O, rüku olmasa dünyada eğilmez başlar,

Bu kumlardan mı, Allah'ım, nebiler fışkırıp durdu?

Müslümanlıkta "anasır"mı olurmuş? Ne gezer! Fikr-i kavmiyyeti tel'in ediyor Peygamber.

Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda?

O demir çemberi göğsünde kırıp parçaladın;

Ezilmek, inlemek, yatmak sürünmek var ki, adettir;

?Yahu! Gürültünüz ne? Durun!

YA RAB BU UĞURSUZ GECENİN YOK MU SABAHI?

Hira'lar, Tur-i Sina'lar bu afakın mı şehkarı?

Buhranlar içindeydi bugünden de beterdi

Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilal!

İslamcı görüşe sahip olan Akif'i islamcılar da doğru dürüst anlayamadı. Kimimiz ulus devletin şairi zokasını yutarak görmemezlikten geldik. çünkü onun islamcı görüşlerini bugünün diliyle söylersek, "akılcı, modernist, mutezili, Efgani_Abduhçu! vs." damgası yiyebilirdik.

"Cema'atten uzaklaşmak, uzaklaşmaktır Allah 'tan.

cevabı alanlar, belki anlamışlardır ama okuyanlardan kaçı anlar akifin espirisini..

Bi-huruf u lafz u savt O Padişah

?Durun ben size Avrupa ayetleri okuyayım.? der mevzu-ı bahs olan meselede Avrupa alimlerinin neler dediklerini hangi memleketlerde o meselenin ne suretle tatbik edildiğini sayar, döker nihayet muhatabını yola getirirdi. Üstadın kafasında «Avrupa ayetleri o kadar çoktu ki...4

Sonra gök kubbeyi alsam da, rida namiyle,

Madam ki ondan daha mel'un daha çirkin

Vahyin toplumu yeniden inşası fikri, Akif'te yoğun bir şekilde kendisini gösterir. Din namına ne gördüyse cesurca eleştirmiş, dine hurafe sokanları "kaltabanlıkla" suçlamıştır. hurafe ve batıl kelimeleri ve bu yönde yapılan uygulamalar Akif'i çileden çıkarmakta, hurafecileri yerden yere vurmaktadır:

Kustu Mehmed'ciğin aylarca durup karşısına;

O zaman yükselerek arşa değer belki başım!

«Dişini göstermek deyiminin bu kadar anlamlı kullanılışına şahit olmak zor.

1948 yılında Avrupa'da toplanan insan hakları evrensel beyannamesine imza koyan Batı'lı aydınlar, insanların dil, din, ırk, mezhep, cins yönünden fark gözetilmeksizin eşit olduklarını ortaya koyuyordu. Bundan 700 yıl önce Yunus Emre, ilhamını Kur'an'dan aldığı için diyordu ki:

Zemin mahkumu olmuştur, zaman mahkumu olmakta;

Yedi kandilli Süreyya'yı uzatsam oradan;

Canı, cananı, bütün varımı alsın da Huda,

Akif derhal şu cevabı verir:

ekletebilirseniz editlere, buyrun adresi..

Lanetleme bir ukde-i hatır ki: Çözülmez...

Mehmet Akif Ersoy hergün sabah namazına Fatih camiine giderdi. Yine bir sabah namazında camide minberin yanında bir adam gördü. Adam kendini parçalarcasına ağlıyordu. Akif herhalde Allah korkusundan demiş ve ilişmemişti. Ertesi gün aynı adamı aynı yerde aynı halde görünce yanına yaklaştı ve "kardeşim hayırdır bir derdinmi var?" dedi. Adam ilk önce söylemek istemesede Akifin ısrarı üzerine anlatmaya başladı:

Bir kere de ma'mure-i dünya ozamanlar

- Meşrutiyetin ilk yıllarında S. reşatta muhabirlik yapmıştır.

Döktü karnındaki esrarı hayasızcasına.

Akif Bey, bu ayeti kendisine örnek seçti ği için, bütün ömrü boyunca çok doğru yaşamıştır. Yakınlarından birisi, "Ciddi mı söylüyorsunuz?" diye sorduğu zaman, bun-dan çok büyük bir üzüntü duymuştur. "Ne demek istiyorsunuz? Siz hiç benim bugüne ne kadar yalan söylediğime şahit oldunuz mu?" diye ikazda bulunmuştur. O, mükemmel bir müslümandır, mükemmel bir insandır.

Mevlidhan;

İnsan bu muammalara dehşetle nigeh-ban!

Onu dindirmek için kamçı yerim, çifte yerim.

19 Rabiülahir 1331 - 14 Mart 1329 (1913)

Varsa gelmiş, açılıp mahbesi, yahut kafesi!

6 Süleyman Çelebi, Mevlid, Sufi Yay., İstanbul 2005, s. 112-113, b. 403.

Cihan altüst olurken, seyre baktın, öyle durdun da,

O benim milletimin yıldızıdır parlayacak!

Veriyor yangını, durmuş da açık sinelere,

Bugün ferdi mesainin nedir mahsulü? Hep hüsran;

Teslis ile çöksün mü bütün aleme zulmet?

Ipıssız aşiyanlar; kimsesiz köyler; çökük damlar;

Acaba Akif Bey nasıl böyle bir mükemmel hayat sürmüştür? Diye bir soru aklımıza gelebilir. Bu sorunuzun cevabını Hz. Mevlana'dan okuyacağım bir rubai ile vermek istiyorum:

Akif 63 yıllık ömrünü dünya tarihinin yüzyıl değiştirdiği, savaşlarla altüst olduğu bir döneminde geçirdi. Efgani, M. Carullah, Abduh, M. İkbal, H. Elbenna vb. gibilerle çağdaştı.

Vurulup tertemiz alnından uzanmış yatıyor;

Emvacı huruş-aver olurken melekuta?

- Afedersiniz siz veteriner misiniz? demiş.

Duyan yok, ses veren yok, bin perişan yurda başvurdum.

Asrın idrakine söyletmeliyiz İslam'ı.

Beşerir azmini tevkif edemez sun'-ı beşer;

Dişsiz mi bir insan onu kardeşleri yerdi

Akif de, benzer bir hususa dikkat çekmiştir. Bir gün yapmacıklı jest ve mimiklerle şiir okuyan birisi Akif?in «Bülbül şiirini Taceddin Dergahı?nda okudu. Şair bu okuyuşu hiç beğenmedi. O sırada bu okuyuşu nasıl bulduğunu soran birine şöyle dedi:

Uğraş ki: Telafi edecek bunca zarar var.

Halkın "tevekkül" anlayışını eleştirirken yerden yere vurmaktadır:

Ne topraktan güler bir yüz, ne göklerden güler bir nur!

Alemlere rahmetti evet şer-i mübini

http://www.tophane.k12.tr/edebiyat_kosesi/hayatlar/m_akif_ersoy. pps#259,4, Slayt 4

Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor tevhidi

Herc ü merc ettiğin edvara da yetmez o kitab.

Gündüzün fecr ile avizeni lebriz etsem;

Zalimleri adlin, hani öldürmedi hala!

Kendi döneminde Islaha yönelik "Kuran' dönüş" tezinin en büyük temsilcisiydi. Toplumun yanlış Kuran anlayışına ve bakış tarzına da sert tepki gösterir:

Ebr-i nisanı açık türbene çatsam da tavan,

O halde bir uyarı bir telkin abidesi olan Akif'e ait şu mısraları tekrar okumak elzem olmaz mı?

Mazlumu nedir ezmede, ezdirmede mana?

Toprak kesilip, kum kesilip Alem-i İslam;

Ya Rab, bu ne hüsrandır, İlahi, bu ne zillet?

Müslümanlık'ta "anasır"mı olurmuş? Ne gezer! Fikr-i kavmiyyeti tel'in ediyor Peygamber.

Ah o yirminci asır yok mu, o mahluk-u asil,

5 Alim GÜR, «Mehmed Akif?ten Nükteler, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sayı 5, Konya 1999, s. 208, 209.

Solsun mu o parlak yüzü Kur'an-ı Hakim'in?

Cema'atsiz imamlar; kirli yüzler; secdesiz baçlar;

Kurtulmaya azmin neye bilmem ki süreksiz?

Bu taşlardan mı, yer yer, taştı Ruhullah'ın esrarı?

Batı, her 200 kişi için birinci derecede ilim adamı, her 2000 kişi içinse bir teknik eleman yetiştirmiştir. Türkiye eğer Batı'-nın seviyesine yükselmek istiyorsa; 200 ila 300 bin ilim adamı ile 2 veya 3 milyon teknik eleman yetiştirmek durumundadır. Bu olmadığı takdirde giyim kuşamla, yaşayışla Batı'yı yakalamak mümkün değildir.

Üç yüz bu kadar milyonu canlandıran iman

Çiğnerim, çiğnenirim hakkı tutar kaldırırım.

Dünyada inanmam, hani görsem de gözümle.

Karşında ziya yoksa, sağından, ya solundan

Sadece yukardaki şiirinde kullandığı islami kelime ve kavramlara bakılsa bile onun nasıl bir islami kimliğe ve duruşa sahip olduğu çıkarsaması rahatlıkla yapılır. Gördükleri karşısında vicdan azabı çekmekte, kurtuluşun yollarını aramaktadır.

"Senin bu kopkoyu, sirkin sığar mı imana?" demesi biraz da Mutezili kader anlayışını çağrıştırır.

3 Aslı için bkz. M. A. Ersoy, Safahat , haz., M. Ertuğrul DÜZDAĞ, İstanbul 1991, s. 299-300.

Medeniyet denilen kahpe, hakikat, yüzsüz.

Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.

Sayısız hadise var ortada tatbik edecek;

Belki on şerhe bakıp, bir kuru ma'na çıkaran,

Fışkırır ruh-ı mücerred gibi yerden na'şım;

Gebermek istemezsen, yoksa izmihlal için niyyet,

bilimsel olarak akifin degerlendirilmesi...

ALINLAR TERLEMELİ

- Bu bülbül bizim Bülbül'e benziyordu ama adam ne kanadını bıraktı ne kuyruğunu!..

Geri kalmışlığın vebalini toplumun İslam anlayışından olduğunu söyler. "İslamiyet terakkiye manii değildir." vurgusu öne çıkar. Halk kitlelerinin yaşaya geldikleri Müslümanlık, Akif"e göre Müslümanlıktan uzaktır. Hurafelerle boğulmuş din anlayışıyla cesurca bir hesaplaşma içine girdiğini görürüz. Kör gelenekçiliğe karşı çıkma, savunduğu önemli bir tezdir.

Vahdeti vücutçu İran ve Türk şairlerini pek sevmeyen Akif, derin bir tasavvufi heyecan hissedebiliyorsa da vahdeti vücutçu anlayışa sonuna kadar muhalif kalmıştır.

Ben Allah'ın kuluyum,

Ey yolcu, uyan! Yoksa çıkarsın ki sabaha: Bir kupkuru çöl var; ne ışık var, ne de vaha!

Yaksaydın a mel'unları... Tuttun bizi yaktın!

?Aman üstad, dişlerin ne kadar da beyazmış!?.? der.

Öteden saikalar parçalıyor afakı;

Atiyi karanlık görüvermekle apıştın?

Bütün umranı tarihin bu çöllerden mi yükseldi?

benden dinlemeyinde üstad akifi, şu an bu yazıyı yazan kör cahilin bildigi bir şiiri var, o şiirde,"bana ait degil, Türk milletinin malıdır" der üstadım.

Sen ki, İslamı kuşatmış, boğuyorken husran;

düşünceye sahip olduğunu gösterir.

Şarkın en sevgili sultanı Selahaddin'i,

Mehmed Akif, gördüğü bir yanlışlığı güzel bir üslupla, mümkünse muhatabı kırmadan düzeltmeye çalışırdı. İtirazları esnasında, muhatap yanlışını kabullenmiyorsa hak ettiği cevabı vermekten de çekinmezdi.

Behimi bir tahammül, varlığından hisse istersen!

"Böyle gördük dedemizden!" sesi titrek, titrek!

ZİYA GÖKALP VE TÜRKÇÜLÜĞE BAKIŞI

Hayır, bir kol değil, binlerce, milyonlarca kollardır,

Cumhuriyet ilan edildikten sonra, Türkiye'nin çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşmasında Rusya'yı, Türkistan'ı, Çin ve Mançurya'yı almak isteyenlere itiraz ettiğini belirterek Safahat'tan bölümler okuyan Bakiler, Akif'in Türkiye'ye örnek olacak ülkelerin başında Japonya'yı gösterdiğini yine Safahat'tan beyitler okuyarak açıkladı. İdeal Türk gencinin nasıl olması gerektiğini Safahat'ın "Asım" adlı bölümünde Akif'in çok iyi anlattığını belirten Bakiler, "sizlerin bu eseri okumanızı istiyorum" dedi.

MİLLLİYETÇİLİĞE BAKIŞI. O ÜMMETÇİ GÖRÜŞE SAHİPTİ

Ya Rab, bu uğursuz gecenin yok mu sabahı?

Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilal!

Yukarıdaki kıssadan da anlaşılacağı üzere Ferid KAM, Mehmed Akif?in yakın dostudur. Akif?in Mısır?a gidişiyle, sık sık bir araya gelen bu dostların buluşmaları imkansızlaşır. Aralarında o dönemde çok yaygın olan mektuplaşma da olmaz. Ancak Akif?in annesi İstanbul?da vefat edince Ferid KAM, Akif?e bir başsağlığı mektubu yazar. Daha önce hiç mektubu gelmeyen Ferid Bey?e Akif şöyle nükteli bir cevap yazar:

O, İslam ümmetini yekpare bir vücut olarak düşünür. Onda "ulus devlet" düşüncesinin esamisi bile yoktur. bunu yapanları kaltabanlıkla vasıflar.

Kur'an-ı Kerim'deki bir ayeti kerimede şöyle buyuruluyor:

DİŞİNİ GÖSTERMEMİŞ

O zaman vecd ile bin secde eder -varsa- taşım.

?Yahu, senden ses-sada çıkması için, bizim evden cenaze çıkması mı lazım?8

Cehennemler batırmış, yüzdürür kalbinde deryanın;

Medyun O'na cemiyeti medyun O'na ferdi

Dedirir - yırtıcı, his yoksulu, sırtlan kümesi,

?Öyleyse hocan da sen de az cahil değilmişsiniz!? dedi.5

Ölüm indirmede. gökler, ölü püskürmede yer;

Kitab'ı, Sünnet'i, İcma'ı sağlam anlıyacak; Hilafı yoklıyacak ihtiyacı kollıyacak.

Kur'an yolunun yolcusuyum,

Emeklerken, sabi tavrıyla, topraklarda sen hala,

Bu güzel konferansın ardından "Analar ve Sivas'ta Yoksul Çocuklar" isimli şiirlerini okuyan saygıdeğer Yavuz Bülent Bakiler, alkışlar arasında kürsüden indi.

Top tüfekten daha sık, gülle yağan mermiler...

?Yavaş be!

Kuru da'va ile olmaz bu, fakat ilm ister;

En korkulu cani gibi ye'sin yüzü gülmez!

En kanlı şenaatle kovulmuş vatanından,

Akif, Avrupa?ya gidenlerin çoğu gibi orada şaşkın ve aylak aylak dolaşmak yerine, bir zamanlar korkuyla karışık hayranlıkla Türk?ün gelenek ve medeniyetini öğrenmeye çalışanların hangi sebeplerle Avrupa medeniyetini kurduklarını araştırmış ve bu amaçla onların eserlerini titizlikle okumuştu. Bu yüzden Avrupa ile ilgili hemen her konuda münevverlere cevap verir, verdiği örneklere ise «Avrupa ayetleri derdi. Onlara;

Sana gelmez bu ufuklar, seni almaz bu cihat...

Ufuklar bir kızıl çenber, bükük boynunda İslam'ın!

Ya Rab, o cehennemle bu tufan arasında,

Alçak bir ölüm varsa, eminim, budur ancak.

Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım;

Akif?in nüktelerinin temeli söze, dolayısıyla kelimelere dayanır. Dikkati kelimeler üzerindedir. Fırsatını yakaladığı an nükteyi patlatır. Akif hastanedeyken yakın dostu Ferid KAM onu ziyarete gider. Selamlaşma, hal-hatır konuşmalarından sonra, Akif?in dişlerinin beyazlığı Ferid Bey?in dikkatini çeker. Hasta yanında espri yapıp konuşmayı hoş sohbete dönüştürmek isteyen Ferid Bey, Akif?e;

Azmiyle, ümidiyle yaşar hep yaşayanlar;

Bu ezanlar-ki şehadetleri dinin temeli-

"Ne gördün, Şark'ı çok gezdin?" diyorlar: Gördüğüm; Yer yer,

- eğitim anlayışımızı değiştirmeliyiz.

?Nasıl ki çıktı şu «pardon eşeklik oldu mubah!3

Cihan artık değişmiş, infıradın var mı imkanı,

Bir seyyie yoktur sana; ey unsur- iman,

Eski Dünya, Yeni Dünya, bütün akvam-ı beşer,

Çare yok gösteremezdik bu kadar sersemlik.

İhtiyacatını kabil mi telafı?Asla.

1 Ethem ÇALIK, Şair ve Yazarlarımızdan Nükteler, İstanbul 1993, s. 136.

Derken büyüyüp kırkına gelmişti ki öksüz

- İslam evrensel ilkelere sahip tek dindir. (s. reşat. sayı 495)

M. Akif yapmacıklı jest ve mimiklerle şiir okuyanlarda hoşlanmazdı. Bir gün böyle biri Taceddin Dergahında Akif'in bülbül şiirini okur. Bu okuyuşa canı sıkılan Akif şöyle söylenir:

(A?raf 155)

Kahraman orduyu seyret ki bu tehdide güler!..

Sesler de: "Vatan tehlikedeymiş... Batıyormuş!"

Şehbalini adl isteyenin yurduna gerdi

Örümcek bağlamış, tütmez ocaklar; yanmış ormanlar;

- Evet bir yeriniz mi ağrıyordu?

İlahi! Gördüğüm alemi insaniyyetin mehdi?

İstiklal Marşı ve Mehmet Akif Ersoy

Musallat, hiç göz açtırmaz da Garb'ın kanlı kabusu,

O şiir hepimizin en kıymetli malı değil midir?

İmanı olan kimse gebermez bu ölümle:

Şüheda gövdesi, baksana, dağlar, taşlar...

Yaşanmaz böyle tek tek, devr-i hazır. Devr-i cem'iyyet.

Şair MEHMET Akif:

Olsun mu beş on sersemin ilhadına kurban?

?Pardon

Binlerce cevami' yıkılıp hake serildi!

2 Ethem ÇALIK, a. g. e., s. 136.

Medeni bir insan hakkı tutar kaldırır, medeni bir insan zulmün karşısında boynunu eğmez. Medeni bir dünyada her insan haksızlığa baş kaldırmalıdır.

Mehmet Akif Ersoy

Buruşmuş çehreler; tersiz alınlar; işlemez kollar;

Doğacaktır sana va'dettiği günler Hakk'ın,

Tafsilatlı bir konu. Vakıf olanlardan dinlemek güzel olur.

Ne mezarlıkta okunmak ne de fal bakmak için!

Gerçekten mevlid okumak bir sanattır. Mevlid okumak için yalnızca sesinin güzel ve musıki bilgisinin var olması yeterli değildir. Okuyucunun metnin anlamına da dikkat etmesi, sesinin tonunu ona göre ayarlaması, vurguyu anlama göre yerli yerince yapması, mimikleri ona göre uygulaması gerekir. Aksi halde eserin dinleyici üzerinde bir tesiri olmaz. Dinleyici duygulandırılmak istenirken uyutulur. 18 Nisan 2009?da Bursa?da düzenlenen Kutlu Doğum Kutlamaları?nda bir konuşma yapan Emin IŞIK Hocamız da bu hususlara dikkat çekmişti. Emin Bey, Süleyman Çelebi?nin;

Milyonla hayatın yüreğinden gidiyor kan!

En büyük düşmanıdır ruh-i Nebi tefrikanın; Adı batsın onu İslam'a sokan kaltabanın!

İşte çiğnetmedi namusunu, çiğnetmeyecek.

Dinleyin her birinin ruhunu: Mutlak gelecek,

Ruhumun senden İlahi, şudur ancak emeli:

Kendin yanacaksan bile, evladını yakma!

Akif bir taraftan ülkeyi yabancılaştırmanın eşiğine getiren "kör Batıcıları" diğer yandan da hala geçmişte yaşayıp bir türlü günümüze gelemeyan gelinen noktadan sorumlu tutmuştur.

Sırtlanları geçmişti beşer yırtıcılıkta

- alimlerimiz ilim ve fenni elde ettikten sonra kendileri cemiyetler teşkil ederek islam memleketlerinin her tarafında mektepler açarak yol bulmalılar ve ittihadı gerçekleştirmeliler.

O benimdir, o benim milletimindir ancak!

?Berlin?de ne var ne yok üstat?

Başlarda gezen kanlı ayaklar suya erdi

Medyundur o masuma bütün bir beşeriyyet

Tegallübler, esaretler; tehakkümler, mezelletler;

YENİ ARAYIŞLAR ve AHMET HAMDİ AKSEKİ

makaleleri onun düşünce dünyasını tanımamız açısından önemli kaynaklardır.

Yedi iklimi cihanın duruyor karşında;

Şu Boğaz Harbi nedir? Var mı ki dünyada eşi?

Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal.

Eserleri : Reşid Rızanın , Asker Din Kitabı, Köylüye Din dersleri, İtikat_İbadet, Çoculkara Din Dersleri gibi toplumun her kesimine hitap eden eserler vermiştir.

?Ne olsun. Gördüğüm kadarıyla yaşayışları dinimiz gibi, dinleri yaşayışımız gibi.1

Ne kadar güzel. Niçin? Çünkü Kur'an'-da insan, bütün yaratılmışların en şereflisi olarak gösterilmiştir. Yine Yunus Emre bir beyitinde şöyle sesleniyor:

eyvallah, ama bu eyvallah akifin cümlelere sıgdırılamasına...

Ey şehid oğlu, şehid isteme benden makber,

"Asrın idraki" dediği şey, bu çağda insanlığın geldiği noktayı iyi kavrama, dünya sorunlarının neler olduğunu derinlemesine analiz etme, tıpkı 7. asırdaki dünyayı arkasına takan büyük sıçrayış gibi yeniden sıçrama yapmaktır. Bunu sağlayacak tek şey "çağı" ve "dini" çok iyi bilmekten geçmektedir. Çağı bilen dini bilmiyor, dini bilen de çağdan habersiz. işte bu açık kapı, din doğrudan doğruya kurandan ilham alınarak öğrenildiği ve "çağın diliyle konuşulduğu" zaman giderilmiş olacaktır.

Suç başkasınındır da niçin başkası mahkum?

Onun hesabına birçok hurafe uydurdun!

Hep fışkıracak yerlerin altındaki esnam!

Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.

Kimi Hindu, kimi Yamyam, kimi bilmem ne bela...

"Emronulduğu gibi doğru olunuz".

Kim ki benden bahsettiği zaman gerçekleri ortaya koymazsa,

İşte kardeşim şimdi ben hergün bu camiye kimse gelmeden geliyorum ve Allah'a yalvarıyorum ki beni affetsin ve Peygamber Efendimiz beni geri kabul etsin diye.

Ne kadar gözdesi mevcud ise hakkıyla sefil,

Nedir iman kadar yükselterek bir alçak ilhadı,

İşit, bir hükm-i kat'i var ki istinafa yok meydan:

Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.

Bin üç yüz otuz beş senedir, arz-ı Hicaz'ın

Yazıları; Sıratımustakim _ Sebilürreşat, Mahfel, Selamet, İslam Türk ansiklopedisi, Yeşilay gibi dergi ve gazetlerde yayınlandı.

Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım.

4 Hasan Basri ÇANTAY, Akifname , İstanbul 1966, s. 42-43.

Bunalmış kalmış üç yüz elli milyon cansa gırtlakta!

Sevgili gençler, Merhum Akif, haksızlık karşısında bakınız ne diyor:

Hayret veriyorsun bana... Sen böyle değildin.

Nevmid olarak rahmet-i mev'ud-u Huda'dan,

Desen bir kere "İnsanım!" kanan kim? Hem niçin kansın?

Seçilmiş Muhammed'in ayağının tozuyum,

Çünkü kaydında değil, hiçbirimiz ma'nanın:

Osmanlının son döneminde yaşanan yenilgi ve çöküşten kurtulması için İT cemiyetinin faaliyetlerini desteklemiş ise de içinde yer aldığı siyaset islamcılık olmuştur.

? Allah?ım! Bana, bu aciz kuluna, bu destanı yazma imkanı bahşet.. Bu ulvi vazifeyi bana nasip et.. Sonra canımı al.. Ya rabbi!... Bana bu lütfu çok görme. İn?am ve ikramının hazinesinden bu aciz kulunun şu duasını barigah-ı uluhiyetinde kabul eyle!... ? diye dua eder...

Akif şöyle cevap verdi:

- bugünkü toplum ile Asrı Saadeti karşılaştırarak İslam aleminin düştüğü bu çukurdan çıkış yolları arar. Bozulma Kuran'dan uzaklaşma ile başlamıştır fikrine sahiptir.

Biri ecdadıma saldırdı mı hatta boğarım,

"Bu, taşındır" diyerek Kabe'yi diksem başına;

Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?

Gökten ecdad inerek öpse o pak alnı değer

Bu iklimin mi İbrahim'e yol gösterdi ecramı?

Yazar Prof. Dr. Nihat ÖZTOPRAK

- Aldırmazlık devam ederse yokluş elzemdir. (rad 11)ayetini yazılarında belirtmiştir.

Mehmet Akif'in yaşadığı yular içinde düşman olduğu unsurlar; cehalet, tembellik, Şark'ın İslam'a uygun olmayan hedefleri tevekkül anlayışıdır. Akif kadar tembelliğe düşman olan, cehaletle mücadelede O'nun kadar fedakarca tavır alan bir başka şairimiz yoktur. Bununla beraber Merhumun tembel, miskin, Batı'ya düşman gösterilmesi dehşet verici yanlışlıklardandır. Burada bu görüşü savunanlar, bizim milletimizin ve gençlerimizin okumamasından istifade ederek bu yanlışlığı zihinlere yerleştirmek istiyorlar.

Bastığın yerleri 'toprak' diyerek geçme, tanı!

Bir toplantıda bir genç M. Akif'i küçük düşürmek için:

Kıyam-ı haşre kadar ictihad eder "ulema ".

?Siz insanlara eskiden Fatih minaresinden bakardınız, şimdi Eyfel Kulesi?nden mi bakıyorsunuz?2

"Türkiye'yi Orta Çağ'ın karanlığından sıyırmak, O'nu çağdaş medeniyet seviyesine ulaşmasını istiyorsak, Akif'i anlamak ve okumak durumundayız. Yoksa birbirimizle boğuşmaktan, bir takım değerlerimizi ihlal etmekten öteye geçemeyiz. Üniversiteden mezun ettiğimiz gençlerimizin bir dilekçe yazmakta zorluk çekmeleri okuma-maktan kaynaklanmaktadır. Bu münasebetle sizlerin çok okumanızı istiyorum."dedi.

Eser a'makı, izler keşfeder edvar-ı hilkatten;

Gelenin keyfi için geçmişe kalkıp sövemem,

Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım!

"60-70 yıl kadar önce Akif bu gerçekleri ortaya koymasına rağmen, yine de en şiddetli hücumlara uğrayan kişidir." diyen Bakiler, "Bu oyunları sahneye koyanlar, milletleri ayakta tutanların milli kahramanlar olduğunun şuurundadırlar. Amaçları, bu abide şahsiyetleri adi, bayağı, iğrenç iftiralarla karalamak ve halkın gözünde küçültmektir" dedi. "Bu durum milletimizin okumamasından kaynaklanmaktır. Biz dünyada en az okuyan milletlerden biriyiz. Ciddi eserler okumadıktan sonra, okuma-yazma oranının %100'lere ulaşmasının bir anlamı yoktur. Batı'da bir insanın ihtiyaç listesinin 22 nci sırasında kitabın olduğunu, bizde ise 128 nci sıraya indiğini görmek korkunç bir durumdur. Amerika'da bir kişiye yılda 391 kilo kağıt düşüyor. Avrupa'da 91 kilo, bizde ise 18 kilodur. Bu, okuma seviyesinin düşüklüğünü en çarpık şekilde ortaya koymaktadır. Okumadıktan sonra, araştırmadıktan sonra gelişmemiz mümkün değildir. Bizde kitap, rahat uyuyabilmek için okunuyor. Uyuyan bir insanın millete hizmet etmesi mümkün değildir. Uyanık olmak gerekir" dedi.

- İslamda dini bir sulta yoktur.

Dört bir yandan gelen işgaller, dönemin Müslüman aydınlarını "mülkü İslamı" kurtarmak ve "yeniden ayağa kaldırmak" derdine düşürmüştü. İslam medeniyeti açıkça bir çöküş yaşıyor ve bu durdurulamıyordu. Batı, ortaçağı geride bırakalı neredeyse 400 yıl olmuştu.

Sen şehid oğlusun, incitme, yazıktır, atanı.

Yek-aheng olmuş, işler, çünkü birleşmekte muztardır:

Seni ancak ebediyyetler eder istiab.

- İslamın en mühim esası emaneti ehline verme ve adaletli olma, adaleti yeryüzünde sağlamadır.

Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helal.

Öyle müthiş ki: eder her bir mülkü harab.

Hayır, hürriyetin, hakkın masun oldukça insansın.

O, heyhat, istiyor hakim kesilmek bu'd-i mutlakta!

İstanbul, 3 Teşrinievvel 1334 (1918)

üstaddan, üstadı dinleyelim:

Beriden zelzeleler kaldırıyor a'makı:

Asım'ın nesli... Diyordum ya... Nesilmiş gerçek:

Tek bir ışık olsun buluver... Kalma yolundan.

Bu göğüslerse Hüda'nın ebedi serhaddi;

Ateşli muhitindeki suzişli niyazın

Nerden görecekler göremezlerdi tabi

- bu çöküş ilim _ adaleti temin, taassup ve taklitten kaçınma ile önlenebilir.

Ey, bu topraklar için toprağa düşmüş, asker!..

?Bu bülbül bizim Bülbül?e benziyordu ama ne kanadı kaldı ne kuyruğu!?7

Kilitlidir kapı "ümmi duhat" için, amma

?Ayağmı ezdin adam... Patlıyor musun ne zorun?

Hisse: Peygamber Efendimiz buyurmuşki: "Başınızdaki kıvırcık saçlı zenci bir kölede olsa sizden olduğu müddetçe ona itaat edin." Onun için itaat imanı zedeleyecek bir mevzu değilse başımızdaki ululemre itaat etmek bizim herzaman faydamıza olacaktır.

Akif; Efgani, Abduh, İkbai gibi alim ve aydın düşünürlerle birlikte "ümmeti merhume" yi adeta yakasından tutup sarsma misyonunu üstlenmiştir. S. R ve S. Müstakim gibi dergilerde yayınlanan

AKİF'İN MÜCTEHİTTE ARADIĞI ŞARTLAR

Yoksa, bir maksad aranmaz mı bu ayetlerde?

Elif okuduk ötürü,

İSLAMIN YENİLİKÇİLERİ -İ. Eliaçık-MEHMET AKİF ERSOY (1873-936)

Alınır kal'a mı göğsündeki kat kat iman?

Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet,

Bir uykuya daldık ki: cehennemde uyandık!

Onda Osmanlı merkezli bir "İslam Birliği ideali vardır.1921 yıllarında böyle bir oluşum onayını Atatürkten alir ve "anadolu İslam birliği" hazırlık kurulu toplantısını gerçekleştirir. ne varki sonraki dönemin siyasi oyun ve entrikaları nedeni ile bu hayali yarım kalır.

Siper et gövdeni, dursun bu hayasızca akın.

Çan sesleri boğsun da gömülsün mü sükuta?

" Ben Osmanlı ordusunda 2. Abdülhamid Han'ın kumandanıydım. Aileminde tek çocuğuydum. Babam çok varlıklı biriydi ve birgün vefat etti. Bütün malı mülküde bana bıraktı. Eğer kumandanlığa devam etsem mal mülk yok olacaktı çünkü ilgilenemeyecektim. Servetle ilgilenmek istesem kumandanlığı bırakmak zorundaydım. Karar verdim ve 2. Abdülhamid'e derdimi anlatır bir şekilde istifa mektubu gönderdim. Fakat istifam kabul edilmedi. Huzuruna çıktım derdimi anlattım bana ayrılma izni vermedi. Üçüncü kez kafaya koydum izin vermesede terkedecektim. Üçüncü kez huzuruna çıktım. Derdimi anlattım ve dedimki; ya bana izin ver yada ben gidiyorum. 2. Abdülhamid bana biz izin vermiyoruz ama gitmek istiyorsanda kapı orda dedi ve ben ayrıldım. Aradan bir müddet geçti. Bir gece rüyamda Peygamber Efendimiz'i gördüm. Arkasında 2. Abdülhamid Han ile Osmanlı ordusunu teftiş ediyordu. Sıra sıra teftiş ederek geliyordu ve en son bir alaya geldiler. Alayın askerleri dağılmış, disiplinsiz, tertipsiz bir şekilde duruyordu. Peygamber Efendimiz 2. Abdülhamid'e dönerek "Abdülhamid nedir bu ordunun hali? " deyince 2. Abdülhamid dediki: " Efendim o alayın bir kumandanı vardı. Biz izin vermediğimiz halde bizi bırakıp gitti. Alay kumandansız kaldığı içinde bu hale geldi." dedi. Efendimiz buyurduki: " Sizi terkeden bizide terketmiştir nereye istiyorsa gitsin"."

Eyvah! Beş on kafirin imanına kandık;

Kafa, göz, gövde, bacak, kol, çene, parmak, el, ayak,

Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli.

Bugün bir serseri, bir derbedersin kendi yurdunda!

Uzanırken, gece mehtabı getirsem yanına,

Sen ki a'sara gömülsen taşacaksın... Heyhat!

Arabın Türke; Lazın Çerkese, yahud Kürde; Acemin Çinliye rüchanı mı varmış? Nerde!

Akif'in başındaki fesi çıkartmamak için Mısır'a gittiğini söyleyenlerin bulunduğunu belirten Bakiler, "gerçek yobazlık, gerçek gericilik budur. Akif'i tanıyabilmek, O'nu anlayabilmek için Safahat'ı-nı okumak gerekir, üniversiteden mezun ettiğimiz öğrencilerimiz içinde O'nun resmini tanımayanların mevcut olduğunu müşahede ettim. Gerçek taassup, gericilik, yobazlık budur. Yobaz, araştırmayan, o-kumayan, kalıbının içinden çıkamayan kişidir. Akif'in Mısır'a 1923, 1924 ve 1925 yılı başında Halim Abbas Paşa'nın daveti üzerine Kahire üniversitesi'nde ders vermek üzere gittiğini biliyoruz. Oysa ki, şapka inkılabı 1925 Ağustos'unda, Akif Bey Mısır'da iken yapılmıştır. Fesin II. Mahmut zamanında Batı'dan alındığını, İslam dünyası ile bir ilgisinin olmadığını, italyan gemicilerde görüldükten sonra sarığın yerine giy ildiğini, tarihçiler belirtmektedirler. Ceketin de, gömleğin de, kravatın da Batı'dan geldiğini biliyorsunuz. Bunları giyen gavur olmuyor da şapkayı giyen mi gavur oluyor? Bunu ortaya koyanlar art niyetli, kravatlı yobazlardır. "

Yahud üfler geçeriz bir ölünün toprağına.

"Zulmü alkışlayamam, zalimi asla sevemem,

Sizlere önce merhumun karakter yapısını anlattıktan sonra, Türkiye'nin mes'eleleri hakkında neler düşünmüş, neler söylemiş, çağdaş medeniyet seviyesine Türkiye nasıl ulaşabilir sorusuna nasıl cevap vermiş, İstiklal Marşı'mızı nasıl yazmış? Bunların cevaplarını verebilirsem, ben de vazifesini yapmış bir insanın gönül rahatlığı ve huzuru içinde Aydın'dan ayrılmış olacağım.

Dönemin İslamcı-siyasi karekteristiği "devleti kurtarma" merkezli olduğu için akif'te de bu düşüncenin yoğun vurgusunu buluruz. İçinde Tunuslu Hayrettin Paşa, Said Halim Paşa, Filibeli Ahmet Hilmi, Akif vb. Islahatçı İslamcılar Osmanlı devlet düzeninde köklü ıslahatlar yapmayı düşünüyorlardı. Onların hayali gerekleşmiş olsaydı, bugün tıpkı Avrupa Birliğinde olduğu gibi islam ülkeleri de böylesi bir birlik için adım atmış olacaklar, bunun liderliğini Osmanlı yapacaktı. Onlara göre saltanat kaldırılacak, hilafet korunacak, halkın seçtiği bir halife dönemi başlayacaktı.

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak

"Kanunların Ruhu"adlı eserinde Mon-tesquieu, "Bir insana yapılan haksızlık, bir insana çevrilen silah bütün insanlara çevrilmiş demektir", diyor. Bunu bizim Peygamberimiz de belirtmiştir. O'nun yolunda yürüyen Akif de haksızlığa boyun eğmemiş ve hayatı boyunca haksızlık yapmamıştır.

Yanar dağlar uçurmuş, gezdirir beyninde dünyanın;

Dünya neye sahipse onun vergisidir hep

- bu gibi vaazlarının çoğu Sebilürreşat'ta yayınlandı.

Na-hak yere feryad ediyor: Acize hak yok!

Derinlerde gelir feryadı yüz binlerce alamın;

Herkes gibi dünyada henüz hakk-ı hayatın

Kendin mi senin, yoksa ümidin mi yüreksiz?

Akif'in Milli Mücadele'yi "Büyük bir gaza" olarak kabul ettiğini söyleyen Bakiler, Milli Mücadele başlar başlamaz, gönüllü bir nefer gibi çalıştığını; Balıkesir'de, Kastamonu'da, Konya'da konferanslar, vaazlar verdiğini belirtti. Akif'in büyük bir vatanperver olduğunu, milli ruhun ve heyecanın doğmasına yardım ettiğini belirten Bakiler, İstiklal Marşı'nın yazılması için açılan beste yarışması ile ilgili olayları ve Akif'le Hamdullah Suphi Tanrıöver arasında geçen konuşmaları aktardı. Evinin duvarlarına İstiklal Marşı'nın mısralarını kurşun kalemle yazan Akif'in TBMM'-nin ortaya koyduğu parayı da nasıl bağışladığını anlattı.

Hakkıdır, Hakk'a tapan milletimin istiklal!

Boşanır sırtlara, vadilere sağnak sağnak.

Aydın Anadolu Lisesi öğrencileri olarak, Akif 1e ilgili duygularımıza tercüman olan değerli misafirimize, dergimiz kanalıyla tekrar teşekkürü bir borç biliyor, saygılar sunuyoruz.

- İslamın hükümlerine gereği gibi uymamanın neticesi bu çözülmeyi ve gerilemeyi meydana getirmiştir.

Diye başlayan muhteşem? Çanakkale Destanı?nı yazmadan önce ellerini yüce dergaha açıp:

- Batı medeniyetini Bulgaristan'a gidip gördükten sonra bu sefalet ve ataleti nasıl kaldırabiliriz ve İslam dünyası yeniden nasıl ayağa kalkar diye yazılar yazdı.

Göçüp ma'murelerden boylasan hatta beyabanı?

Henüz tek berk-ı iman çakmadan cevvinde dünyanın,

Salgındı bugün Şark'ı yıkan tefrika derdi

Akif, gözlemci olarak Avrupalıların yaşayışı ve bizim yaşayışımız arasında ilişki kurup dersler çıkarmıştır. Ama çoğu kişi için durum aynı değildi. Etraf, Avrupa?ya tahsile gidip döndükten sonra bize ait bütün değerleri hor gören gurur abidesi insanlarla doluydu. Bunlardan birini Akif şöyle uyarmak zorunda kalmıştı:

Ne hayasızca tahaşşüd ki ufuklar kapalı!

Akif, tabiri caizse safkan, katıksız br "ümmetçi" olmasına rağmen, hep "milli şairimiz" diye anıldı!

İslam ayak altında sürünsün mü nihayet?

Boğamazsın ki, hiç olmazsa yanımdan kovarım.

Feryad ile kurtulması me'mul ise haykır!

Pazar eyledik götürü,

Ruhumun vahyini duysam da geçirsem taşına;

Ben o sözden de yılmışım, ben o kişiden de yılmışım.

Zavallı dini çevirdin onunla maskaraya!

Aczin ki ezilmekti bütün hakkı dirildi

Kanayan bir yara gördüm mü yanar ta ciğerim.

Bir hilal uğruna, ya Rab, ne Güneşler batıyor!

Sönüyor göğsünün üstünde o arslan neferin.

Nasıl tehvid-i aheng eyliyorlar, ibret al, ibret!

"Gaza" namıyle dindaş öldüren biçare dindaşlar;

Cani geziyor dipdiri... Can vermede masum!

En kesif orduların yükleniyor dördü beşi,

Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmihlal;

- Akıl ve nakil çatışmaz. tevil akıldan yanadır. islam bize evvela düşün sonra inan der.

Asım'ın nesli diyerek sembolleştirdiği İslamcı kuşaklara öneri ve nasihatleri hangi kimliğe,

?Vurursam ağzına!..

Mehmet Akif görevli olarak Berlin'e gitmişti. Orada tanıştığı bir Alman kadını:

Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor Tevhid'i...

Bedr?in aslanları ancak bu kadar şanlı idi.?

?Ben sana bu zamana kadar dişlerimi hiç göstermedim.?

Harem'ler, Beyt-i Makdis'ler bu topraktan mı yoğruldu?

Önceleri mülkiye mektebine sonra Baytar mektebine girer. Fransızca, arapça, Farsça öğrenir. sürekli "var olan İslam" anlayışıyla bir hesaplaşma içinde güçlü bir özeleştiri yapar. makale ve şiirlerinde toplumun içinde olan cehaleti, yanlışları, çıkmazları, sakat anlayışları vurgular. eğitimden tutun, sosyal yaşama...

Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar,

Lafzı muhkem yalınız, anlaşılan, Kur'an'ın:

His yok, hareket yok, acı yok... Leş mi kesildin?

Bedr'in arslanları ancak, bu kadar şanlı idi...

Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker

Sonra mel'undaki tahribe müvekkel esbab,

Bir gün mevlid dinliyordu. Güzel sesli mevlidhanlardan biri okurken üst üste yanlışlar yaptı. «Muhammed ile «Mustafa kelimelerinin yerlerini bile değiştirdi. Mevlid bitince Mehmed Akif;

Hepsinden daha yüce; bir gönüle girmektir".

Emek mahrumu günler; fikr-i ferda bilmez akşamlar!..

Sana ağuşunu açmış duruyor Peygamber.

7 Alim GÜR, a. g. m., s. 230.

Yıldırım yaylımı tufanlar, alevden seller.

Bazı kişilerin, gazete yazarlarının ve siyasilerin "Biz adam olmayız" veya "Onlar Ay 'a biz yaya " gibi ifadeler ortaya koyarak, Batı'dan geri kalışımızın sebebini gelenek ve göreneklerde, dinimizde gördüklerini söyleyen Bakiler, "Bunların hepsi yalandır. Yerden gök yüzünü dolduracak kadar büyük bir yalandır. Bizi Batı'dan geri bırakan dinimiz, adetlerimiz, gelenek ve göreneklerimiz değildir." dedikten sonra bunları örneklerle açıkladı.

"Böyle gördük dedemizden!" sözü dinen merdud;

Garbın afakını sarmışsa çelik zırhlı duvar.

Dul kaldı kadınlar, babasız kaldı çocuklar,

Esbabı elinden atarak ye'se yapıştın!

Ya sen mahkum iken, sağlık ölüm hakkın mıdır sandın?

Fevza bütün afakını sarmıştı zeminin

Halbuki kaç bin senedir bekleşmedelerdi

Bomba şimşekleri beyninden inip her siperin;

Başlık için teşekkürler. Akif'i cümlelere sığdırmakta ne kadar başarılı olunur bilinmez ama gerçekten teşekkürler...

MEDRESE EĞİTİMİ VE ULEMAYA BAKIŞI ELEŞTİRİSİ

Hakkıdır, Hakk'a tapan milletimin istiklal.

Mustafa?ya söyledi bi-iştibah6

Bu milyarlarca da'vadan ki inler dağlar, enginler;

Atılan her lağımın yaktığı: yüzlerce adam.

Bükülmüş beller; incelmiş boyunlar; kaynamaz kanlar;

Ey dipdiri meyyit, "İki el bir baş içindir."

Sönsün de, İlahi, şu yanan meş'al-i vahdet,

Yok, yok! Hele azmindeki zincirleri bir kır!

M. Akif hiç istifini bozmadan şu cevabı vermiş:

Ostralya'yla beraber bakıyorsun: Kanada!

- Affedersiniz sizin şair olduğunuzu duydum. O halde merhametli bir kalbiniz olması lazım. Diyorlar ki memleketinizde kadınları içeri kilitler sokağa çıkmalarını engellermişsiniz. Onlara acımıyor musunuz?

Tevekkül;Bir işe koyulurken "Allah'a dayanma" olarak değil, tümden her şeyi "Allah'a ısmarlama" olarak anlayan zihniyeti çok sert şekilde eleştirir. Akif'teki bu kader ve kaza anlayışı Efgani ve Abduh tarafından Paris'te ıkarılan Urvetul Vuska dergisinde çıkan konulu yazıların neredeyse tıpkısını andırır.

Talep nasılsa, tabi'i, netice öyle çıkar, Meşiyyetin sana zulmetmek ihtimali mi var?

"Kadermiş!" Öyle mi? Haşa, bu söz değil doğru: Belanı istedin, Allah da verdi... Doğrusu bu!

Kanayan lahdine çeksem bütün ecramiyle,

bizi helak eder misin, Allah?ım?"

Bizar edecek, korkuyorum, Cedd-i Hüseyn'i,

Hani tauna da züldür bu rezil istila!

beytinin okunuşundan dert yanmış, bu beytin; ?O padişah harfsiz, sözsüz ve sessiz olarak Mustafa?ya şüphesiz hitap etti.? şeklindeki anlamı dikkate alınarak özellikle birinci mısraın okunuşunda sesin alçaltılması gerektiğini vurgulamıştı.

MEHMET AKİF VE İSLAM DÜŞÜNCESİ

- Tepeden yol bularak geçmek için Marmara'ya -

Sonunda bir de "tevekkül" sokuşturup araya,

Alalım neş'et-i İslam'a yakın bir devri:

Sohbetlerinde ve yazılarında doğru kader anlayışının anlaşılması için İslam tarihinden uzun uzun örnekler verir. hz. Ömer?in vebadan kaçışını anlatır. Sadi'den hikayelerle konuyu beslerdi, sahabenin kader anlayışını anlatırdı.

Tüllenen mağribi, akşamları, sarsam yarana...

Göğüsleyip hırlayıp durmakta, zincirler daralmakta;

İbret olmaz bize, her gün okuruz ezber de!

Ye's öyle bataktır ki; düşersen boğulursun.

- Yalanınız yok yanlışınız var madam. Biz kadınlarımızı içeriden dışarıya çıkarmıyor değiliz. Fakat dışarıdan içeriye alamadığımız günler çoktur.

Ümmide sarıl sımsıkı, seyret ne olursun!

Sevgili gençler, Türkiye'nin gelişmesi, çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşmasında Akif Merhum neler düşünmektedir? O'na göre önemli olan: araştırıcı, bulucu, yapıcı olmaktı. İlmin ve tekniğin ışığında her gün yeni bir eser ortaya koymaktı. Başka milletleri taklit ederek hiç bir yere varamıyacağımıza samimiyetle inanmıştı. Kuru bir taklitçiliğin bizi hangi çıkmazlara soktuğunu, daha 60-70 yıl önce en acı ve doğru bir şekilde ortaya koyanların başında O vardır.

Serendib'ler şu sahiller mi? Cudi'ler bu dağlar mı?

?Bazı değişiklikler yaptın, bu değişikliklerle vezin dahi bozulur.? diyerek uyarmaya çalıştı.

Kumdan ayınon dördü bir öksüz çıkıverdi

Mehmet Akif Ersoy ve İslamcılık

Ne kahir saltanat sürmekte, gel bir bak da, hayran ol!

Zimamın hangi, ellerdeyse, artık onlarınsın sen;

4 Cemaziyelevvel 1331 - 28 Mart 1329 (1913)

Bir kere zuhur ettiği çöl en sapa yerdi

Yedi yüz yıllık eserlerle bu dinin hala,

Otumıuş, ağlıyan avare bir mazlumu kim dinler?

Sen sahip olursan bu vatan batmayacaktır.

Uzaklaşsan da imandan, cema'atten uzaklaşma.

- bizde yapılması gereken ıslahatlarAvrupa ile aynı olamaz, olmamalıdır; Alimlerimiz uyanık olmalı dinin maksatlarını hakkıyla anlamaya çalışmalı, taklitten vazgeçmelidir. (ümmeti islamiye nasıl salah bulabilir? s. reşat sayı 297)

Ekinsiz tarlalar; ot basmış evler; küflü harmanlar;

1913 yılında, Umur-u Baytariye Müdürü Abdullah Efendi'nin haksız olarak azledilmesinden sonra Akif de yapılan haksızlığa karşılık istifasını verir. Arkadaşına yapılan haksızlık karşısında, Peygamber Efendimiz'in "Haksızlık karşısında susan dil şeytandır", hadisi doğrultusunca hareket eder ve bu olayı kendisine yapılmış o-larak görür.

Değmesin ma' bedimin göğsüne na-mahrem eli!

Dini tetkik edeceksek, dönelim haydi geri;

Sağırdır kubbeler, bir ses duyar: Da'va-yı istihkak

Sahipsiz olan memleketin batması haktır;

Ne çelik tabyalar ister, ne siner hasmından;

"O benim sun'-ı bediim, onu çiğnetme!" dedi.

30/7/2009

Sen ki, son ehl-i salibin kırarak savletini;

Kahraman ırkıma bir gül... ne bu şiddet, bu celal?

Feryadı bırak, kendine gel, çünkü zaman dar...

MEHMED AKİF ERSOY'DAN NÜKTELER

Hani, milliyyetin İslam idi... Kavmiyyet ne! Sarılıp sımsıkı dursaydın a milliyyetine.

Küfrün o sefil elleri ayatını sildi:

Sen bu avizenin altında, bürünmüş kanına,

Sen ki ruhunla beraber gezer ecramı adın;

Kalmışsa eğer bir iki mabed, o da mürted:

Akif döneminde Avrupa?ya gitmek aydınlar arasında adeta moda olmuştu. Herkes mutlaka bir vesileyle gider ve çoğu hayranlıkla dönerdi. Akif de Berlin?e gidenler arasındaydı. Döndüğünde biri sordu:

Mezarlar, ahiretler, yükselen karşında duradur;

Kılıç Arslan gibi iclaline ettin hayran...

Zulmün ki zeval akılına gelmezdi geberdi

Bir hamlede kayserleri kisraları serdi

Çünkü te'sis-i ilahi o metin istihkam.

O, Müslümanların kurtuluşunu, dini tekrar ilk saflığına döndürmekte görmektedir:

?Çüş be! Gözün kör mü?

Ensarlar

- Eğitimde hem fenni hem dini ilimler olmalı, verilmeli.

Yetmez mi musab olduğumuz bunca devahi?

-İslamiyet akıl dinidir. İslam terakkiye manii değildir.

Enfas-ı habisiyle beş on ruh-u leimin,

"İslamcılık XIX-XX. yüzyılda, İslam'ı bir bütün olarak "yeniden" hayata hakim kılmak ve akılcı bir metotla Müslümanları, İslam dünyasını batı sömürgesinden, zalim ve müstebit yöneticilerden, esaretten, taklitten, hurafelerden... kurtarmak; medenileştirmek, birleştirmek ve kalkındırmak uğruna yapılan aktivist, modernist ve eklektik yönleri ağır baskın siyasi, fikri ve ilmi çalışmaların arayışların, teklif ve çözümlerin bütününü ihtiva eden bir hareket olarak tarif edilebilir."

ÇANAKKALE ŞEHİDLERİNE

Gökten ecdad inerek öpse o pak alnı değer.

Nedir üç dört alın? Bir yurdun alnından boşansın ter.

İCİTİHAT KAPISI KAPALI MI AÇIK MI?

"Çalış "' dedikçe şeriat, çalışmadın, durdun,

Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda.

Hayat elbette hakkın, lakin ettir haykırıp ihkak;

"Şu vahdet tarumar olsun!" deyip saldırma İslam'a;

Acaba saha-i tatbiki neden na-mahdud?

Bir Gece

Lakin o ne hüsrandı ki hissetmedi gözler

Her cerihamdan, İlahi, boşanıp kanlı yaşım;

Kaynıyor kum gibi, tufan gibi, mahşer mahşer.

Esmezse eğer bir ezeli nefha, yakında,

- İslam milliyeti arasına karışan kavmiyyetçilik, tarşkat ve mezhep ihtilafları, ahlak ve adabın ifsad edilmesi İslam toplumlarının ilerlemesi önündeki en büyük sebepler olarak görür.

Hüsrana rıza verme... Çalış... Azmi bırakma;

Hangi kuvvet onu, haşa, edecek kahrından ram?

Çünkü biz bilmiyoruz dini. Evet, bilseydik,

Tek kol da "yapışsam..." demiyor bir tarafından!

Ya açar Nazm-ı Celil'in, bakarız yaprağına;

Ey millet-i merhume, sakın ye'se kapılma.

AKİF?İN BÜLBÜLÜ KANATSIZ, KUYRUKSUZ OLMUŞ

"İçimizdeki beyinsizlerin işledikleri yüzünden,

1887 Antalya Akseki doğumlu, 1916_18 yıllarında vaizlik yapmış,1919_21 yıllarında eğitimde müderrislik yapan Akseki, o günkü Diyanet İşleri komisyonunda çeşitli görevlerden sonra Diyanet Başkanlığı yapmış ve 09 Ocak 1951 yılı vefat etmilş alimdir.

On dört asır evvel yine bir böyle geceydi

"Yunus Emre der hoca; istersen var bin hacca

iSTiKLAL MARŞI

Alemde ziya kalmasa, halk etmelisin, halk!

Davransana... Eller de senin, baş da senindir!

Nerde - gösterdiği vahşetle "Bu: bir Avrupalı"

İnmemiştir hele Kur'an, bunu hakkıyle bilin,

"Çalış "' dedikçe şeriat, çalışmadın, durdun, Onun hesabına birçok hurafe uydurdun!

"Gömelim gel seni tarihe!" desem, sığmazsın.

- her zaman ve mekan üstünde tabii ve umumi bir dindir. İctihat kapısı her daim açıktır, kapanmamıştır.

Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var.

Merhamet duygusunun yüceliğini A-kif'in Hasan Basri Çantay ile ilgili hatırasıy-la aktaran Bakiler, Neyzen Tevfik'in kardeşi veteriner Şefik Kolaylı ile Merhum arasında geçen olayları da onun cömertliğini, merhametli yüreğini ortaya koymak düşüncesi ile aktardı.

Riyalar; türlü iğrenç ibtilalar, türlü illetler;

Ağzım kurusun... Yok musun ey adl-i İlahi!

Evler tünek olmuş, ötüyor bir sürü baykuş...

O ne müthiş tipidir: Savrulur enkaaz-ı beşer...

Nur istiyoruz... Sen bize yangın veriyorsun!

Bu vadiler mi dem tuttukça bihuş etti Davud'u?

Saçıyor zırha bürünmüş de o namerd eller,

Bu tür Avrupa yobazlarının bazıları işi daha da ileri götürerek Fransızca kelimelerle konuşmayı moda gibi görüyorlardı. Öyle anlaşılıyor ki bugün Türkçeyi bilim dili olarak görmek istemeyenlerin dedeleri bunlardı. Halkın da hiç beğenmediği bu tipleri Akif öyle hicvetmiştir ki sesi ve tesiri günümüze kadar gelmiş:

Doğrudan doğruya Kur'an'dan alıp ilhamı,

Mahşerde mi biçarelerin, yoksa felahı!

-her şeyden vazgeçeriz ama imanden vazgeçemeyiz. sözü.

Şu zairsiz bucaklar mıydı vahdaniyyetin yurdu?

İslam'ı elinden tutacak, kaldıracak yok...

"Arnavutluk" ne demek? Var mı şeriatte yeri? Küfr olur, başka değil, kavmini sürmek ileri!

Bu hürriyet, bu hak bizden bugün aheng-i sa'y ister:

Ölüm dünyada mahkumine en son bir sa'adettir:

Yıkılmış köprüler; çökmüş kanallar; yolcusuz yollar;

Beşer doğrulmuş, etmiş, bir de baktın, cevvi istila!

"Bu hareket Mısır'da Cemaleddin Efgani (Aslen İranlıdır, 1839-1897), sadık talebesi Muhammed Abduh (1845-1905), Hindistan'da Seyyid Ahmed Han (1817-1898), Seyyid Emir Ali (1849-1928), Türkiye'de Sırat-ı Müstakim, Sebiülleraşad, Beyan'ul Hak, İslam Mecmuası, Volkan gibi dergilerde kümelenen kişilerin öncülüğünde ortaya çıktı ve gelişti."

Nasıl yekpare milletler var etrafında bir seyret?

Perişan eylemek zaten perişan olmuş ahadı?

akif, halkalı mektebinde okurken, , sporu sevdigi için, hep yürüyerek gider okuluna. soranlara ise, ternin 4. kompartımanında gittigini söyler...

Verme, dünyaları alsan da bu cennet vatanı.

"Allah'a dayandım!" diye sen çıkma yataktan... Ma'na yı tevekkül bu mudur? Hey gidi nadan!

Bu göklerden mi, ya Rab, coştu, sağnak sağnak edyanın?

"İş bitti... Sebatın sonu yoktur!" deme, yılma.

Onun verdiği söze bağlılığını, vefa duygusunu, Fatın Gökmen ve Baytar Mek-tebi'ndeki Hasan Tahsin Bey'le arasında geçen olayları birer hatıra şeklinde ortaya koyan Bakiler, Akif'in deyişi ile medeni insanın sözüne bağlı, güvenilir, dosdoğru olması gerektiğini ifade etti. O, Yunus Emre, Mevlana, Hacı Bektaş-ıVeli ve diğer büyüklerimiz gibi mükemmel bir insandır.

Türbedarın gibi ta haşre kadar bekletsem;

faydalanılan eser;İSLAMIN YENİLİKÇİLERİ -İ. Eliaçık

yoksa teşekküre degil, tarihin yüzü..

CAHİLLİK

Bizim inanç dünyamızda, kültürümüzde, insana, sevgiye büyük önem verilmiştir. Bu inanç dünyası içerisinde ilhamını Kur'an'-dan alarak yaşayan Mehmet Akif, örnek bir insan, bir karakter abidesi olarak, bir destan güzelliği içinde hayatını tamamlayarak aramızdan ayrılmıştır.

27 Aralık 1936 tarihinde ebediyete intikal eden Akif'in cenaze töreninde bulunan eski Samsun Senatörlerinden rahmetli Fethi Tevetoğlu'nu dinlediğini söyleyen Bakiler, onun ağzından Merhum'un nasıl defnedildiğini şöyle anlattı: "O gün Akif'in cenazesini başlarımızın üzerinde taşıdık. Bir insanın bayrağa sarılı olarak toprağa verilip verilmeyeceğinin mümküniyeti konusunda bilgi sahibi değildim. Yalnız böyle bir durumda en çok hak edenlerin başında O gelebilir düşüncesi ile na'şını bayrağa sararak toprağa verdik."

Ey elleri böğründe yatan, şaşkın adam, kalk!

Me'yus olanın ruhunu, vicdanını bağlar

Sürü halinde gezerken sayısız tayyare.

La yüs'ele binlerce sual olsa da kurban;

'Medeniyyet!' dediğin tek dişi kalmış canavar?

Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda!

Sarılır, indirilir mevki-i müstahkemler,

Şiirlerinde, İslam ümmetine "Uyan, uyan ey ümmeti merhume, sabah oldu!" diye bas bas bağırır.

Göğsündeki haç, küfrüne fetva-yı müeyyed!

"Yandık!"diyoruz... Boğmaya kan gönderiyorsun!

- Müslümanların geri kalış sebeplerinden en önemlisi ahlaki çözülme ve yozlaşmadır.

Bir nefhada kurtardı insanlığı o masum

Bir giryede bin ailenin matemi çağlar!

incelerseniz.

Tabiat bin çelik bazuya sahipken, cılız bir kol,

?İllallah!

MEKTUP YAZMAK İÇİN NE LAZIM?

Asırlar var ki, İslam'ın muattal, beyni, bazusu.

Akif'e göre yaşadığı çağın durumu şöyledir:

Yaradılanı hoş gördük,

İsmail Kara'nın tespitlerine dönecek olursak:

Müslüman toplumun teslimiyetçi kaderci anlayışını yerden yere vurup eleştirmiştir. o halkın anlayışındaki Allah tasavvurunu sert bir üslupla eleştirmektedir:

Sade bir hadise var ortada: Vahşetler denk.

Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın.

En sonra, salib ormanı görmek Harameyn'i!...

Mehmet Akif şu cevabı verir:

Deşer afakı, birşeyler sezer esrar-ı kudretten;

Atiyi karanlık görerek azmi bırakmak...

Geçerken, ağladım geçtim; dururken, ağladım durdum;

?Sen ne bilirsin! Onu bana hocam öyle öğretti.? deyince Akif gülerek;

Madam ki, ey adl-i İlahi yakacaktın...

Adam aldırma da geç git diyemem aldırırım,

Varken, hani herkes gibi azminde sebatın?

Yine birşey yapabildim diyemem hatırana.

Düşünmez başlar; aldırmaz yürekler; paslı vicdanlar;

Gebermek istiyorsan, başka! Lakin, korkarım, yandın;

Lakin, hani, milyonları örten şu yığından,

Birer beyhude yaştır damlayan tek tek alınlardan!

Harab iller; serilmiş hanümanlar; başsız ümmetler;

eklemek ya da okumak isterseniz...

MEHMET AKİF VE FATİH CAMİİ'NDEKİ İLGİNÇ KARŞILAŞMA

ATİYİ KARANLIK GÖREREK AZMİ BIRAKMAK...

Bugün de, yaptığı kabalığı «pardon diyerek geçiştirmeye çalışanlara, halkın; «Pardon çıkalı eşekler çoğaldı! şeklinde verdiği cevabın kaynağı herhalde merhum Akif?in yukarıdaki nükteli mısraları olmalıdır.

Kaç donanmayla sarılmış ufacık bir karaya,

-İslamda imtiyazlı sınıf yoktur.

Yaradan'dan ötürü.

Sevgili gençler, Merhum diplomasını ele aldığı zaman dört lisan bildiğinden, Doğu ve Batı alemini çok iyi inceleme fırsatını elde etmiş bulunuyordu. Ortaokulda Fuzuli'yi, lise yıllarında Şeyh Sadi'nin Bostan ve Gülistan'ını büyük bir zevkle o-kuyabilmiştir. Bugünkü eğitim anlayışımız içinde, bunları okuyup anlayabilecek öğrenci sayımız maalesef çok azdır. Bunu şunun için söylüyorum: O, eğitimini mükemmel bir şekilde tamamlamıştır, öyle olduğu için "Safahat" adlı mükemmel bir eser ortaya koydu, öyle olduğu için mükemmel bir hayat yaşadı. Türkiye'nin geleceği için, mükemmel fikirler öne sürdü.

Maske yırtılmasa hala bize afetti o yüz...

Madam ki alçaklığı bir, ye's ile şirkin;

Yerin altında cehennem gibi binlerce lağam;

İSLAM DİNİ VE BİLİNMESİ GEREKENLER

Çehreler başka, lisanlar, deriler, rengarenk.

Hem dini hem çağı çok iyi bilecek, fen tahsili yapacak.

Kültür Bakanlığı'nın yayınları arasında yer alan Mevlana'nın Mesnevi'sini okuyacak olursanız; Mevlana'nın mükemmel yaşayışındaki sırrın, bütün dünya milletlerinin takdirini şahsında toplamasının altında yatan gerçeğin Kur'an ilminin ışığında yaşa masına bağlı olduğunu görürsünüz. Yunus Emre de dünyadaki münevver kesimin takdirini toplayan biri olarak, mükemmel bir hayat felsefesi içindeki yaşayışını Kur'an-dan öğrenmiş ve haklı olarak doğruluk yolunda örnek bir kişi olarak gösterilmiştir.

8 Alim GÜR, a. g. m., s. 211.

Arkadaş, yurduma alçakları uğratma sakın;

Ya Rab! Bizi mahşerde bu ikrar ile haşret