Ilk muhalafet partisini kurdu.

Birinci Dünya Savasi ve daha sonra Kurtulus Savasi süresince uçak sanayiimizin bulunmayisi büyük sikintilara sebep olmustur. Bu sikintilar kimi zaman öyle boyutlara ulasmistir ki, malzemesizlik ve bakimsizliktan uçaklar onarilamaz hale gelinistir.

okuya bildiğin kadarı ile

Kurulacak fabrika için her türlü techizat Almanya'dan getirilmistir. Gerekli malzemeler Hamburg'dan Mersin'e kadar denizyolu ile, Mersin'den Ulukisla'ya kadar treiile, Ulukisla'dan Kayseri'ye dek ise zamanin en çok kullanilan ulasim araci kagm ve develerle tasimistir. Tamamini çelik konstrüksiyon olan 11 liangarm temeli atilmis, bunlarin 6'si- ni insaati 1 yil içinde tamamlanmis ve tezgahlar monte edilmistir. Fabrikanin kurulmasinda ve isletmeye açilmasinda kalifiye insan gücü ihtiyaci, Almanya'dan getirilen 5 mühendis, 120 Alinan isçisinin yanisira 240 Türk isçisi ile karsilanmistir.

1936'da ilk turk ucagini yapti.

Fabrikanin açilmasiyla birlikte, JUNKERS A 20, F 13 ve G-23 uçaklarinin bakim, onarim ve revizyon islemlerine baslanmistir.

Nu. D.38 tipi yolcu ucagi, tamamen Turk muhendis ve iscilerinin ortaya cikardiklari Turk tipi bir ucaktir. 6 kisilik yolcu ucaginin cift pilot kumandasi bulunmaktadir. Saatte 325 kilometre hiz yapabilmekte ve 1000 km ucabilmektedir. Turk Hava Kurumu, Nuri Demirag'in fabrikalarina siparis vermis oldugu bu ucaklari almaktan vazgecmistir.

Bursa'da Sumerbank'in Merinos fabrikasini kurdu.

1932 yilinda?Tayyare Fabrikasi? adim atmistir. 1932 yilinda Milli Müdafaa Vekaleti ile Amerikan ilie Curtiss Aeroplaiie and Motor Cornpany mc. Firmasi arasinda yapilan anlasma sonucu, Curtiss Hawk ve Fledgllng uçaklarinin üretiniine baslanmistir. Toplam 33 adet Curtiss Hawk ve 8 adet Fledgling uçagi imal edildikten sonra bu uçaklarin üretimine son verilmistir. Fabrikada imal edilen Fledglinglerden birisi Yzb. Enver AKOLU tarafindan Tahran'a götürülerek Türk Devletinin hediyesi olarak Iran'a verilmistir.

Nuri Demirağ ve yaptıkları,

Tayyare fabrikası içinin görünümü

1940 yilinda ise Ingiliz Philhips And Powis Aircraft Ltd. firmasiyla lisans anlasmasi yapilarak Magister imalatina baslanmistir. Bu uçaktan toplam 24 adet imal edilmistir. Yaklasik 10 yil içerisinde 5 farkli tipte toplam 134 uçak üretilmistir. Ayrica 1937-1947 yillari arasinda 24 tip uçak fasbati ve 14 tip m otor revizyonu gerçeklestirilmistir.

Türk Hava Kurumu, sipariş ettiği uçakların testini Eskişehir'de bulunan pistte yapılmasını istedi. Bu test uçuşunu henüz yeterli uçuş deneyimi olmayan başmühendis Selahattin Alan yapmak istedi. İniş sırasında piste hayvanların girmemesi için kazılan hendeğe düşen Selahattin Alan şehit düştü. Bu olay üzerine THK bütün siparişlerini iptal eder ve şartlara uygun değildir diye belge verir. Nuri Demirağ bütün çabalarına rağmen yetkililerin bu karanını düzeltemez. THK'yi mahkemeye veren ve zamanın Cumhurbaşkanı ve hükümet yetkililerine mektuplar gönderen Nuri Demirağ, hiçbirinden sonuç alamayınca fabrikasını kapattı ve siyasete atıldı.

1950 yilindan itibaren Tavyare Fabrikasi'nin adi kaldirilarak?Hava ikmal Merkezi? dönüstürülmüstür. Tesis, Hava Kuvvetleri Komutanligi'na ait pervaneli uçaklarin, onarim ve fasbatlarun, muhtelif tip tasit araçlari ile yer techizati onarim ve revizyonlarini üstlenmistir.

Okuyacak takatim yok kardeş... :(

Merkezi Ankara'da olan sirket ilk olarak Eskisehir'de küçük bir tesis kurarak Hava Kuvvetlerinde bulunan Junkers uçaklarinin küçük onarim islerini yapmaya baslamistir. Ayrica Hava Kuvvetlerinde bulunan Junkers uçaklarini genis çapli bakimlarini yapmak ve üretimini gerçeklestirmek amaciyla Kayseri'de bir fabrika kurulmasi kararlastirilmistir. Bu fabrikanin Kayseri'de kurulmasinda, etrafi daglarla çevrili bir ovadaki sehrin stratejik konumunun ve havacilik için 1. derecede önemli olan, sehrin güney kesimindeki genis ve düz bir alanin varligi önemli birer etken olmustur.

Türkiye'de ilk uçağın, "Made in Turkey" olarak 70 yıl kadar önce yapıldığını biliyor muydunuz? Bugün ilk uçağımızın önce umut verici başlayıp, sonra hazin biten öyküsüne yer verelim isterseniz:

Sivas'ta Cimento fabrikalarini kurdu.

Ilk sehir ve koy planlarini hazirladi.

bizler yürümeden önce uçmayı öğrenmişiz

Izmit'te Seluloz fabrikasini kurdu.

Nuri Demirağ, 1936 yılı ortalarına doğru uçak fabrikası için hazırlıklara başlamış ve ilk etapta on yıllık bir program yaptı. Bir Çekoslovak firmasıyla anlaşarak İstanbul Beşiktaş'ta Hayrettin İskelesi'nde, bugün Deniz Müzesi olarak kullanılan, o zamana göre modern bir bina yaptırdı. Nuri Demirağ, Türkiye'nin ilk uçak mühendislerinden olan Selahattin Alan ile birlikte çalışıyordu. Selahattin Alan, ilk Türk tipi uçaklarının çizimini yapmış ve yapımını sağlamıştı. Nuri Demirağ ile birlikte kolları sıvayan Selahattin Alan, Türkiye'nin ilk modern uçak fabrikasını kurmaya başladı. Fabrikanın ilk siparişi Türk Hava Kurumu tarafından verildi. İlk sipariş 65 adet planör, sonrasında 10 adet başlangıç eğitim uçağıydı. Planörler, 1937-1938 yıllarında tamamlanarak teslim edildi. Bu dönemde Selahaddin Alan'ın, Eskişehir'de prototipini yaptığı, Nu D.36 rumuzuyla 24 adet uçak imal edildi. 1938 yılında, Alman uzmanların da yardımıyla, Nu D.38 rumuzlu, çift motorlu ve madeni gövdeli, 6 kişilik yolcu uçağının dizaynına başlandı.

1933 ortalama dogru fabrika tümüyle Milli Müdafaa Vekaleti'ne devredilerek yeniden bir açilis yapilmistir. 1935 yilinda 3 ayri tipte toplam 50 adet planör, Türkkusu adina imal edilmistir. 1933-1934 yillarinda fabrika sahasindaki meydan uçusa açilmistir.

Nuri Demirağ'ın Beşiktaş'taki fabrikada yapılan ve hiç bir arıza göstermeden başarılı uçuşlarına devam eden uçakları, Türkiye'de olduğu kadar yurtdışında da büyük yankılar uyandırmıştı. Özellikle çift motorlu, barışta yolcu uçağı, savaşta istenildiği zaman eksiksiz bir bombardıman uçağı görevini görecek şekilde yapılan ve saatte 270 kilometre hıza ulaşan, 5 bin 500 metre yükseğe çıkabilen Nu D.38'in yapılması, dünya uçak sanayicilerinin dikkatini birden Türkiye'ye ve Nuri Demirağ'ın uçak fabrikasına çekmişti. Ürettiği Nu D.38 adını taşıyan çift motorlu 6 kişilik yolcu uçağı yurt dışında büyük ilgi gördü ve bu uçaklar Dünya havacılığı yolcu uçakları A sınıfına alındı. Nuri Demirağ'ın işleri giderek büyüyordu. Atölyede yapılan uçakların testleri için bir piste ihtiyaç vardı. Bu yüzden Yeşilköy'de, şu anda Atatürk Havalimanı olarak kullanılan, Elmas Paşa Çiftliği'ni satın alarak, orada 1559 dönümlük geniş arazi üzerinde, 1000x1300 metre ölçülerinde bir uçuş sahası yaptırdı. Bu sahanın üzerine bir de, Nuri Demirağ Gök Okulu, uçak tamir atölyesi ve hangarlar yapıldı. Bu tesisleri yaptıran Nuri Demirağ, "Türk'ün yaptığı uçakları elbette Türkiye'de yetişen pilotlar uçuracaktır" düşüncesiyle hareket ediyordu. Bu yüzden havacılık üzerine eğitim verecek 150 yataklı bir yurdu da bulunan 'Gök Okulu'na, üniversitede okuyan veya mezun olmuş öğrenciler alınıyor ve uçuş eğitiminin yanı sıra uçağın teknik yapısıyla ilgili eğitimler de verilerek pilot yetiştiriliyordu.

1930 yilinda Tayyare Cemiyeti, sirketi hesabina tasfiye ederek fabrikayi Milli Müdafaa Vekaleti'ne devretmis ve yil sonuna dogru tekrar uçaklarin bakim ve onarimina devam edilmistir. Mevcut tesisler

Nuri Demirag, 1936 yilinda havacilik sanayiinin ilk temellerini atmaya basladi. Ilk is olarak 10 yillik devreyi kapsayan bir plan - program hazirlatti. Bu program geregi, Besiktas Barbaros Hayrettin Iskelesinin yaninda Tayyare Etud Atelyesini kurdu. Bu tayyare atolyesi kisa bir surede dev bir fabrika haline geldi.

Ilk yerli parasutu yapti.

Dis kaynaklardan yedek malzeme temini güçlestikçe, Hava Kuvvetlerinin ikmal, bakim ve onarim gücünün devam için fabrika gelistirilerek bir kismi malzemenin üretimine geçilmistir. Türkiye'deki üç ikmal merkezinden biri olan Kayseri 2. Hava Ikmal Bakini Merkezi'nde günümüzde yüksek teknolojik sistemlerle Hava Kuvvetlerinin ihtiyaçlari yönünde üretim yapilmaktadir. 1926 yilinda 6 hangarda, 170 kisi ve kisitli diger tesisleri ile isletmeye açilan Türkiye'nin ilk uçak fabrikasi, 1997 yilinda 2800 personel, modem techizat ve tesisler ile faaliyetlerini sürdürmektedir.

İşte biz o tarihten sonra uçak siparişlerimizi hep yabancılara verdik.

Kurtuluş Savaşı'nın ardından dünyada ve Türkiye'de ekonomik sıkıntı had safhaya ulaşmıştı. Bu yüzden orduya uçak ve benzeri ihtiyaçlar ancak halkın bağışlarıyla alınabiliyordu. O yıllarda her ilden toplanan paralarla ya da zengin vatandaşların bağışı ile bir uçak alınıyor ve kuyruğuna bağışlayanın ismi yazılıyordu. O yıllarda Türkiye'nin sayılı zenginlerinden olan Nuri Demirağ'a da bu teklif sunuldu, ancak o uçak almak yerine uçakların imal edilebileceği bir fabrika yapmaya talip oldu. Yanına aldığı teknisyen ve mühendislerle birlikte seyahatlere çıkan Nuri Demirağ, Almanya, Çekoslovakya ve İngiltere'deki uçak fabrikalarını gezdi ve bilgi aldı.

Bu durumu bizzat yasayan büyük önder Atatürk, savunma ve harp sanayi konusundaki son teknolojiyi temsil eden havacilik sanayiinin kurulmasi için Cumhuriyet'in ilanindan sonra direktif vermistir.

1936 yilinda Alman uçak üreticisi Gothear Waggoii Fabrik A. G. ile lisans anlasmasi yapilarak 1937 yilindan itibaren Gotha 145 uçaklarinin, üretimine baslanmis ve bu uçaklardan toplam 45 adet imal edilmistir.

Fabrikada çalisan Alman isçi ve mühendislere verilen yüksek ücretlerin bakim ve onarini maliyetlerini artirmasi, Alman ve Türk personel arasinda huzursuzluga yol açan ücret farki, anlasma geregi yükümlülüklerden bazilarinin yerine getirilmemesi gibi sebeplerden dolayi anlasmazlik çikmis ve sirket 28 Haziran 1928 tarihinde kapatilmistir.

1926 yılında 6 hangarda, 170 kişi ve kısıtlı diğer tesisleri ile işletmeye açılan Türkiye?nin ilk uçak fabrikası, 1997 yılında 2800 personel, modem techizat ve tesisler ile faaliyetlerini sürdürmektedir.

Her dev proje küçük bir adımla başlar. Rayt kardeşler dünyada ilk planörü uçurmayı başardıklarında elbette günün birinde jumbo jetler, uzay mekikleri yapılacağını bilmiyorlardı. Önemli olan, ilk adımdan sonraki adımların sayısı ve sürekliliğidir.

Tayyare fabrikası sahasında büyük değişimi tesbit etmek istercesine çekilen bir fotoğraf

okuyun okudukça okutun derim

Fabrikanin kurulusu için çalismalara baslanmistir. Bunun için genis çapli bir arastirma yapilmis ve konuyla ilgili olarak yurtdisindaki firmalara teklifler götürülmüstür. Çalismalarin sonucunda, Türk Tayyare Cemiyeti ile Alinan uçak üreticisi Junkers Flugzeugwerke A. G. arasinda 15 Agustos 1925 tarihinde yapilan anlasma geregince, Türkiye'de uçak ve motorlarim imal etmek amaciyla Tayyare ve Motor Türk Anonim Sirketi kurulmustur.

Fabrikada imal edilen ve revizyonu yapilan uçaklar inis ve kalkis için fabrikaya 5 km. mesafede, sehrin batisinda bulunan Çorakçilar Mevkli'ne sehrin caddeleri dar oldugu için kanatlan söktilüp atli arabalarla çekilerek götürülüp getirilmistir. Tecrübe uçuslarini genç Türk pilotlari gerçeklestirmistir.

Karabuk'te Demir ve Celik fabrikasini kurdu.

Fabrika 6 Ekim 1926'da Milli Müdafaa Vekili Recep PEKER, TOMTAS Idare Meclisi Baskani Refik KORALTAN ve Kayseri Belediye Reisi Ibrahim SEFA tarafindan açilmistir. Fabrikada 6 hangarda, birisi 100 Kw'hk, ikisi de 200 Kw olan dizel motorlarindan enerji elde edilerek, 170 personel ile faaliyete baslannustir. Böylece sehirde modem tarzda ilk büyük sanayi tesisi üretime geçmistir. Ayin zamanda fabrikadaki Türk isçileri, daha dogrusu Kayseri halki da makina, motor ve metalle tanismistir.

Istanbul fabrikalarinda yapilan ilk yerli Turk ucagi, 1941 yili agustosunda Nuri Bey'in dogdugu yer olan Divrigi'ye ucarak gidip gelmisti. Halki da heyecanlandiran bu tur gosterilerin yararli oldugunu dusunen Nuri Bey Eylul ayinda 12 ucaklik bir filoyu, Bursa, Kutahya, Eskisehir, Ankara, Konya, Adana, Elazig ve Malatya rotasinda ucurarak halka kendi tayyarelerimizle goklerimizi kendimizin koruyabilecegini gostermek ve onlara inanc vermek istemistir.

1922'de ilk turk sigara kagidini uretti.

1942'de Keban'a baraj yapilmali dedi.

Yine 1936 ilinda Polonya'nin Panstwowe Zaklady I. onicze firmasi ile lisans anlasmasi yapilarak 1937 yilindan itibaren PZL- 24A -24C uçaklarinin imalatina baslanmistir. Bu uçaklardan da toplani 24 adet üretilmistir.

Istanbul'daki buyuk hal binasini yapti.

Ankara'nin dogusuna ilk demiryolunu yapti.

Yesilkoy'de Elmas Pasa ciftligini tayyare meydani yapmak icin satin aldi. 1000 X 13000 metre boyutlarinda duz bir tayyare alani yaptirdi. Bunun bir ornegi de o siralar Avrupa'nin en modern havaalani olan Amsterdam'da vardi. 1937-1938 yili icinde Turk Hava Kurumu 10 okul ucagi ve 65 planor siparisinde bulundu.

O, CUMHURİYETİ ÖZÜMSEMİŞ, İDEALİST BİR VATANSEVERDİ.

devrim arabasına ağlıyoruz bu günlere

Istanbul bogaz'ina ozel kopru yaptirmayi projelendirdi.

Türkiyede Yapılan İlk Uçak