?Ya Resulullah! Seni kim sevmez, yalnız Hak sevgisi beni şöyle kaplayıp durur ki, hiç dostluk, düşmanlık yeri kalmayıp durur? dedim.

"Eğer beni şeyh kendi eliyle defneylemeseydi, halim nice olurdu."

?Yedi yıl yanı ile Kabeye varanın makamı budur." Rabia sergerdan oldu. Ve:

Hocaları?Oğlum Mahmud!? derler, ?Senin önün açık, hiç buralarda durma, doğru İstanbul?a!? Mahmud çeker çarığını, Dersaadet?e koşar. Zamanın gözde medreselerinden Ayasofya?nın kapısını çalar. Osmanlı?da istidadı olanların önü açıktır. Nitekim İmparatorluğun alimleri bu pırlantayı keşfeder, hususi bir

?Size üç nesne sorayım, eğer bilirseniz sizin dediğinizi tutayım? dedi.

?Kapıyı açmadılar? dedi. Avret ağladı ve gussalı yattı. Uyudu. Düşünde Peygamberimiz Muhammed Mustafa Sallalşahu aleyhi ve sellem i gördü.

Kafkasya'da bir dağ eteğinde bulunan ve ipekçiliği ile meşhur olan bu yöreden Osmanlı-Rus Harbi sırasında Anadolu'ya gelen ailesi, Bursa'ya yerleşmiştir. Mehmed Zahid Kotku 1897 (H.1315) senesinde Bursa'da doğdu. Babası İbrahim Efendi annesi ise Sabire hatundur. Tanınan lakabıyla adı?Hoca efendidir?

?Hak Subhanehu ve Teala?Elestü? deminde adem oğluna hitab eyledi. Canlar o vakit hitabdan lezzet bulup sordu. Bu alem de dahi sema işitince ol zevk hasıl olur da şüphesiz biihtiyar hareket ederler."

Hangi kova suya salında da dolu olarak çekilmedi?

Hz Cüneyd?e sordular:

Şeyh Cüneyd hazretlerinin kelamlarındandır.

Şeyh Mehmed Zahid KOTKU

Babasının ikinci evliliği yine Dağıstan muhacirlerinden, Fatma Hanım'la olmuştur. Ondan doğma üç kız kardeş halen hayattadırlar. Bunlardan Pakize Hanım'ın efendisi de, Bursa Ulu Cami imamlarından ve İsmail Hakkı Tekkesi şeyhlerinden merhum Ahmet Efendi 'dir.

Tezkiret-ul Evliya

?Bu gece seni uçmağa götüreler. Varıcak üç kere la havle vela kuvvete illa billahil aliyyil azim! De dedi. Okudu. Hep gördükleri gitti. Bu kez kendisini mezbele ve necaset içinde buldu. Uykudan uyanıp hatasını anladı. Tevbe eyledi. Yine gelip Cüneyd hazretleriyle meşgul oldu. ? Müride mürşid gerek, yoksa şeytan gelir ona mürşid olur.

GARİP DAVA

?Bana Kabe?nin ıssı gerek, ben bu evi nideyim? dedi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi vesellem?herkim Allah?a bir karış ileri varırsa, Hak Teala ona bir arşın yaklaşır? buyurmuştur.

Hayatta iken kendisine yetiştiğim, sohbetini dinlediğim, elini öpme imkanını bulduğum, zikir meclisine ve sabah evratlarına katıldığım aramızda güzel ve unutulmaz hatıralar oluşan mübarek bir insan olarak Mehmed Zahit Kotku dir.

?O gece ben de düşümde Hak Teala Hazretlerini gördüm:

?Daha iyidir? dedi. Bu kez:

Nakildir:

?İlahi! Padişahlar böyle etmez. Yolda eşeğimi öldürdün, beni açıkta koydun? dedi. Bu sözünü henüz tamamlamadan eşeği dirildi. Rabia yükünü yükleyip birkaç gün daha gitti. Yine Hakka münacat eyledi.

?Bilemeyiz?

Bu anne ve babadan doğma ağabeyi Ahmed Şakir (1308 - 1335) subaylık yapmış, Kudüs'te Çanakkale'de bulunmuş, siperlerde hastalanmış ve 28 yaşlarında iken vefat edip Söğütlüçeşme'ye defn olunmuştur. Aynı anneden bir küçük kardeşi daha olmuşsa da çok yaşamamış birkaç aylık iken vefat etmiştir.

?Cüneyd bizim için gözünü terk eyledi. Eğer o bizi andığı vakit cümle tamulukları bizden dilese idi icabet alacaktı.?

?Ya Rabia! gel beri şükredelim ki, Hak Teala bize bu tevfiki verdi?, sabaha değin namaz kıldık. Rabia:

Aziz Mahmud Hüdayi hazretleri Üsküdar'da kendi adını taşıyan dergahın bahçesinde medfundur.

Merhum uzunca boylu, şişmanca, heybetli, beyaz tenli, dolgun pembe yanaklı, uzunca ak sakallı, geniş alınlı, aralıklı kaşlı, irice başlı, gül yüzlü, sevimli, alımlı bir kimse idi. Gençken zayıf olduğunu, öksüzlükte yemek yerine yumurta içivererek böyle iri vücutlu olduğunu gülerek anlatırdı. İlk görüşte insanda sevgi ve saygı uyandıran bir hali vardı. Tanıdığına tanımadığına selam verir, güleryüz gösterir, gönül alırdı. İlk nazarda koyu kestane renkli görünen, fakat dikkatle bakılması imkansız, esrarlı ve derin manalı gözleri vardı. Gözü içinde kırmızılık, sırtında ve karnında ise avuç içi kadar iri bir ben mevcuttu.

?Ey dayı! Sen benim şeyhim ve mürşidimsin. Huzurunuzda söz söylemeye teeddüb ederim" cevabını verdi.

Mutadı veçhile İstanbul Fatih?de ki İskender paşa camiinde Pazar günleri ikindi namazlarını takiben Ahmed Ziyaüddin Gümüşhanevi hazretlerinin derlediği Ramuzü'l-Ehadis isimli hadis-i şerif kitabını okuyup açıklardı.

bırakır, yürür kapıya. Karşısına ilk çıkana?Ben!? der, ?Bursa kadısıyım. Geldiğimi söyleyin, Şeyh Üftade?yi göreceğim!? Kapıdaki yaşlı derviş önce acı acı güler, sonra?Üftade benim evladım!? der, ?Ama bu kapı yokluk kapısıdır, eğer malını, mülkünü, itibarını, rütbeni silemeyeceksen var git işine.? Kadı Mahmut mahçup ve pişmandır. Üftade Hazretleri kadife gibi yumuşak bir sesle devam eder: ?Bak yavrum bu yol çilelidir, görmüyor musun atın bile döndü geriye!?

Halife Cüneyd?in ayağına düştü. Hacaletle çok özür diledi. Cüneyd?in mertebesi yüceldi. Bu kıssa alem içinde meşhur oldu. Cüneyd:

Nakildir: Hazreti Cüneyd kaddesallahu sırrahul aziz hırka giymez, alime ve danişment elbisesi giyerdi. Eğer bilsem murakka giymekle iş hazıl olur, demirden kaftan giyerdim. Lakin Hak Teala katında itibar hırkaya ve murakkaya değil, belki gönül şevkine ve gönül derdinedir derdi.

?Ya Cüneyd, mesciddeki endişeden tevbe eyledin mi?

Gece ve sabah ibadetlerine çok riayet eder, talebelerini de bunlara teşvik eylerdi. İnsanın kalbinden geçirdiğini bilir, gelenin sormadan cevabını verir, istemeden ihtiyaç sahibinin muhtaç olduğu şeyi bağışlardı. Gönüllere ve rüyalara tasarrufu vardı. Bereket gittiği yere yağar; bolluk onunla beraber gezer, en hücra, en kıtlık yerde o gelince nimet dolardı. Beraberinde seyahat edenler, tevafuklara, tecellilere, maddi ve manevi hallere ve ikramlara şaşar, hayretlere düşerler, parmaklarını ısırırlardı.

Onları Dicle ırmağına at, dedi. Yiğit altınları aldı. Birbir sayarak suya attı. Hazreti Şeyh geldi. Şeyh ona heybetle baktı ve haykırdı.

Nakildir: Birgün bir kişi, Cuma mescidine geldi. Nesne istedi. Cüneyd?in gönlünden geçti ki bu yiğit sağ kazanıp ta niçin yemez, böyle kendini hor eder? Vakta ki Cüneyd uyudu. Düşünde gördü ki, bir kişi örtülü bir tabak getirip Cüneyd?in önüne koydu. Cüneyd örtüyü kaldırdı. Gördü ki mescide tevekkül eden dervişi pişirmişler:

Batmayan Güneşlere selam olsun, Rabbim bizleride yollarına iletsin, hiç değilse onları gerçek manada sevenlerden eylesin

Süfyan der:

Müridlerden biri:

Bir gün Sultan Ahmed Han yolda Hüdayi Hazretlerine rastlar, derhal atından inip eyeri gösterir. ?Efendim buyurmaz mısınız? Talebeleri Hüdayi Hazretleri gibi mütevazı bir velinin bu teklifi reddedeceğini sanır. Ancak Hudayi Hazretleri hayvana biner, Koca Padişahı ardından yürütür. Ama birkaç adım ya gider, ya gitmez iner.

Tabib gitti. Cüneyd abdest alıp namazı kıldı ve uykuya vardı. Uyandığı zaman gördü ki gözü iyi olmuş. Hafiften avaz işitti:

Cenazemi gördüğün zaman "Elfirak, elfirak!" deme!

?Ol cihana giderim?

Nakildir hazreti Cüneyd?in vefatı yakın geldi. Halet-i Nez?a düştü, bana abdest aldırın dedi. Abdest aldırdılar, parmaklarını hilal etmediler.

Birgün bir müridden edebsizlik vücuda geldi. O mürid hacetinden kaçtı. Bir mescit bucağına girdi. Cüneyd geldi. Kaşını çatıp ona nazar eyledi. Cüneyd?in heybetinden mürid düştü, başı yarıldı, kan revan oldu. Damlayan her katreden Allah yazılırdı. Cüneyd:

Yazık yazık asıl o zaman denir.

?Hüdavenda! Senin eksikli kulunun bu tecelliye katlanacak mertebesi yoktur. Senin tecelline dağlar bile katlanamaz, pare pare olur. Benim için bu muhaldir amma fakirlikten bir nokta dilerim? dedi. Nida geldi ki:

?O iki melek bana gelip?men rabbüke? dedi. Ben:

AZİZ MAHMUD HÜDAYİ HAZRETLERİ

Ol mahdure-i has, settürei ihlas, ol nüsha-i aşk u iştiyak, ol şefte i kurb ı ihtirak, ol Meryem i Saniye i saf, Rabia tül Adviye rahmetullahi aleyha.

?Yok.?

?Kaç yaşındasın?

Nakildir: Rabia?nın doğduğu gece atası evinde hiç nesne bulunmadı. Atası yavlak derviş idi. Bir parça bez ve bir dirhem yağ bulunmadı ki Rabia?yı saralar. Avreti dedi ki:

?Ey oğul! Sen de söyle." Cüneyd başını aşağı bırakarak tefekküre daldıktan sonra dedi ki: ?Şükür oldur ki, Cenab-ı Hakkın verdiği nimetle Ona asi olmayasın. Ve O?nun nimetini masiyete sermaye eylemeyesin. ? Cüneyd bu cevabı verince 400 pir bir ağızdan dua ettiler. Sırrı da Cüneyd?e dua kıldı ve?Ey oğul! Bu sözü nerde buldun?

?Eğer gözün sana gerekse ilaç budur.?

?Bu dediklerin gerçektir amma benlik davası hergiz avretten gelmedi davası erden geldi. Hiçbir avret muhanneslik adını takınmadı. Muhanneslik ve benlik erdedir? dedi.

Birgün Hasan Rabia?ya?Hiç rağbet eder misin ki sana nikah edelim? dedi.

?Ey dayı! Benim gördüğüm düşü ne bildin."

Çağımızı Aydınlatanlar

40 kişiden az gelirse gine inerim dedi. Meşayıh ve ululardan kırk kişi hazır oldular. Hazreti Cüneyd mana deryasına daldı ve vaaza başladı. Kırk kişiden sekizi can verdi. Onların cenazesini götürdüler. Yirmi kişi beyhud kaldı. Onu da evini barkını terk edip, dağlara düştü.

Ve dahi:

Namazdan sonra elini öperek kendisine caminin önünde duran ve parti çalışmalarında kullanacağımız midibüsü anlattım. Erinmediler, benimle beraber gelerek midibüs?e bindiler, önlerdeki bir koltuğa oturarak; ?Bununla da ne güzel hacca gidilir? dediler. Hayırlar dileyerek ve bizleri tebrik ederek yanımdan ayrıldılar.

Sordular:

Baba ve annesi Kafkasya'dan 1297'de göç eden müslümanlardandır. Dedeleri Kafkasya'da Şirvan'a bağlı eski bir hanlık merkezi olan Nuha'dandır ki burası dağ eteğinde, ipekçilikle meşhur, ahalisi müslüman, halen Azeri Türkçesi konuşulan bir yerdir.

Yaptığın iş mi yani? Aziz Mahmud Hüdayi sesini çıkarmaz, sadece manalı manalı güler. İşte tam o sıra kapı çalınır. Sarayağaları altın dolu torbaları eşiğe bırakırlar. ?Sultanımız Efendimiz, ellerinizden öpüyorlar? derler,

"Selamı yayınız." hadis-i şerifini açıklarken: "Selam sadece iyi dilek ve temennilerin ifade edilmesinden ibaret kuru bir görev değildir. Gerçekte selam, karşılaştığımız bir kardeşimizin ihtiyacının var olup olmadığını, varsa bu ihtiyacın giderilebilecek bir tarafının bulunup bulunmadığını, öğrenip elimizden geleni yaptıktan sonra yola devam edip gitmektir." buyururdu.

?Beni halvet eyleyin ki Çalabımın elçileri gelir? dedi. Cümle taşra çıktılar. Ve avaz işittiler. (Fecr 27, 28, 29, 30. Ayetler) Bir zaman geçti, avaz çıkmaz oldu. Ol canını Hakka ısmarlamış.

?Bunların iç yağını yemişsin nice kaçmasınlar?

Cüneyd Hz leri birgün müridleri arasında dururken sarı benizli bir yiğit Cüneyd?e baktı, tezcek geri gitti. Cüneyd onun ardınca bir mürid gönderdi. ?Sofilik nedir? diye ona sor dedi. Mürid ona yetişti sordu. Ol yiğit:

Rabia birgün Hasan evi önünden geçiyordu. Hasan ağlardı, gözünün yaşı Rabia?ya dokundu, yağmur suyu sandı, sonra bildi ki Hasan?ın göz yaşıdır.

Parasını getir diye söylemedi. Mürid satıp getirdi.

Sözleri;

?Bizim uyanıklığımız hak Teala yolunda muamelemizdir. Uykumuzda bizim elimizde değil Hak yedindedir. İhtiyarımız olmaksızın bize haktan gelen her nesne yekrek, uyku, dostların haktan atadır. Nitekim S. a. v. buyurur. Alimlerin uykusu, cahillerin ibadetinden yekrektir.? Dedi.

Ancak o gün deniz kabına sığmaz, rüzgar kamçı kamçı dolanır. Dalgalar kubbe kubbe gelir, sahili döverler. Sular zeminde patlarlar gülle gibi. Ama Hüdayi Hazretleri fırtınaya aldırmaz, Sarayburnu?na doğru açılırlar. Teknenin

Birgün Rabia bir kişi gördü:

Eğer sorulsa ki:

Genç Mahmud, Edirne?de, Şam?da, Kahire?de kalır, çok alim tanır. Eşi zor bulunan sohbetlere katılır. Nitekim Ferhadiye Medresesine müderris atanır. Derken genç yaşta kadı olur Bursa?ya.

?Abdülvahid ve Süfyan Rabia?yı sormağa vardılar. Süfyan:

İhlas oldur ki Hak muamelesinden halkı çıkarmak.

Cenaze namazı 14 Kasım 1980 Cuma günü İstanbul Süleymaniye Camii'nde muhteşem, mahzun, vakur ve edepli bir cemm-i gafir tarafından kılınarak, mübarek vücudu, Kanuni Süleyman Türbesi arkasında, kendisinden feyz aldığı hocaları ve üstadlarının yanındaki istirahatgahına defnolundu.

Ailesi

Kulları Haktan men eden hicab üçtür: Nefis, halk, dünyadır ki, bunlar avamındır. Havvasın hicabı da üçtür : taatini, sevabını, kerametini görmek.

?Ya Rabia! Ulu nesne diledin. Fakr bizim fahrimiz eseridir ki, erenler yolunda koymuşuz. Senin ta fakr makamına ermen için yetmiş bin hicab geçmen gerek. Şimdi sana değmez ki fakr sözünü anasın amma birkez yukarı bak. Rabia başını kaldırıp yukarı baktı. Kandan bir deniz gördü, havada muallaktı. ?Bu deniz visalimizi isteyen aşıkların gözleri yaşıdır. Küllüsü ilk menzil içinde kaldılar. Hiç nişanları belirmedi. Bizim hazretimizde yokluk makamına varmayınca var olmaz denildi?. Rabia dedi ki:

Hicaz?dan Bağdad?a döndüler. Cüneyd dükkanda sırça satardı. Hergün dükkana perde asar, 400 rekat namaz kılardı. Bir zaman sonra dükkanı terk ederek halvete girdi. Kırk yıl ibadetle meşgul oldu. Tamam 30 yıl yatsı namazını kıldıktan sonra sabaha kadar ayak üzere durup, Allah Allah derdi. Kırk yıl yatsı abdestiyle sabah namazını kıldı. Birgün hatırından "işim tamam maksudum hasıl oldu mu?" Diye geçti. Derhal hafiften bir avaz işitti:

Hz Şeyh ül Meşayih Cüneyd-i Bağdadi Kaddesallhu sırruhu ve ruhahul aziz, alem-i meşayihin şeyhi idi. Cümle halayık onu severdi. Sözleri tarikat içinde sohbettir. Ona Bağdad içinde?Seyyid üt taife?, ?Sultan ül Muhakkikin? derlerdi. Çok tasnifleri vardır. Son zamanlarda düşmanları ona zındık dediler. Ve saadetli başına kast eylediler ama diş kıvıramadılar, kör oldular. Çok meşayih yüzü görmüş idi ve Sırrı Sakati hazretlerinin müridi ve yeğeni idi.

Boş oturma... Ölüm peşinde!

Bir gün hasan, Şakik ve Malik üçü beraber Rabia?yı sormaya geldiler. Rabia hasta idi. Hasan Rabia?yı görünce dedi. Rabia:

"Yazık, yazık!" "Vah, vah!" deme!

Alçak nefis diklenmek ister. ?Sen sürün bakalım? der, ?Elin oğlu bıraktığın makama oturdu bile!? Ama o vesvelere güler geçer, ?Boşversene!? der, ?Sen buna layıksın. Hatta buna bile layık değilsin ama...?

Bir ulu Cüneyd?e tasavvuf nedir diye sordu. Şu cevabı aldı:

?Otuz yıldır sağken hiç başına şükür tülbendini bağladın mı? Birkaç gün hasta oldun, şikayet tülbendini bağladın? .

?hadis rivayet edersin. Onunla fahr edip ululanırsın? dedi.

?Ya seyyide Taşra çık ki, Allah?ın sanatını göresin. Rabia da:

?Niçin bunca ağlarsın? dediler

?Allah ile üns tuttum. Ayrılıktan korkarım. Olmaya ki ölüm vaktinde nida gele ki?Sen bize gerekmezsin? diyeler.

Cüneyd bir gece müridiyle giderdi.. Bir it ürüdü. Cüneyt?Lebbeyk Lebbeyk? dedi. Mürid eğitti:

?Ya hatun! Gönlün ahretten hiç nesne dilemez mi? dedi.

1996 yılında Milli Gençlik Vakfı Genel Başkanlığını yaptığım dönemlerde?Çağımızı aydınlatanlar? adıyla?Mürşid-i Kamil? insanları topluma ve özellikle de gençliğe tanıtmaya karar verdik. Bunları Bediuzzaman Saidi Nursi, Süleyman Hilmi Tunahan, Mehmed Zaid Koktu, Sami Efendi hazretleri, Hacı İhsan efendi , Şeyh Raşit Efendi, Hacı Mahmut efendi, Erzincan da Dede paşa hazretleri v. b isimleri sıraladık. Üçüncü sırada İstanbul?da yaptığımız?Panel toplantısında? Hoca efendiyi, kendi talebelerini konuşturarak dinleyicilere anlattık. Panelin konuşmaları birkaç bin adet bastırarak bir küçük kitapçıkta topladık. Daha sonra bu kitapçığı özellikle üniversite gençliğine dağıttık.

DALGALAR KUBBE KUBBE

Kul ile Allah arasında üç deniz vardır. Onları geçmedikçe Allah?a erilmez. Biri dünya : onun gemisi zühddür. İkincisi halk: onun gemisi uzlet, üçüncüsü iblis: onun gemisi düşmanlığını bilip ondan sakınmak, dördüncüsü nefstir ki: onun gemisi dileğini vermemektir. Nefis kötülüğü buyurucu, hevaya uyucudur. Er oldur ki onu öldüre.

?Eğer benimle Allah arasında ateşten deniz olsa, Rabbıma olan iştiyakımdan, geçmek için kendimi denize atardım? derdi.

Tekkelerin kapatılmasından sonra Bursa'ya dönmüş, evlenmiş, 1929'da vefat eden babası yerine Bursa ovasındaki İzvat Köyü'nde 15-16 sene kadar imamlık ettikten sonra Üftade Cami-i Şerifi'nin imam-hatipliğine tayin edilerek şehirde hisar içindeki baba evine yerleşti. Burada 1945-46'dan 1952'ye kadar hizmet eyledi.

Ahmed Han, ömrünün son günlerinde meçhul kimselere selam vermeye başlar. ?Neler oluyor? diye soranlara, ?Hayret!? der, ?Görmüyor musunuz? Sahabenin büyükleri ve Hülefa-i Raşidin yanımızdalar. Bana hazırlan diyorlar. Yarın Efendimize gidecekmişiz?.

Hüdayi Hazretleri bir gün saraydadır. Feyzli bir sohbetin ardından namaz vakti girer. Mübarek taze bir abdest almaya niyetlenirler. Sultan Ahmet koşar ibrik getirir. Şehzadeler seccadeleri sererler. Valide Sultan kafes arkasında peşkir hazırlar. Kadıncağız kalbinden?Ah? der, ?Ah mübareğin bir kerametini göreydim.? Aziz Mahmud Hüdayi Hazretlerine malum olur. ?Hayret!? buyururlar, ?Bazıları hala keramet görmek istiyor. Koca Halife-i ruy-i zemin bizim gibi bir garibe ibrik tutsunlar, muhterem anneleri peşkir hazırlasınlar. Bundan ala keramet mi olur.?

Bana ağlama,

?Davası içinde Mevlasının darbından lezzet duymayan kişi davasının sadığı değildir?. Rabia:

Sultanahmet Camii?nin açılacağı gün cuma hutbesini okuma şerefi Aziz Mahmut Hüdayi Hazretlerine verilir.

1952 Aralığında Gümüşhaneli Dergahı postnişini ve eski tekke arkadaşı Kazanlı Abdülaziz Bekkine'nin vefatı üzerine, İstanbul'a nakl olarak Fatih'te bulvara nazır Ümmügülsüm Mescidi'nde vazife gördü.

Ancak Aziz Mahmud Hazretleri ulağı kapıda karşılar pusulayı okumadan cevabi mektubu sıkıştırır eline. Onun tabirine göre toprak?kuvvet? demektir. Sırtının yere değmesi arkalarında ki himmete işarettir. Hulasa zafer bizimdir. Nitekim zaman büyük veliyi haklı çıkarır. Osmanlı muzaffer olur.

ÖLECEKLERİNİ BİLSİNLER

Her kim dilerse dini, selamet üzere ola, teni asude ve gönlü inayetli ola. O halktan uzlet eylesin.

Rabia çok ağlardı.

?Ya Cüneyd! Sen benim ümmetlerime nasihat vermeğe layıksın. Ben sana düstur verdim. Vaz eyle. ? Cüneyd uyandı. Sırrı katına düşünü söylemeye vardı. Hazreti Sırrı onu gördü:

Sivrihisar o yılların kültür merkezlerinden biridir. Yeni nesiller sağlam bir tedrisattan geçirilir. Ancak içlerinden biri dikkat çeker. Bu çocuk okuduğunu hafızasına nakşeder ve akıllara durgunluk veren bir seziş kabiliyeti vardır.

?Hiç mürid şeyhinden yekrek olur mu?

?Bu yalancıyla yaşamak istemiyorum!? der. ?Yok efendim hacca gitmiş de, tavaf etmiş de, zemzem içmiş de... Bir sürü maval işte!?

?Ya Rabia! Sü-i zan etme. Yarın sen benim komşuluğumda olasın, didarım göresin, bila hitab sen benimle, ben seninle sözleşesin?. Rabia?nın gönlü bu hitabı işitmekten mutmain oldu. Eyitti:

Kadı Mahmud önce adamcağızı, sonra Eskici Mehmed Dede?yi dinler. İkisi de üç aşağı, beş yukarı aynı şeyleri söylerler. ?Bir anda şeytanı iklim iklim dolaştıran Allah, sevdiklerini de gezdirmeye kaadirdir!?

?Ya Rabia! Bu ne haldir ki cihanı hayrete saldın. Ondört yılda nice türlü meşakkatlerle, her adımda iki rekat namaz kılarak, kabenin aşkına geldim, kabe sana karşı gelmiş? dedi. Rabia:

Vefatı

Bir Cuma günü Ayasofya camisinde cuma namazını kıldıktan sonra Vilayet karşısındaki Fatma Sultan Camii yanında Gümüşhanevi Dergahına giden?Hoca efendi? Dağıstanlı Şeyh Ömer Ziyaüddin Efendi ve onun vefatı üzerine, yerine geçen Tekirdağlı Mustafa Feyzi Efendinin sohbetlerine devam etti. Tasavvuf yolundaki vazifesini tamamlayıp, Ramuzü'l-Ehadis, Hizb-i A'zam, Delail-i Hayrat ve Kaside-i Bürde okutmak üzere icazet, aldı. Bu arada Bayezid, Fatih ve Ayasofya Camiindeki derslere devam etti. Bu sırada hafızlığını da tamamladı. Ayrıca Hacı Hasib Efendiden kıraat ilmi ve fıkıh icazeti aldı.

Her kimin de ayeti ola, onun velayeti daim ola.

Ya Sırrı, kız kardeşinin oğlu Cüneyd, senin sözünü ve meşayıhlar sözünü tutmadı, kullarıma nasihat vere. Pes, Muhammed Mustafa yı Cüneyd?in vaaz etmesini emretmeye vasıta kıldım dedi. " Bunun üzerine Cüneyd minbere çıktı.

Uzlet iki kısım. Birisi halktan, birisi de nefis dileğinden uzlettir.

İşte, tam o an ufuklar görünür, gökler duvak duvak açılır. Kalbine anlatılmaz bir huzur ve sürur dolar. Üftade hazretleri develer yükü kitabın veremeyeceğini bir bakışıyla talebesinin kalbine nakşeder. Artık bulutların üstünü, yerin altını görür, zikreden zerreleri işitir. İşte bu yüzden çimlere basamaz, çiçekleri koparamaz.

?Bu muhabbet eseri, mülkünden ayrılamayanındır," deyip gittiler.

Cenab-ı Hak:

?İlahi! Dünyada bana ne vereceksen, düşmanlara da ver. Ahirette ne vereceksen, dostlara da ver. Eğer beni tamuya koyacaksan, ben sana feryad ederim ki, dost dosta böyle mi eder?" Hafiften bir avaz geldi:

?İlahi! Senin aşkın gönlümü tuttu, artık gidemez oldum, ol taş evini buraya getirsen nola..? dedi. Hak Teala hazretleri ona hitab buyurdu ki:

?Tehlili yerine getirin dedi? Getirdiler, derhal secdeye düştü, ağladı. Bakara suresinden 70 ayet okudu. Birkez Allah deyip tesbih okumaya başladı. Beş parmağını yumdu. Besmelei şerifi okudu. Ve ol, ari pak mukaddes canını iki gözünü yumarak hakka ısmarladı. Gasl eden sonradan nakletmiştir.

Hoca Efendinin Bazı Özellikleri

Öldükten sonra bir ulu onu düşünde gördü:

?Ya İbrahim! Sen namaz eyledin, ben niyaz eyledim? dedi. Rabia haccı tamam eyledi, yine Basra şehrine gelip ibadetle meşgul oldu. Bir yıl sonra kabeyi yine arzuladı. Ve evvelki yıl hac bana karşı geldi, bu yıl ben hacca karşı varayım dedi. Yola girdi:

?Sen dünyayı çok seversin, eğer sevmeye idin anmazdın? dedi. Kumaşı seven kişi alıcı olur. Eğer sen dünyadan fariğ ise dünyanın iyisine yavuzuna bakma dedi.

?Ya Rabia onsekiz bin alem katına girersin.? Rabia ileri vardı gördü ki kabe anın karşısına geldi.

Amin, bihürmeti seyyidil-mürselin SAS ve alihi ve sahbihi ve men tebiahüm biihsanin ila yevmid-din, vel-hamdü lillahi rabbil-àlemin.

?Var sat?

?Başım ağrır?

Otuz yıl, Cüneyd diliyle, Hak Teala hazretleri halka hitab buyurdu. Cüneyd orada değil, bundan halkın haberi yok idi.

Soyadının "mütevazi" manasına geldiği nüfus cüzdanının başına not edilmiş idi.

?Sen söyle? dediler.

Rabia daim münacatı içinde derdi ki:

Allah-u Teala ve Tekaddes Hazretleri derecatını ulya eyleyip, biz aciz ü nacizleri de füyuzat ve şefaatından feyzyab u nasibdar buyursun...

?Ben ahd eylemişim ki, kimseden nesne dilemeyeyim? dedi. Bu sözü derken havadan bir kuş geldi. Bir deste soğanı yağın eritildiği çömleğe bıraktı. Rabia : Mekrden hali değildir dedi ve soğanı yağı bırakıp, ekmeği tuzla yedi.

Kadı Mahmud adamlarına?tiz atım hazırlansın!? der, kurulur eyere. Üftade Hazretlerinin dergahına yaklaştığı sırada atının ayakları kayalara saplanır. Gelgelelim, henüz yaşadıklarını muhakeme edecek halde değildir. Atı

Benim buluşmam asıl o zamandır.

Parmaklarını açamadılar. Yine avaz eşitti ki: ?Kendisi parmaklarını açmayınca açılmaz?

?Yokluğu nereden buldun? dedi.

Alay edenler, fıkır fıkır gülenler. Eski memurları?deli mi ne? derler. Ama o direndikçe üstüne yürür, nefsinin burnunu sürter yerlere.

Üstadımız

Babası İbrahim Efendi Bursa'ya 16 yaşlarında iken gelmiş, Hamza Bey Medresesi'nde tahsil görmüş, muhtelif yerlerde imamlık yapmış, Hazret-i Peygamber SAS sülalesinden bir Seyyid'dir. 1929'larda 76 yaşlarında iken Bursa ovasındaki İzvat Köyü'nde vefat etmiş ve oraya defnolunmuş, ehl-i tarik bir kimsedir.

?Doğrudur? dedi. Malik eyitti:

geçtiği yerde derya sütliman olur. Talebeleri ardısıra ilerler, adeta tünelden geçerler.

Mehmed Zahid Efendi güler yüzlü, sevimli bir zattı. Mütevazı, azim sahibi, hiç kimsenin gönlünü kırmamaya önem verirdi. Tanıdığına, tanımadığına selam verir, güler yüz gösterir, gönüllerini alırdı. Hafızası kuvvetli, konuşması samimi idi. Çoğu zaman halk telaffuzu ile konuşur, karşısındakine konuşma fırsatı verirdi. Kimseden doğrudan doğruya bir şeyi istemez, kapalı sözlerle ifade ederdi. Anlaşılmazsa sabrederdi. Hiçbir zaman şeyhlik tavrı takınmaz, kendisini ve makamını büyük bir maharet ve tevazu ile gizlerdi. Gece ve sabah ibadetlerine riayet eder, talebelerini de buna teşvik ederdi. Derslerini özellikle Üniversitelerde okuyan gençlerin takip ettiği?Hoca Efendi? hayatı boyunca pek çok talebe yetiştirmiştir. Kendisiyle manevi bağı bulunan talebeleri genellikle Profesörler, Doçentler, Doktorlar ve Yüksek tahsilli gençler olup bunlar ülkemizde batıya bağlı yapılan siyasetin?Milli değerlerimize bağlı? şekle dönmesinde ve böyle bir modelin oluşmasında büyük katkıları olmuştur.

Üftade Hazretleri onu bir kuytuda hıçkırırken görür. ?Sen Eskici Mehmed Dede?yi bul? der, ?selamımı söyle, seni hacca götürsün!?

Mübarek nice hazırlanır, onu bilemiyoruz. Ama bildiğimiz o ki ertesi gün kavuşur özlediklerine.

Bir yiğit Cüneyd?in meclisine geldi, tevbe eyledi. Nesi varsa dervişlere dağıttı. Bin altın alıkomuştu. Şeyh:

?Sana emir?ul müminin derler, şefkatin umum Müslümanlara galip ve şamil olmak gerek Benim 40 yıllık taatimi heder etmek istersin. Senin şefkatin bu resme midir? Yarın huzuru hak?da ne cevap vereceksin?

Hafızası çok kuvvetli idi, konuşması tatlı ve safiyane idi. Çok kere halk telaffuzu kullanır, karşısındakine söz fırsatı tanır; kesinlikle bildiği bir şeyi bile sanki ilk duyuyormuş gibi yumuşak bir tavırla dinler, manalı ve nükteli cevap verirdi. Sohbetleri hoş, hutbeleri fevkalade celalli olurdu. Hutbe esnasında sesini yükseltir, ordu önündeki bir komutan gibi celadetle ve irticalen konuşurdu.

Herkesin güneşi battı ve gitti... Bizim Güneşimizse batmayacak ebedi; gökyüzünün en yüce yerinde!

Her kim Allah?ı bildi, visal vaktine kadar şad olmadı.

?Bunu ye?denildi. Cüneyd;

Ona ölüm vakti geldiğinde başı ucunda ademiler otururlardı.

?Bu ne sırdır ki biz senin ekmeğini yemeğe geldikdi. Önümüze koyacağın ekmeği dervişe verdin ve o firavuşun getirdiği ekmeğin eksiğini bildin.? Rabia :

O gece Cüneyd Muhammed Mustafa Hazretlerini düşünde gördü. Buyurdu ki:

?Dicle ırmağına bırak, ta ki ululuğa eresin? dedi. Yiğit akçayı dicleye bıraktı, geri geldi. Cüneyd müridi katına koymadı. Ne vakit te gelse koymaz idi. Az zaman içinde mertebeye erdi. Ululardan oldu.

Herkim Allah zikriyle meşgul olmaya, onun söylemezliği söylediğinden yekrektir. Her kulak kim, haksözünü işitmeye, muntazır olmaya, onun sağırlığı işittiğinden yekrektir. Her ten ki, Allah kulluğuna meşgul olmaya, onun ölmekliği diriliğinden yekrektir.

Cüneyd?i yedi yaşında iken dayısı Hacca götürdü, Harem içinde 400 pir, şükür hakkında konuştular. Sırrı Cüneyd?e:

Nakildir: Rabia birgün savma içinde hasta oldu. Uykuya vardı. Bir uğru geldi, carını aldı. Çıkmağa yol bulamadı. Carı bıraktı yol gözüktü. Bunun üzerine carı yine aldı, yine yol bulamadı. Bunu tekrarladı. Nihayet bir avaz işitti:

Eğer bir sadık, bin yıl Hakka yüz tutsa da bir lahza Hak?tan iraz eylese, bir lahzadaki fevti, bin yıl ibadeti hasılatından artık ola.

Birgün Hazreti Cüneyd Cuma mescidinde vaaz ederken bir tersa oğlanı camiye girdi. Vaazı dinledi, kimsenin haberi olmadı. Tersa, Cüneyd?e dedi ki: ?Ya şeyh, Hazreti resul?Sakının müminin ferasetinden kim ol, Allah nuruyla bakar?. Bu hadisin manasını şerh ediver " dedi. Cüneyd fikre daldı, başını kaldırıp cevap verdi ki:

?Dünyayı sever olmasaydın sen iyi kişiydin?.

?Sultanım, ben seni güçle buldum, beni karşına koy, hayran olayım durayım.? Hak Teala:

?Ya şeyh bu ne haldir? Cüneyd: ?İtin ürüdüğünü Allah Teala kahrında gördüm, avazını O?nun kudretinden işittim ve iti aradan çıkardım. Şüphesiz, Allah kahrında lebbeyk dedim."

Bir başka gün camide namazlar kılınmış sohbet için gelenlerle caminin kenarında ki lojmanına gidilmiş. Kendisi biraz sohbet ettikten sonra misafirlerden sorular soranlar oldu. Bir tanesi de?Hocam, inananların kurduğu bir parti var. Biz ona destek olacak mıyız?" diye sordu. Hoca efendi o güleç yüzünde bir celallenme oldu ve?Bir gardaşınız kendisini ateşe atmış siz hala ona destek olup olmayacağınızı mı soruyorsunuz? demişti.

?Benim bildiğim beyler vardır. Eğer dilersen, varayım, sana örtü, döşek getireyim?.

?Ey er! Zahmete girme. Rabia bunca yıl kendisini bize ısmarladı. Zehresi yoktur ki anın semtine kimse gele. Ol dostumuz uyursa, biz dostu uyanıkız? dedi. Uğru bunu işitince tevbe eyledi.

Güneşle aya batmadan ne ziyan gelir ki?

Birgün Hasan :

?Gönlünü pak eylemek, Hak muvafakatinden ve halktan ayrılmak, beşeriyet sıfatından kendini öldürmek, nefis dileklerinden ırak olmak, kesafette ruhani sıfata gelmek, Hak ilmiyle derecesi yüce olmak ve cümle ümmete nasihat eylemek, vefayı beklemek, Peygamberimiz S. a. v. şeraitine mutabaat eylemektir."

?Bilmeyiz?

Rabia birgün ağlayarak dağda giderken geyikler ve canavarlar etrafında dolaşıp durur. Rabia?ya nazar ederlerdi. Nagah Hasan Basri çıkageldi. Gördü ki Rabia geyiklerle oturur. Geyikler Hasan?ı görünce ürküp kaçtılar. Hasan melul oldu:

Kendi davası gerçek değildir ol kişi kim darbı unutmazsa, mevlasını müşahede eder dururken?.

?İlahi! Eğer ben sana Tamu?dan korkup tapıyorsam beni tamuya koy. Eğer uçmak ümidi için tapıyorsam uçmağı bana haram eyle. Eğer senden ötürü tapıyorsam. Eğer senden ötürü yapıyorsam, bana didarını ruzi kıl.. ?derdi.

Mezar cennet topluluğunun perdesidir.

?Bugün oruç tutalım, şükrümüz o olsun? dedi.

İstanbul'da bulunduğu esnada çeşitli dini toplantılara, derslere, camilerdeki vaazlara devam etti. Bilhassa Seydişehirli Abdullah Feyzi Efendi'yi çok sevdiği anlaşılıyor. Bu arada 16 Temmuz 1336 Cuma günü namazı Ayasofya Camii'nde edadan sonra Vilayet önünde bulunan Fatma Sultan Camii yanındaki Gümüşhaneli Tekkesi'ne giderek Şeyh Ömer Ziyaeddin Efendi'ye intisab eyledi. Günden güne ahvalini terakki ettirdi.

Ben öyle günler geçirdim ki, yer gök ehli, bizim için ağlaşırlardı. Sonra öyle oldum ki ben bunlar için ağlarım. Şimdi de öyle oldum ki ben ne bunlardan haber bilirim. Ne de kendimden. Bin yıl diri olsam amelden bir zerre eksik etmeyem.

?Ol kişi ki gece gündüz bu kaygıda ola, ona gelenin kaygısı nice olur?

İbrahim Edhem rahmetullahi aleyh ondört yılda güçlükle Kabe-i şerife vardı. Yolda giderken her adımına iki rekat namaz kılardı. Çün Kabeye erdi, kabe anda yok. Birkez ah eyledi. ? Aceb bu ne haldir, gözümde halel vardır? dedi. Hafiften bir avaz işitti ki:

Can Yusuf'un kuyuya düşünce niye ağlarsın?

?Onu hüccetsiz def etmek yaramaz? dedi. Halifenin üçbin altına satın aldığı gayet güzel bir firavuşu vardı. Onu koku ve müzeyyenatla süslediler.

?Benim canımı Rabbim yarattı. Elestü birabbiküm hitabında Beli cevabını vermiştim. Şimdi siz tekrar sorarsanız. Sultan ol kişiye sormuş ola kul iken yine sorar mı? Bari size sultan sözüyle cevap vereyim? dedim. Ve Surei Şuara 78, 81 ayetlerini okudum. Bunları işittiler.

1976 yılı başlarında, benim de MSP Gençlik kolları Genel Başkanlığı yaptığım yıllar. Bursa?da bulunan Mercedes otomobil fabrikasından o zamanlar yeni çıkan 20 kişilik bir Midibüs almış ama Ankara?ya döneceğime İstanbul?a gitmiştim. Midibüs?ü getirdim İskender paşa camiinin önüne park ettim ve öğle namazını kılmaya camiye girdim. ?Hoca efendi? camideydi ve bize imamlık yapıyordu.

10 Temmuz 1335'de Cuma gününden itibaren de 25 K. 30 şubede yazıcı olarak vazifeye devam etti. Kendi hatıra defteri kayıtlarından 1338 Martlarında henüz bu vazifede olduğu görülüyor.

?Senin ellerinden yine Sana feryad ederim. Bu ne iştir ki bana edersin? dedi. Hafiften bir avaz geldi ki:

?Biz onun kadrini bilemedik. O bir Hüma kuşu imiş? dedi. Bir zaman hayrette kaldı.

?Cüneyd?e var söyle. Bivasıf ol ki bivasıf olasın.? . Cüneyd bu sözü işitince seğirtti, bulamadı.

"Otuz yıllık namazı kaza ettim. Namaz içinde gönlüme dünya endişesi gelse o namazı kaza eyler, ahret uçmağı gelse kaza etmez, velakin secde-i sehv eylerdim." Nakildir ki Cüneyd daim oruç tutardı. Yarenleri gelse onlara muvafakat için orucu bozardı.

?Bilir?

Rabia beriyyeye girerek tam yedi yıl yanı üzere yuvarlanarak Arafat dağına erişti. Hafiften avaz işitti:

Rabia başını secdeye koymuş. Hakka münacat kılar ve derdi ki:

?Cüneyd?in halvetine var, ona yüzünü göster ve?Ya şeyh, hiç kimsem yoktur ve malım çoktur. Ben gönlümü dünyadan çektim. Senden dilerim ki beni hizmetkarlığa ve kardaşlığa kabul edersin. Senin sohbetinde taatla meşgul olayım. Hergiz bu gönlüm dünya ehliyle karar tutmaz? de dediler.? Firavuş gitti. Halife onun ardınca bir de hadim gönderdi. Firavuş Cüneyde vardı, selam verdi. Oturdu. Yüzünü açtı. Cüneyd nagah bir ihtiyar ol firavuşa tuş oldu. Filhal başını aşağı eyledi. Ol firavuş tamamıyle diyeceğini söyledi. Cüneyd nagah başını kaldırıp bir kere ah eyledi. Ol firavuşu üfürdü. Firavuş filhal düştü, can verdi. Halifenin canına od düştü. Yaya olarak Cüneyd?in yanına varıp özürdiledi. Cüneyd:

Müslümanların birlik ve beraberlik içinde bulunmalarını açıklarken: "Görmez misin ki, yağmur ne kadar çok yağarsa yağsın, tanecikleri hemen birleşir, toplanırlar. Derken dereler, nehirler meydana gelir. Neticede bunlar barajları doldurur. Enerji santrallerini işletir, araziyi sular, şehirlerin elektriğini temin ederler. Bu nimet sayesinde insanlar rahata kavuşur, işleri kolaylaşır. Bu ne büyük bahtiyarlıktır. Bundan ibret almalı, birlik ve beraberliğimizi temine çalışmalıyız. Tek tek hareket edersek, hepimiz helak oluruz. Ne kadar dindar olursan ol, birlik ve beraberliği her işin üstünde tutmadıkça, herkes kendi başına buyruk hareket ettikçe bir yere varılmaz." diyerek Müslümanların her iş ve hareketlerinde tek yürek, tek kuvvet olması gerektiğine işaret ederdi.

Aslında o doğmadır, parlamadır.

Vefat tarihi olan 13 Kasım 1980 tarihli takvim yapraklarında tevafukan çok manidar ibareler yer alıyordu. Mesela bunların birindeki şu parça ne kadar şayan-ı taaccübdür:

Herkim Allah kelamını sağ eline ve peygamber hadisini sol elinde tutar ve yolunda bu çerağ şulesiyle yürürse, şüphe afetine ve bid?at karanlığına düşmez.

Mübarek, o güçlü feraseti ile onlara gölge olur. Kah tedbir gösterir, kah hedef çizer. Ferhat Paşa ile birlikte İran seferine katılır, askeri zafere inandırır.

Bursa?ya atanan yeni kadıyı ilan ederler. Bir şaşaa, bir depdebe, bir gulgule...

Selam ve Birlik

Mezar hapis görünür amma,

?Doğru değildir kendi davası içinde ol kişi efendisinin vurduğuna şükr eylemeye. " Rabia:

Hazreti Cüneyd buyurur ki, arifin yetmiş makamı var. Birisi Hergiz bu cihan muradını dilemeye. Hak Tealanın sırrından söyleye, kendi hamuş ola; Hak ile onun arasında hicab olmaya.

Bu tarafta ağzını yumdun mu, o tarafta aç!

?Eyledim?

Nakildir: Rabia?nın hadimi yemek pişirmek için iç yağını eritti. Çok zamandır aş görmemişlerdi. Soğan lazım oldu. Hadim komşudan almak diledi. Rabia:

?Tamamlık istemek günahından terbiye idesin?

? Ya Süfyan! Sen alim kişisin. Lakin cahilane söz edersin. Ben oniki yıldır hurma arzu ederim. Sen bilirsin ki Basra hurma üstüne durur. Henüz yemedim. Ben kulum. Kul kişinin arzu ettiği bir şey vardır. Eğer bir nesneyi dilersem Allah?tan dilerim, amma onu ben değil Allah?ım dileye. Süfyan: Senin için bir şey istemek ve sormak hata imiş bari benim işimden söyle? dedi. Rabia dedi ki:

Nakildir: Birgün iki ulu, Rabia?yı ziyarete geldiler, ikisi de aç idi. Taamı helaldir diye Rabia?nın taamını yemek dilediler. İki gerdeyi bir fotaya koydu, bunların önüne getirdi. O anda kapıya bir derviş geldi, Allah dedi. Rabia da iki gerdeyi dervişe verdi. Bunlar melul oldular. Bir saat sonra bir firavuş bir yığın ekmek getirdi. Saydı kim onsekizdir. Rabia:

Üftade Hazretleri?nin dergahına devam eden bir garip vardır. Bunu öyle bir Haremeyn hasreti sarar ki sormayın. İşini gücü bırakır, hacı uğurlar, hacı karşılar. Onlara sarılır, koklar, ayaklarının tozuna sürer yüzünü. Birtek hurmayı, bir yudum zemzemi saklar yıllarca. Söz Mükerrem Mekke ya da Münevver Medine?den açılmaya görsün, aha şuracığını bir ılıklık basar, gözleri dolar.

?Peygamberimiz sav. Hazretleri bu hadis onun için buyurdu ki sen Müslüman olasın ve zünnarını kesesin? dedi. Tersa bu feraseti gördü. Şehadet getirerek iman etti. Cemaat taaccübde kaldılar.

Rabia birgün Hasan?a üç nesne verdi. Bir mum, bir iğne, bir kıl. Yani mum gibi ol, alemi münevver eylegil. İğne gibi yalıncak ol, hemşire işde ol. Manalarda riyazet çek, küllü kıl oluncaya kadar.

Hazreti Ali bin Sehl Cüneyd Hazretlerine mektup yazdı: ?Uyku gaflettir, muhib odur ki kendisini uykuya vermeye, yoksa maksudundan kalır.? Hak Teala, Davud Aleyhisselama vahy eyledi ki:

Sana batma görünür amma

Kitaplarında M. Z. K rumuzunu kullanan Hoca Efendiyi her konuşmasında öne çıkardığı iki önemli sözüyle tanıtmak gerekirse birisi?Selam? diğeri?Birlik olmaktır?

Birgün Rabia katına vardım. Gördüm ki mihraba girmiş namazla meşgul. Ben de bir bucakta namazla meşgul oldum. Çün sabah oldu. Ben:

Gün gelir Hüdayi dergahı Hakk aşıklarına yetmez olur. Mübarek derslerini Sultanahmed Camii?ne taşır.

Birgün Rabia?ya:

Rabia der ki:

Rabia der:

?Ya Rabia bunlar benden niçin kaçtılar? dedi. Rabia eyitti:

Ele aldığı bir kimseyi terbiye edip yola getirinceye kadar büyük bir sabırla çalışırdı. İlk zamanlarda kusurlarına müsamaha ederdi. Yıllarca çalışır, yarı yolda bıkıp bırakmazdı.

Hazreti Sehl-i Tüsteri Cüneyd hazretine kutbu asır derdi.

?Ben kemal dercesine erdim? diye çıktı, halvette bir köşeye çekildi. Seher vakti uykuya daldı. Düşünde, hoş akar sular, bahçeler ve taamlar gördü. Bunlardan kendisini yer ve içer gördü. Ücub ve gurur kendisine galebe çaldığından gördüğü bu rüya şeytani idi. Halini müridlere söyledi. Müridler de Cüneyd hazretlerine arz ettiler. Cüneyd onun halvetine geldi. Gördü ki kibir ve gurur onun dimağına tesir eylemiş. Hakka layık hiçbirşey yok. Cüneyd:

(1897-1980)

Çok açık eli idi, verdiği zaman şaşılacak miktarda verir, geriye kalmamasından korkmaz, verdiğini doyururdu. Sofrasında ekseriya misafir bulunurdu. Hizmet edenleri bir vesile ile memnun eder, ziyaretçilere güleryüz gösterir, kapısını her zaman açık tutmağa çalışırdı.

Hz Cüneyd?in bir müridi vardı. Zengin idi. Mal atasından kalmıştı. Cümlesini Cüneyd yolunda sarf eyledi. Birgün:

?Peygamber sallahu aleyhi ve selem buyurur. Avret Allah yolunda erdir. Ona avret demek reva değildir. Nitekim nübüvvet aynı izzettir. Beylik ve ululuk ve küçüklük onda tefavüt tutmaz. Velilik dahi öyledir. Hassaten Rabia kendi zamanında Hak muamelesi ve marifet içinde nazirsiz idi.

Kendi üstadlarına fevkalade saygılı ve bağlı idi. Tekke arkadaşları olan yaşlılar, üstadının meclisine gittiğinde diz üstü oturup, baş eğip hiç ayak değiştirmeden edeple oturduğunu anlatırlar.

Cüneyd derdle ah eyledi. Üç gün başını secdeye bırakarak üç gün üç gece kaldırmadı.

?Bunlar dünyayı sevmek midir? diye sordu, ağladı. ?Hüdavenda! Ben miskinden razı ol? dedi. Rabia:

?Ya Cüneyd uçmağa girer misin? ? buyurdu.

Sırrı Sakati cüneyd?e dedi ki:

?Hocamın duası yerine gelsin?

?Öyle deme?Vay kaygısızlıktan? de? dedi.

Hüdayi Hazretleri hocasının vefatı üzerine Hoca Saadettin?in tavsiyelerine uyar, İstanbul?a yerleşir. Küçük Ayasofya tekkesinde talebe okutur. Sonra Fatih Medreselerinde fıkh, hadis, tefsir dersleri verir. Ama onun gönlünde sevenleri ile başbaşa olacağı bir tekke yatar. Üsküdar?da bir arazi alır ve gönlüne göre bir dergah kurar. İstanbullular akın akın sohbetine koşar, himmetine kavuşurlar. Gel zaman, git zaman namı ötelere yayılır.

Sofu oldur ki safi ola, Allah?dan başkasından kesilmekle ve nefsine dilediğini vermemekle. Ve dahi, gönlü Halil İbrahim A. s. ın gönlü gibi dünya dostluğundan salim ola, teslimiyeti İsmail As. In teslimiyeti gibi ola, gussası hz Davud a. s gussası gibi ola, sabrı Eyyub as sabrı gibi, fakrı Hz İsa As fakrı gibi ola, şevki Hz. Muhammed Mustafa s. a. v şevli gibi ola.

Bir kişi anlatır:

?Var artık ol endişeyi eyleme? dedi. Ve Şura 25. ayeti okudu ve kayboldu. Cüneyd Hazretleri o kadar ağladı ki gözleri şişti.

?Kendimi yok etmeden buldum.?

?Ya seyyidi! Senin sohbetinde buldum" diye cevap verdi.

Tam dört sultan eşiğine gelir, diz çökerler yanıbaşına.

?Niçin bağladın? dedi.

?İmdi ol ne dilerse biz de öyle dileriz?.

Bir gece Hasan ve yarenleri Rabia katına vardılar. Rabia?nın evinde çerağ yoktu. Rabia parmağına tükürdü. Evin içi Ruşen oldu. Eğer sorulursa ki parmaktan nice aydınlık çıka, cevap ederiz ki, Musa eli bol ola. O peygamberdi denilirse cevapta deriz ki her kim peygamberlere mütabeat ede, onun peygamberlik eserinden nasibi ola. Nitekim Peygamberimiz Sav buyurur. "Her kim bir danik haramdan yine sahibine verirse, peygamberlik derecesinden bir dereceye erişe." Rabia?nın dirliği malumdur.

Beni mezara koyunca elveda demeğe kalkışma!

?Hadiseler aynen tabirinizdeki gibi gelişti. Lütfen, bunları kabul edin, sevindirin bizi!? Hanımı mahçup ve pişmandır. Eh, o altınlar da geldiği gibi gider tabii, anında bulur yerini. Üsküdar garibi bol semttir, fukara bol bol sebeblenir.

Hepsi kuşları, varıp ıssız bir mahalde boğazlayıp getirdiler. Yalnız o mürid boğazlamadan getirdi. Cüneyd:

Bu zat-ı şerifin, 18 Kasım 1337 Cuma günü vefatından sonra postnişin-i irşad olan Tekirdağlı Mustafa Feyzi Efendi'nin yanında tahsil-i kemalata devam etmiş, müteaddit defalar halvete girmiş, 27 yaşlarında hilafetnameyi aldıktan sonra ondan Ramuzü'l-Ehadis, Hizb-i A'zam ve Delailü'l-hayrat icazetnamelerini de almış, Bayezit, Fatih ve Ayasofya Camii ve medreselerinde derslere devam etmiş, bu esnada hafızlığını da tamamlamıştır. Bu aralarda hocasının işareti üzere muhtelif kasaba ve köylerde dini hizmet ifa etmiştir.

?Adem sema işitince ihtiyarsız harekete gelir. Bu hal nedendir?

?Ol kişi feriştah dergah-ı izzetten benim katıma geldiler. ?Menrabbuke? dediler, güldüm.

?Bunu sırf hocamın duası yerine gelsin diye yaptım? der, ?Yoksa Padişahımın atına binmek ne haddime!?

?Ya üstad! Göz yaşını sakla. Halk görmesin ve riyadan da emin olasın.? Dedi. Bu söz Hasan! a ağır geldi. Birgün Rabia?yı su yanında gördü, seccadesini su üstüne bıraktı.

Fevkalade mütevazi idi. Kerametleri zahir ve şöhreti àlemgir olduğu halde, talebelerine bile tepeden bakmaz, şeyhlik tavrı takınmaz, kendisini ihvanı arasında lalettayin bir fert gibi görür, makamını ve kemalini büyük bir maharetle gizlerdi.

Bunlar ne manalı sözler, bu ne içe işleyici sestir. İşte o an tevhid denizine yelken açar, sıyrılır yalan dünyanın girdaplarından. ?Bu huzur hiç bitmese? der. Ama şimdi çetin imtihanlar bekler onu. Koca Kadı, denilen herşeyi yapar, mesela sırmalı kaftanıyla mahalle mahalle dolaşır ciğer satar. Peşinde yalınayak veledler, arsız kediler.

Tevellüdü 1315 hicri kameri (rumi 1313, miladi 1897) yılında Bursa şehrinde, kale içinde Türkmenzade Çıkmazı'ndaki baba evinde vaki olmuştur.

"Ya Cüneyd! Bu ilaç Halık?ındandır. Ağrıyan senin gözün değil, benim gözüm imiş.? Dedi.

?Ya Rabia! Sana mahlukun öğretmediği, Halıkının gönlüne bıraktığı ol ilimden bana da bir harf öğret? dedi. Rabia:

?Niçin?

"Cilve ve Şive mi dersin, Allah?dan mı kaçarsın?" Dedi. Müridi bu söze katlanamadı. Can verdi. Cüneyd onun namazını kılıp kendi eliyle defneyledi. Bir mürid onu düşünde gördü. Sordu:

?Biz tasavvufu, açlık, uykusuzluk, dünyadan kesilme ve sevdiklerimizden beri olmala bulduk? demiştir.

?Vay kaygıdan? der şikayet ederdi. Rabia:

Nihayet Bursalı hacılar döner, hadiseyi doğrularlar. Kadı Mahmud bir hoş olur. Makam, mertebe gülünç gelir gözüne. O saatte gemileri yakar, niyetlenir dervişliğe. Önce Eskici Mehmed Dede?nin kapısını çalar. Ama mübarek?senin nasibin bizden değil!? der, ?Üftade hazretlerine gitsen gerek!?

Batmayı gördün ya, doğmayı da seyret!

Hak tealanın kudret ve azametini tefekkürden marifet artar, nimetlerini tefekkürden, muhabbet doğar, vaid ve azablarını tefekkürden havf doğar, murakaba da oldur ki daima uyanık durasın, gafil oturmayasın.

İşte bu ehline aşikar yol zaman zaman sandalcılar tarafından kullanılır. Hoş, Üsküdarlı kayıkçıların tamamı ona intisaplıdır. Netameli havalarda?Ya Rabbi şeyhimin hatırına? der, sığınırlar Hüdayi yoluna. Sözkonusu geçit daima sakin, daima emindir.

?Münkir ve nekre ne cevap verdin?

?Beli?

?Bu sözden kibir kokusu geliyor? dedi. Şakik eyitti:

?Dünyanın nesini sevdim?

?İkindi vakti Rabia katına vardım. Diledim ki benim için aş pişire? bir kesek eti çömleğe bıraktı ve su koydu. Artık çömlek katına varmadı. Söze başladık, manalara daldı. Akşam erişti, namaz kıldık. Namazdan sonra rabia?nın yanına vardım. Gördüm ki altında odun yokken çömlek Allah kudretinden kaynardı. Çömleği aşağı indirdi, kotardı. Yedik. Onun lezzeti gibi ömrüm içinde aş yediğim yoktur. Rabia dedi kİ:

?Bir gün malik bin Dinar Rabia katına geldi. Gördü ki bir eski hasır döşemiş, kerpici yastık edinmiş, bir sınık bardaktan abdest alırdı. Özü yandı, dedi ki:

Tasavvufi Yetişmesi ve Dini Hizmetleri

Bir yaz günü idi. Karanlık bir eve giren Rabia başını aşağı bıraktı. Bir hizmetkar kadın avaz etti.

Birgün bir ulu, Sırrı Sakati?den sordu:

?Beli olur. Cüneyd benim müridimdir, illa onun muamelesi benden artık.?

?Niçin evlenmezsin? diye sordular.

Vefatı İslam Alemi'nde de büyük üzüntüye yol açmış, Suudi Arabistan'da, Kabe'de, Kuveyt'te ve daha başka şehirlerde gıyabında cenaze namazı kılınıp, dualar edilmiş, ajanslar bu elim vefat haberini yayınlamışlardı.

?Bari Hüda? Cüneyd?den ne günah sadır oldu? Yine bir nida işitti:

?Şeytanı düşman tutar mısın?

Benim Güneşim'de Menzilde.. Ah Sultanım Ah... ne kadar özledim seni yolunu gözlüyorm gel Gayri.. Çölde suya hasret insanlar gibi Benim Kalbimde o nurlu nazarlarına hasret kana kana bende içeyim.. Susuz topraklar nasıl çatlarsa benim kalbim de o hale geldi...

Cüneyd?in gözü ağrıdı. Tabibe gitti. Tabib: ?Gözüne su değdirme? dedi. Cüneyd:

Mehmed Zahid Efendi , ömrünün son yıllarında rahatsız idi; ayakta gezmesine rağmen; şiddetli ağrılarından muzdaribdi. 1979 yazında uzun zaman kalmak üzere gittiği Hicaz'dan, ağır hasta olarak 1980 Şubat'ında dönmek zorunda kalmıştı. 7 Mart 1980'de ameliyata girdi ve midesinin üçte ikisi alındı.

?Yarın halk iki bölük olduğunda (surei şuara 7. Ayetin sonu) hangi bölükte olurum?

Bu esnada Süleymaniye, Şehzadebaşı, Fatih ve çevrelerinde trafik durmuş, Süleymaniye'nin içi ve avlusu kamilen dolduğu gibi, cemaat sokaklara taşarak Esnaf Hastahanesi'nin yanına kadar uzanmıştı. Vefatını duyanlar içinde Anadolu'nun en uzak şehirlerinden olduğu kadar Avrupa'dan gelenler de vardı. Uzakta bulunan muhiblerinden çoğu da vaktinde haber alamama yüzünden cenazesine yetişememişlerdi.

?Abdesti ne yapalım? Tabib:

ZOR İMTİHAN

?Bu dünyada neylersin?" Dediler.

On beş günde bir yapılan bu panelde konuşmacı olarak bulunan Yahya Oğuz; ?Hoca efendinin hafızlığı, Kur?an-ı Kerimden rast gele bir yer açarak oradan bir ayet okuyorsunuz ve o ayetin on sayfa sonrasını veya beş sayfa öncesinin hangi ayet olduğunu o size okurdu? demiştir.

Garip adam?Öyle şey olur mu? demez. Eğer Üftade Hazretleri diyorsa olur, mutlaka olur. Zerre kadar?acaba?sı yoktur. Sevinçle Mehmed Dede?yi bulur. Büyük veli, garip aşığın elinden tutar ve göz açıp kapayıncaya kadar Arafat?a uçarlar.

Akıl oldur ki yalnızlığı seve.

?Gözünü açayım dedim, ne kadar cehd eyledimse açamadım bir avaz işittim ki: ? Hey! elini Cüneyd?in gözlerinden çek. O gözlerini onun için yumdu ki bizim didarımızı görmeyince açmaz.? ?

Ahlak ve Şemaili

"İki gözüm çerağı! Şimdiden sonra halka nasihat et." Cüneyd:

?Niçin boğazlamadın? diye sordu. ?Sultanım, siz kuşları hiç görmedik yerde boğazlayın demiştiniz, ben ıssız bir yer bulamadım, her yerde Hak Telayı hazır gördüm. Cüneyd:

TEKKEYE GELEN KADI

Bitmeyecek, yetişmeyecek zannına düşüyorsun?

?Dün mescid içinde nasıl yedin, şimdi yemezsin? Cüneyd :

Bir gün bir ulu Rabia katına geldi. Onu sınamak için dedi ki:

?Siz ikiniz geldiniz, karnınızın aç olduğunu bildim. Önünüze koyacağım o iki ekmeği kapıya gelen dervişe verdim. Bu iki ekmek konukların karnını doyurmaz dedim Çalab?dan bir yerine on istedim. Hak Teala verdiğim o iki ekmek yerine yirmi ekmek verdi? dedi.

Bir gün Basra ulularından bir kişi Rabia katına geldi. Dünyayı çok horladı. Rabia:

?Halkı hep kendine uydurdu? dediler. Halife:

?Neyledin? diye sordu. O da olanı haber verdi.. Tabib Cüneyd?in elini tutup iman etti ve :

Sadık oldur ki, doğru söyleye, kendisine ziyan gelecek yerde bile. Fütüvvet oldur ki dervişlerden arlanmayasın, baylara muaraza eylemeyesin. Rıza oldur ki belayı ganimet bilesin.

?Kanden gelirsin? Ol cihandan nice gidersin?

Aziz Mahmud Hazretlerine hanım olmak kolay değildir. Zira mübarek elindekini avucundakini dağıtır ve fukara gibi yaşar. Kadıncağız hamiledir ama karnını bile doyuramaz. Ev rutubetli ve soğuktur, dahası ne yemek yağı vardır, ne kandilin yağı. Bir gün kadının gırtlağına gelir. ?Yetti gayri!? der, ?sen tut Bursa Kadılığı gibi bir makamı bırak, malını mülkünü ona, buna dağıt. Sonra köleler gibi sürün. Bebeğimizi saracak çaputumuz bile yok.

Orada hemşehrilerini bulurlar. Birlikte konaklar, birlikte otururlar. Hatta emanet alır, emanet bırakırlar. Sonra geldikleri gibi dönerler geri. Karısı adama inanmaz. O, üç günün hesabını sorar. Hatta işi büyütür, kadıya çıkar.

Hazreti Rabiat ül Adviye

Birgün düşümde Peygamber efendimizi gördüm.

?Ey padişah! Ben önden senin evine itibar eylemedim de seni diledim, bu kez ona da layık olmadım" dedi. Basra?ya döndü. Svmaa?ya girdi. İbadetle meşgul oldu.

?İçeri gir ki sanii göresin? dedi.

Şeyh ebu Ali Tirmizi eyder:

Çok uzun ve derin düşünürdü, sohbetlerindeki buluşlara, teşbihlere hayran kalmamak mümkün olmazdı. Bir ayetin, bir hadisin üzerinde haftalarca, aylarca durup konuştuğu olurdu.

Mehmed Zahid Efendi ilk mektebi Oruç Bey İbtidaisi'nde okudu, Maksem'deki idadiye devam etti. Sonra Bursa Sanat Mektebi'ne girdi. Bu esnada Birinci Cihan Harbi dolayısıyla 18 yaşlarında askere celb olundu. 14 Nisan 1332'de asker oldu, senelerce askerlik yaptı, çok tehlikeli günler geçirdi, hastalıklar atlattı. Ordunun Suriye'den çekilmesinden sonra, binbir güçlükle İstanbul'a döndü.

Tabib geldi, gördü ki Cüneyd?in gözü iyi olmuş:

1.10.1958 tarihinde Fatih İskenderpaşa Camii Şerifi'ne nakloldu ve vefatına kadar bu vazifede kaldı.

?Zahir hastalığım yok amma, batınımda bir dert var, tabibler ol derde hiç mualece kılamaz. Derdimin dermanı dost visalidir? dedi.

13 Kasım 1980 (Muharrem 1401) Perşembe günü öğleyin vefat eden?Hoca efendi?nin beş ciltlik Tasavvufi Ahlak, Dua Mecmuası, Cennet Yolları ve Müminlere Vaazlar isimli eserleri vardır.

?Rabia?yı erenler sınıfında niçin zikr eyledin? Cevap veririz ki:

?Ya Rabia! Beni sever misin? Buyurdu.

?Vakit oldu ki zünnar koyasın? Cüneyd bunu işitince feryadı göğe çıktı.

ALTIN MI İSTİYORSUN, AL!

?Ben size güvenip gelmedim? dedi. Yoldaşları onu bırakıp gittiler. Rabia yalnız kaldı, yüzünü secdeye koyup eğitti:

Tahsili, Askerliği

Herkimin ruyeti ibret olmazsa onun görmezliği görürlüğünden yekrektir.

Birkaç Hatıra

?Birkaç kilo iplik eğirdim ki satayım da kut edineyim. Ahaliye iki akçaya sattım. Akçanın birni bir elime, diğerini de öbür elime aldım. Korktum ki birbiri üstüne koyayım da çift ola ta beni yoldan çıkara. Dört akçayı birbiri üstüne koyan bu ilimden öğrenemez? dedi.

?Geri dönün Haktan sorun? dedim. Ve dedim ki: ?Ey Çalabım! Şimdiye değin ben seni bilmedim ise bundan böyle nasıl bilirim. Kişiler Rabbine varırsın derler.? Rahmetullahi aleyha.

?Ya İbrahim! Senin gözünde halel yok amma bizim bir firavuşumuz vardır, bize yüz tuttu. Biz de Kabemizi ona karşı gönderdik? dedi. İbrahim Edhem gayretlendi. Ve:

Rabia bir gün katı hasta oldu. Ona sordular:

Rahmetullàhi Aleyh'in adı Mehmed Zahid, soyadı Kotku idi. Kendisinin naklettiğine göre babası ona: "Oğlum Mehemmed!" diye hitap edermiş.

Hazreti Cüneyd namazda o kadar dururdu ki ayakları şişer.

Ama paranın gözü körolsun. Meret bir türlü denkleşmez ki. İşte o yıl da hacılar denklerini hazırlar, yola çıkarlar. Garibin hayvanı yoktur, uzun süre peşlerinden koşar, ancak ilk molada böyle olamayacağını anlar, döner geri. Yemeyi içmeyi unutur, uykuyu dağıtır. O Hicaz sevdası ile yanıp tutuşadursun arefe gelir çatar. Milletin bayram neşesiyle sağa sola koşturdukları demlerde iyiden iyiye mahzunlaşır.

Özel hayatında ev halkına karşı müşfik ve latifeci davranır, kimseye doğrudan doğruya birşey emretmez, telmih ve remiz ile söyler, anlaşılmazsa sabrederdi.

?Ya Cüneyd! Ben seninim sen benim, şimdiye değin sen benim dediğimi tutardın, şimdiden sonra ben de senin dediğini tutarım? buyurdu.

OLUR MU OLUR

?Hakkı sever misin?

?Murdardır ben yeyemem."

?Ya Malik! Yaradan benim halimi bilir mi bilmez mi?

?Filan komşuya var, biraz yağ dile ki çerağ yandıralım. İlla anın eri ahdetmişti ki kimseden nesne dilemeye. Kapıdan çıktı. Komşusunun kapısına vardı. Geri döndü:

Bildim ki gıybet eylemişim. Ol heybetten uyandım. Abdest alıp namaz kıldım. O dervişi görmek üzre taşra çıktım. Gördüm ki, Dicle kenarında tere yumuşlar, oturmuş anda ufaklarını yer. Yanına vardım. Başını kaldırdı.

Birgün padişah, Aziz Mahmud Hüdayi Hazretlerinden dua ister. Mübarek ellerini açar?Ya Rabbi bizi sevenler, denizde boğulmasınlar, yaşlılıklarında muhtaç olmasınlar, imanlarını kurtararak ölsünler ve öleceklerini bilsinler!? diye dua eder.

Çünkü artık hay-huy'un, Mekansızlık aleminin boşluğundadır.

Derviş oldur ki yer gibi ola, üstüne süprüntü dökeler, tahammül ede ve cümle iyilikleri onda göre.

?Ey Rabia! Gel iki rekat namaz kılalım? dedi. Rabia da seccadesini havaya bıraktı ve üstüne binip:

Fütüvvet Şam?da fesahat Irak?ta, sıdk Horasan?dadır. Yol urucular çoktur. Bu yolda başlıca üç tuzak kuruludur. Mekr, kahri lütuf tuzağı. Bunların nihayeti yoktur.

Arkamdan Ağlama

?Ey Hasan! Senin işlediğini balık, benim ettiğimi de sinekler eder. İş bu ikisinde değil, işe meşgul olmak gerektir?. Dedi.

Dostlarına vefası emsalsiz idi; onları ziyaret eder, arar sorardı. Akrabalarına karşı vazifelerinde kusur etmez ve onlara her türlü yardımı esirgemezdi.

?Rızasın dilersin ki senden razı değildir? dedi.

İşte helaları temizlediği günlerden birinde avluyu bir davul sesi doldurur, sonra tellalın gür sesi duyulur.

eğitimden geçirirler. Hele müderris Nasırzade hususi bir ihtimam gösterir ona.

?Ekmek yirmi olsa gerektir? dedi. Firavuş ekmeğin ikisini gizlemişti. Çıkardı. Rabia bunları önlerine koydu. Bu iki kişi taaccübde kaldılar. Ve dediler ki:

Allah?dan gafil olmak cehennem odundan katıdır. Eğer sende nefsinden nesne kalmışsa, azatlığa ermeyesin.

Yere hangi tohum ekildi de yetişmedi?

Aslında canın hapisten kurtuluşudur.

?Ya Rabia! Bunca ululanmayasın, ahir avretsin, hergiz avrete peygamberlik gelmedi. Cümle faziletler erlere gelmiştir. Peygamberlik tacını erler, erenler başına korlar. Ve keramet kuşağını onların beline kuşatırlar. Rabia:

Ol erenler devletinden bir şeme ben zaif kuluna göster. Bunu deyince filhal gördü. Hafiften avaz işitti ki:

?Gördünüz mü? Nice feraseti vardır.? Dedi. Cümle müridleri istiğfar eyleyip, onun farkını ikrar ettiler.

?Bu ne türlü avret ola ki mertebesi ve nazı Çalab dergahında böyle ola? dedi. Geri yürüdü. Gördü ki Rabia gelir, Kabe yerine gelmiş. İbrahim Edhem Rabia?yı görünce:

Cism-i şerifini yudular. Cenazesini götürürlerken bir ak güvercin gelip cenazesinin yanına kondu. Tabut içine girip kayboldu. Cüneyd Hazretini defn eylediler. Bir ulu anı düşünde gördü, sordu:

Neden insan tohumu için

?Niçin hepsini birden bırakmadın da birer birer saydın? dedi. Bir zaman meclisine bırakmadı. Akıbet Şeyh Ebul Hasan Sevri ve Şibli yalvardılar, ondan sonra kabul eyledi.

Şeytanın tuzağına düşersen vah vahın sırası o zamandır.

?Otuz yaşındayım.?

?Mısır avretleri gibi mahluku gördükleri için kendilerini unuttular, ellerini doğradılar. Eğer kişi Halik müşahedesine erdiğinde hayran olup kendisini unutursa acep değildir? dedi.

?Şunun için ki Rahman sevgisi içimde öyle dolup durur ki şeytan düşmanlığı sığmaz.?

Nakildir: Şibli bir gün?la havle? dedi. Cüneyd: ? Bu sözü gönül darlığından derler. Her kim gönül darlığından kurtuldu kazalarına razı oldu.?

?Ya şeyh! Kalan bu evleri nideyim? dedi.

?Ölüm vaktinde imanımı selametle götürebilecek miyim?

"Her biriniz bu kuşları kimse görmedik halvet bir mahalde boğazlayıp getirin," dedi.

?Nikah vücud üzerine sahihtir, bende vücud yoktur. Yok nesneye nikah nice olur? Hasan:

Cüneyd?in düşmanları ve halk ona dil uzattılar ve halifeye:

"Gece yatıp, uyuyan kişi, beni seviyorum davasında yalan söyler?. Cüneyd cevap yazdı:

"Her kim sıdk ile Çalabının kulluğu ile meşgul ola, şüphesiz onun için bunun gibi aş pişireler."

?Kıyamet gününde kitabımı sağımdan mı solumdan mı sunalar?

Nakildir bir kişi gördü, başına tülbent bağlamıştı.

Hazreti Şeyhül Meşayih Cüneyd-i Bağdadi

Öldüğüm gün tabutum yürüyünce

Annesi Sabire Hanım, Mehmed Zahid Efendi 3 yaşlarında iken vefat etmiş, Pınarbaşı Kabristanı'na gömülmüştür.

Ancak koca cami dahi dar gelir. I. Ahmed Han bir gece çok sıkınılıdır. Ruyasında Avusturya kralı ile güreşir, lakin sırt üstü yere düşer. Görünüşte kabus gibi bir şeydir. Büyük bir telaşla rüyasını yazar ve Hüdayi dergahına yollar.

?Münkir ve nekir sana ne sordu? diye sordu.

?Ey Hüdavenda, padişaha, perverdigara! Benim işim ve arzum dünya sarayında senin zikrindir.. Ahirette likandır. Ben zaif halimi arzettim. Bakisini ne dilersen sen kıl.

?Ya Rabia! Feryad eyleme. Eğer dilersen dünya malını hep sana vereyim, Benim sevgimi gönlünden çıkar. Dünya nimetiyle benim sevgim bir yerde olmaz? dedi. Rabia çün bu hitabı işitti, bir kez gönlünü dünyaya götürmedi. Rabia daim zarilikle inlerdi. Derlerdi ki:

Birbiri ardınca oruç tutardı. Hiç nesne yemedi, uyumadı, açlığa harran geçti. Bir kişi bir çanak aş getirdi. Katına koydu. Rabia aşı aldı, eve girdi. Ev karanlık idi. Vardı ki çıra yandıra, geri gelince kedi aşı döktü. Geri gitti su getire, su getirince çıra sönmüş, bu getirdiği suyu içeyim derken düştü, bardak kırıldı ve su döküldü. Rabia bir kez ah eyledi.

?Ey kızkardeşimin oğlu! Sen benim sözümle vaaz eylemedin, bari Muhammed Mustafa sav in sözüyle vaaz eyle? dedi.

Ameliyattan sonra tedricen düzeldi, hatta 1980 Ramazanı'nda hiç aksatmadan oruç tuttu. Hatimle teravih kıldı, vaaz etti, yazın Balıkesir Ilıca'ya, Çanakkale Ayvacık sahiline ağrıyan ayakları için götürüldü, hac mevsimi gelince de Hicaz'a gitti. Fakat ameliyata sebep olan rahatsızlığı nüks etmiş ve ağrılar tekrar başlamıştı. Haccı güçlükle ifadan sonra, 6 Kasım 1980'de çok ağır hasta olarak İstanbul'a döndü. Tam bir hafta sonra 13 Kasım 1980'de (5 Muharrem 1401), Perşembe günü öğleye yakın, dualar, Yasin'ler, tesbih ve gözyaşları ile uyur gibi bir halde iken ahirete irtihal eyledi.

?Pişman yürürüm, çünkü fanidir, baki değildir.?

İŞTE KERAMET

Ve Sivrihisarlı Kadı Mahmud, Aziz Mahmud Hüdayi olur. Aziz Mahmud Hüdayi hazretleri, hocasına çok hizmet eder, ömrünün son demlerinde yanında olur, duasını alır. Üftade Hazretleri öylesine hoşnut olurlar ki anlatılamaz. Hatta açar ellerini?Allah ne muradın varsa versin? der, ?Padişahlar ardınca yürüsün e mi?

?Bu ne haldir? dedi.

? Ey ahiret hatunu! Görürüz, zahir bir hastalığın yok, niçin böyle inlersin?

Bende bu dünya derdi var sanma!

İlahi! Ben gönlümü sana vermişim illa nedeyim ki sen beni mahluka görümlü eyledin. Eğer iş benim elimde olsa bir saat senin kulluğundan hali olmam. Onun üstünde kör kandil yanar, evin içini Ruşen eder dururdu. Hocası bu hali görünce korktu. Kendi yerine geldi. Fikre yattı. Sabah oldu. Rabia?yı çağırdı. Okşadı. Azat eyledi, Rabia?ya destur verdi. Ondan sonra savmaya girip, ibadetle meşgul oldu. Bir zaman sonra hacca gitmek arzu eyledi. Bir eşeği vardı. Seccadesini ve ağzını yükledi. Yüzünü Hakka tutup beriye içine girdi. Yolda eşeği öldü. Yoldaşları yükünü götürelim deyince:

?Ya müddei! Bu ne resimdir ki sen bizi istersin, eğer sen dilersen ki biz tecelli edelim ta sen durduğun yerde eriyesin.? Rabia:

Cüneyd?in bir müridi vardı, sonradan gelmişti. Hazreti şeyh onu pek sever, diğer müridler onu çekemezlerdi. Müritlerin bu hali Şeyh Hz lerine malum oldu. Hizmetkarına yirmi kuş getirerek, her müridin eline birer tane verdi.