O da, boğazında kıskıvrak bükülmüş bir urgan bulunduğu halde odun hammalı olarak karısı da, yaslanacak bir alevli ateşe!" buyurdu; onların ahiretteki durumlarını duyurdu.

Hem sözcükler arasında hem de tabloda bir ahenk var. Buradaki cehennem alevli bir ateştir. Ateşin babası Ebu Leheb ona yuvarlanmaktadır. Odun taşıyarak, Muhammed'in yoluna diken atan ve böylece O'na eziyet etmeye çalışan karısı da . Odun kendisi ile alevin meydana geldiği nesnedir. Kadın odunları bir iple deste yapmaktadır. Orada alev alev yanan liften dokunmuş bir iple boynundan bağlanmasıdır. Herkes yaptığının karşılığını görsün ve tablonun yalın içeriği tamamlansın diye. Odun ve ip, ateş ve alevin babası olan Ebu Leheb'in ve onun taşıyıcısı olan karısının oraya yuvarlanışı!

Hz. Zeyd'in başka mü'minlere benzemeyen pek çok yönü bulunmaktadır. Ebu Leheb'in tüm olumsuzlukları şahsında toplayan, bir kötülük odağı olması gibi, Hz. Zeyd de şahsında güzelliklerin toplandığı bir şahsiyetti. Şöyle ki, Hz. Zeyd ilk Müslümanlardandır. O, Hz Peygamber?in yanında köle olarak kalmayı, hür olarak ailesinin yanına dönmeye tercih etmiş genç ve yiğit bir Müslümandı. Evlatlık edinme yasaklanmadan önce Hz. Peygamber'in evlatlığı/oğulluğu olmuş bir delikanlı idi. Yüce Allah, Hz. Peygamberin oğlu olma şerefini ondan alınca yerine Kitabında anılma şerefini lütfetmiştir. Nitekim Peygamberimiz konuyla ilgili ayetleri kendisine okuyunca sevinçten göz yaşlarını tutamayarak "Demek benim adım Kur'an'da anıldı öyle mi?" demişti. O, Köle asıllı olmasına rağmen, hür ve asil bir aileden olan Hz. Zeynep'le evlenerek, İslam'ın eşitlik ilkesini/reformunu şahsında tescil etmiş biri idi. Bereketli bir ömürden sonra, Hz. Peygamber'in atamasıyla komutanı olduğu İslam ordusunun başında Mute'de şehid olarak ömrünü tamamlamış, söz konusu ayette de belirtildiği üzere Allah ve Peygamber'inin nimet ve ihsanlarına ererek tarihe malofmuştur.

Ama onun açık ismiyle Kur'an'da anılışınm temel espirisi, nikah ve talak konusunda hükmün isimlerle sabit olmasıdır. Çünkü nikahı elinde tutan koca olarak Zeyd'in, hanımını boşadığı sabit olduktan sonra Hz. Zeynep'in Peygamberimizle evlenmesi söz konusu olabilecekti. Hz. Zeyd'in hanımını boşadığı kesin bir şekilde belirtilerek, "Evlatlığın boşadığı hanımla babalık evlenemez; haşa Muhammed, Zeyneb'e göz koydu, onunla evlenmeyi tasarladı" şeklinde dile getirilen dünkü cahiliye ve bugünkü müsteşrik spekülasyonları etkisiz/geçersiz kılınmıştır. Bu yüzden de, Zeyd'in ismi açıkça geçmiştir.

İfadedeki bu güçlü ahenk nedeni ile Ümmü Cemil Hz. Peygamberin kendisini bir şiirle hicvettiğini zannetmiştir. Özellikle bu sure yayılıp içindeki tehdidi yergiyi ve özellikle Ümmü Cemil'i aşağılayıcı tasvir edişiyle bu zan daha da kuvvetlenmiştir. Bu tasvir kendini beğenen, soyluluğu ve zenginliği ile övünen bir kadını aşağılayıcı bir şekilde ortaya koymakta ve onun şu tablosunu çizmektedir: "Boynunda hurma lifinden örülmüş bir ip bulunacaktır." Hem de araplar-da yayılan bu güçlü üslub ile.

Hz. Zeyd'in adının geçtiği sözkonusu ayet de şöyledir:

Peygamberimiz dışında, Kur'an'ın indiği dönemde yaşayan kimselerden yalnızca iki isim Kur'an'da geçmektedir. Bunlardan biri, bir mü'min olan Zeyd b. Harise, diğeri ise, kafir Ebu Leheb'dir. Bu iki isim dışındaki Müslüman ve Müslüman olmayanlarla ilgili ayetler vardır, ama onların ismi Kur'an'da açık olarak geçmez. Bu yüzden bu iki ismin açık olarak Kur'an'da geçişi oldukça dikkat çekicidir ve üzerinde durulmaya değerdir. O halde, bu iki ismin Kur'an'da geçiş esprisini anlamaya çalışalım.

"Benimle alay etme! Ben senin yanında senden başkasını göremiyorum . Bana haber verildi ki, arkadaşın beni hicvetmiş.

"Yuh oldu iki eli Ebu Leheb'in, kendisi de yuh oldu!

"Hayır! Vallahi, arkadaşım şair değildir. O şiir söylemez de.

Gerçekten de, Ümmü Cemil Peygamberimiz ı göremedi! Yüce Allah ona göstermedi.

nekadar acı bir durum Kainatın Efendisinin amcası olup esfeli safilinden olmak :((

İşte, ben de onu hicvediyorum:

Kur'an onu, adının herkes tarafından bilinmesi nedeniyle, yahut Abdüluzza isminin çirkin bir anlam taşıması nedeniyle künyesiyle anmıştır. Öte yandan isimle anılmak, künye ile anılmaktan daha evladır. Çünkü isim asıldır. Bu yüzden Yüce Allah, kitabında peygamberleri künyeleriyle değil, isimleriyle anmıştır. Ebu Leheb'i ise künyesiyle anmıştır.

2) Onun esas adı Abdu'l-Uzza olup, böylece bundan künyesine geçilmiştir.

Ümmü Cemil kendisi ve kocası hakkında Tebbet suresinin indiğini işitince. Peygamberimiz ın Hz. Ebu Bekir ile birlikte Kabe Mescidinde oturduğu sırada oraya vardı. Kendisinin elinde bir taş bulunuyordu.

Böylece konuyu anlatan kelimelere yayılmış musiki, olayın tasviri ile ilgili tablolar bütün parçaları ile ve bölümleri ile bir uyum içine girmektedir. Sözler arasındaki cinaslı uyumda, ifade tarzında, her şeyi dengiyle eşleştirme sanatında bu uyum gözükmektedir. Surenin atmosferi ve nüzul sebepleri ile de bir ahenk içine girmektedir. İşte bütün bu sanatkar Kur'an'ın beş kısa bölümden oluşan en kısa surelerinin birinde ifadesini bulmaktadır.

"Ebu Leheb, alevli bir ateşe atılacaktır. Odun hamalı olan karısı da hurma lifinden örülü bir iple oraya atılacaktır."

3) O cehennemlik olup akibet varacağı yer de, alevli bir ateş olunca, hali, künyesine uygun düşmüş, bu nedenle onunla zikredilmesi yerinde olmuştur. Buna göre ona, nasıl ki çok kötü ve şerir bir kimseye, Ebu'ş-Şer "şerrin babası"; hayırsever kimseye de Ebu'l-Hayır "hayrın babası", Ebü Leheb "alev'in babası" denilir.

"O beni göremez!" buyurdu.

Peygamberimiz dan hoşlanmayan Kureyş müşrikleri, Peygamberimiz ın 'Övülmüş' manasına gelen Muhammed ismini zıddına çevirerek, Müzemmem derlerdi.

Surenin ifade üslubunda derin bir ahenk bulunmaktadır. Atmosferine ve konusuna da uygun bir ahenk. Bu konuyu biraz açmak için "Kuran'da Kıyamet Sahneleri" adlı eserimizden birkaç satır aktarıyoruz. Böylece bu surenin bizzat Ümmü Cemil'in üzerinde nasıl bir şok tesiri yaptığını ve onu nasıl şaşkına çevirdiğini görmek istiyoruz:

"Yüce Allah'ın Kureyş müşriklerinin sövmelerini, lanetlemelerini benden nasıl uzaklaştırdığına şaşmaz mısınız?

"Ey Ebu Bekir! Arkadaşın nerede?" diye sordu.

Vallahi, onu bulsaydım, sutaşı kendisinin ağzına vuracaktım!" dedi.

Onun dininden hiç hoşlanmıyoruz.'

Ebu Leheb'in anıldığı sözkonusu ayette şöyle buyuruiur; "Ebu Leheb'in elleri kurusun, kurudu da!"

Biri evlatlığı biri amcası. Şimdi Biri alayı illiyinde biri esfel-i safilinde.

"Ne yapacaksın onu? Sen benim yanımda hiç kimse görmüyor musun?" dedi.

Hz. Ebu Bekir, onu görünce, Peygamberimiz a:

Bunca Mekke müşriği içerisinde yalnızca Ebu Leheb'in Kur'an'da geçmesinin ve açık adı İle değil de künyesiylc zikredilmesinin pek çok sebebi vardır. Bunlardan bir kaçı şöyledir:

"Muhammed içinizden her hangi bir adamın babası değil, Allah'ın elçisi ve peygamberlerin sonuncusudur. Allah her şeyi bilendir.?

Peygamberimiz , bunu şu hadis-i şerifleriyle açıklamışlardır:

Yüce Allah, gerek Ebu Leheb, gerek karısı Ümmü Cemil hakkında indirdiği surede:

Ebu Leheb'in Karısı Ümmü Cemil'in Peygamberimiz a Düşmanlığı ve İşkenceleri

1- Hz. Zeyd'in Adının Geçmesi

Bütün bunlara rağmen biz, onun asıl adı ile değil de künyesi ile anıldığını görmekteyiz. Çünkü onun 'Uzza putunun kulu' anlamına gelen "Abduluzza" adı çirkin bir isimdi. Yanısıra, asıl adının açıkça anılması ile, Müslüman olması için önü tamamen kapatılmamış oluyordu. Eğer o, İslam'ı seçmiş olsaydı künye adı olan Ebu Leheb suresi, o özelliklere haiz diğer kötülük odakları için okunacaktı. Kaldı ki, sonuçta Ebu Leheb de, karısı da müşrik olarak ölüp gitmişlerdir. Zaten "alev babası" anlamına gelen bu künye ile onun cehennemdeki akibetine işaret edilmiştir. Bu konuda tercihe şayan görüş, Ebu Leheb künyesinin, hor ve hakir görmek için Kur'an'ın ona taktığı bir künye olmasıdır. Bu görüş, İslamın ilk yıllarında ve altıncı sırada inen bir surede böyle bir kişi adının geçmiş olmasını daha makul bir hale getirmektedir. Aksi takdirde, daha ilk günden Kur'an'ın bir müşriğin ismini açıkça anarak adeta onun Müslüman olmasının önünü kapattığı şeklinde izahı zor bir sorunun akla gelmesi söz konusudur.

Ebu Leheb'in karısı Ümmü Cemil ki, Ebu Süfyan'ın kızkardeşi ve Muaviye b. Ebi Süfyan'ın da halası idi-Peygamberimiz a düşmanlıkta aşırı gider; küfründe, inkarında ve inadında kocasına yardımcı olurdu.

Şu Beyt'in Rabbine andolsun ki, o seni hicvetmiş değildir" dedi. Ümmü Cemil:

Ebu Leheb, şahsında tüm olumsuzlukları toplamış biriydi. O, Hz. Peygamber?e yakınlığına rağmen, ona ilk karşı çıkan ve bu konuda müşrikleri örgütleyen kişidir. Hz. Peygamber'e karşı kötü bir amca, kötü bir komşu, hanımı ile birlikte kötü bir aile ve Hz. Peygamber'in davasına karşı da amansız/azılı bir düşmandı. Tüm bu konularda kötülükleri şahsında toplamış ve ilahi kudretçe iterde de Müslüman olmayacağı bilindiğinden tescülenmiş/mühürlenmiş, şirk cephesinin önderi olarak Kur'an'da anılmayı haketmiş sembol bir künye idi o. Onun künyesinin zikredilmesiyle, kıyamete dek gelecek olanlara kalıcı bir ders verilmek istenmiştir.

Peygamberimiz , peygamber olmadan önce Arap geleneğine uygun şekilde köle olarak aldığı Zeyd b. Harise'yi evlatlık edinmişti. İşte bu yüzden müşrikler Zeyd'i, 'Muhammedin oğlu' olarak çağırıyorlardı. Onun Hz. Peygamberin oğlu olmadığını tescil etmek için ismi açıkça geçmiştir. Nitekim Kur'an bu konuya şöyle açıklık getirir:

Niçin Ebu Leheb Künyesi?

Ümmü Cemil:

"Ya Rasulallah! O seni görmedi mi?" diye sordu.

"Beni görmedi! Allah onun gözünü alıp beni göremez hale getirdi!" buyurdu.

O şairse, vallahi, ben de şair bir kadınım. Kocam da şairdir.

Onun peygamberlik işinden yüz çeviriyoruz.

1) Künye isim olunca, tazim ifade etmenin dışına çıkmıştır.

Ona ne malı yarar verdi, ne de kazandığı!

Ümmü Cemil her gece pıtrakları, dikenleri, dikenli ağaç dallarını toplayıp büyük demet yapar, boynuna bağlar, geceleyin ayağına batsın. yaralar açsın diye Peygamberimiz ın geçeceği yollara atar, saçardı.

Hz. Ebu Bekir:

Peygamberimiz ise, onlara kum yığınına, ipeküzerine basar gibi basar, geçerdi.

"Ya Rasulallah! Bu Ümmü Cemil'dir. Eziyet edici bir kadındır. Sana doğru geliyor! Onun seni görmesinden korkuyorum! Keşke bu kadın sana bir zarar vermeden, eziyet etmeden kalkıp gitmiş olsaydın, bir köşeye çekilseydin!" dedi.

Kureyşiler iyi bilir ki, ben onların ulu kişilerinin kızıyımdır!" diyerek dönüp gidince, Hz. Ebu Bekir:

c2- Ebu Leheb'in Adının Geçmesi

"Muhakkak ki, sen benim katımda doğru sözlüsündür.

Efendimizle madden ve manen irtibatlı iki kişi. İslamiyetten evvel bunların derceleri, mertebeleri başlangıç noktaları aynıydı. İslamiyetle beraber biri tüm hamlesini öne ve ileri doğru Küheylanlar gibi koşarak yaparken diğeri geriledikçe geriledi..

'Biz o verilmişe isyan ediyoruz.

"Sonunda Zeyd eşiyle ilgisini kestiğinde onu seninle evlendirdik, ki evlatlıkları eşleriyle ilgilerini kestiklerinde onlarla evlenmek konusunda müminlere bir sorumluluk olmadığı bilinsin. Allah'ın buyruğu yerine gelecektir."

"Boynunda sağlam hurma lifinden örülmüş bir ip bulunacaktır." Bu iple o ateşte bağlanacaktır veya bu ip kendisinin odun taşıdığı iptir. Ayetin gerçek manası verilip bunun diken olduğu söylenirse, bu ip de onun odun taşıdığı ip olur. Yahut mecazi mana verilir, bu durumda odun taşımaktan amaç kötülüğü taşımak, eziyet ve fenalık uğrunda çaba sarf etmek olur.

Künyenin tazim ifade etmesine gelince, buna da birkaç bakımdan cevap verilir:

Birinci Soru: Adı Leheb olan bir oğlu olmadığı için yalan gibi olduğu halde, niçin ona, Ebu Leheb künyesi verildi? Üstelik künye kullanılması tazim ve tefhim ifade eder!.. Birincisine şöyle cevap verilir: Künye, bazan isim olabilir. Nitekim bunu, şeklinde okuyan kimsenin kıraati de teyid eder. Aynı şekilde da denilmektedir. Çünkü bunlar onların isimleri olup, onlarla kinaye yapılmıştır.

Allah resulünün Hz Hamza gibi bir amcası olmak varken Ebu Leheb gibi bir cehennem kütüğü olunabiliyorsa akibetimizden endişe etmeliyiz. Kimbilir bizim nefsimizde de bizi en derin dnizlerin en dibine kadar çekip batırabilecek ne şeytani, nefsi, şehvani ağırlıklar var..

Burada kelimelerin tonunda ve vurgusunda da başka bir ahenk görülmektedir. Sözcüklerden elde edilen sesle odun yüklerinin sıkılması ve boynun liften bir iple çekilmesinden çıkan ses arasında bir uyum vardır. Burada odun demetlerini bağlamaya benzeyen bir sertlik bir sıkma görülmektedir. Aynı şey boyna ipin takılıp çekilmesi için de söylenebilir. Ayrıca surenin tümüne yayılmış olan boğma ve tehdid atmosferi ile de uyum sağlamaktadır.

Peygamberimiz :

4) Yanakları ateş parçası gibi ve kıpkırmızı olduğu için ona bu ad verilmiştir. Böylece, onunla alay edip tahkir etmek için, bununla anılması caiz olmuştur.

O ancak Hz. Ebu Bekir'i görebildi. Gelip, Hz. Ebu Bekir'in başına dikildi. Ona:

Onlar 'Müzeminem =Yerilmiş' diye söver ve 'Müzemmem1 diye lanetlerlerdi.

Halbuki ben Muhammed'im ."