?Gönül almaya bak; güçsüzlere hizmet et! Zayıfları, gönlü kırıkları koru! Onlar öyle kimselerdir ki, fanilerden müstağni olarak yaşarlar ve dünyevi olarak da hiçbir gelirleri yoktur. Bununla beraber, onların birçokları tam bir kalp huzuru, tevazu ve mahfiyet içinde bulunurlar. Böyle ilahi bir define olan kimseleri ara, bul ve onlara hizmeti nimet bil!?

?Başım-gözüm üstüne! İtaat; Allah?a, Rasulü?ne ve sanadır.? der.

?Hocamın emrettiği yolda uzun süre çalıştım. Bütün hizmetleri ifa ettim. Gönül dünyam o hale geldi ki, yoldan geçerken, Allah?ın herhangi bir mahluku karşısında olduğum yerde durur, önce onun geçip gitmesini beklerdim. Bu halim, yedi sene devam etti. Bu hizmetin mukabilinde öyle bir hal tecelli etti ki, onların inilti suretinde hazin hazin sesler çıkarıp Hakk?a iltica etmelerini hisseder hale geldim.?

?Sen artık Allah için hürsün! Bu bağı da sana bağışlıyorum!? der.

?Yeryüzündekilere merhamet edin ki, gökyüzündekiler de sizlere merhamet etsin!?

?Hazret-i Osman?ın oğlu Eban?ın hizmetçisiyim.? der.

Şah-ı Nakşibend -kuddise sirruh-, engin bir merhametle ifa ettiği hizmet merhalelerini ve bunun neticesinde nail olduğu ruhaniyet tecellilerini şöyle ifade eder:

Peygamber varisi Hak dostları da ahlakına büründükleri Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz?den birer in?ikas olarak şefkat ve merhamet kutbu halinde yaşamışlardır.

Cenab-ı Hak, bu kalbi kıvamdan gönüllerimize hisseler nasip buyursun! Cümlemizi merhamet ede ede, ilahi rahmete nail olan bahtiyarlar zümresine ilhak eylesin?

Muhabbet ve dostluk, fani hayatımızın tadı, neş?esi, huzur ve sürurudur. Varlığın hamuru, muhabbet mayası ile yoğrulmuştur. Muhabbet istidadı, Rabbin kullarına en büyük lutuflarındandır.

Hazret-i Hasan -radıyallahu anh-:

Köle ise, yüksek hayasından dolayı başını kaldırıp Hazret-i Hasan?ın yüzüne bakamaz. Bunun üzerine Hazret-i Hasan -radıyallahu anh-:

?Delikanlı! Seni satın aldım.? der.

Allah Rasulü?nün manevi terbiyesi altında yetişerek böyle bir gönül kıvamına ulaşmış olan Hazret-i Hasan -radıyallahu anh-?ın şu hali, bu hususta ne kadar güzel bir misaldir:

Bu bakımdan muhabbeti layığına yöneltmek zaruridir. Bu alemde muhabbetin hasredilmesi gereken en ulvi merkez, rahmet ve merhamet peygamberi -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz?dir. Bizlerdeki merhametin inkişaf etmesi, O?na duyduğumuz muhabbet ölçüsünde gerçekleşir.

Kamil bir mü?min, gönül insanıdır. Merhamet, şefkat ve diğergamlık, onun gönül dokusunun en belirgin vasfıdır. Kulu kalben Rabbine yakınlaştıran ilahi bir cevher olan bu vasıf, aynı zamanda imanın da bu alemdeki en büyük şahidi ve delilidir

Böyle bir gönül kıvamına sahip olanlar, daima yoksul ve kimsesizlerin kimsesi olur, matemlerin civarında dolaşarak Hakk?ın rızasını ararlar. Onlar, aynı zamanda bütün mahlukatın sığınak ve barınağıdırlar.

Hazret-i Hasan -radıyallahu anh- her kelimesi sadakat ve teslimiyet yüklü bu sözleri duyunca daha çok duygulanır. Onun bu sadakati karşısında hayranlık duyguları daha da artar. Kendisini bu derece duygu derinliğine sevk eden o kölenin gönül güzelliğine mukabil olarak:

?Sakın buradan bir yere ayrılma, birazdan buraya, senin yanına döneceğim.? diyerek oradan ayrılır ve bağın sahibi olan Eban?ın yanına varır. Hem bağı, hem de o köleyi satın alır. Ardından tekrar kölenin yanına gelir ve:

?Hazret-i Osman?ın oğlu Eban?a ait.? diye cevap verir.

Nitekim Emir Külal Hazretlerinin, talebesi Bahaeddin Nakşibend -k. s-?a yaptığı şu nasihatler, bütün mahlukatı şefkat ve merhametle kuşatacak bir gönül hassasiyetine sahip olmanın ne güzel bir ifadesidir:

Yaratılan her şeye gösterilen engin merhamet, kulu, Cenab-ı Hakk?ın rahmet ummanında ihya eden müstesna bir nimettir. Nitekim hadis-i şerifte şöyle buyrulmuştur:

Bir gün Medine bağlarına uğrayan Hasan -radıyallahu anh- orada zenci bir köle görür. Köle, elindeki ekmekten bir lokma kendisi yerken bir lokma da önündeki köpeğe yedirmektedir.

Merhamet, imanın ilk meyvesidir. Bu bakımdan imanı aşk ile yaşayan kamil bir mü?minin gönlü, bütün mahlukatı merhametle kucaklayan adeta seyyar bir dergah gibidir. Çünkü onlar, muhabbetin kaynağı olan ilahi muhabbeti layıkıyla idrak etmiş ve her varlık ile dost olmuşlardır. Halık?ın şefkat ve merhamet nazarıyla mahlukata bakabilme istidadı kazanmışlardır.

?Peki, bu bağ kime ait? diye sorunca, köle:

Köle, pür haya ve gözleri edeple yerde olduğu halde:

Hasan -radıyallahu anh-, zahiren sıradan bir köle, fakat hakikatte ilahi bir hazine olan Hak dostu ve aynı zamanda maneviyat sultanı olan bu köleye yakın olmak arzusuyla:

Bunun üzerine köle, hürmetle ayağa kalkarak:

Hazret-i Hasan -radıyallahu anh- Cenab-ı Hakk?ın?Rahman? esmasının bu köledeki merhamet tecellisine hayran olur. Bu hayranlıkla onu bir müddet seyreder. Daha sonra onun gönül yapısının derinliğini ölçmek için, neden rızkını bir köpekle paylaştığını sorar.

?Delikanlı, sen kimsin? diye sorar.