(1-2) Nişancı Koca Hüseyin Efendi, "Bedayi'u'l-Vekayi'", vr. 281b. "Kanun-name"nin orijinal nüshası, Vienna Staatsbibliothek, AF, nr.: 554'te yer almaktadır.

ya bayramlar bayram olsun

Babü's-Sa'ade Önünde Bayram Töreni:

yarın bayram ama sanki eski bayramların neşesi kalmadı yada bizler büyüdükçemi böyle oluyor anlayamadım çocuklugumun bayramlarını özlüyorum :(((

Bayram ziyafeti bitince artık tören tamamlanır ve hane halkıyla bayramlaşmak üzre herkes evine dağılırdı.(12)

Osmanlı toplumunu bozan ve kirleten çarpık kesimleri yeren "Risale'-i Garibe" adlı eserde tasvir edildiği üzere; "ak sakalı sinede, kılığı-kıyafeti yirinde, kal'a kapularında yasakçı, kapucı ve bac-dar olan sa'il gibi, gelüp geçenüñ öñüne durub avuç açan" bu arsız-yüzsüz takımı;(3) bayramlarda ve adaklarda ise "Hazret-i Eyyub'de, kurban yağmasında bir-birin paralayan Eyyub kuzgunları" suretine girer;(4) önüne gelenin yolunu kesip akçesini ister, millet ise bunlardan yaka silker ve ikrah ederdi!..

(3-4) Tayyar-zade Ata' Bey, "Tarih-i Ata' / Enderun Tarihi", c. 1, s. 221. bas. İstanbul, H. 1293.

Toplumun görüntüsünü ve halkın rahatını bozan dilencilerin ıslahına titizlikle eğilen padişah, gönderdiği "hükm-i hümayun"da Paşa'yı şu sözleriyle uyarmıştı: "Ka'im-makam Paşa!

(5) Başbakanlık Osmanlı Arşivi, nr.: S/45, s. 207.

(6) Evliya Çelebi, "Seyahat-name", c. 1, s. 101-102. bas.: İkdam Matbaası, İstanbul, H. 1314.

(1) Sultan II. Bayezid, "Edirne İhtisab Kanunnamesi", Topkapı Sarayı Müzesi Ktp. Revan, nr.: 1935, md. 98.

(3-4) "Risale'-i Garibe", Nuruosmaniye Ktp., nr.: 4925, vr. 51b.

Bu miskinler tayfası ipin ucunu o kadar kaçırmıştı ki; bunlarla ilgili yasaklar Osmanlı kanunnamelerine bile yansımış; hatta Sultan İkinci Bayezid Han "Edirne İhtisab Kanun-namesi"nde: "Cami'lerde dilenci ta'ifesin yürütmiyeler!" emrini vererek bunların camilere sokulmasını yasaklamıştı.(1) Onun bu hükmü; "Ve dahi cami'lerde sa'il ta'ifesi yüriyüb cerr itmeyeler!" ifadesiyle, Yavuz Sultan Selim'in "Kanun-name"sinde de yerini almıştı.(2)

nice bayramlara...

Bayramımız bayram olsun.

Cum'alarda, tebdillerde görürüm, miskinler sa'illük iderler. Anlar gelmek 'adet degüldür! Tenbih idesün, eyle yaraluları meskenlere gönderesün! Ve sa'ir el ve ayağı ve gözleri sağ olub kar-u kesbe güci yetenler sa'illük itmesünler!"(5)

(2) Yavuz Sultan Selim Han, "Kanun-ı Sultani ve Ayin-i Resm-i 'Osmani", Arnavutluk Devlet Arşivi, nr.: 143/127, vr. 44a.

Bu kanun gereğince padişah; hocasıyla, şeyhülislam'la, kazaskerlerlerle ve defterdarlarıyla ayağa kalkıp bizzat kendisi bayramlaşacak, geri kalan devlet ve saray erkanı ise bayramlaşmak için padişaha kendileri varacaktı. Yine "Kanun-name"nin devamındaki hükümler mucibince; bunlardan yalnız "çavuşlar", "alay begi", "müteferrika", "za'im müteferrikası", "kadilar", "muhasebeci ve yeñiçeri katibi ve ruz-nameci" padişahın elini öpecek, diğerleri el öpmeyip yalnız musafaha etmekle yetinecekti.(2)

bayramınız mübarek olsun.

Bayram sabahı padişah namaz kılmak üzere saray kapısından çıkarken, alkış erleri: "Uğruñ hayr ola, yardımcın Allah ola, Hakk Te'ala Efendimüz'e 'ömrler vire, devletüñle çok yaşa!" diye hep birden nara atarlar;(8) Bayram alayı ihtişamla ilerleyerek, Ayasofya veya Sultanahmet camiine yaklaştığı zaman çavuşlar tekrar öne geçip, atından ineceği sırada padişahı: "Ma-şa'a'llah! 'Ömr-ü devletüñle çok yaşa!" nidalarıyla alkışlarlar; camiden çıkarken ve "Bab-ı hümayun"a yaklaşırken de yine: "Uğruñ hayr ola!.." duasıyla karşılarlardı.(9)

Hayırlı bayramlar tarih sevenler...

6 saat içinde yeni bir konu açamadığım için buraya yazıyorum Ankara Atatürk Hastahanesi Hematoloji Bölümündeki bir hastaya Arh kana ihtiyaç vardır. Bugün olmasa bile yarın sabah gidebilecek arkadaşlar varsa bana mesaj atsınlar.

"Kanun-name"lere Kadar Girmeyi Başarmıştı!..

Bayramlarda Camileri Mesken Tutan Dilenciler,

Selamunaleykum

Bir "cihan devleti" olan Osmanlı, İslam medeniyetinin en ihtişamlı temsilcisi olarak yeryüzüne hükmettiği devirlerde, her şey gibi "bayram"lar da tebaaya manevi bir haz ve bambaşka bir zevk verirdi. Şanlı devletin öngördüğü her işin tertipli ve intizamlı bir şekilde yürümesine önem veren Osmanlı padişahları, Topkapı Sarayı'nda yapılacak olan "Bayram merasimi"nin de, Şer'-i şerif'e ve Devlet-i aliyye'nin şanına yaraşır bir biçimde yürütülmesine büyük özen gösterirdi.

Osmanlı döneminde bayram kutlamaları

Fatih Sultan Mehmed'in "Kanun-name"sinde bayramla ilgili olarak yaptığı ilk düzenleme işte bundan ibaretti.

ya da aç çocuk kalmasın

Aradan asırlar da geçse hiç istiflerini bozmadan icraatlarına devam eden bu sokak sülükleri, on dokuzuncu asırda da hala halkın ensesinde bitmekten ve kanlarını iştahla emmekten vazgeçmemiş; hatta Sultan Üçüncü Selim bir gün tebdil-i kıyafet gezerken bunların cami avlularını istila ettiklerini farkedip, Kaymakam Paşa'ya gönderdiği hükümle mescidlerden tardedilmelerini emretmişti.

İhtiyaçları olmadığı halde halktan para dilenen, halkın dini duygularını menfaat için sömüren "dilenci ta'ifesi", bugün olduğu gibi Osmanlı Devleti zamanında da halkın kanını hararetle emiyor, özellikle "Cuma" ve "Bayram" namazlarını fırsat bilen bu sefiller sürüsü, bir akçe için ahaliye binbir dil döküyordu. Bayram olduğu için para vermeye mecburmuş muamelesi yaparak, halka resmen illet geçirten ve yaka silktiren bu miskinler güruhu, kurban bayramlarında da kesilen kurbanlara ve adaklara gözlerini dikip, kuzgunun leşe dadanması gibi halkın kurbanlarına dadanıyor, yalvar-yakar aşırılan et parçaları resmen kapanın elinde kalıyordu!..

Bayramımız mübarek olsun...

Osmanlı Bayramları

(10-12) Hezarfen Hüseyin Efendi, "Telhisü'l-Beyan fi Kavanin-i Al-i 'Osman", Leningrad, Or. Inst. nr.: 357, vr. 22a.

Bayramınız mübarek olsun, tarih forumu sakinleri...

Hepinize hayırlı bayramlar diliyorum arkadaşlar.

Padişahların bayram merasimini ezbere bilmeleri gerekmezdi. Bayram tahtı kurulup musafaha başladığı zaman, padişaha kim için ayağa kalkıp, kim için kalkmayacağı usulünce hatırlatılır; kalkması gerektiği an çavuşlar hep bir ağızdan: "Hareket-i hümayun Padişah'um! Devletüñle biñ yaşa!" diye seslenir; tekrar oturması gerektiğinde de, yine gür bir sesle: "İstirahat-i hümayun Padişah'um! Devletüñle biñ yaşa!" diye hitap ederek, adab ve erkana göre oturmasını ve kalkmasını temin ederlerdi.(5) Tören boyunca kesintisiz olarak Mehter vurulur; Sarayburnu önüne getirilen Donanma'-i hümayun da ona eşlik ederek, Mehter sesi kesilinceye kadar ard arda top atışında bulunurdu.(6)

Padişah Bayram namazı için saraydan çıkıp, usul ve töre gereğince Sultanahmet veya Ayasofya camiine gitmeden önce elbisesini değiştirir ve şahsi hazırlıklarını tamamlardı. Bu arada "Hazinedar-başı" camiiye padişahtan daha önce giderek, padişahın seccadesini binbir özenle yere serer, namaz kılacağı yeri dikkatle hazırlar ve "Mahfel-i hümayun"un etrafını buhurlayıp kokulandırırdı.(7)

bayram dilerim...

İdiniz sa'id olsun

Ramazan ve Kurban bayramlarında, Topkapı Sarayı'nda ilk tören Arefe günü gerçekleştirilir; öğle ve ikindi namazlarından sonra "Divan-ı hümayun"daki "Adalet kasrı" önünde toplanan merasim heyeti öncelikle padişahın makamına yönelirdi. Bu esnada mehteran bölüğü tarafından mehter çalınır, kısa bir dua yapılır, duayı müteakip Fatiha'lar okunur, ardından "Has oda" veya "Arz odası" önüne padişah tahtı kurulurdu. Padişah tahtın üzerine oturup ilk tebrikleri kabul ettikten sonra, "Arz odası"na çekilip bir müddet istirahat eder, istirahati tamamlanınca Ağalar Camii'nde oturup biraz Kur'an dinler, tilavet tamamlanınca da tekrar dönüp "Arz odası"na girerdi.(3)

"Bayramlarda meydan-ı Divan'a taht kurulup çıkmak emrim olmuşdur. El öpüldükde vüzeram ve kadi-askerlerüm ve defterdarlarım kafadarım olup duralar! Ve hocama ve müfti'l-enama ve vüzerama ve kadi-'askerlerüme kendüm kalkmak kanunumdur ve çavuşlar el öpmek kanunumdur!" emrini vermişti.(1)

ruhunuza inşirah iklimi

Fatih'in "Kanun-name"sinde Yer Alan İlk "Bayram" Kanunu:

Osmanlı Devleti'nde Bayram töreni ile ilgili ilk resmi düzenleme Fatih Sultan Mehmed Han tarafından yapılmış; İstanbul'un fethinden sonra şehrin en güzel yerinde büyük ve muhteşem bir saray inşa ettiren cihan padişahı, çıkardığı ilk Osmanlı "Kanun-name"sinde burada yapılacak Bayram töreninin adab ve erkanını da açıklamıştı.

ülkeme mutlu, huzurlu, hayırlı bir bayram diliyorum...

bayram tadında

Saray-ı hümayun'a dönülür dönülmez Bayram ziyafeti başlar, yeniçerilere kızarmış koyun ve çörek servisi yapılır, "Halva-hane'den tabaklar ile halvalar gelüp" dağıtılır;(10) ziyafete iştirak etmeyen "vüzeraya ve Şeyhü'l-İslam'a ve ba'zı meşayıha ol tabaklardan boğçalar bağlayub" yollanırdı.(11)

Bayramların en güzeli sizlerle olsun..

tarih forum sakinleri başta olmak üzere tüm islam aleminin mübarek kurban bayramını kutlar her günümüzün bayram sevinci içerisinde geçmesini dilerim

Öyle ki, bayram töreni ile ilgili düzenlemeler, basit bir şekilde hazırlanmasına rağmen Osmanlı Devleti'nin ilk "Kanun-name"sinde dahi yerini almış; törenin ne şekilde yapılacağı ve merasim heyetinin kimlerden oluşacağı titizlikle belirlenip kararlaştırılmıştı.

Bayram tadında bayramı anımsatan günleri yaşamak olsun bu mübarek günlerin devamında da inşallah, bu düşüncelerle iyi bayramlar.

yüzünüzde tebessüm meltemleri estirecek

Bugün Kurban Bayramı, kurbanlar kesilecek sevap niyetiyle etler dağıtılacak herkese. Yürekler bir olacak gönüllere kilitlenecek. Gökler rahmet bereketiyle yağmurlar boşaltacak yeryüzüne. Bugün hepimizin yüreği şenlenip bayram sevinciyle coşacak. Hepimizin Kurban Bayramı kutlu olsun.

özlenen bayramlarda buluşabilmek dileğiyle

bayramınız kutlu olsun.

Hayırlı bayramlar.

(5) İ. H. Uzunçarşılı, "Osmanlı Devleti'nin Saray Teşkilatı", s. 214-216. TTK Yayınları, bas.: 1945.

Arefe günü gece yarısından sonra "Bab-ı Hümayun" sonuna kadar açılır, Bayram törenine iştirak edecek olan saray erkanı birer birer saraya gelip, Divan-ı Hümayun dairesi etrafında beklemeye başlardı.(4) Sabah vakti yaklaşırken, tan yerinin ağarmasına yakın zülüflü baltacılar "İç Hazine"de saklı olan padişaha mahsus "Bayram tahtı"nı yerinden çıkarıp, bayramlaşma meydanı olan Babü's-sa'ade'nin önüne kurarlardı. Padişah "Hırka-i sa'adet" dairesinde sabah namazını kıldıktan sonra, ihtişamla tahtın önüne gelir ve akabinde hemen bayramlaşma töreni başlardı.

Varlığı Osmanlı halkı için büyük bir devlet olan, dahiyane zekası sayesinde devlet ve memleket işleri nizam ve intizam bulan ulu padişah, bayram günü sarayda yapılacak olan töreni resmi bir "kanun" haline getirerek;

(7-9) Başbakanlık Osmanlı Arşivi, "Defter-i Yevmiyye'-i Oda'-i Teşrifat", nr.: 676, s. 21-22.

O'nun bu kadar basit bir meseleye bu kadar hassasiyetle eğilmesi; Sultan Üçüncü Selim'in şahsında, Osmanlı padişahlarının halkın hukukunu korumaya verdikleri önem ve ehemmiyetin bir ispatıydı. Onlar halkı Hakk'ın bir emaneti olarak gördükleri için hiç kimsenin onları istismar etmesine göz yummuyor, bu hususta en küçük bir suistimale dahi meydan vermiyorlardı!..

Arefe Günü Yapılan İlk Hazırlıklar: