emrini tamamıyla imtisal ettiği için, bütün ef'al ve akval ve ahvalinde istikamet, kat'i bir surette görünüyor. Mesela: Kuvve-i akliyenin fesad ve zulmeti hükmündeki ifrat ve tefriti olan gabavet ve cerbezeden müberra olarak, hadd-i vasat ve medar-ı istikamet olan hikmet noktasında kuvve-i akliyesi daima hareket ettiği gibi; kuvve-i gazabiyenin fesadı ve ifrat ve tefriti olan korkaklık ve tehevvürden münezzeh olarak, kuvve-i gazabiyenin medar-ı istikameti ve hadd-i vasatı olan şecaat-i kudsiye ile kuvve-i gazabiyesi hareket etmekle beraber; kuvve-i şeheviyenin fesadı ve ifrat ve tefriti olan humud ve fücurdan musaffa olarak, o kuvvenin medar-ı istikameti olan iffette, kuvve-i şeheviyesi daima iffeti, a'zami masumiyet derecesinde rehber ittihaz etmiştir. Ve hakeza... Bütün Sünen-i Seniyesinde, ahval-i fıtriyesinde ve ahkam-ı şer'iyesinde, hadd-i istikameti ihtiyar edip zulüm ve zulümat olan ifrat ve tefritten, israf ve tebzirden

Bu fakir Said, Eski Said'den çıkmaya çalıştığı bir zamanda, rehbersizlikten ve nefs-i emmarenin gururundan gayet müdhiş ve manevi bir fırtına içinde akıl ve kalbim hakaik içerisinde yuvarlandılar. Kah süreyyadan seraya, kah seradan süreyyaya kadar bir sukut ve suud içerisinde çalkanıyorlardı.

Bir zaman rabıta-i mevtten ve? ?kaziyesindeki tasdikten ve alemin zeval ve fenasından gelen bir halet-i ruhiyeden kendimi acib bir alemde gördüm. Baktım ki: Ben bir cenazeyim, üç mühim büyük cenazenin başında duruyorum.

ONUNCU NÜKTE:

Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam ferman etmiş:

Sünnet-i Seniyenin herbir nev'ine tamamen bilfiil ittiba etmek, ehass-ı havassa dahi ancak müyesser olur. Ona bilfiil olmasa da, binniyet, bilkasd tarafdarane ve iltizamkarane talib olmak, herkesin elinden gelir. Farz ve vacib kısımlara zaten ittibaa mecburiyet var. Ve ubudiyetteki müstehab olan Sünnet-i Seniyenin terkinde günah olmasa dahi, büyük sevabın zayiatı var. Tağyirinde ise, büyük hata vardır. Adat ve muamelattaki Sünnet-i Seniye ise, ittiba ettikçe, o adat, ibadet olur. Etmese itab yok. Fakat HABİBULLAH'ın adab-ı hayatiyesinin nurundan istifadesi azalır.

MUHABBETULLAH, ittiba-ı Sünnet-i Muhammediye Aleyhissalatü Vesselam'ı istilzam eder. Çünki ALLAH'ı sevmek, onun marziyatını yapmaktır. Marziyatı ise, en mükemmel bir surette Zat-ı Muhammediyede tezahür ediyor. Zat-ı Ahmediyeye harekat ve ef'alde benzemek, iki cihetledir:

"Üç Mes'ele"dir.

Evet şeriat-ı Muhammediye ve Sünnet-i Ahmediyede hiçbir mes'ele yoktur ki, müteaddid hikmetleri bulunmasın. Bu fakir, bütün kusur ve aczimle beraber bunu iddia ediyorum ve bu davanın isbatına da hazırım. Hem şimdiye kadar yazılan yetmiş seksen Risale-i Nuriye, Sünnet-i Ahmediyenin ve Şeriat-ı Muhammediyenin mes'eleleri, ne kadar hikmetli ve hakikatlı olduğuna yetmiş seksen şahid-i sadık hükmüne geçmiştir. Eğer bu mevzua dair iktidar olsa yazılsa, yetmiş değil, belki yedi bin risale o hikmetleri bitiremeyecek. Hem ben şahsımda bilmüşahede ve zevken, belki bin tecrübatım var ki; mesail-i şeriatla sünnet-i seniye düsturları, emraz-ı ruhaniyede ve akliyede ve kalbiyede, hususan emraz-ı içtimaiyede gayet nafi' birer devadır bildiğimi ve onların yerini başka felsefi ve hikmetli mes'eleler tutamadığını, bilmüşahede kendim hissettiğimi ve başkalarına da bir derece risalelerde ihsas ettiğimi ilan ediyorum. Bu davamda tereddüd edenler, Risale-i Nur eczalarına müracaat edip baksınlar.

Üçüncüsü:

Sünnet-i Seniyenin içinde en mühimmi, İslamiyet alametleri olan ve şeaire de taalluk eden Sünnetlerdir. Şeair, adeta hukuk-u umumiye nev'inden cem'iyete ait bir ubudiyettir. Birisinin yapmasıyla o cem'iyet umumen istifade ettiği gibi, onun terkiyle de umum cemaat mes'ul olur. Bu nevi şeaire riya giremez ve ilan edilir. Nafile nev'inden de olsa, şahsi farzlardan daha ehemmiyetlidir.

İmam-ı Rabbani Ahmed-i Faruki demiş ki: "Ben seyr-i ruhanide kat'-ı meratib ederken, tabakat-ı evliya içinde en parlak, en haşmetli, en letafetli, en emniyetli; Sünnet-i Seniyeye ittibaı, esas-ı tarikat ittihaz edenleri gördüm. Hatta o tabakanın ami evliyaları, sair tabakatın has velilerinden daha muhteşem görünüyordu." Evet müceddid-i elf-i sani İmam-ı Rabbani hak söylüyor. Sünnet-i Seniyeyi esas tutan, Habibullah'ın zılli altında makam-ı mahbubiyete mazhardır.

İşte o pek acib ve çok hazin halette iken, iman ve Kur'andan gelen bir mededle

kaidesine masadak olur, hasaretli bir edebsizliğe düşer.

İşte bu halet-i ruhiyeye binaen; insan, eğer her insana ait enva'-ı ihsanat-ı İlahiyeden yalnız bunu düşünse ki: Benim Halık'ım beni zulümat-ı ebediye olan ademden kurtarıp bu dünyada bir güzel dünyayı bana verdiği gibi, ecelim geldiği zaman beni i'dam-ı ebedi olan ademden ve mahvdan yine kurtarıp baki bir alemde ebedi ve çok şaşaalı bir alemi bana ihsan ve o alemin umum enva'-ı lezaiz ve mehasininden istifade edecek ve cevelan edip tenezzüh edecek zahiri ve batıni hasseleri, duyguları bana in'am ettiği gibi, çok sevdiğim ve çok alakadar olduğum bütün akarib ve ahbab ve ebna-yı cinsimi dahi öyle hadsiz ihsanlara mazhar ediyor ve o ihsanlar bir cihette bana ait oluyor. Zira onların saadetleriyle mes'ud ve mütelezziz oluyorum. Madem? ? ?sırrıyla, herkeste ihsana karşı perestiş var. Elbette böyle hadsiz ebedi ihsanata karşı; kainat kadar bir kalbim olsa, o ihsana karşı muhabbetle dolmak iktiza eder ve doldurmak isterim. Ben bilfiil o muhabbeti etmezsem de bil'istidad, bil'iman, binniyye, bilkabul, bittakdir, bil'iştiyak, bil'iltizam, bil'irade suretinde ediyorum, diyecek ve hakeza... Cemal ve kemale karşı insanın göstereceği muhabbet ise, icmalen işaret ettiğimiz ihsana karşı muhabbete kıyas edilsin. Kafir ise, küfür cihetiyle hadsiz bir adavet eder. Hatta kainata ve mevcudata karşı zalimane ve tahkirkarane bir adavet taşıyor.

İşte bu sırra binaen Sünnet-i Seniyeye ittibaı kendine adet eden, adatını ibadete çevirir, bütün ömrünü semeredar ve sevabdar yapabilir.

İşte o zaman müşahede ettim ki: Sünnet-i Seniyenin mes'eleleri, hatta küçük adabları, gemilerde hatt-ı hareketi gösteren kıblenameli birer pusula gibi, hadsiz zararlı, zulümatlı yollar içinde birer düğme hükmünde görüyordum. Hem o seyahat-i ruhiyede çok tazyikat altında gayet ağır yükler yüklenmiş bir vaziyette kendimi gördüğüm zamanda, Sünnet-i Seniyenin o vaziyete temas eden mes'elelerine ittiba ettikçe, benim bütün ağırlıklarımı alıyor gibi bir hiffet buluyordum. Bir teslimiyetle tereddüdlerden ve vesveselerden, yani "Acaba

SEKİZİNCİ NÜKTE:

ila ahir.. ayeti, Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam'ın ümmetine karşı kemal-i şefkat ve nihayet re'fetini gösterdikten sonra, şu? ?ayetiyle der ki: "Ey insanlar! Ey müslümanlar! Böyle hadsiz bir şefkatiyle sizi irşad eden ve sizin menfaatiniz için bütün kuvvetini sarfeden ve manevi yaralarınız için kemal-i şefkatle getirdiği ahkam ve sünnet-i seniyesiyle tedavi edip merhem vuran şefkatperver bir zatın bedihi şefkatini

Şu kainatın kıyamet vaktinde ölmesi muhakkaku'l-vuku' olduğu için, nazarımda vaki' hükmüne geçti. O azim cenazenin sekeratından dehşet ve vefatından beht ve hayret içinde kendimi görmekle beraber, istikbalde de muhakkaku'l-vuku' olan vefatım, o zaman vuku buluyor gibi göründü ve? ?ilaahir.. sırrıyla: Bütün mevcudat, bütün mahbubat, benim vefatımla bana arkalarını çevirip beni terkettiler, yalnız bıraktılar. Hadsiz bir deniz suretini alan ebed tarafındaki istikbale ruhum sevkediliyordu. O denize ister istemez atılmak lazım geliyordu.

İkinci Nokta:

Cenab-ı Hakk'ın hadsiz merhameti olduğu gibi, hadsiz bir muhabbeti de vardır. Bütün kainattaki masnuatın mehasini ile ve süslendirmesiyle kendini hadsiz bir surette sevdirdiği gibi; masnuatını, hususan sevdirmesine sevmek ile mukabele eden zişuur mahlukatı sever. Cennet'in bütün letaif ve mehasini ve lezaizi ve niamatı, bir cilve-i rahmeti olan bir zatın nazar-ı muhabbetini kendine celbe çalışmak, ne kadar mühim ve ali bir maksad olduğu bilbedahe anlaşılır. Madem nass-ı kelamıyla; onun muhabbetine, yalnız ittiba-ı Sünnet-i Ahmediye ile mazhar olunur. Elbette ittiba-ı Sünnet-i Ahmediye , en büyük bir maksad-ı insani ve en mühim bir vazife-i beşeriye olduğu tahakkuk eder.

dan evvelki olan

Beşer, fıtraten şu kainatın Halık'ına karşı hadsiz bir muhabbet üzerine yaratılmıştır. Çünki fıtrat-ı beşeriyede cemale karşı bir muhabbet ve kemale karşı perestiş etmek ve ihsana karşı sevmek vardır. Cemal ve kemal ve ihsan derecatına göre, o muhabbet tezayüd eder. Aşkın en münteha derecesine kadar gider. Hem bu küçük insanın küçücük kalbinde, kainat kadar bir aşk yerleşir. Evet kalbin mercimek kadar bir sandukçası olan kuvve-i hafıza, bir kütübhane hükmünde binler kitab kadar yazı, içinde yazılması gösteriyor ki: Kalb-i insan, kainatı içine alabilir ve o kadar muhabbet taşıyabilir. Madem fıtrat-ı beşeriyede ihsan ve cemal ve kemale karşı böyle hadsiz bir istidad-ı muhabbet vardır. Ve madem bu kainatın Halık'ı, kainatta tezahür eden asarıyla, bilbedahe tahakkuku sabit olan hadsiz cemal-i mukaddesi; bu mevcudatta tezahür eden nukuş-u san'atıyla bizzarure sübutu tahakkuk eden hadsiz kemal-i kudsisi; ve bütün zihayatlarda tezahür eden hadsiz enva'-ı ihsan ve in'amatıyla bilyakin ve belki bilmüşahede vücudu tahakkuk eden hadsiz ihsanatı vardır. Elbette zişuurların en camii ve en muhtacı ve en mütefekkiri ve en müştakı olan beşerden, hadsiz bir muhabbeti iktiza ediyor. Evet herbir insan, o Halık-ı Zülcelal'e karşı hadsiz bir muhabbete müstaid olduğu gibi, o Halık dahi herkesten ziyade cemal ve kemal ve ihsanına karşı hadsiz bir mahbubiyete müstehaktır. Hatta insan-ı mü'minde hayatına ve bekasına ve vücuduna ve dünyasına ve nefsine ve mevcudata karşı türlü türlü muhabbetleri ve şedid alakaları, o istidad-ı muhabbet-i İlahiyenin tereşşuhatıdır. Hatta insanın mütenevvi hissiyat-ı şedidesi, o istidad-ı muhabbetin istihaleleridir ve başka şekillere girmiş reşhalarıdır.

ÜÇÜNCÜ NÜKTE:

Birinci Nokta:

Bir kısmı vacibdir, terkedilmez. O kısım, Şeriat-ı Garra'da tafsilatıyla beyan edilmiş. Onlar muhkemattır, hiçbir cihette tebeddül etmez. Bir kısmı da, nevafil nev'indendir. Nevafil kısmı da, iki kısımdır. Bir kısım, ibadete tabi' Sünnet-i Seniye kısımlarıdır. Onlar dahi şeriat kitablarında beyan edilmiş. Onların tağyiri bid'attır. Diğer kısmı, "adab" tabir ediliyor ki, Siyer-i Seniye kitablarında zikredilmiş. Onlara muhalefete, bid'a denilmez. Fakat adab-ı Nebeviye bir nevi muhalefettir ve onların nurundan ve o hakiki edebden istifade etmemektir. Bu kısım ise, örf ve adat ve muamelat-ı fıtriyede Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam'ın tevatürle malüm olan harekatına ittiba etmektir. Mesela: Söylemek adabını gösteren ve yemek ve içmek ve yatmak gibi halatın adabının düsturlarını beyan eden ve muaşerete taalluk eden çok Sünnet-i Seniyeler var. Bu nevi Sünnetlere "adab" tabir edilir. Fakat o adaba ittiba eden, adatını ibadete çevirir, o adabdan mühim bir feyz alır. En küçük bir adabın müraatı, Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam'ı tahattur ettiriyor, kalbe bir nur veriyor.

Sünnet-i Seniye, edebdir. Hiçbir mes'elesi yoktur ki, altında bir nur, bir edeb bulunmasın! Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam ferman etmiş:

İşte böyle bir zatın sünnet-i seniyesine elden geldiği kadar ittibaa çalışmak, ne kadar karlı ve hayat-ı ebediye için ne kadar saadetli ve hayat-ı dünyeviye için ne kadar menfaatli olduğu kıyas edilsin.

Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam'ın Sünnet-i Seniyesinin menbaı üçtür: Akvali, ef'ali, ahvalidir. Bu üç kısım dahi, üç kısımdır: Feraiz, nevafil, adat-ı hasenesidir. Farz ve vacib kısmında ittibaa mecburiyet var; terkinde, azab ve ikab vardır. Herkes ona ittibaa mükelleftir. Nevafil kısmında, emr-i istihbabi ile yine ehl-i iman mükelleftir. Fakat, terkinde azab ve ikab yoktur. Fiilinde ve ittibaında azim sevablar var ve tağyir ve tebdili bid'a ve dalalettir ve büyük hatadır. Adat-ı seniyesi ve harekat-ı müstahsenesi ise hikmeten, maslahaten, hayat-ı şahsiye ve nev'iye ve içtimaiye itibariyle onu taklid ve ittiba etmek, gayet müstahsendir. Çünki herbir hareket-i adiyesinde, çok menfaat-i hayatiye bulunduğu gibi, mütabaat etmekle o adab ve adetler, ibadet hükmüne geçer. Evet madem dost ve düşmanın ittifakıyla, Zat-ı Ahmediye mehasin-i ahlakın en yüksek mertebelerine mazhardır. Ve madem bil'ittifak nev'-i beşer içinde en meşhur ve mümtaz bir şahsiyettir. Ve madem binler mu'cizatın delaletiyle ve teşkil ettiği alem-i İslamiyetin ve kemalatının şehadetiyle ve mübelliğ ve tercüman olduğu Kur'an-ı Hakim'in hakaikının tasdikiyle, en mükemmel bir insan-ı kamil ve bir mürşid-i ekmeldir. Ve madem semere-i ittibaıyla milyonlar ehl-i kemal, meratib-i kemalatta terakki edip saadet-i dareyne vasıl olmuşlardır. Elbette o zatın sünneti, harekatı, iktida edilecek en güzel numunelerdir ve takib edilecek en sağlam rehberlerdir ve düstur ittihaz edilecek en muhkem kanunlardır. Bahtiyar odur ki, bu ittiba-ı Sünnette

Evet Sünnet-i Seniyeye ittiba, mutlaka gayet kıymetdardır. Hususan bid'aların istilası zamanında sünnet-i seniyeye ittiba etmek daha ziyade kıymetdardır. Hususan fesad-ı ümmet zamanında Sünnet-i Seniyenin

Yani: "Rabbim bana edebi, güzel bir surette ihsan etmiş, edeblendirmiş." Evet siyer-i Nebeviyeye dikkat eden ve Sünnet-i Seniyeyi bilen, kat'iyyen anlar ki: Edebin enva'ını, Cenab-ı Hak habibinde cem'etmiştir. Onun Sünnet-i Seniyesini terkeden, edebi terkeder.

İşte böyle hakikat ve şeriatın bir kahramanı olan bir zatın bu hükmü gösteriyor ki: Sünnet-i Seniye, saadet-i dareynin temel taşıdır ve kemalatın madeni ve menbaıdır.

İşte bütün bu cümleler, şu ayetin yalnız mücmel ve kısa bir mealidir. Demek oluyor ki; insan için en mühim ali maksad, Cenab-ı Hakk'ın muhabbetine mazhar olmasıdır. Bu ayetin nassıyla gösteriyor ki; o matlab-ı a'lanın yolu, HABİBULLAH'a ittibadır ve Sünnet-i Seniyesine iktidadır. Bu makamda "Üç Nokta" isbat edilse, mezkür hakikat tamamıyla tezahür eder.

Birinci Mes'ele:

Evet Cenab-ı Hakk'a iman eden, elbette ona itaat edecek. Ve itaat yolları içinde en makbulü ve en müstakimi ve en kısası, bila-şübhe HABİBULLAH'ın gösterdiği ve takib ettiği yoldur. Evet bu kainatı bu derece in'amat ile dolduran Zat-ı Kerim-i Zülcemal, zişuurlardan o nimetlere karşı şükür istemesi, zaruri ve bedihidir. Hem bu kainatı bu kadar mu'cizat-ı san'atla tezyin eden o Zat-ı Hakim-i Zülcelal, elbette bilbedahe zişuurlar içinde en mümtaz birisini kendine muhatab ve tercüman ve ibadına mübelliğ ve imam yapacaktır. Hem bu kainatı hadd ü hesaba gelmez tecelliyat-ı cemal ve kemalatına mazhar eden o Zat-ı Cemil-i Zülkemal, elbette bilbedahe sevdiği ve izharını istediği cemal ve kemal ve esma ve san'atının en cami' ve en mükemmel mikyas ve medarı olan bir zata, her halde en ekmel bir vaziyet-i ubudiyeti verecek ve onun vaziyetini sairlerine numune-i imtisal edip herkesi onun ittibaına sevkedecek, ta ki o güzel vaziyeti başkalarında da görünsün.

inkar etmek ve göz ile görünen re'fetini ittiham etmek derecesinde onun sünnetinden ve tebliğ ettiği ahkamdan yüzlerinizi çevirmek, ne kadar vicdansızlık, ne kadar akılsızlık olduğunu biliniz! Ve ey şefkatli Resul ve ey re'fetli Nebi! Eğer senin bu azim şefkatini ve büyük re'fetini tanımayıp akılsızlıklarından sana arka verip dinlemeseler, merak etme! Semavat ve Arz'ın cünudu taht-ı emrinde olan, arş-ı azim-i muhitin tahtında saltanat-ı rububiyeti hükmeden Zat-ı Zülcelal sana kafidir. Hakiki muti' taifeleri, senin etrafına toplattırır, seni onlara dinlettirir, senin ahkamını onlara kabul ettirir!"

İşte Sünnet-i Seniyedeki edeb, o Sani'-i Zülcelal'in esmalarının hududları içinde bir mahz-ı edeb vaziyetini takınmaktır.

SUAL:

İkincisi:

Evvela: Sani'-i Zülcelal nasılki kemal-i ehemmiyetle san'atını güzel göstermek istiyor ve müstekreh şeyleri perdeler altına alıyor ve nimetlerine, o nimetleri süslendirmek cihetiyle nazar-ı dikkati celbediyor. Öyle de: Mahlukatını ve ibadını sair zişuurlara güzel göstermek istiyor. Çirkin vaziyetlerde görünmeleri, Cemil ve Müzeyyin ve Latif ve Hakim gibi isimlerine karşı bir nevi isyan ve hilaf-ı edeb oluyor.

ELCEVAB:

İşte böyle bir zatın ef'al, ahval, akval ve harekatının herbirisi, nev'-i beşere birer model hükmüne geçmeye layık iken, ona iman eden ve ümmetinden olan gafillerin, ne kadar bedbaht olduğunu divaneler de anlar.

Malümdur ki, insan kendi saadetiyle mütelezziz olduğu gibi, alakadar olduğu zatların saadetleriyle dahi mütelezziz oluyor. Ve kendini beladan kurtaranı sevdiği gibi, sevdiklerini de kurtaranı öyle sever.

sırrına münafi olduğu için, merduddur. Fakat, tarikatta evrad ve ezkar ve meşrebler nev'inden olsa ve asılları Kitab ve Sünnetten ahzedilmek şartıyla ayrı ayrı tarzda, ayrı ayrı surette olmakla beraber, mukarrer olan usül ve esasat-ı sünnet-i seniyeye muhalefet ve tağyir etmemek şartıyla, bid'a değillerdir. Lakin bir kısım ehl-i ilim, bunlardan bir kısmını bid'aya dahil edip, fakat "bid'a-i hasene" namını vermiş. İmam-ı Rabbani Müceddid-i Elf-i Sani diyor ki: "Ben seyr-ü sülük-u ruhanide görüyordum ki: Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam'dan mervi olan kelimat nurludur, sünnet-i seniye şuaı ile parlıyor. Ondan mervi olmayan parlak ve kuvvetli virdleri ve halleri gördüğüm vakit, üstünde o nur yoktu. Bu kısmın en parlağı, evvelkinin en azına mukabil gelmiyordu. Bundan anladım ki; sünnet-i seniyenin şuaı, bir iksirdir. Hem o sünnet, nur isteyenlere kafidir, hariçte nur aramağa ihtiyaç yoktur."

Benim hayatımla alakadar ve mazi kabrine giren zihayat mahlukatın heyet-i mecmuasının cenaze-i maneviyesi başında bir mezar taşı hükmündeyim.

Saniyen:

Sünnet-i Seniyenin meratibi var.

içtinab etmiştir. Hatta tekellümünde ve ekl ve şürbünde, iktisadı rehber ve israftan kat'iyyen içtinab etmiştir. Bu hakikatın tafsilatına dair binler cild kitab te'lif edilmiştir.

İşte Sünnet-i Seniyedeki adab, bu ulvi adabın işaretidir ve düsturlarıdır ve numuneleridir.

BİRİNCİ NÜKTE:

DÖRDÜNCÜ NÜKTE:

Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam, hilkaten en mutedil bir vaziyette ve en mükemmel bir surette halkedildiğinden, harekat ve sekenatı, itidal ve istikamet üzerine gitmiştir. Siyer-i Seniyesi, kat'i bir surette gösterir ki: Her hareketinde istikamet ve itidal üzere gitmiş, ifrat ve tefritten içtinab etmiştir. Evet Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam,

Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam ferman etmiş

İkinci Mes'ele:

hissesi ziyade ola. Sünnete ittiba etmeyen, tenbellik eder ise, hasaret-i azime; ehemmiyetsiz görür ise, cinayet-i azime; tekzibini işmam eden tenkid ise, dalalet-i azimedir.

ayet-i azimesi, ittiba-ı Sünnet ne kadar mühim ve lazım olduğunu pek kat'i bir surette ilan ediyor. Evet şu ayet-i kerime, kıyasat-ı mantıkıye içinde, kıyas-ı istisnai kısmının en kuvvetli ve kat'i bir kıyasıdır. Şöyle ki: Nasıl mantıkça kıyas-ı istisnai misali olarak deniliyor: "Eğer güneş çıksa, gündüz olacak." Müsbet netice için denilir: "Güneş çıktı, öyle ise netice veriyor ki: Şimdi gündüzdür." Menfi netice için deniliyor: "Gündüz yok, öyle

Birisi:

sırrı ile: Kavaid-i Şeriat-ı Garra ve desatir-i Sünnet-i Seniye, tamam ve kemalini bulduktan sonra, yeni icadlarla o düsturları beğenmemek veyahut haşa ve kella, nakıs görmek hissini veren bid'aları icad etmek, dalalettir, ateştir.

ise netice veriyor ki: Güneş çıkmamış". Mantıkça, bu müsbet ve menfi iki netice kat'idirler. Aynen böyle de: Şu ayet-i kerime der ki: "Eğer ALLAH'a muhabbetiniz varsa, HABİBULLAH'a ittiba edilecek. İttiba edilmezse, netice veriyor ki: ALLAH'a muhabbetiniz yoktur." MUHABBETULLAH varsa, netice verir ki: HABİBULLAH'ın Sünnet-i Seniyesine ittibaı intac eder.

böyle hareket hak mıdır, maslahat mıdır?" diye endişelerden kurtuluyordum. Ne vakit elimi çektiysem, bakıyordum: Tazyikat çok. Nereye gittikleri anlaşılmayan çok yollar var. Yük ağır, ben de gayet acizim. Nazarım da kısa, yol da zulümatlı. Ne vakit Sünnete yapışsam; yol aydınlaşıyor, selametli yol görünüyor, yük hafifleşiyor, tazyikat kalkıyor gibi bir halet hissediyordum. İşte o zamanlarımda İmam-ı Rabbani'nin hükmünü bilmüşahede tasdik ettim.

Herşeyi bilen ve gören ve hiçbir şey ondan gizlenemeyen ALLAMÜ'L-GUYUB'a karşı edeb nasıl olur? Sebeb-i hacalet olan haletler, ondan gizlenemez. Edebin bir nev'i tesettürdür, mücib-i istikrah halatı setretmektir. ALLAMÜ'L-GUYUB'a karşı tesettür olamaz?

Küre-i Arz mezaristanında, nev'-i beşerin hayatıyla alakadar enva'-ı zihayatın heyet-i mecmuasının mazi mezarına defnedilen azim cenazenin başında bulunan, mezar taşı olan bu asrın yüzünde çabuk silinecek bir nokta ve çabuk ölecek bir karıncayım.

ayeti imdadıma yetişti ve gayet emniyetli ve selametli bir gemi hükmüne geçti. Ruh, kemal-i emniyetle ve sürurla o ayetin içine girdi. Evet anladım ki; ayetin mana-yı sarihinden başka bir mana-yı işarisi, beni teselli etti ki, sükünet buldum ve sekinet verdi. Evet nasılki mana-yı sarihi, Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam'a der: "Eğer ehl-i dalalet arka verip senin şeriat ve sünnetinden i'raz edip Kur'anı dinlemeseler, merak etme! Ve de ki: Cenab-ı Hak bana kafidir. Ona tevekkül ediyorum. Sizin yerlerinize ittiba edecekleri yetiştirir. Taht-ı saltanatı herşeyi muhittir. Ne asiler, hududundan kaçabilirler ve ne de istimdad edenler mededsiz kalırlar!" Öyle de mana-yı işarisiyle der ki: Ey insan ve ey insanın reisi ve mürşidi! Eğer bütün mevcudat seni bırakıp fena yolunda ademe giderse, eğer zihayatlar senden müfarakat edip ölüm yolunda koşarsa, eğer insanlar seni terkedip mezaristana girerse, eğer ehl-i gaflet ve dalalet seni dinlemeyip zulümata düşerse, merak etme! De ki: Cenab-ı Hak bana kafidir. Madem o var, herşey var. Ve o halde, o gidenler ademe gitmediler. Onun başka memleketine gidiyorlar. Ve onların bedeline o Arş-ı Azim sahibi, nihayetsiz cünud u askerinden başkalarını gönderir. Ve mezaristana girenler mahvolmadılar, başka aleme gidiyorlar. Onların bedeline başka vazifedarları gönderir. Ve dalalete düşenlere bedel, tarik-ı hakkı takib edecek muti' kullarını gönderebilir. Madem öyledir, o herşeye bedeldir. Bütün eşya, bir tek teveccühüne bedel olamaz! der.

ferman eder. Rivayat-ı sahiha ile Hazret-i Aişe-i Sıddıka gibi sahabe-i güzin, Hazret-i Peygamber Aleyhissalatü Vesselam'ı tarif ettikleri zaman "Hulukuhu'l-Kur'an" diye tarif ediyorlardı. Yani: "Kur'anın beyan ettiği mehasin-i ahlakın misali, Muhammed Aleyhissalatü Vesselam'dır. Ve o mehasini en ziyade imtisal eden ve fıtraten o mehasin üstünde yaratılan odur."

DOKUZUNCU NÜKTE:

Ahkam-ı ubudiyette yeni icadlar bid'attır. Bid'atlar ise,

Madem Zat-ı Ahmediye , insanlara olan hadsiz ihsanat-ı İlahiyenin en mühim bir vesilesidir. Elbette Cenab-ı Hak hesabına, hadsiz bir muhabbete layıktır. İnsan, sevdiği zata eğer benzemek kabil ise, fıtraten benzemek ister. İşte HABİBULLAH'ı sevenlerin, sünnet-i seniyesine ittiba ile ona benzemeye çalışmaları, kat'iyyen iktiza eder. Üçüncü Nokta:

sırrınca, bu denizden bu katre ile iktifa edip, kıssayı kısa keseriz.

küçük bir adabına müraat etmek, ehemmiyetli bir takvayı ve kuvvetli bir imanı ihsas ediyor. Doğrudan doğruya Sünnete ittiba etmek, Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam'ı hatıra getiriyor. O ihtardan o hatıra, bir huzur-u İlahi hatırasına inkılab eder. Hatta en küçük bir muamelede, hatta yemek, içmek ve yatmak adabında Sünnet-i Seniyeyi müraat ettiği dakikada, o adi muamele ve o fıtri amel, sevablı bir ibadet ve şer'i bir hareket oluyor. Çünki o adi hareketiyle Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselam'a ittibaını düşünüyor ve şeriatın bir edebi olduğunu tasavvur eder ve şeriat sahibi o olduğu hatırına gelir. Ve ondan şari-i hakiki olan Cenab-ı Hakk'a kalbi müteveccih olur, bir nevi huzur ve ibadet kazanır.

Üçüncü Mes'ele:

ayetinde i'cazlı bir icaz vardır. Çünki çok cümleler, bu üç cümlenin içinde dercedilmiştir. Şöyle ki: Şu ayet diyor ki: ALLAH'a imanınız varsa, elbette ALLAH'ı seveceksiniz. Madem ALLAH'ı seversiniz, ALLAH'ın sevdiği tarzı yapacaksınız. Ve o sevdiği tarz ise, ALLAH'ın sevdiği zata benzemelisiniz. Ona benzemek ise, ona ittiba etmektir. Ne vakit ona ittiba etseniz, ALLAH da sizi sevecek. Zaten siz ALLAH'ı seversiniz, ta ki ALLAH da sizi sevsin."

Cenab-ı Hak Kur'an-ı Hakim'de: ? ? ? ?

BEŞİNCİ NÜKTE:

Elhasıl: MUHABBETULLAH, Sünnet-i Seniyenin ittibaını istilzam edip intac ediyor. Ne mutlu o kimseye ki, Sünnet-i Seniyeye ittibaından hissesi ziyade ola. Veyl o kimseye ki, Sünnet-i Seniyeyi takdir etmeyip, bid'alara giriyor.

İşte şu mana-yı işari vasıtasıyla; bana dehşet veren üç müdhiş cenaze, başka şekil aldılar. Yani: Hem Hakim, hem Rahim, hem Adil, hem Kadir bir Zat-ı Zülcelal'in taht-ı tedbir ve rububiyetinde ve hikmet ve rahmeti içinde hikmetnüma bir seyeran, ibretnüma bir cevelan, vazifedarane bir seyahat suretinde bir seyr ü seferdir, bir terhis ve tavziftir ki, böylece kainat çalkalanıyor, gidiyor, geliyor!..

Nasılki bir tabib, doktorluk noktasında bir namahremin en namahrem uzvuna bakar ve zaruret olduğu vakit ona gösterilir. Hilaf-ı edeb denilmez. Belki edeb-i Tıb öyle iktiza eder, denilir. Fakat o tabib, recüliyet unvanıyla yahut vaiz ismiyle yahut hoca sıfatıyla o namahremlere bakamaz. Ona gösterilmesini edeb fetva veremez. Ve o cihette ona göstermek, hayasızlıktır. Öyle de Sani'-i Zülcelal'in çok esması var. Herbir ismin ayrı bir cilvesi var. Mesela: "Gaffar" ismi, günahların vücudunu ve "Settar" ismi, kusuratın bulunmasını iktiza ettikleri gibi; "Cemil" ismi de, çirkinliği görmek istemez. "Latif, Kerim, Hakim, Rahim" gibi esma-i cemaliye ve kemaliye, mevcudatın güzel bir surette ve mümkün vaziyetlerin en iyisinde bulunmalarını iktiza ederler. Ve o esma-i cemaliye ve kemaliye ise, melaike ve ruhani ve cinn ve insin nazarında güzelliklerini, mevcudatın güzel vaziyetleriyle ve hüsn-ü edebleriyle göstermek isterler.

İKİNCİ NÜKTE:

Yani: "Fesad-ı ümmetim zamanında kim benim sünnetime temessük etse, yüz şehidin ecrini, sevabını kazanabilir."

YEDİNCİ NÜKTE:

ALTINCI NÜKTE:

ONBİRİNCİ NÜKTE:

Cenab-ı Hakk'ı sevmek cihetinde emrine itaat ve marziyatı dairesinde hareket etmek, o ittibaı iktiza ediyor. Çünki bu işde en mükemmel imam, Zat-ı Muhammediyedir .