Bu beyitte dudak kırmızılığı dolayısıyle içkiye benzetilmiştir, ve sarhoşa uygun görülmüştür. Kevser Cennet'te bir havuzun adıdır. Divan şairleri aşk ile kendinden geçenlerle kuru sofuları karşılaştırmaktan ve aralarındaki tezadı belirtmekten hoşlanırlar. Aynı beyitte birbirine paralel olan dudak-şarap, aşık-sarhoş, kevser-su, zahid-ayık insan benzetmeleriyle Fuzuli bir leff ü neşir sanatı yapmıştır.

(Dostlarım! Şayet onun elini öpme arzusuyla ölürsem,

(Gül fidanı bir hile ile (meşhur gül ve bülbül

Barmağından virdügin şiddet günü Ensar'a su

hayranlıktan da öte...

Seyyid-i nev-i beşer derya-ı dürr-i ıstıfa

Mu'cizinden eylemiş izhar seng-i hara su

1) Ey göz, gönlümdeki ateşlere, gözyaşından su saçma, böylesine tutuşan ateşlere su çare kılmaz.

Muhammed'in s. a. v) mucizeleri kötülerin ateşine su

Vaktidir, ağlayan gözlerimin içine gül

28. Mezarını yenileyen mimara su gerekirse, güneşin çeşmesinden her dem feyzin saf suyu iner.

Ruhlar gibi yükselip de ufkunda dolaşsam

(Servi kumrunun yalvarmasından dolayı dikbaşlılık

Anlasam vuslata ne zaman ferman gelecek?'

daima su diledikleri gibi seni özlüyorum.)

(Sarhoşlar içkiden sonra gelen bat adrysını gidermek

Verdiğin ayet örneğinin de devamını verirsen orada sadece peygamberden bahsetmez. Peygamberin eşlerinden bahseder ve akrabalık ilişkisi olanların yakın olduklarını ifade eder. hatta dostları bile dahildir. Önceki ayetlerde de insani ilişkilerden bahseder. Birbirimize sevgi saygı göstermemiz gerektiğinden bahseder. Peygamberi de tabiki sevmeliyiz ama saygıyı da elden bırakmamalıyız. Ona sahip olmadığı özellikleri yakıştırmamalıyız. İftira atmaktır bu peygambere.

?Mücrimim, gerçi Muhammed Mustafa hayranıyım? diyen, bunu hakikaten yürekten söyleyebiliyorsa, bu onun kurtuluşuna yeter kanaatindeyim.?

Gel o bayıltan renklerinle gönlüme dökül!

Bu defa da masum bir adam söze karıştı;

bakışını esirgeme; zira karanlık gecede hastaya su

o verince onun hazinesinden bir eksilme olmaz, olamaz...

Adam sevinçle çarşının yolunu tuttu. Zihninde neleri alacağının hesabını yaparak heyecanla gidiyordu.

(Su Hz. Muhammed'in yoluna uymuş (ve bu hali

Var ümidüm ebr-i ihsanun sepe ol nara su

Hasmı su içse döner elbette zehr-i mara su

Dertli gönlüme devadır can bulur ondan safa

Bu beyitte Fuzuli gönlünde aşk ve ıztırabı ateşlere, gözyaşını ise, suya benzetmiştir. Su ile ateş birbirine zıttır. Su ateşi söndürür. Fakat gönül atşi maddi değil, manevidir. Bundan dolayı gözyaşları insanın içindeki ateşi söndürmez. Bu beyit bize Fuzuli'nin muztarip, duygulu bir insan olduğunu gösteriyor. Bu beyitte tekrarlanan konsonantları ile vokalleri bir ahenk vücuda getirmektedir.

ile) dünya halkına temiz yaratılışını açıkça

İçmek ister bülbülün kanın meger bir reng ile

2) Dönen günbedin rengi mi mavidir, yoksa gözümden akan su mu onu çepçevre çevirmiştir, bilmiyorum.

görsemde yüz kere bin kere ölsem...

(Gamlı günümde hasta gönlümden kılıç gibi keskin olan

dallarının damarlarına girerek gül ağacının mizacını

5. Bahçıvan boşuna zahmet çekmesin, gül bahçesini suya versin, bin gül bahçesine su verse, senin yüzün gibi bir gül açılmasına imkan yoktur.

Bu beyitte "gubar,' muharrir, hat, hame ve kara" kelimeleri arasında tenasüb sanatı vardır. Bu kelimeler birbirleriyle ilgilidir. Hat, yazı sanatıdır. Gubar, hat sanatında bir yazı çeşididir. Şair, kalem, kara ve muharrir kelimelerini hat sanatı ile münasebeti bakımından zikrediyor. Divan şairleri sevgilinin yüzündeki ince tüyleri hatta benzetirler. Sevgilinin yüzünün hatları, hattatın yazdığı yazılardan çok daha güzeldir. Hattat, gözlerine kalem gibi kara su ininceye dek, yani kör oluncaya kadar yazı yazsa, senin yüzünün hattına benzer bir yazı yazamaz. Şair "okşamak" kelimesini hem benzetmek, hem yüz dolayısıyle sevmek manasında kullanmıştır. Kalem gibi gözüne kara su inmek sözü, mecazi olarak kör olmak manasına gelir.

Peygamberlik gül bahçesine su verince gül tazeleniyor. Gül Peygamberimize izafe edilen bir çiçektir. Peygamberlik müessesesi onunla taze kalmış, Son peygamber olan Peygamberimizin mucizelerinden biri kara taştan su akıtmak. Bu mucize peygamberliğinin kabulü ve yeni bir gül açılması, peygamberlik bahçesinin parlaklığının tazelenmesidir.

Çok üzgündü yoksul adam. Anlaşılan ihtiyacı da fazlaydı. Böyle bir fırsatı mutlaka değerlendirme niyetiyle koşmuştu; ama yine yetişememişti.

için nasıl su içerlerse, günahkarlar da senin na'tının

Mana bakımından bütün kelimeleri birbiriyle ilgili olan bu beyitte tenasüb veya müraat-i nazir sanatı vardır.

Fuzuli, burada da ok -su-yaralanma mazmununa dayanıyor. Karanlık gece ile sevgilinin kara gözleri arasında da münasebet vardır.

Dosta giden çile dolu yollarda, getirdiğin huzura, nurunun aydınlığına muhtacım. Bilirim kılavuzu Sensin dosta çıkan yolların, haritası Sana emanet edilmiştir gül coğrafyasının. Günahkar bedenimi yüklenip azıksız bir heybeyle, nuruna kavuşmak ve şefaatine ulaşmak için yöneldim kapına. Güneşin ağlayarak doğduğu bir vakitte, sızlanışım vardır ney misali. Serin seherlerde uykularımı kaçıran hasretin vardır. Seni ararken rüzgara döktüm derdimi. Sessiz bir 'ah'la kanatlandı kuşlar. Ağır ağır aktı mavi bir menzile doğru bulutlar. Kanayan gül yapraklarından, yaralı bülbüllerden geldi selamı baharın.

Umaram her bir adın başka şefaat eyleye

Kim mürur ilen bırağur rahneler divara su

Dönmez ol dergahdan ger olsa pare pare su

su saçma ki, bu kadar tutuşan ateşlere su fayda

6. Yazı yazan kalem gibi gözlerine kara su inse de, senin yüzünün hattına benzer bir hat yazamaz.

Serv ser-keşlük kılur kumri niyazından meger

Allah habibinden ve habibimizden ebeden razı olsun, bizi onun sünnetinden sevgisinden ayırmasın, sana da bu muhabbeti ihsan eylesin de yaptığının yalnışlığını göresin.

Sordular:

Hayret ilen barmağın dişler kim itse istima

Bir efsaneye, göre istiridyeler nisan ayında denizin yüzüne çıkar, yağmur yağarken kabuğunu açar, bir iki damla alır, yeniden denizin dibine inerlermiş. Bunlar zamanla inci haline gelirmiş. Fuzuli yukarıki beytinde bu efsaneye telmihte bulunuyor, kendi sözlerini inciye benzetiyor.

- Nasıl? Diyerek heyecanlandı yoksul adam. Efendimiz kelimelere basa basa konuştu:

"Ey keremkanı Rasuli Kibriya Kemterindir bu Selimi pürhata

Dostı ger zehr-i mar içse olur ab-ı hayat

bırakamam.)

gözlerine kara su inse (kör olsa, kör oluncaya kadar

gönül aydınlığım...

Kalbim bir güvercin kalbi gibi titrerken ardından.'

Keşke hep aşkınla oturup aşkınla kalksam. Aşkının odunda pervaneler gibi can verip yansam. Ebediyete ayarlı kalbimi, "Ya Baki Ente'l-Baki " sırrıyla Hakk'a hediye sunsam. Kalbini nasıl yarıp arındırdıysa melekler, ben de Seni rehber edinip kirlerimden arınsam. Rabbim'e giden yolda dünyadan firar etsem, merhametinin gölgesine sığınsam. Ürkek ceylan misali yanına sokulsam. Bir yolunu bulsam, muhabbet menbaı olan gönlüne aksam. Ve yanlış efendilere köle olmaktan ebediyen kurtulsam. Keşke hep aşkınla oturup, aşkınla kalksam..

Ruhuma sisli-dumanlı bir kasvet yaymakta

Burada Hazret-i Muhammed'in Mirac'ına telmih vardır. Şebnem kelimesinin şeb'i ile Şeb-i Mirac'ın "şeb"i aynı manaya gelir. Şairin iki kelime atasında münasebet kurmasının sebebi budur. Feyiz: suyun taşması, bereket demektir. Şebnem ile bahar arasında tezat vardır. Peygamber'in manevi gücü o kadar kuvvetlidir ki, yeryüzünden götürdüğü şebnemi bütün yıldızlara yetecek su sağlar. Burada sudan maksat, Hazret-i Muhammed'in Miraç gecesi bütün kainata varlığı ile vermiş olduğu feyizdir.

Fuzuli bu beytinde gözyaşını tatlı bir alayla yumuşatıyor. Beyit, birbiriyle ilgili şu benzetmelere dayanıyor: Yanak-gül, kirpikler-diken, gözyaşı-su. Bu beyitte eskilerin "leff ü' neşir" dedikleri bir sanat vardır. Bu sanat, aralarında münasebet bulunan iki veya üç şey zikrederek karşılıklarını söylemek suretiyle yapılır.

Burada su redifi dolayısıyle Peygamber bir seçkin inciler denizine benzetilmiştir. Onun din denizi seçkin inciler yetiştirir. O, kötülük ateşlerini söndüren bir sudur. Su ile ateş arasında tezat vardır. Burada ateş kötülüğün, su iyiliğin sembolü olarak kullanılmıştır,. Bu beyitte seyyid, ıstıfa, sepmek), kelimelerinde aliterasyon vardır. Hz. Muhammed doğduğu zaman ateşperestlerin ateşleri sönmüştür. Beyitte bu mucizeye de telmih vardır.

Bir kor saç içime ocaklar gibi yanayım

Az sonra mescidin önüne muhtaçlar toplanmışlardı. Mutluydular. Çünkü kasıp kavuran ihtiyaçlarının hiç olmazsa bir kısmını karşılayacak imkana kavuşacaklardı.

Bu beyitte geçen "ab-gun" kelimesi hem suya benzer, hem mavi renk manasına gelir. Fuzuli gözyaşlarının gök kubbeyi çepçevre kuşattığını söylemekle mübalağa sanatı yapıyor, gökyüzünün renginin mavi mi, yoksa gözyaşlarından dolayı mı böyle göründüğünü bilmediğini söylemekle "tecahül-i arifane" de bulunuyor. Gökyüzü, için "günbed-i devvar" tamlamasını kullanmakla da şair, gökyüzü ile göz arasında bir münasebet kuruyor. Bu beyitte tekrarlanan konsonlarıyla ince ve kalın yuvarlak vokaller hususi, bir ahenk vücuda getiriyor.

o verenleri sever o da onlara hesapsız verir...

Hak-i payine yetem dir ömrlerdür muttasıl

İhtiyat ilen içer her kimde olsa yara su

Aşık olmış galiba ol serv-i hoş-reftara su

- İhtiyacın çok mu fazlaydı?

Divan şairleri umumiyetle fikirlerini bir beyitte sona erdirirler. Fuzuli burada 31. beyitle 32. beyiti birbirine bağlıyor. İki beyitte de mahşer günü bahis konusudur. O gün insanlar Tanrı'ya -hayatlarında yaptıkları iyi ve kötü işlerin hesabını verecekleri için büyük bir telaş ve heyecan içinde olacaklardır. O gün Hazret-i Muhammed kendisini sevenlere şefaat edecektir.

Hepsi de zaruri ihtiyaçtı. Demekki adamın ihtiyacı şiddetliydi. Ama Rasulüllah'ın imkanı da bitmişti. Elinde avucunda olanı tümüyle vermiş, geriye tek dirhem bile kalmamıştı. Şimdi ne olacaktı?

Yetmiş andan min min ateş-hane-i küffara su

salmak ister. Eğer parça parça da

meydana çıkarmıştır.)

Eğer dünya bir nefeslik dar mekansa ve bu mekana gelmek imtihansa kul için, Mecnun eyle beni de gerçek Leyla'ya. Hubeyb gibi, Mus'ab gibi, Enes bin Nadr gibi, Ashab-ı Bedr ve Şüheda-yı Uhud gibi... Candan canandan, evlad u ıyalden geçerek Sana geleyim. Şehadet olsun sensizliğin bedeli. Bir kor saç ki içime, ocaklar gibi yanayım. Bu can yoluna kurban olsun ve anam-babam sana feda olsun ya Rasulallah.

Gül budağınun mizacına gire kurtara su

10. Ben dudağına karşı büyük bir arzu duyuyorum. Kuru sofular ise, kevser istiyorlar; böylece sarhoşa şarap,' ayık insana da su hoş gelir.

19. Onun mucizi alemde öyle nihayetsiz bir hidayet denizidir ki, binlerce kafir tapınağına o denizden hidayet ermiştir.

7. Yanağını hatırlarken kirpiklerim ıslansa bunda şaşılacak ne var? Gül yetiştirmek isterken, dikene verilen su boşa gitmez.

29. Cehennem korkusu yanık gönlüme gam ateşi salmış, senin ihsan bulutunun o ateşe su serpeceğini umuyorum.

Yine adeti üzere bir miktar imkan biriktirmiş, çevresine de münadiler göndermişti.

(Hz. Peygamberimiz'in mucizeleri dünyada uçsuz

(Hattatın beyaz kağıda bakmaktan, kalem gibi,

o zenginlerin en zenginidir...

30. Na'tının uğuru ile Fuzuli'nin sözleri nisan yağmurundan vücuda gelen büyük inci tanelerine benzemiştir.

Fethetmeliydi alemi şan-ı Muhammedi..

ıslansa ne olur, buna şaşılır mı? Zira gül elde etmek

12. Toprak olarak sevgilinin köyüne giden suyun yolunu kessem gerek. Zira o benim rakibimdir. O köye gitmesine engel olmalıyım.

(Cehennem korkusu, yanık gönlüme gam ateşi salmış,

mucize olarak parmağından su akıttığını) kim işitse

Fuzuli'nin bu beyitte "zevk-i tig-kılıcının zevki" tamlamasını kullanması psikolojik bakımdan dikkati çekicidir. Fuzuli sevgilisinin verdiği acıdan şikayet etmez, tam tersine zevk duyar. Burada söz konusu olan kılıç sevgilinin keskin bakışıdır. Şair, senin kılıca benzeyen bakışlarının yerdiği acı' bana zevk" verir fikrini "zevk-i tig" tamlaması ile özetlemiştir. Divan şairleri bu nevi kısa, özet veya yoğun sözlerden hoşlanırlar. Onları okuyucunun çözümlemesi lazımdır. Şair, kılıcın gönlünü çak çak etmesi ile suların duvarda yarıklar hasıl etmesi arasında bir bağlantı kuruyor. Divan şairleri çok defa kılıç deyince suyu hatırlarlar. Bunun sebebi kılıcın imal edilirken su ile çelikleştirilmesidir. Bir klişe olarak kullanılan "ab-ı tig" tamlaması da onlarda su hayalini uyandırır.

31. 32. Mahşer günü gaflet uykusundan uyandığımda ve hasret gözyaşlarından uykusuz gözlerim su döktüğünde umduğum odur ki, mahrum olmayayım, vaslının çeşmesi senin yüzüne teşne olan bana su versin.

Ab-gundur günbed-i devvar rengi bilmezem

'Ey kupkuru çölleri cennetlere çeviren gül

Bu beyitte sevilen varlığın yüzü ile gül arasındaki benzeyiş dolayısıyla ikisi arasında bir mukayese yapılmıştır. Fuzuli su redifi vasıtasiyle hayali genişletiyor. Araya bahçıvanı da katıyor. Sevgili, güzellik ve başka vasıfları bakımından gülden üstündür. Şair, su vermek ile de oynuyor. Birinci mısrada "suya vermek" sözü mecazi olarak yok etmek manasına kullanılmıştır.

döktüğü zaman,)

22. Abdest almak için yanağının gülüne su serpince, her damla sudan bin rahmet denizi dalgalanmıştır.

Ohşadabilmez gubarını muharrir hattuna

öldükten sonra toprağımı testi yapın ve onunla

Andım yine Seni her şey yadımdan silindi.'

Tıynet-i pakini ruşen kılmış ehl-i aleme

Hayrdur virmek karanu gicede bimara su

Susuzam bir kez bu sahrada menüm-çün ara su

getirir.)

Nitekim düşündükleri gibi de oldu. Efendimiz gelenleri şöyle bir gözden geçirdikten sonra mevcudu da hesap ederek önünden geçenlere hisselerini veriyor, onlara tebessümle bakarak mutluluğunu da açıkça hissettiriyordu.

bucaksız bir deniz gibi imiş ki, ondan (o

Senin bu aşkı anlamanı da zaten beklemedim..

Zevk-ı tiğundan aceb yoh olsa gönlüm çak çak

25. Senin na'tını zaman zaman tekrarlamayı hata ehli derman bilir. Tıpkı sarhoşun ayılması için yüzüne su serpmesi gibi.

Her yanda tamburlar çalsın neyler duyulsun

15. Gül dalı bir hile ile bülbülün kanını içmek istiyor. Su, gül dalının damarına girerek bülbülü kurtarmalıdır.

Kim sepüpdür mucizatı ateş-i eşrara su

- Şimdi buradan kalk, şehrin içine dal, ihtiyaçlarını nerede bulursan al ve aldığın satıcılara da de ki:

su verse de senin yüzün gibi bir gül açılmaz.)

onu sevmeyip onun yolunda oldğunu iddia eden sadece iddia etmiş olur... sünneti seniyeyi hayatına yerleştirememiş olanlar onu as. hiç anlayamamış zavallı insanlardır... yaşamaları bile fasülyeden olur...

Zayi olmaz gül temennasıyla virmek hara su

Bedenim kafes Efendim, kalbim tutsak bir güvercin gibi titriyor kafesinde. Uzaklığın çekilesi dert değil. İsmini ansam gecenin ıssız saatlerinde, bir cuma sabahı uykuyu beyninden vurarak duaya dursam, gül kokan bir muştuyla gelir mi melekler? Korkuyorum bu gurbette Sensiz kalmaktan. Yüreğim Sensiz karanlık, yüreğim Sensiz gece... Sana doğru kayıyor gönlümün göklerinde yıldızlar. Bir gece kirpiklerim kapansa; Sen, gül kokunu yüklenerek bir bahar edasıyla gelsen güneş gibi ısıtsan buzdan duygularımı. Rüyalarım şeref bulsa güneşi kıskandıran cemalinle. Kur'an ilmini elinden içsem ab-ı hayat misali. Taif dönüşü ettiğin dua hürmetine kabul görsem tarafından, Efendim...

Resulüllah böylece verecek parası olmayınca muhtaçların borcunu yükleniyor, bir fırsatını bulup da ödeyeceğini düşünerek insanına böyle yardımda bulunuyor, insana hizmeti böyle en öne alıyordu.

uba kaymakta

sofular da kevser istiyorlar.)

- Ya Resulallah sen Ömer'e bakma ver, Allah da sana verir, dedi.

Bu bir serap olsa da hafakanlarım dindi

Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su

Bu sözlerden hiç de memnun olmayan Resulüllah'ın yüzündeki tebessümün kaybolduğu görüldü. Halbuki o ana kadar çok mutluydu, tebessümü hiç eksik etmemişti.

Şair burada yine servi dolayısıyle rakibini suya benzetiyor. Toprak olmak kelimesi mecazi olarak, ölmek manasına gelir. Fuzuli, bu kelimeyi hem, hakiki, hem mecazi manada kullanıyor.

çiyleri sabit yıldızlara ve gezegenlere su ulaştırmış.)

Ahmed ü Mahmud Ebu'l-Kasım Muhammed Mustafa " Kanuni Sultan Süleyman

salınışlı; serviyi andıran sevgiliye aşık olmuş.)

ümitliyim.)

Ya Habiballah ya Hayre'l beşer müştakunam

Eyle kim def-i humar içün içer mey-hara su

Kalbimin çekirdeğinde inceden bir sızı; bu sızı Senden Efendim. Sensizlikle imtihan etmesin beni Yaradan. Sana ulaşmak zor olsa da Sana ulaşma arzusunu, Senden uzak kalma korkusunu içimden almasın. Bu diyarlarda vakit dolmadan, ölüm meleği emanetini almadan, güneş guruba kaymadan vaslına ermekle müjdelesin. Beni bensiz bıraksın; ama Sensiz bırakmasın.

Nebi , mü'minler için kendi nefslerinden daha evladır . Ve O'nun zevceleri, onların anneleridir. Ve rahim sahipleri , onlar birbirlerine, Allah'ın Kitab'ında, mü'minlere ve muhacirlere yakın olduklarından daha yakındır. Ancak dostlarınıza iyilik yapmanız hariç. İşte bunlar, Kitab'ta satır satır yazılıdır.

zikrini dillerinde tekrarlamayı

tazelemek için mucizesinden dolayı su

Fuzuli'nin küçük bir tablo teşkil, eden bu beyti de birtakım gizli benzetmelere dayanır. "Serv-i hoş-reftar"dan maksat uzun boylu, güzel yürüyüşlü, sevgilisidir. Sevgilinin bahçesine doğru akan su aşıktır. Divan şairleri sevgilinin boyu için "revan" sıfatını da kullanırlar. Servi kelimesi, şairde su çağrışımı uyandırmıştır.

'Keşke hep aşkınla oturup aşkınla kalksam

23. Su senin ayağının toprağına erişeyim diye durmadan, ömürler boyu başını taştan taşa vurarak avare gezer durur.

Sultan Selim-i evveli ram etmeyip ecel,

Sadık dostun Ebu Bekir, öfkeye galip gelen Ömer, edep tacını giyen Osman, sırrını emanet ettiğin ilim kapısı Ali hürmetine, beni de kucakla şefaatinle. Nerededir gönlüne akan yol? Sana vuslatın şartı can mıdır söyle? Kurban olsun canım Hakk'ın yoluna, vuslatına ferman gönder Efendim.

Keşke hep aşkınla oturup aşkınla kalksam.'

İnsanların bu habibe, sevgililer sevgilisine duyduğu aşk seni neden germiş?

o ateşe, senin ihsan bulutunun su serpeceğinden

SALLALAHU ALEYHİ VESSELLEM

Ben burada peygambere yalvarma göremedim..

"Yetmiş" kelimesi hem "erişmiş" hem de "kifayet etmiş" manalarına gelir. Burada kifayet etmiş manasında tevriye! i kullanılmıştır. Ayrıca su-ateş arasında tezat vardır.

Mecnun gibi arkanda koşan kulun olayım.'

(Sen o keramet denizisin ki mi'rac gecesinde feyzinin

mabedine su ulaşmış ve onları söndürmüştür.)

Mücrimim, gerçi Muhammed Mustafa hayranıyım

İnleyip en taze hislerle hep bekleyecek

Renk kelimesi, renkten başka şekil, suret ve hile manalarına da gelir. Şairin burada onu kullanması gül ve bülbülün kanı dolayısıyledir. Gül, kendisine kırmızı renk sağlamak maksadıyle bülbülün kanına girmek istiyor. Divan şiirinde gül ile bülbül arasında bir aşk münasebeti olduğundan bahsedilir. Şair bu beytinde de gül, bülbül ve suya insani vasıflar izafe ediyor.

Sesleniyorlardı Medine sokaklarında münadiler:

9. Gönül, ondan ayrı olduğun zaman, onun peykinin isteyerek, hasretini teskin etmeğe çalış. Susuzum, git bu çöl de benim için su ara.

3) Kılıcının zevkinden gönlüm parça parça olsa, şaşılmaz, zira su zamanla duvarda yarıklar bırakır.

damlasından binlerce rahmet denizi dalgalanmıştır.)

ı hayat olur. Aksine düşmanı da su içse (o su,

'Aklım Senden uzakta kaldığı günleri saymakta

24. Su ister ki, senin dergahının toprağına zerre zerre nur salsın. Parça parça olsa bile su o dergahtan dönmez.

(Su, her zaman senin Cennet misali mahallenin

(Bahçıvan gül bahçesini sele versin (su ile

Gönlüm ufkunun en taze renkleriyle dolsun

serpmiştir.)

Bu söze memnun olan Resulüllah'ın tebessümü tekrar yüzünde belirdi, 'fedekarlığa devam et' sözünden memnun olduğu anlaşılıyordu.

kirpiklerinin sözünü korka korka söyler.)

değiştirmesi gerekir.)

istiyor; bunu engelleyebilmek için suyun gül

Şu ayeti verdin

ediyor. Onu ancak suyun eteğini tutup ayağına düşmesi

Gitmesin nam-ı şerifin bu dilimden dem-be-dem

(Senin yanağının anılması sebebiyle kirpiklerim

mahvetsin), boşuna yorulmasın; çünkü bin gül bahçesine

20. Şiddet günü Ensar'a parmağından akıttığı suyu kim işitse, hayretle parmağını ısırır.

İste peykanın gönül hecrinde şevkum sakin it

İktida kılmış tarik-i Ahmed-i Muhtar'a su

Onun elçileri arasında hiçbirini ayırt etmeyiz. (bakara 285)

"Kefenimi saçlarımdan giymeye başladığım şu demde", Sana döndüm yüzümü. "Zaifem, bikesem acizem, alilem, medet cuyem zidergah et ilahi." Dualarım, hep Senden yana. Fidanları bile yeşertir gözyaşlarım. Kapanırken bu alemde gözlerimde perdeler, Sen tut ellerimi. Öyle bir alayla gel ki beni almaya, sümbüller, nergisler, laleler eşlik etsin endamına. Her tarafta tamburlar çalsın, neyler duyulsun, rüzgar gül kokunu kainata savursun. Ağaçlar, yapraklar bu neşveyle düğün meclisi kursun. Bari son demimde ruhum huzurla dolsun. Neyin eksik olur Ya Rabbim, bu da benim düğünüm olsun...

Şair borada "gül-i ruhsar" tamlaması ile Peygamber'in yanağını güle benzetmiştir. Abdest alınırken yüz yıkanır. Peygamber'in yüzüne değen su, onun manevi gücü ile çoğalıyor, bir damladan bin rahmet denizi doğuyor. Damla ile deniz arasında tezat vardır. Bu tezat ve benzetme tasavvufta birlik ile çokluk u belirtmek için kullanılır. Çok, birden doğar. Başlangıçta ilk Müslüman olan Hazret-i Muhammed tek idi. Daha sonra, Müslümanların sayısı yüzlerce milyonu aştı. Tanrı'nın insanlara acıması manasına gelen rahmet, Türkçe'de mecazi olarak yağmur manasına da gelir. Yağmur milyonlarca damladan oluşur.

Ebr-i nisandan dönen tek lü'lü şeh-vara su

Ravza-i kuyuna her dem durmayup eyler güzar

(Mihnet günü Ensar'a parmağından su verdiğini (bir

"Servi", vahdeti "su", peygamberi, "kumru" kulu temsil eder. Beyitte arka planda böyle bir mana da vardır.

(Katı taş, Peygamberlik gül bahçesinin parlaklığını

'Mecnun gibi arkanda koşan kulun olayım

Toprak, su ve ışık zerre zerre, parça parça olurlar. Su ışığı yansıtır. Şair, su ve ışığın bu özelliklerine manevi bir mana da veriyor. Burada su ve ışığın zerre zerre veya pare pare olması sevginin gücünü ifade eder.

(Gönül! Onun ok temrenine benzeyen kirpiklerini iste

Saymaya başladı yardım alabilseydi neler alacağını.

Nitekim meste mey içmek hoş gelür huş-yara su

efsanesindeki gibi yine) bülbülün kanını içmek

Aklım Senden uzakta kaldığı günleri saymakta.'

m tulu olsun

'Kalbim bir güvercin kalbi gibi titrerken ardından

Şair bu beytinde su ile Hazret-i Muhammed'e uyan, onun yolunda giden mümin arasında bir münasebet buluyor. Temizlik dolayısıyle İslamiyet suya büyük önem verir. Su maddi ve manevi temizliğin sembolüdür. Suyun vasıflarından biri berrak oluşudur. İyi mümin de öyledir. Onun gönlü de su gibi aydınlık, herkese açıktır.

(Abdest için el uzatıp gül

Sensen ol bahr-ı keramet kim şeb-i Mi'rac'da

gönül huzurum...

Fuzuli

yaralı gönlüm de senin ok temrenine, ok ucuna benzeyen

cebinde akrep olanlar...

Göster çehreni ki güneş gur

(Su, onun eşiğinin toprağına zerrecikler halinde ışık

'Andım yine Seni her şey yadımdan silindi

Ya muhit olmış gözümden günbed-i devvara su

- Resulüllah mescidin önünde muhtaçları bekliyor. Miskin derecesinde ihtiyaç sahibi olanlar gelsin, hisselerine düşecek yardımı alsın, kimse mahrum kalmasın!

Hayalin gönlümün tepelerinde gezindi

Günümüz Türkçesiyle

yanaklarına su vurunca her bir su

Susamışların yanıp

Bir tüy ver, pervaz edeyim hep ardından

vermez.)

benim gönlüm parça parça olsa buna şaşılmaz. Nitekim

- Mal bana ait, parasını ödemek de Resulullah'a! Allah'ın Resulü ödeyecektir. İstediğimi verin!

aynı anda açılan 2 başlık bu sevgiyi ifadeye yetmezki:)

Bim-i duzah nar-ı gam salmış dil-i suzanuma

13. Ey dostlar, eğer onun elini öpme arzusu ile ölürsem, toprağımdan bir testi yapın ve sevgiliye onunla su verin.

Peygamberin dostlarından maksat, hayatında iken, ona uyan sahabelerle, onun yolundan giden Müslümanlardır. Aynı imana sahip oluş, onlara da manevi bir güç verir ve onlar bu manevi güç ile, kötülükleri iyiliğe döndürebilirler. Buna karşılık, düşmanları için iyi şeyler böyle kötü bir mahiyet alır. Şair bu fikri, yılan zehrinin ebedi hayat suyuna veya tersine ebedi hayat suyunun zehre dönüşmesi sembolü olarak ifade ediyor. Burada tezat sanatı vardır.

Gök, nura garkolur nice yüzbin minareden,

Mu'cizi bir bahr-ı bi-payan imiş alemde kim

(O mahşer günü, güzel yüzüne susamış olan bana vuslat

Tebuk seferinde susuz kaldıkları zaman Peygamberimizin parmakları arasından oluk oluk su akmış. Bunu duyan hayretinden parmağını ısırır. Bu hadise de kullara hayret veren bir mucizedir.

göstermiştir.)

asos_zen

Kılıca olduğu gibi peykana da su verilir. Şairin "git bu çölde benim için su ara" demesi demirin kuruluk bakımından çöle benzemesinden, demirde ve çölde gizli olarak su bulunmasından dolayıdır. Şairin asıl özlediği sevgilisinin bakışlarıdır.

(Dostu yılan zehri içse ab-

çeşmenin su vereceğini, beni mahrum bırakmayacağını

- Yardım dağıttığınızı söylediler onun için nefes nefese koştum; ama yine de yetişemedim! Zaten hep şanssızım ben.

Eylemiş her katreden min bahr-ı rahmet mevc-hiz

bizede vermeyi nasip et ya rab...

sevgiliye su sunun.)

11. Su, durmadan senin mahallendeki bahçeye doğru akıyor. Galiba o, hoş yürüyüşlü sevgiliye aşık.

Şehbal açınca ruh-u revan-ı Muhammedi.

Damenin duta ayağına düşe yalvara su

'Anlasam vuslata ne zaman ferman gelecek

Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gül-zara su

Peygamber doğduğu zaman vukua gelen harikulade hadiselerden biri de sönmeyen ateşlerin sönmesi dir. Bu hadiseye telmih eden Fuzuli'ye göre peygamberimizin mucizesi öyle sonsuz bir deniz imiş ki, binlerce kafir ateşgedesindeki ateşi söndürmeğe yetmiştir.

(Yarası olanın suyu ihtiyatla içmesi gibi, benim

vermek hayırlı bir iştir.)

8. Gam günü hasta gönülden kılıcını esirgemek gecede hastaya su vermek hayırlı bir iştir.

Şebnem-i feyzün yetürmiş sabit ü seyyara su

su iner.)

kölesi olsam...

(İnsanların efendisi, seçme inci denizi (olan Hz.

Yümn-i na'tünden güher olmış Fuzuli sözleri

Suya virsün bağ-ban gül-zarı zahmet çekmesün

(Ey göz! Gönlümdeki ateşlere göz yaşımdan

- Ya Resulellah! Sen gücünün yettiğiyle mükellefsin, yoktan da vermekle değil. Elinde olanı tümüyle dağıttın, geriye bir şey kalmadı. Neden başkalarının borçlarını da yükleniyor, onların ihtiyaçlarını da karşılamak zorunda bırakıyorsun kendini? Bu kadarı da fazla değil mi?

Burada güneş, dünyaya feyz ve bereket verdiği için çeşmeye, güneşten akan ışık zülale benzetilmiştir.

(Ahzab, 6)

<i>"Peygamber müminlere kendi nefislerinden daha sevgilidir"</i>.

mucizelerden), ateşe tapan kafirlerin binlerce

ummaktayım.)

Men lebün müştakıyam zühhad kevser talibi

'Son demde hiç olmazsa gurubu

(Senin kılıca benzeyen keskin bakışlarının zevkinden

Mutluydu. Çünkü O'nun en büyük mutluluğu insana yardım, insana hizmetle meydana geliyordu. İşte o anda da insana hizmette bulunuyor, ihtiyaç sahiplerinin sıkıntılarını gideriyordu.

Ne var ki çok sürmedi, ötelerden kan ter içinde koşup gelen bir bedevi görüldü. Adama hem ufkuna bakıyor, hem de nefes nefese koşmaya devam ediyordu. Nihayet geldi, şöyle bir nefeslendikten sonra söylendi.

Nihayet düşüncesini dile getirmekten kendini alamadı da dedi ki:

vereceksen ahirette rızanı ver... gerisini isteyene ver...

Hacet olsa merkadün tecdid iden mimara su

sözleri, nisan bulutundan düşüp iri inciye dönen su

uğraşsa yine de) gubari sını, senin yüzündeki

- Üzülme ihtiyaçlarını yine alacaksın. Hem de hiçbirini bırakmaksızın!

Son demde hiç olmazsa gurubum tulu olsun.'

Gelirim ey dost; ayaklarım kanasa da dikenlerden, dar kafeslerden kurtulup, kırıp zincirlerimi yine Sana gelirim. Gelmesem Sana, Sensizlikten yok olurum. Yolunda ölmek için, Seni ararken, Sende tükenmek için gelirim. Yalınayak, başı açık dosta kavuşmanın hayaliyle çıktım yola. 'Gül'e doğru savurdu rüzgar beni. Dağın bağrındaki ateşten, kainatı ısıtan güneşten sordum gül diyarını. "Güllerin Efendisi'nden destur almak için ne lazım." dedim. O'nun adını duyunca; dile geldi dağlar ve taşlar, tebessüm etti güneş. Hepsi bir ağızdan, "Teri gül kokan Gül Sultanı'ndan kabul görmek için seher kapılarının önünde kul olasın, bel kırıp boyun burasın. Hakk'a yönelip el pençe divan durasın." dediler. Sonra, "İnsan olana saygı duyasın, kırık gönüllerde tahtlar kurasın, yaralı gönüllere muhabbetinle merhem olasın." diye nasihatte bulundular. "Hakk'ın sadık dostuna, hidayetin güneşine, inayetin gözbebeğine, rahmetin timsaline, rububiyet saltanatının dellalına, kainatın muallimine, Habib-i Zişan'a ve O'nun aline ve ashabına milyon kere salat ve selam olsun." dediler.

Hz. Ali, kurban olayım ona : <i>" Rasulullah bize malımız mülkümüz, çoluk çocuğumuz, anamız ve babamızdan daha sevgili idi. Ona, susadığımızda soğuy suya duyduğumuz arzudan daha çok arzu duyar, daha çok severdik." </i>

Ne olur sana ulaşmam için kanadından

Ah Efendim, Can Efendim, Gül Efendim!

Olaya şahit olan Hazreti Ömer, fedekarlığın bu kadarına razı olamamış gibiydi.

Eyle kim leb-teşneler yanup diler hemvara su

kubbeyi kaplamıştır, bilemem..)

kurtarabilir.)

Su yolın ol kuydan toprağ olup dutsam gerek

Yoluna, nuruna, davana kurban.

18. Peygamberlik gül bahçesinin canlılığını tazelemek için mermer taşı mucizinden su akıtmış.

21. Dostu, yılan zehri içse, ebedi hayat suyuna döner, düşmanı su içse mutlaka yılan zehri olur.

(Nasıl sarhoşa şarap içmek, aklı başında olana da su

El sunup urgaç vuzu içün gül-i ruhsara su

Peygambere yalvarmayın. O sizi kurtaramaz, duyamaz, cevap veremez. Çünkü o vefat etti. Ondan artık birşey de beklemeyin çünkü o vereceğini verdi görevini yaptı. Peygambere bir de aşk mektubu yazarak saçma sapan işlere bulaşmayın.

Habibim mi. Kardeş sen hangi kuranı okuyon. Kuranda habibim diye bir tabir varsa aç ben de göreyim.

Çün rakibümdür dahı ol kuya koyman vara su

derman bilirler.)

Zikr-i na'tün virdini derman bilür ehl-i hata

söndür. Susuzum bu defa da benim için su ara.)

Kuze eylen toprağum sunun anunla yara su

düşmanına) elbette yılan zehrine döner.)

Bu beyitte geçen "peykan" sözü okun ucundaki demir manasına gelir. Bu da sevgilinin kirpiklerine tekabül eder. Sevgilinin oka benzeyen kirpikleri aşığı yaralar, yaralılar da suyu ihtiyatla içerler.

hayret ile parmağını ısırır.)

Hab-ı gafletden olan bidar olanda ruz-ı haşr

taşa vurarak ömürler boyu, durmaksızın başıboş gezer.)

Fuzuli ince bir hayale dayanan bu beytinde aliterasyonu ile asonansının doğurduğu ahenkten de istifade ediyor.

Zerre zerre hak-i dergahına ister sala nur

26. Ey Tanrı'nın sevgilisi, ey insanların en iyisi, sana dudakları yananların su dilemeleri gibi müştakım.

16. Su temiz tabiatını aleme aydınlık kılmış ve Hazret-i Muhammed'in, yoluna girmiştir.

Hayalini kurdum binlerce yıl uzaktan. Bir tebessümüne hasret kaldı günahkar bakışlarım. Sen bir serap gibisin içimin çöllerinde; yaklaştıkça uzaklaşan, uzaklaştıkça yaklaşan ve yakan... Hayalin bile serinliktir kavrulan ruhum için, hayalin bile tat verir acıyan yüreğime. Adın geldiği ve ismin can olduğu zaman cümlelerimin özüne, yok olur bütün düşmanlıklar ve savaşlar. İhtiyar dünya bin defa şahittir buna. Hz. Ömer'in öfkesi, potanda eridi Efendim. Hz. Vahşi, günahları için gözyaşı dökmeyi Senden aldığı nameyle öğrendi. Gel Efendim, bir gece yarısı cesedime can olmak için gel, damarlarıma aşkınla dolmak için gel! Ah Efendim, andım yine Seni her şey yadımdan silindi.

Umduğum oldur ki ruz-ı haşr mahrum olmayam

Her yıl, yüz binlerce Müslüman, dünyanın dört bir yanından Hacc'a giderler. Peygamber'in mezarını ziyaret ederler. Şair, sulara da böyle kutsal bir duygu yüklüyor. Suların başını taştan taşa vurması, hem hakiki, hem mecazi manada kullanılmıştır. Hayat ile su arasında münasebet olduğu için şair ömür kelimesini kullanmıştır. Muttasıl kelimesi Arapça "vasl" kökünden gelir. Bu beyitte teşhis sanatı vardır.

Başını daşdan daşa urup gezer avare su

Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çare su

Çeşme-i hurşidden her dem zülal-i feyz iner

kesmeliyim, çünkü su benim rakibimdir, onu o yere

Ey susuz kalanlar için parmaklarından pınarlar akan Sevgili! Yaradan, 'Habibim' demiş Sana, "Sen olmasaydın gökleri yaratmazdım." diye ilan etmiş aleme. Ağaçlar köklerini sökmüşler toprağın bağrından yanına gelmek için. Hurma kütüğü inlemiş rıhletinin ardından. Ey taşlarla bile konuşan Sevgili! Bir gün gelsen bana, ağlayan gözlerimin ta içine sürmeli gözlerinle nazar kılsan, nurun aksa gözlerimden gönlüme. Ve öylece yanarak menziline varsam.

Su Kasidesi

akarsu da zamanla duvarda, yarlarda yarıklar meydana

Hicranla yanan gönlüm durmadan inleyecek

Servi ile kumru çok defa bir arada bulundukları için birbirlerine aşık sayılırlar. Servi, güzel boylu sevgiliye, kumru yalvaran aşığa benzer. Şair, servinin uzun oluşu ile dikbaşlılık arasında bir münasebet bulunuyor. Servi ağaçlarının dibinden akan su da bir arabulucuya benzetiliyor. Şair bu beyitte servi, kumru ve suya insana has vasıflar vermek suretiyle "teşhis" ediyor ve adeta tabiatı masallaştırıyor.

(Kıyamet günü olduğu zaman, gaflet uykusundan uyanan

güneş çeşmesinden her an bol bol saf, tatlı ve güzel

Ey kupkuru çölleri cennetlere çeviren gül.'

Onun ideali, insanlığa hizmetti, yoksa insanlığın kendisine hizmeti değildi. O sebepten eline geçeni yemek yedirir, içmez içirir, yönettiği insanların mutluluğuyla mutlu olurdu.

ah nidem!

(Seni övmenin bereketinden dolayı Fuzuli'nin

Çeşm-i vaslun vire men teşne-i didara su

olsa o eşikten dönmez.)

içmek hoş geliyorsa, ben senin dudağını özlüyorum,

Peygambere aşk adıyla naat dizenlerin sonu da Hz isa yı öve öve göklere çıkaran hristiyanlardan farklı olmaz. Siz de girmeyin bu şeytanın tuzağına. Şeytanın oyunlarını hriztiyanlık tarihini incelersen görürsün. Önce çok sev der. Sonra yetmez aşık ol der. Sonra da ne olduğunu biliyorsun

4. Yaralı gönül senin ından korka korka bahseder. Yaralı olan suyu ihtiyatla içer.

Anlasam vuslata ne zaman ferman gelecek? Beni de çağırır mı çağları delen sesin? Bir dua sonrası ay yüzünle yüzüme bakıp, "Günahkar olsan da gel!" der misin? İçimdeki sancının adı nedir, Efendim? Nedir beni bu zamansız mekansız hasrete çeken, bu yüreğimdeki ağırlık, bu mücrim halimle ötelere duyduğum iştiyak da ne?

Dergahından iltica eyler ata el meded ey madeni nuri Huda." y. sultan selim

Nihayet elindeki mikan bitti, yardım isteyecek insan da bitti. Demek ki hesap iyi yapılmıştı.

Ayet var yau,

Hata kelimesi yanlış ve günah manasına gelir. "Ehl-i hata"dan maksat, yanlış yola sapanlar, günahkarlardır. Onlar günahlarından kurtulmak için, sarhoşun ayılmak maksadıyle yüzüne su serpmesi gibi senin na'tını tekrarlarlar. Na't, bir şeyi medhederek anlama manasına gelir. Hazret-i Mu-hammed'i övmek için yazılan şiirlere de na't denilir. Belli zamanlarda okunan Kur'an cüzlerine ve dualara "vird" denilir.

Dest-busı arzusıyla ger ölsem dostlar

27. Şen o keramet denizisin ki, Miraç gecesi feyzinin şebnemi duran ve gezen yıldızlara su götürmüştür.

Arızun yadıyla nem-nak olsa müjganum n'ola

Eşk-i hasretden tökende dide-i bidara su

Allah bile ayetinde habibim demiş de ben sevgilim deyince mi zararı olacak?

Vehm ilen söyler dil-i mecruh peykanun sözin

tüylere benzetemez. )

ve onun ayrılığında duyduğum hararetimi yatıştır,

yahya kemal

(Kabrini yenileyen mimara su lazım olsa,

(Su ayağının toprağına ulaşayım diye başını taştan

BÖYLE ÖRNEK OLUYORDU İNSANLIĞA!

(Topraktan bir set olup su yolunu o mahalleden

14. Servi, kumrunun yalvarmalarına karşı dikbaşlılık ediyor. Su gitsin de onun eteğine sarılıp ayağına düşsün yalvarsın.

Bu da Benim Düğünüm Olsun

bahçesine doğru akar. Galiba o hoş yürüyüşlü, hoş

Bir yolunu bulup gönlünden içeri aksam

17. Seyyid-i nev'-i beşer seçkinlik incisinin denizidir. Onun mucizeleri kötülerin ateşi üzerine su serper.

Sensiz geçen bu acı rüyadan kurtulayım

Kılmağ içün taze gül-zarı nübüvvet revnakın

Hame tek bahmahdan inse gözlerine kara su

ver kardeşim ver... verki ALLAH DA sana versin..

Efendimiz şefkatle baktı bedeviye. Sonra da beklenmeyen teklifini yaptı yoksul adama:

(Ey Allah'ın sevgilisi! Ey insanların en hayırlısı!

düşkün göz, hasretten su

gözümden akan sular, göz yaşları mı şu dönen gök

Gam güni itme dil-i bimardan tigun diriğ

(Şu dönen gök kubbenin rengi su rengi midir; yoksa

dileği ile dikene verilen su boşa gitmez.)

gibi birer inci olmuştur.)