Birbirinizin aleyhine fiyat kızıştırmayın,

Şimdi, yaşadığımız bu değişimler çağında müslüman ahlakının da değişime uğradığından şikayet eder olduk. Dindarlığı sadece bir kimlik olarak taşıyan, hal hareketini, dükkanını ticaretini kişisel istek ve çıkar neyi gerektiriyorsa ona göre yürüten, hakkı hukuku gözardı eden müslüman modeli yaygınlaşıyor.

Evet bütün bu ve benzeri davranışlar günlük hayatımızın bir parçası oluvermişse, kalbimizi acilen yoklamanın vaktidir!

Yüce Kitabımız?da, ?Ey iman edenler! Akitlerinizi yerine getirin? (Maide, 1) buyurulmuştur. Bu ayetteki emir, müminlere, hangi sahada ve kiminle olursa olsun, ahit yaptıkları, sözleştikleri zaman sözlerinin gereğini mutlaka yerine getirme sorumluluğu yüklemektedir. Bir kez söz verince artık kar zarar hesabının kapandığını, sözün namus olduğunu hatırlıyor mu şimdi müslüman toplumlarımız.

?Allah Teala kıyamet günü şu üç kişi ile konuşmaz ve onların yüzüne bakmaz:

?Birbirinizi kıskanmayın,

Bu hadis-i şerifte, kimselerin bilmediği, sadece Allah Teala?nın ve kendimizin bildiği en gizli hastalıklardan üçüne dikkatimiz çekiliyor.

Verdiği sadakayı başa kakan,

Huluk-i azim

Birisiyle çekiştiğinde yalana başvurur.

Burada hemen belirtelim ki ulema, nifakın iki türlü olduğunu beyan etmiştir. Bunlardan birincisi?büyük nifak?tır ki, dinde iki yüzlülüğü, iman etmediği halde iman etmiş görünmeyi ve gizli din düşmanlığını ifade eder.

Bu sebeple müslümanın?ahlak zaafı? sayılan hususları kendinde barındırmamak gibi temel bir görevi vardır. Zira yerine getirmekle mükellef olduğumuz farzlar kişisel ibadetlerden ibaret değil. Başkalarıyla ilgili hükümler, emirler ve yasaklar arasında da farzlar, vacipler vardır.

Rasul-i Ekrem Efendimiz s. a. v., ?Ben ahlak güzelliklerini tamamlamak üzere gönderildim.? buyurmuştur. Bu, Efendimiz s. a. v.?in peygamberliğinin temel anlamını ifade etmesi bakımından son derece önemli bir hadis-i şeriftir. Efendimiz s. a. v., insanlara dinin temel mükellefiyetlerini öğretirken, şüphesiz sadece bireysel ibadetler üzerinde durmuyordu. Hatta O?nun, dürüstlük, yardım, ahde vefa gibi toplumsal görevlere yaptığı vurgunun, kişisel ibadetlere kıyasla hiç de az olmadığını görüyoruz.

Belki ibadetlerimizi aksatmıyoruz, hatta belki nafile ibadetlere, zikir ve virde devam edenlerimizin sayısı hayli fazla. Ama sorumluluk sahamızda bulunan insanlarla, bir şekilde temas ettiğimiz kişilerle ilişkimiz, yani ahlakımız alarm veriyor!

Şu hadis-i şerifte çizilen müslüman portresine bir bakınız:

Yukarıdaki hadis-i şerif, ?Kendisinde bu ahlak düşüklükleri bulunan kimse, Kur?an ve Sünnet?te yerilen din düşmanı münafıklarla aynı safa mı düşmüştür? şeklinde bir soruyu akla getirebilir.

Bize emanet edilen maldan Allah Teala?nın emri doğrultusunda muhtaçlara yaptığımız yardım, ahiret gününde aleyhimize işleyen bir delil oluyor. Malımızda sadece Allah Teala?nın ve bizim bildiğimiz bir kusur üzerine bina ettiğimiz bir cürüm, ahiret gününde bütün çirkinliğiyle önümüze çıkıyor. ?Ben hak ettim, ben kazandım? edasıyla insanlara gösteriş yaptığımız varlık ve servet bizi ilahi iltifattan mahrum ediyor!

Bu hadis-i şerifte emredilen ahlak bizde bir şuur ve tabii bir davranış haline gelene kadar müslümanlığımızın kıvamından emin olmamız mümkün değildir. Nasıl ki Sahabe-i Kiram yalan söylemek nedir bilmezdi, aynı hasletlerin bizim de ruhumuza sinmesi, kişiliğimizin bir parçası olması gerekir.

Şimdi ise bu gibi hususların?imanın kemalinden? sayıldığı, daha doğrusu?olsa da olur, olmasa da? kabilinden şeyler olduğu şeklinde yaygın bir kanaat bulunduğu malum. Oysa Efendimiz s. a. v. bu gibi hususları ashabına?dolayısıyla bizlere? ?imanın aslından? olarak öğretmiştir.

Birbirinize buğzetmeyin ve birbirinize sırt çevirmeyin.

Hadis-i şerife dikkatle bakınca, Efendimiz s. a. v.?in, saydığı o dört özellik her kimde bulunursa o kimse münafık olmuştur şeklinde kesin bir ifade kullandığı görülür. Dolayısıyla bu dört hastalığa yakalanmış bir kimsenin namazı, orucu, sair ibadetleri ve kişisel erdemleri kendisine iman safiyeti sağlayamamış demektir.

İş ortamlarında, ticaret ve alışveriş ilişkilerinde ve hayatın diğer alanlarında dinden kopuk/bağımsız bir hayat yaşamanın mümkün olduğu şeklindeki düşünce bize ait değildir. Bu kapitalist/pozitivist hayat tarzının benimsenmesiyle ortaya çıkmış hastalıklı bir hayat algısının sonucudur.

Konuştuğu zaman yalan söyler.

Burada dikkat etmemiz gereken bir nokta var: Protestanlığın doğurduğu kapitalist anlayış insanları maddeye öylesine bağımlı hale getirdi ki, kapitalistleşen toplum bir süre sonra protestanlığı dahi tanımaz hale geldi. İnsanlar kendi haz ve çıkarlarını din edindiler, kişisel istekler yani heva-yı nefs de bu?yeni din?in tanrısı oldu! Tam da Yüce Kitabımız?ın, ?Hevasını ilah edineni gördün mü? (Furkan, 43) dediği durum yani.

Kur?an?da Efendimiz?in?huluk-i azim? üzere bulunduğu haber verilmiştir (Kalem, 4). Bu, Efendimiz s. a. v.?in ümmetine öğrettiği, emrettiği ve yasakladığı bütün hususlar kapsamında bizlere de tebliğ edilmiş bir durumdur. Yani Efendimiz s. a. v.?i?huluk-i azim? üzere tutan her ne varsa, yine bizzat Efendimiz s. a. v. tarafından bizlere ulaştırılmış, öğretilmiştir.

Söz verdiği zaman sözünde durmaz.

Kalbimize ve amellerimize bakılacak

Müslümanlığımız önce hal ve gidişimizden bellidir. Yani insanlara karşı ne yaptığımız, nasıl davrandığımız. Dürüst ve güvenilir miyiz, menfaate göre dümen kırmak yerine yolumuzu ilkelerimiz mi belirler, sözümüzde durur, ahde vefa gösterir miyiz? Müslümanlığımız aklakımızdan bellidir.

Sözleşme yapınca ihanet eder.?

Elbisesini kibirli kibirli sallayarak dolaşan.?

Dünyevi ahlak ya da ahlaksızlaşma

Unutmamak lazım, ahlakımızın değişimi müslümanlığımızın değişimidir.

Büyük nifak küçük nifak

Fakat bu iç muhasebeyi yaparken kendimizi kandırmamamız lazım. Yolda karşıdan karşıya geçmeye çalışan bir engelliye yardım elini uzatmak, işin?gösteriş? boyutunu aşabilmişsek eğer, ?anlık? ve?itiraf edelim? biraz da?rahatlatan? bir etki bırakır üstümüzde. Sonra daha bir enerjiyle döneriz kendi dünyamıza.

?Müslüman müslümanın kardeşidir. Ona hıyanet etmez, yalan söylemez ve onu yüz üstü bırakmaz. Her müslümanın ırzı, malı ve kanı diğer müslümana haramdır. takva şuradadır. Bir müslümana kötülük olarak kardeşini düşük görmesi yeter.?

Temizliğe riayet etmek, ibadetlerini aksatmamak, haramlardan uzak durmak... gibi hususlar ne kadar önemliyse, yalan söylememek, hangi durumda olursa olsun haktan ve haklıdan yana olmak, sözünde durmak... gibi hasletler de en az onlar kadar önemlidir.

Batılı toplumlarda, bilhassa Protestanlığın hakim olduğu ülkelerde yaşandı önce bu savrulma. Zira protestanlık, insanlara şunu öğütlüyordu: Manastırlara kapanıp kendini ayine vermek suretiyle iyi hıristiyan olunacağı düşüncesi artık devrini kapatmıştır. Şimdi iyi hıristiyan çok çalışan, çok üreten, rekabet eden hristiyandır. Kim cennette en iyi yere sahip olmak istiyorsa, hayatın içine girsin, rekabet etsin, başarılı olsun.

İslam dünyası, kendisine hayat modeli olarak Batı?yı seçtiği, Batılılaşmaya azmettiği zamandan bu yana derin bir kimlik krizinin içine yuvarlanmış bulunuyor.

Oysa eski devirlere göre daha müreffeh yaşıyoruz. Her yeni yıl bize daha fazla maddi/dünyevi avantajlar getiriyor. Modern teknolojinin ve eğitim sisteminin sunduğu imkanlar sayesinde eskilere oranla çok daha fazla bilgiye, çok kısa sürelerde ulaşabiliyoruz. Her yeni nesil teknolojik alet-edevatla daha bir hız ve ustalıkla bütünleşiyor. Bunun adına?gelişme? diyorlar.

Son devirlerde Ümmet-i Muhammed?e arız olan?kabuk müslümanlığı? ile Efendimiz s. a. v.?in burada çizdiği mümin portresi arasındaki farka dikkat etmek gerekir. Müslümanlığı kılık kıyafette, maddi başarıda, hayat standartlarının yüksekliğinde aramaya başlayan, hatta müslümanlığı neredeyse bunlara indirgeyen anlayışla yukarıdaki nebevi ikaz arasında ne büyük uçurumlar var!

Bütün bunların ve benzeri davranış ve algı biçimlerinin aslında bizim din anlayışımızdaki bir kırılmadan kaynaklandığını fark etmek durumundayız. Hayatı şu veya bu oranda bizim dışımızda oluşmuş, yerleşmiş bakış açılarıyla algılayıp yaşamaya başladığımızda bu türden savrulmalar kaçınılmaz oluyor.

Efendimiz s. a. v.?in bu doğrultudaki sarsıcı ikazlarından birisi şöyledir:

Yasak savma vicdan rahatlatma

Bu süreçte en son ve en ekmel din olan İslam?ı, ferdi ve toplumsal sahada gereği gibi idrak edip yaşama olgunluğu bakımından evvelki nesillerle aramızdaki makas hayli açılmış bulunuyor.

Dünyanın çeşitli yerlerinde haksızlığa, zulme, kıyıma uğramış insanların haberlerini izleyince, okuyunca tepki gösterir, hatta belki bunun için yapılan gösterilere katılırız. İslami hassasiyetimizi kaybetmediğimiz duygusunu pekiştirmiş oluruz içimizde böylece.

Fakat madalyonun öbür yüzünü çevirdiğimizde sarsıcı bir gerçekle yüz yüze geliyoruz. Bütün bu maddi/dünyevi imkanlar, dindarlığımızı, takvamızı, ahlakımızı, kişisel ve toplumsal sorumlulukları yerine getirme hassasiyetimizi artırmadı.

Bu savrulmanın müslümanlığımız açısından ne ifade ettiği noktasında acil ve esaslı bir sorgulamaya ihtiyacımız bulunduğu açık. Aynı süreci neden biz de yaşamak zorundayız? Üstelik bunca dindarlık iddiasıyla birlikte... Bu müslümanlık algısının bizi kurtuluşa götürüp götürmeyeceğinin muhakemesi artık ertelenemez bir noktaya gelmiştir.

Alimlerin bu izahını, ?nasıl olsa bu hastalıklar imanın özüne tesir etmiyormuş, dolayısıyla endişe etmek için bir sebep yok? diye düşünmek son derece tehlikelidir. Zira müslümanlık davamızın, özellikle başkalarının hakkına hukukuna giren konularda kırılmalar yaşadığı bu dönemde, dinimizin bu yönünün daha bir hassasiyetle yaşanması bize sadece toplumsal faydalar sağlamakla kalmaz. Bundan daha önemlisi, başkalarıyla ilişkilerimize taalluk eden hususlar, ahirette göreceğimiz karşılığın belirlenmesinde son derece önemli bir rol oynar.

Ey Allah?ın kulları, kardeş olun!? buyurmuştur.

Biriniz başka birinin yaptığı alışveriş üzerine başka bir alışveriş yapmasın.

Çalıştığımız işyerinde yükselmenin biricik yolunun?ehliyet ve liyakat? olduğunu unutarak torpile, kulise, tavassuta başvurmak ya da?ne yapalım, işler böyle yürüyor? düşüncesiyle sessiz kalarak adaletsizliklerin devamına katkıda bulunuruz, sonra kendi vazifemizi yapmakla avunuruz.

Ahlak-Din ilişkisi

Oysa ahlak sahibi olmak, hele de?ahlak-ı hamide? sahibi olmak anlık vicdan rahatlatmalardan, yanlışı kendi içinde normalleştirip öylece yoluna devam etmekten çok daha fazlasıdır. Bu tarz avunmalar ahlaka değil, olsa olsa ahlak zafiyetine işaret eder. Unutmamak lazım, ?din güzel ahlaktır.?

Evlad u ıyalinin geçimini en güzel şekilde temin etmek, onları başkasının eline bakar durumda bırakmamak her ebeveynin en tabii görevidir. Yani fazladan bir meziyet değil. Bizse bunu İslami görevlerini tam olarak yerine getirmek olarak anlar ve?bireysel müslümanlığımıza? giderek daha fazla tutunuruz.

Bu sebeple Efendimiz s. a. v., ?Allah sizin mallarınıza ve dış görünüşlerinize bakmaz; kalplerinize ve amellerinize bakar.? buyurur.

Bu durum, O?na layık ümmet olmanın yolunun, bu nebevi öğretilere tam olarak uymaktan geçtiğini göstermektedir.

Savrulmanın kaynağı

Adı konulmamış bir sekülerleşme/dünyevileşme hali yaşıyoruz müslüman toplumlar olarak. Kapı komşumuzun ahvalinden habersiz yaşamak bizi rahatsız etmiyorsa, bir yolculuk esnasında yanımızdaki insanla birbirimize değmemek için çaba harcıyorsak, telefondaki sesin tonundan?Acaba bir şey mi isteyecek? diye tahmin yapıp kapıları kapatma moduna geçiyorsak, çabamız emeğimiz sadece kendi refahımıza yönelikse ve infak ahlakından uzaklaştıysak...

Malını müşteriye yalan yere yemin ederek satan

Söz gelimi Efendimiz s. a. v.:

İkincisi ise imanında samimi olduğu halde münafıklara mahsus hastalıklara müptela olma durumudur. Yani böyle hastalıklara yakalanmış kimseler, o amellerinde münafıklara benzemektedirler. Bu durumdaki kişi, bir kısım işlerinde münafıklara mahsus davranışlar sergilemekle, o işlerinde imandan kaynaklanan bir safiyet ve samimiyet içinde bulunmadığını, bir kısım işlerine nifaktan bir parçanın karıştığını ortaya koymuş olur.

Evet, protestanlığın hristiyan topluma telkini buydu ve bu telkin kısa bir süre sonra?kapitalizm? dediğimiz canavara vücut verdi. Bencil, kendi menfaatlerinden başka bir şeyi önemsemeyen, hatta bunun için en yakınlarına dahi acımasız davranabilen insan tipi protestanlığın cennette en iyi yere sahip olmayı vaat ettiği insan tipidir.

Efendimiz s. a. v. şöyle buyurur: ?Şu dört özellik kimde bulunursa münafık olur. Kimde bu özelliklerden birisi bulunursa, onu bırakıncaya kadar kendisinde münafıklık özelliklerinden birisi var demektir: