? Kim olacak, komşusu onun haksızlığından, kötülüğünden güven içinde olmayan kimse? diye cevap verdi.

Ahlakın iman boyutu

Bir adam Rasulullah Efendimiz s. a. v.?e geldi ve:

? İyi geçimli olmayı,

İslam neyi emreder?

?Öfkelerini yutarlar ve insanları affederler. Allah iyilik yapanları sever.? (Al-i İmran, 134)

Ahlak ve ahiret

Sahabenin büyüklerinden Ebu?d-Derda r. a. bir gece:

Ahlak ve din

sabırsız bir insanın tutum ve davranışları dıştan izlendiğinde çok kötü algılanıyor.

? Ya Rasulallah işlerin en faziletlisi hangisidir, diye sordu.

? Verdiğimiz sözleri, bağlandığımız taahhütleri yerine getirmeyi,

Doğru diyorsun emice, eğitim önemli. Cahil insanımız bir kişiye zarar veriyor yeri geldiğinde cezasını fazlasıyla ödüyor. En iyi eğitimi almış okumuş cahillerden bazıları da ülkenin kasasını boşaltıyor yeri gelinceihem de medeni oluyorlar ya böyleleri bir taraflarını açıp en iyi şekilde temsil ediyorlar ülkemizi... İSTİSNALAR BUNLAR...

Dünyada işlediğimiz büyük küçük, hayır şer, bütün amellerimizin ahirette hesabını vereceğimizi, hayrın ebedi saadete erdireceğini, şerrin ise hüsrana götüreceğini, işlenilen en küçük hayrın da şerrin de, karşılığının görüleceğini hatırlatır.

güzel ahlak deyince akla gelen bir başka şey de sabırdır.

?Vallahi iman etmiş olmaz, vallahi iman etmiş olmaz, vallahi iman etmiş olmaz!? buyurdu. Orada bulunanlar tarafından:

Ahlak iman ile doğrudan alakalıdır ve ahlakı imandan ayırmak mümkün değildir. Zira Kur?an?ın emirlerine teslim olmak imanın gereğidir. Bu emirlere uymakla da en üstün ahlaki değerler elde edilir.

İslam bir ahlak, fazilet ve hikmet dinidir. Baştan sona güzel ahlaktan ibarettir. Zaten ahlak ile din birbirinden ayrılması mümkün olmayan iki unsurdur. Her ikisinin de hedefi huzurlu, edep sahibi, kendisine ve topluma yararı dokunan kamil insanlar yetiştirmektir.

? İşlerin en faziletlisi hangisidir, diye sordu. Efendimiz s. a. v.:

? Yalan söylemekten çekinmeyi,

orta öğretime kadar okumuş insanların karıştığı suçlar genelde adam yaralama-öldürme, hırsızlık vb suçlarda ağırlık kazanırken, yüksek öğrenimden mezun olanların karıştığı suçlar daha çok yüz kızartıcı, rüşvet, irtikap, ihtilas, dolandırıcılık gibi suçlardır.

Ahlak amel ilişkisi

kısacası sabırsız davranışlar insanın o güzel görüntüsünü bozuyor, karıncalandırıyor, puslandırıyor.

(Münziri, et-Tergib ve?t-Terhib, 3/405)

Sonra adam sağ tarafına geçti ve tekrar:

?Sen yüce bir ahlak üzeresin? (Kalem, 4) buyurmaktadır. Yüce dinimizin güzel ahlaka verdiği önemi anlamak için Kur?an ayetlerine ve Hz. Peygamber s. a. v.?in hayatına bir göz atmak yeterlidir.

cahillik ve eğitimliliği mezuniyet sayısına göre yapmak sağlıklı olmaz.

Siraceddin ÖNLÜER

İffetli, sabırlı, sebatlı, cesaretli, mütevazi olmayı, kötü ve çirkin davranışlardan sürekli kaçınmayı tavsiye eder.

İslam?ın gayesi insanları güzel ahlak sahibi yaparak dünya ve ahirette mutlu kılmaktır. Ayet-i kerimede müminler için şöyle buyurulmuştur:

Güzel ahlak, kemal seviyesindeki olgun bir imanın göstergesi durumunda iken, kötü ahlak da imandaki eksikliğe işaret eder.

? Ey Allah?ın Peygamberi, bu iman etmiş olmayan kimdir, diye soruldu. Efendimiz s. a. v.:

? Bütün işlerimizde dürüst olmayı,

Müminin ölçüsü

?Allahım! Suretimi güzel yarattığın gibi ahlakımı da güzelleştir? diye çokça dua etmiştir.

? Ebu?d-Derda! Bütün gece dua ve niyazın hep ahlak güzelliği hakkında oldu. Niçin sabaha kadar böyle dua ettin, diye sordu. Ebu?d-Derda r. a. şöyle dedi:

? Ümmü?d-Derda! Müslüman bir kul ahlakını güzelleştire güzelleştire yaşar ve nihayet güzel ahlakı onu cennete götürür. Bunun gibi ahlakını çirkinleştire çirkinleştire yaşar ve kötü ahlakı onu cehenneme sokar.? .

Ebu Şurayh r. a. anlatıyor: Hz. Peygamber s. a. v. bir defa arka arkaya üç defa yemin ederek:

Güzel ahlak, tam ve olgun imanın belirtisidir. Nitekim?İman açısından en olgun mümin, güzel ahlak sahibi olan ve ailesine iyi davranandır.? hadis-i şerifi de bu hususu dile getirmektedir.

? Ey Allah Rasulü, Allah?ın en sevdiği iş nedir, diye tekrar sordu. Efendimiz s. a. v.:

İyi ve kötü her amelin değerlendirileceği kıyamet gününde, en makbul ibadetin güzel ahlak olacağı belirtilmektedir. Çünkü bütün ibadetlerin bir hedefi de insanı güzel ahlak sahibi yapmaktır. Kıldığımız namazlar, tuttuğumuz oruçlar, verdiğimiz zekat ve sadakalar hep bizi olgunlaştırmak, mükemmel ahlaka ulaştırmak için farz kılınmış görevlerdir. Zira yüce Allah?ın bizim namazlarımıza, oruçlarımıza, zekat ve sadakalarımıza ihtiyacı yoktur. Nitekim Kur?an-ı Kerim?de?Sana vahyedilen kitabı oku ve namaz kıl. Çünkü namaz çirkin ve kötü işlerden alıkoyar...? (Ankebut, 45) ayeti, bu ibadetlerin kişiyi güzel ahlaka ve nefs temizliğine ulaştırmak için gerektiğini vurgulamaktadır.

?Nefsimi kudret elinde tutan Allah?a yemin ederim ki, iman etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedikçe de tam anlamıyla iman etmiş olamazsınız.?

Anlaşılıyor ki İslam güzel ahlaktan ibarettir. Namaza niyaza özen gösteren bir müminin ahlaken kaba, hoyrat, vurdumduymaz, zalim, yalancı ve riyakar olması düşünülemez. Rabbinin hukukuna riayetkar olup yaradılmışlara fenalık yapmak mümkün değildir, olmamalıdır. Kendimizi bir de bu açıdan murakabe ve muhasebeye çekmemiz gerekir.

Semerkand Dergisinden Alınmıştır.

Muaz b. Cebel r. a.?ın şöyle dediği rivayet edilmiştir:

İslam?da, dinamik ve harekete geçirici bir iman anlayışı vardır. İnsanların sadece iman etmeleri değil, aynı zamanda güzel davranışlarda bulunmaları da istenir. Nitekim bu husus değişik vesilelerle Kur?an?da çokça vurgulanır. ?Asr?a andolsun ki insan gerçekten ziyan içindedir. Bundan ancak iman edip güzel amellerde bulunanlar, birbirlerine hakkı ve sabrı tavsiye edenler müstesnadır.? (Asr, 1-3) ayetleri söylenenlerin temeli mahiyetindedir.

? Başkalarının iyiliğini istemeyi emreder.

? Güzel huylu olmaktır, buyurdu.

Hz. Peygamber s. a. v.:

dijital bir görüntü için güzel ahlakın yanında sabırlı bir duruş da gerekiyor.

? En iyi, en kıymetli iş nedir, diye sorunca, Hz. Peygamber s. a. v. adama dönüp:

Müslümanı bir ağaca benzetirsek; onun kökü iman, kolları amel, yaprakları ilim, meyvesi de güzel ahlak ve fazilettir. Kur?an-ı Kerim ve Efendimizin sünneti, bütün canlılara ve cansızlara hayat veren toprak, su, hava ve güneş gibidir. Bahçe sahibi fidanı diker ve yıllarca ona hizmet eder, neticede ondan meyve bekler değil mi? Müslümandan beklenen şey de güzel ahlaktır. Ağacın en tatlı ve en faydalı yerinin meyvesi olduğu gibi, müslümanın en güzel yönü de ahlak sahibi olmasıdır. Çünkü Peygamberimiz ?Mü?minlerin iman yönünden en üstün olanları ahlakça en güzel olanlarıdır.? buyurmuşlardır.

İslam dini, insanlar arasında bir sevgi ve saygı ortamı oluşturmayı hedefler. Bir hadis-i şerifte Hz. Peygamber s. a. v. şöyle buyuruyor:

Allah En Çok Neyi Sever?

? Güzel huylu olmaktır, buyurdu. Adam sol tarafına geçti ve:

? Neden anlamıyorsun? Güzel ahlak, gücün yettiğince kimseye kızmamaktır, buyurdu.?

? Güzel huylu olmaktır, buyurdu. Sonra bu kez arka taraftan yaklaşarak:

Allah Teala Kur?an-ı Kerim?de, Efendimiz s. a. v. hakkında,

? Allahım! Suretimi güzel yarattığın gibi, ahlakımı da güzelleştir, diyerek çokça yalvardı ve sabaha kadar dua etti. Sabah olunca hanımı Ümmü?d-Derda:

?Yemen?e vali olarak giderken ayağımı üzengiye koyduğum sırada Hz. Peygamber s. a. v?in bana son öğüdü şöyle oldu:

?Ey Muaz! İnsanlara karşı iyi ahlaklı ol.?

? İçimizi, dışımızı temizlemeyi,

Ahlak, Arapça?huy, seciye, tabiat, mizaç? anlamında kullanılan?hulk? kelimesinin çoğuludur. Her insanın kendine mahsus özellikler taşıyan bir dış görüntüsü olduğu gibi, iç aleminin de kendine mahsus bir sureti vardır. İşte insanın fizik yapısı ve dış görüntüsü için?halk?, manevi yapısı ve iç alemi için de?hulk? kelimesi kullanılmıştır.

Efendimiz s. a. v.:

Biz de salağız ya hemen inandık...

İslam bir ahlak, fazilet ve hikmet dinidir. Baştan sona güzel ahlaktan ibarettir. Zaten ahlak ile din birbirinden ayrılması mümkün olmayan iki unsurdur. Her ikisinin de hedefi huzurlu, edep sahibi, kendisine ve topluma yararı dokunan kamil insanlar yetiştirmektir. Nitekim Hz. Peygamber s. a. v., ?Ben güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim.? buyurarak nübüvvetin esasının?güzel ahlak? temeline dayalı bir sistem inşa etmek olduğunu ifade etmiştir.

? Her işte iyi niyetli olmayı,

? Adalet, insaf ve doğruluktan ayrılmamayı,

İslam, fert veya cemiyet olarak;

? Gösterişten sakınmayı,

İnsan çeşitli terbiye ve tedavi yolları ile fıtratındaki bozuk ahlakı güzele çevirebilir. Yüce dinimiz, güzel ahlak sahibi olmak için gerekli olan her şeyi emir ve tavsiye etmiş, kötü ve çirkin olan her hareketi de yasaklamıştır. Her insan başkalarına haksızlık yapmaktan, zarar vermekten sakınmalıdır.

hele ki suç işleme konusunda yüzdeler değil, suçun nevi çok önemlidir.

İnsanlar topluluk halinde yaşadıkları için birbirlerinin haklarına saygı göstermek ve birbirlerine müsamahalı davranmak zorundadırlar. Bu konuda da aşırılığa ve ihmalkarlığa düşülmeden, denge ve ölçü içinde davranmak gerekir. Zira müsamaha demek karşılaştığımız her türlü kötülüğe, haksızlığa, kabalığa göz yummak, susup ses çıkarmamak değildir. Kasıtlı ve kötü niyetle yapılan davranışla, yaratılış ve bilgisizlik neticesinde yapılan hareketleri birbirinden ayırmak gerekir.

İslam ahlakı, Allah tarafından vahiy yoluyla belirlenmiş bir davranışlar düzenidir. İslam ahlakının kaynağı dindir. Kur?an-ı Kerim, hadis-i şerif ile başta Ashab-ı Kiram olmak üzere İslam büyüklerinin güzel davranış ve örnek karakterleri bize güzel ahlak konusunda yol göstericidir.