Sayfa 208

Bir katılımcı: Var.

Sınıf sessizce dinlemeye devam eder. Çünkü genellikle yaşama böyle bakmamışlardır.

Doğan Cüceloğlu: Arkadaşlar, aranızda ölümcül hastalığı olan var mı?

''Bütün erkekler söyleyecek başka bir şey bulamadıklarında ve sıkıldıklarında evlenme teklif eder''

'Mavisini Yitirmiş Yaşamak' / Ali Çolak

?Şiir sözün unutulmayanıydı, ölümün elinden bir şeyler kurtarmak demekti. En güzel sözler şiir biçiminde söylenen sözlerdi ve gök kubbenin altında en uzun yaşayan sözler de şiir kalıbına girerse yaşayabiliyordu.? Sayfa 255.

... Hareketin en yüksek kertesi, hareketsizliktir. Belagatin en yüksek kertesi hiç konuşmamaktır. Ok atmadaki en yüksek ustalık derecesi ise hiç ok atmamaktır...

Ahmet Turan ALKAN

"Yani... Yalnız işte.. Kimsesiz.. Ruhen yalnız... Nasıl söyleyeyim.. Öyle bir haliniz var ki..."

Doğan Cüceloğlu: Ama en yalın ve açık gerçek üzerine konuşuyoruz, biraz daha devam edelim bence. Peki, acaba bunu dün gece bilseydiniz, yani evde akşam birlikte olduğunuz kişilerden birinin yarın ölüm günü olduğunu bilseydiniz, o zamanı aynı dün gece olduğu biçimde mi geçirirdiniz? Yoksa farklı şeyler mi yapardınız?

Adam Fawer-OlasıLıksız

Bir katılımcı: Evet.

Cevap neredeyse otomatik olarak çıkar: Ölüm.

Kitabın arka kapağında yazıyor..

Doğan Cüceloğlu: Şimdi sizden rica ediyorum, lütfen bir an arkanıza yaslanın, gözlerinizi kapatın ve bu sabah evden çıkarken evde bıraktıklarınızdan birinin gerçekten öleceğini düşünün, dün akşamınızı nasıl geçirirdiniz? Aynı iletişim mi olurdu? Onunla aynı konuları mı konuşurdunuz? Aynı konular, tartışma ya da gerginlik yaratır mıydı? Yoksa önemsiz hale mi gelirdi? Bu sabah evden çıkarken, bu son görüşünüzde ona ne derdiniz? Onun boynuna sarılmakta tereddüt eder miydiniz? Çok sıkı sarılmaya mı, aynaya mı vakit ayırırdınız? Ona, yüreğinizin derininden gelen bir?Seni gerçekten çok seviyorum? demeye ne gerek var diye düşünür müydünüz? Onun ölecek olması sizin ona duyduğunuz sevgiyi yoğunlaştırmaz mıydı?

"Bozkırın Sırrı"

Ahmet Turan Alkan

"Anlıyorum, anlıyorum... Tamamen yalnızım.. Ama Berlin'de değil.. Bütün dünyada yalnızım.. Küçükten beri.."

? Gelenek, dini bir fikir veya espriyi kurumlaştırarak nesiller arasında tecrübe intikalini sağladığı için bir kıymet ifade eder; gelenek sadece gelenek olduğu için değer taşımaz ve gelenek adına bir şeyler yaparken onun anafikrini unutmak doğru değildir?

Doğan Cüceloğlu: Peki bunlardan hangisinin sizin başınıza geleceğini biliyor musunuz? Mesela bu akşam eve sağ salim varacağınızı nereden biliyorsunuz?

Burada bazı katılımcılar ağlıyordur. Belli ki dün akşam yaptıklarından bir kısmının ne kadar anlamsız olduğunu şimdi fark etmişlerdir.

Katılımcılar: Hayır

Rene Descartes

Bir katılımcı: Allah?a şükür, hocam, bildiğimiz kadarıyla yok.

Bir katılımcı: Yoktur Hocam.

Doğan Cüceloğlu: Peki, ne zaman öleceğimizi biliyor muyuz?

?Nietzsche Ağladığında?

?Garipsediği de buydu zaten.

Fukaradaki ihtiyaç zenginlerdeki mürüvvetten fazladır.

Ahmet TURGUT

İskender Pala/ Od

"Berlin'de yalnızsınız değil mi?" dedi.

İskender Pala/Od

"Bende yalnızım.."dedi."Boğulacak kadar yalnızım.." diye devam etti,

Sayfa 219

Doğan Cüceloğlu: Yarın?

Doğan Cüceloğlu: Bu saniye içinde olma olasılığı var mı?

Mor Mürekkep, Nazan Bekiroğlu

Bir insanın adını öğrenmek demek, hayatının yarısını bilmektir

Düşünüyorum o halde varım

"Yatağına Kırgın Irmaklar"

Doğan Cüceloğlu: Peki bir de tersini düşünelim, bu akşam eve döndüğünüzde, bu sabah evden çıkarken sağ salim bıraktıklarınızı sağ bulma garantiniz nedir? Var mıdır böyle bir garanti?

Bir katılımcı: Kesinlikle çok farklı geçerdi Hocam.

"Yaptığım seçimler başkalarını tutsak ediyorsa ben o özgürlüğü seçmem." (Sayfa:317)

Doğan Cüceloğlu: 30 yıl sonra?

Bir katılımcı: Hocam konuyu değiştirsek?

... ve hiçbir kadın başarısız bir erkeğe saygı duymaz

Gariptir insanoğlu; yürümez, sevmez, mektup yazmaz, ağlamaz ve dua etmez.. sonra da mutlu olamıyorum der!..

Irvın D. Yalom

?Yatağına Kırgın Irmaklar?

"hasta bir köpek kadar yalnız"...

Bir katılımcı: Olabilir.

Doğan Cüceloğlu: Şimdi gözlerinizi açabilirsiniz, acaba kaç tartışmamızı bu kadar gereksiz biçimlerde yapıyoruz, kaçı gerçekten yaşamda karşımızdakinin varlığından daha önemli, hangilerinde?Şimdi kalbini kırdım, ama zaman içinde ben ondan özür dilemesini bilirim? diye kendi kabuğumuza çekilip tartışmaları donduruyoruz. Yarattığımız kırgınlıkları tamir etme olanağımız gerçekten var mı?

... Özrün yüzünde bile kalsa, ben görünenle hükmetmek zorundayım...

Huyların değişmesi canların çıkmasından daha zordu nedense. Zalim ve mazlum, gaddar ve mağrur, ateşle toprak gibi ayrışamıyordu yekdiğerinden. Bu yüzden kızıyordu insanlarına?

Nietzsche Ağladığında, İ. Yalom

?Uçmak istiyorsunuz, ama uçmaya uçmakla başlayamazsınız. Size önce yürümesini öğretmek zorundayım, ve yürümeyi öğrenmenin ilk adımı, kendi kuralları olmayan insanın başkaları tarafından yönetilmek zorunda kalacağını anlamaktır. Başkalarının kurallarına uymak, insanın kendisini yönetmesinden çok, hem de çok daha kolaydır?

kelimesi kelimesine bulamadım malesef bakmama rağmen. Çok hoşuma gitmiş olmalı ki üstünden kaç kitap geçti hala aklımdadır.

?Alemde sevgiden büyük bir umut da, sevgiden öte bir korku da yoktur. Sevgiliden korkmak, korkunun en yüksek derecesi, sevgiliden umut etmek umudun en yüksek kertesidir. Sevgilisi olmayan biri, yaşadığını sansa da yürüyen ölüden ibarettir.? Sayfa 20.

SABAHATTİN ALİ -KÜRK MANTOLU MADONNA

Agahta Christie -Köşkteki Esrar

Doğan Cüceloğlu: Gerçekten de ölüm tüm insanların başına geleceği kaçınılmaz olan tek şeydir. Doğum da tüm insanların başına kesinlikle gelmiştir ama bundan sonra başa gelmesi kesin olan tek şey ölümdür. Başka hiçbir şey insanların tümünün başına gelmeyecektir. Peki, madem öleceğimiz garanti, bu benim ölümcül bir hastalığım olduğunu göstermez mi?Katılımcılar burada sessizce, başlarıyla onaylamaya başlar. Öleceğim belli ise benim ölümcül bir hastalığım olduğu da açıktır?

"Ne gibi?"

... Kendinden hiç hoşnut olmayan pek çok insan gördüm; bunlar önce başkalarının kendileri hakkında iyi düşünmelerini sağlamaya çalışırlar. Bunu başarınca da, bu sefer kendileri de, kendileri hakkında iyi düşünmeye başlarlar. Ama bu sahte bir çözümdür; bu başkalarının otoritesi altına girmeyi kabullenmektir?

Doğan Cüceloğlu: Peki nereden biliyoruz az sonra telefonun çalmayacağını ve evdekilerden birinin az önce öldüğünün bize söylenmeyeceğini?

?Önce zorunlu olanı istemek, sonra da istenileni sevmek gerekiyor?

Doğan Cüceloğlu: Ne güzel! Peki, bana, istisnasız tüm insanların, yani altı milyar insanın da başına geleceği garanti bir şey söyler misiniz?

Katılımcılar burada rahatsız olmaya başlar.

?dünyaya eser bıraktığını zannediyordu ama hiç ölmeyecekmiş gibi yaşayan, sonunda hiç yaşamamış gibi ölen adamlardan bir farkı yoktu..? Sayfa 5

"... içinden bir cehennem geçen ve bir cehennemin içinden geçen, cehennemi anlatmayı aklına getirmez."shf.24

?Nietzche Ağladığında?

Buna zamanımız gerçekten kaldı mı?

"Bitirmek İçin Yarını, Başkasına Anlatmak İçin bitirmeyi Beklemeyeceksin".

?Bozkırın Sırrı?

V. Hugo

Agahta Christie - Köşkteki Esrar

... Hata görmek istersen, senin de hatanı görürler. Derman olmak istersen, dermanın olurlar...