Abdülhakim Arvasi hazretleri siyasete hiç karışmamış, siyasi fırkalara bağlanmamıştır. Bölücülüğe karşıydı. Talebeleri kendisine tekkelerin kapatılması ile ilgili olarak sorduklarında:

2. Geceleri ibadetle ihya ederler. Yatışları ve kalkışları hep Allah için olur. (Furkan, 64)

"Seyyid Abdülhakim Efendiyi görünce, tanıyınca şeyhliğin ne olduğunu anladım, eteğine yapışmaktan başka işim kalmadı" dedim. O büyük zata talebe olmakla şereflendim.

bunu içindir ki balığa yazacak arakadaşlardan iki isteğim var

Hace Muhammed LUTFİ 1285 / 1868 tarihinde Erzurum'un Hasankale'ye bağlı Kındığı Köyü'nde dünyaya gelmiştir.

ahiren türk olmayan alimlere yer meyelim

5. Allah'tan başka bir ilaha yalvarmazlar. Allah'ın haram kıldığı cana haksız yere kıymazlar ve zina etmezler. (Furkan, 68)

"Babam kimseyle kötü olmamamızı söylerdi. Oturalım, çaylar, kahveler içelim demez, devamlı ilimle meşgul olurdu. Erzurum'dan Alvarlı Mehmed Efendi, Ramazanoğlu Sami Efendi sık sık ziyaretine gelirlerdi. Hasib Efendi ile Mehmed Zahid Kotku Efendi de gelirlerdi. Devrin bütün alimleri ziyaretine gelir, sohbet ederlerdi."

Bir alim, bir bohçacı ve idam.

Tarihin üçler dedi

Bu rüyadan sonra, on sene müddetle, Cuma gecelerinden başka hiç bir geceyi yorgan altında geçirdiğimi hatırlamıyorum. Sabahlara kadar dersle uğraşıp insanlık icabı uykuyu kitap üzerinde geçirdim. İnsan gücünün üstünde denilebilecek bir gayret ve istekle çalıştım.

rüyada iaşret üzerine üsdat savunmasını yırttı ve huzura kavuştu o kavuştuda elbet şapka kanunudan yıllar önce yazdığı frenk müt. kitabı yüzünden onun kalemini kıranlarla daiz buluşur sorarız tarihin hesabını.

Atıf Efendi'nin mezarı, idamına tanık olan bir zabıt katibinin oğluna vasiyetinin ışığında, yedi yıllık bir araştırmadan sonra yenilerde tespit edilebildi. Adaletin rafa kaldırıldığı mahkemelerin açacağı mezar, ya topludur ya da kayıp.

Ahıskalı Ali Haydar Efendinin postnişinliğine mani olunmakla ilgili usulsüz uygulama, müridandan Hafız Halil Sami Efendi tarafından yazılan bir dilekçe ile saraya intikal ettirildi. Nihayet 1919 senesinde Ali Haydar Efendinin postnişinliği padişah tarafından tasdik edilerek vazifesi kendisine iade edildi. Bu vazifesi tekke ve zaviyeler kapanıncaya kadar devam etti. Şeyhülislamlığın kaldırılması, tekke ve zaviyelerin kapatılmasından sonra açıkta kaldı, sadece dersiam maaşı ile iktifa etti. Cebecibaşı Mahallesinde bulunan Şeyh İsmet Efendi dergahında ikamet etti.

Hangi kova suya salında da dolu olarak çekilmedi?

-Hizmetle yorulan hizmetle dinlenir.

Zahir ilimlerini devrin ulema ve müderrislerinden tamamlayan Sami Efendi için sıra manevi ilimlere ve batın imarına gelmişti. Fıtrat-ı necibesinin şiddet-i meyli sebebiyle tasavvuf yoluna süluk etti. Devrin meşhur Nakşi tekkesi Gümüşhaneli dergahında bir müddet erbain ve riyazatla meşgul olduktan sonra arkadaşı eski Beşiktaş Müftüsü Fuad Efendi'nin babası Rüşdü Efendi'nin delaletiyle Kelami dergahı şeyhi ve meclis-i meşayıh reisi Erbilli Es'ad Efendi'ye intisab etti. Kısa zamanda kesb-i kemalat eyleyip seyr u sülukunu ikmalden sonra hilafetle irşada mezun oldu. Bir müddet daha mürşidinin yanında kaldı ve bilahere memleketi Adana'ya irşada muvazzaf olarak gönderildi.

2- Altınoluk Sohbetleri beş ciltlik bir eserdir. Altınoluk Dergisi'nde aylık olarak yayınlanan makalelerinin toplanmış halidir. Zikir, istikamet, sabır, şükür, edeb, tevbe, misafirperverlik, Allah için sevmek, güzel ahlak, merhamet, hizmet, ana-baba hakkı, cömertlik, tevekkül, temkin ve telvin, gözyaşı, çocuk terbiyesi gibi ahlaki ve tasavvufi konulardaki yazılardır.

Faruk Bey anlatır:

1951 Çamlıca?da Konya Lezzet Lokantası sahibi Mustafa Bey?in tahsis ettiği yerde ilk düzenli Kur?an kursu hizmetleri başladı. Bu kurslardan yetişen binlerce talebe Diyanet İşleri Başkanlığı?nın açtığı müftü, vaiz, Kur?an kursu öğretmeni, imam ve müezzinlik imtihanlarında başarılı oldular. Tarihinde ilk defa İstanbul?un büyük camilerinin kürsüleri, Süleyman Efendi?nin yetiştirdiği talebeleri sayesinde genç vaizler tarafından dolduruldu.

çektiği ızdıraplarına bir yenisi eklenmiş, fakat irşad faaliyetleri kesintisiz devam etmiştir. Romatizma sebebiyle her yaz gittiği Afyondaki kaplıcalardan Ankara'ya dönüşünden bir kaç gün sonra 22.10.1993 Cuma günü cuma namazından iki saat sonra 63 yaşında Rahmet-i Rahmana kavuşmuştur. Vefat haberini alan onbinlerce bağlısının katılı-

"İnsanı kaplayan sıkıntıların birinci sebebi, Hakk'a karşı şirk ve müşrikliktir. İlim ve fen ilerlediği halde, insanlığın ufuklarını sarmış olan fesat karanlığı hep şirkin, imansızlığın, vahdetsizliğin ve sevişmezliğin neticesidir. Beşeriyet ne kadar uğraşırsa uğraşsın, sevip sevilmedikçe, ızdırap ve felaketten kurtulamaz. Hakk'ı tanımadıkça, Hakk'ı sevmedikçe, Hak tealayı hakim bilip, Ona kulluk etmedikçe, insanlar, birbiri ile sevişemez. Hak'dan ve Hak yolundan başka her ne düşünülse, hepsi ayrılık ve perişanlık yoludur."

Mahmud Sami Ramazano lu Hayatı

Babasının ikinci evliliği yine Dağıstan muhacirlerinden, Fatma Hanım'la olmuştur. Ondan doğma üç kız kardeş halen hayattadırlar. Bunlardan Pakize Hanım'ın efendisi de, Bursa Ulu Cami imamlarından ve İsmail Hakkı Tekkesi şeyhlerinden merhum Ahmet Efendi 'dir.

-Yatmanın adı istirahattır, buyururlar. Bir müddet sonra ev sahibi tekrar:

Ahıskalı Ali Haydar Efendi İstanbul'a gelip Hacı Ahmed Efendiyi buldu. O da; "Topkapı'da Ali Efendi var ona git." dedi. Topkapı'ya giden Ahıskalı Ali Haydar Efendi kendisine bildirilen köhne bir evin kapısını çaldı. Yarım saat kadar kapıda bekledi. O anda kendisinin huzur dersleri Baş Mukarrir ve Baş Muhatabı olduğunu düşünüp kendi kendisine; "Böyle bir adamken bu köhne evin kapısında bekliyorum!" dedi. Daha sonra kapı açılıp, bir kız çocuğu çıktı ve; "Buyurun içeri." dedi. İçeri girenAli Haydar Efendi bir saat daha bekledi. Bu bekleyişi sırasında yine makamını ve mevkıini düşündü. Bu sırada saçı-başı birbirine karışmış, kambur bir adam içeri girdi. Bu kimsenin Ali Efendi olduğunu anlayan Ali Haydar Efendi hemen elini öpmek istedi. Fakat o kimse; "Çek, çek elini, ben samimiyetsizlere el vermem." dedi. Ahıskalı Ali Haydar Efendi kendisinin sıfatlarını ve makamlarını saymaya başlayınca o zat; "Sus, sus!" diyerek azarladı. Ali Haydar Efendi ağlamaya başlayınca da; "Ya! Amma da cümbüş hocasıymışsın, şaka yaptım." dedi. O anda kendinde bazı değişiklikler hisseden Ali Haydar Efendi Ali Efendiye talebe olup sohbet ve derslerine devam etti. Tasavvuf yolunda ilerledi. Ali Rıza Efendinin vefatı üzerine 1914 senesinde Şeyh İsmet Efendi dergahı postnişinliğine, vakıf şartı gereğince, Ali Rıza Efendinin talebeleri tarafından seçildi. Fakat iktidarda olan İttihat ve Terakki hükümeti onun bu vazifeye getirilmesine mani oldu. Usulsüz olan bu uygulama dergah mensupları arasında huzursuzluğa yol açtı.

İşte bütün bu güzel ve ulvi halleri ve sıfatları kendisinde ömür boyu seyrettiğimiz Musa Efendi'nin davranışlarındaki nezaket ve zarafet mükemmelliğinin bir tezahürü de, günlük hayatın akışı içinde, Rabbimizin her mahlukuna merhamet ve muhabbetle nazar etmesiydi. O derecede ki, civarında barınan kedileri ve hatta bahçesi üzerinden uçan güvercinleri, ikram ve ihsanıyla, bu engin merhametinden nasiplendirirdi.

Hasta ve ilaç fonunu ise hastanelerde parası olmayan hastalara ilaç, ameliyat ve tedavi masraflarına katkıda bulunmak üzere sarf ettirirdi. Cami ve okul inşaatı için de özel bir fonu bulunur, bunu da camisi ve okulu bulunmayan yer ve yöreler için ayırırdı.

Necib Fazıl Kısakürek anlatır:

"Hak tealanın hakimliğini tanıdığınız, emaneti ve emniyeti bozmayarak çalıştığınız zaman, birbirinizi ne kadar sevecek, birbirinize ne kadar bağlı kardeşler olacaksınız. Sizin o kardeşliğinizden Allah?ın merhameti neler yaratacaktır. Kavuştuğunuz her nimet, hep Hakk'a imanın hasıl ettiği kardeşliğin neticesi ve Allahü tealanın merhamet ve ihsanıdır. Gördüğünüz her musibet ve felaket de; hep kızgınlığın, nefretin ve düşmanlığın neticesidir. Bunlar ise hakkı tanımamanın, zulüm ve haksızlık etmenin cezasıdır."

Bir insan mensub olduğu cemiyete, rıza-yı ilahi için güzelce hizmet etmeyi pek kıymetli bir vazife bilmelidir. Bir cemiyetin hayatına, intizamına, refahına hizmet eden kimse, o cemiyet arasında pek kıymetli bir varlık sahibi demektir. Binaenaleyh onun ecir ve mükafatı da o nisbette büyüktür.

Talebelerinden İlyas Efendi anlatır:

Bu anne ve babadan doğma ağabeyi Ahmed Şakir (1308 - 1335) subaylık yapmış, Kudüs'te Çanakkale'de bulunmuş, siperlerde hastalanmış ve 28 yaşlarında iken vefat edip Söğütlüçeşme'ye defn olunmuştur. Aynı anneden bir küçük kardeşi daha olmuşsa da çok yaşamamış birkaç aylık iken vefat etmiştir.

Yaptığı hizmetlerin faili imiş gibi görünmesinden rahatsız olur, maslahat gereği kendisi ile alakalı bir şey anlatacağı zaman daha çok meçhul sigası kullanırdı. ".. şöyle şöyle yapıldı, filan yere gidildi"derdi.

4. Harcadıklarında ne israf ne de cimrilik ederler; ikisi arasında orta bir yol tutarlar. (Furkan, 67)

Mahmud Sami Efendi Hazretleri tekkelerin kapatılmasından sonra memleketi Adana'da bir yandan Cami-i Kebir'de vaaz ve hususi sohbetleriyle irşad hizmetini yürütürken, bir yandan da maişetini temin için bir kereste ticarethanesinin muhasebesini tutuyordu. O, babasından ve ailesinden kendisine intikal eden büyük serveti almamış ve "Hiçbir kimse kendi kazancından daha hayırlı bir yiyecek asla yememiştir" hadisi şerifi gere ince kendi el eme iyle geçinmeyi tercih etmiştir. Sufiler içinde baba mirasını almayanlar içinde ilk olarak Haris Muhasibi'yi görüyoruz. O da Kaderiye mezhebine ba lı bulunan babasının mirasını almamıştı.

Birinci Dünya Savaşı ardından, 14 Kasım 1914'te ilan edilen Cihad-ı Ekber fetvasını, Fetva Emini sıfatıyla Fatih Camii'nde okudu. Aynı zamanda 23 Kasım 1914'te Cihad Beyannamesinde bulunan 29 imzadan birisi de Ali Haydar Efendi'dir. 1915 yılında Şeyhü'l-İslamlık'ta yeni kurulan "Telif i Mesail Heyeti Reisliği"ne tayin edilmiştir. 1916 yılında Huzur Dersleri baş muhatablığına tayin edilmiştir. Rumeli Kazasker payeliğini elde etti. Aynı yıl emekliye ayrıldı. Tevfik Paşa'nın ikinci sadaretinde kısa bir süre Adliye Nazırlığı yaptı. Bu görevde iken Medine'yi teslim etmeye yanaşmayan Fahrettin Paşa'ya Padişah'ın teslim konusundaki iradesini götürdü.

Gavs hazretleri 1 Haziran 1972 yılında vefat edince başlıyan irşad görevi 21 sene 4 ay 19 gün devam etmişti.

Merhum uzunca boylu, şişmanca, heybetli, beyaz tenli, dolgun pembe yanaklı, uzunca ak sakallı, geniş alınlı, aralıklı kaşlı, irice başlı, gül yüzlü, sevimli, alımlı bir kimse idi. Gençken zayıf olduğunu, öksüzlükte yemek yerine yumurta içivererek böyle iri vücutlu olduğunu gülerek anlatırdı. İlk görüşte insanda sevgi ve saygı uyandıran bir hali vardı. Tanıdığına tanımadığına selam verir, güleryüz gösterir, gönül alırdı. İlk nazarda koyu kestane renkli görünen, fakat dikkatle bakılması imkansız, esrarlı ve derin manalı gözleri vardı. Gözü içinde kırmızılık, sırtında ve karnında ise avuç içi kadar iri bir ben mevcuttu.

Kaynak:

"Büyüklerin sözü, sözlerin büyüğüdür."

Gece ve sabah ibadetlerine çok riayet eder, talebelerini de bunlara teşvik eylerdi. İnsanın kalbinden geçirdiğini bilir, gelenin sormadan cevabını verir, istemeden ihtiyaç sahibinin muhtaç olduğu şeyi bağışlardı. Gönüllere ve rüyalara tasarrufu vardı. Bereket gittiği yere yağar; bolluk onunla beraber gezer, en hücra, en kıtlık yerde o gelince nimet dolardı. Beraberinde seyahat edenler, tevafuklara, tecellilere, maddi ve manevi hallere ve ikramlara şaşar, hayretlere düşerler, parmaklarını ısırırlardı.

"Velilerim kubbelerim altındadır. Onları benden başkası bilemez." (Abdurrahman Cami, Nefahatü'l-Üns, s. 45) şeklindeki beyan da bu zümre hakkındadır.

Daimi olarak alçak gönüllü olması, zamanlarının ve nefeslerinin kıymetini bilip israf etmemesi, Allah'ın kullarını sevip onlarla çekişmemesi, muhatablarına dini seviyesine göre muamele etmesi, kabahat örtücü olması, haram ve helale dikkat etmesi ve herkesin küçük gördüğü masiyetleri dahi büyük görmesidir. Zira günahını küçük gören -haşa- Cenab-ı Hakk'ın emrini küçük görmüş olur.

Cihan Aktaş

Normal Aile HayatTavsiye EtYazdırPaylaş Yorum YazGeçtiğimiz hafta Düzce'deydik. Daru'l-Hikme'nin tam kadro hazır bulunduğu İmam Muhammed Zahid el-Kevseri'nin 57. vefat yıldönümünü anma programı için tutulan salon, onun ve davasının büyüklüğünün farkında olanlarla doluydu. Talha Hakan Alp hocanın takdim konuşması, Zahid Efendi merhumun, ifade ettiği bütün ağırlık ve ciddiyetiyle "alim" kelimesinin içini hakkıyla doldurduğunu vurguladı ve onun, "peygamber varisi" alimlerden olduğuna dikkat çekti. Gerek ilmi kişiliği, gerekse bireysel hayatı, Selef-i salihin bakiyesi bir alimden bahsettiğimizi en açık şekilde ortaya koyuyordu.

Tahirül Mevlevi, basın aleminde "Hayatım ve istiklal mahkemeleri" adlı hatıraların, polis nezaretine gittiklerini uzun uzadıya anlattıktan sonra, koğuşta kimlerle kaldıklarını tarif ederek yazıyor: "Kapıdan girince sağdan birinci karyolada Dağıstanlı Seyyid Tahir Efendi, ikinci karyolada Katip Aziz Mehmet Efendi, üçüncü karyolada kitapçı Aziz Efendi, dördüncü karyolada Ömer Rıza Bey, beşinci karyolada Abdi

Ç b. Hace Hüseyin Efendi Hazretleri'nin Ledünni Hüviyeti: Gönlü saf, ruhen pak ve nurani bir insan olan Hace Hüseyin Efendi Hazretleri, iç alemindeki ma'nevi zevk ve ruhani şevkin te'siriyle şan ve şöhretten kaçarak bir kuşe-i inzivaya ve bir mahal-i tenhaya (yalnızlık köşesine, kendisiyle baş başa kalma mahalline çekilmeyi tercih etti. Bu ruhani halet ile, Hasankale'nin Kındığı Köyü'nde imamlık vazifesi alarak, oraya yerleşti. Bu meyanda kamil bir müderris olarak, sayısı otuzu bulan talebelerine ilim öğretmekle meşgul oldu.

Hayatı 1878'de Antalya'nın Elmalı kazasında doğdu. Ailesi aslen Burdurlu olup, babası Hoca Numan Efendi'dir. Numan Efendi daha küçük yaşlardayken Burdur'un Gölhisar kazasının Yazır köyünden ayrılarak Elmalı'ya gelmiş, tahsilini orada tamamlamış, Şeriye Mahkemesi başkatibi olmuştur. Annesi Elmalı alimlerinden Esad Efendi'nin kızı Fatma hanımdır. Anayasa Mahkemesi Başkan Vekili Osman Ali Feyyaz Paksüt'ün babası Emin Paksüt'ün dayısıdır.

1951 yılında İstanbul'a geldi. İki yıl kadar İstanbul'da kaldıktan sonra 1953 yılında hac mevsiminde önce hacca, dönüşte de arkadaşı Konyalı Saraç Mehmed Efendi'yle Şam'a geldi ve oraya yerleşti. Bilahere ailesi, damadı ile birlikte yanına gitti. Ancak bu Şam hicreti dokuz ay kadar sürdü. Dokuz ay sonra tekrar İstanbul'a geldi. İstanbul'a bu gelişlerinde önce Bayezid-Laleli'ye, sonra da Erenköy'üne yerleşti. Şamdan İstanbul'a bu gelişlerinde zevceleri Valide Hanım'a "İstanbul'a tekrar geldik. Gönlümüz Medine'de atıyor. Ahir ömrümüzde oraya hicret etmeyi arzu ederiz," buyurmuşlar

bismillah

Atıf Hoca'nın kabrini bulduran vasiyet.

O derecede ki, latife yaparken bile, Allah'ın müşahedesi altında bulunduğu hususundaki idrak ve dikkatini za'fa uğratmama gayreti içinde olurdu. Onun bu güzel hali, etrafındakilere hep ihsan duygusunu hatırlatırdı.

Bizler ne yazık ki, yetişmiş insanının, uluslar arası değerlerinin kıymetini bilmeyen -ya da haydi "pek az bilen" diyelim- bir toplum olduk. O ve onun gibi yüz akı değerler kolay yetişmiyor. Onun gibi, etki alanı ve talebe profili Malezya'dan Arjantin'e kadar geniş bir coğrafyayı ihata etmiş bulunan uluslararası bir otoritenin bu ülkede, şimdiye kadar en azından adına bir araştırma enstitüsünün kurulmuş ve faaliyete geçirilmiş olması gerekirdi.

Cenazemi gördüğün zaman "Elfirak, elfirak!" deme!

"Rahman'ın kulları onlardır ki, yeryüyünde tevazu ile yürürler ve kendini bilmez kimseler onlara laf attığında «selam derler."

Sılay, bu kemiklerden bir numuneyi 6 ay kadar arabasının bagajında taşır; maksadı kemiklerin İskilipli Hoca'ya ait olup olmadığını kesin olarak tespit etmektir. Hoca'nın Çorum'un İskilip ilçesi Toyhane köyünde yaşayan yeğenlerinden saç, kan ve tırnak örnekleri alır. Ardından toprağın altından çıkan kemikler ile Atıf Hoca'nın yeğenlerinden aldığı örneklerin karşılaştırılması için bir Adli Tıp Kurumu'na müracaat eder. Hatay'da başhekimlik geçmişi de olan Sılay, ikili ilişkilerle bu testi tamamlar. Üç doktorun vardığı sonuç, kemiklerin yüzde yüz Atıf Hoca'ya ait olduğunu gösterir.

Yazık yazık asıl o zaman denir.

Bütün bunlara onun müthiş hafızasını ve yazma eserler hakkındaki birikimini de mutlak surette eklemeliyiz. Onu eşsiz yapan birinci hususiyet onun -yukarıda değindiğim- "çok yönlülüğü" ise, ikinci hususiyet de hiç şüphesiz onun, hayatının büyük bir bölümünü kütüphanelerde geçirmiş bir "yazma eserler otoritesi" olmasıdır. Çalışma yaptığı kütüphanelerin muhtevası hakkında aradan uzun yıllar geçmiş olsa bile son derece canlı tasvirlerle isabetli bilgiler verebilen bir hafızaya sahip oluşu herkese nasip olmayan bir meziyet olarak tevatüren anlatılmaktadır.

"Hayz, fıkıh bilgilerinin en zoru olduğu için, böyle bir sual, senin ileride din ilimleri bakımından çok yükseleceğine işarettir.?

leri Siyanüs seyyidlerinden olan Fatıma Validemizle evlenmişler, bu izdivactan Seyyid Muhammed , Seyyid Muhammed Raşid ve Seyyid Zeynel

-Merhamet her şeyin başıdır.

Akademik tabiriyle "inter disipliner" çalışmalar yapabilmek her babayiğidin harcı değildir. Birden fazla ilim dalında "otorite" seviyesinde çalışma yapmak Zahid el-Kevseri merhuma sadece "çok yönlü alim" vasfını kazandırmakla kalmamıştır. O, İslami ilimlerin tamamına hakimiyet ve vukufiyeti sayesinde, bu ilimlerin her birinde yaptığı çalışmalara bu formasyonun damgasını vurmuştur.

"Allahü teala, her şeyi bir sebep altında yaratmaktadır. Bu sebeplere, iş yapabilecek tesir, kuvvet vermiştir. Bu kuvvetlere, tabiat kuvvetleri, fizik, kimya ve biyoloji kanunları diyoruz. Bir iş yapmamız, bir şeyi elde etmemiz için, bu işin sebeplerine yapışmamız lazımdır. Mesela buğday hasıl olması için, tarlayı sürmek, ekmek, ekini biçmek lazımdır. İnsanların bütün hareketleri, işleri, Allahü tealanın bu adeti içinde meydana gelmektedir. Allahü teala sevdiği insanlara iyilik, ikram olmak için ve azılı düşmanlarını aldatmak için bunlara, adetini bozarak sebepsiz şeyler yaratıyor."

Dünya Bülteni

"Temiz ve yeni elbise giyiniz. Gittiğiniz yerlerde, ahlakınızla, sözlerinizle, İslam?ın vakarını, kıymetini gösterdiğiniz gibi, giyiminizle de saygı ve ilgi toplayınız."

İskilipli Atıf Hoca'nın kemikleri, mezarın defnedildiği yeri bilen ve defin esnasında orada görgü şahidi olan kişinin yakını tarafından gösterildi.

"Tek vakit namazımı kaçırmaktansa, bin kere ölmeyi tercih ederim."

Yavaşça:

Musa Efendi gençlik yıllarında Bekir Haki Efendi, Ali Yekta Efendi ve Ömer Nasuhi Bilmen gibi devrin önemli alimleri ile görüşür, ziyaretlerine giderdi. İstanbul'a geldiği zamanlarda Bediuzzaman Said Nursi'ye de arabasıyla hizmet ettiğini kendisi anlatırdı.

MusaEfendi'nin ömrünün son demlerinde hasta yatağında ara sıra gözünü açıp yakınlarıyla göz göze geldiği anlarda dudaklarından dökülen bazı sözleri:

Bilindiği gibi büyük Allah dostu İskilipli Atıf Hoca, 1926 yılında ilk Meclis'in önünde hakimlik yetkisi olmayan mahkeme reisleri tarafından kalem kırılarak sehpaya çıkarılmıştı.

Ertesi gün, öğle namazı vaktinde pederimin camiye geliş yolları üzerinde durdum. Kendilerine bir şeyi arz edeceğimi hissederek yanıma geldiler. Rüyamı anlattım. Yüzlerine büyük bir sevinç dalgası yayılırken; "Seni müjdelerim! Alemin Fahri seni mezun ve din bilgilerini tebliğe memur buyurdular. İnşaallah alim olursun! Bütün gücünle çalış" diyerek rüyamı tabir etti. Babama; "Kainatın efendisi huzurunda, bunca din meselesi dururken bana hayz bahsinden sual açılmasının ve cevabının tarafımdan verilmesi hakkındaki Resulullahın emrinin hikmeti nedir?" diye sordum şu cevabı verdi:

"Son zamanlarda, tekkeler cahillerin eline düştü. Dinden, imandan haberi olmayanlara şeyh denildi. Din düşmanları da, bu şeyhlerin sözlerini, oyunlarını ele alarak dine hurafeler karışmıştır, dedi. Halbuki bozuk tarikatçıların sözlerini, işlerini din sanmak, bunları tasavvuf büyükleri ile karıştırmak, çok yanlıştır. Dini bilmemek, anlamamaktır. Dinde söz sahibi olmak için, Ehl-i sünnet alimlerini tanımak, o büyüklerin kitaplarını okuyup, iyi anlayabilmek ve bildiğini yapmak lazımdır. Böyle bir alim bulunmazsa, din düşmanları, meydanı boş bulup, din adamı şekline girer. Vaazları ile, kitapları ile, gençlerin imanını çalarak millet ve memleketi felakete götürürler."

"Çeşitli, lezzetli yemeklerle ve tatlı, soğuk şerbetlerle bedenlerinizi rahat ve hoş tutunuz."

İSKİLİPLİ ATIF HOCA'NIN MEZARI BULUNDU

Mülki ve Hukuki Yönü 1909 yılında Mülkiye Mektebi'nde Ahkam-ı Evkaf ve Arazi dersleri okutmuş ve yine aynı yıllarda Mekteb-i Kuzatta "Fıkıh" dersleri vermiştir. Daha sonra Darü'l-Hikmeti'l-İslamiye üyeliğine ve bir müddet sonra da başkanlığına tayin edilmiştir. I. Dünya Savaşı'ndan sonra Evkaf Nazırlığı'nda bulunmuş ve bu sırada Ayan Meclisi üyesi olmuştur.

Bu sırada talebelere yardım toplamak için gittiği Bandırma'da ramazan ayında halka vaz etti. Vazlarında, tasavvuf ve tarikat ehli aleyhinde de konuşuyordu. Bir gün sabah namazında kürsüye çıkarak; "Burada Bezzaz Ali Rıza Efendi var, şöyle yapar, böyle yapar." diye aleyhinde konuştu. Cemaatin içinde Bezzaz Ali Efendinin talebelerinden Börekçi Hasan Efendi adında biri vardı. Namazdan sonra Bezzaz Ali Rıza Efendinin yanına gidip durumu hocasına anlattı. Bezzaz Ali Rıza Efendi; "Hiç merak etme, çok yakında bizim yanımıza gelecek." cevabını verdi. Çok geçmeden Ali Haydar Efendinin gönlüne bir ateş düştü. Tasavvufa ve tasavvuf erbabına karşı alaka duymaya başladı. Cübbeyi ve sarığı çıkarıp camiden çıktı, pazar yerinde bez satan Bezzaz Ali Rıza Efendinin yanına giderek, söylediklerinden pişmanlık duyduğunu bildirip, yalvararak; "Beni evlatlığa kabul et." dedi. Bezzaz Ali Rıza Efendi kolundan tuttu, sırtını okşadı ve; "İstanbul'da Hacı Ahmed Efendi var, ona git." dedi.

Baba ve annesi Kafkasya'dan 1297'de göç eden müslümanlardandır. Dedeleri Kafkasya'da Şirvan'a bağlı eski bir hanlık merkezi olan Nuha'dandır ki burası dağ eteğinde, ipekçilikle meşhur, ahalisi müslüman, halen Azeri Türkçesi konuşulan bir yerdir.

Bir sabah dergahın mescidinde namaz kılıyorduk. Efendi ile ikimizdik. Her zamanki gibi beni imam yaptılar. Mescidin giriş kısmı baştan başa camekan olduğundan girişteki sofa şeklinde oturma yerinden mescidin içi apaçık görülürdü. Biz namaza hazırlanırken zevcem de gelip sofa kısmında çaylarımızı hazırlamaya koyulmuştu. Namaz ve dua bitince, sofaya geçtik. Gördük ki semaverin etrafında iki çay bardağı yerine bir sürü bardak. Zevceme, bu kadar bardağa lüzum olmadığını söyleyip, niçin ikiden çok bardak getirdin, deyince, şu cevabı aldım: "Hayret! Arkanızda büyük bir cemaat vardı. Şimdi dağılmış."

Muhammed Raşid Erol

Bir gün ziyaretlerine gitmiştim. Kütüphanelerinden bir kitap çekip, bir yerini açıp bana verdiler ve; "Buyurun, okuyun!" buyurdular. Arapça idi. Okumaya çalıştım. Yanlış okuyunca düzeltirlerdi. Bir daha okuttular ve gene yanlışlarımı düzelttiler. Sonra; "Türkçeye çevirin!" buyurdular. Takıldığım çok ibareler oldu. Yardım ettiler, hatta kendileri tercüme ettiler. Bir daha okutup, bir daha tercüme ettirdiler. İyice anlamıştım. Vefatlarından yirmi sene kadar sonra, kütüphane müdürlüğü için, Ankara'da imtihana girdim. İmtihanda elime bir Arapça kitap verdiler ve bir yerini açıp, okuyun dediler. Bir de ne göreyim, Abdülhakim Efendinin verdiği kitap ve açtıkları sayfa değil mi? Okudum, tercüme ettim. İmtihanı kazandım. Kütüphane müdürü oldum. Ama imtihandan çıkınca, Efendinin bu büyük ve açık kerametini görünce hüngür hüngür ağladım.

Seyyid Abdülhakim Arvasi din bilgilerinde ve tasavvufun ince marifetlerinde derin bir derya idi. Üniversite mensupları, fen ve devlet adamları, çözülemez sandıkları güç bilgileri sormaya gelir; sohbetinde, dersinde bir saat kadar oturunca, cevabını alır; sormaya lüzum kalmadan o bilgi ile doymuş olarak geri dönerdi. Teveccühünü, sevgisini kazananlar, sayısız kerametlerini görürdü. Çok mütevazı, pek alçak gönüllüydü. Eyüp Sultan, Fatih, Bayezid, Bakırköy, Kadıköy, Beyoğlu'nda Ağa Cami-i şerifleri kürsilerinde senelerce ilim neşretmiştir. Sultan Selim Cami-i şerifi yanındaki Süleymaniyye Medresesinde, tasavvuf müderrisi iken Er-Riyad-üt-Tasavvufiyye kitabını yazmıştır. Tasavvuf hakkında risale büyüklüğünde müteaddid mektupları vardır. Mevlid okunmasının ve tesbih kullanmanın başlangıç ve meşruiyeti hakkında bir risale, Rabıta-i Şerife Risalesi, Sahabe-i Kiram ve Ecdad-ı Peygamberi risaleleri, İslam Hukuku, Keşkul ve Sefer-i Ahiret isimli eserleri, Arabi, Farisi ve Türkçe şiirleri pek kıymetlidir.

Bu ayet-i kerimeler ve bunların ardından gelen diğer ayet-i kerimelerde Cenab-ı Hak, salih mü'minlerin hususiyetlerini sekiz sıfatla özetlemektedir:

Şalcı Bacı'nın idamını, Nimet Arzık'ın bir kitabında okudum önce. Arzık bu hadiseyi duyduğunda çok etkilendiğini ve "Şalcı Bacı Asılmaya Gidiyordu" başlığını taşıyan bir hikaye yazdığını anlatır. Şapka Kanunu'na muhalefet suçuyla jandarmalar tarafından ite kaka götürülen kadıncağızın hali, yol üzerinde bu duruma tanık olan "donuklaşmış insanların içlerini kabartmıştır".

Bir soru sorsam...

Bu vesileyle, o Allah dostunu, bütün sevenleri ve talebeleri adına, burada en derin hürmet, muhabbet ve kalbi dua ve minnettarlığımızla yad etmek ihtiyacını hissediyoruz.

Ne zaman Abdülhakim Efendi hazretlerine gitsem, Ziya Bey yanında otururdu. Ziya Beye bir kitap verir, okuturlar ve izah ederlerdi. Bir gün yine öyle bir sohbette, Ziya Beye kitap okutup, kendileri izah ediyordu. İçimden, benim Arabi ve Farisim Ziya Beyden iyidir. Niçin hep ona okuturlar da, bana hiç okutmazlar diye geçti. O gece rüyada Abdülhakim Efendinin huzurunda idim. Gene Ziya Beye bir kitap vermişler, okutuyorlardı. Ama Ziya Beyi sarıklı, alim kıyafetinde gördüm. Abdülhakim Efendi, Ziya Beyi bana gösterip; "Biz, boşuna emek vermeyiz" buyurdular. Uyanınca o düşünceme çok pişman oldum.

son olarak ta bu iki istek te bit yeniği aramayalım vesselam

"Müslümanların öğrenmesi lazım olan bilgilere Ulum-i İslamiyye denir. İslam dininin emrettiği bu bilgileri Resulullah aleyhisselam ikiye ayırmıştır. Biri, "ulum-i nakliyye", yani din bilgileri; diğeri "ulum-i akliyye" yani fen bilgileridir, buyurmuştur. Din bilgileri, dünyada ve ahirette, huzuru, saadeti kazandıran bilgilerdir.

Cenaze namazı 14 Kasım 1980 Cuma günü İstanbul Süleymaniye Camii'nde muhteşem, mahzun, vakur ve edepli bir cemm-i gafir tarafından kılınarak, mübarek vücudu, Kanuni Süleyman Türbesi arkasında, kendisinden feyz aldığı hocaları ve üstadlarının yanındaki istirahatgahına defnolundu.

Ailesi

İnsanların gençlik çağlarından itibaren güzel alışkanlıklar kazanmasına özen gösterirdi. On beş yıl kadar önce Topbaş ailesinin çocukları için bir özel eğitim başlatmış ve onlara harçlıklarından infak ve hediye için mutlaka pay ayırmalarını söylemişti. Hatta onların bu iş için bir defter tutmalarını ve harçlıklarından infaka ayırdıkları miktarı yazıp kendisine göstermelerini çocuk ruhunun anlayıp algılayacağı bir üslupla öğretmeye çalışmıştı.

Şalcı Bacı'nın idamında rol oynayan Kumandan Paşa, Çetin Altan'ın dedesi Tatar Hasan Paşa'dır. Çetin Altan bu konuyu anlatırken, söz konusu kadının tarihimizde siyasal suçtan asılan ilk kadın olduğunun altını çiziyor. Şalcı Bacı'nın sehpaya çıkmadan önce "Ben bir hatun kişiyim. Şapka ile ne derdim ola ki!" dediğini aktaran Altan, "Ben o tarihte doğmamıştım. Çok ama çok sonradan öğrendim bunları. Ve inanın ince sızı gibi tatsız bir burukluk kaldı içimde", diyor.

"Namaz, aman namaz, nerede ve ne şart altında olursa olsun mutlaka namaz kılın."

"Yazık, yazık!" "Vah, vah!" deme!

Cumhuriyetin ilanı sırasında Mütehassısin medresesinde mantık müderrisi idi. Medreseler kaldırılınca evinde inzivaya çekilmiş, ilmi tetkik ve araştırmalarına devam etmiştir. Yirmi yıl kadar devam eden bu uzlet devresi, "Hak Dini Kur'an Dili" adındaki Türkçe tefsiri hazırlamasına imkan vermiştir. Tefsire başlamadan önce Mısırlı Prens Abbas Halim Paşa'nın teşviki ile "Büyük İslam Hukuku Kamusu" ile meşgul bulunuyordu. Bu eserle birkaç yıl meşgul olduktan sonra yarım bırakmış ve tefsiri yazmaya başlamıştır.

-Bütün mahlukatı sevdim. Hayvanatı, nebatatı sevdim. Her şeyi, herkesi sevdim. Bir insan yanlış söylese de onu yine sevmek lazım. Allah düşmanları müstesna.

Seyyid Abdülhakim Arvasi, gördüğü bu rüyanın tesiri ile büyük bir aşkla ilim tahsil edip, ilimde ilerlediği gibi, Seyyid Fehim hazretlerinin sohbet ve teveccühleri ile gönlünü nurlandırdı.

Ç- Muhterem Babası: Hace Hüseyin Efendi Hazretleri'nin Şahsiyeti (3) Efe Hazretleri'nin sebep-i hayatı, babası; ruhen ve fikren yetişmesinde mürebii ve tarikette ilk rehberi, vesile-i necatı olması hasebiyle Hüseyin Efedi Hazretleri'nden bahsetmek: O'nun ilmi ve ledünni hüviyetini belirtmek yerinde olacaktır.

Mevlamızın rızası yolunda, seher vakitlerini namaz, zikir ve dualarla zinetlendirelim. Başta aile efradımızın ve aile büyüklerimizin hizmetinde bulunalım. Dünyacılarla, yani gaflete dalanlarla ülfeti azaltıp, salihlerle oturup kalkalım. Diğer akrabalarımız ile muhtaçların hizmetinde olup, gerek lisanen gerek maddeten yardımda bulunalım. En önemlisi haram ve helale titizlik gösterelim. Ayrıca çarşı-pazar işlerinde de dikkatli davranalım ki, kulluktan fire vermiş olmayalım.

... Efe veya Alvarlı Efe'dir.

"Allahü teala bir kuluna iman vermişse ona daha ne vermemiştir. İman vermemişse ona daha ne vermiştir!?

Merhum Musa Efendi'nin talebelerine yazmış olduğu mektuplardaki nasihatlerinden bir demet sunuyoruz. Okuyucularımızdan Fatihalar Lutfetmeleri Dileğiyle.. ir müminin gönül alemi ve kemali, davranışlarında sergilenir. Bu güzelliklerin en başta gelenlerinden birkaçı şöyledir:

Adana'da uzun yıllar müştak gönüllere aşk-ı ilahi şerbeti sunarak hizmet etti. Yazları Adana'nın Namrun ve Kızılda yaylası ile bazan da Kayseri'nin Talas'ında geçirirdi. Hac yolunun açıldı ı 1946 yılında ilk defa hacca gitti.

Vefatına şu ifadelerle tarih düşüldü. Kutb-i vasılin ü gavs-ı şuyuh-ı ızamı Nur-i hüda mürşid-i merdüm-ı ihtirami Belde-i Tahire'de tevhidle deyüp Allah Vasl-ı cinan eyledi Şeyh Mahmud Sami (1404 H.)

Tekkelerin kapatılmasından sonra Bursa'ya dönmüş, evlenmiş, 1929'da vefat eden babası yerine Bursa ovasındaki İzvat Köyü'nde 15-16 sene kadar imamlık ettikten sonra Üftade Cami-i Şerifi'nin imam-hatipliğine tayin edilerek şehirde hisar içindeki baba evine yerleşti. Burada 1945-46'dan 1952'ye kadar hizmet eyledi.

3. Şöyle dua ederler: «Ey Rabbimiz! Bizlerden cehennem azabını defet! Çünkü onun azabı geçici bir şey değildir. (Furkan, 65)

Memleketin işgal altında bulunduğu ve kurtuluş savaşının başladığı günlerdi. Beşiktaş'ta Sinanpaşa Camiinde vaaz edip çıkıyordum. Kapı önünde duran bir saray arabasından, kibar bir bey inip; "El melikü yakraükesselam ve yed'uke iletta'am" yani "Sultan sana selam ediyor ve seni iftara çağırıyor" dedi. Araba ile saraya gittik. İstanbul'un seçilmiş vaizleri, imamları çağırılmıştı. Yemekten sonra ser müsahib geldi. Sultanın selamı var. Hepinizden rica ediyor. Anadolu'da kafirlerle çarpışan kuvay-ı milliyenin galip gelmesi için dua etmenizi ve Anadolu'daki mücahidlere para ve dua ile yardım etmeleri, eli silah tutanların onlara katılmaları için milleti teşvik etmenizi rica ediyor, dedi. Bu emir üzerine çok kimseyi Anadolu'ya gönderdim. Çok yardım yapılmasına sebep oldum.

"Hükümet, tekkeleri değil, boş mekanları kapattı. Onlar kendi kendilerini çoktan kapatmışlardı" demiştir. Bu muazzam görüş, o günlerin umumi manada tekke ve dergah tipine ait teşhislerin en güzelidir.

Bana ağlama,

Nihayet Seyyid Abdülhakim Arvasi, 1878 (H.1295) yılında Seyyid Fehim-i Arvasi hazretlerinin huzuruna kavuştu ve hocasından aldığı ilk emir, tevbe ve istihare oldu. İstiharede şöyle bir rüya gördü:

1952 Aralığında Gümüşhaneli Dergahı postnişini ve eski tekke arkadaşı Kazanlı Abdülaziz Bekkine'nin vefatı üzerine, İstanbul'a nakl olarak Fatih'te bulvara nazır Ümmügülsüm Mescidi'nde vazife gördü.

Bu sebeple rahatlıkla söyleyebiliyoruz ki, gerek yaşadığı dönemde, gerekse vefatından sonra ona muhalif olanlar, reddiye yazanlar ve onu tenkit edenler içinde onun gibi "komple" bir alim olmamıştır. Hadis ilimleri hakkında birikimi olanlar sadece onun bu ilim dalıyla ilgili yazdıklarına, Kelam ilminde mütehassıs olanlar sadece onun bu ilim dalı konusundaki çalışmalarına... mukabele etmiştir. Zaman en büyük şahittir ki, dostları içinde de, hasımları arasında da İslami ilimleri onun kuşatıcılığında ihata eden kimse olmamıştır.

TOPBAŞZADE Musa Efendi

"Kur'an-ı kerimden ve Resul aleyhisselamın hadis-i şeriflerinden sonra en kıymetli kitap, İmam-ı Rabbani hazretlerinin Mektubat kitabıdır. Hanefi mezhebinde en mükemmel ve en kıymetli fıkıh kitabı, İbni Abidin'in Dürrül-Muhtar haşiyesidir. Şafii?de Tuhfet-ül-Muhtac kitabıdır."

Pederleri Hace Hüseyin Efendi, valideleri Seyyide Hadice Hanım'dır. Tahsilini başta pederi olmak üzere devrinin şöhretli alimlerinden tamamlayarak mücazen 1307 / . . . 'de Hasankale'nin Sivaslı Camii'ne imam olmuştur.

Hayatın manasını bilir sahib-i iz'an

Hadis-i şerifte:

İkinci olarak, bu kuşak içinde Muhammed Zahid el-Kevseri'yi farklı kılan hususiyetin ne olduğu sorusu üzerinde durdu. Şüphesiz bu sorunun cevabı, onun "çok yönlü" ilmi kişiliğinde, İslami ilimlerin tamamı konusundaki derin vukufiyet ve dirayetinde aranmalıdır.

Allahu teala alimlerinden razı olsun...

Esseyyid Muhammed Raşid Erol 23.3.1930 tarihinde Siirt'in Baykan ilçesine bağlı Siyanüs köyünde doğmuştur.

Ömer Nasuhi Bilmen (1882 - 1971)

Birinci Dünya Harbi boyunca bu vazifeyi devam ettiren Ahıskalı Ali Haydar Efendi 1916 senesinden itibaren her ramazan ayında huzur dersleri başmuhataplığı vazifesini yürüttü. Bu vazifesi 1923 senesine kadar sürdü ve padişahlığın kaldırılmasıyla son buldu.

?Allahü teala sırrını eminine verir. Bilen söylemez, söyleyen bilmez.?

Birçok kimseler, ibadet ve taata çokça yöneldikleri halde, Cenab-ı Hakk'ın sıfatı olan "settaru'l-uyub", yani ayıpları örtücülük ve kusurları affedicilik hasletine lakayd kalıyorlar. Bu sebeple de tam istenildiği gibi terakki edemiyorlar. Halbuki bağışlamak ve kusur örtmek, güzel ahlakın en ehemmiyetlilerinden biridir. Allah Teala biz kullarının sayısız kusur ve hatalarını örtüp affettiği gibi, biz de affedici olmalıyız. Zira Allah sevgisine sahip olanlar, affetmeyi bilirler. Affedelim ki inşaallah affolunuruz.

Meyan-ı Evliya Kadri Mualla

Dini ilimlere vakıf olan Ahıskalı Ali Haydar Efendi, kuvvetli hitabetiyle dinleyenleri tesir altında bırakırdı. Ömrünü İslam dinini öğrenmeye ve öğretmeye vermişti. Kur'an-ı kerimi çok okurdu. Nefse güvenmemeyi telkin ederdi. Talebelerine ve sevenlerine nasihatlarda bulunurdu. Zamanın şartlarına göre dini konuları anlatmak haricinde sessiz bir hayat yaşadı.

Yüksek tahsilini zamanın en büyük alim ve evliyası Seyyid Fehim Arvasi hazretlerinin huzurunda tamamladı. 1300 hicri sene başında ilm-i sarf, nahv, mantık, münazara, vad', beyan, meani, bedi', belagat, kelam, usul-i fıkıh, tefsir, tasavvuf, ulum-i hikemiyye yani hikmet-i tabi?iyye , hikmet-i ilahiyye, riyaziyye , hey?et gibi zahir ilimlerde icazet ; tasavvufun Nakşibendiyye, Kadiriyye, Kübreviyye, Sühreverdiyye ve Çeştiyye yollarından hilafet aldı. Başkale'de otuz yıl kadar tedris ve irşad ile meşgul oldu. Yani ders okuttu ve insanlara Allahü tealanın emir ve yasaklarını anlattı.

Şemail ve Ahlakı

Vefatı

O, manevi yolun bütün büyükleri gibi ne dünyayı ne ukbayı istedi. Sadece Allah'a yöneldi. Cümle lezzetleri ifna ederek, gerçek lezzetin marifetullah olduğunun idraki içinde yaşadı. Hiçbir meşguliyet, onu Hakk ile beraber olmaktan alıkoymadı. Ahıret amelini daima dünya ameline takdim etti. Gönlü, nisan yağmuru damlalarından iri inciler peyda eden sedefler gibiydi.

Dr. A. Selahaddin Kınacı

Fatih dersiamları arasına katıldı. Fatih Camiinde, Sahın Medresesinde ve Dar-uş-Şafaka'da dersler veren ve kısa bir zaman içerisinde istidat ve kabiliyeti ile kendisini tanıtan Ö. Nasuhi BİLMEN, ayrıca İstanbul İmam-Hatip Okulu ve Yüksek İslam Enstitüsü'nde usul-i fıkıh ve ilm-i kelam dersleri okuttu. Temyiz Mahkemesi Şer'iyye Dairesi Mümeyyizliğinde de bulundu. 1941 yılında seçimle İstanbul Müftülüğüne tayin oldu.

Ömer Nasuhi Bilmen Hoca, Hukuk-u İslamiye ve Islahatı Fıkhiye Kamusu eserinde Ali Haydar efendiden bahsederken, "Yüksek çalışkan fukahamızdan sayılır" der ve devamla, "Mahkeme-i Temyiz riyasetinde, mülga fetvahane-i ali emanetinde ve adliye nezaretinde bulunmuştur. Mecelle-i ahkamı Adliye'ye yazmış olduğu 4 ciltlik mufassal şerhi, kıymetli bir eserdir. Birçok çalışmanın faideli bir semeresidir. Arazi, evkaf, mefkud, ahkamına dair eserleri, intikal kanununa şerhi de vardır. Medresetül Kuzat'ta ve Darül Fünun'da mecelle vesaire müderrisliğinde bulunmuştu" diye övmüştür.

TUTUKLANDI, GÖREVDEN ALINDI

Giresun havalisindeki Şapka Kanunu'na muhalefet iddiasıyla suçlanan tutukluların yargılanmasının ardından 22 Aralık 1925'te Karadeniz Vapuru'yla İstanbul'a gelen İstiklal Mahkemesi, İskilipli Atıf Efendi ve yanı sıra ulemadan 27 kişiyi (25 Kasım 1925'te çıkartılmış olan) Şapka Kanunu'na karşı gelenler üzerinde etkili oldukları gibi bir gerekçeyle tutukluyor ve yargılamaları başlatıyor. Savcı Necip Ali'nin Şapka Kanunu çıkarılmadan bir yılı aşkın bir süre önce yazdığı "Frenk mukallitliği ve Şapka" isimli risale nedeniyle üç seneden az olmamak üzere hapis ve küreğe koşulmasını talep etmesine karşılık, Atıf Efendi 4 Şubat 1926 tarihinde "şapka kanununa muhalefet' gibi bir suçlamayla idam ediliyor ve Mamak Mezarlığı'ndaki "kimsesizler" bölümüne defnediliyor. 1954'te bu mezarlıktaki kabirler Asri Mezarlık'a taşınırken, onun korkudan kimsenin sahip çıkmadığı kabri bulunduğu yerde kalıyor. .

Cenab-ı Hakk'ın, bir kuluna en büyük nimetlerinden biri, o kuluna aczini bildirmesidir. Bu maneviyat yolunda kazandığım belki de en büyük nimet, hatalarımı görmem oldu. Rabbime karşı müflisliğimi idrak ettim. Böylece kimsenin hatasını görmeye ve onunla uğraşmaya takatim kalmadı. Hamdolsun, bütün bunların şükrü içindeyim..."

Erenler meskeni rahat-ı candır

Talebelerinden bazıları o ilim deryası büyük veliden şu sözleri ve menkıbeleri nakletmişlerdir.

Amin, bihürmeti seyyidil-mürselin SAS ve alihi ve sahbihi ve men tebiahüm biihsanin ila yevmid-din, vel-hamdü lillahi rabbil-àlemin.

Kaynaklar

Bir gün Bayezid Camiinde vaaz verirlerken konu ile hiç ilgisi olmadığı halde; "Sizden biriniz, eve gidip, çocuğunu çatıya kiremitler üzerine çıkmış, güvercin kovalar görürse, bağırmadan, güzellikle, yavrum bak sana neler getirdim, şeker aldım, desin, onu tutup içeri aldıktan sonra azarlasın" buyurdu. Vaazı dinleyen Akhisarlı bir zat içinden şimdi bunun da ne ilgisi var diye geçirdi. Vaazdan sonra evine gidince baktı ki çocuğu evin damına çıkmış, kiremitler üzerinde güvercin yakalamak peşinde, nerede ise kenardan düşecek halde. Çocuk küçük olup üç-dört yaşındaydı. Hemen Abdülhakim Efendinin nasihatlerini hatırladı ve öyle yaptı. Çocuk düşmekten kurtuldu.

Cenab-ı Hak böyle salih mü'minlerin nail olacağı ebedi neticeyi şöyle bildirir:

Soyadının "mütevazi" manasına geldiği nüfus cüzdanının başına not edilmiş idi.

Şeker, damar sertliği, tansiyon ve romatizma hastalıkları nedeniyle uzun yıllar tedavi gören Seyda hazretlerinin ölümünden bir yıl önce ayağı kırılmış

Allah-u Teala ve Tekaddes Hazretleri derecatını ulya eyleyip, biz aciz ü nacizleri de füyuzat ve şefaatından feyzyab u nasibdar buyursun...

1987-88 yıllarında Tanzimat'tan Günümüze Kılık Kıyafet ve İktidar isimli kitabım için Beyazıt Kütüphanesi'nde araştırmalar yapmaya başladığımda, bir yerde konu İstiklal Mahkemeleri'ne geldi dayandı ve orada da karşıma dönemsel şiddetin rüzgarının darağacına sürüklediği iki isim çıktı: İskilipli Atıf Efendi ve Şalcı Bacı. Bu iki isim, biri ulemadan ünlü bir kişi, diğeri ise Erzurum çevresinde bohçacılık yaparak hayatını kazanan Şalcı Bacı, arka arkaya çıkartılan devrimlerin kabulü yönünde psikolojik bir ortam hazırlanmasının kurbanı olmuşlardır. Öyle ki ahlarını işitmek hala mümkün, yazılı tarihin sunduğu kısıtlı satırların aralarında.

Bendeniz de önce Mustafa Sabri Efendilerin, Bediüzzamanların ve Zahid el-Kevserilerin adında somutlaşan son devir Osmanlı uleması kuşağını farklı ve önemli kılanın ne olduğu sorusunun cevabını tebellür ettirmeye çalıştım.

Vefatı Elmalılı Hafız Muhammed Hamdi Yazır, Uzun zaman devam eden kalp yetmezliği rahatsızlığından ötürü Erenköy'de 27 Mayıs 1942'de vefat etti. Kabri Sahrayı Cedit Mezarlığı'ndadır.

Kendisiyle az-çok vicahi veya gıyabi, yani yakından ve uzaktan münasebeti olan herkesin feyiz mecraı olan o Hak dostu, kainatta, ilahi nizamın icabı olan ahengin bozulmasından rencide olurdu. Görebildiği her yanlış ve eksikliği gidermek hususunda derin bir dikkat ve hassasiyetle hareket ederdi. Mesela, en basitinden, duvardaki bir levhanın eğri durmasından veya bir seccadenin rastgele serilmesinden bile rahatsız olurdu. Ya onu birisine düzelttirir veya bizzat kendi elleriyle düzeltirlerdi. Bir mecliste veya sohbette, odanın intizamsız olması, gelenlerin gelişigüzel oturması veya kapı eşiğinde birikmeleri onun dikkatinden uzak kalmaz, zevk-i selimini rahatsız ederdi.

Cumhuriyet Döneminde Cumhuriyet'in ilanı esnasında Medrese-t-ül Mütehassisin'de mantık dersleri okutuyordu. Damat Ferit Paşa kabinelerindeki görevi dolayısıyla, bu kabinelerin Milli Mücadele aleyhine verdiği kararlarda sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle gıyabında idama mahkum edildiyse de, aynı zamanda yeğeni Emin Paksüt'ün kayınpederi olan Kel Ali' nin başkanlık ettiği Ankara 'nde yapılan yargılamasından sonra suçsuzluğu tespit edilerek beraat etti.

Benim buluşmam asıl o zamandır.

Onlar için artık "abes" yoktur. "Yaratılmışı hoş gör Yaratan'dan ötürü." ölçüsüyle başlayan manevi terakkide, hikmete itibar ile alemin kaffesini ibret, muhabbet ve hayret hisleriyle dolu olarak seyre başlarlar.

Sert mizaçlı bir insandı. İbadete çok düşkündü. Geniş çaplı düşünür, müslümanların idaresi hakkında ihlaslı ve temiz insanların söz sahibi olmasını, milletin ve devletin devamını isterdi.

Aynı yıl pederleri ile birlikte Bitlis'e giderek Hace Muhammed Pir-i Küfrevi Hazretleri'nin huzuruyla müşerref olmuş 1312 / . . . tarihinde seçkin bir halifesi olarak Hasankale'ye dönmüşlerdir.

İmam ElKevseri?yi anmak15 AĞUSTOS 2009 ebubekir sifil

runi köyünden Seyyide olan ikinci hanımı Sıdıka Validemizdende Seyda hazretlerinin diğer kardeşleri, Seyyid Abdülbaki , Seyyid Ahmed, Seyyid Ab-

"Refikam, şu anda özür sahibidir. Peygamber Mescidini ziyarete gelemez. Bab-üs-Selam'dan girerek Peygamber huzurunda bir selam verip, Bab-ı Cibril'den çıkmasına şer'an müsaade var mıdır?" dedi.

Dini konularda yazdığı eserleri ile haklı bir ün yapan Ömer Nasuhi BİLMEN'in başlıca eserleri olan "Hukuk-u İslamiyye ve Istılahat-ı Fıkhiyye kamusu", "Kur'an-ı Kerim'in Meal-i Alisi ve Tefsiri" ile "Büyük İslam İlmihali" yanında yayınlanmış ve yayınlanmamış pek çok eseri bulunmaktadır.

Daru'l-Hikme'den Mahmut kardeşimizin fem-i muhsininden dinlediğimiz ayat-ı beyyinat'ın ardından gerçekleşen bu konuşma, yine Daru'l-Hikme'den Mehmet Fatih Kaya hocanın sunumuyla bütünleşince gerçek bir "evrensel alim" portresi çıktı ortaya. Fatih hocam -adeti olduğu üzere- bu programa da kemal-i ciddiyetle hazırlanmıştı. Zahid el-Kevseri etkisinin ve muhabbetinin ve onun açtığı çığırda gittikçe daha yoğun şekilde gözlediğimiz "ilmi ciddiyet" ifadesi çalışmaların arkasındaki hikmetin ne olduğu, bu konuşma ile birlikte dinleyici kitlesinin zihninde daha bir netleşmiş oldu.

Babası İbrahim Efendi Bursa'ya 16 yaşlarında iken gelmiş, Hamza Bey Medresesi'nde tahsil görmüş, muhtelif yerlerde imamlık yapmış, Hazret-i Peygamber SAS sülalesinden bir Seyyid'dir. 1929'larda 76 yaşlarında iken Bursa ovasındaki İzvat Köyü'nde vefat etmiş ve oraya defnolunmuş, ehl-i tarik bir kimsedir.

Pazartesi, 04 Ocak 2010 22:53 Tarih. . İskilipli Atıf Hoca'nın kabri, bir zabıt katibinin oğluna vasiyeti ile ortaya çıktı.

Hafızası çok kuvvetli idi, konuşması tatlı ve safiyane idi. Çok kere halk telaffuzu kullanır, karşısındakine söz fırsatı tanır; kesinlikle bildiği bir şeyi bile sanki ilk duyuyormuş gibi yumuşak bir tavırla dinler, manalı ve nükteli cevap verirdi. Sohbetleri hoş, hutbeleri fevkalade celalli olurdu. Hutbe esnasında sesini yükseltir, ordu önündeki bir komutan gibi celadetle ve irticalen konuşurdu.

?KARDEŞİNİZE DUA EDİN?

Oğlu Halid Gürbüzler babasıyla ilgili olarak şunları söylemektedir:

"Gecelerini Rablerine secde ederek ve kıyama durarak geçirirler." (Furkan, 63-64)

Kendisi başlı başına bir müessese ve vakıf gibiydi. Hayır hizmetlerinin her türü için ayrılmış fonu vardı. Kitap, yetimler, hastalar, cami ve okul yapımı için ayrılmış tahsisatı bulunurdu. Bu fonlardan her birini bir seveni vasıtasıyla yürütür ve kendisi de kontrol ederdi. Kitap fonunu kitap almaya mali gücü olmayan, okumaya meraklı kişilerle pek çok insanın istifade edebileceği kütüphaneler için kullandırırdı. Yetimler fonunu ebeveyninden birini kaybetmiş okumaya istidadlı, bilhassa hafız gençler için tahsis ederdi. Nitekim Bosna-Hersek zulmünün devam ettiği günlerde bu savaşta ebeveynlerini kaybeden Boşnak çocukları için bir yetimler yurdu tesisine öncülük etmiş, ancak bürokratik engeller sebebiyle maalesef bu yetimler Türkiye'ye getirilememişti.

mıyla ertesi gün Menzilde babasının yanı başında toprağa verilmiştir.

1914 (H. 1332)te Birinci Dünya Harbi çıkıp Ruslar Doğu Anadolu'yu işgal edince, Başkale'den hicret edip, Irak'a, oradan Adana, Eskişehir ve 1919 (H. 1337)da İstanbul'a geldi. Eyüp Sultan'da önce yazılı medreseye, sonra Gümüşsuyu Tepesindeki Mürteza Efendi Dergahına yerleşti ve Kaşgari Hanekahı meşihatına tayin olundu. İslam halifelerinin ve Osmanlı Sultanlarının sonuncusu olan Sultan Vahideddin tarafından Medrese-i mütehassısin denilen İlahiyat Fakültesinde tasavvuf müderrisi yani ordinaryüs profesörü olarak 8 Zilkade 1919 (H. 1337) tarihli ferman ile tayin edildi.

Kaddesa'llahu Sirrahu'l-Ala

Vah "ŞAM-I HATM-İ HACE"

TRENLERDE EĞİTİM VERDİ

Allahu Teala, Onun Yüce Sırrını takdis etsin.

Her hali ve hareketi ile İslamiyet?e uyardı. Çok mütevazı olup; "Ben" dediği işitilmemişti. Çok heybetli ve temkin sahibiydi. Çok misafir severdi. Yardım yapmaktan hoşlanırdı. Ziyaretlere gider, davetlere icabet ederdi.

Geçtiğimiz günlerde Atıf Efendi'nin kimsesizler mezarlığında unutulmaya terkedilen kabrinin bulunduğunu öğrendik. Şalcı Bacı'yı ve aynı şiddet fırtınasının kimsesiz kıldığı kabir sahiplerini aramak için bir fırsat olabilir bu. Tarihimizde siyasi suçtan asılan, hem de çok tuhaf bir suçlamayla, "Şapka Kanunu'na muhalefet suçuyla asılan ilk kadının, Şalcı Bacı'nın mezarı da ola ki bir kuytudan hatırlatır kendini.

Onun VII/XIII. asır uleması arasında zikredilmesi gerektiğini belirten çağdaşı alimler, şüphesiz sadece "üslub-u beyan"dan bahsetmiyordu. Onun böyle anılmasının asıl sebebi şüphesiz bu "çok yönlülüğü"dür.

Allah dostları arasında, değeri yüksek; derecesi yücedir.

dülhalim, Seyyid Muhyiddin ve Seyyid Enver ile Aynulhayat, Refiate, Raikate, Naciye adlı kızkardeşleri olmuştur. Seyda hazretleri 2 yaşlarında iken Seyyid

Muhammed Lutfi , Allahu Teala'nın nurlarının;

1979 yılında gönlündeki muhabbeti-i Resulullah ateşi onu Belde-i Tahire'ye hicrete mecbur etti. Çünkü onun son arzusu Peygamber şehrinde Hakk'a varmaktı. Nitekim 1957 senesinde yakınları kendilerine Eyüp Sultan'dan kabir yeri almayı teklif ettiklerinde:

1968 yılında halifelik icazetini alan 1972 yılında irşad görevine başlayan Seyda hazretlerinin yurtiçinden ve yurdışından aşırı ziyaretçisinin gelmesi 18.7.1983 tarihinde Çanakkale'nin Gökçeada ilçesinde mecburi ikametine yolaçmıştır. Önce Adıyaman'a, soma Adana'ya oradanda Gökçeada'ya götürülen Seyda' hazretleri çektiği sıkıntı ve adanın havasının sıhhatini etkilemesi sonucu 30.1.1985 tarihinde Ankara'ya nakledilmiştir. Burada da 16 ay gözetim altında tutulduktan soma Merkezi idarenin müsadesiyle tekrar Menzil'e dönmüştür. Tekrar tebliğ ve irşad hizmetine devam ederken 1991 yılının Ramazan Bayramı bayramlaşması sırasında içersine zehirli böcek ilacı çekilmiş şırıngayla suikast yapılmış, eline isabet eden zehir etkisini göstermiş, acil müdahaleyle hastaneye yatırılan Seyda hazretleri hayati tehlikeyi atlatmış, fakat elinin üstündeki ve içindeki yaralar sebebiyle uzun

Sene 1941... Almanlar sınırımızda. Ben, bir gazetede çıkan yazılarımda da üstüne bastığım gibi, İkinci Dünya Harbine girmemizin bir an meselesi olduğuna kaniim. Bu meseleyi huzurlarında savunuyorum. Lütfen dinliyorlar. Etraflarında yakınlarından birkaç kişi ve avukat Mahmud Veziroğlu isminde kendisini sevenlerden bir zat... Harbe sürüklenmek mecburiyetimizi riyazi bir vakıa halinde gösteriyor ve anlatıyorum. Sonuna kadar dinledikten sonra buyurdular ki: "Harbe girilmez. Yalnız Birinci Cihan Harbinde olduğu gibi pahalılık olmasa, vesika usulü çıkmasa." Buyurdukları gibi oldu. Harbe girmedik. Fakat pahalılık, vesika usulü milleti kavurdu. Mahmud Bey, bana bu kerameti sık sık tekrar eder ve; "Müthiş, müthiş!.. herkes harbi beklerken; "Harbe girilmez" ve kimse vesika usulünü beklemezken "O olacak" buyurmaları büyük keramet" derdi.

1950 yılında hükümet tarafından vaizlik belgesi yeniden iade edilen Tunahan ; bugün birçok kişiye örnek olurcasına, yaşlı ve hasta haline rağmen, günde 4 vasıta değiştirerek hem talebe okuttu ve hem de İstanbul?un önemli camilerinde resmen vaizlik yaptı. Trenlerde bile birilerine bir nebze de olsa ilmen katkı sağlamak için para vererek ders dinlemesini istiyor, bazen trenden inmeyerek gidiş ve dönüşlerde daha çok öğrenciyi okutuyordu.

Güneşle aya batmadan ne ziyan gelir ki?

Sultan tam Hırka-i seadetin bulunduğu odanın kapısına gelince, Abdülhakim Efendi nerededir? diye sordu. Oradaki kalabalık birbirlerine bakıştılar. O isimde birisini tanımıyorlardı. Arkaya doğru haber verdiler. Efendi hazretleri, benim ismim Abdülhakim der demez, sultan sizi bekliyor diyerek, hemen yol açtılar. Sultan kendilerini bekleyip yan yana biri dünya, biri ahiret sultanı olarak, Sultanü'l-enbiya Peygamber efendimizin seadetli hırkalarının bulunduğu odaya girdiler. Beraberce ziyaret ettiler. Çıkınca Sultan bereket sayarak orada olanlara birer mendil, ona ise iki mendil hediye etmişler. Ben dış kapıda Efendi'yi bekliyordum. Geldiler ve ziyaretlerini anlattılar. buyurup birini bana verdiler.

Bu definden yaklaşık 74 yıl sonra, Ankara'da yaşayan Hatay eski milletvekili Mehmet Sılay'ın başını çektiği 15 kişilik ekip, 2000 yılında Atıf Hoca'nın mezarını bulmak için harekete geçti. Birkaç yıl önce de mezarın yerini bilen tek kişiye ulaştı. Sılay zabıt katibinin ve oğlunun ismini şu anda açıklamak istemiyor, vakti geldiğinde açıklayacaklarını anlatıyor.

Mezar cennet topluluğunun perdesidir.

Musa Efendi hizipçiliği kalp eğitimi almamış, noksan kalmış insanların bir hastalığı olarak görürdü. Kalp olgunlaşmış olsa ne hizipçilik kalır, ne de Müslümanlar arasında ihtilaflar. Bir güzel herkes birbirini bağışlayıverir. Diyelim ki hayırlı bir iş var; 'Efendim illa ben' yok. Kabiliyetli ise ona bırak, sen de onun muavini gibi çalış. Yani yol sarih. Herkes onu yapamıyor. 'Ene' mani oluyor. Ama tasavvufun tam zevkini alanlar müstesna. Ayrıca ona göre hizmete giren kimse şöhretten kaçınmalıdır. İslam yolunda yapılan bazı fedakarlıklar insanı gurura sevk etmemelidir.

Ali Yekta Efendi, müftülü ünün yanısıra Kelami dergahında seyr u sülukunu Es'ad Efendi'den tamamlayarak hilafet icazetnamesi almış bir zattır. O, bu icazetnamesini ömrü boyunca saklamış ve bir gün tesadüfen o icazetnameye muttali olan yakınlarına "Onu sakın kimseye söylemeyin. O vazifenin ehli ve salahiyetlisi Sami Efendi'dir." Demişti.

Az konuşurlardı. Konuştukları zaman ya hikmet söylerler veya nasihat ederlerdi. De ilse sukutu ihtiyar ederlerdi. Nitekim Merhum Ali Yekta Efendi şöyle diyor: "Evliyaullah'ın tasarrufları ya kavlen ya da hal ile olur. Sami Efendi'nin tarassufu hal iledir. Kelami dergahının en feyizli günlerinde oraya devam eden pek çok ulema ve fuzala vardı. Fakat Sami Efendi o zaman pek genç olmasına ra men bugünkü gibi kamil ve hal sahibi idi."

İstanbul'da bulunduğu esnada çeşitli dini toplantılara, derslere, camilerdeki vaazlara devam etti. Bilhassa Seydişehirli Abdullah Feyzi Efendi'yi çok sevdiği anlaşılıyor. Bu arada 16 Temmuz 1336 Cuma günü namazı Ayasofya Camii'nde edadan sonra Vilayet önünde bulunan Fatma Sultan Camii yanındaki Gümüşhaneli Tekkesi'ne giderek Şeyh Ömer Ziyaeddin Efendi'ye intisab eyledi. Günden güne ahvalini terakki ettirdi.

1- İslam Kahramanları üç ciltlik bir eserdir. Birinci cildi Hz. Peygamber ve ashabının cesaret ve kahramanlıklarını, ikinci ve üçüncü ciltleri ise Selçuklu ve Osmanlı döneminde yaşayan kahramanları anlatır.

Can Yusuf'un kuyuya düşünce niye ağlarsın?

?En büyük edep, ilahi hududu muhafazadır, gözetmektir."

Abdülhakim Efendi hazretleri buyurdular ki: "Evliyanın huzuruna dolu giden boş, boş giden dolu döner." Bir gün bana; "Tahir Efendi, evinde kitap kalmasın, kitapları evden çıkar, başkalarına ver" buyurdular. Eve gittim. Kıymetli kitaplarıma kıyamadım. Emirleri yerine gelsin diye, birkaç kitap verdim. Yatsıdan sonra yattım. Abdülhakim Efendiyi gördüm. "Tahir, kitapları evden çıkardın mı?" buyurdular. Kalktım. Abdest aldım. İki rekat namaz kıldım. Yine yattım. Daha uyuyamamıştım. Abdülhakim Efendi geldi. "Hala kitapları evde mi saklıyorsun?" buyurup, celallendi. Korktum. Hemen kalkıp, bütün kitaplarımı evden çıkardım. Geldim yattım. Ancak uyuyabildim. Sonradan anladım ki, bizi terbiye etmek için, kitaplardan uzaklaştırıp, bende olanları alıp, kendinde olanları bize vermek için bu yolu seçmişlerdi.

Babası Gavsi Bilvanisi Seyyid Abdulhakim Hüseyni hazretleri olup Nakşibendi büyüklerindendir. Dedeleri Seyyid Muhammed Şeyh Muhammed Diyauddin hazretlerinin halifelerindendir. Baba ve dedeleri ilim ve tarikat ehli olan Seyda hazretleri Evladı Resul olup Bilvanis seyyidlerindendir. Hz. Hüseyin soyundan geldiği için de "El-Hüseyni" denilmektedir.

Atıf Efendi Şapka Kanunu çıkmadan önce başörtüsü konulu bir risale yazıyor ve bu risale İstanbul Maarif Müdürlüğü'yle Matbuat Umum Müdürlüğü'nün resmi neşir müsadesinin ardından, 1924'te basılılıyor. Şalcı Bacı ise, isminin gösterdiği gibi bohçası içinde herhalde şal, yani bir tür baş örtüsü de bulunduruyor. Bohçasıyla girdiği evlerde, avlularda şallarını sergilerken Şapka Kanunu hakkında ileri geri laflar etmiş olabilir mi, emin olamıyoruz.

Tasavvufun aslı istikamet üzere olmaktır. Çok insan istikamet ehlidir ama onlara keramet verilmemiştir. Aksine bazen de istikamet ehlinin daha alt seviyesinde bulunanlardan keramet sadır olabilir. İstikamet Cenab-ı Hakk'ın emirlerini yerine getirmek, ahlaki bakımdan durumunu düzeltmektir.

?Cemiyetteki ruh hastalıklarının sebebi, iman eksikliğidir.?

?Gerçek keramet, kerametin gizlenmesidir. Bunun dışında görünenler, velinin irade ve ihtiyarı ile değildir. İlahi hikmet öyle gerektiriyor demektir.?

SÖZÜNÜ SUÇ SAYDILAR

Tunahan?ın en önemli eseri Kur?an?ı Kerim okumayı kısa zamanda öğreten?Elif Cüzü?dür. Tunahan?ın, ömrünün son günlerinde uzun zamandır muzdarip bulunduğu şeker hastalığı ağırlaşmış, kanlarında yükselen şeker, bütün gayretlere rağmen bir türlü düşürülememişti. Süleyman Hilmi Tunahan, 16 Eylül 1959 Çarşamba günü, İstanbul Kısıklı?daki hane?i şeriflerinde Rahmet?i Rahman?a kavuştu. 72 yaşında vefat eden Süleyman Hilmi Tunahan?ın naaşı, dönemin İçişleri Bakanı Namık Gedik?in engellemesi sebebiyle Fatih Camii Haziresi yerine Karacaahmet Mezarlığı?nda, polisin gösterdiği mezarda toprağa verildi.

Efe ta'biri, Efendi ünvanından kısaltmadır. Erzurum Bölgesi'nde hal ve kemal; ilim ve irfan sahibi insanlara hürmet ve muhabbet ifadesi olarak, Efe denilmektedir.(2) Kendilerine Hace denilmesi de, ilim sahibi ve Nakşibendi Tarikati silsilesinin altın halkalarından birisi olduğundandır.

Çok mütevazı, pek alçak gönüllü idi. Ben dediği hiç işitilmemişti. İslam alimlerinin adı geçtiği zaman:

-Dünya da boş, ukba da; illa Hakk'ın rızası.

Kanunlara uymakta çok titiz davranır, konuşmalarında da bunu tavsiye ederdi.

10 Temmuz 1335'de Cuma gününden itibaren de 25 K. 30 şubede yazıcı olarak vazifeye devam etti. Kendi hatıra defteri kayıtlarından 1338 Martlarında henüz bu vazifede olduğu görülüyor.

1918 yılında İstanbul müderrisliği Dersiamlığına yükseldi ve bugünün ilim adamlarına verilen en büyük ilmi unvan olan ve ortalama 50?li yaşlara kadar alınamayan ordinaryüs profesörlük unvanının 30 yaşında sahibi oldu.

Son Devrin Kutub Yıldızları

1939 yılında tedavi için Erzurum'a gelmiş, Mehdi Efendi Mahallesi'nde ikamet etmiştir. 90 senelik ömrünü insanlığa ve İslamiyet'e adayan Efe Hazretleri 12 Mart 1956 tarihinde ebedi aleme intikal etmiş ve naş-ı şerifi Alvar Köyü'nde pederleri Hace Hüseyin Efendi Hazretleri yanında sırlanmıştır.

1285 / 1868 - 1376 / 1956

Sultan Vahideddin Han kendilerini çok sever, takdir ederdi ve dualarını isterdi. Nitekim Abdülhakim Efendi hazretleri şöyle anlattı:

Musa Efendi'nin bütün Eserleri, İstanbul'da Erkam Yayınları tarafından ve Sadık Dana müstear ismiyle yayınlanmıştır.

İlk tahsilini babasının huzurunda gördü. Seyyid Abdülhakim Arvasi hazretleri Nehri'de gördüğü bir rüya üzerine tahsiline daha büyük ehemmiyet verdi. Bu rüyayı şöyle anlatmaktadır:

İki anahtar lafız, işte "HUZUR VE İRFAN"

Bir defasında da Sultan Vahideddin Han, Ramazan-ı şerif ayında Hırka-ı seadetin bulunduğu odayı ziyaret edecekti. Seyyid Abdülhakim Efendi'yi de davet etti. Diğer ileri gelen devlet adamları ve din adamları da oradaydı. Bu vakanın devamını hizmetlerini gören Şakir Efendi şöyle nakletmektedir:

Talebelerinden Hafız Hüseyin Efendi anlatır:

Aslında o doğmadır, parlamadır.

"Bu sualin cevabına mezun olmak şöyle dursun, bilakis memurum!" buyurdu. Ancak rüyada olduğu gibi Resulullah efendimizin huzurunda bulunduğundan cevap vermekte mazur olduğunu bildirdi. Bab-ı Rahme'den dışarı çıktıktan sonra hem meseleyi cevaplandırdı ve hem de rüyayı tafsilatı ile anlattı.

Vefat tarihi olan 13 Kasım 1980 tarihli takvim yapraklarında tevafukan çok manidar ibareler yer alıyordu. Mesela bunların birindeki şu parça ne kadar şayan-ı taaccübdür:

3- Sultanü'l-arifin eş-Şeyh Mahmud Sami Ramazanoğlu Mürşidi Mahmud Sami Ramazanoğlu Efendi'nin hayatı, ahlakı ve tanıyanların dilinden bazı hatıralarını ihtiva eden bir eserdir.

eyvallah kardeşim...

Onun üzerinde çok durduğu meselelerden biri de günümüzün en yaygın hastalığı olan ferdiyetçi yaşamaktı, içtimaileşme zaruretine verdiği önemdi. Sohbetlerinde daima Hz peygamberin ashab-ı kirama sorduğu 'Bugün Allah için bir yetim başı okşadın mı? Bir hasta ziyaretine gittin mi? Bir cenaze teşyiinde bulundun mu?' hadisini sık sık gündeme getirirdi. Her sene örf haline getirdiği toplu düğünlerde birçok gencin mutlu bir aile yuvası kurmasına vesile olur, bu gençlere maddi olarak da yardımda bulunurdu. Ayrıca hem Türkiye'de hem de Medine'de Ramazan aylarında iftar sofraları kurdurur, iftar sevincini Müslümanlarla paylaşırdı.

Buradan Erzurum'un DİNARKOM Köyü'ne gitmiş ve orada 1. Cihan Harbi'ne kadar kalmıştır. Bilahare vazifesini Yavi Nahiyesi'ne, oradan da anavatanı olan Hasankale'ye nakletmiştir. Kendisine teklif edilen Hasankale Müftülüğünü kabul etmemiş, Alvar Köyü halkının istirhamı üzerine oraya giderek bu köyde yirmi dört sene vazife yapmıştır.

Son günlerini büyük hastalıklar içinde geçiren Musa Efendi'nin en zor zamanlarında bile dilinden sadece Allah kelimesi dökülmüş, böylece zikir terbiyesinin en güzel örneğini sunmuştur. Ömrünün son üç yılında ve bilhassa vefatına yakın aylarda sıhhi iptila ve sıkıntılar, üst üste geldi. Evvela böbreklerini kaybetti. Devam eden iptilalarla ıstırap, halsizlik ve dermansızlıktan konuşamaz hale gelmişti. Buna rağmen bütün gücüyle "Allah, Allah..." diye zikir halindeydi. 16 Temmuz 1999 Cuma günü Cuma ezanları okunurken Hakk'ın rahmetine kavuştu.

Felsefi Yönü Felsefeylede ilgilenen Elmalılı Hamdi Yazır, Batılı yazarların eserlerinide tercüme etmiştir. Bu eserlerde ileri sürülen konulara eleştirel yaklaşım sergileyen Elmalılı Hamdi Efendi, felsefe ve din arasında cereyan eden tartışmalara çözüm bulmaya çalışmıştır. Filozofların gerçeği kavrayamadıklarını belirtmiş, akıl ile iman bütünleştiği zaman gerçeğin kavranıp doğrulanabileceği fikrini savunmuştur.

İki yaşındayken annesini, dört yaşındayken babasını kaybeden Ali Haydar Efendi ilk tahsilini memleketinde yaptı. Erzurum'a gelerek oradaki Bakırcı Medresesine sonra, İstanbul'a gidip Fatih Camiinde derslere devam etti. Tahsilini tamamlayıp, Bayezid Dersiamlarından Çarşambalı Hoca Ahmed Hamdi Efendiden 1901 senesinde icazet aldı. Bir yandan hocasının derslerine devam ederken diğer yandan kadı yetiştiren Medreset-ül-kuzat'a gidip 1906 yılında mezun oldu. Dini derslerden yapılan imtihanı kazanıp, Fatih Camiinde talebe okutmaya başladı. Böylece Fatih Dersiamları arasında yer aldı. 1909 senesinde Fetvahanede fetva yazmakla vazifelendirildi. Sahn-ı Seman Medreseleri fıkıh müderrisliğine tayin edildi.

Kalblerin esrarını çözer sahib-i ihsan

İslam Kültürü Tarihi, sanatı, felsefeyi, edebiyatı eler mi...

Mezar hapis görünür amma,

Bir ney çıkıp söylesin vefatın tarihini

Kalb, işte bu hale, yani musaffa bir hale gelebilmesi için tasfiye edile edile, beşeri ve tasavvufi temrinlere ilave olan Allah'ın lutf u keremiyle, yolun nihayetinde öyle bir hale gelir ki, sahibini sureten insan bırakmakla beraber, sireten adeta melekiyet derecesine yükseltir. Bu durumda olanlardan bazıları, fezadaki sonsuz yıldızlardan herhangi biri gibi, kendi alemlerinde ve dışa karşı tam bir gizlilik içinde yaşarlar. Böyleleri bilinemez. Nitekim bir hadis-i kudsi olduğu rivayet edilen:

?Kur'an-ı kerim şifadır. Fakat şifa, suyun geldiği boruya tabidir. Pis borudan şifa gelmez.?

Esrarlı bir bilmece

Bu tarafta ağzını yumdun mu, o tarafta aç!

Ülkemizin yurt dışında tanıtımı başlığı altında yapılabilen son derece çarpık, etkisiz, başarısız, hatta "absürt" çalışmalar konusunda son derece cömert davranan Dışişleri ve kültürel varlığımızın korunması adına taşı-kayayı muhafaza altına almak için hiçbir masraftan kaçınmayan Kültür bakanlıkları; birkaç saatlik bir konser için bir sanatçıya 100 binlerce dolar ödemekte sakınca görmeyen belediyelerimiz, sporculara, yarışçılara... sponsorluk yapma konusunda hayli istekli işadamları... Evet, belki bu saydığım kurum, merci ve kişilerin bu mesele hakkındaki duyarsızlığını anlamak mümkün. Ama İslami hassasiyet sahibi olduğunu bildiğimiz sivil toplum kuruluşlarına ve kişilere ne demeli?!..

mehmed zahid kotku

Abidin isimlerinde üç oğlu ile Halime ve Hatice isminde iki kızı olmuştur. Zeynel Abidin küçük yaşta vefat etmiştir. İlk zevcesinin teşvikiyle evlendiği Ta-

İskilipli Atıf Hoca'nın, çimlerin altından çıkarılan kabrinde önce kafatası bulundu; ardından vücuda ait uzun kemiklere rastlandı. İki köprücük kemiğinin bulunmasına karşın el ve ayak parmakları toprağın altından çıkmadı. Kemiklerin Atıf Hoca'ya ait olduğu kesinlik kazanınca yaklaşık 81 yıl sonra cenaze namazı kılındı. Atıf Hoca babasının, eşinin ve kızının bulunduğu Toyhane köyü mezarlığına değil, İskilip ilçe mezarlığına defnedildi.

İlki, bütün ömrünü ilim yoluna adamış ve ölüme de ilmiyle bütünleşen bir sebatla giden 1876 doğumlu bir alim, ikincisi idamına götüren suçu nasıl işlediğine dair yeterince bilgiye sahip olamadığımız, ekmeğini kapı kapı dolaşarak çarşaf, havlu, yatak örtüsü, puşu, şal satışıyla kazanan bir Anadolu kadını. Bir medeniyetin birikimini taşıyan ilmi hükümsüz kılınmak istenen alimle, geçimini şal satışına bağlamış kadın, aynı gerekçeyle idam sehpasına çekiliyorlar: Şapka Kanunu'na muhalefeti etkilemek.

Abdülhakim Efendinin yemesi, içmesi, yatması, kalkması, konuşması, susması, gülmesi, ağlaması hep İslamiyet?e ve Resulullah efendimizin haline uygundu. Onun yemesini gören sanki adet yerini bulsun diye yiyor zannederdi. Az yer, lokmaları küçük alır ve yavaş yerdi. Yakınları onu otuz senedir kaylule yaparken veya yatarken bir defa olsun sırt üstü veya sol tarafına dönüp yatmadığını söylemişlerdir. Hep sağ yanı üzerine yatar, sağ elinin içini sağ yanağı altına koyar, öyle yatardı. Her hali istikamet üzere idi. "İstikamet yani Allahü tealanın beğendiği doğru yol üzere olmak kerametin üstündedir" sözünü sık sık tekrar ederdi.

Allahu Teala'nın nurunun, kudret ve sınırlarının kapısı olan; Allah Dostları arasında değeri yüksek ve derecesi yüce bulunan Muhammed Lütfi Hazretleri'nin meşhur lakabı:

Endonezya'da ekonomik sıkıntıyı istismar eden Batılı bazı devletlerin misyonerler aracılığıyla oralara girmesi ve kiliseler inşa ederek Hıristiyanlığı yaymaya çalışması söz konusu olduğunda "Şimdi dil bilen insanlar olsa da oralara gönderilebilse.." diyerek teessürünü ifade etmişti.

Cuma, 08 Ocak 2010 18:28 Makale

NASİHATLERİNDEN BİR DEMET

Batum'un Ahıska beldesinde 1870 senesinde dünyaya geldi. Babası Şerif Efendi'dir. İki yaşında annesini, dört yaşında da babasını kaybeden Ali Haydar Efendi ilk ilim tahsilini memleketinde yapmıştır. Daha sonra Erzurum'da medrese tahsiline devam etmiştir. Erzurum'dan sonra İstanbul'a gelen Ali Haydar Efendi, Fatih Camii Şerifi'nde derslere devam ederek, Beyazıd dersiamlarından Çarşambalı Hoca Ahmed Hamdi Efendi'den 1901 yılında icazet almıştır.

25 yıl önceki rüyadaki şahıs

KEMİKLERİ 6 AY BAGAJDA TAŞIDI

Siyasetten uzak durur. Talebelerinin de uzak durmalarını tavsiye ederdi. Ali Haydar Efendi, derin bir bilgiye sahipti. Dini ilimleri bihakkın kavrayan bir zekaya sahipti. Hitab ettigi cemaati hemen te'siri altına alırdı. .

Sana batma görünür amma

"Bir kavme hizmet eden kimse, onların en büyüğüdür" (Deylemi, Müsned, II, 324) buyurulmaktadır.

Bütün hatalar, nisyanlar, bocalamalar; zikirden gafil olduğumuz, yani Rabbimizi unuttuğumuz anlarda husule gelir. Zikrin manevi halini devam ettirenlerde dünya kederi, üzüntüsü, hatta lüzumundan fazla dünyevi neş'e dahi bulunmaz. Daimi huzur, sehavet ve mahlukata şefkatli olmak, o boşluğun yerini doldurur. Yani sevgi, daima sevgi... Allah Teala Hazretleri, kendisini seven kulunu muhabbet deryasına daldırır. Artık o kimse Cenab-ı Hakk'ın sevdirdiği nispette sevilmeye layık olanları sever.

Diyanet İşleri Başkanlığı?nda 1950?li yıllarda görev yapan yetkililer, yaptığı hizmetlerden dolayı Süleyman Hilmi Tunahan?a büyük ilgi ve sevgi gösterirler. Bu kadar ilim sahibi olmasına rağmen niçin kitap yazmadığını sorduklarında onlara şu cevabı verirdi; ?Ben tozlu raflarda duran, kesekağıdı olarak satılan birçok kitap gördüm. Ben canlı kitaplar yazıyorum. Onlar hiçbir zaman tozlanmayacak, sürekli kendisini okutturacak? derdi. Kendisi tarafından yazılan ve kısa sürede Kur?an-ı Kerim?i okumayı öğreten Elif cüzü büyük ilgi görmektedir.

NAAŞINA TAHAMMÜL EDEMEDİLER

Sultanın dua ve yardım istemesi

Ele aldığı bir kimseyi terbiye edip yola getirinceye kadar büyük bir sabırla çalışırdı. İlk zamanlarda kusurlarına müsamaha ederdi. Yıllarca çalışır, yarı yolda bıkıp bırakmazdı.

Bayezid Camiinde; Erzincan zelzele felaketinden bir hafta kadar önce: "Allahü teala, zinanın aşikar olduğu yerlere zelzele ile ceza verir. Erzincan gibi" buyurmuşlar. Kimse o esnada bu manayı anlayamamış, ama bir hafta sonra, duyanlar bu büyük bir kerametti, anlayamadık demişlerdir.

Ramazano lu Mahmud Sami Efendi

?İlim cehli izale eder, yok eder, ahmaklığı değil.?

Ahıskalı Ali Haydar Efendi , zahiri ilimlerin hepsini ikmal etti. Varılacak noktanın en üst kademesine ulaştı. Üstelik kendisi de, şanlı şöhretli, celadetli idi. Efendi, sert mizaçlı biri idi. Taviz vermeksizin şeriatın hükümlerinin yerine getirilmesini isterdi. Hatta Maide suresindeki şu ayeti kerime sanki düsturu olmuştu. "Allah'ın indirdiği ile hükmetmeyenler zalimlerin, fasıkların, kafirlerin ta kendileridir." (Maide Suresi ayet 44-45) Hitabeti çok kuvvetli, fakihliği 4 mezhebe fetva verecek kadar kuvvetli idi. Tesir ve ikna gücü de yerinde idi.

. . İskilipli Atıf hocanın yanısıra İstiklal mahkemeleri'nce idama mahkum edilen ilk kadını gün yüzüne çıktı.

Çok açık eli idi, verdiği zaman şaşılacak miktarda verir, geriye kalmamasından korkmaz, verdiğini doyururdu. Sofrasında ekseriya misafir bulunurdu. Hizmet edenleri bir vesile ile memnun eder, ziyaretçilere güleryüz gösterir, kapısını her zaman açık tutmağa çalışırdı.

Kendi üstadlarına fevkalade saygılı ve bağlı idi. Tekke arkadaşları olan yaşlılar, üstadının meclisine gittiğinde diz üstü oturup, baş eğip hiç ayak değiştirmeden edeple oturduğunu anlatırlar.

Ömer Efendi kulağına eğilip yavaşça:

?Diyanet İşleri Web Sitesi

30 YAŞINDA PROFESÖR OLDU

-Yatmanın adı istirahattır. Fakir istirahat edeyim, sizi de eksik kalan dersinizi tamamlayın, buyurur. Hadiseyi anlatan zat diyor ki, "gerçekten o sabah dersim yarıda kalmış ve akşama kadar da tamamlamaya fırsat bulamamıştım."

o kadar duygulandım ki ALLAH razı olsun sizden arkadaş. bu yazının bendeki etkisi çok büyük oldu o kadarki. küçükken atıf hoca ilgili yanılmıyorsam sinema filmiydi. onu seyrettiğimde çok ağlamıştım şimdide mezarının bulunması. inannıyorumki ALLAH onun bulunması için zabıtı vesile etti ama. çok acı çok. sizin sayenizde aydınlandım teşekkür ederim. ALLAH ona kalem kıranların yardımcısı olsun diyorum. ATIF HOCA KENDİNİ NEDE OLSA KURTARIR

Seyyid Abdülhakim Arvasi vücutça gayet mutedil ve kusursuzdu. Buğday tenliydi. Alnı geniş ve açıktı. Kaşları birer hilal gibi olup, kabarık ince ve ölçülüydü. Nur bakışlı gözleri iriceydi. Burnu ahenkli ve normalden büyükçeydi. Yüzü zayıfça olup sakalı sıktı. Bedeni iri yapılı olup, insana mutlak surette hürmet telkin edici bir vakar ve heybeti vardı.

2) Ahıskalı Ali Haydar Efendi (Kemal Bozkurt-İslam Mecmuası, Sayı 98 Ekim 1991)

Ona göre tasavvuf demek sadece ibadet hayatı manasına gelmezdi. İnsanlığa ve canlılara hizmet onun hem hayatında hem de terbiye sisteminde muazzam bir ehemmiyete sahipti. Fakir fukaranın hasta olanları için açılmasına vesile olduğu Hüdayi kliniğine hastalığı sebebi ile bedenen hizmet edemediği için üzülür: '-Gücüm yerinde olsa, gider hastalara bil-fiil hizmet ederdim.' derdi.

Sami Efendi'yi tanıdıktan sonra hizmete ve insanlığa bakışı daha derin bir anlam kazanan Musa Efendi 1980 yılında Erkam Yayınlarının kurulmasına öncülük etti. 1986 yılında da Altınoluk dergisinin çıkarılmasına ön ayak olduğu gibi, aynı yıl Üsküdar'da Aziz Mahmud Hüdayi Vakfının kuruluşuna maddi ve manevi katkılar sağladı.

"Bizim meclisimizde bulunanlar, sükut içinde otursalar ve sükuttan başka bir şey görmeseler bile, din bahsinde alim geçinenlerin hatalarını keşfederler, bir bir çıkarırlar."

İstiklal Mahkamesi istatistiklerine göre, Şapka Kanunu'nun yürürlüğe sokulduğu iki buçuk ay içinde tam 57 kişi idam edilmiş, yüzlerce kişi de çeşitli hapis cezalarına çarptırılmışlardır. Darağacı yolunda şaşkınlık içinde, "Kadın şapka giye ki asıla!" diye soran bir bohçacının idamının, kadınlara şapka giyme yolunun hazırlanmasında fayda sağladığından söz edenler olur. Erzurum'da Vali ve Kumandan Paşa biraraya gelmiş, Şapka Kanunu'nun muhayyelelere dehşet salmak suretiyle kabulü için bir kadını asma gibi bir karara varmışlardır. Asılacak kadın, iki metre boyuyla, "izli" yüzüyle, yılan yılan incelmiş örgüleriyle, siyah puşusuyla ve bütün sabır felsefesiyle, Şalcı Bacı'dır. Ağzı laf yapan, bazen "bir kitaplık" laf eden bohçacı kadın, bir ihbarın kurbanı olmuştur.

Bundan yıllarca evvel, oğlum Nevzad, o zamanlar oturduğumuz apartman katının balkonundan aşağıya, beton bir zemin üzerine düştü. Çocuğu koma halinde bir hastaneye yetiştirdik. Ayıldı. Fakat akli melekelerini kaybetmiş haldeydi. İstanbul'a götürdük. Bütün mütehassıs sinir ve akıl doktorlarına gösterdik. Hemen hepsi ümit göremediklerini söylediler. Bir Rum doktor erken bunama teşhisini koydu ve şifası yok hükmünü bastı. Büluğ çağındaki çocuğumu, büyük amcası Abdülhakim Efendinin kollarına teslim ettim. Çocuk tekkede kırk gün kaldı. Bu müddet içinde, onu nazarlarından ayırmadılar. Sadece; "Mahzunum, mahzunum!" diye içlenerek işi, Allahü tealaya havale ettiler. Kırk gün sonra Nevzad, hiç bir zaman sahip olmadığı maddi ve manevi bir sıhhate kavuştu. Hukuk Fakültesini bitirdi. Uzun yıllar DSİ'de avukatlık yaptı, oradan emekli oldu. Abdülhakim Efendi, biraderzadeleri olan Faruk Işık Efendiyi çok severdi. Birisini methetmek isteseydi; "Faruk hariç hepimizden iyidir" derdi. Kabri, Abdülhakim Arvasi'nin ayak ucundadır.

Okuyucularımızdan, kendilerine Fatihalar lutfetmelerini istirham ederiz...

?Ahmaklık, hatada ısrar etmektir.?

1) Osmanlılarda Devlet ve Tekke Münasebetleri; s.212,248

Beni mezara koyunca elveda demeğe kalkışma!

30 Haziran 1960 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığına getirilen Ömer Nasuhi BİLMEN, bir yıl kadar sonra emekliye ayrıldı ve 13 Ekim 1971 tarihinde Hakkın rahmetine kavuştu.

Vefatından on gün evvel Fatih-Çarşamba'daki Şeyh İsmet Efendi dergahının yakınındaki evinde komaya girdi. On gün bitkisel hayat sürdü. Ağustos 1960 (H.1380) günü yarı beline kadar doğruldu. "Allah" diyerek ruhunu teslim etti. Cenazesini Mehmed Zahid Kotku Efendi ile Ramazanoğlu Sami Efendi yıkadılar. Hocası olan Reis-ül-Ulema Çarşambalı Ahmed Efendinin de kabrinin bulunduğu Fatih Camii kabristanına defn edilmesi istendi. Fakat buna müsade edilmedi. Yavuz Selim Camiinde Ramazanoğlu Sami Efendi tarafından kıldırılan cenaze namazından sonra Sakızağacı kabristanında defn edildi.

Bu zat-ı şerifin, 18 Kasım 1337 Cuma günü vefatından sonra postnişin-i irşad olan Tekirdağlı Mustafa Feyzi Efendi'nin yanında tahsil-i kemalata devam etmiş, müteaddit defalar halvete girmiş, 27 yaşlarında hilafetnameyi aldıktan sonra ondan Ramuzü'l-Ehadis, Hizb-i A'zam ve Delailü'l-hayrat icazetnamelerini de almış, Bayezit, Fatih ve Ayasofya Camii ve medreselerinde derslere devam etmiş, bu esnada hafızlığını da tamamlamıştır. Bu aralarda hocasının işareti üzere muhtelif kasaba ve köylerde dini hizmet ifa etmiştir.

Fevkalade mütevazi idi. Kerametleri zahir ve şöhreti àlemgir olduğu halde, talebelerine bile tepeden bakmaz, şeyhlik tavrı takınmaz, kendisini ihvanı arasında lalettayin bir fert gibi görür, makamını ve kemalini büyük bir maharetle gizlerdi.

Yukarıda sözünü ettiğim kitabımı hazırladıktan sonra İskilipli Atıf Efendi'ye ve onunla aynı anlam dünyasını paylaşmanın mücadelesini veren başörtülü öğrencilere ithaf etmiştim. Şalcı Bacı hakkında ise bir roman yazmayı umuyordum. Geçen yıllar içinde Şalcı Bacı üzerine araştırmalar yapmayı, bunun için de öncelikle Erzurum'a giderek, idamının gerçekleştiği dönemin tanığı olan insanlarla konuşmayı hep istedim.

Tevellüdü 1315 hicri kameri (rumi 1313, miladi 1897) yılında Bursa şehrinde, kale içinde Türkmenzade Çıkmazı'ndaki baba evinde vaki olmuştur.

B- Doğum Yeri ve Yılı: Efe Hazretleri Hicri 1285; Miladi 1868 yılında, muhterem pederleri Hace Hüseyin Efendi Hazretleri'nin:

Bu rüya onun talebeliğe kabul edildiğine dair gayet açıktı. Tabire muhtaç kısmı sadece cevazımat-ı hams tabiri idi. Cevazım cezm'in çoğulu olup kat'i, kesin demektir. Hams yani beş adedi ise alem-i emrin, latifenin tasfiyesine işaret olduğu açıktı. Rüyanın başka tabire muhtaç olmayan açıklığı ayrı bir ilahi lütuf ve sonsuz bir ihsandı.

Sene 1914 Fatih Camii'nde talebe okutmaya başlamıştır. Fetvahanede fetva vermiş, gösterdiği büyük iktidarla, 1914 yılında Sahn Medresesi Fıkıh Müderrisliği'ne tayin edilmiştir.

süre ızdırap çekmiştir.

Bu eserler haricinde küçük cep boyu halinde yayınlanan Ahiret Hazırlığı, Tasavvuf -Marifetullah, Hizmet İnsanı ve Aile Seadeti isimli eserler Altınoluk Sohbetleri adıyla yayınlanan makalelerden seçilmiş olup yeni ve müstakil eser değildir.

Musa Topbaş -kuddise sirruh- -

Batmayı gördün ya, doğmayı da seyret!

Lisan Bilgisi Türkçe'nin yanında Arapça ve Farsça ile şiir yazacak kadar üst seviyede bir bilgiye sahipti. Ancak yazılarında sade bir Türkçe kullanmıştır. Bunların yanı sıra Fransızca da bilmektedir. "El-metalip ve'l-mezahip" adında Fransızcadan çevirdiği bir felsefe tarihi kitabı vardır..

ALİ HAYDAR AHISKAVİ

- Herkesi arzusuna bıraksalar biz Cennetü'l-Baki'yi arzu ederiz, buyurmuşlardır. Cenab-ı Hak sevdi i kulunun arzusunu kabul buyurdu. Nitekim İstanbul'da bulundu u yıllarda mübtela oldukları amansız hastalık, orada da yakasını bırakmadı. Fakat en acılı, a rılı zamanlarında bile o, hiçbir şikayette bulunmamış, yüzünden tebessümü eksik olmamıştır. Vefatı 10 Cemaziyelevvel 1404 /12 Şubat 1984 Pazar günü saat: 4.30'da vaki olmuş ve Cennetü'l-Baki'ye defnolunmuştur. Rahmetullahi aleyh.

-Efendim artık yatarsanız yatak hazırlayalım, der. O:

İmandan İhsana Musa Efendi

11 sene kaldıktan soma Siirt'in Kozluk kazasının Gadir köyüne hicret ettiler. 9 sene (Burada iken vatan görevini önce acemi birliği olan Manisa'da, soma Di-

Süleyman Hilmi Tunahan, 1888 yılında Bulgaristan?ın Silistre vilayetinin Ferhatlar Köyü?nde dünyaya geldi. İlk tahsilini Silistre?nin Satırlı Medresesi?nde babası Osman Efendi?nin yanında tamamladı.

O, -söz gelimi- fıkhi bir mesele hakkında konuşurken hadisçi kimliğinin sağladığı açılımları fark edersiniz. Rivayetiyle-dirayetiyle Hadis ilimleri onun imbiğinden geçmiş olarak önünüzdedir. Ya da hadisle ilgili bir konu üzerinde durduğunda, meselenin kelami açıdan ne ifade ettiğini görmeniz gerektiğini anlatır size ve önünüze müthiş bir dirayetin süzgecinden geçmiş bir muhassala çıkar. Böylece fark edersiniz ki, geçmişte ve bugün fikri, ilmi, hatta itikadi zeminde yaşanan arızalar, rivayet için dirayetin veya dirayet için rivayetin feda edilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Birçok Kelam aliminde gördüğümüz "rivayet zaafiyeti" ve birçok Hadis aliminde gördüğümüz "dirayet zaafiyeti" onun çalışmalarında yerini tahkike dayalı ikmale bırakır.

Rahmetullahi aleyh.

-Yatar mısınız? deyince O yine:

Diş hekimi emekli albay Sabri Bey anlatır:

İskilipli Atıf Hoca, Ankara İstiklal Mahkemesi kararıyla 4 Şubat 1926'da güneş ışıkları kendini gösterirken idam edildi. Ne cenazesi yıkandı ne de cenaze namazı kılındı. Hava karardıktan sonra Mamak Mezarlığı'nın 'kimsesizler' bölümüne defnedildi. Mezarı bugüne kadar bulunamadı. Nazım Hikmet, Seyit Rıza gibi birçok isme 'iade-i itibar' gündeme gelse de Atıf Hoca konusunda bir adım atılmadı.

1956?da Süleyman Efendi , Cezayir halkının Fransız sömürgecilere karşı verdiği özgürlük mücadelesine manevi destek vermek için camilerdeki vaazlarında, ?Cezayirli Müslüman kardeşlerimize dua edelim? dediği için, defalarca karakola çağırıldı ve ifade verdi. 1957 yılında Bursa?da gerçekleşen mehdilik hadisesi üzerine iftiraya uğrayarak yine haksız olarak tutuklandı ve Kütahya Hapishanesi?nde 69 yaşında 59 gün tutuklu kaldı. İdam talebiyle yargılandı, mahkeme tarafından suçsuz bulunarak beraat etti.

İlahi rahmete tevdi edilişinin üçüncü sene-i devriyesini idrak ettiğimiz Musa Efendi -kuddise sirruh- hazretlerinin hayat tarzı ve uslubu, beşeri münasebet ve davranışları açısından da müstesna bir nezaket, zerafet ve letafet misalleriyle doluydu. Yani, onun hayatı kısaca "ihsan" kıvamındaydı.

Abdülhakim Efendi, arada bir bana, teyemmüm nasıl yapılır diye göstererek öğretirdi. Kendi kendime, şimdi su olmayan yer yok, acaba neden bu kadar teyemmüm üzerinde duruyor derdim. Vefatından otuz sene sonra, ellerimde yara çıktı. Hatta bir başparmağımı kestiler. Doktorlar ellerine su vurmayacaksın dediler. Üç sene teyemmümle yani onların gösterdiği şekilde teyemmüm ederek namaz kılmak zorunda kaldım.

4) İstanbul ve Anadolu Evliyaları; c.1, s.

mısra'larıyle vasf ettiği Erzurum'un Pasinler İlçesi'ne bağlı Kındığı Köyü'nde, gözlerini dünyaya açtı.

Tasavvufi Yetişmesi ve Dini Hizmetleri

Biz de "tahdis-i nimet" kabilinden zikredelim ki, üzerimizdeki fikri ve fiili nimetin gerçek müessirlerinden olan o Hak dostunun, hayatına hakim bir davranış üslubu mahiyetindeki "imandan ihsana" mefhumunu, son eserimiz olan "Tasavvuf"un serlevhasına yerleştirerek, onu "İmandan İhsana Tasavvuf" adıyla adlandırmış bulunmaktayız.

Cumhuriyet sonrası alimlerin çile devri başladı. Sorgular, mahkemeler, hapisler, beraatler birbirini izledi.

Seyyid Abdülhakim Arvasi hazretleri, öğrendiği fıkıh, tefsir gibi ilimlerin yanında kendisini manevi yoldan yetiştirecek bir rehbere kavuşma arzusu ile yanıyordu. Diğer taraftan Seyyid Taha-i Hakkari'nin halifesi Seyyid Fehim-i Arvasi, rüyasında Allahü tealanın Resulünü gördü. Peygamber efendimiz kendisine; "Abdülhakim'in terbiyesini sana ısmarladım" buyurmuştu.

"Bizler o büyüklerin yanında hazır olsak sorulmayız, gaib olsak aranmayız." Ve, "Bizler o büyüklerin yazılarını anlayamayız. Ancak bereketlenmek için okuruz" buyururdu. Halbuki kendisi bu bilgilerin mütehassısı idi.

Vefatı İslam Alemi'nde de büyük üzüntüye yol açmış, Suudi Arabistan'da, Kabe'de, Kuveyt'te ve daha başka şehirlerde gıyabında cenaze namazı kılınıp, dualar edilmiş, ajanslar bu elim vefat haberini yayınlamışlardı.

Bir asra yaklaşan ömrünü istikamet, takva ve vera ölçülen içinde, kullarını Allah'ın yoluna irşadla ikmal eden Sami Efendi Hazretlerini nebiler nebisinin a uşunda sevgilisi Allah'a u urlayışımızın ardından 10 yıl geçti O'nu, vefatının sene-i devriyesinde söz kalıpları içine sokmak ve lafızlarla anlatmak bizim karımız de il. Lakin "Salihlerden bahsetmenin rahmet nüzulüne medar" olaca ı düşüncesiyle kısa çizgilerle merhumu anlatmaya çalışaca ız.

1. Yeryüzünde yürüyüşleri ve hareket tarzları mülayimdir; gurur ve kibirden uzak, tevazu ve vakar içindedir. Cahiller kendilerine çatsalar dahi selametle neticelenecek söz söylerler. Etraflarına hesaplı, merhametli ve mütehammil olarak güven ve huzur verirler. (Furkan, 63)

Daha 30 yaşındayken profesör unvanı alan Süleyman Hilmi Tunahan , hayatının tamamını Kur?an ahlakına ve eğitimine adayarak canla başla çalışırken, zaman geldi ihbarlar ve zorbalıklarla tutuklandı. Zorlukları görmezden gelerek her fırsatta talebe eğiten Tunahan, hayatının son 9 yılına girdiğinde tutuklanarak elinden alınan vaizlik belgesini geri aldı. İlk kursunu açtı ve binlerce talebeye eğitim vererek bir neslin daha kurtuluşuna vesile oldu. Gerçek bir alimin akıllara durgunluk veren öyküsü?

Mehmed Zahid Efendi , ömrünün son yıllarında rahatsız idi; ayakta gezmesine rağmen; şiddetli ağrılarından muzdaribdi. 1979 yazında uzun zaman kalmak üzere gittiği Hicaz'dan, ağır hasta olarak 1980 Şubat'ında dönmek zorunda kalmıştı. 7 Mart 1980'de ameliyata girdi ve midesinin üçte ikisi alındı.

Musa Topbaş 1917 (1333) yılında Konya'nın Kadınhanı ilçesinde dünyaya geldi. Tüccarandan Ahmed Hamdi Efendi'nin oğludur. Büyük dedesi Topbaşzade Ahmed Kudsi Efendi, Mevlana Halid-i Bağdadi hulefasındandı. Babasının işi sebebi ile İstanbul'a yerleştikleri için Musa Efendi'nin çocukluğu ve hayatı İstanbul'da geçti. İlk eğitimine Erenköy'deki Fransız mektebinde başladı, daha sonra Nuruosmaniye'deki İnkılap Lisesinde devam etti. Orada iki yıl kadar okuduktan sonra ayrıldı. Ailesinin dini bir eğitim almasını istemesi sebebiyle, Elmalılı M. Hamdi Yazır'dan Kur'an ve din dersleri okudu. Bir ara Ayan Meclisi azası Mustafa Asım Yörük Hoca'dan eski usülde Arapça ve dini bilgiler aldı. Prof. Angel isimli bir Musevi'den dört beş yıl kadar özel Fransızca dersleri gördü. Fransızca'sını bu dilden tercüme yapacak seviyeye getirdi. Nitekim onun imzasıyla yayınlanmış bir Fransızca kitap da bulunmaktadır. Küçük yaşlardan itibaren güzel sanatlara özellikle hüsn-i hatta meraklıydı. Hattat Hamid Aytaç'dan hatt dersleri aldı. Hatt ile meşgul olduğu dönemde oluşturduğu zengin hatt koleksiyonunu tasavvuf yoluna girince 'kalbimi meşgul etmesin' düşüncesi ile çevresindeki hatt meraklılarına dağıttı. İlim ve hizmet özellikleri ile tanınan Topbaş ailesi, ailenin İstanbul'daki ilk büyüğü Ahmed Hamdi Efendi'den itibaren dini ve ilmi muhitlerin destekçisi oldu. Elmalılı M. Hamdi Yazır ve Ayan azası Mustafa Asım Efendi gibi alimlere maaş tahsis ederek sıkıntılarını gidermeye çalıştı. Daha sonraki dönemlerde ailenin büyükleri İlim Yayma Cemiyetinin kuruluşunda ve hizmetlerinin devamında müessir rol oynadı.

A- Lakabı:

Bu esnada Süleymaniye, Şehzadebaşı, Fatih ve çevrelerinde trafik durmuş, Süleymaniye'nin içi ve avlusu kamilen dolduğu gibi, cemaat sokaklara taşarak Esnaf Hastahanesi'nin yanına kadar uzanmıştı. Vefatını duyanlar içinde Anadolu'nun en uzak şehirlerinden olduğu kadar Avrupa'dan gelenler de vardı. Uzakta bulunan muhiblerinden çoğu da vaktinde haber alamama yüzünden cenazesine yetişememişlerdi.

Atıf Hoca'nın mezarını ortaya çıkarmak için yola çıkan bu ekibe, saçlarına ak düşen bu kişi tarafından mezarın yeri gösterildi. 2 yıl önce, yağmurlu bir günde Şafaktepe Parkı'ndaki mezar gizlice açıldı; toprağın içine su dolmasına rağmen kemikler ortaya çıkmaya başladı.

Din ve devlet hizmeti görenlere büyük kıymet veren Ahıskalı Ali Haydar Efendi talebelerinin ve sevenlerinin ilmi yönden daha ileri olmalarını ister; "Sulbümden değil, yolumdan gelen benim evladımdır." derdi. Kendisi ilmi mütalaayı hiç bırakmazdı. Zevcesi Hanife Hanıma; "Hanife, Hanife yeni bir cahilliğimi daha gördüm. Yeni bir şey daha öğrendim." derdi. Kendi tahsilinin kısa olduğundan bahs ederek; "Benim tahsil müddetim beş senedir." derdi.

Tahirül Mevlevi bir gece rüya görür, namazdan sonra Ali Haydar Efendi'ye gelir anlatır. "Şeyh Ali Haydar Efendi ile ikimizin müşterek bir maaş cüzdanı varmış. Bu cüzdanla vezneye müracaat etmiştim. Maaş alacakmışım. Veznedar, bir iki kağıt para verdikten sonra; -İstersen bir de altın vereyim teklifinde bulundu. -Aman lutuf etmiş olursunuz, çoktandır ruyetinden mahrumum. Gurbette hemşehri görmüş gibi olurum, dedim. Vezneci kenarı kırık bir altın verdi. Bunu görünce; -Aman bir lütuftur ettiniz, bari tamam olsun, şunu değiştiriverin ricasında bulundum. Onu aldı. Mevlevi külahı şeklinde altından mamul tam bir sikke verdi. Aldım ve uyandım." O mübarek de iyiye yorar: -Altının değişmesi hakkında hükmün değişeceğine, maaş cüzdanının müşterek olması da ikimizin beraatine işarettir, der, Gerçekten birkaç saat sonra da tabiri gibi olur. Bir zaman sonra telgrafhanede Şeyh Ali Haydar Efendi'yi görür ve: -Efendi rüya tabiriniz gibi çıktı, deyip elini öper, hatta telgraf kağıdını yazıverir.

Bu mezarlık 1954'te Gülveren ile Çinçin arasındaki asri mezarlığa taşındı. Atıf Hoca'nın kabri, korkudan dolayı sahip çıkan olmadığı için olduğu yerde kaldı. Mezarlık, Şafaktepe Parkı'na dönüşürken, Atıf Hoca'nın mezarı taşınmayan diğer mezarlar gibi kayboldu. Ancak mezarın yerini bilen bir isim vardı. Mahkemede zabıt katipliği yapan kişi, idamda ve definde de görev almıştı. Bu sebeple mezarın yerini, defnedilenin kim olduğunu biliyordu. Ve suçsuz olduğuna inanıyordu. Bu zabıt katibi, Atıf Hoca'yı sık sık ziyaret edip dua etmeyi ihmal etmedi. Vefatından önce Atıf Hoca'nın mezarının yerini oğluna da göstererek "Oğlum, bak şurada büyük bir alim yatıyor. Atıf Hoca haksız yere idam edildi. Onun ruhuna Yasin, Fatiha oku." vasiyetinde bulundu. Vasiyeti alan genç, ömrü boyunca hep mezarı ziyaret etti; parka dönüştükten sonra da kabir ziyaretini unutmadı.

Müminin sürekli olarak ilahi müşahade altında olduğunu idrak etmesi ve bu halin kalpte sabitleşmesi demek olan ihsan, aynı zamanda herhangi bir iş ve davranışın en mükemmel ölçüler dahilinde ifa edilmesidir.

?Din bilgileri, dünyada ve ahirette, huzuru, saadeti kazandıran bilgilerdir.?

6. Yalan yere şahitlik etmezler; boş bir şeye rastladıkları vakit vakar ile geçip giderler. (Furkan, 72)

Bir gün Abdülhakim Efendiye gidiyordum. Yolda, kendi kendime, Abdülhakim Efendiye arz edeyim, evliyalıkta yükselmek büyük iş, bizim küçük gayretimizle elde edilmez, himmet buyursunlar teveccüh eylesinler de, o yüksek makamlara beni kavuştursunlar diye düşünüyordum. Vardım. Bahçede yalnız oturuyorlardı. Selam verip ellerini öptüm. Yüzüme bakıp; "Tahir, şu ağaç ne ağacıdır?" buyurdu. "Manolya" dedim. "Şu nedir?" buyurdu. "Gül" dedim. "Ya Tahir, bunların suyu bir, havası bir, toprağı bir de, niçin boyları farklıdır? Mesela şu çimene ne yapılsa gül ağacı olabilir mi, gül de, manolya kadar büyür mü?" buyurdu. "Hayır efendim" dedim. "Demek ki, farklılık istidatlarından kabiliyetten geliyor. Ve demek ki, çim; ot, gül gibi, gül de manolya gibi olmaz!" buyurup tekrar bana baktılar. "Kusurumu bağışlayın efendim" dedim.

Ahlak ve Şemaili

O, Hakk'ın cemal sıfatına mazhar bir güzel insandı. Hem surette, hem sirette güzeldi. Hali, kali ve ahlakı ile mükemmeldi. Yaradanına açık gönlünde, herkese yer vardı. Nebatattan hayvanata, oradan insanlara ulaşan bir sevgiydi bu. Her türlü güzelliğin çiçek açtığı gönlünde çiçeklerin ve güzellik timsali güllerin ayrı bir yeri vardı. Onları şefkatle seyreder, sevgi ile büyütürdü. Evinin bahçesindeki kediler ve köpekler bile ayrı bir şefkate mazhardı. Birbirlerinin hasmı olan bu iki cins, ondan gördükleri şefkatle husumeti unutmuşlar, adeta kardeş olmuşlardı. Kedi ile köpeğin birbirlerini yaladıkları onun bahçesinde çok görülmüştür.

Seyyid Taha hazretleri, camide, talebesi Seyyid Fehim'e şu emri veriyordu: "Abdülhakimi al, elbisesini soy, cevazimat-ı hams çeşmelerinde kendi elinle tamamen yıka! Sonra ikimize de imam olsun!.. Seyyid Fehim hazretleri onu alıp cevazımat-ı hams çeşmelerinde yıkıyor, o da elini onun omuzuna koyarak, sağ ayağını kendisi için serilmiş olan seccadeye bırakıyordu.

Bitmeyecek, yetişmeyecek zannına düşüyorsun?

Abdülhakim Arvasi hazretlerinin kıymetli sözlerinden bazıları:

?Riya olmasın diye cemaatten kaçanlar ayrı bir riya içindedirler.?

İstanbul'da bulundu u yıllarda da Adana'daki gibi bir yandan Erenköy Zihnipaşa Camiindeki vaazları ve hususi sohbetleriyle irşad hizmetini yürütürken di er yandan da Tahtakale'de bir ticarethanenin muhasebesini tedvirle maişetini temin etmekteydi. O' nun bu vaaz, irşad ve sohbetlerinden cemiyetin her sınıfından, fakir, zengin, okumuş, okumamış, esnaf, işçi, memur, tüccar ve fabrikatör binlerce insan istifade ederek feyz almış, istikamet bulmuş ve böylece etrafında yepyeni bir nesil teşekkül etmiştir. İhvanını manevi himaye kanatları altında toplayarak onları cemiyetin her türlü kötü cereyanından korumaya çalışmıştır.

"Bu Karye-i Kındığ hoş mekandır

Musa Efendi'nin hayatında en büyük değişiklik Ramazanoğlu M. Sami Efendi'yi tanıdıktan sonra gerçekleşmiştir. Kendisi ile ilk defa 1950 yılında Bursa'da tanıştı. Bu tanışmadan sonra zaman zaman Sami Efendi'nin ziyaretine gitse de esas intisabı 1956 yılındadır. Kendisi manevi tecrübesini ve intisabını şöyle anlatır: 'Muhterem Üstadımızın huzur-i alilerine girdiğimizde tasavvufa dair hiçbir malumatım yoktu. Bize evrad verecekler yapacağız, o kadar sanıyordum. Manevi terakki gibi şeyleri bilmiyordum. Maneviyatı zahiri ders gibi telakki ediyordum? Oysa kalbe kuvvetli bir aşk aşısı yapılıyor. Salik zeki ve anlayışlı ise onun farkına varıyor, kıymetini biliyor ve o hali muhafaza ile terakki ediyormuş'.

Ali Haydar Efendi , Ahmed Hamdi Hoca'nın derslerine devam ederken, o devirde kadı yetiştiren Medresetü'l-Kuzat'a giderek, oradan da diploma almıştır. (1906) İlk adli vazifesi Burdur kadılığıdır. Sonra Uşak kadılığı ve sonra Denizli kadılığı olmuştur. Daha sonra İstanbul İstinaf Mahkemesi üyeliğine getirildi.. Bu vazifede iken hukuk mektebinde Mecelle ve Usul-i Muhakematı Hukukiye derslerini okutmaya başladı. Ardından sırasıyla İstanbul Bidayet Mahkemesi, İkinci Hukuk Dairesi Başkanlığı, Bidayet Mahkemesi Başkanlığı, İstinaf Mahkemesi İkinci Hukuk Dairesi Başkanlığı, Temyiz Mahkemesi üyeliği, aynı mahkemenin hukuk dairesi üyeliği, sonra başkanlığı ve temyiz mahkemesi başkanlığı görevlerinde bulundu.

evvela yaşayan alimlere yer vermeyelim

CMT 02:45

Anadolu'da çarpışan Kuvay-ı Milliyenin galip gelmesi için para, mal ve dua ile yardım edilmesi, eli silah tutanların onlara katılmaları için milleti teşvik ederek çok kimseyi Anadolu'ya gönderdi. Çok yardım yapılmasına sebep oldu. Uzun zaman irşad, vaaz ve tedris ile meşgul olup hayatının sonuna doğru İzmir'e gönderildi. Zor şartlar altında İzmir'de kaldığı sırada ihtiyarlığın da verdiği takatsizlikle hastalandı. Ankara'ya getirildi. Ankara'ya geldikten birkaç gün sonra 27 Kasım 1943 (H. 1362) tarihinde sıkıntılarla dolu dünyadan ahirete intikal etti. Ankara'nın kuzeyinde bulunan Bağlum nahiyesinde defnolundu. Kabri ziyaret edilmekte, huzurunda yapılan dualar kabul olunmaktadır.

Musa Efendi'ye göre tasavvufun gayesi kalbi olgunlaştırmak ve insanı Hakk'a vasıl eylemektir. 'Tasavvuf bir derya, çok dereceleri var. Mesela, kalp, ruh, sır hafi, ahfa diye gidiyor, muhabbetle bitiyor. Ama o kafi mi? Hayır kafi değil. İlla Fahr-i Kainat Efendimiz'in ahlakıyla ahlaklanmak, edebiyle edeplenmek. Yani her an Cenab-ı Hak'la beraber olabilmek'.

Seyyid Abdülhakim Efendi, 1897 yılında hac vazifesi ile Hicaz'a geldiğinde önce Medine'ye gelip Peygamber efendimizin kabr-i şerifini ziyaret etti. Yanında Hacı Ömer Efendi isimli eşraftan bir zat vardı. Onunla beraber bir gece, mübarek Ravza'da akşam namazından sonra, yüzünü saadet şebekesine döndürmüş, son derece edep ve hürmet içerisinde beklerken, sağ tarafında oturan Hacı

MEKTEPLERİN BİRİNCİSİYDİ

Bir gün yaşlı bir kadın marangoz dükkanıma gelip; "Bir odalı evim var. İkinci bir oda yaptırıyorum. Kiraya verip onunla geçineceğim. Bedelini kira parasından vermek üzere, bana bir kapı ve pencere yapar mısın?" dedi. Yarın gel, konuşuruz dedim. Maksadım, Seyyid Abdülhakim Efendi'ye gidip danışmaktı. İkindi vakti dergahlarına gittim. Halimi sordular. "Müşteri geliyor mu?" dediler. "Geliyor" dedim. Fakat sormak için gittiğim kadını unutmuştum. "Sipariş veren oluyor mu?" dediler. "Bugün yok" dedim. "Kadın müşterileriniz oluyor mu?" buyurdular. Gene hatırlamadım. Bunun üzerine; "Bugün gelen kadının işini gör!" buyurdular. Ancak o zaman hatırlayabildim.

eyvallah kardeş

Ömrünün son yıllarında şöhretinin artması ve dışarıda kendisine iltifatın nazar-ı dikkati celbedecek seviyeye ulaşması sebebiyle kuşe-i uzlete çekildi. İhvanı ile gerek devlethanesinde ve gerekse Ramazan'da hatimle kılınan teravih namazlarında görüşüyordu. Bu vesile ile onlara İslami düsturları Muhammedi hakikatları ve Nebevi ahlakı anlatarak haliyle, kaliyle irşad ediyordu.

Babası Seyyid Mustafa Efendi ve bütün dedeleri, zamanlarının alim ve fadılları idiler. İmam-ı Ali Rıza bin Musa Kazım soyundan olup, seyyid oldukları Irak'taki şer'i mahkeme defterlerinde yazılıdır. Arvasi ailesi, altı yüz seneden beri ilim yaymakla ve en üstün insanlık meziyetlerinde numune olmakla tanınmış ve halk arasındaki ayrılıkları gidermekte, milli birliği sağlamakta büyük vazifeler üstlenmiş ve bunları devam ettiregelmişlerdir.

Çok uzun ve derin düşünürdü, sohbetlerindeki buluşlara, teşbihlere hayran kalmamak mümkün olmazdı. Bir ayetin, bir hadisin üzerinde haftalarca, aylarca durup konuştuğu olurdu.

Mehmed Zahid Efendi ilk mektebi Oruç Bey İbtidaisi'nde okudu, Maksem'deki idadiye devam etti. Sonra Bursa Sanat Mektebi'ne girdi. Bu esnada Birinci Cihan Harbi dolayısıyla 18 yaşlarında askere celb olundu. 14 Nisan 1332'de asker oldu, senelerce askerlik yaptı, çok tehlikeli günler geçirdi, hastalıklar atlattı. Ordunun Suriye'den çekilmesinden sonra, binbir güçlükle İstanbul'a döndü.

Eğitimi Elmalılı Hafız Muhammed Hamdi Yazır ilk ve ortaokul tahsilini Elmalı'da Rüşdiye Mektebinde gördü. Hafızlığını da tamamladıktan sonra, Arapça okudu ve İslami ilimler i öğrenmek için, dayısı Hoca Mustafa Sarılar Efendi ile birlikte 1895'de İstanbul'a geldi. Kayserili Mahmud Hamdi Efendi'nin Beyazıt Camii'ndeki derslerine devam etti. Of'lu Mahmut Kamil efendiden fıkıh dersleri aldı. Devrin ileri gelen değerli hocalarından ders görerek icazet aldı.

1939 yılında ilim ve irşad vazifesini çekemeyenler tarafından ihbar edilerek ilk defa tutuklandı. Özellikle hükümet kanadından hapishanelerde de kötü koşullara tabi tutulan Süleyman Hilmi Efendi, burada da kendisini ilim irfan için adayıp durmadan çalıştı. Dışarıda da yapılan tüm baskılara ve takibatlara rağmen ilim öğretmeye devam etti. Vaizlik maaşını talebelere vererek, yüzlerce kişiyi okutup ilim adamı olarak yetişmesini sağladı. 1944 yılında ikinci defa tutuklanarak Birinci Şube tabutluklarında, bu defa 8 günlük bir işkenceye tabi tutuldu. O günkü hükümet tarafından 1946 yılında vaizlik belgesi resmen elinden alındı. 1949 yılında Kur?an kurslarının açılmasına sınırlı da olsa müsaade eden kanun yürürlüğe girdi. Süleyman Efendi?nin ilim öğretme faaliyeti bir nebze rahatladı. Talebelerine büyük önem vererek, onlara değer verdiğini göstermek için, ?Sizler benim müsteşarlarımsınız? derdi.

1.10.1958 tarihinde Fatih İskenderpaşa Camii Şerifi'ne nakloldu ve vefatına kadar bu vazifede kaldı.

DNA testi, kemiklerin Atıf Hoca'ya ait olduğunu doğruladı. Eski milletvekili Mehmet Sılay'ın içinde olduğu 15 kişilik ekip, kabri 7 yılda buldu.

3) Son Devir Osmanlı Uleması; c.1, s.260

Bunlar da ikiye ayrılır: "Ulum-i aliyye" yani yüksek din bilgileri ve "ulum-i ibtidaiyye" yani alet ilimleri. İslam ilimlerinin ikinci kısmı olan akıl bilgilerinin yani tecrübi ilimlerin iyi öğrenilmesi, ince ve derin din bilgilerinin kolay ve açık anlaşılmasına yardım eder. Riyazi fizik öğrenmek, din bilgilerini kuvvetlendirir. Astronomi, aritmetik ve geometri, dine yardımcı bilgilerdir. Tecrübi fizikteki birkaç yanlış teori ve hipotezden başka hepsi dine uymakta, imanı kuvvetlendirmektedir. İlahi fizik bilgilerinden, çürük, bozuk olanları dine uymaz. Bu ilimler öğrenilince, din bilgilerinin akli ilimlere uyan ve akli bilgilerle çözülmeyen yerleri ve sebepleri meydana çıkar ve akla uygun sanılmayan, aklın erişemediği meselelerin inkar edilemeyeceği anlaşılır."

Sultanhamamı'nda babası Ahmed Hamdi Efendi ile başladığı ticari hayatını, kardeşleri ile sürdürdü. Daha sonra kardeşleri ile tekstil sanayine yöneldi. 1970 yılına kadar fiilen ticaret ve sanayiin içinde bulundu. Tasavvufi ifadesiyle 'halvet der-encümen' temel esası çerçevesinde iş hayatı ile manevi hizmetleri birlikte yürüterek 'el karda, gönül yarda' ilkesini kendi hayatında fiilen gerçekleştirdi. 1970 yılından sonra sanayi ve ticaret işlerini oğullarına devrederek kendisini tamamıyla hizmete verdi. Vakıa yine de ticari hayattan bütünüyle kopmadı. Kardeşi ve oğullarının yönettiği fabrikasının üretimi ve ticari işleri ile yakından ilgilenirdi.

Abdülgani, Seyyid Taceddin, Seyyid Mazhar, Seyyid Abdurrakib isimli oğulları ile Hasine, Muhsine, Hasibe, Rukiye, Münevver, Mukaddes, Mümine ve Hediye

Tahsili, Askerliği

İlk, orta ve lise tahsilini Adana'da tamamlayan Sami Efendi, yüksek tahsil için İstanbul'a geldi Darul-fünun Hukuk Mektebine girdi. Hukuk Fakültesini birincilikle bitirdikten sonra askerlik hizmetini zabit vekili olarak yine İstanbul'da yaptı.

Otuz yıl boyunca yanından ayrılmayan yakını Şakir Efendi anlatır:

"Evliyanın sözünde rabbani tesir vardır."

Tekke ve zaviyelerin kapatılmasından sonra Türkiye'de kurulan yeni idareye karşı olduğu öne sürülerek Ankara'ya götürülmüştü. Ankara'da İskilipli Atıf Hoca ile birlikte zor şartlar altında hapishanede kaldığı sırada rüyasında şeyhini gördü. Şeyhi ona; "Oğlum kırk bir defa Fetih suresini okursan kurtulursun." dedi. Ahıskalı Ali Haydar Efendi okumaya başladı. Bir yandan da okuduğu sayıyı ranzaya işaretliyordu. Onun böyle yaptığını gören İskilipli Atıf Efendi; "Hoca ne yapıyorsun?" diye sorunca; "Rüyamda şeyhim böyle böyle söyledi. Sen de oku kurtulursun." dedi. Atıf Efendi; "Bu gece rüyamda Peygamber efendimizi gördüm. Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, ben seni çağırıyorum, sen müdafaanı hazırlıyorsun! buyurdu. Ben de müdafaanamemi yırttım." dedi. Ahıskalı Ali Haydar Efendi okumaya devam etti. Daha sonra kurtuldu.

Az uyurlardı Seher vaktini ihya etmek en büyük zevkleriydi. Evinde misafir kalanlar veya kendileriyle bir yolculu a çıkanlar, gecenin hangi saatinde kalksalar onu ayakta bulurlardı. Hatta onun anlayışına göre yatıp uyumanın adı bile istirahattı. Nitekim bir defasında ba lılarından birinin evinde misafir bulunduklarında gecenin ilerleyen saatlerinde hane sahibi kendilerine:

Muhammed Lutfi'dir Bab-ı Tecella

Hastalar ve yaşlılar onun merhametini en çok celbeden kesimdi. 1987 yılında evlerinden ve yuvalarından olmuş yaşlı ihtiyarlar için: "Bunlar haklarında Allah'ın üff bile demeyin buyurduğu kimselerdir." aslında bunları evlerimizde barındırmalıyız. Madem bunu yapamıyoruz, öyleyse onlara yuva sıcaklığında hizmet verecek huzur yurtları kurmalıyız, demiş ve Hüdayi Vakfına bağlı olarak tesis olunan huzur yurdunun kuruluş masraflarını bizzat kendisi ve yeğenleri karşılamıştı. Yoksul hastalar için bir poliklinik ve bir hastane açarak onların acılarını paylaşmak arzusundaydı. Bu maksatla gerçekleştirilen polikliniğin açılışında onun yüzündeki mutluluk ve heyecan herkesi sevindirmişti. Polikliniğin hizmetlerini takib için zaman zaman ziyarete gelmesi ve hizmetleri görmesi ona hazz veriyordu.

?Allahü teala dilediğini yapar. İster sebepli ister sebepsiz, dilediği gibi azap veya lütfeder. Güzel ve doğru Onun dilediğidir.?

C- Nesebi : Efe Hazretleri'nin muhterem babası, zahiri ve batıni ilimlerde yed-i tula sahibi olan: Hace Hüseyin Efendi'dir. Efe Hazretleri'nin Büyükbabası: Hace Muhammed Efendi; Annesi: Seyyide Hadice Hanım Büyükannesi: Fatıma Hanım'dır. Efe Hazretleri anne cihetiyle Seyyid'dir.

Kudumiyle müşerref bir mekandır."

AHISKALI ALİ HAYDAR EFENDİ

"İşte onlar, sabretmelerine karşılık cennetin en yüksek makamları ile mükafatlandırılacaklar, orada hürmet ve selamla karşılanacaklardır." (Furkan, 75)

Rahmetullàhi Aleyh'in adı Mehmed Zahid, soyadı Kotku idi. Kendisinin naklettiğine göre babası ona: "Oğlum Mehemmed!" diye hitap edermiş.

Özel hayatında ev halkına karşı müşfik ve latifeci davranır, kimseye doğrudan doğruya birşey emretmez, telmih ve remiz ile söyler, anlaşılmazsa sabrederdi.

Yetiştirdiği seçkin din adamlarının en selahiyyetlisi; çeşitli din ve fen kitaplarının yazarı, eczacı, kimyager ve emekli öğretmen albay Hüseyin Hilmi Işık beyefendidir. 1929'dan 1943 senesine kadar o büyük zattan ders almış, Arabi ve Farisi tercümeler yaparak gençliğe hizmet için çalışmıştır. Türkçe, Arabi, Farisi, Almanca, Fransızca ve İngilizcenin yanında, başka dillerde de çeşitli din kitapları neşretmiştir. Bütün ilim ve feyzini, Abdülhakim Arvasi'den aldığını eserlerinde belirtmektedir.

ESERLERİ:

( 23.03.1930)- (01.06.1972)

Dört padişahın zamanında bilfiil vazife yapmış olan ve bilhassa Sultan İkinci Abdülhamid Hanın iltifatlarına kavuşan Ahıskalı Ali Haydar Efendi, Cumhuriyet devri boyunca dini tedrisat ile meşgul oldu. Yirmi beş yıl boyunca göz hapsinde tutuldu.

8. Cenab-ı Hakk'a: «Ey Rabbimiz! Gözümüzü aydınlatacak eşler ve zürriyetler ihsan et ve bizi takva sahiplerine önder kıl. diye niyazda bulunarak; aile hayatlarının ve nesillerinin dünya ve ahirette yüz ağartacak bir iman, irfan ve ahlak içerisinde olmasını, yetişip olgunlaşmasını talep ederler ve kendileri için de arzuları takvada en önde bulunmaktan ibaret olur. (Furkan, 74)

Onun şefkat ve merhameti sessiz ve derinden her türlü ehl-i derde ulaşırdı. Şairin dediği gibi: "Dert çok, hemdert yok, düşmen kavi, tali' zebun." düşmanın zalim, derdin çok ve talihin yaver gitmediği zor zamanlarda onun şefkat eli Hızır gibi yetişirdi. Hem de adını vermeyen isimsiz bir kahraman olarak. Yakın dönemlerde Afganistan ıstırabını, Bosna sancısını, Çeçenistan sıkıntısını, Kosova sızısını ve Filistin acısını yüreğinde hissedip himmetini esirgemeyen oydu. Bir sohbet meclisinden sonra Bosna-Hersek'teki yaraların sarılması için yardım toplanmıştı. Herkes kendi adına belli bir yardımda bulunduğu sırada o, büyük bir meblağ uzatmış ve: "Bir dostun buraya verilmek üzere fakire emaneti!" diyerek takdim etmişti. Orada bulunanların çoğunda, verilen bu paranın meclise gelmemiş bir şahsın gönderdiği yardım intibaı uyandı. Ancak onun emanet dediği kendi malı, dost dediği de Allah'tı...

bu başlığın amacı yakın zamanımızda yaşamış büyüklerı hayırla anmak onların himmetini istemek babındadır, yoksa ki birileri arkasından gıybet yahut hüsn-i zan beslemek yahut birilerini birilerine düşürmek değildir. çün bu sebeble allah adıyla açıldı.

Gönül bu, iki hece

Küçük oğlu Behaeddin Gürbüzler'in ifade ettiğine göre, ilim öğrenmek, öğretmek ve insanlara İslamiyeti anlatmakla meşgul olurdu. Siyasetle meşgul olmazdı. Hatta İttihat ve Terakki fırkasına girmesi için Hüseyin Cahit ve Talat Paşa tarafından teklifte bulunulmasına rağmen, tekliflerini kabul etmemişti. Talebelerine siyasetten uzak durmalarını tavsiye ederdi.

Ulus'taki birinci Meclis'in önünde asılmıştı. Ve kemalist rejim, onu şapka kanununa muhalefet iddiasıyla ibret için sabahtan akşama kadar idam sehpasında sallandırmıştı. Sonra da cenaze namazı kılınmadan ve cenaze yıkanmadan Mamak Kabristanı'nın garipler mezarlığına defnedilmişti. Mezarlığın üzerinde ne bir işaret vardı ne de bir iz. Hakk'ın tecellisine bakın ki, 73 yıl sonra duyarlı Müslüman bir ekip tarafından 10 yılı dolduran yoğun bir çalışmadan sonra Şafaktepe Parkı'ndaki üzerine toprak ve çimen serili olan yerden çıkarıldı. 73 yıl sonra kemiklerini bulup Atıf Hoca'yı memleketine defnedenler onun 73 yıl sonra geç kalmış cenaze namazını da kıldılar. İskilipli Atıf'ın yeğenlerinden alınan kan, tırnak ve saç örnekleriyle yapılan DNA testi pozitif çıktı. Sonuçların yüzde yüz örtüştüğü ispatlandı ve Atıf Hoca'nın kemikleri öyle defnedildi. Duygulu anların yaşandığı defin sırasında Yasin-i Şerif ve Tebareke Sureleri okundu. Yetkililerden bahse konu mezarlığa yazı ve özel bir çevre düzenlemesi yapmaları bekleniyor. Duyarlı Müslüman yönetmenlerin konuyla ilgili belgesel çalışmaları yaptıklarını da şimdiden duyuralım.

Bütün hüner, bu dünya hengamesinde ve binbir türlü meşgale içinde Hak'la beraber olabilmektir. Bu öyle hoş bir haldir ki, Cenab-ı Hakk'ın kuluna bir atiyyesi, yani hediyesidir. Bu pek ulvi vazifeyi teemmül edebilirsek, dünyanın gel-geç oyuncaklarına aldanmaktan da kurtuluruz.

Çünkü artık hay-huy'un, Mekansızlık aleminin boşluğundadır.

Bandırma'daki Nakşi Şeyhi Ali Rıza Bezzazi'nin vefatı üzerine postnişinliğe getirildi. Dergahta vakıf şartı gereğince Ali Rıza Bezzazi'nin talebeleri arasından seçildi ( 1914). Bu dergah, Fatih ilçesi Çarşamba mevkii, Cebecibaşı mahallesinde İsmail Ağa Camiinden Fener Kilisesi'ne doğru giden sokağın sonundadır. Burası, Şeyh Mustafa İsmet Garibullah Hazretleri'nin dergahıdır. Nakşi silsilesinden 32.'dir. Yanında 33. Şeyh Halil Nurullah Zağravi Hazretleri vardır. Yan yana kabri şerifleri oradadır. 34. silsile zinciri az önce bahsettiğiıniz Ali Rıza Bezzazi'dir ve Bandırma'da medfundur. 35. Ali Haydar Ahıskavi olmuştur. Allah onlardan razı olsun. İttihat ve Terakki hükümeti, Ahıskalı Ali Haydar Efendi'nin bu seçimini reddetti. Postnişinliğine el koydu. Fakat Efendi Hazretleri bu işi yine devam ettirdi. Birinci Dünya Savaşı boyunca aynı zamanda da padişahın huzur dersleri başmuhatablığını da yürüttü. Beş yıl sonra müridlerden Hafız Halil Sami Efendi tarafından yazılan istida ile postnişinliğin gasp işi saraya intikal ettirildi. Nihayet hicri 1338, miladi 1919'da Ali Haydar Efendinin postnişinliği bizzat padişah tarafından tasdik edilmiş oldu. Huzur dersleri de 1923'e, padişahlığın kaldırılmasına kadar devam etti. .

7. Kendilerine Rablerinin ayetleri hatırlatıldığında, kör ve sağır, yani duygusuz davranmazlar. (Furkan, 73)

Arkamdan Ağlama

Türkiye'de yeni kurulan idareye karşı olduğu öne sürülerek Ankara'ya götürülür. Ankara'da İskilipli Atıf Hoca ile beraber aynı koğuşta kalır. Hapishanede kaldığı sırada rüyasında şeyhini görür ve şeyhi ona bir rivayetle 33, başka bir kaynakta 41 defa Fetih suresini okursan kurtulursun der. Ali Haydar Efendi okumaya başlar. Bir yandan da okuduğu sayıyı ranzaya işaretler. Onun böyle yaptığını gören İskilipli Atıf Hoca, ; -Hoca ne. yapıyorsun, der. Ali Haydar Efendi de: -Rüyamda şeyhim böyle söyledi, sen de oku kurtulursun inşaallah der. İskilipli Atıf Hoca da: -Bu gece ben de rüyamda Peygamber Efendimizi gördüm . "Atıf ben seni çağırıyorum, sen savunmanı hazırlıyorsun" buyurdu. Ben de savunmamı yırttım" der. Bilindiği üzere Atıf Efendi şehadet, Ali Haydar Efendi hizmet şerefiyle Allahu Teala'nın nimetine vasıl oldular.

Bilimsel Kariyeri Mekteb-i Nuvvab'a girdi ve buradan birincilikle mezun olarak kadılık icazeti aldı. 1905'ten itibaren Beyazıt Camii'nde talebelere ders vermeye başladı ve bu hizmeti 1908 yılına kadar devam etti. Bu arada Şeyhülislamlık'ta Mektubi Kalemi'ne dahil edildi. Bir yandan da Nuvvab'da ve Mülkiye Mektebi'nde ahkam-ı evkaf, Medrese-t-ül Vaizin'de fıkıh, Süleymaniye Medresesi'nde mantık derslerini okutmayı sürdürdü. 1908 yılında dersiam oldu. Devrin ünlü hattatları Sami Efendi ve Bakkal Arif Efendi'den hat dersleri aldı.

Derin bir bilgisi ve kuvvetli bir hitabet gücü olan Ahıskalı Ali Haydar Efendi, Mart 1915'te şeyhülislamlıkta yeni kurulan "Te'lif-i Mesail Heyeti" reisliğine tayin edildi. Bu görevi esnasında Mecelle'yi ikmal için kurulan komisyonda vazife aldı ve iki senede Kitab-ül-Büyu' ve Kitab-ül-İcare'yi hazırladı.

Dostlarına vefası emsalsiz idi; onları ziyaret eder, arar sorardı. Akrabalarına karşı vazifelerinde kusur etmez ve onlara her türlü yardımı esirgemezdi.

Son asırda yetişen, zahir ve batın ilimlerinde kamil ve dört mezhebin fıkıh bilgilerinde mahir, büyük alim ve ruh bilgilerinin mütehassısı büyük velidir. Silsile-i aliyyenin otuz dördüncüsüdür. Babası Seyyid Mustafa Efendidir. 1865 yılında Van'ın Başkale kazasında doğdu. 1943?de Ankara'da vefat etti. Kabirleri Ankara?nın Bağlum nahiyesindedir.

Ç a. Hace Hüseyin Efendi Hazretleri'nin İlmi Hüviyeti: Hüseyin Efendi, beş yaşında iken yetim kaldı. Şefkatli annesi Fatıma Hanım'ın himayesinde ilk tahsilini bitirdi. Yüksek tahsilini Erzurum'da ilmi i'tibarı yüksek hoca efendilerin derslerine devam ederek tamamladı. Onlardan icazet aldı. Aldığı icazetle yetinmeyen Hüseyin Efendi Hazretleri, ilmi kemalini artırmak niyetiyle İstanbul'a doğru yola çıktı. Uğradığı Of'da, Abbas Efendi namındaki bir alimin nezdinde bir sene kaldı. Bu alim zat-ı muhterem, Hüseyin Efendi Hazretleri'ne şöyle buyurdu: "Oğlum! Senin artık tahsile ihtiyacın yok. Sen bir müderris olarak Erzurum'da alim yetiştirmek üzere vazifelendirilmiş bir kimsesin. Vaktini zayi etme, Erzurum'a dön ve bu vazifeni ifa et." Alim Abbas Efendi'nin bu tavsiyesine uyan Hüseyin Efendi Hazretleri, değerli varlığı annesine hizmet etmek ve alim yetiştirmek üzere Hasankale'ye döndü.

Bilvanis köyüne hicret ettiler. Seyda hazretleri bu köyde yine Seyyide olan Sekine Validemizle evlenmişlerdir. Bu evlilikten Seyyid Fevzeddin, Seyyid

Babası olan Gavs hazretlerini Seyyid Muhammed'in vefatı üzerine Seyyid Maruf büyütmüştür. Gavs hazret-

Bezzaz Ali Rıza Efendi , Ali Haydar Efendi'nin kolundan tutar, sırtını okşar ve "İstanbul'da Hacı Ahmet Efendi var ona git" der. Bandırma'dan İstanbul'a dönüş Ahıskalı Ali Haydar Efendi, İstanbul'a gelip Hacı Ahmet Efendi'yi bulur. O da "Topkapı'da Ali Efendi var ona git" dedi. İmtihanlar, sabır, teslimiyet. O ona, o da ona gönderiyor? Topkapı'ya giden Ali Haydar Efendi , kendisine bildirilen köhne, dökük bir evin kapısını çaldı. Yarım saat kadar kapıda bekledi. O an nefsi ile başbaşa kaldı ve nefsi içerden konuştu: "Ey Ali Haydar, sen ki padişahın huzur dersleri baş muharrir ve baş muhatabısın, böyle bir adamın böyle köhne evin ününde kapısını bekliyorsun, bu sana yakışır mı?" diye iç geçirdi. Daha sonra kapı açılıp bir kız çocuğu çıktı. "Buyurun içeri" dedi. İçeri giren Ali Haydar Efendi, bir saat daha bekledi. Bu sırada saçı-başı birbirine karışmış, kambur bir adam içeri girdi. Bu kimsenin Ali Efendi olduğunu anlayan, Ahıskalı Ali Haydar Efendi, hemen elini öpmek istedi. Fakat o kimse, "Çek, çek elini, ben samimiyetsizliklere el veremem" dedi. Ahıskalı Ali Haydar Efendi, kendi sıfatlarını ve makamlarını saymaya başlayınca, o zat "Sus, sus" diye azarladı. Ahıskalı Ali Haydar ağlamaya başlayınca da, "Ya! Amma da cümbüş hocacıymışsın, şaka yaptım" dedi. O anda bazı değişiklikler hisseden Ahıskalı Ali Haydar Efendi, karşısındaki Ali Efendi'ye talebe olup sohbet ve derslerine devam etti. Tasavvuf yolunda ilerledi.

Sami Efendi, çok az yer, içerdi. Sohbetlerinde sıkça az yemenin faziletinden çok yemenin zararlarından bahseder bunu ayet, hadis ve hikmetli sözlerle anlatırdı. Kendisi sünnet üzere günde iki ö ünden fazla yemezdi. Yedi i zaman da yarım dilim ekmek ve bir kaç lokma katıkla kifaf-ı nefs ederdi. İhvanla birlikte yenildi inde "ihvanla yenilende bereket vardır ve bundan sual olunmayacaktır" buyurarak fazlaca yenilmesine müsaade, hatta teşvik ederlerdi.

Ma'ruf vefat edince Gavs hazretleri evini Siyanüs köyünden Taruni köyüne taşıdı. Burada 13 sene kaldılar. Daha sonra mürşidi Ahmedi Haznevi'nin izniyle

Yere hangi tohum ekildi de yetişmedi?

Aslında canın hapisten kurtuluşudur.

İstanbul-Fatih-Çarşamba'daki Şeyh İsmet Efendi Dergahının son şeyhi. İsmi, Ali Haydar olup, babası Şerif Efendidir. Ahıskalı Ali Haydar Efendi diye meşhur olmuştur. 1870 (H.1288) senesinde Batum'un Ahıska kazasında doğdu. 1960 (H.1380) senesinde İstanbul'da vefat etti. Kabri Edirnekapı Sakızağacı kabristanındadır.

Bütün bu muhabbet, merhamet ve istikamet dolu ikaz ve nasihatler, onun "ihsan" kıvamındaki hayatından bizlere akseden feyz damlacıklarıdır.

Hace Muhammed Lutfi

"Her peygamber, kendi zamanında, kendi mekanında, kendi kavminin hepsinden, her bakımdan üstündür. Muhammed aleyhisselam ise her zamanda her memlekette, yani dünya yaratıldığı günden kıyamet kopuncaya kadar, gelmiş ve gelecek, bütün varlıkların, her bakımdan en üstünüdür. Hiç kimse, hiçbir bakımdan Onun üstünde değildir. Bu olamayacak bir şey değildir. Dilediğini yapan, her istediğini yaratan, Onu böyle yaratmıştır. Hiçbir insanın Onu methedecek gücü yoktur. Hiçbir insanın Onu tenkit edecek iktidarı yoktur."

26 Aralık 2009, GüncelYazı Boyutu: ABCDAnkara Mamak semti eski kabristanında bulunan kemikler Atıf Hoca'nın Ankara'ya 250 km mesafedeki memleketi İskilip'e defnedildi.

Nehri isimli kasabada din ve fen ilimleri üzerine tahsil görüyordum. Ramazan ayını ailemle birlikte geçirmek üzere memleketime döndüm. Henüz ilk mektep kitaplarını tahsil ettiğim zamanlardı. Ramazan ayının on beşinci Salı gecesi, rüyada Allah'ın Resulünü gördüm. Yüce bir taht üzerinde risalet makamında oturmuşlardı. Onun heybet ve celali karşısında dehşete düşmüş, yere bakarken, arkamdan bir kimse yavaş yavaş sağ tarafıma yanaştı. Göz ucuyla kendisine baktım. Kısaya yakın orta boylu, top sakallı, aydınlık alınlı bir zat... Bu zat sağ kulağıma işitilmeyecek kadar hafif bir sesle, fıkıh ilminin hayz meselelerinden bir sual sordu: "Hayz zamanında bir kadının, camiye girmesi uygun değilken, iki kapılı bir caminin bir kapısından girip öbür kapısından çıkmakta şer'an serbest midir?" Allah Resulünün heybetlerinden büzülmüştüm. Suali tekrar sormaması için gayet yavaşça ve alçak bir sesle; "Dinin sahibi hazırdır, buradadır" diye cevap verdim. Maksadım, onun huzurunda kimsenin din meselelerine el atamayacağını anlatmaktı. Resulullah efendimiz, ses işitilemeyecek bir mesafede bulunmalarına rağmen cevabımı duydular. Durmadan; "Cevap veriniz!" diye üst üste iki defa emir buyurdular.

Hak dostlarının bazıları ise uhdelerine tevdi olunan irşadi vazifeler dolayısıyla -belli ölçüde- bilinirler ve kendi zamanlarından geleceğe doğru bir hidayet meş'alesi olarak, beşeri hayatta hizmetlerini devam ettirmek üzere beka sırrından nasip alırlar. Hadiselerin arkasında bulunan sır, hikmet ve murad-ı ilahiyi kavrarlar. Bundan dolayı hikmete vukufiyetin huzur ve sükunu içinde yaşarlar. Onlar telaş ve endişe gibi birçok beşeri zaaftan korunmuşlardır.

Ahıskalı Ali Haydar Efendi , yıllarca ilim öğrenmek, ilmi öğretmek ve insanlara İslamı anlatmak için meşgul oldu. Edebin birinin dahi terkine rıza göstermezdi. Pek çok ilim erbabı yetiştirdi, kıymetli müridleri oldu. Vaktinin büyük bir bölümünü Kur'an-ı Kerim okumakla geçirirdi. "Sülbümden değil, yolumdan gelen benim evladımdır" derdi. Uzaktan yakından ziyaretine kimler gelmez ki? Erzurum'dan Alvarlı Muhammed Lutfi Efendi, Ramazanoğlu Sami Efendi, Hasip Efendi, Mehnet Zahid Kotku ve nice alim, fazıl kişiler...

1916 yılı Eylül ayında Fatih Medresesini 80 üzerinden 76 puan alarak birincilikle bitirdi. Aynı yıl, Medresetü?l-Mütehassisin?in Tefsir-Hadis bölümüne girerek Hafız Ahmet Paşa?dan ders okumaya başladı. 1919 yılı 27 Mayıs?ta Medresetü?l Kuzat?tan devrin tüm ilimlerini öğrenmek için girdiği Süleymaniye Medresesi?nden birincilikle mezun oldu.

kudret ve sırlarının kapısıdır.

Neden insan tohumu için

Tahsilimi İstanbul'da yaptım. Arabi ve Farisi'yi iyi bilirdim. Her toplulukta söz sahibiydim. Bir gün beni Abdülhakim Arvasi hazretlerine götürdüler. Maksadım orada da söz sahibi olmaktı. Kendisine çok yakın bir sandalyeye oturdum. Sohbete başladı. Hemen sonra sandalyede oturmaktan haya edip, yere indim. Sohbette, hiç bilmediğim, duymadığım şeyleri anlatıyordu. Yakınında yere oturmaktan da haya edip biraz geri çekildim. Biraz daha biraz daha derken nihayet kendimi kapının önünde buldum. Nerede ise kapıdan dışarı çıkacak hale gelmiştim. Ben yıllarca şeyhlik postunda oturmuş talebeleri olan biriydim. Seyyid Abdülhakimi görünce ancak talebe olacağımı anladım ve talebelerime:

Şeytanın tuzağına düşersen vah vahın sırası o zamandır.

O büyük zat, "imandan ihsana" doğru olan uslub ve muhtevayı, bütün davranış ve sözlerinde en kamil bir surette gerçekleştirme azmi içindeydi.

Hususa Hakki sultan-ı velayet

Seyyid Abdülhakim hazretleri o anda 25 yıl önceki rüyanın hatırına gelmesi ile korkuyla sarsıldı. Hacı Ömer Efendinin yüzüne bir daha baktı. Evet 25 yıl önce rüyasında gördüğü şahıs da bu şahıstı.

Mahmud Sami Ramazano lu, nüfus kayıtlarına göre 1892 yılında Adana'da dünyaya geldi. Babası tarihte Ramazano ulları diye bilinen aileden Mücteba Bey, annesi ise Ümmügülsüm Hanım'dır. Sami Efendi'nin büyük ceddi Abdülhadi Bey'in tesbit etti i aile şeceresine göre, Ramazano ullarının aslen Türklerin O uz boyunun Üçoklar kabilesinden oldu u ve Hz. Halid b. Velid nesliyle münasebettar bulundu u anlaşılmaktadır.

Hak dostlarının davranış mükemmellik ve zerafetini şu ayet-i kerimeler ne kadar güzel sergiler:

isimli kızları dünyaya gelmiştir. Gavs hazretleri Bilvanis köyünde 6 sene kaldıktan sonra Seyda hazretleriyle birlikte Bitlis'in Kasrik köyüne taşındılar. Burada

Siyasi Hayatı 2. Meşrutiyet'in ilanından sonra Meclis-i Mebusan'a Antalya mebusu olarak girdi. Şeyhülislam fetvayı vermediği için, 1. Fetva Emini olarak 2. Abdulhamit'in tahttan alınması için gereken fetva yı İttihad Terakkicilerin isteği doğrultusunda yazdı. Daha sonra da karşı cephe olan Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nda faaliyetler sürdürdü. Daha sonra sırasıyla, Dar-ül Hikmet-ül İslamiye azalığına (Ağustos 1918), Nisan 1919'da bu kurumun başkanlığına tayin edildi. Damat Ferit Paşa'nın kabinelerinde Evkaf Nazırı olarak görev yaptı. Eylül 1919'da Ayan Meclisi üyeliğine getirildi. İttihat ve Terakki'nin ilim şubesinde görev yaptı.

Seyyid Abdülhakim-i Arvasi

Dergahının bulunduğu mahalde bulunan evinde, 1 Ağustos 1960 tarihinde vefat etti. Vefatında, ayetler okuyarak, etrafındakilere nasihatler ederek, tebessümler saçarak, dar-ı bekaya göç etti. Arkasında binlerce gözü yaşlı mürid bıraktı. Kabri Edirnekapı Sakızağacı kabristanındadır.

Ali Haydar Efendi , tasavvuf ehli olarak Nakşbendiyye'nin Halidi koluna mensuptu. Silsilede sırası otuzbeşinciydi. Şeyhi ise, Bandırma'da medfun bulunan Mevlana Ali Rıza el-Bezzaz idi. Ali Haydar Efendi Nakşbendi tarikatının şeyhlerinden olan ve silsilede 32. sırada bulunan, Mevlana Muhammed Mustafa İsmet Garibullah Efendi'nin Fatih Çarşamba'da Cebecibaşı mahallesindeki konağını tekke edinerek, Şeyh İsmet Efendi Dergahı adı verilen bu tekkede, irşad makamında oturmuştur.

Ahıskalı Ali Haydar Efendi, kaynaklar, tarih olarak kesin belirtmemekle beraber, 1913 ve 14 yılları, Bandırma'ya gider. Bir Ramazan günü talebelere yardım maksadı vardır. Tabii ki vaaz edecektir. İstanbul ulemasından olduğu için her yerde rağbet çok olur. Vaazları genelde tasavvuf ve tarikatlar aleyhinde olur. Hatta bir gün sabah namazında kişiyi isimlendirerek, "Burada Bezzaz Ali Rıza Efendi var, esnaftır, tarik ehlidir, şöyle yapar, böyle yapar" diye aleyhinde konuşur. Cemaatin içinde Ali Rıza Bezzaz Hazretlerinin talebelerinden Börekçi Hasan Efendi de vardır. Vaazı dinler ve namazdan sonra olup biteni Rıza Ali Bezzazi Efendiye anlatır. Meşayih sevinir. Efendi de "Hiç merak etme, çok yakında bizim yanımıza gelecektir" der. Gönülden gönüle yol var ya. Onların sözleri ok gibidir, gider hedefini vurur. Ali Haydar Efendi'nin gönlüne bir ateş düşer. Tasavvuf ve tarikat ehline karşı bir sevgi ve alaka başlar. Kalbi vecd, istiğrak ve cezbe ile dolar. Dev cüsse, cübbeyi ve sarığı atarak camiden çıkar. Pazar yerinde bez atan Ali Rıza Bezzaz Efendi'nin yanına varır. Söylediklerinden pişmanlık duyduklarını ve affetmesini ve evlatlığa kabul etmesini söyler.

Dedesi Seyyid Muhammed medreselerde yetişmiş çok büyük bir alimdi. Hüsn-ü hat sanatında çok mahirdi. Hazret'e intisab etmiş, Nakşibendi halifesi olarak icazet ve hilafet almıştı. Fakat kendisi şeyhine "Sizin sağlığınızda kendi halifeliğimi açıklıyamam, sizden sonraya kalırsam, açıklanmasını birisine vasiyyet edersiniz. Aksi takdirde sizin yaşadığınız devirde ben mürşidim ben şeyhim diyemem, lütfen beni gizleyiniz" diye rica etmişti. Şeyhinden önce vefat ettiği içinde halifeliği aşikare olarak ilan edilmeyip gizli kalmıştır.

süleyman hilmi tunahan hazretleri

?Allahü teala bize rahmetiyle muamele etsin. Adaletiyle muamele ederse yanarız.?

Öldüğüm gün tabutum yürüyünce

Türkiye Cumhuriyetinin beşinci Diyanet İşleri Başkanı olan, zamanının değerli din alimlerinden Ömer Nasuhi BİLMEN, 1882 yılında Erzurum'da doğdu. İlk tahsiline Ahmediye Medresesi müderrisi Abdürrezzak İlmi ile Erzurum Müftüsü Müderris Hüseyin Raki Efendilerden okuyarak başladı. 1908 yılında İstanbul'a gelen BİLMEN, Fatih Dersiamlarından Tokatlı Şakir Efendi'nin desrlerine devam etti ve icazet aldı. Daha sonra Medreset'ül Kuzat'a girdi. Burada dört yıl hukuk tahsil etti. 1912 yılında açılan ruus imtihanını da kazandı.

Talebelerinden Tahir Efendi anlatır:

4- Allah Dostunun Dünyasından - Hacı Musa Topbaş Efendi ile Sohbetler Ömrünün son yıllarında kendisi ile yapılan ve peyderpey Altınoluk Dergisi'nde yayınlanan röportajların bir araya getirilmiş şeklidir. Hayatı ve dünya görüşü ile ilgili en mühim bilgiler bu eserde bulunmaktadır.

Annesi Sabire Hanım, Mehmed Zahid Efendi 3 yaşlarında iken vefat etmiş, Pınarbaşı Kabristanı'na gömülmüştür.

Halid Turhan Bey anlatır:

Sadece bu değil; daha önce de yazdım, başkaları tarafından da yazıldı, Zahid el-Kevseri'nin "kaybolmuş" dediğimiz eserlerinin peşine muhakkak düşmek zorundayız. O sadece Düzceliler'in değil, hepimizin, bütün ülkenin ortak değeri.

Ameliyattan sonra tedricen düzeldi, hatta 1980 Ramazanı'nda hiç aksatmadan oruç tuttu. Hatimle teravih kıldı, vaaz etti, yazın Balıkesir Ilıca'ya, Çanakkale Ayvacık sahiline ağrıyan ayakları için götürüldü, hac mevsimi gelince de Hicaz'a gitti. Fakat ameliyata sebep olan rahatsızlığı nüks etmiş ve ağrılar tekrar başlamıştı. Haccı güçlükle ifadan sonra, 6 Kasım 1980'de çok ağır hasta olarak İstanbul'a döndü. Tam bir hafta sonra 13 Kasım 1980'de (5 Muharrem 1401), Perşembe günü öğleye yakın, dualar, Yasin'ler, tesbih ve gözyaşları ile uyur gibi bir halde iken ahirete irtihal eyledi.

yarbakır'da tamamladı) kaldıkları Gadir'den hayatının sonuna kadar ikamet edecekleri Adıyaman ilinin Kahta kazasının Menzil köyüne yerleştiler. Babası

Onun nezih hayatı, bu davranış zerafet ve mükemmelliğinin zamanımızdaki en kamil örneklerinden biriydi. O daima, hal ve kal itibariyle, kesintisiz ışık saçan ve ısıtan bir güneş gibi etrafına bu telkinin feyz ve bereketini yayardı.

Uğrunda hayatı boyunca mücadele ettiği en büyük gayesi; Allah'ın indirdiği ile hükmetmekti. Maruz kaldığı çile ve meşakkatlara gögüs germiştir. Emr'i bi'l-ma'rufa büyük önem verirdi. "Din-i Mübin-i İslam'ın devam ve bekası, emr-i bi'l-maruf ve nehy-i ani'l-münkerin devamına; din-i mübin-i İslam'ın inkırazı ise emr-i bi'l-maruf ve nehy-i ani'l-münkerin terkine bağlıdır." derdi.

Merhum Ramazano lu Sami Efendi, uzuna yakın orta boylu, nahif bedenli, bu day tenli, seyrek sakallı, kıvırcık saçlı, ela gözlü mücessem bir nur heykeliydi. Mehabetinden yüzüne bakmak, hele göz göze gelmek kabil olmazdı. Etrafa ziyalar saçan gözlerinin isabet etti i vücud, tir tir titrerdi. Hatta O' nun nazarlarından müteessir olup cezbeyle düşüp bayılanlar bile olurdu. Temiz ve düzgün giyinirdi. Sakalı bir tutamı geçmezdi. Saçlarını ya tamamen kestirir veya kulak memesine kadar uzatırdı. Bütün bunlar sünnet-i seniyyeye imtisallerindendi.

Acz , altıncı karyolada Suud Bey, yedinci karyolada her akşam orada yatan bir memur. Soldan birinci ve ikinci minderde Yağlıkçı Hasan ve Mustafa efendiler, soldan birinci karyolada Dersiam ve Çarşamba'daki İsmet Efendi Tekkesi şeyhi Ahıskalı Ali Haydar Efendi, bir de onlara mücavir Seydişehirli Hasan Efendi, ikinci karyolada vaiz Sofi Süleyman Efendi, Kitapçı Mihran Efendi de tam orta yerdeki karyolayı seçmişti. Ali Haydar Efendi ve Süleyman Efendi'nin birer zembili ve bir de pöstekisi vardı. Tahirül Mevlevi koğuştakilerin hususi hallerini bir bir süzdükten sonra Ali Haydar Efendi için şunları da ekleyivermiş: "Şeyh Ali Haydar Efendi, kulakları az işittiği için mütalaayı ve tilaveti muhasebeye tercih ediyor, kendisine tane tane ve yavaş söylenilmek şartıyla bir şey sorulacak olursa müfid ve mukni cevaplar veriyor, mangalda kendi eliyle kaynattığı çayı sessizce içip hususi aleminde bulunuyordu."

"İslam dini, Allahü tealanın, Cebrail ismindeki melek vasıtası ile, sevgili Peygamberi Muhammed aleyhisselama gönderdiği, insanların, dünyada ve ahirette rahat ve mesut olmalarını sağlayan, usul ve kaidelerdir. Bütün üstünlükler, faydalı şeyler, İslamiyet?in içindedir. Eski dinlerin görünür görünmez bütün iyiliklerini, İslamiyet, kendinde toplamıştır. Bütün saadetler, muvaffakiyetler ondadır. Yanılmayan, şaşırmayan, akılların kabul edeceği esaslardan ve ahlaktan ibarettir. Yaradılışında kusursuz olanlar onu reddetmez ve nefret etmez, İslamiyet?in içinde hiçbir zarar yoktur. İslamiyet?in dışında hiçbir menfaat yoktur ve olamaz."

Mustafa Kara, Musa Efendinin vefatına şöyle tarih düşmüştür.

Bende bu dünya derdi var sanma!

1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu?nun yürürlüğe girmesi ile bütün medreseler kapatıldığı için dersiamlar ve müderrislerle beraber Süleyman Efendi?nin de vazifesine son verilerek Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından İstanbul vaizliğine tayin edildi. İstanbul?un bütün camilerinde vaiz olarak ilim ve irşad vazifesini yürüttü. 1936 yılında dini ilimleri öğretmenin yanında manevi ilimleri de öğretmek üzere Silsile-i Sadat?ın 33 halkası olarak maddeten Selahaddin İbni Mevlana Siracüddin, manen İmam-ı Rabbani?ye bağlı olarak manevi irşad vazifesine başladı.