Bu onların ve onların durumunda olanların imtihanıdır. Çünkü onlar, peygamberlerden sonra derecelerine göre, bu imtihana tabi tutulurlar. Kul, talep edilen hiçbir şeye bakmaz ve rağbet edilen hiçbir varlığa takılıp kalmazsa, Allah onu mahbubların/kendisinin seçip sevdiği kulların makamına çıkarır; onu kendi gölgesinde barındırır, ona şefkatiyle muamele eder. Bu makamdaki kimse, gözleriyle Yüce Mevla?yı görür, O?nunla bizzat görüşür; O?na yönelir; O?ndan hiç kopmaz; Onun yakınlığına koşar; O?ndan hiç uzak kalmaz. Artık sadece O?nu müşahede eder; arada başka hiçbir yüz görmez; O?nun elinden başkasını görmez. O?nun Kayyumiyetine= her şeyi ayakta tutmasına bizzat şahit olur. İşte bu, Hakka talip olan ariflerin ulaşmayı arzuladıkları en son makamdır.

Aştı cümle alemi, çünkü artık her şeyi sendin.

Fani ettiğin kulda, bekadan sonra zuhur ettin;

?Yer yüzünde bulunan her canlı yok olacak, ancak azamet ve ikram sahibi Rabbinin zatı baki kalacaktır.?

Kalbin müşahede ettiği derecelerde yükselmesi ve bu makamlarda gördüğü özel rahmetlere ve rağbet edilecek nimetlere takılıp kalması da mahbubların/Allah tarafından özel seçilen ve sevilen kulların kalplerinin perdelenmesidir. Çünkü onlar, nefsin şehevi arzularını geçince, sahip oldukları İlahi sevgi sayesinde aklı perdeleyen şeyler ortadan kalkınca, ruhun arzularında takılıp kalmış olmaktadırlar. Onlar, ruhun arzu ve isteklerini geçip kendilerinden nur perdeleri de kalkmadıkça, Yüce Zat ile yüzyüze gelemezler, O?nun sıfatlarına bakamazlar. Bu hali elde edince, işte o zaman bütün varlıkları geride bırakmış, onlara ait nişanları kalpten silmiş olurlar. Kulun kalbinden bütün makamlara ait perdeler kalkınca, ilahi ihsanlara nazar kesilince, müşahede gerçekleşince, gönülden makam ve derecelere ait arzu yok olunca, talip/isteyen silinir, matlub/istenen kalbe hakim olur; rağbet eden kul fena bulur/yok olur; kalpte asıl rağbet edilen Yüce Mevla baki kalır. İşte o zaman, Yüce Allah kendilerine isme bağlanmanın ne olduğunu gösterir. Bu, perdelerin sonu ve Allah?a yakınlığın evvelidir. Allahu Teala, varlıklara ait nişan ve alametlerde ne yapacaklarını görmek için kendilerini imtihan eder. Kalpte hiçbir şeye ait bir isim ve nişan kalmayınca şu ayetin hakikati ortaya çıkar:

Bayezid-i Bestami derdi ki?Şayet Allah sana Hz. Musa?nın münacaatını, Hz. İsa?nın ruhaniyyetini, Hz. İbrahim?in dostluğunu verse bile sen bunlardan daha ötesini iste. Çünkü onun yanında bunlardan kat kat üstün lütuflar vardır. Eğer sen bunlarla yetinirsen Allah bunlarla seni perdeler.?

Aklın zevkleri, ruhların melekut alemine ait arzu ve istekleri de havassın kalplerini örten perdelerdir.

Allah dostu ariflerden birisi demiştir ki: ?Bana keşif yoluyla kırk huri gösterildi. Onlar havada koşuşuyorlardı. Üzerlerinde altından, gümüşten ve mücevherden yapılmış çok güzel elbiseler vardı. Üzerlerindeki elbiseler onların hareketleri ile ses veriyor, değişik şekiller alıyordu. Onlara, hayranlıkla şöyle bir nazar ettim; bundan dolayı tam kırk gün cezalandırıldım. Daha sonra bana onlardan çok daha güzel, seksen huri gösterildi. Bana: ?Onlara bak!? denildi; ancak ben onlara bakmamak için secdeye kapandım ve secdede gözlerimi yumarak: ?Ya Rabbi, Senden başkasından sana sığınırım, benim bunlara ihtiyacım yoktur.? diye yalvardım. Bu şekilde yalvarmaya devam ettim; nihayet onlar benden uzaklaştırıldı.

Şunu bil ki; nefsani afetler ve mal-mülk sevgisi, avamın kalplerini perdeleyen şeylerdir.

Allah'ın bunun gibi kulları her zaman ve her asırda, her yerde çokça mevcuttur. Onlar, Allah'ın arzına dağılır, şehirlerine yayılırlar. Kulları arasında O?nun örtüsü altında gizlenir, kendilerini saklarlar. Akıllar, bu alanda zayıf olduğu için onların sıfatlarını anlayamaz ve onların gerçek halleri kalplerde tespit edilemez. Çünkü onların en basit özellikleri, bütün hareket ve duruşlarında ihlas üzere amel etmeleridir. Bize göre en büyük özellik ve güzellik budur.

Bu makam, kulun, elde ettiği her şeyi bizzat Yüce Mevla?sı ile ulaştığı ve artık O?nunla hayat bulduğu, ayakta durduğu bir makamdır. Bundan önce ise, elde ettiğini O?nun var etmesiyle elde ediyor ve O?nun tutmasıyla ayakta duruyordu.

İşte o durumda kul için bu makam sahih olur. Bu manada şu söz söylenmiştir: