Her şeyin melekutünü elinde bulunduran Allah elbette her türlü eksiklikten, acizlikten, zayıflıktan münezzehtir. (36/Yasin, 83).

Bu ayetler benzeri bir çok ayet vardır Kuranda. Kuranikavramlar, yaşanan tarihsel süreç içerisinde aslianlamlarından soyutlanıp, daha çok şekilsel anlamlarkazandırılmıştır. Bu da bizlerin Kurandan uzaklaşmasınınsonucunu doğurmuştur. Kuranı anlamak istiyorsak kavramları yerli yerinde kullanmak ve Kuranın o kavramabiçtiği rolü kavramak gerekiyor herhalde. İnsanlar dininigerçek anlamda öğrenmezse, Allahı gerçek anlamda tesbih edemez.

Subhan kelimesi mastar olmasına rağmen, Kur?an?da kullanıldığı yerlerde, Allah sübhandır anlamını ifade etmektedir. (12/Yusuf, 108; 17/İsra, 1, 93, 108). ?Sübhanenallah? sözü, Allah?ı kötü sıfatlardan teberri etmeyi, kötü sıfatları O?na yakıştırmamayı, O?nu tenzih etmeyi ifade eder. Ancak bazen de taaccüb ifade etmek için sübhanellah denebilir. Mesela, İsra suresinin 93. ayetinde böyle anlam vardır. Müşriklerin Peygamber dan istedikleri olağanüstü talepleri karşısında Rasulullah, Sübhanellah sözünden sonra, ben beşer bir elçiden başka bir şey miyim ki? diyerek taaccüp etmiştir. (17/İsra, 93).

bi de hep bilenler topluluğundan bahsedersiniz ya. her dönemin bir bilenler topluluğu varmış. bu dönemin bilenler topluluğu hangi alimlerden oluşuyor?. listeyi bi açıklayıversenizde biz onlar dışında kimseye bilen gözüyle bakmasak.

Saffat 105 "Sen rüyayı doğruladın, işte biz, güzel davrananları böyle mükafatlandırırız!"

Öyle olsaydı seferle ilgili olarak, dolayısıyla Hudeybiye Antlaşması ile ilgili tartışmalar yaşanmazdı. geri dönmekten dolayı da hiç kimse bir burukluk duymazdı. Çünkü hem Nebi hem de arkadaşları, yani mevcut bütün Müslümanlar, Peygamber'in gördüğü rüyaların Allah'ın emri, dolayısıyla Allah'ın nazil olmuş Ayetleri olduğunu bilir, herhangi bir tartışmaya da girmezlerdi. Bu tartışmalarda günümüze kadar taşınmazdı. O dönemin muhatapları da, bu olgu üzerine gerçekleşen şeyler de Allah'ın emrinin bir gereği olarak cereyan ettiği için, içlerinde en küçük bir burukluk yaşamazlardı.

İşte bundan dolayı Kur?an bunlara afaktaki ayetler demektedir. Vahyi oluşturan kelamın dışındaki varlıklar?kevni ayetler?dir. Yani oluşu gösteren işaretler, belgeler ve kanıtlardır. İşte bu ayetleri iyi okuyabilen insanlar, ?ala kulli şey?in kadir? Allah?ı takdir etmekte hiçbir güçlük çekmezler. Bilakis bu ayetleri tefekkür ettikleri için imanları artar, yerleri ve gökleri Allah?ın boş yere yaratmadığını idrak ettikleri için (3/Al-i İmran, 190-191) kalpleri titrer. (8/Enfal, 2; 22/Hac, 35).

Kuranda?sebbeha-fiili bazen mazi sigasıyla -Hadid/1 de olduğu gibi kullanılmıştır. Bazen de muzari sigayısla , ara sıra da gelecek zaman kipiyle kullanılmıştır.21/20, 39/75, 40/7, 41/38, 42/5 ayetlerinde olduğu gibi. Bu farklılık kainattaki her zerrenin Allah?a hamd etmiş olduğuna, hala etmekte

Ancak bu Ayette, Allah'ın Rasulullah'a rüya yoluyla talimat verdiğine veya Rasulullah'ın rüya yoluyla Allah ile özel iletişim kurduğuna dair en küçük bir ima bile yoktur. Allahın beşer ile irtibat kurmasının yolları; vahy, hicap ve rasuldür. Ne Allah'ın Rasulü, rüyasının Allah'tan bir tebliğ, ne arkadaşları, Allah'ın Rasulü'nün rüyasını bir vahiy olarak algılamışlar; ne de bu seferi, Allah'ın özel bir emri ve yönlendirmesi sonucu gerçekleşmiş bir olay olarak kabul etmişlerdir.

Ayet hangi çerçevede ele alınırsa alınsın, Rasul'ün, Allah ile Kur'an dışında bir iletişimi olduğuna en küçük bir imada bile bulunmaz. aksine, böyle bir anlayışın İMKANSIZLIĞINI gösterir.

Göklerde olanlar da yerde olanlar da Allah'ı tesbih ederler. O güçlüdür, Hakim'dir. Haşr/1

Göklerde ve yerde bulunan her şey Allah'ı tesbih etmektedir. O, azizdir, hakimdir. Hadid/1

O, Allah?dır. Yaratıcı, yoktan var edici, şekil verendir. Bütün güzel isimler O?na aittir. Göklerde ve yerde bulunan her şey O?nu tesbih eder. O azizdir, hikmet sahibidir." (59/Haşr, 24).

Mü?minlerin Allah?ı tesbih etmeleri, Allah?dan başka veliler edinmemelerini, O?na şerikler koşmamalarını gerektirir. (25/Furkan, 18). Zira Allah?ı bırakıp da, bir faydası da, zararı da dokunmayacak olan putlara tapınmak, onları Allah katında şefaatçiler olur zannetmek, Allah?ın hiç bilmediği bir şeyi O?na öğretmek anlamına gelir. (10/Yunus, 18). Oysa Allah böyle bir kusurdan münezzehtir. İnsanların kendileri gibi etten kemikten yaratılmış ermiş, evliya, din büyüğü, aziz adı altındaki kimseleri Allah katında sözü geçer, şefaat edebilir?büyük zatlar? olarak kabul etmeleri, Allah?a şirk koşmak demektir. Halbuki Allah çocuk edinmediği gibi, şefaatçi de edinmemiştir. Böyle bir iddia, Allah?a büyük bir iftira olur. Allah böyle ortak koşmalardan yücedir, münezzehtir ve beridir. (10/Yunus, 18; benzer bir ayet: 34/Sebe, 41). Mü?minler cennette de Allah?ı tesbih/tenzih ederler, hayır duaları selamdır ve sözlerini alemlerin Rabbi Allah?a hamd ederek bitirirler. (10/Yunus, 10).

Konumuz ile ilgili Ayette, Allah'ın, Rasulullah'ın gördüğü rüyayı tasdik ettiği ve Rasulullah'ın gerçekleştirdiği seferin hayırlara vesile olduğu/olacağı anlatılıyor.

Atların hızlı koşması?sebh? fiili ile ifade edilir. İşlerdeki süratli koşuşturmaiçin de aynı kelime kullanılır:

Kısacası : Rasülün Rüyası VAHY değildir. Rüyaların, Vahy olduğunun iddiası, Şeytanın, rasul izinden atıp tutan tıpkı Samiri örneğinden olduğu gibi bir saptırmadır. Samiri nasıl Hz. Musanın izinden saptırdı ise, Nebi sonrası Samiriler, Nebi yolundan, Onun izinden, şeytanlıklarını yapmışlardır.

Kur?an?ın indiği dönemin uzay ve kainat bilgisi gereğince Kur?an?gökler? demiştir. Fakat?gökyüzü? dendiği zaman, nerde başlayıp nerde bittiği bilinmeyen, uçsuz bucaksız bir uzay akla gelmektedir. Bu uzay, yıldızları, gezegenleri ve galaksileri ve galaksi kümelerini içermektedir. Astronomi bilgisinin oldukça sınırlı olduğu miladi 7. yüzyıl insanları açısından?gökler ve yeryüzü?, üzerinde yaşadığımız bu dünya ile onun göğünü temsil etmektedir. Halbuki?gökler?, bütün uzay ve içindeki yıldızları ve gezegenleri, yani kainatı kapsayan bir terimdir. ?Arz? ise, üzerinde yaşadığımız dünyadır. Dikkat edilirse?gökler ve yeryüzü? derken sanki ikisi birbiriyle benzer çapta iki alandan bahsediliyor intibaı uyanmaktadır. Oysa arz, yani dünya, uzaya kıyasla, dağa oranla bir nokta gibidir. Bu iki terimin bu şekilde kullanımı, Kur?an?ın indiği dönemdeki toplumun?dünya?, ?uzay?, zaman ve mekan algısıyla yakından alakalıdır. Uzay hakkında derinlemesine bilgisi olmayan toplum için, sanki kainat, üzerinde yaşadığı dünya, gökyüzü ve güneş, ay gibi bazı gezegenlerden ibarettir. İşin aslı, ?semavat? terimi, diğer yıldızlar ve gezegenlerin yanı sıra zorunlu olarak?dünya?yı da içerir.

Se-be-ha fiilinden türeyen tesbih, Allahu Teala?yı tenzih etmektir. Söz, fiil ve niyet olarak ibadetlerin geneli için kullanılır. . Kelimenin kök anlamı göz önüne alındığında, Allah?ı iman ve amelle tenzih edişte sürekliliği, sağa sola sapmamayı ve tezliği ifade ettiği düşünülebilir. Kur?an?da tesbih konusunun işlendiği ayetlerde, insandan ziyade, insan dışındaki diğer mevcudatın Allah?ı tesbih ettiği teması ağırlıklı olarak işlenmektedir. Kur?an?ın haber verdiğine göre, alemdeki bütün varlıklar Allah?ı tesbih ederler. Şimdi bu konu üzerinde biraz detaylı durmamız gerekmektedir.

İDDİALAR Rasul'ün bu rüyasını vahiy olarak algıladığı ve buna dayanarak, Mekke'ye doğru yola çıktığı şeklindedir. Öncelikle şunu söyleyelim :

Kuranda beş vakit tesbih vardır. Sizin kıldığınız namaza benzer.

kuran ayetlerinin indirildiği dönemi ve hangi ayetin hangi olay üzerine indirildiğini siz nerden öğreniyorsunuz. hangi kaynaklara başvuruyorsunuz yahu. şu beğenmediğiniz gelenekçi alimleri değildir herhalde?kimlere?

el-Ard terimi, ?sema?nın mukabili olarak kullanılır. Aslında Arapça?da bir şeyin en yüksek noktasına?sema?, en alt tarafına da?arz? denmektedir. Kur?an?da?arz? kelimesi ile yeryüzü, yani dünya kastedilmektedir.

Konu ile ilgili olarak aktarılan rivayetleri doğru kabul ederek değerlendirdiğimizde şöyle bir sonuç ortaya çıkıyor :

olduğuna ve gelecekte de edeceğine delalet eder.

Gök gürültüsü Allah'ı hamd ile tesbih eder. Melekler de O'nun heybetinden dolayı tesbih ederler. Onlar, Allah hakkında mücadele edip dururken O, yıldırımlar gönderip onlarla dilediğini çarpar. Ve O, azabı pek şiddetli olandır. Rad/13

bizimle eğleniyo,,,

O halde sabret, çünkü Allah'ın va'di haktır; günahının bağışlanmasını dile ve akşam-sabah Rabbini hamd ile tesbih et. Mümin/55

KUR?AN'DA TESBİH KAVRAMI16

Bu ayet, buraya kadar yer verdiğimiz diğer ayetlerle çelişmekte midir? Onlarca ayet, varlıkların Allah?ı tesbih ettiğini söylerken bu ayet "siz onların tesbihini anlamazsınız" kaydıyla, bir anda bütün bir kurguyu allak bullak mı etmektedir? Hayır, bizce böyle değil.

?Se-be-ha? fiilinden türeyen tesbih, Allahu Teala?yı tenzih etmektir. Söz, fiil ve niyet olarak ibadetlerin geneli için kullanılır. . Kelimenin kök anlamı göz önüne alındığında, Allah?ı iman ve amelle tenzih edişte sürekliliği, sağa sola sapmamayı ve tezliği ifade ettiği düşünülebilir.

Günümüzde her kavramın ve her konunun allak bullak olduğu gibi tesbih kavramı da bundan payına düşeni almıştır. Ne yazık ki, tesbih kelimesini ağzında en fazla terennüm edenler, Allah?ı en çok tesbih değil, en fazla teşrik edenler olabilmektedir. Biçimsel/görsel olarak tesbih dualarını dilinden düşürmeyen, hatta tesbih namazları kılan pek çok kimse, içinde bulunduğu şirk bataklığından haberdar olmadığı için, Allah?a koştuğu şeriklerden hiç birini terk etmeyenler olabilmektedir. Dolayısıyla, insanlar dinlerini Kur?an?dan öğrenmedikçe gerçek manada tesbih ediciler olmayacaklardı

İlgili Ayetin, siyak-sibakına ve ayette bahsi gecen ortamına uygun olarak okunduğunda; Kur'an dışı vahyin varlığına delil değil, Allah'ın Rasulü'nün bir olay ile ilgili yorumunun, Allah tarafından tasdik edildiğine delildir. Kuran, nebinin ağzı ile haber verdiği ayetlerdir. Son Nebini hayatta iken yaptığı yorum ve uygulamalar vahiy olsaydı, ne Rasul, ne de sahabeler/arkadaşları, ayetin dile getirdiği konularda bir tereddüt ortaya koymazdı. Kur'an Ayetleri konusundaki kararlılıklarını burada da gösterirlerdi. Böyle olsaydı, Allah kendi vahyini bir kere daha tasdik etme gereği duymazdı. Böyle bir şey anlamlı da olmazdı. Kuran ayetlerinin bir çok yerinde görülen?de ki? ifadeleri, Mülkün ve dinin sahibi katında, Nebinin söz söyleme hakkının olmadığını göstermektedir. Raslün görevi, ayetleri beyanname gibi tebliğ etmektir. Allah, ?beşer? ile Rasulü aracılığı ile konuşmakta, Kuranda?deki? ifadeleri ile Allah, beşerin sorularına cevap vermektedir. ?Sana?.. soryorlar; DEKİ?

Kainatın tesbihi, insanın Allah?ı tesbih etmesi gibi bir şey midir? İkisi aynı mı, gayrı mıdır? Bu tesbihi biz insanların da bilip anlaması mümkün müdür? Öncelikle, insanın dışında kalan ister hayvan, ister bitki, ister diğer varlıklar ve isterse uzayın derinliklerinde yer alan diğer yıldızlar ve içlerinde bulunan bilmediğimiz şeyler olsun, bunların Allah?ı tesbihi, biz insanların sübhanellah sözüyle tesbih etmemize benzetilemez. Çünkü?sübhanellah? demek, sözdür ve harflerle konuşmak insana özgü bir eylemdir. Fakat?konuşma?nın tek biçimi, bizimki gibi sesle ve harflerle olan değildir. İnsan için nasıl bir de?beden dili? varsa, eşyanın ve hayvanların da kendilerine has mesaj dili vardır. Bu gerçeğe rağmen, nedense insan haricindeki varlıkların tesbihi, aynen insan gibi, sesle ve sözle tesbih olarak anlaşılmak istenmektedir.

Bütün kainatın Allah?ı tesbih ettiği, fakat onların tesbihini bizim anlamayacağımızı söylemek, edebi bir anlatım ve dikkat çekmeye matuf bir sanatsal ifadedir. Bunun anlamı şu olmalıdır: Biz insanlar belki diğer varlıkların tesbihini bizim gibi sesle, sözle, harflerle ve kelimelerle olacakmış gibi düşünmeye meyilliyiz. Halbuki tabiata yüzümüzü çevirdiğimiz vakit, ?sessizlik sesi ile?, hal diliyle konuşan bir alem görmekteyiz.

Peygamber'in, gerek gördüğü bazı rüyaların, gerekse bazı uygulamalarının sonradan Allah tarafından tasdik edilmesi; aslında Kur'an dışında bir iletişimin olmadığının DELİLİ olduğu gibi, ne Rasulullah'ın ne de arkadaşlarının bu rüyaları vahiy olarak algılamadıklarını da ortaya koyar. Öyle olsaydı bazı rüyaların veya görüşlerinin / içtihadlarının / uygulamalarının Kur'an tarafından tasdikine gerek kalmazdı. Bazı rüya veya uygulamaların Kur'an tarafından desteklenmesi, böyle bir algılamanın olmadığını gösterir.

"Senin için gündüz uzunca bir koşuşturma vardır." (73/Müzzemmil, 7).

O gün Cehenneme: ?Doldun mu? deriz; ?Daha var mı? der!(Kaf, 30)

Hadi bakalım o dediğin tesbihi bize bi anlat, yaptığın şekilde...

Göklerde ve yerde olan her şey Allah?ı tesbih eder. Mülk O?nundur, hamd de O?na aittir. Ve O her şeye kadirdir." (64/Teğabün, 1).

Sen bir kere bize uzaksın...

Fussilet 11. ayette, yer ve göğün ağzından, onların isteyerek veya istemiyerek boyun eğme özellikleri yani onun yolunda oldukları anlatılmaktadır. Diğer bazı ayetlerde ise muzari sigasıyla göklerin, yerin ve her ikisi arasındakilerin Allah?ı tesbih ettikleri haber verilmektedir:

Mü?minlerin akidesi şudur: "Alemlerin Rabbi Allah münezzehtir " (27/Neml, 8).

Rabbimizi tesbih ederiz; doğrusu biz yazık etmişiz, dediler. Kalem/29

Hristiyanlar İsa?yı, Yahudiler Üzeyir?i Allah?ın dışında rabler kabul ediyorlar. (9/31). Halbuki diyor Kur?an, yerlerde ve göklerde bulunanların hepsi zaten Allah?ındır, her şey O?na boyun eğmiştir, böyleyken O, neden bir çocuğa ihtiyaç duysun? (2/Bakara, 116; 10/Yunus, 68).

Ama içinde şirk yoktur

Yedi gök, yer ve bunlarda bulunanlar O'nu tesbih eder; O'nu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur; fakat siz onların tesbihlerini anlamazsınız. Doğrusu O Halim olandır, Bağışlayan'dır. İsra/44

Fakat arapçada ve Kur?an?da bu şekilde, geçmiş zaman kipiyle şimdiki ve geniş zaman ve hatta bazen de gelecek zaman anlamının kastedildiği yerler bulunmaktadır. Meallerde de genellikle bu ayetler "?tesbih ederler" diye tercüme edilmektedir. Bununla beraber, yüsebbihu?nun yerini alacaksa, neden öyle denmedi de sebbeha dendi, diye sorulabilir. Elbette bu soru haksız değildir ve sebbeha mazi fiilinin kullanılması şöyle bir inceliğe binaen olmalıdır: Gökler ve yeryüzünde olan her şey, ilk varlık alanına çıkışı itibariyle Allah?ı tesbih ettiler, yani varlık alanına gelirlerken Allah?ı tesbih ettiler, onların var kılınmaları, Allah?ın varlığına, yüceliğine şehadettir. Fakat bu varlıkların tesbihi elbette ilk başlangıçtakiyle kalmadı. İlk günden bugüne kadar bu süreç devam etti, kıyamete kadar da devam edecektir.

Çocuk ihtiyacı duymak, canlılık zaafları olan varlıklara özgüdür. Allah ise aşkındır; "bir çocuğu olmaktan münezzehtir" (4/Nisa, 171). İşte bu, Allah?ı tesbih etmektir. İsa kavminin kendisini ve annesini ilah edinmeleri nedeniyle Allah?ın kendisine soracağı haber verilen soruya, Allah?ı tenzih ederek ve hakkı olmayan bir sözü söylemenin kendisine yakışmayacağını belirterek cevap vermiştir. (5/Maide, 116).

Kainattaki her şey elektrona varıncaya kadarhepsi, Allah?ı tesbih etmektedir:

Göklerde olanlar da yerde olanlar da Allah'ı tesbih ederler. O, güçlüdür, Hakim'dir. Saf/1

Yukarıdaki ayetlerde "göklerde ve yeryüzünde bulunan her şey"in Allah?ı tesbih ettiği belirtilmektedir. Bu ayetlerde o kadar genelleyici bir ifade kullanılmıştır ki, göklerde, yeryüzünde ve her ikisinde bulunan her şey, yani bütün varlık Allah?ı tesbih edenler zümresine dahil edilmiştir. Buna göre, kainatta Allah?ı zikretmeyen hiçbir şey kalmamaktadır. Var olan her şey O?nu tesbih etmektedir. İşte Kur?an?ın bu hükümleri, materyalist ve pozitivist felsefenin aksine, ?cansız madde? olarak adlandırılan, insan, hayvan ve bitki dışındaki varlık kategorisine büyük bir anlam yüklemektedir. Vahyin eğiticiliğinden nasibini almamış zihinlere göre sıradan cansız madde olan tabiat ve evren, Kur?an mü?minleri nazarında, Allah?ı tesbih eden bir?kul? statüsüne yükseltilmiştir. Bu bir nevi çevremize duyarlı olmamızı istemektedir.

Kur?an?ın bazı ayetlerinde, göklerde, yeryüzünde ve her ikisi arasında bulunan şeylerin tamamının Allah?ı tesbih ettiği bildirilmektedir. Bunlardan, hemen hemen noktasına virgülüne kadar birbirinin aynısı olan, sadece birinde (57/Hadid, 1) ?el-Arz? kelimesinden önce bir?ma? mevsul edatının eksik olduğu üç ayette şöyle denmektedir:Göklerde ve yerde olan her şey Allah?ı tesbih etmektedir." (57/Hadid, 1; 59/Haşr, 1; 61/Saf, 1).

Yerin bitirdiği bütün çiftleri, insanın kendi nefsinde ve insanların bilmedikleri şeyleri yaratan (36/Yasin, 36); bineceğimiz gemileri ve hayvanları var eden, onları bizim hizmetimize amade kılan (43/Zuhruf, 12-13) Allah nasıl tenzih edilmez ki!

Bizim buralarda Namaz kılmayanların sözünü dikkate almazlar. Önce Namazı ve Abdesti kabullen başlık sahibi...

Kur?an, göklerde kanat çırparak uçan kuşların da Allah?ı tesbih ediyor oluşlarına dikkat çekmektedir. Yüzeysel bir düşünce, kuşların tesbihini mutlaka ses olarak -en azından ötmelerini buna yorarak- algılamak isteyebilir. Oysa kuşların göklerde uçuşu bir mucizedir ve zaten Kur?an da buna dikkat çekmektedir. Fakat, hayata gözlerini açtığında kendini böyle bir ortamda bulan insan, duyularının aşina oluşu nedeniyle bu mucizeyi, ?anmaya değer? bulmamaktadır. Şu halde, kuşlara bakan mütefekkir insan, Allah?ın yüceliğini idrak etmekte, Allah?ı nakısalardan tenzih etmektedir. Kur?an?ın bu alanda söylediği çok mühim bir şey var. Kur?an?a göre, kainattaki her şey Allah?ı tesbih etmektedir; Allah?ı, hamd ederek tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur ve fakat biz onların tesbihlerini anlamayız:

Rasulün Rüyası vahy olsaydı bunu açıkça ilan eder ve diğer vahiyler için ne yapıyorsa onu yapardı. Bunu yapmamış, sadece rüya gördüğünü söylemiştir. Rasul de sonuçta bir insan/beşer olduğu için rüya görebilir. Üstelik gördüğü rüyayı, daha önce gördüğü rüyalardan daha anlamlı ve farklı da bulabilir. Kendince gördüklerinden çeşitli anlamlar da çıkarabilir. Herşeyden önce Rasulullah'ta Mekke'ye yönelik olarak yılların özlemi vardır. Bizlerde günlük işlerimizde, hayalini kurduğumuz özlemlerimizi, rüyalarımızda hayal edebilmekteyizdir. Bizlerin ve Son nebinin, hayallerimizi rüya olarak görmesi, çok insani bir durumdur.

Kur?an, yukarıdan beri konu edindiğimiz, kainatın tesbihini genel olarak anmasının dışında bir de, mesela dağların (21/Enbiya, 79; 38/Sa?d, 18), şimşek ve meleklerin (13/Ra?d, 13) Allah?ı tesbih ettiğine değinir. Meleklerin Rablerini tesbih etmeleri, üzerinde fazlaca durulan bir husustur. Daha Adem?in halife kılınmasında melekler Allah?a, O?nu sürekli hamd ile tesbih ve takdis ettiklerini söyleyerek, İnsanın emrine girmeleri, melekelerin ağzından insanın bir özelliği anlatılmaktadır. O özellikte Yeryüzünde fesat çıkarmasıdır.(2/Bakara, 30). Çıkarmadık mı?

Musa Peygamber ise, Allah?ı görmek istemiş, fakat görememişti. Baygınlıktan sonra ayılınca, "Seni tenzih ederim, sana tevbe ettim ve ben mü?minlerin ilkiyim" diyerek tevbe etmişti. (7/A?raf, 143).

Sen, ölümsüz ve daima diri olan Allah'a güvenip dayan. O'nu hamd ile tesbih et. Kullarının günahlarından haberdar olarak O yeter. Furkan/58

Allah, insanı halife kılıp melekleri emrine vermesi ve meleklerin konuşturularak bizim en bariz özelliğimizi açıklamaları: "Biz seni, hamd ederek tesbih ve takdis edip dururken, yeryüzünde fesat çıkartacak, orada kan dökecek bir varlığı mı yaratacak sın?" (2/Bakara, 30) demeleri, konumuz açısından çok manidardır. İnsan Allah kurallarına uymasada madde olarak onun emrindekiler Allaha uymaktadır. En bariz örnek ise gölgelerinin secde etmesidir. Zira melekler, kendileri Allah?ı tesbih ettiklerini söylüyorlar, ama insanın tesbih ediciliğinden bahsetmiyorlar. Bu da, insanın yaratılış itibariyle tesbih etmeye de, tekfir etmeye de meyilli bir varlık olduğuna delalet etmektedir. Bu insanın İmtihal olduğu bir sahayı göstermektedir. Herhalde buna binaendir ki, Kur?an, kainattaki her şeyin Allah?ı tesbih ettiğini kaydedip, bu konuda varlıklara bir?emir? vermekten bahsetmezken, insana "Rabbini tesbih et!" mealinde emir verir.

Tesbih kelimesinin kökü?se-be-ha? fiilidir.

İnsanın mü?min olanı, Allah?ın ikazı kendisine fayda veren ve bu ikaz sonucunda Rabbine hamd eden ve O?nu tesbih eden varlıktır. Allah?ın öğüt vermesi karşısında mü?minler büyüklenmezler, istikbar etmezler, hadlerini bilirler ve hatta huşu ile secdeye kapanırlar. (32/Secde, 15). Secde etmek Allah?ı tesbih etmenin önemli bir biçimidir. Secdede insan, ubudiyetin en uç noktasına ulaşmakta, büyük bir makam karşısında yüzünü yerlere sürmekle, insan benliğini gurur ve kibirden arındırmanın en ileri boyutunu yaşamaktadır. Dolayısıyla, Allah?a secde etmeden O?nu tesbih etmek asla kamil olmayacağı gibi, Allah?ı her haliyle tesbih etmeyenlerin de secde etmeleri bir değer ifade etmeyecektir. Secde bilinçli olmaz da, sadece şekilde kalınırsa, sıradan bir geleneğin tatbiki olur, tesbih değeri olmaz. Secde ile biçimsel olarak Allah tesbih edilirken, yaşamın başka alanlarında tekfir ve teşrik edilmemelidir. Namaz , mü?minlerin Rablerini her türlü kemal dışı sıfatlardan tenzih edişlerini ifade eden dua ve sözcüklerle doludur.

Tesbih kavramını belki de en iyi anlatan Kur?an sözü şudur: "Allah onların ortak koştuklarından münezzehtir" . Bu söz birbirinden küçük farklılıklarla birçok ayette tekrar edilmektedir. (6/En?am, 100; 9/Tevbe, 31; 16/Nahl, 1; 17/İsra, 43; 23/Mü?minun, 91; 28/Kasas, 68; 30/Rum, 40; 37/Saffat, 159, 180; 43/Zuhruf, 82; 52/Tur, 43; 59/Haşr, 23 v. b.). "Allah onların yakıştırdıkları sıfatlardan münezzehtir" (21/Enbiya, 22); "Allah onların ortak koşmalarından yücedir" (39/Zümer, 67) gibi ayetler, Allah?ı hakkıyla tenzih edemeyen müşriklerin şirkine atıf yapmakta ve şirke karşı bizi uyarmaktadır. Müşriklerin yaptığı, Allah?a beyinsizce ortaklar koşmak O?nu hakkıyla takdir edememektir. (39/Zümer, 67).

Se-be-hasözlükte yüzmek, uzaklaşmak, yıldız hızlı hareket etmek,

O, yaratan, var eden, varlıklara şekil veren Allah'tır. En güzel isimler O'nundur. Göklerde ve yerde olanlar, O'nu tesbih ederier. O, öyle üstündür, öyle hikmet sahibidir. Haşr/24

Rivayetlere göre Medine'ye dönüşte, bu Ayetin de içinde bulunduğu Fetih suresinin ilgili Ayetleri nazil oluyor.

"ve kullün fi felekin yesbehun" (21/Enbiya, 33; 36/Yasin, 40).

Halbuki, dilimizle sübhanellah demek, tesbihin biçimlerinden biridir ve biz insana mahsustur. Söz söylemenin, konuşmanın, yazı yazmanın da biz insana mahsus olması gibi? Şüphesiz insanın tesbihi, yani Allah?ı tenzih etmesi ve O?nu yüceltmesi sadece sözlü olandan ibaret değildir. Bu böyle olduğu gibi, diğer varlıkların tesbihi de harflerle, kelimelerle olmak zorunda değildir. İnsanın dışında, örneğin hayvan ve bitkinin veya suyun Allah?ı tesbih etmesini şöyle tasavvur edebiliriz: Bu varlıklar, Allah?ın yaratılıştan verdiği özelliklerle, kendilerine yüklenen görevleri hakkıyla yerine getirmektedirler. Fussilet suresinde anlatılan da budur. Bu varlıkların, adeta yaratılıştan kodlandıkları fiil ve davranışları hakkıyla işlemeleri, kendilerinden beklenen rolü mükemmel şekilde yerine getirmeleri, varlık ummanında kendilerinden isteneni eksiksiz biçimde ifa etmeleri, kendilerini yaratan Allah?ın varlığına tanıklık etmekte, O?na en iyi biçimde şehadet etmektedirler.

Kuran, tesbih kavramın bir bütünlük içinde, insanınhayatının her alanında tesbih etmesi gerektiğini vurguluyor:

Detay için: HAYATIN AKIŞI tıklayınız.

Selam.

Bunun bir örneği, evrenin yaratılışından bahseden Fussilet suresinin ilk ayetlerinde bulunmaktadır. Buna göre, Allah, duman halinde bulunan göğe yönelerek, göğe ve arza şöyle emrediyor: "isteyerek veya istemeyerek gelin!" Her ikisinin cevabı, "İsteyerek geldik!" oluyor. (41/Fussilet, 11). Bu ayet, kainatın yaratılışının ilk başlangıcına ve Allah?a olan itaatine işaret etmektedir. Fakat göklerin ve yerin Allah?ın emrine "isteyerek geldik" demiş olmaları bir kere olmuş bitmiş bir iş değildir, bu teslimiyet o günden bugüne süregelmekte olup, kıyamete kadar da devam edecektir. Ayrıca Bu tip ayetlerde canlı cansız varlıkların konuşturulması, o yapının özelliğinin bildirilmesidir. Cehenneme sorulan doldun mu? sorusuna cehennemin cevabı: cehennemin kapasite büyüklüğünü yani özelliğini kendi ağzı ile anlatmasıdır. Buna kişileştirme ve intak sanatı denir.

Kainatın tesbihi, sanki ilahi sır perdesi altında işlemektedir. Fakat o perde hiç kalın değildir. Yeter ki insanlar akıllarını kullansınlar ve araştırsınlar. Akleden ve tefekkür eden insanlar, o perdeyi aralamakta, varlıkların Allah?ı tesbih ve zikir edişini görebilmektedirler. Kainatın yaratılışı, gece ile gündüzün düzenli işleyişi, yani zamanın ve mekanın mükemmel işleyişi akıl sahipleri için birer ayettir. İşte mü?minler, ister ayakta iken, ister otururken ve isterse yatarken Allah?ı zikrederler, bunların boş yere, iş olsun diye yaratılmadığını düşünerek Allah?ı tesbih ederler. (3/Al-i İmran, 190-191). Bu da, varlıkların tesbihini insanın anlayacağına dair bir ipucudur.

Tesbihkelimesinin kökü se-be-ha fiilidir. Se-be-ha sözlükte yüzmek, uzaklaşmak, yıldız hızlı hareket etmek, bir topluluğun yeryüzünde yayılıp hakim olması, suyun yayılıp kaplaması gibi anlamlara gelmektedir. ?es-Sebhu? suda ve havada hızlı yayılışı ifade eder. Mecazen yıldızların uzaydaki hareketleri için kullanılır: "ve kullün fi felekin yesbehun (21/Enbiya, 33; 36/Yasin, 40). Atların hızlı koşması?sebh? fiili ile ifade edilir. İşlerdeki süratli koşuşturma için de aynı kelime kullanılır: "Senin için gündüz uzunca bir koşuşturma vardır. (73/Müzzemmil, 7).

Hz. İbrahim, rüyada gördüğünü vahiy olarak algılıyor ve İsmail'i kurban etmek istiyor, arkasından bu isteğini gerçekleştirmeye koyuluyor. Rüyada gördüğünü gerçekleştireceği sırada Allah müdahale ederek rüyanın vahiy olmadığını anlatıyor ve O'na rüyasında gördüğünü yaptırmıyor. Bu kıssanın Kur'an'da yer yer almasının özel bir anlamı olsa gerekir. Bu anlatılanların, Peygamber'in ve Müslümanların yaşadıklarıyla bir bağı olduğunu ve laf olsun diye anlatılmadığını göz önünde bulundurursak, bu ifadeleri, Peygamberlerin rüyalarının vahiy olmadığına bir GÖNDERME olarak anlamak gerektir. Bu Ayet bile Peygamber rüyalarının vahiy olmadığını anlamamız için yeterli bir delildir.

Allah'ın Rasulü, rüyasında Mekke'ye girdiğini görüyor. Bunun üzerine, bir toplulukla birlikte Medine'den umre ziyareti için Mekke'ye doğru yola çıkıyor. Ancak Mekke ziyareti bazı nedenlerden dolayı gerçekleşemiyor. Hudeybiye'de bu ziyaretin bir yıl sonra olacağını ifade eden bir anlaşma yapılarak dönülüyor. Bu anlaşma sonrasında Müslümanlar arasında bazı tartışmalar ve rahatsızlıklar yaşanıyor. Aralarında Hz. Ömer'in de bulunduğu birçok Müslüman anlaşmadan huzursuzluk duyuyor.

En mutedil olanları: «Ben size Rabbinizi tesbih etsenize, demedim mi? dedi. Kalem/28

Yunus Peygamber, tesbih kavramı bağlamında bizim için öğretici bir örnektir. O, nübüvvet görevini hitama erdirmeden bırakıp gitmiş, fakat Allah?ın verdiği bazı belalarla imtihan edilmişti. Hatasını anlayan Yunus, Allah?ı tenzih etmiş ve kendi nefsine zulmettiğini itiraf ederek Allah?dan af dilemişti. (21/Enbiya, 87). Yunus?u balığın karnından kurtaran, onun Allah?ı tesbih etmesidir. Böyle yapmasaydı kıyamete kadar o halde kalması mukadderdi. (37/Saffat, 143).

Buraya kadar yazdığımız ayetlerden, ihtilafsız, kesin olarak anlaşılan şudur: İster mazi, ister muzari sigasıyla bildirilmiş olsun, göklerde, yeryüzünde ve her ikisi arasında bulunan şeylerin tamamı Allah?ı tesbih etmektedirler. Bu tesbihin mahiyetini müzakere etmeden önce, gökler ve yer ve?her ikisi arasındakiler?in neye tekabül ettiğine açıklık getirmek gerekmektedir.?Semavat? kelimesi?sema?nın çoğuludur ve gökler demektir. ?Gök? ve?gökler? kelimesi ilk bakışta, oldukça yalın, basit bir gerçekliğe işaret eder görünmektedir. Tecrübi olarak bütün insanlar göğü bilirler. Görme özrü bulunanların dışında, gözlerini göklere dikmemiş hiçbir insan tasavvur edilemez. Fakat?gökler?in delalet ettiği derinlikli anlam bu kadar basit değildir. Çünkü bu kelimeyle, kafamızı çevirdiğimiz zaman gördüğümüz, üzerinde bulunduğumuz coğrafyanın tavanı gibi duran?gök kubbemiz?den daha geniş bir alan kastedilmektedir.

Bu ayetler ilgili surelerin ilk ayetleridir, yani sure bu girişle başlamaktadır. Bu üç ayette?sebbeha?, yani?se-be-ha? fiilinin tef?ıl babından ve mazi sigası kullanılmıştır. Bu durumda ayetler zahiren, "?her şey Allah?ı tesbih etti" diye tercüme edilmek durumundadır.

bir topluluğun yeryüzünde yayılıp hakim olması, suyun yayılıp kaplaması gibi anlamlara gelmektedir. ?es-Sebhu? suda ve havada hızlı yayılışı ifade eder. Mecazen yıldızların uzaydaki hareketleri için kullanılır:

"Gök gürültüsü Allah?ı tesbih eder. Melekler de O?nun korkusundan ." (13/Ra?d, 13).

Elmalılı Hamdi Yazır, ?tesbih?i, "Allah Teala?yı Cenabı akdesine layık olmayanşaibelerden gerek itikaden, gerek kavlen ve gerek kalben

Peki, kainattaki bütün varlıklar Allah?ı nasıl tesbih etmektedirler? Tesbihin mahiyeti nedir?

Haydi, Rabbinin yüce ismi ile tesbih et. Hakka/52

Bir başka açıdan olaya bakar isek; Son nebiye, bir VAHİY geliyor da, bunu insanlara açıklamıyorsa; vahyi gizlemek gibi çok büyük bir suç işlemiş olur ki, bu da Rasullük göreviyle bağdaşmaz. Hele Rasul'ün vahyi, Kur'an vahyi, Kur'an dışı vahiy diye farklı kategorilere ayırması; birisini özenle duyurması, ezberletmesi, yazdırması; diğerini de yasaklaması, gizlemesi, saklaması, bir Rasul için olacak şey midir? Böyle bir şeyin Rasullük göreviyle bağdaşması nasıl mümkün olacaktır?

"Görmez misin; göklerde ve yerde bulunan her şey ve dizi dizi kuşlar Allah?ı tesbih ederler. Her biri kendi duasını ve kendi tesbihini bilmiştir. Allah onların yaptıklarını tam olarak bilmektedir." (24/Nur, 41).

İşte Allah?ı, gerçek sıfatlarıyla anmak, O?nu, olduğu gibi, gerçek şekilde, sıfatlarını yok saymadan veya inkar etmeden, hatta Allah?ı cisim gibi düşünmekten veya yaratılmışlara benzetmekten kaçınmak, hulul ve ittihad gibi sapık fikirlerden Allah?ı tenzih etmek gerçek tesbihtir. Bu sıfatların hiçbiri O?na yakıştırılamaz. Suyun su olmadığını, mesela taş olduğunu iddia etmek ne kadar haksız, gerçeğe aykırı bir iddia ise, Allah?ı şeriklerle anmak da en az o kadar gerçeğe aykırı bir anmadır ve tam bir zulümdür.

Yedi gök, yeryüzü ve bunlarda bulunan herkes O?nu tesbih eder. O?nu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur, ne var ki, siz onların tesbihlerini anlamazsınız. O çok yumuşak ve af edicidir." (17/İsra, 44).

vekuran kardeş emeğinden allah razı olsun.

Er-rü'ya kelimesinin etimolojisinin; görüş, rey, uygulama anlamını da çağrıştırması; üstelik 11/27'deki badiye er-reyi ifadesinin yaklaşık olarak bu çerçevede kullanılmış olması; ilgili Ayeti '' Allah'ın Rasulü'nün görüşünü, eylemini tasdik etti.'' şeklinde şeklinde anlamak da mümkün olabilir.

kimseyi kandıramazsın bu forumda...

Fetih 27. Ayeti için getirilen iddia; Nebinin Kur'an'ın yanı sıra, gayri metluv vahiy de denilen Kur'an dışı vahyin mevcut olduğuna bir delil olarak sunulmaktadır.

Her tesbihin başında sübhaneke duası okunur ki, Allah?ı tenzih ederek başlamaktadır. Rüku?da ve secdede büyük/yüce olan Rabbim yücedir cümleleri tekrar edilmektedir. Namazların sonunda okunan ayetel kürsi (2/Bakara, 255), Allah?ı bütün noksan sıfatlardan tenzih etmekte, en mükemmel bir söz dizimiyle O?nu tesbih etmektedir. Allah?ın tesbih edilmesi, O?nun, hiçbir eksik sıfat taşımadığının, her şeye gücü yeten, yoktan var eden, hiçbir varlığa benzemeyen, eşi ve benzeri olmayan bir İlah olduğunun kabulü ve ikrarıdır. Bu şuura eren insanlar, sözle?sübhanellah? diyebilecekleri gibi, mesela secde ederek de Allah?ı tesbih etmiş olurlar. Allah?dan başka hiçbir ilah olmadığını ve hiçbir zaman, ilah olduğu ileri sürülen paçavralara tapmayacağını söylemek gibi, bizzat bu esas doğrultusunda bir hayat yaşamak da Allah?ı tesbihtir, yani O?nu tenzih etmek ve tazim etmektir. Allah?ı tesbih hem kaville hem de fiille olmalıdır.

Bu ayetlerde Allah?ı hamd ile tesbihtenbahsediliyor. Demek ki hamd ile tesbih kavramlarıbirbirlerini tamamlıyor. Allahı hamdetmeyen toplum veyaşahışlar gerçek anlamda Allahı tesbih etmemiş sayılır.

Fetih 27: Andolsun, Allah, Elçisinin rüyasını doğru çıkardı. Allah dilerse, başlarınızı traş ederek ve saçlarınızı kısaltarak, korkmadan, güven içinde Mescid-i Haram'a gireceksiniz. Allah sizin bilmediğinizi bildi, bundan önce size yakın bir fetih verdi.

Aslında insan da her zaman mesajını kelamla iletmez; insan beden diliyle de?konuşur?. İşte insan, tabiata baktığında ondan sözler işitmez. Fakat tabiatın lisan-ı halini okumasını bilirse oradan çok büyük mesajlar çıkartır. Tabiatın mesajı, herkes tarafından algılanır değildir. Çünkü?herkes? tabiata, mesajını algılamak amacıyla bakıyor değildir. Söz konusu mesaj, tefekkürle, ta?akkul ile, tedebbür ve tezekkürle anlaşılır. İşte bu şekilde kainata bakanlar, kainatın, Allah?ı nasıl da tenzih eden işaretlerle dopdolu olduğunu, nasıl da zamanın, mekanın, oluşun biteviye Allah?ı tesbih ettiğini anlayacaktır. Bunu anlamak için, mü?min gözüyle, basiretle, ibret gözüyle bakmak gerekmektedir. Materyalist biri için evren mekanik bir düzen iken, mü?min için evren, kevni ayetler yumağıdır; Allah?ın hikmetlerinin denizler mürekkep olsa, ağaçlar kalem olsa, denizin tükenmesi pahasına, yazmakla bitmeyeceği amaçlı bir alemdir, ilahi bir mekteptir. Yaratılışın her an yinelendiği bir akıştır adeta.

Müşrikler Allah?ın çocuk edindiğini ileri sürüyorlar. Allah?a cinleri ortak koşuyorlar, oğullar ve kızlar isnad ediyorlar. (6/En?am, 100; 10/Yunus, 68; 16/Nahl, 57; 37/Saffat, 158; 21/Enbiya, 26).

O halde Rabbini hamd ile tesbih et. Ve secde edenlerden ol. Hicr/98

tenzih etmek ve uzak tutmaktır" diye tanımlamaktadır.

Onların tesbihlerini anlamazsınız sözünü gerçek anlamından ziyade, bir dikkat çekme, dikkat çekilen hadisenin ancak ince bir nazarla kavranabileceğine işaret olarak algılamak daha doğru olur kanaatindeyiz. ?Fe-kı-he? fiili iyice anlamak, idrak etmek, kavramak anlamına gelir. ?La tefqahune? sözü, boş boş durarak siz onların tesbihini anlamazsınız demektir. Bizce bunu, siz insanlar, eşyanın/varlığın bu tesbihini asla bilmez ve anlamazsınız şeklinde anlamak hata olur.

Ne ticaret, ne de alış-veriş, yani dünya meşgalesi mü?minleri Allah?ı zikretmekten, O?nu tesbih etmekten, O?na tapmaktan, O?nun yolunda gitmekten alıkoymaz. (24/Nur, 36-37). Kur?an?da üç kardeşe ait bahçe meseli, Allah?ı tesbih etmeyen, adeta Allah?dan mal kaçırmaya çalışırken suçüstü yakalanan ve cezalandırılan kimselerin ibretlik öyküsü olarak anlatılır. (68/Kalem, 28). Dolayısıyla, Allah?ı tesbih etmek, sahip olduğumuz zenginlikleri muhtaçlarla paylaşmayı gerektirir.

Varlık aleminde, Allah?a isyan eden, Allah?ın emirlerinden dışarı çıkan, Allah?a rağmen kendi başına buyruk iş yapan, kısacası Allah?ın birliğine ve O?nun kudretine delalet etmeyen hiçbir varlık yoktur. Bitki, hayvan ve tabiat deyince aklımıza gelen?şey?lerden bir tane bile böyle bir varlık bulmamız mümkün değildir. İşte varlık alemindeki bu mükemmelliği iyi okuyan insanlar, her şeyin O?na işaret ettiğini anlamaktadırlar. Böylece Allah tesbih edilmiş olmaktadır. Sanırım bal arısı, anlatmak istediğimizin en iyi örneğidir. Allah?ın kendisine yaratılıştan öğrettiği bal yapmayı, peteğiyle birlikte mükemmel şekilde işleyen bu küçücük böcekler, Allah?ın yüce kudretine nasıl da delalet etmektedirler! Sadece arıya dikkatle bakan insanlar, başka hiçbir şeyi düşünmeseler bile, gökleri, yeri ve her ikisi arasındaki her şeyi, gücü sonsuz olan bir Allah?ın yarattığını anlamakta zorlanmazlar.

Göklerde ve yerde olanların hepsi, mülkün sahibi, eksiklikten münezzeh, aziz ve hakim olan Allah'ı tesbih eder. Cuma/1

Allah'ın Rasullerinin, bazı rüyalarının Allah tarafından tasdik edilmesinin ve rüyasında gördüğü şeylerin de vahiy olduğu İDDİASI :

Allah, bütün kemal sıfatların sahibidir. Bütün güzel isimler O?nundur. (59/Haşr, 24). Belki de?şeylerin? Allah?ı tesbih etmesi (59/Haşr, 24), her bir isminin tecellisi kabilindendir.

Tesbih kavramıyla ilgili dikkat edilmesi ayetlerdenbirisi de Kalem suresindeki bahçe sahiplerinin tavırları:

Saffat 103. Ayetteki '' felemma eslema '' ifadesini, Allah'ın iradesi olarak düşündükleri / gördükleri isteğe ' teslim olmaları anlamını taşımaktadır.''

Tesbih gibi kısmen kişisel ibadetlerin dışında, mesela dinin tebliği de, Allah?ı tesbih etmenin önemli bir alanıdır. Risalet görevi bir anlamda Allah?ı tesbih etmektir. (20/Taha, 33). Dolayısıyla Rasuller en iyi tesbih edicilerdir. Çünkü risalet sabır ve salatla tahammül etmek ister. İslam?ın tebliğcilerine ilahi tavsiye, sabretmek (40/Mü?min, 55; 52/Tur, 48) ve Allah?ı tesbih etmektir. Tebliğci, şikayet yerine, Rabbini tesbih edecek, O?nun yardımını talep edecektir. Muhammed a, kavminin kendisini, göğsünü daraltacak kadar yalanlamasına karşı, adeta yapılabilecek tek şey olarak, Rabbine hamd ederek O?nu tesbih etmesi, secde edenlerden olması ve kendisine?yakin? gelinceye kadar Rabbi?ne ibadet etmesi emredilmiştir. (15/Hıcr, 98-99). Benzer şekilde, müşriklerin sataşmalarına karşı, güneşin doğmasından önce ve batmasından önce Rabbine hamd ederek tesbih etmesi, gecenin ve gündüzün belli aralıklarında Allah?ı tesbih etmesi emredilmektedir. (21/Enbiya, 130; 50/Kaf, 39-40; 52/Tur, 49; 76/İnsan, 26) Belki böylece Allah?ın rızasını kazanabilecektir. (21/Enbiya, 130). Muhammed?in bir şahid, müjdeci ve uyarıcı elçi olarak gönderilmesi de, mü?minlerin sabah ve akşam Allah?ı tesbih etmelerini hatırlatmak içindir. (48/Fetih, 8-9).

"Yedi gök, yeryüzü ve orada bulunanların tamamı Allah?ı tesbih ederler. O?nu hamd ile tesbihi etmeyen hiçbir şey yoktur. Lakin şu var ki, siz onların tesbihini anlamazsınız. O, çok yumuşak ve bağışlayıcıdır." (17/İsra, 44).

Artık Rabbini hamd ile tesbih et ve bağışlamasını dile! Muhakkak ki, O, çok bağışlayandır. Nasr/3

Göklerde ve yerde olan kimselerin, sıra sıra uçan kuşların Allah'ı tesbih ettiğini görmez misin? Her biri kendi niyaz ve tesbihini bilir. Allah, onların yaptıklarını bilendir. Nur/41

Kainatın Allah?ı tesbihi, secde kavramıyla da işaret edilmiştir. Bir başka deyişle, tesbih?le secde kavramları arasında büyük bir ilgi ve alaka vardır. Göklerde ve yerde bulunanlar, isteyerek ya da istemeyerek Allah?a secde etmektedirler. (13/Ra?d, 15). Rağıb İsfehani, kainatın tesbihini siz anlamazsınız ayetiyle, Ra?d/15 ayeti arasında bağıntı kurmaktadır. Bu ayet aynen Fussilet suresinin 12. ayetini çağrıştırmaktadır. Fakat önemli olan burada, secde kavramının tesbih kavramıyla hemen hemen aynı anlamda kullanılmış olmasıdır. Bu ayette, tesbih ayetlerinin aksine, "gökler ve yeryüzü" değil de, "göklerde ve yeryüzünde bulunanlar"ın Allah?a secde ettikleri haber verilmektedir. Kainattaki varlıkların Allah?a secde etmesi, söz konusu varlık aleminde mutlak manada Allah?ın egemenliğinin geçerli olması demektir. Varlık, Allah?ın koyduğu yasalara harfiyen bağlıdır. Herhangi bir itaatsizlik söz konusu değildir.

Bahçe sahiplrindeki mutedil?vasat-kişi, onların aldığıkarara uymak istemiyordu. Onlara tesbih etmelerigerektiğini söylüyordu. Ama bu tesbih, bizim bildiğimizyani her gün ikame ettiğimiz namazdan sonra çekilentesbih olmadığı aşikardır. Burada Rabbin tesbih edilmesi, miskinlere verilmesi gereken payın verilmesiydi. Başka bir deyimle Allahın emir ve iradesine teslim ve tabi olmaktı. Bunun aksi ise zulümdür. Yani miskinlere verilmesi gereken payın verilmemesi zülümdür.

O?nu hamd ile tesbih et" (25/Furkan, 58); "Rabbine hamd ederek sabah ve akşam tesbih et" (40/Mü?min, 55); "Rabbini hamd ederek tesbih et" (110/Nasr, 3); "Yüce Rabbi?nin ismini tesbih et!" (56/Vakıa, 74, 96; 69/Hakka, 52; 87/A?la, 1) gibi. Çünkü insan, kendisine yol gösterilmesi gereken bir kuldur. Allah ona ne yapacağını vahiyle öğretmiştir. Rabbani terbiyeyi almazsa insan, Rabbini tesbih etmeyi bilemez. Oysa diğer varlıklar, hiç kibirlenmeden, bıkıp usanmadan Rablerini tesbih etmektedirler. (21/Enbiya, 19-20). İnsan aynı zamanda müstekbir ve Rabbi?ne karşı müstağni bir varlıktır; melekler ise hiç yüksünmeden gece gündüz mütemadiyen Allah?ı tesbih ederler. (41/Fussilet, 38).

Göklerde olanlar ve yerde bulunanlar Allah'ı tesbih ederler. Hükümranlık O'nundur, Övülmek O'na mahsustur. O herşeye Kadir'dir. Tegabun/1

Tesbih kavramı Kuranda bir çok yerde geçer ve Alllaha boyun eğmenin, emirlerini uygulamanın bir ifadesi olarak kullanılır. Tesbih kelimesi bir çok ayette hamd ifadesi ile geçmektedir.

Göklerde ve yerde olanların hepsi melik, kuddus, aziz ve hikmet sahibi Allah?ı tesbih ederler." (62/Cuma, 1).

Kainattaki bu düzgün, mükemmel işleyiş, Mülk suresinde (3-4. ayetler) anlatıldığı gibi, evrendeki kusursuz, düzen, nizam ve intizam; ses, renk, koku, görüntü ve müzikal ahenk hep Allah?ı işaret etmektedir. Var olan bütün bu?şeyler? Allah?ın varlığını, kudretini, azametini haykırmaktadırlar. Her ne kadar?haykırmakta? diyorsak da, bu, lafın gelişidir. Onların haykırışı, sesle ve harfle değil, kendilerine mahsus hal diliyledir.

Bu ayetlerin tamamında?tesbih? kavramı muzari fiili ile ifade edildiği için, Allah?ı tesbih ederler şeklinde geniş zaman kipiyle çevrilmeye elverişlidir.

Kuranda geçen Rüyalardan olan, İbrahim nebinin Rüyasına bakalım;

HAYATIN AKIŞI 3

Ayrıca Son Nebi'nin, rüyalarına göre hareket eden, sosyal olguları ve fiziki şartları dışlayan biri olarak tasvir etmek ne kadar doğrudur? Aynı şekilde ilgili Ayeti, sadece rivayetler çerçevesinde okumak da ne kadar sağlıklıdır?