Allahü teala, Kur'an-ı kerimde, ictihad ediniz! diye emrediyor. Birçok ayet-i kerimelerden, ilimleri derin olan yüksek derecedeki alimlerin ictihad ile emrolundukları anlaşılmaktadır. Bunu için ehliyyeti ve liyakati olanların ictihad etmesi farzdır.

ictihatlık bir mevzumu varki kapının kapalımı açıkmı oldugu tartışılıyor.

Ayrıca, fıkıh ilminin üsul ve kaidelerine vakıf olmak, oniki ilmi, ayet-i kerimelerin ve hadis-i şeriflerin rümuz ve işaretlerini ve manevi tefsirlerini anlayıp kavrıyabilecek ayrı bir irfana, nur-i iman ve itmi'nan ile dolu münevver bir kalb ve vicdana sahip bulunmak lazımdır.

Lügatta ictihad, meşakkatı ve külfeti gerektiren bir işi gerçekleştirebilmek için bütün gücü sarfetmektir. Usulcülerin ıstılahında ise ictihad; insanın daha fazlasını yapmaktan aciz kaldığını hissedeceği bir seviyede, şer'i hükümlerden zannı istenen bir şeyde bütün gücü kullanmaktır. İctihad, hadis ile sabittir. Rasulullah 'in Ebu Musa el-Eşari'yi Yemen'e gönderince ona şöyle dediği rivayet edilir.

Müslümanların din özgürlüğünün güçlendirilmesi; genel ahlakın korunması; kendi aralarında ve diğer ülkelerde yaşayan din kardeşleriyle ilişki ve dayanışmaların pekiştirilmesi ve İslam medeniyetinin bütün dünyada en iyi şekilde temsil edilmesinin sağlanması gibi ulvi görev ve sorumlulukları bulunmaktadır. Bunları gerçekleştirebilmenin yolu; esnekliğini yitirmiş, değişime engel olan bir takım uygulamalardan vazgeçmek ve yerine yenilerini koymaktır. Zaman içerisinde eskimiş yanlış anlayış ve kabulleri hala savunmaya kalkışmak ve değişime direnmek, İslam?ın yanlış anlaşılmasına ve tanıtılmasına sebebiyet vermektedir ki, buna hiçbir mü?minin hakkı ve yetkisi olmasa gerektir.

Ayrıca ayet-i kerimelerin, indiği zamanları ve sebepleri ve ne hakkında geldiklerini, nasih, mensuh olduklarını ve bunlar gibi diğer yönlerini bilmek gerekir.

Ancak tafsilatlı olarak gelen bu nasslar, yeni olaylar üzerine uygulanmaya muhtaçtırlar. Fakat burada tatbikten maksat ictihad değildir. Bu tatbikten maksat, tafsilatı gerektirse bile mücmelinden hüküm istinbat etmektir. Çünkü şer'i nasslar genel ve mücmeldirler. Tafsilatlı olarak gelmiş olsalar bile genel ve mücmel olması teşrii nassların tabiatındandır. İster kitap olsun ister sünnet olsun şer'i nasslar düşünme sahası için teşrii nassların en elverişli olanı, genellik için en geniş sahayı kaplayanı ve genel kuralları çıkartmak için kuralların yerleşmesi bakımından da en elverişli toprağa sahip olanıdır. Bütün halk ve ümmetlere teşrii nass olabilecek güçtedir. Düşünme sahası en elverişli olanı olması, insanlar arası her çeşit ilişkilerin tamamını kuşatmasıyla barizdir. Bu ilişkiler ister fertlerin birbiri ile olan ilişkileri olsun, ister devletle idare edilenler arasındaki ilişkiler olsun, ister devletle halklar ve ümmetler arasında ki ilişkiler olsun bunlar ne kadar yenilenirse, çeşitlenirse ve artarsa artsın bu şer'i nasslar bunlarla ilgili hükümler istinbat etmeye ve üzerinde düşünmeye imkan verebilecek güçtedir. Bu nedenle bütün teşrii nasslar arasında düşünme sahası en geniş, en elverişli olanını şer'i nasslar oluşturur. Genellik için en elverişli nasslar olması, mantuk, mefhum, delalet, illetlendirme ve illetlendirme kıyasını kapsamına almasından dolayı cümlelerinde, lafızlarında ve kalıpların üslubunda açıkça görülmektedir. Bu hususlar kolay, daimi ve her işi kapsayıcı bir şekilde hüküm çıkarma imkanını sağlar.

bu ictihad kapısını anlamak ve değerlendirmek lazım,

içtihad kapısının kıymet ve değerini bilmemez lazım,

şimdi eski zaman moda gülümsecim, zamanesi filan yok bazıları için... üç köşeli üç taşla uğraşanlar için yazı pek iç açıcı değil... kapıları açmak kolay değil... kapıdan önce aşmamız gereken bitakım şeyler var...

İşte bu kıyas, hükmü istinbat etmek için yapılan bir kıyastır ve Nebi de onların bu sözlerini ikrar etmiştir, doğrulamıştır. Yine Rasulullah 'in Muaz b. Cebel'i Yemen'e vali olarak gönderdiğinde on"Ne ile hükmedeceksin? Allah'ın kitabı ile. Allah'ın kitabında bulamazsan? Allah'ın Rasülünün sünneti ile. Allah'ın Rasülünün sünnetinde de bulamazsan? Kitap ve sünnete göre kendi görüşümle ictihad ederim dedi. Bunun üzerine Rasulullah "Allah'ın Rasülünün elçisini Allah ve Rasülünün sevdiği şeyde muvaffak kılan Allah'a hamd olsun" dedi."

"Hakim ictihad eder ve ictihadında isabet ederse iki sevap kazanır, hata ederse bir sevap kazanır"

Özetle, günümüzün sorumluluk bilinci taşıyan, ahlaklı ve samimi Müslümanlarına düşen görev; İslam?ın değişime karşı olmadığını bilerek, değişen şartlara en kısa zamanda uyum sağlamak, kendi şahsiyet ve kimlikleriyle dünya dengeleri arasındaki yerlerini almak ve İslam?ı en güzel şekilde temsil etmeye çalışmak olmalıdır. Bunu yapmayanların başkalarını suçlayarak sorumluluklarından kurtulabileceklerini zannetmeleri ise kesinlikle yanlıştır.

İCTİHAD NEDİR?

Mehmet Oruç

selam ve dua ile...

Müctehid kendi görüşünde hata ihtimali olsa bile kendi ictihadıyla ulaştığı zanni meselelerde isabet etmiştir. Ancak müctehidin isabet etmesi demek, mutlak olarak doğruya isabet ettiği anlamına gelmez. Çünkü bu durum zanni hüküm açısından vakıaya uygun değildir. Çünkü Rasulullah müctehidi, "hata eden" olarak isimlendirmiştir. Yoksa müctehidin isabet etmesinden kasıt hatadan tamamen uzak olması anlamına gelmediği gibi isabeti hata karşılığı olarak yapılan bir isabet de değildir. Hatalı olan müctehidi doğruyu söyleyen kimse olarak adlandırmak ise nassın itibarına göre olmuştur. Çünkü nass o müctehidin her halde ecir alacağını bildirmiştir. Yoksa kendisi hiç hata etmemiş anlamına gelmez. Buna binaen her müctehid kendi zannına göre isabetlidir. Nitekim bu isabet etme konusu bir hatanın var olabileceği ihtimalini kaldırmaz. Çünkü, o mutlak doğruluğu bulmuş değil ancak bir doğruluk üzerindedir.

İctihad makamına layık olabilmek için, birçok kayd ve şartlar vardır. Evvela arabi yüksek ilimleri tamam bilmekle beraber, Kur'an-ı kerimin hepsi ezberinde olmak, sonra, ayet-i kerimelerin mana-i muradisini, mana-i işarisini, mana-i zımni ve iltizamisini bilmek gerekir.

içtihad kapısı her zaman açıktır, bu bizler için bulunmaz bir nimet.

Değişim zorunlu hale geldiği vakit buna direnmek ve eski adetleri savunmaya kalkışmak İslam?ı bilmemektir. Zira İslam?da hukuk?statik? değil, ?dinamik? bir olgudur. Her mü?minin de bunun farkında olması gerekmektedir.

Yine Rasulullah 'in Yemen'e vali olarak gönderdiği Muaz b. Cebel ile Ebu Musa el-Eşari'ye şöyle söylediği rivayet edilir:

Bu yüksek vasıflar ve özellikleri, faziletleri taşıyan, akılları kuvvetli kimseler, ancak Peygamberimizin asr-ı saadetinde ve Sahabe-i kiramın zamanında ve Tabiin ve Tebe'i tabiin devrinde bulunabiliyor, sohbet bereketi ile yetişiyordu. Zaman ilerleyip, asr-ı saadetten uzaklaşıldıkça, fikirler bozulmuş, dağılmış, bid'atler türemiş, üstün, kıymetli kimseler yavaş yavaş azalmış, dördüncü asırdan sonra, bu sıfatlara sahip bir alim ortada kalmamıştır. Bunda alimler ittifak etmişlerdir.

Yunus, 10/85; ?Ey Rabbimiz, bizi zalim bir toplumun elinde rüsvay etme!?; Mümtehine, 60/5; ?Ey Rabbimiz! Bizi hakikati inkar edenler için bir oyun ve eğlence aracı yapma!...?

Ayrıca, kütüb-i sitte ve diğer hadis kitaplarında bulunan hadis-i şeriflerin hepsini ezberden bilmek ve her hadisin ne zaman ve ne için söylendiğini ve şümul derecesini, hangi hadisin diğerinden evvel veya sonra olduğunu, ait oldukları cihetleri, hangi vak'a ve hadise üzerine söylendiklerini ve kimler tarafından nakil ve rivayet edildiklerini ve bunların her birinin hal tercümelerini bilmek gerekir.

içtihat kapısı kapalı değil lakin ictihat yapılabilmesi için müctehit lazım. buyrun bir müctehidin özellikleri:

açık veya kapalı olmasının günlük yaşamımıza somut olarak ne gibi etkisi olabilir cevap lütfen.

İslam'ın şer'i nassları, Müslümanlara ictihadı farz kılmaktadır. Çünkü şer'i nasslar insanoğlunun karşılaşacağı bütün olaylara uygulanacak nitelikte tafsilatlı olarak değil mücmel olarak gelmiştir. Bu nedenle karşılaşılan her olaya şer'i hükmü uygulamak için bu nassları anlamak ve nasslardan Allah'ın hükmünü istinbat etmede bütün gücü harcamak gerekir. Hatta mufassal olarak gelen nasslar bile, gerçek yapısıyla mücmel ve genel olduğu için açıklanmayı gerektirir. Örneğin miras ayeti mufassal olarak gelmiştir. Ancak bu mufassal hükümler hakkında dikkatli bir tafsilata girildiğinde "kelale" ve "hacb" meseleleri gibi birçok mesele cüzi hükümler olmasından dolayı anlamaya ve istinbata/hüküm çıkarmaya muhtaçtır. Bütün müctehidler evladın, ister erkek olsun isterse kız olsun mirasta kardeşlere mani/hucub olduğunu söylerler. Çünkü kelimesi her erkek ve kız hakkında kullanılır. Oysa İbni Abbas, kızın mani/hacb olmadığını söyler. Çünkü İbni Abbas'a göre "veled" kelimesi yalnızca erkek çocuklar için kullanılır. Bu nedenle tafsilata sunulan nasslar bile mücmel olarak gelmiştir. Onlardan hüküm çıkarmak için ictihad yapmaya muhtaçtırlar.

kapı mı kaldı gülümse açık ve ya kapalı bırakalım... aforozculuk şimdi moda:)))

İctihad ise Müslümanlara farz-ı kifayedir. Eğer onların bir kısmı bu farzı yerine getirirlerse, diğerlerinin üzerinden sakıt olur. Hiçbiri bunu yerine getirmezse, içinde müctehid bulunmayan o asırda yaşayan bütün Müslümanlar günahkar olmuş olurlar. Bundan dolayı, bir asırda mutlak şekilde bir müctehidin bulunmasından yoksun olması asla caiz değildir. Çünkü dinde fakih olmak ve ictihad yapmak farz-ı kifayedir. Eğer bütün Müslümanlar bunun terki üzerine birleşirlerse, hepsi günahkar olurlar. Nitekim, bir asırda bütün Müslümanlar bunun terki üzerine birleşirlerse sanki dalalet üzerine birleşmiş olurlar. Başka ifadeyle Allah'ın ahkamını terk etmek konusu üzerine ittifak etmiş sayılırlar. Bu ise, asla caiz olmaz. Buna ek olarak, şer'i hükümleri bilme yolu ictihaddan geçer. Buna göre, şer'i hükümleri bilme hususunda kendisine dayanılabilecek bir müctehitten bir asrın yoksun olması, şeriatın iptal edilmesine ve şer'i hükümlerin yok olmasına yol açar. Bu ise kesinlikle caiz değildir.

uyarı için teşekkür ediyorum. o başlığı açtıktan sonra siz güncellediniz, ondan sonra gördüm ben. ordakileri de okudum ancak nasuh sadece risaleinur ışığında anlatmış. ben daha geniş bir çerçeveden konuşmak istiyorum bu konuyu.. tşk ederim.

?Şimdi müctehid mi var?, ?ictihad kapısı zaten kapandı? demek; bilerek ya da bilmeden İslam?a en büyük zararı vermektir. İslam?ı dar kalıplara hapsederek onun büyümesine ufuk ve çığır açmasına, dolayısıyla da gelişmesine engel olmaktır. Müslümanları aktif bir özne olmaktan uzaklaştırıp, pasif bir nesne konumuna itmektir.

"Allah'ın Kitab'ı ile hükmet. Onda bulamazsan Rasulullah 'in sünneti ile hükmet. Onda da bulamazsan görüşünle ictihad et

Müslümanlar ictihad ile dinlerinin dinamizmini, canlılığını, esnekliğini ve her şartta uygulanabilir olduğunu bütün dünyaya göstermek zorundadırlar.

İslam?ın kendi usul ve mantığı içinde kalmak şartıyla, ictihad yaparak, daha önceki ictihadlara dayalı bir kısım kabul ve uygulamaları, kural ve kurumları değiştirmek her zaman mümkündür.

Bediüzzaman bile açık olduğunu söylemiş ama hala kapalı diyorlar. Üstad bile afarozculardan daha genişmiş.. gel gör ki ''müctehid olabilecek vasıfta insan yoktur. olmayacaktır'' diyerek bu kapıyı zorla kapatmak isteyenler maalesef geçmişin tozlu raflarında yaşamaya mahkum olacaklar

İSLAM DEĞİŞİME KARŞI MIDIR?

günümüz meselelerine açıklık getirmek konusunda ayetler ve hadislerin yetersiz kaldığı durumlarda günümüz alimlerinden istifade edilebilir.

İctihad kapısı açıktır..

"Ne ile hükmedeceksiniz? Onlar: Eğer hükmü Kitapta ve sünnette bulamazsak bir işi diğerine kıyaslar ve hakka en yakın olan ile amel ederiz."

Müctehidlerin kıyası nasıl yaptıklarına bir örnek de şudur: Kur'an-ı kerimde şarap içmek yasak edilmiş, başka içkiler bildirilmemiştir. Şarapın haram olmasının sebebi, hamr kelimesinden de anlaşılacağı üzere, tahmir-i akıl, yani aklı karıştırdığı, giderdiği içindir. Bundan dolayı müctehidler, şarapın haram olmasındaki sebep, herhangi bir içkide bulunsa haramdır, diye ictihad etmişler. Her sarhoş eden şeyin haram olduğunu emir buyurmuşlardır.

Olaylar her gün yenilendiği için bir dairede sınırlandırılamaz. Dolayısıyla çıkan her yeni olay hakkında Allah'ın hükmünü bildirecek müctehidlerin bulunması zaruridir. Aksi takdirde yeni çıkan olaylar hakkında Allah'ın hükmü bilinmemiş olur ki bu, caiz değildir.

orda açık ve net anlatılmış katkalarınız için teşekkurler

gulumse kardeşim hemen sızın başlığın altında aynı konuda yapılmış açıklamalar var ordan da ıstıfade edebılırsınız

güzel konu ictihat kapısı kaplımı değilmi.

Müctehid, hüküm istinbatında bütün gücünü harcar. İctihadında isabet ederse iki sevap, hata ederse bir sevap alır. Bu konuda Rasulullah şöyle demektedir:

ictihad kapısı her zaman açıktır.

Sahabe, zanna dayalı fıkhi konularda müctehidin hata etmesi durumunda ondan günahın kaldırılacağında icma etmişlerdir. Ancak farz olan ibadetler, zinanın ve katlin haram olması gibi kat'i konularda ictihadın yapılmayacağında ise şüphe yoktur. Bu nedenle Sahabe, zanni meselelerde ihtilaf ettikleri halde kat'i meselelerde asla ihtilaf etmemiştir.

Teşrii açıdan şer'i nassların hakikatı işte budur. Bunlara ilave olarak bu nasslar insanoğluna gelmesinden dolayı da bütün ümmetler ve halklar için teşrii kaynağı olarak gelmiştir. Bu nedenle bu şer'i nassları şer'i anlayışla anlayıp her olayın şer'i hükmünü şer'i nasslardan çıkarıp her zaman uygulayabilme imkanını sağlayacak müctehidlerin bulunmasına ihtiyaç vardır.

Genel kuralların yeşermesi için en verimli toprağa sahip olması ise, bu nassların ihtiva ettiği genel anlamların zenginliğinde ve bu genel anlamların tabiatında açıkça görülür. Bu nedenle Kur'an ve hadis, tafsilatlı konularda bile ana hatları ile gelmiştir. Genel hatların tabiatı, külli ve cüzi meseleleri kapsamına alabilecek genel manaları içeriğinde barındırır. Ki anlamlarının zenginliği de zaten buradan kaynaklanmaktadır. Üstelik bu genel manaların delalet ettikleri şeyler, mantıki, farazi ve nazari şeyler değil hissedilebilen ve vakıası olan şeylerdir. Aynı zamanda bunlar yalnızca belirli fertlerin ihtiyaçlarına çözüm getirmeyip insan cinsinin ihtiyaçlarına çözüm getirmektedir. Yani insanın yaptığı bir fiilin türü ne olursa olsun insana ait fiilin hükmünü açıklamaktadır. Bu nedenle birçok hükümlere ve anlamlara uygun bir şekilde gelmiştir. Bunun için genel kaidelerin yeşerebileceği en verimli toprağa sahip nasslar şer'i nasslardır.

içtihad kapısı hiçbir zaman kapanmamıstır. Efendmz sav bile kapatmadıysa dier insanlara ne oluyor

Olumlu anlamdaki gelişim ve değişimin önünü tıkamak, baskı, dayatma, korkutma ve bir takım eski yöntemlerle sonuç alacağını ve insanları ikna edeceğini sanmak; geçmişte olduğu gibi günümüzde de geçerli değildir. Objektif, tutarlı ve mantıklı izahları olmayan bazı kabulleri savunabilmek artık mümkün gözükmemektedir.

Müslümanlar da hür, çoğulcu, demokrat ve insan haklarına saygılı olduklarını bütün dünyaya ispatlamakla mükelleftirler. Aksi halde kendilerini maksatlı olarak kötü tanıtan ve her türlü maddi imkana sahip olan zalimlerin ellerinde oyun ve eğlence aracı olmaktan, işkencelere maruz kalmaktan, sömürülmekten ve aşağılanmaktan kurtulmaları mümkün olmayacaktır. Müslümanlar zaten dinlerinin gereği olan bütün bu ve benzeri hususları kendi iradeleriyle, iç dinamikleriyle, baskı altında kalmadan bilerek ve severek yapmalıdırlar.

İslam?ın asla değişmeyecek hükümleri olduğu gibi zaman ve şartlara göre değişen hükümleri de vardır. Bununla beraber ifade etmek gerekir ki, ictihad ancak ehil olanlar tarafından yapılabilir. Herkes kendi kafasına göre bir hüküm koyamaz, konulmuş bir hükmü gerekçesiz ve keyfi olarak değiştirmeye kalkışamaz.