haklısınız

Osmanlı padişahı, Kanuni zamanında, Yahya Efendi diye, vardı ki bir evliya. Sultan, Ağabey diye, ona hitab ederdi, Büyük zat olduğunu, bilir ve çok severdi. Veli Yahya Efendi, hazret-i Hızır ile, Sık sık görüşür idi, Allah?ın izni ile. Padişah bu durumu, çok iyi biliyordu, Kendisi de Hızır?la, görüşmek istiyordu. Çıktı sultan bir gece, kayıkla gezintiye, Yanaştırıp kayığı, bir ara Ortaköy?e. Yahya Efendiye de, gönderdi ki bir haber; O da gelip bulunsun, kendisiyle beraber. Yahya Efendi dahi, onun ricası ile, Gelip bindi kayığa, yanında birisiyle. Sultanın parmağında kıymetli yüzük vardı. O kişi, dikkatlice o yüzüğe bakardı. İyice farkedince, bunu Sultan Süleyman, O kıymetli yüzüğü, çıkarıp parmağından, Dedi ki: ?Siz galiba, bunu merak ettiniz, Alıp daha yakından, bakıp inceleyiniz.? O zat aldı yüzüğü, evirip çevirerek, Atıverdi denize, hem de gülümseyerek. Yahya Efendi hariç, kayıkta bulunanlar, Çok hayret ettiler ki, acaba bu ne yapar? Biraz sonra o kişi inmeği arzu etti Padişah kayıkçıya; ?Kıyıya yanaş? dedi. O kişi tam inerken bir avuç su alarak, Uzattı padişaha, göz altından bakarak. Avcundaki o suda attığı yüzük vardı, Padişah bunu görüp, hayretten dona kaldı. Tutmak istediyse de, o kişinin elinden, Lakin o zat bir anda, kayboldu göz önünden. Sordu Sultan Süleyman, Yahya Efendiye ki?Ağabey, ne oluyor, bu olanlar nedir ki? ?Efendim gördüğünüz, Hızır idi? deyince, Dedi: ?Bunu ne için, demedin daha önce.? Buyurdu: ?O kendini, tanıttı hükümdarım, Lakin siz tanımakta, geç kaldınız hünkarım.?

Mağripli birisi Yahya Efendinin ismini duyup, görmeden ona aşık oldu. Yahya Efendinin nerede olduğunu bilmiyordu. Mısır, Şam, Halep ve başka birçok yer gezip Yahya Efendiyi aradı. Neticede İstanbul?a geldi. Gördüklerine daima; ?Yahya nerede. Ey insanlar Yahya?yı biliyor musunuz? derdi. Birisi onun halini anlayıp aradığı kişinin Beşiktaş?ta olduğunu haber verdi. Mağripli yürüyerek Beşiktaş?a geldi. Sorarak Yahya Efendinin dergahını buldu. Kapıyı çalıp, Yahya Efendi hazretlerini sordu. Dergahtakiler Yahya Efendinin Kavak?taki bahçesine gittiğini söylediler. Aşık Mağripli; ?Aşığa Bağdat ırak değildir.? diyerek Kavak?taki bahçeye geldi. Bahçe çok güzel olup ortasında bir havuz vardı. Yahya Efendi havuzun yanında oturmuştu. Hizmetçiler bahçeyi suluyorlardı. Mağripli doğruca Yahya Efendinin yanına yaklaşıp, selam verdi ve elini öptü. Sonra da; ?Efendim ne olur beni talebeliğe kabul edin. Nice yıllar diyar diyar gezip sizi ararım.? dedi. Yahya Efendi ona; ?Acaba maksadın nedir?Bu kadar zahmete sebep ne oldu. Bize anlat, biz de sana yardım edelim, gamını giderelim.? buyurdu. Mağripli, Yahya Efendinin ayaklarını öpmek istedi ve; ?Efendim ne olur kimya ilmini bana öğretin.? dedi. Bu sözü üzerine Yahya Efendi; ?Sen yanlış haber almışsın. Biz o senin dediğin şeyi bilmeyiz.? buyurdu. Mağripli yine; ?Efendim! Derdimin dermanı sendedir. Ben arzuma kavuşmadan buradan gitmem.? dedi ve sözlerinde ısrar etti. Meğer ki Mağripli, Yahya Efendiyi imtihan etmek istermiş. Onun maksadını anlayan Yahya Efendi, Mağriplinin ayak ucunda bir siyah taş gördü ve; ?Ey kişi! Şu kara taşı bana al da veriver.? buyurdu. Mağripli eğilip yerdeki kara taşı aldı ve Yahya Efendinin eline verdi. Yahya Efendi o taşa dikkatle baktı. O sırada taş altın kesildi. Sonra havuzun içine atıverdi ve; ?Allahü tealanın sevgili kulları taşa nazar etseler, o halis altın oluverir.? buyurdu. Bunu gören Mağripli; ?Elhamdülillah. Cenab-ı Hak beni maksadıma kavuşturdu. Maksadım hasıl oldu. Efendim beni kabul edin. Hizmetinizle şereflenmek istiyorum. Canım başım yolunuza fedadır.? dedi ve ellerine sarıldı. Yahya Efendi de onu talebeliğe kabul etti. Bir bahçenin bakım işlerini ona verdi.

Yahya Efendi güçlü bir şair, ünlü bir tabiptir. Hendeseyi, riyaziyeyi yani matematik ve geometriyi iyi bilir.

Yahya Efendinin torunu Aziz İbrahim Efendi anlatır: ?Dedemin yanında oturmuştum. Bir beyt okudu. ?Nasibin var ise gelir Yemen?den. Ne Yemen?den. Hind?den de dahi Hind?den de.? dedi. Sözünü tamamladığında kapı çalındı. Bana; ?Kapıyı çalan kimdir bir bak? buyurdu. Ben de gidip kapıya baktım. Hindli birisi duruyordu. Ona; ?Kimsin ve ne istiyorsun. Çaldığın bu kapıdan istediğin nedir? dedim. Sonra geri dönüp ceddime; ?Dedeciğim birisi sizinle kapıda görüşmek istiyor.? diye haber verdim. O da bana; ?Onu içeriye davet et, sohbet etmek istiyoruz.? dedi. Derhal gidip kapıyı açtım ve ona; ?Dedem sizi istiyor.? dedim. O da eşyasıyla birlikte içeriye girdi. Selam verdi ve dedemin elini öptü. Koynundan bir mektup çıkarıp verdi. Sonra da; ?Ben senin için ta Hindistan?dan geldim. Sizi sevenler bizi bilir. Bu hediyeleri size gönderdiler.? dedi. Dedem Yahya Efendi hazretleri de tebessüm edip, o kişiyi misafir ettiler ve sonra geri gönderdiler.?

Kanuni ağlamaklıdır. ?Ağabey; halimi Allah biliyor ki bunlardan haberim yok!? diye sızlanır ve ikinci azarı yer?O halde gaflettesin. Allahü teala?nın huzuruna çıktığında ne cevap vereceksin? Korkarım yakanı kafirlerin eline verecekler. Sürüm sürüm sürünecek, cehenneme itileceksin. Unutma tacın, tahtın, burada kalır, seni şöhretin değil, adaletin kurtarır!?

?Şimdi bunlar iyi, güzel de konumuzla ne alakası var? dediğinizi duyar gibiyim. Öyle ya, Yahya Efendi?nin gölgesine sığınan padişahlar kimdir acaba? Mübarek hangi ufukları açmıştır onlara?

Sadece sözle değil davranışlarla da evliyaya verdiği bu ehemmiyet, Osmanlı'yı cihan imparatorluğu haline getirmiştir.

Bunları işiten Yahya Efendi celallendi ve din gayreti ile medreseye vardı. Ders yapmadan önce hemen kalem kağıt istedi ve Sultan Süleyman Hana hitaben; ?Ey cihan sultanı Süleyman Han! Şimdi sana saltanat haram oldu. Zulmün ölen kişilere kadar uzandı demek. Halbuki böyle bir zulmü senin ecdadın yapmamıştı. Bu mudur din gayreti? Bak, müminleri bir kafir ilzam ediyor, susturuyor, çaresiz bırakıyor.? diye yazdı. Sonra da sevdiği birine bu mektubu verip Sultana gönderdi. Mektup, Kanuni?nin eline ulaştığında, Kanuni ona nazar edip okudu. Rengi değişip, kalbini bir üzüntü kapladı. Tahtından indi ve bir adamını Yahya Efendiye göndererek geleceğini bildirdi. Çok geçmeden saltanat kayığına binip Yahya Efendinin dergahına vardı. Hürmetle selam verip yaklaştı ve; ?Ağabey! Bu mektup da nedir? Bunu bize siz mi gönderdiniz? Ey güzel haslet sahibi! Nedir suçumuz? Bize bunu beyan edip açıklayınız? Biz de işin hakikatını bilelim. Saltanat bana neden haram oldu? Kime zulmeyledim? diye sordu.

İstanbul?da yetişen büyük velilerden. İsmi Yahya, nisbeti Beşiktaşi?dir. Aslen Amasyalı olup Şamlı Ömer Efendinin oğludur. Yahya Efendi, İbn-i Ömer el-Arabi, Yahya bin Ömer Beşiktaşi ve Molla Şeyhzade gibi isimlerle de tanınıp meşhur olmuştur. 1494 (H.900) senesi Trabzon?da doğdu. 1569 (H.977) senesinde İstanbul?da vefat etti. Kabr-i şerifi, Beşiktaş ile Ortaköy arasında yaptırdığı ve kendi adıyla anılan caminin yanında olup, ziyaret mahallidir.

Yahya Efendi sıkı bir tedristen geçer. O, çölde su arayan seyyah gibi ilim arar. Çiçekten, çiçeğe konar. Hem çok okur, hem ilim meclislerine koşar. Disiplinli ve çalışkandır. Çok beğenilir, hızla yükselir. Gün gelir Osmanlının zirve medreselerinden Fatih Medresesi'ne atanır ki, görevi devraldığı zat, Kadızade Hazretleri gibi bir zirvedir. Ancak özlediği makam bu değildir. Onun rüyalarını, bir Allah dostunun dizi dibinde manevi mertebelere yürümek süsler. Aradığına yıllar sonra kavuşur. Zembilli Ali Efendinin feyzli sohbetleriyle...

Kanuni Sultan Süleyman Hanın vefatından sonra yerine oğlu İkinci Selim Han padişah olup tahta geçmişti. Bir gün saltanat kayığı ile Boğazı gezmek için çıktı. Giderken Boğaz?daki bazı yerleri yanındakilere soruyordu. Beşiktaş?a geldiklerinde, kendisine; ?Efendim burası Beşiktaş?tır ve Yahya Efendi hazretleri oturur. Buralarını o ihya etmiştir.? dediler. O zaman Sultan Selim Han; ?Yahya Efendi nasıl biridir? diye sordu. Ona; ?Sultanım! Yahya Efendi, babanız Cennetmekan hazretlerinin süt kardeşi idi. Babanızla çok iyi görüşürlerdi.? dediler. O zaman Sultan Selim Han; ?Evet, babamla olan yakınlığını ve dostluğunu bilirim. O babama her ne derse babam şüphesiz yerine getirirdi. Yahya Efendi saraya bir defa olsun gelmemişti. Lakin babam hep onun ayağına giderdi. Babam ona çok iltifat ettiğine göre görelim nasıl zattır. Evliyalığı nicedir. İmtihan için onu bir yere davet edelim.? dedi. Kale bahçesi denilen güzel bir yere geldi. Sultan bir adamıyla Yahya Efendiyi buraya davet etti. Yahya Efendi geldiğinde ona iltifat etmemeyi gönlünden geçirdi. Çok geçmeden Yahya Efendi kayığıyla çıkageldi. Sultan Selim Han, Yahya Efendiyi görünce tahtından inip hürmetle onu karşıladı ve iltifat etti. Yahya Efendi ona; ?Sultanım! Niçin tahtınızdan indiniz. Bu ne iltifat.? buyurdu. Sultan, el öpmek isteyince, Yahya Efendi, Sultanın iki kulağını tutup büktü ve; ?Abdestin var mı? Söyle yoksa bırakmam.? dedi. Sultan; ?Abdest alayım.? dedi. Yahya Efendi; ?Dediğim namaz abdesti değildir. Söylediğim tövbe abdestidir.? buyurdu. Sultan Selim Han mahçub oldu ve Yahya Efendinin ellerinden öpüp, hürmet gösterdi. Onun büyük bir veli olduğuna iyice inandı. Yahya Efendinin, Apostol isminde hıristiyan bir komşusu vardı. Bir gün bu Apostol, denizde fırtınaya tutuldu. Kendisi hıristiyan olduğu halde, Yahya Efendinin hürmetine dua ederek kurtuldu. Evine gelince, Yahya Efendiye hediye götürmek istedi. Kendi adetlerince, mühim ve kıymetli hediye sayılan yıllanmış şarap alarak Yahya Efendinin dergahına gitmek için yola çıktı. Getirdiği şarap, dergahın yokuşunda, daha oraya varmadan nar suyu haline döndü. Bu apaçık kerametleri gören Apostol, müslüman olmakla şereflenip, Ali ismini aldı. Arsasını Yahya Efendiye hediye etti ve kendisi de onun talebeleri arasına katıldı. Bu zat, Yahya Efendi ile aynı türbede, onun kabrinin ayak ucunda yatmaktadır.

Hacı Ali Efendi bu sözleri duyunca, onun gerçek halini anladı ve söylediklerine bin pişman oldu. Geri kalan ömrünü Allahü tealanın bu sevgili kuluna muhabbet ederek geçirdi.

BALA BAN BALA BAN

... Balaban! İşte bu son kelime çocuğu şaşırtır. Çünkü adı Balaban?dır. Bu şiirli ikram çok hoşuna gider. Tam o sıra dervişler küçük çobana koyunlarının bulunduğunu müjdelerler. Sonraki günlerde Balaban ve babası tekkenin müdavimlerinden olurlar.

Ali Cemali Efendinin vefatından sonra müderris oldu. Yahya Efendi, çeşitli medreselerde vazife yaptıktan sonra, 1553 senesinde, Sahn-ı seman medreselerinden birinde müderrislik yaptı. İki sene sonra da emekli oldu. Emekliliğinden sonra inzivayı, yalnız kalıp, hep ibadet ve taat ile meşgul olmayı tercih etti. Beşiktaş?ta satın aldığı deniz kenarındaki bahçesinde, bir ev ve mescid yaptırdı. Sonraları evin etrafında; medreseler, hamam ve orada kalanların barınacakları odalar ve yol üzerinde herkesin gelip geçtiği bir yerde de çok güzel bir çeşme yaptırdı. Pek maharetli olup, inşaat işlerini bizzat kendisi yapardı. Yaptığı çeşmenin tarihi olması bakımından, kitabesi için yazdırdığı şu beyt meşhurdur:

Kanuni mi? Kahrolur tabii.

Kanuni spora meraklıdır. Bir gün saltanat kayığı ile dergahın iskelesine yaklaşır ve Yahya Efendi'yi alıp, Yeniköy Çayırı'na götürür. Burada güreşler vardır. Ancak hiç hesapta olmayan şeyler olur. Nereden geldiği bilinmeyen Bulgar asıllı bir pehlivan bizimkileri duman eder. Adam insan azmanıdır, bacakları kök salar çınar gibi. Koca koca yiğitler çaresiz kalırlar. Bırakın yenmeyi, yerinden kıpırdatamazlar. Adam her yıktığı Türkün ardından kahkahalar atar, haçını öperek tamenna çakar. Yerli Rumlar sevinçten çıldırırlar.

Torunu Taceddin Efendi anlatır: ?Bir gece uyuyordum. Gece yarısı dedem beni uyandırdı ve; ?Taceddin! Şimdi git. Dergahta hizmet edenleri uykudan uyandır. Denizde bir işim var, kayığı denize indirsinler.? buyurunca, gidip haber verdim. Çocuk olduğum için beni dinlemediler ve; ?Görmedin mi dışarısı fırtına. Kayık bu havada denize iner mi? dediler. Ben de gidip söylediklerini dedeme anlattım. O zaman dedem hemen gidip kendisi kayığı denize indirdi. İçine postunu yayıp oturdu. Sonra dergahtakiler kayığın denize indirildiğini anladılar. Yahya Efendi kayıkla denize açıldı. Biraz yol aldıktan sonra küçük bir kayık içinde iki papazın suya batmak üzere olduğunu gördü. Hemen yetişip onları kayığa aldı ve Yeniköy?e götürüp kıyıya çıkardı. Tekrar Beşiktaş?a dergahına geldi. Sonra bu papazlar metropolitlerine başlarından geçeni anlattılar. Metropolit de, Yahya Efendiye çeşitli hediyeler gönderip, ona sevgi, saygı ve hürmetlerini bildirdiler.

Bir gün cihan padişahı Kanuni Sultan Süleyman Han, Yahya Efendi hazretlerine bir hatt-ı şerif gönderdi ve; ?Ağabey! Sen ilahi sırlara vakıfsın, bilirsin. Kerem eyle de bize Osmanoğullarının akıbetinin ne olacağını haber ver. Nesli kesilip yok mu olacak. Yok olacaksa, bu hangi sebeptendir.? dedi. Hatt-ı şerifi okuyan Yahya Efendi eline kalem kağıt alıp; ?Kardeşim! Neme gerek.? diye iri harflerle yazıp Kanuni?ye gönderdi. Kanuni, Yahya Efendiden gelen mektubu okuduğunda hayretler içinde kaldı. Fakat bir şey anlamamıştı. Derhal bir kayık hazırlanmasını emretti ve bu bilmece sözün manasını anlamak için Yahya Efendinin dergahına geldi. Yahya Efendiyi görür görmez; ?Ağabey! Ne olur gizlemeyip, sualime cevap veriniz. Biz de ona göre hareket edelim.? dedi. Yahya Efendi bunun üzerine tebessüm edip; ?Biz cevap verdik. Bu sözümüzü anlayamamana şaşarız.? dedi. Kanuni; ?Nasıl? deyince, Yahya Efendi; ?Zulüm, haksızlık yayılsa, işitenler de; ?Neme gerek.? dese ve onu önlemeye çalışmasalar, sonra koyunu kurt değil de çoban yese, bilenler de bunu söylemeyip gizlese, fakirler, muhtaçlar, gariplerin feryadı göklere çıkıp bunları taşlardan başkası işitmese, işte o zaman felakettir. Neslinin o zaman yok olmasından korkulur. Hazinelerin boşalır. Askerin itaat etmez olur ve yolundan gitmezler. Yok olmak mukadderdir.? buyurdu. Kanuni bunları işitince, göz yaşlarını tutamadı. Yahya Efendiye olan sevgisi daha da arttı.

Sabahleyin iki ganem , Menzile mihman geldi.

Yalova?da bir imam vardı ki, Yahya Efendiyi büyük bilir ve çok severdi. Zaman zaman ziyaretine gelirdi. Bu imamın çoluk çocuğu kalabalık olup, maddi sıkıntı içindeydi. Fakat o sabreder fakirliğini gizler, kimseye bir şey söylemezdi. Bir gün yine Yahya Efendi hazretlerini ziyarete geldi. Selam verip huzurunda oturdu. O sırada dergah tenha olup, kimseler yoktu. Yahya Efendi ona; ?Ey temiz insan! Gel seninle bahçede biraz dolaşalım. Allahü tealanın lütfunun sonu yoktur.? buyurdu. Beraberce çıktılar. Bir yere geldiklerinde, Yahya Efendi; ?Sen bize candan bağlısın. Şimdi sana Allahü tealanın lütfuyla bir iş göstereceğim. Böylece gönlündeki fakirlik sıkıntısı kalmayacak. Fakirlik ateşini söndürmüş ve seni sevindirmiş olacağız.? buyurdu. Sonra yere asasını vurdu ve; ?Burasını kaz!? dedi. İmam Efendi orasını açtığında, içinden bir küp altın çıktı. Ona; ?Ne durursun, fakirlik hastalığına çaredir. Bunları sana sonsuz hazineler sahibi Allahü teala gönderdi. İstediğin kadar al.? buyurdu. İmam Efendi bunları heybesine doldurdu. Yahya Efendi ona; ?Ey İmam Efendi! Dünya üzüntüsünü gönlüne sakın koyma. Bunları hayırlı işlere sarfedersin. Yalnız bu sırrı kimseye söyleme. Şayet anlatırsan o zaman bunlar elinden çıkar, aldırırsın.? buyurdu. İmam Efendi de; ?Efendim, ben bu işe çok şaştım! Bu kadar altınla memleketime nasıl dönerim. Yollarda haramiler, eşkıyalar var. Korkarım ki bunları benden alırlar. Nasıl varacağımı bilemiyorum.? dedi. Bunun üzerine Yahya Efendi; ?Sana kimse zarar veremez. Bu senin nasibindir. Var selametle git.? buyurdu. İmam Efendi veda edip yola çıktı. Hakikaten başına hiçbir şey gelmeden Yalova?ya vardı. Kendisini hanımı karşıladı. Heybedeki altınları görünce, hayretler içinde kaldı ve; ?Bunları nereden buldun? diye sordu. O da; ?Bu işi sana açıklayamam. Sadece Allahü tealanın ihsanı olarak bil!? dedi. İmam Efendi bundan sonra etrafına yardım etmeye başladı. Hem yedi hem yedirdi. Ömrü hayır yapmakla geçti. İnsanlar onun hakkında; ?Nereden buluyor bunları? demeye başladı. Bazısı da; ?Birisinden emanet almış galiba!? Kimisi de; ?Anlaşılan define bulmuş.? dedi. Herbiri bir şey söyledi. Neticede İmam Efendi hastalandı. Hastalığı ilerleyince, komşularını başına çağırdı ve onlara; ?Size bu malı nereden bulduğumu açıklamak istedim. Bunun elime girmesine sebep, Yahya Efendi hazretleridir. Bugüne kadar kimseye söylemedim. Zira bana, söyleme gizle demişti. Şimdi ise ömrümün sonu yaklaştığından onun kerameti unutulmasın diye söylüyorum.? dedi ve Kelime-i şehadet getirerek vefat etti.

BULGAR PEHLİVANI

Bir gün Yahya Efendi hazretleri Sahn-ı seman Medresesine gitmek için yola çıkmıştı. Yolda atının yularını bir papaz tuttu ve; ?Ey alim zat! Ey Yahya Efendi! Size bir sualim var. Bu müşkül işi bana izah edin. Soracağım şeyin cevabı acaba dininizde var mıdır? Her sene yeni defter tutulmayıp, gidiyor. Ölen kalan kim bilinmeden ölmüş bir gayr-i müslimden devletçe haraç isteniyor? Bu nasıl iştir. Bu şekilde hareket dininizde var mıdır? dedi. Yahya Efendi bunları duyunca; ?Hayır. Dinimizde ölmüş bir gayr-i müslim vatandaştan haraç alınmaz. Sonra çok fakir kazandığıyla güç geçinen kimseden ve çok yaşlı olanlardan da haraç alınmaz. Bunlar affolunmuşlardır. Sultanımız ona muhtaç değildir.? dedi. O zaman papaz; ?Efendi şunu iyi bil ki, bizden ölen kimsenin bile haracını isteyip, her yıl alırlar. Bunu ben size soruyorum. İslam dini bunun alınmasını istiyor mu? Ne olur bunu Sultan Süleyman Hana arzedin, haber verin, sorun? dedi.

Günün birinde, Rum çocuğunun biri soluk soluğa dergahın bahçesine girer. Kan ter içinde?Koyunlarım...? der?koyunlarım bu tarafa kaçtılar? Dervişler arar, tarar, ama bulamazlar. Çocukcağız bitkin ve ağlamaklıdır. Tam bu esnada Yahya Efendi görünür. ?Bu delikanlı yorulmuş? der, ?sanırım acıkmıştır da. Koşun ekmek, yağ, bal getirin!? Garibim hala ürkektir. Mübarek sofraya katılır ve ona cesaret verir.

Yahya Efendinin iki oğlu olup, her ikisi de babaları gibi ilim, irfan aşığı kimseler idi. Babalarının yolunda bulunmuşlar, vefatlarında aynı türbeye defnolunmuşlardır.

Yahya Efendinin Boğaz?da çok güzel bir bahçesi vardı. Orada Mustafa Efendi adında biri hizmet ederdi. Bir gece Yahya Efendi ona; ?Bana biraz su getir.? buyurdu. O sırada hiç su yoktu. Mustafa Efendi testiyi alıp dışarı çıktı. Dışarısı çok karanlık olup, göz gözü görmez derecedeydi. Üstelik su getirilecek yer de oldukça uzak ve tehlikeliydi. Mustafa Efendi bir türlü gitmeye cesaret edemedi. Geriye de dönemedi. Neticede; ?Yahya Efendiye feda olsun, diye gönlünden geçirip yola koyuldu. Birden gideceği yer gündüz gibi aydınlandı. Selametle gidip testiyi doldurup getirdi. Lakin bu aydınlığa şaşıp kaldı. Tekrar dışarı çıkıp bu aydınlığı görmek istedi. Dışarı çıktığında her tarafı kapkaranlık gördü. Bu hali Yahya Efendiden sormak istedi. İçeri girdiğinde Yahya Efendi ona; ?Bak Mustafa Efendi! Bu gördüğünü kimseye söyleme. Bizi de ellere verme. Bir kimsede yakin nuru varsa, o kimse zulmette, karanlıkta kalmaz.? buyurdu. Bu hal onun bir kerametiydi.

Yahya Efendi bir zaman sevdiklerinden birkaçıyla yolculuğa çıkmıştı. Bir yerde durdular. Talebelerinden birini çağırıp; ?Burada bir değirmen var. Oraya gidip taze yumurta alalım. Yiyelim ve şükredelim.? buyurdu. Değirmene gittiler. İsmi Hasan Efendi olan değirmenci, güzel huylu biriydi. Yahya Efendi değirmenciye; ?Efendi bize taze yumurta getir.? buyurdu. Değirmenci; ?Efendim! Bir tane bile kalmadı. Yumurta alıcısı geldi, hepsini alıp gitti.? dedi. Bunun üzerine Yahya Efendi; ?Kimse kimsenin nasibini alamaz. Alayım dese bile, buna yol bulamaz. Var sen kümesi aç. Bize de kalmıştır.? buyurdu. Kümesi açtığında her taraf yumurta doluydu. O zaman Yahya Efendi; ?Bak Hasan Efendi! Allahü teala bizim rızkımızı da yaratmış.? buyurdu ve bir avuç altına bir sepet yumurta alıp yola devam ettiler.

AŞIĞA BAĞDAT IRAK DEĞİLDİR

GÖRDÜĞÜN HIZIR İDİ

O KENDİNİ TANITTI

?Bina tarihi bu inşalar olsun Konup içenlere sıhhalar olsun? Askeri ve mülki erkan, ahalinin ileri gelenleri, çevredeki ve uzak yerlerdeki insanlar, tüccarlar ve bilhassa gemiciler, Yahya Efendiyi ziyaret ederler, hediye ve adak gönderirler, hacetleri için dua isterlerdi. Yahya Efendi, yanına gelen ziyaretçilere çeşit çeşit yemekler, şerbetler ve meyveler ikram eder, geleni boş çevirmezdi. İyilik, ikram ve ihsanları pekçoktu. Bazan şehrin ileri gelen zatları ile ilim sahiplerini davet eder, çeşit çeşit ikramlarda bulunurdu. Bazan da fakir ve yoksullara ziyafet çeker, gönüllerini alırdı. Her sene Resulullah efendimizin, dünyaya teşriflerinin sene-i devriyyesi olan mevlid kandilinde, daha çok iyilik ve ikramlarda bulunur, daha geniş ziyafetler verirdi. İlim talebelerinden, fakirlerden ve zayıflardan ziyaretine gelenlere çok sadakalar verir, en aşağı hediyesi kayık ücreti olurdu. Bahçesinde bulunan meyvelerden Kanuni Sultan Süleyman Hana takdim ve hediye eder, Sultan da ona, maddi yardımda bulunurdu.

Her görenler dediler, ?Tekkeye kurban geldi.?

Kanuni, bir gün kayıkla Boğaz?da gezmeye çıkmıştı. Ortaköy hizasına gelince kıyıya yanaşıp, bir adam göndererek Yahya Efendiyi çağırttı. O da yanında bir ahbabı ile gelip kayığa bindiler. Birlikte giderlerken, Yahya Efendinin ahbabı, devamlı olarak Kanuni?nin parmağında bulunan çok kıymetli bir yüzüğe bakıyor ve bu bakış dikkati çekiyordu. Kanuni bu hali farkedince, parmağındaki o kıymetli yüzüğü çıkarıp; ?Buyurun, daha yakından iyice bakıp inceleyebilirsiniz.? dedi. O zat yüzüğü aldı. Evirip çevirdikten sonra, denize atıverdi. Yahya Efendi hariç, kayıkta bulunanlar çok hayret ettiler. Bir müddet gittikten sonra, o zat inmek istediğini bildirince, kayık kıyıya yanaştı. O zat, ineceği sırada denizden bir avuç su alıp Sultana uzattı. Avucunda biraz önce denize attığı yüzük vardı. Yahya Efendi hariç, kayıkta bulunan herkes, yine çok hayret ettiler. Kanuni, elini uzatıp yüzüğü alınca, o zat birdenbire gözden kayboluverdi. Kanuni, Yahya Efendiye dönüp; ?Ağabey, neler oluyor? dedi. O da; ?O gördüğünüz Hızır aleyhisselam idi.? dedi. Bunun üzerine Kanuni; ?O halde bizi niye tanıştırmadınız? deyince, Yahya Efendi; ?O kendini tanıttı. Ama siz tanımakta geç kaldınız.? buyurdu.

Eh, her medreseli gibi astronomiden anlar. Hoş, onlar için gökleri satır satır okumak maharet değildir.

KİME GÖLGE?

O zaman Yahya Efendi hazretleri ona; ?Padişahım! Bu ne iştir. Defterleri her sene niçin yenilemezsiniz? Ölmüş olan gayr-i müslimlerden memurlarınız haraç toplarlar. Böyle ele geçen mal sana hiç helal olur mu? Bu senden beklenmez. Yediğin, giydiğin haram olunca, elbetteki saltanat da sana haram olmuş demektir.? dedi.

Yahya Efendi hazretlerinin çok kerametleri görüldü. Kanuni Sultan Süleyman Han sık sık kendisini ziyaret eder nasihatlerini ister, duasını alırdı.

Bir zaman Sultan İkinci Selim Han bir donanma hazırlayıp sefere çıkılmasını ferman buyurdu. Donanma hazırlandığında donanma komutanı Kaptan-ı derya Beşiktaş?a geldi ve Yahya Efendiden dua istedi. O zaman Yahya Efendi hazretleri üzüntülü ve sıkıntılı bir halde; ?Allahü teala bir şeyin olmasını takdir ettiyse, onu hayır dua değiştiremez. Lakin sizden gelecek kötü bir haberi işitmememiz için gece-gündüz Rabbime duacıyım.? buyurdu ve donanma kaptanını uğurladı. Donanma o yıl düşmana karşı zafer kazanamadı. Bu haber İstanbul?a gelmeden önce Yahya Efendi hazretleri Hakk?ın rahmetine kavuştular. Buyurdukları gibi bu haberi duymadan ahirete gittiler. Beşiktaşi Müderris Yahya Efendi, ömrünün sonuna kadar Beşiktaş?taki yerinde, ibadet ve mücahede ile vakit geçirdi. 1569 (H.977) Zilhicce ayında, kurban bayramı gecesi vefat etti. Vefatında seksen yaşına yaklaşmıştı. Kurban bayramı günü, Süleymaniye Camiinde, bayram namazından sonra cenaze namazı kılındı. Cenaze namazını Şeyhülislam Ebüssü?ud Efendi kıldırdı. Bahçesi yakınında bulunan ve daha önceden hazırladığı kabrine defnolundu. Cenazesinde vezirler, alimler, zenginler ve fakirlerden müteşekkil çok kalabalık bir cemaat hazır bulundu. Bu cemaat, onun halinin iyi olduğuna, sonunun hayırlı olduğuna, tam ve adil bir şahitti. Vefat gecesinde; alimler, hafızlar, vaizler, imamlar, tasavvuf büyükleri Kur?an-ı kerim okudular. Kelime-i tevhid ve tesbih ile o geceyi ihya edip, sevabını o büyük zatın ruhuna hediye ettiler. Kabri üzerine İkinci Selim Han tarafından türbe yaptırıldı. Sonra gelen Osmanlı sultanları, Yahya Efendinin türbesinin, cami ve zaviyesinin ve diğer külliyatının bakım ve tamirini büyük bir hassasiyetle ve aksatmadan yapmışlardır.

Kanuni, Yahya Efendi'ye "abi" diye hitap edermişti.

Belban isminde gayr-i müslim bir çobanın sürüsünden, iki koyun kaybolmuştu. Kaybolan koyunlar, Yahya Efendinin dergahının bahçesine gelmişlerdi. Çoban, koyunlarını bütün aramalara rağmen bulamadı. Nihayet orada bulunduklarını öğrenip, doğruca dergaha geldi. Yahya Efendinin, müslümanların büyük bir alimi ve velisi olduğunu işitmişti. ?Acaba bana nasıl alaka gösterir, benimle ilgilenir mi, ilgilenmez mi? Eğer benimle ilgilenir, aç ve yorgun olduğumu anlayıp; taze ekmek, tereyağı ve bal ikram ederse, onun hakikaten büyük bir zat olduğunu anlarım.? gibi düşünceler ile Yahya Efendinin huzuruna girdi. Yahya Efendi onu görünce, o daha hiçbir şey söylemeden; ?Bu kişi, koyunlarını ararken, dağ taş demeden dolanıp çok yorulmuş ve acıkmıştır. Buna taze ekmek, tereyağı ve bal getirin.? diye hizmetçiye emretti. Emredilen yiyecekler, derhal hazırlanıp getirildi. Ortaya konunca, Yahya Efendi Belban?a; ?İşte sana tereyağı, mumlu bal ve taze nan , Dilersen yağa ban, dilersen bala ban.? dedi ve tebessüm ederek, yemesi için işaret etti. Belban da o yiyeceklerden yedi. Gönlü ve kalbi yumuşadı. Evliyanın lokması kalp hastalığına şifa olmuştu. Bunun üzerine Belban iman etmekle şereflenip müslüman oldu. Bu nimetin şükranesi olarak, Allah rızası için, kendisinin olan o iki koyunun kesilmesini ve orada bulunanlara ikram edilmesini istedi. Bunun üzerine Yahya Efendi, şu şiiri söyledi:

Avrupa?da Kara Pehlivan ismiyle meşhur ve bütün güreşçileri yenen gayr-i müslim bir güreşçi vardı. Bu güreşçi bir ara İstanbul?a geldi. Bütün güreşçilere meydan okuyor, hiç kimsenin kendisiyle güreşmeye cesaret edemeyeceğini söylüyordu. Yahya Efendi, İslamiyetin şerefini, vekarını korumak için, güreşmek üzere o meşhur pehlivanın karşısına çıktı. Kendisi daha önce hiç güreşmezdi. Herkes bu duruma çok hayret etti. Pehlivanlar meydana çıktığında, binlerce insan merak dolu bakışlarla ve endişe ile neticeyi bekliyorlardı. Nihayet Yahya Efendi, Kara Pehlivan ile karşılaştı. O meşhur, mağrur ve kendini beğenen Kara Pehlivan?ı bir elense ile yeniverdi. Kara Pehlivan, bu zatta gördüğü kuvvetin normal bir şey olmadığını, bu halin o büyük zatın bir kerameti olduğunu anladı. O anda kalbinde bir değişiklik hissetti. Gönlü adeta Yahya Efendiye bağlanıp kaldı. Nihayet onun huzurunda müslüman olmakla şereflenip, talebeleri arasına katıldı.

Babası Şamlı Ömer Efendi uzun müddet Trabzon?da kadılık yaptı. Yahya Efendi orada dünyaya geldi. Kanuni Sultan Süleyman da Trabzon?da aynı sene aynı haftada doğdu. Kanuni ile süt kardeşi oldular. Kanuni dünyaya geldiğinde, annesi Aişe Hafsa Sultanın sütü kesilmişti. Bunun üzerine Kanuni?yi Yahya Efendinin annesi emzirdi.

Kocaeli?nde Hacı Ali Efendi isminde takva sahibi, dergahı olan bir zat vardı. Hacı Ali Efendi, Yahya Efendi hazretlerinin büyüklüğünü ve güzel hallerini işitmişti. Bir gün onu görmek için yola çıktı. Beşiktaş?a, oradan da Yahya Efendinin dergahına geldi. Hizmetçilere hitaben; ?Yahya Efendiyi ziyarete geldik.? dedi. Onlar da; ?Şu anda burada değildir.? diye cevap verdiler. Hacı Ali Efendi tekrar; ?O halde nerede bulabiliriz, söyleyin.? dedi. Hizmetçiler de; ?Efendim, Yahya Efendi hazretlerinin Yeniköy yakınında bir bağı var, oraya gitti.? dediler. Hacı Ali Efendi bunun üzerine yanındakilere; ?Gidip onu bulalım.? dedi. Sonra Yeniköy?e geçtiler ve Yahya Efendinin bağını buldular. Hacı Ali Efendi bahçıvana; ?Yahya Efendiye haber verin. Onu ziyaret için geldik.? dedi. Bahçıvan; ?Efendim, Yahya Efendi hazretleri seher vakti buraya gelip, bir müddet kalıp kayıkla Kavak tarafına gittiler.? dedi. Hacı Ali Efendi bunları duyunca; ?Tövbeler olsun! Bu kişi deli olsa gerek. Kendisinde evliyalıktan bir eser göremiyoruz. Bağdan bağa dolaşan kişi veli olur mu? Arzusu peşinde koşuyor. Bu işler hiç evliyanın işi mi? Hani zikirler, hani dergahta sohbet, hani ibadet, hani virdler, zikirler, hani elbise ve külah? O ise tenhalarda yollara düşüp bağdan bağa koşuyor. Bu dünyaya bu derece heves bir velide olur mu? Biz onu daha görmeden niyetlerini bir güzel anladık. Aşikare apaçık ne olduğu meydana çıktı. Dünyaya düşkün olan, ahiret adamı olamaz. Ahiret adamı olan çok kere fakir olur. Nerede Yahya Efendide bunlar? diye söylendi. Geriye dönmeyi düşündü. Fakat vazgeçti. ?Bu kadar zahmet çekip ta Kocaeli?nden buralara kadar geldim. Görmeden gitmek, bu kadar zahmeti boşa çekmek olur. Emeğim boşa gitmesin. Onu görmeden dönmek akıllıca bir iş olmaz. Onu bir bulup imtihan edeyim.? dedi ve kayık ile Kavak yönüne doğru yola çıktı. Kayıkla giderken yolda Yahya Efendi ile karşılaştı. Yahya Efendi onu görünce, tebessümle; ?Kardeşim hoş geldiniz. Bir kimsenin gönlünde dünya sevgisi olmazsa, onun elinde bulunan dünyalıklar ahirette şeref ve itibar bulmasına mani olmaz. Biz dünya ehlinden uzak olmak için bu dağ ve bahçeleri mesken edindik. Lakin biz nereye gitsek bizi buluyorlar. Aman ve fırsat vermiyorlar.? buyurdu. Sonra şu beyti okudu:

Yolda çokdur çalıcı, Onları, çaylak gibi, Her aç olan ona der; ?Derdime derman geldi.?

İlk tahsilini, babasından ve oradaki başka alimlerden yapan Yahya Efendi, küçüklüğünden itibaren ilim ve ibadete rağbet ederek yetişti. Çok riyazet ve mücahede yaptı. Nefsin isteklerini yapmayıp, istemediklerini yapmak için çok çalıştı. Zahiri ve batıni ilimlerde yüksek derecelere, manevi olgunluklara kavuştu. İlimdeki kemalatını arttırmak ve daha yükseklere kavuşmak maksadıyla, hilafet merkezi olan İstanbul?a geldi. Zenbilli şöhretiyle meşhur, Müftiy-ül-enam Ali Cemali Efendinin hizmet ve sohbetlerine kavuştu. Vefatına kadar sohbetlerine devam etti.

Peki oraya gelelim. Yahya Efendi, Trabzon Kadısı Ömer Efendi?nin oğludur. O Kanuni Süleyman ile aynı günlerde doğar. Hatta minik şehzadeyi Yahya Efendi?nin annesi Afife Hanım emzirir. Hasılı ikisi süt kardeş olurlar.

Yahya Efendi bakar Padişah fena bozuluyor, çıkar meydana ve akıllara durgunluk bir pazarlık yapar. "Yenilen, yenenin dinini kabul edecek" der, "tamam mı?" Bulgar pehlivanı bıyıklarını burarak güler, teklifi kabul eder. Ancak bu aksakallı ihtiyar karşısında eli ayağı tutmaz olur. Adalelerinde güç, derman kalmaz. Yahya Efendi onun sırtını yere vurur mu bilmiyoruz, ama nefsini ve kibrini yerden yere vurur. Gözünü ve gönlünü açar. Sayfa sayfa hakikatleri aralar. Pehlivan diz çöker, iman eder.

Enbiya zümresi hep Aleme çoban geldi.

Ey?Müderris? ola gör, Ra?i bugün bunlara sen!

Bir koyundan küçüktür, İki koyunu pençeler, Çekip orada yutar, Der: ?Bize ihsan geldi.?

?İşte sana tereyağı, bal, taze nan

KİMSE KİMSENİN RIZKINI YİYEMEZ

Kanuni Sultan Süleyman Han bu sözleri işitince ağladı ve vezirine emredip; ?Her sene evleri teker teker sayın. Gayr-i müslimlerden ölen kalanları yazın. Haraç hesabını iyi tutun. Hazineye haram para getirmeyin. Şunu iyi bilin ki, buna kesinlikle rızam yoktur.? diye ferman etti. Sonra da Yahya Efendi hazretlerine dönüp; ?Sen bizim doğru yolu gösteren rehberimizsin. Gaflet uykusundan bizi uyandırdın. Bu sebeple Allahü teala senden razı olsun. Suç bizdeymiş.? dedi. Yahya Efendi de ona; ?Ey cihan padişahı! Tövbe edin ki, Allahü teala affetsin. Bir daha gaflette kalıp zulüm etmeyiniz. Doğru yolu bırakıp eğri yola gitmeyiniz.? buyurdu. Kanuni ona; ?Ağabey! Şimdi artık bizim tahta geçmemize izin var mıdır? diye sordu. O zaman Yahya Efendi, Kanuni?nin elinden tutup; ?Evet şimdi çıkabilirsin.? buyurdu.

Kanuni Sultan Süleyman Han bir gün Yahya Efendiye hatt-ı şerif gönderip; ?Biraderim Yahya Efendi! Şaşılacak şeydir ki, bizi terkettin. Hayli zamandır görüşemedik. Buna sebep nedir? Eğer bizden size karşı bir kusur meydana geldi ise kerem edip af buyurunuz. Teşrif edip bizi sevindiriniz. Böylece kırık gönlümüz neşelensin.? dedi. Hatt-ı şerif, Yahya Efendiye ulaşınca, kağıt kalem istedi ve Kanuni?ye cevap yazıp onun görüşme isteğini kabul etti. Dergahına davet etti. Sohbette bulundular.

Yahya Efendi hazretlerinin elbiselerini bir Rum terzi dikerdi. İsmi Kusta Usta idi. Yahya Efendi ona zaman zaman; ?Ey Kusta Usta! Küfür halinde olman uygun değil. İmana gelsen de seninle bir kardeş olsak. Ahiret yolunda da yoldaş olsak, daha iyi değil mi? derdi. O da; ?Sözleriniz doğrudur. Bir gün gelir başımızın yazısını elbet görürüz. Hak nasib ederse oluruz.? diye cevap verirdi. Yahya Efendi bir zaman terziye dikmesi için bir elbise verdi. O da kısa zamanda biçip dikti ve Yahya Efendi hazretlerine getirdi. Yahya Efendi onu eline alınca, ceplerini aramaya başladı. Terzi Kusta Usta; ?Bir noksanı mı var? diye sordu. Yahya Efendi de; ?Onun bir noksanı yoktur. Acaba bunun ceplerini dikmediniz mi? diye sordu. Bunun üzerine Kusta Usta; ?Efendim! Cebini dikmiştim. Cep ağızları dikişlidir. Verin bana ağızlarını açayım.? dedi. O zaman Yahya Efendi, ona; ?Ellerini ceplerine sok ne çıkar, ne bulursan senin olsun.? buyurdu. Terzi Kusta bu söze bir mana veremeyip şaşırdı ve ellerini, ipliklerini söktüğü ceplere soktu. Bir avuç altın çıkardı. Kusta Usta?nın aklı başından gitti ve kendisini bir titreme aldı. Sonra Yahya Efendinin ellerine sarıldı ve; ?Ey Allah?ın sevgili kulu! Bana yardım edin. Mümin olma zamanım geldi. İman etmek istiyorum. Bana imanı öğretiniz.? dedi. Yahya Efendi onun başına kendi tülbendini sardı ve; ?Artık ismin Ali Usta oldu.? buyurdu. Ali Efendi Kelime-i şehadeti söyleyip Yahya Efendinin talebeleri, sevdikleri arasına girdi ve dergahta ömür boyu hizmet etti.

Yahya Efendiyi seven ve dergaha odun taşıyan bir kayıkçı vardı. O anlatır: ?Bir gün Yahya Efendi bana; ?Ey reis! Sen bize candan hizmet edersin. Seni severiz. Bize bir kayık meşe odunu getiriver.? buyurdu. Ben de gidip bir kayık odun getirdim. Kayığı iskeleye yanaştırdım. Hizmetçiler dergaha odunu taşımaya başladılar. O gün Yahya Efendiye pekçok muhtaç ve borçlu geldi. Yahya Efendi hazretleri her birine yardım edip, ihtiyacını karşıladı. Hepsi sevinçliydi. Hayır dua ederek dergahtan ayrıldılar. Yahya Efendi hazretleri hayatında para kesesi kullanmazdı. Onun bir küçük el sepeti vardı. Nereye gitse onu yanından ayırmazdı. Bir başkasının da ona dokunmasına, içine elini sokmasına izin vermezdi. Kim bir şey istese, ister ekmek, ister meyve ne olursa olsun mübarek elini içine sokar, istenilen şeyi çıkarır verirdi. Yahya Efendinin huzuruna vardığımda beni tebessümle karşıladı ve; ?Reis, biz senden odun istemiştik. Ne yaptın? dedi. Ben de; ?Efendim odun iskeleye geldi. Hizmetçiler taşıyorlar.? dedim. O zaman Yahya Efendi hazretleri, yanındaki kapalı sepetine elini soktu, içinde dolaştırıp bir miktar altın çıkardı ve bana uzattı. O zaman ben; ?Acaba para kesesi kullanmamasının sebebi nedir? diye gönlümden geçirdim. Yahya Efendi bana bakıp güldü ve; ?Reis! Bizim kesemiz yoktur. Lakin yedi iklim bize keselik yapıyor. Altın ve gümüş bizde misafir olmaz. Hem de bir gece bile kalmaz. Yerine ulaştırılır.? buyurdu.

Yahya Efendi balıkçıya, kayıkçıya bile kıymet verir, çoluk çocuğu muhatap edinir. Halimdir, selimdir, ama yeri geldiğinde Kanuni gibi bir cihan imparatoruna?Bakasın bre süt kardeş!? diye çıkışacak kadar yüreklidir. Nitekim günün birinde papazın biri atının yularına yapışır. ?Bu da adalet mi yani? der, ?Doğru dürüst defter tutulmuyor, ölülerimizden bile haraç istiyorlar!? Yahya Efendi derhal sultana çıkar. ?Yazıklar olsun? der, ?Böyle ele geçen mal helal değildir. Yediğin, içtiğin, sarayın, saltanatın, haram sana!?

Yahya Efendi hazretlerinin şairliği de kuvvetli idi. ?Müderris? mahlasıyla tasavvufi şiirleri ve müretteb Divan?ı vardır.

OSMANOĞULLARININ AKIBETİ NE OLACAK?

Hayretler içinde kalan Kanuni; ?Halimi Allahü teala biliyor ki, bu söylediklerinizden zerrece haberim yoktur.? dedi. Yahya Efendi de; ?O halde bu gaflet nedir? Yarın Allahü tealanın huzurunda buna vereceğin cevap ne olur. Memurların gayr-i müslim malı alırlar. Bu kafir hakkı, kul hakkı olur. Ergeç Allahü tealanın huzuruna çıkacaksın. Yakanı kafirin eline vereceksin. Neticede korkarım Cehennem ateşine atılırsın. Cihan padişahının kafirle birlikte gelmesi layık mıdır? Bu mudur din gayreti, bu mudur iman gayreti? Kullara zarar verene, inletip ağlatana Allahü tealanın rızası yoktur. Sana yolların en hayırlısı gösterilmişken, buna Resulullah efendimiz hiç rıza gösterir mi? Yaptığın işler yanlıştır. Niçin adaletle işlerini görmezsin? Dininin bildirdiği yola gitmezsin? Şunu iyi bil ki, ey cihan padişahı! Şöhret zinetinin hepsi burada bu dünyada kalır. Bu apaçık bir iştir. Eğer adaletle bir iş yaptıysan, sana kalacak odur.? buyurdu

Yahya Efendi para, pul peşinde koşmaz, ama Osmanlı müderrisine iyi para verir. Bir evin üç akçeye geçindiği günlerde eline 50 akçe geçer. Yahya Efendi bu para ile o zamanlar kuytu bir yer olan Beşiktaş'ta bir arazi alır ve dergahını yaptırır. Kah kayaları oyar, kah denizi doldurur. İnşaat işlerinde çok mahirdir. İşte ömrünün son yıllarında, sevenlerini burada ağırlar.

Yahya Efendinin sevdiklerinden Baba Tarak anlatır: ?Balıkçı idim. Balık avlar, onunla geçinirdim. Bir seher vakti Yahya Efendi hazretlerinin dergahına vardım. Beni gördükte; ?Gel, teknen ile beni denizde bir gezdiriver. Allahü tealanın kudretini düşünelim. Deryayı bir güzel seyredelim.? buyurdu. Ben de; ?Başüstüne efendim!? dedim. Hemen gidip kayığa bindik. Yahya Efendi hazretleri kayığa oturdu. Kıyıdan biraz ayrılınca, gönlümü bir üzüntü kapladı. Gam ile doldum. Zira hanımım bana o gece fakirlikten yakınıp; ?Evin ihtiyacını karşılayamıyorsun. Bak kızın yetişti. Çeyizi bile yok. Sen ise durmadan Yahya Efendiye gidersin. O da böylece seni işten alıkoymaktadır. Kuru kuruya gezmek hangi akıl icabıdır.? demişti. Gece söylediği bu sözleri hatırıma gelmişti. Kimseye bir şey söylememiştim. Birden Yahya Efendi hazretleri bana; ?Evladım! Yanında balık tutmaya ağın var mı? diye sordu. Ben de; ?Efendim, denizde balık olmayınca, ağ olmuş neye yarar.? diye cevap verdim. Yahya Efendi yine; ?Balık yok ise üzülme. Allahü teala sana rızkını elbet ihsan ediverir. Ağı bana ver. Şimdi sana Allahü tealanın kudretini göstereceğim.? buyurdu. Yahya Efendi bu sözü söyler söylemez denizin yüzü balıkla dolup kaynamaya başladı. Ağı attı, içi balıkla doldu. Onları kayığın içine boşalttı. Herbiri iri iri, taze kefallerdi. Bana dönüp; ?Evladım! Şimdi beni kenara bırak, sen de balıkları satmaya git. Bu balıklar ne kadar para ederse, onunla kızına babalık yap. Çeyizini alıp, hazırla. Hanımının da istedikleri böylece yerine gelsin.? buyurdu. O zaman ben hayretler içinde kaldım. Zira benim üzüntü sebebimi anlamıştı. Hemen Yahya Efendi hazretlerini kıyıya bıraktım ve balıkları pazarda satmaya gittim. Balıkları satıp parasını getirerek, durumu hanıma anlatıp parayı saydım. Hanım buna çok sevindi. Bütün ihtiyaçları karşıladım. Çeyizi aldık. Hanım ondan sonra bana karşı hiç huysuzluk yapmaz oldu. Sonra koşarak Yahya Efendi hazretlerinin huzuruna geldim. Beni tebessüm ile karşıladı ve; ?Balığı şu kadara sattın ve ihtiyaçlarını da karşıladın herhalde.? buyurdular. Ben de; ?Evet efendim. Size canım feda olsun. Bize kereminizle yardım ettiniz.? dedim. Sonra bana; ?Ey Baba Tarak! Sen bu sırrı kimseye söyleme. Allah için yayma. Bizdeki yardım doğrudur. Kısmetmiş ve senin hakkın olmuştur.? buyurdu.?

PEHLİVAN YAHYA EFENDİ

Kanuni Sultan Süleyman, sultan olunca, ona çok yakın alaka gösterdi. Çok yardım edip, İstanbul?daki meşhur yerine yerleştirdi.

Yahya Efendinin iyilik, ikram ve ihsanları pekçok olmakla birlikte, kendisi gayet sade bir hayat yaşar, her türlü lüzumsuz adetten kaçınır, resmiyetten uzak dururdu. Tekellüf ve fazla masraftan uzak olup, elbisesi ve sarığı sadeydi.

Çeşitli yerlerden adak ve hediye olarak gelen malların çoğunu, bina yapmakta ve bahçelerinin bakımında harcardı. Her tarafta binalar yapardı. Yaptığı inşaatın biri tamam olmadan diğerine başlardı. Mescid, medrese, tıb mektebi, hanekah, hamam gibi binalar inşa ederdi. İnşaat işinde çok mahir idi. Dağları kazdırır, toprakları indirip, deniz sahillerini doldurur, oralara yeni binalar yapardı. Böyle çok bina yapmasının hikmeti sual edildiğinde; ?Bekara suresi 36. ve A?raf suresi 24. ayet-i kerimelerinde mealen; ?Yeryüzünde sizin için bir vakte kadar, yerleşmek, geçinmek ve menfaatlenmek vardır.? buyruldu. Bizim ve bizden sonra gelip yolumuzda olanlar için, en güzel kalma yerleri, en münasip ve lazım olan yerler böyle binalardır. Bunun için bu tip binaların inşasına bu kadar gayret ediyoruz.? buyururdu.

Yahya Efendi, çeşitli ilimlerde söz sahibi olup, nakli ilimlerden başka; tıb, hikmet, hendese ve fizik gibi akli ilimlerde de maharet ve ihtisas sahibi idi. Duası Allahü tealanın izniyle hastalara şifa olurdu. Kendisi, hem zahiri, hem de batıni kemalata sahipti. Üveysi idi. Dil ve gönül ehli, şair, tabib, hakim, cömert, kerim , şefkatli, yumuşak huylu, zeki, iyi huylu, takva ve güzel ahlak sahibi bir zattı. Ziyaretine gelenler, onun kereminden, kerametinden, hikmetli sözlerinden, tıbba dair bilgilerinden, ilim ve faziletinden istifade ederler, feyz almış olarak dönerlerdi. Sohbetinde bulunanların herbirine?Aşık? diye hitab ederdi. Sohbetlerinde din büyüklerinden bahseder, onların menkıbelerini, güzel hallerini anlatırdı.

?Ya İlahi! Kulunum. Emrine itaat ederim, anarım seni Beni ne yaparsan yap, yeter ki yapma dünya delisi.?

Dilersen yağa ban, dilersen bala ban!?