Abdunnasır dönemi, İhvan açısından tam bir kabus olacaktı. Seyyid Kutub ve Abdulkadir Udeh başta olmak üzere hareketin önde gelen isimleri idam edilecek, İhvan-ı Müslimin?e mensubiyet, devletin asla affetmediği en büyük cürümlerden biri olarak kalacaktı.

Bize ne, Hasan el Benna'dan? Bize ne?

Kral Fuad 1936?da aniden hayatını kaybedince, 16 yaşındaki oğlu Faruk, kendisini birden bire tahtta buldu. İngiltere?de gününü gün ederken Kahire?ye çağrılan bahtsız şehzade, iktidarının ilk dönemlerini, reşit olmadığı için kendisi adına ülkeyi yöneten bir naibler konseyinin gölgesinde geçirdi. Sonraki dönemde ise müptelası olduğu fırtınalı gece hayatı, Mısır?ı direkt şekilde yönetmesine izin vermedi.

1932 yılına gelindiğinde merkezini İsmailiye?den başkent Kahire?ye taşıyan İhvan-ı Müslimin, kısa süre içerisinde binlerce insana ulaştı. Hasan el Benna?nın yöntemi oldukça basitti: Sohbet ve bire bir ikna. İslam?ın da doğuş döneminde aynı yöntemle yayıldığını savunan el Benna, sözünün ve nazının geçtiği herkesten, Mısır halkına bu şekilde ulaşmalarını istiyordu. Buna bir de teşkilatın organize ettiği maddi yardımlaşma ve dayanışma ağı eklendiğinde, başarı kesin ve netti. İhvan, el Benna?nın vefatında yarım milyondan fazla üyesi bulunan, en geniş ve örgütlü muhalefet hareketi haline gelecekti.

1970-1981 yılları arasında iktidarda kalan Muhammed Enver Sedat dönemi ise, İhvan-ı Müslimin açısından geçici bir bahar devresi sayılabilir. Selefinin icraatlarının birçoğundan vazgeçen Sedat, uç vermeye başlayan daha aşırı unsurlara karşı, İhvan?a büyük ölçüde özgürlük tanıdı. Zeynep Gazali gibi birçok isim bu dönemde hapisten çıkabildiler.

Mursi?nin iktidarı hakkında konuşmak için çok erken. Ancak şimdiden şu saptamayı yapabiliriz: Ekonomi ve dış politikada kesin ve net başarılar kazanmadıkça, Mursi kaybetmeye mahkum olacaktır. Bu alanlardaki başarılar ise, büyük ölçüde, şimdiye kadar uzak durulan cephelere yanaşmak ile mümkün olabilecek. Bu anlamda, İhvan?ın iktidarı ideallerle gerçeklerin de mücadelesi olacak bir bakıma.

İhvan ile devlet katmanları arasındaki kıyasıya kapışma her iki taraftan da önemli birer ismin kurban seçilmesine yol açtı. Kendisini İhvan?dan biri olarak tanıtan bir gencin Başbakan Mahmud Nukraşi?yi makamında öldürmesinden hemen sonra, ?Mürşid? Hasan el Benna 12 Şubat 1949 günü, Kahire?nin tenha sokaklarından birinde vurularak öldürüldü.

Mahmudiyeli bir saatçinin oğlu olan o genç öğretmenin, yani Hasan el Benna?nın ve kendisine destek veren arkadaşlarının kurduğu İhvan-ı Müslimin / Müslüman Kardeşler adlı yapının, zaman içinde Ortadoğu ve Arap coğrafyasındaki hemen bütün İslami hareketlerin özünü teşkil edeceğini kim bilebilirdi ki?

Tarihin en büyük ironilerinden biri olarak, Mısır gibi bir ülke adeta başsız kalıp sendelerken, Ortadoğu da oldukça hareketli günler yaşıyordu. Faruk?un ülkeyi yönetmekte gösterdiği başarısızlıklara, 1948?de İsrail?in kurulması da eklenince, İhvan-ı Müslimin tarafından ülke çapında yürütülen muhalefet kampanyasının kolaylıkla başarıya ulaşmaması da düşünülemezdi.

Hasan el Benna ve arkadaşlarının hızla yayılan ve siyasi bir içerik de kazanan hareketi, Mısır?ın o zaman içinde bulunduğu şartlara bir tepki olarak doğmuştu. Kral Fuad?ın yönetimi altında ülke her geçen gün daha da İngilizleşiyor, İskenderiye ve Kahire?nin elit tabakaları neredeyse tamamen gayrimüslimlerden oluşuyordu. Yerlilere, zengin efendiler için çalışma görevinin düştüğü 1920?lerin Mısır?ında, ülkesini seven herkesin isyan edeceği bir adaletsizlik, sömürü ve sefahat yaşanıyordu.

Taha KILINÇ

?Her alanda daha çok İslam?

Seçimlerden önce Mısır?ı izleyen herkesin ortak kanaati, İhvan-ı Müslimin?in kahir ekseriyetle ülkeye hakim olacağı idi. Oysa öyle olmadı. İhvan-ı Müslimin, parlamento seçimlerinde Selefilerle, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ise Ahmed Şefik?in başını çektiği yüzde 50?ye yakın blokla yüzleşmek durumunda kaldı. Bu anlamda seçimler, İhvan?ın Mısır?da umulduğu ya da korkulduğu oranda güçlü olmadığını ortaya çıkardı.

İhvan-ı Müslimin?in kuruluşunun, Türkiye?de hilafetin kaldırıldığı dönemlere denk gelmesi, kesinlikle bir tesadüf değildi. Mısırlı Müslümanlar, Türkiye?de yaşanan gelişme ve değişmeleri yakından izliyorlardı. Batılılaşma hamlelerinin ve reformların Arap dünyasından iyice ayrıştırdığı Türkiye?de hilafetin de tarihe karışması, artık dönüşü olmayan bir istikameti işaret ediyordu. Hasan el Benna?nın önderlik ettiği hareketin, hilafetin kaldırılmasına ve İslam dünyasının siyasi liderlikten yoksun hale gelmesine bir reaksiyon olarak okunması da mümkündür.

Mostar Dergisinden Alınmıştır.

Mısır'dki kıpti azınlıklar arasına şimdiden ayrılıkçı tohumlar ekilmeye başlanmıştır. Mısır düzenini kurdukça bizdeki PKK yapılnamsına benzer terörist derin devlet kendini zamanla belli edecektir. Dualarımız seninle Mısır. Allah yolunuzu açık etsin.

İhvan için kabus dönemi

1928 yılının o sıcak mart gününde, İsmailiye kentinin kenar mahallerinden birinde sadece 7 kişinin katıldığı mütevazı bir toplantı yapılıyordu. Toplantıya başkanlık eden kişi, 22 yaşında cevval bir öğretmen, diğerleri ise Süveyş Kanalı Şirketi?nde çalışan fakir işçilerdi. Aralarında saatlerce tartıştılar ve toplantının sonunda, bir yardımlaşma ve kardeşlik teşkilatının kurulmasına karar verdiler.

İhvan-ı Müslimin?in çıkış felsefesi, bütün bunlara karşı, ?daha çok İslam? şeklinde özetlenebilir. Bir eğitimci ve öğretmen olarak, Hasan el Benna?ya göre, Mısır?ın ve İslam dünyasının içinde bulunduğu hezimet hali, ancak İslam?a hayatın her alanında daha çok yer vermekle aşılabilirdi. Sosyal hayatta daha çok İslam, ekonomide daha çok İslam, dış politikada daha çok İslam? El Benna, bugün bile teşkilatın kullandığı?Çözüm İslam?da? sloganını pratik olarak söylem ve eylemlerinin her alanına yaymıştı.

Sedat?ın 6 Ekim 1981?de gözlerinin önünde suikasta kurban gitmesi, sonraki Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek?in, ülkedeki bütün İslami yapılanmalara cephe almasına neden oldu. Geçtiğimiz yıl yaşanan kitlesel protestolarla görevini bırakan Mübarek?in ardından düzenlenen seçimler ise, İhvan-ı Müslimin teşkilatının kuruluşunun üzerinden tam 84 yıl geçtikten sonra, el Benna?nın talebelerinin iktidara gelişini haber veriyordu.

Bu mücadelenin sonunda Hasan el Benna?nın kemiklerinin sızlayıp sızlamayacağını ise hep birlikte göreceğiz.

Araplar ne iflah olur, ne de islah!.. Olmazlar.. Peygamberler bile az mı çekti?

İdeallerle gerçeklerin mücadelesi

Nihayet 23 Temmuz 1952 gecesi Hür Subaylar, Kral Faruk?u devirip Mısır?da yeni bir dönemi başlatırken, İhvan-ı Müslimin kadroları da nefes alabilecekleri bir rahatlama devresine girildiğini düşünüyordu. Ancak yanıldıklarını anlamaları çok sürmeyecekti. Darbeden sonra cumhurbaşkanlığı makamına oturan Cemal Abdunnasır, 1954?te İskenderiye?de kendisine karşı düzenlenen bir suikast girişimini bahane ederek, İhvan-ı Müslimin?e karşı savaş ilan etti. Olayı takip eden birkaç gün içinde çoğu İhvan üyesi 20 binden fazla insan tutuklandı, hapsedildi ve idama mahkum oldu.

Kuruluşunun ertesi günü İsrail?e karşı Arapların ilan ettiği savaşta yaşanan hezimet, savaşta aktif olarak yer alan İhvan mensuplarıyla, iktidar değişimi için hazırlıklara başlayan Hür Subaylar kadrosunu aynı safta bir araya getirmişti. Muhammed Necib, Cemal Abdunnasır ve Enver Sedat?ın öncülüğünde darbe için geri sayımı başlatan Hür Subaylar, uygulama safhasına geçildiğinde İhvan?ın Mısır?ın kılcal damarlarına kadar uzanan örgütlenmesinden faydalandılar.

Mürşid?e veda

Geçtiğimiz mayıs ve haziran aylarında düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçimlerini kılpayı kazanan Muhammed Mursi, hem tarihsel bir misyonu temsil etme sorumluluğunu, hem de sıradan halkın beklentilerini karşılama zorunluluğunu omuzlarında taşıyor. Bunları yerine getirmeye çalışırken de mücadele etmesi gereken güçlü bir askeri ve sivil bürokrasi de var üstelik.