Ebu Hafs Ubeydullahb. Ziyad b. Ebihi, henüz 22 yaşında iken h. 55 yılında Muaviye tarafından Basra?ya vali tayin olunmuştur. Daha sonra Horasan valiliğini de üstlenmiştir. Ceyhun nehrini geçen ilk arap komutandı. Bikend?i de o fethetmiştir. Yüzü güzel, fakat içi ve işi kötü bir kişiydi.

4333 - Hz. Cabir radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:

435. M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur`an Dili 2/940

"Benim, fazla hadis rivayet edişim garipsenmesin! Çünkü; Muhacir kardeşlerimiz çarşıdaki, pazardaki ticaretleriyle, Ensar kardeşlerimiz de tarlalardaki, bahçelerdeki ziraatlarıyla meşgul bulundukları sırada Ebu Hureyre, Peygamberin mübarek nasihatlarını hıfzediyordu."430

başlarımızın tacıdırlar...

432. Tabakat, 8/25

Tam manasıyla Allah yoluna kendilerini vakfetmiş bulunan bu güzide Sahabiler, Resul-i Kibriya Efendimizin hiç bir nasihatını, hiç bir hitabesini kaçırmazlardı. Daima orada hazır bulunur, irad edilen hitabeleri ve öğütleri hıfzedip diğer Sahabilere de naklederlerdi. Bu bakımdan İslami hükümlerin muhafaza ve naklinde Ehl-i Suffa`nın pek müstesna hizmet ve gayretleri vardır. Kur`an nurunun kısa zamanda alemin her tarafına süratle yayılmasında bu ilim heyetinin büyük payı vardır. Bu bakımdan İslam tarihinde Ehl-i Suffa müstesna bir yer işgal eder.

"`Falancalar hediye olarak getirdiler` diye cevap verdiler. "Sonra da, `Ey Ebu Hüreyre, Ehl-i Suffaya git, onları bana çağır!` diye emretti.

"`Haydi gel,` buyurdu.

Müslim, Fedailu's-Sahabe 207, (2531).

ASHABIN FAZİLETLERİNİN MÜCMEL ZİKRİ

Tirmizi, Menakıb (3864).

"Beraber gittik. Eve girdi. Ben de girmek için izin istedim. Müsaade ettiler. Ben de girdim. Bir kapta süt buldu. `Bu süt nereden geldi?` diye sordu.

"Ben, Rabbimden ashabımın benden sonra düşeceği ihtilaf hakkında sordum. Bunun üzerine şöyle vahyetti; "Ey Muhammed ! Senin Ashabın benim nezdimde, gökteki yıldızlar gibidir. Bazıları diğerlerinden daha kavidirler. Her biri için bir nur vardır. Öyleyse, kim onların ihtilaf ettikleri meselelerden birini alırsa, o kimse benim nazarımda hidayet üzeredir." "Ashabım yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız, hidayeti bulursunuz!"11

Günümüzde olduğu ve olayda da görüldüğü gibi bazılarının sandığının aksine, mevki, makam, ünvan ve benzeri geçici dünya değerleri, sahabiler için birer üstünlük ve farklılık alameti değil, sadece sorumluluk vesilesiydi.

Tirmizi, Menakıb (3793, 3794).

Yazımızın son ifadeleri, Peygamber ve sahabe sevdalısından;

"Ama ben de bir Arabım, bu köşk kimin?" dedim. Bunun üzerine:

sahabe...

"Evet!" dedik.

"Kızım! Sen ne söylüyorsun? Ben henüz Ehl-i Suffa`nın maişetini yoluna koyamadım."432

-Sahabilerin döküntüsü mü vardı ki? O senin dediğin döküntü takımı ancak onlardan sonrakilerde ve hem de onların dışındakilerde bulunmaktadır!1

Getirenler, "Sadakadır" cevabını verirlerse, onu el sürmeden Ashab-ı Suffaya ulaştırırdı. "Hediyedir" cevabını verirlerse onu kabul eder ve Ashab-ı Suffaya da ondan hisse ayırırdı. Çünkü; Kainatın Efendisi, Peygamber Efendimiz sadaka kabul etmez, sadece hediye kabul ederdi. Bir gün adamın biri, tabakla hurma getirmişti. Adama, "Sadaka mıdır? Hediye midir?" diye sordu. Adam, "Sadakadır" cevabını verince, Peygamber Efendimiz onu doğruca Suffa Ehline gönderdi. O sırada torunu Hz. Hasan, Peygamber Efendimizin önünde bulunuyordu. Tabaktan bir hurma alıp ağzına götürünce, Resul-i Kibriya Efendimiz derhal müdahale etti ve onu ağzından çıkarttırdı. Sonra da, "Biz Muhammed ve ev halkı [Ehl-i Beyti> sadaka yemeyiz, bize sadaka helal değildir!" buyurdu.434

"Ama ben biliyorum, onlara izin ver!" buyurdular. , onlar da girdiler.

sahabenin hayatlarıyla ilgili araştırmaya girip, o alandaki kaynaklara inerek, ciddi bir şekilde incelediğimiz zaman, hangi örneği vereceğimizi bilemiyor, seçim yapmakta utanıyoruz... Niçin mi? Önümüze kale gibi bir ayet dikiliyor; "Ey iman edenler! Yapmadığınız şeyi niye söylüyorsunuz?"7 Bakıyoruz ki, her bir sahabenin, hem dünya ve hem de ahirete yönelik, oldukça yoğun bir dünyası var. Bol laf üretip, boş gezmemişler. Boş vakit diye bir kavram yok hayatlarında. Bizler yapmamız gereken çalışmaları boşadığımız / boşladığımız için, boş vakit kavramını ürettik. İşini boşayan adamın vakti boş olur! Müslümanın boş vakti olur mu Allah aşkına? Oysa sahabenin her biri, o kadar çok iş yapmışlar ki, bugün biz onları anlatmaya bile güç yetiremiyoruz.

Kahramanları

Hayatın merkezinde sevgiyi buluyoruz, muhabbeti buluyoruz, aşkı buluyoruz... Bunun da özü imandır tabi. İmanın da merkezinde her şeyden önce Allah ve Resulü var. Kur'an ve sünnet var. İnanmak ve yaşamak, yani inanıp öğrenerek uygulamak.. İşin özü budur. İman ve amel...

Sen, insan ve toplum, sende temel ve bina;

Müzeyne kabilesine mensub olan ve Ebu Hübeyre künyesiyle anılan Aiz radıyallahu anh, Allah?ın kendilerinden razı olduğunu bildirdiği3 şeceretü?r-rıdvan altında gerekirse Mekkeli müşriklerle savaşmak üzere Hz. Peygamber?e biat eden 1400 sahabiden4 biridir. O, Huneyn savaşında yüzüne isabet eden darbe sonucu ciddi şekilde yaralanmış ve yarası bizzat Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem tarafından sıvazlanarak tedavi edilmiş ve Hz. Peygamber?in duasını almış5 mücahid bir sahabidir.

"Bu kime ait?" dedim.

"Ben kendimi cennete girmiş gördüm. Derken Ebu Talha'nın hanımı Rumeysa ile karşılaştım . Bir de hışırtı kulağıma geldi.

" olan ailenden kimi sevdiğinizi sormuyoruz. soruyoruz" dediler.

"Ben aranızda ne kadar kalacağımı bilemiyorum. Benden sonra "iki'ye uyun" dedi ve Ebu Bekr ile Ömer'e işaret etti. : "Ammar'ın davranışlarını örnek alın. İbnu Mes'ud ne söylemişse tasdik edin" buyurdu.

Seven sevdiği ile olur. O'nunla olmak için can atar. Seven; arzular, ister. Seven, sevdiği için her fedakarlığı göze alır. Sevmek istiyoruz biz de. O'nunla olmak istiyoruz. Birliktelik oluşturmak, O'ndan bir parçacık olsun istiyoruz hayatımızda. O cana, can atmak istiyoruz. O'nda, O'ndan olmak istiyoruz.

Buhari, Fezailu'l-Ashab 4, 7; Ebu Davud, Sünnet 8, (4627, 4628); Tirmizi, Menakıb, (3707).

Bu olay ve diyalog, sahabe-i kiram?ın emir bi?l-ma?ruf ve nehiy ani?l-münker görevine ne kadar önem verdiğinin ilgi çekici bir örneğidir. Aiz b. Amr radıyallahu anh, genç vali Ubeydullah?a karşı uyarı ve öğüt görevini yerine getirmiş ve ona Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem?in bir hadisinden hareketle nasihat etmiştir. Vali Ubeydullah?ın makamına mağruren kendisini küçümsemeye kalkışması üzerine de, ona son derece gerçekçi ve anlamlı bir cevap vermiştir. Çünkü sahabe-i kiramın hepsi ümmetin büyükleri ve seçkinleridir. Onların kendi aralarında az-çok düşünce ve davranış farkları olsa bile, bu durum onlardan herhangi birini küçümsemeyi asla gerektirmez.

Birbirinize buğz etmeyiniz!

-"Bunlar Aiz ibni Amr ve Ebu Süfyan'dır. Müslüman, daha izzetlidir. İslam yücedir, onun önüne geçilmez!" buyurdu.6

436. Bakara Suresi, 273

onlara dil uzatan, ne bu dünyada ne de diğerinde iflah olmazlar... olmasınlar da...

"Açlıktan yüzü koyun yatıyordum. Bazen de karnıma taş bağlıyordum. Bir gün halkın gelip geçtiği bir yol üzerinde oturdum. O sırada oradan Resulullah geçiyordu. Vaziyetimi anladı ve `Ey Ebu Hüreyre,` diye seslendi.

Kütüb-i Sitte

Sana uymayan ölçü, hayat olsa teperim!..13

İslam?ı katıksız, gönülden ve mümkün olduğunca bütünüyle yaşama gayreti ve başarısı açısından müslüman nesiller arasında yapılacak bir test, hiç kuşkusuz ashab-ı kiram?ın, -fertler bazında bazı farklılıklar olsa bile toplum olarak- en üstün ve faziletli olduğunu ortaya koyacaktır. Zira onlar müslümanlığı bizzat Hz. Peygamber?in canlı önderliğinde tanıma ve yaşama tarihi imtiyazına sahiptirler. Peygamber Efendimizin ifade buyurdukları gibi, sahabiler insanlardan Hz. Peygamber?in; Hz. Peygamber de peygamberlerden onların nasibidir.11 Onların Hz. Peygamber?e çevre olarak seçilmiş olmaları kendilerini öteki müslüman toplumlardan ve insanlardan farklı kılan en büyük özellikleridir. Hiç şüphe yok ki onlar, bu yakınlığa layık bir kıvama/olgunluğa sahiptiler.

sahabe... Ashab... sahabe-i Kiram ...

Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem?in ashabının salihlerinden Aiz b. Amr radıyallahu anh, birgün, Basra valisi Ubeydullah b. Ziyad?ın makamına gitti ve ona;

"Allah'a yemin ederim. Onlardan birinin Resulullah aleyhissalatu vesselam ile birlikte yüzü tozlanacak kadar bulunuvermesi, sizden birinin ömrü boyu çalışmasından daha hayırlıdır, hatta ömrü, Hz. Nuh aleyhisselam'ın ömrü kadar uzun olsa bile"

4341 - Hz. Cabir radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:

Bir gün, Ashab-ı Suffanın başlarına durmuş, hallerini tedkikten geçirmişti. Fukaralıklarını, çekmekte bulundukları zahmetleri görmüş, şöyle buyurarak onların kalplerini hoş etmişti:

"Beni gören veya beni göreni gören bir müslümana ateş değmeyecektir."

"Ey Bilal! Ne ile benden önce cennete girdin? Her ne zaman cennete girdiysem, her seferinde önümde senin hışırtını işittim. Dün gece de cennete girmiştim, önümde senin hışırtını duydum. Sonra altından şerefeleri olan murabba bir köşke geldim.

"Kureyş'ten birinin!" dediler. Ben tekrar:

Dipnotlar: 1) Bk. Ahmed b. Hanbel, Müsned, V, 64; Müslim, İmare 23; İbn Hibban, Sahih, VII, 22; Beyhaki, es-Sünenü?l-kübra, VIII, 161. 2) Bk. Siyer, III, 546. 3) Bk. El-Feth (48), 18. 4) BK. Buhari, Meğazi 35. 5) Bk. Hakim, Müstedrek, III, 587-588. 6) Bk. İbn Hacer, Fethu?l-bari, III, 261. 7) Hadisin kaynakları ve yorumu için Hadislerle Gerçekler kitabımızın?Müslümana Öncelik Vermek? başlıklı yazısına (s.80-84) bakılabilir.8) Bilgi için bk. Zehebi, Siyer, III, 545-549; ?Hüseyin?, DİA, XVIII, 518-521. 9) Bk. Ahmed b. Hanbel, Müsned, III, 499; Hakim, Müstedrek, IV, 541.

Bildiği gerçekleri söylemekten çekinmeyen bir yapıya sahip olan Aiz radıyallahu anh, Resulullah?ın vefatından sonra Basra?ya yerleşmiş ve ömrünün sonuna kadar orada kalmış, çevresini aydınlatmaya devam etmiştır. Yezid İbni Muaviye?nin zamanında hicri 61 (680-81) yılında vefat etmiştir. Cenaze namazını vasiyeti gereği, Vali Ubeydullah İbni Ziyad değil, Ebu Berze el-Eslemi radıyallahu anh kıldırmıştır.

"Ne getirdiler biliyor musun?" buyurdular.

430. Tecrid Tercemesi, 7/47

4339 - Hz. Enes radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:

Hz. Hüseyin ve taraftarlarının şehid edildiği hicri 61 yılı 10 Muharrem?inde cereyan eden Kerbela faciasında Kufe valisi olarak Irak ordusu komutanıydı. İranlı bir cariye olduğu söylenen annesi Mercane, ?Sen, Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem?in kızının oğlunu öldürdün, cennet yüzü göremezsin!? demiştir. Ubeydullah hicri 67 yılında aşure günü (10 Muharrem) öldürülmüştür.8

Buhari, Şehadat 9, Fezailu'l-Ashab 1, Rikak 7, Eyman 27; Müslim, Fezailu's-Sahabe, 214, (2535); Tirmizi, Fiten 45, (2222), Şehadat 4, (2303); Ebu Davud, Sünnet 10, (4657); Nesai, Eyman 29, (7, 17, 18).

"Bir yerde ölen Ashabımdan hiçbirisi yoktur ki, Kıyamet günü oranın ahalisine bir nur ve onlara bir rehber olmasın."

sahabe-i Kiram, o aydınlık adamlar; "Annem-babam, her şeyin sana feda olsun ya Rasulallah!" diyerek, canlarını seve seve feda ediyorlardı... O cana, can atıyorlardı... O'nun için yanıp tutuşuyorlardı. Bizim gibi sadece kuru kuruya konuşmuyorlardı, bizler gibi sadece şiirler yazmıyorlardı! Yüreklerinin yakıtını alev alev yakıyorlardı...

"Sonra kim?" dedim.

İnanan insan inandığı şeyi önce öğrenir, sonra da hayatına geçirir. Çünkü hayatına geçirdiği şeye inanır... Hayatına geçirmediği şeye inandığını iddia etmesi nifak alametidir. İnanıyorsa yaşar, yapar. İşin özü budur. Onlar böyleydi çünkü...

"Gidip, onları çağırdım. Geldiler. Müsaade isteyip oturdular.

Resul-i Ekrem Efendimiz, evvela bu mübarek cemaatın ihtiyacını gidermeye çalışırdı. İcabında, Hane-i Saadetlerinin ihtiyaçlarıyla ikinci derecede meşgul olurdu. Bir kere Hz. Fatıma , el değirmeni ile un öğütmekten yorulduğundan şikayet ederek bir hizmetçi istediğinde Efendimiz ciğerparesini reddetmiş ve şöyle buyurmuştu:

"`Süt içmeyen ikimiz kaldık,` buyurdu.

"Ömer İbnu'l-Hattab'ındır!" dediler. İçine girip bakmayı arzu ettim. Ancak senin kıskanç olduğunu hatırladım ve geri döndüm!"

Böylece sizi vasat bir ümmet yapmışızdır; insanlara karşı hakikatin şahitleri olasınız, bu Peygamber de sizin üzerinize tam bir şahit olsun diye" (el-Bakara, 2/143).

"Geceleyin bana salih bir adam gönderildi. Sanki Ebu Bekr, Resulullah'a yamanmış gibiydi, Ömer de Ebu Bekr'e yamanmış gibiydi. Osman da Ömer'e yamanmış gibiydi."

Müslüman, Peygmaberimiz Efendimizin ashabına asla dil uzatmaz. Onlar hakkında ileri geri konuşmaz, konuşmamalı, konuşturmamalı... Çünkü Efendimiz şöyle buyuruyor;

Cabir der ki: "Resulullah aleyhissalatu vesselam'ın yanından kalktığımız zaman dedik ki: " "Oradaki salih kimse Resulullah'tır. Onların birbirlerine yamanmaları, Allah'ın, peygamberiyle gönderdiği işin sorumluları olmalarıdır."

"Ehlimin bana en sevgili olanı, kendisine Allah'ın nimetlendirdiği, kendimin ikram etmiş olduğu kimsedir!" buyurdu ve Üsame İbnu Zeyd radıyallahu anhüma'yı zikretti.

437. Buhari, 4/89; Tirmizi, 4/648-649

"Sonra Ali İbnu Ebi Talib!" buyurdular. Bunun üzerine amcası Abbas radıyallahu anh:

"Ashabım sıradan insanlar değildir!... Allah nazarında dereceleri, makamları vardır. Cenab-ı Hakk, bir ikram ve taltif olarak, onları, kıyamet günü, öldükleri yerin ahalisine bir nur ve hidayet vesilesi ve cennete gitmelerine rehber kılacaktır!"10

434. Müslim, 3/117

Mescid-i Şerifin Suffasında kalan bu Sahabilerin, Medine`de, ne meskenleri, ne de aşiret ve akrabaları, hiç bir şeyleri yoktu. Aileden uzak, dünya meşgale ve gailesinden azade ve tam manası ile feragatkar bir hayata sahib idiler. Kur`an ilmi tahsil eder, Resul-i Ekrem Efendimizin va`z ve derslerini dinleyerek istifade ederlerdi. Ekseriya, oruçlu bulunurlardı.

"İslam'da birinci dereceyi kazanan muhacirler ve ensar ile onlara güzellikle tabi olanlar yok mu? Allah onlardan razı olmuştur. Onlar da Allah'dan razı olmuşlardır. Allah bunlar için, kendileri içinde ebedi kalıcılar olmak üzere, altlarından ırmaklar akan Cennetler hazırladı. İşte bu, en büyük bahtiyarlıktır" (et-Tevbe, 9/100).

İşte onlardan motifler derlemek için, sahabe-i Kiram'ın anlatıldığı kitaplar bahçesine girdiğimiz zaman, o kitapların, gönül diliyle şöyle söylediklerini duyarız; "Bu bahçe, bir başka bahçedir. Bu gülistanda her taraf bülbüldür. Bu güller etrafında nice bülbül yanık mersiyeler dizmiştir! "En güzel çiçek benim! En güzel ben kokarım! En uzun ömürlü benim!" gibi "ben"li konuşanların bahçesi değildir bu!" "En güzel çiçek odur! En güzel o kokar! En uzun ömürlü odur! O benden üstündür! O can Rasulüllah aşığıdır! diyen bir bahçe... Gülistan... Bülbülistan...

Bugün de kimi çapsız ve idrak fukarası kişilerin sahabilere yönelik ortaya attıkları birtakım yakışıksız düşünce ve ileri sürdükleri seviyesiz, indi tenkidler, ancak sahiplerini bağlayan beyanlardır. Din, iman ve ümmet bilinci, herhalde daha ölçülü ve edebli olmayı gerektirir. ?Rabbimiz! Bizi ve bizden önce gelip geçmiş imanlı kardeşlerimizi bağışla; iman edenlere karşı kalblerimizde kin bırakma!?10 ayeti, bir taraftan bu ölçü ve edebi öğretirken diğer yandan da ashab-ı kiram?ı hayırla anma, onlara dil uzatmama ve kin beslememe gereğine işaret etmektedir.

Kimi Efendilerimizi uzaktan tanır; kimi yaklaşır da, kör olur gider...12

4336 - Büreyde radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:

İçlerinden evlenenler, Suffe`den ayrılırlardı. Fakat, yerlerine başkaları alınırdı.

"Bilal !" dediler. Avlusunda bir cariye bulunan bir köşk gördüm.

Aiz b. Amr

"Ya erkeklerden?" dedim.

Birbirinize sırt çevirmeyiniz!

433. M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur`an Dili 2/941

Buhari, Ta'bir 31, 32, Bed'ü'l-Halk 9, Fezailu'l-Ashab 19, Nikah 107; Müslim, Fezailü's-Sahabe 21, (2395).

"Ey Allah'ın Resulü! Ehlinden hangisi sana daha sevgili? Sormaya geldik!" dediler. Aleyhissalatu vesselam:

"Bu köşk kimin?" diye sordum.

4338 - Said İbnu Zeyd radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam'ın şöyle söylediğini işittim:

Buhari, Mesa'ıd 78, Menakıb 28, Menakıbu'l-Ensar 13.

////"O ağacın altında müminler sana bey'at ederlerken, andolsun ki Allah onlardan razı olmuştur//// da kalplerindekini bilerek üzerlerine manevi bir kuvvet indirmiş ve onları yakın birfetih ile mükafatlandırmıştır" (el-Feth, 48/28)

"Yıldızlar semanın emniyetidir. Yıldızlar gitti mi, vaadedilen şey semaya gelir. Ben de Ashabım için bir emniyetim. Ben gittim mi, onlara vaadedilen şey gelecektir. Ashabım da ümmetim için bir emniyettir. Ashabım gitti mi ümmetime vaadedilen şey gelir."

4346 - İbnu Ömer radıyallahu anhüma anlatıyor: "Biz Resulullah aleyhissalatu vesselam zamanında insanları derecelendirir ve şöyle sıralardık: Ebu Bekr, sonra Ömer, sonra Osman, bize itiraz etmezdi ."

"Sadakalar, kendilerini Allah yolunda hizmete adamış fakirler içindir ki, onlar yeryüzünde dolaşıp hayatlarını kazanmaya fırsat bulamazlar. Onların hallerini bilmeyen kimse, istemekten çekindikleri için, onları zengin sanır. Ey Habibim, sen onları yüzlerinden tanırsın. Yoksa onlar insanlardan ısrarla birşey istemezler. Ve siz her ne bağışta bulunursanız, şüphesiz Allah onu hakkıyla bilir."436

İşte Efendiler Efendisinden müthiş bir ferman daha;

Ne getirdin, götürdün, bildirdinse amenna!14

"İnsanların en hayırlıları benim asrımda yaşayanlardır. Sonra bunları takip edenlerdir, sonra da bunları takip edenlerdir. İmran radıyallahu anh der ki: "Kendi asrını zikrettikten sonra iki asır mı, üç asır mı zikretti bilemiyorum." bu sonuncuları takiben öyle insanlar gelir ki kendilerinden şahidlik istenmediği halde şahidlikte bulunurlar, onlar ihanet içindedirler, itimad olunmazlar. Nezirlerde bulunurlar, yerine getirmezler. Aralarında şişmanlık zuhur eder." Bir rivayette şu ziyade var: "Yemin taleb edilmeden yemin ederler."

4343 - Hz. Büreyde radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:

"Kötü zandan sakının! Çünkü zan, sözlerin en yalan olanıdır...

Birbirinizle menfaat yarışına girmeyiniz!

4342 - Hz. Cabir radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:

- Bunlar Ebu Süfyan ve Aiz İbni Amr, diye takdim ettiler. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem;

"Ümmetim ümmetime karşı en çok merhametli olan kimse Ebu Bekr'dir. Onlar içinde Allah'ın emri hususunda en çok titiz olanı Ömer'dir. Haya cihetiyle en şiddetli olanı Osman'dır. en isabetli hüküm vereni Ali'dir. Helal ve haramı en iyi bileni Muaz İbnu Cebel'dir. Feraizi en iyi bilen Zeyd İbnu Sabit'tir. Kur'an okumasını en iyi bileni Übey İbnu Ka'b'dır. Her ümmetin bir emini vardır. Bu ümmetin emini Ebu Ubeyde İbnu'l-Cerrah'dır. Ebu Zerr'den daha doğru sözlü olan birini ne gök gölgeledi, ne de yer taşıdı. O, verada Hz. İsa aleyhisselam gibiydi."

Kimi dosta varır, dosta bend olur; kimi nefse uyar, kahrolur gider.

Ömer, bu söz üzerine ağladı ve:

4340 - Hz. Huzeyfe radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:

Peygamberimiz Efendimiz 'i gören, O'na inanan, o iman ile ölen, O'na gönül veren, O'nu kendisine örnek ve önder edinen gönül erleri.

Seven birinin yanında, sevdiği anıldığı zaman, yüreği kıpır kıpır eder. Birinin birini sevmesi için, onu tanıması lazım. Hiç kimse tanımadığı birini sevemez. İşte bu isimler de anıldığı zaman, içimizde bir şeyler kaynaşmıyorsa, onları sevmiyoruz, dolayısıyla da tanımıyoruz demektir. Tanısaydık severdik çünkü... Bir insan tanımadığı birini nasıl sever? Sevdiğimizi iddia etmek ayrıdır, gerçek anlamda sevmek ayrı!

"Ebu Bekr cennetliktir, Ömer cennetliktir, Osman cennetliktir, Ali cennetliktir, Talha cennetliktir, Zübeyr cennetliktir, Sa'd İbnu Malik cennetliktir, Abdurrahman İbnu Avi cennetliktir, Ebu Ubeyde İbnu'l-Cerrah cennetliktir."

"Ashabıma sebbetmeyin ! Nefsim elinde olan Zat-ı Zülcelal'e yemin olsun ki, biri, Uhud dağı kadar altın infak etse, onlardan birinin infak ettiği bir müdd'e,8 hatta yarım müdd'e bedel olmaz!"9

Bunun üzerine vali Ubeydullah, Aiz radıyallahu anh?e;

Birbirinizin sırlarını araştırmayınız!

İster içlerinden , ister dışlarından birbirlerine karşı sürekli iyi şeyler düşünen; başkalarını doyurup kendileri aç kalan; kendinden çok, müslüman kardeşini düşünen, aydınlık adamlar...

Birbirinizin eksiğini görmeğe çalışmayınız!

Peygamberimiz Efendimizi sevmek; annemizden-babamızdan; çoluk-çocuğumuzdan; malımızdan-mülkümüzden, hatta canımızdan da çok sevmek! Her şeyin başına O'nu koymak. O'nsuz yaşayamamak, O'nsuz yiyip-içememek, O'nsuz düşünememek, O'nsuz olamamak!

Rezin tahriç etmiştir. (Hadisin birinci kısmını Cami'u'us-Sağir'de Suyuti kaydeder (Feyzu'l-Kadır 4, 76). İkinci kısmı da İbnu Abdi'l-Berr, Cami'u'l-İlm'de kaydetmiştir (2, 91).

29. Muhammed, Allah'ın Resülüdür. Onunla beraber olanlar, inkarcılara karşı çetin, birbirlerine karşı da merhametlidirler. Onların, rüku ve secde halinde, Allah'tan lütuf ve hoşnutluk istediklerini görürsün. Onların secde eseri olan alametleri yüzlerindedir. İşte bu, onların Tevrat'ta ve İncil'de anlatılan durumlarıdır: Onlar filizini çıkarmış, onu kuvvetlendirmiş, kalınlaşmış, gövdesi üzerine dikilmiş, ziraatçıların hoşuna giden bir ekin gibidirler. Allah kendileri sebebiyle inkarcıları öfkelendirmek için onları böyle sağlam ve dirençli kılar. Allah, içlerinden salih amel işleyenlere bir bağışlama ve büyük bir mükafat vaad etmiştir

"Muhammed Allah'ın Resulu'dur. O'nunla beraber olanlar da kafirlere karşı çetin ve metin, kendi aralarında merhametlidirler. Onları rüku' edici, secde edici olarak görürsün. Onlar Allah'dan daima fazl-u kerem ve rıza isterler. Secde izinden meydana gelen nişanları yüzlerindedir..." (el-Feth, 48/29)

Biz Peygamberimiz ve Ashabını anan, anlatan, dinleyen, rol yapan aktör olamayız. Rol yapmak değil işimiz, onları onlarla yaşamak arayışındayız. Biz müslümanız. Biz, o cana, canatmak gibi bir mükellefiyetin bilinci içinde olmalıyız. "Çok okudum, öğrendim" değil; "İyi hazırlandım, güzel anlattım" değil; "Dikkatli dinledim, iyi anladım" değil bizden istenen. Hayatımıza ne kadar geçirdik? Bizde o canlardan ne var?

Allah Teala'nın devamlı olarak içlerini ve dışlarını denetlediği hissi içinde yaşayan ihsan derecesinin zirvelerinde cevelan eden, "Allah, sizin, açığa vurduklarınızı da, gizlediklerinizi de bilir!..."5 ayetini hayatlarında gösteren seçkin insanlar...

4332 - İmran İbnu Huseyn radıyallahu anhüma anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:

"Hayır, bilmiyorum!" dedim.

"Babası!" buyurdular.

sahabeden Kişilik Çizgileri...

Peygamberimiz Efendimiz, ashabıyla oturmuş sohbet ediyorlardı. Bir ara gözlerini ufuklara dikip "Kardeşlerim!" buyurdular. sahabe-i Kiram Efendilerimiz sevindiler. "Kardeşlerin biziz, değil mi ey Allah'ın Rasulü?" "Hayır!" buyurdular. "Siz ashabımsınız !" "Peki kardeşleriniz kimdir ey Allah'ın Rasulü?" diye merakla sorunca, Efendimiz şöyle cevap verdiler; "Benim kardeşlerim, beni görmedikleri halde, bana inanıp, yolumu yol edinenlerdir!"4 O'nun kardeşleri olmak gibi bir izzet varken, hala zillet içinde sürünmek niye!..

"Ey iman edenler! Sizi, size hayat verecek şeylere davet ettiği zaman, Allah'a ve Rasulü'ne itaat ve icabet edin..."1 buyuran yüce Allah'a hamd-ü sena ederek;

Hz. Ömer radıyallahu anh : "Yani biz bu hasletin onda olduğunu kabul edecek miyiz?" dedi. Resulullah aleyhissalatu vesselam:

"Muhammed benim, bu köşk kimin?" dedim. Bunun üzerine:

tıpkı hz vahşi gibi.. hz muaviye, hz amr b. as gibi... hz ebu sufyan gibi..

"Ali hicrette senden önce davrandı!" cevabını verdiler."

Vahşetten medeniyete, zulmetten nura, karanlıktan aydınlığa, işkenceden ikrama nasıl geçildiğini gören, görüp de yaşayan; böylesine onurlu bir geçitte Peygamberimiz Efendimiz 'in etrafında kenetlenen, pervane olan insanlar sahabe-i Kiram...

Hz. Ömer der ki: "Resulullah aleyhissalatu vesselam ilave etti:

Sayıları 400-500 kadar olan mütevazi fakat feyizli bir hayata sahib bulunan bu güzide Sahabiler, bir irfan ordusu idiler. Bütün mesailerini Kur`an ve Sünnet-i Resulullahı öğrenmeye hasretmişken, gerektiğinde gazalara da katılırlardı.

Henüz yirmili yaşlarındaki bir yöneticinin yukarıda hayatına ve menakıbına işaret ettiğimiz Aiz b. Amr radıyallahu anh gibi bir sahabiye, ?sen sahabilerin döküntüsüsün? demesi, diyebilmesi büyük bir küstahlık ve haddini bilmezliktir. Haddini bilmeyene haddini bildirmek ise müslümanlığın bir başka gereğidir. Onu da bu olayda herkese mesaj ve ibret olacak tarzda Aiz radıyallahu anh yerine getirmiş bulunmaktadır.

Ey Allah'ın kulları; kardeş olunuz!..."2 buyuran Peygamberimiz Efendimiz 'e, Al ve Ashabına Etbaına Salat ve Selam ederek yazıya başlamak istiyorum.

"Ey Allah'ın Resulü! Amcanı en sona bıraktın!" dedi.

Allah ve Resulü'ne her hal-ü karda itaat eden; Kur'an ve Sünnet'i baş tacı edinen güzide insanlar... O güzide insanlara baktığımız zaman öncelik ve özellikle şunu görürüz. "İnandım" dedikleri zaman, yani İslam'a girdiklerinde, inanmadan önce, yani İslam gelmeden önce ne kadar sosyal hayatı varsa, çalışma hayatı varsa, İslam'a girip müslüman olur olmaz her biri kendi durumlarına göre yemin edip, Efendimize şöyle söz veriyorlardı; "Şimdiye kadar ne yapmışsam, şimdiden sonra İslam için onun iki mislini yapacağım!"6

" İnsanların hangisi size daha sevgilidir?"

"Ömer!" buyurdular ve başka bazı erkekler saydılar."

Bu sebeple Aiz radıyallahu anh?ın sahabe kıvamını vurgulayan sorusu, haklı olarak, bütün gerçekliği ve susturuculuğu ile meydan okumaya devam etmektedir: ?Sahabilerin döküntüsü mü vardı ki?

4344 - Amr İbnu'l-As radıyallahu anhüma anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam'a sordum:

Vakitlerini Resul-i Kibriyanın huzurunda geçiren bu mübarek zümre, Efendimizden hep feyz alırdı. Resul-i Ekremin medresesine Allah için nefsini vakfetmiş fedakar, ilim aşığı talebeler idiler. Peygamber Efendimiz tarafından tespit edilen muallimler, kendilerine Kur`an öğretirlerdi. Bunlardan yetişenler, Müslüman olan kabilelere Kur`an öğretmek ve Sünnet-i Resulullahı beyan etmek için gönderilirlerdi. Bu cihetle de kendilerine "kurra" denilirdi. Suffa ise bu itibarla "Darü`l-Kurra" diye anılmıştır.

Bu güzide Sahabiler ne ticaretle, ne bir sanatla meşgul olmazlardı. Maişetleri Resul-i Kibriya Efendimiz ve Sahabilerin zenginleri tarafından temin edilirdi. Bu hususu, Suffa`nın baş talebelerinden biri olan Ebu Hüreyre Hazretleri kendisinin çok hadis rivayet etmesini garipseyenlere karşı verdiği cevapla pek güzel ifade etmiştir:

"`Biraz daha iç`, dedi. İçtim. Yine içmem için ısrar etti. `Daha daha,` diyordu. Nihayet, `Seni hak din ile gönderen Allah`a yemin olsun ki, içecek yerim kalmadı` dedim.

Rahman ve Rahim Olan Allah'ın Adıyla...

Tirmizi, Menakıb, (3821).

"Evet. Bu hasletleri onda var bilin!" buyurdular."

Kimse sahabilerin melek olduklarını söylüyor değildir. Eğer öyle olsalardı, zaten ümmet için şimdiki gibi üstün bir değer ve kıvam ölçüsü olamazlardı. Onların değeri, insan olarak tarihteki görevlerini yerine getirmiş olmalarından ileri gelmektedir.

"Resulullahın Ehl-i Suffayı daveti beni üzdü. Ben, bu kaptaki sütü tek başıma içer de, bununla epeyce bir müddet idare ederim, diye umuyordum. Kendi kendime, `Ben elçiyim. Suffa ehli gelince onlara sütü ben taksim ederim` dedim. Bu durumda sütten bana hiçbir şey kalmayacağını biliyordum. Fakat, Allah Resulunün emrini yerine getirmekten başka çare de yoktu.

"Sizden biriniz, Ben ona, anne-babasından; çoluk-çocuğundan; bütün insanlardan; malından-mülkünden ve hatta canından daha sevgili olmadıkça, o kamil mü'min olamaz; imanı kemale eremez!"3

"Peygamberimiz , `Ebu Hüreyre, kabı al ve onlara süt ikram et` buyurdular.

onuncuda sükut etti. Dinleyenler: "Onuncu kim?" diye sordular. :

Bilmek durumundayız, öğrenmek durumundayız. Sevmek durumundayız. O canlara, can atmak durumundayız. Onlar bizden birer parça olmalıdır. Hısım-akrabamızdan daha iyi tanımalıyız onları. Onları bulan, her şeyi bulmuştur. Onları bulamayan, neyi bulmuştur?

4347 - Hz. Enes radıyallahu anh anlatıyor: "Üseyd İbnu Hudayr ve Abbad İbnu Bişr radıyallahu anhüma karanlık bir gecede Resulullah aleyhissalatu vesselam'ın yanında idiler. yanından ayrıldılar. Derken önlerinde iki nur peydah oldu. Yolları ayrıldığı zaman her birinin bir nuru vardı."

Buhari, Meğazi 63; Müslim, Fezailu's-Sahabe 8, (2384); Tirmizi, Menakıb, (3879).

Kıvam göstergesi bir olay, bir soru

Allah sahabeler için ne güzel örnekler vermiş kur anda. onların secde alemetleri yüzlerindedir. buyurur işte bu yüzden derimki yapmayın. Allahın kuranda övdüğü şahsiyetleri kötülemeye çalışmayın. haşaa siz Allahtan iyi bilecek değilsiniz. nedenli bir günaha girdiğinizin hala farkına varmayacakmısınız.

"Ey Ashab-ı Suffa! Size müjdeler olsun ki; her kim şu sizin bulunduğunuz hal ve sıfatta ve bulunduğu durumdan razı olarak bana mülaki olursa, o benim refiklerimdendir."433

"`Buyur, ya Resulallah,` dedim.

"Ya Resulullah! Her ezan okuyuşumda iki rek'at namaz kıldım. Her ne zaman hades vaki oldu ise derhal abdest tazeledim ve Allah'a iki rek'at namaz kılmayı üzerimde borç gördüm" dedi. Bilal'in bu açıklaması üzerine Aleyhissalatu vesselam:

Kıble, henüz Kabe tarafına çevrilmeden önce idi. Mescid-i Nebevi`nin kuzey duvarında, hurma dallarıyla bir gölgelik ve sundurma yapıldı. Buna Suffa denilirdi. Burada kalan Müslümanlara da "Ashab-ı Suffa" ismi verildi.

onların hepsi ayrı ayrı birer yıldızdır lar...

ASHABIN FAZİLET VE MENKIBELERİNİN YÜCELİĞİ

Bir ilim müessesesi olan Suffanın, has bir talebesi Ebu Hüreyre kendileriyle ilgili bir hadiseyi şöyle anlatır:

Biri sorsa bize; "Zeyd b. Desine dendiği zaman ne anlıyorsun?" veya "Hubeyb b. Adiy kimdir?" dese ne cevap veririz? "Halid b. Said diye birini tanıyor musun?" veya "İkrime diye birini duydun mu?" ya da "Ümmü Hakim sana neyi çağrıştırıyor?" diye sorsa; "Hind, Safiye, Zeyneb, Ümmü Seleme, Rukiye, Fatıma, Ümmü Gülsüm, Atike, ... kimdir" dese; "Mus'ab, Mikdad, Cafer, Vahşi, Üseyd, Zübeyr, Abdurrahman, Es'ad, Zeyd, Üsame, ... hakkında bir şeyler söyleyebilir misiniz?" diye sorsa, verecek bir cevabımız var mı acaba? "Habbab dendiği zaman neler hissediyorsun" veya bir başkası dese ki; "Hz. Sümeyye dendiği zaman içine bir şeyler oluyor mu, oluyorsa ne oluyor" diye sorsa ne cevap veririz acaba? Bu ve benzeri binlerce isim bize neyi, nasıl ve ne kadar çağrıştırıyor. Hangisini ne kadar tanıyoruz?

"Bu kim ?" dedim.

Onların hayatlarından örnekler sunup, sadece anlatmak için değil; hayatımıza geçirmek için, yaşamak için, konuşmak için değil; onları onlarla kuşanıp yaşamak için, imanımızın gereği olarak, onları sevecek vesileler aramak için çaba göstermeliyiz...

Şimdi her birimiz iç dünyamızda ciddi bir hesaplaşmaya girelim. Belki birbirimize karşı samimi olamıyoruz, ama kendi içimizde, kendimize karşı samimi oluruz. Allah aşkına, gerçekten biz, Peygamberimiz Efendimizi herşeyden çok, herşeyin üstünde seviyor muyuz? Eğer yüreğimizin bir yerindeki bir kıpırtı "Evet, ben peygamberimi her şeyimin üzerinde seviyorum! diyorsa bu imanın kemalidir. Ama sevgi ispat ister. Seven adam, sevdiğine can atar. Onunla buluşmak için, onun için her şeyini feda eder. Her fedakarlığı göze alır. Buluşma yollarını arar. Eğer gerçekten seviyorsa yolunu bulup buluşmayı da gerçekleştirir. Buluşup bilişince, birleşip birliktelik oluşturur. Artık her işine o yansır. Onu kuşanıp bütün hayatını onunla geçirir. Onu örnek ve önder edinir...

4335 - Hz. Ebu Musa radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam ile, beraber akşam namazı kılmıştık. Aramızda: "Burada oturup yatsıyı da onunla birlikte kılsak" dedik ve oturduk. Derken yanımıza geldi ve:

431. M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur`an Dili 2/941

Resul-i Kibriya Efendimize herhangi bir şey getirilince, "Sadaka mı, yoksa hediye mi" diye sorardı.

Resul-i Kibriya Efendimiz, Ashab-ı Suffa`nın hem talim ve terbiyesi, hem de maişeti ile çok yakından ilgilenirdi. Onlarla daima oturur, sohbet eder, alakadar olurdu. Zaman zaman da onlara, "Eğer, sizin için Allah katında, neyin hazırlandığını bilseydiniz, yoksulluğunuzun ve ihtiyacınızın daha da ziyadeleşmesini isterdiniz"431 diyerek, bu meşguliyetlerinin son derece mühim ve mübarek olduğunu ifade buyururlardı.

"O ağacın altında müminler sana bey'at ederlerken, andolsun ki Allah onlardan razı olmuştur da kalplerindekini bilerek üzerlerine manevi bir kuvvet indirmiş ve onları yakın birfetih ile mükafatlandırmıştır" (el-Feth, 48/28)

Şu dünyada yaşamak için birbirimizin kuyusunu kazdığımız kadar, ahireti kazanmak için biraz da nefsimizin kuyusunu kazsak olmaz mı? Nefsimizin kuyusunu!... Biraz daha insan olsak, biraz daha yürekli olsak. Sevsek onları, tutunsak eteklerinden. Gitsek peşleri sıra... İzlerinden yürüsek...

"Muhammed ümmetinden birinin!" dediler. Ben de:

Müjdecim, kurtarıcım, efendim, Peygamberim;

"`Evet, ya Resulallah` dedim.

Tirmizi, Menakıb (3804).

ASHABI SUFFA

Ebu Davud, Sünnet 9, (4639).

Nuhale; kepek, elenti, döküntü, artık, işe yaramaz, beş para etmez gibi anlamlara gelir. Olayın Abdullah İbn Mugaffel radıyallahu anh ile ilgili rivayetinde yer alan husale kelimesi ise, süprüntü, çökelti, tortu, posa, köpük, çer çöp demektir. Nuhale ve hüsale, ?değersiz şey? anlamında birbirinin yerine kullanılan iki kelimedir. Nitekim?Kıyamet ancak hüsaletü?n-nas üzerine kopar?9 hadisinde de aynı mana vurgulanmaktadır.

"Süt kabını alıp, dağıtmaya başladım. Herbiri kabı alıyor, doyuncaya kadar içiyor, sonra arkadaşına veriyordu. Suffa ehlinin sonuncusu da içtikten sonra, kabı Resulullaha verdim. Aldı. İçinde sadece azıcık süt kalmıştı. Başını kaldırarak bana bakıp gülümsedi ve `Ebu Hüreyre,` dedi.

"Ömer İbnu'l-Hattab'ın!" dediler, radıyallahu anh. Bunun üzerine bilal:

"Pekala sonra kim?" dediler.

4337 - Said İbnu'l-Müseyyeb, Hz. Ömer radıyallahu anh'tan naklediyor: Demişti ki: "Ben Resulullah aleyhissalatu vesselam'ı dinledim, buyurmuştu ki: "Ben, Rabbimden Ashabımın benden sonra düşeceği ihtilaf hakkında sordum. Bunun üzerine şöyle vahyetti:

Birbirinize hased etmeyiniz!

"Ashabıma sebbetmeyin . Nefsim elinde olan Zat-ı Zülcelal'e yemin olsun biri, Uhud dağı kadar altın infak etse, onlardan birinin infak ettiği bir müdd'e hatta yarım müdd'e bedel olmaz."

4345 - Usame İbnu Zeyd radıyallahu anh anlatıyor: "Ben Resulullah aleyhissalatu vesselam'ın yanında oturuyordum. Ali ve Abbas radıyallahu anhüma gelip izin istediler. Aleyhissalatu vesselam:

"Araplardan birinin!" dediler. Ben cevaben:

Tirmizi, Menakıb (3857).

- Otur hele! Sen, Muhammed aleyhisselam?ın ashabının sadece döküntülerinden birisin! dedi. Bu defa Aiz radıyallahu anh, Ubeydullah?a şu susturucu cevabı verdi:

Aiz ile Ebu Süfyan?ı birlikte gören sahabiler, sosyal konumunu dikkate alarak o gün henüz müşrik olan Ebu Süfyan'ın adını, önce söyleyivermişlerdi. Hz. Peygamber ise, onların takdim cümlelerini müslüman olan Aiz'in adını öne almak suretiyle tekrar ederek düzeltmiş ve peşinden de müslümanlık vasfının, Ebu Süfyan'ın toplum içindeki itibar ve mevkiinden daha yüksek olduğunu belirtmiştir. Hem Hz. Aiz'in bu niteliğinin sıralamada dikkate alınması lazım geldiğini hem de İslam?ın her konuda önceliğe sahip olduğunu vurgulamak üzere "el-İslamu ya'lu ve la yu'la= İslam yücedir, onun önüne geçilmez" buyurmuştur.7

Ne diyelim; ?kendini bilip haddini aşmayanlara Allah rahmet eylesin.?

"Said İbnu zeyd!" dedi. Yani bu, kendisi idi. Zeyd sonra ilave etti:

Birbirimize katlanmak değil; birbirimizi sevmek zorundayız. Bir insanın birine katlanması ayrıdır, onu sevmesi ayrı. Sevdiğimiz zaman ona canatarız. Onunla olmak her şeyimizin başında gelir. Sevmediğimiz zaman; şartlar bizi onunla bir araya getirdiğinde, mecburen ona katlanmak zorunda kalırız. Şu soruyu herbirimiz kendimize sormalıyız; "Biz Peygamberimiz Efendimiz ve Ashabına katlanıyor muyuz, yoksa onları sevip, can atarak benimsiyor muyuz?" Cevabımız "Sevip benimsiyorum!" şeklinde ise, bunu da hayatımıza yansıtmamız gerekir.

Ahiret var, hesap-kitap var!

"İşte bu iki şey sebebiyle " buyurdular."

Müslim, Fedailu's-Sahabe 221, (2540).

Sadece okumak, bilmek yetmiyor. Allah ve Rasulü bizden çok kültürlü olmamızı istemiyor; bilakis yaşamamızı istiyor. Amaç kuru bilgi değil; ameldir, bilginin hayatımıza yansımasıdır. Yaşanmayan değerler yok olmaya mahkumdur çünkü.. Baykuşun "ben bülbülüm!" demesi gibi olur bu... Karganın kendini serçe gibi göstermesine benzer...

?-Evladım! Ben Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem?i, ?Yöneticilerin en kötüsü, yönettiklerine acımasız davranandır ? buyururken duymuş bulunmaktayım. Sakın sen onlardan olma!?diye nasihat etti.

"Ey Muhammed! Senin Ashabın benim nezdimde, gökteki yıldızlar gibidir. Bazıları diğerlerinden daha kavidirler. Her biri için bir nur vardır. Öyleyse, kim onların ihtilaf ettikleri meselelerden birini alırsa, o kimse benim nazarımda hidayet üzeredir."

"Ashabım yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız hidayeti bulursunuz."

4334 - Hz. Cabir radıyallahu anh anlatıyor: "Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:

Sahabilerin daha hayatlarında karşılaştıkları münasebetsizliklerin ilginç bir örneği olan olayın kahramanlarını kısaca da olsa tanımak, olayı doğru kavramak bakımından gereklidir.

Ebu Davud, Sünnet 9, (4648, 4649, 4650).

Onlarla ilgili çok şey öğrendik belki ama, bu bilgilerimiz, hayatlarımıza yansımadığı için bir şey ifade etmedi. Bakınız, sahabe Peygamberimiz Efendimize; "İnandım" dediği zaman ilk yaptığı şey neydi? Öncelikle ve özellikle "Allah bana ne göndermiş? Neyi emretmiş, neyi yasaklamış?" diyerek Kur'an-ı Kerim'i öğrenmekti. Yani her şeyin başına Kur'an-ı alırdı. Şimdi, alınmayalım ama, bizler Kur'an-ı sürekli en sona bıraktık! Hayatımıza yansıtmadığımız Kur'an... Sadece inandığımızı iddia ettiğimiz; çoğumuzun yüzünden bile okuyamadığımız Kur'an! Namaz kılan müslümanın bile nedense hala öğrenip okuma gereği duymadığı Kur'an! Kur'an-a sırayı getirememişiz hala. Çok kitap okumuşuz ama, Kur'an-ı öğrenip okuyamamışız. Herşeyin önüne alınması gereken Kur'an-ı Kerim'e sırayı getirememişiz hala! Oysa sahabenin, ilk öğrenip, hayatına geçirdiği şey Kur'an idi Kur'an ile insan olup, Peygamberimiz Efendimiz ile de sahabe oldular onlar. sahabe, inandım dediği şeyi, inandım dediği şeyden öğrenirdi...

Şu ayetin Ashab-ı suffa hakkında nazil olduğu da rivayet edilmiştir.435

Kaynaklarda Aiz b. Amr radıyallahu anh ve Ubeydullah arasında geçtiği bildirilen olayın bir benzerinin de Abdullah b. Mugaffel radıyallahu anh ile Ubeydullah arasında geçmiş olduğunu İbn Asakir?den naklen Zehebi kaydetmektedir.2

"`O halde bardağı bana ver` buyurdu. Verdim. Allah`a hamd ve sena etti. Sonra Besmele çekerek geri kalanını da kendisi içti."437

Olay;

"Hala burada mısınız?" buyurdular.

Aiz radıyallahu anh ile Ubeydullah arasında geçen diyaloğun anlamı üzerinde değerlendirme yapabilmek için olayın kahramanlarının kimlikleri kadar olayda kullanılan kelime ve ifadeler de önem arzetmektedir..

Tirmizi, Menakıb, (3690).

Zehebi?nin de açıkça belirttiği gibi olayın iki ayrı zamanda iki kez cereyan etmiş olması da muhtemeldir. Her iki rivayetteki anlatımlar?sahabi ismi dışında- bir iki kelime farkıyla hemen hemen aynıdır. Zehebi?nin kaydettiği rivayette nuhale kelimesi yerine hüsale kelimesinin kullanılmış olduğu görülmektedir.

DİPNOTLAR:1. Enfal(8) 24; ve bkz: Nisa (4) 13, 14, 59, 69, 80; Maide (5) 92; Enfal (8) 20, 24, 46; Nur (24) 52, 54; Ahzab(33) 36, 71; Muhammed (47) 33; Fetih (48) 17; Hucurat (49) 14; Haşr (59) 4; Teğabun (64). 2. Müslim, Sahih, Birr, 28 3. Buhari, Sahih Tefsiru'l-Kur'an, 65/33,1. 4. Feyzu'l-Kadir, c.2, s.149. 5. Nur (24) 29. 6. İbn Hacer, El-İsabe Fi Temyizi's-sahabe, Biyografi no: 5640; İbn Abdülberr, İstiab, c. 3, s. 1082; İbn Esir, Üsdülğabe Fi Ma'rifet-i sahabe, c. 4, s. 73. İbn İshak, İbn Hişam, Sire, c. 4, s. 61; vd. 7. Saf (61) 2. 8. Müdd: iki avuçluk bir miktar; 3.2 gr. 9. Müslim, Sahih, Fezailü's-sahabe, 221 (2540). 10. Tirmizi, Sünen, Menakıb, 3864 11. Rezin tahriç etmiştir. (Hadisin birinci kısmını Cami'u'us-Sağir'de Suyuti kaydeder. (Feyzu'l-Kadir 4, 76). İkinci kısmı da İbni Abdi'l-berr, Cami'u'l-İlm'de kaydetmiştir (2, 91). 12. Ahmed Bayer, Gönül Bahçesi, s. 45 . 13. Necip Fazıl Kısakürek, Çile, s.81. 14. N. F. K., a. g. e., 79

"Ben de bir Kureyşliyim, bu köşk kimin?" dedim. Bu sefer:

www.altinoluk.com © 1997 - 2009 - Bütün hakları saklıdır.

O büyük sahabi bize kendisinin başından geçen bir başka olayı şöyle anlatmıştır:

Ubeydullah b. Ziyad

İslam kültür dünyasında sahabe-i Kiramın anlatıldığı bir kitaplar bahçesi var. Biz burada bu bahçeye girip, oradan onların dünyasından çiçekler derleyerek, buket halinde sunmak istedik. Fakat hiçbir çiçeği alamadık. Hiç birini diğerinden ayıramadık. Hepsi birbirinden güzeldi. Hepsi alımlıydı... Birini alsak, diğeri boyun büküyordu. Onu alsak bir başkası boyun büküyordu. Aralarında bir tercih yapamadık. Onların aydınlık hayatlarından, aydın örnekler verecektik. Ama birinden versek; öbüründen utandık. Ondan versek; bir diğerinden utandık. Çiçeklerin hepsi güzeldi. Alımlıydı... Kucaklamak istedik, kollarımız kısa geldi. Gönlümüze almak istedik; gönlümüz küçük geldi. Çaresiz kaldık ve o canların hoşgörülerine sığınarak sadece kısa bir genelleme ile yetinmek amacıyla, üç beş kuru yaprak alarak çıktık gülistandan... İşte huzurunuza o kuru yapraklarla gelebildik ancak...

Anlamı

"Sana karşı da mı kıskanç olacağım ey Allah'ın Resulü!" dedi."

Ahh!.. Ah o zaman herşey, gerçek anlamını kazanmış olacak.

Mekke fethinden önceki akşam Ebu Süfyan ile birlikte Hz. Peygamber'e gittik. Bazı sahabiler Hz. Peygamber'e bizi;

"Aişe!" buyurdular.

ASHAB HAKKINDA AYETLER:

Has Nesil

"Siz insanlar için çıkarılmış en hayırlı bir ümmetsiniz. İyiliği emreder, kötülükten vazgeçirmeye çalışırsınız... " (Ali İmran, 3/ 110) .

"Ehl-i Suffa, İslamın misafirleriydi. Ne aileleri, ne de mal mülkleri vardı. Resulullah`a bir hediye geldiği zaman hem kendisine ayırır, hem de onlara gönderirdi. Kendisine, ehline verilmesi için gönderilen sadakaların tamamını onlara gönderir, katiyyen kendisine bir pay ayırmazdı.

"İyi yapmışsınız!" buyurdu ve başını semaya kaldırdı. Başını sıkça semaya kaldırdı ve şöyle buyurdu:

"`Otur sen de iç` buyurdular. Oturup içtim.

Peygamberimiz Efendimiz 'in buyruğu ile başlayalım;

sahabe sahabe dir...

"Fatıma Bintu Muhammed" buyurdular.