Bahsedilen bu ilim günlük ihtiyaçlara cevap vereceği için ̧ ele alınan konular daha çok buna göre seçilmiştir. Temizlik ̧ abdest ̧ gusül ̧ namaz ̧ oruç ̧ zekat ̧ hac ̧ yemin ̧ adak ̧ kefaret ̧ evlenme ̧ boşanma gibi. Bu plan dahilinde pek çok ilmihal kitabı yazılmış ̧ Osmanlı döneminde ̧ özellikle de son yıllarında ilmihallerin başına itikat ̧ sonlarına da ahlak konuları eklenmiştir. Hatta ellidört farz ̧ otuziki farz gibi adlar altında daha özlü risaleler de kaleme alınmıştır. Bütün bunların amacı ̧ mükellefe önemli ve pratik bilgileri kısa yoldan vermektir.

İlmihallerimiz kuru fıkhi bilgiler yerine hikmete ̧ yaptığımız ibadetlerin bize kazandırması gereken ruh ve davranışlara da kısaca değinmesi gerekir. Aynı zamanda İbn Rüşd'ün kendi döneminde yaptığı gibi ̧ hükümlerin özellikle ayet ve hadis dayanakları bir şekilde bu kitaplarda kısa da olsa verilmelidir. Kitabın bıktırıcı olmaması için farazi meseleler yerine ̧ daha çok ihtiyaç duyulan ve temel sayılan meselelere yer verilmesi gerekir.

İlmihal meselesi ̧ "Mızraklı İlmihal" adlı bir kitap dolayısıyla zaman zaman biraz mizah ve alay konusu yapılsa da aslında çok önemli bir gelenektir. Mızraklı İlmihal'in asıl adı Miftahu'l-Cenne" ̧ yani "cennet kapısının anahtarı"dır. Kapağının üzerinde mızrak resmi bulunmasından hareketle kitaba bu ad verilmiştir. 1480'de Edirne'de vefat etmiş olan Muhammed İzniki tarafından yazılmıştır. Kitapta genellikle Hanefi mezhebine göre en kuvvetli hükümler toplanmış ve ihtilaflı meselelere yer verilmemiştir. Bu bakımdan ̧ halkın çok rahat anladığı bir ilmihal kitabı olmuştur. Mızraklı İlmihal'in ̧ yazıldığı dönem ve yazılış maksadı dikkate alındığında ̧ muhtevası itibariyle genel olarak çok olumsuz sayılacak veya alaya alınacak bir tarafı yoktur. Belki her şeyi onda arama ̧ insanları ona mahkum etme ̧ dini ondan ibaret sanma ve onu aşılamaz görme şeklindeki yanlış tutum ̧ modernleşme döneminde bu ilmihale olumsuz bakılmasına sebep olmuştur. Yoksa içerdiği bilgiler Hanefi mezhebine göre oluşturulmuş seçme meselelerdir. Yer yer itikad ̧ siyer ve tasavvufi bilgilere de yer verilen eserdeki bazı ifadeler günümüz anlayışına ters kabul edilebilir. Mesela bu kitapta kadının namaz kılmaması ̧ evden izinsiz çıkması gibi sebeplerden dolayı dövülebileceği söylenir. Kadının evine ve kocasına bağlılığını artırmak için bu konudaki zayıf hadislerden yararlanılır. Fakat kitabın ilmi bir eser değil de ̧ halk kitabı ve teşvik-sakındırma amaçlı yazıldığı dikkate alınırsa bunları bir ölçüde anlayışla karşılamak mümkün olur. Fakat bunun yanında kitapta bu gün bile güncel ve çok faydalı bilgiler de vardır. Diş temizliği ̧ yemekten önce ve sonra ellerin yıkanmasının faydaları ̧ ahlaklı olmanın dinin vazgeçilmez emri olduğu gibi konular bu kabildendir. Tekrar ifade edelim ki ̧ kitabın esas olumsuz tarafı ̧ aşılmaz olarak kabul edilmesi ve dinin oradaki bilgilerden ibaret sayılmasıdır. Kendi döneminin şartlarında değerlendirildiği zaman olumlu yönleri olumsuz yönlerinden fazladır. Günümüzün anlayışıyla bakıldığında geçmişteki pek çok kitabı ve fikri tenkit etmek mümkündür. Fakat fikirleri kendi ortamlarında ve çıkış sebeplerini dikkate alarak değerlendirebilmek daha önemlidir. Elbette ki Mızraklı İlmihal'i yazan zat ̧ iyi niyetle ve insanlara dini bilgileri kolay yoldan vermeyi hedeflemişti. Bu kitabıyla o ̧ toplumun iyiye doğru dönüşmesini engellemeyi aklından bile geçirmemişti. Dini ilerlemenin önüne bir engel olarak koymayı ise asla düşünmemiştir. Fakat zaman içerisinde toplumun seviyesi ve anlayışı bu kitabı aşamaz hale gelmişse ̧ bundan yazarı ve kitabını sorumlu tutmak insaflı bir davranış olmaz. Bize düşen ̧ ilmihal geleneği içerisinde doğmuş ve bu türün güzel ve yaygın bir ürünü olmayı başarmış olan bu kitabın sahih dini bilgiyi içeren ve günümüz şartlarına cevap verenini yazabilmektir.

Günümüz şartlarına cevap verecek ilmihal nasıl olmalıdır?

Günümüzde ilmihal geleneği devam etmektedir. Bu sefer adı "namaz hocası" şekline çevrilmiş ve muhtevası biraz daha daraltılmıştır. Fakat "ilmihal" adıyla da kitap yazımı devam etmektedir. Esas önemli olan bu geleneği geliştirerek devam ettirmek ̧ yeni ihtiyaçlarımızı bu ilmihallere yansıtabilmektir. Mesela ̧ temizlenme yolu olarak önerilen hususlar günümüz şartlarına göre yeniden düzenlenmelidir. Bunun yanında gittikçe kozmopolitleşen toplumda farklı inanç mensuplarının birbirine yaklaşımına dair bilgiler de bu kitaplara konulmalıdır. Çünkü artık insanlar aynı inanca mensup kişilerin oluşturduğu gettolarda değil ̧ farklı inançtan kişileri çatısı altında barındıran apartman ̧ site ve şehirlerde yaşamaktadırlar. Bir bütün olarak ve özetle söylemek gerekirse çağdaş Müslümanın ihtiyaç duyduğu her temel mesele ilmihal kitabında yer almalı ̧ ihtiyaç duyulmayanlar ise ayıklanmalıdır. Bu kitapları adeta el kitabı ̧ yol haritası ve rehber gibi düşünmeliyiz. Bu sebeple de hazırlanmalarına ̧ yöntemlerine ̧ içerdiği bilgilerin ihtiyaçları karşılayıcı olmasına dikkat etmeliyiz. İbadet ve temizlik konularında ̧ şayet ilgisi varsa ̧ tıp başta olmak üzere ̧ ilgili bilim dallarının verilerinden yararlanmayı ihmal etmemeliyiz. Çünkü İslam toplumları artık eskisi gibi ̧ bütünüyle tarım toplumu değildir. Şehirleşme ve yarı şehirli olma özelliği giderek artmaktadır. Eskiye göre temizlik anlayışında müsbet gelişmelerin olduğu ve farklı temizlik şekillerinin geliştirildiği toplumlarda "Kuyudan kaç kova su çekersek temiz olur?" şeklindeki bilgileri yeniden gözden geçirmek gerekir. Çamurlu sokakların yerini genellikle asfaltın aldığı günümüzde "Üzerimize ne kadar necaset bulaşırsa namazımıza mani olur?" sorusunu bir de bugünün şartlarına göre sormamız gerekir.

Mızraklı İlmihal nedir?

Evet.

Kısaca ̧ halin ilmi/bilgisi demek olan temel dini bilgileri içeren ̧ bir Müslümanın günlük hayatında her zaman veya sık sık karşılaşacağı meselelerin dini hükmünü öğreten ilim ve bu ilme dair yazılmış kitaplara "ilmihal" denilir. Bu tabir daha çok halk için yazılmış olan ve herkesin bilmesi ve yapması gereken iman ̧ ahlak ve fıkıh bilgilerini kısaca ve açıkça anlatan kitaplar için kullanılır. Müslüman alimler erken dönemlerden itibaren kendi dönemlerinin şartlarını ve ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurarak ilmihal kitapları yazmışlardır. İslam dünyasında ilmihal geleneği X. yüzyılda başlamış olsa da ̧ bu tür eserler Osmanlılar döneminde yaygın hale gelmiştir. Bazı alimler "İlim öğrenmek her müslümana farzdır" mealindeki hadiste geçen "ilim" kelimesini "ilmihal" olarak yorumlamıştır. Bu kitapların günlük ihtiyaçları karşılamasına ̧ kapsamasına ve anlaşılır olmasına önem verilmiş ve özen gösterilmiştir. Hatta bazen ezberlemeye müsait olmasına da dikkat edildiği için genellikle bu kitaplarda hükmün dayandığı deliller zikredilmemiştir. Bunun yerine ̧ kişilerin ̧ mensup oldukları mezhep hakkında hüsn-i zan sahibi olmaları ve zaten alimlerin delilsiz bir şey yazmayacağına inanmaları istenmiştir. Delillerin zikredilmemesinde kitabın hacminin artmaması ve pratik meselelere yer verme arzusu da rol oynamıştır.

"İlmihaller ̧ günlük ihtiyaçlara cevap vereceği için ̧ ele alınan konular daha çok buna göre seçilmiştir. Temizlik ̧ abdest ̧ gusül ̧ namaz ̧ oruç ̧ zekat ̧ hac ̧ yemin ̧ adak ̧ kefaret ̧ evlenme ̧ boşanma gibi. Bu plan dahilinde pek çok ilmihal kitabı yazılmış ̧ Osmanlı döneminde ̧ özellikle de son yıllarında ilmihallerin başına itikat ̧ sonlarına da ahlak konuları eklenmiştir."

Kuranda hepsi var bunlar alıp alıp insanları ayrı kaynaklara yönlendirmek istediklerindendir Kuran açıp okumayanlar Kuranda abdest yok diye-bilmektedir..