KUR?AN, HZ. PEYGAMBER ZAMANINDA BİR KİTAP OLARAK MEVCUTTU

5. Dediler ki: ?Öncekilerin masallarıdır bu. Birilerine yazdırdı onu. O ona sabah-akşam birileri tarafından yazdırılıyor.?

TUR SURESİ:

Andolsun o Tur?a. Yani Hz. Musa?nın, Allah?ın sözünü işittiği Tur-ı Sina dağına. Müfessir Beydavi diyor ki: ?Tur, Süryanicede dağ manasınadır. Ayrıca madde aleminden mana alemine veya gayb aleminden müşahede alemine uçan şey anlamını da ifade etmektedir.?

(Buhari, Kitabu Fedail?l-Kur?an 39, Cilt 11, s. 5122)

Papirüs, Nil nehri kıyılarında ve Nil deltasının bataklıklarında yetişen bir bitkidir. Saplarından hazırlanan şeritler dokunarak ve özel olarak hazırlanan sıvılara daldırılarak kurutulduktan sonra yazı yazılabilecek yüzeyler haline getiriliyordu.

İbni Abbas: İki Kapağın arasındakilerden başka bir şey bırakmadı dedi. Bu defa Muhammed b. el-Hanefiyye?nin yanına girdim ve aynı soruyu ona da sorduk. Muhammed b. el-Hanefiyye İki kapağın arasındakilerden başka hiçbir şey bırakmadı dedi?

M. S. 6. yy. Arap toplumu, zengin bir kültüre sahip olan Çin, Hindistan, İran, Mısır, Bizans ve Roma gibi ülkeler ile olan siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkileri ve sahibi bulundukları köle ve cariyelerin büyük bir çoğunluğunun kültür düzeyi yüksek insanlardan oluşması, kitaplarla ilgili çağdaş gelişmeler hakkında bilgi sahibi olmalarını, yani yazı yazılacak yaprakların neden ve nasıl imal edildiğini, sayfaların nasıl numaralandırılıp düzenlendiğini ve nasıl ciltlendiğini, kısacası kitabın ne olduğunu ve neye kitap denildiğini çok iyi bilmelerini mümkün kılmaktadır.

osman döneminde dağıtılmıştır.

Ehli Kitap?tan, Mekke Müşriklerinden veya kalbi imana yatkın olanlardan bazı insanların?Allah katından indirilen, içinde hiçbir eğiklik ve çelişki olmayan, bir ışık ve apaçık olan, insanları doğru yola ileten? kitabı görme, okuma ve inceleme istekleri karşısında, Hz. Peygamberin, ?elinde böyle bir kitabın mevcut olmadığını? söylemekten başka bir seçeneği olabilir mi?

3/ALİ İMRAN SURESİ: 3. O, sana kitabı hak ve kendisinden öncekileri doğrulayıcı olarak indirdi. O, daha önce Tevrat?ı ve İncil?i insanlar için birer hidayet olarak indirmişti.

Bu devletlerin bir yandan Yunan ve Bizans, diğer yandan İran ile yakın siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkileri vardı. Ayrıca ırki açıdan Arabistan?ın iç kısımlarındaki kabileler, diğer ülkelerdeki ırkdaşlarıyla her alandaki münasebetlerini sürdürüyorlardı.

Papirüs ruloları Yunanlılar ve Romalılar tarafından da uzun süre kullanılmıştır. Papirüs, Yunanistan'a M. Ö. 7. Yüzyılda girdi. Romalılar 2. Yüzyılda 15 m. Uzunluğunda 15-30 cm genişliğinde papirüs tomarları kullandılar. Roma'da halka açık kitaplıklar ve nadir kitap koleksiyoncuları vardı. Romalılar ithal ve ihraç ettikleri eserlerle geniş bir ticaret yapıyorlardı.

Kendilerinden, 3600 yıl önce yaşamış olan Çinliler ipek kumaş, Mısırlılar papirüs rulolar ve 200 yıl önce yaşamış olan Bergamalılar parşömen kullanarak kitaplar yazmış olmalarına rağmen, M. S. 6. yy Arap Yarımadası insanı hala yazı malzemesi olarak deri, kürek kemikleri, bağırsak, taş parçaları ve hurma yaprakları gibi taş devri yazı gereçleri mi kullanıyorlardı?

Bergamalılar koyun derisini parlak bir cila ile kaplayıp deriye mükemmel bir beyazlık veriyorlar ve bu deriyi 60 x 110 cm. boyutunda bir dikdörtgene dönüştürerek parşömen yapıyorlardı. Bergama imalathaneleri oldukça ünlüydü. Hatta yöre kendi ismini de bu gerece vermiştir.

Çok yaygın bir yöntem haline gelen bu yeni aracın kullanılışı, kitabın dış görünüşünü çok değiştirdi.

7. Kitabı sana indiren O?dur: Onun ayetlerinden bir kısmı muhkemlerdir ki; onlar Kitap?ın anasıdır. Diğer ayetlerse müteşabihlerdir. Şu var ki, kalplerinde bir eğrilik ve bozukluk bulunanlar, fitne aramak, onun teviline öncelik tanımak için Kitap?ın sadece müteşabih kısmının ardına düşerler. Onun tevilini ise bir Allah bilir, bir de ilimde derinleşmiş olanlar. Bunlar, ?Ona inandık, hepsi Rabbimizin katındandır.? derler. Gönül ve akıl sahiplerinden başkası gereğince düşünemez.

Kitap; bir kenarından birleştirilerek dışına kapak takılmış yani ciltlenmiş yada ciltsiz olarak bir araya getirilmiş, basılı veya yazılı yaprakların bütünüdür.

İran ile Bizans İmparatorlukları arasındaki amansız mücadele ve savaşların sonunda esir alınan çok sayıdaki erkek ve kadınların çoğu bir süre sonra esir pazarlarında açık arttırma usulüyle satılırlardı.

?Resülullah aleyhissalatu vesselam?a ızdırap galebe çalmış olmalı. Yanınızda Kur?an var, Allah?ın kitabı sizlere yeterlidir? dedi. Oradakiler aralarında ihtilafa düştü. Kimisi: ?Yaklaşın, Resülullah aleyhissalatu vesselam size vasiyet yazsın!? diyor, kimi de, Hz. Ömer radıyallahu anh?ın sözünü tekrar ediyordu.

29. Bu Kur?an, ayetlerini düşünsünler ve akıl sahipleri öğüt alsınlar diye sana indirdiğimiz mübarek bir kitaptır.

5/MAİDE SURESİ:

?Ey Müminler! Size bir emanet bırakıyorum ki ona sıkı sarıldıkça yolunuzu hiç şaşırmazsınız. O emanet Allahın Kitabı Kur?an?dır?

2. Bu, sana, kendisiyle uyarman için ve mü?minlere öğüt olarak indirilmiş bir kitaptır. Artık ondan dolayı göğsünde bir sıkıntı olmasın.

Kur?an?ın, Hz. Peygamber zamanında bir Kitap olarak mevcut olduğuna dair Kur?an ayetlerinden deliller:

2. Bu, kendisinde şüphe olmayan kitaptır. Allah?a karşı gelmekten sakınanlar için yol göstericidir.

1. Elif, Lam, Ra; Bu, Allah?ın izniyle, insanları karanlıklardan aydınlığa, güçlü ve övülmeğe layık, göklerde ve yerde olanların sahibi Allah?ın yoluna çağırman için, sana indirdiğimiz kitaptır.

Hacim olarak ne kadar yer kaplıyordu? Ağırlığı ne kadardı? Kolay taşınabiliyor muydu? Bu sayfalar nasıl muhafaza ediliyordu? Şimdiye kadar yapılmış olan çalışmalarda o döneme ait deri, bağırsak, kürek kemikleri ve taşlar üzerine yazılı Kur?an ayetlerine ait bulgular, bilgiler var mı? İddia sahiplerinin delilleri nelerdir? Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından ayıklanmaya çalışılan çelişkilerle dolu hadis kitapları mı? Bu iddialar kasıtlı ve anlamsız olduğu kadar hiçbir bilimsel temele dayanmamakla birlikte, Kur?an?ın anlam bütünlüğüne ve ruhuna da aykırıdır.

Kitap, böylece arkalı önlü yazılabilen bir dikdörtgen biçimi kazandı. Parşömen, kazıma ve düzeltmelere karşı papirüsten daha dayanıklıydı. Süslemeler daha güzel yapılabiliyordu. Sayfalar numaralandırılıyor, dizinler konabiliyor, kolay okunuyor ve metin karşılaştırmaları yapılabiliyordu.

Buna ilaveten, Arabistan?ın her yöresinde şeyhler, eşraf ve büyük tüccarların yanında çok sayıda Bizanslı, Rum, Yunanlı ve İranlı hizmetçi, uşak ve cariyeler bulunuyordu.

selam canlar konumuza dün kaldığımız yerden devam etmek istiyorum izninizle,

11/HUD SURESİ:

Hz. Peygamberi, mecnun, büyücü, kahin ve şair olmakla itham edenler, buna istinaden yalan söylemekle ve tutarsızlıkla itham etmezler mi?

Gürültü ve ihtilaf artınca, Aleyhissalatu vesselam:

2/BAKARA SURESİ:

18/KEHF SURESİ:

Buhari, Megazi 83, İlm 39, Cihad 176, Cizye 6, İ?tisam 26; Müslim, Vasiyye 22, (1637).

Büyük kitaplıkların kurulması, Helenistik çağda kitabı yaygınlaştırdı. M. Ö. 200 yılları civarında İskenderiye'deki Museion Kitaplığında 500.000, Serapeion'da ise 43.000 kitabın bulunduğunu tarihi belgeler göstermektedir.

1. Elif Lam Mim Ra. İşte bunlar kitabın ayetleridir. Sana Rabbinden indirilen gerçektir, fakat insanların çoğu inanmazlar.

1. Elif Lam Ra. Bu Kur?an; ayetleri, hüküm ve hikmet sahibi her şeyden haberdar olan Allah tarafından muhkem kılınmış, sonra da ayrıntılı olarak açıklanmış bir kitaptır.

ebu bekir döneminde toplatılmıştır.

.. İSTEDİĞİNİZ İLAHİYATÇIYA SORABİLİRSİNİZ...

15. Ey Kitap Ehli! Elçimiz size geldi, Kitap?tan gizlediğiniz şeylerin çoğunu size açıklıyor, çoğundan da geçiyor. Gerçekten size Allah?tan bir nur ve apaçık bir kitap gelmiştir.

Medineli Ensar ile Suriyeli Gassani hükümdarları aynı ırktan ve soydandı. Bunlar aralarındaki ilişkilerini hiçbir zaman kesmediler. Kureyşliler, Hayreliler ile çok samimi idiler. Hatta Kureyşliler okuma ve yazmayı da onlardan öğrenmişlerdi. Ayrıca Kureyşliler, Hayrelilerden?Hattı Kufi? olarak bilinen meşhur yazı stilini de öğrenmişlerdi.

Tanımdan da anlaşılacağı üzere, yazılı yaprakların kitap olabilmesi için ciltlenmiş veya ciltsiz olarak düzenlenerek bir araya getirilip toplanmış ve taşınabilir olması gerekir. Bu özelliklere sahip olmayan yazılı yaprakların kitap olarak tanımlanması mümkün değildir.

M. S. 5. yy dan itibaren Mekke?nin tanınmış ve güçlü kabilesi Kureyş?e bağlı Araplar, dış ticarette önemli bir rol oynamaya başladılar.

Yazı yazılan papirüsler birbirlerine yapıştırılarak 6 ila 10 metre uzunluğunda elde edilen şeritlerin uçlarına sopalar takıldıktan sonra kıvrılarak rulolar haline getiriliyordu. Papirüsten yapılan ilk kitaplar böyle rulolar halindedirler.

Anadolu?nun da kitabın tarihçesinde önemli bir yeri bulunmaktadır. Parşömeni, Bergama Kralı II. Eumenes?in bulduğu belirtilmektedir.

Bu hatırlatmalardan sonra konunun değerlendirilmesine geçeyim.

Katlanabilen parşömen yaprakları dikilerek bir araya toplanıyor, ardından ciltle korunabilen defter haline getiriliyordu.

38/SAD SURESİ:

Günümüz toplumunda kitabın ne olduğu küçük çocuklar tarafından bile çok iyi bilinmesine rağmen, koskoca adamların deri, kürek kemikleri, bağırsak, taş parçaları ve hurma yapraklarından oluşan bir kitap tasavvuru çok düşündürücü ve aynı zamanda sorgulanması gereken bir durumdur.

Çünkü, anıtsal yazıtlar taşınabilir değildirler. Daha sonra tahta ve kil tabakası gibi daha hafif malzemeler kullanılmaya başlandı. Çinliler ise ipek kumaş kullandılar.

Mezopotamya?da (M. Ö. 3000) kil tabletler üzerine harfler yazılıyordu. Sümer, Asur ve Hitit kil tabletleri ile Mısır papirüs ruloları yaklaşık aynı tarihler de ortaya çıkmış olmakla birlikte, kil tabletlerden çok, papirüs rulolar çağdaş kitabın öncüsü olarak kabul edilirler.

Hadislerden:

İslami kaynak olarak gösterilen bazı eserlerde ve bugünde hakim olan görüşe göre, ?Kur?an?ın Hz. Peygamber döneminde bir Kitap olarak mevcut olmadığı, Hz. Peygamberin vefatından sonra bir grup sahabe tarafından?deri, kürek kemikleri, bağırsak, taş parçaları ve hurma yaprakları üzerinde yazılı olan ayetler ile hafızların ezberlerinden? zor ve meşakkatli bir uğraşıdan sonra cemedilerek bir kitap haline getirildiği? iddia edilmektedir.

Arabistan, savaş esirleri, köle ve cariyelerin satıldığı büyük pazarlardan biriydi. Kölelerden birçoğu kültürlü, hünerli, sanat sahibi ve ticarette tecrübeli idiler.

TUR SURESİ (1 - 3. Ayetler) TEFSİRLERİNDEN ALINTILAR:

1. Tur?a,

Bu konuya geçmeden önce kitabın tanımına, tarihçesine ve o günkü Arap yarımadasının jeo-politik, ekonomik ve kültürel yapısına bir göz atalım

ömer döneminde çoğaltılmıştır.

degildi HZ OSMAN ZAMANINDA KİTAPLAŞTIRILIP dagıtılmiştır

39/ZÜMER SURESİ:

Yine bu ifadelerden de, ?Resulullah , iki kapağın arasındakilerden başka bir şey bırakmadı? cümlesinde bir kitap tanımı yapılmakta ve Kur?an?ın, Hz. Peygamber zamanında bir kitap olarak mevcut olduğu teyit edilmektedir.

Hz. Peygamber, Veda Haccında (H. 9 Zilhicce 10/M. 8 Mart 632 Cuma) sayıları yüz binin üzerinde olan müminler topluluğuna hitab ederken; bu insanlar tarafından bilinen, okunan ve ellerinde bulunan bir kitaptan mı yoksa, kendi vefatından sonra sahabeler tarafından deri, kürek kemikleri, bağırsak, taş parçaları ve hurma yaprakları üzerine yazılı ayetler ile hafızların ezberlerinden rast gele bir araştırma sonucunda cemedilecek olan bir kitaptan mı bahsetmişti?

23. Allah, sözün en güzelini; birbirine benzeyen ve tekrarlanan bir kitap olarak indirmiştir. Rablerinden korkanların derileri ondan dolayı ürperir. Sonra derileri de kalpleri de Allah?ın zikrine karşı yumuşar. İşte bu Kur?an Allah?ın hidayet rehberidir. Onunla dilediğini doğru yola iletir. Allah, kimi saptırırsa artık onun için hiçbir yol gösterici yoktur.

155. Bu da bizim indirdiğimiz bereket kaynağı bir kitaptır. Artık ona uyun ve Allah?a karşı gelmekten sakının ki size merhamet edilsin.

İddia edildiği üzere, Hz. Peygamber döneminde, Kur?an bir kitap olarak mevcut değil ise, kendisini en iyi şekilde tefsir eden yüce Kur?an, bir çok ayetlerinde kendisinin bir kitap olduğunu söylemesi, bir çelişki teşkil etmez mi?

Mestur, düzgün şekilde yazılmış demektir. Kitab-ı Mestur?un Tur lafzından sonra yer alması, bu düzgün yazılı kitabın Tevrat olduğu fikrini ilk defa akla getirirse de, şeklinde marife getirilmeyip, nekre olarak zikredilmesi, bunun henüz tanınmayan bir kitap olduğunu ortaya koyar ki, İsra, 17/13. ayetine dayanarak söz konusu kitabın amel defteri olduğunu söylemek, en doğru görüştür. Ayrıca bu kitabın, Levh-i mahfuz veya yeni bir kitap olması itibarıyla Kur?an olduğu da düşünülebilir.

İslam öncesi Arap Yarımadası?nın siyasi, ekonomik ve kültürel tarihine göz alacak olursak, Arapların dünyadan bihaber olmadığını görebiliriz. Araplar, kendi vadi ve çöllerinde mahsur kalan bir millet değildi, aksine faaliyetleri çok çeşitli sahalarda gözle görülür biçimde yaygındı.

KUR?AN, ?YAYILMIŞ İNCE DERİ ÜZERİNE? YAZILMIŞTIR

Eski çağlarda metinler , taş ve maden gibi, çok dayanıklı ağır malzeme üzerine hakkedilirdi. En eski gereç olan taş kitabın içine girmez.

Bu ticari ilişkilerin dışında da Arabistan halkı komşu ülkeler ile yakın siyasi ve kültürel ilişkiler kurmuşlardı. M. Ö. 3. yüzyıldan Hz. Peygamber?in doğuşuna kadar, önce Petra?daki Nebti devleti daha sonra Tedmür?deki Suriye devleti ve Hayre ile Gassan?daki Arap devletçikleri uzun süre iktidarda kaldılar.

Eski çağlara ait tarihi bilgi, bulgu ve eserlerden Arapların kıtalar arasındaki ticarette merkezi bir rol oynadıkları görülmektedir. Eski çağlarda ve orta çağların önemli bir bölümünde Çin, Hindistan ve diğer Doğu ülkelerinden ve aynı şekilde Doğu Afrika?dan Mısır, Suriye, Küçük Asya , Yunanistan ve Roma?ya kadar yapılan ticaretin Araplar vasıtasıyla gerçekleştiğini biliyoruz. Doğu ile Batı arasındaki bu uzun mesafeli ticaretin üç ana yolu vardı. Bu üç ana ticaret yolunun tam ortasında Araplar bulunuyorlardı. Ticarete yatkın bir millet olup çeşitli yönlere ticari seyahatler yaparlardı.

Arapların beynelmilel ticarette kilit bir durumda bulundukları inkar edilmez bir gerçektir. Arabistan?da, Suriye ve Mısır?dan gıda maddeleri ve şarap ithal etme işini umumiyetle Yahudiler yaparlardı.

İbnu Abbas radıyallahu anhüma anlatıyor: ?Resulullah aleyhissalatu vesselam muhtazar iken evde bir kısım erkekler vardı. Bunlardan biri de Ömer İbnu?l-Hattab radıyallahu anh idi. Resülullah aleyhissalatu vesselam:

Abdülaziz b. Rafi?den dedi ki: ?Ben ve Şeddad b. Ma?kıl, İbni Abbas?ın yanına girdik. Şeddad b. Ma?kıl İbni Abbas?a: Rasulullah bir şey bıraktı mı? diye sordu.

2. Satır satır yazılmış Kitab?a,

7/ARAF SURESİ:

48. Sana da kitabı hak olarak indirdik. Kitap?tan onun yanında bulunanı tasdikleyici ve onu denetleyip güvenilirliğini sağlayıcı olarak?O halde onlar arasında Allah?ın indirdiğiyle hükmet, Hak?tan sana gelenden uzaklaşıp onların keyiflerine uyma. Sizden her biri için bir yol ve bir şeriat belirledik. Allah dileseydi sizi elbette bir tek ümmet yapardı. Ama size vermiş olduklarıyla sizi imtihana çeksin diye öyle yapmamıştır. O halde hayırlarda yarışın. Tümünüzün dönüşü Allah?adır. O size, tartışmış olduğunuz şeylerin esasını bildirecektir.

Veda Hutbesinden:

41. Biz sana kitabı insanlar için, hak olarak indirdik. Kim doğru yola girerse, kendisi için girmiş olur. Kim de saparsa, ancak kendi aleyhine sapar. Sen onlara vekil değilsin.

M. S. 400 yıllarından itibaren de papirüs ruloların yerini parşömen ya da vellum kodekslerin alması, kitabın biçiminde bir devrim yaratmıştır.

Ayrıca?Kuran ayetleri, çok ilkel yazı gereçleriyle deri, kürek kemikleri, bağırsak, taş parçaları ve hurma yapraklarının üzerine yazıldığı? iddia edilmektedir.

92. İşte bu da, bereket kaynağı, kendinden öncekileri tasdik eden ve şehirler anasını ve bütün çevresini uyarasın diye indirdiğimiz bir kitaptır. Ahirete iman edenler, ona da inanırlar. Onlar namazlarını vaktinde kılarlar.

zülfikar erenler...

1. Hamd, o Allah?a ki kuluna kitabı indirdi ve ona hiçbir eğrilik koymadı.

?Gelin, size bir şey yazayım da bundan sonra dalalete düşmeyin!? buyurdular. Hz. Ömer:

Kur?an ayetlerinden, Hz. Peygamber döneminde mevcut olan, insanlar tarafından bilinen ve okunan bir kitaptan bahsedilmiş olduğu net bir şekilde anlaşılmaktadır. Kur?an ayetleri; güvenilir, sağlam ve susturucu bir kanıt değil mi? Allah?ın sözünün üzerinde başka bir söz olabilir mi?

3. Yayılmış ince deri üzerine.

1. Kitabın indirilmesi mutlak güç sahibi, hüküm ve hikmet sahibi Allah tarafındandır.

25/FURKAN SURESİ:

İddia edildiği gibi, Kur?an, o dönemde bir kitap olarak bulunmuyorsa -insanlarda var olan bir kitap bilincine rağmen- niçin kendisini bir kitap olarak tanımlasın?

6. De ki: ?O kitabı göklerin ve yerin sırrını bilen indirmiştir. Şüphesiz O, bağışlayandır, çok merhamet edendir.?

6/ENAM SURESİ:

Peki, bu iddialara Kur?an ve bilimsel araştırmalar nasıl cevap veriyor?

52/TUR SURESİ: 2. Satır satır yazılmış kitaba,

14/İBRAHİM SURESİ:

Peki; 1. sayfası kürek kemiğinden, 2. sayfası deriden, 24. sayfası taştan, 52. sayfası bağırsaktan, 125. sayfası hurma yapraklarından oluşan bir kitap tasavvur edebiliyor musunuz?

10. Andolsun, size öyle bir kitap indirdik ki sizin bütün şeref ve şanınız ondadır. Hala aklınızı kullanmayacak mısınız?

?Yanımdan kalkın, yanımda münakaşa caiz değildir!? buyurdu. Bunun üzerine İbnu Abbas radıyallahu anhüma: ?En büyük musibet, Resülullah aleyhissalatu vesselam?la onun vasiyeti arasına girip engel olmaktır!? diyerek çıktı.?

çok karmaşık bir yazı..

Peki, bu insanlar?Muhammed, bize bir kitaptan söz etmesine rağmen ortaya bir kitap koyamıyor? diye düşünmezler mi?

2. Şüphesiz biz o kitabı sana hak olarak indirdik. Öyle ise sen de dini Allah?a has kılarak O?na kulluk et.

105. Biz sana kitabı hak olarak indirdik ki, insanlar arasında Allah?ın sana öğrettikleri ile hüküm veresin. Sakın hainlerin savunucusu olma.

saygılar...

yarın devam ederiz inşaallah canlar, işim çıktı, saygılar

21/ENBİYA SURESİ:

ARAP YARIMADASININ JEO-POLİTİK, EKONOMİK VE KÜLTÜREL DURUMU

Meşhur İskenderiye Kütüphanesi bu kitaplardan oluşturulmuştur. Bilinen ilk kitap Ölüler Kitabı?dır. "Ölüler Kitabı" örneklerinden yüzlercesi papirüs rulolar halinde mezarlardan çıkarılmıştır ve en eskileri Piramitler Dönemine aittir, yani M. Ö. 2500'lere.

Kur?an, bu iddialara nasıl cevap veriyor?

Çelişkisiz olması Kur?an?ın en büyük özelliklerinden birisi olmasına rağmen, Müslüman olma şerefine erişmiş olan bir insanın bunu çok iyi bilmesi ve özümsemiş olması gerekmez mi?

Bunlar usta birer sanatçı, esnaf ve tüccar olarak efendilerine değerli hizmetlerde bulunuyorlardı. Arap kabile reisleri, eşraf, şeyh ve tüccarları bunlardan mümkün olduğu kadar yararlanmaya çalışırlardı. Mekke, Taif, Yesrib ve diğer şehirlerde bu tür kölelerin sayısı çoktu.

Henüz Hz. Peygamber hayatta iken, Halife Ömer?in orada bulunanlara söylemiş olduğu?Yanınızda Kur?an var, Allah?ın kitabı sizlere yeterlidir? sözü, Kur?an?ın kitap olarak mevcut olduğunun bir ifadesidir.

13/RAD SURESİ:

4/NİSA SURESİ:

Hz. Peygamber zamanına kadar Kureyşliler; Yemen, Habeşistan, Irak, Mısır ve Suriye ile geniş bir ticari münasebete girmişlerdi. Doğu Arabistan?dan İran?a bağlantılı yapılan ticaretin merkezi Yemen?di ve ticari malların önemli bir bölümü Hayre, Yemame ve Beni Temim bölgelerinden Necran ve Yemen?e giderdi.