kaynak prof dr mikail bayram.

Mevlana'nın oğlu Sultan Veled, onların hallerini şöyle anlatır: "Ansızın Şems-i Tebrizi hazretleri gelip babam ile görüştü. Babamın gölgesi, onun nurunda yok oldu. Onlar birbirlerine öyle muhabbet gösterdiler ki, etraflarında kendilerinden başkasını görmüyorlardı. Şems-i Tebrizi, babama marifetten, Allahü tealanın zatına ve sıfatlarına ait ince bilgilerden ve O'na muhabbetten bahsediyordu. Babam da bunları büyük bir haz ile dinliyordu.

O böyle söyleyince, hazret-i Mevlana da,

Cömertliği sordular, buyurdu ki: "Dört türlü sehavet, cömertlikvardır: 1) Mal cömertliği; zahidlere, dünyaya kıymet vermeyenlere mahsustur. Onlar malı verirler, marifeti, Allahü tealayı tanımayı alırlar. 2) Beden cömertliği; müctehid olan alimlere mahsustur. Onlar da Allahü tealanın yolunda vücutlarını harcarlar ve hidayeti alırlar. 3) Can cömertliği; şehidlere mahsustur. Onlar da canlarını vererek Cennet'i alırlar. 4) Kalb cömertliği; ariflere mahsustur. Onlar da gönül vererek muhabbeti alırlar."

Mevlana Celaleddin ileŞems-i Tebrizi hazretlerinin zahiri ve batıni çalışmaları devam ederken, onların bu sohbetlerini hazmedemeyen ve Mevlana'nın kendi aralarına katılmamasına üzülen bazı kimseler, Şems-i Tebrizi hakkında uygun olmayan sözler söylemeye başladılar. Bu söylentiler, Mevlana'nın kulağına kadar geldi. Diyorlardı ki: "Bu kimse Konya'ya geleli, Mevlana bizi terk etti. Gece gündüz hep birbirleriyle sohbet ediyorlar da, bizlere hiç iltifat göstermiyorlar. Yanlarına kimseyi de koymuyorlar. Mevlana, Sultan-ül-ulema'nın oğlu olsun da, Tebriz'den gelen ve ne olduğu belli olmayan bu kimseye gönül bağlasın. Onun için bize sırt çevirsin. Hiç Horasan toprağı ile Tebriz toprağı bir olur mu? Elbette Horasan toprağı daha kıymetlidir." Bu söylentilere Mevlana; "Hiç toprağa itibar olunur mu? Bir İstanbullu, bir Mekkeliye galip gelirse, Mekkelinin İstanbulluya tabi olması hiç ayıp sayılır mı?" diyerek cevap verdi. Fakat söylentiler durmadı. Şems-i Tebrizi hazretleri artık Konya'da kalamıyacağını anladı. O çok kıymetli dostunu, o mübarek ahbabını bırakarak Şam'a gitti.

Değil sanma ki gayrullah

Çok yüksek makamlara, erdi babam nihayet."

Gördü ki Mevlana'nın, yanında kitaplar var,

ŞEMS-İ TEBRİZİ

Başladı gök yüzünde, bulutlar toplanmağa.

GeldiŞems-i Tebrizi ve oturdu yanında.

2) Rehber Ansiklopedisi; c.16, s.69

Öyle ki sarsılmaz bir kale gibi oldu tam,

Dilimde zatın esması

Şems onları isteyip, aldı kendi eline,

YAPACAĞIM BİR ŞEY YOK

Ben ol pervaneyim geldim

Bir defasında da; "Veliler, Allahü tealayı zikretmekten yorulmazlar ve O'nun muhabbetine doymazlar. Onların yanında dünyanın hiçbir kıymeti yoktur. Onlar, her an Allahü tealayı zikrederler, şükrederler, ibadete devam ederler. Bir kalpten bütün arzu ve istekler çıkarsa, orada Allahü tealanın sevgisinden başka bir sevgi kalmaz." buyurdu.

Yok olmuştu gölgesi, o velinin nurunda.

Bir Allah adamının, mevcudiyeti ile,

Mevlana Celaleddin-i Rumi'ye felsefecilerden bir grup geldi. Sual sormak istediklerini bildirdiler. Mevlana hazretleri bunları Şems-i Tebrizi'ye havale etti. Bunun üzerine onun yanına gittiler. Şems-i Tebrizi hazretleri mescidde, talebelere bir kerpiçle teyemmüm nasıl yapılacağını gösteriyordu. Gelen felsefeciler üç sual sormak istediklerini belirttiler, Şems-i Tebrizi; "Sorun!" buyurdu. İçlerinden birini başkan seçtiler. Hepsinin adına o soracaktı. Sormaya başladı: "Allah var dersiniz, ama görünmez, göster de inanalım." Şems-i Tebrizi hazretleri; "Öbür sorunu da sor!" buyurdu. O; "Şeytanın ateşten yaratıldığını söylersiniz, sonra da ateşle ona azab edilecek dersiniz hiç ateş ateşe azab eder mi?" dedi. Şems-i Tebrizi; "Peki öbürünü de sor!" buyurdu. O; "Ahirette herkes hakkını alacak, yaptıklarının cezasını çekecek diyorsunuz. Bırakın insanları canları ne istiyorsa yapsınlar, karışmayın!" dedi. Bunun üzerine Şems-i Tebrizi, elindeki kuru kerpici adamın başına vurdu. Soru sormaya gelen felsefeci, derhal zamanın kadısına gidip, davacı oldu. Ve; "Ben, soru sordum, o başıma kerpiç vurdu." dedi. Şems-i Tebrizi; "Ben de sadece cevap verdim." buyurdu. Kadı bu işin açıklamasını istedi. Şems-i Tebrizi şöyle anlattı: "Efendim, banaAllahü tealayı göster de inanayım, dedi. Şimdi bu felsefeci, başının ağrısını göstersin de görelim." O kimse şaşırarak; "Ağrıyor ama gösteremem." dedi. Şems-i Tebrizi; "İşte Allahü teala da vardır, fakat görünmez. Yine bana, şeytana ateşle nasıl azab edileceğini sordu. Ben buna toprakla vurdum. Toprak onun başını acıttı. Halbuki kendi bedeni de topraktan yaratıldı. Yine bana; "Bırakın herkesin canı ne isterse onu yapsın. Bundan dolayı bir hak olmaz." dedi. Benim canım onun başına kerpici vurmak istedi ve vurdum. Niçin hakkını arıyor? Aramasa ya! Bu dünyada küçük bir mesele için hak aranırsa, o sonsuz olan ahiret hayatında niçin hak aranmasın?" buyurdu. Felsefeci, bu güzel cevaplar karşısında mahcub olup, söz söyleyemez hale düştü.

Sohbet ediyorlardı, geceleri ekseri.

Babam Şems'e uydu ve oldu onda cansiper.

Arz etti ki: "Babamın, yazdığı kitaplardır,

Açılır sana bir kapı

Şems-i Tebrizi hazretleri; "Eğer bir kimse bana ahiretim ile ilgili bir defa iyilik edip, dünya ile ilgili binlerce kötülük etse, ben onun bir defa yaptığı iyiliğe nazar ederim. Çünkü iyi ahlak bunu icabettirir." buyururdu.

4) Hadikat-ül-Evliya; s.16

Şems-i Tebrizi hazretleri güzel halleri ve kerametleri ile meşhur oldu.

Siraceddin anlatır: "Kış mevsiminin ortasıydı. Bir kimse bahçesine gül dikmişti. Bunu Şems-i Tebrizi'nin bulunduğu bir mecliste; "Efendim! Ben bu günlerde bahçeye gül ağacı diktim. Acaba tutup gül verir mi? Yoksa emeğim boşa mı gider?" diye sordu. Bu kimsenin tereddütlü halini gören Şems-i Tebrizi; "Cenab-ı Hak isterse, böyle sebepsiz de yaratır." derken, hırkasının altından bir demet gül çıkardı. Orada bulunan bizler bu kerameti görünce, hayretimizden şaşırıp kaldık."

Şems-i Tebrizi hazretleri günlerini orada geçirirken, bir gün kapıda oturmuş Allahü tealanın mahlukatı hakkında tefekkür ediyordu. O sırada Mevlana hazretleri talebeleriyle oradan geçerken, kapı önünde tefekkür halindeki, Şems hazretlerine baktı, ona selam verdi. Ve yoluna devam etti. Kendi kendine de; "Bu, yabancı bir kimseye benziyor. Buralarda böyle birisini hiç görmedim. Ne kadar da nurlu bir yüzü var." diye düşünürken aniden atının yularını bir elin tuttuğunu gördü. Atı durduran Mevlana hazretleri, elin sahibinin o yabancı olduğunu görünce; "Buyurunuz! Bir arzunuz mu var?" dedi. O da; "İsminizi öğrenmek istiyorum." deyince, Mevlana; "Celaleddin Muhammed." diye cevap verdi. Bunun üzerine Şems-i Tebrizi; "Bir sualim var. Acaba Muhammed aleyhisselam mı, yoksaBayezid-i Bistami mi büyüktür?" diye sordu. Böyle bir soruyu ilk defa duyan Mevlana hazretleri; "Elbette ki Muhammed aleyhisselam büyüktür. Bütün mahlukat ve Bayezid O'nun hürmetine yaratıldı." dedi. Bu cevabı bekleyen Şems-i Tebrizi; "Peki, Muhammed aleyhisselam; "Biz seni layıkıyla bilemedik ya Rabbi!" dediği halde, Bayezid-i Bistami, niçin "Sübhani, benim şanım ne yücedir" diye söyledi. Bunun hikmetini söyler misiniz?" diyerek tekrar sordu. Mevlana hazretleri, buna da şöyle cevap verdi: "Peygamber efendimizin mübarek kalbi öyle bir derya idi ki, ona ne kadar marifet, aşk-ı ilahi tecelli etse, ne kadar muhabbet, Allahü tealanın sevgisi dolsa onu içine alır, kuşatırdı. Hatta daha çoğunu isteyip;"Ya Rabbi! Verdiğin bu nimetleri daha da arttır." buyurdu. Fakat, Bayezid-i Bistami'nin kalbi o kadar geniş olmadığı için, ilahi feyzlere tahammül edemeyerek ufak bir tecelli ile dolup taşardı. Az bir feyzle taşınca da böyle şeyler söylerdi." Bu izahata hayran kalan Şems-i Tebrizi, "Allah" diyerek yere yığıldı. Bayılmıştı. Mevlana hazretleri, hemen atından inerek Şems-i Tebrizi'yi kucakladı, ayağa kaldırdı. Bu nur yüzlü zata çok ısınmıştı, kalbinde o kadar muhabbet hasıl olmuştu ki, ayılınca büyük bir hürmet ve edeb ile evine götürdü. Bu zatın, geleceğini ilk hocası Seyyid Burhaneddin hazretlerinin söylediği Şems-i Tebrizi olduğunu öğrenince; "Ey muhterem efendim! Gerçi evimiz size layık değil ise de, zat-ı alinize sadık bir köle olmaya çalışacağım. Kölenin nesi varsa efendisinindir. Bundan böyle bu ev sizin, çocuklarım da evlatlarınızdır." diyerek hizmetine koşmaya başladı. Gece-gündüz hiç yanından ayrılmayıp, onun sohbetlerini büyük bir zevk içinde dinlemeye başladı. Ondan hiç ayrılmıyor, talebelerine ders vermeye, insanlara camide vaz ü nasihata gitmiyordu. Yanlarına dahi, hizmetlerini görmek üzere büyük oğlu Sultan Veled girebilirdi. Her gün Şems-i Tebrizi ile sohbet ederler, Allahü tealanın yarattıkları üzerinde tefekküre dalarlar, namaz kılarlar, cenab-ı Hakk'ı zikrederek muhabbetlerini tazelerlerdi. Bir gün Mevlana havuz kenarındaydı. Yanında kitaplar vardı. Şems-i Tebrizi hazretleri gelip, kitapları sordu ve hepsini suya attı. Kitapların suya atılması üzerine, Mevlana; "Ah babamın bulunmaz yazıları gitti." diyerek çok üzüldü. Şems-i Tebrizi hazretleri elini uzatıp kitapların her birini aldı. Hiçbiri ıslanmamıştı. Mevlana "Bu nasıl işdir?" dedi. "Bu zevk ve haldir. Sen anlamazsın." buyurdu. Mevlana, Şems-i Tebrizi'nin bu kerametini görünce, ona olan bağlılığı daha da artıp, sarsılmaz bir kale gibi oldu.

Daha da sağlam oldu, ona teslimiyeti.

Şems-i Tebrizi hazretleri ile Mevlana, mehtaplı bir gecede medresenin damında oturmuş sohbet ediyorlardı. Bir ara Şems, etrafına bir göz gezdirerek; "Hiçbir pencereden ışık görünmüyor, herkes ölü gibi yatıyor. Keşke uyanık olsalar da, ahiret için birazcık çalışıp, kıyamet gününde güç durumda kalmasalar. Yoksa bu halleriyle ölüden farkları yok." dedi. Bunun üzerine Mevlana hemen ellerini kaldırıp; "Ya Rabbi! Şems-i Tebrizi hazretlerinin hürmetine bu uykuda ölü gibi yatan kullarını uyandır!" diye dua etti. Duanın akabinde, gökyüzünde bir anda bulutlar toplanmaya, şimşekler çakmaya ve gök gürlemeye başladı. Bu şiddetli gürültülerden uyuyan herkes uyandı. Yakın evlerden "Allah! Allah!" sesleri gelmeye başladı. Bir müddet bu sesleri dinlediler ve Şems; "İnsanların, Rabbimizin hıfz-u emanında olabilmeleri için, alim, kamil bir rehbere ihtiyaçları vardır. Ancak böyle bir rehbere kavuşanlar, yer ve gök afetlerinden, maddi ve manevi bütün zararlardan korunabilirler. Görüldü ki, şu insanların uykudan uyanıp "Allah! Allah!" demeleri, gök gürlemesinden dolayıdır. Onun gibi, bu insanların hakiki uykudan uyanmaları, cenab-ı Hakk'ın sevdiği bir alimi veya velisi sebebiyle olmaktadır." buyurdu.

Mevlana bir gün talebelerine, Şems-i Tebrizi hazretlerinin üstünlüklerinden, bazı kerametlerinden ve onun üstün vasıflarından bahsetti. Bunları işiten Sultan Veled şöyle anlatır; "Babam Mevlana, Şems-i Tebrizi'yi o kadar çok medhetti ki, hemen Şems'in huzuruna koştum. Geldiğimi görünce; "Ey Behaeddin! Baban Mevlana'nın hakkımda söyledikleri doğrudur. Fakat, Mevlana'nın yanında bin tane Şems, onun yanında zerreler gibi kalır. Bunun için onu bırakıp da benim hizmetime gelmek münasib olmaz." buyurdu."

Konya'ya gelen büyük velilerden. İsmi Muhammed bin Ali'dir. Tebriz'de doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Şems-i Tebrizi lakabıyla meşhur oldu. 1247 (H.645) tarihinde Konya'da şehid edildi. Mevlana'nın medresesinde defnedildi.

Şems-i Tebrizi hazretleri dünyaya hiç kıymet vermez, haram ve şüphelilerden son derece sakınır, mübahların fazlasını terk ederdi. Bir yerde durmaz, talebelerin bulundukları yerlere giderek onları yetiştirirdi. Bu şekilde bıkmadan, yorulmadan pekçok yerler dolaştı. Bunun için kendisine "Uçan güneş" dediler. Şems-i Tebrizi hazretleri seyahat ettiği yerlerde, uğradığı memleketlerde iyi bir dost bulunması için dua ederdi.

Buyurdu: "Hiç bir evde, görünmüyor az ışık,

Kendisi anlatır: "Bir zaman Rabbime, beni kendi velileri arasına koyup onlara arkadaş et diye yalvarırdım. Bunun üzerine bir gece rüyamda bana; "Seni bir veliye arkadaş edeceğiz." dediler. Ben de; "Peki o veli zat nerede bulunur?" dedim. Bana; "Aradığın veli Rum diyarındadır." dediler. Sonra onu bir zaman aradım. Bana rüyamda; "Daha bulacağın zaman gelmedi." dediler. Bir zaman geçtikten sonra bana; "Ey Şems-i Tebrizi! Senin en şerefli dostun ve arkadaşın Mevlana Celaleddin-i Rumi hazretleridir." diye ilham edildi. Bundan sonra Rum diyarına gitmek ve o sevgili zat ile görüşmek ve yolunda başımı feda etmek üzere yollara düştüm."

Şems-i Tebrizi'nin kıymetli, hikmetli sözlerinden bazıları şöyledir:

Şems-i Tebrizi hazretleri, bir gün dostlarına şöyle nasihatta bulundu: "Ahireti terk edip, dünyaya talib olup muhabbet edenlere, mal kazanıp zengin olmaktan başka çare yoktur. Ahirete talib olan kimselere de, ölmeden önce ibadet yaparak, din-i İslama hizmet ederek gayretle çalışmaktan başka çare yoktur. Allahü tealanın talibi olan kimselere, O'na kavuşmak arzusu içinde olanlara, mihnet, meşakkat, dert ve belalara katlanmaktan başka çare yoktur. İlmi taleb edenlere, yani alim olmak isteyenlere, herkesin gözünde hakir olmak ve yalnız, kimsesiz, garip kalmaktan başka çare yoktur. Çünkü, kim ilim öğrenmek arzusunda olursa, onun üzüntüsü çok olur. Onu rencide ederler. Huzura kavuşması için her türlü derde, belaya sabretmesi lazımdır. Her kim kendini üstün görürse, onun sonu zillete düşmektir. Hesapsız, sonunu düşünmeden malını sarfedenler, fakir olurlar. Her kim fakirliğe sabreder, kanaatkar olursa, sonunda zenginliğe ulaşır. Her kimsenin, kendisinde bulunan iki şeyin birisini öldürüp, birisini diri tutmaya çalışması lazımdır. Öldürmesi icab eden şey nefsidir. Çünkü nefsi öldürmedikçe, rahata ermek düşünülemez. Diri tutması lazım gelen şey de, gönüldür. Çünkü gönlü ölü olanların mesud ve bahtiyar olması düşünülemez."

Tasavvufun tozunu yutmayan Nasıl anlatır tasavvufu, ben okumak istemiyorum o kitabı...

Eğer kılar isen safi

Yine bir gün gecenin, bir mehtaplı anında,

Hepsi de inci gibi, kıymette bi-bahadır."

Sultanın bir oğlu vardı. Çok yiğit ve yakışıklı idi. Fakat bir şeyi hemen ezberleyemez çok kısa zamanda da unuturdu. Hocaları, onun unutkanlığından usanmışlardı. Babası bir gün Şems-i Tebrizi'nin huzuruna gelip, oğlunun durumunu anlattı ve himmetini istirham edip, Kur'an-ı kerim öğretmesini istedi. Şems-i Tebrizi de kabul buyurup; "İnşaallah her gün Kur'an-ı kerimin bir cüzünü ezberler." dedi. Orada bulunanlar, bu söze şaşırdılar. Ertesi günden itibaren, çocuk derse gelmeye başladı ve her gün yirmi sahife ezberledi. Bir ayda Kur'an-ı kerimin tamamını ezberlemiş oldu.

Alıp aklımı fikrullah

"İnsanoğlunun edepten nasibi yoksa, insan değildir. İnsan ile hayvan arasını ayıran edeptir."

biriside bu süleymancıların videolarını koymuş bu adamlar dinlenir mi... anlatamadıgından saçmalıyorlar...

Çıkardı herbirini, hem de kuru olarak.

Yanuban küllü yandım

Gönül ayinesin sufi

Dedi: "Şems-i Tebrizi, hürmetine İlahi,

elif şafaktan aşkı okuyun derim...

8) Menakıb, Millet Kütüphanesi, Feyzullah Efendi Kısmı, No: 2142

Şems-i Tebrizi ile, Mevlana hazretleri,

Şems-i Tebrizi hazretlerinin aşkla söylediği beytlerinden bazıları şöyledir:

"Perhizi olmayan bir vücud, meyvesiz bir ağaç; utanması olmayan bir beden, tuzsuz bir aş; gayreti olmayan bir vücud, sahipsiz bir köle gibidir." buyurdu.

mikail hoca bir nebze dogmatisttir. her kavramı kullananın o kavramları kendi kafasındaki şekliyle kullandığını zanneder. bu yüzden her söylediğine itibar etmemek lazım.

Şems-i Tebrizi hazretleri her nerede bir cenaze görse; "Ah! Bu cenazenin yerinde ben olsaydım. Onun yerine beni defnetselerdi." derdi. Bunu işitenler; "Niçin böyle söylüyorsun?" dediklerinde, onlara; "Aşık olanlar maşuklarına bir an önce kavuşmak isterler. Maksatlarına en kısa zamanda ulaşmaları makbul değil midir?" diye cevap verirdi.

3) Nefehat-ül-Üns; s.520

Zira kim, az sıkıntı, çeker ise bu günde,

Allah razı olsun...

Şems-i Tebriz bunu bilir

Teveccühü gerekir, bir veliyy-i kamilin,

6) Menakib-ül-Arifin; c.1, s.82

cesaretiniz varsa buyrun izleyin.

Hemen baki kalır Allah

"Ahireti kazanmak için çalışmak lazımdır. Bu, insanı Cennet'e götürüp, Allahü tealanın cemalini görmekle şereflenmesine sebeb olur."

Ölü gibi, gafletle, uyuyor bu kimseler,

1247 senesi Aralık ayının beşine rastlayan Perşembe gecesiydi. Mevlana ile Şems hazretleri yine odalarında sohbet ediyorlar, Allahü tealanın muhabbetinden ve çeşitli velilik makamlarından anlatıyorlardı. Bir ara kapı çalındı ve Şems hazretlerini dışarı çağırdılar. Şems-i Tebrizi, Mevlana'ya; "Beni katletmek için çağırıyorlar." dedi ve dışarı çıktı. Dışarda bir grup kimse, bir anda üzerine hücum ettiler. Şems-i Tebrizi hazretlerinin "Allah!" diyen sesi duyuldu. Mevlana hemen dışarı çıktı, fakat hiç kimse yoktu. Yerde kan lekeleri vardı. Derhal oğlu Sultan Veled'i uyandırıp, durumun tetkikini istedi. Yapılan bütün araştırmalarda Şems-i Tebrizi hazretlerinin mübarek cesedini bulamadılar. Bu cinayeti işleyenler yedi kişi idi. İçlerinde, Mevlana'nın oğlu Alaeddin de vardı. Yedisi de kısa bir süre sonra çeşitli belalara yakalanarak öldüler. Bir gece Sultan Veled, rüyasında Şems-i Tebrizi'nin cesedinin bir kuyuya atıldığını gördü. Şems-i Tebrizi hazretleri ona; "Ben falan yerdeki kuyudayım. Beni buradan alıp defneyleyin." buyurdu. Sultan Veled uyanınca, yanına en yakın dostlarından birkaçını alarak, gördüğü kuyuya gittiler. Cesed hiç bozulmamıştı. Bulunduğu yerden alıp cenaze hizmetlerini gördüler ve Mevlana'nın medresesine defnettiler.

Hakiki uykudan da, uyanmaları için,

Ellerini kaldırıp, dua etti o anda.

Şems-i Tebrizi hazretleri, bu son sözler üzerine bir tuhaf oldu. Hemen ayağa kalktı. Cübbesini toplayarak sessizce kapıdan dışarı çıktı. Camiden çıkmasını isteyen görevli, onun arkasından bakarken, aniden boğuluyormuş gibi oldu. Bunun üzerine; "İmdat boğuluyorum!" diye bağırmaya başladı. Bu sesi işiten imam efendi koşarak geldi ve ona; "Ne oldu, niye bağırıyorsun?" diye sordu. Kayyum durumu anlatınca, imam efendi hemen camiden çıkıp koşarak, Şems-i Tebrizi hazretlerine yetişti. Kendisine; "Efendim, o cahildir, bir terbiyesizlik etmiş. Ne olur onu affedin!" dedi. Şems-i Tebrizi hazretleri imam efendiye baktı. Üzüntülü bir şekilde: "Onun işi benden çıktı. Benim yapabileceğim birşey yoktur. Ancak imanla ölmesi için dua edebilirim." buyurdu.

Salatullah selamullah

Kalan kitaplarımın, tamamı gitti elden."

Kendisine bir şey ikram etseler veya bir şey istediğinde getirseler, onlara mutlaka karşılığında bir şey verirdi. Ayrıca bu iyiliği yapanlara teveccüh ve dua ederdi. Onun duasına kavuşanların kalb gözleri açılır, keşif, keramet sahibi olurlardı.

Şemseddin-i Tebrizi önceleri çok riyazet eder, nefsini ıslah ile uğraşırdı. On veya on beş günde bir kerre iftar ederdi. Gıdası yarım bayat çörek parçasıydı. Onu da paça suyuna doğrar, tirid yapardı. Bir gün çorba pişiren onun bu halini öğrenip çorbaya biraz fazlaca yağ karıştırmıştı. Şemseddin hazretleri bunu görünce o dükkan sahibiyle bir daha alış-veriş yapmadı.

Mevlana hazretleri, edince böyle dua,

amma ki Şems hazretlerinin tevile muhtaç beyanları da vardır. bu da inkar edilemez.

5) Kamus-ül-A'lam; c.4, s.2872

Evladı Sultan Veled, der ki: "Şems-i Tebrizi,

Biraz uzun ama gerçekten okunması tavsiye edilir. Kalbe feyz vermekte...

Baktı Şems-i Tebrizi, etrafına birazcık,

Şems-i Tebrizi hazretlerine; "İnsanların en üstünü, kıymetlisi kimdir?" dediler. Cevabında; "Şu dört kimsenin kıymeti, Allahü teala katında yüksektir: 1) Şükreden zengin, 2) Kanaatlı ve sabreden fakir, 3) İşlediği günahlara pişman olup, Allahü tealanın azabından korkan kişi, 4) Takva, vera, zühd sahibi; yani haramlardan sakınıp, şüpheli korkusuyla mübahların çoğunu terkederek dünyaya zerre kadar meyletmeyen alimdir." buyurdu. "Bu kıymetli insanların içinde en üstünü hangisidir?" diye sordular. Buyurdu ki: "İlim ve hilm sahibi alimlerdir."

Şems-i Tebrizi, Peygamber efendimizin güzel ahlakını örnek alıp, bütün işlerini, adetlerini, ahlakını O'na uydurmaya gayret ederdi. Şayet bir kimseden rahatsız olsa; "Ya Rabbi! Bu kimsenin malını ve çocuklarını çok eyle" derdi. Çünkü, Peygamber efendimiz de böyle dua ederdi. Resulullah efendimizin beddua etmek adetleri değildi.

Şems-i Tebrizi hazretleri uzun ve yorucu bir yolculuktan sonra 1244 senesi Ekim ayında Konya'ya geldi. Büyük kapıdan şehre girerek bir han sordu. Gösterilen Şekerrizan Hanına yerleşti.

hele hele bu şimdiki hoca bozuntuları hic anlayamaz...

tebrizli şems. dedesi zerdüşt. kendisi hululiyeci. yani Allahın, insan vücuduna girebilmesi inancına sahip . moğol ordusunun en ön safında savaşarak anadoluya giren kalenderi dervişlerinden. mevlananın kızı kimya hatunu öldüren ve daha sonra mevlananın oğlunun da dahil olduğu bir ekip tarafından öldürülen şahsiyet..

Şems-i Tebrizi hazretleri, Ebu Bekr-i Kirmani'den ve Baba Kemal-i Cündi'den feyz aldı. Onunla beraber, Baba Kemal'in yanında, Şeyh Fahreddin-i Iraki de ders aldı. Şeyh Fahreddin, her keşf ve halini, şiirler halinde Baba Kemal'e arz eder bildirirdi. Birgün Baba Kemal, Şemseddin-i Tebrizi'ye; "Sana esrardan ve hakikatlerden bir şey hasıl olmuyor mu? Neden hiç söylemiyorsun?" dedi. Cevabında; "Ondan daha çok oluyor. Fakat, ben onun gibi şiir söyleyemiyorum." dedi. Bunun üzerine Baba Kemal; "Allahü teala, sana öyle bir arkadaş ihsan eder ki, o senin adına her marifet ve hakikatleri söyler." buyurdu. Şems-i Tebrizi hocalarını çok sever, derslerine çok çalışırdı. Bu bağlılık ve çalışmalarının sonunda, manevi ilimlerde yüksek derecelere ulaştı.

Bu yalancı uykudan, bu sesle uyandılar,

"Dünya, insanı heva ve hevesine kaptırır, nefsin arzularına uydurur. Neticede Cehennem'e götürür."

Şimşek çakıp, kuvvetle, gök gürledi peşinden,

Düşüp aşk oduna yandım

BAŞKA ÇARE YOK

Şems ona anlattıkça, Allah'ın sevgisinden,

Beni yaktı aşkullah

Onları göstererek, sordu ki: "Nedir onlar?"

Şemseddin-i Tebrizi hazretleri, Tebriz'de ilim öğrendi ve edeb üzere yetişti. Daha küçük yaştayken manevi hallere, üstün derecelere kavuştu. Kendisi şöyle anlatır:

Ansızın gelip gördü, bir gün pederimizi.

Bihamdillah direm Allah

Keşki kalkıp Allah'a, ibadet eyleseler,

1) Tam İlmihal Seadet-i Ebediyye; (49. Baskı) s.1150

ÜÇ SUAL VE BİR CEVAP

Uyandı şehir halkı, bu gök gürlemesinden.

Gafletten uyanırlar, bir şehir halkı böyle."

Mevlana çok üzülüp, dedi: "Eyvah, pederden,

Lakin Şems-i Tebrizi, elini uzatarak,

Babam şevkle dinleyip, geçerdi kendisinden.

Şems-i Tebrizi hazretleri, Mevlana'yı velilik makamlarının en yüksek derecelerine çıkarmak için elinden gelen bütün tedbirlere başvuruyor, her türlü riyazet ve mücahedeyi yaptırıyordu. Günler bu şekilde devam ederken, halk, Mevlana'nın hiç görünmemesinden dolayı Şems'e kızmaya başladı. Bir gün bu söylenenleri Şems-i Tebrizi işitince, Sultan Veled'e; "Ey Veled! Hakkımda yine su-i zan etmeye başladılar. Beni Mevlana'dan ayırmak için, söz birliği etmişler. Bu seferki ayrılığımın acısı çok derin olacak!" dedi.

Bu şekilde aylarca, devam etti bu sohbet,

Ayan olur Cemalullah

Cemal-i zata ermektir

Hz. Şems sempozyumunda Prof. Mahmut Erol Kılıç'ın konuşması

Görmez fazla ızdırap, yarın mahşer gününde."

Sohbetine daha çok, aşk ile etti devam.

Sohbet ediyorlarken, medresenin damında,

Aleyke ya Resulallah

Şems-i Tebrizi hazretleri bu ilham üzerine tam bir doğruluk ve büyük bir aşkla Tebriz'den Anadolu'ya hareket etti. ÖnceŞam'a oradan Konya'ya geldiği de rivayet edilmiştir. Bu yolculuğu esnasında başından birçok hadiseler geçti.

GAFLETTEN UYANMAK İÇİN

Civardaki evlerden, sesler yükseliyordu,

Mevlana Celaleddin ile Şems-i Tebrizi, eskisi gibi yine bir odaya çekilip sohbete başladılar. Hiç dışarı çıkmadan, yanlarına oğlundan başka kimseyi sokmadan, manevi bir alemde ilerlemeye başladılar. Halk, Şems gelince Mevlana'nın sakinleşeceğini, aralarına katılıp, kendilerine nasihat edeceğini, sohbetlerinden istifade edeceklerini ümid ederlerken, tam tersine, eskisinden daha fazla Şems'e bağlandığını ve muhabbetinin ziyadeleştiğini gördüler.

Şems-i Tebrizi hazretleri bir gün kalb gözüyle gayb alemini seyrederken, kırk bin talebesi olan evliyanın büyüklerinden birini gördü. Ellerini açmış, büyük bir gönül kırıklığı içerisinde cenab-ı Hakk'a; "Ya Rabbi! Ya Rabbi!" diye dua ediyordu. Öyle bir yalvarışı vardı ki, bütün ruhlar, onunla birlik olmuşlar, "Ya Rabbi! Ya Rabbi!" diyorlardı. Şems-i Tebrizi de o anda cenab-ı Hakk'a münacaat edip, yalvardı. Bu sırada yalvarışlarına cevap olarak; "İste ey Şems! Bütün dileklerin yerine getirilecek." diyen bir ses işitti. Bunun üzerine Şems-iTebrizi; "Ya Rabbi! Sana bütün ruhlarla birlikte"Ya Rabbi! Ya Rabbi!" diye yalvaran bu veli kuluna ihsan eyle." dedi. Şems-i Tebrizi hazretlerinin bu şefaatiyle, o veli, derhal isteğine kavuştu.

Mevlana otururken, bir havuz kenarında,

Ve kaldırıp hepsini, attı suyun içine.

Bu alem küllü mahvolur

Şems-i Tebrizi hazretleri Konya'ya geldiğinde halk onun hakkında; "Acaba bu zat Allahü tealanın bir velisi midir?" dediler ve onun sohbetlerini dinlemeyi arzu ettiler. Şems-i Tebrizi hazretleri kimseyle görüşmek istemedi. Konuşmalar çoğalınca, mecbur kalıp; "Benim bir huyum vardır. Nedir derseniz! Ben bir yahudi ve hıristiyan gördüğümde onlaraHak tealanın hak yola kavuşturması için dua ederim. Bir kimse ki bana sövse, rencide etse ben yine ona dua edip; "Ya Rabbi! O kimsenin dilini sövmekten kurtar, iyiye çevirip sövmek yerine tesbihle, tehlille meşgul olsun demekten başka işim yoktur. Ben veli olsam olmasam size ne?" buyurdu ve bir zaman insanlarla görüşmekten uzak durdu.

şems hz. nin tevile ihtiyacı yoktur onu normal insanlar anlayamaz...

Şems-i Tebrizi hazretlerinin gitmesi Mevlana'yı çok üzdü. Günler geçtikçe ayrılık acısına sabredemiyor, kendisinde tahammül edecek bir hal bırakmıyordu. Şems'in ayrılık hasreti ve muhabbeti ile yanıyordu. "Şems! Şems!" diyerek ciğeri yakan kasideler söylüyor, göz yaşlarıyla dolu yazdığı mektupları Şam'a, Şems-i Tebrizi hazretlerine gönderiyordu. Eğer bir kimse; "Şems-i Gördüm." diye yalan söylese, ona müjdelik olarak üzerindeki elbisesini verirdi. Bir defasında birisi; "Şems-i Tebrizi'yi Şam'da gördüm. Sıhhati yerindeydi." dedi. Mevlana, ona elinde bulunan ne varsa hepsini verdi. Orada bulunanlardan biri; "O, Şems-i Tebrizi'yi görmedi. Yalan söylüyor" deyince, Mevlana da; "Ona verdiğim bu elbiseler, sevdiğimin yalan haberinin müjdesidir. Onun hakiki haberini getirene canımı veririm." diye cevap verdi. Böylece aylar geçti. Mevlana artık dayanamayacağını anlayınca, oğlu SultanVeled'i Şam'a göndermeye karar verdi. Oğlunu çağırıp; "SüratleŞam'a varıp, filanca hana gidersin. Şems-i Tebrizi hazretlerinin o handa bir genç ile sohbet ettiğini görürsün. O genci küçümseme sakın. O, Allahü tealanın sevdiği evliyanın kutuplarından biridir. Selamımı ve dua isteğimi kendilerine bildir. İçinde bulunduğum şu vaziyetimi, hasretimi dile getir. Buraya acele teşriflerini tarafımdan istirham et." dedi. Sultan Veled, hemen hazırlıklarını tamamlayıp yola çıktı. Şam'da, babasının tarif ettiği handa, Şems-i Tebrizi'yi bir gençle konuşuyor buldu. Durumu dilinin döndüğü kadar anlattı. Konya'da bu hadiseye sebeb olanların tövbe ettiğini ve Mevlana'dan çok özürler dilediklerini de sözüne ekledi. Bunun üzerine Şems-i Tebrizi, Konya'ya tekrar gitmeye karar verdi. Hemen yola çıktılar. Sultan Veled, Şems hazretlerini ata bindirdi, kendisi de arkasında yaya olarak yürüyordu. Şems-i Tebrizi, Sultan Veled'in ata binmesi için ne kadar ısrar ettiyse, o; "Sultanın yanında hizmetçinin ata binmesi bizce yakışık almaz." diyerek ata binmedi. Sultan Veled, Konya'ya yaklaştıklarında Mevlana'ya haberci gönderip, Konya'ya girmek üzere olduklarını bildirdi. Mevlana hazretleri müjdeyi getirene o kadar çok hediye verdi ki, o kimse zengin oldu. Konya'da tellallar bağırtılarak, Şems'in Konya'yı teşrif etmek üzere olduğu bildirildi. Konya'da başta padişah olmak üzere, ileri gelen vezirler, hakimler, zenginler ve bütün halk yollara döküldü. Büyük bir bayram havası içinde Şemseddin Tebrizi ile Sultan Veled göründüler. Sultan Veled, atın yularından tutmuş, Şems de atın üzerinde, başı önünde ağır ağır ilerliyorlardı. Bu muhteşem manzarayı seyredenler, büyük bir heyecana kapıldılar. Mevlana koşarak ilerledi, atın dizginlerine yapıştı. Göz göze geldiler. Şems'in attan inmesine yardım eden Mevlana, üstadının ellerinden sevinç gözyaşları arasında doya doya öptü. Bu arada yanık sesli hafızlar Kur'an-ı kerim okumaya başladılar. Herkes büyük bir haz içinde Kur'an-ı kerimi dinledikten sonra, sıra ile Şems-i Tebrizi hazretlerinin ellerini öptüler. Sonra Mevlana'nın medresesine geldiler. Şems-i Tebrizi, Sultan Veled'in kendisine gösterdiği hürmeti ve yaptığı hizmetleriMevlana'ya anlattı. Bundan çok memnun olduğunu bildirerek; "Benim bir serim bir de sırrım vardır. Başımı sana feda ettim. Sırrımı da oğlun Sultan Veled'e verdim. Eğer Sultan Veled'in, bin yıl ömrü olsa da hepsini ibadetle geçirse, ona verdiğim sırra, yani evliyalıkta yükselmesine sebeb olduğum derecelere kavuşamaz." dedi.

9) Risale-i Sipahsalar

"Henüz ilk mektepteydim. Daha büluğ çağına girmemiştim. Peygamber efendimizin sevgisi bende öyle yer etmişti ki, kırk gün geçtiği halde, O'nun muhabbetinden aklıma yemek ve içmek gelmedi. Bazan yemeği hatırlattıklarında, onları elimle yahut başımla reddederdim. Göklerdeki melekleri ve yerde gayb alemini, kabirdekilerin hallerini müşahede edebilirdim. Hocam Ebu Bekr, hallerimi başkalarına haber vermekten beni men ederdi. Bir gün babam bu hallerimden ürktü ve beni karşısına alıp; "Yavrucuğum! Ben senin acayip işlerinden bir şey anlamıyorum. Bunun sonu nereye varacak? Korkarım ki sana bir zarar erişir?" dedi. Ben de ona; "Babacığım! Bir tavuğun altına konan bir ördek yumurtasından çıkan ördek yavrusunun dereye dalıp yüzdüğü gibi ben de manevi deryaya dalmış bir haldeyim." diye cevap verdim."

7) İslam Alimleri Ansiklopedisi; c.9, s.283

Bana üns oldu zikrullah

Mevlana görünce de, ondan bu kerameti,

"İlim üç şeydir: Zikreden dil, şükreden kalp, sabreden beden."

Şems-i Tebrizi hazretleri Şam'danKonya'ya gelirken, yol üzerinde bulunan bir hana uğrayarak burada yatmak istedi. Fakat uğradığı bütün hanların dolu olduğunu, hiç kalacak yerlerinin olmadığını öğrenince, camide sabahlamak istedi. Camiye gidip yatsı namazını cemaatle kıldı. Cemaat dağıldığında, o hala duaya devam ediyordu. Duasını bitirdiğinde, camide kimse kalmamıştı. Cübbesini çıkarıp başının altına koyarak uzandı. Günlerce süren yolculuğun verdiği yorgunlukla hemen kendinden geçti. Bir müddet sonra caminin kapılarını kilitlemek üzere gelen görevli, camide birinin yattığını görünce, yanına yaklaşarak: "Burada yatılmaz kalk!" dedi. Şems-i Tebrizi hazretleri doğrularak: "Benim kimseye bir zararım dokunmaz. Garibim, uzak yoldan geliyorum. Hanlarda da yatacak yer yokmuş, başka kalacak bir yerim de yok. Bırak da burada sabahlıyayım." dedi. Camiyi kilitlemek için gelen kişi; "Beni uğraştırma, sana kalk dışarı çık dedim, yoksa yaka paça seni dışarı atmasını bilirim." diye karşılık verdi.

Herkes korkularından, "Allah Allah" diyordu.

Uyandır ölü gibi, yatan bu ahaliyi."

Öyle ki, babam onun, dururken huzurunda,

Şems-i Tebrizi hazretlerine bir kimse; "Efendim! Marifeti bana anlatır mısınız?" dedi. O da; "Bir gönül ki, Allahü tealanın muhabbetiyle yanıp, onunla hayat buluyorsa, bu marifettir." buyurdu. Soruyu soran; "Peki ben ne yaparsam bu marifeti elde edebilirim?" diye tekrar sordu. "Bedeni terk ederek. Çünkü Allahü teala ile kul arasındaki perde, kişinin bedenidir. Allahü tealaya vasıl olmasına mani olacak şey dört tanedir: 1) Şehvet, 2) Çok yemek. 3) Mal ve makam, 4) Ucb ve gurur. İşte bu dört şey, kulun cenab-ı Hakk'a ulaşmasına manidir." buyurdu.

Ehad kalmaz fena bulur

Bu tevhidden murad ancak

Görünen kendi zatıdır

Hazret-i Şems buyurdu: "Nasıl şimdi insanlar,

Kaynakça :

Önce herkes babama, tabi iken, bu sefer,

Eskiden herkes babama uyardı, şimdi ise, babam, Şems'e uyar oldu. Şems babamı muhabbete davet ettikçe, babam, Allahü tealanın muhabbetinden yanıp kavrulurdu. Babam artık onsuz yapamıyor, yanından bir an ayrılmıyordu. Bu şekilde aylarca sohbet ettiler. Böylece babam pek büyük manevi derecelere yükseldi."