Mevlana Mustafa:

?-Eski yazıyı ne kadar zamanda öğrendiniz?

Zabitan Yurdu basamağında beyaz sarığı ile gözüne çarpan Eski Cami imamı ve Müftü Vekili Mevlana Mustafa Efendi?yi çağırarak birlikte içeri girdiler. Mevlana Mustafa?nın yanında bulunan oğlu İrfan bu anı şöyle anlatıyor: ?Gazi geldi. Kalabalık arasında babamı yanına çağırdı ve beraberce yol üzerindeki eczaneye girdiler. Eczanede benim babamla beraber Muhterem Bey ve Yeniceli Mehmet Efendi bulunuyordu. Hepimiz heyecanlandık. Gazi, ısrarla babamı bir iskemleye oturttu.

?-Yanlışsız eski harflerle yazmak kolay mı?

HARF İNKILABI

Bunun üzerine Gazi kalemi eline aldı ve Hocanın yazısının altına bir çizgi çekerek aynı sureyi yeni Türk harfleriyle yazdı ve yanındakilere okuttu. Arapça bilen bilmeyen herkes yazıyı aynı şekilde okudu.

MUSTAFA KEMAL TEKİRDAĞ?DA

Yüksek heyetinizle görüşmek suretiyle bu hatırayı canlandırdığınızdan sizlere ayrıca teşekkür eder ve muhterem Tekirdağ halkına hürmet ve selamlarımın ulaştırılmasını rica ile en kısa zamanda ziyaretlerine geleceğimi bildiririm.?

Gazi Mustafa Kemal, beraberinde Dahiliye Vekili Şükrü Kaya ve milletvekillerinden Salih, Fatih Rıfkı, Ruşen Eşref, Recep Zühtü, Başyaver Rusuhi ve Denizyolları Genel Müdürü Sadullah Bey olduğu halde sabah saat beşbuçukta Ertuğrul Yatı ile Tekirdağ?a geldi. Saat 11.15?te karaya çıkan Gazi, iskelede halkın candan tezahüratı ile karşılandı. İskeleden otomobile binen Gazi, yol boyunca kendisini beklemekte olan Tekirdağ?lıların alkışları, sevinç çığlıkları arasında 11.30?da Hükümet Konağına gelen Mustafa Kemal bir süre Vali Arif Hikmet Bey?in odasında dinlendi. Bu sırada salonlarda, koridorlarda memur ve halktan büyük bir kalabalık vardı. Gazi, vali odasına bitişik Meclis Umumi Salonuna geçti.

GAZİ?NİN TEKİRDAĞ GEZİSİ HAKKINDA ANADOLU AJANSINA DEMECİ

Ocağınızın küşad edildiğine dair olan mektubunuzu memnuniyetle aldım. Hakkımda gösterilen asar-ı muhabbet ve samimiyete teşekkür ederim. Arzunuz vechile bir kıta fotoğraf irsal kılınmıştır. Millet ve Memleketin taalisine matuf mesainizde muvaffakiyetinizi dilerim efendim.

Belediye?den çıkılınca Tekirdağlıların alkış ve sevgi gösterileri arasında zabitan Yurdu?na gelindi. Gazi, liva Kumandanına yeni yazı ile şunları yazdırdı: ?Zabitan Yurdu?nda Liva Kumandanı Beyefendi?ye yazdırılmıştır. Bugün Tekirdağ?ında bulunan zabit arkadaşlarımı ziyaretten çok memnun oldum. Bu memnuniyetimi burada hazır bulunmayanlara da lütfen söyleyiniz. Yeni Türk harflerini bütün muhitlerine serian öğretmenlerini kendilerinden hasseten rica ve talep ederim.? Zabitan Yurdu?ndan çıkınca halk arasında zorlukla açılan dar yoldan yürüdü, Ekrem Pekel?in eczanesi önünde durdu, etrafına bakındı.

Tekirdağ ve topraklarını?Üç Kemaller Diyarı? olarak nitelemek yanlış olmaz. Atatürk?ün hürriyet aşkının ilk kıvılcımlarını aldığı vatan ve özgürlük şairi Namık Kemal Tekirdağ?lıdır. İkinci Kemal, Mustafa Kemal Atatürk?tür. Topraklarını önemli tarihsel olaylarla ilgili olarak beş kez şereflendirdiği Tekirdağ?da; 23 Ağustos 1928 tarihinde harf devrimi ile ilgili olarak Tekirdağ ve Tekirdağ?lılardan memnunluğunu şu içten sözlerle ifade ediyordu; ?az zaman sonra ve Türk harfleriyle, göz kamaştırıcı Türk manevi inkişafının vasıl olabileceği kudret ve itibarın beynelmilel seviyesini gözlerimi kapayarak şimdiden o kadar parlak görüyorum ki, bu manzara beni gayşediyor . Ben yalnız bu gün Tekirdağlılarda sezdiğim ruh ve hissihalete, yalnız buna dahi istinaden kat?i olarak beyan edebilirim ki, bütün Türk Milleti bu mesele de benim gördüğümü, benim hissettiğimi aynen görmekte ve hissetmektedir...?

Gazi Mustafa Kemal

Mustafa Kemal, 1928 yılı Ağustos ayının sekizini dokuzuna bağlayan perşembe gecesi İstanbul?da Sarayburnu parkında halkında katıldığı bir eğlencede gösterileri bir süre izledikten sonra ayağa kalktı ve Harf Devrimi?nin başladığını müjdeleyen nutkunu söyledi. ?Arkadaşlar, güzel dilimizi ifade etmek için yeni Türk harflerini kabul ediyoruz. Bizim güzel, ahenkdar, zengin lisanımız, yeni Türk harfleriyle kendini gösterecektir.? Gazi Mustafa Kemal bu sözlerinden sonra duygu ve düşüncelerini yeni harflerle bir kağıda yazarak Fatih Rıfkı ATAY?a okuttu. ?Çok lüzumlu bir iş daha vardır. Yeni Türk harflerini çabuk öğrenmelidir. Her vatandaşa, kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu vatanperverlik, milliyetperverlik vazifesi biliniz.?

Memurlardan bir çoğunu tahta başına davet ederek yazdı, yazdırdı. Açıklama ve teşviklerde bulundu. Bu ara bir odacının yeni harfleri son derece süratle okuyup yazdığını görmek, Gazi?yi çok sevindirdi. ?Barbaros? kelimesini yazdırdığı ve okuttuğu odacı Hamdi Efendi?ye baktı, gülümsedi ve arkasını sıvazladı. Hükümet Konağı?ndan saat 13.30?da ayrıldı.

Çünkü bir yandan Çanakkale savaşı devam ediyor, bir yandan her gün yüzlerce şehit ve gazi Tekirdağ?a getiriliyordu. Buna rağmen memleketin içinde bulunduğu zor durum karşısında Tekirdağ, Malkara, Çorlu, Hayrabolu?dan toplanan ve bir kısmı da depo alaylarından temin edilen 891 kişilik 57, 72, 77. alaylar kurulmuş oldu. Mustafa Kemal bu süre zarfında, kolordu Caddesi üzerinde o zamanlar Fitnat Hanım Konağı diye bilinen ve mülkiyeti Salih Zeki Bey?e ait olan ahşap evde kalmıştır.

?-Bilmiyorum.?

?-Efendim, bunun üstünde üstünü var, esresi var, şeddesi var, meddi var; bunları koyduğumuz zaman aslı gibi okunur.? cevabını verdi.

Başkumandan

Kendisi de orada bulunan masanın yanına yaslanarak kağıt kalem istedi. Gazi ile babam arasında şöyle bir konuşma geçtiğini hatırlıyorum:

ÜÇ KEMALLER DİYARI TEKİRDAĞ

Atatürk?ü getiren Ertuğrul Yatı, saat 20.00 dolayında İstanbul Limanına girdi. Büyükada?ya geldi ve gece saat dört buçuğa kadar Yat Kulüp?te kalarak daha sonra Boğaz içine bir gezinti yaptıktan sonra Dolmabahçe Sarayı?na döndü. Gazi Mustafa Kemal, Tekirdağ?dan döner dönmez aynı gün Anadolu Ajansı?na şu demeci verir:

Evin son sahipleri Münir ve Hüseyin Soyuer?dir. Daha sonra yıktırılıp yerine yenisi inşa edilen bina Yahya Soyuer apartmanıdır. 25 Şubat?ta kurulması tamamlanan 19. Fırka, ardından gelen bir emirle Maydos?a geçti. Mustafa Kemal Eceabat?ta emrine verilen yeni birliklerle beraber, Ece limanı, Morto Koyu, Arıburnu, Anafartalar ve civarını içine alan bir sahanın komutanı oldu. Tekirdağ?da kurulan 19. Fırkanın ve O?nun yüce, eşsiz komutanı Mustafa Kemal Atatürk?ün Çanakkale Savaşlarında göstermiş oldukları kahramanlıkları kim unutabilir? Yada 57. Alay?ın hepsinin şehitlik makamına ulaşmalarını? Mustafa Kemal?i dünyaya tanıtan, tarih sayfalarına geçiren, İstanbul?un müttefiklerce işgalini önleyen 19. Fırka?yı bir kez daha saygı ve rahmetle anıyoruz

VE CUMHURİYET

Gazi:

?-Epey uzun zamanda.?

Gazi, hoca?nın eline bir kalem ile iki yapraklı büyük bir eseri cedid kağıdı tutuşturdu ve Arap harfleri ile şu sureyi yazdırdı: ?Vettini, vezzeytuni ve turi sinine vehazel beledil emin lekat halaknel ınsanı fi ahseni takvim sümme? Söylenen sureyi büyük bir dikkatle kağıda yazan Hoca Mevlana Mustafa, sonunda ne olacağını kestirmeye çalışırken Gazi:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Reisi

ATATÜRK VE TEKİRDAĞ TÜRK OCAĞI

?-Hoca Efendi, yeni yazı biliyor musun?

Yarbay Mustafa Kemal, beraberinde emir subayı ve emrine verilmiş olan Çerkeşli Hasan Çavuş?un mangasını alarak 2 Şubat 1915 günü Tekirdağ?ına geldi. Mustafa Kemal ve yaveri Tekirdağ?da ilk gecesini Ortacami Mahallesi Yunus Bey Caddesinde Bahriyeli Salih Bey?in evinde geçirdi. Atatürk Tekirdağ?da kaldığı müddetçe Askerlik şubesi yolu üzerindeki Musava kahveleri başlıca uğrak yerlerindendi. 19. Fırka?nın tamamlanması 25 Şubat?a kadar sürdü. Fırka bugün Göğüs Hastalıkları Hastanesinin bulunduğu yerde?Sahil Kışlası? nda kuruldu. Yarbay Mustafa Kemal 19. Fırkanın kuruluşunda çok sıkıntı çekti.

Atatürk?ün Tekirdağ?ına en son gelişleri Büyük Trakya manevraları münasebetiyle olmuştur. Atatürk 16 Ağustos 1937 gecesini Çerkezköy?de geçirdiler. 17 Ağustos 1937 sabah 5.00 de uyandılar, 6.30?da trenden ayrılarak manevra sahasına hareket ettiler.

?-Yanlışsız yazmak pek kolay değil.?

?-Görüyorsun ya Hocam, bu harflerin şeddesi meddesi yoktur. Hem bak, bu harflerle ne kadar kolaylıkla ve yanlışsız okunuyor. İşte biz bunu düşünerek ve Garp asarını da kolaylıkla öğrenmek, bütün cihana lisanımızı kolaylıkla öğretebilmek için Latin harflerini kabul ediyoruz. Buna ne dersiniz? dedi. Hoca:

?-Çok güzel efendim, çok güzel, diyecek birşey yok. Allah muvaffak etsin.? cevabını verdi. Gazi, kendi elyazısı bulunan kağıdı Mevlana Mustafa Hoca?ya uzattı:

Vatan kurtarılmış, Tekirdağ geri alınmıştı. Coşkun milliyet duyguları içinde Tekirdağ Türk Ocağı açılmıştır. (1 Eylül 1923) Bu münasebetle Atatürk?e Tekirdağ?lıların derin minnet ve şükran duyguları iletilerek bir fotoğrafı istenmişti. Atatürk imzalı fotoğrafı ile aşağıdaki yazıyı göndermiştir.

Mustafa Kemal, 28 Temmuz 1914?te başlayan Birinci Dünya savaşında Sofya?da Ateşemiliter olarak bulunuyordu. 2 Ağustos?ta Osmanlı Devleti ve Almanya arasında bir anlaşma imzalanmış ve 29 Ekim 1914?te Osmanlı Devleti müttefikleri Almanya ve Avusturya ile aynı safta I. Dünya savaşına fiilen katılmıştı. I. Dünya Savaşına katılmasıyla birlikte Sofya?da bulunan Yarbay Mustafa Kemal?e Harbiye Nazır vekilliğinden bir telgraf ulaştı. Yarbay Mustafa Kemal?e?19. fırka kumandanlığına tayin buyuruldunuz, hemen İstanbul?a hareket ediniz.? Mustafa Kemal İstanbul?a gelerek Sarıkamış harekatından yeni dönen başkomutan vekili Enver Paşa ile görüşür. 19 fırkanın hangi kolordu ve ordunun emrinde olduğunu sorar. Aldığı cevap Genel Kurmay ile görüşünüz olur. Genel Kurmaya giden Mustafa Kemal böyle bir fırkanın mevcudiyetinden haberdar kimseyi bulamaz. Bundan sonra Liman Fon Sanders?le görüşerek fırkanın Tekirdağ?da henüz kuruluş aşamasında olduğunu öğrenerek Tekirdağ?a hareket etti.

TEKİRDAĞ BELEDİYESİNİ ZİYARET

Gazi Hazretlerinin ikinci ziyareti Belediye Reisliğine oldu. Burada kaldığı beş on dakikada yine yeni yazının öğrenilmesi hakkında fikirlerini söyledi. Bu arada Ekrem Pekel?in yerine Belediye Reis Vekili olan Ziya Bey?e dairenin temizlik ve düzeninden dolayı teşekkür ederek tebrik etti.

TEKİRDAĞ?A İLK GELİŞLERİ VE 19 FIRKA?NIN KURULUŞU

?Üç Kemaller Diyarı Tekirdağ? derken, üçüncü Kemal, gene Balkanlar?da doğmuş büyük şair Yahya Kemal Beyatlı?dır. Kendisi; Atatürk döneminde 1 Mart 1935?te V. Dönem ve 3 Nisan 1939?da VI. Dönem Tekirdağ Milletvekilliğini yapmış, Tekirdağ?a olan bağlılığını ve ilgisini şiirinde?Fetihler Ufku Tekirdağ? sözleriyle ifade etmiştir

VE İLK DURAK TEKİRDAĞ (23 Ağustos 1928-Perşembe Saat:11.45 )

Bundan sonra yıllar yılları kovalamış koca bir imparatorluğun yok oluşundan sonra Cumhuriyet ilan edilmiş, Cumhuriyetin ilanından sonra 18 Ağustos 1926 tarihinde Gazi Mustafa Kemal Çankaya?da Tekirdağ Heyetini kabullerinde şöyle seslenir: ?Trakya?nın sevimli ve güzel parçası olan Tekirdağ?ın bende ayrı ve tatlı bir hatırası saklıdır. Umumi harp esnasında 19. Tümen Komutanlığı?nı Tekirdağ?da üzerime almış ve tümeni orada oluşturmuştum. Bu tümeni teşkil etmekliğim Maydos , Arıburnu ve Anafartalar?daki askeri çalışmalarımın esasını oluşturmuştur.

?-Hocam, ben bu yazdıklarını diye de okuyabilirim, buna ne dersin? diye sordu.

Kırmızı ve Mavi Kuvvetlerin harekatlarını yakından takip ettiler. 13.20?de Çerkezköy?den trenle Lüleburgaz?a hareket ettiler. Oradan Büyük karıştıran bucağına gittiler. Gerekli incelemelerden sonra aynı gün saat 18.00?de Çorlu?da 3. Kolordu Karargahını ziyaret ettiler. 21.10?da Çorlu?dan Florya?ya hareket ettiler. Bu gezi Trakya ve Tekirdağ?a son gezileri oldu.

TEKİRDAĞ ZABİTAN YURDU?NDA

Türkiye Büyük Millet Meclisi Risayeti Hususi ANKARA 6/1312 10.09.1339

Bu arada Gazi, yeni Türk harflerini tanıtıp öğretmek ve halkın bu konudaki düşüncelerini görmek amacıyla yurt gezilerine çıkar

?-Bu kağıt sende kalsın bir hatıram olsun. Yeni harfleri öğren ve herkesi öğrenmeye teşvik et, bir daha gelişimde seni böyle göreyim.? dedi ve yanındakilerle dışarı çıktı.

Tekfurdağ Türk Ocağı Riyasetine,

Salonda ortaya bir kara tahta konmuştu. Ata sevgili milletine Başöğretmenlik yapacaktır. Reisi cumhur hazretleri orada bulunanların yeni Türk yazısını bilip bilmediklerini sordu. Kalabalıktan, ?Öğrendik? Öğreniyoruz.? sesleri geldi. Gazi, bundan sonra tarihi öğretmenliğe başladı. İlk olarak tahtaya çağırdığı kişiye yeni yazı ile bir cümle yazmasını söyledi. Sıra Vali Arif Hikmet Bey?dedir. Gazi, imlası bakımından o günler için zor sayılan kelimelerden?Jandarma? ve?Zerdali? kelimelerini Valiye yazdırdı.

ATATÜRK VE BÜYÜK TRAKYA MANEVRALARI

?İlk Fırka Kumandanı olduğum Tekirdağ?ı 14 sene sonra ziyaret edebildim. Bundan çok memnun ve mütehassisim. Fakat, daha çok memnun ve münşerih olduğum nokta şudur: Tekirdağ?lı vatandaşlarım daha şimdiden Türk harfleri ile yazıp okumayı hemen öğrenmişlerdir diyebilirim. Memurların kaffesini bizzat imtihan ettim. Sokaklarda ve dükkanlarda halk ile temrinler yaptık. Arap harfleri ile hiç yazmak, okumak bilmeyenlerin Türk harfleri ile derhal ünsiyet etmiş olduklarını gördüm. Henüz ortada salahiyettar makamatın tasdikinden geçmiş bir rehber olmadan, henüz millet muallimleri delalet faaliyetine geçmeden koca Türk Milleti?nin hayırlı olduğuna kanaat getirdiği bu yazı meselesinde bu kadar yüksek şuur ve intikal ve bilhassa istical göstermekte olduğunu görmek benim için cidden büyük, ama çok büyük saadettir