Andolsun, biz akledebilecek bir kavim için orada apaçık bir ayet bırakmışızdır.

Dedi ki: ?İşte, bu bir dişi devedir; su içme hakkı onun, belli bir günün su içme hakkı da sizindir.?

Alamet kavramı, kendiliğinden görünen, belli olan anlamını içermektedir. Ayet ise kendiliğinden görünenin, belli olanın daha açık anlamlandırılmasına, tanımlanmasına yardım etmektedir. Örneğin duman bir alamet ise ateş onun bir yangın olduğunu daha açıkça ortaya koyar.

Bu nedenle çeşitli örnekler üzerinden giderek bu kavram üzerinde yazmayı daha uygun buluyorum.

Ali İmran 97: Gerçek şu ki, insanlar için ilk kurulan Ev, Bekke de, o, kutlu ve bütün alemler için hidayet olandır.

?Sen yalnızca bizim benzerimiz olan bir beşerden başkası değilsin; eğer doğru sözlü isen, bu durumda bir ayet getir görelim.?

Dediler ki: ?Sen ancak büyülenmişlerdensin.?

?Şüphesiz biz, fasıklık yapmalarından dolayı, bu ülke halkının üstüne gökten iğrenç bir azab indireceğiz.?

Bakara 252: İşte bunlar, Allah?ın ayetleridir; onları sana bir hak olarak okuyoruz. Sen de gönderilen elçilerdensin.

Ayet kelimesi meallerde yerine göre ve çeviriyi yapana göre farklı Türkçe kavramlarla dile getirilmiş bu da çok yerde asıl anlamını kaydırmıştır. Anlam kayması belki çoğunlukla meal yazarının kasdı nedeniyle değil ama okuyanın bu kavramı iyi bilmemesi nedeniyle asıl kastedilen anlamı dışında anlaşılmasına neden olmaktadır. Meallerde ayet kelimesi, mucize, delil, ayet, işaret gibi geçtiği yere, çeviriyi yapanın görüşüne göre farklı kelimelerle ifade edilmiştir.

Tamamen şekilsel, kavramın ne ifade etmesi gerektiğine uzaktan yakından değinmeyen bir mantıkla yapılmış bir tarif.

Kavmi Salih?in Allahın Resul?ü olduğuna inanmıyor, Resul olduğuna dair bir kanıt istiyor. Allah?ta onları bu inançsızlıkları nedeniyle sıkı bir imtihana tabi tutuyor. İstedikleri kanıt olarak onlara bir deve gösteriliyor. Bildiğimiz deve. Allah onun hakkını tayin ediyor ve ona dokunmayın diyor. İmtihan bu. Ne kadar basit, ama gözü dönmüşler Allahın imtihanını kendi heva?larına uygun bulmayıp, ?etten kemikten deve işte, ne olacak? diyerek deveyi kesince yeryüzünde hiç yokmuş gibi oluyorlar.

Hud kavmine hitap ederken onların yapmış oldukları anıtlar için ayet kelimesini kullanmakta.

Kuran?da tekil olarak?ayet?, çoğul olarak ayat olarak geçen bu kelimenin sözlük anlamı?açık alamet? demektir. Açık alamet açıkça duyularla kavranabildiği gibi, akli kıstaslar ile de ulaşılabilirliği kapsayan bir kavram, mantıksal bir çıkarım olabilir.

Ayet kelimesi Kuran?da en çok geçen kelimelerden biri, temel bir kavram olmasına rağmen maalesef yeteri kadar anlaşılmamıştır. Bakın, Diyanet?in sayfasında?Ayet Nedir? başlığı altında nasıl tarif edilmektedir.

Ayet Kelimesi olmuş bitmiş olayları kanıt, açık alamet olarak göstermekte de kullanılmaktadır:

Ayet kelimesi pek çok yerde Allah?ın kendi sözleri olarak kullanılmıştır:

?Sonunda onu kestiler, ancak pişman oldular.?

Bakara 99: Andolsun biz sana apaçık ayetler indirdik. Bunları fasıklardan başkası inkar etmez.

Hicr 1: Elif, Lam, Ra. Bunlar, kitabın, apaçık olan Kur?an?ın ayetleridir.

Ayet sözcüğü etrafında yapılan en bilindik sınıflama, ayetleri Kelami Ayetler ve Kevni Ayetler şeklinde ikiye ayırmaktadır.

Ayet Kelimesi Kuran?da pek çok yerde Resullerden, Resul olduklarına dair istenilen kanıt olarak geçmektedir. Bu tür ifadelerde meallerde çoğunlukla?mucize? olarak tercüme edilmiştir.

Hud 1: Elif, Lam, Ra. Bu, hikmet sahibi ve herşeyden haberdar olan Allah tarafından ayetleri sağlamlaştırılmış, sonra da ayrıntılı olarak açıklanmış bir Kitaptır,

Bakara 242: Düşünesiniz diye Allah size ayetlerini böyle açıklamaktadır.

Kuran?da ayet kelimesinin belli başlı kullanımlarına, bazı örneklerle, daha yakından bakarsak:

Kavramlardan başlamak güzel...

Ankebut 35-37: Elçilerimiz Lut?a geldikleri zaman o, bunlar dolayısıyla kötüleşti ve içi daraldı. Dediler ki: ?Korkuya düşme ve hüzne kapılma. Karın dışında, seni ve aileni muhakak kurtaracağız. O ise, arkada kalacaktır.?

Salih ve Semud kavminin hikayesi tam ibretliktir. Hud 63-68 de de bahsedilen kıssa?yı inceleyelim.

Böylece azab onları yakaladı. Gerçekten, bunda bir ayet vardır, ama onların çoğu iman etmiş değildirler.

Ali İmran 96: De ki: ?Allah, doğrusunu söylemiştir. Hadi artık hanif olarak İbrahim?in milletine uyun! Müşriklerden değildi o.?

Ayet kelimesinin bu tarifinin yarattığı zihinsel karışıklık ise her boyutta kendini göstermekte, Kuran?ın gerektiği gibi anlaşılmasında oldukça problem çıkarmakta, ayet kelimesinin geçtiği yerde zihinde uyanması gereken karşılık değil son derece dar, şekilsel bir kavram oluşmaktadır.

Ali İmran 97-98, Beyt?in İbrahim?in makamının açık bir alameti olduğu bildirilmekte. Kitap ehli?ne ve Müslümanlara İbrahimin milletine uymaları emrediliyor. İbrahimin milleti soyut bir kavram olmaktan çıkarılıyor, bu dinin geçmişten gelen, hatırası, kökleri olan bir din olduğu, Beyt?in İbrahimin Resullüğünün açık bir alameti olduğu bildiriliyor ve gücü yetenlerin Beyt?i ziyaret etmeleri Allah?ın hakkı olarak ortaya konuluyor. Allah, Kimseye muhtaç olmayan, bu emre uymayacaklara da muhtaç olmadığını bildiriyor.

?KUR?AN-I KERİM?DE DURAK İŞARETLERİ ARASINDAKİ CÜMLE YA DA İFADELERDİR?

Ali İmran 98: Apaçık ayetler, İbrahim?in makamı vardır orada, oraya giren, güven bulur. Yoluna gücü yetenin o evi ziyaret etmesi, insanlar üzerinde Allah?ın bir hakkıdır. Kim nankörlük ederse hiç kuşkusuz, Allah bütün alemlere muhtaç olmayacak bir Gani?dir.

Kuran?da geçen ayet kelimesinin zihinlerde istenilen karşılığı bulması adına çeşitli örnekler le desteklenen bu çalışma şüphesiz tüm örnekleri kapsamıyor. Ancak en temel kavramlardan biri olan ayet kelimesinin ifade ettiği anlamın kavranması için yeteri kadar açıklayıcı olduğuna inanıyorum.

Bakara 151: Nitekim kendi içinizden, size ayetlerimizi okuyan, sizi temizleyen, size Kitabı, hikmeti ve bilmediklerinizi öğreten bir Elçi gönderdik.

?Ona bir kötülükle dokunmayın, sonra büyük bir günün azabı sizi yakalar.

Ankebut 15: Böylece biz onu ve gemi halkını kurtardık ve bunu alemlere bir ayet kılmış olduk.

Şuara 153-158:

Sözlük anlamına bu şekilde değindikten sonra Kuran?daki kullanımına bakar isek, Allah kendi vahyi olan sözleri için bu kelimeyi sık sık kullanmıştır. Yukarıdaki Diyanetin tarifi bu özü belirtmiş olmasa da aslında bu tarife değinmekte, ancak zihinde ortaya çıkarması gereken anlam zenginliğini oluşturmakta yetersiz kalmaktadır.

Yusuf 1: Elif, Lam, Ra. Bunlar, apaçık Kitab?ın ayetleridir.

Şuara 128: ?Siz, her yüksekçe yere bir ayet yapıp oyalanıp eğleniyor musunuz?

Ayet Kelimesi Kuran?da bazı yerlerde insanların sembolleri, anıtları, açık alametleri anlamında kullanılmıştır:

Kişisel görüşüm, herhangi bir konuda sınıflama, kategorik yaklaşım yapmak her ne kadar anlaşılabilirliği kolaylaştıran bir soyutlama metodu ise de, bu metodun, kategorik tanımlamanın yarattığı kısıtlamaları da, daha doğrusu zihinsel yönlendirme, anlam daraltma tehlikesini de göz ardı etmemek gerekir.