3. Bölgesel güç merkezleri: Bulundukları coğrafya ve çevresinde etkili çekim alanları mevcuttu. Türkiye, Mısır, İran bu kategoriye giren ülkelerdir.

ABD?Yİ SİSTEM Mİ, OBAMA MI YÖNETECEK?

Türkiye, Ergenekon soruşturmasıyla Gladyo artığı çeteler ve derin devlet arayışına sürüklenmişken, büyük tehlike terörü bile konuşamaz oldu. Oysa, ?Uyan Türkiyem, Kürdistan?ı kurmaya çalışıyorlar? diye haykırmak gerekiyor. Türk uçakları Kandil?i bombalayadursun, sınırdan geçişleri engellemeye çalışsın, kahraman Mehmetçik vuruşsun, askerlerimiz hain mayın tuzaklarıyla uğraşsın, bu tamam da, Ergenekon soruşturmasıyla, PKK?ya karşı mücadele etmiş bazı subayların zan altına sokulması üzücü. Yazar Emekli Albay Erdal Sarızeybek, ?İmralı?da yatan bölücübaşı hain yattığı yerden örgütü idare ediyor, Adalet Bakanlığı göz yumuyor, daha terör örgütü olup olmadığı bilinmeyen sözde terör örgütünün liderleri dedikleri iki komutan susturuluyor? diye yakınıyor. PKK elebaşısı Öcalan?ın Kenya?dan getirilişinde aktif rol alan bir albayın Ergenekon?dan tutuklandığı haberi şaşkınlık yaratıyor.

aşık sefaiden,"pusu" şiirini dinlemek lazım vesselam bu konuda...

Dış Politikanın Koordinasyonu ve Başarı

15 ay önce söylediklerimiz gelişmelerle doğrulandı. Türkiye?nin kucağındaki ekonomik atom bombası. Hükümetin çok yanlış pozisyonu. Halil İbrahim Bereketi değil, borç bolluğu. Hormonlu büyüme rakamları. Dünya krizi henüz Türkiye?ye gelmedi. Kriz Türkiye?yi iki yönden vuracak. Başbakanlara bu kadar algımla yanlışlığı yakışmaz. Türkiye ekonomi yönetimi sahipsizdir. Ekonomide baharı görünmeyen kış. Hükümete sesleniş: Genişletilmiş Ekonomik ve Sosyal Konsey toplantıları yap.

HUKUK ETİĞİYLE HUKUKÇU GÖRÜŞÜ / Yekta Güngör ÖZDEN

Hamas yandaşlığının ne Batı?da, ne Doğu?da, ne de Ortadoğu?da kazandıracağı hiçbir şey yok da, kaybettireceği çok şey var. Başta Ermeni lobisine karşı Amerika?daki müttefikimiz Yahudi lobisinin desteğini kesin kaybettik. İsrail ile askeri ihtiyaçlarımız ve savunma sanayii üzerinde anlaşmaların geleceği ne olacak? En önemlisi PKK terörüne karşı uluslararası destek isteyen, bu terör savaşında İsrail?den destek gören Türkiye, İsrail?in terör mücadelesine karşı çıkarak, çifte standart uygulayan konumda ki, bunun PKK terörü ile mücadeleye olumsuz etkisi olacaktır. ?Keskin sirke küpüne zarar verir? atasözümüz boşuna söylenmemiş. Şimdi, Dışişleri Bakanı Babacan, Cumhurbaşkanı Gül?e koşut görüşle, ?Hamas karar vermeli; silah mi siyaset mi? deyip, Türkiye?nin imajını düzeltmeye çabalıyor. Ancak ne yazık ki, Türkiye?nin Ortadoğu politikası, iç politika uğruna kurban edildiğinden, o imaj düzeltme o kadar kolay olamayacak.

Rus Atomstroyexport-Inter Rao-Park Teknik Konsorsiyumu?nun nükleer santral teklifi orta dönem için bir ışık gibi görünüyordu. 19 Ocak?ta açılan fiyat zarfından 21.16 US cent/kWh çıkması şaşkınlık yarattı. Anormal pahalı teklif denildi, ama hiç de öyle değil. Neden mi? Bu teklif dünya finans krizinden önce verildi, şartname alan 13 firma ve konsorsiyumdan tek bir teklif gelmiş, 5 tanesi teşekkür mektubuyla, diğerleri sessizce çekilmişti. Konuyu 23?üncü sayımızda bir panelle, 24?üncü sayımızda ise söyleşilerle teknik, ekonomik ve siyasi yönleriyle işledik. 22 Ocak?ta TGRT Radyo?da?Dünya Dönerken? programında açıkladığımız gibi, Batılı firmaların teklifleri gelseydi, daha ucuz olmayacaktı. Çünkü 4500 MW civarındaki bir nükleer santralın maliyeti, 7-8 milyar dolar değil, en az 15 milyar dolar düzeyinde. Bunu hiçbir şeyine karışmaksızın sadece 15 yıl elektrik alım garantisi ile desteklemeye kalkarsanız, bu 15 yılda amorti edin demektir ki, böyle sonuç çıkar. Ömrü 50 yıl olan santral için 30 yıl alım garantisi verirseniz, fiyat yarı yarıya düşer. Bir atasözümüzü daha hatırlatalım, ?İş bilenin kılıç kuşananındır?. Bir de öneride bulunalım, Ruslarla pazarlığa oturmakta yarar var. Kimse batıdan daha ucuz santral beklemesin. Bugünkü kriz ortamında bazı düzeltmelerle fiyat ciddi şekilde aşağı da çekilebilir.

Ünlü jeopolitikçi Amiral Alfred Thayer Mahan, milli menfaatlerin hükümet sorumluluğu olarak önemini bu şekilde vurgulamıştır. Bkz: Yılmaz Aklar, ?Milli Güvenlik Siyasetinin Oluşturulması?, Stratejik Analiz, sayı 88, Ağustos 2007, s. 48.

ELEKTRİK PİYASASI / Cengiz GÜNEŞ

Türkiye?nin bu konudaki manevra alanının genişliği sadece kendi?diplomasi? becerisiyle gerçekleşmemişti kuşkusuz. Aslında dünya siyasi konjonktürü de buna yardımcı oldu. Bir zamanlar yakın tehdit olarak görülen Sovyetler Birliği ve Bulgaristan?ın bu özellikleri soğuk savaşın ardından sona erdi. 1970?li yıllarda Ege?deki deniz sahalarının paylaşılmasındaki anlaşmazlık sebebiyle son 30 yılda en büyük sorunun yaşandığı Yunanistan, 1993?te Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile?Ortak Stratejik Savunma Ekseni? kurmuş, daha sonra bu oluşuma Suriye, Ermenistan ve İran da dahil olmuştu. Ortak savunmanın kime karşı olduğu ise haritaya bakınca açıkça görülmekteydi. Bu ülkelerden Suriye ile 1998 sonlarında imzalanan Adana Mutabakatı ile ilişkiler süratle düzelmeye başladı. Yunanistan?la ise 1999 depremleri sonrası önemli bir düzelme yaşandı. 2000 yılı ilk çeyreğinde?Ege?de Güven Artırıcı Önlemler? paketini hazırlayarak, Yunanistan?a bir?barış taarruzu? sunan Türkiye, bu ülkeyle yaşanan gerginlikleri asgari düzeye indirdi. İran ise, Seyyid Muhammed Hatemi?nin cumhurbaşkanlığı döneminde rejim ihracını yavaşlatmış, hatta Refah-Yol Hükümeti döneminde İran?la ekonomik alanda önemli ilişkiler geliştirilmeye başlanmıştı. Ancak gene de İran?la ilişkilerin düzelmesinde PKK?nın 1999 yılında elebaşısının ele geçirilmesinden sonra başlayan çöküş dönemi, ABD?nin 2003 Irak müdahalesiyle iki ülkede yeşeren terör sebebiyle artan işbirliği, Irak?ın kuzeyinde kurulması planlanan bir Kürt devletine karşı örtüşen çıkarlar, bununla bağlantılı olarak Kerkük?ün statüsü vb. iki ülkeyi birbirine yaklaştırdı. Üstelik Türk kamuoyu, İran?ın neredeyse yarı nüfusunun da?Türk? olduğunu gördü. Irak?la ilişkiler ise Saddam?ın gidişiyle birlikte düzelmeye başladı. Geriye sadece Ermenistan?la ilişkilerin düzelmesi kalmıştı. Bunun için de Ermenistan?ın 1992-1993 döneminde işgal ettiği Dağlık-Karabağ ile etrafındaki 7 Azerbaycan eyaletinden çıkması koşulu getirilmişti. İşte Türkiye, Eylül 2008?de Ermenistan?la?futbol diplomasisi? kanalıyla başlatılan bir ivmeyi devam ettirerek, bu ülkeyle de ilişkilerini geliştirme yolundadır.

Düşünce kuruluşları, üniversitelerde araştırmalar yaparak dış politikada çözüm önerileri üretmeye çalışan?entelektüeller?, genellikle farklı fikir önermeleri açısından önemlidirler. Ancak, bunların pek çoğunda devlet tecrübesizliği ve olaylarla?sorumluluk? kapsamında tanışanlar yok denecek kadar az olduğundan, pratik çözüm önerileri gerçek hayata uymayabilmektedir. Bu sebeple kendisi hem bir?entelektüel?, hem de bir devlet adamı olan Henry Kissinger, dış politika uzmanı ile devlet adamı arasındaki farkı şöyle açıklamaktadır:

AB ve ABD?ye verilen mesaj. Gaz OPEC?i de denilen OGEC, Gazprom?un analizi, Doğalgaz ihracatçı ülkeler, Gaz ihracında Konsept değişimi, Avrupa?da doğalgaz ve Gazprom, Rusya?nın gaz sahalarını geliştirmede yatırım sorunu

Aşağı yukarı tüm ülkelerin dış politikası, ismi farklı olsa da, yukarıda özetlenen güç dengesi prensibine ve?Milli? güvenlik siyaset belgesine göre tayin edilmeye ve yürütülmeye çalışılır. Bu milli güvenlik ve refah ağırlıklı dış politikanın belirlenmesinde yararlanılan kurum ve araçlar ise şöyledir: (1) Hükümet , (2) Cumhurbaşkanlığı, (3) Meclis .

ENERJİ AJANDASI

Dış Politikanın Tayininde Rol Oynayan Etkenler ve Kurumlar

XXI. yüzyılda, ülkelerin dış politika tayininde bilinen devlet kurumları yanında pek çok kurum ve uluslararası etkileşim yaratan kuruluşlar da önemli roller oynamaya başlamışlardır. Bu kurumların ve oluşumların diplomasiye etkilerinden azami verimin temini için, dışişleri bakanlıklarının etkili koordinasyon becerisi büyük önem taşımaya devam etmektedir. Günümüzde diplomasi sadece dışişleri bakanlıkları ve üst düzey meslek memurlarıyla sınırlı kalmayıp, onlara ilaveten cumhurbaşkanlarının, başbakanların, muhtelif bakanların, meclis başkanlarının, meclislerde uluslararası bağlantılı gurupların, küresel ilişki ağını geliştiren ekonomik, kültürel ve çevre organizasyonlarının ve üniversitelerin de kullanım alanına girmiştir.

Ukrayna?nın NATO ve AB ile Flört Etmesi Rusya?ya vana Kapattırdı

Soğuk Savaş Dönemi Dış Politika:

Dünya Obama?nın Getirmek İstediği Düzeni ve Filistin Sorununun Bir Parçası Olan Gazze Olayını Tartışırken, Türkiye?nin İçinde Neler Oluyor?

Nüzhet Kandemir, ?Stratejik Düşünme Alışkanlığı?, Türkiye?de Düşünce Kültürü ve Stratejik Araştırma Merkezleri: Başlangıcından Bugüne Türk Düşünce Kuruluşları, Nobel Yayınları, Ankara, Şubat 2009, s. 322.

Devlet, milli hedeflerini gerçekleştirmek üzere genel bir stratejiye ve plana sahip olmak zorundadır. Devlet bunun için milli Gücünü kullanır. Milli siyaset; Bir milletin savaş ve barışta milli menfaatlerini geliştirmek ve milli hedeflerini elde etmek için siyasi, ekonomik, kültürel ve askeri güçlerini geliştirmek ve kullanmak ilim ve sanatıdır. Milli Strateji ise, milli gücü kullanma şekli ve yöntemidir.

Henry Kissinger, agk, s. 11.

Üretim, verimlilik ve istihdam aynı anda gerilerse ne olur? IMF Başkanı moral bozuyor. İşsizlik ürkütücü boyutlarda.

Hükümet ilk etkin dış politika hareketini ABD?nin Irak?a müdahalesi nedeniyle, TBMM?ne sunulan 1 Mart Teskeresi?nin oylanması sırasında göstermiştir . Teskere meclisteki oylama sonrası reddedilmiştir. Bu karar her ne kadar, Amerikalılarda hayal kırıklığı yaratmış, Türk hava sahasını, liman ve topraklarını en önemlisi İncirlik Hava Üssü'nü kullanamayan ABD?nin Irak işgali sırasında büyük bir başarısızlığa uğramasına ve ağır bir ekonomik ve sosyal fatura ödemek zorunda kalmasına neden olmuşsa da Türkiye?nin bağımsız olarak, sonuçlarını katlanmayı göze aldığı önemli bir dış politika kararı olarak görülebilir.

Gelire endeksli senet. Zordaki şirketlere kredi. Obama göreve geldi, ama borsalar şölene katılmadı. Nabucco yeniden gündemde.

tam tamına tarif etsek ; "pusu" ile çevrilmişiz...

Sonuç

Dış politikayı uygulama vasıtası olarak da tanımlanabilen diplomasi; antlaşmalar, temsilciler, temsilci mesleği, dış görevlilerin topluluğu, şeklinde dört anlamı da içermektedir. Mecazi anlamda, güç bir sorunun çözümünde gösterilen?politik ustalık? anlamı da taşımaktadır. Devletler, ?diplomasi? olarak tanımlanan uluslararası ilişkilerin müzakerelerle yürütülmesi ve yönetilmesini genellikle resmi görevlileri olan?diplomatlar? vasıtasıyla gerçekleştirmektedir. Yani, dışişleri bakanlıklarında bu maksatla istihdam edilen?meslek memurları?, yabancı ülkelerdeki resmi görevleri sırasında, gönderen ülkenin diplomatları olup, uluslararası hukuk ve ikili anlaşmalar çerçevesinde bazı?dokunulmazlıklara? ve muafiyetlere sahiptirler.

Dünya Çok Kutuplu Sisteme Yönelirken Gazze?de Çatışma, Afganistan ve Irak?ta Beklenti

Prof. Dr. Mustafa Özcan ÜLTANIR

b. Analist açık bir sonuca varmak için ne kadar zaman gerekiyorsa o kadar zaman kullanabilir. Devlet adamı için asıl sorun zaman darlığıdır.

İkincil Mevzuat Düzenlemeleri ve Piyasa

Türkiye, yer aldığı coğrafyada, ABD?nin gittikçe azalan küresel etkisinin yarattığı?güç boşluğu?nu doldurmaya talip olmuş, bu talebe verilen olumlu cevap sayesinde de bilhassa Orta Doğu olmak üzere, bölgede?düzen kurma? rolüne soyunmuştur. Bu rolün başarısı ise ancak birkaç yıl içerisinde görülebilecektir. Türkiye?de diplomasinin resmi kuruluşları ve çağın gerektirdiği yeni diplomasi araçları da bu maksada hizmet edecek şekilde yönlendirilmeye çalışılmaktadır.

Milli strateji; bir milletin varlığı ve refahı için kabul edilen genel siyasetin daha çok orta ve uzun vadeli uygulama şeklidir. Bu uygulama; çeşitli tutum, davranış ve hareket tarzları şeklinde ortaya konulur. Bu hareket tarzları milli siyasetin analizinden doğar. Bu analizde önce milli hedefler saptanır, bundan sonra da hedefe ulaştıracak hareket tarzları kabul edilir. Milletin maddi ve manevi tüm gücü milli stratejinin itici gücü olduğundan, bu güçlerin nasıl ve hangi önlemlerle geliştirileceği de milli stratejinin kapsamına girer. Milli stratejinin ayrıntılı bir şekilde saptanmasında; ?ne, nerede, ne zaman ve nasıl? sorularına cevap verecek bir planın hazırlanması tercih edilir. MGSB bu hususları içermek üzere hazırlanır.

Milli Güç; mevcut kuvvetlerin kullanılması ile elde edilen verimlilik?güç? olarak da tanımlanır. Devletler, milli hedeflerini elde edebilmek için mevcut bütün güç ve imkanlarını seferber ederler. Devletlerin kullandığı güç ve imkanların toplam verimliliğine?Milli Güç? denmektedir. Milli Güç; devletin milli menfaatlerini ve milli hedeflerini sağlamak için kullanabileceği insangücü, coğrafi, ekonomik, askeri, siyasi, sosyo- kültürel, bilimsel ve teknolojik güç gibi güçlerden oluşan maddi ve manevi unsurların tamamıdır.

2. Kıtasal güç merkezleri: İlgi alanları genellikle tüm dünyayı kapsamakla birlikte, etki alanları bulundukları kıtayla, çevreyle, varsa deniz aşırı çıkarlarını içermektedir. İngiltere, Fransa, Almanya, Japonya gibi.

Silahsızlanma Çalışmaları

?a. Entelektüeller, uluslararası sistemlerin çalışmasını analiz ederler. Devlet adamları ise, bu sistemi kuran kişilerdir. Bir analistin bakış açısı ile bir devlet adamının bakış açısı arasında büyük farklılık vardır. Analist hangi sorunu inceleyeceğini kendisi seçebilir. Devlet adamı ise sorunları önünde bulur.

Hüseyin Bağcı, Aziz Aydın, ?Dünyada ve Türkiye?de Düşünce Kuruluşu Kültürü?, Türkiye?de Düşünce Kültürü ve Stratejik Araştırma Merkezleri: Başlangıcından Bugüne Türk Düşünce Kuruluşları, Nobel Yayınları, Ankara, Şubat 2009, s. 77-78.

4. Sınırlı güç merkezleri: Bulundukları coğrafyada etkileri mevcut, ancak uluslararası tesirleri sınırlı olan devletlerdir.

Milli menfaat; bir milletin kendi güvenliği, refah ve mutluluğu için gerekli olduğuna inandığı hususlar olup, milli menfaatlerin neler olabileceği gerçekçi ve akılcı bir yöntemle, milletin genel istek ve yararı göz önünde bulundurularak çağdaş ölçülere ve milletin değerlerine ve beklentilerine uygun olarak, hükümetlerce saptanır. ?Milli menfaat?; milli politikanın yalnız meşru nedeni değil, aynı zamanda esas sebebidir. Hükümetin vazifesi milli menfaatleri gerçekleştirmektir.

Başbakan Dünya Krizi Teğet Geçer demişti, Enerji

Gökhan YARDIM

Geciken ikincil mevzuat. Mali etkinin hesaplanması gereği. Hedefler teğet geçildi. Katlanarak artan sorunlar.

Peki, Global Başkan Obama dünyaya, insanlığa barış ve zenginlik mucizesi sunabilecek mi? Bir politikacıya umut bağlamanın şişirilmesinin, sonra nasıl hayal çöküşüne dönüştüğünü, 1970-80 döneminde dağa taşa?Karaoğlan? yazan Türk halkı gördü. Dünya finans ve ekonomik krizine çözüm getirmede yetersiz kalmasıyla Negro Obama?nın sonu Karaoğlan gibi olabilir. Petrol ticaretinde artık dolarla ödemeyi kabul etmek istemeyen, ya da kerhen kabul eden petrol ihracatçısı ülkelerin tutumu, parasıyla birlikte Amerika?nın egemenliğini yitirdiğini gösteriyor. Obama, ona yakıştırılan Global Başkan imajını hak etmek istiyorsa, önce Amerikan dolarını güçlü bir şekilde ayağa kaldırmalıdır. Amerikan ekonomisi bugün hasta, eğer iyileşmezse, Ortadoğu?yu Ralph Peters?in lanetli haritasıyla parçalamayı hedeflemiş Amerika; Rusya Dışişleri Bakanlığı Diplomat Akademisi Dekanı Prof. Dr. Igor Panarin tarafından çizilen haritayla 6 parçaya bölünüverir mi? Panarin?e göre bu yüzde 45-55 olası. Panarin, ?Toplu göçler, ekonomik çöküş ve ahlaki düşüşle Amerika?nın 2010 yılında ya da sonrasında parçalanmaya gidebilir? derken, marjinal düşünce deseniz de, bir ihtimal. Başkan Obama ihtimali yok edebilecek mi, ve de Amerikan?ın derin sistemi buna hazır mı? Ne diyelim işte bütün mesele bu.

Devletleri yöneten hükümetler, ülkenin bekası ile halkının refahı için önceliklerini belirler. Diplomasi, burada ülkenin bekası ve güvenliği ile doğrudan ilgilidir. Her devlet, uluslararası ilişkilerde saygın ve güvenilir bir konum edinmek, milli varlık ve bütünlüğünü, tüm menfaatlerini ve ahdi hukukunu iç ve diş tehditlere karsı korumak üzere var oluşundan itibaren uygun bir milli güvenlik siyaseti oluşturmak ve uygulamak durumundadır. Tepkisel politikalardan kaçınmak için milli menfaatlerin önceliklerinin tespiti ve kullanılacak siyaset vasıtaları, devletin konuyla ilgili uzmanlarınca koordineyle sağlanmalı ve gelişmeler ortaya çıktıkça hangi makam/makamların hangi siyaset vasıtalarını yürürlüğe koyacağı, kimlerle koordine edeceği önceden tayin edilmelidir. Bu suretle güvenlik siyasetlerinde ön alınarak, inisiyatifi ele geçirmek mümkün olabilecektir.

Türkmen ve Özbek doğalgazı, Rusya?ya ve Çin?e gitmek yerine, bu güzergahtan ve Belucistan?da kurulacak LNG tesislerinden Amerika?ya yollanabilir. Kaldı ki Orta Asya?nın petrolü de bu yoldan akabilir. Amerika?nın enerji kaynakları paylaşımından vazgeçmesi düşünülemeyeceğine göre, bu planın olabilirliği bir gerçek. Amerika, Afganistan?da alacağı önlemlerle Pakistan?ın geleceğine de yön verecektir. Pakistan?ın nükleer silaha sahip olmasına karşın, teröre karşı mücadelede yetersiz kalması, bu güç teröristlerin eline geçebilir korkusuyla Amerika?yı endişelendiriyor.

Meselelerin ısındığı dünyada global seçimin getirdiği. Obama?nın yemin sonrası söyleminin tepe noktaları. Gazze, Filistin olayının bir parçası ve Gazze savaşı asimetrik bir olay. İsrail Devleti?nin ilanı ile 1948?de başlayan savaş devam ediyor. Mitchell Komisyonu raporu. Türkiye Hamas taraftarlığı yapar gibi göründü. Ekonomik kriz sosyal çalkantılara neden olmamalı. Ergenekon Davası ve gerginlik. Derin Devlet var mı?

Doğalgaz ve elektrik zamlarıyla halkı ağlatan Enerji Bakanı Hilmi Güler, her konuşmasında sözü yenilenebilir enerjilerden rüzgara, güneşe, jeotermal gibi bir kaynağa getirmeden edemiyordu. Gelecek ay sizlere seslenecek yatırımcı bir arkadaşımın ifadesiyle belki de?Elveda rüzgar? dediğimiz, diğerlerinde de pek umut görmediği için olacak ki, Ukrayna-Rusya doğalgaz kriziyle Batı hattının kesik olduğu 15 Ocak günü, Ulusal Enerji Forumu?nda enerji literatürümüze yeni bir kavram kattı, ?Yenilebilir Enerji?, yani yenilenebilir kelimesinin iki harfine çizik atıverdi. Moskova ile Kiev arasındaki kriz yüzünden Avrupa'nın donduğunu, Türkiye?nin iyi durumda olduğunu söylerken; ?Bizim 'yenilebilir' bir enerji kaynağımız var, fındık. Kalori değeri çok yüksek. Bunu yaygın olarak kullanırsak, üşümeyeceğiz? dedi. Sayın Bakana enerji konusundaki cehaletimizi bir nebze olsun azalttığından teşekkür borçluyuz. Hamdolsun ki, artık aganigili naganigili bir enerji politikamız var. Eğer Türkiye ekonomik krize girmeseydi, piyasalar finans kriziyle daralmasaydı, şimdi sanayimizi devitecek elektriğimiz olmayacaktı. Hep, ?kriz fırsat yaratır? diyorlardı ya, işte getirdiği fırsat. Tabii ağlar mısınız, güler misiniz? Ancak, kriz bitince enerjisiz kalmamak için yatırımları geliştirmek şart.

NAZIM? O BİR TÜRK ŞAİRİ / M. Ö. ÜLTANIR

Türkiye Bölgesel Bir Güç Olarak Ne Yapmalı?

§ Suriye?nin Varşova Paktı yıkılışından sonra düştüğü yalnızlığı izole edecek ve kendisini batıya prezente edecek ve köprü vazifesi olacak bir ülkeye olan ihtiyacı ve bunun sonucu olarak Türkiye?ye yaklaşma çabaları.

1. Küresel güç merkezleri: İlgi alanı uzay olup, etki alanı tüm dünyayı kapsamaktadır. ABD?nin Bill Clinton dönemi ve G. W. Bush?un ilk dönem başkanlığındaki ABD gibi.

Soğuk Savaş sonrası, 1991?den sonraki dönemde ABD?nin dünyadaki tek lider olarak ortaya çıkarak, tek kutuplu aldığı kararlarla ve genellikle şiddet yanlısı politikalarla uygulamaya koyduğu müdahaleler Dünya?da artık barış ve istikrarın hüküm süreceği bir sukun denizi hayalinin pekte gerçekçi olmadığını gözler önüne sermiştir. İran-Irak savaşının hemen ertesinde Irak?ın Kuveyt?e müdahalesi ve ABD?nin Irak?a harekatı, 11 Eylül sonrası ABD?nin öncülüğünde yine Afganistan?a müdahale, ABD?nin Orta Asya Devletleri?ne girme çabası ve orada demokrasi ve insan hakları adına yapmaya çalıştığı rejim değişikliklerinin başarısız olması. Bu dönemde ortaya çıkan karmaşalara başlıca örnekleri teşkil etmektedir. Bu arada Rusya?nın 2000?li yılların ikinci yarısından itibaren tek kutuplu bir dünya?yı kabul etmediğini ilan ederek, Gürcistan?a müdahalesi. Orta Asya Devletleri?nde yeniden etkinlik sağlama girişimleri ve buna gerekçe olarak, kendi arka bahçesi ve menfaat ilişkisi bulunan yakın çevresindeki ABD müdahalelerine kayıtsız kalamayacağını bildirmesi özlenen barış ve istikrar ortamının çok uzaklarda olduğunun delilleri olarak gelişmiştir.

Ülkemizde derin devlet arayışı moda olan bir konu da, dünyada derin devletin en iyi örneği Amerika?da. Diğer ülkelere NATO kanalıyla Gladyo tipi yeraltı örgütler Amerika?dan ihraç edilmedi mi? Onlar da Amerikan sisteminin ürünleri idi. Kısacası, dünyada derin devletin hası Amerikan sistemidir ve hiçbir ABD Başkanının, adı ne olursa olsun, rengi ister beyaz ister siyah olsun, o sistemi eğip bükmeye gücü yetmez. Kaldı ki seçim kampanyaları başlamazdan önce kimsenin tanımadığı Barack Hussein Obama?nın bugün Beyaz Saray?ın Oval Ofisi?nde oturması, sisteme rağmen mi, yoksa sistemin iradesi mi? Bence sistemin iradesi.

Türkiye?nin 2009 başından itibaren kararlı bir şekilde uygulamaya koymuş olduğu yeni stratejisi ile dış etkilerden ve özellikle batıdan bağımsız bir süreç uygulaması içine girdiği şeklinde algılanmaktadır. Türkiye?nin bu güne kadar uygulamış olduğu dış politikaya kısaca bir göz atarsak, iki farklı dönemde uyguylanan iki farklı yaklaşımın olduğunu görebiliriz. Birinci dönem, Soğuk Savaş dönemi safhası, diğer dönem ise; Soğuk Savaş sonrası olan dönemdir.

Türkiye bu karar öncesi gerek, ABD ve gerekse, Avrupa Birliği ile gerekli girişimlerde bulunarak onların tutumlarını öğrenmeye ve AB?nin desteğini almaya çalışmışsa da her hangi bir olumlu sonuca ulaşamamıştır. Sonuçta kendi kararını kendisi vermiştir. Ancak, daha yeni iktidar olan AKP?nin dış politikadaki tecrübesizliği daha sonra ABD?nin misillemesi ile karşılaşmış ve çuval olayı ile beraber Türkiye?nin Kuzey Irak?taki mevcudiyeti son bulmuş ve Kuzey Irak?ta Kürt yönetiminin oluşturulması önlenememiştir.

Diplomasi; devletler hukukuna göre milletlerarası ilişkilerin düzenlenmesi ve milletlerarası münasebetleri yürütme ve yönetme sanatıdır. Birinci niteliği müzakeredir. Bütün dünyada devletler umumi hukuku kurallarına göre yürütülen diplomasinin amacı, devletler arasındaki anlaşmazlıkları zora başvurmadan ve barışçı yollardan çözmektir. Bu iş için devletler, başka ülkelerde elçi, orta elçi ve maslahatgüzar gibi çeşitli temsilciler bulundururlar.

Yılmaz Aklar, agy, s. 47.

Diplomasi tür olarak; ikili diplomasi, çoklu diplomasi, konferans diplomasisi, parlamenter diplomasi, doruk diplomasisi, mekik diplomasisi gibi başlıklar altında da toplanabilmektedir.

Yöneten:

§ ABD?nin Afganistan, Irak, İran, Kuzey Kore gibi büyük sorunlarla neredeyse tek başına mücadele etmesi zorunluluğu bu ülkenin Ortadoğu?nun barış ve istikrarı gibi gibi bölgesel sorunlara eğilmesini, diğer ülkeler üzerinde etkin bir kontrölünü sınırlamaktadır. Bunun yanısıra Orta Asya devletleri nezdindeki girişimlerinin getirdiği başarısızlık artık, tek kutuplu bir güç olarak her yere yetişemediği sonucunu getirmektedir. Bu husus Türkiye gibi bölgesel anlamda lider olabilecek ülkelere fırsat sağlamaktadır.

e mail: <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="0c6d797e6d4c6d797e6d65606978657f6561226f6361"> Web: www.ekoenerjidergi.com

Kissinger, agk, s. 7.

2009 yılında Birleşmiş Milletler müzakere masasına yeni plan koymaya hazırlanırken?

Rusya-Ukrayna Doğalgaz Krizi ve Çıkarılacak Dersler

Bu arada Kürt sorununa çözüm diye, TRT çok dilli yayın adı altında TRT 6 Kürtçe yayına başladı ve büyük tartışmalara neden oldu. Anamuhalafet Partisi Başkanı Baykal, devletin bir kurumunun etnik çabaya destek olur konumda ortaya çıkmasının, temel devlet anlaşışına ters olduğunu vurguladı. Özel televizyonların Anayasa ve RTÜK Kanunu çerçevesinde Kürtçe yayın yapabileceği?ni, ama devletin etnik kör olmasını isteyerek, ?Çerkezce, Arapça, Gürcüce yayın yap talepleri gelirse devletin zorda kalacağını? söyledi. Bu dillerde değil de, ?Lazca? yayın talebi geldi.

22 yıl önce 1987?de kurulan Hamas , siyasi görüşü Filistin Milliyetçiliği ve Ehl-i Sünnet olan bir örgüt. İsrail?i yok edip Filistin İslam Devleti?ni amaçlıyor. Ne var ki, kuruluş aşamasında, El-Fetih?i ve Filistin solunu zayıflatmak için İsrail?in desteklediği Hamas, daha sonra asıl düşmanı oldu. Şu anda İsrail, Avrupa Birliği, Amerika, kanada ve Japonya Hamas?ı terör örgütü kabul ediyor. 2005 yılında yerel seçimlerle siyasi platforma giren Hamas?ın silahlı iç çatışma yaptığı El Fetih ile de arası iyice açık, ama Gazze?de kontrolü ve idareyi eline geçirmiş durumda.

c. Analist üzerine risk almaz. Vardığı sonuçlar yanlış çıkarsa, başka bir inceleme yazabilir. Devlet adamı ise, bir tek tahmin yapma hakkına sahiptir, yaptığı yanlışlardan dönüş yoktur.

Gelinen günde, ülkeler arasındaki nispi güç dengelerinde de önemli değişimler yaşanmış, bu sebeple dünyaya, ya da çevre ülkelerin bulunduğu bölgelerde?düzen kurma? işlevine soyunan ülke sayılarında artış kaydedilmiştir. Henry Kissinger bu durumu, ?ortaya çıkan uluslararası düzende, milliyetçilik yeni bir hayat bulmuştur. Milletler, yüksek ilkeler yerine daha sık ve artan ölçüde kendi çıkarlarının takipçisi haline geldiler. Bu sebeple işbirliği, yerini daha çok rekabete bıraktı. Soğuk savaş döneminde en azından birçok ülke tarafından unutulan bu davranış biçiminin gelecek onyıllarda daha sık tekrarlanacağı beklentisi vardır!? şeklinde açıklamıştır.

Hukuk ve Yargı Tartışmaları Üzerine

Bizce Obama, Afganistan?dan söz ettiği cümlesinde, ?Nükleer tehdidi bertaraf etmek? derken, İran?ı değil, Afganistan?ın komşusu Pakistan?ı etkisizleştirip nükleer güç olmaktan çıkarmayı düşünüyordu. Zihnindeki kurguya göre konuştuğu belli. Obama döneminde Amerika?nın İran ile anlaşması sürpriz olmaz. Obama, İran?a yumruğunu açarsa, Amerika?nın da dostluk elini uzatacağını iki kez yineledi. Bizce, nükleer tehdidi bertaraf etmek sözü İran için değil, Pakistan için söylenmiştir. Global Başkan Obama, aslında Amerikan Sistemi?nin belli misyonları olan bir başkanıdır.

Yukarıda bahsedilen faktörler bir bütün olarak değerlendirildiğinde özellikle, Ortadoğu bölgesinde bölgesel dengeyi sağlayarak, istikrar ve barışı idame ettirecek bir otoritenin mevcut olmadığı görülmektedir. ABD halen angaje olduğu Afganistan, Irak, İran gibi münferit sorunlarla uğraşmaktadır. Rusya, Orta Asya ve Kafkaslar?da yapılanmaya çalışmaktadır. AB?nin ise, kurumsal güç olarak hareket edebileceği mekanizmadan yoksun olduğu için etkinlik sağlaması mevzu bahis değildir. Bu durum Türkiye açısından Ortadoğu?da gerekli dış politika etkinliğini sağlayacak ortamı hazırlamaktadır. Türkiye bu politikasını uygularken bir tarafı kayırarak, diğer tarafı kıracak politikalardan kaçınarak akılcı bir program uygulamalıdır. Filistin sorunu veya Suriye ile İsrail arasındaki sorunların Suriye Başkanı Beşir Esat?ın vurguladığı gibi; Suriye ile barışık, İsrail ile çatışan bir Türkiye tarafından çözülmesi oldukça zor bir olasılık olarak görülmektedir. Bu bakımdan Türkiye Ortadoğu?da şu anda elde etmiş olduğu avantajı bölgesel bir güç unsuru olma konumuna çevirebilmek için mutlaka belirli bir kurumsal yapı içine sokmalıdır. Organize olarak kurumsallaşan tüzel kişilik altında tesis edilecek mekanizmalar ile karşılıklı sorunlarını hallederek barış ve istikrar ortamını sağlamaya muktedir olabilir. Gerekirse bu kuruma İsrail?de üye olabilmeli ve artık Araplar Ortadoğu?da İsrail ile birlikte yaşamaya alışmalı ve katlanmalıdırlar. Bu kurumun tesisinde dış etkenlerin olumsuz etkisini asgariye indirmek için ABD, BM ve Rusya gibi ülkelerin desteği alınmalıdır. Girişilen iş son derece güç ve zorlu bir yol olarak görülmektedir. Ancak, bu husus bölgesel güç olmanın gereği olarak görülmektedir.

Küreselleşen Dünyada Birlik Oluşturma Stratejisi ve Egemen Devletler Birliği, Harp Akademileri Basımevi, İstanbul, 2003, s. 157-158.

Çok yakın bir zamana kadar ülkelerin dış politikası, dışişleri bakanlıkları tarafından yönlendirilmekteydi. Gelinen günde ise bu iş?koordinasyon? şeklinde yürütülmeye çalışılmaktadır. Çünkü cumhurbaşkanlıklarının, Meclisin çeşitli etkinlikleri, küreselleşen dünyada çeşitli ekonomik kurumların baş döndürücü hızdaki faaliyetleri, üniversiteler ve bilim kurumlarının küresel etkileşim ve iletişimle sınır tanımayan ülkeler ve kıtalar arası faaliyetleri, tüm bunların tek bir merkezden?yönetilip, yönlendirilmesini? oldukça sınırlandırmaktadır. Tüm bu güçlüklere karşın, ülkenin milli çıkarları için gene de koordinasyonun sağlanması çok önemlidir.

Panelistler :

Devletin ve toplumun iç ve dış güvenliğinin korunması ve kollanması, Anayasa gereği hükümetlere düşen başlıca bir görev olmaktadır. Bu görevin icrasında temel rehber MGSB?dir. Uygulamada; gizlilik ihlali, gerileme, zafiyet, engelleme gibi hususlar; telafisi devlete ve millete çok pahalıya mal olan ve bazen imkansızlaşan milli değer kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle milli güvenliğin korunması ve kollanması maksadıyla tasarlanacak milli güvenlik sisteminin; araştırma, inceleme, değerlendirme, karar alma, uygulama vb. işlemlerinin; demokratik düzen içinde ve gecikilmeden, gizliliğine zarar verilmeyecek bir şekilde ve özelliği nedeniyle ihtisas alanlarına saygı gösterilmesini esas alan bir yaklaşımla oluşturulması gerekmektedir.

EkoENERJİ'ye seçkin kitapçılardan veya abone olarak ulaşabilirsiniz. Siyaset, ekonomi ve enerji konularına ilgi duyuyorsanız, EkoENERJİ sizin başucu kitabınız yerine geçecektir

Bu ay bardağı taşıran bir damla, Emekli Albay Abdülkerim Kırca?nın intiharı oldu. JİTEM Grup Komutanlığı ve PKK?ya karşı operasyonlar yapmış, çatışmalara girip canını ortaya koymuş, son çatışmasında sakatlanarak tekerlekli sandalyeye mahkum olmuş, 10?uncu Cumhurbaşkanı A. Necdet Sezer tarafından?Devlet Övünç Madalyası? ile ödüllendirilmiş bir kahraman albayımızın, Susurluk-Ergenekon soruşturması atmosferinde, bir itirafçı değil de iftiracı tarafından haksız suçlanması, şerefini korumak adına intiharına neden oluverdi. Genelkurmay Başkanlığı?nın toplu halde cenaze törenine katıldığı Malul Gazi Albay Kırca?nın intiharı nedeniyle, 20 Ocak?ta Genelkurmay internet sitesine konulan bilgi notunda, suçlayıcı haberlere değinilerek, ?Yargılanma sürecinde sorumlu ve duyarlı olması gereken kesimlerin özen ve hassasiyeti göstermesi gerekirken, kişi ve kuruluşların adeta yargısız infaz edilerek suçlu ilan edilmesi, temel insan haklarına aykırı olduğu gibi, hiçbir hukuki ve ahlaki kuralla da bağdaşmamaktadır. Artık, yetkili ve sorumlu makamlar ile sağduyulu medyanın üzerlerine düşen görevleri yerine getirmek üzere, söylem yerine gerekli tedbirleri alma zamanıdır? uyarısı yapılıyordu.

17 Kasım 2009 Güvenlik Stratejileri

Bir ülkenin dış politikasını tayininde çeşitli güç dengelerinin dikkate alınması bir zarurettir. XX. yüzyılın başlarında diplomaside öne çıkan simalardan ABD?li HenryMorgenthau?ya göre, ?güç dengesi ve onu korumaya yönelik politikalar yalnızca kaçınılmaz değil, aynı zamanda egemen devletler toplumunun istikrarını sağlayan hayati bir faktördür.?Bu nedenle devletler, böl ve yönet prensibini uygulamak, toprak ödünleri vermek, silahlanmak, ittifak ve koalisyonlar kurmak biçiminde stratejiler uygulama yoluna gidebilmektedirler.

Diplomaside bir diğer önemli husus da tecrübeli diplomatlardan Nüzhet Kandemir tarafından şöyle ifade edilmektedir: ?Ülkeyi idare edenlerin, her şeyin başında devlet ciddiyetine vakıf olmaları, gereksiz yer ve zamanlarda görev alanları dışındaki konularda sırf medyada adları geçsin diye konuşup, temelsiz görüş beyan etme alışkanlığından kendilerini kurtarmaları beklenir. Hükümet adına açıklama ve beyanların resmi sözcüler tarafından yapılması usul haline getirilmelidir. Devlet, genelde sivil toplum kuruluşları, özelde düşünce kuruluşları ile eşgüdümden kaçmayıp, bir yandan onların görüş ve değerlendirmelerini alırken, diğer yandan kendilerini çeşitli konularda, perde arkasında olup bitenler hakkında bilgi ile donatıp çalışmalarını kolaylaştırmalıdır. İyi niyeti bile olsa, eksik ve yanlış bilgilere dayanılarak yapılacak çalışmalar beklenenin aksine sonuçlar vermeye mahkum olur.

Dış Politikanın Tayininde Milli Menfaatler-Milli Hedefler ve Hükümet İlişkisi

2009 yılı, Türkiye?de ve dünyada ekonomik sorunların ağır bir şekilde yaşanacağı yıl da, bizim karşılaşacağımız sorunlar pek çok ülkeden daha ağır olacak. Aslında öylesine puslu bir ortam var ki, önümüzdeki karadeliği göremiyoruz, görünmesi istenmiyor da. Gündeme ağırlıkla oturan Ergenekon dalgaları, dünya finans kriziyle bütünleşen ekonomik krizi pusla örtüyor. Kıbrıs, Kuzey Irak ve terör, ülkenin sosyal sorunları tartışılmıyor. Hatta Türkiye bir seçime giderken, devasa yanlışlarla dolu sağlıksız seçim kütükleri bile, olağan karşılanıyor. Artan işsizler konuşulmuyor, ?sadaka kültürü? adı altında meşrulaştırılan?seçim rüşvetleri? garipsenmiyor. İktidar partisi seçim sadakası veredursun, anamuhalefet partisi, ?Biz yardım paketi yerine banka hesabına para yatıracağız? alternatifini sunuyor. Türk demokrasisinin işlerliği böyle sağlanacaksa, Cumhuriyetin, hukuk devletinin temel ilkeleri nasıl korunacak? Türkiye?yi bu keşmekeşe sokan politikacılar, Batı?dan görüp öğrensinler sosyal devlet mekanizmalarının nasıl çalıştığını!. Türkiye bu yıl yüzde 1 bile büyüyemeyecekken, durgunluktan öte negatif büyüme ile küçülecekken, nerede iktidarın önlem paketi, muhalefetin alternatifi? Türkiye?nin dünyadaki imajı ne hale geldi? Batı bizi, Hamas?ı koluna takmış görüyor. Gazze?yle İsrail düşmanlığını tırmandırmak, ekonomik kriz nedeniyle oy kaybını durduracak mı? Neredeyse bir paragrafta özetleyiverdik manzarayı?

Hamas?ı destekleyen ve silah veren İran, Batı?ya petrol ambargosu uygulanmasını istediyse de, sonra sesini pek fazla çıkarmadı. Hamas destekçisi Suriye de öne çıkmaktan kaçındı. Hamas?ı finanse eden Suudi Arabistan ve Mısır dahil diğer Arap ülkeleri, Hamas?ın yanında değil, Hamas kabul etmese de şu anda kendi yasaları gereği hala Filistin Ulusal Yönetimi?nin meşru Başkanı Abbas?ın yanında yer aldılar. Türkiye ise tersini yaptı? Gazze çatışması öncesi Türkiye?ye veda ziyaretinde bulunan İsrail Başbakanı Olmert ile Suriye-İsrail dolaylı görüşmelerinde varılacak uzlaşmanın, Suriye ve İran ile Hamas, Hizbullah arasındaki ilişkiyi sona erdireceği konuşuldu da, Gazze saldırısına ilişkin bir ipucu görülmedi mi acaba? Yoksa konuşmanın satır aralarının okunup yorumlanması becerilemedi mi?

Dr. Oktay VURAL

Enerji Enstitüsü

Türkiye 2009 başından itibaren Yeni Bir Dış Politika Stratejisi Uyguluyor

TÜRKSAM Başkan Yardımcısı

Özellikle XIX. yüzyılın sonlarına doğru İngiltere?nin yanında ortaya çıkan ve?Altı Büyük Devlet? olarak bilinen, Avrupa?daki güç dengesini oluşturan İngiltere, Almanya, Rusya, Fransa, Avusturya-Macaristan ile İtalya, sadece Avrupa?ya değil, Avrupa?yı etkileyen yakın çevreye de çeki düzen vermeye, bu coğrafyalarda düzen kurmaya çalışmışlardır. İkinci Dünya Harbi?nden sonra bu yeni düzen kurma arayış ve fiili Batı-Doğu blokları arasında, bilhassa bu iki bloğun büyükleri ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki çeşitli uzlaşmalarla gerçekleştirilmiştir. Bu ikiliye zaman zaman BM Güvenlik Konseyi üyesi diğer üç ülke de katılmıştır.

d. Analistin elinde bütün bilgiler vardır ve bunlar analistin entelektüel gücüne göre değerlendirilir. Devlet adamı ise, doğruluğu kanıtlanmamış tahminlere göre karar verir. Kaçınılmaz değişimi ne derece akıllıca yönlendirdiğine ve her şeyden önce barışı ne kadar iyi koruduğuna göre tarih tarafından değerlendirilir.?

KIBRIS DOSYASI / Rauf R. DENKTAŞ

Hep var olacak olan NAZIM HİKMET Üzerine

Aslında ABD?nin bu nispi düşüşü yaşayacağı ABD?nin ünlü siyaset adamı Kissinger tarafından 1990?lı yıllarda açıklanmaya çalışılmıştı. Kissinger?e göre XXI. yüzyılda bir taraftan dünyada bölünmeler yaşanacak, diğer taraftan da küreselleşme alabildiğine yaygınlaşacaktı. Dünyada devletler arası düzen, soğuk savaş kalıplarından çıkarak, yeniden XVIII. Ve XIX. Yüzyıl Avrupa devlet sistemine dönüşecekti. Yeni düzende ABD, Avrupa, Çin, Japonya, Rusya, Hindistan ile küçük ve orta büyüklükte birçok devletten oluşacak, uluslar arası ilişkiler ilk kez?gerçekten? küreselleşecekti. Haberleşme, ekonomi alanlarındaki eş zamanlı çevrim yanında, nükleer yayılma, çevre duyarlılığı, nüfus artışı ve ekonomik bağımlılık gibi pek çok yeni konuların su yüzüne çıktığını, bunlarla baş edebilmenin de küresel işbirliğinden geçtiğini ifade etmektedir.

Obama?nın Hedefindeki Afganistan, Pakistan ve Nükleer Tehdit

Değişen Güç Dengeleri Ortamında Bölgesel Güç Türkiye?nin?Düzen Kurma? Arayışları

§ Rusya?nın ABD?ne karşı çıkışı ve tek kutuplu bir iradenin kabul edilemeyeceğini açıklaması. Buna paralel olarak, özellikle Orta Asya devletlerinde ve Kafkaslar?da uyguladığı yeni stratejisinin sonucunda bu devletlerin Rusya etkisi altına girmeleri tehlikesinin ortaya çıkması. Bunların kendilerini anlayacak ve batı ile entegre olan Türkiye?ye yaklaşma arzu ve iradelerini gündeme getirmektedir. Rusya?nın Gürcistan?a müdahalesine ABD ve batının seyirci kalması bölgesel barış ve istikrarın uzaktan sağlanamadığı gerçeğini ortaya koymaktadır.

Celalettin Yavuz, Askeri Strateji Ders Kitabı/Notu, Deniz Harp Okulu, 2003, s. 3.

Son yıllarda dillendirilen?sıfır sorun? politikasının sonuçları henüz görülebilmiş değildir. Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerinin geleceği, Türkiye aleyhindeki Ermeni diasporasının olumsuz tavrının değişip değişmeyeceği, Kıbrıs sebebiyle AB?nin Türkiye hakkında alacağı kararın neler olacağı, İsrail?in Türkiye?nin Suriye-İsrail aracılı görüşmelerine yeni bir?evet!? cevabı verip vermeyeceği, İran-ABD ilişkilerinin düzelip düzelmeyeceği henüz birer soru işaretidir. Bu sorulara olumlu işaretler geldikçe, Türkiye?nin son yıllardaki Diplomatik atağının?başarılı? olabildiğine ilişkin değerlendirmeler artabilecek, yani bir bakıma son 6-7 yıllık dış politika uygulamalarının?rüştünü ispat ettiği? ileri sürülebilecektir. Aslında gelinen günde bu gelişme için siyasi konjonktür alabildiğince elverişlidir. Çünkü Türkiye, bilhassa Orta Doğu olmak üzere, etki alanına giren coğrafyada ABD?nin etkisinin azalması ve bu bölgeye girmesine?kerhen? de olsa izin verdiği için, Türkiye önemli bir?kuvvet boşluğu? fırsatından istifade imkanı yakalamıştır.

1 Mart Tezkeresi, Irak krizi konusunda Hükümet tarafından 25 Şubat 2003'de TBMM'ye sunulan ve tam adı?Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesi ve yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunması için Hükümet'e yetki verilmesine ilişkin Başbakanlık Tezkeresi?

Devletlerin değişmeyen görevi; ülkelerine daha fazla demokrasi, refah ve güven sağlamak ve bunları geliştirmektir. Devletler bu görevi, milli güç unsurlarını uygun ve uyumlu şekilde kullanarak, milli menfaatlerin öngördüğü milli hedefleri gerçekleştirerek elde etmeye çabalarlar.

Not: Bu yazının orijinali için bkz: Celalettin Yavuz, ?Dış Politika-Diplomaside Klasik Uygulamalardan Dinamik Değişimlere Geçiş?, Jeopolitik, Ekim 2009.

04 Şubat 2009 Türkiye

Gazze?de barış ve istikrar Arayışları, ABD?de Obama dönemi başlarken. Obama yönetiminin Afganistan?da başarı şansı nedir? ABD?nin Irak?tan çekilmesi ve bunun Türkiye?ye etkileri. Ukrayna ve Gürcistan?ın NATO üyeliği gözden çıkarıldı mı? Dünya çok kutuplu bir küresel sisteme yöneliyor.

200o?li yıllarda Dünya konjöktüründe Türkiye?nin bu şekilde hareketine etken olan faktörleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

EkoENERJİ

Diplomasi ve Diplomat Kavramı

Milli hedef; bir milletin milli menfaatlerinin gerçekleştirilmesinde ulaşılması gereken ve ulaşıldıktan sonra da korunup devam ettirilecek somut ve belirleyici hedeflerdir. Milli hedefler, milli menfaatlerden doğar. Milli hedeflerin saptanması, siyasal iktidarların sorumluluğudur. Siyasal iktidarlar değişse de, milli hedefler sık sık değiştirilmez. Milli hedefler, daha açık olarak çoğunlukla siyasal iktidarların hükümet programlarında ifadesini bulur. Ancak milli hedeflerin, devlet siyasetiyle ilgili olarak gizli olan yönleri de vardır. Bu gizlilik, onların devlet sırrı olarak gereken titizlikle korunmasını gerektirmektedir.

Bir bakıma diplomasi, uluslararası ilişkileri düzenleyen antlaşmalar bütünü ve bu kapsamda ilişkileri sürdürme becerisidir. Diplomat ise yabancı bir ülkede ve uluslararası toplantılarda ülkesini temsil etme işi ve sanatı ile bu işte çalışan kimsenin görevi, mesleği anlamına gelen uluslararası ilişkiler terimidir.

Zarar gören iki aktör. Sürtüşmenin öyküsü. Çözüm arayışları ne gösteriyor? Türkiye?nin alabileceği rol. Bir yanda tazmini gereken zararlar, öte yanda gaz OPEC?i. Eksik toplanan Nabucco zirvesi ne getirecek?

Kıbrıs AB kanalı ile Yunan adası olabilir. Devleti ortadan kaldırarak Rumlarla anlaşma yapmak Dr. Küçük?ün aklından bile geçmezdi. Birleşmiş Milletler?in masaya getireceği belge karşısında uyanık ve hazırlıklı olmak gerekir. Kıbrıs?ta diri duran milliyetçileri susturmak isteyenler var.

Tuğrul ERKİN

§ Filistin sorununda Mısır?ın yaptığı arabuluculuğun bütün Arap camiası tarafından başarısız bulunması. İsrail ile sorunları çözmede etkin olabilecek şekilde güvenilir ve kendilerini anlayabilen tek ülkenin Türkiye olması. Türkiye?nin bu konularda tarihin derinliklerinden gelen altyapısı nedeniyle aktif rol oynamaya yönelik arzusunu ortaya koyması.

§ İran?ın nükleer programı nedeniyle oluşan batı baskısına karşı yalnızlığını gidermek için Ortadoğu?da tek dayanak olarak Türkiye?yi görmesi Türk İran ilişkilerine ivma kazandırmıştır. Batıya yüzünü dönmüş Türkiye İsrail ile dengeli ilişkiler kurmuş dış politikasıyla İran için bir çıkış noktası olabileceği değerlendirilmektedir.

Bu dengenin bozulmasıyla birlikte, yani soğuk savaşın sona ermesiyle, bir ara dünyanın tek küresel gücü ve?patronu? konumuna erişen ABD, Bill Clinton döneminde bu hazzı tadabilme mutluluğunu yakalayabildi. Başka bir ifade ile ABD, Clinton döneminde dünyanın?tek patronu? olabilme zevkini sürdü. Hatta bu zevk George W. Bush?un ilk döneminde de bir süre geçerliliğini kordu. Bu sebepledir ki Bush yönetimi adeta?Ben kuvvetliyim, istediğimi yaparım!? mantığıyla hareket etti. Ancak bu?saltanat? özellikle Bush?un ikinci dönemiyle birlikte sona ermeye başladı. Irak?taki bocalamalar, Afganistan?da bir türlü başarının yakalanamayışı, İran?ın nükleer güç üretimine yönelik çalışmalarının her türlü ABD baskı ve tehdidine rağmen sürdürülmesi, Kuzey Kore?nin ABD?ye kafa tutarcasına nükleer denemeleri sürdürmesi, Venezuella?dan Hugo Chavez?in ABD?ye rağmen politikaları ve çıkışları, Çin ile Hindistan?ın ekonomik ağırlıklarını giderek siyasi ağırlığa dönüştürmeleri, 11 Eylül 2001?den sonra artan terör tehdidinin ortadan kaldırılamayışı, bu olayı takiben artan petrol fiyatlarıyla Vladimir Putin?in liderliğindeki Rusya?nın?yeniden? doğarak dünya siyasetine ortak oluşu ve nihayet 2007 yılında hissedilen dünya ekonomik krizinin ABD?nin bile belini büken etkileri ile ABD?küresel patron?luğa veda etmek mecburiyetinde kaldı. Buna rağmen ABD dünyanın ekonomik-siyasi-bilim ve teknoloji-askeri açılardan en büyük?milli gücü?ne sahiptir. Ancak, bu güç nispi bir şekilde aşınmaktadır.

Türkiye?nin Gerçek Gündemi Ekonomik Kriz

Soğuk Savaş Sonrası Dış Politika:

Prof. Dr. Mustafa Özcan Ültanır?ın

Dış Politika Oluşumunda Düşünce Kuruluşları

Soğuk Savaş sonrası Türkiye başlangıçta yine NATO ve batı ülkelerinin uygulamakta olduğu politikalara bağlı kalarak pasif bir politika izleme yoluna gitmiştir. Bu politikanın asıl nedeni Türkiye?nin başına sardırılan terör faaliyetlerinin iç ve dış politikanın esas belirleyici faktör olmasından kaynaklanmakta olmasıydı. Türkiye dış politikasındaki bütün ilişkilerini terörizmin ortadan kaldırılmasına yönelik olarak ABD ve AB ülkelerinin desteğine odakladığından, gözünü açarak, pasif dış politikadan, aktif bir politikaya geçme imkanını elde edememekteydi. Ancak, bu politikanın ilk istisnası Başbakan Özal zamanında olmuştur. Proaktif bir dış politika çizgisinin işaretlerini veren Özal, ülke tarihinde ilk kez Türkiye?nin kendi toprakları dışında etki sahibi olabilmesi gerektiğini vurgulayarak genel Türk dış politika çizgisine istisna sayılabilecek bir yönelimi benimsemiştir . Ancak yine de bu yönelim sürekli olmamış ve Türk dış politika oryantasyonunu tam olarak değiştirmemiştir. Üstelik Batılılaşma hedefi Özal?ın gündeminde daha fazla yer almış ve ABD ve AB ile işbirliğine özel bir önem atfetmiştir. Bu suretle, geleneksel dış politika tercihi yine etkin olmuştur. Dolayısıyla da Özal genel dış politika çizgisine bazı yenilikler getirdiyse de, Türk dış politika geleneğini kökünden değiştirememiştir. Sovyetler Birliği?nin yıkılışının hemen ertesinde 1992?de Başbakan Süleyman Demirel?in yapmış olduğu bir konuşmada?Adriyatikten Çin seddine kadar büyük Türk Dünyası hayali? Türkiye?nin dış politikada dikkatlerini çevirmesi gereken hedef olarak belirlese dahi, daha bölgesel güç olarak gerekli etkinliğe sahip olamamış ve dış politikası terörizmle şekillenen iç politikasının devamı olan Türkiye için ulaşılması ve uygulanması zor bir hayal olarak görülmüştür. Ayrıca, bu ifade Türkiye?nin kontrol edilmesi gereken bir potansiyel olduğu konusunda batıda infial uyanmasına sebeb olmuştur. Demirel dönemi içinde her ne kadar Bulgaristan ve Romanya ile ilişkiler her iki tarafıda tatmin eden düzeye getirilirken, Orta Asya Türk kökenli ülkelere açılma yoluna gidilmiştir. Ancak, özellikle Ortadoğu konusunda aktif olmayan, dikkatli bir politika izlenmesitercih edilmiştir?

Türkiye?de PKK Terör Ateşi ŞİMDİ BİR DEĞİŞİK YANIYOR!...

Terörden Kurtuluş Savaşı, ?Hortlayan Kürt Teali Cemiyeti ve İşbirlikçilerine Karşı Önlem?

Başbakan Erdoğan, Olmert?e karşı kızgınlıkla Suriye, Ürdün, Mısır ve Suudi Arabistan?a giderek, İsrail?e karşı bir İslami cephe oluşturmaya kalkıştığı gibi, bir yandan da arabuluculuk yapma isteğini dillendirildi. Gazze?de kan dökülmesinin tek sorumlusu İsrail?miş, onu tahrik eden Hamas?ın suçu yokmuşçasına sert tepkiler vermeye başladı. Türkiye, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi?nde ya, ?Hamas?ın ateşkes şartlarını Birleşmiş Milletler?e taşırız? dedi. 5 Ocak günü TRT-TSR?nin Avrasya Gündemi programında, ?Türkiye için Hamas?ın yanında görünmek sakıncalı? diyordum. Başbakan?ın sert tutumu, İsrail?i Birleşmiş Milletler kapısından içeri sokmama isteğine kadar uzandı. Buna İsrail Dışişleri Bakanı Livni, ?İsrail Birleşmiş Milletlerin pek çok saygın üyesinin ve ABD?nin yaptığını yapıyor, terörle mücadele ediyor? yanıtını verdi.

İşte bu Hamas, ateşkesi bozarak 24 Aralık 2008?de füze atıp İsrail?i tahrik etti. Çatışmada Filistinlilerin kanının döküleceğini biliyordu, ama dünyada ezilmişi oynayabilmek, İsrail?e saldırgan dedirtebilmek için onun istediği de buydu. Hamas?ın siyasi hedeflerine varabilmesi için asıl cephanesi Filistinlilerin kanı ve Yahudi düşmanlığı. 17-18 Ocak?taki ateşkese kadar Gazze?de ölen 437?si çocuk olmak üzere 1330 kişi ile yaralanan 5450 kişinin boşa akan kanı, Hamas için İsrail?e karşı bir zafer. Hamas, Filistinlinin akan kanıyla büyüyor ve sesini duyuruyor. İsrail de orantısız güç kullanarak, Hamas?ı ezmek adına, aslında Hamas?ın isteğine çanak tutuyor. Ancak bu insanlığın kabullenemeyeceği bir kan çanağı. Kan bu güne gerekir anlayışındaki Hamas, 10 gün sonra 27 Ocak?ta ateşkesi bir kez daha bozdu.

Yapılan işin doğru mu yanlış mı olduğunu anlamak için yaratacağı sonuca bakacaksınız. TRT 6?nın yarattığı netice ortada. İşte 7 Ocak?ta Milliyet?ten bir haber: ?Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Baydemir, Kürt halkının dilini, kültürünü ve kimliğini kabul etmeyenlerin 20 yıldır verilen mücadele sonucu bunu kabul ettiklerini söyledi. Baydemir, ?Bu mücadele böyle devam ederse, yakında bu toprakların adını da kabullenecekler? dedi?. DTP?li Baydemir?in kast ettiği toprakların adı hiçbir zaman?Kürdistan? olmayacak. Orası Türkiye Cumhuriyeti?nin toprağı. Yerel seçimlerde DTP Doğu ve Güneydoğu?da nerelerde seçimi kazanırsa kazansın, o seçimin siyasi haritası Kürdistan haritası diye sunulamayacak. Bakın, yukarıda görüşüne yer verdiğimiz, Amerika için bölünme tehlikesinden söz eden Rusya Dışişleri Bakanlığı Diplomat Akademisi Dekanı Prof. Dr. Igor Panarin, ?Türkiye dağılma riski taşımıyor, Kürdistan talepleri Amerika tarafından yapay yaratılıyor. Türkiye topraklarının bir kısmının Ermenistan ya da Yunanistan?a bağlanması ise tamamen hayalci bir yaklaşımdır? diyor.

bakanı da çareyi yenilebilir enerji?Fındık?ta buldu

Kissinger, agk, s. 3.

Dr. Serdar Erdurmaz

Anayasa Mahkemesi Önceki Başkanlarından Duayen Hukukçu Yekta Güngör Özden?in EkoENERJİ?nin sorularına verdiği öz yanıtlar

Gazprom ve Rusya?nın Doğalgaz Stratejisi

ABD?yi sistem mi Obama mı yönetecek? Obama?nın hedefindeki Afganistan, Pakistan ve Nükleer Tehdit. Türkiye?de PKK terör ateşi şimdi bir değişik yanıyor. Batılı Türkiye Hamas?ı koluna takabilir mi? Başbakan dünya krizi teğet geçer demişti, Enerji Bakanı da çareyi yenilebilir enerji?Fındık?ta buldu. Nükleer için pazarlık yapılmalı.

NÜKLEER İÇİN PAZARLIK YAPILMALI

BATILI TÜRKİYE HAMAS?I KOLUNA TAKABİLİR Mİ?

TRT?nin Kürtçe yayınına tepkiler değişik. PKK, ?cambazlık? olarak değerlendirmiş. Yerel seçimde DTP?nin kazanacağı illerle Kürt bölgesinin sınırlarının ortaya çıkacağını söyleyen DTP Eş Başkanı Emine Ayna, Kürtçe?de olan harflerinin Anayasa?ya göre yasak olduğunu belirterek Kürtçe yayının olamayacağını söylüyor. DTP çevreleri yayını?Kürtçülüğün ticareti? olarak görüp, Kürtçe TV ile ilgili bir tek Kürtçe resmi yazışma yapılmamış olmasından şikayet ediyorlar. Kürtçe yayını?Sessiz Devrim? olarak niteleyenler de var. Buna karşı da gazeteci yazar Altemur Kılıç, ?Devrim mi karşı Devrim mi? Kürtçe Dil Bayramı devam ediyor? başlıklı yazısında şöyle diyor: ?Hasan Pulur kardeşimin kulakları çınlasın: ?Terörle bir yere varılamaz? iddiasına karşı, hep?Bal gibi varılıyor? der. ?Kürtçe? konusunda sözde aydınlarımızın desteği, AKP Hükümeti?nin feraseti ve engin vizyonuyla, bölücüler Türkiye?yi bölmek emellerinin en önemli hedeflerinden birine ulaştılar. T. C. Devleti?nin?surlarından? en önemlisini düşürdüler! Mehmetçik dağlarda, karda kışta savaşadursun, ?kale? de içinden fethedilmekte! İşin en acı tarafı, bugün hasbelkader Türkiye?yi idare edenlerin, halkımızın parasıyla kurdukları TRT 6?nın sonunda bizi nerelere götüreceğinin idraki içinde olmamaları! Evet, bu bir karşı devrimdir. T. C.?yi kuran devrime düpedüz ihanettir!?.

STRATEJİST ASKER GÖZÜYLE / E. Tümgeneral Armağan KULOĞLU

Ahdi Hukuk : Bir devletin var olması, bağımsızlığı, hükümranlık hakkı, sınırlarına ilişkin bir veya birden fazla devletle yaptığı karşılıklı beyan ve kabulleri ihtiva eden antlaşma ve antlaşmalarla gerçekleşen hukuku içermektedir. Türkiye Cumhuriyeti için ahdi hukuk; Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) ve Montreux Boğazlar Sözleşmesi (20 Temmuz 1936) ile oluşmaktadır.

yazıda oldugu gibi, Türkiye ve dünya haritasında o kadar çok karmaşa, riyakarlık, hainlik, sahtekarlık bulunmakta ki,

Türkiye özellikle, Soğuk Savaş dönemi içinde dış politikasını NATO üyesi olduğu yıldan itibaren devamlı olarak, NATO ve batıya endeksli bir şekilde yürütmüştür. Bu dönemde Sovyetler Birliği ile olan ilişkiler daima şüphe çerçevesi içinde ve NATO stratejisine uygun olarak şekilenmiş ve Sovyetler ve Varşova Paktı ülkeleri devamlı potansiyel bir tehlike olarak görülmüştür. Soğuk Savaş döneminde kendi yakın çevresinde Balkanlarda yer alan Bulgaristan ve Romanya Varşova Paktı üyesi olarak, karşı grupta yer aldığı için, bu ülkelerle ilişkiler NATO konseptine uygun olarak, Sovyetler Birliği?ne uygulanan politikalar doğrultusunda şekillenmiştir. NATO üyesi olmasına rağmen çözümsüz sorunların devamlı gündeme geldiği Yunanistan ile ilişkiler hep reaksiyonist bir şekilde şekillendirilmiştir. Her iki tarafta santranç müsabakasında olduğu gibi birisinin hamlesine karşı bir hamle yaparak, durumu lehine çevirme güdüsü ile karşılıklı reaksiyonist politikalar uygulamaya koyma çabası içine girmişlerdir. Yunanistan Türkiye?ye karşı ilk avantajını Avrupa Birliği?nde yerini almakla ve ikinci avantajlı konumunu ise Güney Kıbrıs Rum Kesimini AB?ne sokmakla sağlamıştır. Yunanistan?ın bu üstünlüğü hala başımızın üzerinde demoklesin kılıcı gibi durmaktadır. Türkiye?nin Orta doğu ile olan ilişkileri yukarıda da ifade ettiğim gibi batının saptadığı politikalara uyumlu olarak ihmal edilmiş ve daima pasif bir şekilde ve mesafeli olarak yürütülmüştür. Bu politikada esas olarak, tarihi ve coğrafi derinliğin temel nedeni olan Osmanlı Devleti?nin son dönemlerinde İngiltere ve Fransa ile birlik olarak Arap tebanın devleti arkadan vurma çabalarının yarattığı küskünlüğün yattığı ifade edilebilir.

Dış politikanın oluşturulmasında devlet adamlarına yardımcı olmak maksadıyla eski Yunan?dan beri bir gelenek mevcuttur. Rönesans-Reform dönemleri ile Avrupa?da özellikle İngiltere olmak üzere, üniversitelerin geliştirilmesi, ABD?nin bağımsızlık savaşı, Fransız İhtilali sonrasında düşüncelerin tartışıldığı mekanlar artış kaydetti. Bir zamanlar Roma konsüllerinin tartışmaları ve Türklerde Kurultaylar ile divanlardaki tartışmalar-meşveredlerin konuları, profesyonel uzmanların araştırma-inceleme yaptığı, tartıştığı mekanlar haline getirildi. ABD?de XX. yüzyılın ilk yarısında, Avrupa?da ikinci yarısında, Türkiye?de ise son çeyreğinde ve son on yılında göze çarpan ölçüde düşünce kuruluşları da hizmete girmeye başladı.

1999 Şubat ayında terörist başı Abdullah Öcalan?ın yakalanışı ile PKK terör örgütünü çökertmeye yönelik ABD ve batının desteğinin arayışı çabaları Türkiye?nin dış politikasının iç politikanın devamı olarak en yüksek seviyeye çıkmasına neden olmuştur. Bu dönemde ABD ve batı ile ilişkilerdeki bütün öncelikler terör örgütünün etkisiz kılınmasına odaklanmıştır. Kasım 2002 tarihinde iktidara gelen Başbakan Abdullah Gül yönetimindeki AKP ülkenin terörizmle iç, içe olmuş dış politikasını devralarak işe başlamıştır. Mevcut hükümet Mart 2003 tarihine kadar sürdürülmüş ve bu tarihte istifa ederek, görevi Recep Tayyip Erdoğan?a devretmiştir. Bu süreç içinde parti yapılanmasıyla meşgul olan iktidar partisi dış politikada pasif bir etkinlik göstermiştir. Bu arada Türkiye 2001 yılında TBMM?de aldığı kararla NATO?nun Afganistan?da konuşlandırdığı Uluslararası Güvenlik Yardım Kuvveti ISAF bünyesinde görev almıştır.

?Diplomasi?, Rehber Ansiklopedisi, http://ansiklopedi.turkcebilgi.com/Diplomasi, (Erişim: 16.9.2009).

Selefi George W. Bush Beyaz Saray?dan ayrılırken Obama?nın elini siyah deri eldivenle sıkmıştı, daha çok askeri aksesuar olarak kullanılan deri eldiven sertliği çağrıştırır. Başkan Obama ise herhalde deri değil, kadife eldiven giyecektir, ama aynı sisteme hizmet edecektir. Obama seçim öncesi, seçilirse Guantanamo tutukevi üssünü kapatacağını söylemişti ve başkanlığının ikinci gününde bir yıl içinde kapatılmasını öngören kararnameyi imzaladı. Bakın, yarın ya da bir ay sonra değil, 2009 yılının sonunda kapanacak da, neden? Guantanamo?nun yerini alacak değişik nitelik, aynı içerik ve farklı görünümdeki bir başka üs, ancak bir yılda kurulabilir de ondan. Eğer Obama arı ve samimi ise, sanırım Bush?un elini deri eldivenle sıkmasından çok, bu kararnamenin niçin bir yıllık süre tanıdığına şaşırmıştır.

Düşünce kuruluşları gerçekten devlete, ya da devlet adamlarına yararlı olmakta mıdır? Bu soruya?düşünce kuruluşlarının işlevi? başlığı altında şöyle bir cevap verilmektedir: (1) Hükümet politikalarının niteliğini yükseltebilirler. (2) Diğer insanların düşüncelerinin akacağı bir mecra olabilirler. (3) Toplumda politikalar üzerine yapılan tartışmaların niteliğini yükseltebilirler. (4) Hükümetlerin dile getiremedikleri düşüncelerin tartışmaya açılmasını sağlayabilirler.

GÜNDEM / Prof. Dr. Mustafa Özcan ÜLTANIR

STRATEJİ VE ULUSLARARASI POLİTİKA / Sinan OĞAN

§ Irak?ta kurulan üç bölgeli yönetim yapısı içinde Türkiye?nin tarihi ve coğrafi geçmişinin etkinliğini sürdürmesi. Irak merkezi hükümeti tarafından İran ve Suriye etkilerine karşı dengeleyici olarak Türkiye?nin etkin bir güç olarak görülmesi. Bunun yanısıra, ABD tarafından dahi, Irak kuzeyindeki kürt yönetiminin taleplerine karşıda denge unsuru olarak Türkiye?nin rol almasının istenmesi.

ABD, bilhassa Orta Doğu?da?düzen kurma? konusundaki inisiyatifini başka ellere bırakmaya başladı. Bunlardan biri de her şeye rağmen?ABD?nin müttefiki? Türkiye idi. 2006 yılı Ağustos ayında İsrail-Hizbullah çatışması sonrasında Türkiye, 1954 Süveyş Krizi?nden sonra ilk kez, bir Arap-İsrail çatışması sonrasında BM şemsiyesi altında?Barış Gücü? göndermesi için İsrail ve ABD tarafından davet aldı. Bunu takiben Türkiye, Afganistan-Pakistan, Pakistan-İsrail, Suriye-İsrail arasındaki ilişkileri düzeltmek maksadıyla kendine yeni görevler üstlendi. Hatta buna Suriye-İsrail aracılı görüşmeleri dahi eklendi. Türkiye, önüne çıkan her fırsatta komşuları ve yakın hinterlandındaki bölgelerdeki anlaşmazlıkları çözme ve istikrarı sağlama konusunda atılımlarını sürdürdü.

§ AB?nin gerek Afganistan, gerek Irak savaşı ve gerekse İran konusunda etkin bir dış politika uygulayacak mekanizmadan yoksun olması. Bu konularda batı ülkelerinin münferit olarak veya BM Güvenlik Konseyi Daimi Üyesi sıfatıyla yaklaşımlarda bulunması AB?nin etkin bir aktör olarak rol oynamasının mümkün olamadığını göstermektedir. Buna paralel olarak, Avrupa ülkelerinin kamuoyunun olumsuz tepkileri ülkelerin bireysel olarak etkin bir rol oynamasında sınırlamalar getirmektedir.

Anayasa hükümlerine göre, Milli Güvenlik Kurulu; Devletin milli güvenlik siyaseti hakkında görüş oluşturmak ve Bakanlar kuruluna bildirmekle görevlidir. Devletin milli güvenlik siyasetinin tespiti sorumluluğu ve uygulama yetkisi ise, Bakanlar Kuruluna aittir. Bakanlar Kurulu, devletin milli güvenlik siyaseti esaslarını MGSB ile belirlemektedir. MGSB, MGK Genel Sekreterliğince, sivil veya asker, ilgili tüm makam ve kuruluşlarla koordine edilerek hazırlanmaktadır.

Dünya ekonomik krizinin teğet geçmeyeceği, deleceği artık ortada da, açılacak deliğin çapı bilinmiyor. Ekonomik kriz yaygınlaşıyor. Türkiye hep Batı?dan gelecek krize odaklanmışken, sadece Amerika ve Avrupa borsaları değil, Asya borsaları da sarsılıyor ve şimdi doğudan da kriz gelebilir beklentisi var. IMF Başkanı Dominique Strauss-Kahn, 2009?un tüm dünyada kötü geçeceğini vurgularken, ?İyileşme 2010?da başlayabilir? diyor. Para sihirbazları; George Soros, ?Dünya ekonomileri uçurumda yuvarlanıyor?, Warren Buffet, ?Ekonomik Pearl Harbor saldırısıyla karşı karşıyayız? diyerek kötümser konuşuyorlar. Türkiye bir yıl önce türban yerine ekonomiye odaklanmamanın sıkıntısını yaşıyor. Likidite sorunu çözülmüyor, yerel seçim diye krize odaklanılmıyor. IMF ile anlaşma gecikiyor ve niyet mektubunun seçimden önce imzalanacağı belirtilerek, seçime kadar sözde ümük sıktırılmak istenmiyor, ama Türkiye ekonomik girdaba sürükleniyor. IMF?den 25 milyar dolar beklentisi, yetip yetmeyeceği bir yana, umut yaratıyor. 27 Ocak?ta Başbakan Erdoğan, IMF ile görüşmelere 10 gün ara verildiğini, giderilemeyen hassasiyetler bulunduğunu açıkladı. Bu gidişle ekonomik girdap, karadelik gibi AKP?yi yutabilir.

Klasik Diplomasi ve Dış Politikadan Çağdaş Diplomasi Uygulamalarına Geçiş

Alexander Murinson, The Strategic Depth Doctrine of Turkish Foreign Policy, Middle Eastern Studies,13 March 2007

2009?da Temam mı Devem mı?

Ekonomik Lale Devri Bitti

20 Ocak?ta Global Başkan Obama?nın göreve başlaması sadece Amerika?da değil, dünyanın pek çok ülkesinde kutlamalarla karşılandı, ama Amerika?da sistem değişti mi? Hayır. Başkan Obama sistemi değiştirebilir mi? Bugün için ABD?nin Kurucu Başkanı George Washington mezarından çıkıp gelse, Amerikanın sistemini değiştiremeyecekken, Obama nasıl değiştirsin ki? Zaten sisteme azıcık dokunmaya kalkanların ne olacağını, Amerika?nın bir zamanki en genç Başkanı John Fitzgerald Kennedy?nin hazin sonu göstermedi mi?

Henry Kissinger, Diplomasi, , İş Bankası Kültür Yayınları, Mayıs 1998, s. 4-5.

Deniz Ülke Arıboğan, Kabileden Küreselleşmeye, Sarmal Yayınevi, İstanbul 1988, s. 176. Ayrıca bkz: Celalettin Yavuz, agk. s. 14-15.

Dergisi?nin 29 Ocak 2009 tarihli 25. sayısı yayımlandı

yönetiminde hazırlanan aylık siyasi ve ekonomipolitik

BİR UZMAN GÖZÜYLE / E. Kurmay Albay Osman AKAGÜNDÜZ

ENERJİ VİZYONU / Dr. Gürcan GÜLEN

H. E. Dr. Sergiy KORSUNSKY

AYIN EKOSÖYLEŞiSİ / İlhan KESİCİ

Ne yazık ki, Avrupa Birliği?ne boyun eğilerek demokrasi yutturmacasıyla DTP?lilerin konuşmalarına fırsat yaratıyor. Hakkında Kapatma Davası açılan PKK?nın simültane tercümanlığını yapan DTP?nin davası da, Anayasa Mahkemesi?nde ek deliller vs. diye uzatıldıkça uzatılıyor. Laik sisteme karşı fiillerin odağı olduğunu tescil etmesine karşın AKP?yi kapatmayan Anayasa Mahkemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı İddianamesi?nde belirtildiği üzere, ?DTP'nin daha kuruluşunda kan ve terör örgütü PKK'nın emirleri üzerine oturtulduğu? konusunda ne karar verecek, kapatacak mı, kapatamayacak mı acaba? Atı alan Üsküdar?ı geçmeden gereken yapılmalı da?

Terörizm nedir, neden teröre başvurulur? Diğer devletlerin PKK terör örgütüne muhtemel bakış açıları, Neler Yapılmalı? Terörle Mücadele Teşkilatı nasıl olmalıdır? Terör Güvenlik Kurulu.

e mail: <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="9effebecffdeffebecfff7f2fbeaf7edf7f3b0fdf1f3"> Web: www.ekoenerjidergi.com

Dünyada Güç Dengeleri ve Bu Dengeler Arasında Diplomasi Yönetimi

Enstitü Başkanı

Öte yandan, kamuoyunda anlaşılanın aksine, güç dengesi sistemi krizleri, hatta savaşları önlemek iddiasında değildir. Düzgün işlediği zaman, hem bir devletin diğerlerini egemenliği altına alma arzusunu, hem de anlaşmazlıkları sınırlamak amacındadır. Bu sistemin amacı, barıştan çok istikrarın ve aşırılıklardan kaçınmanın sağlanmasıdır. Bir güç dengesi düzenlemesi, tanımı gereği uluslararası sistemin her üyesini tatmin edemez. Fakat hoşnut olmayan tarafın hoşnutsuzluğu, uluslararası düzeni bozmaya kalkışacağı düzeyin altında kaldığı sürece, sistem en iyi şekilde çalışmış demektir. ABD?li ünlü siyaset ve devlet adamı Henry Kissinger?e göre, ?Gerçekte, insanlık tarihinde güç dengesi sistemleri çok seyrek olarak yer almıştır. Batı yarımküresinde hiç görülmemiştir. Çağdaş Çin topraklarında ise, iki bin yıl önceki savaşçı devletler devrinden beri güç dengesi sistemi olmamıştır. İnsanlığın büyük bölümü ve tarihin en uzun devreleri için tipik devlet modeli, imparatorluktur. İmparatorluklar ise, uluslararası sistem olmak çabası içindedirler. İmparatorlukların güç dengesine gereksinimleri yoktur. Birleşik Devletler, Asya?da Amerikalarda ve Çin tarihinin çoğu döneminde dış politikalarını böyle yürütmüştür. Batı?da güç dengesi sistemlerinin uygulandığı örneklere eski Yunanistan?ın ve Rönesans İtalya?sının şehir devletleri arasındaki sistemde ve 1648 Vestfalya Barış Antlaşması?nın ortaya çıkardığı Avrupa devlet sisteminde rastlanır. Bu sistemlerin ayırıcı özelliği, birbirine denk güçte devletlerin var olması gerçeğini yücelterek, dünya düzeni için yol gösteren bir ilke haline gelmek olmuştur.?

BANKACILIK VE FİNANSMAN / Ceyda ÇETİN ERTEN

Uluslararası ilişkilerde etkinlik sağlamakta kuşkusuz her ülkenin milli gücü ve bu gücü kullanabilecek yetenekteki devlet adamları çok önemlidir. Öte yandan, bazen dünya genelindeki inisiyatif dışı önemli siyasi gelişmeler (soğuk savaşın sona ermesi, 2003 Irak müdahalesi vb.) de ülkelere, dış politikada ve diplomaside yeni fırsatlar getirebilmektedir.

Doç. Dr. Celalettin Yavuz

Prof. Dr. M. Özcan ÜLTANIR

Türkiye?nin yeni dış politikasına etken olan faktörler:

PANEL / Doğalgaz Krizinin Anatomisi

Süreyya Yüksel, ?Strateji Kavramı ve Milli Stratejinin Tayini?, Harp Akademileri Komutanlığı Yayını, HAK Basımevi, İstanbul, 1976, s. 5.

Terörden çok çektik. PKK karşısında ilk şehidimizi verdiğimiz Eruh baskınından bu yana 25 yıl geçti. Ermenilerin diplomatlarımıza karşı yaptığı katliamların sonrasında başlayan PKK terör atmosferi, Susurluk ve eğer varsa Ergenekon suç örgütleri gibi çeteleşmelere de yeşerme ortamı yaratmıştır. Bu tür türev terör eylemleri bugün Ergenekon?da soruşturuluyor, Başbakan Erdoğan, bu soruşturmada halkın savcısı olduğunu söylüyor. Kuvvetler ayrılığı ve Yargı Bağımsızlığı ilkeleriyle bu söylemin çatışmasını bırakalım da, Türkiye?de terör karşısında savcılık üstlenebilen Sayın Erdoğan?ın, Batı?nın ve ABD?nin resmen terör örgütü diye tanımladığı Hamas?ın avukatlığını üstlenmeye kalkışmasına, çelişkiden öte ne demeli acaba?

Soğuk savaşın sona ermesinin ardından, yaklaşık 10-12 yıllık bir?tek küresel güç? dönemi yaşandıktan sonra Şanghay İşbirliği Örgütü ve 2003 Irak müdahalesine?Hayır ? diyen Fransa-Almanya?nın tepkileriyle, bu tek küresel güç hegemonyası aşınmaya başladı. Bir diğer ifadeyle, ABD dışındaki bölgesel ve kıtasal güç odakları da kendi etki alanlarında?düzen kurma? görevlerini üslenmeye başladılar. Başlangıçta bu?başkaldırıya? soğuk bakan ABD, kendi gücünün sınırlarının, ya da güç eksikliğinin farkına vararak, bu tip oluşumları engellemek yerine destekleme kararı aldı. Bunlardan ilki belki de 2006 yılı sonlarında Bush yönetimine?Irak?a komşu ülkelerle ilişkileri geliştirme? öğüdü veren?Baker-Hamilton Planı? idi. Bu plan bile gecikmeyle ve ancak 2007 yılı sonlarına doğru yürürlüğe konabildi.

?Diplomasinin bittiği yerde savaş başlar!? şeklinde yanlış bir anlayış da vardır. Oysa ünlü Stratejist Carl von Clausewitz, ?Harp; politikanın başka vasıtalarla devamıdır, harbin başlaması ile politik faaliyet sona ermez, çünkü harp kalem yerine kılıç kullanan politik faaliyetin ta kendisidir.? Diyerek, dış politika ya da diplomasinin sınırlarının, pek de o kadar dar çerçevede kalmadığını açıklamaktadır.

AKP 2007?de yapılan ikinci dönem seçimlerine kadar ağırlığını AB ile uyum çalışmaları ve ABD ile arayı düzeltme faaliyetlerine vermiştir. AKP ikinci dönemde iktidara gelmesinden sonra edinmiş olduğu dış politika tecrübesini yeniden yapılandırma gereğini duymuştur. AB?nin devamlı oyalayıcı ve engelleyici tavrı, Almanya ve Fransa?nın alınmış olan kararlar hilafına yeni çözümler üretmesi Türkiye?nin bu kuruma olan güvenini ve ciddiyetini ciddi bir şekilde sarsmıştır. Türkiye yavaş, yavaş ABD ve AB baskısından kurtularak yüzünü kendi yakın doğu çevresine doğru çevirmeye başlamıştır. Çünkü bu dönemde Avrupa kıtasının ihtiyacı olan enerjinin Ortadoğu ve Orta Asya?dan sağlanmasında Rusya etkisinin bertaraf edilmesi arayışları Türkiye?nin stratejik öneminin tekrar gündeme gelmesine neden olmuştur. Enerji ulaşım hatlarının ortasında Avrupa?ya tek geçiş kara parçası olan Türkiye, Soğuk Savaş sonrası dönemde Varşova Paktı tehdidinin ortadan kalkmasıyla NATO ve Avrupa ülkeleri nezdinde kaybettiği stratejik prestijini yeniden kazanmıştır. Türkiye?nin ortaya çıkan bu fırsatı bir avantaja dönüştürmek için 2009 yılı başından itibaren yeni dış politika stratejisi planladığını ve bağımsız olarak uygulamaya koyduğunu görmekteyiz.

Başkan Obama?yı mokasen ayakkabılı Amerikan centilmeni olarak görmemek lazım, sırasında askeri postalları ayağına geçirecek. Yemin sonrası söylevinde yer alan, ?Afganistan?da olsun, dünyanın diğer coğrafyalarında olsun, dostlarımız ve eski düşmanlarımızla beraber olacağız, nükleer tehditleri tamamen bertaraf edene kadar uğraşmaktan vazgeçmeyeceğiz? ifadesindeki meramı nedir acaba?

Gene birçok kez basında?diplomatik ilişkiler kesildi!? şeklinde yanlış ifadelere de rastlanmaktadır. Tıpkı Ermenistan-Türkiye arasında olduğu gibi, iki ülkenin birbirinde karşılıklı olarak temsilci bulundurmayışı, sanki iki ülke arasında diplomatik ilişki yokmuş gibi algılanmaktadır. Oysa iki ülkenin temsilcileri BM Genel kurulu?nda bir araya geldikleri gibi, Tiflis büyükelçilikleri vasıtasıyla da diplomatik ilişkilerini sürdürmektedirler. ABD-İran ilişkisi de böyledir. Yıllardır karşılıklı büyükelçiliklerini iptal eden bu iki ülke, bırakın diplomatik ilişki kurmamayı, aksine birbiriyle en fazla diplomasi ilişkisi kuran ülkelerin başında gelmektedir. Aşırı gergin?ilişkisizlik? içerisinde dahi, ya BM Güvenlik konseyi kullanılarak, ya da fiilen ABD?nin İran?a yaptırım uygulamalarıyla, bu diplomatik ilişki dostluk içirmese de? sürdürülmektedir. Ya da BM Atom Enerjisi Ajansı?nın İran?ın nükleer enerji üretim tesislerinin denetlenmesi, gene ABD zoruyla gerçekleştirilen, ?zorlama? da olsa, neticede bir diplomatik ilişkinin devamıdır.

Her ne kadar bon yıllarda Türkiye?nin?sıfır sorun? yaklaşımıyla komşularıyla ilişkilerini düzelttiği söylemi, yukarıdaki paragraftaki açıklamalara göre gerçeği yansıtmıyorsa da, bölgede Türkiye?nin çıkarları doğrultusunda, yani istikrarı sağlayabilecek arayışların gayretle sürdürülmeye çalışıldığı da görülebilmektedir. Bu durum aslanda Cumhuriyet Türkiye?sinin?Yurtta Sulh, Cihanda Sulh? ilkesi ana prensibine uygun bir hareket tarzıdır. Bu ilke hala devam etmekte, her nasılsa sanki bu ilke unutturulmak istenircesine?sıfır sorun!? diye yeni bir söylem yerleştirilmeye çalışılmaktadır.

Dış politikanın oluşturulmasında doğrudan ya da dolaylı yararlanılan kurum ve oluşumlar da şöyle özetlenebilir: (1) Anamuhalefet ve muhalefet partileri, (2) Dış dünyada etkin sivil toplum örgütleri , (3) Düşünce kuruluşları , (4) Üniversiteler, (5) Sendikalar, (6) Saygın işadamları, bilim adamları, yazarlar, sporcular, evvelce çok üst düzey devlet adamlığı yapmış olan kişiler, (7) Silah endüstrisindeki firmalar, (8) Meclislerin çeşitli dış komisyon eşbaşkanlıkları ve dostluk gurupları , Yukarıdaki unsurların bir kısmının da içerisinde olabileceği çeşitli ülke ve uluslararası kuruluşlarındaki?Lobi?ler, (9) IMF ve Dünya Bankası gibi, güçlü ülkelerin etkisini, finans sıkıntısı sebebiyle sıkıntı çeken ülkeler üzerinde dış politika baskısı olarak kullanılması.

Yılmaz Aklar, agy, s. 50.

DEMİREL İLE SİYASETİN GÜNDEMİNDEN / Süleyman Demirel

Soğuk savaş sırasında dünya, belki de tam anlamıyla bir?güç dengesi? ortamında yaşadı. Doğu-Batı şeklinde beliren bu oluşumda belki taraflardan biri aynı güçte değildi. Ancak, karşı tarafa verilecek hasar dikkate alındığında, tarafları caydıran önemli bir güç dengesinin tesis edilmiş olabildiği de görülebilmekteydi. Zaten taraflardan biri bu güç mücadelesini sürdüremeyince, sonunda iflas etmiş ve denge bozulmuştu.

Amerika?nın?Büyük Ortadoğu Projesi?, Kuzey Afrika?daki Moritanya?dan Güney Asya?da Afganistan?a uzanan coğrafyayı kapsıyor. CIA ve Pentagon derinliklerinde çizilmişse de, Emekli Albay Ralph Peters?in denilen yeni Ortadoğu haritası var ya, hani Türkiye?nin doğu ve güneydoğusunu Kürdistan?a bırakan lanetli harita, işte o harita İran, Afganistan ve Pakistan sınırlarında değişiklikle Umman Denizi?ne kıyısı olan Özgür Belucistan kurulmasını öngörüyor. Amerika Afganistan?da yapmak istediğini tam yapamamıştır. Ancak, yapmak istediği huzur ve sükunu sağlamak mı, yoksa Afganistan ve Belucistan?dan geçerek Umman Denizi?yle, Hint Okyanusu?na uzanacak, Orta Asya?yı açık denizlere bağlayacak bir güzergah açmak mı?

Sisi Pusu Bir Yana Atıp Gerçekleri Görebilmek?

Bu arada Bayan Erdoğan?ın, Nazım?ın Hiroşima?da ölen kız çocuğu için yazdığı, ?çocuklar öldürülmesin, şeker de yiyebilsinler? dizelerini okuyarak yaptığı toplantılar, Cuma namazları sonrası başlayan irticai karakterli gösteriler, Yahudi aleyhtarlığı pankartlarla, ülkemiz kültüründe olmayan Antisemitizme sürüklendi. Şimdi de Gazze?ye bağış ve yardım kampanyasına dönüştü. Ne yazık ki, PKK?nın şehit ettiği askerlerimizin ailelerinin yoksulluğu gazetelere yansıyor, ülkenin çeşitli yerlerinde yoksulluk yaşanıyor, neden onlara el uzatılmıyor? Umarız bu yardım kampanyaları?Deniz Feneri? ve?Mercümek? olayları gibi tatsız sonuçlanmaz. Başbakan Erdoğan?ın öfkeyle Filistin?de Abbas?ı görevden çekilmeye çağırması karşısında, Cumhurbaşkanı Gül?ün çözüm için Hamas?la değil, Abbas?la diyaloğu öne çıkarması, devletin ve AKP?nin zirvesinde büyük bir çatlağı da ortaya koydu. Şimdi ateşkes yeniden bozuldu, hani Hamas, 18 Ocak?ta Türkiye?nin arabuluculuğu sonucu ateş kesmişti, demek ki Türkiye?nin etkisi de 10 günlükmüş.

§ İsrail?in yeni ABD Başkanı Obama ile ilişkilerinde olan sıkıntı onu Ortadoğu?da yanlızlığa itmekte ve fevri davranmasına sebeb olmaktadır. Bir çok Arap ülkesi tarafından da sahip olduğu düşünülen nükleer silahlar ve Gazze?deki saldırgan tavırlarıyla hasım olarak görülmesi, onu Türkiye?ye daha yakın olmaya zorlamaktadır. Türkiye bu avantajı bir koz haline getirerek, Oratdoğu bölgesiistikrar ve barış ortamını tesis etmekte kullanabilir.

Sisi, Pusu Bir Yana Atıp Gerçekleri Görebilmek?

Abone için Tel 0312 430 06 21/22, Faks: 0312 430 49 40

§ ABD?de 2009 yılında daha yumuşak bir dış politika stratejisi uygulamayı programlamış yönetimin Başkan Barak Obama ile işbaşına gelmesi ve Türkiye?ye gerekli önemi verdiğini göstermesi açısından ilk ziyaretlerinden birini yapması ile Bush dönemindeki şüpheci ilişkiler karşılıklı güven ortamınına dönüşmüştür. Başkan Barak Obama, Başkan Bush?un Türkiye üzerinde uygulamış olduğu tek taraflı küskün politikayı bırakarak, Türkiye?nin bölgede ABD için ne kadar önemli olduğunu ortaya koyması tekrar işbirliği ortamının sağlanması açısından son derece önemli bir girişim olmuştur.

Amerikan sistemi ezilmiş görünümlü, gizli Müslümandı diye İslam dünyasının sıcak bakacağı, askeri harekatlardan çok diplomatik ataklarla sonuca gidecek bir adam arayışında Obama?yı bulup çıkarıverdi. Üstelik doğal kaynakları zengin, nüfusunun yarısı Müslüman olan, kanıtlanmış dünya petrol rezervleri sıralamasında Ortadoğu, Ön Asya ve Avrasya?dan sonra üçüncü sırada yer alan Afrika?da, sivil ve askeri operasyonları yapabilmek için 2007 yılında AFRICOM adıyla yeni bir Pentagon komutanlığı kuran Amerika, Afrika?yı Çin?e bırakmamak için Afrikalılarla ırkdaş bir başkanı tesadüfen çıkarmadı herhalde!...

Soğuk savaş sonrası Doğu-Batı dengesinin bozulması üzerine ABD?nin tek, en etkili ve?orantısız? güç olarak ortaya çıkması, tüm dünyada yeni bir güç kavramının yerleşmesine sebebiyet verdi. Bunun adı?küresel güç?tü. Gelinen günde güç merkezleri şöyle sıralanabilir:

EKONOMİ KÖŞESİ / Maruf BUZCUGİL

Terör Enstitüsü