Hakk?ın olacak işler

Hak şerleri hayreyler

Erzurumlu İbrahim Hakkı Marifetname adlı eseriyle insanlara önce çevrelerindeki eşyayı, daha sonra kendilerini ve en sonunda da Tanrıyı bildirmeyi amaçlıyordu. Kitabın içindeki Kıyafetname adlı bölüm ise bir çeşit görgü bilimidir. Erzurumlu İbrahim Hakkı, dar çevresi içinde tasavvufu öğrenmişti. O, derin düşüncesiyle cisimlerin birleşmesini, hayatın doğuşunu, cinslerin gelişmesini yepyeni bir görüşle ortaya atmıştı.

Bil kadıy-ı hacatı

Tedbirini terk eyle

ama heyhatttt nerde bizde o itimat

evet aslında yoklugun pencesindeki zavallı beni adem sabredip o metin ipe sarılsa tüm dertleri a-san olurdu.

Sabreyle ve razı ol

Arif onu seyreyler

Boştur gam-u teşvişler

Hep işleri faiktir

Tefviz et ve rahat bul

Ona göre Tanrı önce 'Kendi nurundan bir cevher var edip, andan cemi kainatı tedric ve tertib ile halk etmiştir; buna Cevher-i Evvel denir.'

Kıl o?na münacatı

Neylerse muvafıktır

Rezzak-ı kerim o?dur

O hikmetini işler

Neylerse güzel eyler

Zannetme ki gayreyler

Birbirine layıktır

Osman Efendi adlı bir şeyhin oğludur. Babası saygın bir mutasavvıf idi ve İbrahim Hakkı'yı iyi bir eğitimle yetiştirdi. İbrahim Hakkı olgun bir düşünürdü. Yetmişten fazla eser yazdı. Eserleri arasında en meşhuru olan Marifetname adlı eseri, yaşadığı dönemin bütün bilgilerini kapsayan ansiklopedik özellikte bir eserdir.

1701 tarihinde Erzurum?da doğdu. Mutasavvıf. Dokuz yaşındayken babasıyla Siirt'e gitti ve Tillo Köyü'ndeki Kadiri Seyhi Ismail Fakirullah'a bağlandi.1735'te Erzurum'a döndü. Üç defa hacca giden, Arabistan ve Mısır?ı dolaşan İbrahim Hakkı,1752'de İstanbul'da Sultan I. Mahmud Han?ın özel izniyle saray kitaplığıdan yararlandı. Şiirlerini İlahiname adı altında toplayan İbrahim Hakkı, ünlü eseri Marifetname'de çağının jeolojiden astronomiye, fizyolojiden psikolojiye kadar pek cok alandaki bilgilerini bir araya getirmeye çalıştı 1780 tarihinde öldü.

Mevla görelim neyler

- Tevfizname -

Terk eyle muradatı

Fa?al-ı hakim o?dur

her zaman hakkımızda hayırlısı. mevlam neyler. neylerse güzel eyler.

Hallak-ı rahim o?dur

Bir işi murad etme

Sen hakk?a tevekkül kıl

Olduysa inad etme

Erzurumlu İbrahim Hakkı

Haktandır o reddetme

Erzurumlu İbrahim Hakkı'ya göre, bütün varlık küre şeklindedir: 'Alemin her ne tarafına nazar olunsa şekli muhaddep görünür.' 'Arzda ve semada müşahede olunan bütün şekiller yuvarlaktır'. Einstein bu görüşü ondan çok daha sonra matematiksel yollardan göstermiştir. İnsanların nazarında çok önemli bir yer işgal eden Marifetname adlı eseri defalarca basılmıştır.

Takdirini derk eyle

Kalbin ona berk eyle