? İbn Haldun: Mukaddime, Şifau's-sail...91

bu arada a. selam baytug

1. Okumaya alfabeden başlandığı ve her ilmin bir alfabesi, giriş veya el kitabı bulunduğu malumdur. İslam dinini öğrenmek isteyen aydın kişi ise, -çoğu tarafsız olmayan- yabancı yazarların bu mevzuudaki kitaplarını okuyarak başlarsa, kanaatimize göre hatalı bir yol takip etmiş olur. Eskilerin "ilmihal" dedikleri, İslam'ın iman, amel ve ahlak esaslarını topluca anlatan, ehliyetli bir kalemin eserinden işe başlamak şayan-ı tavsiyedir. Prof. M. Hamidullah'ın, İslam'a Giriş isimli eseri iyi bir başlangıç olabilir. İkinci adımda Hz. Peygamber'in hayatı, sonra muteber bir hadis mecmuasının tercemesi, ve sonra Kur'an-ı Kerim'in mealine ve tefsirine geçilebilir.94 Bu noktadan sonra, yabancı yazarların, İslam'a ait kitapları ile müslüman alimlerin bunlara cevap teşkil eden eserleri ve dinler tarihine ait incelemelere intikal edilebilir.

? İbn Teymiyye: el-Kaidetü'n-nuraniyyetu'l-fıkhiyye, el-Fetava, Raf'u'l-melam90

? İbn Kayyim: İ'lamu'l-muvakkin, Za'du'l-mead

1. Cuma, bayram, kandil gibi dini gün ve gecelerde, müslümanların evlerinde bir fevkaladelik olmalı, çocuklara uygun hediyeler alınmalı, onların da ev ve camilerde yapılacak ibadetlere, zorlanmadan, teşvik ve sevgi ile iştirakleri temin edilmelidir.

Milyonlarca vatandaşın oturmakta olduğu köylerde, halkın din eğitim ve öğretimi imamların elindedir. Bu bakımdan köy imamının, ileri ve müreffeh Türkiye hedefine yönelmiş seferberlikte asla küçümsenemeyecek, önemli rolleri vardır. Ancak, bu rolü başarıyla ifa edecek nitelik ve sayıda ne kadar imamımız vardır? Kanaatimizce, köy imamı en az yedi yıllık imam-hatip okullarının ikinci devresinden mezun olmalıdır. Bilindiği gibi yedi yıllık imam-hatip okullarında, lise seviyesinde belli başlı kültür dersleri ile mesleki dersler okutulmaktadır.

Çocuk, din sevgi ve bilgisini ezber veya muhakeme yoluyla değil, tekrar tekrar görerek, hissederek, teşvik ve telkinler ile elde edecektir. Bu sebeple de okul, onun aileden aldığı itikad ve duyguyu yıkmamakla görevli olduğu gibi,78 çevre de tatbikatıyla ona, hurafe ve bidatlardan uzak, aslına uygun bir itikad ve itiyad göstermek borcundadır. Bu ikinci hususu ileride -bidat mevzuu ile birlikte- tekrar ele alacağız.

Birinci Grup:

Böyle bir müessese vücut buluncaya kadar; dinini bizzat inceleyerek öğrenmek, kulaktan dolma bilgilerini ilmin imtihanından geçirmek isteyen kimselere şu hususlar tavsiye edilebilir:

C-Okumuşlar İçin:

dını bılgının kaynagına ınme hususunda...

oya ip atla, durmadan oyna... hep atladık oynadık...:)

hayrettin karamanın da dediği gibi imamlara büyük iş düşüyor.. zira mahallenin dini otoritesi odur.. hocadan aldığı bilgi bizim mahalle sakini için bağlayıcıdır.. referans adresi olarak gösterilir..

Burada çevreden maksadımız, çocuğun ilk bilgi, itiyat ve itikadını edindiği aile ocağı, akraba, mahalle gibi okul dışındaki yakın muhittir. Memleketimizde yuva ve yurt tesisleri çok mahdut olduğundan, yakın çevrenin en önemli merkezi aile olmaktadır. Çocuk yedi yaşına kadar aileden başlayarak çevreden edindiği dini bilgi, itikad ve itiyadların izini bir ömür boyu taşımaktadır.

? Taberi, İbn Kesir, Nesefi ve Şevkani'nin tefsirleri,

baytug ne güldün. sende bir modernist olarak iyi çalışıyuorsun haaa. ama yanlış yoldasın vesselam

"Rabbinin yoluna hikmetle , güzel öğütle davet et. Onlarla en güzel bir şekilde münakaşada bulun..."92

(3) Dini gerçeği araştırırken, hangi bilgi vasıtasına dayanılacağı mevzuu önemlidir. Akıl-nakil münakaşalarının tarihi çok eskidir. Farklı görüş ve münakaşalar üzerine mezhepler teşekkül etmiş, kütüphaneler dolusu eserler yazılmıştır. Problem; akıl, nakil ve ilham vasıtalarından hangisine öncelik verileceği, bunlardan birine öncelik verilince, diğerinin durumunun ne olacağıdır.

? İbnu'l-Arabi, Arıdatü'l-ahvezi

ozellıkle

Yüksek din tahsili veren müesseselerden de faydalanarak Diyanet İşleri Başkanlığı'nın teşkil edeceği bir komisyon, intişar eden bütün dini kitapları, hem şekil , hem de muhteva bakımından inceler, her kitap hakkındaki görüş ve kararlarını aylık bültenler halinde neşreder; sonra bunlar tertiplenerek muntazam yıllıklar haline getirilir. Okuyucu, herhangi bir kitabın mahiyet ve kalitesi hakkında bilgi edinmek isteyince, bu bülten ve yıllıklara bakar; tarafsız ve selahiyetli bir komisyonun görüş ve değer hükmüne güvenmek tabii olacağından, iyi ve faydalı kitaplar revaç bulur, bu vasfı taşımayanlar ise naşirin deposunda kalır.

"Sözün en hayırlısı Allah'ın kitabı, yolun en hayırlısı da Muhammed'in yoludur. İşlerin en fenası sonradan uydurulanlardır. Her bidat sapıklıktır..."81

ımamların onemı hususunda

duhan biz seyyid kutubuda severiz hasan el bennayıda muhammed ikbalıda ama birileri bizim onları sevmediğimizi veya anlamadığımızı zannediyorlar oysa tam tersi. seyyid kutup un cilt cilt tefsiri harikadır.

Halktan maksat; dini bilgisini, okumaktan çok dinleme ve görme yollarıyla elde eden, okumamış veya az okumuş kimselerdir. Bunlar edindikleri dini bilgilerin sıhhat ve isabetini kontrol imkanına malik bulunmadıklarından, kendilerine öğretilen ve telkin edilen bilgileri çoğu kez olduğu gibi kabullenir ve bunlara bağlanırlar. Bu sebeple bütün yük ve mes'uliyet, bu tabakanın mürşid ve rehberlerine ait olmaktadır. Halbuki halkın büyük bir kısmı köylerimizde yaşamaktadır. Köy din hizmetlileri ise, -pek azı müstesna- onların yollarına ışık tutacak din ve dünya kültüründen mahrum, hüdai nabit olarak yetişmiş kimselerdir. Şehirlerimiz bu bakımdan daha zengin sayılabilir; ancak burada da irşadın şumulü çok dar, din görevlilerinin muhatabları oldukça azdır.

Giriş:

fiemanillah

? Şah Veliyyullah: Hüccetullahi'l-baliğa, İkdu'l-cid, el-İnsaf

? Şevkani: İrşadu'l-fühul

Yazımızın bu son bölümünde, önce bu mevzuun kısa bir tarihçesini yapacak, sonra akıl, müsbet ilim ve İslam'ın hududu mevzuuna temas ederek sonuca varacağız.

? Tahavi: Şerhu'l-Maani'l-asar, el-Akide

aslında saldırı iyidir cafer.. etki tepkiyi doğurur.. ehli sünnete saaldırı olursa bizler bu ehli sünnet nedir daha iyi okur daha iyi araştırırız..

Alında bir test ile konuyu daha da ortaya koyabiliriz pekala. Ülkenin İslamlaşmasında kim daha iyi durumda. Bilindiği gibi bu yükü sırtayan, sırtlamaya çalışan gruplar var elhamdülillah. İlk akla gelen Diyanet tabi. Soru: Dini eğitimde kimler Diyaneti sollamıştır? Kimler sollayamamıştır.

b) Anlama San'atı: Okunanı doğru anlamak, sağlam neticelere varabilmek ve anlayış hatalarından kaçınabilmek için, şöyle bir yol takip edilebilir:

? Kütübü's-Sitte

eğer okuyupta öyle hatemül evliya gibi abuk abuk sonuçlar çıkaracaksan hiç okuma..

B-Halk:

yeterki saldırsınlar:)bir avuç toprak hepsinin gözünü kör etmeye yeter:)

a) Dini Kitaplar: Bilhassa son yıllarda yurdumuzda hızlı bir dini neşriyat hareketine şahid oluyoruz. Son on yıl içinde, yakın geçmişle kabil-i kıyas olmayacak derecede kesif bir terceme ve telif faaliyeti olmuştur. Ancak hemen kaydedelim ki, bu hareket tam manasıyla bir başıboşluk içinde akıp gitmektedir. Neşredilen dini kitapları, hem şekil, hem de muhteva bakımlarından kontrol edecek, neşriyatı güdüm altına alacak bir müessese, hem hayali, hem de faydası münakaşa götürür olmakla beraber, şimdi teklif edeceğimiz bir tedbirle okuyucuya tesir etmek ve dolayısıyla da neşriyatı kontrol altına almak mümkün olacaktır:

h. karaman

A-Çocuklar İçin:

Şehir ve kasabalarda oturan halka gelince; buralarda görev yapan din öğreticilerini, başarıları tecrübelerle sabit olmuş gezici vaız ve alimlerle tavkiye etmek, ilk akla gelen tedbirdir. Ayrıca Diyanet İşleri Başkanlığı, halk seviyesinde neşriyat üzerinde daha önemli durmalı, ilgili daire, din görevlilerini irşad mevzuunda daha faydalı hale getirecek tedbirleri almalıdır.

1. Din görevlileri içinde resmi veya hususi tahsille kendilerini gereği gibi yetiştirmiş, bu sebeple de neyi nasıl yapacaklarını bilen, sahalarında faydalı çalışmalar yapmış ve yapan zevat eksik değildir. Bir taraftan bunların çoğalmasını, bunun için de, gerekli tedbirlerin alınmasını ilgililerden temenni ederken84 diğer taraftan çeşitli sebeplerle daha iyi yetişme imkanını elde edememiş din görevlilerine bazı tavsiyelerimiz olacaktır.

2. Sahası dini ilimler olmayan okumuş kişilere gelince: Bunların okullarda aldığı din bilgisi zayıf ve yetersizdir. İlkokuldan itibaren, din eğitim ve öğretiminin, psikolojik ve pedagojik icaplarına uygun biçim ve keyfiyyette yeniden ele alınması gereklidir.

aslında birde işin ifrat tarafı varya.. oraya girmeyeyim ama

I. Kaynaklar

b) Dini bir mevzuu incelerken, bir problemi çözerken, muayyen bir grup, şahıs ve kitap girdabına kapılmamalıdır. İmam Malik'in bir sözü, bu konuda prensip değerindedir: "Resulullahınki müstesna herkesin sözü kabul ve reddedilebilir."85

silkinip kendimize gelmemiz lazım.. nedir bu uyuşukluk nedir bu rehavet?

? Ayni, Umdetü'l-kari

duhan ehli sünnet imamlar yatar olmuş. modernist ler az olsada çalışıyor. bu böyle gitmemeli.

toplumun egıtılmesı hususunda

6-11 yaşları arasında ilkokul öğrencisi olan çocuk, okula girmekle yeni bir kaynak daha kazanmış olur, fakat onun çevre kaynağı ile de alakası devam eder. Nasıl başarılı bir öğretimde aile-okul işbirliğine ihtiyaç varsa, aynı şekilde, bunun bir bölümü olan din eğitim ve öğretiminde de bu iki kaynağın sıkı bir işbirliğine zaruret vardır. Çocuk, çevresinden edindiği din bilgisi ile, din sevgi ve saygısı gibi duygularını okulda geliştirmelidir. Bu iki kaynak arasıda bir çelişme ve uçurumun bulunması çocukta, telafisi güç buhranlar doğurabilir.

A-Çocuklar:

? İbnu'l-Hüman: Fethu'l-Kadir , et-Tahrir.

a) Din, insanlara mahsus bir müessesedir. Din eğitim ve öğretimi yapan kişinin muhatabı fert ve cemiyet halinde insandır. Bu sebeple onun, kendini hazırlarken, dini ilimler yanında, çeşitli yönleriyle insanı ele alıp tanıtan, disiplin ve ilimlere yönelmesi, bilhassa sosyoloji, psikoloji, tarih, felsefe ve edebiyattan faydalanması gereklidir.

c) Dini hüküm ve bilgiler, imkan bulunduğu nisbette, Selef'in kitaplarıyla aynı yolu takibeden alimlerin eserlerinden alınmalı ve hükümler delilleriyle beraber öğrenilmelidir. Bu ikinci noktayı İmam Ebu Hanife şöyle ifade etmiştir: "Nereden söylediğimizi tetkik edip bilmeden, bizim reyimizle fetva vermek hiç bir kimse için helal değildir."89

? Malik: Muvatta' ve el-baci şerhi

? Serahsi: el-Mebsut

? Gazzali: el-Müstesfa, İhyau ulumi'd-din, el-Munkizu mine'd-dalal, Faysalu't-tefrika, Tehafütu'l-felasife, Mizanu'l-amel.

B-Halk İçin:

Ben risalelerden başka bişey okumam kardeşim:=)))

2. Çocuklara hitabeden, her nev'iden cazip kitaplar hazırlanmalı ve bunların içinde, dozu pedagojik ölçülere göre titizlikle ayarlanmış olarak Allah, peygamber ve din sevgisi temaları işlenmelidir.

Çocuklarımız için din bilgisinin -umumiyetle- iki kaynağı vardır: Çevre ve okul.

Din görevlileri ve mürşidlerin halkla temaslarını, samimiyet ve sevgi içinde ve en geniş ölçüde gerçekleştirecek yolların en önemlisi karşılıksız hizmetler ve sosyal faaliyetlerdir. Fakirlik, hastalık, pislik, işsizlik, boş zamanların değerlendirilmesi gibi problemlerle meşgul olanların, halkın çeşitli ihtiyaçları ile igilenenlerin başında din hizmetlileri bulunmalıdır.

her sozune tamamen katılmamakla bırlıkte... tebrık ve tesekkur edıyoruz duhan...

İkinci aşama iyi durumda olanların yöntemlerini inceleme aşaması. Bu gözlem tarafsız bir gözle yapıldığında çıkış yolu görülmüş demektir. Hatta diğer ülkelerde başarılı olan kurumlar da hesaba dahil edilmelidir.

Son hadiste geçen "bidat"; dinin aslında olmadığı halde, sonradan icadedilen dini inanç ve davranışlardır. Hz. Peygamber müslümanları bundan şiddetle sakındırmıştır. Çünkü bidatların yayılması sonunda müslümanlar İslam'ı aslına uygun olarak temsilden uzaklaşacaklar; bu da dinini görerek ve işiterek öğrenen büyük bir kitlenin yanlış yola sevkedilmesi neticesini doğuracaktır.

dediğine kuşkusuz inanılır..

? İbn Hacer, Fethu'l-Bari

? Şatıbi: el-Muvafakat, el-İ'tisam

Kaynaklar mevzuunda olduğu gibi metod bahsinde de "çocuklar, halk ve okumuşlar" şeklindeki grup ve seviye taksimini gözönüne almak mecburiyetindeyiz.

2) Okul:

evet duymak istediğini söyleyene değil "olmak istendiğini" söyleyene tabi olmalısın..

? Sadru'ş-Şeria: et-Tevdih

ancak şunada dikkat etmeli... bir kaynaktan aldığın bilgiyi ilk kaynağınada doğrulatmalısın... yani kuran sünnet.. ebubekir sifil hocanın muhteşem bir tesbiti var:SORMAK DA SORUMLULUKTUR.. kime sorduğuna ve kimden aldığına dikkat etmek gerek.. yoksa ameliyat masasında narkozlanmış gibi yatarsında operatör insafsız sa veya ehil değilse beyninide parçalar kalbinide.. geride yıkılmış bir itikad, harap olmuş yapıların peyzajından, deforme edilmiş güzelliğin reformlu makyajından başka birşeyi kalmaz.. makyaj dediğin ise kalıcı değildir.. alttaki çirkinliği ne kadar saklayabilir?

Branşı dini ilimlerin tetkik ve talimi olan kimselerin bu mevzudaki bilgi kaynakları çok zengindir; yahut da böyle olması gerekir. Bu mevzuda, "dini bilginin metodu"nu incelerken birkaç sözümüz olacaktır.

C-Okumuşlar:

1) Çevre:

"Şu işimizde ondan olmayan birşey uydurup ortaya koyanın merduttur."80

? İbn Kudame: el-Muğni

neler okunmalı:Okunmasını tavsiye ettiğimiz eserleriyle asırlara ışık tutan İslam alimlerinden bazılarını şöylece sıralayabiliriz. İmam-ı Azam Ebu Hanife (v. 150/767), İmam Malik (v. 179/795), İmam Muhammed b. İdris eş-Şafii (v. 204/819), İmam Ahmed b. Hanbel (v. 241/855), İmam Muhammed (v. 189/805), İmam Ebu Yusuf (v. 182/798), İbn Cerir et-Taberi (v. 310/922), Ebu Ca'fer Tahavi (v. 321/933), el-Müzeni (v. 264/877), İmam Ebu Mansur Maturidi (v. 333/944), İmam Ebu'l-Hasen el-Eş'ari (v. 324/936), Ebu Bekr el-Cessas (v. 370/980), İmam Gazzali (v. 505/1111), Ebu'l-Ferec İbn Cevzi (v. 597/1200) Ali b. Muhammed el-Maverdi (v. 450/1058), Yusuf b. Abdilberr (v. 463/1081), Şemsü'l-Eimme es-Serahsi (v. 500/1106), Ebu Bekr b. Arabi (v. 543/1148), Ali b. Ebi Bekr Merginani (v. 593/1197), İbn Rüşd Hafid (v. 595/1119), Abdulaziz b. Abdisselam (v. 660/1262), Şihabüddin Karafi (v. 864/1285), İbn Teymiyye (v. 728/1327), İbn Kayyim el-Cevziyye (v. 751/ 1350), Ebu İshak eş-Şatıbi (v. 790/1388), İbn Hacer el-Askalani (v. 852/1447), İbnu'l-Hümam Muhammed b. Abdilvahid (v. 861/1457), Suyuti (v. 911/1505), Ebussuud (v. 982/1574), Ahmed b. Abdirrahim Şah Veliyullah Dıhlevi (v. 1176/1762), Muhammed b. Ali eş-Şevkani (v. 1250/1832), Abdulhayy el-Lüknevi (v. 1304/1886), Sıddik Hasan Han (v. 1308/1890), M. Reşid Rıza (v. 1354/1935)...

neyse s. a

Okumuşlarımızın okul dışındaki dini bilgi kaynakları, bir yandan -halkta olduğu gibi- din görevlileridir, diğer yandan da daha çok kendilerine has olmak üzere bizzat okuyup anlamaktır. Dolayısıyla dini kitaplar ve bunları okuyup anlama san'atı mevzuuna gelmiş bulunuyoruz.

II. Dini Bilginin Metodu

Dinini yalnız işitme ve görme yollarıyla değil de, aynı zamanda okuyarak öğrenen sınıfı da iki gruba ayırmak gerekir: Branşı dini ilimler olanlar ve diğer okumuşlar.

"Biz sizi böylece hak ve adaleti gözetir, ilim ve amel ile tanınır bir ümmet yaptık ki, insanlara karşı şahidi olsanız ve peygamber size karşı şahid ola..."79

? Şevkani: Neylu'l-evtar

Daha önce söylenenlere burada şu hususları ilave edebiliriz:

Cemiyetimizde dini bilginin kaynakları , yaş ve kesimlere, hatta nesillere göre farklılıklar arzeder. Mesela son nesil, yakın zamana kadar, okullarda yeterli din bilgisi alamamıştır. Keza şehirliler ile köylerde oturanlar, okumuşlarla halk tabakası arasında da dini bilginin kaynakları bakımından bazı farklar mevcuttur. İşte bu sebeplerle sözü geçen kaynaklar bakımından karşımızda üç tabaka vardır: Çocuklar, halk ve okumuşlar.

bir avuç daha toprak var oda inkar edilen kabir azabından önce.

(2) İslam bir bütün, bir manzumedir. Onun herhangi bir kaide, emir veya müessesesi tek başına ele alınır, bağlı bulunduğu sistem içinde mütalaa edilmezse, aksaklık görülebilir ve anlaşılması güçleşir.

Dini bilgilerini okuma yolundan ziyade görerek veya işiterek elde eden çocuklar ile halk için, dini yaşayan ve öğreten kimselerin davranışları son derecede önemlidir. Eğer bunlar davranışlarıyla İslam'ı her türlü katma ve eksiltmelerden, hurafe ve bidatlardan uzak olarak- temsil edebilirse, yeni nesil ile okumamış kimseler dini, görerek ve duyarak aslına uygun bir şekilde öğrenebilirler. Mevzuu bir örnekle bir parça daha açacak olursak; yeni müslüman olarak İslam memleketlerinden birine gelmiş bir yabancıyı ele alabiliriz. Bu memlekette müslümanların söz, ibadet ve muameleleri, İslam'a öylesine uymalıdır ki, sözü geçen mühtedi onları aynen öğrendiği ve yaptığı takdirde, İslam'ı öğrenmiş ve yapmış olsun. Şu ayet ve hadisler işte böyle bir İslami vasatın gerçekleşmesini hedef edinmişlerdir:

(1) Müphem, şüpheli veya tutarsız gibi görünen noktalar, ehliyet ve otoritesiyle tanınmış din bilginleri ile müzakere ve münakaşa edilebilir.

Dini bilginin kaynakları mevzuunda, özellikle memleketimizdeki manzarayı böylece tesbit ettikten sonra, her sınıf ve grubun, sağlam bir din bilgisi edinebilmesinin çare ve yolları üzerindeki düşüncelerimizi arza geçebiliriz.

Kelam...

Bilindiği üzere hicri dördüncü asırdan önce müslümanlar muayyen bir mezhebin bütün hükümlerine bağlanıp, yalnız onu tatbik ve taklit etmez, bütün İslam alim ve müctehidlerinin ilimlerinden istifade etmeyi tabii sayarlardı.86 Dördüncü asırdan itibaren müesseseleşerek birbirinden ayrılan, zamanla mensupları arasına yakınlık ve uzaklıklar giren mezheplerin faydalı tarafları olmakla beraber87 mezhep taassubunun da zararları vardır.88 İlim yolcusu, bütün Ehl-i Sünnet imam ve müçtehidlerini, bir ilim ailesinin ferdleri telakki edecek ve gerektiğinde bunların hepsinden faydalanacaktır. Batıl ve sapık mezhep saliki alimlerin eserlerine gelince; muayyen bir ilmi seviyeden sonra onların da eserlerinden faydalanmak; hakkı hak, batılı batıl olarak bizzat görüp öğrenmek şayan-ı tavsiyedir. Mesela büyük müfessir Zemahşeri (v. 538/1143) itikaden Mu'tezilidir diye, el-Keşşaf isimli tefsiri ele alınmazsa, isabetli bir yol tutulmuş olmaz. Keza Ebu'l-Huseyn Basri (v. 436/ 1044) aynı mezhebe saliktir diye, el-Mu'temed isimli çok önemli usul-i fıkh kitabının mütalaası terkedilmemelidir.

Sahaları dini ilimler olmamakla beraber okumuş, kültürlü, aydın dediğimiz sınıfa gelince; esefle kaydetmek gerekir ki, memleketimizde bu vasıfla anılan kimselerden pekçoğunun dini bilgisi, ya halk seviyesindedir veya kulaktan dolma, telkinle edinilmiş peşin hükümlerle ma'lul bir durumdadır. Mesela Kur'an-ı Kerim'in mealini, belli başlı hadisleri muhtevi bir mecmuayı, Hz. Peygamber'in hayat ve şahsiyetini, İslam'ın esaslarını güvenilir kaynaklardan okumuş, gereken noktaları mütehassıslarıyla münakaşa etmiş, böylece şuurlu ve sağlam bir din bilgisi ede etmiş aydınımız -ne yazıktır ki- hayli azdır. Bununla beraber, bazan akıl, bazan da ilim bahane edilerek, dini esasları ya inkar veya te'vil, yahut da alaya alma şeklinde tezahür eden davranışlar da en çok bu sınıfta görülmektedir. Metod bahsinde bu davranış da ayrıca ele alınacaktır.

ilk okuldaki dersleri bir türlü unutamıyorum...

Tefsir, hadis, fıkıh, kelam gibi "dini ilimler"in, müşterek ve hususi metodları ile, zengin kaynakları vardır. Bunların her biri üzerinde yapılmış ve yapılacak etüdler, ciltlere mevzu teşkil edebilir. Bizim, bilhassa "dini bilgi" ifadesini kullanarak kaynak ve metodu üzerinde bir deneme yazmak istediğimiz mevzu, -yukarıda işaret ettiğimiz neviden- dini ilimler değil, müslüman halkımızın kendi iman ve uygulaması için gerekli olan din bilgisidir. İşte bu bilginin cemiyetimizde, çeşitli yaş ve bilgi seviyelerindeki kaynakları ile metodu üzerinde durmak istiyoruz.

"Milyonlarca vatandaşın oturmakta olduğu köylerde, halkın din eğitim ve öğretimi imamların elindedir. Bu bakımdan köy imamının, ileri ve müreffeh Türkiye hedefine yönelmiş seferberlikte asla küçümsenemeyecek, önemli rolleri vardır."

"İnsanları davet ediniz; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz; kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız."93

Türkiye'de Dini Bilginin Kaynak ve Metodu Üzerine

Okumuşları meslekleri itibarıyla iki gruba ayırmıştık: Din alimi ve görevlileri ile, bunların dışında kalanlar.

d) Dini irşad ve terbiyede Hz. Peygamber'in usulünü devamlı gözönünde bulundurmalı, merhamet ve sevgi, din muallim ve mürebbisinin iki temel vasfı olmalı ve mealini sunacağımız ayet ile hadis, irşad metodunun hakim rengini teşkil etmelidir:

? İmam Şafii: Risale, el-Umm

ali uyu yat yat uyu...:) hep uyuduk...

evet ehli sünnet alimleri güneş gibi yıldız gibi ama bu uykulu gözlere onların ışığıda doğmazki..

Halk ve okumuşlar için dini bilginin ve terbiyenin önemli kaynaklarından biri de, -asırlardan beri- tasavvuf ve tarikatlar olmuştu. "Yıkayıcı önünde ölü" misali mürşide teslimiyyetin şart olduğu bu yol, irşad ve tekmile olduğu kadar, istismar, idlal ve iğfale de müsaittir. Ca'fer-i Sadık, Hasan-ı Basri, Cüneyd-i Bağdadi, Abdülkadir Cilani, Muhammed Gazzali, Bahaüddin-i Nakşibend, Mevlana, Akşemseddin, Yunus, İmam Rabbani gibi kamil ve mükemmel olan mürşidler, İslam kültür ve irfanını çok zenginleştirmiş büyük kişilerdir. Kendilerinde bu zevat ölçüsünde ilim ve terbiye gücü bulunan mürebbilerden, millet ve memlekete bereket ve saadet gelir. Fakat bu yolun sahtekarları, -hemen her asırda- ehlinden çok olmuştur. Bilhassa halkın bu noktaya dikkat etmeleri kaçınılmaz bir zarurettir. Kemalin ölçüsü Kitab ve Sünnet, örneği Resulullah olmalıdır.

gibi eserler okunmalı.. belli bir temel almadan saptırıcıların kitaplarını okursanız artık ehli sünnet olmak bile ar gelmeye başlayabilir..

İkinci Grup:

Bu listeyi daha da kabartmak mümkündür. Bir de önemli kitaplar listesi vermemiz müsamaha ile karşılanırsa, şunları sıralamak isteriz:

Eldeki istatistiklere göre 1970 yılına kadar mezkur okulların ikinci devresinden mezun olup imamlık görevi alan, yalnız 1284 kişidir. Bunların da büyük bir kısmı, vilayet ve kazalarda görev almıştır. Yetkilerin tesbitine göre bugünkü din görevlisi ihtiyacını imam-hatip okulu mezunlarıyla doldurabilmek için, -bu okulların mezun ve talebe sayısı aynı nisbeti muhafaza ederse82- onbeş yıla ihtiyaç vardır. Türk köylüsünü maddi ve manevi yönlerden kalkındırmayı hedef edinen şuurlu ve sorumlu kişilerin, bu durumu gözden uzak tutmamaları ve gereken tedbirler üzerine eğilmeleri zaruridir.83

3. Okuma dışında, televizyon, sinema, radyo gibi çok kudretli yayın, haberleşme bilgi ve telkin vasıtaları vardır. Diğer din ve ideoloji salikleri bu vasıtalardan daha geniş ölçüde faydalanmaktadırlar.

Mezhep mevzuuna gelince:

? Beyadi: İşaratü'l-meram

Okunmasını tavsiye ettiğimiz eserleriyle asırlara ışık tutan İslam alimlerinden bazılarını şöylece sıralayabiliriz. İmam-ı Azam Ebu Hanife (v. 150/767), İmam Malik (v. 179/795), İmam Muhammed b. İdris eş-Şafii (v. 204/819), İmam Ahmed b. Hanbel (v. 241/855), İmam Muhammed (v. 189/805), İmam Ebu Yusuf (v. 182/798), İbn Cerir et-Taberi (v. 310/922), Ebu Ca'fer Tahavi (v. 321/933), el-Müzeni (v. 264/877), İmam Ebu Mansur Maturidi (v. 333/944), İmam Ebu'l-Hasen el-Eş'ari (v. 324/936), Ebu Bekr el-Cessas (v. 370/980), İmam Gazzali (v. 505/1111), Ebu'l-Ferec İbn Cevzi (v. 597/1200) Ali b. Muhammed el-Maverdi (v. 450/1058), Yusuf b. Abdilberr (v. 463/1081), Şemsü'l-Eimme es-Serahsi (v. 500/1106), Ebu Bekr b. Arabi (v. 543/1148), Ali b. Ebi Bekr Merginani (v. 593/1197), İbn Rüşd Hafid (v. 595/1119), Abdulaziz b. Abdisselam (v. 660/1262), Şihabüddin Karafi (v. 864/1285), İbn Teymiyye (v. 728/1327), İbn Kayyim el-Cevziyye (v. 751/ 1350), Ebu İshak eş-Şatıbi (v. 790/1388), İbn Hacer el-Askalani (v. 852/1447), İbnu'l-Hümam Muhammed b. Abdilvahid (v. 861/1457), Suyuti (v. 911/1505), Ebussuud (v. 982/1574), Ahmed b. Abdirrahim Şah Veliyullah Dıhlevi (v. 1176/1762), Muhammed b. Ali eş-Şevkani (v. 1250/1832), Abdulhayy el-Lüknevi (v. 1304/1886), Sıddik Hasan Han (v. 1308/1890), M. Reşid Rıza (v. 1354/1935)...