Çocukların gelişim dönemleri kendine has özelliklere sahiptir. En başından başlarsak; bebek yeni doğduğunda kendisini annesinden farklı olarak algılayamaz. Herkesin kucağına alıp rahatlıkla onu sevebilmesinin sebebi budur; annesinden farklı değildir ki ondan ayrıldığı için ağlasın!

Çocuklar büyürlerken yavaş yavaş gelişirler. Onların hayatında da her şeyin bir sırası vardır. Doğru ve sevgi dolu bir Allah inancına ve dolayısıyla da ibadet sevgisine ulaşabilmeleri için bazı gelişim basamaklarından geçmeleri gerekir. Bu basamaklara yetişkin birinin dönmesi çok tehlikeliyken çocuk için bunlar çok normaldir. O?na kulluğu seven evlatlara sahip olabilme duasıyla?

«Tövbe de yavrum!

Dua için "amin".

iktibas

On bir-on iki yaşlarında soyut düşünceye geçişle birlikte çocuk Allah?ın her zaman ve her yerde olduğunu idrak edebilir.

Beş-altı yaşlarına geldiklerinde çocukların kafalarındaki Allah düşüncesi bir insan gibi tasavvur edilse de O?nun diğer insanlardan farklı olması gerektiğine dair gizli bir inanç da vardır. ?İnsan gibi olsa da, en büyük insan olmalı!?şeklinde düşünebilirler.

O?nu korkulacak bir varlık olarak değil; bizi seven bizim de kendisini sevdiğimiz merhametli yaratıcı olarak tanıtmamız gerekir. Her insanın korktuklarına karşı verdiği en tabii tepki ondan kaçmaktır. Korktuklarımızdan kaçtıkça da onu tanıma imkanımız ve isteğimiz azalır. Allah?ı sevdikçe O?nu tanıma isteği, tanıdıkça da O?nu sevme düşüncesi gelişir. Kalbe sevgi kök saldıktan sonraysa ibadet zorunluluk değil bir ziyafet olur! Allah?ı sevmek O?nunla birlikte olma arzusunu besler. Rabbimiz?in de büyük-küçük hepimizden istediği bu değil midir? O, şöyle buyurur:

«Biz de Allah olamaz mıyız? Keşke biz de Allah olsaydık.

Elbette Allah?tan korkmak da gerekir; lakin bu korku sıradan bir korku değildir. Buna O?nun sevgisini kaybetme korkusu da diyebiliriz. Zamanı geldiğinde -ki çocukların Allah korkusuyla tanışacakları yaş, akıl-baliğ olduktan sonradır- bunu çocuklarımıza öğretebiliriz. Akıl-baliğ olmadan önce çocuklara sadece cennet varsa, cehennemle neden onları korkuturuz ki?

«Allah?ı göremiyoruz çünkü gözlerimiz her şeyi göremez; göremediğimiz her şey de yok demek değildir! Üfle bak; nefesimizi de hissediyoruz ama göremiyoruz.

Aynur TUTKUN

Zeka gelişimi normal olan bir çocuk daha sonraları Allah?ı keşfetme arzusuyla sorular sormaya başlar. Bu yüce Yaratıcı?nın fıtrata yerleştirdiği bir duygudur. Lakin dört yaşlarında başlayan Allah tasavvuru, Allah?ı insana benzetme, insani vasıflarla tanımaya çalışma şeklindedir; çünkü çocuk daha soyut düşünceye geçememiştir. Tanıdığı, bildiği, gördüğü varlıklardan yola çıkarak hiç görmediği Yaratıcı?yı tanıma arzusu mucize gibi bir şeydir. Allah?ın varlığının delillerindendir.

«Boyu bulutların neresine kadar gelir?

gibi sorularla çocuğu olan herkes karşılaşmıştır muhtemelen ya da bir gün karşılaşacaktır. Yetişkinlerin bu tür sorulara vereceği cevaplar onların anlayışına göre farklılık gösterir. Çocukların bakış açılarıyla kendilerininkini aynıymış gibi düşünenler çok ilginç cevaplarla onları susturmaya çalışırlarken bazı yetişkinler de en doğruyu arama telaşına düşerler?

«Şşşşt, öyle denmez!

«Allah?ın boyu ne kadar?

Tüm çocuklarda zamanı biraz farklı olabilse de yaratıcı tasavvuru bu sırayla gelişir. Bu yüzden çocukların bize göre ilginç gelen sorularını sormasında hiçbir gariplik yoktur. Yetişkinler, çocukların sorularına öyle cevaplar vermelidirler ki çocuk; Yaratıcı?dan korkmasın, nefret etmesin, hayal dünyaları kısıtlanmasın ama aynı zamanda da doğruyu öğrensin. Zira ibadet sevgisinin temelleri Yaratıcı?ya inancın oluştuğu o yıllarda Allah sevgisiyle birlikte atılır.

?Ey iman edenler! Sizden kim dininden dönerse, , Allah öyle bir kavim getirir ki, onlar Allah?ı sever, Allah da onları sever. Onlar mü?minlere karşı alabildiğine mütevazı, kafirlere karşı ise güçlü ve başları diktir. Allah yolunda cihad ederler ve kınayanların kınamasına da aldırış etmezler. Bu Allah?ın bir ihsanıdır, onu dilediğine verir. Allah Vasi dır ve Alim?dir.? (el-Maide, 5/54)

«Eğer Allah senin düşündüğün gibiyse boyu da en büyük olmalı!

«Allah?ı hiç görmediğimiz için boyunu da bilmiyoruz tatlım! gibi onun bakış açısından yaklaşılarak verilen cevaplar, çocuğun hem hayal dünyasını kısıtlamayacak hem de çocuk Allah?tan ve dinden korkmayacaktır.

«Allah?ın arkadaşları var mı?

«Tavukları bize yumurta versinler diye, inekleri bize süt versinler diye, arıları bal yapsın? diye bizim için yaratmıştır. Denizi, ağacı, toprağı, güneşi, hepsini bizim için yaratmıştır. O bizi çok sever. Hatta sevelim diye kedileri, bize bekçilik etmeleri için köpekleri? yaratmıştır. gibi somut örneklerle çocuklarda Allah sevgisi oluşturmaya çalışmak da ileriki yaşlarda ibadet sevgisinin temellerini oluşturacaktır. Biz yetişkinler de sevmediklerimizin sözünü dinlemek istemeyiz değil mi?

«Biz Allah gibi güçlü olamayız, her istediğimizi yapamayız ama sağlıklı beslenip spor yaparsak güçlü kaslara sahip olabiliriz!

Yedi-sekiz aylıkken ilk olarak kendisinin ayrı bir insan olduğunu algılamaya başlamasıyla anneden ayrı kalmanın telaşına düşer; onun için bir başkasının kucağına gitmek istemez. Bir yaşlarında ilk adımla birlikte kucaktan inmesiyle özgürlüğün tadını alır; anneden farklı bağımsız bir fert olmanın tadıyla oradan oraya koşturur. Kendini keşfeden çocuk iki-üç yaşlarında da yetişkinleri bıktıracak derecedeki merakıyla; «Bu ne? , «Hıı? sorularıyla etrafını keşfetmeye çalışır.

«Allah?ı neden göremiyoruz? Sen Allah?ı gördün mü?

Yazı için de teşekkürler. Çocuklarını yetiştirmede özenli ve dikkatli olan anne babaların en çok sorduğu sorulardan biridir bu. Yanıtının çocuğun üzerinde önemli etkileri olduğu sorulardan biridir üstelik. Bu yüzden yanlış olmayan ancak çocuğun yaşına uygun olan yanıtlara özen göstermeli. Allah anne babalara kolaylık versin:)

7-9 yaşlarındaysa çocuk Allah?ı kendisinin ve yakınlarının yaratıcısı çok yüce bir varlık olarak tasavvur eder fakat ona göre O, hala göktedir!

«Meleklere Allah?ın arkadaşları değil de hazır olda bekleyen askerleri dememiz daha doğru olur sanırım!

«Allah?ın ayağı dağ kadar mıdır?

«O, insan mı ki öyle sorular soruyorsun?

«Aman Allah?ım bu çocuk ilahlık mı taslıyor! şeklindeki cevapları verenler, çocukları anlayamayan zavallı yetişkinlerdir.

«Allah?ı göremiyoruz çünkü bizim gözlerimiz küçük!

«Her şeyi Allah mı yapıyor?