Bu adamın yazdıkları tamamiyle ıvır zıvır..

le figaro gazetesi

tarihi eğip büken işine geldiği gibi yorumlayan biri işte. zamandaki yazılarını bi ara takip ediyordum. ne olduğunu çok iyi gördüm.

İNÖNÜ'NÜN KALEME ALDIĞI O SATIRLAR "Başka milletleri memnun etmek için savunma araçlarından vazgeçen Türkiye'yi tarihin nasıl yargılayacağını bilmiyorum. Askerden tecrit adı altında kabul ettiğimiz fedakarlıkların, hakiki dokunulmazlığımızı ağır surette baltaladığını görüyorum. Ümit ederim ki bu beyanat, Türk heyetinin yeni bir fedakarlığı olarak kabul edilecektir. İtilaf devletleri ne istiyor? İşte biz onları tamamen kabul ediyoruz." (8 Aralık 1922)

Türkleri esir alıp, Avrupa?dan dışarı atmaktı. Ama şimdi görüyoruz ki, varılan

ilk cümleyi okudum yetti. mustafa armağana inanmayın sallıyor o.

sanki hilafete geçsek huzura kavuşacaklar mübarek hepsi vezir-i azam cocugu bunların..

bu boşlukları içimden dolduruyorum..

sonuç tam tersine, Türkleri Avrupa?ya kabul etmek oldu. Bu ters gelişmeler

İşte Zaman yazarı'nın 'Lozan'ın gerçek kahramanı kimdi?' başlıklı bugünkü o yazısı:

Sevr ortadadır, Lozan ortadadır, merak edenler açıp okuyabilir!

LOZAN'IN GERÇEK HAKRAMANI Bu açıklamaları doğrulayan ve Lozan'ın gerçek kahraman ve galibinin Lord Curzon olduğunu ortaya koyan yabancı çalışmaların neden dikkate alınmadığını merak etmişimdir. Mesela Harold Nicholson'un harikulade biyografisi "Curzon: The Last Phase"in Lozan'ı da ele alan 3. cildinin bugüne kadar neden Türkçeye tercüme edilmediğini merak ederim. Kitabın basım tarihi, 1934. Neredeyse 80 yıldır Türkiye'deki okurun aklı karışmasın diye kitap gözlerden saklanmış. Onu nadir olarak ele alan çalışmalardan biri, Prof. Ömer Kürkçüoğlu'nun "Türk-İngiliz İlişkileri"dir (Ank. 1978).

Benim Lozanım Enver'in hayal ettiği harita idi.

Fransız Barere başkanlığındaki üçüncü komisyonda da borçlar ve kapütilasyonlar ele alındı...

Gerçekler bu kadar açık ve seçik ortada iken Lozan ve Türkiye üzerine bu tarihçi etiketli eşhas tarafından niye bu kadar gelinmektedir!

Soruyu tekrarlıyorum: Lozan'da kim kaybetmiştir? Fedakarlığı kim yapmıştır? Geri adımı kim atmıştır?

"Eğer dünyada tek kimse çıkıp da bana 'Daha yapılacak fedakarlıklar vardı, şu kararı almalıydınız' diyebilirse onları yapmaya razı olurum.

YUNANİSTAN DA KAZANAN TARAF İngiltere mi? Lord Curzon'un Londra'da İngiltere'nin kaybettiği itibarı geri getiren adam olarak karşılandığını biliyoruz. Yunanistan mı? Venizelos'un tek kuruş tazminat ödemeden, üstelik adaları ve Batı Trakya'yı nasıl ustalıkla sınırları içinde tutabildiğini, savaşı kaybeden Yunanistan'ı en az zararla kurtardığını biliyoruz. Fransa mı? Belki Fransa kapitülasyonlar açısından kayıpları oynamış denilebilir ama o da geçici güney sınırlarını kalıcı hale getirip Sancak bölgesini elde tutabilmişti.

hem ana konularda hem de tali konularda komisyon başkanlığı bile alamamışız...

Gördüğünüz gibi aynı konuşma içinde feragat, fedakarlık ve kabul kelimeleri bir araya gelmiştir ve Lozan'ın bizim için "ilkeleri" bunlardır. Feragat da, fedakarlık da, kabul de bizden gelmiştir. Okuyalım mı biraz daha Paşa'nın sözlerini:

ÖZEL GÜNLÜKTE GENİŞ AYRINTI Nicholson bir de sürpriz yaparak Curzon'un sekreterlerinden birinin özel günlüğünden geniş bir alıntı yapıyor. Alıntıda Curzon'un bir yandan müttefikleriyle, öbür yandan Venizelos ve İsmet Paşa'yla nasıl piyon gibi oynadığı bizzat içeriden bir tanığın dilinden aktarılıyor. Bu kısmı paylaşacağım sizinle ama daha önemlisi, o günlüğün nerede olduğunu tespit etmiş olmam. Bundan sonrası, bulup yayınlamak olacaktır.

Çünkü zatı şahaneleri, yazmak istediklerinden çok yazması istenilenleri yazar...

Hayatında milleti için bir çivi dahi çakmamış olanlar bu insanları eleştirmek hakkını kendinde bulamaz, bulmamalı! Modern anlamda TSK'yı kuran kimdir, İsmet Paşa!

88 YILDIR AYDINLATILAMADI Lozan'da gerçekte kimin kazandığı, aradan geçen 88 yıla rağmen aydınlatılabilmiş değil. Sebebi basit: İçeride kesif bir propaganda bulutu kol geziyor: Bir yanda "Lozan zaferi"nin mimarı İsmet Paşa, alabileceğinin hepsini aldı, Lozan Sarayı'nın camlarını gür sesiyle titretti, yedi düveli dize getirdi cinsinden yağcılıklar. Dışarıda yazılanlara karşı da ya taştan bir duvar ya da 'Zaten emperyalistler başka ne yazacaktı ki' sızlanmaları. Belge deseniz, görüşmelerin en kritik olanları kapalı kapılar ardında cereyan etmiş, dolayısıyla mahrem bilgiler hemen hemen yok gibi . Affedersiniz ama Lozan eğer onur duyulacak bir "zafer" idiyse her anının şerefle belgelenmesi gerekmez miydi?

doğrultusunda bakalım neler göreceğiz?

belgeleri ve doğruluklarını düşüneceğinize kendi bildiklerinize toz kondurmuyor, bunun yanında bunları yazan kişilere veya burdaki gibi kişiye yönelik yani şahsına yönelik o kendine söyleneni yazar, birilerinin güdümünde vs gibi kişiyi suçlayıcı etiketleme yaparsınız

Bu konferans Türkiye için çok daha karlı sonuçlanılabilirdi...

Maalesef siyasal islamcıların bir kısmı Atatürk'e ve onun döneminde yapılanlara karşı o kadar hazımsızlar ki, bazılarından SEVR Anlaşması'nın başarı olduğunu ve Lozan'dan daha fazla lehimize olduğuna dair saçmalıklar da duydum...

Cihan Harbinin çıkmasına neden olan kapütilasyonların kaldırılması elbette ki müsbettir...

konu inönü ise bi çok şey söyleyebiliriz tabi ama armağan gibi ücretli kalemleri göze alarak değil.

CHP'ye göre İnönü'yü anmamak kendi tarihine ihanet etmekmiş. Asıl beni bu yazıyı yazmaya sevk eden, İnönü'nün adının anılmamasını vatana ihanetle eş tutmaları oldu.

İşin tuhafı, eğer bir zafer varsa, mantıken bir kaybeden de olmalıdır. Peki Lozan'da kim kaybetmiştir?

İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan kaybetmediğine göre bir kaybeden olmalıdır ve acıdır ama bu, Türk tarafıdır. Bunu ben söylemiyorum. Tutanaklara göre İsmet Paşa şöyle söylüyor:

Ayrıca Mustafa Armağan ı eleştirmek anlamsız diye düşünüyorum...

Nicholson Lozan'da olup bitenleri bize İngiltere Dışişleri Bakanı Curzon açısından göstermekte, böylece alternatif bir Lozan portresi de çizmektedir. Buna göre Curzon konferansı baştan sona bir orkestra şefi gibi yönetmiş, gerektiğinde masaları yumruklamış, gerektiğinde o soğuk İngiliz esprilerini patlatmış, zeka dolu çıkışlarla İsmet Paşa'yı sersemletip bunaltmış, alacaklarını aldıktan sonra 4 Şubat günü 9.45'te bizi Fransızlarla baş başa bırakıp Orient Express treniyle Londra'ya dönmüş ve konferansın son bölümüne katılma gereğini dahi duymamıştır.

CHP, Başbakan'ın Lozan'ı anarken İnönü'den söz etmemesine karşı sert bir bildiri yayınlamış.

bunu inkar etmek olmaz...

İsmet İnönü'yü siyasi hayatında eleştirebilirsiniz, zira politikacı kimliğindedir... Ama asker ve devlet adamı olarak büyük bir yetenek ve zekadır...

İNGİLİZ CURZON İSTEDİĞİNİ ALMIŞ Curzon, Lozan'da Musul meselesini erteletmiş, azınlıklar, Boğazlar, silahsızlandırılmış bölgeler, Trakya sınırı, adalar, Yunan tazminatı gibi sorunları istediği tarzda halletmiş, Türkiye ile Sovyetler Birliği arasına fit sokmayı başarmış, mali, adli ve iktisadi kapitülasyonlarla ilgili meseleler ise daha çok Fransızları ilgilendirdiği için onların hallini ertelemişti. Bu sonuç hem İngiltere kamuoyunu tatmin edecek hem de üzerinde anlaşılamayan meselelerin Fransızlar ve İtalyanları ilgilendirdiği söylenecekti. Halk bunların ayrıntısına vakıf olmayacağı için çok da önemli değildi. Nicholson şöyle diyor:

ben lozana laf söyleyenin...

Zaman Gazetesi yazarı Mustafa Armağan Lozan Konferansı ve İsmet İnönü ile ilgili iddialı satırlar yazdı. Gösterildiği gibi İnönü'nün Lozan kahramanı olmadığını ileri süren Armağan, konferansın tek kaybedeninin İnönü ve Türkiye olduğunu iddia etti.

1944 öncesi olaylarını ve İsmet Paşanın Kürt ve Ermeni Politikasını iyi irdelemek gerekiyor...

irade-i milliye müstenid, istiklali tam olmalıydı...

Bu komisyon bile hezimetin habercisidir...

ve komisyon başkanlarını araştıracak olursanız, hepsi de Türk Milletinin nüfuzunu kabul etmeyen isimlerdir...

belgeler var adam belgeleri konuşturuyor siz karşısında ne söylerseniz boşa söylersiniz

Müjde! Veya Eyvah! Baktığınız yere göre değişir.

O zaman hakikat nasıl ortaya çıkacak?

marki Garroni İtalyanın başkanlığındaki komisyonda da, Türkiyedeki azınlıkların adli ve ticari işleri ele alındı...

Üç ana konu üç komisyon tarafından yürütüldü...

Lozan bir zafer değil hezimettir...

Olabilirdi..

İngilizler o dönem dünyanın ABD'si. Yoksul aç bilaç İstiklal Savaşı'ndan yeni çıkmış bir ülke. Kolay mı sanıyorsunuz?

defadır ki, Türkiye?ye karşı bir batı devleti gibi davranılmıştır. Böylece,

Lord Curzon başkanlığındaki birinci komisyon, askerlik, toprak ve boğazlar meselesinde durdu...

Öyle de, elde İsmet Paşa'nın muğlak Türkçesiyle gevelediklerinden öte bir şey yok. Mecliste yapılan 14 muhalif konuşmada bazı ipuçları seziliyor ama onların da danışıklı dövüş kabilinden -yani dostlar müzakerede görsünler hesabı- çıkışlar olduğunu bir parça iz'anı olan hemen anlar.

Müspet olabilir miydi?

Saygılar..

Musul konusu..

Bu İsmet Paşa sevmezliği sanıyorum aslında TSK'dan ileri gelmektedir! Birilerini kafasında hala ve yazık ki hilafet ve saltanat özlemi vardır. Kinleri zamanı geldiğinde kusuyorlar, görüyoruz!

Dünya tarihinde çok önemli bir gün. Lozan Antlaşması dün imzalandı. İlk

bu tarihi anlamada geçersizdir

Olaya şu cepheden bakarsa Lozan zaferdir...

nereye müspet neticeymi bugünkü sınırlara sıkıştık kaldık

Lozan o dönemde değerlendirildiği zaman kesinlikle başarıdır... Türkiye çok ciddi blöfler yapmıştır olmazsa olmazları kabul ettirebilmek adına... Savaş çıkarmakla tehdit etmiş, orduları hazırlıyor görünerek istihbarat servislerini yanıltmıştır... Fakat sıkacak bir mermimiz neredeyse yok, halkın da moral ve motivasyonu sıfıra inmişti... O şartlarda taviz verilmeyecek maddelerin kabul ettirilmesi çok ciddi başarıdır... Kabul edilmeyen maddelerin bile bir kısmı birkaç yıl içinde çok ciddi diplomatik planlamayla kabul ettirilmiş ve Türkiye adına müspet neticeler alınmıştır... Diplomatik ve askeri yöntemlerle sonuç alınamayan bazı maddeler de olmuştur... Ama onlara saplanıp kalmak resmin bütününü görmemektir... Zira o dönemdeki imkanlarımıza bakınca gerçekten mucizeyi gerçekleştirdiğimiz açıktır...

lozanı kazandığını pardon kaybettiğini itiraf eden İsmet paşa sonrasında ülkede yaptıklarıyla niyetini ve kaybediş ruhunu hissettiren icraatlarıyla ispatlamıştır Atatürkün resmi dahil adını bile silmek istemiştir Türkiye tarihinden...

O şartlarda taviz verilmeyecek maddelerin kabul ettirilmesi çok ciddi başarıdır... Kabul edilmeyen maddelerin bile bir kısmı birkaç yıl içinde çok ciddi diplomatik planlamayla kabul ettirilmiş ve Türkiye adına müspet neticeler alınmıştır... Diplomatik ve askeri yöntemlerle sonuç alınamayan bazı maddeler de olmuştur... Ama onlara saplanıp kalmak resmin bütününü görmemektir... Zira o dönemdeki imkanlarımıza bakınca gerçekten mucizeyi gerçekleştirdiğimiz açıktır...

En azından Musul Kerkük meselesi lehimize çevrilebilirdi...

Bu olguyu paşaların istifasından ayrı düşünemeyiz. Yapılmak istenen ortadadır. Birileri maşa olmayı göğsünü gere gere kabullenmiş ve gereğini yapmaktadır.

Ama o günleri konuşurken o günlerin şartlarını ve dünyanın durumunu iyi bilmek görmek duymak hissetmek ve değerlendirmek gerekiyor!

gelişmeler ne garip şekilde tersine dönmüş oluyor. Savaşın aranan maksadı

Mustafa Armağan a inanmıyor olsak bile değerli Alperen kardeşim İsmet İnönü'nün devlet yönetimindeki başarısızlığına farklı bir çok yerde de denk gelmiştik.. Hatta dışa bağımlılığın Menderes döneminde başladığını iddia eden bir çok insanımız varken ben bu dönemin aslında İnönü döneminde başladığını düşünmekteyim.. Mecburiyetler olduğunu da düşünmek gerekir belki ama Mustafa Kemal döneminde daha mı az mecburdu bu ülke diye düşünüyor insan..

yabancı devlet adamlarının konuşma ve davranışlarına dayanarak

Sonuçta İngiltere Lozan'da verdiği diplomatik savaşı kazanmıştı: Curzon, Doğu'da İngiliz prestijini ihya etmişti. Geriye, bu prestiji Batı'da ihya etmek kalmıştı. Müttefiklerinden kopmuş görünmemek için Fransa ve İtalya'yı, onların tatmin olmayacağı hiçbir antlaşmaya imza atmayacağı konusunda temin etti. Şimdi İsmet'ten de, Mustafa Kemal'den de daha zorlu bir rakip bekliyordu kendisini: Fransa Başbakanı Poincare. 1924 Ocağı itibariyle Poincare de teslim olacaktı Curzon'a.

BEN FEDAKARLIĞI SON HADDİNE VARDIRDIM. Toprak meselelerinde kendi zararımıza ve müttefiklerin lehine kararlar aldık. Azınlıklar meselesini müttefiklerin dilediği gibi hallettik. Boğazların serbestliğini kabul ettik. Düyun-u Umumiye yönetiminin faaliyetinin devamına razı olduk. Bütün fedakarlıkları yaptım, her şeyi kabul ettim, fakat memleketin iktisadi esaretini reddettim." (4 Şubat 1923) (Bu sözler, İnönü tarafından zamanın parasıyla tam 5 bin liraya yazdırılan Ali Naci Karacan'ın "Lozan Konferansı ve İsmet Paşa" (1943, s. 151-2, 211-2) adlı kitabından alındı.)

nasıl yorumluyor ama

Demek ki, resmi metinleri de farklı bir gözle okumak mümkündür ve içlerinde sonraki müthiş propaganda rüzgarıyla gelen toz bulutunun üzerini örttüğü çok ilginç ayrıntılar gizlemektedir.

Türkiye heyetinin en başta kabul etmeyeceği, kurulan komisyonlar olmalıydı...

ama dediğim gibi Musul Kerkük meselsi lehimize çevrilebilirdi diye düşünüyorum...

Mesele, Lozan Antlaşması ve Türkiye'nin bekası konusu.

yani yanlı olması çok zor olan belgelerle yorumluyor ve karşılaştırmalar yapıyor:bunlardan öte adı geçen kişilerin kendi söyledikleri sözlerinden hareket ediyor