(Bütün Peygamberler şunlara lanet etmiştir: 1- Allah?ın kitabında olmayan şeyi ona ekleyen , 2- Allah?ın kaderini inkar eden, 3- Allah?ın zelil ettiğini aziz, aziz ettiğini de zelil eden zalim idareci.)

(Allahü teala, kaderiye ve mürciyeye, 70 Peygamber lisanıyla lanet etti.)

diye soranlara Peygamber efendimiz, ve buyurdu.

Sayıların sonu olmaz

Aynı suali soran, başka birine de, Şems suresini okudu. İlgili kısmın meali şöyle:

Bir cebriyeci, kendisine saldırana kızmaz mı? Allah yaptırıyor der mi? Mesela, Cebriyenin ensesine bir tokat vursak, der, ona desek, bize hak verir mi?

Cebriye fırkası:

Miracı, diğer mucizeleri ve kerameti inkar ederler.

Mutezile olan ise, topraktan yaratılmış olduğu halde, çamur toptan etkilendi. Toprak topraktan etkilendiğine göre ateş de ateşten etkilenir. Demir testeresi demiri kestiği gibi, ateş de ateşi yakar.

CEVAP

Sonraki yıllarda bilhassa felsefe eğitimi yapmış ve felsefeye meraklı kişiler, Vasıl bin Ata'nın yolundan yürüyerek, Allahü tealanın zatı ve sıfatları ile, kader, amellerle iman arasındaki münasebet ve diğer konularda İslam dininin sınırlarını zorlayacak kadar ileri derecelere varan ayrılıklara düşmüşlerdir.

Hazret-i Meryem?e her zaman taze meyve ve yiyecek verilirdi. (Al-i imran 37)

derler. Hadis-i erbain?de buyuruluyor.

Akılcı olan mutezile sorar:

Bütün bu ayet-i kerimelere ve çoğu Kütüb-ü sitte?de bulunan hadis-i şeriflere rağmen, kaderi inkar eden, Resulullah böyle şey söylemez diyebilen mutezile bozuntularının, art niyeti meydandadır.

Cebriye fırkası, insanın kesbini, iradesini inkar ederek, dediler. Böyle söylemek küfürdür. Elin titremesi başkadır; isteyerek oynatması başkadır. Bir ayet-i kerime meali:

Ustasız yapılan kayık

Demek ki, insanların yaptığı her hareket, her iş, insanın kesbi ve Allahü tealanın yaratmasıyladır. İnsan istiyor, Allahü teala da yaratıyor. Allahü teala yaratmıyor diyen mutezile sapık yoldadır. Günümüzde bazı mutezile bozuntuları, kaderi cebriyenin anladığı gibi göstererek inkara çalışmaktadır.

Allahü teala zorla inandırırsa, niye diyecek ki? Demek ki, Allahü teala, insana bir irade verdi. İnanmak da, inkar etmek de, insanın elindedir.

Cebriyeciler, diyorlar. Bu sözleri küfürdür. Dört ayet-i kerime meali:

Hazret-i İmamın böyle kısa cevaplar verdiği çoktur. Mesela bir ateistle saat onda buluşup münazara etmek üzere anlaşırlar. Hazret-i İmam kasten toplantıya bir saat kadar geç gelir. Gecikince, ateist, der, gelince de niye geç kaldın diye sorarlar. O da, der. Ateist, gülmeye başlar, der. Hazret-i İmam hemen taşı gediğine koyup, diyerek ateistle münazara bile etmeden galip gelir.

" Hazret-i İmam, (Sayıların bile 1?den öncesi ve sonu olmadığına göre, kainatı yoktan yaratan ezeli ve ebedi olmaz mı?) der."

Mutezile fırkası

derler. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:

Sual: Mutezile fırkası nasıl meydana çıkmıştır, fikirleri nelerdir?

İmam-ı a?zam hazretlerine bir ateist, bir mutezile, bir de cebriyeci üç kimse gelir. Ateist sorar:

İmam-ı a?zam hazretleri, yerden 3 avuç nemli toprağı top gibi yapıp, her topu birine atar.

Cebriyeci de sorar:

Görüldüğü gibi, Allahü tealanın bilmesi, zorla yaptırması demek değildir. Mesela, takvimlere, bir yıl içinde güneşin ne zaman doğup, ne zaman batacağı, hesaplanarak yazılır. Güneş, takvimde bildirilen saatlerde doğup batar. Güneş, takvime öyle yazıldı diye bilinen saatlerde doğup batmaz. Aksine, güneş o saatte doğacağı için, takvime yazılır. İşte, bir kimsenin günah işleyeceğini de Allahü teala elbette bilir. Bu, onun kaderinde yazılıdır. Yazılı olması, o günahı işleyeceği içindir; yoksa kaderinde yazılı olduğu için o günahı işlemez.

derler.

Bunlar bana soru sordu ben de cevap verdim. Ateist, Allah varsa, var olan şeyin görünmesi gerekir demişti. Toprak başımı acıttı dedi, madem ağrı var, ağrıyı göstermesi lazımdır. Ağrıyı bile göremeyen Allah?ı nasıl görebilir ki? Ateist akılsızdır, aklı varsa göstermesi gerekir. Ruh da akıl gibi görünmez, ama yaptıklarından anlaşılır. Kainatın var olması da onun bir yaratıcısının olması gerektiğini gösterir.

Mutezile fırkası:

Bu ayet-i kerimelerin açıklamasında, Muhammed Masum hazretleri buyuruyor ki:

derler. Ehl-i sünnet itikadında, amel ile iman ayrıdır, günah işleyene kafir denmez. Günah işleyen kafir olsaydı, yeryüzünde müslüman kalmazdı. Masum olmak meleklere mahsustur. Kur?an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki:

Allahü teala, kullarının iyilik mi kötülük mü işleyeceklerini, Cehennemlik mi, Cennetlik mi olduklarını elbette bilir, bildiğini de yazıyor. Yoksa yazdığı için kul öyle yapmak zorunda kalmıyor. Cebriye, zorla Allah yaptırır der; mutezile ise Allah?ın kaderini inkar eder.

Yine bir ateist, der. Hazret-i İmam, 1?den önce sayı var mı? der. O da yok der. der. O da, epey saydıktan sonra, bırakır. Hazret-i İmam, der. Ateist, deyince, Hazret-i İmam, (Sayıların bile 1?den öncesi ve sonu olmadığına göre, kainatı yoktan yaratan ezeli ve ebedi olmaz mı?) der.

derler. Kur?an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki:

Bu fırka, diyerek şu mealdeki ayetleri delil olarak gösteriyor:

Kuru akılcı ve bid?at fırkalardan Mutezilenin görüşlerinden bazıları şunlardır:

Her ne kadar akıl, iyiyi kötüden ayıran bir kuvvet ise de, her işte ölçü olmaz. Allahü tealaya ait bilgilerde akıl senet olmaz. Akıl, kendi başına dinin emir ve yasaklarını bilseydi, Peygamberlere, alimlere lüzum kalmazdı. Dinin hükümlerini duymayan, cezalandırılmaz. Bir ayet-i kerime meali:

(Şu üç şeyden korkuyorum: 1- Alimin sürçmesi, 2- Münafıkların?Kur?an böyle diyor? diyerek tartışmaya girişmesi, 3- Kaderin inkar edilmesi.)

Bozuk fırkalardan biri olan Mutezile, Hasan-ı Basri hazretlerinin derslerinde bulunan Vasıl bin Ata tarafından ortaya çıkarılmıştır. Büyük Ehl-i sünnet alimi ve veli bir zat olan Hasan-ı Basri, diyerek Ehl-i sünnetten ayrılan Vasıl bin Ata için, yani buyurmuştu. Buradaki i?tezele kelimesinden dolayı Vasıl'a ve onun yolunu tutanlara Mutezile ismi verilmiştir.

Son hadis-i şerifte, Allahü teala, buyuruyor. Kötülüğü zorla yaptırsaydı, kendi yazdığı hüküm için yazıklar olsun der miydi? Bu söz, demektir.

Eshab-ı kehf asırlarca, ölmeden uyudu. (Kehf 17,18)

Günümüzde cebriye fırkası azsa da, aklına güvenen mutezile bozuntuları çoktur.

İmam-ı a?zam hazretleri der ki:

Peygamber efendimiz buyuruyor ki:

İnsanların başına gelecek olaylar, doğacakları, ölecekleri ve ne iş yapacakları gibi bütün bilgiler, levh-i mahfuz denilen bir kitaptadır. Bu kitaptaki bilgilere, kader deniyor. Bunlar nasıl inkar edilebilir ki? Kader hakkında birkaç ayet-i kerime meali:

(Yani kader, takdir, son buldu ve yazılacak bir şey kalmadı. İnsanlar bu kaderin dışında bir şey yapamazlar.

Ledün ilmine sahip bir zat, Belkıs?ın tahtını bir anda getirdi. (Neml 40)

Birkaç hadis-i şerif meali ise şöyledir:

Eski milletlere mubah olan bazı şeyler, bizlere haram edilmiş, eskilere haram olan bazı şeyler de bizlere mubah kılınmıştır. Demek ki, bir şeyin farz veya haram oluşu, ancak dinin emri ile belli olur, akıl ile belli olmaz. Mesela eskiden sığır ve davar iç yağı haram idi, bizlere ise helaldir. (Enam 146)

Cebriyeci ise, diyordu. O zaman o toprağı Allah attı, bu beni niye şikayet ediyor? Kendi kendini yalanlamış oluyor.

Hayrın ve şerrin yaratılmasında, işlediklerimizin yaratılmasında, insanın irade ve ihtiyarının da tesiri vardır. İnsanın iradesine, dilemesine kesb denir. İnsanın yapmak istediği işi, Allahü teala da dilerse, o şeyi yaratır. (2/83)

Bu ayet-i kerimeler, kaderi, yani Allahü tealanın işlerimizi yarattığını inkar eden mutezileye gayet güzel cevaptır. Bu ayet-i kerimelere rağmen, kader nasıl inkar edilir ki?

Kur?an-ı kerimde, kerametin hak olduğunu bildiren ayetlerden bazıları şunlardır:

derler. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

Üçü de, durumu kadıya şikayet eder. Kadı niye çamur topu attığını sorar.

Kabir sualini, kabir azabını inkar ederler. Hadis-i şerifte, buyuruldu.

Kaderiye de denilen, mutezile fırkası, diyerek kaderi inkar etmiştir. Halbuki kadere iman farzdır. Bu husus Kur?an-ı kerim ve hadis-i şeriflerle bildirilmiştir. Allahü teala, ezeli ilmiyle, insanların ve diğer mahlukatın, ne zaman doğacağını, ne zaman öleceğini ve ne yapacaklarını bilir. İlahın elbette her şeyi bilmesi, her şeye gücü yetmesi gerekir. Bilmeyen, gücü yetmeyen, muhtaç olan, ilah olamaz. Allahü teala, herkesin ne yapacağını bilir. Kur?an-ı kerimde mealen, buyuruluyor. (Bekara 255)

Sahabenin hepsinin adil ve Cennetlik olduğunu inkar ederler. Halbuki Kur?an-ı kerimde mealen, buyuruluyor. (Hadid 10)