Fabl Örneği-2 Horoz ile Tilki

10. R. N. K., Yirmi Sekizinci Lem?a, I, 728; Diğer bir örnek için bkz. Yirmi Sekizinci Lem?a, I, 728, haşiye.

21. Şahiner, Son Şahitler, IV, 174.

işte hikmet

Bunu müjdelemek için olacak,

YOK EĞER YARATILIŞ GAYESİNİ UNUTUR DA YARATICISINI TANIMAZSA İŞTE O YARATILAN BÜTÜN HAYVANLARDAN DAHA AŞAĞI OLUR..

Müjde getirdim sana, in de bir öpüşelim;

Öğüt: Ana fikir bu bölümde öğüt niteliğinde verilir. Bu bölüm kimi zaman başta, kimi zaman sondadır. Kimi zaman da sonuç okuyucuya bırakılır.

Bu mutlu haberinden.

Bediüzzaman, ?Kuşlar da onun etrafında toplanırdı.? (Sa?d suresi, 18-19) ve?Süleyman Davud?a varis oldu ve?Ey insanlar, bize kuşların dili öğretildi? dedi.? (Neml suresi, 16) ayetlerinin tefsiri münasebetiyle, insanların hayvanlardan değişik suretlerde istifade edebileceklerini söyler. Ona göre; balarısı, ipekböceği, güvercin ve papağan gibi hayvanlardan istifade edildiği gibi eğer kuşların ve diğer hayvanların dili bilinebilirse mühim işlerde istihdam edilebilirler. Çekirge afetinin istilasına karşı çekirgeyi yemeden mahveden sığırcık kuşlarının dili bilinse ve harekatı tanzim edilse, böylesi faydalı bir hizmette ücretsiz olarak istihdam edilebilir.

Doya doya öpeyim gözlerinden"

Bu ayetlerde Allah, hayvanları sıralarken insanın ihtiyaçlarına cevap verici yönlerini göz önünde bulundurmakta, hayvanların derisinden, kıllarından, tüylerinden, etinden, sütünden insanların faydalandıklarına dikkati çekmekte; ekonomik alanda önemli bir yer işgal ettiklerini bildirmektedir. Ayrıca ayetlerde hayvanların insana, tabiata ve çevreye güzellik sergileyen birer mutluluk sembolü oldukları haber verilmekte, yeryüzünde Cenab-ı Hakk?ın yaratıcı kudretinin en güzel ve en muazzam tezahürleri olduğu ifade edilmektedir.1

İki masalım var bunun üstüne,

14. R. N. K., 21. Mektup, I, 468.

. Türkçedeki ilk örneği 'Harname' dir.

. Dünya edebiyatında ilk ve önemli fabllar Hint yazarı Beydeba'ya aittir. Beydeba'nın fablları Kelile ve Dimne adlı bir eserde toplanmıştır.

g. Hayvanlardan Değişik Şekillerde İstifade Edilebilir

Bereket fare usta yetişmiş imdada;

İşte Kur?an, hayatın ve tabiatın güzelliğine bir katkı sağlasınlar diye her türden hayvan ve canlının yeryüzüne serpiştirildiğini ifade etmekte, onlardan kiminin karnı üzerinde sürünerek, kiminin iki ayak, kiminin dört ayak üstünde yürüdüğünü bildirmekte, böylece insanların en çok karşılaştıkları hayvanların önemine işaret etmektedir: ?Allah her canlıyı sudan yarattı. Kimi karnı üstünde sürünür, kimi iki ayağı üstünde yürür, kimi dört ayağı üstünde yürür. Allah dilediğini yaratır. Çünkü Allah her şeye kadirdir.? (Nur suresi, 45)

Ağla içinde kalmış;

15. R. N. K., Emirdağ Lahikası-I, II, 1749.

Daha güzel bir haber almazdım şüphesiz.

tam bir şefkat abidesi

9. R. N. K., Yirmi Sekizinci Lem?a, I, 727-728. Sineklerle ilgili görüşlerini Sinek Risalesi isimli müstakil bir Risalede ifade eden Bediüzzaman?ın bu risalesinin tamamını okumalarını değerli okuyucularımıza özellikle tavsiye ediyoruz.

?Bediüzzaman Said Nursi?nin iki kedisi vardı. Yemek vakti gelince bunlara yemek verirdi, kendisi daha sonra yerdi. Ayrıca dolaplara fareler için yemekler koyardı.?

Oyunbazı oynatmak pek tatlı oluyordu.

Aslan, aslan yürekliymiş o gün,

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="86e2e7ffe2f3fcc6ffe3e8eff3ebeff2a8e5e9eba8f2f4">

Bediüzzaman?a göre leş yiyen hayvanlar, her ne kadar temizlik ve sıhhiye memuru olsalar da, önlerine çıkan her hayvanı yiyemezler. O?na göre onların helal rızkları vefat etmiş hayvanlardır. Sağlam hayvanlar onlara haramdır:

bir hapishanye düşer üstad. ordaki canileri okadar etkiler ki o ana babalarını bile gözleri dönmüşcesine kesen şahıslardan biri yorganına pire bulasmıstır ve pireden kurtulmak ister.. pireyi öldürmek caizmi diye sormustur üstada

ÜSTAD derki ben temizliği o muhteşem sinekten öğrendim...

Dipnotlar

La Fontaine Masalları

Ziyaretine gelen birisinin anlattıkları: ?... ?Ne iş yaparsın? dedi. ?Avcılık, efendim? dedim. ?Sizin orada ne gibi hayvanlar bulunur? dedi. ?Ceylan, tavşan, ördek ve keklik bulunur efendim? dedim. ?Her ava çıktığınızda ne kadar para masraf edersiniz? ?Bazen olur ki 50 lira da masraf yaparız.? dedim. ?Peki dedi, siz o parayla ehli hayvan alıp etini yeseniz, daha iyi olmaz mı? Evet efendim, daha iyi olur muhakkak dedim.?21

Aslan toprakla oynuyormuş bir gün;

Hızlı da koşuyorlar; haydi ben ineyim de

Günün birinde aslan

b. Bazı Hayvanlar Yeryüzünün ve Denizin Temizlik ve Sıhhiye Memurlarıdır

işte evliya

işte yol

Farenin aslana iyilik edeceği?

din kitapları genelde öğretici, eğitici, mesaj amaçlı olayları anlatırken daha akılda kalıcı olması için fabl türünde hikayeler barındırır... o sureyi ya da kutsal kitabı yorumlarken aa bak peygamber sinekle konuşmuş yerine orda verilen alt mesajı anlamak gerekir... mesela din kitabında ekmek kutsaldır der orda bahsedilen ekmek insanın hakkı, emeğidir ama bizimkiler ne yapar yerde ekmek görse öpüp besmele çekip bi yere kaldırır ama göz göre göre kul hakkı yer... kısaca iyi anlamak gerekir bu hikyeleri...

a. Hayvanlar, Allah?ın memurlarıdır, O?na Aynadarlık Yapar ve O?nu Zikrederler

?... Ben, Berat Gecesinden az evvel Asa-yı Musa tashihiyle meşgulken, bir güvercin pencereye geldi bana baktı. Ben dedim: ?Müjde mi getirdin? içeriye girdi, güya eskiden dost idik gibi, hiç ürkmedi. Asa-yı Musa üstüne çıktı, üç saat oturdu. Ekmek pirinç verdim, yemedi. Ta akşama kaldı sonra gitti, tekrar geldi. Berat gecesinde, ta sabaha kadar yanımda kaldı. Ben yatarken başıma geldi, Allaha ısmarladık nevinden başımı okşadı, sonra çıktı gitti. İkinci gün, ben teessüf ederken, yine geldi bir gece daha kal

Kur'an'ın hayvanlara verdiği öneme paralel olarak Bediüzzaman Said Nursi de eserlerinde ve hayatında hayvanlara çok önem vermiştir. Risale-i Nurda zikredilen hayvan isimlerinin bazıları şunlardır: Arı, akrep, aslan, at, atmaca, balık, böcek, bülbül, camus, ceylan, çekirge, deve, devekuşu, fil, gergedan, güvercin, horoz, hüdhüd, ipekböceği, kaplan, karınca, kartal, keçi, kedi, keler, köpek, koyun, kuddüs kuşu, kurt, kuş, maymun, öküz, örümcek, papağan, pire, serçe, sinek, sivrisinek, sığırcık, tavuk, tavus, tilki, yarasa, yılan, yıldızböceği...

"Hoşça kal " dedi tilki, "Yolum biraz uzunca,

Çabuk toplayıp tası tarağı,

Tünemiş bir ağacın dalına.

11. R. N. K., Yirmi Dördüncü Söz, Dördüncü Dal, I,154-155.

?... Ve kainat baştan başa gayet manidar bir kitab-ı Samedani ve mevcudat ferşten Arşa kadar gayet mucizane bir mecmua-i mektubat-ı Sübhaniye ve mahlukatın bütün taifeleri gayet muntazam ve muhteşem bir ordu-yu Rabbani ve masnuatın bütün kabileleri, mikroptan, karıncadan ta gergedana, ta kartallara, ta seyyarata kadar Sultan-ı Ezelinin gayet vazifeperver memurları olduğu bilinmesi ve her şey, aynadarlık ve intisap cihetiyle binler derece kıymet-i şahsiyesinden daha yüksek kıymet almaları...?

Fabllerde soyut konular, olay planıyla hem somutlaştırılarak hem de hareket kazandırılarak işlenir. Olaylar bizi güldürürken eğitir. İnsanlar arasında geçen iyi-kötü, cesur-korkak, dürüst-ikiyüzlü, gözü tok-aç gözlü... vb. çatışmalar; bu niteliklerin yakıştırıldığı hayvan kahramanlar arasında geçmiş gibi gösterilir. Fablin de dört ögesi vardır; kişiler, olay, zaman, yer.

Hem her günde milyarlarla yabani hayvanlar ve kuşların cenazelerini toplamakla yeryüzünü kokuşmadan temizlemek ve canlıları o elim, hazin manzaralardan kurtarmak için nezafet ve sıhhiye memurları hükmünde olan kartallar ve benzeri kuşlar, kerametkarane, gizli ve uzak, beş altı saat mesafeden bir sevk-i rabbani ile o cenazenin yerini hisseden, giden ve kaldıran leş yiyen kuşları ve vahşi hayvanları halk etmiş. Eğer bu yeryüzü sıhhiyeleri gayet mükemmel, intizamperver ve vazifedar olmasa idiler, zemin yüzü ağlanacak bir şekil alacaktı...

ALLAHIN YARATTIĞI HER ŞEY ONUN İLMİ DELİLİDİR.. KAİNATTA ABE VE BOŞUNA YARATILAN HİÇ BİR MAHLUK YOKTUR...

Herkes herkese yardım etmeli,

Birde bakmış pençesinde fare,

"Eh, n'apalım, demek kaderimizde sana yem olmak varmış kurt." demiş. "Madem ölüm kapıya geldi, bari bana biraz kaval çal ki, neşeleneyim, kendimi unutup öyle öleyim.."Kurt, "Son isteği zavallının... "demiş. Bulmuşbir kaval, füyt füüyt çalmaya başlamış. Kurt çalmış, keçicik, oynamış. Derken ötelerden kaval sesini alan köpekler koşturmuşlar; gelmişler, kurdu önlerine düşürüp bir güzel kovalamışlar. Kaçmadan önce, kurt, durumu anlayıp oyuna geldiğini sezinlemiş:

Üstelik bunu senden öğrenmekle

"Kardeşim" dedi horoz, "Bu mutlu haberinden

12. R. N. K., Yirminci Söz, İkinci Makam, Mukaddime, I, 105.

Çünkü bilirisin ya, başımdan aşkım işlerim.

ı. Hayvanlar lüzumsuz yere avlanılmamalıdır

Boşuna gitmemiş bu iyiliği.

Düşmüş bir tuzağa,

Bediüzzaman değil hayvanlara bir eziyet vermeyi, haksız yere onların aleyhinde konuşmayı bile istemeyecek kadar duyarlılığa sahipti. Bu konuda Molla Resul?ü ikna etmek için anlamlı başlattığı diyalektiği, onun hayvanlar hakkındaki düşüncesinin ne kadar ilginç boyutlarda olduğunu göstermede yeter de artar bile. Olayı olduğu gibi almada yarar var:

"Suç sende değil bende. Neme gerekti benim kaval çalmak, neme gerekti bana köçekli kurban!" demiş.

ÇÜNKİ HER HAYVANIN BİR YARATILIŞ GAYESİ VE LİSANI HAL İLE ZİKRİ VAR..

4. RN. K., 30. Lem?a, 4. nükte, 3. İşaret, I, 807. Kainatın, mücessem bir kitab-ı Sübbani ve cismani bir Kur'an-ı Rabbani ve Allah?ın kudretini bildirdiğine dair bkz. R. N. K., Şualar, yedinci Şua I, 914 ve 917; On Birinci Şua, I, 955. Aslında Yedinci şua, ?Ayetü?l-Kübra, Kainattan Halıkını soran bir seyyahın müşahedatıdır?, tamamı itibariyle bu konu üzerinde durmaktadır.

Sakarya Üniv. İlahiyat Fak. Öğrt. Üyesi

3. R. N. K., İkinci Şua, I, 851. (Makalemizde istifade ettiğimiz Risale-i Nur için kaynak olarak, değişik baskılardan bulma zorluğuna binaen, Risale-i Nur?da ilgili kitabın ismi ve bölümünü verdik. Ayrıca Külliyatın tamamının iki ciltte basıldığı baskının sayfa numarasını verdik. Kaynaklı-İndeksli-Lügatli Risale-i Nur Külliyatı , Nesil yay. İstanbul, 1996)

Hem artık siz yardım da ederiz.

ölü diriltir onlar...

Dördüncüsü: Hayvanların, bitkilere karşı olan aşkını ve şiddetli ihtiyacını, nebatatın güzel yüzlerine karşı mübarek başları üstünde beyan eder.

2. İbrahim Özdemir, Münir Yükselmiş, Çevre Sorunları ve İslam, Ankara 1995, s.114-116.

"Heh, işte ağzıma layık bir lokma. Yaşasın!" demiş.

Ben büyük, o küçük dememeli

?Sinek pisliği, tıp cihetiyle zararı yok bir maddedir ki, bazen tatlı bir şuruptur. Fakat sinek, yediği binler muhtelif zararlı maddelerin ve mikropların ve zehirlerin kaynağı olmakla, sinekler küçücük istihale ve tasfiye makineleri hükmüne geçmeleri hikmet-i Rabbaniyeden uzak değildir. Evet, arıdan başka sineklerin bazı cinsleri var ki, muhtelif ve kokuşmuş maddeleri yerler, devamlı pislik yerine katre katre şurup damlatırlar. O zehirli, kokuşmuş maddeleri ağaçların yapraklarına yağan kudret helvası gibi tatlı, şifalı bir şuruba tebdil ederek, bir istihale makinesi olduklarını ispat ederler. Bu küçücük fertlerin ne kadar büyük bir milleti, bir taifesi olduğunu göze gösterirler. ?Küçüklüğümüze bakma. Taifemizin azametine bak, ?Sübhanallah? de diye lisan-ı hal ile söylerler.?

. Kişiler: Fablin konusu olan olay, kişileştirilmiş en az iki hayvanın başından geçer. Bunlardan biri iyi ahlaklı bir tipi, diğeri kötü ahlaklı bir tipi canlandırır. Fablde ikinci derecede kişiler çok azdır, bazen yoktur. Kişi betimlemesi yoktur. Kahramanlar arasında tilki varsa biz onu kurnaz insan yerine koyarız; arslan varsa cesaretine güvenen biri yerine koyarız. Kısa olay bile bütün yönleriyle değil, yalnızca fable konu olan yönüyle tanımlanır. Derinlemesine duygu çözümlemelerine yer verilmez. Fabllerde bir de anlatıcı kişi vardır. Bu kişinin de betimlemesi yapılmaz, cinsiyeti verilmez. Anlatıcı kahramanları izler, dersini alır. Böylece dinleyen ile aynı görüşü paylaşır.

Düğüm: Olay o çevrede verilmek istenen derse göre gelişir. Kısa ve sıkkonuşmalar vardır. Hemen birkaç konuşma ile olay düğümlenir

Ayrıca, Kur?an?da, çeşitli hayvanlardan bahsedilmektedir: Koyun, Deve, Öküz, İnek, At, Katır, Eşek, Köpek, Maymun, Domuz, Yılan, Kurt, Arı, Karınca, Örümcek, Sivrisinek, Sinek?

?... Bediüzzaman Said Nursi?nin evi tahtaydı. Bazen evindeki bir deliğin ağzına fare gelirdi. ?Bak, yemek istiyor? diye ne yiyorsa, ondan bir parça da farenin deliğinin yanına kordu, fare onları yerdi. Ne yerse fareye de illa ikram ederdi.?

4 BÜYÜK MELEK HARİCİ BÜTÜN MELEKLERDEN ÜSTÜN OLUR..

Beşincisi: Allah?ın huzurunda en latif bir tesbihi, en latif bir şevk içinde, gül gibi en latif bir yüzde takdim eder.

Hayvanlara karşı alabildiğine şefkatli olan Bediüzzaman Said Nursi, kendisine getirilen yemeğin tanelerini hayvanlara olan şefkat ve sevgisini açıkça göstermek için karıncalara verir:

Bediüzzaman Said Nursi, av hayvanlarının avlanılmasını iyi görmemiş, bilakis onların yerine ehli hayvanlarla iktifa edilmesini tavsiye etmiştir. Son Şahitlerin anlattıklarını dinleyelim:

17. Şahiner, Son Şahitler, III, 59.

Kükremiş durmuş boşuna;

Bu iş kükremekle değil,

Bülbüle; arı, erkek hayvan, örümcek, karınca, böcekleri ve küçük hayvanların bülbüllerini kıyas et...?11

Bediüzzaman, yanına gelen kedilere ve güvercinlere, yine hayvanlara olan sevgisinden dolayı, kendi yiyeceğinden veriyor ve bundan dolayı da berekete nail olduğunu söylüyor:

?... Hatta değil yalnız ihtiyar akraba, belki insanlara arkadaş verilen ve rızıkları insanların rızıkları içinde gönderilen kedi gibi bazı mahlukların rızıkları dahi bereket suretinde geliyor. Bunu teyit eden ve kendim gördüğüm bir misal: Benim yakın dostlarım bilirler ki, iki üç sene evvel her gün yarım ekmek -o köyün ekmeği küçüktü- muayyen bir tayınım vardı ki, çok defa bana kafi gelmiyordu. Sonra dört kedi bana misafir geldiler. O aynı tayınım hem bana, hem onlara kafi geldi. Çok kere de fazla kalırdı.

?... Kırlarda avcıları gördüğünde, ?Tavşanları ve keklikleri vurmayın? derdi. Ve, ?Diğer hayvanları incitmeyin? der ve nasihatte bulunurdu. Hatta çok kişileri avcılıktan menetti.?20

Kur'an-ı Kerim?i ve O?nun çağdaş bir tefsiri olan Risale-i Nur Külliyatı?nı baştan sona anlayarak okuyan bir kişi, kainattaki varlıkların anlamlı olduğu şuuruna erecek ve her birinin görevli olduğu inancı ile bu varlıklara zarar verici faaliyetlerden sakınacaktır. Bu da çevre bilincine ulaşmış fertlerden beklenen bir davranıştır. Bütün bunlardan sonra, Kur'an-ı Kerim?in, İslam Dini?nin ve Risale-i Nur Külliyatı?nın bir bakıma insanlara çevre eğitimi, hayvanlara sevgi ve merhamet dersi verdiği rahatlıkla söylenebilir. Bediüzzaman?ın hayvanlara olan bu merhametini, hayvanları sevenler derneği mensupları bilseler, herhalde onu hayvanları en çok seven insan ilan ederler.

. Zaman: Her olay gibi fabldeki olay da bir zaman diliminde geçer. Kronolojik zaman kullanılır.

Fabl Özellikleri

Bak iki tazı geliyor koşarak"

. Olay: Fablin konusu insan başına gelebilecek her hangi bir olaydır. Olay, kahramanın eyleme dönüşmüş beğenme, istek, özlem, öfke, korku... gibi tutkuya dönüşmüş duygularından doğar. Fablin gövdesini bir olay oluşturur, asıl önemli olan fablin anlatılış nedenidir. Buna "ders" denir. Fabl planı dört bölümdür: Serim, düğüm, çözüm, öğüt.

FABL NEDİR, ÖZELLİKLERİ NELERDİR

. İnsanlar arasında cereyan eden olayları hayvanlar bitkiler ya da cansız varlıklar arasında geçiyormuş gibi göstererek bu yolla insanlara ahlak ve ibret dersi vermek örnek göstermek ya da bir düşünceye güç kazandırmak isteyen bir çeşit masaldır.

e. Sineklerin Pek Çok Faydası Vardır

özellikle sivri sinek ksımı çok etkileyici..

Bediüzzaman, diğer hayvanlar gibi Bülbülün de boşu boşuna yaratılmadığını, birçok hikmetlere mebni olarak yaratıldığını ve hikmetli Yaratıcı?nın onu beş gaye için istihdam ettiğini söyler:

Bir ilmik kopunca ağdan hayır mı kalır?

süper yaa,, paylaşan arkadaştan allah razı olsun. bende bu konuyla ilgili araştırma yapacaktım..

f. Bülbülün Yaratılmasının Hikmetleri

Barış oldu hayvanlar arasında.

19. Şahiner, Son Şahitler, III, 126.

Şimdi de Bediüzzaman?ın hayvanlara verdiği önemi birkaç başlık altında inceleyelim:

Sevincim iki kat oldu. Ama, dur hele.

?Neden dolayı taneleri karıncalara veriyorsun? denildiğinde:

Bediüzzaman hayvanların öldürülmesine şiddetle karşıdır. Hatta hayvanların en küçüklerinden olan ve zararlı zannedilen sineklerin bile öldürülmesini kabul etmez. Bediüzzaman?ın ne kadar büyük bir çevreci olduğunu ve hayvanları ne kadar çok sevdiğini anlamak için, sinekleri öldürmekten değil, hatta rahatsız etmekten bile talebelerini menetmesi hadisesi yeter artar bile. Zira özellikle sıcak yaz günlerinde insanları rahatsız eden ve hastalık mikrobu taşıdıklarına hükmederek değişik usul ve ilaçlarla öldürülüp telef edilen sinekler ona göre; bilakis temizlik memurlarıdır. İnsanlara temizlik öğretmekte, hem de insanları el ve yüzlerinde bulunan insanın gözüne görünmeyen hastalıkların mikroplarını ve zehirli maddeleri temizlemekte, birçok bulaşıcı hastalıkların önünü almakta, sivrisinek ve pireler de fıtri hacamat yapmaktadırlar.9

. Teşhis ve intak sanatları üzerine kurulmuştur.

kurban olurum o üstatlara duaları şifa nazarları şifa..

Kıymamış canına, bırakmış yere.

Bediüzzaman?a göre kediler de Allah?ı tesbih edip zikreder. Kendi müşahedelerini şöyle anlatır:

Ayet, dikkatlerimizi hayvanlar alemine çekmekte, onların da insanlar gibi sınıf sınıf olduğunu söylemekte, yürüyen ve sürünen hayvanlardan her türün bir ümmet; kuşların bir ümmet, insanların bir ümmet olduğuna işaret etmekte, insanların da yeryüzündeki canlılardan bir sınıf olduğunu bildirmektedir: ?Allah davarları da yarattı. Bunlarda sizi soğuktan koruyan maddeler ve birçok faydalar vardır. Hem onların etlerini ve ürünlerini de yersiniz. Onları akşamleyin ağıllarına getirir, sabahleyin otlaklara götürürken bambaşka bir zevk alırsınız! Bunlar yüklerinizi taşırlar; öyle uzak diyarlara kadar götürürler ki, onlar olmaksızın, son derece zahmet ve meşakkat çekmeden varamazdınız oralara. Gerçekten, bunları size amade kılan Rabbiniz pek şefkatlidir, rahmet ve ihsanı boldur.? (Nahl suresi, 5-7)

Gelmiş ipin hakkından kıtır kıtır.

İnsana bile değer vermeyenler görünce, bencilleşmiş taştan kalplere çarpınca insan, hayret içinde kalıyor böyle bir şefkat karşısında..

Başlamış incecik dişlerini işletmeye

Dünyanın en ünlü fabl yazarları Ezop ve Jean de La Fontaine'dir. Ezop'un fablları İ. Ö. 300 yılında derlenerek yazıya geçirilmiştir. ABD'li James Thurber ve İngiliz George Orwell çağdaş fabl yazarlarıdır. Fablı ilk olarak yazanlar Hititlerdir. Hititler fablları taş tabletlere yazıp resimliyorlardı.

h. Hayvanlara Şefkatli Davranılmalıdır

7. Ahmed b. Hanbel, Müsned, II, 235.

Güzel bir konu teşekkürler...

Sabır, biraz da zaman

Allah?ın kudreti ve hikmetiyle belli görevler ifa etmek üzere insanlara hizmet için verilen hayvanlarda şüphesiz alınacak pek çok ibretler vardır. İnsanoğlu hayvanlar olmadan hayatın olmayacağını, onlarsız hayatın çok cılız, anlamsız ve beslenme bozukluklarına sebep olacağını maalesef çok geç anlamıştır.2 Hayvanlarda ilahi sanatın güzelliği tecelli etmiştir. İşte bunun içindir ki, Allah?ın Kur?an?da önemine binaen muhatabın dikkatini çekmek üzere, üzerlerine yaptığı yeminlerden birisi de hayvanlardır. (Adiyat suresi, 1-5)

Etmiş işte, hem de canını kurtarmış.

İşte, şu beş gayeler gibi başka manalar da vardır. Şu manalar ve şu gayeler bülbülün, Hak Sübhanehu ve Teala?nın hesabına ettiği amelin gayesidir. Bülbül kendi diliyle konuşur; biz şu manaları onun hazin sözlerinden anlıyoruz. Melaike ve ruhani varlıkların anladıkları gibi kendisi kendi güzel seslerinin manasını tamamen bilmese de bizim anlamamıza zarar vermez. ?Dinleyen söyleyenden daha iyi anlar.? meşhurdur. Hem bülbül şu gayeleri tafsilatıyla bilmemesinden, olmamasına delalet etmiyor. En azından, saat gibi sana vakitlerini bildirir?

Birçok insanın zararlı zannedip ördürdüğü sineklerin yukarıda sayılan faydalarına ilaveten, Bediüzzaman?a göre daha başka faydaları da vardır. Evet, ona göre, sineklerin bazı cinsleri, muhtelif ve kokuşmuş maddeleri yerler, devamlı pislik yerine arılar gibi katre katre şurup damlatırlar. Böylece sinekler küçücük istihale ve tasfiye makineleri hükmüne geçerler. Diğer bir başka cinsi de nebatatın çiçeklerinin ve incir gibi bir kısım ağaçların aşılanmasında istihdam olunurlar:

İNSAN İNSANLIĞINI BİLİP YARATICISINI TANIYIP ONA İTAAT EDERSE

Hem küçücük hayvanların cenazelerini ve nimetin küçücük parçalarını ve tanelerini toplamak vazifesiyle karıncaları nezafet memurları olarak, hem nimet-i İlahiyenin küçücük parçalarını teleften ve çiğnemekten ve hakaretten ve abesiyetten sıyanet etmekle ve küçücük hayvanatın cenazelerini toplamakla, sıhhiye memurları gibi tavzif olunmuşlar.?

Kutlarız bu barışı yeniden buluşunca."

Çözüm: Olay beklenmedik bir sonuçla biter. Fablin en kısa bölümüdür.

?Evet, Cenab-ı Hak, nasıl ki deniz yüzünü temizlemek ve her günde milyarlarla ölümler bulunan deniz hayvanlarının cenazelerini toplamak ve deniz yüzünü cenazelerle pislenmiş, çirkin manzaradan kurtarmak için, sıhhiye memurları nev?inden gayet muntazam akilüllahm bir kısım hayvanatı halk etmiş. Eğer o denizlerin sıhhiye memurları gayet muntazam vazifelerini ifa etmeseydiler, deniz yüzü ayna gibi parlamayacaktı. Belki hazin ve elim bir bulanıklık gösterecekti.

?Evet, akilüllahm hayvanların helal rızkları, vefat etmiş hayvanların etleridir. Hayatta olan hayvanların etleri onlara haramdır. Eğer yeseler, ceza görürler. ?Boynuzsuz olan hayvanın kısası kıyamette boynuzludan alınır?7 diyen hadisin ifadesi gösteriyor ki: Gerçi hayvanların cesetleri çürür; fakat ruhları baki kalan hayvanların kendi aralarında dahi, onlara uygun bir tarzda, ahirette ceza ve mükafatları vardır. Ona binaen et yiyen hayvanlara sağ hayvanların etleri haramdır denilebilir.?8

Ayrıca bakınız-> Fabl Türünün Çocuk Edebiyatındaki Yeri ve Günümüzde Bu Türden Yararlanma Olanakları, Fabl Tarihi Gelişimi

Kimin aklına gelir,

?... Bazen karıncaları görse veyahut bizler bir taş kaldırsak, ve altından karınca çıksa, taşları geri koydurur. Hayvancıkların rahatını bozmayın derdi...?

maalesef bazı fıkhi mezhepler hayvanları namaza abdeste mani sayıyorlar bulundukları ilçeye bile katmıyorlar. insanlar ve hasyvanlara merhamet etmezsek yaşam alanlarını halarını yokedersek allah da bize merhamet etmez. yaşlılar çocuklar ve hayvanların duası olmasaydı hergün başımıza taş yağardı helak olurduk.

Sonuç olarak; karıncaları beslemesi, kedi vb. hayvanlara, kuşlara ilgi ve sevgisi, tabiatla içice bir hayat tarzını benimsemesi, sık sık kırlara-dağlara çıkması Bediüzzaman Said Nursi?nin ne kadar çevreci tutuma sahip olduğunu ve hayvanları ne kadar sevdiğini ve bunu bir ahlak haline getirdiğini ve davranışlarına yansıttığını göstermektedir.

Bu nefis

Biraz çıkayım derken ormandan,

Kemirmekle olur demiş.

18. Şahiner, Son Şahitler, III, 141.

Ama Allah aşkına oyalanma;

?... Fareler için, ayrıca komşu dükkanın çatısındaki kuşlar ve kediler için, ulaşabilecekleri yerlere ekmek parçaları koyardı. Fareler de kediler de ondan rızıklanırdı.?

İşte şu hal o derece tekerrür edip bana kanaat verdi ki, ben kedilerin bereketinden istifade ediyordum. Kat?i bir surette ilan ediyorum, onlar bana yük, sıkıntı değil, hem onlar benden değil, ben onlardan minnet alırdım.?

. Fabllar manzum veya nesir biçiminde yazılabilirler.

işte said nursi

?Evet, her bir çiçek, her bir meyve, her bir ot, hatta her bir hayvan, her bir ağaç, birer mühr-ü ehadiyet ve birer sikke-i samediyet olduklarını ve bulundukları mekan ise, bir mektup suretini alması cihetiyle her biri bir imza şeklini alır, o mekanın katibini gösteriyor...?

Keçiciğin aklı bir karış havada ya, sürüsünü bir yana bırakmış, bir başına otlaya otlaya çekip gitmiş. Hain koca kurt, kaçırır mı; hemen görmüş keçiciği:

1. M. Kemal Atik, Kur'an ve Çevre, Kayseri 1992, s.96.

ölü kalplere nazar edip uyandırırlar, şahlandırırlar...

Oysaki siz serbestsiniz daima,

13. bkz.: R. N. K., Tarihçe-i Hayat I, 2126.

?Birincisi: Hayvanat kabileleri namına, nebatat taifelerine karşı olan şiddetli münasebatı ilana memurdur.

. Türkiye'de ise Ahmet Mithat Efendi ve Şinasi'dir..

Serim: Olayın türüne, çıkarılacak derse göre kişileştirilmiş hayvanlar veçevre tanıtımının yapıldığı bölümdür.

Bu kadar sayısız hayvanı ve bunların tabi olduğu kanunları Allah?ın yaratmasındaki hikmet, hiç şüphesiz insan hayatının sürekliliğini ve güzelliğini sağlamak, tabiatı yaşanabilir, sevilebilir ve ibret alınabilir bir yer kılmaktır.

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="e682879f82939ca69f83888f938b8f92c885898bc89294">

Üçüncüsü: Bütün kuşlara yardım için gönderilen nebatata karşı güzel bir karşılık verir.

dün anneme dedim anne öldürme istersen diye , olurmu zararlı dedii.. faydası olduğunu bilmiyordum ama kıyamıyordumm..

Bediüzzaman, hayvanların Allah?ın memurları oldukları, O?na aynadarlık yaptıkları ve O?nu tesbih edip zikrettikleri konusu üzerinde ısrarla durarak, insanları lüzumsuz yere hayvanları öldürmekten ve onlara zarar vermekten men ediyor veya en azından onlara bir hayvanı öldürürken ne kadar büyük bir cinayet işlediklerini hatırlatıyor.

c. Et Yiyen Hayvanlar Her İstedikleri Hayvanı Avlayıp Yiyemezler

Hep birden öpüşelim tazılar geldiğinde.

Kur?an?ın hayvanlarla ilgili dikkat çekici bir ifadesi de, hayvanların da ümmet oluşlarıdır. İslami gelenek ve literatürde özel ve önemli bir kavram olan ümmetin hayvanlar için de kullanılması gerçekten dikkat çekicidir: ?Hem yerde hareket eden hiç bir canlı, kanatlarıyla uçan hiç bir kuş türü yoktur ki sizin gibi birer ümmet teşkil etmesinler. Biz o kitapta hiçbir şeyi ihmal etmedik. Sonra hepsi Rab?lerinin huzuruna sevkedilip toplanacaklardır.? (En?am suresi, 38)

Dedi ki: "Kardeşçiğim, artık dostuz;

Külhani bir anda tırmandı dağı.

Bir tür küçük öyküdür. Olaya dayalı bir anlatımı vardır. Hayattan alınan küçücük kesitler, hayvanlar ya da bitkiler arasında geçmiş gibi anlatılır. Bugün daha çok çocuk edebiyatında yer alan fablların, toplumu eğitici; örneklendirme ile kötü davranışlardan caydırıcı özelliği ile eskiden büyükleri eğitmede de kullanıldığı sanılmaktadır.

Prof. Dr. Davut AYDÜZ

?Bunlarda hayat-ı içtimaiyeye malikiyet ve fevkalade vazifeşinaslık ve çalışma bulunduğunu müşahede ettiğim için, Cumhuriyetperverliklerine mükafaten kendilerine yardım etmek istiyorum.? cevabında bulunmuştur.?

Ama, kuzum, in de aşağıya bir

Fabl Örneği-3 / Aslan ile Fare

gerçekten etkileyici.

Fabl örneği/Keçi Can Pazarında

8. R. N. K., Yirmi Sekizinci Lem?a, I, 727-728.

5. R. N. K., On Altıncı Mektup, Dördüncü Nokta, I, 377. Diğer misaller için bkz. R. N. K. Yirmi Dördüncü Söz, Dördüncü Dal, I, 153, 155.

. En önemli bilinen kişileri Beydeba, Ezop ve La Fontaine'dir.

Keçicik, bakmış can pazarı. Hiç kurtuluş murtuluş yok:

Bir iş çıkmamıştı numarasından.

Bediüzzaman?a göre akilüllahm denilen kartal, kurt ve karınca gibi hayvanlar her gün yeryüzünü ve denizi pisliklerden temizlemektedirler. Onlar Allah tarafından görevlendirilmiş temizlik ve sıhhiye memurlarıdırlar. Eğer onlar temizlemeseydiler, yeryüzü ve denizler pislikten geçilmez ve yaşanmaz bir hale gelirdi:

6. R. N. K., Yirmi Sekizinci Lem?a, I, 727-728.

La Fontaine'den çeviren; Orhan Veli Kanık

. Yer: Tasvir yapılmaz fakat çevre çok iyi verilmelidir: Orman, göl kenarı, yol... gibi. Olayın geçtiği yer olayla birlikte değişebilir.

Zamansız bir işe kalkışmanın sonu budur. Ölçmeli, biçmeli adımını ona göre atmalı. Tersi oldu mu, işte böyle Dimyat'a pirince giderken evdeki bulgurundan olursun. (Aisopos, Ezop Masalları, Tarık Dursun K. Mayıs 1981.)

O sırada çalının arkasından,

Kurnaz tilki, sesini yumuşatarak, ona

Bugün yol boyu ekinlere baktım gelirken, hayatımdaki en güzel manzaralardan biri olduğunu düşündüm oluşturduğu dalgaların, zikirleri olmalıydı bu onların, ne diyorlardı acaba, tüm tarlalardaki ekinler bir mi konuşuyordu, yoksa her biri ayrı bir esmadan mı bahsediyordu... Daralmış kalp hacmimi açamıyorum bir türlü konuşmuyorlar benimle, ama hayranım ben onlara bir bilseler :)

?... Bilahare Siirt?e bağlı Tillo kasabasına gitti. Meşhur bir türbeye kapandığı vakit küçük biraderi Mehmet yemeğini getiriyordu. Yemek içindeki taneleri, kubbenin etrafında bulunan karıncalara vererek, kendisi ekmeğini yemeğin suyuna batırarak kanaat ediyordu.

?... Bu bereketler, ya yanıma gelen halis dostlarıma ihsandır; veya hizmet-i Kur?aniyeye bir ikramdır; veya iktisadın bereketli bir menfaatidir; veyahut, ?Ya Rahim, ya Rahim? ile zikreden ve yanımda bulunan dört kedinin rızıklarıdır ki, bereket suretinde gelir, ben de ondan istifade ederim. Evet, hazin mırmırlarını dinlesen, ?Ya Rahim, ya Rahim? çektiklerini anlarsın...?

işte ilim

Ekolojik dengenin en önemli unsurlarından birisi, bütün çeşitliliği ve canlılığıyla hayvanlardır. Yeryüzündeki binlerce çeşidiyle ekosistemin devamının vazgeçilmez unsuru olan hayvan ve hayvan türleri, maalesef büyük bir tehlikeyle, daha doğrusu yok olmayla karşı karşıyadır. Nesli tükenen hayvanların sayısı hızla artmaktadır. Kur?an?a şöyle bir baktığımızda ise, ekosistemin önemli üyeleri olan hayvanlara verilen önem hemen fark edilir. Mesela Kur?an?ın bazı sureleri hayvan adını taşımaktadır: Bakara suresi, Nahl suresi, Ankebut suresi, Neml suresi.

İşleri düşünemeye bilirsiniz;

16. Necmeddin Şahiner, Son Şahitler Bediüzzaman Said Nursi?yi Anlatıyor, İstanbul 1993, II, 150.

İhtiyar horoz kıs kıs gülüyordu.

20. Şahiner, Son Şahitler, III, 59.

d. Sinekler Öldürülmemelidir

Başka da bulurum isteyene.

Bir gün camiin hücre kapısı bir unutkanlık eseri olarak açık bırakılmıştı. Kimsenin olmadığı bir zamanda bir köpek içeri girer ve içinde kıyma-kavurma olan küpün içine kafasını sokup yer. Kafasını çıkaramayınca da küpü kırıp kaçar. Bu olaya talebelerin canı çok sıkılır. Köpeğe bir tuzak kurup paylamayı kafalarından geçirirler. Duruma muttali olan Bediüzzaman onları bu sevdadan vazgeçirmek ister. Bediüzzaman?la senli benli konuşan Molla Resul, ?Seyda biraz kıymamız vardı. Biz kıyamıyorduk ki, yiyelim. Halbuki bir köpek gelerek hem kıymayı yemiş, hem de küpü kırmış. Bize zarar verdi. Nasıl biz onu dövmeyelim!? demiş. Bediüzzaman, ?Molla Resul, senden soruyorum, vicdanen söyle, sen aç kalsan, paran da olmasa, bir şey almaya gücün de olmasa, nihayet açık bir yerde bir et bulsan, yer misin, yemez misin? Halbuki aklın var, idrak ediyorsun, bu etin sahibi var? diye sorar. Molla Resul, biraz düşündükten sonra, ?Evet, yerim? diye cevap verir. Bediüzzaman mantıklı konuşmasına devam eder: ?Bu hayvandır, aklı yoktur. Haramı helali bilmiyor. Hayır ve şerri tanımıyor. Sahibinin kendisini döveceğini de bilmiyor. Elbette açık kapıdan girip, kıymalarınızı yemiş. Bundan dolayı cezaya müstahak mıdır? Sizden soruyorum, elinizi vicdanınıza koyarak cevap verin.? Molla Resul ve arkadaşları köpekte kabahat olmadığını itiraf edince Bediüzzaman, ?Madem öyledir. Bu hayvanın gıybetini yapmayın ve helal edin.? der. Biraz şakacı da olan Molla Resul gülerek, ?Seyda içimizden gelmiyor ki, helal edeyim. Fakat siz helalleşmeye bizi ikna ettiniz.? der.

Bediüzzaman?ın Bakışıyla Hayvanlar

Necmeddin Şahiner?in, ?Son Şahitler Bediüzzaman Said Nursi?yi Anlatıyor? kitabında, Bediüzzaman?ın hayvanlara olan şefkatini görenlerin anlattıklarını nakledelim:

Görmüş geçirmiş, anasının gözü bir horoz

İkincisi; Rahman?ın rızka muhtaç misafirleri hükmünde olan hayvanat tarafından bir Rabbani hatiptir ki, Rezzak-ı Kerim tarafından gönderilen hediyeleri alkışlamakla ve sevinci ilan etmekle görevlidir.

Güçten, öfkeden daha yaman.