Rasulullah Efendimiz , insanoğlunun Kur?an?la ilişkide varıp dayanacağı çok daha problemli bir duruma da işaret buyurmaktadır:

Buradan, bizim Kur?an?ı öğrenmemize ve ona muhataplığımıza gelirsek, öğrenmemiz, Kur?an?ı?asli dili yani Arapça olarak? okuyabilmek anlamına geliyor. Bizim Kur?an?ın ruhuna nüfuz anlamındaki ilişkimiz, Arapça bilenlerimiz için tefsir ve tefekkür ile gerçekleşecek ayrı bir mesaiyi, bilmeyenlerimiz için ise, meal ve tefsirlerinden okuyarak ayrı bir mesaiyi gerekli kılıyor.

Bu bilgi karşısında, ?Acaba nasıl bir öğrenme bu? diye bir soru kaçınılmaz olmuyor mu?

Herhangi bir mealin, Kur?an?daki o?Allah kelamı? derinliğini bize taşıyacağını sanmıyorum. Tefsirler bile, -herhangi birisini yok farzetmenin vebal olduğu muhakkak olmasına rağmen- bir başkasının ilahi kelamdan aldıklarından oluşmaktadır. Acaba yeterli Arapça bilgimiz olsaydı ve beynimizin? yüreğimizin bütün gayretini ortaya koyarak tefekküre yönelseydik, herhangi bir ayetin bize söyleyeceği ne olurdu? Hiç şüphe etmemek gerekir ki çok şey olurdu. Allah?a sığınarak Kur?an?ın derinliklerine dalıp da, inciler devşirmemek mümkün mü?

Çünkü onların dili zaten Arapça?ydı ve onların Kur?an?a geçmeleri sorun değildi.

Şimdilerde hafız çocuklarımızın bile bir günde bir Kur?an hatmi yapabilmelerinin mümkün olduğunu biliyoruz.

Kur?an?a muhatap olan insan, adeta kendi dilinin bile cahili haline geliyor ve her şeyi yeniden öğreniyordu.

Acaba öyle bir şey mi olacak? Kur?an?ın bizi sorgulayacağı, yakamıza yapışacağı bir zaman mı olacak?

-Beni Allah gönderdi, diyordu Peygamber, ve şu bilgiyle gönderdi, diyordu.

İnsan kişiliğinde köklü bir dönüşüm gerçekleştirmek üzere gelmekteydi.

Hazreti Osman r. a. Kur?an?ı eline alır, ?Rabbimin kelamı? diye bağrına basar, öper, koklarmış.

Peki Kur?an?ın terkedilmişlik duygusuna itilmesi nasıl bir şeydir?

Şöyle bir hadise nakledilir:

O bilgi Kur?andı.

?Peygamber der ki: Ey Rabbim! Kavmim bu Kur?an?ı büsbütün terk etti.? (el-Furkan, 30)

Yani?Sen benim hayatımsın, canımsın, var oluşumun sırrısın, seni terketmek ne kelime, bizi terkedilmişlik duygusuna sokma? diye tutunmak Kur?an?a...

Kur?an, ona muhatap olan insan için her kelimesi ile yepyeniydi.

Peygamber?e iman etmek demek, yepyeni bir düşünce dünyasına girmek, yepyeni bir hayata yelken açmak, ve kendi kişiliğinin her dokusunu yeniden inşa etmek demekti.

Peki ama ne oldu ki, elimizde Kur?an bulunmasına rağmen, tahakküm altındayız?

Doğrusu, elimizde de Kur?an bulunmaktadır. Üstelik saygıda da kusur etmemekteyiz. Okuyanlarımız, ezberleyenlerimiz şükür ki sayılamaz miktardadır. Yani bütün bütün Kur?an?dan kopmuş sayılmayız.

Böyle bir durumla karşılaşan insan nasıl cevap verir?

Böyle olmadığını tahmin etmek zor değildir.

(Tekasur 3-8)

Bunun tek izahı olabilir:

?-Şu elimdeki kitabı görüyor musunuz?... Bu, Müslümanların kitabı Kur?an?dır. Bu kitabı Müslümanların elinden, dilinden ve gönlünden almadıkça biz onlara hakim olamayız. Ne yapıp yapmalı, Kuran?ı ortadan kaldırmalıyız. Veyahut Müslümanları ondan soğutmalıyız.?

Bunu Kur?an?la gelen bilgi ile yapacaktı.

Abdestsiz dokunmadığımız,

Yani Kur?an?ı böyle okumak...

Demek ki Kur?an?la ilişki biçimimizde sorun bulunmaktadır.

İlla? deniyor bir yerde.

Bir gün, zamanın İngiltere Müstemlekeler Bakanı Lord Gladiston Lordlar kamarasında ayağa kalkar, elinde bir kitap vardır ve aynen şöyle der:

Niyazi Mısri, Kur?an?la mü?min arasındaki ilişkinin doğru çerçevesini?Allah dostları?nı anlatırken ifade eder:

Buradaki bilgi, Rasulullah Efendimizden ayrı olarak Kur?an?ın da insanın yakasına yapışacağı ve?Rabbim bu kulun beni reddetti, benimle onun arasında hüküm ver!? diyeceği şeklindedir.

En güzel harflerle yazdığımız,

O yüzden o günün Kur?an öğretimi, Kur?an?dan her öğrenilenin, ete kemiğe nüfuz etmesi anlamınaydı.

Mahşer ortamında Allah Rasulü, -sallalahü aleyhi ve sellem- Allah Teala?ya kavmi hakkında böyle serzenişte bulunacak. Kavmini, ya da?Kur?an?ı terkedilmişlik duygusuna sürükleyen toplumlar?ı böyle şikayet edecek.

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur?an Dili?nde, bu ayeti tefsir ederken Alusi?den naklen şu bilgiyi de verir:

?İlla? deniyor bir yerde.

En güzel süslemelerle, altın yaldızlarla tezyin ve tezhip ettiğimiz,

Hazreti Ömer?in sadece Bakara suresini 12 yılda öğrendiği rivayet ediliyor.

Kur?an öğretimi demek, ?Kur?an okumaya geçmek? demek miydi?

?Bunların etlerine ve kanlarına Kur?an işlemiştir. Onunla gamları dağılmış, gayrete gelmişlerdir. Kur?an?ı manevi karanlıkları için aydınlatıcı, uykuları için beşik, yollarına rehber, delillerine kaynak yapmışlardır. Kur?an?ın getirdiği ilahi düsturlara göre kurtuluş merdivenlerini çıkarlar. Benliklerini Rablerinin nuruyla aydınlatırlar. İsteklerine Kur?an?la ulaşırlar.?

?Kella? diye başlıyor ilahi kelam. Sonra?Sümme kella? diye tekrar ediliyor.

(Bakara 1-2)

Her halükarda, Kur?an?la ilişkide, ayrı bir şuur haline ihtiyaç bulunuyor.

Şu ayeti okuyalım:

En güzel mahfazalarla sardığımız,

Demek ki, insanların ve toplumların Kur?an?la ilişkisinde bir problemli durum da budur: Okuyan çok, anlayan az, ezberleyen ancak hududunu ihmal eden bir ilişki tarzı.

Orası öyle bir ortamdır ki, geri dönme ve yapılamayanı yeniden yapabilme imkanı bulunmamaktadır.

Yukardaki hadiste bu, ?Kur?an?ı öğrenmiş, Mushafını asmış olması?na rağmen?ilgilenmemeye ve bakmamaya? bağlanmaktadır.

Onlar da, bizde olduğu gibi?Elifba?dan başlayarak, okumayı söktürme, sonra cüzlerden Kur?an?a geçme gibi bir süreci mi takip ederlerdi?

?Öyle bir zaman gelecek ki, insanlar Kuran okuyacaklar ama hançerelerinden aşağıya inmeyecek.? (Buhari, Fedailü?l-Kur?an, 36; Hakim, Müstedrek, V, 504)

Yaratan?ı nasıl anlayacaktı, Yaratan?ın kelamı denen şeyi nasıl anlayacaktı, o Kelam?ın insana nasıl ulaştığını düşünecekti ve Yaratan?ın insandan neden böyle olmasını istediğini nasıl anlayacaktı?

?Her kim de Kur?an?ı öğrenir de Mushafını asar, ilgilenmez ve bakmazsa, kıyamet günü gelir, yakasına sarılır?Ya Rab! Bu kulun beni mehcur tuttu. benimle arasında hüküm ver. ? der.? (Alusi, Ruh?ul Meani, X1X, 14)

Rabbimiz bu sırlar içinde bir hayat lutfetsin hepimize. Amin.

Belki de Kur?an?ın terkedilmişlik duygusu, böyle toplumlar bünyesinde yaşanacaktır.

Acaba o Kur?an muallimlerinin?Kur?an?ı öğretmeleri? nasıl bir şeydi?

Bu, emperyalist dünyanın, Kur?an?la Müslüman arasındaki ilişkinin, nasıl hayati bir ilişki olduğuna, bu ilişkinin Müslüman?a nasıl bir dirilik kazandırdığına ve bu ilişki bir şekilde bozulmazsa, Müslümanlara tahakkümün imkansız olduğuna dair kanaatinin yansımasıdır.

Kur?an?ın bu mahiyeti, o dönemin Arap toplumları için yepyeni bir durumdu.

Mesela, bize?Kur?an?da hiçbir şüphe bulunmadığı? bildirilecek, ama o bilginin önüne, Arapların bile o güne kadar duymadıkları üç harf konuyor: ?Elif, lam, mim? Düşün, düşün, düşün ve bil ki, ?Kur?an?da hiçbir şüphe yoktur ve o, takva ehli için bir yol göstericidir.?

Peygamber, Allah adına konuştuğu için Peygamberdi ve bu sebeple ilgi merkezi oluyordu.

(Al-i İmran 19)

?Kul : De ki? diye başlayan hitaplarda, Yaratan?ın elçisine seslendiği bir durum söz konusu idi.

?Ela? diye başlıyor. ?Ela bi zikrillahi tatmainnül kulub? Dikkat edin, uyanın, kendinize gelin, ancak zikrullah ile mutmain olur kalbler.? Şu tercüme verebildi mi, ayetteki vurguyu? Zor, çok zor. Kur?an diline, iklimine, yatırmak gerekiyor gönüllerimizi. ?Ela?yı hissetmek, Yaradan?ın bizi sarsmasını hissetmek, sonra?bi zikrillah?ı öne almasıyla sarsılmak, sonra?tatmainnü? kelimesindeki vurguyu hissetmek...

O dönemde Rasulullah Efendimiz, talep eden çevre kabilelere?Kur?an muallimleri? gönderirdi.

Hazreti Ömer ne yaptı ki ya da ne yapmadı ki, Kur?an?ın en uzun suresi de olsa, bir tek suresini öğrenmek için 12 yıl emek vermek zorunda kaldı?

(Hümeze 4-5)

?İnne? ile başlıyor sayısız ayet.

Öpüp başımızın üzerine koyduğumuz,

(Alak 6)

(Kadir 1-2)

Kur?an?la dünya ve ahiret dostluğunun sırrı bu.

Bunu nasıl anlayacaktı insan?

inşallah diyelim.

Kur?an?ı öğrenmek, onlar için, bizim Türkçe okuyup yazma öğrenmemizden de bambaşka bir şeydi.

Şöyle birkaç ayeti seçelim ve her birine özel bir hassasiyetle bakalım: Bakalım, bakalım:

Bunlar, genelde?Fiten hadisleri? diye bilinen, toplumların derin sosyal bunalım dönemlerini anlatan hadisler içinde nakledilen haberlerdir.

Evimizin en mutena köşelerine astığımız,

?... Öyle bir zaman gelecek ki Kur?an?ı anlayanlar az, okuyanlar çok olacak, Kur?an?ın harflerini ezberleyecekler ancak hududunu ihmal edecekler.? (Muvatta?, Kasru?s-salat, 88; Buhari, el-Edebü?l-müfred, no: 789)

Gelin de bu ayeti bu vurgularıyla idrak ettikten sonra, ateşi burnunuzun dibinde hissetmeyin. Hissetmiyorsanız, işte o, Kur?an?ın?mehcur bırakılma? durumudur ve ilişkimiz o hale gelmişse, Kur?an?ın yakamıza yapışmasından endişe duymamız gerekmektedir.

Kızlarımızın çeyiz bohçalarına koyduğumuz Kur?an bizi sorgularsa, hatta yakamıza yapışırsa...

(Hümeze 1-2)

?Leteravünnel cahim? Cehennemi mutlaka göreceksiniz? diye te?kid yükledikten sonra?Sümme leteravünneha aynel yakin? sonra kesinlikle üstelik aynel yakin olarak göreceksiniz cehennemi? deniyor.

Yüreğimizi tam da Kur?an?ın kalbi ile iletişime sokmak...

İmam Malik?in, Abdullah b. Mes?ud?dan rivayet ettiği bir hadis benzeri bir duruma dikkat çekmektedir:

İslam dünyası, aşağı yukarı bir asrı aşkın zamandır, açık veya örtülü bir sömürge hayatı yaşamaktadır.

Yani Kur?an?la doğru ilişki, sadece onu öğrenmek ve saygı göstermek şeklindeki ilişki değildir.

Nasıl bir manzaradır bu, düşünebiliyor musunuz?

Kur?an?ın her bir ayetine böyle baksak, ?Allah Teala bana ne diyor? diye baksak yani, bu okumanın başka bir okuma olacağı muhakkaktır.

Şöyle düşünelim:

İnsanı yeniden insan kılmaya talip olan bir mesajdı.

Açıp bakalım bu ayetlerin meallerine. Arapçalarını verdim, çünkü ayetlerin asli şekli, şayet, o seslenişin kaynağını, yani ilahi kelamı dikkate alabilirsek, Rabbimizin bize nasıl bir?ittiba? bekleyişiyle seslendiğini hissederiz.

Kur?an Yaratandan gelen bir mesajdı.

Burada belki ilk İslam neslinin Kur?an?la ilişkisine bakmak gerekiyor.

Evet, işte bu.

Onun için o nesil, Kur?an?a, Allah?ın?Ateş çukurunun kenarındaki insana? uzatılmış bir ipe sarılır gibi sarıldı.

Ahmet Taşgetiren