Sabahlar, akşamlar, sevinçler tasalar yok.

Sevginle çıkacağım toprakta

bu ikisi arasındakilerin

Yazdığı bilimsel içerikli kitaplar arasında Cebir ve Geometri Üzerine, Fiziksel Bilimler Alanın-da Bir Özet, Varlıkla İlgili Bilgi Özeti, Oluş ve Görüşler, Bilgelikler Ölçüsü, Akıllar Bahçesi yer alır. Enbüyük eseri Cebir Risalesi'dir. On bölümden oluşan bu kitabın dört bölümünde kübik denklemleri incelemiş ve bu denklemleri sınıflandırmıştır. Matematik tarihinde ilk kez bu sı-nıflandırmayı yapan kişidir. O cebiri, sayısal ve geometrik bilinmeyenlerin belirlenmesini a-maçlayan bilim olarak tanımlardı. Matematik bilgisi ve yeteneği zamanın çok ötesinde olan Ömer Hayyam denklemlerle ilgili başarılı çalışmalar yapmıştır. Nitekim, Hayyam 13 farklı 3. dereceden denklem tanımlamıştır. Denklemleri çoğunlukla geometrik metod kullanarak çözmüştür ve bu çözümler zekice seçilmiş konikler üzerine dayandırılmıştır. Bu kitabında iki koniğin arakesitini kullanarak 3. dereceden her denklem tipi için köklerin bir geometrik çizi-mi bulunduğunu belirtir ve bu köklerin varlık koşullarını tartışır.

bırgunde eksılır omurrden

ömrümden bir gün daha geldi geçti;

gökte bir öküz varmış adı pervin

Vaz geç ötelerden, yorma kendini:

Gök yaban gülleri döküyor eteğinden

Her safak bır hırsız gıbıdır

Sevgili kanı yağardı göklerden.

bır geldımı derın olum uykusu

Bunun yanısıra Hayyam, binom açılımını da bulmuştur. Binom teoerimini ve bu açılımdaki kat-sayıları bulan ilk kişi olduğu düşünülmektedir. . Öğrenimi tamamlayan Ömer Hayyam kendisine bugünlere kadar uzana-cak bir ün kazandıran Cebir Risaliyesi'ni ve Rubaiyat'ı Semerkant'ta kaleme almıştır. Dönemin üç ünlü ismi Nizamülmülk, Hasan Sabbah ve Ömer Hayyam bu şehirde bir araya gelmiştir. Dönemin hakanı Melikşah, adı devlet düzeni anlamına gelen ve bu ada yakışır yaşayan veziri Nizamül-mülk'e çok güvenirdi. Ömer Hayyam ile ilk kez Semerkant'ta tanışan Nizam onu İsfa-han'a davet eder. Orada buluştuklarında O'na devlet hülyasından bahseder ve bu büyük ha-yalinin gerçekleşmesi için Hayyam'dan yardım ister. Fakat Hayyam devlet işlerine karışmak istemez ve teklifini geri çevirir.4 Aralık 1131'de doğduğu yer olan Nişabur' da fani dünyaya veda eder.

sen asıl tepişmesine bak

Kendi isteğimle de gidiyor değilim şimdi,

Bu dünyaya kendi isteğimle gelmedim ben;

Ben düşündükçe var dünya, ben yok o da yok.

Kızıl dudaklar, mis kokulu şaraplar yok.

Ne soylesın bılmezkı ne oldugunu!

Bu şarabı ihtiyar içti, oldu delikanlı.

Ferman sende, ama güzel yaşamak bizde:

Sen insan kanı içersin, biz üzüm kanı:

Şaşkınlıktan başka şeyim artmadı yaşarken.

kadrını bılmeye bak avucundakı omrun!

Gül şarap dolsun kadehimin lalesine

4)Risaletün fi Şerhi ma Eşkele min Musaderat

3)Müşkilat'ül Hisab.

Şu durmadan kurulup dağılan evrende

Ben olmayınca bu güller, bu serviler yok.

Birinin on dili var, boşboğazlık etmez,

Bu dünyadan başka bir dünya yok, arama;

Senden benden başka düşünen yok, arama!

hayır var sana kötü demelerinde...

iki gün var ki dünyada, bence ha var ha yok;

Tekkede manastırda eremezsin.

Çiğsen başka bir yara git eğlenmeye.

evt üç beş bilgisiz daha sağlıklı ama çok şükür eşek değiliz:)

Ey kör! bu yer, bu gök, bu yıldızlar, boştur boş!

üzülme eşek eşeği beğenir

olenden bır haber bekler ınsanlar

Ey Kör!

Su yerine toprağı çekseydi bulut

Sevginle gireceğim toprağa,

yasamak elındeyken bugune bugun

Sevgiyle yoğurulmamışsa yüreğin,

Bu şarabı dilenci içti, bey oldu gitti.

Sabahattin Eyuboğlu çevirisi

Dünya hangi gülü bitirdiyse yerden

Senden ayığız bu sarhoş halimizde.

Ötekinin yüz eli var el açmaz, ondan!

biter bu dunyanın dedıkodusu

arkadaşlar bizden 964 yıl önce dünyaya gelmiş büyük usta Ömer Hayyam'ın matematikle ilgili çalışmalarını inceledim. Günümüzde liselerindeki öğretimde hayyamın matematiğinden, şirinden, edebiyatından, estetiğinden yüzyılarca geriyiz... bu ne yaman çelişki. nereye gidiyoruz.

her sabah yenı bırgun dogarken

Niye geldik kaldık, niye gidiyoruz bilmeden.

şiire devam matematik sıktı galiba:))

yedıgın haltlar yanında sarap nedırkı!

derede akan su, ovada esen yel gibi

ne dıye bırakır yarını dusunursun

O var sandığın şey yok mu, o yok arama!

Bu şarabı tilki içti, aslan kesildi.

Bir nefestir alacağın, o da boştur boş!

Bir kez gerçekten sevdinmi bu dünyada,

Neden hep onlara benzetilir hür insan?

sarap ıcmem dıye ovunuyorsun ama

ilk iki dizeyi hatırlayamadım...

2)Risaletün fi Berahin İl Cebr ve Mukabele.

doğru kalmış aklında ademfawer diline yüreğine aklına sağlık...

bırak aldatmacayı ıkıyuzluluklerı

bir öküz de altındaymış yerin

1)Kitabün fi'l Burhan ül Sıhhat-ı Turuk ül Hind.

Benim halimden haber sorarsan,

İnsaf be sultanım, kötülük hangimizde?

Elınde bır fenerle gelen!

Bırak onu bunu da gönlünü hoş tut hoş!

hayyamın sığlıkları eleştirdiği rubailerini seviyorum...

Asıl adı Giyaseddin Ebu'l Feth Bin İbrahim El Hayyam' dır. 18 Mayıs 1048'-de İranin Nişabur kentinde doğan Ömer Hayyam bir çadırcının oğluydu. Çadırcı anlamına gelen soyadını babasının mesleğinden almıştır. Fakat o soyisminin çok ötesinde işlere imza atmıştır. Daha yaşadığı dönemde İbn-i Sina'dan sonra Doğu'nun yetiştirdiği en büyük bilgin olarak kabul ediliyor-du. Tıp, fizik, astronomi, cebir, geometri ve yüksek matematik alanlarında önemli çalışmaları olan Ömer Hayyam için zamanın bütün bilgilerini bildi ği söylenirdi. O herkesten farklı olarak yaptığı çalışmaların çoğunu kaleme almadı, oysa O is-mini çokça duyduğumuz teo-remlerin isimsiz kahramanıdır. Elde bulunan ender kayıtlara da-yanılarak Ömer Hayyam'ın çalışmaları şöyle sıralanabilir:

daha gelmemiş gün bir, geçmiş gün iki.

Bir çiçek yağmuruna tutuldu sanki çimen

Cennetin, Cehennemin üstündesin.

Bu yol kendini yenmişlerin yoludur:

Şu serviyle süsen neden dillere destan?

Kalender ol da gir kalenderhaneye.

Önce kendine gel, sonra meyhaneye;

Mor buluttan yere yaseminler düşerken.

sen ıcmıyorsan ıcenlerı kınama barı

ÖMER HAYYAM:

Bir çift sözüm var sana, yürekten:

... ezberimde umarım doğru kalmıştır... en sevdiğim rubaisi

Kırıp atmış, toprağa gömmüş yeniden.

gecmıs gelecek kuru sevda butun bunlar

Delikanli içti, ömrü bi uzadı, bi uzadı, bi uzadı.