Diğer taraftan, Hz. Peygamber? in ictimai yönü dikkate alınarak, sünnet şöyle de tarif edilmiştir:

?Hz. Peygamber?in Allah?ın emirlerine uygun olarak hareket etmek maksadıyla seçip yaşadığı hayat, gittiği yol? demektir. Bir anlamda sünnet, ?son ilahi kitap Kur?an?ın?, ?son peygamber?, ?alemlere rahmet?, ?üsve-i hasene?, ?büyük ahlak sahibi?, ?mü?minlere düşkün ve onların sıkıntıya uğraması kendisine çok ağır gelen?(3) bir Allah elçisi olarak Hz. Peygamber tarafından evrensel planda ortaya konmuş?peygamberi yorum?dur. (4)

Bu tarifte geçen vasıflar itibariyle, Hz. Peygamber?e nisbetle söylenmiş her Hadis?e, muhaddislerin sünnet (10) demek istediğini söyleyebiliriz. Bu anlamıyla sünnetle hadis eş anlamlıdır.

Kur?an?ın açıklamadığı konularda Hz. Peygamber?in kavli olsun, fiili olsun veya takriri olsun, emrettiği, yasakladığı veya teşvik ettiği şeylerdir.? (2)

Diğer taraftan, fakihlerin hepsi farz ve vacip olmayan tabirine uymaz. Bazı fakihler, Resülüllahın fiillerinden, kavillerinden ve takrirlerinden kulların fiillerine, farz, vacip, haram, mübah olanlarla ilgili bütün hükümleri içine alır. (8)

Kaldı ki, muhaddislere göre, Hz. Peygamber?le alakalı olan, ama bazılarının herhangi bir hüküm göremediği teferruatlar bile bazı fıkhi hükümler ifade edebilir. (11)

Raşid halifeler başta olmak üzere sahabiler, sünnet ifadesini kullanmışlardır. Hz. Ebu Bekir?in, sünnet kelimesine hem siyasi idarede bir örneklik, hem de hukuki anlamda bir delil anlamını yüklediğini söyleyebiliriz.

Fıkıhçılara göre sünnet

Halife seçildiği zaman yaptığı konuşmasında(6) Hz. Peygamber?in sünneti ifadesini kullanmış ve onun gibi olmanın çok zor olduğunu, zira onun vahyin kontrolü altında olmakla beraber, yanında da bir meleğin bulunduğunu, bu sebeple hatalardan masum kaldığını ifade etmiştir. Bu manasıyla Hz. Peygamber?in devlet başkanlığı vasfına da, sünnet dediğini söyleyebiliriz. Burada Hz. Ebu Bekir?in, vahyin kontrolünde olduğu kanaatinde olduğundan, Hz. Peygamber?in yapmış olduğu uygulamalarda hata yapmadığı anlayışına sahip olduğunu görüyoruz. Sünnet?e böyle geniş bir mana yüklediği de ifade edilebilir.

Bu manadaki sünnet, Hz. Peygamber?in son ilahi kitap olan Kur?an?dan anladıkları manaların fiiliyata dökülmesidir(5).

?Hz. Peygamber?in sözleri, fiilleri, takrirleri, gerek yaratılışla, gerekse güzel ahlakla ilgili sıfatları, peygamberlikten önceki ve sonraki bütün hayatını içine aldığı gibi, ondan rivayet olunan her şeydir.? (9)

Muhaddislerin bu anlayışı kabul edilir veya edilmez. Fakat, bu anlayışın ümmet için ne büyük nimet olduğu, Hz. Peygamber?e ait bütün haberlerin muhafaza edilmesiyle anlaşılmıştır. Yoksa, hüküm ihtiva etmiyor, bağlayıcı değildir gibi farklı anlayış ve kanaatlerle pek çok hadis muhafaza edilemeyebilirdi.

Hadisçilere göre sünnet:

?Farz ve vacip olmaksızın Hz. Peygamber?den gelen her şey ve yine farz ve vacip olmadan dinde uyulması gerekenlerdir.? (7)