... Ankara Savaşı akabinde çeşitli sorunlarla karşı karşıya kalan halkın ehemmiyetli bir sorunu da bölgeye geçici bir süreyle yerleşen Yörükler idi. Hacı Bayram Veli Hazretleri halkı irşat ederek Yörüklerle yatıklar arasındaki sorunu halletmişlerdir. Onun tavsiyeleri üzerine Yörükler Ankara?yı terk etmemişler ve yine onun himmeti ve hizmeti sayesinde yatıklar da Yörüklere düşmanlık etmemişlerdir. Bölgedeki huzursuzluğu giderici hizmetlerde bulunan Veli Hazretleri, o devirde zuhur eden kıtlığa karşı, çalışmanın zaruri olduğunu anlatmışlar ve müritleriyle birlikte kendileri de bizzat tarımla meşgul olmuşlardır. Veli Hazretleri?nin giderek artan ünü, kendilerini çekemeyenlerin fesat çıkarmalarına sebep olmuş ve Veli Hazretleri aleyhinde dönemin padişahı II. Murad?a asılsız malumat verilmiştir. Bu vak?alar neticesinde başkent Edirne?ye götürülen Veli Hazretleri?ndeki olağanüstü haller ve onun Allah dostu olduğu, daha o görünür görünmez II. Murat Han Hazretleri ve ulema tarafından anlaşılmıştır.

N'oldu bu gönlüm, n'oldu bu gönlüm

Aziz, sıddık kardeşlerim,

Yanmada derman buldu bu gönlüm

Şem'ine aşkın yandı bu gönlüm

Hamd u senalar, hamd u senalar

O zat, hükumet adamlarına dedi: "İşte benim bir buçuk müridim bulunduğunu gördünüz."

Derd u gam ile doldu bu gönlüm

O zat, bir yerde çadır kurdu, kendi binler müridlerini oraya toplattı. O da emretti: "Ben bir imtihan yapacağım.

Yan ey gönül yan, yan ey gönül yan

Her kim benim müridim ise ve emri kabul etse, Cennete gidecek."

Çadıra birer birer çağırdı. Gizli bir koyun kesti. Güya has bir müridini kesti, Cennete gönderdi! O kanı gören binler müridler, daha hiçbiri şeyhi dinlemedi, inkara başladılar. Yalnız bir adam dedi: "Başım feda olsun." Yanına gitti. Sonra bir kadın dahi gitti; başkalar dağıldılar.

Kendisinde mevcut olan haller anlaşıldığı vakit Sultan II. Murat Han Hazretleri tarafından ikram olarak dünyalık mal teklif edilmiş lakin Veli Hazretleri kabul etmemişlerdir. Sultan II. Murat Hazretleri?nin?Yoksa bizi affetmediniz mi hocam? şeklindeki evham ihtiva eden sorusu ve ısrarları neticesinde Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri; ?Hünkarım, ikram olarak sizden talebim; talebelerimin vergiden muaf tutulmasıdır.? şeklinde ricada bulunmuştur. Böyle bir uygulamanın mevcudiyeti nihayetinde Hacı Bayram Veli?nin müritleri hızla artmaya başlamış ve ileriki zamanlarda Sultan II. Murat Han Hazretleri?nin?Kıymetli Hocam; civardan vergi alamaz olduk. Talebelerinizin sayısını bize tam olarak bildirin ki; biz de ona göre davranalım.? şeklinde ferman yollamasına sebep olmuştur. Sırf vergi vermemek için Hacı Bayram Veli Hazretlerine mürit olan şahısların bu kötü niyeti Veli Hazretleri?ni çok üzmüştür. Tüm bu olanlara çözüm bulmak için o dönemde kendilerine talebelik eden geleceğin manevi fatihi Akşemseddin Hazretleri?nden bir çadır kurmasını ve bütün müritleri o çadırını önünde toplamasını ister. Çadır kurulur ve Veli Hazretleri?nin bütün müritleri çadırın önünde toplanır. Veli Hazretleri de onlara hitaben: ? Kardeşlerim; bugün beni seven bütün müritlerimi kurban etmem icap ediyor. Beni seven çadıra gelsin.? der. Kalabalıktan isyan sesleri yükselir. Bütün müritler Veli Hazretlerine sitem ederler. Yalnızca bir kadın ve bir erkek ona samimiyetle intisap ettikleri için?Vardır bu işin bir hikmeti.? diyerek çadıra girerler. Sonra çadırın altından kan akmaya başlar. Kanı gören bütün müritler kaçışmaya başlarlar. Çadırın önünde hiç kimse kalmayınca Hacı Bayram Veli Hazretleri, kesilen koyunun etinin fukaraya dağıtılmasını isterler. Böylece gerçek müritlerin sayısı belirlenir.

Bayram ederler Yar ile şimdi

Cenab-ı Hakka yüz binler şükürler olsun ki, Risale-i Nur, Eskişehir imtihan ve mahkemesinde, şakirtlerinden yalnız bir buçuk kaybetti. O eski şeyhin aksine olarak, Isparta ve civar kahramanlarının himmetiyle, o zayi olan bir buçuk adam yerine on bin ilave oldu. İnşaallah, bu imtihanda dahi hem şark, hem garbın kahramanlarının himmetleriyle, çokları kaybedilmeyecek ve bir giden yerine on girecek.

Yar ile bayram kıldı bu gönlüm

Bayram'ım imdi, Bayram'ım imdi

Pervane gibi, pervane gibi

Yanmada oldu derdine derman

Eski zamanda bir şeyhin müridleri pek çok olmasından, o memleketin hükumeti siyasetçe telaş edip onun cemaatini dağıtmak istemiş. O zat, hükümete demiş: "Benim yalnız bir buçuk müridim var, başka yok. İsterseniz tecrübe edeceğiz."

Bayramım imdi...

Yandı bu gönlüm, yandı bu gönlüm

Risalede bu olayın anlatılış yeri ve şekli ise şöyledir:

hacı bayram-ı veli hz. leri ankara'ya nur saçıyor, zulmet saçanlara rağmen...