^ Bak: Ankara İstiklal Mahkemesi Zabıtları, s.280-281)

Referanslar

Ali Tahmilci bey, Hocaefendi ile aynı cezaevinde yatan amcası Hasan Tahmilci beyin anlattıklarını şöyle naklediyor: ?Mahkemeler bitmiş, kararlar verilmiş, her şey belli olmuştur. Hücrelerine çekilen hükümlüler, infaz anını bekliyorlar. Sırası gelenlerin kimisi kapıyı şaşırır, bacakları titrer, yürümekte güçlük çekermiş. Derken, sıra merhuma gelmiş. ?İskilipli Mehmed Atıf? diye bağırmış bir görevli. Hoca, metin ve mütevekkil... Ağır adımlarla, vakar içinde, dualar mırıldanarak yürümüş sehpaya.?

- "Belgeyi arz ediyorum. Vakit Gazetesi'nin 1034. nüshasında tekzibnamem duruyor. Şimdi bu durup dururken, bendenize vesika sormak bilmem nasıl olur?"

Yatsı namazından sonra Atıf Hoca yatağına oturdu ve müdafaasını yazmaya başladı. Arkadaşı da aynı işle meşgul... Bir aralık, günlerdir uykusuz, sabahlara kadar namaz ve niyazla vakit geçiren Atıf Hoca hafifçe daldı. Giyimli olduğu halde, başı taş duvarda, ellerinde yarım kalmış müdafaası, gözleri yumulu, kendinden geçti. Arkadaşı Tahir-ül-Mevlevi bu manzaraya bakarak mırıldandı:

şapka inkılabından önce yazılmış bir eser için bir alim asıldı ne garip... ne hazindir ki savunmasını hazırlamıştır haklıdır ama o gece rüyasında allah resulünü görecek ve ona kavuşmak için savunmasını yırtacak

Büyük babası Hasan Kethüda efendinin himmetiyle evvela köy hocasından başladığı tahsiline 1891 yılından itibaren iki sene İskilip?te, müderris Hoca Abdullah efendi nezaretinde devam etmiştir. 1893 Nisan'ında, ailesinin karşı çıkmasına rağmen İstanbul?a geldi ve medrese tahsiline burada devam etti. Meşhur Çarşamba'lı hocanın rahle-i tedrisine oturdu. Medresede daha çok?İskilipli Mehmed? olarak anılırdı. 1902?de medrese eğitimini iyi derece ile bitirdi ve aynı yıl açılan Ruus imtihanına girerek İstanbul müderrisliğini kazandı, ertesi sene Fatih Camii'nde ders vermeye başladı.

Milli mücadeleye karşı, halkı isyana teşvik etmişmidir? ( 1919-26 arasında )Sonra İstiklal mahkemelerinde Frank muallikliği kitabından dolayı yargılanmış ve serbest bırakılan Atıf hoca, daha sonraki İstiklal mahkemeleri tarafından neden tekrar yargılanıp tutuklanmış ve idam edilmiştir.

^ İskilipli Atıf Hoca / Kelebekler Sonsuza Uçar

? Şapka Kanunu'ndan soma bu kitaptan sattınız mı?

Tahir-ül Mevlevi, Atıf Hocanın mahkemede son gününü şöyle anlatıyordu: ?Atıf efendi metin görünüyordu. Suud beyin söylediğine göre gece sabaha kadar oturmuş, 8-10 tane eser-i cedid kağıdını doldurmak suretiyle bir müdafaaname yazmıştı. Yazılmışını görmediğim ve mealini öğrenemediğim o müdafaanamenin kıraati epeyce uzun sürmüştü ki, o mahkemede okunurken, biz merdiven altında bekliyor, mahpesimizin kapısı kapalı olduğu için de okunan şeyi işitemiyorduk. Ali Rıza efendi müdafaaname yazmamış, verilecek hükme razı olduğunu söylemiş. Atıf efendi müdafaanamesini bizzat okumuş ve hitamında Reis beye tevdi etmiş .?

SON DEVRİN DİN MAZLUMLARI//NECİP FAZIL KISAKÜREK

Milli mücadele ve kuvvayı milliye için neler söylemiştir, en sonda birkaç kitap ve yazar ismi verecegim, oradan bakabilirsiniz.. Mustafa Sabri ve Dürrizade ileberaber, hangi düşünceler içine girmiştir?

Milli mücadeleye karşı,, Yunan uçaklarıyla bildiri dagıttırmışmıdır?

Şapka imalathanesi bir an evvel tesis edilmelidir ki, yine paramız harice gitmesin. Fesi de dışarıdan alıyorduk ama şapka ondan çok daha pahalıdır, üstelik şapkanın modası değişir, herkesin birçok türlü şapka giymesi gerekir. Bir ecnebi de şapka firması kurmak için İstanbul Belediyesine başvurmuş.

O gece, hanımının gördüğü rüya şöyledir: ?Bahçemizde, kızı ile birlikte dikmiş olduğu çam ağacının dibinde hoca abdest almakla meşguldü. Kızı Melahat ona su döküyordu. Abdestini aldıktan sonra doğrulan hoca bize; ?Ben artık gidiyorum. Sakın ağlamayın. Yalnız bana yedi Yasin okuyun? diyordu?

- "Ben de sana cevap verdim, bunu din perdesi altında kötülüklerinize daha fazla devam etmek için yaptınız."

Buna rağmen bugünkü yazımı, vaktiyle şapka yüzünden asılan İskilipli Atıf Hoca konusuna tahsis edeceğim. Çünkü 04 Şubat tarihi Atıf Hoca?nın idam yıldönümüydü. Bu konu önemlidir, zira yakın tarihe ilişkin korku kuşağının en koyu tonunda kaybolmuş konulardan biridir. Bugüne kadar da sadece spekülatif amaçların malzemesi olarak kullanılmıştır.

Atatürk'ün söylev ve demeçleri

Mahkemenin son günü

Uğur Mumcu bu durumu sanki meşru gösterme gayreti içindedir: ?Devrim bir şiddet olayıdır! Devrim, şiddet ile gelir? her devrim idam sehpalarıyla, giyotinlerle işe başlar; sonra evrim sürecine dönüşüp barışçı yöntemlerle gelişir. Hangi devrim kansız yapılmıştır? Hangi devrim toplumsal gerilimler yaşatmamıştır? Ve hangi devrim Cavit beyin haksız yere asılması gibi adaletsizliklere ve haksızlıklara yol açmamıştır?

fes, ingilizler- batıdan geçme bir yaşam kültürü, Osmanlıda benimsenip, sanki İslami bir simge olarak görülmeye başlıyor.

^ Geniş bilgi için Tahir-ül Mevlevi?nin hatıralarının 73 ila 81. sayfalarına bakılabilir.

Madde 2 - İşbu kanun neşir tarihinden itibaren muteber dir.

Mahkeme, Hocaefendi karşısında aciz kalmış bu da onları iyice asabileştirmiştir. İşte bir başka numune:

Atıf efendi, bu hücuma mükemmel bir cevap verdi. İşte bir paragrafı: ?Fıkıh ilminde ihtisas sahiplerinden bulunan ve sözleri her vech ile itimada şayan olan muhterem zatların sözlerine mi Müslümanların itimad ve iman etmesi vacip olur, yoksa kendi itiraf ettiği vech ile, 20?den 45 yaşına kadar 25 sene şüphe vadisinde dolaşıp ve diğer bir makalesinde itiraf ettiği üzere, bu esnada bir çok kimseleri dalalete sürüklemiş olan, on bir senelik bir Müslüman olduğu halde, benim bildiğim bir sene içinde iki defa, dini zaruretlere taarruz eden, artık 25 sene dinsizlik, dalal ve idlal vadisinde yaşayan, on bir senelik İslamiyet zamanında da dini zaruretlere saldırmaktan geri durmayan Süleyman Nazif beyin Şapka hakkında vermiş olduğu hükümlere, fetvaları mı itimat etmeleri lazım geleceğine dair verilecek hükmü yine efkar-ı ammeye havale ederim.?

- "Cürüm bulunmadı ki ceza verilsin. Tabii beraat umuyorum" dedi. Birkaç gün münferit koğuşuna konulmuşken oradan çıkarılıp 8. koğuşa getirilmiş olmasını da beraatine delil saydığını söyledi.

? İddia makamı Atıf Hoca'ya, en zalim tarafından nihayet 3 yıl hapsi layık gördüğüne ve fevkalade mahkemelerde müddei-yi umuminin talebinden üstün ceza verilmesi görülmemiş şeylerden olduğuna göre herhalde kurtuluş emindir.

Atıf Hoca?nın rüyası

sorular sorular? ama cevaplar hep yanlı oluyor nedense...

?Vakıa şimdiye kadar İslam dini aleyhinde hasımlar tarafından hücumlar olmuş ve bu konuda pek çok küfür ve hezeyanlar neşredilmiş ise de, ulema-i kiram hazeratı , ilmi satvetleri ile hepsini red ve iptal etmişlerdir. Son zamanda ise bir taraftan maddeciler, tabiatçılar, farmasonlar gibi İslam dininin en şiddetli düşmanları tarafından ilahi nurun mahvına çalışılıyor. Diğer taraftan İslamiyet kisvesi altında türlü türlü küfür, hezeyan ve fesatlıklarla İslam dininin yıkılmasına çalışılıyor.

Tevkifi

Tesettür-ü Şer?i

bugün ilmin, fennin bütün şumul ile medeniyetin parlak ışıkları karşısında filan veya falan şeyhin irşad ile, maddi ve manevi saadet arayacak kadar iptidai insanların, Türkiye medeni camiasında mevcudiyetini asla kabul etmiyorum.

Atıf Efendi, kitabını neşrettikten sonra bu eser hakkında bir tenkit kaleme alan Süleyman Nazif?e verdiği cevapta şöyle diyordu: ?Risalede şapkaya dair olan bahisleri Fetava-i Hindiyye, Kadıhan, Bezzaziye, Muhit-i Burhani gibi muteber fıkıh kitaplarından ahz ile tercüme ettim. Meselenin ruhuna kendiliğinden bir şey ilave etmedim.?

? Evet; fakat Allah bildiğini göstermektedir. Bizim sürgün cezamıza gelince, zerre miktarı kıymeti yok... Zaten vatanın her yeri bize sürgün... Bu kadar hafifiyle kurtulduğumuza bin şükür...

Atıf efendi içine kapalı, toplumdan uzak, kitapları arasında ördüğü kozasında yaşayan bir insan değildi. Eserlerine baktığımızda da her birinin bir toplumsal yarayı tedaviye, bir hayır hizmetine matuf hazırlandığını görürüz. Mesela, geliri donanma cemiyetine bağışlanmak üzere kaleme aldığı?Nazar-ı Şeriatta Kuvve-i Berriye ve Bahriyenin Ehemmiyeti Ve Vücubu - Şeriata göre Deniz ve Kara kuvvetlerinin önemi ve gerekliliği? adlı eser o sıralar çok takdir toplamıştı.

? «Şapka ve bu yüzden meydana gelen hadiselerin

sonra sarık, Arap kültür ve yaşantısının vazgeçilmezi. sıcaklık derecesinin çok yüksek olması Arap yarımadasında başa bir şeylerin örtülmesi geregidir. Peygamberimizde içinde yaşadıgı Arap toplumunda ebu cehil ne giydiyse onu giymiş, toplumsal kıyafet devrimi yapmamıştır.

Hoca bu görüşünde yalnız da değildi. İşte Bediüzzaman?dan bir misal: ?Sonra o zalim, dünyaca büyük makamlarda bulunan bedbahtlar dediler: "Sen, yirmi senedir bir tek defa takkemizi başına koymadın. Eski ve yeni mahkemelerin huzurunda başını açmadın, eski kıyafetinle bulundun. Halbuki on yedi milyon bu kıyafete girdi."

İlmin kaynakları mesabesinde bulunan eslafın eserlerini terk ve ihmal ederek müteahhirin ulemanın kısa ve muğlak kitaplarının medreseler programında kabulü ile maksatlarını anlamak için şer, haşiye, haşiyet?ül haşiye tedris olunarak talim ve terbiyede suubet gösterilmesi,

kardeş, şapka inkılabından önceki yazdıgı "Frenk mukallitliği" eserinden dolayı beraat etmiştir zaten İskilpli Atıf..

- "Beyefendi; bendeniz, zat-ı alinize resmi belge sundum ve Ferid Paşa hükümetine karşı kalemimle mücadele ettiğimi açıkça ispat ettim."

Fakat tesilli şu noktada toplanıyordu:

Bir kitapta Atıf Hoca'nın şapka giymediği için asıldığını okumuştum.

1932 tarihinde Türkçe ezan, 2 haziran 1932 tarihinde Diyanet işleri başkanlıgınca alınan karar geregi Türkçe ezan olayıyla beraber, bu durumun kanunlaşması, M. Kemal?in ölümünden sonra kanunlaşmış ve 1948 yılına kadar?ezan ve Kur?anın Türkçe okunması şarta baglanmışmıdır?

Reis:

İşte mahkemeyi yürüten heyetin fikir seviyesi... Bize şairin dediği gibi şöyle dua etmekten başka bir şey kalmıyor: ?Kalmasın Allah'ım dünyada bir hakikat nihan .?

Zaten?sıradan? olsaydı, olabilseydi kimse ona ilişmeyecek, ömrünü sehpada yitirmeyecek, başı yastıkta bitirecekti.

- "Eğer öyle olsa idi, onlarla beraber olurdum, cemiyete devam ederdim. Halbuki devam etmedim. Bu da bir delildir. Eğer bu düşünceniz akla gelebilirdi."

Şapka Kanunu, başta Erzurum olmak üzere Rize, Sivas, Maraş, Giresun, Kırşehir, Kayseri, Tokat, Amasya, Trabzon ve Gümüşhane?de protestolarla karşılanmıştı. Çoğu dini duyarlılıktan gelen ve kendiliğinden gelişen muhalefet, öteden beri yönetimin?makbul? saymadığı etkin bazı kişilerin kışkırtmasına bağlandı. Onlardan pek çoğu İstiklal Mahkemeleri?nde yargılandı, bazıları ağır hapis cezalarına, bazıları ise idam cezasına çarptırıldı.

Bu arada Dar-ül Fünunu İlahiyat Fakültesine girdi ve 1905?te buradan mezun olarak Kabataş Lisesi Arapça muallimliğine atandı.

İslam Çığırı

İşgal günleri

Teşkilat-ı esasiye kanununda eski başlıklar yasaklanmış, giyilecekse medeni başlık olan şapka giyilmesi gerektigi bildirmiş olup, bu yasaya şiddetle muhalefet edenlere karşı caydırıcı olmak macıyla 3 aylık ceza verilmesi karara baglanmıştır.

Müddei-yi Umumi Necip Ali, ayağa kalktı, elinde koca bir tomar, son iddianamesini ağır ağır okumaya başladı. Baştan başa zan, şüphe, indi tefsir ve hayal üzerine kurulu ve hiçbir noktasında hüccet ve delile istinad etmeyen bir sürü ve bir seri vehim...

Sadece şu husus bile İstiklal Mahkemelerinin yargılamasının ne kadar gülünç olduğuna yeter; Ankara İstiklal Mahkemesi azalarından sadece Rize mebusu Ali bey ile, savcı Necip Ali bey hukuk öğrenimi görmüştü. Reis Kel Ali ve diğer azalar Kılıç Ali ile Reşid Galip beyler asker kökenli idiler.

Cevdet Soydanses bey de şunları ifade etmekte; ?Atıf hocaya İttihatçılar da düşmandı. Sanırım idamında İttihatçıların bu eski kininin rolü de olmuştur. İdam edileceği sırada başında sarığı varmış. Kılıç Ali de orada... Kılıç Ali, ağır bir söz sarf etmiş ve?Alın şu herifin başından sarığı? demiş. ?Son sözün ne? diye sorduklarında, sadece?kelime-i şehadet? getirmiş... Atıf hocayı astıklarında kimsenin sesi çıkmadı. Diyanet işlerinde çok yakın arkadaşları vardı. Onlar da sustu. Kimse konuşamadı.?

Osmanlılar zamanında, ilim tahsili hususunda Seyyid Cürcani ve Sadeddin Taftezani mesleği, yani allamelik davasında bulunmak için her ilmi, her fenni öğrenmek ve bilmek usulü takip olunup, daha faydalı, daha semereli olan mütekaddimin ve eslaf mesleği yani ilmi şubelerinde birinde ihtisas kesbetmek usulünün terk olunması?

Eseri bastırmadan evvel kimseye gösterdiniz mi?

Sadece İstiklal mahkemeleri kararları sonucumu idam edilmiştir? 3 Aliler ivanı

Rivayete göre Japon büyükelçisi Uçida kendisini ziyaret ettiğinde, Atıf Hocaya şöyle söylemiş: ?Sizin gibi birkaç hoca daha olsaydı, İslamiyet bütün Doğu'yu, bu arada Japonya?yı da fethederdi.?

ÇÜNKÜ ATIF HOCA, KİMİNE GÖRE KAHRAMAN BİR İSLAM ALİMİ, KİMİNE GÖRE İNKILAP VE DEVLET DÜŞMANI, KİMİNE GÖRE İKİLİ OYNAMIŞ BİR HAİN OLARAK YARGILANMA DURUMUNDA

İdam sonrası ailesi

Şeyhulislam Börekçizade ve 153 kişilik ulema tarafından verilen hüküm geregi mi idam edilmiştir?Anka, Rize, Erzurum, Kayseride çıkan şapka isyanlarının sebepleri ve sonuçları neler olmuştur?

? Halis dindar olmak kabahati yüzünden asılacaksın!

Mahkeme Reisi maznunlara hitap etti:

istiklal mahkemelerinin yanlılıgı da malum bir durum zaten, asmak derdinde ve asmışlar..

sonuçta şapka, o gün memur ve halkın giymesi midir?

yalnız şu nokta varki; şapka ve fes- sarık hususunda bir açıklama gerekli diye düşünüyorum..

Bu risale körü körüne Avrupa taklitçiliğini eleştiren bir eserdi. Atıf Efendi, 32 sayfalık bu eserinde; Avrupa?nın ilim ve fennini almanın caiz, hatta lüzumlu bulunup, ama bizde yapılanın ise daha çok şuursuz bir batı taklitçiliği olduğunu, kılık kıyafette onlara benzemenin aslında ruhtaki bir bozuluşa alamet veya onun bedene aksetmesine sebebiyet vereceğini, bunun ise müstakil bir şahsiyet inşa eden İslam düşüncesine zıt düştüğünü, Resul-i Ekrem?in Ebu Davud gibi sünen kitaplarında geçen?Bir kavme benzemeye çalışan onlardandır.? hadis-i nebevisi ışığında izah etmeye çalışıyor ve şu hükmü veriyordu:

? Müddei-yi Umuminin esas hakkında iddiasını okuması için, muhakeme 2 Şubat 1926 Salı gününe bırakılmıştır.

- "Sus, sus; bir parça utan! Saçın, sakalın ağarmış, utanmak nedir zerre kadar bilmiyorsun."

Yakın Tarih ansiklopedisi-5. cilt-Akit Gazetesi neşriyatı

Ve nihayet 2 Şubat 1926 günü, mahkemede müdde-i umumi Necip Ali bey iddianamesini ve ceza taleplerini okudu. Tek idam isteği, Babaeski müftüsü Ali Rıza efendi hakkındaydı. Atıf efendi, 10 senelik sürgün cezası istenen mazlumlar arasındaydı. Normalde, mahkemelerdeki bir anane olarak, hakimler savcının isteğinden fazla ceza vermezler; ya aynını ya da daha azını verirlerdi. Burada da durum öyle olacağını gösteriyordu. Ama bu hüküm, ertesi gün, ne hikmetse, Atıf efendi hakkında değiştirilecekti.

Şubatın ikinci günündeyiz. Mahkeme salonu «iğne atılsa yere düşmez tasvirinden bir numune... Bütün merak İstiklal Mahkemesi Müddei-yi Umumisinin ne diyeceğinde... Herkes bilir ki Müddei-yi Umumi davacı mevkiinde olduğuna göre en mübalağalı cezaları isteyebilir. Mahkeme bu istekle kayıtlı olmadığı ve tarafsız bulunduğu için hemen her defa istenilenden azını, hiç olmazsa istenilenin aynını verir; fakat fazlasını verdiği, hele İhtilal Mahkemeleri gibi fevkalade mahkemelerde görülmüş şeylerden değildir. Bu bakımdan halk, Müddei-yi Umuminin isteyeceğine göre iskontosunu yapmak üzere taraf tutma makamının iddiasını merakla beklemektedir.

Özelikle modernist düşüncelerin Osmanlı ülkesinin saçaklarını sardığı bir zamanda engin bilgisiyle bunlara karşı dimdik durdu. Şimdilerde memlekette cirit atan bir grup modernist, oryantalist mütercimi, ilmilik yaparak meşhur olmak isteyen zavallılar o zaman da vardı. Ama karşılarında Atıf Hoca ve emsali çetin ceviz ulemayı bulmuşlardı. Beyan-ül Hak dergisinde bir yazısında Atıf Hoca bunlar hakkında şunları yazıyordu:

Kendi şahsına karşı yapılır: ?Bir şahsın, nefsi arzularına kapılarak dünya ve ahirette nefsi için zararlı hal ve hareketlerde bulunması gibi?

"biz her nokat-i nazardan medeni insan olmalıyız.

25 kasım 1925, M. Kemal, Kastamonu?da şapkayı tanıtır ve medenileşmenin geregi oldugunu söyler.. Bu durum millete top yekün zorla giydirme degil, o günlerde mecburiyet ve zihin degişikliği sonucu uygulanmıştır.

- "Çünkü gördünüz ki, bunlar Yunan tayyareleriyle atıldı ve aksi tesir yaptı. Anadolu halkı Milli mücadeleye daha fazla destek vermiştir. Siz de bu kötü durumdan kurtulmak için bunu yaptınız."

Süleyman Nazif: Bu edibimiz de daha önce oruç ile alakalı bir meselede kaleminin Atıf efendi karşısında susması üzerine intikam için fırsat kollamış, Şapka risalesi yazılınca?Bir Hocaefendiye cevap? adıyla vukufsuzca bir yazı yazmıştı. Atıf efendi?nin mukabil yazısı ve cevabı üzerine daha sert karşılık vermiş ama bunu hocanın eli kolu bağlanıp, hapse gönderildiği sırada yayınlamıştır. Daha sonra da kendi iki makalesini maalesef -Atıf Hocanın verdiği cevabı araya koymadan- "İmana Tasallut" adıyla neşretmiştir.

A. Hamdi Ertekin bey anlatıyor: ?Ömer Yüce?nin merhum babası, Atıf hocanın yanında okumuştu. Bir gün Ömer efendiye babasının, Atıf hocanın idamıyla ilgili kendisine anlattığı bir şeylerin olup olmadığını sorduğumda şu cevabı vermişti: ?O konu açıldığı zaman babamı bir ağlama tutar ve konuşamazdı.?

Zulüm üç kısımdır:

Allah'ı da devreden dışarıya atmaya çalışıyorlar ki; alimlerin görüş ve düşüncelerine önem verilsin kardeş..

- "Sen bu tekzipnameyi bir gizli maksat için yaparsın."

Bu arada bir şeyi de hatırlatalım; Mahkeme zabıtlarını okuduğumuzda, bazı kimselerin, Atıf hocadan beri olduklarını, tasvip etmediklerini?Bu adam bütün tarikatlara karşıdır, ben ise Halidi Tarikatı'ndanım? demeleri gibi ifadelerini okuyup, o zatlar hakkında suizanna düşmeyelim... O şartları göz önüne getirelim... Hocaefendinin en yakın arkadaşlarından Tahir-ül Mevlevi bile, beraatı sonrası, Kılıç Ali beyle görüştüğünde, Ali beyin; "Tahir Bey! Atıf Hocanın idamı hakkında ne dersin?" demesi üzerine, "Ne diyeyim efendim. Cürmü varmış ki, cezasını gördü." deme zorunda kalmıştır.

İstiklal Mahkemeleri zabıtlarını incelediğimizde mahkemelerin hiç de Prof. Ergün Aybars?ın İstiklal Mahkemeleri adlı kitabında anlattığı gibi pembe bir çizgide olmadığı görünecektir. Misal olarak, mahkeme heyetinin maznunlara hitap tarzına birkaç numune verelim:

- "Cemiyet namına rol yapıyorsunuz. Sana sorarım. Tüzüğünüzde vatan müdafaasına, mücadeleye dair ufak bir madde, bir fıkra göster."

İskilpli, göz perdesini açılınca savunmasını yırtmış diye bende okudumda, orada kitlenip kalmam ben. o kendi tercihidr derim, geçerim orayı..

Atıf Hoca'nın müdafaası o kadar keskin ve mantıkidir ki, artık onu mahkum edebilmek için:

^ Hatırlanacağı gibi günümüz Türkiye?sinde de sözüm ona bir profesör böyle bir iddiayı önümüze sunmuştu; "Tavuktan kurban olabilir" diye?

Bilindiği gibi, Atatürk 24 Ağustos 1925 tarihinde Kastamonu?ya elinde Panama şapkasıyla gitmiş, Kastamonululara hitaben yaptığı konuşmada, ?Uygar ve milletlerarası kıyafet, bizim için, çok cevherli milletimiz için layık bir kıyafettir? demişti, ?onu giyeceğiz. Ayakta iskarpin veya fotin, bacakta pantolon, yelek, gömlek, kravat, yakalık, ceket ve tabiatıyla bunları tamamlamak üzere başta siper-i şemsli serpuş. Bu serpuşun adına şapka denir. Redingot gibi, bonjur gibi, smokin gibi, frak gibi, işte şapkamız!.. İsterseniz bildireyim ki, bu kadar yüksek ve önemli bir sonuca varmak için, gerekirse bazı kurbanlar da verelim? (K. Z. Gençosman, Atatürk Ansiklopedisi, İstanbul 1981, X, 67)

Ezan ve Kur?an-ı Krim?in Türkçeleşirilmesinin gereksinimleri ne içindir, ne zaman uygulanmıştır, kim zamanında ve tarihinde kanun haline getirlmiştir?

Matbuat Alemindeki Hayatım Ve İstiklal Mahkemeleri-Tahir-ül Mevlevi-Nehir yayınları- İst-1991

Atıf Hoca, ne hikmetse savunma yapmaya gerek görmemişti. Hüküm 4 Şubat 1926 sabahı infaz edildi. Atıf Hoca?nın son sözü, ?Mahkeme-i Kübra?da hesaplaşırız? oldu. Allah rahmet eylesin.

İskilipli Atıf Hoca,

Meşihat?ı İslamiye dairesinde bulunan ders-i amların mağduriyetini giderme konusunda yaptığı çalışmalar üzerine devrin Şeyhülislam?ı tarafından Bodrum?a sürüldü. Üzerinde yoğunlaşan baskılar yüzünden Kırım?lı İbrahim Tali efendinin pasaportu ile gizlice Kırım?a geçti. Kırım?dan Varşova?ya kadar gitti.. Meşrutiyet?in ilanından bir hafta evvel İstanbul?a geri döndü.

- "İnşallah öyle olur." mukabelesinde bulundum.

Bu hadisede Atıf efendinin yanında olduğu iddia edilen Tahir-ül Mevlevi, Ankara?da hiçbir zaman Atıf hoca ile aynı koğuşu paylaşmadı.

M. Kemal, zihniyet degişikliği için "şapka inkılabı" yapmıştır, fakat "halifelit ve saltanatın kaldırlımasında" çıkması gereken ayaklanmalar, neden "şapka " da ortaya çıkmıştır..

Kasım 19th, 2008 Yorumlar Yorum Yazın Sözü hiç evirip çevirmeden söylemeliyim ki, Türkiye?de tarih spekülatörleri var. Özellikle yakın tarihe ilişkin farklı görüşler bu çerçevede yaygara malzemesi yapılıyor. Bu da yakın tarihin analitik tahlilinin yapılmasını engelliyor. Dolayısıyla her şey bir korku kuşağının içinde kalıyor.

Mustafa Kemal Atatürkün Kanlı devrimleri Şapka Kanunu

Ashab-ı Kiram hazretleri de rızkını talep konusunda son derece gayret gösterip de kendi el emeklerini yemeye ehemmiyet verirlerdi. Bu cümleden olarak Aşere-i Mübeşşereden Zübeyir bin Avvam hazretleri, vefatında bin at, bin cariye geriye bırakmakla beraber, terk ettiği malların kıymeti büyük bir yekun teşkil etmekteydi. Talha?nın Irak?ta mevcut olan emlak akarından beher gün bin altın, başka yerdeki mülklerden de pek çok irat hasıl olmaktaydı. Abdurrahman bin Afv hazretleri de bin at, bin deve, on bin koyuna sahip olduğu halde vefatlarında terekesinin dörtte biri 84.000 altına ulaşmıştı. Osman da servet sahibi idi. Hatta vefatlarında bir milyon dirhem ve bir milyonu mütecaviz dinar terk ettiği rivayet edilmektedir. Artık bu kadar izahtan anlaşılıyor ki, zahid asla malı olmayan kimse değil, belki bütün dünya malı kendisinin olsa bile, mal ile kalbi meşgul olmayan kimsedir. İşte bunun için İmam-ı Ali hazretleri buyurmuşlardır ki; ?Bir kimse yeryüzünde bulunan bütün şeyleri alıp onlarla Allah?ın rızasını murad ederse, Cenab-ı Hak'tan yüz çevirmiş sayılmaz.?

kitaplarından bakış açısı önemli ban, en kısa sürede ben okurumda bunları, paylaşım için istiyorum.

akşamki "ceviz kabugu "programında tartışıldı bu konu, örtü noktasında çok farklı şeyler söylediği sonucu çıkıyor Atıf hocanın..

Kaynaklar

Nihayet Cumhuriyetin ilanı ve?Şapka İktisası Hakkında Kanun?un TBMM?nde kabulü?

?55. madde geregi; T. C?nin teşkilatı esasiye kanununa muhalefet ve devlet otoritesini ortadan kaldırmak amacıyla mı idamı istenmiştir?

Yaşar nuri öztürk, İskilipli atıfıın incelendiği kitabı

Kadın müminelerin giyinmesi ise, daha girift bir sorun haline geliyor?açıklama yapmam, bu konuyla ilgili başlıgı açıp, gelen olumlu veya olumsuz tepkiler yüzüne kapattırmıştım..

İskilip?in Tophane Köyü?nde dünyaya geldiği için?İskilipli? ünvanını kullanan Atıf Hoca, sıradan bir?molla? değil, İstanbul gibi bir ilim merkezinde medrese eğitimini tamamladıktan sonra Daru?l-fünununa girip İlahiyat Fakültesi?nden mezun olmuş bir aydındı.

Eserleri

İstiklal Mahkemeleri

İskilipli Atıf Hoca

? «FRENK MUKALLİTLİĞİ kitabından kaç tane sattınız? Kanundan sonra da sattınız mı? Bu kitabı yaymakla hangi gayeye hizmet şuurunu takip ettiniz?

Muayenet üt Talebe

İnkılap Kurbanları- Hüseyin Yılmaz- Timaş yayınları- İst-1991

?Anlaşılıyor ki, İstiklal mahkemesi kanunlarına biraz daha şiddet lazım. Senin gibi muzır adamlara bir iki sual sorduktan sonra hemen hükmü vermeli.?

Atıf Efendi, Osmanlı medreselerinin gerileme sebeplerini bir yazısında şöyle sıralıyor:

Süleyman Nazif, adı geçen yazısında tehevvürle ve hakaretvari davranmış ve selef ulemasına ağır ithamlarda bulunmuştu. İşte bazı misaller: ?Fetva kitapları İslam?a ayak bağı olacak satırlarla dopdoludur.? ?Ben bile bugün usulden hüküm çıkarmaya ilmim yeterli olsa, bin iki yüz senelik mezhebimin imamı olan Ebu Hanife?yi aradan hürmetle çıkartarak Peygamberim ve Allah'ımla yalnız kalacağım.? ?Hicretin bin senesinden beri fıkıh ve fukaha bizde cehaleti çoğaltıp, istismar eden zararlı bir kuruluş ve bir sürü zararlı şahıslardır.?

efendiler, ve ey millet, biliniz ki Türkiye cumhuriyeti, şeyhler, dervişler, müritler ve meczuplar memleketi olamaz. en dogru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır.

Muhakemeyi takip eden yazar Şevket Süreyya Aydemir mahkeme zulmüne olan tanıklığını şöyle anlatıyor: ?Hükümlüler arasında sarıklı bir müderris göze çarpıyordu. Müderrisin başında fes ve sarık vardı. Cübbesi ve kıyafeti temizdi. Suçu, o sıralar yayınlanan şapka kanununa muhalefet etmekti. Fakat bu suç, bir takım ithamlarla da karışınca mahkemeden en ağır hükmü yemişti. Artık son saatlerini yaşıyordu. Hocanın yüzü sakindi. Metanetini muhafaza ediyordu. Yalnız dudakları kımıldıyor ve galiba bir dua okuyordu. Fakat eskiden kalpaklı ve şimdi hasır şapkalı zat, bu hükümle de kanmamış gibiydi. Bağırıyor, çağırıyordu. Acaba Hoca?yı bir tekmeyle merdivenlerden aşağıya yuvarlayacak mı diye bekledim. Fakat olmadı. Müderris, bu sözler üzerine kendisine değilmiş gibi bekledi. Sonra sağanak geçince yürüdü. Muhafızların arasında merdivenlerden indi. Önümüzden geçerken gene dudakları kımıldıyordu.?

Tesettür-ü Şer?i gibi dini hükümler, esasen süfli medeniyeti ve terakkiyat-ı sefihaneyi yıkmak ve men etmek üzere vaz olunduğundan onunla içtimaı gayr-i kabil ise de, medeniyet-i fazıla ve hakiki terakkilere hiçbir suretle mani teşkil etmez. Çünkü medeniyet-i fazıla ulum, maarif, sanayi, ticaret ile hasıl olmuş olur. Halbuki tesettür-ü şer?i buna mani değildir.?

Madde 3 - İşbu kanun Büyük Millet Meclisi ve icra Vekilleri Heyeti tarafından icra olunur.

?Ehl-i Sünnet vel cemaat mezhebi haktır. Bundan başka mezhepler hep batıldır. Doğru değildir. Ehl-i Sünnet vel cemaat itikadı, Cenab-ı Hak'kın Kur?an-ı Kerim ve Peygamberin hadis-i şerifleriyle beyan buyurdukları müstakim, doğru yol olup bu itikatta olanların itikatlarında bozukluk yoktur.?

? Bu kitabın Şapka İnkılabına karşı bir cereyan doğurduğu, inkılaba aykırı duygu ve düşünceler aşıladığı ve kötü tesirler bıraktığı iddiasına ne dersiniz?

- "Ne maksadı beyefendi?"

Maznunlar, başları önlerinde, çeneleri göğüslerine mıhlı hapishaneyi boyladılar. Herbiri arkalarından kilitlenen demir kapılardan geçtiler ve hücrelerine dağıtıldılar.

Hocaefendi?nin bu ümidi maalesef doğru değildi. Mahkeme bir suç bulabilmek için adeta yırtınıyordu. İşte mahkemeden bir sahne:

beni anlamakta zorlanmam normalde, ben bugün öyle bir alim olacak cevher göremedim.. kusura bakma, belki fazla ütopik düşünüyorum, belki sizlerin seviyesine henüz çıkamadım: vesselam.

Araştırmacı-yazar Hüseyin Yılmaz bey bütün ısrarlarına rağmen görüşememiş bu dertli hanımla. ?Babam ölmedi, yaşıyor; gidin kendisi ile görüşün.? diyormuş Melahat hanım... İnşallah şimdi, dünyada tadamadıkları rahatı yaşıyorlardır Atıf hoca ve ailesi...

Mahkeme son müdafaaları dinlemek ve hükmünü vermek üzere ertesi güne tehir olundu .

Lakin bir adamın en tehlikeli anında, sırf ilmi bir mübahesedeki mağlubiyetin hıncını çıkarmak için onun aleyhinde ve müdafaa edemeyeceği bir surette jurnal vermeye kalkışmak ne dinde hoş görülür ne dinsizlikte.?

İbn-i Kemal, Ebu Suud merhumlar ile bazı emsallerinden sonra riyaset ve idare-i ilmiyeyi ihraz ile ilmiyenin mukaderratını tedvir edenlerin ehliyetsiz ve ilmiye mesleğine ruh verecek kabiliyetten mahrum olmalarıdır.

tekkeler behemahal kapatılmalıdır. Türkiye cumhuriyeti, her şubede irşatlarda bulunacak kudreti haizdir. hiç birimiz, tekkelerin irşadına muhtaç degiliz. Tekkelerin gayesi, halkı meczup ve aptal yapmaktır. Halbuki, halk aptal ve meczup olmamaya karar vermiştir. Biz, medeniyet alemi içinde, medeniyiz

? Yanlıştır derim! Şapka İnkılabı bu eseri hoş görmeyebilir, sevimsiz, hatta tehlikeli bulabilir; fakat kendisine karşı yazılmış bir eser olmadığı için onu suçlandıramaz!

? Üçer beşer sattık. Kanundan sonra tek nüsha bile satmadık ve hiçbir tavsiyede bulunmadık. Gayemiz, yasaklanmamış olan bir mevzuda İslam hüküm ve şahsiyet ölçüsünü göstermekti, suçumuz yoktur.

Süleyman Nazif bu yazısında Atıf efendi için de?Dar düşünceli, cahil, Allah?ın haram etme yetkisini gasp eden? gibi seviyesiz ithamlarda bulunmuştu.

Türkiye?de İslamcılık Düşüncesi-Cilt:2- İsmail Kara- Risale yayınları- İst:1986

BU KONU HAKKINDA BİLGİSİ OLANLAR YARDIMCI OLABİLİRLER Mİ?

Maznunlar tekrar yargılanmak üzere trenle Ankara?ya götürüldüler. Ankara?da hapishaneye sevk edilirken yanında bulunan Tahir-ül Mevlevi ile aralarında şöyle bir konuşma geçmiş: ?Atıf efendi ile aynı otomobile tesadüf etmiştik. ?Geçmiş olsun? dedim. ?Evet, kefeni yırttık. Bereket versin ki, Muharrem ile tanışmıyordum? cevabını verdi.

- "Ne ile ispat ettin? Sıkılmıyor musun, bunu nasıl söylüyorsun? Biz senin söylediğin sözlere inandık mı? İnanmak mecburiyetinde miyiz?"

Madde l - Türkiye Büyük Millet Meclisi azaları ile idarei umumiye ve mahalliye ve bilumum müessesata mensup memurin ve müstahdemin, Türk milletinin giymiş olduğu şapkayı giymek mecburiyetindedirler. Türkiye halkının da umumi serpuşu şapka olup buna aykırı bir alışkanlığın devamını hükümet men eder.

Mehmed Atıf Efendi, Cumhuriyet döneminde olduğu gibi, Meşrutiyet öncesi ve sonrasında da çeşitli garazkarların yanlış tevil ve nazarları yüzünden taşlanıp durdu. Ama o bunlara tevekkülle sabretti, fazilet yemişleri vermeyi sürdürdü.

Muhakeme, bu tarzda epey sürdü. Sonra ara kararlardan biri:

İzmir?in işgaline ilk tepkiyi gösterenler arasındaydı. Kurduğu?İslam Teal-i Cemiyeti? vasıtasıyla Anadolu?nun toparlanmasına yardımcı oldu. İrşatlarıyla Anadolu?nun yüreğini diri tutmaya çalıştı.

Frenk Mukallitliği ve Şapka

Tesellimiz Mevlana?nın şu sözlerindedir: ?Biz öldükten sonra kabrimizi arama. Bizim mezarımız Ariflerin gönüllerindedir.?

Bu mesele de maalesef dramın bir başka parçası... Eskiden beri Atıf hocanın mezarı nerededir diye düşünürdüm. Meğer belli değilmiş... Emekli astsubay Hasan Sureykan şunları söylüyor bu konuda: ?Merhumun mezarını araştıracak oldum. Fakat bulmak ne mümkün? Dikimevinden Mamak?a giderken yaklaşık bir kilometre ilerde, sağ tarafta askeri bir mezarlık var. Bu mezarlığın karşısında şimdi bir park var; bir zamanlar mezarlıktı. Merhum Atıf Hocanın mezarı da bu mezarlıkta idi. Buradaki kabirler, 1954 senesinde, yakınları tarafından Gülveren?de yapılan Asri mezarlığa nakledilmişler. Atıf hocanın yakınları sahip çıkmamışlar. Bu durumda mezarın bu parkta kaldığını ve park çalışmalarıyla ortadan kalktığını sanıyorum.?

? Aynen böyle oldu? Alakalı makamlardan sorulabilir. Resmi ruhsat tezkeresi dosyamda mevcuttur. Takdim etmiştim. Reis durakladı, düşündü ve homurdandı:

?Uluvvün fi?l hayati ve fi?l memat / Le-hakkun ente ikdü?l mucizat? beyti döküldü.?

Kanun No. 671: Şapka Giyilmesi Hakkında Kanun, 28 Teşrinisani 1341(1925):

1922 yılı Ramazan ayında Saray?daki Huzur derslerine muhatap olarak katıldı. Huzur dersleri Ramazan aylarında, Saray?da padişah huzurunda yapılan ve seçkin bazı alimlerle saray erkanının katıldığı ilmi sohbetlerdi. Huzurda doğrudan ders veren alimlere?mukarrrer?, ders veren hocalara soru tevcih eden , ve kendisine soru sorulursa cevap veren hoca efendilere ise?muhatap? denirdi. Bu gelenek 1922 yılında son bulmuştu.

? Atıf Hoca ve arkadaşlarının muhakemeleri bitmiş gibidir. Pek yakında iddia ve müdafaalar dinlenecek ve karar bildirilecektir. Edinilen muhakemeler sonunda vardığımız kanaat şudur ki, son irtica hareketleriyle İstanbul'un hiçbir alakası olmamıştır. Esasen mahkemenin İstanbul'da bulunduğu zaman yapılan tahkikat da bu neticeyi vermiş ve ondan sonraki muhakemeler aynı şeyi teyid etmiştir.

Bolu?lu Nizamettin Saraç bey anlatıyor: ?Zannedersem 1926 veya 1927 seneleriydi. O sıralarda vazifem icabı Ankara?da bulunuyordum. Genç olmama rağmen İstiklal Mahkemeleri'ni takip için verilen vesikalardan birini elde etmiştim. Bununla imkan buldukça celseleri takip ediyordum. Bir tesadüf eseri olarak Atıf Hocanın muhakemesinde de bulundum. Muhakemeyi, reis sıfatıyla Kel Ali adıyla maruf Ali Çetinkaya yürütüyordu. Büyük bir hışımla hocaya dönerek: ?Sen şapka aleyhinde bulunmuşsun!? dedi.

Frenk mukallitliği ve şapka

Eserlerinden seçmeler

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Son Devrin Din Mazlumları- Necip Fazıl Kısakürek- Büyük Doğu yayınları-İst-2000

? Zavallı alim ve fazıl, büyük bir adam! Bu muydu ilim ve faziletinin mükafatı?

Memleketin kara günleriydi... Payitahta düşman çizmesi girmiş, vatan toprakları yüzyıllar sonra yeni bir haçlı işgaline maruz kalmıştı. Şairin dediği gibi?Felek bi rahm , devran bi sükun. Dert çok, derman yok, düşman kavi , talih zebundu ?

Tahsil hayatı

şapka, gene batı dünyasının giysisidir başa takılan..

Atıf efendinin böyle bir rüya gördüğüne dair Tahir-ül Mevlevi?nin hatıratında hiçbir şey yok.

?Birdenbire gözüme ilişen bir manzara, beni olduğum yere mıhladı. Evet, eski Meclis önündeki meydanın ortasına iki tane sehpa dikilmiş, onların arasına da beyazlar giydirilmiş iki vücut çekilmişti. Yüzleri diğer tarafa müteveccih olan bu cesetlerden birinin Atıf efendi olduğu, boyunun uzunluğundan ve hala görünen metin vaziyetinden anlaşılıyor; o refi vaziyetiyle merhum, hayatındaki halinden yüksek görünüyordu. Bila ihtiyar gözlerimden yaşlar akarken dudaklarımdan da meşhur bir mersiyenin matlaı olan:

Anlaşılacağı gibi, bu iş, ?kurban? vermeyi göze aldıracak kadar önemliydi. İskilipli Atıf Hoca da maalesef?kurbanlar?dan biri olacaktı.

Son olarak, Atıf efendinin ders arkadaşı Şeyh Ali Haydar efendinin bir sözünü nakledelim. Emin Saraç Hoca şöyle diyor: "Ali Haydar efendi, Atıf efendi ile birlikte 6 ay Ankara'da hapiste kalmış. Ne sıkıntılar çekildiğini anlatır, bir taraftan da elini dizine vurarak; "Atıf efendi kardeşimiz kazandı" derdi.

Cevap, evvelce de verilenlerin aynı:

arayanlar bulurmuş yada onlar bulur bulunacak adamı biliyorsun biz kaybettik. dünya ülkemizden ibaret değil

Atıf Hoca:

? Bırakın da, hakkınızdaki hükmü biz takdir edelim!

? Ben, hamdolsun müslümanım! Biricik gayem de İslamın hakikatlerini yaymaktır. Bu, eğer bir suçsa, sabittir. Eserim bu gayeyi güder. Bu da sabittir. Fakat Şapka Kanunu'ndan evvel yazılmış ve ondan sonra asla ortada görünmemiştir. Bu da sabit... Şapka isyanını körükleyenlerle en küçük alaka ve münasebetim olmadığı da sabit... Eğer bütün bu «sabit ler arasında beni mahkum edebilecek bir nokta varsa Mahkemeniz hüküm vermekte serbesttir. Fakat ille suç aramaya kalkışmak, tecelli eden bedahetlere göre boşuna zahmettir.

Müddei-yi Umumi Necip Ali'nin bu ceza isteği, dinleyicileri büyük bir hayret ve inkisara uğrattı.

Şapka Kanununa muhalefetten İstiklal Mahkemelerinde yargılanarak 4 Şubat 1926 tarihinde idam edildi. Hayatını anlatan bir film çekilmiştir. Frenk Mukallitliği ve Şapka isimli bir eseri vardır. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarının sembol yazarlarından Şevket Süreyya Aydemir, Suyu Arayan Adam kitabında kendisinden bahseder ve haksız yere öldürüldüğünü savunur.

? Reis Beyefendi!.. Müsaade buyurursanız Mahkemenin işini kolaylaştıran ve bir itiraf halinde cürmümü tesbit edeyim!

? Bu eser intişar ettiği zaman bir gazete aleyhimde bazı yazılar yazmış, bana hakaret etmişti. Ben de bu gazeteyi mahkemeye vermiştim. Aleyhimdeki yazıların hedefi, eserimin zararlı ve zehirleyici olduğuydu. Mahkeme heyeti kitabın zararlı olmadığını, hakaretin ise vaki olduğunu kabul ederek gazeteyi nakdi cezaya çarptırdı. Bu karar da dosyamdadır. Lüzum görülürse mahkemeden sorulabilir.

- "Beyefendi bu bir hayır cemiyetidir."

Halka karşı icra edilir: Halkın canlarına, ırzlarına, mallarına ve sair haklarına tecavüz gibi?

eger böyle degilse, birilerinin zorla "şapka takılması kanun zoruyladır" edebiyatı ve savunması yapanlara göre, herkes inkılap yasalarını çigniyor muyuz?

?... İnkar filan edeyim deme! Temyizsiz , istinafsız bir mahkeme karşısında bulunuyorsun. Ufak bir yalan söylersen okkanın altına gidersin.?

Engin ulusoy, başındaki o pis ne kitabı

Fikrimiz, zihniyetimiz, tepeden tırnaga kadar medeni olacaktır.

Bahsi geçen iki hadisede de resmi makamlar, bir yanlışlığa kurban gittiğini, suçlu olmadığının anlaşıldığını ifade etmişlerdir.

Bediüzzaman hazretlerinin talebelerinden Mustafa Sungur da 1 Haziran 2003?te kendisini ziyaretimizde şu hatırayı anlatmıştı: ?Büyük Doğu?da neşredilen, İskilipli Atıf hoca?nın başına gelenleri anlatan yazıyı Üstad?a okuyordum. Bir ara baktım, Üstad gözlerini siliyordu.?

? Bu suale bilhassa «evet demek isterim. Hem de şuna buna değil, resmi makamlara gösterdim. Eserden 8 nüsha kopya ettim ve bunlardan ikişer nüshasını istanbul Maarif Müdürlüğüyle Matbuat Umum Müdürlüğüne gönderdim. Okudular, tetkik ettiler ve sonunda beni tebrike kadar vardılar, «Hoca Efendi, çok nazik ve mühim bir mevzuata el atmışsın, emeklerin kutlu olsun, seni takdir ve tebrik ederiz! dediler. Usul icabı olarak da eserin resmi neşir müsaadesini verdiler.

Ankara İstiklal Mahkemesi Zabıtları(1926)- Hazırlayan: Ahmed Nedim- İşaretyayınları- İst:1993

Turan kıyafetini araştırıp ihya eylemeye mahal yoktur. Medeni ve beynelmiel kıyafet bizim için, çok cevherli milletimiz için layık bir kıymettir.1925

Mezarı nerede?

yahu sen ne dersin kurban...

Bu arada Atıf Hoca da şapka devrimi?nden bir buçuk sene önce yayınladığı?Frenk Mukallitliği ve Şapka? isimli kitabından dolayı tutuklanmıştı. (26 Aralık 1925) Giresun İstiklal Mahkemesi?ne sevk edildi. İstiklal Mahkemeleri?nin astığı astık kestiği kestikti. Daha ziyade muhaliflere gözdağı vermekte kullanılıyor, bu yüzden de cezalar çok acımasız oluyordu. Buna rağmen, Giresun İstiklal Mahkemesi, Atıf Hoca?ya takipsizlik verdi.

Bu arada şunu da belirtelim ki, Atıf Efendi meselesinde iki jurnalciden bahsetmek doğru olacaktır;

Reis Kel Ali, bir türlü tutamadığı avın öz ayaklarıyle yanına geldiğini gören bir canavar neşesiyle atıldı:

"ölülerden, medet ummakmedeni bir cemiyet için, şindir

Makeme safahatı

Bu arada şapka olaylarında etkili olduğu gerekçesi ile Frenk mukallitliği ve şapka kitabı toplatıldı ve müellifi hakkında inceleme başlatıldı. Halbuki, müellif bu eseri Şapka Kanunundan evvel neşretmişti . Kanunların ise geçmişe yönelik işlememesi bütün hukuk sistemlerinde en temel bir esastı ve bu bir güzel çiğnenecekti. Atıf Hocanın mazlumiyet, mağduriyet, mahkumiyet dakikaları artık gün sayıyordu...

Medeni ve beynelmilel kıyafet milletimzi için layık bir kıyafettir. Onu giyinecegiz"

? Çıkmış sayabiliriz.

Mustafa selim imece, Atatürk'ün şapka devriminde Kastamonu ve İnebolu seyahatları kitaplarından da yararlanabilirsiniz.

- "Vakit Gazetesinin 1134. nüshasında ki tekzibi kim yazdı?"

Din-i İslam?da Men-i Müskirat

26 Ocak Salı günü tek celsede bu hale gelen ve bir çıkmaza giren muhakeme, ondan sonraki safhalarda, hep Atıf Hoca'ya suç tedariki için zorlamalarla geçti. Aynı teşvik ve telkincilik ithamıyle mevkuf bulunanlar, geniş bir halka şeklinde Hoca'yla yüzleştirildiler ve artık tekrarlana tekrarlana bayatlayan mahut sual karşısında kaldılar:

4 Şubat 1926 Perşembe... Sabahın ilk saatleri... Eski meclis binası yakınlarındaki Karaoğlan Çarşısı... Metin bir şekilde, dilinde dualarla idam sehpasına gelen Atıf efendi, kelime-i şehadetle, bu dünya defterinin kapısını kapıyor ve?yevme tüble?s serair? olarak Kur?an?da bildirilen dar-ı ahiretin özel bir bekleme salonu olan şehadet kapısını çalıyordu. Allah Rahmet eylesin. ...

Atıf efendi, mahkemenin beraat vereceğinden ümitlidir. Zira bir suç bulunamamaktadır. Mahkemeye getirildikleri bir gün kendisiyle görüşebilen dostu Tahir-ül Mevlevi, bu durumu şöyle anlatmaktadır. ?Burada Atıf efendi ile bir parça konuşabildim. Teali-i İslam Cemiyeti'nin Anadolu?ya hiçbir beyanname göndermemiş olduğuna dair Vakit gazetesi ile yapılan ilanın para kesesinde gizlediği maktuasını mahkemeye gösterdiğini, beyanname cürmünden cemiyetin beri olduğuna dair heyete kanaat geldiğini, şapka risalesini kanunun neşrinden bir buçuk sene evvel tab?ettirmiş olduğunu, ikinci defa basılmak şöyle dursun, ilk tabının tamamıyla satılmadığını ispat eylediğini haber verdi.

Altınoluk Dergisi- Nisan 1988-Sayı:26

Atıf Efendi, Cumhuriyetin ilk yıllarındaki yazılarında, Frenkleşme illetine tutulmuş Cenab Şahabeddin, Ömer Rıza Doğrul, Süleyman Nazif gibi zatlarla çeşitli mevzularda kalem münakaşalarına girişti. Yazılarını ve eserlerini incelediğimizde onun Şark ve Garb?da yazılan eserlere vukufu rahatlıkla anlaşılmaktadır. Yalnız şunu da hatırlatalım ki, merhum hocamız bazen muhataplarına çok sert bir üslup kullanmıştır. Mesela meşhur İslam seyyahı ve alimi Abdürreşit İbrahim hakkındaki?Bir Müçtehid Taslağının Dalalet Ve İdlali ? adlı yazısında olduğu gibi?

İzmir?in işgali üzerine Teali-i İslam Cemiyeti bir protesto beyannamesi neşretti.

Hoca hakikaten kurtulacağımıza ümid veriyor, bizim mahkemeye verilişimizin vehimden ileri geldiğine, biraz da o vehmi İstanbul polis idaresinin körüklediğine kani bulunuyordu.?

Hoca, sakin ve vakur bir tavırla: ?Evet efendim. Şapka kanunu çıkmadan iki sene önce, şapkanın bir Müslüman kisvesi olmadığına dair bir risale yazmıştım.? dedi. Kel Ali: ?Şimdi ne yapıyorsun? diye sordu. Hoca: ?Kanunlara itaat ediyorum.? cevabını verdi. Bunun üzerine Kel Ali hiddetle bağırarak: ?Sen bilmiyor musun ki şapka da bezdir, fes de bezdir? deyince hoca sükunetle: ?Evet biliyorum, ancak hey?et-i hakimin arkasındaki bayrak da bezdir, lütfen o bezi kaldırınız da yerine bir İngiliz bayrağı asınız.? karşılığını verdi. Kel Ali hiddetlenmişti. ?Ne diyorsun? diye bağırdı. Hoca: ?Şapka bir alamettir; adet ile alamet arasındaki farkı düşünerek o risaleyi yazmıştım.? dedi. Bunun üzerine celse tatil olundu ve savunmasını yapmak için mahkeme bir gün sonrasına ertelendi.?

Zeynelabidin; İsmi ile müsemma olmayan bu şahıs, medrese öğrencisiyken Atıf Efendiye haksız yere kin bağlamış bir ruh hastasıdır. Şapka inkılabı olunca çeşitli yerlere?Filan, şapka aleyhtarıdır? diye ihbarlarda bulunan bu zavallı, Atıf Efendi'nin asılmasında ve onca mazlumun zindanlarda sürünmesinde başlıca amillerden birisidir. Mesela, iğrenç bir hareketinden dolayı kendisini pataklayan ve medreseden kovan Nuruosmaniye Camii imamı Hafız Osman Efendi için; ?Frenk Mukallitliği ve Şapka eserini Atıf efendi ile birlikte kaleme aldı? gibi iftiralarda bulunmuştur.

Bu tasvir ve sözlerin roman üslup ve hayaliyle hiçbir alakası yoktur. En yalçın vakıa... Bana bu manzarayı çizen ve sözleri anlatan, 1932 yılında, Sahhaflarda, Raif Karadeniz'in kitapçı dükkanında, bizzat Tahir-ül-Mevlevi'dir.

? Siz de o güne kadar müdafaalarınızı hazırlarsınız!

Reis şaşkın:

Atıf Hoca'yla Tahir-ül-Mevlevi konuşuyorlar...

1923 yılında yayınladığı?Tesettür-ü Şer?i? ve 1924?de neşrettiği?Din-i İslam?da Men-i Müskirat? adlı eserleri ile?Atıf Efendi Kütüphanesi Neşriyatından? adıyla yeni bir serinin telifine başladı. Bu seriyi 10 sene içerisinde 50 kitaba ulaştırma azmindeydi. Üçüncü eser?Frenk Mukallitliği -batı taklitçiliği- ve Şapka?dır. Dikkat edilirse, üç eser de devrin idaresini rahatsız edecek cinstendir ve devam etmesine meydan verilmemiştir.

hocam cumhuriyet dönemine kadar kadın kayafetinde çarşaf konusunda icma vardı delil de hem hyadisler hem de ahzab suresi 159 daki 'cilbibihinne' emridir diğerleri bidattır bugün başörtüsüne cephe alan çok alim vardır, fes konusunu bilmiyorum ama sarık takma konusunda 17 tane hadis var

- "Benim için ne düşünüyorsun?" dedim.

Atıf Hoca bir an daldıktan sonra dudaklarını kıpırdattı:

Osmanlı devletinin kuruluş sıralarında fevkalade durumlarda sancak beyleri ve Ocak ağaları gibi milletin ileri gelenlerin görüşleri sorulur ve ona göre hareket olunurdu. Sonraları, meşveret adı ile, meclislerde işlerin müzakeresi yapılmaya başlandı. Fakat çoğunlukla hükumetin satvetine mağlup olup, şeriatın tarifi şekliyle söz hürriyeti ve azarlayanın azarlamasından sakınmamak esaslarına dayanmadığından, hakkıyla fayda sağlanamadığı gibi, sultanların istibdatlarını ve onların keyfi muamelelerini de kaldıramamıştır.?

? Asla!.. Kararname ve kanun çıktıktan soma kitaptan tek nüsha bile satılmamıştır. Ama ondan evvel alıp okumuş olan birçok insan bulunabilir.

1910?da medreselerin genel müfettişliğine getirildi. Bu sıralar Sebilürreşad, Beyan-ül Hak, Mahfel gibi dergilerde yazıları yayınlandı. Fazileti ve ilmi İstanbul?un her tarafına yayıldı, hatta yurt dışına kadar taştı. Kosova, Plevne, Üsküp gibi yerlerden heyetlerin memleketlerinde yerleşmesi için yaptıkları ricaları, Kırım evkaf nazırlığı tekliflerini nazikçe geri çevirdi.

Atatürk?ün Kastamonu gezisinde söylediklerinden ilham alan Bakanlar Kurulu, 2413 numaralı kararname ile devlet memurlarına şapka giyme mecburiyeti getirdi (02 Eylül 1925). Ardından Konya Milletvekili Refik Bey ve arkadaşları 15 Kasım 1925 tarihinde şapka dışında başlık giyilemeyeceğine ilişkin kanun teklifini TBMM?ye verdiler. Bursa Milletvekili Nureddin Paşa, tasarının Teşkilatı Esasiye Kanunu?na aykırı olduğunu ileri sürdüyse de dikkate alınmadı ve 671 sayılı?Şapka İktisası Hakkında Kanun? 25 Kasım 1925?te kabul edildi. 28.11.1925 günü 230 sayılı Resmi Gazete?de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

örtü ve meyve risalesinde, kadınlar için neler yazmış biliyor musun? yardımcı olursanız sevinirim.. kadınlar ve örtü noktasında.. selamlar.

? Allah bilir!

Direnişin en şiddetli olduğu yer ise Trabzon?un hocalarıyla meşhur ilçesi Of?tu. Of, Hamidiye Kruvazörü tarafından bombalandı.

Tanzimat'tan 12 Mart'a Kılık-Kıyafet ve İktidar, Cihan Aktaş:

19 Ocak 1919?da Mustafa Sabri, Bediüzzaman Molla Said Efendi, Ermenekli Saffet Efendi gibi arkadaşları ile beraber Müderrisler cemiyetini kurdu ve ikinci başkanlığına getirildi. Bu cemiyet, müderrislerin haklarını korumak ve aralarında dayanışmayı sağlamak üzere kurulmuştu. Daha sonra cemiyet, aldığı bir karar gereği ismini Teali-i İslam?a çevirdi ve halka açıldı. Mustafa Sabri beyin Şeyhülislam olması üzerine cemiyetin başkanlığına getirildi.

Nasıl konuşacaklardı ki?... Bu, ölümü göze alabilmek demekti. Ama o günden beri müminlerin vicdanında bir sızı olarak kaldı Atıf efendi. Onu her anışımızda içimiz burkuldu, gözlerimiz doldu... Ona bu muameleyi reva görenleri Rabbimize havale ettik...

Ben de dedim: ?On yedi milyon değil, belki yedi milyon da değil, belki rızasıyla ve kalben kabulüyle ancak yedi bin Avrupa-perest sarhoşların kıyafetlerine ruhsat-ı şer'iye ve cebr-i kanuni cihetiyle girmektense, azimet-i şer'iye ve takva cihetiyle, yedi milyar zatların kıyafetlerine girmeyi tercih ederim.?

Mirat-ül İslam

ahir zamanın alimleri beni israilin peygamberleri gibidir... alim allaha götürür seni anlamakta zorlanıyorum

Necip Fazıl?ın naklettiği bir hadise de; Atıf efendi?nin mahkemeden bir gün evvel müdafaasını yazarken, birden dalıp rüyasında Muhammed?ı görmesi, Kainatın Fahri'nin : ?Yanıma gelmek dururken ne diye müdafaa karalamakla meşgul oluyorsun? buyurması üzerine, yazdığı müdafaasını yırtması hadisesidir.

Tahir-ül-Mevlevi, bir mumdan daha az ışık veren, paslı ve lekeli bir ampul altında Atıf Hoca'ya diyor ki:

M. Kemal'in ; tekke-zaviye ve kıyafet konusunda söylediği sözler;

Ve sonra sanıklara hitap:

Dolayısyla İslamı bir kıyafet yoktur ortada; ne Allah emri, ne Peygamber mirası, meselesi degildir.

Teali İslam cemiyeti başkanı olarak neler yapmış, İkdam gazetesinde neler yazarak, hangi amacı gerçekleştirmiştir?

- "Beyefendi ben deli olmalıyım ki, kendi yaptığım işleri kendim yalanlayayım."

Öte yandan hükümet ve gazeteler sürekli halka şapka pahalılığının geçici olduğunu anlatmaya çalışıyorlardı. Böylece bu konuda oluşan paniğin yatıştırılması amaçlanıyordu. Başka bir sorun, şapkacılardan çoğunun Rum, Yahudi veya ecnebi oluşlarıydı. Bu durumun milli ekonomiye zarar vermesinden korkuluyordu. Bu yüzden, bir ara hükümetin şapka fiyatlarına narh koyması söz konusu olmuştu. O tarihlerde Cumhuriyet gazetesi bu endişeyi şöyle dile getirmişti:

Medeniyyet-i Şeriyye

- "Ben Şapka risalesini yazmışken beraat ümidini beslersem, sen onu hakk-ı sarihin bilmelisin" cevabını verdi.

Mahkemeye dair bazı hatıralar da şöyle; O sıralar adi bir suçtan Ankara İstiklal Mahkemesi'ne verilen bir zat bir mahkeme arasında şahit olduğu manzarayı şöyle anlatıyor: ?Atıf hocayı getirdiler. Kılıç Ali, Kel Ali ve Necip Ali ayağa kalktılar. Ellerinde şapkaları da var. Atıf Hocaya: ?Hocam, bunu giymekte bir beis yoktur deyiver.? dediler. Fakat Atıf hoca: ?Hayır? dedi.

Basında Şapka Kanunu

Atıf hocaya uygulanan zulüm, akrabalarına da teşmil edilmiştir . Eskişehir?de Üstad Bediüzzaman hazretlerini evinde misafir eden ve el?an hayatta olan bir zat; bir sohbetimizde, 1950?li yıllarda Eskişehir?de İskilipli Atıf efendinin bir yakını ile tanıştığını anlatmıştı. Abdülmecit efendi isimli bu zatın tırnaklarının hiçbiri yokmuş. Sebebi mi?... Atıf Hoca hakkındaki soruşturma sırasında kaybetmiş hepsini...

Şimdi ise meselenin özüne gelelim; İskilipli Atıf hoca; Frenk mukalledliği- meyve, örtü konularında kitap yazmış, ilmi geniş birisidir. Fakat;Damat Ferit iktidarı ve İngiliz işbirliği sonucu kullanılmış bir insandır.

?Bir Müslüman şiar ve alamet-i küfür addolunan bir şeyi zaruretsiz giymek ve takınmak suretiyle gayr-i Müslimleri taklit etmesi ve kendini onlara benzetmesi şer?an memnudur ?

Atıf Hoca İstanbul?a döndü. Ancak 26 Aralık 1925?te arkadaşları ile beraber tekrar tutuklanarak Ankara?ya sevk edildi ve Ankara İstiklal Mahkemesi?nde yargılanmaya başlandı. Bu kez isnat edilen suç, ?halkı kanunlara karşı kışkırtmak?tı. Oysa Hoca şapka aleyhine hiçbir gösteriye katılmamıştı.

Ulum-u aliye ve ibarelerin lafızlarının tahlilleri ile lüzumundan fazla vakit harcanıp, dini ilimler ve faydalı hakikatlere pek az iştigal olunması ve ilimlerin göğüslerde değil, satırlarda muhafazasına çalışılması,

Atıf Hoca 1924 yılında "Frenk mukallitliği ve Şapka" kitabını neşretti. Yani şapkaya dair kanunun kabulünden bir buçuk sene evvel. Tabii, diğer kitapları gibi neşretmeden önce onu da Maarif Vekaletine gönderdi, izin hatta takdir aldı.

Meşhur Kılıç Ali?nin reislik ettiği Ankara İstiklal Mahkemesi Savcısı, Hoca için 3 yıl hapis cezası istiyordu. Fakat mahkeme iki gün içinde idam cezası verdi.

Mehmed Akif?in damadı aslen Mısır?lı Ömer Rıza Doğrul?a: ?Ne olursan ol! Türk vatanında, Türk vatandaşları arasında yaşamaya hakkın yok. Sana daha açık söyleyeyim mi? Kendimizden başkasının bu toprakta oturmasını istemiyoruz.?

Zaten bunun çok da önemi yoktu. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu?nun?Milli Mücadele Anıları? adlı eserindeki İstiklal Mahkemeleri hakkındaki şu ifadesi çok şeyi açıklıyor: "Mübalağasız denilebilir ki, bunlardan her biri kendi başına bir Büyük Millet Meclisi, kendi başına birer diktatördü.?

1 Kasım 1925?te kabul edilen şapka kanunu, Anadolu?da yer yer protestolara sebep olunca, hükümet demir yumruğunu kullanmaya karar verdi. Konya, Maraş, Giresun, Rize, Erzurum, Kayseri gibi şehirlerde halkın şapkaya direnmesi, buralarda gezici İstiklal Mahkemeleri'nin dolaşmasına sebep oldu. Bu mahkemeler sadece Erzurum?da 30 kadar idam hükmü verdi.

Sanıklar veya peşin mahkumlar, Ankara hapishanesinde nabızlarını sayarak 2 Şubatı bekleye dursunlar, Mahkeme üyelerinden Kılıç Ali Bey İstanbul'da zevk ve sefadadır ve gazetecilere şu beyanatta bulunmaktadır:

Nazar-ı Şeriatta Kuvve-i Berriye ve Bahriyye

Ve nihayet beklenen oldu. 7 Aralık 1925?te tutuklandı. Ankara İstiklal Mahkemesi tarafından Giresun?a gönderildi. Buradaki mahkemede suçsuz olduğu anlaşılıp beraatine karar verilmesine rağmen, İstanbul?a getirildiğinde salınmadı. Çünkü asıl mesele Atıf Hoca'nın suçlu olup olmaması meselesi değildi. Suç olmasa bile icad edilecekti. Hani kurdun kuzuya?Suyu bulandırıyorsun? demesi hikayesi vardır ya... Necip Fazıl Kısakürek?ın de dediği gibi artık onu mahkum edebilmek için?Halis dindar olmak kabahati yüzünden asılacaksın? demekten başka çare yoktu.

Bu beyanat bir mahkeme üyesine yakışmayacak soydan siyasi bir ağız ve bu arada «ihsas-ı rey, yani kararı evvelden hissettirme tavrı belirtse de Atıf Hoca'nın suçsuz olduğuna dair açık bir vicdan fotoğrafından başka bir şey değildi. Atıf Hoca İstanbul'da bulunduğuna ve İstanbul'u temsil ettiğine göre, masumiyetinin Kılıç Ali ağzıyle tasdiki ortadaydı.

Atıf Hoca söz istedi:

İstanbul?a getirildiği zaman bitkin ve zayıflamış bir haldeydi. Tahir-ül Mevlevi anlatıyor: ?Akşama doğru Atıf ve Nuruosmaniye imamı Hafız Osman efendilerin getirildiklerini ve müdüriyet dairesine götürüldüklerini yine pencereden gördük. Her ikisinde de yol hali olmak üzere yorgunluk ve zayıflık vardı.?

Onu İdam sehpasında görenlerden biri de, yakın arkadaşı Tahir ül Mevlevi?dir. Mahkemeden beraat alan Tahir bey, o gün Ankara?da kaldığı otelde, geceyi üzüntü ile geçirir ve sabah namazı sonrası dışarı çıktığında eski Meclis binasının önüne gelince, ciğer parçalayan manzaraya o da şahit olur. Gerisini kendi kaleminden takip edelim:

sadece, mümin kadınlar, bu saçmalık haline getirilen bu sorunu da çözecekler, yeter ki akıllarını kullansınlar.

Şapka giyenler her yerde külah giyenlerin karşısına çıktı. Hatta neredeyse çoğu kez baş giysisini değiştirecek yerde feste ısrar edenlere veya şapka giymeyip başı açık dolaşanlara karşı dayak dahil her türlü enerjik çarelere başvuruldu. Birçok fırsatlarda, sokaklarda, vapurda, gösteri salonlarında "şapka"lar "fes"lere hücum etti. Fes ve fesliler daima yenildi. Fesler şapkalılarca parçalandı. Ayaklar altında ezildi yahut denize atıldı.

yahudilere benzememek için bazen saç-sakalını kısaltmış, bazende onların tersine uzatmıştır.

amilleri olmakla maznun bulunan eşhastan Babaeski sabık müftüsü Ali Rıza Hoca'nın idamına, İskilipli Atıf, Süleyman, Fettah, Tahir, Mes'ut, saatçi Süleyman, Erzurumlulardan Osman, Mehmed, Telgraf Müdürü Halid, Yusuf Kenan Hoca ve efendilerin de üçer seneden az olmamak üzere hapis ve küreğe konulmalarına, Hasan oğlu Samih, Araş Şirketi Müdürü Cafer İsmail, Sabuncuzade Mustafa ve Zühtü ile Tahir-ül Mevlevi Hocaların nefyine, Tevhid-i Efkar muharrirlerinden Ömer Rıza'nın hudut haricine tardına, Gostu-varlı Hüseyin, Berber Mustafa, Ispartalı Hüseyin ve kardeşi ile kitapçı Mihran ile İhsan Mahfi Efendilerin de beraatlarına karar verilmesini talep ederim.

? Siz, Efendi Hazretleri, artık kurtuldunuz demektir. Müddei-yi Umuminin talebine göre size nihayet basit bir hapis cezasından başka bir şey veremezler. Birkaç aydır mevkuf bulunduğunuz için o da mevkufiyetinize sayılır ve halas olursunuz.

Sahabeden Günümüze Allah Dostları-10. cilt- Şule yayınları-

?Bu Gürcülüğü, Araplığı, Çerkezliği ruhunuzdan ne vakit çıkaracaksınız bilmiyorum ki? Türkiye?de doğar, Türkiye?de büyür, burada yer, içersiniz. Niye yok Gürcü'yüm, Çerkez'im bilmem neyim dersiniz?

Türkiye?de bir çok konuda olduğu gibi, İskilipli Atıf hocayı da ilk defa maşeri vicdanda seslendiren o enfes üslubuyla merhum Necip Fazıl Kısakürek oldu. Çoğumuz Atıf hocayı, onun?Son Devrin Din Mazlumları? adlı eserinden tanıdı. Kendisine bir kere daha Rahmet diliyoruz. Tabii, Üstad, zaman ve şartlar gereği, bir çok meselede olduğu gibi bu konuda da derin araştırma imkanını bulamadı. Daha çok kulaktan duydukları ile yetindi. Bu kitabını eleştirel bir gözle takip edenler bana hak vereceklerdir. Bir küçük misal vermek gerekirse; Din Mazlumları'nda, Atıf Hocanın 1926 yılının bir sonbaharında evinden alındığı yazılıdır. Halbuki Atıf efendinin idamı zaten 4 Şubat 1926?dır.

başına hiç bir şey takmıyorsan, şapka takmak mecburiyeti de ortadan kalkıyor mu demektir bu durumm

Atıf Hoca doğruldu:

DUYDUKLARINIZI DEGİL, SADECE KİTABINDA YAZDIKLARINI YAZARSANIZ, ÇOK FAYDALI OLACAKTIR...

İ. Atıf Hoca Niçin İdam edildi?-Alem yayıncılık-

Rüya gördüğünü iddia edenlerin gösterdiği deliller:

İslam Ansiklopedisi- Cilt-22- İfav yayınları

Hamza Eroglu, Türk inkılap tarihi,286, vd.

Süleyman Demirel üniverstesi dekanlarından İsmail yatkın

çarşaf- başörtüsü, şimdi de türban oldu örtünün adı; "bakışlarını yee indirsinler, harama bakmasınlar" ayetinden böyle bir yargı çıkıyorsa ; kimseye bir şey diyemem...

- "Sonunu nasıl görüyorsun?" diye sordum.

Sinop sürgününün canlı şahitlerinden emekli imam Cevdet Soydanses bey, Atıf hocayı şöyle anlatmakta: ?Atıf hocayı ilk defa Sinop?ta gördüm. Küçük bir çocuktum henüz. İttihatçılar 600 kadar kişiyi Sinop?a sürmüştü. Aralarında babamla Atıf Hocanın da bulunduğu bu sürgünlerin mühim kısmı hoca idi, din adamıydı. Atıf Hoca çok efendi bir insandı. Sessiz, sedasız, ağzı çok iyi laf yapar, eli kalem tutardı. Bu sürgünden sonra İstanbul?a dönmüştü.?

?Kelebekler Sonsuza Uçar? adlı filmde de gördüğümüz gibi, Melahat hanım da İskilip?te kalmış. 1989-1990?larda 75-80 yaşlarında olan Melahat hanım, babasının, bir gece karanlık ruhlu adamlar tarafından evinden götürülmesi ile akli dengesinde hep gelgitler yaşamış. ?Bu halim doğuştan değil. Polislerin babamı gözlerimin önünde evden alıp götürmeleri bende büyük bir korku meydana getirdi. Onu bir daha hiç görememem ise, beni yalnızlığa mahkum etti. Bu hal, yaşadıklarımın eseri.? demiş Bahaddin İmal beye...

www.antiduzen.com/mustafa-kemal-ataturkun-kanli-devrimleri-sapka-kanunu/ - 49k -

Şapka İnkılabı ve tepkiler

Annesi Mekke-i Mükerreme'den göç etmiş Ben-i Hattap aşiretinden, Arap dedenin torunlarından Nazlı hanımdır. Altı aylıkken öksüz kalan Mehmed Atıf, dedesi Hasan Kethüda efendinin himayesinde yetişmiştir.

Bu kitap, hak öfkesinden gelmesine ve en üstün perdeden hakkı temsil etmesine rağmen, Kel Ali'nin şişkin yanakları üstünde müthiş bir tokattı. Nitekim Kel Ali bu tokadı en ağır bir tesir halinde hissetti ve belki de ağırlığı yüzünden, hiddet yerine yılan gibi ıslık çalarcasına, şu sinsi mukabelede bulundu:

idamı ise, genel olarak haklı bulundu, ama istiklal mahkemeleri sorunu da tartışıldı...

Fasıldan Fasıla-1-M. Fethullah Gülen- Nil yayınları

- "Sus! Bizi çileden çıkarma! Hürriyet ve İtilaftan ve Mustafa Sabri?den destek alarak bu cemiyeti kurduğun buradan belli oluyor. Sen hala onlardan ayrıyım diyorsun. Biz budala olmalıyız ki, bu sözlere inanalım. Bol bol atıyorsun. Çıkarın."

İdamı

İslam Yolu

ŞAPKA KANUNU

İstiklal Mahkemeleri yargılamaları bana Karakuşi mahkeme fıkrasını hatırlatır: ?Bir hırsız Kadı Karakuş?a gelir ve hırsızlık için girdiği evin sahibini şikayet eder: ?Kadı Efendi, evin penceresi çürükmüş; kaçarken düştüm ve kolum kırıldı? der. Ev sahibi, ?pencereyi ben yapmadım, marangoz yaptı? diyerek, işin içinden sıyrılır. Marangoz, ?pencereyi takarken, gözüme falanca kadının elbisesi ilişmişti? der. Kadın, elbiseyi boyayanı suçlar. Boyacı herhangi bir mazeret bulamayınca, Karakuş boyacının idamına karar verir. Ne var ki, boyacının boyu idam sehpasından uzun olduğu için yerine daha kısa boylu bir boyacı bulunur ve hüküm infaz edilir.?

Bu arada yazlık şapka, kışlık şapka, kır şapkası, otomobil şapkası, cenaze törenleri şapkası, kabul resminde giyilecek şapka türleri üzerinde tartışmalar başlamıştı. Gazeteler "Hangi şapka nerede giyilir?", "Şapkayı nasıl giymeli?" gibi konuların işlendiği adab-ı muaşeret köşeleri açmışlar, şapka giyimi "kültürünü" halka öğretmeye çalışıyorlardı.

Genel olarak gazete yayınlarında şapkayı övücü, fesi ve feslileri yerici bir içerik hakimdi. Bu yayınlar kamuoyunun fes giyiminin aleyhine dönerek şapka giymeye hazırlatılışında yardımcı oluyordu. Nitekim bu yayınların etkisiyle halk içinde de feslilerin aleyhine bir hava oluşmuştu. Ortamdan yararlanan bazı şapka taraftarları, feslileri dövmeye kadar varan olaylar çıkarıyorlardı. Gentizon, bu olayları şöyle anlatıyor:

Şualar- Bediüzzaman Said Nursi-(12. Şua)- Envar Neşriyat- İst:1995

Gazi Paşa?ya Suikast- Uğur Mumcu-Tekin Yayınevi-İst-1993

Fakat tam bu sıralar cereyan eden bir başka hadise, hocanın idam edilmesinde mühim bir amil olmuştur. İstanbul hükumeti Anadolu?daki Kuvva-i Milliye hareketine karşı halkın teveccühünü kırmak için bir fetva yayınlamış, ama Anadolu ulemasının karşı fetvası bunu boşa çıkarmıştı. Bunun üzerine Şeyhülislam Mustafa Sabri efendinin marifetiyle Teali-i İslam Cemiyeti namına yazılmış ve bastırılmış bir beyanname zorla Teali-i İslam Cemiyeti idare heyetine imzalatılmaya çalışılmıştı. Ama Atıf Hoca ve Tahir-ül Mevlevi?nin şiddetle karşı koymaları üzerine de mühürsüz olarak Yunan uçaklarınca Anadolu?ya atıldı. Buna karşın, o zamanın Vakit Gazetesinde, Atıf Hoca tekzibname yayınladıysa da, Ankara İstiklal Mahkemesi zabıtlarında okuduğumuza göre, bu beyanname Hocaefendi?ye karşı güdülen kinin mühim bir amili olarak zihinlerde kaldı .

? Evet efendim! Şapka aleyhtarlığını yasaklayıcı kanundan evvel yazılmış ve yayınlanmış, neşrine hükümetçe tebrik edilerek izin verilmiş, üstelik zararsızlığı adalet cihazlarından birince resmen doğrulanmış bir eserin, ne şekilde suçlandırılabileceği bütün bir mesele...

? Fakat henüz karar çıkmadı.

vallahi uzmanlık alanım din degil benim kardeş, fakat bediüzzaman da "bu sarık başımdan, kellem koparak çıkar "diyor..

?Hocam ruhun karanlık.?

Vardığı netice aynen şu:

Türk din adamı (d. 1875 / 1876 - ö. 1926)

? Demek böyle oldu?

gülüm alimler bu konuda yeterli ilmi aktarıyor ama alan kim dediğin gibi bizi aşan konular namazımızı kılak, ityikadımızı koruyak gerisi allah kerim onun rahmeti boldur vesselam

1919 yılında Dar-ül Hilafet-i Aliye medresesi İbtida-i Dahil umum müdürlüğü ve Medreset-ül Kudat?ta Hikmet-i Teşriiyye dersi müderrisliğine getirildi. Bu yıllardan itibaren Atıf Hocanın şöhreti iyice arttı. 21 Ocak 1926 tarihli Ankara İstiklal Mahkemesi zabıtlarında Reis Kel Ali bu durumu şöyle ifade etmekte ve idam konusunda bize bir ipucu vermektedir: ?Fatih'in en tanınmış bir hocasıdır.?

Babaeski Müftüsü Ali Rıza Efendi hakkında istenen idam cezası hiçbir esasa dayanmadığı gibi, Atıf Hoca ve arkadaşlarının üçer yıl hapse mahkumiyetlerinin talebi de, açık masumiyetleri önünde zalimce bir istekti.

? Yarın müdafalarınız ve son sözleriniz dinlenecektir. Hazırlanınız!

? «Son Telgraf gazetesi, değil mi?

Allah Teala'ya karşı icra olunur: Küfür , Şirk, Nifak, İsyan gibi?

Karışık bir konu bu.

Acaba Hocaefendinin şehadetinden sonra ailesi ne oldu? Atıf Efendi'nin yeğenlerinden Bahaddin İmal bey bu konuda şunları anlatıyor: ?Tarihini pek hatırlamıyorum. Hatırımda kaldığı kadarıyla, Zahide hanımla, Melahat hala , dayımın idamından sonra İstanbul?dan buraya geldiler. Köyde az bir müddet kaldılar. Burada kaldıkları müddet zarfında Zahide hanım köydeki hanımlara Kur?an okuttu. Yanlarında Zahide hanımın kız kardeşinin oğlu da vardı, Semih adında. Köydeki şartlara intibak edemediklerinden tekrar İstanbul?a döndüler. İstanbul?da ne kadar kaldıklarını tam bilemiyorum. Fakat 1960?lara doğru tekrar köye döndüler. Zahide hanım bu gelişlerinde?Kızım, ben bir daha İstanbul?a dönemeyeceğim. Kendin için ise kararını kendin ver? demiş.

Türk Basınında Mustafa Kemal Atatürk- Gazeteciler Cemiyeti yayınları-İst:1981

Nuri Saraç bey, Atıf efendinin mübarek naşını, idamının ertesi günü görenlerden: ?Garip bir tesadüf ki, Hocanın muhakemesinin bittiği günün ertesi günü, onu asılmış vaziyette, eski Meclis?in avlusunda, iri yarı gövdeleriyle ve normal ebattan daha uzun bir darağacında sallandığına şahit oldum. Tesadüfen oradan geçiyordum. Hoca pırıl pırıl parlayan sakallı ve nurani yüzüyle, sanki hiçbir şey yokmuş gibi sallanıyordu.?

kardeş asacaklar dedin ya heralde seni ben asacam iskiliplinin dediğin eserden dolayı asldığını düşünüyorum tam berat edecekken savunmasını yırtıyor yanında da ali haydar efendi var o berat ediyor sen bişeyler yazmışın heralde haklısındır vakit yok okuyamıyorum inşaallah dediğin gibi değildir... kadnların kıyafeti konusunda baykal gibi düşünüyorum çarşaf doğal olanı gerisi sonradan uydurma.

İlmiye mensupları maişetçe darlığa düçar olup, ilmi şerefleri ile gayr-i mütenasip ve mezelleti mucip bir çeşit maişete sevk olunmaları ve bu vesile ile de talebelerin zekilerinin memuriyet ve makam arkasından koşarak ilmi araştırmalarla meşgul olmaktan mahrum olmaları,

O, Ehl-i sünnet vel cemaat düşüncesinin yılmaz bir müdafaacısı ve kalesi idi. Tabii bu özelliği, onun İbn-i Teymiyye?den alıntılar yapmasına engel teşkil etmiyordu. Ona göre güzel bir fikir kimden gelirse gelsin alınır ve sahip çıkılırdı.

"ıkra"-"oku" diyen bir Kur'an islamı ve yaşadıklarımız,"hiç bir şyi araştırmadan hüküm vermeyiniz" ilkesine aykırı işler yapılıyor, canım çok sıkılıyor ; bu yüzden. ama gene de Allah bilir diyelim. vesselam.

Zamanımızdan ikinci zümreden olmak üzere bir takım müçtehid, istinbat melekesine malik imişler gibi içtihada yeltenmek ve hatta bütün Ehl-i sünnetçe Allah katında umum Ümmet-i Muhammed?den efdaliyetleri müsellem olan şeyhayn hazeratına dil uzatmak, dört imam gibi müçtehidin-i kiram ve fukaha-i izamı hatalı bulmak ve tahkir etmek , esası bütün müçtehidlerce kabul olunan dini meseleleri inkar etmek cüretinde bulunan dalalet ve idlal erbabının, Müslümanları zehirlemekte olduğu maalesef görülmektedir. Nitekim bunlardan evvel birisinin de hakkında nass varit olan kurban meselesinde içtihad hülyasında bulunduğu malumdur. ?

konu için teşekkürler dostum. konudan faydalandık.. hocanın eserini okumak isterdim.

Bu konuda da sözü Tahir-ül Mevlevi?ye bırakalım: ?Bir adam; dine, imana, peygambere hatta Allah?a karşı dil uzatabilir. Bu, onun vicdanına ait bir şeydir. Fakat dindar görünmemek şartıyla. Hem dindar, hem dine tecavüzkar görünmek ya daimi nifaktır , yahut gizlenemez bir deliliktir. Bana karşı Mevlana?yı takdis ettiğini söyleyen bir adamın, asrın en beliği gazel söyleyeni Muhyiddin Raif bey muvacehesinde onun, Hüsameddin ismindeki oğlana abayı yakmış bir kallaş olduğunu ağıza alması, zekasının taşkın ve derece-i lüzumu pek aşkın bulunduğuna delalet eder. Bu gibilere acınır ve Allah şifa versin denilir.

Fakat?önder? kimliği peşini bırakmadı. 31 Mart Olayı?nda (13 Nisan 1909) Sinop?a sürüldü. Oradan Sungurlu?ya sevk edildi. Nihayet?bir yanlışlık? olduğu söylenerek serbest bırakıldı.

Mahkeme heyeti şaşkın ve ne yapacağı üzerinde apışıp kalmış vaziyette... Mutlaka beraat ettirilmesi gereken adamı «mutlaka kaydıyle nasıl ölüme mahkum edebilecek?

Cemiyet hizmetleri

Atıf efendi, Akkoyunlu aşiretinden ve İmamoğulları denilen aileden Mehmed Ali Ağa'nın oğlu olup, 1292 hicri (1875 / 1876 Miladi) senesinde Çorum?un İskilip kazasının Toyhane köyünde dünyaya gelmiştir.

Tahir-ül Mevlevi?nin de belirttiği gibi, Atıf efendi uzunca bir müdafaa yazmış ve bu, mahkemede okunmuştur. Aşağıdaki kısımda bunu görebileceksiniz. Aslında, son gün müdafaa yapmayan müftü Ali Rıza efendidir .

? Söyleyiniz!

ceza ve idam sebebi Frenk mukallitliği degildir, Milli mücadeleye karşı attıgı adımlar ve Börekçizade Rıfat ve 153 ilim adamının aldıgı kararla idam edilmiştir. İstiklal mahkemelerini hiç sevmem, yaptıkları hep haksızlık üstüne kurulmuştur zaten.

Tahir-ül Mevlevi bey Atıf Hocayla ilk tanışmasını şöyle anlatıyor:?Fatih ders-i amlarından İskilip?li Mehmed Atıf efendi 1336 (1920) tarihlerinde İbtida-i Dahil Medresesi umum müdürlüğüne getirilmişti ki, ben de orada müderris bulunuyordum. İttihat hükümeti tarafından nefy edilmiş ve birkaç sene sürgünde kalmış olan Atıf Efendi'yi o vakte gelinceye kadar tanımıyordum. Kendisi ile vazife sebebiyle görüştüğümde?Cemiyet-i Müderrisin? adı ile teşkil eylemiş olduğu cemiyete benim de dahil olmamı teklif etti.?

Bilahare Çorum?dan mebus adayı oldu. 31 Mart olayında bir hafta tutuklu kaldı. Suçsuz olduğu tebeyyün edince serbest bırakıldı. İttihatçıların entrikaları ile, Mahmud Şevket Paşa'nın öldürülmesi olayında dahli olduğu gerekçesi ile Sinop?a sürüldü. Çorum, Boğazlıyan ve Sungurlu'da yaklaşık 1,5 yıl sürgün hayatı yaşadı.

Demekten başka çare yoktur.

Son Devrin Osmanlı uleması- Cilt:3- Sadık Albayrak- Milli Gazete yayınları- İst-1980

Enver ve Cemal paşalar zamanında da ortaya çıkmış bu şapka sorunu sadece ; askerlerde uygulanmıştır. fakat toplum tarafından kabul edilmemiş, "fes" islam başlıgı olarak benimsenmiştir bir dönem..

AMA İSKİLPLİ ATIF'IN, KADIN VE BAŞÖRTÜSÜ- TESETTÜR NOKTASINDA GÖRÜŞLERİNİ KİTAPLARINDAN BİLENLER VARSA YAZSINLAR; RİCA EDERİM..