, adam yetiştirmek;her şeyden anlayacak adam yetiştirmek; ne çektiysek adamsızlıktan çektik. Türkiye'ye, Almanya?ya çok miktarda talebe göndermek lazım''

29 Ocak 1939'da Suudi Arabistan'da Ma! iye Bakanı Abdullah Süleyman ve Kral Abdülaziz Bin Suud'u ziyaret eder. Oradan Mısır'a geçer. Vapur yolculuğu sırasında Türkiye'nin Cidde konsolosu Talat Acar Bey ile uzun uzun sohbet etmek imkanını bulur.

Bilinç ise şudur: Büyük uluslar gibi ilerlemek, kandaşlarına sırası geldikçe her konuda yardım etmek. Böylece dünyada adını duyurmak ve Türklüğe eski itibarını kazandırmak.

1930 yılında Mehmet Emin Buğra Bey başkanlığında "Milli İnkılap Teşkilatı? kurulmuştur. Bu teşkilatın amacı ayaklanma için üye toplamak, para ve silah temin etmektir. Doğu Türkistan davası ile ilgili olarak Hindistan, Türkiye ve hicaz da yaptığı gezileri tamamlayan Sabit Damollam da 1931 yılında Hoten?e dönerek gizli teşkilata katılmıştır.

Ayça Hanım:

Aynı zamanda, Altay Valiliği görevini de devam ettiriyordu. Bütün bu görevleri sırasında Çinliler ile silahlı mücadeleden bir an bile geri kalmadı. Çinliler, yönetimleri altında bulunan Türk?lerle meskun bölgelerin birer birer elden çıkmakta olduğunu anlayınca, büyük bir ordu oluşturdular. Osman Batur ve beraberindeki mücahidler, sayıca kendilerinden 10 kat fazla ve modern silahlarla donanmış düzenli orduya karşı savaşa devam ettiler. 1949 yılında Osman BATUR daracık bir dağ bölgesine sıkışmıştı. Başlangıçta 30 bin savaşçı olan kuvveti 1950?de kadın ve çocuklar dahil 3-4 bine inmişti. Son sığındığı yer Gez Kurt bölgesiydi. Karakışta hayvanlar dağlarda barınamıyor, eteklere inmeye mecbur oluyorlardı.

Vedat ÇINAROĞLU -Oğuz ÇETİNOĞLU

Daha sonra Keşmir'in başşehri Srinagar'a giderler. Artık çileli bir bekleyiş devri başlamıştır. İsa Yusuf ve Mehmet Emin Buğra Bey bir yandan da dağ yoluyla Tibet üzerinden Hindistan'a gelmek için Kazak Türklerine yardım ulaştırmaya çalışırlar. İsa Yusuf Bey, bu kafilelerin sığınma izinlerini alabilmek için pek çok temaslarda bulur. Yeni Delhi'de Hindistan Dışişleri Bakanlığı ile görüşür. 6 Eylül 1951 tarihinde Suudi Arabistan'a gider.

1949 yılının 8. ayında Altay civarında "Guçing", "Beşbalık" şehirlerine gelen Osman Batur, Canım Han, Zakirhan, Delilhan, Orazbay ve Molla Şahimerdan, gibi mücahitler ikiye ayrılarak Urümçi, Kumul, Bariköl taraflarına doğru yayıldılar ve 1950 yılının Nisan ayında 20.000 kişilik 2 yıl 1 süren bir silahlı mücadeleyi başlattılar.

13.08.2006 tarihinde Almanya?nın Münih kentinde faaliyet göstermekte olan?Avrupa Doğu Türkistan Birliği? Teşkilatı Uygurların manevi annesi Doğu Türkistan Milli hareketinin milli önderi Rabiye Kadir ve onun eşi olan milli üstat Sıdıkhaci Rozi?nin şerefine özel olarak kır gezisi organize edildi. Rabiye Hanım ile eşi Sıdıkhaci Rozi 11.08.2006 tarihinde Almanya?ya ulaşmış olup, aynı gün?Avrupa Doğu Türkistan Birliği? Teşkilatının önderleri ve üyelerinden oluşan bir grup Uygur Münih Havaalanına giderek çiçeklerle onları karşılamışlardı. 13.08.2006 Pazar günü gerçekleştirilen Kır gezisi organizasyonuna Almanya?nın değişik bölgelerinde yerleşik bulunan Uygurlardan 150?den fazla Uygur aileleri ile birlikte katıldılar.

Satırarası Gazetesi

Avutmak

İnkılap sonunda 1933 yılında, Kaşgar'da, Birinci Cumhuriyetimiz: DOĞU TÜRKİSTAN İSLAM CUMHURİYETİ kuruldu! Bu cumhuriyet devrinde yeni eğitim tesis edilerek, geliştirildi; milli, dini, siyasi terbiye güçlendirildi. Bunun etkisiyle Doğu Türkistan'da milliyetçilik güçlü bir halette gelişmeye başladı.

Esir Doğu Türkistan İçin isimli eserleri vardır.

GENİŞ YANKI UYANDIRDI

İnkılap liderlerimizden General Mahmud Muhiti, Kaşgar'da durdu. Kaşgar tarihten beri Doğu Türkistan'ın siyasi ve kültür merkeziydi. Kaşgar'da, Kutluk Şevki baş muharrirliğinde Yeni Hayat gazetesi; Muhammed Emin Kari Hacı Sufizade baş muharrirliğinde İstiklal mecmuası; Aksu'da genç Hacı Yakub müdürlüğünde, Aksu Uçuri gazetesi yayınlanarak güçlü bir milliyetçilik teşvikatı yürütüldü. Kuzey Doğu Türkistan'da, Tarbağatay'da, Bizim Tavuş gazetesi çıkarılmaktaydı. Doğu Türkistan'ın 30'lu yıllarındaki milliyetçilik hareketinin esasları bu vakitte sağlamca kurulmuştu.

ÇİN HÜKÜMETİ SON 30 YIL İÇİNDE BİNGTUEN?İN UMUMİ NÜFUSUNU

Makalede, ?Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi?nin başkanı Abdulcelil Karakaş Efendi tercümanı olan Taşmehmet aracılığı ile aşağıdaki değerlendirmeleri ortaya

İşte, böylesine sahipsiz ve himayesiz bir ülkenin ve toplumun, yürek parçalayıcı manzarası karşısında; İsa Bey'in ve faaliyetlerinin önemi bir kat daha artmaktadır. O vazifesini yapmış bir kişi olarak, bu dünyadan göçtüğü zaman, kendisini cevapsız bırakan hürriyet havarilerinin insanlığa karşı işledikleri cinayetin vebali biraz daha büyümüş olacaktır.

Kelkün

nların pilot, mühendis ve yüksek teknisyen olmaları Çin hükümeti tarafından yasaklanmış. Hatta uluslar arası spor müsabakalarında dahi Uygur Türkleri yer almıyor. İstihdam alanında sadece tarıma endekslenen Uygur Türkleri, 1950 yılından berri müsadere edilen topraklarda devlet adına çalışıyor.? Arazi Reformu? adıyla müsadere edilen topraklarda zulüm bununla da kalmıyor.

''Daha once yazmış olduğum gibi Delil han ve Alibeg liderliğinde sınıra gelen 200 kişiye giriş müsaadesi alabilmek için 22.9. 195 1 tarihinde Yeni Delhi?ye geldim. Baş vezire müracaat ettim. 9'cu ayın 24 ve 29'unda olmak üzere iki defa Dışişleri Bakanlığına gidip Naidu hanımla görüştüm. Daha bir netice yok. Ciddi teşebbüsteyim. Her halde, o zavallıları ölüm tehlikesinden kurtarmak için Allah yardımcı olur diye dua etmekteyim. Delil han Hacılardan önce sınıra girmiş olan 95 kişinin başkanı Hüseyin Teyci, Sultan Şerif Teyci, Oraz Molla gibi Urümçi den tanıdığımız arkadaşlarmış. Bunlar 17.9.1951 tarihinde Ladak'tan Srinagar'a hareket etmişler. Onların Ladak'a gelip bana yazmış oldukları mektupları aldım. Delil han Hacı kendisi yalnız olarak Ladak'a girmiş. Yeni gelen Kazaklar 25, 95 ve 200 olmak üzere toplam 320 kişiymişler. Arkadan gelen başka olmasa gerek. Şimdi bunlara yemek, içmek teminiyle, Hindistan'dan başka ülkelere göç ettirmek işi üzerinizdedir. Türkiye'de mutlaka bir netice almaya gayret ederseniz. Bu mektubu bitirmeden Delilhan Hacıdan telgraf aldım. Mahiyeti şu?Çoluk çocuğum ve 200 kişiyle sınırda aç, sefil ve komünist tehlikesindeyiz. Mekke'ye gidebilmeniz için hareket etmenizi rica ederim? demektedir. Kendisine teselli mektubu yazacağım."

Ancak, insanlık adına üzülecek durum şurası ki. Doğu Türkistan Türkleri; komşuları, dindaşları ve arkadaşları dahil, dünya ülkelerinden hiç birisi tarafından himaye edilmek istenmemiştir.''

Derdimni sınğırmek üçün içimge salalmastın

Başbakan Dr. Refik Saydam, Prof. Dr. Fuat Köprülü, Uluğ İğdemir, Besim Atalay, Hasan Ali Yücel, Prof. Dr. Abdulkadir İnan, Abdülhalik Renda, Osman Turan, Emin Bilgiç ve nihayet Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile görüşür.

Saniyen Pakistan'daki Kazak vatandaşlarımızın daima Türkiye'ye gidip yerleşebilme arzusunda oldukları size malum; Bunun için de Türkiye hükümetinin göçmen kabul edeceğine dair almış olduğu karar bizleri son derece sevindirdi. Bunu bir nimet diye kabul edip, sizi de tebrik ederiz.

3- Türkistan Şehitleri İstanbul 1969 Doğu Türkistan Göçmenler Cemiyeti

Doğu Türkistan'da yeni Milliyetçilik fikrinin ortaya çıkışı

1944 de milli inkılap başladığında... ile mücadeleye ayıldı. Gazetezilik ve hükümet organlarında hizmet edip kıssa ürede tanınndı.1945 yılı Doğu Türkistan Cumhuriyet Hükümetinin azası oldu. Harb bölümünde üst düzey yöneticilik yaptı Albay Ünvanı verildi.

Urumçi'de faaliyet gösteren 90 fırın sahibine un temin edilerek ucuz ekmek yaptırarak fakir halka dağıtıldı.

Çin hükümeti ise, Uygurların bütün bağımsızlık teşkilatlarını El-Kaide örgütü ile birleştirmeye çalışmaktadır. Ve bu girişimini?Terörizme karşı mücadele? diye adlandırmaktadır. Fakat onların bu adlandırmaları Uygurların sert biçimde karşı çıkmalarına uğramaktadır!? Abdulcelil KARAKAŞ

Muhammet Niyaz Alem

Makalede yine, Doğu işe yerleşme cihetinde de Uygurların çok ağır biçimde adaletsizliklere uğramakta oldukları, hatta Üniversiteyi bitiren Uygurların dahi öz yurtlarında iş bulamadıklarını, fakat Çinlilerin ise taltif ve itibarlarla derhal işe yerleştirilmekte oldukları da kaydedildi.

Bu ayaklanmanın kısaca özeti şudur:

"Niyaz Kız": Çinli yönetici ile zorla evlendirilmek istenen bir-Türk kızının hikayesidir. 1948 Ürümçi'de piyesi oynanmıştır.

İşte bu Türk askeri birliği 17 mayıs 1937'de Kaşgar'ı ele geçirdi. Abdu Niyaz buradan Yarkent'e saldırdı. Yarkent'te Çinli'lere karşı savaşta, 15 Ağustos 1937'de şehit oldu.

Doğu Türkistanlı Uygur genci Obulkasım Hacim

RABİYE KADİR HANIM?DOĞU TÜRKİSTAN ENFORMASYON

Doğu Türkistan'daki, Rusperestler milletimizi materyalist, dinsiz, Allahsız bir millet yapmak istiyorlardı ve fiili hareketlerine başlamışlardı. Uygur Türkleri başta olmak üzere Doğu Türkistan halkı için, Çin kültürü özellikle Rus kültürü tehdidi altında kalmıştı. Dilimizdeki hemen hemen ilmi ıstılahlar Rusçalaştırılmaktaydı; Kril alfabesi teşebbüs kılınmaktaydı. Hatta 50'li yıllardan sonra Kril alfabesi denetilse de, farkına varan Çinliler tarafından engellenmiştir.

Milliyetçilik, bir sosyal politika prensibi veya fikir akımı olarak, millet gerçeklerinden hareket eder ve milli menfaati temin gayesi ile bir ülkü etrafında toplanmayı ifade eder. Milliyetçilik, ideal ve kader birliğinin yönlerini belirten bir prensiptir ve toplumu yüceltme amacını gösterir. Çağımızda, Milliyetçilik, insanı bir gruba ve bir topluma bağlayan en kuvvetli bir bağdır. Milliyetçilik, modern toplumun tarihi gelişmesinin bir ürünüdür

Ahmet Can Kasimi, tahminen 1936-1940 yılları Moskova daki Doğu Koministlik Emekçiler Üniversitesine öğrenim için girip... uluslararası siyaset, milli meseleler, diplomasi ictimai iktisat ve diğer bilimleri de öğrenip sistemli bir şekilde bilim ehli olarak yetişti.

2- Esir Doğu Türkistan - Yazar: İsa Yusuf ALPTEKİN

25 Eylül 1949'da Burhan Şehidi, Seyfeddin Azizi, İshakbek, Delilhan Sugurbayuf, Abdulkerim Abbasuf, Abdülkerimhan Mahdum. . . . ve başkalarının ihanetiyle milli armiye desteklendiği Çin komünistleri tek kurşun bile atmadan Doğu Türkistan'ı istila ettiler. Şimdi yarım asır geçti; tarihimizde hiç görülmeyen en ağır sömürge hayatını geçirmekteyiz.

Uygur Türk milliyetçiliği dünyada Uygur Türk'ü yaşadığı müddetçe var olacaktır, devam ederek yaşayacaktır. Uygur milliyetçiliği dili, dini, ahlaki, tarihleri ortak olan Türk milletini sevmekten ve saygı göstermekten ibarettir.

3-DOĞU TÜRKİSTAN SESİ 1993,11 Özel Sayı 1Abdulhekim Baki İlteber

Pakistan'daki Kazak Türkleri biran önce Türkiye'ye göç etmek arzusundaydı, Çünkü Pakistan'daki Komünist Çin Büyükelçiliği buradaki Kazak Türkleriyle temas kurup, onları tatlı vaatlerle kendi sinsi emellerine alet etmeye başlamıştı.

Gam hardukidin azat bir tenmu alalmastın

Turan Yazgan 10 bin yıllık toprağı olan Doğu Türkistan'ı Çin'in yutmakta olduğunu söyleyerek şöyle dedi: ?Orada da akıllıca işler yapamadık. Gözümüzün içine baka, baka bizim 10 bin yıllık toprağımızı işgal etmeyi sürdürüyor. Biz ise Türkiye olarak Çin ile ticari menfaatimizi düşünerek Çin'in işgaline göz yummaktayız. Çin ile 500 milyon dolarlık iş yapma planımız vardı. Şu anda ise, bu oran 300 milyona geriledi. Bunun sebebi ise, bizim Doğu Türkistan meselesi ile ilgilenmemizmiş.

Kazak Türklerini kabul edecekti? İlk akla gelen ülkeler Suudi Arabistan, Mısır ve Türkiye idi. İsa Yusuf Alptekin'in gitmeyi kararlaştırdığı ülkeler bunlardı. Fakat Mehmet Emin Buğra, İsa Yusuf Alptekin'e yazmış olduğu mektuplarının birinde Suudi Arabistan'ın Kazak Türklerini kabul etme ihtimalinin hemen hemen yok olduğunu belirtmişti. Mısır'ın tutumu belli değildi. Türkiye ise, daha önce yapılan bir müracaata "tetkik ediliyor" diye cevap vermişti.

1944 yılında üç vilayette başlayan isyan neticesinde meydana gelen kargaşalıktan yararlanarak, bağlandığı üç kişeni kırarak kaçmayı başardı.

Bu dört tez ana hatları ile kısaca şunlardır :

Erciyes Dergisi- Sayı 19- Sayfa:18

Önceden var olan okullar onarıldı ve beş okul birden açıldı. Ayrılmış olan öğretmenler çağrılarak okullar öğretime açıldı. İşi bu duruma getirerek okulun yönetimini Halil ve Turgut Beylere vererek Mesut Bey kendi doktorluk işi ile uğraştı. Sadece okulun danışmanlık görevini yaptı. Öğrencileri iyi okumuş, ilerlemiş olduklarını veli ve arkadaşlarına göstermek ve bu vesileyle okulların borçlarını karşılamak için bir az para toplamak maksadıyla yılbaşı bayramı yapmak istediler. Epey hazırlıktan sonra Mesut Beyin bahçesinde 1-2 bin kişilik yer, yüz öğrencinin gösterileri için sahne ve yer hazırlandı.

Fetheddin Mahsum'un 35 senelik ömrü çeşitli zorluk ve işkencelerle geçti. Babası Stalinci Sın Si şey tarafından öldürüldü. Fetheddin Mahsum'un çocukluğu, gençliği hep yoksulluklar içinde geçti, ömrünün büyük bir kısmı milliyetçi Çin ve Kızıl Çinlilerin zindanlarında geçti. Doğu Türkistan halkının aydın ve vatanperver oğlu, Özbek yiğidi Fetheddin Mahsum milletimizin kalbinde ebediyen yaşayacaktır.

bitti. Artık bana ihtiyacın olmayacak. Fakat milletimizin sana

Bay Aleksandır makalesinde yine, Çin hükümetinin Doğu Türkistan?a karşı yürütmekte olduğu siyasi ve iktisadi politikalarından ve icraatlarından Uygurların şiddetli şekilde rahatsız olduklarını, her ne kadar Çin Anayasasında azınlık milletlerin kültürlerini, dini inançlarını ve örf adetlerini koruyacakları yer alıyorsa da, tam tersine azınlık milletlerin bu cihetlerdeki özgürlüklerinin sert şekildeki yasaklara maruz kalmakta olduğu, Pekin?in ise, ?Serbest bırakırsak güvenliğimiz tehlikeye girer? şeklinde bir anlayışla politika yürütmekte olduğu, bu sebeplerle de Uygurların Otonomi haklarının ağır şekilde engellemelerle karşılaşmakta olduğu ortaya konulmuştur.

ve Dayanışma Derneği-KAYSERİ

Eğitilmiş insan eksikliğinin zararlarını gören Mehmet Emin Buğra bey muhacerette bulunan Doğu Türkistanlı gençlerin bir kısmını Afganistan'da modern okullarda okuttu. Bazılarını da Türkiye'ye gönderip Askeri Akademilerde okumasına yardımcı oldu.

Mes'ud Sabri Baykozi ; Gulca'dan geçen asrın başlarında Türkiye'de tahsil gören, Türkçü, milliyetçi bir zat olup, Doğu Türkistan'a milliyetçilik, Türkçülük fikrini yayanlardan biri ve öncüsüydü. 1933 yıllarında "Rus kızıl ordusu" Doğu Türkistan'a girdiğinde Gulca'da öldürülecek 200 kişilik kara listenin bir numarasında Mes'ud Bey varmış. Bundan haberdar olan Mes'ud Efendi Gulca'dan güneye kaçar. Aksu'da, Hoca Niyaz Hacı ve Mahmud Muhiti ile görüşür, "Kara Yulğun Savaşı"na katılır , o yerden Hindistan arkalı Çin'e gider, İsa Efendi ile birleşir. Çin merkezi hükümet üyeliğine kadar yükselir. 1947 yılında Doğu Türkistan eyalet hükümeti başkanı olur. 1951 yılında Çin Komünist hükümeti tarafından tutuklanarak 25 Şubat 1952'de Urumçi'de zehirli iğne ile şehit edildi.

Geçtiğimiz Nisan ayında, "Üç Vilayet İnkılabı"nın milli kuvvetleri komutanı, şanlı "Nilka Ayaklanması"nın lideri, milli kahramanımız Gani Batur Mehmet Bakioğlu'nun, kaçmaya mecbur kaldığı Özbekistan'ın Taşkent şehrinde 75. yaş günü kutlandı. Türk kamuoyunca pek bilinmeyen bu milli kahraman. Sayın Erkin Alptekin Beğ'in geçenlerde Bayrak Gazetesinde, kahramanımızın 75 yaş günü dolayısıyla yazdığı makale ile ilk defa Türk kamuoyuna tanıtılmış oluyordu.

Dönemin milliyetçi aydınları, yazarları-edipleri, şairleri ve gençleri 'Abdul-Eziz Mahsum, Emin Vahidi, Bay Ezizi, Abdul-Aziz Çengizhan, Hamdullah Tarımi, Polat Kadiri, Hacı Yakub Yusufi ANAT, Abdurrehim Ötkür, Kurban Koday, İbrahim Mutii, Abdullah Temen, Hebir Tömür, Settar Mukbul, Ertuğrul Sabri, Hemid Sabri, Doktor Abdur-Rauf, Fethidin Mahsum, Süleyman Selçuk, Muhammedin Tohti, Abdurehim Cuşkun, Abdul Hemithan Kuçari, İnayetullahan, Niyaz Erol, Polat Abdullah, Hamut mahmudi, Hasan Haci, Abdul Ehet Haci, Abdul Halik Haci, Hamdul Ni'meti , Abdurrehim Kılıç, Muhammed Ömer Hac ı, Abdurrehim Ruzi Hacı. . . . . , gibi milliyetçiler "Üç Efendiler" etrafında olup Doğu Türkistan Milli Mücadalesini sürdürmüşlerdi; ve hala sürdürmektedirler.

General Abdul Niyaz

Bişkek yeraltı zindanlarında can çekişmekte olan Obulkasım Hacim?in şu andaki vaziyeti de, Uygurların başına gelmekte olan yukarıdaki gibi külfetlerin canlı delili olma sıfatıyla Kırgızistan makamlarının insanlık dışı yüzlerini açıkça göstermektedir.

DOÇ. DR. HACI YAKUP ANAT-AHMET ALMAZ Ocak 2003

İsa Yusuf Alptekin Doğu Türkistan'ın Komünist Çin istilasına uğramasından önce ve sonra dış ülkelere sığınan soydaşlarının çoğunluğunun Türkiye'ye gelip yerleşmesinden sonra, kendisi de ailesiyle birlikte Haziran 1954 tarihinde Türkiye'ye gelip yerleşmiştir. 27 Kasım 1957 tarihinde serbest göçmen olarak Türkiye vatandaşlığına müracaat etmiş ve bakanlar kurulunun 4 Aralık 1957 tarih ve I7I2-I958- 11126 sayılı kararıyla Türk vatandaşlığına kabul edilmiştir

Millet ve ortak medeniyet üzerinde ifadelenen ortak psikolojik unsurları sabitleşen insanların toplumudur.

"Çin İşkenceleri" Sergisini ziyaret edenler gözyaşlarını tutamazken, zaman zaman Doğu Türkistanlıların karşı karşıya kaldığı zulüm fotoğraflarına dayanamayan ziyaretçiler ise baygınlık geçirdi.

On sene müddetle Hoten'den yüksek okula alınacak öğrencilerin sayısını asgariye indirdiler. Hoten'e yeni yapılacak fabrika ve diğer iş sahaları on yıl müddetle donduruldu. Hoten vilayetinden diğer vilayetlere gidiş gelişler kısıtlandı. Acil durumlarda Hoten'den başka şehirlere gidecek olanlara resmi dairelerden izin kağıdı alma mecburiyeti koydular.

AHMET CAN KASİMİ

Türkistan'da ve Çin'de ikamet ettiği yıllarda, basınla da yakından alakadar olan İsa Alptekin, ''Türkistan Sesi'', ''Tanrı Dağ'', "A1tay'' isimleriyle aylık dergiler ve bir de ''Erk'' adında günlük gazete çıkarmıştır, Bu yayınlarda işlediği ''milliyetçilik'' ve ''Türkçe'' ile ilgili konulardan dolayı, Çinliler tarafından ''Pantürk olarak suçlanan. İsa Alptekin, Çin ve Rus idarecileri tarafından istenmeyen adam olarak ilan edilmiştir, Aynı durum, bugünkü idareciler tarafından da devam ettirilmekte ve faaliyetleri hakkında çeşitli desiselere başvurmaktadırlar.

Kaygu sevinç her işimde ortakım Türk,

Üç Efendiler 1946 yılında 11 maddeli bitim münasebetiyle Doğu Türkistan'a çıkar, milliyetçilik hareketlerini devamlı sürdürürler. Altay Neşriyatı tarafından çıkarılan Altay Mecmuası, ERK, Yalkın, Yurt, . . . . , gazeteleri; Nankin'deki Yakub Hacı'lar, Abdullah Temen'ler muharrirliğindeki Tanrı Dağ Neşriyatı tarafından çıkarılan Tanrı Dağ Resimli Mecmuası, Edebiyat ve Yaşlar Bilimi, . . . . . . , mecmuaları arkalı Doğu Türkistan'da milliyetçilik teşvikatı alıp barıldı. Vatan'daki hem Çinperestler hem de Rusperestler, milliyetçilere karşı mücadelelerini sürdürmeye devam ettiler.

27.9. 1949 tarihinde Kaşgar'a ulaşan bu her iki kafile 1.10.1949 tarihinde buradan ayrılarak, 10 gün yollarda oyalandıktan sonra 16.10.1949 tarihinde Kökyar denen yere varırlar. 19.10.1949 tarihinde Kökyar'dan hareket ederek. çok zor şartlar altında 28.10.1949 tarihinde sınır kapısı Kökat'a. buradan da uzun bir yolculuktan sonra Hindistan'ın Ladak şehrine vasıl olurlar.

de görüşme isteği gelmiş. Daha önceden hazırlık yapılan bir özel odada bunları kabul etmiş. Oda perdeyle ikiye bölünüp gerisine otomatik silahlı askerler yerleştirilmiş. Dışarıda silahları alınan suikastçılar görüşme esnasında çizmeleri içersine sakladığı silahlarını çıkarıp Mahmut Muhitti'yi öldürmek isterken perde gerisindeki askerlerce öldürülmüşler.

Sabit Damolla, 12 Kasım 1933?de Doğu Türkistan?ın Kaşgar vilayetinde ilan edilen Doğu Türkistan Cumhuriyetinin Başbakanlığını yapmış, daha sonraki yıllarda devletin inkıraza uğramasını müteakip işgalci ve zalim Çinliler tarafından zindana atılarak şehit edilmiştir. Sabit Damolla Doğu Türkistan milli devletinin kurulması öncesindeki hazırlıklar sırasında Hoten vilayetinde Mehmet Emin Buğra ile birlikte hareket planları yapmadan bir yıl önce Hac farizasını yerine getirmek amacıyla yurt dışına çıkmış, bu vesile ile Suudi Arabistan, Mısır ve Türkiye?de ziyaretlerde bulunmuş ve bu ziyaretleri esnasında Doğu Türkistan halkının hurafelerden arınarak saf İslam akidesini öğrenmesi için?Akaidi Cevheriye? adlı eserini yazmıştır. Daha sonra bu eser bütün Doğu Türkistan genelinde köy, kasaba ve şehirlerdeki medreselerde ders olarak okutulmuştur.

4 - - İslam Kanunu -Arapça, olup, fıkıh ve şeriatin esasını içme

5- Doğu Türkistan Davası İsa Yusuf Alptekin Seha Neşriyat

4-DOĞU TÜRKİSTAN CUMHURİYETİNİN YILDÖNÜMÜ

Gelen davetliler öğrencilerin jimnastik gösterileri, okudukları marşlar, türküler ve şifahen oynadıkları kısa piyes ve skeçler çok alkışlandı. Sevgi, beğeni ile karşılandı. Bu sevinç gün boyu devam etti. 8-9 bin şer kadar para toplandı. Okulun borcu için endişelenen Mesut Bey bir az olsun rahatladı. Bu sevinçli günün ertesi, okulun direkleri olan Halil ve Abdurrahman Beyler; hükümet tarafından yakalanarak hapse atıldı. 3 ay koşuşturmadan sonra öğretmenlerin bundan sonra öğretmenlik yapmamak şartıyla serbest bıraktılar. Bir müddet sonra Halil Bey Türkiye'ye döndü. Böylece dernek okulları da tarihe karıştı.

0, bu seyahatler sırasında pek çok devlet adamı ile görüşerek devlet tecrübesini de arttırmıştır. Böylece İsa Yusuf Bey, ender kıymette bir devlet ve siyaset adamı olarak da temayüz etmiştir.

Obulkasım Hacim ile aynı hapishanede yatmakta olan diğer Uygurların yansıttığına göre, şu anda ranzasında yarı canlı halde yatmakta olan Obulkasım?ın durumu ile ilgilenmesi için hapishane görevlileri hiçbir sağlık elemanı görevlendirmemiştir. Sadece vücudu şiddetli ve dayanılmaz ağrılar içinde olduğu zamanlarda sağlık görevlileri gelerek bir ağrı kesici iğne ya da narkoz vererek çıkıp gidiyorlar. Hapishanede onunla birlikte yatmakta olan Uygurlar, ?Eğer Kırgızistan Makamları Obulkasım Hacim?i tedavi etmek için derhal harekete geçmez ise, bu günkü hali ile çok kısa zaman içinde yaşamını yitirmesi mümkündür? diyerek kaygılanmaktadırlar.

İsa Yusuf Bey bu mecliste YİĞİTBAŞLILIK derecesine kadar yükselir. Meşrebe dahil kişilerin ne şekilde yetiştiklerini göstermek bakımından bu mecliste uygulanan kurallara da bir göz atmak lazımdır.

3-"U"nun Türk halkını memnun edecek bir icraatının olmaması gibi nedenlerden dolayı :

İslam ülkelerinin Müslüman bir ülke olan Doğu Türkistan'ın vahim durumuyla ilgilenmelerini istemiştir, Gitiği ülkelerin bir Çoğunda, ayrıca konferanslar vermiş ve televizyon konuşmaları yapmıştır,

İsnemek - Puramak

Şimdi Doğu Türkistan'da Çin'e karşı yüzlerce milliyetçi, inkılabi teşkilatlar kuruldu. Her yerde Çin'e kaşı inkılabi hareketler baş göstermektedir.

O alnında taşıdığın ejder başlı tunç tolganla

Fakir ailelere kışın odun kömür yardımı sağlandı.

Müstakil Doğu Türkistan Hükümeti Başvekil Yardımcısı ve

El külgini dek menmu, külmekni heves kildim

?Haydutların reislerinden Canım Han yakalanmış ve Urümçi?ye getirilmiş, sokaklarda dolaştırılmış ve dün binlerce kişinin önünde mahkeme edilerek ölüm cezasına çarptırılmıştır. Hüküm, halk önünde infaz edilmiştir. Haydut kendi mülevves kanı ile boyanmıştır.? açıklamazında bulunmuştur.

İsa Yusuf Bey bu üç kardeşin en küçüğüdür. Babası onu din alimi olarak yetiştirmek ister. Yakup Ahun Mollanın hocalık yaptığı mektebe kaydettirir. İsa Yusuf burada Kur'an-ı Kerim okuduğu sıralarda Çin kaymakamı nüfuz sahibi Müslümanların çocuklarını Çin mektebine yazdırmalarını ister. Yusuf Bey de oğlunu Çin okuluna yazdırır. İsa Yusuf bir taraftan da Semar Ahun Helfetim adlı din aliminden dini dersler alır. Çin okulunda da İsa Yusuf?un gelişiyle birlikte günde iki saat Türkçe dersi okutulmaya başlar. İsa Yusuf Bey'in tahsil hayatı Çin okulu ve okuduğu birkaç medresede aldığı eğitimle sınırlı ka1ır.

İşte bu iki noktaya önem veren yazarlar çok güzel ve kolay konuşulan öz Türkçe ile yazmaya başladılar. Bu yazılan herkes okuyup ve kolayca arıladılar. Her ulus kendi dili ile yaşar, dilsiz bir ulus çobansız bir sürü koyuna benzer. Türkler ekseriyeti çoğulcu ve canlı bir dil olduğunu anladıktan sonra dillerini her şeyden ulu ve üstün gördüler. Onun edebi dili sırasına koymaya ve geçirmeye karar verdiler. Ondan sonra eski edebiyatta görülen Arapça, Acemce karışık edebi dili kullanmadılar, kullananları ulusuna yapılan hakaret saydılar. İşte konuşulan Türkçe?mizi sevmeye ve bu dili edebiyatımızda, bütün yazılarımızda yazmaya ve kullanmaya dil sevgisi denir. Dil bir ulusun manevi yurdudur. Manevi yurda set çekilmez. Onu korumaya çalışmazsak maddi yurt gibi manevi yurt ta yaşayamaz.!

Bu zevat1a görüşmelerinde hiçbir şahsi emeli olmayan İsa Alp1tekln, komünist zulmüne dair görgüye müstenit birçok hadiseler nakletmiş. Birleşmiş Milletler üyesi olan ülkelerden, Doğu Türkistan Davası'nın, nezkur teşkilata intikal ettirilmesi hususunda yardımcı olmaları dileğinde bulunmuştur.

General Mahmut Muhitti

1960 yılında Delhi'de toplanan Asya-Afrika Konferansı'na, 1962'de Bağdat'ta toplanan Dünya İslam Kongresi'ne, 1964'de Somali'nin merkezi Mogadişu'da ve 1965'te Mekke'de toplanan Dünya İslam Kongrelerine katılan İsa Alptekin, yaptığı konuşmalari:

Bilindiği gibi o zamanlar devlet tarafından halkın içinden atanan yüksek seviyede memurlar yoktu. İl valisi bile yerli halktan atanmıyordu.

Buğra, İsa Yusuf Alptekin. Son Havadis Matbaa Ankara 1955.

Emin Bey anlattı ki: "Ayaklandığımız zaman silah satın almak için Afganistan'a bir heyet göndermiş idik. Bu silah alınıncaya kadar biz kaçmak zorunda kaldık. Silah almak için gönderdiğimiz adamımız bize Hindistan'a mektup yazdı. "Biz Afgan kabile reisi ile anlaştık. Onlar bize On bin asker verecek oldular. Bu askerlerin yardımıyla memleketimize tekrar dönebiliriz" diye haber verdi. Biz'de ondan dolayı Pamir tarafına geçtik." dedi.

TEBRİKLERİ

1944'de Şin'in merkeze sığınmasından sonra Türkistan'a U-Cun-Şin adında fanatik bir Çinli Umumi Vali olarak atanır. Değişen bir şey olmamış, zulüm ve işkence yine devam etmiştir. Bu sırada Kuzey illerinden İli, Çöçek ve Altay'da halkın desteğiyle ayaklanma çıkmış, kısa zamanda başarılı olmuştur. İli merkez olmak üzere "Şarki Türkistan Cumhuriyeti" adında bir devlet kurulmuş olup Hükümet Başkanlığına Ali Han Töre atanmıştır. Bu olaylara "U"nun yapabileceği fazla bir şey yoktur, İli inkılapçılarına başlangıçta Sovyetler yardım eder ama daha sonraları yardımı çeker. Ali Han Töre'yi kaçırıp kalan yetkilileri de uçak kazası süsü vererek öldürürler. Böylece Cumhuriyet dağılır.

Her Türk yiğidi, hem güç hem bilgi hem de bilinç sahibi olur. Çünkü sizin nutuklarınız ve başarılarınız adlarınızı parlak tarih sayfasına yazdırır ve sizi geçici hayatın üzerinde ölümsüz bir hayata ulaştırır.

Bay Aleksandır makalesini devam ettirerek şöyle beyanlarda bulunmaktadır;

5-Türk ve Çin dilleri resmi dil olarak geçerlidir, Öğretim dili Türkçe'dir ;

Beş gün devam eden müzakerelerden sonra Doğu Türkistan'a sembolik anlamda olsa bile istiklal tanıması için Milliyetçi Çin ile yürütülecek müzakereler katiyet kesp edene kadar hiçbir Doğu Türkistanlının Taipehi hükümetiyle münasebette bulunmaması kararlaştırılarak 6 Eylül 1954 tarihinde aşağıdaki tarihi karar alınmıştır: '''

Ülkeye hakim olan Çinli vali General Şing Şisay, 10 yıl ülkeyi terör ve talanla yönetmiş; Cumhurbaşkanı Hacı Niyaz Haci ve başkan Sabit Damolla başta olmak üzere 300.000 kişiyi tutuklayarak bunların çoğunu çeşitli işkencelerle öldürmüşlerdir. Hotan Emiri Mehmet Emin Buğra ve Başkomutan Mahmut Muhitti yurt dışına çıkarak mücadelelerini sürdürmüşlerdir.

Uygur Türklerinin "Kut Dağı Efsanesi"de adeta Türk milliyetçiliğini perçinleyen delillerden biridir.

Dedi. Osman Batur, hayatı boyunca kendisine ihtiyacı olanlar için mücadele etti. Hayatı, bu mücadele ile dolu olarak yaşadı ve inandığı ülkü uğruna can verdi. Mekanı Cennettir inşallah.

Buraya kadar vermiş olduğumuz bilgilerden de anlaşılacağı gibi, bin bir zorluklarla Hindistan sınırına kadar ulaşabilen Kazak Türkleri'nin durumu çok tehlikeliydi. Kızıl Çin birlikleri Kazak Türklerini kovalayıp gelmekteydiler. Kazak Türkleri'nin hür dünyaya açılan kapının eşiğinde tamamen imha olma ihtimali vardı.

3 gün boyunca devam eden bu toplantıya Türk dünyasının çeşitli ülkelerinden ve bölgelerinden misafirler katıldı. Bu toplantıya Kırım-Tatar Milli Meclisi Başkanı Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu, Kastamonu valisi Mustafa Kara, Parlamento üyesi Mehmet Yıldırım, Mehmet Serdaroğlu başta olmak üzere kalabalık bir halk topluluğu katıldı.

Bu çalışmalar, Doğu Türkistan milli mücahidi, devlet adamı, tarihçi, edip ve şairi olan Mehmed Emin Buğra'nın 14 Haziran 1965 tarihinde Allah'ın rahmetine kavuşmasından sonra, yine yurttaşlarının maddi ve manevi desteğiyle İsa Yusuf Alptekin tarafından devam ettirilmiştir. Mehmet Emin Buğra'nın vefatından sonra İsa Yusuf Alptekin Doğu Türkistan Göçmenler Cemiyetinin başkanlığına seçilmişti.

Bir gün birisine rastladık Hoten Emiri'nin nerede oturduğunu sordum. "Ama burada Abdullah han Yardendi diye birisi var" dedi. "Sizin memleketten Yarkent'ten birisi var" dedi. Bizi ona götürün dedim.

İsa Yusuf Bey, yanında bulunduğu konsolos Çin De Li görevden alınınca 13 Mayıs 1932'deBatı Türkistan'dan ayrılır. 2 Haziran 1932 tarihinde de Pekin'e gelir. Nankin ve Tenzin şehirlerinde bulunan Çinli Müslümanlar ve Doğu Türkistanlılarla görüşmeler yapar.

Söz konusu makalede Abdulcelil Karakaş Efendinin tercümanı olan Taşmehmet?in aşağıdaki sözlerine yer verilmiştir;

14- 30.1.1971 tarihinde Samsun'da halka hitaben yapılan konuşmalar.

Uluslararası Bütün İnsan Hakları

3. Sırası geldikçe Türklüğü över, Türklüğe önem verir ve verdirmeye çalışır. Her fırsatla Türk tarihini, Türk kahraman ve cihangirlerini ve Türk alimlerini anar.

Rusların ve Çinlilerin kışkırtmaları ile derinleşen bu ayrılıklar, sadece Doğu Türkistan'ın değil, bütün Türk dünyasının esarete düşmesinin en mühim sebebidir denilebilir. Bizim 70'li yıllarda şahid olduğumuz sağ-sol kavgasının 1944'1erde Doğu Türkistanlı Türk gençleri arasında kanlı-bıçaklı bir şekilde devam ettiğini okumak hakikaten üzücü, ama ibret vericidir.

Hacı Yakup o günleri şöyle anlatıyor:

Meşhur Uygur tarihçi, yazar mücahid ve

a) Kökat sınır kapısından geçmeye muvaffak olup sağ salimen Ladak ve daha sonra Srinagar'a ulaşabilen vatandaşlar için ilk merhalede barınak, yiyecek, içecek ve giyecek temin etmek için Keşmir ve Hindistan hükümetleri nezdinde teşebbüse girişmişlerdir. Burada Hindistan'daki Kızılhaç şubesinin çok perişan bir durumda Keşmir'e ulaşabilen Doğu Türkistan'lı göçmenlere göstermiş olduğu ilgi ve yapmış olduğu yardımı zikretmek isterim.

Hükumet yetkilileri bu söylentilerin esassız olduğunu bildiği halde bu söylentileri bahane ederek Hoten başta olmak üzere tüm Doğu Türkistan'da genel bir tutuklamaya giriştiler. 1956-59 yılları arası devam eden bu tutuklamayı "Halkı aydınlatma ve olayları açıklama" sloganı altında büyük bir çapta yürüttüler. Tutuklananlardan büyük bir kısmı din adamları, tüccarlar ve aydınlardan oluşuyordu.

?Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi? Başkanı

Dünyanın en yoğun asimile hareketinin icra edildiği ve en korkunç mezalim ve sürgünlerin yapıldığı Türkistan ülkesi, acaba, hangi beynelmilel anlaşmanın kurbanı olmuştur?.. Rusya'da çok cüz'i bir azınlık teşkil eden Yahudi cemaatine yapılan, sözüm ona baskılar, ayyuka çıkarılır ve birçok kongrelerde müzakere konusu yapılırken, yüz milyonluk Türk dünyasının büyük bir kesimi üzerinde uygulanan jenosit hareketine karşı, seyirci kalınması, asırlık kin ve husumetin bir gereği midir acaba?...

1951 yılında öldürüldü

Doğu Türkistan'dan gelen kitapların içinden Nimşehit Ermiya Sayrami'nin "Yürek Sözü" isimli şiir kitabını okurken, şair'in Ahmet Can Kasimi'nin ölümü üzerine yazdığı ağıt'a rastladım. Ağıtta Ahmet Can Kasimi'nin yurdu için yaptığı hizmetleri, kahramanlığı ve ani ölümü çok acıklı bir şekilde yer alıyordu. Bu ağıtı birkaç kere okuduktan sonra o zamanki Rus-Çin oyunu, Ahmet Can Kasimi ve öne sürdüğü fikirleriyle onun hazin ölümü göz önümde canlandı. Ahmet Can Kasimi'nin öne sürdüğü fikirlere geçmeden önce Doğu Türkistan'ın istiklali için öne sürülen fikirlere de değinmek yerinde olur, kanaatindeyim. O zamanki Doğu Türkistan'ın kurtuluşu için 4 tez öne sürülüyordu.

1-Yılmadan yaptıkları mücadele,

TÜRKİYE'YE YERLEŞMESİ

"BİR NUTUK" : (Mesut Sabri, 1941'de 8. Çin Kurultayı'nda söylediği nutuk)

Her şeye rağmen İsa Yusuf Alptekin'in bu ülkelere giderek ciddi teşebbüse geçmesi lazımdı. Zaten Mehmet Emin Buğra da sınırda tamamen imha olma tehlikesiyle yüz yüze kalan Kazak Türklerini kast ederek, İsa Yusuf Alptekin?e "bu biçarelerin hayatını kurtarmak için mutlaka netice almaya çalışınız" demiyor muydu?

YAZAR GAO XİN İLE YAPTIĞI MÜNAZARA UYGURLAR ARASINDA

1933 yılının Temmuz ayında Altay'daki Kazak Türkleri, liderleri Şerif Han Töre'nin komutasındaki Kazak mücahitleri güneydeki milli kuvvetlerin baskısı ile kuzeye çekilen Çin birliklerini bozguna uğratarak bölgenin kontrolünü sağlamıştır.

Mukavemetin onursal önderlerinden biri olan Canım Han Hacı, 12. 12. 1950'de esir edildi ve Urumçi'ye getirildi. Yüzü siyaha boyanmış, elleri ve ayakları zincire vurulmuş ve boynuna: "Komünizme karşı savaşan hain" ibaresini taşıyan bir levha asılmış olarak caddelerde dolaştırıldı 04 Nisan1951'de Ürümçi'de idam edildi.

Hacı Yakub Yusufi ANAT©

Şehyar Kadısı

Gani Batur Mehmet Bakioğlu, 1760 yılında Çin-Mançu işgal ordusunun katliamı sonucu, insansız kalan Gulca şehrini yeniden iskan etmek Tarım havzasında meskun Türkleri dağıtmamak, dolayısıyla milli direnişi kurmak maksadı ile Çinli'lere yaptığı baskınlarla tanınan Hotenli bir ailenin en büyük oğlu Mehmet Bakinin üç oğlundan biri olarak 1903 yılında dünyaya geldi. Çocukluğu ve gençliği Doğu Türkistan'ın en karanlık devirlerine rastlar.

Ayrıca, Dr. Mesut Bey Çin'de bulunduğu 13 yıl içinde okul açıp Türkçe ders vermek suretiyle, Oradaki Türkistanlı ço-cukların Türkçe eğitimi görmelerini sağlamıştır.

3) Hür Dünya'nın yardımını sağlayarak,

Hoten'deki ayaklanma amacına ulaştıktan sonra M. Emin Buğra Damollam'a Devlet Başkanlığı teklifinde bulundu. Damollam: "Ayaklanma Hoten'de oldu.

Bu Devletin kuruluşunu İsa Yusuf Alptekin bakın şöyle anlatıyor: