Fahrettin Altay Paşa ile 1973 yılında Dumlupınar'da karşılaşmış ve ondan bu savaşın cereyan ve tatbik şeklini öğrenmiştik.. O zamanlar bu kahraman Paşamız 92-93 yaşlarındaydı. Tüm Dumlupınarlılar, Çalköy, Keçiller, Hamurköy, Kurtköy, Altıntaş halkı ona çok büyük saygı gösteriyorlardı.

Yolda ancak tek kolla gidebiliyorduk. Ağaçlık, taşlık, sarp bir dağ youydu bu. Nihayet dağı aşarak ovaya indiğimiz zaman gün ağrmış, topçularımızın bombardımanı, piyadelerimizin hücumu başlamıştı.

SAVAŞMAK İÇİN ÇARE

Altay Paşa, Atatürk'ün Çanakkale Arıburnu ve Anafartalar Savaşlarından tanıdığı komutanlardandı. Kurtuluş Savaşı için Ankara'ya geldiği zaman, Albay Fahrettin'i kazanmak gerektiğini düşünmüştü. O sırada Fahrettin Albay süvari olarak, Vahidettin'e ve hilafete çok yakındı.

Balkan Savaşı sırasında Bulgar ordusunun Edirne'ye kadar ilerlemesi üzerine 1913'de Çatalca Aşiret Süvari Tugayı'nın başına geçerek Bulgar saldırılarını önledi. 1914 yılında yarbaylığa yükseldi ve önce IV. Kolordu Kurmayı daha sonra da ikinci defa Erkan-ı Harbeye Şube müdürlüğü yaptı. 1915 yılında albaylığa terfi etti.

ATATÜRK'ün en güvendiği kahramanlardan olan Fahrettin Altay Paşa, KURTULUŞ SAVAŞI ve ATATÜRK hakkında hayasızca ileri-geri konuşanlar olunca güleçliğini birden kaybeder ve adeta çığrından çıkarak, o heybetli 1,90'lık iri cüssesi ile sanki yumruk yumruğa dövüşecekmiş gibi hayasızlara karşı çok, çok ağır ve epeyce de küfürlü konuşurdu.

?Savaş sırasında üç süvari tümenniden teşkil edilen Süvari Kolordusu?nun görevi, Büyük Taarruz?da piyadelere yardım etmek ve düşmanın tam yenilmesini sağlamaktı. Yunan cephesi tahkim edilmiş olduğundan, süvari yalnız başına bu cepheyi yaramazdı. Esasen topçusu da zayıftı. Her tümende bir dağ bataryamız vardı. Her top sekiz katırla taşınırdı. Bunun için düşünülen iş piyade kolordularımız düşman cephelerini yardıktan sonra süvarinin düşman içine dalmasıydı. Aslında bu hal, ilk savaşa seyirci kalmak demekti?

Fahrettin Altay Paşa, ender görülen bir vatanperverdi. Atatürk onu çok sever ve takdir ederdi. Sadece bir sefer, 28 Ağustos 1922 tarihinde, Altay Paşa'nın; Altıntaş'ın Genişler Köyünde birliklerini bir süre dinlendirmesinden dolayı onu eleştirmiş ve "Yunanlılara karşı birliklerinin daha sert ve hızlı, daha ser'i davranmasını" istemiş ve onu uyarmıştı.

Bundan sonra düşman Dumlupınar?da tutunmak istediyse de Sinanpaşa Ovası?nda ilerleyen 1. Kolordumuz buna fırsat vermemişve Trikopis?ten evvel Dumlupınar?a yetişmiştir.?

1920 yılında açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Mersin Milletvekili olarak adı geçse de çatışmaların içinde bulunduğundan görevini yerine getiremiyordu. Kurtuluş Savaşı'nın son yılındaki çarpışmalarda Afyon, Alaşehir, Uşak, Altıntaş çevresindeki çarpışmalarda Altay'ın süvarileri büyük hizmet gördü. Kaçış halinde yunan ordusunu kovalayarak İzmir'e giren ilk süvari birlikleri de Altay'ın komutasındaydı. Bu başarılarının sonucu olarak Altay o yıl korgeneralliğe yükseltildi. Süvari kolordu komutanlığının yanı sıra bir ara I. Ordu komutan vekilliği de yaptı.

Fahrettin Altay, 1880 yılında Arnavutluk'un İşkodra kentinde doğdu. 1900 yılında Harp Okulu'nu, 1902 yılında da Harp Akademisi'ni bitirdikten sonra ilk görev yeri olan Dersim'e, VI. Ordu'da aşiret süvari alayının azaltılması için gönderildi ve burada 8 yıl görev yaptı. 1910 yılında Harbiye I. Şube müdürlüğüne atandı. Ardından Büyükçekmece'de Donanma Komutanlığı'nda bir süre görev yaptı.

ATATÜRK'ün Çanakkale'den tanıdığı ve Kurtuluş Savaşında görev verdiği Fahrettin Albay, ATATÜRK tarafından Sakarya Meydan Savaşından sonra gösterdiği yararlılıklardan sonra Paşalığa yükseltilmiş ve ünlü Dumlupınar Meydan Savaşının öncesi ve sonrasında harikalar yaratan süvarilerimizin Kolordu Komutanlığını yapmıştı.. 5 nci Süvari Kolordusu.. Bu Kolordu şimdi zırhlı mekanize kolordu şeklindedir ve Tekirdağ'da konuşlandırılmış bulunuyor.

V. Ordu'nun emrinde çalışan Altay, 1917'de Vehip Paşa ile birlikte Almanya'ya giden heyette yer aldı. Aynı yıl 26. Tümen komutanlığı, 1918'de 15. Kolordu Komutan vekilliğine ve gene aynı yıl tekrar 12. Ordu komutanlığına atandı. I. Dünya Savaşı bittiğinde III. Kolordu Komutanı olan Fahrettin Altay, Kurtuluş Savaşı süresince 12. Kolordu Kumandanı olarak 1920'de Delibaş İsyanı'nın bastırılmasında, Sakarya Meydan Muharebesi'nde, I. ve II. İnönü Savaşları'nda görev aldı.

Ankara ve tüm yurtta bayram havası vardı. Düşmanlar ise kan ağlıyor,

(1880? 26 Ekim 1974)

Kurtuluş Savaşı yılları boyunca dört yıllık sürede Yunan kuvvetlerine karşı hep daha zayıf durumda idik. Zaman zaman bire karşı beşle dövüştük. Tek üstün tarafımız onlarda olmayan süvari kuvvetlerimizdi. Sakarya?dan beri bu kuvvetlerimizin başında bulunan rahmetli Orgeneral Fahrettin Altay?ın anılarındaki açıklamalar da bunu götermektedir. Ayrıca Yunan işgal ordusu arkasında kalan ve yıkıcı sabotajlarla onlara nefes aldırmayan?Demirci Akıncıları? vardı. Küçük çapta da olsa bir Kolordu?nun yapabileceği büyüklükte faydalar sağlayan bu kuvvetlerin başında bulunan Demirci Akıncıları kumandanı da anılarını yazmış, Türk Tarih Kurumu bu anıların bütününü büyük hacımlı bir kitap halinde yayınlamıştır. ?Demirci Akıncıları? adını taşyan bu anılar çok önemlidir. Aynı zamanda Fahrettin Paşa?da hem eski harflerle hem de yeni harflerle yayınladığı anıları?Kurtuluş Savaşı?nda Süvari Kolordusu? adını taşır. Fahrettin Peşa?nın bir de damadı bulunan İnsel Kitabevi sahibi rahmetli Avni İnsel?in yayınladığı büyük bir cilt halinde ki anları olan?On Yıl Savaş ve Sonrası? adlı hatıralarında da Kurtuluş Savaşı?ndaki Süvari Kolordusu?nun bütün kahramanlık destanını anlatmıştır. Olayın üzerinden yıllar geçtikten sonra gazeteci aziz dostum Vural Sözer?e verdiği bir mülakatta konu ile ilgili olarak 30 Ağustos Zaferi hakkında şunları anlatır:

1921 yılında Kurtuluş Savaşı'nda gösterdiği başarı ile tümgeneralliğe yükseldikten sonra sorumluluğu genişletilerek Kolordu Komutanı yetkisiyle Süvari Grup Komutanğı'na getirildi.

Nihayet İzmir'e ulaşıldı. Doğruca Konak semtindeki Valilik Konağına giden Altay Paşa, işlerini düzene koyduktan sonra Paşalık rütbesini ve aldığı madalyayı annesine göstermek üzere, anaocağına gitti.. Bu anı ve sonraki sahneyi tahmin etmişsinizdir. Yazmayacağım. Feryat ve figan ve hasret birbirine karışmıştı.

Büyük Taarruz'da 8 Eylül 1922 tarihine erişilince, Türkler 400 kilometrelik sahayı aşıp, savaşa savaşa İzmir önlerine gelip, İzmir'e dayanmış oluyorlardı.

Mustafa Kemal'e yakınlaştı ve O'nun emrinde çok çalıştı. Çok yiğit bir subaydı. İriyarı ve 1.80 - 1,90 boylarındaydı.. Tam manasıyla kahraman ve vatanperverdi. Düşmanlara çok öfkelenirdi ama vatan haini olan kalleşlere çok, çok kızar, onlara çok ağır laflar ederdi.

?BAŞKUMANDANLIK MEYDAN SAVAŞI?NDA TÜRK SUVARİ ALAYI?NIN ZAFER PAYI?

Sanırım 92-93 yaşına kadar yaşadı.. Her sene savaş alanlarına gidip gezer, yaşadığı savaş yıllarını arazi üzerinde bir kere daha yaşardı.

Vatan hainleri, nankör ve soysuzlara çok büyük alerjisi vardı. HAKLI!

İzmir'deki Altay Spor Kulübü'nü ziyareti sırasında Mustafa Kemal ATATÜRK ile birlikte İngiltere-Altay maçını izlemişlerdi. Soyadı kanunun çıktığı dönem İran'da olması sebebiyle Atatürk kendisine bu anıya istinaden "Altay" soyadını vermişti.

Ünlü Türk Süvarilerinin unutulmaz Kolordu Komutanı Fahrettin Paşanın annesi, İzmir'de oğulsuz olarak yaşıyan gariban bir ihtiyardı.. Başka çocuğu da yoktu. Komşuların yardımı ve oğlunun Ankara'dan gizlice gönderdiği parayla yaşamaya çalışıyordu.

Kahramanlarımız NUR içinde yatsınlar.

Altay Paşa'nın süvarileri 9 Eylül 1922 tarihinde de İzmir'in Alsancak semtinden içeri girecek, Yunanlılar ise can havliyle Urla istikametinde kaçacaklardı. Atatürk de, İzmir Bornova-Kemalpaşa yakınlarına gelmişti. Piyade birliklerimiz İzmir'e çok yakın olan Turgutlu ve Manisa'ya varmışlardı.

28 Ağustos sabahı erkenden Egret?teki 2. Kolordu?ya ve Afyon?dan çekilenlere Bayramgazi?de yaptığımız hücumlarla Resülbaba tepelerinde tutunmak isteyen düşmanın maksadına mani olduk. Geciken düşman, büyük kuvvetleriyle bize taarruza mecbur oldu. Biraz zayiat verdikse de bu suretle piyadelerimiz yetişerek geciktirdiğimiz düşmanın orada yeni bir mevzi tutmasına mani oldu. Bozguna sağlam kuvvetlerde karştı ve düşman Dumlupınar?a doğru çekilmeye mecbur kaldı.

Öl denilse, ölecek kadar da ATATÜRK hayranıydı.

Tarih 9 Eylül 1922..

Türk Süvari Kuvvetleri Büyük Taarruzda fırtına ve kasırga gibiydiler.

Bu Paşamızın annesi, oğlunun subay olduğunu biliyordu ama Paşa olduğunu bilmiyordu.. Bir yıl önceki yani 11 Eylül 1921 tarihindeki terfisini bilmiyordu. O rütbeyi Sakarya Meydan Savaşı kazanılınca almıştı.. Oğlunun Paşa olduğunu duymamıştı ve esasen bu durum gizli tutuluyordu.

?Bu bize biraz ağır geldi. Savaşa aynı zamanda katılabilmek için, süvari tümenlerini, bulunduğumuz mevkie nispetle bize daha müsait hareket imkanı verecek araziye intikal ettirmeyi düşündüm ve bu maksatla harekete geçecek bir yol aradım.

İzmir, artık Türklerin sayılıyordu.

ATATÜRK'ün bu ünlü süvari komutanına saygılarımla..

Kurtuluş Savaşımızda Paşa olarak çok hizmetleri oldu.

Kurtuluş Savaşı komutanlarından olan Fahrettin Altay, Başkomutanlık Meydan Savaşı'nda İzmir'e giren ilk Türk komutandır.

Süvari Kolordusu Komutanı, Rahmetli Fahrettin ALTAY Paşaya saygılarla..

1944 yılında I. Kolordu Komutanı olan Fahrettin Altay, aynı yıl İran ve afganistan arasındaki sınır anlaşmazlığı konusunda hazırladığı rapor ile hakemlik yaptı. Ertesi yıl Yüksek Askeri Şura üyeliği yaptığı sırada yaş haddinden dolayı emekli oldu.

İlk darbemizi, düşmanın geçtiğimiz gediği tutmak maksadıyla göndermesi mutat olan süvari kuvveti yedi. Bu kuvvet kılıçtan geçirildi. Afyon-İzmir demiryoluna kadar ilerleyen keşif kollarımız, telgraf hattını kestiler ve Balmahmut?tan cepheye kuvvet gönderildiğini bildirdiler. Hazırlığını tamalayan 1. Tümen?i bu istikamete ilerlettim.

Sinanpaşa Ovası?nda, Yunan işgalinde, Tokuşlar köyünden Haydar Ağa isminde hamiyetli bir vatanperver bize ara sıra bilgi veriyordu. Buvatandaşın Ahır Dağları?nda Yörükmezarı denilen bir gedikten aşan sarp bir patikanın mevcudiyetini öğrendim. Bu gediği düşman gündüzleri tutuyor, gece olunca çekiliyormuş. İşte bu yoldan geçmeyi kurdum ve ordu kumandanına müracaat ettim. Çok muvafık buldular ve o yolda emir verdiler. Başta 1. Tümen, arkasında 14. Tümen olmak üzere 25 Ağustos akşamı bu istikamette yürüyüşe başladık. 2. Tümen?imiz on beş kilometre geride olduğu için bizi uzaktan takip ediyordu.

1923 yılında yapılan seçimlerde tekrar milletvekili seçildi. Ancak askerlik ve milletvekilliğinin beraber yürümemesi üzerine Mustafa Kemal Atatürk'ün tavsiyesi üzerine meclisten ayrıldı.

Türk süvarileri İzmir'e girmişti.. Saat 10,30 suları..

Altay Paşa dindar bir subaydı ama Vahidettin'in Haçlılara yakın durup vatana da ihaneti nedeniyle ondan çabucak soğudu, nefret etti.

Fahrettin Altay Paşa Taarruz'u Anlatıyor

Orgeneral Fahrettin Altay

ALINTIDIR.

Altay Paşa'nın anılarına dair yazdığı kitabı mutlaka okumalıyız.

Altay Paşa'nın İzmir'e doğru süvarilerini dörtnal ile koşturması ve sürekli olarak emirler yağdırmasının bir nedeni de, İzmir'deki yaşlı annesine kavuşacak oluşuydu. Dağlar ve tepeler aşarak taa AKŞEHİR' den gelmişti. Yol zikzaklar da hesaba katıldığı zaman 500-600 kilometreyi aşıyordu.

Bu kahraman Paşamız, Büyük ATATÜRK'ün üstün zeka ve dehasını savaş meydanlarında bizlere bizzat ve saatlerce anlatmıştı. Hala o savaşın heyecanını yaşıyordu. Nur içinde yatsın!

Bu muharebedeki kayıplarımız arasında bulunan 13. Süvari Alayı Kumandanı Binbaşı Galip?in büyük hizmeti olmuştur. Savaştan sonra şehit olanların adına Egret köyü civarında, yol kenarında bir sütun dikerek isimlerini yazdırttım. Karayolları da sonradan bu isimleri mermer levhalar üzerine yeni harflerle yazdırmak kadirşinaslığını göstermiş. Gelen geçen yolcular bu isimleri selamlar ve her sene 28 Ağustos sabahı civar köy halkı oraya toplanarak dua eder.

KILIÇLAR KINDAN SIYRILIYOR

Bu sırada, Uşak tarafından, bir düşman kuvvetinin ilerlemekte olduğu haberi geldi. Ona karşı da 14. Tümen?i gönderdim. Öğleden sonra 2. Tümen de Sinanpaşa Ovası?nda toplanmıştı. Oradan Çiğiltepe?ye yardım emri almıştım. Toplanıp hazırlanmış olan 2. Tümeni de oraya gönderdim. Bu suretle 26 Ağustos günü, uzun ve yorucu bir gece yürüyüşünden sonra düşman gerilerine hakim bir duruma girmiş olmuştuk.

Askerlik yaşamı sona erdikten sonra tekrar siyasete giren Altay, 1946-1950 yılları arasında Burdur Milletvekilliği yaptı. Demokrat Parti'nin kuruluşunda önemli rol oynadı ve 1950li yıllardan sonra siyasetten çekilerek İstanbul'a yerleşti. 26 Ekim 1974'de İstanbul'da hayatını kaybetti. Ankara'daki Devlet Mezarlığı'na defnedildi.

acılar içinde kıvranıyorlardı.

Süvari Albay Fahrettin , 1920 yılında hilafetçi ve saltanatçı iken, Refet Albay tarafından Ankara'ya getirilmiş ve Mustafa kemal ile görüşüp konuştuktan sonra hilafet ve saltanat düşmanı olmuştur.

26/27 gecesi, kolorduca, ertesi gün yapılacak iş düşünüldü ve Uşak-İzmir cihetinden düşmanın, trenle cepheye kvvet göndermesi lazım geleceği tahmin edildi. Bu durumda gelecek kuvvetin, indirme istasyonu Küçükköy istasyonu olabilirdi. Bunun için Küçükköy istasyonunu tutmak, düşmanı daha uzak bir istasyonda inmeye mecbur etmek ve saf dışı bırakmak gerekiyordu. Bu vazifeyi 2. Tümen?e verdim. Düşmanda kendilerince büyük önem taşıyan bu istasyonu takviyeye gelmişti. Muhafızlarla yapılan muharebede biraz zaviyat verdik ama, istasyonu da kullanılmayacak hale getirdik. Buradaki şehitlerimiz arasında, çok kiymetli hizmetleri görülen yedek teğmen İzmir?li Yıldırım Kemal?in ismi sonradan bu istasyona verildi.