İşte bu hususları göz önünde bulunduran ba-zı alimler Kur?an?ı anlayıp üzerinde düşünmedenonu okumayı hoş karşılamamışlardır. (Zerkeşiage. I 455)

Müslümanların artık Kur?an?ı sadece lafzi olarak değil düşünme ve anlamayı esas alan bir yöntemle okumaları gerekmektedir.

Kur?an okumanın fazileti Allah kelamı olan Kur?an-ı Kerim?in Müslümanlar nezdinde çok büyük bir değerivardır. Çünkü o inananlara hidayet kaynağı olarak indirilmiştir. (Bakara 2)Kur?an-ı Ke-rim?i okumak Allah katında ecir ve sevabı çok yüksek olan bir ibadettir.

Hz. Ömer?inoğlu Abdullah?ın Bakara suresini sekiz yılda ezberlediği nakledilmektedir.(Suyuti age. II 226)

Ancak anlama düzeyi düşük olan da Kur?an?ı anlamaya çalışıyordu ve kimse ona niçin Kur?an?ı anlamak içinuğraşıyorsun. Bu işten vazgeç seviyen buna müsait değildir demiyordu.

Özet olarak diyebiliriz ki o devirde Kur?an?ınöğrenim ve öğretimi -günümüzde olduğu gibi-Kur?an?ı sadece lafız olarak okumaya ve ezberlemeye yönelik bir okuma şekli değildi. Tam aksi-ne zarf durumundaki kelimelerin Yüce Allah?tan taşıdığı manayı öğrenmek ve o manaya göre yaşamaktan ibaretti.

AlimlerPeygamber ?in bu tarz okuyuşunu ve bukonudaki tavsiyelerini göz önünde bulundurarakKur?an?ı okurken bu şekilde davranmanın sünnetolduğunu söylemişlerdir. (Suyuti Adabu Tilaveti?l-Kur?an ve Te?lifihi Beyrut 1987 s. 104)

Birçok insan Kur?an?ı manasını bilmeden ibadet neşvesi ile okur.

Bütün bu rivayetler gösteriyor ki Asr-ı Saadet-te Kur?an?ın sırf lafzını ezberlemeye yönelik oku-ma şekli ne tavsiye edilmiş ne de önem kazanmıştı.

Kur?anın ayetleri üzerinde düşünmeye ve manasını anlamaya o kadar önem verilmiştir ki bazıalimler Kur?an?ı tarif ederken; ?üzerinde düşünüpibret almak için indirilmiş Arapça sözlerdir" demişlerdir. (Vehbe ez-Zühayli Usulü?l-Fıkhı?l-İslami Dı-meşk 1986 I 421)

Okuyan kendisinin muhatabı olduğu ayetlerde durup düşünmeli şayet emredilen şeyler kendinde var ise yine Allah?a hamdetmeli ve arkasından?Allahım seni zikretmem sana şükretmem ve güzel ibadet etmem için banayardım et."; ?Rabbim ilmimi ve anlayışımı artırbenim ruhumu Müslüman olarak al ve salihler zümresine ilhak eyle" diye dua etmeli; ayette em-redilen şey kendisinde yok ve bu konuda hatalıise özrünü bilip derhal büyük bir pişmanlıkla Al-lah?a tövbe edip affedilmesini niyaz ettikten son-ra okumasına devam etmelidir.

Sahabenin Kur?an?ı okuyuş tarzı Hz. Peygamber?den sonra kendimize örnek verehber edinmemiz gereken kişiler sahabe-i kiramdır. Asr-ı Saadette sahabe-i kiram Kur?an?ıokuyup ezberlemeye özen gösterdikleri gibi aynızamanda onun üzerinde düşünme onu anlamave onunla amel etmeye de özen gösteriyorlardı.

Kıraat ilminde ise tertil; Kur?an?ı yavaş yavaşacele etmeden harf ve harekeleri dizilmiş inci ta-neleri gibi net bir şekilde telaffuz ederek; ayette-ki mana ve hikmeti düşünerek ağır ağır okumakdemektir.(Kurtubi el-Cami Li Ahkami?l-Kur?an I 17; İb-nü?l-Esir en-Nihaye RTL mad.)

Kur?an?ı düşünerek tefekkür ederek ve cümlelerin manasını iyice anlayarak okumak lazımdır. Her insanın gücü yettiğince Kur?an?ı anlamaya çalışması gerekir.

Hz. Peygamber?in Kur?an?ın okunmasıyla ilgili emir ve teşvikleri sebebiyle sahabe-i kiram ve onları takip eden Müslümanlar Kur?an okumayı ve onunla meşgul olmayı daima ön planda tutmuşlardır.

Kur?an-ı Kerim onların konuştukları bir dille inmişti. Ancak Kur?an?ı aynı düzeyde anlamaları içinbu yeterli değildir. Çünkü Kur?an ayetleri birbirlerini açıklamaktadır.

Hz. Ömer zamanına ait olarak nakledilen şu rivayet dikkat çekicidir: Hz. Ömer?in hilafeti döne-minde Basra valisi Ebu Musa el-Eşari Hz. Ömer?e bir mektup göndererek Basra?da o yıl Kur?an?ı ez-berleme işiyle uğraşanların çokluğundan söz eder ve Beytü?l-Mal?dan bunlara yardım gönderilmesini ister.

Kur?an inananlara doğru yolu göstermek için Yüce Allah tarafından Cibril vasıtasıyla Hz. Muhammed ?e indirilen en son vahiydir.

Günümüzde Kur?an?ın okunuşuMüslümanlar artık Kur?an?ı harfi okumadan kurtulup ayetler üzerinde düşünüp anlamayı esas alan bir yöntemle okumaları gerekmektedir.

Bu arada ashabın Kur?an?a mutlak bir bağlılıklabağlı olduklarını gelen emirlere anında itaat ettik-lerini de belirtmek gerekir.

?Bir kimsenin Allah?ın kitabından bir harf okuması bir hasenedir. Hasene de on misli sevap la karşılanır. Ben size bir harftir demiyorum. Belki?Elif" bir harf?Lam" da bir harf?Mim" de bir harftir." (Tirmizi Fedailü?l-Kur?an 16. Bu konudaki başka hadisler için bkz. Darimi Sünen Beyrut trs II 429; Tirmizi Fedail 2)

Bu ayette geçen tertil Arap dilinde; bir şeyi güzel dizmek ve tertiplemek; kusursuz olarak açık seçik ve hakkını vererek beyan etmek; bir metni okurken yavaş ya-vaş acele etmeden tane tane ve her harfin tilavetinin hakkını vererek okumak demektir."(Rağıbel-Isfehani Müfredat s 341; İbn Manzur Lisanu?l-Arab RTLmad.)

Nitekim Hz. Peygamber bu hususu hadislerinde şu şekilde beyan etmektedir:

?Ümmeti-min ibadetinin en faziletlisi Kur?an okuma ibadetidir." (Celalüddin es-Suyuti Camiu?s-SağirKahire 1954 I 50; el-İtkan fi Ulumi?l-Kur?an Beyrut 1973 I 104; el-Hindi Alauddin Kenzu?l-UmmalBeyrut 1985 I 526; İbnü?l-Cezeri en-Neşru fi Kıraati?l-Aşr I 3-4)

Bu rivayetler Kur?an okurken onların günümüzde olduğu gibi okuyup geçmediklerini üzerinde düşüne düşüne ve içlerine sindire sindire okuduklarını göstermektedir.

Kur?an okuyan herkesonu anlamak ve onunla amel etmek için çalışı-yordu. Ancak herkesin böyle bir çaba içerisindeolması hepsinin onu aynı düzeyde anladıkları an-lamına gelmez.

İnsan Kur?an?ı bu şekilde tilavet ederken güzel okuyayım endişesiyle ayetlerin hangi manaları içerdiği-ni düşünmeye fırsat bulması mümkün değildir. Kur?an?ı düşünerek tefekkür ederek ve cümlelerin manasını iyice anlayarak okumak lazımdır.

Tabiunun ileri gelenlerinden Ebu Abdirrahmanes-Sülemi (ö.74/693) şöyle demektedir: ?OsmbaIII365; Suyuti el-İtkan fi Ulumi?l)İbn Mes?ud ?ın şu sözü çok manidardır:?Bize Kur?an?ın lafzını ezberlemek zor onunla amel etmek ise kolay gelirdi; bizden sonrakilerede Kur?an?ı ezberlemek kolay onunla amel etmekise zor gelmektedir." (Kurtubi age. I 39)

Her insanın gücü yettiğince Kur?an?ı anlamaya çalışması gerekir. Anlamadığı zaman da bilen bir alime sorması gerekir. Zira Yüce Allah: ?... bilmiyorsa-nız zikir ehline sorun." (Nahl 43)buyurmaktadır.

Kur?an?ın zarfı değil mazrufu okunuyordu. Hele hele mana tamamen gözardıedilerek Kur?an?ın sadece metninin ezberlenmesi hiç değildi.

Bilindiği üzere Kur?an?ın ilk emri?Yaratan Rabbinin adıyla oku"dur. (Alak 2)Dolayısıyla Kur?an her seviyedeki insanın okuması gereken bir kitaptır.

Kur?an ayetleri üzerinde düşünmek ve onlarıanlamaya çalışmak hususunda herhangi bir kültür düzeyi aranmıyordu.

Bizler de Kur?an okumaya gece ve gündüz devam etmeliyiz Kur?an?ı elden ve dil-den hiç bırakmamalıyız. İşte o zaman göğüsler açılıp ferahlanır kalpler nurlanır ina-nan her nefis şifa bulur. Nitekim Yüce Allah?Ey insanlar! İşte size Rabbinizden biröğüt kalplere bir şifa ve inananlar için yol gösterici bir rehber ve rahmet geldi." (Yunus 57) buyurmaktadır.

Vali ertesi sene aynı istekte bulunurve Kur?an hıfzıyla uğraşanların kat kat arttığını haber verir. Hz. Ömer?in ona verdiği cevap şöyledir:?Onları kendi halleriyle başbaşa bırak. Korkarım ki insanlar kendilerini Kur?an?ı ezberleme işine kaptırır ve onu anlama işini ihmal ederler." (Ketta-ni age. II 279)

Mesela bu hususta ez-Zerkeşi şöyle demek-tedir: ?Dil Kur?an?ın lafızlarını okurken kalp de ma-nasını tefekkürle meşgul olmalı ve her ayetin ma-nası bilinerek okunmalıdır.

bu tür yazıların devamı temennisiyle..

Hasanü?l-Basri?nin (ö.110//728) anlamını bilmeden çocuk ve kölelerin Kur?an?ı okumaların-dan şikayet ettiği ve bu şikayetini dile getirirken şu ayeti okuduğu rivayet edilmektedir; (Acurri EbuBekr Muhammed b. Hüseyin Ahlaku Hameleti?l-Kur?anBeyrut 1987 s. 50)? Sana bu mübarek Kitabıayetlerini düşünsünler ve aklı olanlar öğüt alsınlardiye indirdik." (Sad 29)

Kur?an?la iştigali daha fazla olan onu anlama konusunda diğerlerinden dahafazla imkana sahiptir. Yani sahabenin Kur?an?ı anlama düzeyleri birbirinden farklıydı.

Sadece Kur?anın manasını anlamak ve hü-kümlerini hayatta yaşamak için okunmuş lafzının değil manasının hafızı olmak için çalışılmış ve yaşanmıştır. Çünkü o dönem Kur?an?ın anlaşılmave yaşanma dönemi; hayata bakış eşyayı değerlendirme dünya ve ahiret dengelerini kurabilmek için nefisle mücadele devri idi.

Yine Tabiundan Said b. Cübeyr (ö.95/713)?Kur?an?ı okuyup sonra da onun manasını anlama-ya gayret etmeyen kişi kör -veya bedevi- gibidir." demiştir.(Taberi Camiu?l-Beyan I 36)

Bu ayet in-dikten sonra biri Seleme oğullarının yurdundangeçiyordu. Onlar sabah namazına durmuş rükudaidiler. Namazın bir rekatını kılmışlardı. O geçen kişi kıblenin değiştiğine dair onlara seslendi. Rüku-da oldukları halde Kabe?ye doğru yöneldiler. (Müs-lim Mesacid 15)

Yukarıda zikrettiğimiz hadislerde açıkça görüldüğü gibi Hz. Peygamber okunanKur?an?ın her harfine karşılık on sevap verileceğini okuyanlar için Kur?an?ın dünya-da huzur kaynağı ahirette de şefaatçi olacağını bildirmiştir.

Allah?ın yasakları-nı ihtiva eden ayetlere gelince de tersini düşünmeli. Anlatılan kıssalardan hikmet dolu öğüt venasihatlerden yol gösteren kılavuzluğundan isti-fade etmelidir." (ez-Zerkeşi Bedruddin el-Burhan fi Ulu-mi?l-Kur?an Beyrut trs I 454 vd.)

Şunu çok iyi bilmeliyiz ki Kur?an okuyan mü-min Allah?la konuşmaktadır.

Bizler ise Kur?an?ı okuyup onu kendi seviyemiz eindirmeye çalışıyoruz. Bu ise Allah?ın kitabına karşı bir kusur bir haksızlıktır.

Allah razı olsun

güzel bir başlık açmışsınız ve içeriği de güzel

Manası bilinmeden ve anlaşılmadan ayet terk edilip gidilmemelidir. Kur?an okunurken rahmet ayetine rastlayınca kalp sevinçle dolmalı rahmetini daim etmesi için Allah?a dua edilmeli; azap ayetine rastlayıncaayet kafirler hakkında ise imanı sebebiyle kul Rabbine hamd ve şükür etmeli ve ateşten Allah?a sığınmalıdır.

?Kur?an okuyunuz zira Kur?ankendisini okuyanlara kıyamet gününde şefaatçi olarak gelir." (Müslim Müsafirun 252)

Hz. Peygamber?in Kur?an?ı okuyuş tarzıHz. Muhammed biz müminlere her konuda oluğu gibi Kur?an?ı okuma ve anlama konusunda da en güzel örnektir. Nitekim Yüce AllahMüzzemmil suresinde?Kur?an?ı ağır ağır oku." (Müz-zemmil 4)buyurmaktadır.

Bütün dünyada insanlar öğrenmek için okurken biz tam tersine okumak için öğreniyoruz. Zira bütün gayretimiz sadece ayetin Arapça orijinalini güzel okumaya yönelik olmaktadır.

Kur?an?ı okurken kişinin kendini kitaba kaptırması ve kafasında kitapta anlatılan gerçekleri kıssaları ve istekleri canlandırması gerekir.

Bu konuda pek çok misal göstermek mümkündür. Ancak konuyu uzatmamak için bir misali zikretmekle yetineceğiz:Enes b. Malik şöyle diyor: Peygamber daha önce Kudüs?e doğru namaz kılıyordu. Bilahare;?Yüzünü göğe çevirip durduğunu görüyoruz. Hoşnut olacağın kıbleye seni ey Muhammed elbette çevireceğiz. Artık yüzünü Mescid-i Haramsemtine çevir..." (Bakara 144)ayeti indi.

Dikkati çeken diğer bir husus ise yanlış anla-yanların hatalarını kabullenmeye hazır olmalarıdır. Bu onların dine olan bağlılık ve samimiyetlerininayrıca birbirlerine olan güvenlerinin göstergesidir.

Kaynak : yorumla. net - Kur?an?ı Anlayarak Okumak

Anlamını bilmedikleri kelime veya terkipleri Peygamber hayatta iken onaonun vefatından sonra ise o konuda uzman olan alimlere soruyorlardı.

Onu dinleyenler bildiler ki Allah Rasulü harf harfKur?an?ı tefsir ediyordu" (Tirmizi Kıraat 2927; İmamGazali İhya I 288)demiştir.

Nitekim daha önce de bahsettiğimiz gibi sahabe-i Kiram Allah?ın kitabını böyle okuyorlardı. Onlar Kur?an?ıokuduklarında onun seviyesine yükseliyorlardı.

İşte bu yazımızda Kur?an?ı okumak ve anlamanın önemi üzerinde durup asr-ı saadetten günümüze kadar Kur?an?ın nasıl okunduğu hususuna açıklık getirmek istiyoruz.

(Prof. Dr. Mehmet SoysaldıFırat Üniv. İlahiyat Fak.

Ayrıca Peygamber Efendimiz Kur?anokurken adeta onunla sıkı bir ilişki halinde bulun-duğu ifade edilmiştir. Hz. Peygamber Kur?an okurken rahmet ayetine geldiği zaman durup Al-lah?tan rahmet diliyor azap içeren bir ayet oku-duğunda da o azaptan Allah?a sığınıyor ve duaediyordu. (Bkz. Müslim Salatu?l-Musafirin 38; Nesai Kıya-mu?l-Leyl 25; İbn Mace İkametü?s-Salat 179)

Bugün Kur?an?ı doğru olarak anlamak mecburiyeti vardır. Bu bakımdan günümüz Müslümanı Kur?an?ı düşünce bilgi ve medeniyet merkezinin tam ortasına yerleştirmelidir.

Anlayabildiğini anlıyoranlayamadığını da bir alime soruyordu. NitekimYüce Rabbimiz de?Eğer bilmiyorsanız ilim ehlinesorun." (Nahl 43)buyurmuştur.

Muhammed İkbal?in dediği gibi kişi onu okurken ilk defa kendi-sine indiriliyor ve muhatabı sadece kendisi olanayetler olarak okumalıdır. (Duman M. Zeki Nüzulün-den Günümüze Kur?an ve Müslümanlar Ankara 1996 s. 68)

Mü?minlerin annesi Ümmü Seleme?ye: ?Rasu-lüllah?ın Kur?an?ı kıraatı nasıldı." diye sorulduğunda; Rasulüllah?ın kıraatının manaya yönelik birokuma tarzı olduğunu açıklamış ve bu açıklamasında o Fatiha suresini örnek vererek: ?Allah?ın Rasulü Fatiha suresini okurken?elhamdülillahi rab-bi?l-alemin" der dururdu?er-Rahmanirrahim" derdururdu?Maliki yevmi?d-Din" der dururdu.

Hatta sahabeninmuhakemeleri henüz gelişmemiş ve Kur?an?daanlatılanları anlayamayacak yaştaki çocuklarınaKur?an okutmadıkları ifade edilmektedir. (KettaniAbdulhay et-Teratibu?l-İdariyye Beyrut trs II 296)

Mesela Kur?an okuyan Mü?min Allah?ın: ?Eyİnananlar! Allah?a tevbe-i nasuh ile tevbe ediniz"(Tahrim 8) ayetini okuyup da tövbe etmeden geçmesi yani işlemiş olduğu günahlarını göz önünegetirip hatırladıktan sonra bir daha işlememeküzere kesin karar verip Allah?tan affını istemedengeçmesi ya ayeti anlamadığını gösterir veya Allah?ın emrine kulak asmadığını gösterir ki her ikisi de en azından Kur?an okumanın maksadına ters düşer.

İçkinin kesin olarak yasaklanmasıve diğer emir ve yasaklarla ilgili ayetler indiğindede aynı hassasiyeti göstermişler ve hemen hayatlarında uygulamaya geçmişlerdir.