Katılımcılarımız dikkat çekici bir biçimde dinde özellikle özgür iradenin ve seçimin üzerinde durmuşlardır. Buna göre Sünniler, kendi kişisel çıkarları için başkalarının seçimlerine ve iradelerine müdahale etmektedirler. Özellikle aktarılan iki doğrudan tanıklık bunu anlamamızı kolaylaştırmıştır. Buna göre, bir katılımcımız, orta öğretim sürecinde, kendilerinin Alevi olduğu bilindiği için, özellikle namaza zorlandıklarını, zorla kıldırılmaya çalışılan namazdan, zorlananların kaçmaması için de belli başlı tedbirler alındığını aktarmıştır ki bu tedbirlerin en başında da namaza zorlananların imamlıkla görevlendirilmesidir. Katılımcı tanığımız bunu doğrudan yaşayan bir örnektir. Onu namaza zorlamak ve zorlamadan kaçışını engellemek için katılımcımıza imamlık rolü verilmiştir. Bu da bir yandan Aleviler kafirlikle itham edilirken, aynı anda onu?müslümanlaştırmak? için kafir olanın ardında namaza durmayı bile mübah görmesi bakımından bir tür çıkarcılık, iki yüzlülük, iktidar kavgası olarak okunmaktadır. Ancak buna ilişkin bir diğer doğrudan tanıklık daha da vahim bir durumu göstermektedir. Aktarılan tecrübeye göre, Sünni olan komşular, Ramazan orucunda tanığın ve ailesinin Alevi olduklarını ve dolayısıyla oruç tutmadıklarını bildikleri için onları oruç tutmaya zorlamak üzere kabul edilemez bir uygulamaya başvurmuşlardır. Buna göre, Sünni komşular oruç ayı boyunca sırayla, misafirlikmiş örtüsü altında, sabahın erken vakitlerinden itibaren tanığın ailesiyle yaşadığı eve gelmekte ve oruç açma zamanı gelinceye dek de evde kalarak evde yaşayanların yemek yemesini önlemekte, dolayısıyla bir?kafirin Ramazan?da yemek yemesini önleyerek? büyük bir sevaba girmektedirler. Tanıkların ve katılımcıların bu ve benzeri tanıklıklar üzerinden özellikle dikkatimizi çekmeye çalıştıkları şey, Sünnilerin kendi dışlarındaki dünyayı dinselleştirmenin özel anlam ve öneminden öte, doğrudan bu dinselleştirmeyi vesile kılarak kendi kişisel-dini çıkarlarını maksimize etmeye yöneldikleridir. Yani aslında onlara göre, önemli olan ilgili Sünninin kendi öte dünyasında rahat etmek üzere Sünni olmayana baskıya yöneldiği, esasta Sünniler için Sünniliğin kendinde bir değer olarak önem taşımadığıdır.

ALEVİLİK ARAŞTIRMA, DOKÜMANTASYON VE UYGULAMA ENSTİTÜSÜ

alevilik islamdan asla kopuk değil... hatta belki tam ortası

Katılımcılarımızın Sünnilik algısı çerçevesinde, Sünnilerin Sünniliğe her ne kadar kendinde bir değer atfetmediğine ilişkin yaygın bir kanının varlığı gözlense de, katılımcılarımız aynı şekilde, sünnilerin sünni olmayanlara yönelik bastırma, yargılama, dışlama ve ötekileştirme yol ve yordamlarının bütün gücünü Sünniliğin sahibi olduğunu iddia ettiği, belirli sabit özlerin varlığından aldığının farkında olmalarıdır. Buna göre, Sünnilik kendisini, tarih üstü ve evrensel olduğunu iddia ettiği, aynı ölçüde de değişime kapalı ya da değişimden etkilenmiyormuş gibi sunduğu, belirli, sabit özlerden ya da doğruluk iddialarından beslemekte ya da meşrulaştırmaktadır. Özellikle İslam?ın en son ve en mükemmel din olduğu, Hz. Muhammed?in son peygamber olduğu gibi İslam?a içkin iddialar doğrudan Sünnilik tarafından devşirilmekte ve bu, mükemmellik zemini üzerinde anlamlandırılarak bu anlam dünyasının dışında kalanlar dinsiz, sapık, kafir ilan edilmekte ve bu ilan ediş aynı zamanda, Sünniliğin onlara müdahalesinin hem yolunu açmakta, hem de olası bütün müdahaleleri meşrulaştırmaktadır. Ancak, buna karşın, katılımcılarımız Sünniliğin sahip olduğunu iddia ettiği özsel değerleri bile aslında dinsel olarak kavramadığı ve anlamlandırmadığı kanısındadır.

Katılımcılarımıza, kendilerine göre Sünniliğin Kur?an?ı nasıl anlamlandırmakta olabilecekleri sorulduğunda, katılımcılarımız, Sünniliğin Kur?an?la ilişki kurma biçimlerinde, tıpkı peygamberlikle ilişkilerinde olduğu gibi bir kriz içinde olduklarını beyan etmişlerdir. Buna göre, aslında Kur?an Sünniliğin bütün evrensellik ve tamlık iddialarının aksine, bizzat Sünnilere yetmemekte, bu yetmezlik ölçeğinde Kur?an dışında kaynaklara, ihtiyaç duymaktadırlar. Aynı yetmezlik ölçeğinde de, katılımcılarımız Kur?an dışı kaynakların, bir süre sonra Kur?an gibi asli kaynakları gölgede bırakarak, bizzat asli kaynak haline geldiğini, özetle, artık dinen Kur?an?ın ne söylediğinden çok, Sünnilerin kendilerine kılavuz belledikleri dinsel önderlerinin ne söylediğiyle ilgilendiklerini saptamaktadırlar. Katılımcılarımız açısından bu da Sünniliğin ve Sünnilerin giderek Kur?an?ı aslında neredeyse tümüyle kendileri için anlamsız bir metin haline getirmektedir.

uzun ama güzel yazı...

Atölye çalışmasında merkezde duran şey daha çok ülkemizde icra edildiği haliyle Sünnilik olduğundan ve ülkemizde de baskın olarak Sünniliğin Hanefi kolu göz önünde ve merkezde durduğundan ötürü, bu homojenleştirme bir yere kadar anlaşılmaktadır. Ancak Sünniliği teolojik düzeyde tartışma girişiminin başladığı yerde, bu homojenleştirme girişimi doğrudan ve kaçınılmaz olarak sorunun tartışılmasını ve kavranmasını önleyici bir etki yaratmaktadır.

evet yukarıdaki yazıda inancı tam algılayamamaktan ötürü olan eleştirilerin bir benzerini aleviliği yaşamak başlığı altında da sunmak mümkün olabilir

Her ne kadar, çeşitli eksiklik ve sorunlarla malül olsa da katılımcılarımız çok önemli bir noktanın farkında olduklarını açıkça göstermişlerdir. Buna göre, Sünnilikten de öte, katılımcılarımız dinin temel rolüne dair önemli bir saptamayı ileri sürmüşlerdir. Din, kaosa karşı düzenin, düzensizliğe karşı düzenin adından, vaadinden, temsilinden başka bir şey değildir. Yaşanılabilir bir hayatın zorunlu olarak düzeni öngerektirdiğinden hareket eden katılımcılarımız, dinin tam da bu düzen vaadiyle ortaya çıktığından ve bunu vaad ve vaaz etiğinden bahisle, Sünnilik ve Alevilik arasındaki farkı da burada kurmaktadırlar. Bu çerçevede, Sünnilik Sünnilerin kendilerini adlandırma biçiminde de görüldüğü gibi, önceliği toplumsal düzene ve disipline veren, bu yolda bir akıl geliştiren ve toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda da dini şekillendiren bir dini düzendir. Oysa Alevilik, bundan farklı olarak, asli vurguyu toplumsal düzene yapmaz ve belirleyici olarak toplumsal düzeni ve onun ihtiyaçlarını görmez. Tersine, belirleyici olan dindir ve din topluma değil, toplum dine uymalıdır. Bu bakımdan da Alevilerin gerek kurucu, gerek sembol isimleri hep toplumda aykırı, radikal, sınırda duran ve toplumla sürekli kavga eden isimlerdir. Buradan hareket edildiğinde Aleviler açısından daha dindar bir tutum sergileyen kesimin Aleviler olduğu ya da başka bir ifadeyle, adına layık halisane din olan şeyin Alevilik olduğu da açıktır.

Katılımcılarımız, Kur?an örneği üzerinden ifade ettikleri Sünni dünyanın yetersizliklerine ilişkin çerçeveyi, peygamberlik ve Tanrı algıları üzerinden daha da genişletmekte ve genel olarak Sünniliğin bir yoksullaşma içinde olduğunu düşünmektedirler. Kendilerine bunu nereden türettikleri sorulduğunda, ilginç bir biçimde özellikle medyada yürütülen Sünnilik içi tartışmalardan bu kanıya ulaştıkları anlaşılmaktadır. Özellikle farklı ilahiyatçıların şimdiye değin dinin temeli olarak sayılan şeylerin -örneğin dinin farzlarının farz olup olmadığı, namazın biçimi, kıblesi, Kur?an?daki yeri gibi konuları- bile tartışmaya açmış olmaları, artık Sünni dünyada bile ciddi bir karışıklığın varlığını gösterdiğini düşünmektedirler. Ayrıca Sünni dünyanın yoksullaşmasını başka bir göstergeye bağlayan katılımcılarımız da vardır. Kimi katılımcılarımıza göre, son yıllarda Sünniler, Alevilerin ibadetlerine, sohbetlerine, örgütlerine fazlasıyla ilgi göstermektedirler. Bu ilginin kimi siyasal ve kötü niyetli amaçları olsa bile, bazı katılımcılarımız bu ilginin aslında ilgili Sünnilerin yanıtlarını aradıkları soruların Sünnilik içinde yanıtlanamaz olması dolayısıyla Aleviliğe yönelmekten kaynaklandığını düşünmektedir.

Buna göre, Alevilerin Sünnilikle temasında önemli rol oynayan ve doğrudan çağrı niteliğinde olan ezan hakkında düşündükleri, özellikle çağıran din olarak Sünnilik algılarına ilişkin de önemli bir ışık sunmaktadır. Katılımcılarımızın hemen çoğunun ezanı duydukları anda, özellikle ortamda Sünniler varsa, Sünniler gibi tepki gösterdikleri, yani örneğin konuşuyorlarsa konuşmaya ara verme, oturma biçimlerini değiştirme, hafifçe doğrularak?Aziz Allah? ve benzeri kalıp cümleleri yineleme gibi davranışlar göstermeye aşina oldukları anlaşılmaktadır. Ancak yaygınlıkla yapılan bu ve benzeri uygulamalar, katılımcılarımızın çoğu tarafından, özellikle Alevi kimliklerine dair bir farkındalık geliştikçe rahatsızlık yaratmaya, gösterdikleri tutum ve davranışın Alevi dünyayla ilgili olmadığını fark etmelerine ve bir süre sonra da ilgili tutumu terk ettiklerine vesile olmaktadır. Ama hemen tüm katılımcılarımız aynı zamanda bu ve benzeri davranışlarını aslında başlangıçta çok da dindar bir tutum olarak düşünerek yapmadıklarını, bunun geleneksel bir davranış olduğunu sandıklarını, bu itibarla geleneğe uyduklarını belirtmektedirler. Burada özellikle Sünni bir pratiğin Aleviler açısından, geleneğin bir parçası olarak algılanması ve dini vasfından ayrı olarak düşünülmesi manidardır. Ancak katılımcılarımızın gözlem ve saptamalarına göre, zaten Sünniler de aslında kendilerini çağıran ezana dinsel olarak değil, geleneksel olarak karşılık vermektedirler. Hemen çoğu Sünni, ezan karşısında, ezanı duyduğu andaki pozisyonunu değiştirse de bunun altında dinsel bir duyarlılık yatmamakta, tersine çeşitli nedenlerle, özellikle de ladini, dünyevi nedenlerle ezanla ilişkiye girmektedir. Katılımcılarımıza göre, Sünnilerin ezanla ilişki kurma biçimi, diğer alanlarda olduğu gibi, esasta belirli bir hegemonyanın ifşasından başka bir şey değildir. Bu baptan olmak üzere, katılımcılarımızdan biri çok yeni bir tanıklıkta bulunmaktadır. Grup çalışması için toplantı salonuna geldiği güzergahta, tanığımız Sünni ve dindar olduğu kılık kıyafetinden belli olan orta yaş üstü bir erkeğin, ezanın hemen ardından çevredeki çocuklara yöneldiğini gördüğünü ve ilgili şahsın çocuklara dönerek?ezan sırasında ne yaptıklarını? sorduğunu duyduğunu söyledi. Çocuklar bu soruya?Hiç, öyle oturuyorduk işte? derler. Bu yanıta sinirlenen şahıs çocukların üzerine yürür; ?ezan okunurken insan toparlanır? diye.

II. SÜNNİLİĞİ YAŞAMAK

BUĞDAY YA ESEDULLAH

Buna göre, değişmeyen, tarihüstü, Tanrısal söz olar Kur?an bile, Sünniliğin dünyasında mushafa aktarılmış ve giderek sözün ne söylemeye çalıştığını anlamak ve buna uygun davranmak yerine Sünnilik ve Sünniler daha çok sözün kendilerince en açık anlamıyla sınırlı olarak, sözü dondurmuşlar, kutsallığı sözün kendisinden çok, içeriğine aktarmışlardır ve hatta kimi tanıklıklara göre, sözün kendisinin kutsallığı içeriğinden de öte, bizzat müzikalitesine ya da hatta yazıya atfedilir hale gelmiştir. Bu anlamda Arapça?nın bir yazı dili olarak kutsanması, mushafa abdestsiz olarak el sürülmemesi, mushafın kendisi kutsalmış gibi, gündelik hayat için özel biçimler içinde ancak kendisiye ilişki kurulması bu baptandır. Katılımcılarımızdan birinin doğrudan tanıklığına göre, tanığımız bir gazete dağıtım şirketinde çalışırken ve bir dönem gazeteler okurlarına Kur?an-ı Kerim dağıtırken, bu mushaf örneklerinin nasıl taşınacağı, nasıl dağıtılacağı Sünni çalışanlar arasında sorun olmuştur. Sünni inançlı işçiler yüzlerce kopyayı, kendi Sünni inançları gereği taşıyamayacakları için müftülüğe bu işi nasıl yapacaklarını sormuşlar, müftülük ilgili işçilere mushafları gönül rahatlığıyla taşıyabileceklerini söylemesine karşın işçiler ikna olmamış ve taşımayı reddetmişlerdir. Bunun üzerine taşıma işi, aralarında katılımcımızın olduğu Alevi işçilere kalmıştır. Yine benzer bir başka tanıklığa göre, yıllardır çeşitli topluluklarla Yasin okuyan bir Sünni kadına, tanığımız Yasin?de ne söylediğinin bir iki cümlelik bir örneğini kendisine anlatmasını istediğinde, ilgilinin kendisine şiddetle tepki gösterdiğini, Yasin?de ne söylendiğini anlamaya çalışmanın kendisinin sapıklık ve delilik olarak görüldüğünü aktarmıştır.

EN AZINDAN BENİM SORULARIMA CEVAP VEREBİLİYOR...

BU ŞİRKİN DE MUHAMMED MUSTAFANIN HER SÖZÜNE

3-4 TEMMUZ, 2010

I/1: SÜNNİLİĞİ SESLEMEK

İZMİR, KARŞIYAKA

Burada dikkat çeken önemli bir noktaya daha değinmek gereklidir. Katılımcılarımızın neredeyse tümü için Sünnilik adeta homojen bir yapıymış gibi tasarlanmakta, Sünnilik içindeki çeşitlilik ve farklılıklar genellikle ihmal edilmektedir. Elbette bu homojen Sünnilik tasarımı içinde, Sünnilik algısında baskın rol oynayan mevcut siyasal-toplumsal koşullar çerçevesinde, kendi hegemonyasından kuşku duymayan ve duyurtmamaya çalışan belli bir Sünnilik icra biçimi, kendisini bütün bir Sünniliğin yerine geçirmektedir. Bu Sünni biçimin özellikle siyasal pragmatizmi, bütün Sünniliğe mal edilmekte, burada görülen kriz ihtimalleri de aynı şekilde bütün Sünniliğe atfedilmekte, bu kriz emarelerinin dinsel olmaktan öte, siyasal olabileceği ve dinsel küreye ait olmaktan çok siyasal küreye ait olabileceği, bu anlamda teolojik bir yoksunluktan öte, siyasal bir yoksunluk ve yetersizlikle malul olabileceği pek öngörülmemektedir.

Anlaşılabildiği kadarıyla katılımcılarımız Sünniliğin dinsel anlam dünyasına kendisini kapatması nedeniyle yoksullaştığını ve giderek de kendi dininden bihaber bir konuma düştüğünü düşünmektedir. Örneğin kimi katılımcılarımız, Sünni komşularının bir yandan kendi dinlerinin gerekleri olarak kandil ve benzeri kutlamaları yaptıklarını ama kendilerine herhangi bir kandilin anlamı sorulduğunda, bu komşuların ciddi bir biçimde sinirlendiğini ifade etmişlerdir. Buradan hareketle de katılımcılarımız, Sünnilerin Sünniliği yaşama biçiminin aslında artık dinle ilgili bir şey olmadığını, doğrudan toplumsal, siyasal kaygı, çıkar ve önceliklerin dini ritüellerin belirleyicisi olduklarını ifade etmektedirler.

AYLARDIR ŞURDA BAĞIRIYORUM..

aykırı tutumumuz olsa da

SEVAP-GÜNAH BİÇENLER YÜZÜNMDENDİR..

Bu noktada katılımcılarımızın hemen çoğunun Sünnilerin Sünnilikle ya da dinle ilişkilerinin problemli olduğuna dair yaygın ve ortak bir kanıya sahip oldukları gözlenmiştir. Buna göre, Sünnilerin kendi dinleriyle ilişkisi dini sözcüklerle ifade edilen bir ilişki olmaktan çok, örneğin, ?çıkar, iktidar, sığınma, cehalet, rahatlama? gibi sözcüklerle ifade edilen bir ilişki olarak sunulmaktadır. Bu bakımdan katılımcılarımız karşılaştıkları çeşitli örnekleri de sıralayarak Sünnilerin dinsel olarak hiç de içten davranmadıkları, tersine dinin çıkarları gereği değil, dünyevi çıkarları gereği, dinle ilgilendiklerini ve kendi dinlerinin kendilerine sunduğu araçları, aslında kendi dünyevi çıkarları için kullandıklarını belirtmektedirler. İçtenlikli bir biçimde, ibadetlerini kimseye hissettirmeden, kimsenin görmesi için özel bir çaba sarf etmeden yapan istisnai Sünnilerin bulunduğu işaret edilmiş olsa da, yaygın kanı Sünnilerin içtenlikten uzak bir dindarlık biçimi içinde yaşadıklarıdır.

Sünnilere ilişkin saptanan bu içtenliksizlik ve dindışı, dünyevi dinsellik önkabullerinin altında, katılımcıların doğrudan Sünniliğin biricik doğru din olduğu iddiasıyla, kendilerine dayatılmasına ilişkin yaşadıkları tecrübeler olduğu anlaşılmaktadır. Tanıklıklara göre, Sünniler kendi dini algıları gereği, örneğin daha çok sevap kazanmak ve benzeri nedenlerle, çevrelerinde Sünni olmayan insanlara yönelmekte ve onları kendilerince Sünnileştirdikleri oranda başarılı ve daha dindar hissetmektedirler. İşte katılımcılarımızın hemen çoğu için açık bir içtensizlik göstergesi olan şeylerden biri budur. Buna göre, bu yolu izleyen Sünniler açıkça insan ve Tanrı ilişkisini doğrudan dünyadaki çıkar ilişkiymiş gibi düşünmekte, sevap kazanmayı niceliksel bir değere indirmekte ve hatta daha ileri giderek aslında bizzat dini bilgi gereği, hiç kimsenin bilgisi dahilinde olmayan cennete girmek ya da girmemek meselesini zapt etmeye çalışmakta, neredeyse cennet bile dünya mekanlarının hiyerarşik olarak bölünmesine benzer biçimde bölünmekte ve paylaşılmaktadır. Katılımcılarımız bunun kabul edilemeyeceği konusunda hemfikirdir.

DAHA BİR KİŞİ BENİM SORUMA CEVAP VERMEDİ.

Bu özgünlük ve farklılık kabullerinin aynı zamanda kimi söylencesel unsurlarla beslendiği de gözlenmektedir. Buna göre, örneğin bir katılımcımız camiye gidebilmek için Ehl-i Beyt?e küfretmek gerektiğini, Alevilerin bu yüzden camiye gitmediğini not olarak düşmekten geri kalmamıştır. Fakat katılımcılarımız bir yandan Ehl-i Beyt üzerine bu savunucu tutumu geliştirip öne sürerken, aynı anda Sünnilik açısından peygamberliğin rolüne özel bir dikkat çekmektedirler ve hatta öyle ki peygamber olmasa sünniliğin sünnilik olarak var olamayacağını, hatta peygamberliğin Tanrı mertebesinde tasarlandığını düşünmektedirler. Bu çerçeve gözetildiğinde, katılımcılarımız için Sünnilik adeta bir tür şirk ya da paganlık olarak kabul edilir gözükmektedir

Alevilik Araştırma, Dokümantasyon Ve Uygulama Enstitüsü

?Sünniliği yaşamak? temasıyla toplanan grubumuzun ulaştığı sonuçlardan ilki, Sünniliğin sürekli olarak çağıran bir din olarak görüldüğü, bu anlamda çağıran dinin kendisini, kendi dışındakileri çağırma hakkına sahip olarak kurduğu, bu çağırma hakkını da doğrudan kendini hakikatin biricik sahibi ve temsilcisi saymaktan kaynaklandığıdır. Üstelik bu çağırma biçimi belli kurallara bağlanmış ve aynı kurallar ölçeğinde çağrılanı da belli ölçülere uymaya zorlamakta ya da doğrudan çağrının kendisi, daha en baştan insanları belirli bir biçimde sınıflandırmaya ve ayrıştırmaya hizmet etmektedir. Katılımcılarımız, bu nedenle ilk elde Sünniliğin bu çağıran vasfından ve yönelttiği açık çağrıdan yana yaşadıkları deneyimler ölçeğinde rahatsızlıklarını ifade etmişlerdir. Ancak pratik deneyimden öte, katılımcılarımıza göre, Aleviliğin, Sünni dini pratiklerde olduğu gibi, kamuya açık, kişisel ilişkinin ötesinde kamusal ilişki içinde çıkarılmış bir çağrıya sahip olmaması, daha ilk anda çok temelli bir farkı işaretlemekte ve bu iki ayrı inanç küresine mensup insanlar arasındaki dini uçurum, özellikle Sünniliğin çıkardığı çağrının belli davranış kodlarını dayatmasıyla doldurulmaya çalışılmaktadır.

Bu homojenleştirici algı, aynı zamanda katılımcılarımızın Sünniliğe ilişkin tarihsel bilgilerinin de eksikliğiyle beslenerek olduğu gibi geçmişe de yansıtılmakta ve Sünniliğin entelektüel-kültürel-felsefi ve siyasal bilgi birikimi genellikle ihmal edilmektedir.

Bu ve benzeri örnekler, Alevi katılımcılarımızın çoğunda gözüken ortak bir başka kanıya yol açmaktadır: Sünnilerin bizzat kendi kutsal ve kutsallıklarıyla ilişki kurma biçimi son derece problemli gözükmektedir. Bir katılımcımızın ifadesiyle, Kur?an Tanrı?dan?inmiş?, sonra da duvara çıkmıştır. Bir daha da Sünniler bakımından o duvardan aşağıya inememiştir.

Ancak Aleviliğe ilişkin bu özgünlük farkındalığı, iddiası ve saptaması aynı zamanda diğer kimi problemlerle birlikte düşünüldüğünde bir diğer problemi de beraberinde getirmektedir. Buna göre, katılımcılarımızın hemen tümü için Sünnilik ve Aleviliğin dinsel tecrübe alanı olarak birbirine kapalı bir biçimde tasarlandığı görülmektedir. Bu tasarım özellikle kimi eksikliklerle, ciddi bir biçimde sakatlanmış bir tarih algısıyla beslenmekte ve meşrulaştırılmaktadır. Ancak aynı ölçüde, katılımcılarımız bu kapalı adacıklar halinde Alevilik ve Sünnilik tasarımının günümüz dünyasında en azından yaşam pratikleri ölçeğinde pek de geçerli olmadığının farkındadırlar. Bu ölçüde de Sünnilik ile Alevilik arasındaki duvarların günümüz dünyasında ortadan kalkmamakla birlikte biraz daha inceldiğini ve en önemlisi daha geçirgen hale geldiğini belirtmektedirler. Ancak geçirgenliğin artışını, katılımcılarımız Sünnilik hegemon bir dini icra ediliş olduğu ölçüde Aleviliğin aleyhine işlediğini, Sünniler Alevi dünyaya açılsalar da bu açılmanın Alevilik açısından zenginleştirici ve besleyici olmaktan çok uzak olduğunu belirtmektedirler. Bu çerçevede örneğin kimi katılımcılarımız, yoğun ilişki içinde bulundukları Sünnilerin hala cemevlerini ibadet mekanı olarak görmediklerini, cemevlerini bir kafeterya gibi değerlendiklerine tanıklık etmektedirler. Ancak ilginç bir biçimde, aynı tanıklıklar çerçevesinde, tam da Sünnilerin kendi dini dünyaları içinde ibadetlerine atfettikleri rol, işlev ve anlam gereği, kendi dinlerine duydukları tepkiden ötürü, cemevlerini?aksini düşünseler de- ibadethane olarak tasarlamamak konusunda özel bir inat sergilediklerini, çünkü?ne güzel, sizin yeriniz kafeterya gibi, burada her şeyi yapabiliyorsunuz, buraya gelince ben rahatlıyorum? dediklerini aktarmaktadırlar.

hep dedim erenler,

ATÖLYE ÇALIŞMALARI

Ancak bütün bu saptamalara karşın, katılımcılarımız Sünniler açısından Kur?an?ın belli başlı bazı işlevler üstlendiğini de özenle saptamaktadırlar. Buna göre, Sünnilik için Kur?an gündelik hayatlarında karşılaştıkları sorunlar için bir başvuru kaynağı, dara düştüklerinde kendilerini rahatlatacak bir rahatlama ve teselli aracı, kendi vicdanlarını temizlemek için kullanılan bir arınma vesilesi, dini konularda bir bilgi kaynağı, başları sıkıştığında kendisine çağrı çıkarılacak bir yardımcı, kendisine uyulduğu takdirde öteki dünyadaki yerlerini garanti altına alan bir metin, bu dünyada kendi varlıklarını anlamlandırmak ve meşrulaştırmak için kullandıkları bir araç, her şeyin değiştiği ve değişimin inkar edilemediği bir dünyada, değişmeyen tek şey olarak, yaşamayı mümkün kılan bir sabitlik, bu dünyadaki gerçekliği onaylamak ve meşrulaştırmak için kullanılan bir araç olmakla birlikte, aynı zamanda bu dünyanın kalıplarına göre düşünülen ve hatta ona indirgenen bir hakikatin biricik kanıtı ve nihayet, duvara asılmış varlığıyla Sünni evi ayakta tutan bir orta direk konumundadır. Katılımcılarımızın kayda değer bir biçimde işaret ettikleri son nokta Sünniliğin Kur?an?ı ve bir bütün olarak Sünniliği bir miras meselesi olarak gördükleridir. Öyle ki katılımcılarımızın algılarına göre, Sünni dünya dini çocuklarına miras bırakacak bir şey olarak görmekte, bu anlamda da miras tasarımı üstünden sözüm ona çocuklarını düşünüyor gibi gözükmelerine karşın, aslında yine Tanrı?yla içinde bulunduklarını düşündükleri ilişki gereği, kendi sevap hanelerini kabartmayı önemsemektedirler.