kısmen doğru. balık yiyen çerkesler de var...

"Çarlık yönetimi, yüz binlerce Çerkesi Kafkasya?dan sürgün etti. Kanlı savaşla dağlı halkları vatanlarından kovarak yok ettiler..."

metodu 1857?den itibaren Kafkasya?da en acımasız şekliyle sahnelenecektir.

Yerlilerden düşünceli kişiler bu muzdarip Elif'in, halkının mezarlığına her gün şarkı söyleyip ud çalmak için gitmeyeceğini düşünerek, izleyip gözlediklerinde, udunun eşliğinde ağlaya ağlaya söylediği şeylerin mersite olduğunu görürler.

Kont Yevdokimov: (Savaş Bakanlığı?na 1863 Kasım ayında gönderdiği yazıdan): ?Batı Kafkasların fethi ile ilgili plan açısından şimdi de kıyı şeridini temizlemeliyiz?

Teşekkür edilmeyi hakeden bir başlık. Editör arkadaşıma emekleri için teşekkür ediyorum.

Politik bir örgütlenmeye meydan bırakmamak için Çerkesleri bilinçli olarak dağıtarak yerleştirdi. Geleneksel olarak şeflerine bağlı ve silahlı oldukları bilindiğinden şefleri kent merkezlerine alınırken diğerleri gruplara bölünerek yerleştirildi.

KONT YERDOKÜMOV (Savaş Bakanlığı?na 1863 Kasım ayında gönderdiği yazıda)

Bir Abhazya'nın anlattığı mitolojik bir hikaye...

O gün orda olmayan Abhaz halkının başkanı iki gün sonra gelir Tanrı'nın huzuruna.

GÖÇ: İşgal ya da başkaca bir zorlayıcı nedenlerle topraklarında eskisi gibi rahat yaşama olanağı kalmayan bir halkın veya halkların başka yörelere veya ülkelere kendi kararlarıyla gitmeleridir.

''Benim insanlarımı yedi o balıklar'' der, reddederdi.

Elif mezarlar arasında bir kütükte oturmuş, udunun eşliğinde mersiyeler söyleyip ağlamakta. Ziyaretçileri yanına gelince ayağa kalkar, gözlerini siler. Elini öperler, Padişahın gönderdiği ilaçları ve muhacirlere yardım emri verdiğini, kendisini de Saray'a çağırdığını ve acılarını hafifletmek için her şeyi yapacağını bildirirler.

Muhaliflerden N. N. RAYEVSKİ

Onlara Elif'in cevabı şu "Var olsun Padişahımız, gülemeyecek kimse için ağlayabilmenin kıymetini Allah Padişahımıza öğretmesin. Mutlu insanlar arasında ağlamaklı halimle onların mutluluğunu bozmak istemem. Ağlama ihtiyacımı giderebileceğim buradan beni ayırmayın, ölsem de şu zavallı ölülerimin kemikleri arasında bana da bir yer verilmiş olur. Benim bundan başka bir ihtiyacım ve isteğim yoktur, bırakın beni. Padişahımızın eteklerinden öperim"

:(soykırım... sadece bu kelime bile tüylerimi ürpertmeye yetiyor...

Savaşlarda Müslüman erkekler yer alıyordu. Bu nedenle Müslüman erkek azalmıştı. Denge sağladı. Nüfusunu tamamladı. Balkanlarda, Suriye-Filistin?de-TAMPON- olarak kullanıldı.

Dekabrist Lorer: ?Zass, karargahının yakınında, özel olarak yapılmış küçük bir tepenin üzerine, mızraklara geçirilmiş, sakalları rüzgarda uçuşan Çerkes kafaları dizmişti. Bu iğrenç tabloyu seyretmek üzüntü vericiydi? Bir gün Zass, davetlisi bir hanımın ricası üzerine düşman kafalarını kaldırmayı kabul etti. Biz de o sırada misafiriydik. Generalin çalışma odasına girdiğimizde dayanılmaz, iğrenç bir kokuyla sarsıldım. Zass gülerek, yatağın altında kafaların konduğu sandıkların bulunduğunu söyleyerek şaşkınlığımızı giderdi ve camlaşmış gözleriyle korkunç şekilde bize bakan birkaç kafanın bulunduğu kocaman bir sandığı çekip çıkardı. ?Onları neden burada tutuyorsunuz? diye sordum. ?Onları kaynatıyorum, temizliyorum ve anatomi çalışmaları için Berlin?deki profesör dostlarıma gönderiyorum? diye karşılık verdi.

"Dağlıları, zorla ve bizim istediğimiz yerlere göndermeliyiz. Gerekiyorsa Don yöresine sürmeliyiz. Bizim esas gayemiz Kafkas dağlarının eteklerindeki bölgelere Rusları yerleştirmektir. Ancak bunu şimdiden dağlılara hissettirmeyelim..."

Soykırım ve gaddarlık Rusların genlerinde var.

Rus Tarihçi Y. D. FELİSİN

insanlık tarihinin en büyük trajrdilerinden birisi ve maalesef bunun direk muhattabıyım bu tarih bir ulus için göç, sefalet, açlık, ölüm ve hatta tamamen yok oluş anlamına geliyor. Keşke olmasaydı denmiş belgeselde keşke bir şeyleri değiştirmiyor. Acı çekmeye devam eden bir halk var ve bunun parçası olmak içimizi sızlatıyor...

Memurlar KEFKEN'e gelir, Elif'i sorarlar, bunlar "Abaza Mezarlığında bayan Elif'in yanına götürülürler.

Tırşı Murat, "KEFKEN'e geldiğimiz ilk gecede 400 kişi açlıktan ölmüştür "der. Bu halkın güzel sesli ve ud çalan Kesepha Elif adlı bayanı, ölümle serilen halkına her gün ağıtlar yakar, halkının "ABAZA Mezarlığı" denen mezarlığına gidip udunun eşliğinde mersiyeler söyleye söyleye ağlarmış.

Bunu kınayan Çerkesler de, alternatif olarak "21 Mayıs"ı Kuzey Kafkasya halklarının sürüldüğü ve Çerkeslerin soykırıma uğratıldığı bir "Yas Günü" olarak bulundukları her yerde her yıl anmaktadırlar. Diasporadaki Çerkesler'in en büyük anma törenleri Kefken-Kocaeli sahillerinde bulunan Anıt Mezarlık ve Babalı sahilinde yapılmaktadır

"Bu, gerçek ve acımasız bir savaştı. Yüzlerce Çerkes köyü ateşe verildi. Ekin ve bahçelerini imha için atlara çiğnettik, sonuçta bir harabeye dönüştü."

ÇAR I. PETRO - 1722

Rus Tarihçi SULUJİYEN

M. İ. BENYUKOV

Modern cihazlarla donatılmış ve devre dışı kalan her askerin yerine daha fazlasının konulabildiği böylesi bir güce karşı koyan Çerkeslerin artık bu topraklarda tutunması söz konusu değildi.

Her yıl Kafkasya?nın etrafındaki çemberi biraz daha daralttılar.

ÇERKES SOYKIRIMININ TANIKLARI

Unutmamak lazım, vatan çok değerli... Yaşananları görmezden gelmemek gerek.

Daha önceleri Kazan ve Kırım?da en acımasız şekliyle uyguladıkları ve artık klasik bir yöntem haline gelen,

KONT LEV TOLSTOY

AKHURAT Ş. Y.- LİÇKOV L. S.

1556?da tahta geçen Çar 4. İvan?dan başlayan ve I. Petro?yla giderek güçlenen ve batıdan aldığı silahlarla ordusunu geliştiren Rusya?nın Karadeniz sahiline sıcak sulara inme emelinin gerçekleşebilmesi için ortadan kaldırılması gereken en önemli engel Kuzey Kafkasya?dır ve neye mal olursa olsun be mesele halledilmek zorundadır.

Her yıl 21 Mayıs'da Sürgün'de ölen insanlarımızı, başta Osmanlı topraklarında ilk karaya çıktıkları yer olan Kefken olmak üzere, İstanbul ve bir çok yerde anmak için toplanır Türkiye'de yaşayan Çerkes halkları.

"Batı Kafkasların fethi ile ilgili plan açısından şimdi de kıyı şeridini temizlemeliyiz..." "

1864 büyük Çerkes Sürgününde binlerce Adige-Abhaz -Ubıh'ın karaya çıktığı Kefken ve civarında,1878 Abhaz sürgününün acı hatıralarından bir kesit.

M. İ. Benyukov: : ?Batı Kafkasya?nın iskanı ile ilgili resmi projenin uygulanmasından sorumlu Kont Yevdokimov, Kuban bölgesiyle pek ilgilenmiyordu. Çok pahalıya mal olan savaşı bitirebilmek için bütün dağlıların denizin karşı tarafına kovulması O?nun hedefiydi. Kuban ötesinde kalanların da tehlikeli olma ihtimaline karşın, sayılarının azaltılması ve yaşam şartlarından yoksun kılınmaları için her çareye başvurmaktı.?

Güçlü asker ve özellikle gerilla eksiğini gidermede çok sayıda kullandı. Tarım alanlarını ıslah edip ekonomisini düzeltme kullandı. Zira Çerkesler hayvancılık ve tarıma yatkındı.

Sonuç olarak; 21 Mayıs 1864'te Rusların Kbaada yaylasında düzenlemiş oldukları askeri tören ve dini ayin olayını, Rus milliyetçileri "Kafkas Savaşı"nın sona erdiği bir fetih günü olarak halen her yıl 21 Mayıs'ta Kbaada 'ya da gidip anmaya ve kutlamaya devam etmektedirler.

Rus Tarihçi ZAHARYAN

Çar II. ALEXANDRE?nin Kont Yerdokümov?a kutlama mesajında

''Savaştan kaçırılarak getirildikleri için her bakımdan perişan bulunan zavallı halk iskelelere döküle döküle son kalıntısı KEFKEN'de karaya çıkarılmıştı.

Rus Kazak kadınları Çerkeslerle yapılan savaşlardan sonra savaş alanında dolaşarak Alman asıllı General Zass?ın iyi para ödediği Çerkes kafalarını kesiyorlardı. Zass, bu vahşi uygulamadan vazgeçmesi için üst makamları tarafından uyarılana kadar birçok kafayı kaynatıp temizledi ve Berlin?e gönderdi.

?kaçırmak veya göçürmek istiyorsan, evleri, tarlaları yak-yık, kaçmaktan ya da aç kalıp ölmekten başka bir seçenek bırakma...?

Jan Karol: ?Rusya?nın Kafkasya?yı fethi, çağımızın barbarlık tarihinin en feci tablosunu oluşturur. Kafkas dağlılarının direnişini kırabilmek için 60 yıllık askeri terör ve kıyım gerekti?

''Tanrı yarattığı dünyanın topraklarını kavimlere dağıtmak için her kavmin başkanlarını çağırır huzuruna.

Halka yayılan bu acı durumu Sultan Abdülhamid'e ve sarayda Abhazların-adeta-temsilciliğini yapan Kapdanypa Rıza Bey 'e akseder.

"Karadenizin kıyılarını bir Rus denizi ve toprağı haline getirmek için dağlıları kıyıdan temizlemek zorundaydık. Dağlı Çerkeslere ulaşabilmemize engel olan Kuban ötesi halkların da tümüyle yerlerinden kaldırılması gerekiyordu."

Rusların güneye inmesine set görevi yapan ve aynı zamanda Kırım ve Kafkasya?yı doğrudan yöneten Altınordu Devleti ile Ruslara karşı sağlıklı bir Devlet Politikası oluşturup uygulayamayan Kırım?ın, Slavları birleştirip önemli bir güç haline gelen Ruslar tarafından yıkılmasıyla beraber tehlike çanları Çerkesler için çalmaya başlamıştır.

Başkalarına Orduda rütbe verdi. Potansiyel tehlike olmalarını baştan önledi. Böylelikle asimile edilmeleri biraz daha kolaylaştı.

OSMANLI GÖÇ POLİTİKASI: Halife Abdülhamit annesi de Çerkes olduğu için tüm gelen Çerkesleri kabul etti. Oysa anlaşma 40-50.000 içindi. Stratejik yerlerde denge sağlama

"Çerkesler bizi sevmezler. Biz onları, özgür çayırlarından çıkardık. Avullarını yıktık. Bir çok kabile tümüyle yok edildi..."

"Rusya?nın çıkarları için mümkün olabildiği kadar İstanbul?a ve Hindistan?a yaklaşmak lazımdır. Buraları elinde tutan Dünya?ya hükmeder. Bunun için de ne gerekiyorsa onu yapmalıyız..."

Tanrı ona vereceği toprak kalmadığını geçiktiğini söyler kendisine.

Bu günleri anlamak için geçmişe bakmak gerek...

Rus General Tsitsianov (1804): ?Kanım kazanda gibi kaynıyor, asilerin kanıyla topraklarınızı sulamak arzusuyla bütün organlarım sarsılıyor? Size diyorum ki benim süngü, gülle ve kan nehri metodumla topraklarınızda akan nehirlerin suyu bulanık akmayacak, ailelerinizin kanıyla boyanmış olarak kıpkırmızı akacak.?

SOYKIRIM : İşgal edilen topraklardaki halkları planlı bir şekilde ve bir daha toparlanamayacak şekilde toptan yok etmek, imha etmek ve yerlerine işgalcileri veya yandaşlarını yerleştirmektir.

Bu memurların başındaki Abhaz Kurkuar ailesindenmiş. Gücünü bozmadan Türkçe'ye çevrilemeyen Kesepha Elif'in ağıtlarından birindeki "ŞÜARA ABARS ŞÜRITSHAZTZIP YAPSIWAWSUA YRITSHAXAAYT" sözler gibi ve daha acıklı bir anlamdadır. ''

Muhaliflerden N. N. Rayevski: ?Bizim Kafkasya?da yaptıklarımız, İspanyolların Amerika topraklarında yürüttükleri savaşların olumsuzluklarının aynısıydı. Dilerim ki, Yüce Tanrı Rus tarihinde kan izlerini bırakmasın?

İlk çağlardan başlamak üzere medeni alemin ağırlık merkezlerinden biri olan Akdeniz havzasının siyasi ve ekonomik hayatında Kırım ile Kafkasya?nın müstesna bir yeri bulunmaktaydı.

"Batı Kafkasya?nın iskanı ile ilgili resmi projenin uygulanmasından sorumlu Kont Yevdokümov, Kuban bölgesiyle pek ilgilenmiyordu. Çok pahalıya mal olan savaşı bitirebilmek için bütün dağlıların denizin karşı tarafına kovulması O?nun hedefiydi. Kuban ötesinde kalanların da tehlikeli olma ihtimaline karşın, sayılarının azaltılması ve yaşam şartlarından yoksun kılınmaları için her çareye başvurmaktı."

Y. Abramov: : ?Dağlıların başına gelenleri anlatmaya sözcüklerin gücü yetmez. Binlercesi yollarda, binlercesi açlık ve sefaletten öldüler. Kıyılar ölü ve ölmek üzere olan insan doluydu. Annesinin soğumuş cesedinde süt arayan yavrular, donup öldüğü halde çocuğunu kucağından bırakmayan analar ve sırf ısınmak için sıkışarak yattıkları yerde birlikte donarak ölen gruplar, Karadeniz sahilinde olağan manzaralardı?

Topraklar dağıtılır, sınırlar belirlenir.

acılı ve kanlı tarihe geçmeden önce bazı kavramları tekrarlamak önemlidir.

İşte bu nedenle Kafkas-Rus Çarlığı arasındaki savaşlar ta 1556?larda başlamıştır. Çar 4. İvan önce Kabardey topraklarına saldırır. Prens TEMİROKA, kızı MARİA?yı Çar İVAN?a eş olarak verir.

"Rusya?nın Kafkasya?yı fethi, çağımızın barbarlık tarihinin en feci tablosunu oluşturur. Kafkas dağlılarının direnişini kırabilmek için 60 yıllık askeri terör ve kıyım gerekti..."

Bu vesileyle bir süre barış dönemi yaşanır. Ancak 4. İvan öldükten sonra savaşlar yeniden başlar ve zaman zaman ara verilerek tam 306 yıl sürer. 1556-1762=206 yıl hazırlık dönemi, 1763-1845 =82 yıl sürekli savaşlar ve 1846-1864=18 yıl sonuç savaşları olarak cereyan eder. Ruslar, çok arzuladıkları Hazar Denizi, Karadeniz sahili ve Kafkasya?yı ele geçirebilmek için 306 yıl, bıkmadan usanmadan ve 1.500.000 asker kaybına rağmen saldırdılar.

Çerkes halkının yanındayız, her zaman.. her yerde... her an...

İpek yolu, doğuya uzanan transit ticaret güzergahının kritik geçitleri ve kavşağı olan Kırım ve Kafkasya, aynı zamanda tarım, hayvancılık ve yer altı kaynaklarıyla ihmali mümkün olmayan bir konumdaydı.

Rus Tarihçi Y. D. Felisin: ?Bu, gerçek ve acımasız bir savaştı. Yüzlerce Çerkes köyü ateşe verildi. Ekin ve bahçelerini imha için atlara çiğnettik, sonuçta bir harabeye dönüştü.?

GRAND DÜK MİCHAEL

"Bizim Kafkasya?da yaptıklarımız, İspanyolların Amerika topraklarında yürüttükleri savaşların olumsuzluklarının aynısıydı. Dilerim ki, Yüce Tanrı Rus tarihinde kan izlerini bırakmasın..."

"Dağlılar teslim olmuyor diye biz davamızdan vazgeçemezdik. Silahlarını alabilmek için yarısının kırılması gerekti. Kanlı savaşta bir çok kabile tümüyle yok oldu. Ayrıca, çoğu anneler bize vermemek için kendi çocuklarını öldürüyorlardı..."

SÜRGÜN: İşgal edilen ülkedeki insanların tümüyle ve zorla topraklarından çıkartılması ve başka yerlere gönderilmesi ve yerlerine başka halkların ikamesidir.

"Köylere gece karanlığında dalıvermek adet haline gelmişti. Gece karanlığının örtüsü altında Rus askerlerinin, ikişer üçer evlere girmesini izleyen dehşet sahneleri öylesineydi ki, bunları hiçbir rapor görevlisi aktarmaya cesaret edemezdi..."

Hakhurat Ş. Y. ? Liçkov L. S.: : ?Çarlık yönetimi, yüz binlerce Çerkesi Kafkasya?dan sürgün etti. Kanlı savaşla dağlı halkları vatanlarından kovarak yok ettiler?

21 mayıs,

'' Tanrım biliyorum geç kaldım. Misafirim vardı siz huzurunuza çağırdığınızda. Ama onu ağırlamadan gelemezdim'' der.

JAN KAROL

PRENS BARYATİNSKİ

Elif'in ellerinden öperler. Başlarındaki memur çok duygulanmıştır. Oradaki bir mezara yaşlarını döküp eliyle toprağını okşayarak ayrılmışlar.

Bu neden Tanrı'nın çok hoşuna gider.

Rus Tarihçi Sulujiyen: ?Dağlılar teslim olmuyor diye biz davamızdan vazgeçemezdik. Silahlarını alabilmek için yarısının kırılması gerekti. Kanlı savaşta bir çok kabile tümüyle yok oldu. Ayrıca, çoğu anneler bize vermemek için kendi çocuklarını öldürüyorlardı. Birçok kabile bu yüzden yok oldu?

der ve şimdiki Abhazya'yı bahşeder halkıma.

"Üç yıl içerisinde Batı Kafkasya?ya boyun eğdirilerek uyuşmaz yerli halkları temizleyip çıkardınız. Uzun yıllar süren kanlı savaşın zararlarını kısa sürede bu verimli topraklardan çıkartabiliriz..."

''Madem misafirini ağırlamak için geç kaldın o zaman sana kendime ayırdığım toprakları vereceğim.''

Çok sayıda Rus, İngiliz, Amerikalı, İtalyan, Polonyalı ve Türk kökenli yazar, araştırmacı, Komutan, tarihçi ve diplomatın ağzından Çerkeslerin sürgünü ve sürgün sırasında yaşananlarla ilgili bazı söylemleri birer cümle veya paragraf halinde sunduğumuzda sorunu daha iyi kavramak mümkün olacaktır.

Kont Lev Tolstoy: : ?Köylere gece karanlığında dalıvermek adet haline gelmişti. Gecenin kara örtüsü altında Rus askerlerinin ikişer üçer evlere dalmasını izleyen dehşet sahneleri öylesine korkunçtu ki, hiçbir rapor görevlisi olanları aktarmaya cesaret edemezdi?

O nedenle Abhazya Tanrı'nın Topraklarıdır ve Canlar Ülkesidir.

Benim anneannem hiç balık yemedi ömrünün sonuna kadar. Bizde kaldığı zamanlarda babam eve balık getirirse biz onsuz yerdik ona başka bir yemek sunulurdu.

Prens Baryatinski : ?Karadenizin kıyılarını bir Rus denizi ve toprağı haline getirmek için dağlıları kıyıdan temizlemek zorundaydık. Dağlı Çerkeslere ulaşabilmemize engel olan Kuban ötesi halkların da tümüyle yerlerinden kaldırılması gerekiyordu.?

Kafkasya Orduları Kurmay Başkanı Milyutin: ?.. Dağlıları, zorla ve bizim istediğimiz yerlere göndermeliyiz. Gerekiyorsa Don yöresine sürmeliyiz. Bizim esas gayemiz Kafkas dağlarının eteklerindeki bölgelere Rusları yerleştirmektir. Ancak bunu şimdiden dağlılara hissettirmeyelim?

"Dağlılar teslim olmuyor diye biz görevimizi yarıda bırakamazdık. Yarısının temizlenebilmesi için öbür yarısının yok edilmesi gerekiyordu."

KAFKASYA ORDULARI KURMAY BAŞKANI MİLYUTİN

Abdülhamid çok duygulanır. Kefken'deki Abaza göçmenlere memurlar ve ilaçlar gönderir, Kesepha Elif'ide Saraya getirmelerini söyler.