Merdi meydan eylemektir iyi er

Bir anda cevelan eder cihanı

Bu arada Hızır inancının Dersim?den 400 yıl önce göç edenler aracılığıyla Arnavutluk?a oradan da Makedonya?nın Tetova kenti?nde bulunan Harbati baba?ya kadar taşıdığını, gelenek ve görenekleriyle balkanlar?da yaşatılmakta olduğunu bilmekte fayda vardır. Türkiye?den 1960?lı yıllar?da işgücü olarak başta Almanya olmak üzere, Avrupa ülkelerine gönderilen Aleviler aracılığıyla Hızır?ın Avrupa?ya ve hatta Amerika?ya taşındığını da yaşamaktayız. Bugün Avrupa?da doğup büyümekte olan Alevi çocukları Hızır?ı yaşadıkları ülkenin dili ile anlatıyor ve yorumluyorlar. Artık?Hızır bana yardım et? yerine?Hızır hilft mir? demektedirler.

Hızır, bugün oldukça geniş bir coğrafyada dara düşenlerin, ezilenlerin, karda tipiye tutulanların, denizde boğulmak üzere olanların, işkence görenlerin, hastaların, fakirlerin, ?yetiş imdadıma ya Hızır? diyerek çağırdıkları ortak bir isimdir. Ölümsüz olduğu bilinir.

Şükrü Metin baba bu demden içer

Takdir edilir ki, ?Hızır? adı, somuttan soyuta geçildiğinde; koruyucu, kurtarıcı, yaratıcı, yardımcı kimliği nedeniyle; yarı insan, yarı melek, yarı peygamber simgesi olarak karşımıza çıkabiliyor.

Şah-ı Merdan Ali

Gafil olma kardeş çerağın söner

Her gördüğün Hızır bilmektir hüner

Şükrü Metin Baba

Hızır; Alevilere göre, kimi zaman bir melek, kimi zaman kurtarıcı ve yaratıcıdır. Alevi kızılbaşlar misafiri Hızır?la, Hızır?ı da Hz. Ali ile özdeşleştirmişlerdir. Alevi Kızılbaşlar. Hızır, Nebi?dir, Hızır, Şah-ı Merdan Ali?dir. Ya da Hz. Ali?nin insanlara anında yardımcı olması için gönderdiği yanıbaşımızdaki temsilcisidir.

Hızır?ı ademde arayıp seçer

Bir ismi Behruz?dur lisanı Süryani

Türkiye?de ki Aleviler tarafından cemlerde seslendirilen beyitlerde, Hızır?ın bir başka adının da Behruz olarak dile getirildiği görülmektedir. Yine aynı beyitlerde adı Behruz olan Hızır?ın Süryanice konuştuğu vurgulanmaktadır. Tanrı tarafından insanlara yardım etmek için görevlendirilmiştir. Kudüs?te oturduğuna inanılan Hızır, istediği anda istediği yerde görülebilir.

Sak-i kevser?le Sırat?ı geçer

Hızır Kültü?nün izlerini Nuh Tufanı?nda, Tevrat?ta, Kur?an?da, Hz. Ali?nin kabrinin bulunduğu Necef?te, Hz. Hüseyin?in şehid olduğu Kerbela?da bulmak mümkündür. Yakın tarihimizde orta Asya?da Ahmet Yesevi?de, Anadolu?da da Hacı Bektaş Veli, Abdal Musa, Şah Kulu, Seyyit Battal Gazi, Hamza Baba, Pir Sultan Abdal ve Dersim?deki Düzgün Baba?da olduğu gibi Alevilerin ziyaret yerleri ve önderleri bünyeside yaşatıldığını biliyoruz.

Hızır?a verilen değeri Fakir Edna şu sözlerle dile getirir:

canlar hızır orucu 13 şubatta başlıyor

Aşağıda Hızır? hem Şah-ı Merdan Ali olarak gören, hem de diğer adının Behruz ve dilinin de Süryanice olduğunu vurgulayan Şükrü Metin Baba?nın beş kıtadan oluşan bir nefesini aktararak, konuya açıklık getirmeye çalışacağız.

Çok günah işledim senin katında

Ehl-i iman eyler ikrar sebatı

Kalbi saf olanın dest ü damanı

Hızır-İlyas Şah-ı Merdan Ali?dir

Hızır ile içen Ab-ı Hayat?ı

Gariban mazlumun halini bilen

Yetiş Hızır Nebi sen imdat eyle

Hızır, toplumsal yaşamda adalet ve güvencenin de sembolü olmuştur. Haksızlığa uğrayanları?Hızır belanı - cezanı - versin? dediklerini ve burada haksızlığa uğrayanların Hızır?a sığındıklarını görüyoruz.

Kendinde seyr eder sıfatı zatı

Kul daralmayınca Hızır yetişmez

Eriş Şah-ı Merdan sen imdad eyle

Hızır Anadolu insanı için her zaman doğru, çalışkan, her yerde hazır? nazır, adaletli, yardımsever, dar günde imdada anında yetişen, Bilge, Ulu, Evliya veya Derviş?tir.

Öte yandan Hızır?ın yaşadığı dönemle ilgili olarak çeşitli düşünceler bulunmaktadır. Ancak, Hızır?ın Hz. İbrahim döneminde yaşadığı Babil?den göç ettiği tezleri ile birlikte, Süleyman peygamber döneminde de yaşadığını iddia edenler bulunmaktadır. Ancak, üzerinde ciddiyetle durulan iddialardan biri de Hızır?ın Hz. Musa?dan çok önce, iran hükümdarı Efridun döneminde yaşadığı ve Zü?l-Karneyn?in öncü kuvvetlerini yönettiğidir. Bir başka iddia ise, kitabın ileriki sayfalarında değineceğimiz ve Hızır?ın Hz. Musa döneminde yaşadığını anlatan bir görüşmedir.

Zulmet deryasını nur edip gelen