İlk dört halife döneminde, ?emirlik?, ?emaret? ve?riaset? kavramlarıyla ifade edilen devlet başkanlığı bizatihi dini içerikli bir kavramlar değil, sosyolojik, toplumsal ve hukuki kavramlardı. Bu sebeple dört halife kendilerini Hz. Peygamberin dini, hukuki ve siyasi halefi olarak görmekten kaçındılar.

Çünkü Kabe'nin etrafında evleri bulunan önemli ve nüfuzlu aileler, İlahlar evi haline dönüştürülen Kabe'yle ilgili aynı soyda devam eden ve diğer kabilelere karşı imtiyazlar kazandıran dini ve siyasi bazı görevler yürütmekteydiler. Kur'an'da İbrahim tarafından kurulan ve insanların toplanacakları ve emniyet içinde olacakları yer olan Kabe'nin Beyt olarak tanımlanması , bu kelimenin dini içeriğini açıkça ortaya koymaktadır.

Geleneksel din anlayışımızda, genellikle iman ve akıl alternatif kavramlar gibi algılanmaktadır. İman, hiç düşünülmeksizin kabul edilmesi gereken bir ön kabuller yığını, bir dogma olarak takdim edilmektedir. Oysa dinimiz İslam, ancak akıllı olanı sorumlu tutmuş; Hz. Muhammed, ?aklı olmayanın dini de yoktur? buyurmuştur.

Türkiye?de, Müslüman olmasına rağmen, dini, dindar insanlar gibi anlamayan, laikliği, demokrasiyi, insan haklarını söylemlerinin ana teması yapan insanlarımızın da, yine temelde din hakkında doğru bilgi sahibi olmamaktan kaynaklanan korkuları ve zihniyet sorunları vardır. Türkiye?de zaman zaman yükselen, sun?i laik- dindar gerilimi, bu bilgi boşluğundan kaynaklanmaktadır. Bu gerilimden çıkar sağlayan insanların?çanına ot tıkayabilmek? için, Türkiye?yi?sağırlar diyalogu cenneti?ne çeviren zihniyet sorunlarını aşmamız gerekmektedir. Ön yargılı olmak, eleştiriden korkmak ve kaçmak, değişimi algılayamamak, değişmemek için bilinçsizce direnmek, çelişkileri görememek bir zihniyet sorunudur. Bu çarpık zihniyete sahip olan insanın, Müslüman, Hıristiyan, dinli, dinsiz, laik, laiklik karşıtı olması fazla bir şey değiştirmez.

İnsanlardan istenen ahlaki değerler en yetkin ve mutlak halleriyle Allah?ta bulunur . Allah, ?hikmetinden sual olunmaz?, yoğunlaşmış bir güç yumağı değildir. İnsandan istenen itaat, rahmeti ve adaleti mutlak gücünü çerçevelemiş bir otoriteye itaattir. ?Niçin?i bilinen bir itaattir. Hikmetsiz Yehova?nın?Böyle yapacaksın? şeklindeki Tiranvari totaliterliğini Kur?an?da görmek mümkün değildir. Buyruklar büyük bir oranda insanın anlayış kabiliyetine gerekçeli olarak açıklanmıştır.

Hatib el-Bağdadi, Şerefü Ashabi'l-Hadis, 8, 75.

Kuşkusuz kapitalizmin bu devasa gelişimini gerçekleştirebilmesi, hayatın her alanına nüfuz edebilecek ve belirleyici olabilecek "başarı'yı gösterebilmesi ve insan dahil her şeyin bir meta haline getirilip pazara sürülebilmesi; şu ana kadar görülmemiş bir biçimde gücü elinde tutan "modern" ulus devletlerinin zuhuruyla ve onun içte ve dışta kapitalizmin açık çıkarları doğrultusundaki gönüllü ya da gönülsüz ikna edici desteği ile gerçekleşebilmiştir.

7. A'raf, 6.

felsefeyle fazla uğraşmayın, sokrates gibi karı azarı yesiniz bu bir, parasız kalırsınız iki, deli muamelesi görürsünüz bu da üç...:))))

abi korkutma beni ne dosyası bu yaw...

Batı modernitesi eliyle gerçekleşen bu inşanın, inşadan çok bir imha olduğu ortadadır. Çünkü Batı modernitesi, S. H. Nasr?ın ifadesiyle, insanlık tarihinde?bir yol kazası?dır. Foucault, bu yüzyılın ikinci yarısında Batının geldiği noktayı görünce, ?insan öldü? diyerek Batının inşa ettiği modern insanın ölümünü ilan etmiştir.

88. Yakut, age., c. III, s. 117.

Aynı şey İbn Sina için de geçerlidir. Onun En-Necat?ı da tasavvurla başlar.

Bkz. 5. Maide 41; 9. Tevbe 103.

İşte bu dörtlü inşa sürecinin ilk muhatabı olan Hz. Peygamber, vahiy tarafından inşa edilmiş bir model olarak kendisi hem diğer insanlara örnek olmuş, hem de hayatını örnek bir hayatın inşası için vakfetmiştir. Medine dönemi, işte bu hayatın inşası dönemidir. 23 yıllık durmadan dinlenmeden, soluksuz yaşanmış hayatı ve geriye bıraktığı muhteşem örnek, bunun insanlık yaşadıkça yaşayacak şahididir.

Ölümü hayatın ikizi bilip, onsuz anlamların anlamsız, bakışların basit, düşüncelerin düşüncesiz olduğunu idrak etmek; ömür ağacını meyvelerle doldurmanın hikmet kökleri? Böyle bir köksüzlük ve meyvedarsızlık varsa o ağaç kütükten ibarettir ve sonu yanmaktır, en yanılası hal bu haldir? Sıkıntıları şükür, hadiseleri ibret, kelamları zikir, nazarları tefekkürle süsleyen insan, zevkleri acılaştıran ölümü hatırdan çıkarmayandır?

Görüldüğü gibi, Ümeyyeoğulları, İslam'ın geldiği sırada Kureyş'in en nüfuzlu ailelerinden birisiydi. Hz. Peygamber'in de Haşimiler'den çıkması, Emevi-Haşimi çekişmesinde dengenin Haşimilerden yana ağır basmasına sebep oldu. İslam geldikten sonra Mekke'nin fetine kadar Ümeyyeoğullarının bu nüfuzu, Ebu Sufyan'ın elindeydi. Ümeyyeoğulları, Peygamber'in Haşimilerden çıkmasını kendileri açısından bir tehdit olarak gördüklerinden ellerindeki nüfuzu kaybetmemek için İslam'ı kabul etmekte direndiler, ancak Mekke'nin fethiyle beraber bu nüfuzları kırıldı ve müslüman oldular.

1. Rahman ve Rahim Olan Allah?tan Hikmetinden Sual Olunmayan Allah?a

Bu ayette, "Peygamber'in ailesini oluşturan kimseler olarak, sadece hanımları zikredilmekte, kızları, damadları ve diğer akrabalarıyla ilgili hiç bir hususi hükme yer verilmemektedir. Hz. Peygamber ve zevcelerinden ibaret aile halkına bu ayette Ehl-i Beyt demekte ve bu tabir içerisine başka akrabanın alınmasına da imkan bulunmamaktadır" Çünkü bu ayet, rivayet edildiğine göre, hicretin 6. yılında inmiştir. Hz. Fatıma, Hz. Ali ile hicretin ikinci yılında evlenmiş ve Hz. Hasan ve Hüseyin, bu ayet inmeden iki üç yıl önce hicretin 4. ve 5. yılında doğmuştur.

İslam düşüncesinde tepkisel din söyleminin ya da kabilevi zihniyetin tipik temsilcileri Hariciler ve kısmen Vahhabilerdir. Çünkü Haricilerin çoğunluğu bedevi hayattan gelme idi. Aralarında şehirli olan çok az kişi vardı. Bu yüzden Harici fikirler, genelde yerleşik hayata geçememiş veya yeni geçmekte olan toplumlara cazip gelmişlerdi. Örneğin Horasan'ın sarp bölgelerinde Hamziyye grubunun tutunması, Kuzey Afrika'da çeşitli Harici grupların taraftar toplaması bundan dolayıdır. Bedevi Araplar, müslüman olduktan sonra, yerleşik hayata geçmek zorunda kaldılar. Çoğunluğu Basra ve Kufe gibi şehirlere yerleştiler. Teşkilatlı bir siyasi otoritsi ve kanunları olan bir devlet içerisinde yaşamaya başladılar. Yerleşik hayata yeni geçmekte olan bu insanlar, Hz. Osman'ın öldürülmesiyle iyice ortaya çıkan Emevi-Haşimi çekişmesi ve kabileler arası rekabetle birlikte, asabiyet ruhlarının depreşmesi sonucu Kureyş'in otoritesine itaatte ve medeni hayatın kanun ve kurallarına, kurumlarına ayak uydurmada güçlükler yaşamaya başladılar.

Sonuç

Özellikle gelenek bir peygamber ve ona yakın nesillerinin dini tecrübeleriyle oluşmuşsa ve dini geleneklerden büyük sapmalar sözkonusuysa, o zaman bu tavır, daha katı bir şekilde geçmişin bütünüyle kutsallaştırılmasına, siyasi, hukuki, sosyal, ahlaki ve dini alanlarda tekrar bu döneme dönüş taleplerinin yükselmesine sebep olabilir. İslam düşüncesinde gelenekçi din söyleminin en tipik temsilcileri, Hadis Taraftarları ve Selefilikle onların alt grupları olan Şafiilik, Malikilik, Hanbelilik ve Zahirilik olmuştur. Hadis taraftarları, sadece hadisler konusunda derinleşmiş bir meslek grubu olmayıp, Mürcie, Şia ve Mu'tezile kadar etkili olmuş hicri II./VIII. asrın ikinci yarısında teşekkül etmiş önemli ekollerden birisidir. Abbasilerin kurulmasıyla dini, siyasi ve sosyal alanlarda köklü değişiklikler yaşanmaya başlanmıştır. Bu bir çok bakımdan geleneğin gözardı edilmesi veya yürürlükten kaldırılması olarak algılandı. Bu arada Havaric, Mürcie, Şia ve Kaderiyye/Mutezile gibi pek çok mezhep teşekkül etmiş veya bazıları henüz bu süreci yaşıyordu.

İnsanı bir hücreden yarattı O!

Rahmetli Sabri Ülgener Hoca?nın deyişiyle, Weber?e göre, Medine döneminden sonra İslam, ?toplum yapısı üstten alta kademelenmiş feodal-savaşçı bir dinin bütün özelliklerini de nefsinde toplamış bulun ?. İslam böylece, , ?hakim bir senyör sınıfının tipik dini ?ne dönüşür.

Bu tespitler,?bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmak isteyenlerin? ne kadar da çok olduğunu düşündürmektedir. Henüz Alevilik olgusunun hangi zeminde tartışılacağı bile açıklık kazanmış değildir. Bilgi boşluğu, tahmin edildiğinden çok daha fazla, çok daha ileri seviyededir. Oysa doğru bilgi olmadan fikir üretmek, çözüm üretmek mümkün değildir.

11. Türkiye'nin din alanında bir yeniden yapılanmaya şiddetle ihtiyacı vardır. Türkiye, bunu başarabilecek bütün imkanlara sahiptir. Türkiye'deki tartışmaların din noktasında odaklanması, Türkiye'nin önünün, ancak dini problem olmaktan çıkartmakla açılacağının fark edildiğini göstermektedir. Bunun, dini, hayatın dışına iterek sağlanmasının mümkün olmayacağını içinde bulunduğumuz asır bütün çıplaklığı ile gözler önüne sermiştir. Bütün dünyada din yeniden yükselen değer haline gelmiştir. Türkiye'nin son bir asırda yaşadıklarından çıkarılabilecek pek çok dersler vardır.

Ağır konu, biliyorum. Bu konunun bir gazete köşesine?bol? geldiğini de biliyorum. Onun için de burada noktalıyorum. İlim adamı dostlarımızla kendi aramızda tartışır, ?barika-i hakikat? çıkması için çabalarız. Yeter ki, yalnızca?fıkıh okumakla? yetinmeyip?tefakkuh eden?, bilgiyi taassuptan, hakikati hayalden, makul ve?mansus?u?mahsus?tan, ?logos?u?mitos?tan önde tutan bir?akıl?la tartışalım.

Dindar olmak, dinin herhangi bir simgesini taşımak, hiç kimseye din hakkında sorumsuzca konuşma yetkisi vermez.

Belki muhafazakar, daha temkinli hareket eden, köktenci değişimlerden yana olmayan ama tedrici bir değişimi savunan, yerelle birlikte evrenseli yakalamaya çalışan, gelenekten kopmadan modernliğe adım atan bir zihniyetin adı şeklinde okunabilir. Biz bu makalemizde "günlük dilde ve İslami yenileşme hareketlerinde?muhafazakar Müslüman? kavramını nereye oturtabiliriz ya da kendi içinde mu'tedil ve aşırı muhafazakar Müslüman ayrımları yapılabilir mi?" sorularına cevap arayacağız.

Nevbahti, Fıraku'ş-Şia, Necef 1936; Kummi, Kitabu'l-Makalat ve'l-Fırak, Tahran 1964.

o ozet ıslerını kurmay pek beceremez.. ozet cıkaran baska bır arkadfasımız vardı allah selamet versın... bır kıtabı bır a4 kagıdına kopy ederdı resmen.. bıde kurmay becersede yazısı okunmuyo kı onun cıvı yazısı gıbı.. dıvanı yazıyı bıle onunkınden rahat okuyorum ben..

Öyleyse bu anlamda hükmün akla uygunluğu prensibi, insanların çoğunun geçmişle ilgili konularda günümüzün ölçütlerini kullanarak hüküm vermek gibi metodolojik hatalar işlemelerinin önüne geçmek için de zorunlu bir prensiptir. İslam'da insan hakları konusunda, hem biçim hem de içerik açısından yirmi birinci yüzyıl insanının insan hakları ölçütleriyle hüküm vermek doğru değildir, onun da bunun da makuliyeti farklıdır.

Geniş bilgi için bkz.: Muhammed Mescid-i Camii, Ehl-i Sünnet ve Şia?da Siyasi Düşüncenin Temelleri, Çev.: Malik Eşter, İnsan Yayınları, İstanbul 1995, 215-217, 126.

"Geliş sebebiniz Allah ve Peygamberi ve İslam sevgisidir, mal veya velilik değil, değil mi?"

İnsanın inşa yetkisini yanlış kullanmaması, kendisine, eşyaya ve Allah?a karşı sorumluluğunun bir gereğidir.

Hristiyan mezheplerinin ortaya çıkışını psikolojik açıdan analiz eden oldukça önemli bir araştırma bulunmaktadır. Bkz. Henry C. McComas, The Psychology of Religious Sects, London 1973.

Mezhep çatışmasının sebebi ABD ve İsrail

" Modern Arap İslam düşüncesi içindeki üçüncü akım ise bu iki tavır arasında orta bir tutum takınır: Geçmişimizin bütünü ile günümüz kültürü arasındaki ilişki konusunda her hangi bir çelişki olmadığını savunur. Buna göre kültür mirasımızdaki aydınlık yönleri alırız. Batının bilimleri ve değerlerinden de dinimiz ve değerlerimizle çelişmeyen, kimliğimize de zarar vermeyen yönleri iktibas ederiz. Bu uzlaştırmacı görüş bütün bir Arap ve İslam dünyasında kendisine kulak verenleri bulduysa da birleştirme ve uzlaştırma söylemi ile sınırlı kaldı. Halbuki uyanış çabaları birleştirme ve uzlaştırmadan ibaret olmayıp, geçmiş ve günümüzün birbiriyle bağlantılı olarak yeniden inşa edilmesi olmalıdır.

Pek iyi de, İslam gerçekten bir?savaşçılar dini? midir? ?İslam onlarca dünya nimetine kılıç zoru ile yanaşmış? olduğuna bakarak, ?bütün bir dinin eriye ufala sonunda basit bir savaşçı dini? olduğunu söylemek mümkün müdür?

valla kurmay.. senden de hiçbirşey kaçmıyor kaçamıyor. radar gibisin mubarek insan.. ben yavaş yavaş valizi toplamaya başlıyim bari... :))))

Hakikatleri görecek?akleden kalb?in yitmesi, insanın tefrik kabiliyetlerini yok etmiş, bu da, yaratıcı fikir, sanat ve siyaset atılımlarının kaynağı olan terkip kabiliyetinin sırra kadem basmasına yol açmıştır. Sonuçta ortaya çıkan şey, Ernst Cassirer'in deyişiyle, ?entellektüel merkezin kaybolması ve tam bir düşünce anarşisi? olmuştur. (An Essay on Man, s. 39).

Kanaatımıza göre, İslam kültür ve medeniyetindeki Kur?ani boyut, erken dönem Müslümanlarının doğrudan Kur?an?dan etkilenmeleri sonucu, Kur?ani düşüncenin geleneğe düşünsel planda belirgin bir biçimde damgasının vurmuş olmasının doğal bir sonucudur. Ne var ki, Kur?ani zihniyetin izleri, günden güne azalmış; din gelenekle bütünleşmiştir.

Bu sığlığın temel nedeni, bugüne ve geleceğe dair esaslı şeyler söyleyebilecek, derinlikli, karşılığı olan bir tarih şuuruna sahip olamayışımızdır. İşte bu nedenle, hemen her iç ve dış sorunda bir anda kendimizi, yapay olarak zuhur eden kampların mahpusları ve mahkumları kılmakta bir sakınca görmüyoruz: Sakınca görmüyoruz; çünkü olup biten şeyleri gerçek boyutlarıyla görebilecek tarihi bir derinliğe, entelektüel bir ben-şuuruna sahip değiliz. Bu yakıcı ve yıkıcı mahrumiyet hali, bizi en basit ama gerçekte yapay çatışma ortamlarının mahkumları haline getiriyor.

Yusuf KAPLAN

Din, insanlara temel iletişim kodlarını verir. Din hakkında doğru bilgi sahibi olmak, mutlaka dindar olmayı gerektirmez. Din hakkında doğru bilgi sahibi olan bir ateistle, bilinçli ve bilgili bir dindarın diyalog kurması, birbirini anlaması her zaman imkan dahilindedir. Ne bilgisiz bir dindarla bir dinsiz, ne bilgisiz bir dinsizle bir dindar, sağlıklı iletişim kurabilir. Doğru bilgi, iletişim kanallarının açık tutulmasını sağlar. Bilen insanların birbirlerini anlamaları, ortak noktaları bulmaları her zaman mümkündür.

39. Zümer 9.

Bkz., Fazlurrahman, İslam, 167.

Vacib , ibadetlerin vaktinde yapılması gibi hususların insan tarafından gönüllüce kabul edilmesi nehiy de nefsin taşıyabileceği ve ruhu daraltmayan şeylerdir. Şeriatın tatbiki, görevlerin yerine getirilmesini istemeden önce hakları verir. İşte burada bu şekliyle kavramların anlamları büyük ölçüde laik söyleme yaklaşmış olmaktadır.

Şeytanın ve şeytansıların vesvese ve vehimleri hakkında birçok eser vermiş ulemamız Ama bunların içerisinde en müstesnası İbnu?l-Cevzi?nin Telbisu İblis?i

?İslam, ilk Mekke Müslümanlarının gerçekten de içe ve derine dönük ivazsız garazsız diyaneti ile beraber Medine?ye atladıktan sonra yolunu kılıçla açacak bir cihad ordusuna ihtiyaç duymuş olabilir ve ona göre çevreye davetini derinlemesine bir vecd ve takvadan, fetih ve cihada yönelik bir ifade biçimine çevirdiği de düşünülebilir.? Ama, sonra? Sonrası şu: ?Savaşçı dininden yola çıkıp sözü feodal toplum yapısına ve oradan politik bir merkez olarak şehre getirdiğimiz anda gerçeğe ters düşmenin ölçüsü de büsbütün göze batar boyutlara varmış ol .?

Yunus Emre der hoca

Arzuları kontrol etme, mistik din akımlarının ve ortaçağda Kilisenin iddia ettiği gibi, onların kökünü kurutma, köklerini sökme, onları inkar etme, kötü görme ve yasaklama değildir. Arzuları kontrol etmekten asıl maksat, onları hemcinslerimize karşı tehlikeli, zararlı olmaktan çıkarmaktır.

Bu güçlüğün, İman, İslam, Din ve Ehl-i Beyt gibi tanımlanması en güç kavramlarda açık bir şekilde yaşandığı görülmektedir. Her bir bilgi sistemi, "farklı anlam kodlarına" ve "referans çevrelerine" sahip olduklarından, aynı kavramları kullanmalarına rağmen, kendi ideolojileri ve algılama biçimlerine uygun birbirinden farklı muhtevayı kastederler. İşte Ehl-i Beyt kavramı, Sünniler, Şiiler ve Alevi?Bektaşiler arasında en fazla ihtilaf edilen, istismar edilen ve siyasallaştırılan Kur'ani kavramlardan birisidir.

Kur'an yüce kitaptır, kutsal kitaptır. Onun için O'nu güzel ciltler, bezler, torbalar içerisinde evimizin başköşesine asarız. Kütüphanemizin en üst rafına yerleştiririz. Çocuklara "Aman ha! dokunmayın, sonra ağzınız eğrilir" diye de tembihleriz. Sanki onları zehirleyecek ilaçtır. Çok zaman "yüce dinimizin kaynağı, mübarek kitabımız Kur'an" diye başlayan sözlerimize nedense:"Allah şöyle olmamızı istiyor" diye devam edemeyiz...

Sönmez Hoca'nın eli ağırdır biliyon baytug'um :))) tatlı da onun, az önce servis edilen ana yemek gibi yani...

?Allah?tan başka kulluk edilmeye layık hiç bir varlık yoktur?

Buyurulurken; birkaç ayet sonra, 110. ayette bu ilahi emrin gereğini yapmış Peygamber toplumuna Cenab-ı Hak şu şekilde taltifte bulunmuştur:

11- Immanuei Wallerstein, a. g. m., s.478

Devletin, hak ve adaletin gerçekleşmesinde, toplumsal düzenin sağlanmasında bir araç olarak görüleceği yerde, devletin ve devlet başkanının kutsallaştırılması suretiyle Müslüman toplumun siyasi iradesi ve seçimi hiçe sayılmıştır. Bu da, İslam siyaset anlayışının hukuki temeller üzerine kurulmasını engellemiştir.

29- James Joll, Gramsci (London 1977), s.7

Krş., Erol Güngör, İslamın Bugünkü Meseleleri, İstanbul 1981, 29.

3. Hicri 317 tarihinde, Halife Muktedir zamanında Bağdat'ta, "Makam-ı Mahmud"un tefsiri sebebiyle mezhepler arasındaki ihtilaf büyümüş, Hanbeliler ile diğer mezhep salikleri arasında kavgalar, çarpışmalar olmuş, birçok müslüman ölmüştür.84

a)Sağlıklı göz, b) Yeterli ışık.

Hadislere gelince, itikadi konularda Haber-i Ahad'ın kullanımından sakınmışlardır. Ayetler için uyguladıkları ilkeyi Mütevatir Hadislere de uygulamışlardır. Ameli ve diğer sahalarda da, her bir hadis tek tek hüküm koyucu ya da delil, hüküm ve asıl olarak kabul edilmemiş, Kur'an'a ve akla ters düşmemesi durumunda kullanılmışlardır. Mutezili alimler, beş temel esastan Tevhid ve Adaletin, akılla bilinebileceğini, iyiliği özendirmek kötülükten sakındırmak ilkesininse hem akıl hem de nakille bilinebileceğini ileri sürmüşlerdir. Hatta bu metodlarını, " akıl esastır, nass tevil edilir veya akıl önce nakil sonra gelir" şeklinde formulleştirdiler. Aşırı akılcılıkları, bir paradoks olarak, mutlak doğruluk iddiasında bulunmalarına; bu da, kendi dışındakileri siyasi erki de kullanarak kendi görüşlerini zorla benimsetme yoluna gitmelerine sebep oldu. Bu yüzden mahkum edildiler.

İkbal ne güzel söylemiş:

Bu süreçte vahyin yönü 180 derece değiştirilmişti. İnşa edici bir özne olan vahiy yukarıdan aşağı inen bir hitab iken, nesneleşen vahiy aşağıdan yukarıya ruh taşıyan bir?uçan halı? haline getirilmişti.

Bugünkü tecrübi hayatımız; yürüttüğümüz iş ve işlemler bize nasıl bir bakış yüklüyor acaba? Tecrübe etmeden görmek ne kadar mümkündür? Tecrübe dışı görmeler ister istemez sembolik-eklektik sonuçlar üretecek ve bunlar üzerinden gelenek meta'laşacaktır. Zaten bugün olan da budur. Bu tecrübeler nihayetinde geleneği modernliğe uyumlulaştırmak gibi sakil bir sonuç vermeye adaydır. Bir adım daha atalım; geleneğin tecrübesine soyunduğumuzu varsayalım. Bu durumda bizi geleneğe yakınlaştıran modernlik tecrübelerimizden ne kadar azade kılabileceğiz kendimizi acaba?

Devletin başı durumundaki Hz. Peygamber?e yapılan bu vatandaşlık akdini müteakib, kadınlarda erkeklere eşit siyasi haklara sahip oluyorlardı. Mesela bir Müslüman erkek, bir yabancıya sığınma hakkı veriyor, onun hayatını garanti altına alabiliyorsa, kadında aynı şeyi yapabiliyordu. İslam hanımının yaptığı anlaşmaya diğer Müslümanların riayet etmesi vazifeleriydi. (Şerh?s-siyeri?l-kebir, I.252,257) Toplumun İslami ölçüler içinde hayatını devam ettirmesinden, kadında erkek gibi sorumluydu.

37- M. J. Inwood. "Frankfurt School" (Frankfurt Okulu}, The Oxford Companion to Philosophy (Oxford 1995), Ed. Ted Honderich, s.290

Türkiye?de, hemen hemen her alanda, çok ciddi bir zihniyet sorunu vardır. Herkes, birey ve toplum planında, kendisinin veya grubunun var olduğunu gösterme yarışı içindedir. Türkiye?nin gündemi, suni olarak üretilen sorunlarla meşgul edilmektedir. Öyle ki, sürekli konuşan, çok konuşan; aklına geleni, sözün gidebileceği menzili hesap etmeden, öncelik sıralaması yapmadan söyleyiveren; anlam konusunda duyarsızlaşmış bir toplum haline geldik. Konuşmaktan dinlemeye vakit bulamıyoruz. İşin en kötü yanı da, ?konuşarak tatmin olmak?.

İbadi alimlerinin bu konudaki görüşleri hakkında geniş bilgi için bkz.: Fığlalı, İbadiye?nin Doğuşu ve Görüşleri, 115-118.

Niye içtihat kapısı nazari olarak değil de fiiliyatta kapanmış diyorsun. Sistemler oluştuktan sonra sistem hakkında tutuculuk ortaya çıkıyor. Herhangi bir sistem oluştuktan sonra, o sistemi oradaki mevcut olan devlet benimsiyor. Buna göre hareket edilmesini istiyor. Bu ve benzeri sebepler o sistem artık tutunduktan sonra, bir manada o sistemi kaldırmamayı halkın menfaatineymiş gibi düşünülüyor. Örneğin bir devlet benim arazim üzerinde şu şu fıkıh sistemi uygulayabilir. Herhangi bir veliyyülemirin buna hakkı vardır. Ama bu içtihadi, yani sistemi ortadan kaldırmaması gerekirdi.

Birinci aşama: Lafız, mana ve maksattan oluşan vahyin makro ayağı olan?maksat? ihmal edilerek, vahiy lafız ve manaya indirgendi. Oysa lafız ve mananın hakemi maksat idi. Hakem dışlanınca, ilahi vahyin muradını anlamak güçleşti. Yalnız lafız ve manaya dayanarak anlama çabaları, bir takım anlama sorunlarına kapı açtı. Maksadı göz ardı edilen vahyin, inşa edici bir özne olmaktan çıkarılması doğaldı. Çünkü inşa edicilik doğrudan vahyin maksadıyla alakalıydı.

ohoooo bu sabaha kadar surer... hayır sen kalıtelısın.. olmaz kesınlıkle sen kalıtelısın...

Türkiye, halkının yüzde 98?inin Müslüman olduğu resmi istatististiklerle ifade edilen bir ülkedir. Türklerin Müslümanlığının, yaklaşık 1200 yıllık bir geçmişi vardır. Bu Müslümanlık, ağırlıklı olarak bir Türk olan İmam Maturidi çizgisinde, Sünni anlayış doğrultusunda şekillenmiştir. Selçuklular?ın, Osmanlılar?ın insanlığa armağan ettikleri muazzam Türk - İslam medeniyeti, Türk insanının zekasının ve kültürünün İslam?ın getirdiği inanç sistemi ve dünya görüşü ile yoğrulmasının bir ürünüdür. Bu, oniki asırlık kültür ve medeniyeti doğru anlamadan, Türkiye?nin mevcut problemlerini doğru anlayabilmek ve sağlıklı çözümler üretmek, kanaatımızca biraz zordur.

Harf inkılabı, geçmişle köprüleri yıkıp atmıştır. Selçuklu ve Osmanlı?nın kültürel mirası, sadece şifahi olarak yeni nesillere aktarılmıştır. Cumhuriyetle birlikte gerçekleştirilen inkılaplar, daha çok kültür değişikliğini amaçlamıştır; böyle bir amaç olmasa bile, en azından otaya çıkan sonuç, böyle bir amacın hedeflendirdiğini düşündürmektedir.

Sosyal bir realite olan değişimin gerçekleştiği şüphe götürmeyen bir husustur. Hem İslamcıların hem de laiklerin sosyal bir realite olarak gözlemledikleri hususlar hep aynıdır. Sömürgecilik, geri kalmışlık, baskı-zulüm, böbürlenme, parçalanma, fesat, kimlik kaybı, kitlelerin olumsuz yönde sürüklenişi gibi hususların anlaşılması ve tedavi etme yollarının neler olduğu bu iki gurup arasındaki ihtilafların kaynağını oluşturmaktadır.

Aynı şekilde Nietzsche?nin?Anti Christ ?ini okuyanlar, tarihi süreç içinde Kilise ve Ruhbanlar tarafından oluşturulan Hıristiyanlığın insanlık için nasıl bir Decadence?a sebebiyet verdiğini; Tanrıyı nasıl içten içe çürüterek öldürdüğünü görür: ?Hıristiyan Tanrı kavramı?hasta tanrısı olarak tanrı, örümcek olarak tanrı- yeryüzünde ulaşılmış en yoz tanrı kavramlarından biridir; belki de tanrı tipinin batış sürecindeki en düşük seviyeye işaretini temsil eder.? (Nietzsche, Deccal, çev: O. Aruoba, 29)

''İslam?ın son din olması, ?kurumlaşmış dinlerin bize sunmuş oldukları perspektif?in yetmediği gerçeğini değiştirmemektedir. Müslümanların üretmiş oldukları kültürü koynunda saklayan on dört asırlık gelenek, bize, İslam?ın doğru anlaşılmasını sağlayacak tecrübe yerine, İslam?ı anlamayı güçleştirecek?düşünce kalıpları? sunmaktadır.''

be kurmayın da başlıklarını güncelliyorum...

?Melekler gibi? olmayı, ?ölümsüzleşmeyi? kim istemez?

Peygamberi çağ/rı

ac. Kur?an, bir hukuk kitabı değildir. Kur?an?da hukukla ilgili ayetler vardır. Müslüman hukukçular, içinde yaşanılan ortamda hukukun üstünlüğünü temin etmek, adaleti hakim kılmak için, Kur?an?dan da yararlanarak en sağlıklı hukuk anlayışını geliştirmek gibi bir sorumluluk taşımaktadırlar. Bu hukuk, ilke bazında vahiyden yararlanmasına rağmen, beşeri bir hukuktur. Ortaya çıkan teorik kurallar ve uygulama biçimleri din gibi telakki edilemez. Nitekim, İslam tarihi boyunca, yüzlerce hukuk ekolü ortaya çıkmıştır. Bunların önemli bir kısmı, çağın ihtiyaçlarına cevap veremedikleri için, yaşama imkanı bulamamışlardır.

Batıcı aydınların ideolojik tercihleri üzerine kurulan Cumhuriyet, onu hazırlayan bağımsızlık savaşına birlikte girmiş ve birlikte kan dökmüş İslamcıları büyük bir hayal kırıklığına uğratmış, bir kısmı memleketini terk edip gitmiş, bir kısmı köşesine çekilerek sessizliği tercih etmiş, diğer bir kısmı ise, deyim yerindeyse?bir gecede? kimlik değiştirerek yeni rejimin en ateşli savunucularından olmuştur?. (A. Yaşar Ocak, ?Türkiye?de Kemalizm-İslam Kavgası?, Türk Yurdu, c. 17, sayı 116-117, Nisan- Mayıs 1997, 24).

Bu lafızlar, yeni yeni anlamlar kazandıklarından dolayı tekrar incelenmeye muhtaçtır. "Allah" dışındaki bir varlığa "iman" kötü bir şeydir, Tağutu inkar etmek "küfür" iyi bir şeydir. Allah'ın yanı sıra otoriteyi, makamı, mevkiyii, dünya zevklerini malı-mülkü ve şöhreti ona ortak koşmak "şirk" çirkin bir şeydir. İnsanlıkta toplumda ve bireyde tevhidi gerçekleştirmek iyi olabilir.

Bu ihtilafın genel ve özel manadaki sebepleri bunlardır. Yalnız şunu söyleyeyim ihtilafsız bir toplumu ne Budizmde, ne Cainizm'de, ne Taoizm"de, ne Konfüçyanizmde, ne Şintoizm'de, ne Yahudilikte, ne Hıristiyanlıkta ne İslamlıkta ihtilafsız toplum bulmak mümkün değildir. O halde ihtilaf beşerin ayrılmayacak bir parçasıdır. Müslüman da bir beşer olduğuna göre, ihtilafın olması doğaldır. O halde ihtilaf nasıl olmalıdır?

"İslam" kelimesi ile burada medeniyet olarak ve özellikle de kültürel miras olarak İslam'ı kastediyorum. Din olarak değil. Bu olası karıştırmadan kaçınmak için yazılarımda ve eserlerimde "İslam Aklı" yerine "Arap Aklı" ifadesini kullandım. Her ne kadar "İslam'da akıl " kullanışını kabul etsem de bu tedbirli yaklaşımı meşru görmeme sebep olan şey, İslam'ın içinde Türkiye ve İran gibi bu medeniyetin geçmişte ve bugün inşasına kendi dilleriyle katkıda bulunan pek çok bölgeyi içermesiyle birlikte, bu dilleri bilmememdir. Dolayısıyla "İslam'da akıl" derken kastettiğim şey, İslam medeniyeti içinde kendisini sadece Arap diliyle ifade eden akıldır.

Erol Güngör, İslam Tasavvufunun Meseleleri, İstanbul 1987, 114.

Üretim güçleri ile üretim ilişkilerinin bir araya gelerek alt yapıyı oluşturduğunu ve bunun da üst yapıyı belirlediğini kaydeden21 Marks, ideolojiyi bir grubun çıkarlarını yansıtan ilişkili fikirler ve değerler seti olarak tanımlamakta22; toplumun maddi gücüne hakim olanların entellektüel güce de hakim olduklarını, maddi üretim araçlarına hükmedenlerin zihni üretim araçlarına da hükmettiklerini ortaya koymaktadır23.

Hz. Peygamber?in kendisine?Cehaletin Babası? adını verdiği Mekke?nin en kültürlü ve entelektüel kişilerinden Amr b. Hakem örneği, tam da ne demek istediğimizi açıklar mahiyettedir.

Modern hayatı inşa eden tasavvurların başında, modern Batıyı inşa eden kartezyen felsefenin ayırıcı vasfı olan indirgemecilik gelmektedir. İncelenen bir hakikati, ?daha iyi çözmek? adına, ?mümkün olan en küçük parçalarına ayırmak? Hatırlanacağı gibi bu cümle, Descartes?in, Batı aydınlanmasının el kitabı sayılan Metot Üzerine Konuşmalar?ında mantık için koyduğu dört kuraldan ikincisiydi (1994, s.21-22).

Kitlelerin istediği yönetici mi? ilah mı? Sorusuna cevap arayan Kalyoncu, ilah kavramının içeriğini oluşturan?sığınılan?, ?yardım eden?, ?umut bağlanan?, ?herşeyden çok sevilen?, ?kendisinden korkulmaya ve mutlak itaat edilmeye layık olan?, ?her sözü mutlak doğru kabul edilen?, ?kendisinden kurtuluş beklenilen? gibi anlamları liderlere yüklemek oldukça sık karşılaşılan bir durum olduğunu belirtmekte.

Ve böyle anladıkları içindir ki, Peygamber devri hanımı, tabiatıyla kudret ve iffetinin sınırları içinde kalarak, erkeklerle birlikte İslam davetine koşmuş, hicreti göze almış, harpten korkmamış, yaralıların imdadına koşmuş, icap etmiş kafir tepelemiş, ibadet hayatının her çeşidinde erkeklerle bir olmuş, beş vakit namaza, Cuma?ya bayram ve cenaze namazlarına katılmış, Arafat?a çıkmış, Kabe?yi birlikte tavaf etmiş, zaruret duyulmuş erkeklere imamlık yapmış, çarşı Pazar tetkikinden kaçınmamış, imkan bulmuş erkek alimleri önünde diz çöktürmüş vs., vs.

Beyt kelimesinin şeref manasına geldiği ve Cahiliyye döneminde Kabe ile ilgili belli dini görevleri ellerinde bulunduran kabilelere Ehl-i Beyt kullanılması dikkate alınacak olursa, bu şeref önceki gibi belli kabilelere verilmemiş Hz. Peygamber'e inanan ve İslam'la şereflenen herkes nesebine bakılmaksızın bu şerefin sahipleri kabul edilmiştir. Kabe için de Beyt kelimesi kullanılması, İslam'ı kabul ederek ona yönelen bütün Kıble Ehli'ne, mecazen Ehl-i Beyt denebileceğini gösterir. Allah'a ve onun gönderdiği Peygamber'e inanan herkes bu şerefe ortaktır ve Ehl-i Beyt'in birer mensubudur.

Bütün bu alıntı ve değiniler, İslam epistemolojisinde tasavvurun bilginin zorunlu ilk basamağı olarak kabul edildiğini göstermeye yeterlidir. Bu basamak, Mantık ilmine göre kelimelerin anlamlarının oluştuğu noktadır. Kelimeler, tasavvur tarafından yüklenirler. Bunlar yanlış yüklenirlerse bilinç yanlış oluşur, doğru yüklenirlerse bilinç doğru oluşur.

Beşeri bilimlerin kendine özgü mantığını kavrayamayan insanların, ?insan?la ilgili, genel geçer nitelikli, sağlıklı tahliller yapmaları biraz zordur. Hele Türkiye gibi, beşeri bilimlerin, ne devlet, ne de?aydın? tarafından yeterince önemsendiği, toplumun nabzını tutacak, yöneticilere istikamet verecek sosyologların, psikologların ve teologların olmadığı, ya da bunların seslerinin çıkmadığı ülkelerde, ?her şeyi bilen? insanların gürültüsü ortalığı doldurmakta, sorunlar gittikçe daha da karmaşık hale gelmektedir.

İnsanın yaratılış itibariyle sosyal bir varlık oluşu, siyasetin de insanla birlikte varolmasını beraberinde getirmiştir. İnsanlık tarihi boyunca varolan bütün insan topluluklarının siyasal bir netilik taşıdığı değişmez bir olgu olmuştur. ?İnsanlar arasında düşünce ve menfaat ayrılıkları var olduğu sürece bu ayrılıkların doğurduğu bir çatışma da var olacaktır ve dolayısıyla politika da var olacaktır. (M. Kapani, Politika Bilimine Giriş, 3) Politikanın özünde, değer dağıtımı ile ilgili bir görüş ve menfaat çatışması olduğu gizlenemez bir gerçektir. Ancak, politanın aynı zamanda bir uzlaşma olduğu da ortadadır.

suçlamıyorum. Belki onlar da aldıkları gibi veriyorlar bu ilmi. Sadece daha faydalı bir alternatif ve kendim için takviye üretmeye çalışıyorum. Ben Ürdün'de bulunduğum her vakti hem Arapça hem de fıkıh alanında çok fayda edinerek geçirmek istiyorum...

Dışlamacı yeni muhafazakar anlayış, bugünün diliyle değil, tarihteki Berbehari hareketinin bir versiyonu olarak Ortaçağ İslam anlayışının hukuk diliyle konuşur ve toplumu bu metinlerle yönetmeyi önemser. Entegrist bir zihni şablona sahip olan bu akım, geçmişi olduğu gibi bugüne taşımaktan yana bir eğilim gösterir. Bu zihniyetin İslami bakımdan en büyük hatası, kendine özgü bir zihniyet çerçevesinde teşekkül ederken, bu dar çerçevenin dışında kalan namütenahi "mubah alanları" da haram ve yasak kapsamı içine sokmasıdır. (Bulaç, 2001).

Bu sözler, haklı haksız birçok itirazın konusu oldu. Olmalıydı da.

İnsanlar, hal, tavır, tutum, davranış, duygu ve düşünceleri bakımından birbirinden farklıdırlar. Tabiatlarından kaynaklanan bu durum onların dini hayatlarının farklı biçimlenmesine sebep olmuştur.

Foucault bu gelişimi ve değişimi şöyle değerlendirmektedir: "16. yüzyıldan itibaren gücün yeni politik formu sürekli gelişme gösteriyordu. Bu kuşkusuz devletti. Fakat çoğu zaman devlet bir politik güç çeşidi olarak bireyleri görmezden gelen; belli bir kesimin, vatandaşlar arasında belli bir sınıf ya da grubun çıkarlarını gözeten bir yapı şeklinde tasavvur edilmektedir. Bu kesinlikle doğrudur. Fakat altı çizilmesi gereken nokta, devlet gücünün hem bireyleri içine alabilecek, hem de grup ya da sınıfları içine alabilecek bir güç formu olmasıdır.

İnsan tasavvurunun eylemle ilişkisini, korku, sevgi ve heyecan gibi insani durumlarda daha yakından gözlemlemek mümkündür. İnsan korkar, korktuğu şeye karşı tedbir üretir. Tedbir adına ürettiği tüm şeyler aslında tasavvur düzeyindeki endişeden kaynaklanmaktadır.

Bu konudaki iddialar hakkında geniş bilgi için bkz. İbn Kuteybe, Uyunu'l Ahbar, Kahire 1925, II, 239; Hüseyin Atay, Ehli Sünnet ve Şia, Ankara 1983, 165; İrfan Abdulhamid, İslamda İtikadi Mezhepler, Çev. M. Saim Yeprem, İstanbul 1981, 284; Krş. W. M. Watt, İslamic Political Thought, Edinburg 1968, 33, 38; A. S. Tritton, İslam Kelamı, Çev. Mehmet Dağ, Ankara 1983, 58.

Alınız ilmini Garb'ın alınız san'atını

Böyle görüldüğü için Müslümanlar, zaman zaman, Hz. Peygamber'in çeşitli konulardaki vahye dayanmayan kişisel görüşlerini eleştirebilmişler ve ona alternatif görüşler ortaya atabilmişlerdir. Bundan dolayı başta Kur?an olmak üzere, kaynaklar Hz. Muhammed'i melik/kral vasfıyla tanımlamaktan kaçınmıştır. Çünkü meliklik ve sultanlık, kuvvet, galebe, tağallüb, tasallut, kahır, istila veya cebir yoluyla elde edilir. Halbuki Kur?an, " sen onlar üzerinde zorba değilsin" diyerek onu bir kral veya melik gibi güç ve zor kullanmaması konusunda uyarmış ve onun ne insanların ne de Allah?ın vekili olduğunu açıkça bildirmiştir. Kur?an?da Hz. Peygamber?in insanlara nasıl davranması gerektiği konusundaki emir ve yasaklar, onun devlet başkanı olması ile ilgili olmayıp Peygamberlik misyonu veya sosyal ve toplumsal ilişkilerde Müslümanlara örneklik ve önderlik etme görevi ile alakalıdır.

31- Rose Gann, "The Limits of Textbook İdeology", Politics(1995), c.15, sy.2, s.130

Burada, Kuran?ın, 7. yüzyılda putların, kralların, imparatorların, din adamlarının vs. önünde yerlerde sürünen insanoğlunu alıp nasıl yücelttiğine, özgürleştirdiğine dikkat edilmelidir.

Ama daha çok yaşanan tecrübeden hareketle oluşturulan siyaset anlayışının genel anlamda dini, özel anlamda kelami açıdan temellendirilmesi, yani Tanrı?yla ilişkilendirilmesi ile ilgileneceğim. Bu görüşleri de, adı geçen iki ekole ait kelami eserlerin Sem?iyyat ana başlığı altında ele alınan İmamet/ Hilafet bölümlerinden hareketle tespit edeceğim. Ama tarihi ve siyasi olayların neticesinde oluşmuş ve daha sonra itikadi alana çekilerek kelami açıdan temellendirilen bu anlayış, İslam?ın siyaset doktrini olarak görülmeyecektir. Ayrıca sonraki uygulama veya uygulamalarla bu anlayış arasında bir uyumluluğun sürdürülmediği de hemen ifade edilmelidir.

ayrıca huseyncan islamı daha iyi anlamak için ne yapmak gerek. anlamayı güçleştiren düşünce kalıpları derken kastınız nedir.

Sonuç olarak?haber?e, geçmiş tercübe ve müşahadelerin sonraki nesillere iletim vasıtasıdır, diyebiliriz.

arkandan sui zanda bile bulundular bir de.

13- David Jary, Dictionary cf Sociology (Great Britain 1991). "Citizen Righls" mad., s.71

Mezhep çatışması isteyenlere fırsat vermeyeceğiz

haklısınız iktibas alıntı demek onu biliyorum. ben de onu demek istiyorum zaten. neyse umarım yazıların ulaşacağı kaliteli şuurlu insanlar mevcuttur burda.

D. Mezhep müdafaası uğruna, İslam'ın ruhuna aykırı davranışlarda bulunmak, maksadı vasıtaya feda etmek: Hanefi fukahasından Baberti (v. 786/1384) Hanefi mezhebinin tercihi konusunda kaleme aldığı bir risalede79 Şafii ve Hanefi mezheblerinin bazı hükümlerini mukayese ederken sıra "büyük günah işleyen veya küçük günahta ısrar eden halifenin düşüp düşmeyeceği yani in'izal" hükmüne gelince: "Şafiilere göre mün'aiz olur yani düşer. Hanefilere göre düşmez" dedikten sonra zamanının hükümdarına şöyle hitap ediyor: "Ey dikkatli ve uyanık Melik!.. Bu mezhebi taklid yani ona uymak, benimsemek gerekli olur mu olmaz mı?!"

Günümüz dünyasında cari olan hayat, büyük oranda Batı modernitesi eliyle inşa edilmiştir. Çünkü, medya tarafından Batılı insan tipi, tüm dünyaya?model insan? olarak sunulmuş, Batı aklı?modern ve geçerli tek akıl? olarak takdis edilmiştir. Dolayısıyla, günümüz insanının tasavvuru da anlamdan çok veriye, bilgiden çok enformasyona, gerçekten çok simülasyona ayarlı olan iletişim ve bilişim araçları yoluyla?oluşturulmaktadır?.

Kapitalizmi, ana yapı olarak, çoğunluğun bir avuç insan tarafından açıkça sömürüldüğü toplumsal bir sistem18 olarak değerlendiren Marks, devleti, bu çerçevede tüm burjuvazinin ortak işlerini yönetmek için oluşturulmuş bir komite19 olarak tanımlamakta ve politik gücü bir sınıfın, diğerini ezmek için o sınıfın organize olmuş gücü20 olarak görmektedir.

Aksi halde amaçladığı sonuçla bizi yüzleştirmeyen usul, artık usul adına bile layık olamayacağı için, ölüyü sahici biçimde gömme usulü bizi bilincin öte yakasına fırlatmaya çalıştığımız nihai yoklukla yeniden ve yeniden yüzleştirecektir. Kendisinden kurtulmaya çalıştığımız şey, usul sayesinde tam da bizim sadık kapı komşumuz olmaktadır. Modern insanın tüm ümitleri hep kabusa mı dönüşmek zorundadır yoksa!

Çünkü, modern aklın inşa ettiği bir hayat insanı hem kendi içerisinde hem de dışında yalnızlaştıran bir hayattır. Ailenin düşmanı bireycilik bu hayatın tabiatıdır. Bireycilik, insanı kendi içinde yoksullaştırıp kendisinden mahrum bırakırken, kendi dışında da diğer insanlarla ilişkisini mekanikleştirmektedir.

Gerek Maturidi?nin, gerek diğer Hanefi-Maturidi alimlerin aynı zamanda fakih olmaları, hilafete hukuki açıdan bakmalarında etkili olmuştur. Bu hukuki bakış açısı, din-devlet ayrımını temellendirmeye çalışan çağdaş araştırmacıların işini kolaylaştırmıştır. Kur?an?da devlet ve devlet başkanı ile ilgili şartların belirlenmediğinden ve Hz. Peygamber?in de halife olacak kişiyi tespit etmediğinden, bu iş Müslümanlara bırakılmıştır.

ÖLÜ METİNLER NİÇİN GERİ DÖNER

Fevzi, agm., 397.

Yeni dönemle birlikte gelene ise?gerçeğin ta kendisi? diyor. Yani sözün realiteyle uyumlu olması; tarihin, hayatın ve tabiatın aktığı yerden akan yaşayan gerçekliğe tekabül etmesi...

Bu şekilde inandıklarından dolayı, onlar Kur'an'ı yorumlama hakkını da ondört masuma, yani Ehl-i Beyt'e vermişlerdir. Hatta Hz. Peygamber'in sünnetlerini kabul için, yalnızca kendilerince benimsenmiş sahabeden veya ondört masumdan gelmesini şart koşmuşlardır.

" Modernist akım denilen, modern Avrupa asrı adına konuşan, onun söylemini kullanan ve onun hedeflerini benimseyen akım ise geçmişle bağlantıyı koparmayı ve Avrupa kervanına katılmayı şiar edinen ve Avrupa'nın kültürüne, bilimlerine, değerlerine ve düşünce metodolojisine dayanan bir akımdır. Bu akım Avrupa ile temas sonucunda modern bir elit şeklinde oluşmuş, gücünü oluşturmayı arzuladığı gelecek söyleminden almaya çalışmıştır. Fakat aynı zamanda, Arap İslam bölgelerinin çoğunda sayılarının azlığı ve faaliyet alanının darlığı dolayısıyla sıkıntı çekmiş, bu da gelenekçi kalan ve kendisini aynı şekil ve içerikle üretmeye devam eden büyük çoğunluktan neredeyse tamamen ayrı kalmasına yol açmıştır. Doğrusu eğer problem sadece bu elitlerin anladığı biçimde olsaydı geçmişle kopma ve sadece geleceğe yönelme şiarını benimsemek mümkün olabilirdi.

Fakat bu hassasiyet 5. yüzyıldan sonra yavaş yavaş kayboldu. Tefakkuh, yerini fıkıh tahsiline bıraktı. Hatta Buhari Şarihi Ayni diyordu ki: ?Peygamber hakikatleri açıklamak için değil, ahkamı bildirmek için gönderildi.?

Böylece dini bir kurum haline dönüştürülen kurumsal siyaset, Maturidi tarafından, aynı yolla yeniden eski hüviyetine kavuşturulmak istenmiş, toplumsal ve siyaset zemininde insani bir eylem olarak temellendirilmiştir. Ayrıca Ehl-i Sünnet, siyasi hakimiyetin kaynağını, teoride, halka dayandırmasına rağmen, uygulamada bunu gerçekleştirememiştir. Emevilerden itibaren, Müslüman toplumların yönetimi, halkın onayıyla belirlenmemiş, babadan oğula geçen saltanata dönüşmüştür.

Öyleki Kur'an?ın anlamını belirlediği bazı kavramların bile, bazı mezhepler tarafından tarihi ve sosyal olguya delaleti olmayan, tamamen kendi ideolojilerini ve yaşam tarzlarını yansıtacak şekilde yapay, subjektif, siyasal ve ideolojik kavramlar haline dönüştürüldüğü görülmektedir.

Türkiye, son iki asırdır, din konusunda sağlıklı bir politika, maalesef üretememiştir. Aydınlarımız, dindar olan halkımızı aşağılamış, onun değerlerini uzunca bir müddet hiç önemsememiştir. Dindarlık, geniş bir yelpazede kendisini göstermiş olmasına rağmen, hiçbir fark gözetilmeksizin, bütün dindarlar bir anlamda mahkum edilmiştir. Yanlış politikalar, Cumhuriyet Döneminde dinin yeraltına çekilmesine yol açmıştır. Daha önce dikkat çektiğimiz bilgi boşluğu, geleneğin gözden uzak bir biçimde dinle özdeşleştirilmesine, batıl inançların, hurafelerin din gibi telakki edilmesine sebep olmuştur. Buna dayalı olarak ortaya çıkan, dini değerleri koruma içgüdüsü ile bütünleşen bir tür korku, zaman zaman ca davranışları hazırlayabilmektedir.

Cumhuriyetin ilk yıllarındaki olağan dışı durumu, bunun gereklerini anlayışla karşılamak mümkündür. Ancak, çeyrek asırdır, geçiş dönemindeki koşullar içindeymişçesine davranmak, toplumun sağlıklı düşünmesini, sağlıklı bir demokrasi kültürü oluşturmasını engellemiştir.

İslam ve din kavramları gibi aklı ve düşünceyi devre dışı bırakarak herhangi bir sorgu ve tartışmaya mahal bırakmadan mutlak teslimiyeti, itaat etmeyi ve iman etmeyi isteyen lafızlar bu türdendir. Mesela genellikle din kavramı dünyanın zıddı-mukabili gibi anlaşılmış ve gayb alemiyle ilgilendiği kadar bu dünyayla ilgilenmemiştir.

En insansız hayattır?

Diğer yandan Şii bakış açısının gelenek tanımı Resulullah- 12 İmam- Gaybet dönemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu gelenek algısında Hz. Peygamber sonrası Hz. Ali ve Hz. Hasan dönemi hariç tüm tarihsel aralıklar gayrimeşru iktidarlar olarak tanımlanmaktadır. Şii gelenek oniki imam çevresinde oluşturulan dinsel/kültürel birikimi esas almaktadır. Bu birikime eklenen İran kültür ve felsefesi?eksen gelenek? olarak algılanmaktadır. Diğer bir gelenek okuması ise Selefi yaklaşımdır ki onların sahiplendiği gelenek Hz. Peygamber?den sonra gelişen hadis kültürünü ehl-i hadis perspektifiyle sahiplenmektedir. Bu algılama Asr-ı Saadet-Tabiin-Tebe-i Tabiin kuşaklarını?gelenek? olarak görmekte Ehl-i Rey?e karşı Ehl-i Hadis mezhebini sahih gelenek olarak benimsemektedir. Bu gelenek algısı da Emevi-Abbasi hilafetlerini meşru olarak görmekle birlikte içtihad- kelam- felsefe- sufizm gibi birikimleri dışlamaktadır. Geç dönemde gelenek olaral sahiplenilen kültürel birikim ise İbn-i Teymiyye-İbn-i Kayyım çizgisidir ki bu gelenek okumasını Asr-ı Saadet-Ehl-i Hadis-İbn-i Teymiyye çizgisi olarak özetleyebiliriz. İslam dünyasına egemen olan bu temel gelenek tanımlarının ortak noktası, hepsinin gelenek dediğinde Müslümanların birikimlerinin sadece bir bölümünü esas almalarında yatmaktadır.

?Akıl Kur?an?dır, Kur?an akıldır? diyen büyük alim ve arif Haris el-Muhasibi, Fehmu?l-Kur?an?da şöyle der:

Cabiri'nin de dediği gibi, " bedevinin dünyası, düşünsel derinliği olmayan sade bir dünyadır." Bu yüzden farklı fikirlere, eleştirilere tahammülleri yoktur ve kendi fikirlerini başkalarına karşı argümanlarıyla savunmak yerine, şiddet ve baskı yoluyla benimsetmek eğilimindedirler. Özellikle sözlü geleneğe sahip, yerleşik hayata geçememiş toplumlarda yetişen insanlarda, bu eğilim son derece güçlüdür.

Bu tüm zamanlardaki vahyin muhatapları için Allah?ın sunduğu en büyük imkandır. Bu imkan, içinde yaşadığımız modern zamanlar için de geçerlidir.

Tabersi, IV, 357; Tabatabai, XVI, 312-313; Şeyh Saduk, Şii İmamiyye'nin İnanç Esasları, çev. E. Ruhi Fığlalı, Ankara 1978, 110, 113; İbrahim Musevi, Akaidu'l-İmamiyye el-İsnaaşeriyye, Beyrut 1982, I, 10; III, 179. Ayrıca bu konudaki dğer deliller ve hadisler için bkz. Makrizi, 35-41; Mustafa Öz, "Ehl-i Beyt", TDV. İslam Ansiklopedisi, X, 499.

Bazı kardeşlerim?okumak?la?dokunma?yı karıştırdığımı düşünmüşler. Derler ki, o sizin söylediğiniz?okumanın hükmü?; itiraz ettiğiniz alıntıda ise?dokunmanın hükmü? dile getirilmiş.

Bizce klasik manada?alimler? zümresini kaybettiğimiz modern zamanlarda da dini bilgi üreten, dini bilgiyi anlatan kimselerin de kendilerini bir özeleştiriye tabi tutmaları gerekir. Hatta bu sahada ciddi eleştiriye, yeni bir literatürün oluşmasına şiddetle ihtiyaç vardır

Çözülme ve yeniden yapılanmaların hızla birbirini takip ettiği?değişim? sürecinde, toplum olarak din anlayışımızı yeniden gözden geçirmemiz, adeta kaçınılmaz hale gelmiştir. Din alanında da, doğru bilgi temeline dayalı yeniden yapılanmaya ihtiyaç vardır. Bunu başarmak, yeni bir uygarlık yaratma yolunda önemli bir mesafe katetmek anlamına gelir.

İslamcıların kullanmış oldukları "Hakimiyet Allah'ındır", "Çözüm İslam'dadır", "Tek yol İslam" ve "İslam şeriatının uygulanması" gibi sloganlar muhteva bakımından tahlil edildiğinde bunların, Laiklerin kullandıkları sloganlarla amaçladıkları hususlardan fazla farklı olmadığı görülür.

tefakkuh etmeyi bırakıp, yüzyıllar öncesi alimlerinin ettikleri tefakkuhları sınıflandırıp ezber etmeyi ve onları 'son sözler'' olarak görmeyi sünnet ehli olmak sayanların okuması/anlaması en büyük duam..

ne güzel dizayn etmiştik kafayı: fazilet sırasına göre halifeler, katil de cennetlik maktul de, imamlar 12 dir inmez onbire, reca edip dönecekler, vay haline ömerim, muaviyem hazretim, yanılmazım yılmazım pirim Alim...

Bu hadisi kabul eden umumiyetle şia olsun, ehli sünnet olsun hemen herkes kendisini fırkayı naciye kabul eder. Şia kendisini bir çok delillerle fırkayı naciye olarak ortaya koymaktadır. Ehli sünnet kendisini o şekilde ortaya koymaktadır. Kimse cehennemdeyim dememektedir. Kur'an-ı Kerim'deki gayet güzel bir tesbit "Her grup kendi halinden tavrından memnundur, hiç bir zaman halinden şikayetçi değildir."diyor; memnun değildir demiyor.

Daha sonra nazil olan 3. Alu İmran, 104. ayetinde:

Tabi diyebiliriz. Uzmanlaşmış insanların hiç bir baskı altında bulunmadan muhtelif konularda fikir teatisinde bulunmaları Kur'an'ın ve sünnetin ruhunda vardır. Bu İslam'a uygun bir yoldur.

Rabia ve Mudar da, Kureyş dışında etkisini tekrar hissettirmeye başlayan Buyutat'tan idiler. Bunların ilk üçü, I. hicri asrın sonlarına kadar, iktidar mücadelesinde ön plana çıktı ve zaman zaman aynı anda farklı bölgelerde hakim oldular.

İşte bu, Kur?an?ın yepyeni bir tasavvur inşa etmek için eski ve yanlış tasavvuru nasıl imha ettiğinin sayısız örneklerinden sadece biriydi.

sayın kurmay o kokular yüzyıllardır geliyor ama insanoğlu bir kokuyu uzun süre kokladımı daha sonradan kokuyu hissetmezmiş .. aslında yahudilerin bu oyunları her zaman vardı ama biz kokuya alışmıştık. ancak şimdi işin içinde sadece koku yok. kokunun kaynağı açıktan açığa belli oluyor.

baytuğ bende rica etsem aynısından bana da gönderirmisiniz.

?Onlara:?Allah?ın indirdiğine uyun!? denildiği zaman: ?Hayır, biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz yola uyarız? derler. Ya ataları bir şey düşünemeyen ve doğru yolda olmayan kimseler idiyseler!? (Bakara, 170).

75. İbn Abdisselam, Kava'id, Kara Çelebi ktp. no: 87, vr. 105/b; Murad Buhari nüshası, vr. 174/a.

Nesil emniyeti için Allah adına yapılan nikah sözleşmesi nasıl döllenmenin meşruiyetinin ve sıhhatinin ilk şartıysa, düşüncenin ve eylemin meşruiyet ve sıhhatinin ilk şartı da tasavvurun sahih bir sözleşmeyle inşa edilmesidir.

Aslında Adem ve eşinin ilahi yasağı çiğneme sürecini başlatan, tasavvurlarının kendilerine verdiği yanlış istikametti.

kokudan hoşanıp feyz alan mollalar var kurmay.. bu kokuyu onlar yayıyor esasında, cübbelerinin altından sızıyor!!!!

Beşerileştirilmiş kutsalın tutsaklığından kendini arındırmaya çalışan Batı'nın, salt aklın ışığında "aydınlanmış" olarak başlattığı yürüyüşü, modernitenin içinde gelişen ve gittikçe görülmemiş bir biçimde azmanlaşan devlet gücünün, yine modernitenin içerisinde büyüyen ve neredeyse kontrol altına alınması imkansızlaşmış, uluslararası boyutlara varan kapitalizm tarafından kuşatılarak hayatın her alanında denetleyici ve belirleyici bir unsur haline getirilmesi sonucu daha başlangıçta bariz bir kesintiye uğramıştır. Kapitalizmin, sömürüsünü sürdürmek, gücüne güç katmak ve tüm dünyayı açık bir pazar haline getirmek için her türlü teknolojik ve kurumsal imkan ve donanıma sahip "modern devleti arkasına alarak temel pek çok olanla ilgili teorik ve pratik normlar belirlemesi ve böylece kendine uygun hayat formları oluşturması, birey ve toplumların antik değil, ama modern zincirlere vurulmasına temel teşkil etmiştir.

Burada size bunları kısaca aktaracağım:

Din olgusu, öncelikle bütün siyasi partiler tarafından yıllardır siyasi amaçlar için kullanılmıştır; hala da kullanılmaktadır. Din ticareti yaparak prestij ve maddi çıkar sağlayan bireyler ve kurumlar vardır. Bazı tarikat gurupları ve dini cemaatler, din ticaretinin ve sömürüsünün gizlenemez hale geldiği yerlerdir. Alevilikle ilgili bütün tartışmalar, din istismarının farklı bir boyutu ile ilgili tezahürler olarak anlaşılabilir.

Theodor Adorno ile Horkheimer birlikte 1947'de yayınladıkları "Aydınlanmanın Diyalektiği" adlı eserde şu temel iddiayı ileri sürmüşlerdir: "Aydınlanmış" aklın ve özgürlüğün sistematik hedefi, ters bir biçimde de olsa, irrasyonalite ve bastırmanın yeni biçimlerini yaratmada uzun dönemli bir etkiye sahipti39.

Barbarlık ve vahşet, coğrafyaları kasıp kavurduğunda, mazlumların ve mahrumların gözlerindeki ışıltı oldu vahiy. Merhametin tedavülden kalktığı beldelerde yetimlere teselli?

Kur'an yüce kitaptır ama O'nda kendimizi görmek hoşumuza gitmez. Belki de onda kendimizi görmek, aramak aklımıza bile gelmez. Nedense hep böyle olur. Kur'an yüce kitaptır ama; genellikle, mezarlıklarda, ramazan aylarında, cuma gecelerinde, mevlitlerde kandillerde okunur. Ama içinde ne yazıyordur düşünmeyiz. Amacımız sevap kazanmaktır.

Akıllılık ve delilik?

"Mümin erkekler ve Mümin kadınlar birbirlerinin velileridir. Ma?rufu emreder, münkerden alıkoyarlar, namazı kılar, zekatı verir, Allah?a ve Peygamberine itaat ederler?(9. Tevbe,71)"

Bugünkü ictimai ahvalimiz, kadınlarda bulunan servet menbalarını, gizli gizli kudretlerini anlamaya bırakmıyor. Güya kadın yalnız çocuk doğurmak ve emzirmek için yaratılmıştır. Kadınlarımıza yüklettiğimiz bu hizmetkarlık, onlardaki büyük işlere olan bütün kuvvetleri, akli melekelerinin bitiriyor. Bundan naşi, içimizde faziletli, şanlı kadınlar bulunmuyor. Hayatları nebatat hayatları gibi geçiyor.

ya malim30 sen benim paşa dediğime bakma, paşalar sizin elinize su dökemez.

Şahsiyetin inşası, aslında insanın inşasıyla eş anlamlıdır. Binanın doğru inşası, hayat projesinin asli sahibi olan Allah?tan bağımsız gerçekleştirilemez. Allah?tan bağımsız bir hayat inşa etmeye kalkmak, hayatın inşası için verilen tüm emanetlere ihanet etmek demeye gelir. O halde, hayat binasını inşa etmek için emanet ve hilafete muhatap kılınan insanın inşası şarttır.

- Alimler zümresini kaybettiğimiz modern zamanlarda diye bir tabir kullandınız. Biz alimleri kayıp mı ettik?

Seyyid Bey, Hılafet ve Hakimiyet-i Milliyye, Ankara 1923., 2; Seyyid Bey, Hilafetin Mahiyet-i Şer?iyyesi, Büyük Millet Meclisi Matbaası, Ankara 1924., 10. (Bu kitap, Türkiye Büyük Millet Meclisi?nin, 3 Mart 1340 tarihinde yapılan ikinci toplantısında yapılan konuşmanın metnidir.)

Bu nedenle gerçek din hava gibidir. Hiçbir yerde görünmez ama herkesi yaşatan odur.

özelkurmayım benim.. alnından öperim. ezberbozmaya devammm..(çaktırmıyorlar ama bazısının kafasında 9 şiddetinde depremler oluyor..)

Bir tarafta sünniliği kabul eden Osmanlılar, diğer tarafta Şiiliği kabul eden Safeviler. Fakat burada mesele mezhebi kendisine destek edinip siyasi mücadelesine ulaşma çabasıdır. Onun için mezheplerle halifeler veya devlet adamları arasında sürtüşmeler olduğu gibi bir mezhebin desteği alınarak iktidarların devam ettirildiği görülmüştür.

Hatipoğlu, "Hilafetin Kureyşliliği", AÜİFD., 23(1978), 140.

Mezheplerin birleştirilmesi gibi bir durum mevzu bahis olamaz. Mezhep mezheptir. Tarihte de kalsa, günümüzde de olsa budur. Mezheplerin birleştirilmesinden daha çok, muhtelif mezheplere mensup kimselerin birbirlerini kardeş olarak benimsemesi, yakınlaşması gerekir. Bunun böyle bilinmesi icab eder. Bu böyle bilindiği zaman mesele hallolur. Aksi halde mezhepleri birleştirelim derken yeni bir mezhep ortaya koymuş oluruz ki bizden sonra da yine bir takım konularda birleştirici insanlar çıkar, bunlar normal değildir. Geçtiğimiz asırda müslümanların zaafları tetkik edilirken bir takım sebepler ortaya çıkarılmış, mezheplerin bu konuda zaafa vesile olduğu ortaya konulmuş. Fakat ben bu düşüncelere katılmıyorum. Mezhepler yine kalsın. İster tarihi şahsiyetleriyle kalsın, ister bugünkü varlığıyla kalsın. Fakat biz müslümanlar arasında Şii olsun, Sünni olsun.

"Sistemin bu genişlemiş hegemonik yapısına karşı durmanın, onu değiştirmenin ve farklı bir paradigma içerisinde "kurtarıcı" bir alternatif üretmenin imkansızlığının görülmesi, Gramsci'nin aksine, 20. yüzyıl Batı düşüncesine damgasını vurmuş, pek çok düşünce akımını etkilemiş Frankfurt Ekolü'nün, umutsuz bir pesimizme düşmesine neden olmuştur.

Türkiye, dini nitelik taşıyan bazı kendi iç sorunları aşabilmek için, din alanında, aklın ve vahyin ön planda olduğu bir yeniden yapılanmayı başarmak zorundadır. Bu, Türkiye Cumhuriyeti Devleti?nin geleceği açısından, hatta bütün Müslümanların ve insanlığın geleceği açısından büyük önem taşımaktadır.

Cumhuriyet, laiklik ve demokrasinin, Türk toplumunun sahip olduğu değerlerle örtüşebileceği gerçeği, çoğu zaman göz ardı edilmiştir.

Politik ve ekonomik gücü elinde bulunduran burjuva müslümanlarının ise İslam'ın modern çağda tezahürü şeklinde bir amacı olmadığı gibi, Türk toplumunun dini aydınlanma sürecinden geçmesi diye bir derdi ve bu çerçevede bir programı da olmamıştır. Halkı okumayan, sorgulamayan, istemeyen ve sadece veren bir blok olarak tutma bu kesimin her zaman ekmeğine yağ sürmüştür.

Biz biliyoruz ki Süfyan-ı Sevri'nin bir mezhebi vardır. İmamı Taberi'nin mezhebi vardır. Abdurrahman er-Razi'nin mezhebi vardır. Daha bir çok müçtehidlerin kendilerine has birtakım sistemleri vardır. Bunların ötesini hak kabul etmemek bir manada kendi tarihine karşı kadirşinaslık olur. Diğer taraftan bunları hak mezhep, sünni mezhep olarak kabul etmek bir manada doğrudur. Ama biraz müsamaha ufuklarını açmamız gerekecektir.

Türkiye, son iki asırdır, Batı Medeniyeti?nin ve Modernitenin yoğun baskısı altına girmiştir. Zamanın Süper Gücü olan Osmanlı İmparatorluğunun varislerinin, bu durumu kolayca hazmetmelerini beklemek, doğrusu haksızlık olurdu. Bu ezikliği, en çok hissedenler, Türkiye?de dindar insanlar olmuştur. Buna aydınların tepeden bakması ve yanlış politikalar da eklenince, Radikal eğilimlerin büyük ölçüde?ezilmişlik? duygusunun tezahürleri olduğunu anlamak kolaylaşacaktır.

Birincisi, Müslümanların Hz. Peygamber?den sonraki siyasi tecrübeleri Dört Halife, Emeviler, Abbasiler, Selçuklular, Fatimiler ve benzeri dönemlere ayrılarak pratik açıdan ele alınabilir.

Rahmetli Prof. Dr. Sabri Ülgener Hoca?nın deyişiyle, ?İslam?ın dışa ve dünyaya açılmaya kararlı bir din olarak Tanrı adını yüceltme uğruna kılıç kuşanmışlardan büyük destek gördüğü bir hakikattir. Ancak öyle olduğunu söylemek İslam dininin de bütünüyle bir savaşçılar dini olduğunu söylemeye hak kazandırmaz.? Ülgener Hoca şöyle sürdürüyor sözlerini:

Şunu söylemek gerekir ki evrensellik ve yerellik birbirine zıt şeyler değillerdir, bilakis birbiri içine geçmiş ve birbirine destek olan şeylerdir. Her özel içinde genelden bir şey vardır, aynı şekilde genel de özelin çeşitleri içinde genel olanı içermekten başka bir şey yapmaz. İnsan hakları ile ilgili söylediklerimizi başka çağdaş değerler için de söyleyebiliriz. Bu konularla ilgili katkılarımız için "Demokrasi ve İnsan Hakları" isimli kitabımıza bakabilirsiniz.

Aynı kültürel, siyasi, ekonomik ve dini ortamlarda yetişen iki kişi arasında dahi, dini anlama ve yaşayış biçimlerinde farklılıklar görülür. İnsanların dini anlama, açıklama, yorumlama ve yaşama tecrübelerinde görülen farklılıklar ve dini tipolojiler, temelde insanın tabiatında bulunan tipolojilerle yakından ilişkilidir.

Şia ise, çoğunlukla, hakimiyetin Hz. Peygamber?in Fatıma?dan olan soyundan gelen 12 kişiye ait olduğunu ileri sürmektedir.

Devam edecek...

Vahiy, işte bunun için muhatabının önce yanlış tasavvurunu imhayı hedef alır.

Eleştirilecek birçok noktası olmasına rağmen bu felsefi düşünce, teolojik köklerden soyutlanmış bir rasyonalizm, duyu-ötesi alanı dışlayan bir bilimcilik, gerçekliğin ölçüsünün insan olduğunu savunan hümanizm, seküler etik gibi görüşlere tepkisel olarak ortaya çıkmıştır. Bir başka deyimle muhafazakarlık, Aydınlanma düşüncesinin küçümsediği değerlere nefes alma ve yaşama alanı açmıştır. (Vural, 2003: 126).

Mezhepsizlik suçlamasına Özellikle Hayrettin hoca muhatap oldu. Bu suçlamalar ilmi manada değil, hissi manada idi. Yoksa Türkiye gündemine içtihat tartışmalarıyla getirilen konuya ilmi manada muhalefet etmenin bir gerekçesi yoktu. Doğru olan fikirler tartışılıp kabul görmeliydi. Zira doğru bir tanedir. Bütün çabalar bu doğruya ulaşma noktasında olmalıdır.

Kaldı ki ittifak yapılacaksa, ittifakın öbür tarafı nerededir? Bir tarafta göz kamaştırıcı şehirleriyle parıldayan bir uygarlık, diğer tarafta yıkık damlar, ot basmış evler, gaza namıyla dindaş öldüren biçare dindaşlar, ekinsiz tarlalar, tersiz alınlar, fersiz gözler, uzaktan ezan sesi duyulan bir takım turistik diyarlar. Kucaklaşılacaksa kim kiminle kucaklaşacaktır. Bu olsa olsa füzelerin, yağan bombaların yıkık damlar ve ot basmış evlerle kucaklaşması olabilir.

Sadece bu ders değil, diğer dersler de aynı seyirde. Bu gidişat beni çok endişelendiriyor. Derslerde verilen görüşleri asla hafife alıyor değilim ama yetmiyor fıkıh ilminde. Ayrıca sadece derslere de itimat ediyor değilim, şüphesiz mastır tüm eksikleri kapatmayacak ama usulde ciddi eksikler var. En basta çok kalıpçı bir usul olması gibi...

Şimdi can alıcı soruyu soralım: bu ayetlerde deşifre edilen münafık tavrının temelinde hangi yanlış tasavvur bulunmaktadır?

Fakat problem halkın bilincinin "kültür mirasının geleneksel olarak anlaşılması" seviyesinden hayat için anlama, yeni ve akılcı bir anlama seviyesine yükselmesi olunca diğerinin kültürüne dayanmak bir fayda sağlamaz. Başka bir vesileyle daha önce söylediğim gibi halklar bilinçlerini yeniden ancak kültür miraslarında ve onunla ilgili konularda geri kazanırlar. Bütün insanlık mirası içindeki genel insani yönü kendi kültürü içinde yaşar, dışında değil.

24- E. C. Cuff, a. g. e., s.85-93

Geleneğin hatırlanacak bir tarafı yoktur. Geleneğin keşfi belki sadece sınırlı bir düzeyde bazı merakların karşılığını bulmakla ilişkilidir. Geleneğe sahip çıkmak anlamsız bir düşüncedir ve sadece modern mülkiyetçilik düşüncesini çağrıştırır. Geleneği modernlikle çarpıştırmak ve geleneği bir zafer konusu kılmak ise modern para-militarizmlerden biridir.

ad. Hukuki Miras

Modern hayatın tasarımcısı olan Batı toplumlarında, Fukuyama?nın koyduğu adla?büyük bozulma? önce tasavvuri bir öğe olan güven unsurunda başlamış, bu, aileyi dağıtmış; ailenin dağılması suç oranlarını patlatmıştır.

ezberbozan mısın sinirbozan mısın?

misal ;12. imam

Hiç kuşkusuz, kültürü üreten insandır; ancak, bireyi ve toplumu şekillendiren de kültürdür. Hızlı kültür değişimi, değerler alanında kargaşayı beraberinde getirir ve kişilik bunalımının bireysel ve toplumsal planda hız kazanmasına sebep olur. Sonuçta, kendi kültürünü kutsallaştırarak, ya da kendi kültürüne düşman olarak kendini yok etmeye çalışan, bir tür intihar psikolojisi ortaya çıkar.

"Sistemin bu genişlemiş hegemonik yapısına karşı durmanın, onu değiştirmenin ve farklı bir paradigma içerisinde "kurtarıcı" bir alternatif üretmenin imkansızlığının görülmesi, Gramsci'nin aksine, 20. yüzyıl Batı düşüncesine damgasını vurmuş, pek çok düşünce akımını etkilemiş Frankfurt Ekolü'nün, umutsuz bir pesimizme düşmesine neden olmuştur

Halbuki, İslam medeniyetinin oluşumunda bütün Müslüman kavimlerin ortak aklının katkısı göz ardı edilemez. Hasan Hanefi?nin haklı olarak dile getirdiği gibi, aklın kavmiyeti olmaz; akıl, bir kavme nitelik yapılamaz. Ayrıca Arkoun?un?akıl? anlayışında eleştirilmesi gereken hususlar da vardır. Onun, Aydınlanma düşüncesinin temel ögelerinden olan rasyonalizm, yani matematiksel aklın tesirinde biraz fazla kaldığı anlaşılıyor. Örneğin, o, akıl ile kalb arasını ayırma gibi bir sonuca gidiyor.1 Halbuki, Kur?an, her iki unsuru birbiriyle bağdaştıran bir akıl anlayışı sunuyor.

Kelimenin Arap dilindeki çeşitli kullanımları konusunda geniş bilgi için bkz. İbn Manzur, Lianu'l-Arap, Beyrut 1990, II, 14-15; Rağıb el-İsfehani, el-Müfredat fi Garibi'l-Kur'an, Mısır 1322, 64. Bu kavram, Arap olmayan toplumların etkili ve nüfuzlu ailelerine de kullanılmaktadır. Bu konudaki örnekler için bkz. Moshe Sharon, ?Ahl al-Bayt- People of the House?, Jerusalem Studies in Arabic and Islam, VIII/2(1986), 180-182.

istemekle olmaz. görev verilir, istenmez:))deniz aşırı'lar ve dahi kurmay anladı bi tek biliyorum.

Bir şeyi biriktirmemiz için harcadığımızın kazandığımızdan az olması gerekir değil mi? Bir şeyleri üst üste koyabilmek için elimizde kalanın elimizden çıkanlardan çok olması beklenir değil mi?

En arkaik inanç ve simgelerin ilmi, felsefi ve teknolojik gelişmeye rağmen artık öldü gözüyle bakılırken yeniden hayata gelmeleri onların?hortlaması? değil, tam tersine kendi motivasyonlarına yeniden kavuşmalarıdır. Kanaatimizce bazı metinlerin sürekli ayakta kalabilmesinin en temel sırlarından birisi burada: Yani onlar, farklı zamanlarda bir şekilde muhtaç oldukları motivasyona yeniden kavuşabilmektedirler.

Peki, insan, boyunu aşıyor ya da fark edemiyor diye bu bağları yok mu farz edecektir. Unutmayalım ki her?farz ediş? bir tasavvurdur. Eğer böyleyse, bu tasavvurla hayatı inşa etmeye kalkan insanın hayata vereceği tahribatı bir düşününüz.

Bu kelimelerin hepsi de din ile aynı kökten? Aralarında kopmaz bir bağ var. Yani bunlar?bölünmez bir bütün?

Zamanın halifesi Ebu Cafer, Malik?in Muvatta?ını?resmi ilmihal? yapmayı teklif edince, Malik buna şiddetle karşı çıkmıştı. Aynı imam?fıkhi hükümlerin? yazılmasını hoş karşılamaz, ?Peki, ne yapalım? diyene, ?aklınızda tutar iyice anlarsınız, bunun sonucunda kalpleriniz aydınlanır. Ondan sonra yazıya ihtiyaç kalmaz.? (Şatıbi, el-Muvafakat, 4/51) Onun sıkıntı duyduğu şey taklitçilikti.

'' DİN ÜZERİNE KONUŞMANIN ADABI ''

Allah görünen bir nesne olmadığı ve herhangi bir insanda, peygamberde, kurumda, otoritede tecessüm etmediği için, yer ve mekan da biçilemeyeceği için, son tahlilde Allah?a ibadet, görünür nesnelerden tam bir bağımsızlaşmayla?insanın? bütün görkemi ile ortaya çıkışıdır.

Sen ey ilim talibesi! Taklide dayalı talim ve tedristen dert yanıyorsun. Yerden göğe haklısın. Hastalığını bilmeyen netsin şifayı? Belki ümmetin makus talihini, senin gibi hastalığı yıllarını harcama pahasına fark eden genç ilim yolcuları yenecektir.

Sadece dört hak mezhep değil, bir çok mezhep vardır. Bugün tabileri olan Sünni mezhepler bu dört mezheptir. Bir mezhebin mensubu bulunmadığı zaman o mezhebin tarihi bir şahsiyeti olur. Bugün tarihi şahsiyet olan ve mevcut olan ve kendisini mensuplarıyla ayakta tutan dört tane mezhep vardır. Maliki, Şafii, Hanbeli, Hanefi. Bunun ötesinde hak mezhep yoktur demek tarihi mezhepleri bir manada ortadan kaldırır.

İşte yukarıdan beri ortaya konulmaya çalışılan Aydınlanma'nın ütopist ve yanıltıcı iddialarının su yüzüne çıkması; kapitalizm ile devlet arasındaki ilişkinin, güç ile ideoloji ve bilgi arasındaki irtibatın ve kapitalizmin birey ve toplumları amansız bir biçimde belirleme ve kontrol altına almasının inkar kabul etmez bir biçimde anlaşılması, Batı'da "düşünen" çevrelerdeki ideolojik aklın" lokal eleştirisinin, ideolojik olduğu gerekçesiyle "bütün bir aklın" toptan inkarına varan55 bir duruma doğru seyrelmesine yol açmıştır. Epistemolojik nihilizm İki, burada nihilizm Nietzsche'nin tanımlamasıyla "hiçbir değerin olmadığına olan inanç"56 şeklinde anlaşılabiliri artık akademik çevrelerde pek çok hararetli savunucu bulduğu gibi, geniş halk kitlesinin de oldukça ilgisini çekmektedir. Bu durum, "post-modernizm", "post-structuralizm" ve "Deconstruction" gibi başlıklar altında kendini ortaya koymaktadır57. Aslında postmodernizm, poststructuralizm, postpozitivizm ve postindustrializm gibi bütün postizm'ler radikal ya da ılımlı bir biçimde de olsalar "anti-foundationisf felsefelerdir; bunlar essentializme , objectivizme, katı nedenselliğe ve bivalent mantığa karşı çıkmaktadırlar58.

Bu nedenle İslam?da namaz, oruç vs. tabiri caizse?ibadet doğuran ibadetler?dir. Daha doğrusu?ibadet doğuran menasikler?dir. Nusuk/menasik kelimesini Arap bakın nerelerde kullanıyor: Toprağı ıslah için gübrelemek , yeni yağmur yağıp yeşillenmiş toprak ?

52- Alain de Benoist, "End of the Left-Right Dichotomy: The French Case" . Telos (1995), sy.102, s.73-74

Bu haftaki üç yazımı, yurtdışında lisansüstü eğitim gören bir ilim talibesinin uzun mesajına ve bu mesajda dile getirdiği soru ve sorunlara ayıracağım. Önce mesajı okuyalım:

Sonuç olarak bu kavramlar, direnişe, imar etmeye, çalışmaya, üretmeye çağıran olumlu kavramlardır ve anlam olarak cihad, amel, sa'y, sıkı sıkı çalışma, ictihad, yeryüzünde halife olup onu imar etme gibi eski geleneksel kavramların muhtevasında mündemiçtir. Dolayısıyla İslamcılık ile laiklik arasındaki mesafe birbirinden uzak ve birbiriyle çelişkili değildir.

Türkiye?de, dindarların da,?dinin afyon? olduğuna inananların da, İslam?ı bilerek dindar, ya da dine karşı insanlar olduklarını söyleyebilmek, doğrusu biraz zordur. Fanatizm, niteliği nasıl olursa olsun, cehaletin doğal sonucudur. Kaba kuvvet, ancak, bilginin bir güç olduğunu kavrayamayan az gelişmişlerin baş vurmayı düşünebilecekleri bir araçtır.

İnsanın başlangıcından bahseden Kur?an ayetlerinde, kadın ile erkek cinsiyet farklılığına herhangi bir fazilet tanınmış değildir. Önce tek nefis yaratan Tanrı, sonra ondan eşini yaratmış, müteakiben bu ikisinden pek çok erkek ve kadın türetmiştir. (4. Nisa,1) Bir kimsenin kendi cinsiyetini seçme hürriyeti yoktur. Dileğine kız, dilediğine erkek çocuk veren Allah?tır.(42. Şura,49) Bir kimseyi akim=kısır kılan da Allah?ın iradesidir. (42. Şura,50) Allah?ın seçimine rıza göstermekten, şükretmekten başka yapılacak da yoktur.

Geriye tek şık kalıyordu: İlk muhatabın tasavvurunu inşa etmek.

Birbirimizi doğru anlıyor muyuz? Allah'ı ve O'nun vahyini doğru anlıyor muyuz? Eşyayı, insanı ve doğayı doğru anlıyor muyuz? Dahası hayatı doğru anlıyor muyuz? Yaşadığımız çağı doğru anlıyor muyuz? Ve tabii ki insanı doğru anlıyor muyuz? Doğru anlamak, ne demek? Bunun bir ölçüsü var mı? Varsa nerede? Yanlış anlamayla doğru anlama arasındaki farkı nasıl fark ederiz? Bu soruları uzatmak mümkün.

Kalplerin özüne vakıf olan Allah eylemleri niyyet/tasavvura bakarak değerlendirirken, buna gücü yetmeyen insanoğlu ise sonuçlarına bakarak o eylemin tasavvuruna ulaşacaktır. Bu, bilinenden bilinmeyeni elde etme yöntemidir.

Bkz.: 2. Bakara, 30; 6. En?am, 165.

Eski İran geleneğinde kralın karizması konusunda oldukça önemli bir makale bulunmaktadır. Bkz., Richard N. Frye, "The Charisma of Kingship in Ancient Iran", Iranica Antiqua, 6 (1964), 54. Ayrıca Şia'nın teşekkülünde Sasani kültürünü rolü hakkında bkz., Şahin ahmedov, Sasani Kültürünün Şia'nın Teşekkülündeki Rolü, Ankara 2001.

İslamcılar, kendi gündemlerini oluşturamadıklarından, bizatihi kendileri ötekilerin gündeminde her zaman kategorize edilmekte, yorumlanmakta ve çalışılan bir malzeme, materyal ve nesne olma özelliğini sürdürmektedir.

tabı ya mhmtdmr... ısı olan adam ne dıye felsedfeyle ılgılensın kı dımı.. bende ıse basladıktan sonra felsefeyle alakyı kestım... olmuyo kardesım boyle... yok bu ısı yapıyorum etıkmıdır.. yok etıkse kıme gore etık.. bana faydası var ama baskasına faydası olmayan sey ne kadar ıyıdır... amırlerımle sureklı papaz oluyom... ıyısımı standart kafa olmak.. salla basını al maasını...:)))

Artık önermelerin gerçekliği temsil ettiği iddiaları bitmiştir ve geride kalan gerçek ile görüntünün, doğru ile doğru olmayanın, öz ile görünüşün arasında ayrımın yapılamayacağı boş işaretlerin dünyasında yaşadığımız gerçeğini çaresizce gizleme teşebbüslerinden başka bir şey değildir63.

?Aklı ile Kur?an?ı düşünmek, ancak gereğince amel etmekle olur. Allah?a yemin ederim ki bu, Kur?an?ın koyduğu sınırları yitirip metnini ezberlemekle olmaz. Bu sebepledir ki, ?Ben Kur?an bir tek harfini zayi etmeden Kur?an?ı hatmediyorum? diyen biri, Kur?an onun ahlak ve davranışlarında görülmedikçe, Kur?an?ın tamamını zayi etmiş demektir.?

Vesvese ve evhamdan kurtulmak isteyen, şeytanın filmini seyretmesin

?Hilafet, Fıkıh ve Hukuk-ı İslamiyyeye göre millet ile halife arasına adeta icab ve kabul ile mün?akid bir akiddir. Hem de akd-i vekalet nev?indendir. ? Halifenin ifasıyla mükellef olduğu vezaif, esasen ve haddi zatında doğrudan doğruya milletin kendi işidir. Umur-i müştereke-i milliyedendir. Millet bu işi, suret-i mahsusada ehil ve münasip göreceği bir zata icab ve tevfiz eder, o zat da kabul ve deruhte eylerse, işte ol vakit o zat halife olmuş olur. Ve bu icab ve kabul ile mün?akid olan akde de hilafet denir. Akd-i vekalet de bundan başka bir şey değildir. ? İşte hilafet bu suretle bir nev-i akd-i vekalet mahiyetinde olduğu içindir ki, Cumhur-ı Ehl-i Sünnet, hilafetin in?ikadında umde meşverettir. Yani bilmüşavere intihab ve bey?attir, diyorlar.? (Seyyid Bey, Hılafet ve Hakimiyet-i Milliyye, 25-26.)

Doğrusu bu yöntem olguyu tasvir etmede faydalıdır ve yazı ile sözü nicelik ve rakamlara dönüştürür. Bununla birlikte istatistik eksik yapıldığında veya örneklemede isabet edilmediğinde rakamlar da hata verir. Rast gele seçilen bir örnekleme bütünü temsil etmeyebilir. İstatistik tümevarım gibi eksik olabilir çünkü bütünü saymak mümkün değildir ve istatistik bütünün bir parçasını eksene almakla yetinir.

İstanbul-Endülüs köprüsü

Veliler arasında, Kutub, Kutbu'l-Aktab, Ahyar, Abdal ve benzeri hiyerarşik bir sınıflama yapılmıştır. Bu kişilere, keramet ve hikmetler gösteren beşer üstü varlıklar olarak bakılmaya başlanmış ve tarikatların kurumsallaşmasıyla beraber, şeyhlere mutlak itaat öngörülmüş ve onlardan sadır olan her davranış hikmet olarak algılanmıştır. Hatta rüsumların ve tarikat ayinlerinin icrası nefis terbiyesinin önüne geçmiştir. Bu sebepten tarihte gelenekçi-muhafazakar Fakihlerle Sufiler arasında şiddetli fikri gerginlikler yaşanmıştır.

Sufilerin din söyleminde, şehadet-gaybet, zahir-batın, şeriat-hakikat, tenzil-tevil, arif-alim, fena-beka, tevhid-iftirak, vuslat-furkat ve benzeri ayrımların yapılmasına bakılırsa diyalektik bir bakış açısı hakimdir. Dini nasları da bu anlayış doğrultusunda, zahiri ve batını anlamları itibariyle yorumlamışlardır. Zahir olana Hak, batınına ise Hakikat ya da Letaif veya İşarat denmiştir. Sufinin öncel fikirlerine değil de bulunduğu makama göre kalbine doğan ilham ve işaretlere dayandığı için

Vahyi nesneleştiren muhataplar, onu nesneleştirmenin bedelini?yücelterek? ödeme çabası içine girdiler. Bu adeta vahye verilmiş bir?sus payı?na dönüştü. O muhataplarının hayatından bir şeyleri imha edip yeni bir şeyler inşa etmeyecek, muhatapları da vahyi ne kadar becerebilirlerse o kadar yükseğe kaldıracaklardı.

Kur?an vahyi, hem hakikatleri açıklayan ve özünde açık mübin ve müfessir bir hitap, hem de bünyesinde taşıdığı potansiyel anlamın açığa çıkarılması için açıklanması gereken müfesser bir hitap idi.

Modern hayat imha edilmiş bir hayattır

İnsan toplumları tarihinde -hatta eski Çin toplumunda dahi- hiçbir zaman hem bireyleri kuşatıcı tekniklerin, hem de belli grup ya da sınıfları içine katacak prosedürlerin aynı politik yapılar içerisinde akıllı ve kurnazca bir araya getirilmesi mümkün olmamıştır. Bunun böyle olması modern Batı devletinin hristiyan kurumlarında ortaya çıkan eski güç tekniklerini yeni politik şekle sokması gerçeğinde yatmaktadır"7.

?Yıkılıp ölesiceler! Onu göz göre göre katlettiler. Hadi bilmiyorlardı diyelim, o zaman sorsaydılar ya!? (Ebu davud, Tahare, 1:197, 1/93 ve İbn Mace)

İnsanlık, tarihinin hiç bir döneminde modern dönemlerde olduğu kadar küresel bir sapmanın kurbanı olmamıştı. Fakat bu insanlık ailesine, tarihinin hiçbir döneminde tahayyül edemediği küresel bir istikamet tayini imkanını da birlikte sunmaktadır.

Haşimi tabiri, bu tarihten itibaret Abdulmuttallib'in nesli için kullanılmıştır. Hz. Peygamber, Haşimilerden çıkmıştı. Abdulmuttalib'in Kabe'yle ilgili bazı görevleri devralması ve Yemen valisi Ebrehe'nin Kabe'ye saldırılarında onunla görüşmelerde bulunması gibi sebepler onun Kureyş içerisindeki itibarını açıkça göstermektedir. Haşimoğulları, daha sonra Talibi ve Abbasi olmak üzere iki kola ayrılmıştı. Abdulmuttallib'ten sonra rifade'nin Ebu Talib'e, sikayenin Abbas'a geçtiğini, hatta İslamiyetin zuhuru sırasında rifade'nin Ebu Talib, sikayenin de Mekke'nin fethine kadar Abbas tarafından yerine getirilmekte olduğu söylenmektedir.

İslam fıkıh usulünün ve fıkhının medar-ı iftiharı olmaya aday tüm ilim taliblerinin yolu açık, bahtı açık, zihni açık, alnı açık, yüzü ak olsun.

14- David Jary, a. g. e, '"nation state" mad., s.418.

Evet, düşünüp taşınan, ölçüp tartan biri, fakat yanlış değerlerle ölçüp tartan biri. Söz gelimi 100 santimlik yerine 80 santimlik bir metreyle ölçen, 1000 gram yerine 800 gramlık bir kiloyla tartan biri. Bunu bile bile yapmasıyla, bilmeden yapması sonucu değiştirmiyor. Eğer bile bile yapıyorsa, hakikate ihanet eden bir haindir. Yok bilmeden yapıyorsa, hem kendisini hem de başkalarını aldatan bir cahildir.

Türkiye?de geleneğin kutsallaştırılması, sadece dindar insanın sorunu değildir. Bu açıdan bakıldığında, dindar olan insanla, dindar olmayan insan arasında, zihniyet planında belirgin farkların olduğunu söyleyebilmek, işin gerçeği hiç mümkün değildir.

Zorla özgürlüğüne el konulmuş bir insan efendisi için iş ve oluş üretirse buna da abd denir. Ancak Allah/insan ilişkisi bu manada efendi/köle ilişkisi değildir. Bu, efendi/köle ilişkilerinin yaygın olduğu bir dünyanın muhayyilesidir. Şüphesiz Kur?an bu muhayyileye hitap etmiştir fakat onu dönüştürmüş, diğer bir çok konuda olduğu gibi içeriğine müdahale etmek maksadıyla kullanmıştır. Oysa gerçekte bu ilişki yalın olarak Allah/insan ilişkisi olarak okunmalıdır. Çünkü insanın burada özgürlüğüne zorla el konulmaz. Bilakis insan kendi özgür iradesiyle, canı gönülden Allah?a yönelir, O?nun sonsuz sevgi ve merhametine karşılık insani sevgi ve saygıyla karşılık verir. Bu nedenle de O?nun için çalışır, çabalar ve O?nun yolunda tarihin meydanında?yürür?

birde bana eneden bahsediyorlar.

YUSUF KAPLAN

Ondan büyük nasih var mı? Onu anmak ve hatırlamak için, zamana ve zemine ihtiyaç yok. Her an o düşünülebilir, bitmeyen hayat dersi alınabilir... Ömür oldukça bu ders bitmez, dünyanın da dershane olduğu?

Kaynak: YARIN Dergisi, haziran,2004

İbn Hişam, I, 131; Ezraki, I, 110. Krş. Fevzi, agm., 398; M. Bahauddin Varol, Ehl-i Beyt ve Siyasi Faaliyetleri, Konya 1999, 85.

İşte hayatımızı üzerine inşa ettiğimiz kavram çiftlerinden birkaçı:

Ayette dünya sözcüğünün hayat?ın bir sıfatı olarak kullanılmasının anlamı burada yatıyor. Bu dil yapısını dikkate alarak, bu ayetlerin şu mesajı verdiğini kolayca anlarız: ?Siz varlığın size en yakın olan, aynı zamanda elementer anlamda akrabalığınız bulunan dünya hayatını tercih ediyorsunuz. Ama eğer hayata doğru bir tasavvurla bakarsanız, geçici ve tadımlık bir lezzet olanını değil, hayırlı ve kalıcı olanını tercih edersiniz.?

11. Hud, 31.

SONUÇ

Ayetin meali şöyle:

Bryan S. Turner'in çok yerinde tesbitiyle Foucoult'nun çalışmalarından sistematik ve radikal politikalar asla çıkarılamayacağı gibi, onun öteden beri gelen sistemlerdeki bilginin hakim paradigmalarını eleştirmesi en iyi halinde bir romantik anarşizmi üretecek ve üretmektedir. Derrida'nın Deconstruction'ı ise herhangi bir çözüm önermeksizin sadece temsil etme problemlerini teşhis etmektedir68.

kim görmezmiş... sen öyle san :)))

dergahıma gelin hele... bi tanışalım.. tarikimin müdavimi olmadan yok öle.. cebimde hala yer var.. cennete giderken sizi saklarım orda..:))

Kutsallaştırılan varlığa olan ilgi ve sevgisi, dini duygu ve tecrübenin merkezine konur ve duygular, heyecanlar, kalbi bilgi ve sezgiler ön plana geçer. Özellikle sosyal ve siyasi bunalımlar ve köklü değişimler sırasında, geleneksel yapılar dağıldığından fertlerin güven duyguları azalır ve içine kapanarak kendisini iç murakabe ve iç sorgulamadan geçirir. Bunun sonucunda bunalımların ve bozulmaların kaynağını, kendisinden ve kutsaldan/yaratıcısından uzaklaşmasına, nefsinin hırs, tutku ve kötü duygulara esir düşmesine bağlar. Böylece kendisini tanımak ve nefsini kuşatan olumsuz duygulardan arındırmak suretiyle, üzeri örtülmüş ve karartırmış olduğuna inanılan ilham ve keşfi ortaya çıkarmaya çalışır.

Maturidi?nin çok erken dönemlerde Diyanet-Siyaset ayrımına gitmesinin sebeplerini dini, toplumsal ve siyasi açıdan kısaca analiz etmekte fayda vardır. Öncelikle dini nasslarda kurumsal siyasete yönelik açık ve seçik belirlemeler yoktu. Siyaset sorununu, devletin yönetim biçimini, devlet başkanın görev ve yetkileri, göreve geliş yolları ve görevde kalacağı süreyi ve diğer hususları belirleyen Kur?an ve Sünnet?te açık bir nass yoktu.

'' Oysa pozitivizmin din hakkında ileri sürdüğü fikir ve yorumlar yaklaşık bir asırdır sosyal bilimciler, felsefeciler, dinler tarihi araştırmacıları ve teologlar tarafından çelişkili bulunmuş, beşeri gelişimin çok yönlü ve karmaşık yapısını indirgemeci ve ideolojik biryaklaşımla açıklamaya çalışması sebebiyle reddedilmiştir.'' Türkiye?deki bilimcilik, bilim tarihini çok geriden takip etmektedir.

Bilgiyi, bilgi araçlarıyla öğretti O!

Kur'an'ın kendisinde bulunan bazı özelliklerin ayrılıklara nasıl zemin hazırladığı konusunda geniş bilgi için bkz., Fığlalı, Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, 22-27.

Türkiye'deki laik çevreler, Batı'yı süblime eder / yüceltir, efsaneleştirir ve kendi tarih ve medeniyet tecrübemizi küçümserler: Ama Batıyı yüceltmeleri de, kendimizi küçümsemeleri de Batı'yı ve kendimizi çok iyi biliyor olmalarından kaynaklanmaz.

Muhammed Abduh'un, Ezher'in ıslahı ile ilgili hummalı çalışmalarına karşı gösterilen muhalefet de bu bağlamda ayrıca incelenmelidir. Türk öğrenciler pozisyonlarına uygun olan tarafta, kadim cenahında yer aldılar. Onlara göre, cedid tarafında olanlar, laik, batıcı, İslam düşmanı... idi!

8- John P. McKay, A History of Western Society (New Jersey 1991), c.2, s.727; Richard Bellamy, "The Liberal Predicament: Historical and Logical", Politics (1995), c.15, sy.1, s.2

Tasavvur akla, hüküm verirken ve ölçüp biçerken kullanacağı değerleri verir. Sözgelimi, bu değerleri metre ya da kiloya benzetebiliriz. Eğer bu metre ya da kilo 100 santim ya da 1000 gram değilse, akıl eksik ya da fazla ölçüp tartar. Yani, tasavvurun akla sunduğu yanlış değerler, aklı yanlış hüküm vermeye sevk eder. Yanlış hüküm veren akıl ise, sahibine yanlış davranışı telkin eder.

Sayın Cabiri'nin Yaptığı analiz daha çok epistemelojik kültürel mirasımızın değerlendirilmesiydi. Olaya bir de Müslüman bilincin ontolojisi açısından yaklaşmak konuyu tamamlayıcı olacaktır. Konuşmamın ikinci bölümünü sayın Cabiri'nin tebliğ müzakeresine ayıracağım. Ancak önce benim zaviyemden olay nasıl görünüyor onu ortaya koymak durumundayım.

Şimdiki halde İslam Tarihi, doğru anlaşılmadığı için, Müslümanların gündemini geçmiş belirlemekte, geçmişin problemleri hala bizleri meşgul etmektedir. Kerbela Olayını örnek olarak verebiliriz. Asırlar önce, o dönemin koşulları içinde gerçekleşen, hiç bir yönden tasvip edilmesi mümkün olmayan bir olay, bugün bile, Müslümanların muhtelif gruplara ayrılmalarında önemli rol oynamaktadır. Oysa yapılması gereken, önce o elim olayın doğru anlaşılması ve gerekli derslerin çıkarılmasıdır. Günümüz Müslümanlarını o olaylardan sorumlu tutmak, ya da o olayların anısını canlı tutarak Müslümanların farklı saflarda yer almalarına yol açmak tarihi doğru anlamamaktan başka bir şey değildir.

kurmay varmı yeni tartışma yoksa ben yemek yemeğe gidecem:)

Bu terslik, olması gerekenin tam tersi bir sonuç doğurarak, eşyayı insanın sahibi ve efendisi kılmış, insanı da eşyanın kölesi kılmıştır. Sonunda eşya özne, insan nesne durumuna düşmüştür.

bizim doğrularımız şahıs odaklı değil...'' a şahsının değeri alidir , ama hakkın değeri daha alidir ''

ne yalan söyleyeyim kendi adıma ben yazıları sonuna kadar okuyamıyorum. uzun olunca sıkılıyorum. ayrıca bu tür yazıları özet olartak kendi kelimelerinizle yazarsanız daha zevkle okunur sanıyorum. kopyala yapıştır olunca pek birşey anlaşılmıyor.

Fakat cumhuriyet sonrası Türkiyeli entellektüeller üzerinde -Mehmed Akif'i istisna edersek ki, O'nun bu damarla ilişkisi cumhuriyet öncesine dayanır- bazı dolaylı yansımalar dışında Afgani'nin başlattığı rönesansın fazla bir etkisi olduğunu söyleyemeyiz. Bunun nedeni, Türkiye'de cumhuriyet kuran düşüncenin batıdan gelen her şeye "in"; doğudan gelen her şeye ise "out" mantığı içinde bakmalarıdır.

Daha da temele inip tasavvurun hangi ilkeye göre çalıştığı hakkında Aristo şarihi İbn Rüşd konuşur. Nihai tahlilde irade hürriyetine vurgu yaptığı yerde der ki?kavramsal tasavvurların tümü, öncelikle sebebiyet ilkesine bağlıdır.?

Bkz. Taberi, Tarihu'l-Umem ve'l-Muluk, thk. Muhammed Ebu'l-Fadl İbrahim, Beyrut trz., I. 1094-95; İbn Hişam, es-Siretu'n-Nebeviyye, thk. Mustafa es-Saka ve Diğerleri, Kahire 1955, I, 123-24. ; Faruk Ömer Fevzi, ? Ehl-i Beyt Kavramı Üzerine... ?, çev. M. Bahaüddin Varol, SÜİFD., 9(1999), 397.

Akıl, çelişkileri fark edecek güçte yaratılmıştır. İnsanın akıl sayesinde doğruyu yanlışı, iyiyi kötüyü ayırdedebilmesi de, bunun sonucudur. Çocuklar, çelişkileri kendi düzeylerinde kolayca fark edebilirler. Ancak yaş ilerledikçe, çelişkilerin akıl tarafından fark edildiğini fark edebilmek için, özel çaba harcamak gerekmektedir. Toplumsal baskı, şartlanma, çıkarlar, hırs, açgözlülük, arzuların ve zevklerin esiri olmak, insan aklının bu üstün özelliğini günden güne törpülemektedir. Sonunda, akıl, çelişkiler karşısında duyarlılığını yitirmektedir. Kur?an?ın, ?kalbin mühürlenmesi? dediği şey de bu olsa gerektir (Bk. Casiye,23; Mü?min, 35). Kalbi mühürlenen insan, çelişkilerle kucak kucağa yaşamaktan haz duymaya başlar. Olay ve olguları olduğu gibi değil de, işine geldiği şekilde görür, anlar ve anlamlandırır. Hangi konuda olursa olsun, ?bilmeden?, ?delilleri olmadan? tartışır, konuşur. Sadece kendi söylediklerinin doğru olduğunu zanneder; zanna uyar. Bu durum, sonuçta, insanın kendisini kandırmasına ve bunun bir hayat tarzı haline gelmesine sebep olmaktadır.

Oysa ki dünyada güçlü ve zengin olmak, Allah tarafından sevilmek ve desteklenmek; güçsüz ve zayıf olmak, Allah?a uzak olmak anlamına gelmiyordu. Bu sadece, cahili tasavvurun bir kuruntusuydu. Ebu Cehil bu kuruntuyla Allah?tan haklı olan taraf için fetih ve zafer isteyebiliyordu. Gerçekte, kendisine beddua ettiğinin farkında değildi. Kur?an onların ve başta ehli kitap olmak üzere onlar gibi düşünen herkesin bu tasavvurunu Mekke?de nazil olan Mu?minun suresinde şöyle?imha? ediyordu:

İsnaaşeriye Şiası da içtihada devam etmiş ve müctehidler sağ insanlardan seçilmiştir. Sağ, hayatta olan insanlar taklit edilmiştir. Taklit, bir manada zarurettir. Taklidi ortadan kaldıramazsınız. Çünkü durduğu müddetçe müçtehid de olacak mukallit de olacaktır. Hasta olacaktır, doktor da olacaktır. Binaenaleyh hasta doktorun sözüne itimat edecektir. Mukallit de müçtehidin sözüne tabi olacaktır. Bunu kaldırmak mümkün değildir.

Aydınlar, Osmanlı?nın son dönemlerinden itibaren, belki de Aydınlanmanın etkisiyle, dinle ve dini değerlerle çok sıcak bakmamışlardır (Bk Şerif Mardin, Türkiye?de Din ve Siyaset, 164). Osmanlı?nın son dönemlerinde, din alanında, ciddi bir tefekkür ortamı ve sağlık belirtisi olan arayışlar ortaya çıkmıştı. Geniş bir yelpazede ortaya çıkan bu arayışın bir ucunda, din alanında yeniden yapılanma çabaları bile vardı. (Ş. Mardin, aynı eser, 17-19). Cumhuriyet dönemi aydını, bu birikimi görmezlikten geldiği gibi, bunun yeni kuşaklara aktarılması için de hiç bir ciddi çaba sarfetmedi.

İlahi bir inşa projesi olan vahiy, Mekke dönemi boyunca Hz. Peygamber?i ve ilk muhataplarını, yukarıda sunduğumuz dörtlü inşa sürecinden geçirerek inşa etmiştir:

69. İbn Hanbel, Müsned, c. V, s. 206. c. VI, s. 116; Aynı manada, Buhari, Kitabu'l-İman, bab: 29; Tirmizi; Kitabu'l-Menakıb, bab: 32, 64.

Asırlar önce, o dönemin koşulları içinde gerçekleşen, hiç bir yönden tasvip edilmesi mümkün olmayan bir olay, bugün bile, Müslümanların muhtelif gruplara ayrılmalarında önemli rol oynamaktadır. Oysa yapılması gereken, önce o elim olayın doğru anlaşılması ve gerekli derslerin çıkarılmasıdır. Günümüz Müslümanlarını o olaylardan sorumlu tutmak, ya da o olayların anısını canlı tutarak Müslümanların farklı saflarda yer almalarına yol açmak tarihi doğru anlamamaktan başka bir şey değildir.

Daha sonra, Hüseyin?in intikamını almak için Tevvabun Hareketi?ni gerçekleştirenler de yine Kufeli Araplardır. Hüseyin öldürülürken, onu öldürenler arasında Ümeyyeoğullarından bir tek asker bile yoktur. (Bk. H. Onat, Emeviler Devri Şii Hareketleri, Ankara 1993, 62 vd.) Kerbela olayı esnasında ne Şiilik vardır, ne de Sünnilik.

Demek ki İslam, kendini insanlığın ana yolu, fıtrat dini ve o ana kadar insanlıkta doğru namına ne kalmışsa hepsinin devamcısı olarak vazediyor. İnsanlığın gelmiş geçmiş tüm olumlu birikimini sahipleniyor. Geri kalan tüm olumsuzlukları kendinden önceki dünyada bırakıyor ve ona?karanlıklarda kalınan dönem? diyor?

selam.

3-Gelenekçi-Muhafazakar Din Söylemi

bu huseyn ı de sonradan tanıdım ama kendı kendıme "ulan ne kalıtelı adammıs" dedım :)

Fevzi, agm., 397

İslam alimleri bunları ayırmak için çaba sarfetmiştir. Herhangi bir Harici, kendi mezhebini benimsetmek için, hadis uydurmaktan kaçınmamış, bir başka mezhep mensubu da hemen hemen buna mukabil yani buna münasıl yollara girmiş bulunmakta. Hadis vazıı kendi düşüncelerini benimsetmek için bir takım deliller arama, yahutta menfaatleri devam ettirme suikasdıyla sürdürülmüştür. Yani menfaati taassub yahutta mezhepçi taassub vs. Bu sonraki asırlarda da sürdürülmüş, umumiyetle mezhepler dinleştikten sonra -mezhepler artık kesin hatlardan sonra- din gibi kabul edildikten sonra bir takım sıkıntılar ortaya çıkmış, bizim ehli sünnet mezhepleri dediğimiz mezhepler arasında da sürtüşmeler ortaya çıkmıştır.

Din ile felsefe arasındaki ilişkiye İbn Rüşdcü yaklaşım -ki o bugün din ve bilim, ahlak ve siyaset, sabit olan ile değişebilir olan arasındaki ilişkiye olan yaklaşıma benzer- gerçekten isabetli ve hakikati ilham eden bir yaklaşımdır. İbn Rüşd din ve felsefenin her ikisini de kendine has yapıları olan iki alan olarak görmüştür.

9. İnsanoğlunun ürettiği bütün medeniyetlerin ekseninde?din? olgusu vardır. Din, 21. asra girerken, yine yükselen değer olmuştur. Öyleyse, gönlü Türkiye sevgisi ile dolu olan -inanan, inanmayan- herkesin, birazcık?din? olgusu üzerinde düşünmesinde fayda vardır. Din olgusunu dışlayarak, ya da görmezlikten gelerek bir yere varılamayacağını, tarih göstermiştir. Din, çift yönlü kesen bir kılıç gibidir; doğru anlaşılmadığı zaman, insanları olumsuz yönde etkileyebilir. Doğru din anlayışı ise, ilerleme, gelişme, hatta uygarlık yaratma yolunda motor görevi görür. Çözülme ve yeniden yapılanmaların hızla birbirini takip ettiği?değişim? sürecinde, toplum olarak din anlayışımızı yeniden gözden geçirmemiz, adeta kaçınılmaz hale gelmiştir. Din alanında da, doğru bilgi temeline dayalı yeniden yapılanmaya ihtiyaç vardır. Bunu başarmak, yeni bir uygarlık yaratma yolunda önemli bir mesafe katetmek anlamına gelir.

İnsan aklı, ağırlıklı olarak beş duyudan gelen verilerle hareket eder. Beynimize ulaşan bütün verilerin doğru olduğunu söyleyebilmek mümkün değildir; yanılma ihtimali her zaman mevcuttur. Bu sebepten, insanın olduğu her yerde, her hususta, bir hata payı hesaba katılmak durumundadır.

üstad irtibatı koparma.. senin karizman bize lazım.. hakkını helal et.. o latişfeyle ben başlatmıştım kabul.. dediğim gibi bundan sonra başllatan olmayacağım..

TEFAKKUH'A DAYALI BİR FIKIH İMKANINA DAİR (2)

Günümüzde de öyledir. Bir takım tarikatlar var. Ve tarikatların liderleri. Şu kadar insana hakim durumdadırlar. Bunların reyleri vardır. Siyasi partiler ve politikacılar kendi politikalarını yürütürken bunların oylarını kendi tarafına celbetmek için onlarla iyi münasebetler kurmaktadırlar.

YAHU bu kadar güzel bi makale bulmuşun oku da açılsın kapalı bıraktığın taraflar be.)))

İslam?ın en özgün bilgi sistemi Beyan bilgi sistemidir. Bu sistemi oluşturan disiplinler arasında yer alan Fıkıh Usulü, Lügat ve Kelam ilimlerinin üçünde de?delalet bahsi? omurgayı teşkil eder. Birer gösterge olan kelimelerin ve kavramların, gösterdikleri eşyaya delaletlerinin bunca önem kazanması, İslam epistemolojisinin eşyanın bir hakikati olduğu yönündeki temel esprisine dayanır.

1. Tepkisel-Kabilevi Din Söylemi

DÜCANE CÜNDİOĞLU

Prof. Dr. MEHMET GÖRMEZ

Eseri okuduğumuzda Batı medeniyetinin ürettiği siyasal lider tipleri ile inanç alanında ortaya çıkan bazı kimseler arasında yönetim mantığı açısından pek te bir farkın olmadığını görüyoruz. İnsanların firavunu Rab edinmeleriyle haham ve rahipleri Rabb edinmeleri arasında farklı sebepler de olsa aynı eğilimin olduğunu görmekteyiz.

Batı, Sanayi Devrimi ile birlikte, teknolojik üstünlüğü yakalamıştır. Teknolojik üstünlüğü yitiren Osmanlı Devleti, din anlayışını yenileyememiş, eğitim alanında gayret göstermesine rağmen, köklü reformları gerçekleştirememiş, ekonomik açıdan Kapitülasyonların ağırlığı altında ezilmeye başlamıştır. Sonunda, Osmanlı Devleti, toprak kaybetmeye başlamıştır. İşin en kötü yanı, kaybedilen topraklar, Fransızların, İngilizlerin, İtalyanların ve Rusların sömürge alanı haline gelmeyi başlamıştır. Sevr anlaşmasından sonra, Anadolu bile Yunanlılar, İngilizler, Fransızlar, İtalyanlar ve Ruslar tarafından paylaşılmıştır. İstiklal Savaşı, Anadolu?nun birkaç yıl içinde işgal kuvvetlerinden temizlenmesini sağlamıştır. İlk toparlanan Türk insanı olmuştur. Daha sonra, diğer İslam devletleri, yavaş yavaş bağımsızlıklarına kavuşmuşlardır.

Emeviler, hilafetin Muaviye'ye geçişiyle birlikte, Beyt'in yani siyasi iktidar'ın kendilerine geçtiğine, bundan dolayı da Ehl-i Beyt olduklarına inanıyorlardı. Onların kendilerini Ehl-i Beyt olarak gördükleri, bizzat Ömer b. Abdilaziz'le halife Velid arasında Hacac'la ilgili geçen bir diyalogdan anlaşılmaktadır. Bu konuşmada Ömer b. Abdilaziz, "Haccac bizden, Ehl-i Beyt'tendir" demiştir.

Kaldı ki bu kavramlar, İslamcı söylemin ilk temellerindeki öze bir çağrıdır ve Kur'an, aklı çalıştırmaya ve burhanı talep etmeye teşvik eder.

acaba okunuyor mu?!

Hasan ONAT,

2. Aklidir; ki bunun aracı akıldır; öğrenilecek objeler de makulattır, yani soyut mefhumlardır.

?Ama hayır, siz bu dünya hayatını tercih edersiniz, ne var ki gelecek hayat daha hayırlı ve daha kalıcıdır.? (87 A?la 16-17)

el-Hatib el-Bağdadi, Kitabü'l-Kifaye fi İlmi'r-Rivaye, Haydarabad 1357, 120.

Akıl salt bir kabiliyet olunca, onun, verisiz hiçbir muhakeme yapamayacağı ve hiçbir sonuç üretemeyeceği gerçeği ortaya çıkar. Tıpkı program yüklenmemiş bir bilgisayar gibi.

Fakat Kur'an'ın kendi metninden kaynaklanan bazı anlama problemleri, mezheplerin ve fırkaların doğmasının doğrudan doğruya sebebi değildi. İslam tarihinde ortaya çıkan fırkalar, genelde siyasi, beşeri, sosyal ve dünyevi sebeplerle teşekkül etmiştir. İnsanlar veya fırkalar, bu amaçlarını gerçekleştirmek uğruna, kılı kırk yaran akılalmaz yorumlar ve teviller yapmışlardır. Neticede her mezhep, fırka, tarikat ve cemaat, farklı bir Kur'an tasavvuru oluşturarak ona Allah'ın yüklemediği misyonlar yüklemiştir.

Kur'an tefsirlerinde ve ya meallerinde de bu yöntemin kullanılması kuran a ihanet değil, tam aksine allah ın maksat ve muradının tam anlaşılmasına dönük sadıkane ve alimane bir ameldir.

Hatib el-Bağdadi, Şerefü Ashabi'l-Hadis, 6.

Eğer, Alevilik olgusu dini bir zeminde tartışılacaksa, öncelikle Aleviliğin kökeni, günümüze kadar ki tarihi seyri ve İslam dini hakkında bilimsel nitelikli doğru bilgiye ihtiyaç vardır.

Erdoğan, Mustafa, "Muhafazakarlık: Ana Temalar", Uluslar Arası Muhafazakarlık ve Demokrasi Sempozyumu, İstanbul, 2004.

2. Vahiy, önerme ve hükümleriyle muhataplarının aklını inşa etmeyi amaçlar. Mesela?Düşmanlık, yalnızca zalimleredir? (2.193), ?Allah, kendisi için merhameti prensip edinmiştir? (6.12), ?İnsan başıboş yaratılmamıştır? (75.36) gibi?

Kapitalin bu büyüme yönündeki dinamikliğine rağmen Chomsky onun yalnız başına büyüyüp genişleyemeyeceğini, onun gelişiminin ancak devlet tarafından kendisine yol açılıp kolaylaştırıldığında mümkün olabileceğini açık bir biçimde ortaya koymaktadır4.

?Tefakkuh etmek? mi, ?fıkıh okumak? mı?

İslam tarihinde, "Din'i, insan veya insanlara itaat etmek ya da imama itaate tmek. " olarak algılayan "karizmatik liderci " veya " Kurtarıcı bekleme " şeklindeki politik din söyleminin pek çok tezahürüne rastlamak mümkündür. Bunların başında Keysaniyye, Mansuriyye ve Muğiriyye başta olmak üzere bütün Şii Gulat hareketleri, Onikimamiyye Şiası , İsmaililik -Hasan Sabbah Fedaileri-, Batınilik, Karmatiler, Zeydilik, Dürzilik, Nusayrilik, Kadıyanilik, Babilik-Bahailik, Şeyhilik, Oniki İmam'ın masumiletini ve imamete hak sahibi olduklarını savundukları sürece Kızılbaş Alevilik ve benzeri ekoller gelmektedir. Politik-Karizmatik liderci din söyleminin İslam düşüncesindeki bütün tezahürlerini geniş bir şekilde incelemek bu makalenin sınırlarını aşmaktadır. Ancak bu tezahürlerin hemen hemen tamamının Şii kültür havzasıyla doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkisinin olduğu bir gerçektir. Bu bakımdan Şia'nın inanç, ibadet, ahlak ve ilim anlayışlarında bu söylemin ne kadar etkili olduğu üzerinde kısaca durmak istiyorum. Aslında bu inancın insanlık tarihinde daha önce tezahürleri bulunduğu bilinmektedir.

Hüseyin Atvan, el-Emeviyyun ve'l-Halife, Beyrut 1986, 13.

Bkz., Kazi Abdulcebbar, Şerhu Usuli'l-Hamse, Kahire 1965, 88-89, 742.

Cenab-ı Hak, sana Mümin hanımlar bey?at etmeye geldiklerinde onlardan şu şartlar dahilinde bey?at al: 1. Allah?a ortak koşmamak, 2. Hırsızlık yapmamak, 3. Zina etmemek, 4. Çocuklarını öldürmemek, 5. İftirada bulunmamak, 6. Herhangi bir mar?uf emrine karşı gelmemek.

1979?lardan sonra, ?İran İslam Devrimi?nin ideologlarından? birisi olan Ali Şeriati?nin ve devremin lider kadrosunda yer alan Mutahhari, Beheşti gibi Şii yazarların, hemen bütün eserleri, üstelik de Türk okuyucusunun gözüne hoş gelecek şekilde rötuslanarak Türkçe?ye çevrilmiştir. Bu kitaplar, bir yandan Türkiye?de mevcut olan Sünni anlayıştaki çözülmeyi hızlandırırken, diğer yandan da, daha radikal, siyasi içerikten de yoksun olmayan?Harici karakterli? bir din anlayışının şekillenmesine katkıda bulunmuştur. (Bk. Onat, ?İran İslam Devriminin Getirdikleri Üzerine?, Türk Yurdu, cilt 10, sayı 38, Ekim 1990).

19. yüzyılda gelişerek ortaya çıkan liberalizmin temel vurgulan eşitlik, özgürlük, bireycilik ve akılcılık gibi temalar üzerine idi. Liberalizmin moral, ekonomik ve politik istekleri ise, bireysel farklılıklara tolerans, bireylerin rasyonel seçimlerine saygı, katı sosyal hiyerarşilere karşıtlık, bireylerin fırsat eşitliğine bağlılık, sosyal ve ekonomik meselelere hükümetin müdahalesine karşı olma ve diğer tüm isteklerin elde edilebilmesi ve korunabilmesi için sivil ve kişisel özgürlüklerin elde edilmesi gibi durumlardı8.

2- Basar : Sağlam tecrübe ve müşahede .

Oysa bu sığ, romantik tarih algısı, bizi nesneleştiriyor, tarihi de yok ediyor; dolayısıyla zihnimizi körleştiriyor.

paylaşım için teşekkürler. okunması dileğiyle.

Modern hayatın?indirgemeci? tasavvuru

- Peki İsmaililik ile Hıristiyanlık arasında bir ilişki var mıdır?

Allah razı olsun canım kardeşim. bence o senin tuttuğun aynadan kendine yansıyanlar. biz kim mücevher olmak kim..

Kur?an İlimleri konusunda muhalled bir eser kaleme almış olan Süyuti şöyle der: ?Sahabeden hiç kimse, Kur?an?dan 10 ayet ezberleyince, onların manalarını iyice anlamadan ve anladıklarını hayatında uygulamadan diğerlerine geçmemiştir.?

Bu benim içeriden yenilenme stratejisi olarak isimlendirdiğim yenilenmedir. Bana göre, Arap İslam kültürü ile ilgili olarak, bu stratejinin birbirini tamamlayan iki aşamada gerçekleşmesi gerekir: Kültür tarihimizin yeniden yazılması aşaması ve modernlik ve çağdaşlık değerlerinin kültürel açıdan kökleştirilmesi aşaması. Bu iki faaliyetle ne kastettiğimizi kısaca açıklayalım:

Efendimiz?in tefakkuhuna işte harika bir örnek: Cabir?in nakline göre bir sefer sırasında bir zat kafasından yaralanır. İhtilam olur ve yanındakilere kendi durumundaki birinin teyemmüm etmesine ruhsat olup olmadığını sorar. Onlar?Sen suya ulaşabiliyorsun? diyerek cevaz vermezler. Bunun üzerine gusleder ve ardından vefat eder. Bu olay dönüşte Rasulullah?a aktarılır. Allah Rasulü?nün tepkisi çok şiddetli olur. Aynen şöyle:

4) Veli: Allah'ın yakın dostu olmanın en öncelikli şartı onun birliğine inanmak ve duygusal olarak onu sevmek, ona saygısızlık yapmaktan korkmak ve ona itaat etmektir. Böyle bir imanı gerçekleştiren, diğer taat ve emirlere nazaran en büyük itaati ve ahlaklılığı gerçekleştirmiş olur. Bu konuda unutulmaması gereken, dostluğun ve sevginin kaynağının Allah olduğudur. İnanan herkes Allah'ın velisidir, dostudur. Kur'an bu gerçeği şöyle dile getirmektedir: " İşte burada yardım ve dostluk, Allah'a mahsustur. Mükafatı en iyi olan O, en güzel akibeti veren yine o dur."

YA YENİLENECEZ YA DA ZORUNLU OLARAK LAİK'İZ ... Fazlur Rahman.

Tasavvur gömleğin ilk düğmesidir. O yanlış iliklenmişse, gerisi doğal olarak silsile halinde ilk yanlışı sürdürecektir. Tasavvurda başlayan yanlış, son düğme olan eylemde gizlenemez biçimde ortaya çıkacaktır.

Halkın bu büyük birliğini başarılı bir biçimde sağlayan kurumlar eğitim sistemi ve ordu idi. En azından tüm belli başlı ülkelerde ilkokul zorunlu oldu ve aynı şekilde pek çoğunda insanlar askeri eğitimden geçirildi. Okullar ve ordular dilleri, sivil görevleri ve ulusal bağlılığı öğrettiler. Bir yüzyıl içerisinde iki "ulus"a sahip ülkeler -fakir ve zengin, Normanlar ve Saxonlar- kendilerini bir ulus olarak görmeye başladı; Büyük Britanya örneği alındığında artık herkes "İngiliz" olmuştu12.

Bir iyilik edebilmemiz için bedenimiz için yapılan harcamalar, dünyamızın ayakta durması için gerekli masraflar, bizim ürettiğimiz iyilikten çok çok fazladır. Mesela, bir an sadece bir defalık?Elhamdülillah? diyerek nefesimizle, sesimizle ürettiğimiz şükür için, yıllar öncesinden peygamberler gönderilmiş olması, onların sözünün ve sesinin yüzyıllar içinde milyonlarca güzel insanın akıl almaz çileleriyle bize ulaştırılmış olması gerekmiştir.

Bunlar bizim önerdiğimiz ve gerçekleştirmek için gayret ettiğimiz içeriden yenilenme stratejisinin ilk ekseniyle, yani kültürel tarihimizin yeniden inşası ile ilgili tartışmalardı. İkinci tartışma ekseni, çağdaş modernitenin değerlerinin kültürel kökleştirme ameliyesine tabi kılınmasıyla ilgilidir. Konu esasen bugünü geçmişe aktaran ve böylece onda kökleşmeyi sağlayan köprülerin inşa edilmesiyle ilgilidir. İlk eksenin yönelimi geçmişten günümüze doğrudur, ikinci eksen ise günümüzden geçmişe yöneliktir.

İslamcıların kullandıkları sözcükler, bazen de fıkhi ıstılahlar olup, sorgusuz-sualsiz tatbik etmeyi, tereddütsüz itaat etmeyi gerektiren farz ve vacib hükmü taşıyan şeriat ve farz anlamındadır, çünkü her emir vücubiyet bildirir. Hadleri uygulamaktan kaçış yoktur.

İnsanın insanlığı hayvanlığına kurban edilmiştir.

Bu görüş açık ifadesini Gramsci'de bulmaktadır. 0nun "genişletilmiş devlet" kavramı politik ve sivil toplumu bir araya getirmekledir. Devlet, sadece yönetim mekanizmasından oluşmamakta, fakat aynı zamanda basın, sendikalar, kilise ve kitle kültürü gibi mevcut güç ilişkilerini stabilize eden sivil toplumun tüm yönlerinden de meydana gelmektedir16.

Yeri gelmişken belirteyim: son yıllardaki?Kur?an okuma ve anlama? çabaları, ne yazık ki yukarıda aktardığım süreci tersine çevirememiştir. Hatta, klasik dönemlerdeki bu sürecin tam ters dönmüş modern bir versiyonu haline gelmiştir. Çünkü bu çabalar, vahyi inşa edici bir özne haline getireceği yerde, vahyi üzerinde beyin fırtınalarının estirildiği, zihin egzersizlerinin yapıldığı bir?yap-boz? haline getirmiştir. Sonuçta modern tasavvurla klasik tasavvur aynı gözede, vahyi nesneleştirme gözesinde buluşmuşlardır.

Taberi, II, 1567, 1577; İbnü'l-Esir, el-Kamil, V, 183.

III. Din Alanındaki Sorunların Tarihsel Arkaplanı

Neticede Şii ve Sünniler arasında siyasal iktidarı ele geçirmek ve mevcut iktidarlarını meşrulaştırmak, insanlar arasında ayrıcalıklı bir statü elde etmek veya menfaat temin etmek için Ehl-i Beyt?i kullanan pek çok kimse, grup, mezhep ve tarikat ortaya çıkmış, hala da çıkmaya devam etmektedir.

Sevaplar biriktirilebilir mi?

Günümüz itibariyle?gelenekçilik? olarak kavramsallaştırılan ve sadece kendi geleneğini esas kabul eden ve sadece bu gelenek tanımını bir ideoloji haline getiren söylemler?in aynı zamanda kendilerine modernizm karşıtlığı-mistisizm taraftarlığı-postmodernistlik gibi bir misyon da belirlediği görülmektedir. Oysa?gelenekçilik? ideolojisinden bağımsız olarak kapsayıcı ve bütüncül olarak?geleneğimiz?e baktığımızda bugüne dair pek çok ders, ipucu ve açılım sağlayabiliriz. Bunu yapabilmemiz için de bugüne kadar günyüzüne çıkarılmamış, hasır altı edilmiş, geleneğimizin eksik yönlerini ifade eden resmi Sünnilik ve Şiilik dışında kalan yönlerine ışık tutmalıyız. Örneğin Mutezile, Zeydiyye, İbadiyye ekolleri ve mirasları halen keşfedilmeyi bekleyen önemli bir külliyata sahiptir. Ayrıca 19.-20. yy?da ortaya konan Hind-alt kıtası, Güneydoğu Asya İslami düşünce ekolleri ve mirası da Arap-Türk-İran ilim havzasının cahili olduğu bir alandır.

2) İman : Allah'ın birliğini, Peygamber'in getirdiklerini doğrulayan, bunlara samimiyetle inanan ve Ahirette tek başına hesap vereceğini kabul eden kimse mümindir. Allah, hiç kimseyi doğuştan mümin veya kafir yaratmamıştır. İnsanlar, bu imanı özgür iradesiyle ve bütün bilgi aktlarını kullanarak gerçekleştirdiği takdirde mümin ve müslüman olur. Geçerli bir imana sahip herkes imanı bakımından, Allah katında eşittir. İman ve amellerde sorumluluk kişiseldir. İslam, sorumluluğun, mükafatın, suç ve cezanın ferdiliği üzerinde önemle durur. Çünkü Araplar atalara tabi olmayı veya bir kabileye mensup olmayı haklılıklarına gerekçe gösteriyorlardı. Bedevi hayattan gelmeleri ve Karizmatik toplum anlayışına sahip olmaları dolayısıyla, kabilenin bütün fertlerinin şeref ve itibarda, suç ve cezada ortak olduklarına inanmaktaydılar. Kişisel başarılardan çok mensup olunan kabilenin başarısı esastır. İslam'a ilk anda girmekte zorlanmalarının sebebi de, buydu. Bu dini kabul ettikleri takdirde, kabile olarak izzet ve şereflerini kaybedeceklerine inanıyorlardı.

Sonsuzluk, ölümün siyah kapısının ardında, bir eliyle o kulptan tutmak ve bırakmamak; hayatı heder olmaktan kurtaracak sağlam bir sığınma?

72. Füllani, İkazu'l-himem, Hind tab'ı, s. 140-152; Suyuti, Cezilu'l-mevahib fi'htilafi'l-mezahib, Süleymaniye no: 1030 vr. 48/b-51/a; Murtaza Zebidi, Ukudu'l-cevahir, İst. 1309, s. 9.

03.02.2009

Bu anlamda İnşa çağı, ibda çağı ile esen ruh ve dalgalanan heyecanı yeniden oluşturma, bir anlamda devrimi sürdürme, İslam'ın ibda çağında başlayan tarihi yürüyüşünü meydan okuyucu bir dinamizmle devam ettirme, ihya çağlarından kalma donuklukları da aşmanın adıdır.

Bazıları Ehli-i Beyt'in Hz. Peygamber'le hanımlarından, bazıları Hz. Peygamber, hanımları, kızı Fatıma, Hz. Ali, Hasan ve Hüseyin'le Selman'ı Farisi'den, bazıları Hz. Peygamber, Fatıma, Ali, Hasan ve Hüseyin'den, diğer bazılarına göre 12 imam, Hz. Peygamber ve Fatıma'dan, bir kısmına göre Peygamber'e akraba olan bütün Haşimilerden, diğer bir kısmına göre de, Hz. Peygamber'in bütün ümmetinden ibarettir.

26- George Lukacs, Lenin; A Study of His Tought (London 1971, ilk baskısı 1924), s.13

güncel...

Hepimiz için duam: ?Rabbim! İlmimizi ve fehmimizi artır!?

" İmamların Kureyş?ten olması" rivayeti konusunda her mezhep mensubu, birbirinden farklı görüşler ileri sürmüştür. Hariciler, bazı Mürciiler ve Mutezile?nin çoğunluğu hariç, diğer mezhep mensupları, bu rivayeti devlet başkanının Kureyş?ten olması gerektiği şeklinde yorumlamışlardır. Ancak hiç kimse bu rivayetle ilgili Maturidi?nin yaptığına benzer bir yorum yapmamıştır. Maturidi, diğerlerinden farklı olarak, diyanet-siyaset ayrımına giderek bu rivayetteki Hilafetin Kureyş'e tahsisini, diyaneten değil siyaseten doğru olduğunu savunmuş ve bu görüşünü şöyle açıklamıştır: Dini açıdan, imam olacak kişinin öncelikle Allah'tan en çok sakınan, insanların problemlerini çözmede en basiretli ve onların yararına olan şeyleri en iyi bilen birisi olması gözetilmeli ve bu şartları taşıyan kim olursa olsun imamete getirilmelidir. Çünkü Allah'ın kitabında böyle istenmektedir: " ... Muhakkak ki Allah yanında en değerliniz, Ondan en çok sakınanınızdır. .." Ayrıca malların ve ırzların emanet edileceği kişilerde takva özelliğinin aranması da, bunun delilidir. Çünkü bu görevi takva vasfı ile yerine getirebilirler. Bu bakımdan diyanet açısından gözetilmesi gereken şey takvadır.

Kurmay kızacak.. sööliyim.. siz benim eklediğim konulara gereksizmi diyorsunuz bakem diyecek. neyse gelene kadar başlık almış başını bitmiş olur görmez nasıl olsa.:)))

Türkiye?de, radikal eğilimleri ile tanınan İBDA-C ve Hizbullah?ın dışında herhangi bir dini örgüt yoktur. Bu örgütlerin çok ciddi taban bulabildiği de söylenemez. Ancak, hemen her dini gurubun içinde, radikal eğilimli bireylerin mevcut olduğunu görmezlikten gelmek de mümkün değildir. Şiddet yanlısı olmak, normal sınırların ötesinde bir davranış biçimidir. Dindar insanlarda görülen bu normal dışı eğilimlerin benzeri, dindar insana karşı olan bazı kimselerde de görülmektedir. Yok ederek, yıkarak sorun çözmek isteyen, önyargılarla insanları mahkum eden her insan, kim olursa olsun, tedaviye muhtaçtır.

Makrizi'nin nakli herhangi bir şekilde senet zikretmeksizin yapılan bir nakildir. Hz. Peygamber ümmetinin 73 fırkaya ayrılacağını bunlardan 72'sinin cennete gireceğini, birisinin giremeyeceğini anlatır. Tabii İslam'ın telakkisine bu daha da yakın bir hadis. Çünkü Kur'an-ı Kerim'de Allah'a şirk koşanlardan başka herkesin -müslümanlar kastediliyor- Allah tarafından affedileceği ifade edilmektedir. Fakat Makrizi'nin bu nakli değil de Makdisi'nin "elbed'ü vettarih"te ifade ediliyor. Mesudi bunu daha çok 73'ten 72'sinin cehenneme gideceği şeklinde "Murucu'z Zeheb" adlı kitabında belirlemiştir. Kur'an-ı Kerim'de "Allah, şirkten maada, dilediğini affeder, fakat şirk koşanı affetmez." buyurulmuştur. Bu bakımdan bu ikinci nakil daha uygun olmasına rağmen, müslüman alimlerce bir iltifat görmemiştir.

böyle bir yolun okunurluğu düşürme riski her zaman mevcut kabul... lakin ben olabildiğince çok kişiyi değil olabildiğince şuurlu bireyi muhatab almaya çalışıyorum bu başlıkla... velhasıl nicelikten ziyade niteliği önemsiyorum vesselam...

Tarihten ibret almak, birlik ve beraberliğimizi titizlikle korumak vazifesinde uyarıcı olmak üzere bu çatışmalardan80 bazılarını -muteber İslam kaynaklarından- naklediyoruz:

Akıl ve muhakeme, ilk iki esasla aynı türden değildir. Haber ve tercübe / müşahade, akla veri sunarken akıl, o verileri değerlendirerek bir sonuca varır. Yani akıl bir kabiliyettir, bir malzeme, bir veri değildir. Muhakeme de bu kabiliyetin fonksiyonudur.

- Diğer mezheplerin bu hadisle ilgili görüşleri nedir. Mesela Şii alimler bu konuyla ilgili olarak ne diyor?

Modern hayat manevi değerleri de tüketime sunmuştur. Fransız sosyal bilimci Jean Baudrillard, ?Geleceğin ilkel toplumu? dediği Amerikan kültürünü?Bir çöl gibi trans-estetiktir? diye tanımladıktan sonra şu çarpıcı tespiti yapar: ?Tüketicinin zihninde, otomobilin maddi gerçeğiyle metafizik mutluluk kavramı aynı şeydir.?

Din, aslında iki şeydir: 1-Başta kendi varlığımız olmak üzere, içinde kendimizi hazır bulduğumuz nimetlerin sahibine minnettarlık duyma, şükretme ; 2-İnsan cinslerimize karşı empatiyle, şefkatle davranma; onlara adaletsizlik, haksızlık yapmama . Bunların gerçekleştirilebilmesi için insanın büyüklenme , kendini yeterli görme ve nankörlükten kaçınması, arzularını kontrol etmesi ve ahlaki yanını aktüelleştirmeye izin vermesi gerekir.

AKIL/NAKİL İLİŞKİSİ ÜZERİNE BAŞARILI BİR MAKALE...

MARMARA ÜNİ. İLAHİYAT FAK. - İSLAM MEZHEPLERİ TARİHİ ANA BİLİM DALI

İslam Peygamberi, kadını ve erkeğiyle bütün beşerin peygamberidir(7. A raf,158), bütün insanlara müjdeci ve uyarıcı olarak gönderilmiştir. ( 34. Sebe,28) Onun getirdiği aydınlıkta dünya hayatını tamamlayan kadın ve erkeğe cennet vardır:?. İster erkek, ister kadın olsun, Allah?a inanmış olarak kim hayırlı iş yapmışsa? (40. Mumin,40) Allah, erkek veya kadın olsun iş görmüş kişinin emeğini boşa çıkarmayacağını bildirmekte(3. Alu İmran,195), hayırlı işlerde yarışılması emrini vermektedir.( 2. Bakara,148;5. Maide,48)

Dinin, ?yeni bir uygarlık yaratılması? gibi bir hedefin gerçekleşebilmesi için motor görevi görebileceğinin düşünülmesi bile hoş karşılanmamıştır.

Hadis Taraftarları, sahip oldukları zihniyet gereği, Kur'an'dan çok asarla meşgul olmuşlar, mesailerini daha çok hadisleri ve asarı dinleme, rivayet etme, onları fıkhi veya akidevi konulara göre tasnif ederek yazıya geçirmeye harcamışlardır. Dolayısıyla, isnatla rivayet etmek veya hadis rivayeti, dinin korunması olarak görüldü. Bu yüzden, eserlerine Sünnet, hadis veya asara tabi olmanın faziletiyle ilgili özel bölümler veya başlıklar koymuşlardır.

Sözün özü: Tasavvurumuza tam yüz santimlik metre ve tam bin gramlık kilo daha baştan yerleştirilmiştir. Fakat insan bunları yanlış kullanarak aşınmalarına sebebiyet vermekte, sonuçta eksik kiloyla ve eksik metreyle tartıp ölçmekte, alıp satmaktadır. Hem kendini aldatmakta, hem de başkalarını.

defterleri sağdan verilenlerin dosyası:)))

İnsanların kendilerini?kendileri? yapan belirleyenleri tanımladıkları ölçülerin ana mantığını oluşturan kimlik algısı aynı zamanda insanın Allah?a, kendine ve topluma karşı yabancılaşma sorununun çözümünü ve kaynağını da bünyesinde barındırmaktadır. Kimlikleri ana hatlarıyla iki farklı kategoriye sokan iki zıt anlayış?ın irdelenmesi bunun için önem arzetmektedir. Bu iki zıt anlayış; Kimliğin merkezine belirleyen olarak değerlerin, fikirlerin mi alındığı yoksa gücün, ve bu gücü simgeleyen liderin mi alındığında yatmaktadır. Dr. Hamdi Kalyoncu?nun sistematik olarak hazırladığı eseri de bu açıdan önemli bir boşluğu dolduruyor.

Ancak hangi kelime ve kavramların nerede birinci, hangilerinin nerede ikinci şekilde kullanıldığı tartışmalıdır.

İnsan değil ama onun imajı kurgulanabilir, manipüle edilebilir bir şeydir.

Türkiye'de, topluma yön vermek ve fikir üretmek durumunda olan aydınlar, özellikle son bir asırdır, "din" olgusunu pek fazla önemsememişler; hatta bir kısmı, "çağdaşlaşma"nın, "modernleşme"nin bir "bütün" olarak "batılılaşma" olduğunu, ancak "batılı olmakla" kurtulmanın mümkün olacağını iddia etmişlerdir.(M. S. Aydın, "Türkiye'de Din ve Modernleşme İlişkisi Üzerine Bazı Düşünceler", Türk Yurdu, c. 17, sayı 116-117, Nisan Mayıs 1997, 17). Bu durum, Cumhuriyet'le birlikte, din alanının büyük ölçüde kendi kaderine terk edilmesini -bir anlamda yeraltına çekilmesini- beraberinde getirmiştir.

Bir taraftan liberaller devleti, bilhassa monarşik devleti ortadan kaldırmayı ve böylece pek çok karar mekanizmasından onu uzaklaştırmayı düşünürlerken; öte taraftan ısrarla devleti rasyonel reformculuğun merkezine yerleştirmeye gayret göstermekteydiler. Mesela İngiltere'de "Corn Laws"ın kanun olarak çıkarılması kuşkusuz yabancı rekabetçilere karşı yerli pazarları koruma işinden devleti uzaklaştırmak için uzun mücadeleler sonunda gerçekleşebilmişti. Fakat aynı on yıl içerisinde neredeyse aynı parlamento "Factory Acts"ı çıkarmıştı ki bu, iş ve çalışma şartlarını düzenleme işine devleti sokmak İçin uzun bir çabanın başlangıcıydı 9.

Buraya kadar söylediklerimiz, tasavvurun düşünce ve eylemin mihengi olduğunu ispatlamak için yeterlidir. Yani, hayat ağacının meyvesi, o ağacın tohumu olan tasavvurun cinsine göre şekillenir. Ya da bir insanın fizyolojik varlığına, o insanın genleri istikamet verir. Tasavvur anlam tohumunun neşvünema bulduğu entelektüel rahimdir. Düşünce, ilk defa orada döllenir.

Daru't-Takrib beynel mezahibil İslamiyye dediğimiz faaliyetler, bu asrın başında Ezher bünyesinde başlatılmıştır. Güzeldir, iyidir. Semeresi alınmış, alınmamıştır. Bunu düşünmüyorum. Herhangi bir faaliyetin semeresi bugün de alınabilir. Şu kadar sene sonra da alınabilir. Semere istikbali uzak olan bir şeydir, alınacaktır İnşaallah.

Gazzali, şöyle bir soru sorar: ?Nasıl olur da insan, ihtiyaç duyduğu hadde ulaşıncaya kadar, tasavvuri bilgiden mahrum sayılır?

34- Chantal Mouffe, a. g. m., s.5

Çünkü dünyevileşmiş İsrailoğulları, peygamberleri aracılığıyla gerçekleştirilen doğru hayat tasavvuru inşasına karşı, dünyevileşmiş bir hayat tasavvurunda körü körüne direnmişlerdi.

Modern hayat bu perspektifle okunduğunda, insanlık tarihinin en büyük şanssızlığı olduğu gibi, en büyük şansı olma potansiyelini de içinde taşır.

Farklı din söylemleri ve düşünce ekolleri bu açıdan analiz edildiğinde, içinde yaşadıkları sosyo-politik, felsefi ve kültürel ortamın da tesiriyle, bu psikolojik tipolojilerden birisinin veya bir kaçının, sosyal, dini ve düşünsel hayatın şekillendirilmesinde ve kurumsallaşmasında ön plana çıktığı veya dikey paradigmalar halini aldıkları görülür.

Yeninin birikmişten bağımsızlaşması da bir başka ahlak, mesela kahramanlık ya da özgürlük ahlakı açısından saygıdeğerdir. Dolayısıyla buradaki özerklik ya da bağımsızlık iddiasındaki tecrübi dünyayı baskılamak ve ezmeye çalışmanın acımasızlık olduğunu düşünüyoruz. Doğrusu modernliğin, avangardlığı, bohemliği ve orijinalite tutkusunu güden burjuva aşırılıklarını kendi içinde anlaşılır bulmak daha yerinde bir tutum olsa gerekir. İddiası zaten marjinalite olup, en büyük korkusu paylaşmak ya da paylaşılmak olan; bunu hissettiği yerden kaçan eğilimlerden sosyal tahribat beklemek bir başka aşırılık değil midir? Geleneğin tahribatını mesnet kılıp, marjinaliteye saldırmak dar görüşlü bir intikamcılıktan başka nedir ki?

Ardından kaşlarını çattı ve dik dik süzdü!

Gerçekten de bu, etkili, büyüleyici bir sözmüş!? (74 Müddessir 18-24)

İnsan bir şeye yöneldiği zaman aynı anda yönelir. Aklını bir kenara, duygusunu bir kenara bırakarak yönelemez. Bu anlamda duygu insanı dışarıya çeken şey, düşünce de dışarıya bildirmedir. Demek ki din esas itibariyle duygu ile başlayan bir şeydir. Devam etmek için ise düşüncenin araçlarına başvurur. Eğer din tek kişilik insana varlığın ve oluşun şuurunu kavratmak istiyorsa çoşkun ve duygulu, hayatın akıp giden gerçeklerine hitap etmek istiyorsa makul olmak zorundadır. Aksi halde o tek kişilik insan ve toplumsal hayat onu dışına atar. Bu nedenle üçü bir arada yürümeye mecburdur.

Görüldüğü üzere gene nakle karşı duran, nakille çelişen mücerred akıl değil, akla mukaddime olan nakil ve gözlemlerdir.

50- Seymour Martin Lipset, "Political Man, Social Bases of Politics" (London 1983], s.524 vd.

Dil, her iki grup tarafından da kullanılan sözcüklerin toplamıdır. Cümleler, sözcüklerden oluşur ve sözcükler yakınlaşmak ve uzaklaşmak hoş görmek veya hor görmek anlamlarını yüklenirler. Sözcükler elbiseyse anlam da bedendir. Bir çok defa eski bir lafızla yeni bir anlam ifade edilir veya yeni bir lafızla eski bir anlam anlatılır. Sözcüklerin anlamları asırlar ve nesiller boyu değişime uğrar. Dolayısıyla lafızlar hayattır, ölümdür ve diriliştir.

A. Toplu İfadeler:

Yaw bu dücane çok hayalci bir adam galiba:)) ama söyledikleri üzerinde düşünülmeye değer şeyler. onu anlamakta güçlük çekmediğimi söyleyebilirim.

kendini muhafazakar olarak tanıtanlar bundan sonra ''konserve müslüman'' tabirini kullanabilirler değil mi sayın hocam..

Aynı mantığı, dünyanın değişik yerlerinde değişik mezhep, meşrep, grup ve kliklerine mensup Müslümanlarda, farklı biçimlerde müşahede ettim. ?Peçeyi, Kur?an farz kılmıştır!? diyen Pakistanlı bir alime, ?Makasıdu?ş-Şeria?dan ne anladığını, Kur?an?ın da bir?maksadının? olduğunu hiç düşünüp düşünmediğini, maksadı gözardı ederek sadece lafız ve manadan yola çıkarak ahkam-ı şer?iyyeyi tesbit eden bir usulün bu ümmetin yükünü bundan böyle taşıyamayacağını anlatmaya çalıştım, ama nafile.

Metne yönelen bilinçler bu yönelmeyi terk ettiklerinde her terk edilen aşığın maşukuna kendini kapatması gibi, metinler de kendilerini bilince kapatır. Son olarak, soruyu belki şöyle sormak da mümkündür: Ölü metinler ne zaman geri döner? Cevap: Ölü olmayan bilinçle kendilerine yönelindiği zaman...

ve daha nice haber yorum...

Bir dünya görüşünün insanların belleklerinden silinmesi ve unutulmaya terk edilmesi vahim değildir. Asıl vahamet; o mesajın tahrife uğraması ve bütünlüğünden yoksun bir biçimde yorumlanmasıdır. Ruhsuz bir ritüele veya ritüelsiz bir ruha dönüşmesidir. Hayat felsefesi olmaktan çıkıp salt metafizik bir tecrübeye indirgenmesi, yaşamın ölçüsü olma vasfını yitirip, egemen kültür tarafından belirlenmiş bir pasifizme mahkum olmasıdır. Ama bu realitenin, maalesef dinlerin tarihi kadar eski olduğunu gözlemlemek mümkün.

Bülent Şahin ERDEĞER

Yukarıda da işaret ettiğimiz gibi yeni muhafazakar akım, tek bir grubun adı değil, itici İslam imajını benimseyen bütün dini akımların ortak şemsiye adıdır. Bu zihniyet biçimi dini anlama konusunda problemlidir. Bunlardan nasçı muhafazakar Selefilik, İslam'ın 1400 yıllık zengin kültürel birikimini dışlamakta, tahrip etmekte, diğeri ise, bakışları salt dini yorumlardan oluşan fıkhi metinlerin zahirine zihni sabitleştirerek, İslam'ın kapsamlı bakış açısını daraltmakta ve dışlamacı bir anlayışa sahip olmaktadır.

Öncelikle sayın Cabiri'nin kullandığı "içerden yenilenme stratejisi" kavramına dikkatinizi çekmek istiyorum. Bu, tebliğinin bana göre en temel kavramı olmaktadır.

81. Murteza Zebidi. İthafü's-sade , c. I, s. 282; Füllani, age., s. 75; İbn Teymiyye, Mecmuatu'r-resail, Mısır, 1966, s. 366-370; Ahmed Emin, Zuhru'l-İslam, c. II, s. 4-5; A. Metz, el-Hadaratü'l-İslamiyye, çev. Ebu Ride, c. I, s. 392-395.

Bunu Türkiye için çok tanıdık bir cümle üzerinden açayım. "Çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak" tabirini hepiniz bilirsiniz. Bu söz içerden yenilenme stratejiyle çelişmektedir. Bunun biraz daha yumuşatılmışı olan "Milli kültürümüzü çağdaş uygarlık seviyesinin üzerine çıkarmak" tabiri de aynı durumdadır. Çünkü her ikisinde de gösterilen hedef dışarıda oluyor. Orada bir yaratılmış uygarlık var, o kesin doğru biz gidip ona ulaşacağız veya orada bir doğru var biz milli kültürümüzü gidip onun üzerine çıkaracağız. Oysa bu sözün doğrusu şöyle olmalıdır; Bir çağdaş uygarlık yaratmak!

de hadi canım gayrı 1 hafta bi şey yemez/okumazsınız :)))

İbn Hişam, I, 130; İbn Sa'd, Tabakatu'l-Kübra, Beyrut 1958, I, 78.

İmamlar da?tefakkuh? çizgisini izlediler. Bunların başında gelen Ebu Hanife?nin?Onlar adamsa biz de adamız? sözü o zaman da çok gürültü koparmıştı. Rivayet alma hususunda sahabe arasından seçim yaparken?şu fakihti, şu değildi? diye ayrıma gitmesi az şey midir? İmam Malik hadisle iştigal eden iki yeğenini şöyle uyarıyordu: ?Rivayeti azaltıp rivayet ettiklerinizin hikmeti üzerinde düşünün ? demişti (el-Bağdadi, Nasiha, s. 37)

Türkiye?de, bugün bile bir aydın problemi vardır. Cumhuriyet döneminde, toplumun dini yönden sağlıklı bilgi ihtiyacını üretecek dindar aydın, maalesef yetişmemiştir. Bu durum, din alanın, dini bilmeyen dindarlarla, ya da din tacirlerine terk edilmesi anlamına gelmektedir. Bugün gelinen noktada başımızı ağrıtan laik-dindar geriliminin temelinde, dindar aydını yetiştiremeyişimiz yatmaktadır.

Akli nesneleştirme ise, malum olmanın ötesinde bizim neslimizce?bittecribe sabit? olan bir algı türü: Mahsusun karşısında yer almıyor, çünkü?makul? değil, sadece?akılcı?. Diğerinin tam karşısında yer alıyor. Asıl zaafı, vahyi kişiliğini inşa edici bir özneye dönüştürememek. Çünkü algı biçimi yanlış. Tıpkı hissi algıda olduğu gibi, bu algının yanlışı da nesneleştirme. Tek fark var, o da?hissi? değil?akli? olması.

Dinin anlaşılması ve uygulanması planında ortaya çıkan bireysel ve toplumsal yanlışlardan dolayı, dinin bütününe yönelik olumsuz tavırlar ortaya çıkmıştır.

İbn Hümam, Kitabu?l-Müsayere, İstanbul 1979, 253.

- 6O'lı yıllarda Türkiye gündemine gelen içtihat tartışmaları Türkiyeli müslümanlara ne getirdi?

Bunların hepsini birden topladığı için yani?tedvin? ettiği için bir tek kelimeyle durumu?din? diye ifade ediyoruz. Demek ki din kavramının, Kur?an?da kullanım yerlerine göre kiminde adet, kiminde yol, kiminde itaat ve bağlılık, kiminde de hüküm, kural, yargı, ceza ve mükafat anlamında kullanılması bu nedenledir.

Akıl, her ne kadar bir yaratıcının varlığını ispat etse de onun zatını asla bilemez. Ayrıca Hakikat'ı yalnızca akıl tanıyabilirse de, kendisi, sonradan yaratılan ve eksik bir varlık olduğu için, tek başına Allah'ı bilemez. Allah'ı ancak Allah'la bilebilir. Yani Allah kendisini, kalbini tasfiye etmiş ve kalp gözünü açmış kimseye bildirmekle bilebilir. Bu akılla idrak değil basiretle marifettir. Böyle bir bilgi yanılmaktan uzak, akli ve istidlali bilgiden farklı ve düzeltilmeye muhtaç olmayan en kutsal bilgidir. İbn-Arabi, böyle bir telakki sebebiyle, bilgilerinin hatasızlığını ve doğrudan Allah tarafından kalbine gönderilen ilhamdan kaynaklandığını veya Fususu'l-Hikem'in yazılış sebebinde olduğu gibi rüyasında gördüğü Resullulah'tan aldığını iddia etmiştir. O, daha da ileri giderek, Veli ve Nebi'nin aynı kaynaktan bilgi aldıklarını, Velayet vasfının Nübüvvet vasfından üstün olduğunu söylemiştir.

kafa işleriyle kimse kafalanmaz, bilakis bu işler kafayı götürür ve de kafadan...

İnsanlık muazzam bir eylemlilikle yoluna devam ediyor. Tarihsel sürecin kesintisizliği dünümüzü bugüne bugünümüzü yarına bağlıyor. Bir önceki çalışmamızda geleneğin insanlığın ortak hafızası olduğuna değinmiş insanın yeryüzü halifeliği serüvenine kattığı insani yön olduğunu hatırlamış bu insani yönünün kendine yetemeyeceğini İlahi rehberlik ile her dem ıslaha ihtiyaç hissetiğini belirtmiştik. Geleneğin bugüne uzanan görünümü olan "çağdaşlık" ve Bizim ortak hafızamızdan kaynaklanmayan, Müslümanca bir ıslah yönelişinden çok kendi kendini yeterli görerek azan Kilise geleneğine karşı yeni olan ne varsa kutsayarak hafızasızlığı dogmalaştıran Modernizm problemini irdeleyeceğiz.

Bu yüzden farklı mezhepleri, tarikatları, cemaatları, doğru-yanlış, sapık-bidat ve benzeri sınıflandırmalar yapmak yerine, insan doğasından kaynaklanan ve toplumsal yapıyla kurumlaşan farklı bilgi sistemleri veya zihniyetler olarak analiz etmenin daha doğru olacağı kanaatindeyiz.

Ekol'ün oldukça önemli isimlerinden ve 68 Öğrenci Olayları'nda fikirleriyle büyük etki yapan Herberi Marcuse'un konuyla ilgili tesbitleri Adorno ve Horkheimer'ın pesimizmini taşımakla birlikte oldukça ilginçtir.

33- Chantal Mouffe, "Introduction: Gramsci Today", Gramsci and Marxist Theory (London 1979), s.5

huseyncan... cündioğlu'nun Fazlurrahman'ın Emilio Betti ve E. D. Hirsch?in geliştirdiği Nesnel Hermeneutikten mülhem ikili hareketine yönelik üstü kapalı bir göndermesi/eleştirisi var...

kusura bakmayın yazılar çok güzel ama arada böyle latifelerde olsun demi yanii. umarım kızmazsınız:))))

Kur?an?ın, siyasi ve hukuki konularda hakimiyet yetkisini tamamen insanlara bıraktığı ve topluma ait işlerin insani birikimin sunduğu imkanlardan faydalanarak toplum tarafından düzenlenmesini ve yürütülmesini istediği çağdaş araştırmacılar tarafından da bilimsel olarak tartışılmaktadır.

sallaaaa... senin gönlün ve beynin karat'a gelmez bir elmas ve hep öyle kalır inş...

Gelelim batıniliğe. Batınilik İsmailiye'nin bir bakıma biraz daha sapmış halidir. Binaenaleyh her türlü metni batini manasıyla yorumlamak diğer taraftan batını anlama gerçek anlam olarak kabul etmek muayyen bir devrede olmuştur ama daha sonra İsmaililer de bunu reddetmek zorunda kalmıştır. Özellikle Fatımi devleti kurulduktan sonra, mesela Kirmani'nin güzel bir sözü vardır: "Zahiri alıp batını ortaya koymak, batını bertaraf edip zahirle amel etmek, ikisini de tecviz edip zahirle amel etmek, ikisini de tecviz etmez." Bu söz Zahirle batını beraber götürmek manasındadır. Düşünür Kirmani ki bu zat İsmailiye'nin önde gelen alimlerinden birisidir.

Sezal, İhsan, Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar, Ankara, 1981.

Bu yeniden inşa için bir tasavvurun imhasıdır. Bakınız aynı vahiy, müminlerin kar-zarar kavram çiftini içeren?ticaret? tasavvurunu nasıl inşa ediyor:

Tabakalar kurumsallaşmış değil de, biraz gayri resmi tabakalanma. Herkes kendi durumunu idrak eder halde böyle bir kurumsallaşma yoktur. Şimdi bizde meselelere yahudi ve hıristiyanlarda, özellikle hıristiyanlarda olduğu gibi ruhani bir cevap verme bahis konusu değildir. Binaenaleyh hiç bir müçtehidin bu manada selahiyeti yoktur. Şii İslam'da imamların ruhani velayeti vardır. Bizim tabakalar dediğimiz insanlara onların ilmi rivayetlerinin kifayetlerinden dolayıdır.

?Hakkında ilmin olmayan birşeyin peşinden gitme. Çünkü duyma , görme , ve muhakeme , -bunların hepsi- ondan sorumludur.?

Mevcut konjonktür, biz yeterince değerlendiremesek de, Türkiye?nin önüne, ?yeni bir uygarlık yaratmayı? bile düşündürecek yeni fırsatlar koymaktadır. Bu bakımdan, kriz ortamını, hem bir mayalanmanın sancıları olarak, hem de, olumsuzlukların doygunluk noktasına yaklaşması olarak okumak mümkün görünmektedir.

b. Eleştiriye Açık olmamak

?Siz, ey iman edenler! Sizi bir cezadan koruyacak bir ticaret türü haber vereyim mi? (61 Saf 10)

Hatta birtakım ilim adamları dereceye bölünmüş usul-ü fıkıhta fıkıhçılar tasnif edilirken, müçtehid-mezhep, ashab-u temyiz, ashab-u tahriç, ashab-u tercih vs. altı yedi tabakaya bölünmüş. Bunun yanında bir mahsur ortaya çıkmıştır. Kitap ve sünnetle müçtehid arasında sanki bir mania varmışcasma düşünülmüş. Herhangi bir meselenin hükmü müçtehidin içtihadında aranır olmuştur. Bu hatalı harekettir. Bu İslam hukukunda bir manada donuklaşmanın ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Sistemin gerilemesine sebep olmuştur.

Türkiye, Cumhuriyetle birlikte, çok hızlı bir kültür değişikliğine sahne olmuştur.

Maturidi, kendi döneminde siyasi otoriteyi elinde bulunduran Samanilerin de bu tür davranışlar içerisine girdiğini, hutbelerde kendilerinden?Şehinşah?, ?Şah?, ?Adil İmam? ve?Zıllullah fi?l-Arz: Allah?ın yeryüzündeki gölgesi? olarak bahsetmeye başladıklarını görünce onları da eleştirmekten geri durmamıştır. Üçüncüsü, İmamiyye Şia?sının ve İsmaililerin masum bir imamın imametini gerekli görmeleri ve İmameti dinin asılları arasına sokmaları fikrinin bölgede yaygınlaşmaya başlamasıdır.

Bilindiği gibi İslam?da ruhban sınıfı yoktur. Hiç kimse Allah adına konuşma yetkisine sahip değildir. İslam?ın ilk asırları her açıdan örnek bir alimler zümresi meydana getirdi.

Bir kadın, erkek gibi, ilim tahsil eder, alelıtlak alim olur, müftü olur, veli olur, müderris olur, müctehid olur. Kadın, erkek gibi, vilayet sahibidir, tamamiyle hukuk-i medeniyyeye malik olur. Ukudde, muamelatta erkekten hiçbir farkı yoktur. Malında dilediği gibi tasarruf eder. Şahid olur, vekil olur, kefil olur, şerik olur, dava açar, ticaret eder, vasi olur. Umumi hayata atılabilir. Nikah umumi bir akiddir. Hukuk-i asliyeleri asla tahavvül etmez. Hudud mahkemesinin maddesinde hakim olur, tabir-i fıkhi üzere, emr-i bi?lma?ruf, nehy-i ani?l-münker vazifesi ile muvazzaf olur. Fıkıh, yalnız aile ocağını kurutmaya müncer olan vasıtaları men eder.

Dorusal zaman anlayışı, yaşama hakkını gerçek anlamıyla yalnızca en son ortaya çıkana verdiği için, aynı zamanda ona daha önce ortaya çıkanı?usulünce gömme hakkını? da vermiş olur. İşte bu bakımdan modern insanın bir diğer sorunu?usulünce gömme hakkını? nasıl en gerçekçi biçimde kullanacağıdır.

eee nerde bu çakma ulema beytuğ... kurmayım yenı bı mahluk turemıs beytuğ dıye.. asıp kesıyo hem guldum hemde hırsımdan kudurdum... bazı arkadaslarda baytug a asına oldukları ıcın baytug dıye ceavp yazmıslar..

O, kendi iç dünyasında inanmadığı halde?inandım? diyerek hem Allah?ı hem de inananları aldatacağını düşünmektedir. Fakat onu bozguncu tavır ve davranışları ele vermektedir. Kendisine?bulunduğunuz yeri fesada verip bozgunculuk çıkarmayın? uyarısını yaptığınızda, hemen savunmaya geçerek?Bakın, biz sadece ıslahat yapan reformcularız!? derler. Suçüstü yakalanan ikiyüzlülerin, savunmaya geçerken?biz? diye söze başlamaları, bir tür parmak izi bırakmaları anlamına gelir.

Buna göre ölü, hayatla arasındaki sınırı aşabilecek şekilde yeniden kendi hayat enerjisine kavuşabilir! Kuşkusuz bu paradoksal yaklaşım, Karl Jaspers?in?sınır durum? tabiriyle işaret ettiği, insanın ölümle kaçınılmaz surette sarmalandığı gerçeğinden farklı bir anlam düzlemine gönderir bizi: Nihilizmin ötesinde duran bir düşünce alanına.

Bu görevlerin İslam öncesi ve Peygamber döneminde bu kabilelerden kimlerde devam ettiği konusunda geniş bilgi için bkz. Ezraki, I, 110-11.

?Biz?li bir söylemle sadece kendileri gibi düşünen bir grubu değil, sanki bir bedende taşıdıkları birden çok yüzü, bir yürekte taşıdıkları birbirine zıt birden çok kişiliği ifşa etmektedirler.

Doğrusu, kültür içinde üst yapı ile alt yapının birbiriyle uyum içinde yer aldığı veya her birisinin aynı anda aktif ve pasif, sabit ve değişken olarak iç içe iş gördüğü külli bir yapıdır. Bu, kültürel olanın bağımsızlığını arttıran ve onda yapılacak yenileştirmenin diğer alanlardaki yenileştirmeler için de bir şart olarak kabul edilmesini gerektiren bir durumdur.

4. Vahiy, ancak bütünsel bir okuma ve derin tefekkür sayesinde ulaşacağımız maksat ve ruhuyla, hayatı inşa etmeyi amaçlar.

Başlığa çıkardığımız tefakkuh kelimesi Kur?ani bir kavramdır. Tevbe suresinin 122. ayeti, civardaki müminlerin Medine?ye cumhur cemaat gelmemelerini, ?dinde derin anlayış ve bilgi sahibi olmak için? her kesimden bir gurubun gelmesini ister. ?Dinde derin anlayış kazanmak? anlamındaki tefakkuh?un, bir farz-ı kifaye olduğu anlaşılmış olur.

Mehmed Said Hatiboğlu, Müslüman Kültürü Üzerine, Kitabiyat Yayınları, Ankara 2004.

İnsanın bu kıvama gelmesi, tek tek her eşya ve olayın parça ve bütün arasındaki paralel ve çapraz bağlantılarını bulmasıyla değil, bu bağlantıya peşinen canı gönülden inanmasıyla mümkündür. İşte bunun adı imandır ve hayatı oluşturan bütün birimlerin birbiriyle fıtri bağlara sahip olduğu inancına da?tevhid? adı verilir.

Dini tefekkür birikimi, yeni projeksiyonlar yapabilecek kıvamı yeni yakalamıştır. Bundan sonra, dini bilen?aydın? insan tipinin yetişeceğini ümit ediyoruz.

Bulaç, Ali, "Muhafazakar Dindarlık", Zaman, 28.10.2006.

e) Peygamberler'e "Al" veya " Ehl" olmanın öncelikli şartı neseb değil onun getirdiği dine inanmaktır. Bunun en bariz delili Nuh Peygamber'le Allah arasında geçen şu diyalogdur: " Nuh Rabbine dua edip dedi ki: "Ey Rabbim! Şüphesiz oğlum da ailemdendir. Senin vadin ise elbette haktır. Sen hakimler hakimisin. Allah buyurdu ki: Ey Nuh! O asla senin ailenden değildir. Çünkü onun yaptığı kötü bir iştir. O halde hakkında bilgin olmayan bir şeyi benden isteme! Ben sana cahillerden olmamanı tavsiye ederim. " Hatta Peygamberlik vazifesi, o sülale mensuplarına herkesten farklı bir imtiyaz, ayrı bir fazilet sağlamaz ve diğer sülaselere karşı bir üstünlük ve şeref iddiasında bulunma hakkını vermez.

YUKARIDAKİ SÖYLEŞİNİN İKİNCİ BÖLÜMÜ...

Bunu ispat etmenin zemini yine hayatın kendisidir ve İslam?ın yeni bir hayatı inşa etmeye muktedir olduğunun ispatı, ancak yeni bir hayat inşa edilerek yapılabilir. Bunun yaşayan bir örneğinin olmaması, İslam?ın inşa yeteneğini yitirdiğiyle değil, müslümanların yeni bir hayatı inşa liyakatinde olmayışlarıyla açıklanabilir.

Şii-Batıni yaklaşımların tarih içerisinde süzülerek ve nitelik değiştirerek Tasavvuf kanalıyla sünni dünyaya da girmesiyle beraber müslümanların genelinde kişi merkezli din, dolayısıyla yönetim algısı yerleşmiştir. ?Mürşid-i Kamil? olarak karakterize edilen ulaşılamaz insanüstü kutsal lider imajı, gaybı bilen mekandan ve zamandan bağımsız hareket edebilen istedikleri an bağlılarını görebilen onların imdadına koşabilen yarıtanrısal yetkilere sahip önlerinde eğilen kapısında eşik olunan bir ulu önderlik makamı doğurmuştur. İşte bu şekilde korkulan, saygı uyandıran, şaşırtıcı ve kışkırtıcı bir mistik kurgu içinde iktidar sağlamlaştırılır. İktidar bu şekilde dinselliğin ve ondan güç alan ideolojilerin üzerine oturur, şaşmaz bir biçimde ondan beslenir. Fakat en önemlisi iktidarın bir din haline dönüşmesi, bir iktidar dini oluşturmasıdır.

Vahyin imha ettiği tasavvur sadece?hak? tasavvuruna ilişkin değildir şüphesiz. Mesela, vahiy bir münafığın kar-zarar tasavvurunu hedefine koyar. Bakara suresinin 8-20. ayetlerinde, münafıkların çift kişilikli ve çok yüzlü tavırları deşifre edilir.

Dinin anlaşılma biçimleri, din ile özdeş gibi algılanmıştır.

Yine Hz. Salih?in, sonunda helak olan kavmi, bir?kamu malı? olan deveyi, etine kemiğine indirgediği için sınavı kaybetti (7 A?raf, 73-79). Vahye karşı direnen Firavun ise, indirgemeci tasavvuruyla Hz. Musa?nın mucizelerini büyüye indirgedi. İndirgemeci peygamber tasavvurunun, bu ümmetin başına ne işler açtığının insanı hayrette bırakan örneklerini, Üç Muhammed isimli eserimizde ayrıntılı olarak dile getirmiştik (2001, s. 123-209).

İslam'ın gelişiyle beraber etkisini yitiren Arap siyasi hayatının çekirdeği durumundaki kabilecilik anlayışı, Hz. Osman döneminde Emevi sülalesinin önemli görevlere getirilmesi ve bazı imtiyazlar elde etmesi, Ali- Muaviye mücadelesi neticesinde yeniden gündeme geldi. Hatta Sıffin savaşı, Emevilerle-Haşimiler arasında Uhud ve Bedirde yaşanan mücadalenin devamı ve ikinci savaş olarak görüldü. Özellikle Muaviye'nin Hasan'dan halifeliği teslim alması, Hz. Ali ve soyunu lanetleme kampanyasına girişmesi, oğlu Yezid'i veliahd tayin etmesi ve Yezid döneminde Hüseyin'in başını çektiği bir grup Haşimi'nin hünharca şehid edilmesi ve Haşimilere karşı baskı ve işkenceler yapılmasıyla birlikte, siyasi ve ictimai yapıda önemli bir değişiklik başladı ve yeni dengeler oluştu.

This article will assert the reasons for the emergence of the concept of conservative in its historical context. Furthermore, its connection with the Enlightenment thought will be questioned. Additionally, this article tries to find a definition by answering the question of what does the concept of conservative Muslim mean.

La ilahe , inşanın olmazsa olmaz ilk adımıdır. İllallah , muhteşem bir başlangıcı daha muhteşem bir sonla taçlandırmaktır.

İnsanı hayvandan ayıran şey insanın aklı, iradesi ve ruhu ise; insanın hayvanla ortak yanı içgüdüleri ve arzularıdır. İnsanın akıllı olması, konuşabilmesi, iki ayağının üzerinde durabilmesi, dik yürümesi, kılsız olması vs. onu teknik anlamda hayvanlardan?üstün? yapabilir.

Evet, insanlık kutsalın kapısını aralıyor, bu doğru... Ama şu soru da acilen cevap bekliyor: Postmodern kutsallıklar dinlerin özüne ne ölçüde tekabül ediyor? Yaşanan maneviyat yağması hangi anlamsızlıklara ve sapmalara yol açıyor? Nasıl bir?inanç ve mü?min? profili ile karşı karşıyayız? Mühim olan insanların maneviyata yönelmesi mi? Yoksa sahih yaşam pratiklerinin artması, doğru bir dini perspektifin oluşması mı? Bunun etraflıca düşünülmesi gerekiyor.

İbda, başlangıç, başlama, bir şey meydana getirme ve yaratıcı yenilik anlamında olup İslam tarihi açısından Hz. Peygamberin büyük çıkışı ile başlayan dönemi ifade etmektedir. Çağ kelimesinin burada bir zaman diliminden ziyade fonksiyonelliği ifade ettiği unutulmamalıdır.

Ben sizin adınıza itiraf ediyorum. ?Nasılsa çokça sevabım var, azıcık eksilse de, kenarından yense de çok şey kaybetmem herhalde? Böylece birikmiş sevaba güvenip günahın avuçlarına bırakırız kendimizi. Sormadığımız soru ise uzaktan dudak büküp seyreder bizi: ?İyi de sevap biriktirilebilir mi? Üste üste konulabilir mi iyilikler?

Bu durumda söz konusu dört boyutlu anlamlar, değerler ve kurallar bütünü?din?, bunun bir coğrafi mekanda ete kemiğe bürünüşü?medine?, bu bürünüşün mensupları?medeni? ve mensuplarınca ortaya konan maddi ve manevi tüm inşa ve imar faaliyeti de?medeniyet? oluyor.

Alevi olduğunu söyleyen insanlarımız, açıkça Allah?a, Hz. Muhammed?in Peygamberliğine ve Kur?an?a inandıklarını söylemektedirler. Bu, Alevilik olgusunun tartışılacağı zemin açısından oldukça önemlidir. Kendisini İslam?ın dışında gören, açıkça Müslüman olmadığını söyleyen bireyler, elbette olacaktır. Hatta, bunların Alevi ya da Sünni olmaları da gerekmez. Ancak, Aleviliği İslam dışı görmek, ya da göstermeye çalışmak, hem mevcut realite ile bağdaşmaz; hem de, akla ve bilimsel anlayışa uygun değildir. Aleviliğin mevcut durumu ile ilgili tespitler, bu sonucu doğurmaktadır.

Bu inanç İran İslam devriminin gerçekleşmesinde ve onun için gerekli olan sermayenin temininde önemli bir rol oynamış ve İran İslam Cumhuriyeti Anayasasınca değiştirilemez bir madde olarak benimsenmiştir.

vira bismillah...

Sünni siyaset anlayışı, yaşanan ve tecrübe edilen siyasal bir sistemin, yani pratiğin teorileştirilmesi ve idealleştirilmesi olarak; Şii siyaset nazariyesi ise, idealleştirilen bir anlayışın nazariye ve teoloji haline getirilmesi olarak gelişmiştir.

28. el-Kasas 12.

Kazanç ve kayıp?

TASAVVURUN YENİDEN İNŞASI

önerin için teşekkürler. Kur'an Tedkikleri'ni inceleyeceğim.

Ölüm hayatın ikizi

Akletmeden bir peygamberi bir şarlatandan ayırdetmemiz, akletmeden vahyi kavramamız, akletmeden iman etmemiz, akletmeden tevhide ulaşmamız mümkün değildir.

?Hz. Peygamber?in devlet başkanlığının Peygamberlik mefhumuna dahil edilip edilemeyeceği tartışması?, İmam Maturidi?nin eserleri veya onun görüşlerini aktaran birkaç eser istisna edilirse, klasik dönem kelami eserlerde rastlanmamaktadır. Bu sorun, fıkıh kitaplarında peygamberin fiillerinin veya sünnetinin sınıflandırılması tartışmalarında onun kadılık sıfatıyla veya müctehid sıfatıyla yaptığı tasarruflar ve benzeri şekillerde dolaylı olarak ele alınmıştır. Bu sorun siyasal bağlamda Müslüman düşünürler tarafından son iki asırdan beri hararetle tartışılmaktadır. Öyle ki Muhammed T. Tanci, İlahiyat Fakültesi?nde okuttuğu İslam Mezhepleri Tarihi ders notlarında bu konuya özel yer vermiştir. Ancak bugüne kadar Türkiye?de hakettiği ilgiyi görmeyen bu tartışmayı, yapılacak yeni tartışmalara bir zemin oluşturması ümidiyle, Tanci?nin ders notlarında yer aldığı şekliyle aynen aktarmak istiyorum:

Akdeniz'in diğer kıyısından, Libya'dan gelen ve bir dini devrim başlatan (323) papaz Arius bu imparatorun döneminde ortaya çıkmıştır. Bu dini devrim İstanbul'da kilisenin ve devletin temellerini sarsmıştır. İmparatorun kendisi de belli bir süre için bu devrimi benimsemiş ve desteklemiştir. Bu filozof papaz, Hz. İsa'dan birkaç on yıl sonra ortaya çıkan teslis akidesine bulaşmamış olan ilk dönem Hristiyanlığına dönüşü savunmuştur. İlk dönem Hristiyanlığı ile tek bir ilah olan Allah'a iman eden ve Hz. İsa ve Hz. Meryem'in birer beşer olduğuna inanan Hristiyanlığı kastediyoruz.

Geçmişte de çoğu putperest kültür laik bir akıl inşasına girişmişti. Fakat insanın kutsalla ilişkisini koparmada, hiçbiri bugünkü yaygınlığa ulaşamadı. Hayatın anlamı olan Allah?la insanın ilişkisini koparan modern akıl, Allah?tan ve anlamdan arındırılmış bir hayat kurmaya kalkıştı.

Bu modern insanı iflah olmaz bir kısır döngü içine itmeyecek mi? Her edebi söz gibi, Lacan?ın dile getirdiği paradoksal soru ve paradoksal cevaptan oluşan bu edebi söz, böylece gerçekte bir cevap vermekten çok bir derin soruyu hayata getirmekte. Gerçekte?usulünce gömülmedikleri için? cevabı?ölüler niçin döner? sorusunu tüketmemekte, tam tersine üretmekte yani güçlendirmektedir.

Bu algılama biçimi, çoğu kere halifeler/imamların, siyasi zulüm ve adaletsizliklerinden dolayı sorgulanmasını imkansız hale getirmiştir.

Veriniz mesainize hem de son sür'atını.

O, yöntem bakımından asırların kültürel birikimini reddeden ve sadece İncil?in köklerine dönmeyi öneren Protestanlığın önderi M. Luther?e benzemektedir. O, İslam?ın tarihsel mirasından epistemolojik usul ve beşeri pratikler alanında koparak, nassları, literal bir yorum tabi tutmaktan yanadır. İslam?ın birçok yorumunu meşru görmeyen bu tutum, doğrudan modern dünyayla uyumu hedeflemektedir. Böyle modern bir bakış açısıyla İslam dünyasının sorunlarını çözmek pek mümkün görünmemektedir.

o kadar haklısın ki üzerine laf söylemeye gerek yok.. şimdi diyecekler yine yalakalık yapıyor diye.. evet yaparım. sevdiğim bir kardeşimin fikirlerine değer veriyorum ve tasvip ediyorum. onu onayladığım için yalaka olacaksam da olurum. şeref duyarım..

Allah'a iman ise bir vicdan işi değil, vicdanla başlayan bir iştir. Kökü vicdanda, gövdesi dünyada, meyvesi ise dünya ve ahirettidir. Bu vicdan insana Allah dış dünyada görünür bir nesne olmadığı için "Allah vardır" değil, "Allah olacaktı" dedirtir. Böylece "Olması gerekiyor, nerede?" arayışı insanı Allah'a götürür, varoluş gerilimini, korku ve titremesini diri tutar. Mistik çoşku ve heyecan bunun için gereklidir.

Ehl-i Beyt kavramının belirlenmesinde önemli bir fonkisyonu olan Kur'an'ın çerçeve kavramlarının başında "Tevhid", "İman", "Takva" ve "Veli" gelmektedir. Bu sebeple öncelikle sözü edilen kavramların Kur'an'ın bütünlüğü içerisindeki anlamlarını ele almak gerekir:

İbda çağının vahyi açıklama tarzı "tebyin" idi...

7. Demokrasi ve laiklikle ilgili, Türk tarihinde mevcut olan birtakım temeller gözler önüne serilmelidir. Demokrasinin oturması, sağlıklı bir Demokrasi kültürü oluşturmaya bağlıdır. Bu ise, Demokrasinin üzerine oturacağı sosyo-kültürel zeminin sağlam olması ile mümkündür. Asırlara dayanan devlet geleneğinin kucağında saklı olan tecrübenin bize söyleyeceği çok şeyler olmalıdır.

Din alanındaki, tahminlerin çok üstünde olan bilgi boşluğu, insanların birbirlerini anlamaları için gerekli olan temel iletişim kodlarının fonksiyonel olmasını engellemekte; insanlar birbirlerini anlamakta zorlanmaktadır. Öyle ki, bırakın dindar olanla olmayanın birbirlerini anlamakta zorlanmasını, farklı gruplara mensup olan dindarlar bile birbirlerini doğru dürüst anlayamamaktadırlar.

Son iki asır, Müslümanlar açısından, belki tarihin en acı zaman diliminin adı olmuştur. 19. asrın başlarından itibaren Müslümanların yaşadıkları bölgeler, yavaş yavaş, Batılıların?sömürge? alanları olmuştur. İslam ülkelerinin çoğu, 1945?lerden sonra bağımsızlıklarına kavuşmuştur. Bugün, dünyanın en problemli ülkeleri, yine halkı Müslüman olan ülkelerdir. Öyle zannediyoruz ki, zihniyetle ilgili sorunların üstesinden gelmeden, bu gidişi tersine çevirmek biraz zor olacaktır. Eğer bütün bu olup bitenleri?kader?le izah edemeyeceksek -kaderle izah etmeye kalkışmak, sorumluluktan kaçmak ve olumsuzlukları rasyonalize etmek demektir- , sorunun kaynağının Müslüman insanın kendisi olduğunu açıkça itiraf etmemiz gerekecektir. Bütün Müslümanların, doğru düşünme, doğru anlama ve doğru değerlendirme konusunda ciddi sorunları vardır. İslam?ı doğru anlamadığımız için, sorunların kaynağını tespitte zorlanmaktayız. Sürekli dışarıdan bir suçlu arama eğilimimiz mevcuttur. Oysa, kendi geleceğini belirleme konusunda inisiyatif sahibi olmayan birey toplumların kaderini, ya dış güçlerin, ya da geçmişin belirlediği ortada olan bir gerçektir.

Diğer dinlerin bu ana insanlık yolundan ayrılmak suretiyle ayrıca birer?din? oluşturduklarını söyler ve ısrarla bu yola geri dönmeye çağırır. (Rum; 30/30, Ali-İmran; 3/112).

Bunun sonucunda hayat kendi içine kapanmış, amaç ve anlamını yitirmiştir. ?Hesap günü? inancı tükenen insan, varlığını günaha yatırmakta bir sakınca görmemiştir. Bu da, günaha altın çağını yaşatmıştır. İnsanın uyuyan tüm zaaflarını kışkırtarak uyandıran cari hayat, meleğin mahkum şeytanın hakim olduğu bir insan tasarımını?başarıyla? gerçekleştirmiş görünmektedir.

Arapça "Beyt" kelimesi, sözlükte barınak, sığınak, dinlenme ve konaklama yeri, saray veya şeref anlamlarına gelmekte olup çoğulu "Buyut" veya "Buyutat" şeklinde kullanılmaktadır. Ehlu'l-Beyt/Ehlu'l-Buyutat, Beytu'r-Racul ve Beytu'l-Kavm olarak, kişinin hanımına, çoluk-çocuğuna, kabilenin şeref ve nesebini kendisinde toplayan yetkili ve nüfuzlu kişi/kişilere veya ailelere delalet etmektedir. İslam gelmeden önce Arap kültüründe, her kabile, kendisinin misafirperverlik, binicilik, savaşma tekniği, hilm, kahramanlık ve sayı bakımından daha faziletli ve şerefli olduğunu iddia ediyordu.

Çünkü edna olan dünyaya meyletmeye yatkın olan beşeri alıp medeni kılmayı amaçlayan tek sahici kurum, din kurumudur. Sorumluluk bilinci olmadan da Din olmaz. Çünkü Din, insanı Allah?a borçlu olduğunun, dolayısıyla Allah?sız bir gelecek tasarlayamayacağının bilincine erdiren bir müessesedir.

58- Kyrıakos M. Kontopoulos, a. g. m., s.12

Gelenek meselesini tartışmak, gelenekçi serzeniş ya da şikayetlerin üzerinden değil, bu meselenin hatırı sayılır bir yaygınlıkta dile getirilmesiyle ilişkili olduğu için anlam kazanabilir. 19. ve onun etkileriyle şekillenen 20. asırlar, özerk yenilikçiliğin ürünlerini verdi ve tükendi.

ama yanlışın mezhebi olmaz.

Gerçi, İslamiyet?i, sömürge haline düşürdükleri ülkelerin Müslümanlarıyla aynileştiren ve bazı islami denen kitaplarda kendilerini destekleyici görüşleri okumuş olan bu İslamologları fazlaca suçlayacak değiliz. Devrimiz Türkiye?sinin İslamiyet?i İngilizce, Fransızca vs. eserlerden öğrenme seviyesinde kalmış bazı aydınlarının Batılıları fersah fersah geçen İslam düşmanlıklarını da ciddiye almak istemeyiz. Zira hak ve hakikat mağlup edilebilecek değildir, yeter ki onu bilenler bulunabilsin, öğretmen imkanına sahip olunabilsin. Biz bu noktada, iğneyi kendimize batırmak istiyoruz.

Roman, gazete, televizyon ve hatta internet, modern Batının insansızlaştırılan hayatında oluşan boşlukları doldurmak için icat ettiği sanal dünyalardır. İnsandan ve insan ilişkilerinin sahici sıcaklığından boşalan yer bu tür ruhsuz araçlarla doldurulmaya çalışılmıştır.

Bunun yolu bir bakıma bu hesaplamaları ya da akıl yürütmeleri boşa çıkararak olan, modernliğin iş ve işlemlerinden arınmak, ona alternatif oluşturacak ve sadece geleneklerde tınlaması olan işlerle işlenmektir. Bu işler ne derecede kapsayıcı olursa ve ne derecede işlemleri belirler bir mahiyet kazanırsa, geleneklerle olan bağımızı o derecede kurmuşuz demektir. Bu, etkinlik duygularımızı geleneğin içinden gelen bazı işlere odaklamayı ifade eder. Geleneğin yeniden üretimi ile ilişkili kapsamlı bir sürecin ön adımı da bu olsa gerekir. İşlenmeyen ve beşeri etkinliklerle anılmayan bir gelenekçiliğin içi boştur.

Büyükkara, M. Ali, "Hasan Hanefi'nin Ehl-i Sünnet Kurtuluşa Eren Fırka mıdır?" başlıklı bildirisinin müzakeresi, Tarihte ve Günümüzde Ehl-i Sünnet Sempozyumu, İstanbul, 2006.

Bu konuda geniş bilgi için bkz. Varol, 14-22.

Hafızlar içinden, ezberindeki metnin neresinde hangi konu işlendiğine dair şöyle icmali bir bilgiye sahip olanların oranı yüzde kaçtır dersiniz? Ben bu oranın yüzdeye gelir miktarda olmadığına şahidim. Bizzat ülkemizdeki hafızların Kur?an?ın muhtevasına dair bilgilerinin vahameti konusundaki tecrübelerim, beni endişelendiriyor.

İslam?ın bir?savaşçılar dini? olduğuna ilişkin iddianın dayanağı budur! Dünya bu anlamda bir?Darü?l-Harb?dir;- yani, Müslüman olmayan her ülke, bu mantığa göre, ?cihad? açılarak savaş ilan edilmesi gereken ülkedir. Acaba öyle mi, İslam?da?cihad?a, daha fazla dünya malı ve ganimet elde etmek için mi başvurulmuştur? Ve Dünya, İslam?a göre, bir?Darü?l-Harb? midir gerçekten?

42- Thomas Mc Carty, "The Critical Theory of Jurgen Habermas" (London 1978), s.20

2. Sünnetullah?tan Kadere

Her şeyden önce yüce dinimize göre hiç kimse dinde otorite değildir.

?Eylemler sonuçlarına göre değerlendirilirler.?

ürkiye?de dini savunur görünenler de, laiklik adına?dine değil, şeriata? karşı olduklarını söyleyenler de, din konusunda bilimsel nitelikli bilgiden yoksun görünmektedirler. Sorunlara kalıcı çözümler üretebilmek, öncelikle konu hakkında doğru bilgi sahibi olmayı gerektirir.

Biz burada, ekolü kimin/kimlerin temsil ettiğini yada kendisine Ehl-i Sünnet adını kullanan bütün kişilerin bunu hangi anlamda kullandıklarını ve onların tek tek siyaset anlayışını ortaya koyacak değiliz. Esasen Ehl-i Sünnet?in siyaset anlayışı, çeşitli şekillerde ele alınabilir.

500 sene önce olan bir hadiseyi İran-Osmanlı harbini mevzubahis edecek de değiliz. Hele hele Ali ile Muaviye meselelerini de bahis mevzu edip ayrılacak değiliz. Binaenaleyh 1300-1400 sene önce olan bir hadiseyi bugün irdelemekten ve yahutta bugün ortaya koyup husumet meydana getirmekten bir şey kazanacak değiliz. Onun için bizim vazifemiz karşımızda birleşmeye çalışan Hıristiyan alemi ve İslam düşmanları karşısında en azından kitapda, peygamberde, Allah inancında ahiret inancında birleşmek olmalıdır. Ben bunun ilk basamak olduğuna inanıyorum. Bu toplantının inşaallah sonu gelecektir. Bizler ve bizden sonraki nesiller de bunu devam ettirecektir. Asıl mesele İslam'da birleşmek olmalıdır.

1917'deki Rus devriminin ardından dünya devrimi umutlarının boşa çıktığını, böyle bir devrimin eğer gerçekleşseydi, "özgürlük çağının başlangıcı" olacağını ifade eden Lukacs, işçi hareketlerini desteklese de sol muhalefeti ütopist ve gerçekçi olmamakla nitelemiş; 1917 ve 23'lerin devrimci prensiplerine dönmenin imkansızlığını vurgulamıştır"26.

Bu itibarla gelenekçi söylemde, itikad, ibadet, ahlak, siyaset ve kültürle ilgili pek çok konu imanın şubeleri altında incelenmiştir. "Dinin asardan ibaret " olduğunu iddia eden bu anlayışa göre, hadisler ve asar Usulü't-Tevhid, Va'd ve Vaid, Allah'ın sıfatları, Cennet ve Cehennem, Allah'ın yerde ve gökte zatını isbat etmek için yarattığı deliller, melekler ve vazifeleri, Nebilerin kıssaları, zahid ve evliyanın haberleri, fakihlerin görüşleri, Arap ve Arap olmayan kıralların siretleri, geçmiş ümmetlerin kıssaları, Resulullah'ın megazisi ve seriyyeleri, hukuki kararları, hutbeleri, vaazları mucizeler, hanımları, çocukları, yakınları ve ashabı ile ilgili bütün bilgileri ve Kur'an'ın tefsirini, sahabenin ahkamla ilgili sözlerini, müctehid fukahadan kimin ne görüşü benimsediği konusundaki bütün bilgileri içerir.

e. Din ve Geleneğin Özdeşleştirilmesi ya da Geleneğin Dinleştirilmesi

Bkz., Hatmu'l-Evliya, Beyrut 1965, 342 vd.

42. Şura 38; 3. Al-i İmran 159.

İmam Hatiplerin köküne kibrit suyu döküyorlar! Başörtüsü zulmü ayyuka çıktı... Biz de kalkmış?Kur?an okurken abdest almak farz mıdır, değil midir? meselesiyle uğraşıyoruz; öyle mi?!

Ardından taşındığı yeni Kur?an ikliminde abd kavramı?yar ile yolculuk?a dönüşmüştür. Bunun anlamı ise insanın batıl bağımlılıklardan azat olması, ilahi anlam ve mananın derinliklerinde durmaksızın yol almasını ifade eder. Allah ile canı gönülden dost olması, O?nun sınırsız, şekilsiz, enlemsiz, boylamsız ve sonsuz varlığında kendini açması, iş ve oluş üretmesi, ortaya çıkarması, meydana getirmesi, inkişaf ettirmesi manasına gelir.

Nasıl insanın öznesi akılsa, aklın öznesi de tasavvurdur. Bir aklın koordinatlarını onu oluşturan tasavvur belirler. O halde aklın inşası için, onun öznesi olan tasavvurun inşası şarttır.

Ama bu ahlaksızlığın en ahlaksız yanı, o İngiliz?in bu davranışı normal kabul etmesidir. Sonsuz ilerleme miti, ahlaki davranış kalıplarını imha etmiştir. Özellikle siyaset, bilinçli bir biçimde ahlaksızlaştırılmıştır. 16. yüzyılın samimi Hıristiyan düşünürlerinin siyasete ahlaki standart getirme çabaları sonuç vermemiştir.

"Dialektik ve bilimsel yöntem"le bir karşı-ideoloji oluşturup, "doğru bilinçlilik"in topluma yayılması sonucu aklın egemen ideolojisinin boyunduruğundan kurtulabileceğini iddia eden Marks, sadece halkın ne ile savaşacağını ve ne için savaşması gerektiğini bilmesinin yeterli olmadığını ama aynı zamanda savaşması da gerektiğini belirtmekte ve böylece her türlü sömürünün ortadan kalkacağını vurgulamaktadır24.

Tuesday, October 7, 2008

10. Türkiye, halkının %98'i Müslüman olan bir ülkedir. Türkiye'de var olan Müslümanlık, ağırlıklı olarak kulaktan dolma bilgilerle, yani şifahi kültürle şekillenmiştir. Öncelikle, bu anlayış biçimini, Alevisiyle- Sünnisiyle tartışmaya açmak, vahye ve akla ters düşen batıl inançlardan, hurafelerden kurtulmak gerekmektedir. Bilgi Çağı?na girerken, yanlışların, hataların, hamallığını yapmak, hiç bir Müslümana yakışmaz.

Oku, ki Rabb?in sonsuz kerem sahibi!

Son iki asır, Müslümanlar açısından, belki tarihin en acı zaman diliminin adı olmuştur. 19. asrın başlarından itibaren Müslümanların yaşadıkları bölgeler, yavaş yavaş, Batılıların?sömürge? alanları olmuştur. İslam ülkelerinin çoğu, 1945?lerden sonra bağımsızlıklarına kavuşmuştur. Bugün, dünyanın en problemli ülkeleri, yine halkı Müslüman olan ülkelerdir. Öyle zannediyoruz ki, zihniyetle ilgili sorunların üstesinden gelmeden, bu gidişi tersine çevirmek biraz zor olacaktır. Eğer bütün bu olup bitenleri?kader?le izah edemeyeceksek -kaderle izah etmeye kalkışmak, sorumluluktan kaçmak ve olumsuzlukları rasyonalize etmek demektir- , sorunun kaynağının Müslüman insanın kendisi olduğunu açıkça itiraf etmemiz gerekecektir.

Oysa şu an yaşadığımız küreselleşme tecrübesi, farklılıkları düzleştiren, tektipleştiren ve asimile eden?ilkel? bir tecrübedir: Zira coğrafi bakımdan bir?ölçek genişlemesi? yaşıyoruz; ama zihni bakımdan bir ufuk daralmasına mahkum olmaktan da kurtaramıyoruz kendimizi.

6. Dinin en azından?sosyal bir realite? olduğu bilinmeli, dini dışlayarak, ya da görmezlikten gelerek hiçbir şey yapmanın mümkün olmayacağı kabul edilmelidir.

Diyanet ve Siyaset konusunda şu iki hususun gözetilmesi gerekir. Siyasi yetki kralların elindedir, diyanet yetkisi ise Nebilerin elindedir. Zaten Kur?an?da bu ikisinin tek bir kavimde birleşmediği bildirilmiştir: ? Musa?dan sonra İsrailoğullarının ileri gelenlerini görmedin mi? Peygamberlerine: ? Bize bir hükümdar gönder, Allah yolunda savaşalım.? demişlerdi?.? Durum böyle olunca Diyanet / Nübüvvet, o işi yürütebilecek kişiye verilir; İdare ve siyaset ise halk arasında saygınlığı ile öne çıkan şeçkin kabileye / kavme verilir.

43- Paul Connerton, a. g. e., s.27

el-Futuhatu'l-Mekkiyye, I/31

d. İlmi Zihniyetin Önemsenmemesi

Türkiye?de, diğer İslam ülkelerinde ortaya çıkan radikal örgütlerden hiç birinin -Hizbullah Hariç-, hiç bir şubesi yoktur.

Bazıları, Aleviliğin kökeninde, Mazda İnancının ve Zerdüşt Öğretisinin bulunduğunu (Bk. E. Xemgin, Aleviliğin Kökenindeki Mazda İnancı ve Zerdüşt Öğretisi, İstanbul 1995), iddia edenler olduğu gibi,?Alevilik, T. C. gerçekliğinin karşıtıdır? diyerek meseleyi?Kürt Aleviler?le irtibatlandırıp şöyle devam edenler de vardır: ?Kemalizm, Aleviliğe özgürlük getirmemiştir. Alevilerin inançlarını ve Kürt Alevilerin kimliğini yasaklamıştır. Sünni devlet egemenliği yanında, kayıtsız şartsız Türk şoven-ırkçı egemenliğini eklemiştir. Bu açıdan Kemalizmin ve devletin Alevilere saldırısı, Osmanlı?dan daha güçlü ve köklüdür.

Ben birinci grubun isabetli olduğu kanaatindeyim. Çünkü bizim uymamız gereken hiç bir şekilde başkası değil. Sadece kitap ve sünnettir. Kitap ve sünneti ölçü kabul eden birinci grubu tasvip ediyorum demekle diğerini etmiyorum anlamı düşünülmemelidir. Çünkü bizim elimizde hukuk külliyatı bir fıkıh külliyatı vardır ve bundan istifade etmemiz gerekir. Çünkü bir çok meseleleri daha önceden düşünmüş insan gibi düşünmeyebilir.

Aydınlanma pozitivizme dönüşmüş; kapitale hizmet etmiş; totaliterian olmuş ve faşizmde sonuçlanmıştır41.

İslam ümmetinin yüz akı sayılan Fazlur Rahman, Seyyid Ahmed Han ve Seyyid Emir Ali gibi Hint-alt kıtalı birçok Müslüman düşünür, ne aşkın olanla irtibatını kesen ne de doğruyu totoloji ile sınırlandırarak empirik doğrulamayı öneren bir aklı savunuyor. Hepsinin ortak amacı, yeni gelişmeler karşısında açık bir İslam ilahiyatından yana tavır koymalarıdır. Yani, onların akli ictihadı öne çıkarmaları veya İslami yenilenmeyi savunmaları, din-hayat ilişkileri arasında bir daraltma siyaseti izlemek değil, daralan alana yeniden nefes aldırmaya katkıda bulunmaktır. Çünkü Müslüman dünyada biraz da?sekülerleşme?nin dolaylı sorumluları, dini düşüncenin yenilenmesi önünde problem çıkaranlardır.

aha huseyn lord-u leon senı de bı tekfır eylesın... sen cennete gıdecem derken allahın ısıne mı karısıyon... :))))

Artık yıkılan evi eskisinin aynısı olarak yapmak zorunda değiliz. Bu ihyacılığın yeni bir tekrarı olur. Evi temelden tekrar yapmak durumundayız, bu kesin. Ev yapılırken ihyacılıkta olduğu gibi artık temel kaygı "arkeolojik" değil, "antropolojik" olmalıdır. Bunun anlamı şudur; Evi ne olursa olsun "eski" haliyle değil, nasıl olursa olsun "ev" haliyle yeniden inşa etmek zorundayız. Yeniden yapılacak ev Medine'nin tek katlı toprak evleri gibi olmak zorunda değildir; ancak bir ev olmak zorundadır, nasıl olursa olsun başımızı sokacağımız bir ev?

Böyle olunca sizin dünya görüşünüz ve hayat tarzınız dininiz, dininiz de dünya görüşünüz ve hayat tarzınız olur. Faaliyetiniz ibadetiniz, ibadetiniz de faaliyetiniz manasına gelir. Bunları kim için yaptığınıza bakacaksınız.

İnsanlarda, hükmetme ve eğemen olma duygusu vardır. Bazı kimseler, diğer insanlara hakim olmak ve onları yönetmek ister. Bu hakimiyet arzusu, bazan onu, iktidarı ele geçirmeye ve bu yönde siyasi ve fikri çabalar içerisine girmeye sevkedebilir. Bu amaçla içinde doğup büyüdüğü siyasi ve dini kültürden kendini meşrulaştıracak deliller ve motifler bulmaya çalışır.

Şii İmamiyye'nin önde gelen alimlerinden Şeyh Saduk bu konuyu şu şekilde açıklamaktadır: " Onları sevmek iman; onlardan nefret küfürdür. Onların buyruğu Allah'ın emri; yasakları da Allah'ın nehyidir. Onlara itaat Allah'a itaat; onlara itaatsizlik allah'a karşı gelme; onların dostları Allah'ın dostu ve düşmanları da Allah'ın düşmanlarıdır."

- Din üzerine ihtisas yapmış, ilahiyatçı, araştırmacı ya-zarlarımızın konuşmaları bazen aydınlatıcı olmuyor, bilakis kafaları karıştırıyor diye toplumdan bir eleştiri var. Buna ne dersiniz?

Sırf sosyal çevre veya tabii çevreyle ilgili farklılıklar, uzun süre devam etmez. Çünkü bu çevre değiştiği zaman, tarihsel farklılıklar ortadan kalkar, ancak insan tabiatındaki eğilimler, farklı şekillerde tezahür etmeye devam eder. Eğer bu farklılıkar, insan tabiatındaki temel karakterlerle uyum sağlayabilmişse o zaman uzun yıllar devam edebilir.

O halde problemli İslam anlayışlarının tedavisi için yeniden İslam'ın insana bakışı ve evrensel dilinin ön plana çıkarılması ve modern dünya ile uyuşma noktasında dini eğitim ve öğretim kurumlarında köklü bir program geliştirmeye ihtiyaç vardır. Bu konuda model olarak bütün bir dünyaya Türkiye'deki İlahiyat Fakültelerimizin eğitim-öğretim sistemi sunulabilir.

Tümevarım, hüküm çıkarma faaliyetinin tamamlayıcısı, yöntemi ve destekleyicisidir. Te'vil veya deneysel yöntem, tenzilin yani dogmatik yöntemin diğer bir yüzüdür. Şeriat, hikmetin kardeşidir ve kadim filozofların dediği gibi din felsefeyle ittifak halindedir.

1- Kapitalizmin Ortaya Çıkışı ve Doğası

Burada "Al" ve "Ehl" kavramlarının Kur'an'da hangi ayette ne anlama geldikleri veya daha kapsamlı oldukları gibi gramatik ve ideolojik tartışmalara girmeyeceğim. Bu ayetten anlaşılıyor ki, Peygamberlere yakınlığın asıl sebebi nesep değil onun dinine mensubiyet, fikir ve ameldir. Allah'ın dinine inanmış ve Peygamberlerini tasdik etmiş kimseler birbirlerinin manevi mecazi akrabası, yakını ve dostlarıdır. Nitekim Hz. Nuh'un oğlu babasına inanmadığı için, Allah Teala onu Nuh Peygamber'in ailesinden saymamıştır.

yukarda izlediğiniz ibretlik filme ne kadar çok benziyo... biz bu filmi gördük mü acaba...

Tarihin belli bir anı dinsel olarak anlamlandırılmakla, olgusal bir durum olmaktan çıkarılmış değer yargısı haline getirilmiştir. Dolayısıyla Sünni siyaset anlayışı, İslam toplumlarının bütün dönemlerinde geçerli olabilecek bir teori olmayıp, daha çok Müslümanların geçmişte yaşadıkları ve çoğunluk tarafından doğrulanan siyasi tecrübenin bir yansımasıdır. Daha sonra bu fikirler, siyasi alandan inanç alanına taşınarak dini veya kelami açıdan meşrulaştırılmaya çalışılmıştır.

84. Suyuti, age., s. 384.

Kapitalizm, ulaşım, iletişim, bankacılık, bilgisayar vd. gibi pek çok alandaki büyük icat ve teknolojik gelişmelerle bir kaç yüzyıl içerisinde her şeyin pazarda serbestçe dolaşabilmesine muktedir kurumları yaratabilmiştir3.

Böylece "kişiye veya kişilere itaati esas alan" mehdici ve Karizmatik liderci bir din söylemi doğdu. İslam toplumunda aşırı sekülerleşme, akılcılık ve gelenekcilik anlayışlarına bir tepki olarak ve de sosyo-politik bunalımların yaşandığı dönemlerde geleneksel yapının bozulmasıyla yanlızlaşan insanları kurtarmaya yönelik sezgici/keşifci bir zihniyet teşekkül etti.

Özne olan vahyin kurtuluş projesi tek tek fertleri değiştirip yeni bir toplum inşa etme iken, nesneleştirilen vahiy bireysel kurtuluş tasavvuruna dayanır.

Ahbaru?d-Devleti?l-Abbasiyye, 403-404.

hatırlayalım hani ne demişti Yunus '' Er yarın hak divanında belli olur ''

Fığlalı?nın da isabetle tespit ettiği gibi, ?ne Hz. Peygamber döneminde ne de Saide Oğulları avlusundaki konuşmalarda, Hz. Peygamber?in yerine getirilecek kişinin ismi ve sıfatı ile ilgili olarak?halife? ya da? bu emaret?, ?vezir?, ?emirlik?, ?riyaset? gibi Arap toplumunun aşina olduğu, hatta her zaman kullandığı kelimelerdir. ?İmamlar Kureşy?ten olur? sözü de sonraki dönemde tedavüle çıkmış bir sözdür.? Ebu Bekir?den sonra yeni kurulmuş devletin başına sırasıyla Ömer, Osman ve Ali geçti. Osman döneminden başlayarak siyasi liderlik Kureyş?in iki büyük kabilesi Emeviler ve Haşimiler arasında iktidar mücadelesine dönüştü. Başlangıçta Emeviler, daha sonra ise, Abbasilerle birlikte Haşimiler iktidarı ele geçirdiler.

Kummi, Makalatu'l-Fırak, thk. Cevad Meşkur, 60; Şehristani, el-Milel ve'n-Nihal, I/38, 170, 179, 189.

Şu halde Allah ile insanın aktüel ve dinamik ilişkisinde ortaya çıkardığı, meydana getirdiği, yaptığı, yarattığı, icat ettiği, ürettiği her tür iş ve oluş bu kapsama giriyor.

4. 475/1082 yılında Mağrib'den gelen, mezhep itibarıyla da Şafii ve Eş'ari olan, Ebu'l-Kasım el-Bekri, Nizamü'l-Mülk tarafından kendisine maaş bağlanarak Bağdat'a gönderildi. O, vaazlarında Ahmed b. Hanbel'i medh, fakat Hanbelileri zemmediyordu. Bu da Hanbelileri kışkırtmış ve kadı Abdullah Damgani'nin evi bir ilmi münakaşa esnasında basılmış ve kitapları yağma edilmiştir.

Yoksa Peygamber hanımlarına, diğer müslüman hanımlardan farklı bir görev ve yükümlülük getirmemektedir. Diğerleri için yasaklananlar Peygamber hanımları için de yasaklanmıştır. Aslında onların şahsında bütün müslüman kadınların ve dolayısıyla müslümanların iffet ve şerefi korunmaya çalışılmıştır. O halde bu ve diğer ayetlerde, Peygamber soyuna her hangi bir siyasi karizma ve dini bir masumiyet yüklenmediği aşikardır.

Bilindiği üzere?Gelenek/Tradition? olarak tanımlanan kavram, Kilise ile özdeşleşen ve Aydınlanma rasyonalizmine karşı Dogmatik Kilise otoritesini ifade etmektedir. Epistemolojik duruşundan, varlık ve Tanrı-İnsan-Toplum tasavvuruna kadar ortaya konan bu geleneğin karşısında ise Rasyonalite?yi ve reformu savunan gelenek karşıtlığı konumlanmaktadır. Bu tarihi olgu ile İslam düşünce tarihinde yaşanan olgu arasında kısmi paralellikler bulunsa da kendi özgünlükleriyle Batı?da yaşanan tecrübe ve kavramsallaşma/kutuplaşma, gelenekçilik-gelenek karşıtlığı çatışmasının Müslümanlar arsındaki yaklaşım farklılıklarıyla doğrudan bir karşılığı bulunmamaktadır. Üzüntüyle görülmektedir ki?İslami gelenekçilik? adına Kilise rolüne talip kimi yaklaşımlar Hristiyan Mistisizmine ait metin ve gelenek savunularını dahi sahiplenmektedirler. Bunun karşısında ise kendilerini İslam Rönesansının temsilcileri olarak gören kimi kişi ve çevreler de İslam?ın Luther?i olmaya talipler?

Modernliğin içinde geleneği yaşamak bir tür modernlik yaşantısıdır ve her türlü minimalist yakıştırmacılık, nihayetinde ve biraz da traji-komik düzeylerde modernliğin olumlanmasıyla hitama ermekten kurtulamıyor. Çünkü minimalizm kendisi modern bir kavramdır ve onun içinde gelenekle bağ kurmak dayanıksız saiklere dayanır. .

4. Nisa?, 59.

Hamdi Kalyoncu da Şeriati gibi, liderlere tapınma psikolojisinin müslüman topluluklar üzerindeki en açık ve sistemli örneğini tasavvuf felsefesinde bulur. O?na göre Emevi kralı Muaviye?nin Şam?ı kutsal göstermek için uydurttuğu?Abdallar hadisi? diye anılan sözler?Kutub? inancının temellerini oluşturmaktadır. Bu söz sonraki zamanlarda Hint mistisizminden ithal edilen yedek ilah teorileriyle zenginleştirilmiş ve İslamileştirilmiş bir alttanrılar silsilesi oluşturulmuştur. Bunların başı kabul edilen kişi?kutub? ve?gavs? diye anılır. Onun altında?Vedalar? sistemine ait anlayışın sıralamasına uygun bir iş bölümü yapılır. Kutbun yönetiminde dünyayı hatta evreni idare ederler.

İSLAMCILIK VE LAİKLİK

2) İsmaililer tarafından Fatımiler Devleti için yürütülen gizli davet, tıpkı Abbasi Daveti'nde olduğu gibi, Ehl-i Beyt adına yapılmaktaydı. Aslında bu kişi Hakim lakabıyla bilinen Mısırlı Mansur b. Nizar idi. Ancak o Mağrib?e gittiğinde kendisini Ubeydullah el-Mehdi adıyla tanıttı ve Hz. Fatıma'nın soyundan geldiğini iddia etti. Bu kimse Ehl-i Beyt'in adını kullanarak Fatımıler devletini kurdu. Daha sonra Abbasi halifesi Kadir, 402/1011 yılında harekete geçerek bunların gerçekten Fatıma'nın soyundan olup olmadıklarını araştımak istedi. Neticede döneminin Nakibu'l-Eşraf üyelerinin de imzalarının bulunduğu bir emirname yayınlandı ve orada Ubeydullah el-Mehdi'nin Fatımilerle hiç bir alakasının olmadığı, onların adını kullanan bir yalancı olduğu, o ve geçmişinin kafir, fasık, facir, Zındık, Senevi ve Mecusi mezhebine inanan kimseler oldukları ve daha pek çok ilginç suçlamalra yer aldı. Bu emirname Şerif Murtaza, Seyyid Murtaza, İbnu'l-Ezrak el-Musevi, Muhammed b. Muhammed b. Ömer b. Ebi Ya'la el-Aleviyyun ve daha pek çok kadı ve alim tarafından imzalanarak yayınlandı.

İslam üzerine geliştirilen çağdaş din söylemlerinin bir kısmı bu tarihsel din söylemlerinin uzantıları olmakla beraber, genel olarak, geleneksel, modernist, radikal, fundamentalist, laik, İslamcı, resmi din söylemi, partilerin din söylemi; sağcı, solcu, ateist din söylemi, Nurcu, Süleymancı, Fetullahcı, Cemat-i İslami, İhvanu Müslimin, Hizbu't-Tahrir, Hizbullah gibi Cemaatlerin din söylemi; tarikatların din söylemi, Diyanetin din söylemi, İlahiyatçıların ve soyal bilimcilerin din söylemi; İran, Sudan, Türkiye, Suudi Arabistan'ın din söylemleri ve saire şeklinde sınıflandırılabilir.

Oysa mezhep imamlarına baktığımızda onların sürekli şu vurguyu yaptıklarına şahid oluyoruz: "Siz de bizim aldığımız yerden alınız." Daha sonraki dönemlerde ise mezhep takipçileri tamamen bu mesajın aksine taklitçi bir tutum içine girmişlerdir.

Yukarıda da değindiğimiz gibi öteden beri her düşünce, hatta farklı din ve dünya görüşünde liberal, özgürlükçü, yenilenmeden yana olanlar olduğu gibi, geleneksel çizgiye sıkı sıkı tutunan, büyük değişim ve dönüşüm hareketleri karşısında statükonun varlığını sürdürmesinden yana tavır koyan kimseler daima tepkisellik adına karşı kompartımanda yer almışlardır. Burada sözünü ettiğimiz muhafazakar kavramının anlamını, bütün zamanlar için özünde değişim karşıtlığını besliyor şeklinde görmek doğru bir okuma biçimi değildir.

Böylesi bir dini hayatta Allah?ın buyruklarının meşruiyet gerekçesi, Allah?ın zatında ve insanın tabiatında bulunan ahlaki değerler ve bu değerleri gören ve duyan insanın entelektüel kabiliyeti değil; Tanrı?nın kudretidir. Emirlerde-nehiylerde ve ibadetlerde asıl olan?taabbudilik? ve?tavakkuf?tur. Yani gerekçesizlik, emir, emir olduğu için yapılır. Dini dildeki farz, vacib, caiz, helal, haram, mubah kategorileri hükümlerini Allah?ın otoritesi ile birlikte nesnelerin veya ilişkilerin kendi tabiatlarından almaz. Mutlak buyruktan alır. Hadi, buyruğun yorumsallığından doğan sorunları bir tarafa bırakalım; böyle bir Tanrının kullarında, akıl, özgürlük, cesaret kalabilir mi? Eylemlerinin sonuçlarıyla her türlü akli, vicdani, şuuri ilişkisi koparılmış insan bir otomat haline gelmez mi? Bu insanın Tanrı?yla ilişkisi güç ve korku temeline oturtulduğu için, kendi denetimi altında bulunanlara aynı ilişkiyi yansıtmayacak mıdır? Meşru olmayan dinsel şiddet nereden kaynaklanıyor? Dinsel fanatizm ve bağnazlığın kaynağı burası değil mi?

BÜLENT ŞAHİN ERDEĞER.

Ebu Hanife Hz. Peygamber'de ve Kur'an'da bulunan hususlar için hiç bir şekilde tereddüt bırakmayan haber ve kavli kendi görüşüne tercih etmektedir. Ahmet İbn Hanbel'in benim sözüme muhalif bir hadis ulaştığı taktirde benim sözümü duvara atın, duvara çarpın dediği kaydedilmekte. Diğer taraftan ne beni, ne Ahmed İbn Hanbel'i, ne Evzai'yi, ne Süfyan-ı Sevri'yi ne de bir başkasını taklit etmeyin demektedir.

Bir ayette, " Hiç kimse akrabasının günahını hafifletemez" buyrulmaktadır. Bkz. 35. Fatır 18.

YENİDEN İNŞA HAREKETİ

Kur?an insanı olumlu ahlaki değerleri icraya, ihkama, ifaya , olumsuz davranışlardan da kaçınmaya, korunmaya çağırır. Her iki halde de özgür irade ve akıl devrededir. Oysa Tasavvuf, dünyadan bir kaçış hareketi ve Allah ile birleşme egoizmi olarak insanları terk, zühd, iradesizlik, ağlama, açlık, tevekkül, fakr, hüzün vs. gibi değerleri ön plana çıkarmıştır. Ayrıca Vahdet-i Vücud teolojisi iman ile küfür, ahlak ile ahlaksızlık, insan iradesi ile Allah?ın iradesi arasındaki farkı ortadan kaldırmıştır. Allah?ın?teklifi? iradesi ile?tekvini? iradesi arasındaki farkı ortadan kaldırmıştır. Allah?ın teklifi iradesi tekvini iradesi içinde eritilerek?olan? olması gereken olarak sunulmuştur. İnsanın kendi iradesizliği veya haddi aşmaları tarafından oluşturulan zulüm ve haksızlıklar?Allah?ın kahrı? olarak yorumlanmıştır: ?Lütfunda hoş, kahrında hoş!?

her ne kadar baska acılardan hakkımı helal etmesem de bızlerın ve meslek lıselerının onunu kapatarak benı baska fakulteye gıtmekten alıkoyanlara bıle hakkımı helal edıyorum..:))

HİKMET ZEYVELİ

Taberi, II, 1567.

Bu ayette bir inşa projesi olarak vahiy, hayatın temel kavramlarından biri olan ticareti, dünyevi ve maddi olanla sınırlı olmaktan çıkarıp, ahireti ve manevi değerleri de kapsayacak bir biçimde yeniden tanımlıyor. Bu yeni tanım, hiç kuşkusuz yepyeni bir hayatın inşasını hedeflemektedir. İşte böylesi bir hayatın inşası için, Kur?an yukarıda vaad ettiği?haberi? veriyor:

Bu ortaya koyduğumuz tablo, 19. ve 20. asırların, Müslümanlar için, ilk defa Batı gerçeği ile karşı karşıya geldikleri dönemler olduğunu göstermektedir. Kelimenin tam anlamıyla bir kriz ortamı söz konusudur. Batının bilim ve teknoloji alanındaki üstünlüğü, göz kamaştırmaktadır. Batı kültürü, pek çok Müslümanın yüreğinin yağını eritmektedir. Fiili sömürge durumu, bir yandan, Batı kültür ve değerlerinin etki gücünü arttırırken, diğer yandan da, bağımsızlık özlemlerini ateşlemektedir. Koşullar, doğal olarak bir kimlik bunalımını hazırlamıştır. Değerler alanı altüst olmuştur. Her şeyin meşruiyeti tartışılır hale gelmiştir. Müslümanlar, Osmanlı şemsiyesinden uzaklaşırken, hem kendi başlarının çaresine bakmak, hem de, tarihle hesaplaşmak zorundaydılar. Tarihi, sosyal, ekonomik, kültürel, askeri ve siyasi açıdan bir kriz ortamı söz konusuydu. Güç durumda kalan birey ve toplumlar, doğal olarak tecrübelerine baş vururlar. İşte, 19. asırdan itibaren İslam?ın Müslümanlar için yeniden ön plana çıkması, kriz ortamından kurtulma çabalarının bir sonucudur.

Bu kısa makalemizde ) bunları bütün ayrıntılarıyla ele alacak değiliz. Ancak, biz önce Ehl-i Beyt kavramının, İslam öncesi Arap kültüründe hangi anlamda ve İslam'ın gelişiyle beraber Kur'an'ın bütünlüğü içerisinde hangi anlamda kullanıldığını, kimleri kapsadığını tesbit edip daha sonra Şia'nın istismarı üzerinde duracağız.

Bunun istisnaları da yok değildi. Mesela İbn Hazm, Taberi, İzz b. Abdisselam, Şihabuddin karafi, ve hassaten Ebu İshak Şatıbi tefakkuh ve tahkik ehlinin çizgisini sürdürdüler. Şah Veliyullah Dihlevi ve Şevkani?yi de bu zincire eklemek gerek.

Bunun aksini de iki buçuk asırdan beri Muhammed bin Abdulvehhab gibi nakilci ıslah ve davet önderlerinin yaptığı gibi değişim için nassı hiç yorumlamaksızın veya olguyu meydana getiren faktörler üzerinde gözlem yapmaksızın nassı vakıaya olduğu gibi uyarlama çabalarında bulunanlar yapmaktadır. İslamcıların kullanmakta olduğu dogmatik yöntem ile laiklerin kullandıkları deneysel yöntem toplumun kültürünü oluşturan iki ana akım arasındaki ihtilafların bir sebebidir.

?İnsanlardan kimi var ki, bu dünya hayatı hakkında söylediği söz senin hoşuna gider ve kalbindekine de Allah?ı şahit tutar. Üstelik yaman tartışmacıdır da.

41- Paul Connerton, "Introduction", Critical Sociology (Great Britain 1976), Ed. Paul Connerton, s.27

Günümüz Müslüman aydınının zihnini kaplayan bu suallerin cevabı, hiç şüphesiz en azından on üç asırlık bir İslam kültür hazinesinin tahlil ve tenkidine bağlıdır.

İkinci aşama: Lafız ve manaya indirgenen vahyi anlama işi, bu kez ikinci ayağından da mahrum kalarak sadece lafza indirgendi. Bu, yukarıdaki şekilde başlayan sürecin doğal sonucuydu. Bu sonuç ise, anlamın kendi kendini üretmesine engel oldu. Vahyin muhatapları vahiyle diyalog kurmak, onu diyalojik bir tasavvurla?okumak? yerine?hatmetmeye? başladılar. Aslında bu, anlamın yokluğundan doğan açığı, lafzı abartarak kapatmak demekti.

Biz ise, zaman içinde, tarihi şartların da dayatmasıyla?tertil? emrini?tecvide? indirgedik. Orada da durmadık. Tecvidi de Üstad Elmalılı?nın ifadesiyle?kaf çatlatmaya? indirgedik.

Asıl mevzuumuz taassubun ictimai zararları ve İslam birliğini bozan neticeleri olduğu için ilmi ve dini zararlarını yalnızca sıralamak ve birkaç örnek vermekle yetineceğiz:

C. İslam'ın alimlere tanıdığı ictihad hürriyetini kısıtlamak ve ictihadlarıyla bazı mezhep hükümlerini kabul etmeyen alimlere cephe almak, onlara eziyet etmek ve ictihad hareketini engellemek.78

Kelime-i tevhid, ilahi bir yeniden inşanın anahtarı, ya da parolasıdır.

Bu girişin ardından, beş duyu tek tek sayılır. Daha sonra, duyuların işlevi bol zamirli bir cümleyle dile getirilir. Şarih Taftazani?nin şerhine göre Nesefi?nin demek istediği şudur: ?Bu duyulardan her biri, kendi alanlarında eşyayı idrak edecek ve şeyler hakkında verilerden haberdar edecek nitelikte yaratılıp donatılmışlardır.?

Burada düşünce tarzının şifreleri çözülen ve maskeleri bir bir indirilen münafık kişiliğin tüm bu münafıkça davranışlarının temelinde yatan yanlış kar-zarar tasavvuru ele alınmaktadır. Onun tüm bozuk davranışları, işte bu bozuk tasavvurundan doğmaktadır. O?ticareti? kutsaldan soyutladığı için, ?kar? tanımı da yalnızca dünyevi olanla sınırlı kalmıştır.

Filin hortumuna dokunan, onun boru gibi bir hayvan olduğunu;kulaklarını tutan yelpazeye benzediğini;sırt kısmını sıvazlayan da duvara benzediğini söylemiş. Evet, filin hortumunu boruya benzetebilirsiniz, kulaklarını yelpazeye benzetebilirisiniz;hatta sırt kısmını duvara bile benzetebilirsiniz. Fakat fil bunların hiç birisine benzemez.

Nitekim Amerikan devletinin uluslararası ilişkilerinin yapı ve mantığını ortaya koyan Chomsky, Amerika devletinin izlediği politikaların içeride ve dışarıda Amerikan iş çevrelerinin tamamen çıkarları doğrultusunda olduğunu ifade etmekte ve dış politikanın ana gayesinin Amerikan kapitalizminin lehine olabilecek şartların garantilenmesi olduğunu belirtmektedir. Chomsky iş çıkarlarının, daha ucuz iş gücü ve kaynak araştırılması doğrultusunda kapitalin dışarıda yatırım yapması konusundaki ihtiyacından doğduğunu dile getirmekte, bunun da bizzat kapitalin dinamikliğinden kaynaklandığını ifade etmektedir.

Tabersi, Mecmu'u'l-Beyan fi Tefsiri'l-Kur'an, Tahran trz., IV, 357; Tabatabai, el-Mizan fi Tefsiri'l-Kur'an, Beyrut 1973 , XVI, 312-313; Şeyh Saduk, Şii İmamiyye'nin İnanç Esasları, çev. E. Ruhi Fığlalı, Ankara 1978, 110, 113; İbrahim Musevi, Akaidu'l-İmamiyye el-İsnaaşeriyye, Beyrut 1982, I, 10; III, 179.

Nizamiye'de Eş'arilik hakkında vaazlarına müsaade edildi ve bir hadisenin önlenmesi için de medresenin kapılarına Türk muhafızları kondu.85 Böylece devlet, ictimai nizam ile birlikte fikir ve din hürriyetini temine çalışıyordu.86

Ümeyyeoğularına gelince, Ümeyye b. Abdişems'in soyuna dayanmaktadırlar. Şeref ve itibarda amcası Haşim'e denk kabul edilirdi. Bu iki kabile, Kureyş'in liderliğini ele geçirme konusunda rekabet halindeydi. Ümeyye, oldukça zengin bir tüccardı. Ümeyenin asıl itibarı, büyük ölçüde mal ve evlat çokluğuna ve Kureyş kabilesindeki ordu komutanlığı görevine bağlı bulunmaktaydı. Kureyş'in komşu ülkelerle diplomatik ilişkilerinde görevlendirdiği heyette onların da özel temsilcileri bulunuyordu.

yaw amma yaptın huseyncan:))) sana hap yut diyoz, denizaşırı zokaları değil :)))

Ömer Mahir Alper

Doğru düşünebilmek için, insan aklının çelişkileri kolayca fark edebilme özelliğinin körelmemiş olması lazımdır. ?Bir çelişmeyle karşılaştığı zaman pasif durumda kalmamak insan aklının özel niteliklerinden biridir. Çelişmeyi çözebilmek için hareket geçecektir. İnsanlık tarihindeki her türlü ilerleme buradan kaynaklanır. İnsan, çelişmeleri bilinçli bir şekilde fark edip de buna karşı eylemle tepkide bulunmaktan alıkonacak olursa, bu çelişmelerin varlığı ister istemez inkar edilecektir. Çelişmeleri uyumlu bir hale getirme, böylece onları inkar etme, bireysel hayattaki rasyonalizasyonlarla toplum hayatındaki ideolojilerin sayesinde gerçekleşmektedir. Bununla birlikte, eğer insan aklı yalnızca akla uygun cevaplarla ve gerçekle tatmin olabilseydi, bu ideolojiler etkisiz kalırdı. Şu var ki, kendi kültüründen olan insanların çoğunun paylaştığı ya da güçlü otoritelerin öne sürdüğü düşünceleri gerçekmiş gibi kabul etmek de insanın özelliklerinden biridir. Çelişmeleri uyumlu hale getirmeye çalışan ideolojiler kamuoyu ya da otoriteler tarafından desteklenecek olursa, insanın kendisi tam olarak huzura kavuşmasa bile, insan aklı yatışmış olacaktır?.(E. Fromm, Erdem ve Mutluluk,63)

muhtelif diyelim kısaca...

Mustafa Sıbai?ye göre, ayyette, ilim?e ulaşmak için zikredilem üç esas şunlardır:

Kendi araştırmalarımıza ve kişisel gözlemlerimize dayanarak yaptığımız tespitler ise şöyledir: Türkiye?de, İslam dinini benimsemiş olan halkın çoğunluğu, şifahi kültürle beslenen, herhangi bir dini gruba, ya da cemaate mensup olmayan, kendi halince namaz, oruç, gibi temel ibadetleri yerine getirmeye çalışan Müslümanlardan oluşmaktadır.

Aklın çelişkiler karşısında duyarsızlaşmasını önlemenin yolu, öncelikle otokritik denilen insanın kendisini eleştirmesi, kendisiyle dürüstçe hesaplaşmayı başarmasıyla mümkün olmaktadır. Ancak, bunun zannedildiği kadar kolay olmadığını da hemen hatırlatmalıyız.

Şu halde nedir ibadet?

Bkz. 17. İsra 42, 20. Taha 98;111; 37. Saffat 1-5; 38. Sad 65; 73. Müzzemmil 9; 112. İhlas 1.

Yusuf?un sözü olarak şöyle ifade eder: ?Ben arzularımı temize çıkarmam, çünkü arzular kesinlikle kötülüğü emredicidir?(12/Yusuf?53).

İnsan bilgisinin objesi olan eşya, olay ya da daha başka bir şey, kesinlikle kendisinden daha büyük bir bütünün parçasıdır. Onun kendi içerisinde parçalardan oluşan bir bütün olması, buna engel değildir. Kaldı ki, kendi içerisinde bağımsız bir bütün gibi görünen her şey, biz fark edelim ya da etmeyelim, kendi dışındaki şeylerle bir takım görünmez bağlara sahip değil midir? Bu bağların tamamını tesbit ve teşhis etmek insanın boyunu aşan bir iştir.

Bu nedenle Allah?ın yapması/edip eylemesi anlamına gelen yaratmak, varlık oluşturmak, icat etmek birer iş ve oluş yani ibda olduğu gibi, insanın yapması/edip eylemesi anlamına gelen çalışma, üretme, icat etme, meydana getirme, mücadele etme, direnme, imar etme, zülme karşı savaş, iyilik yapma, güzel davranma, doğru olma vs. de birer iş ve oluş yani ibadet olur.

en-Nesefi, Maturidi'nin bu görüşlerini onun bize ulaşmayan Makalat adlı eserinden aktarmaktadır. Bkz.: en-Nesefi, Ebu'l-Muin Meymun b. Muhammed (508/1114), Tabsıratu'l-Edille fi Usuli'd-Din, thk. Hüseyin Atay-Şaban Ali Düzgün, Ankara 2003, II/437.

Hatta bazı İslam bilginleri Allah'ı sevmeyi, ona saygıyı, itaati ve kibirlenmemeyi iman hasleti olarak sayarken Peygamber sevgisini iman hasletlerinden saymamışlar, sadece Peygamber'e imanı ve onun nebi olarak Allah'tan getirdiklerini tasdik etmeyi imanın şartı olarak görmüşlerdir.

İnşa çağının referansları ise "akıl ile vicdan, maslahat-ı mürsele ve makasıd-ı şeria'dır?

5. Maide, 56.

19- Kari Marks - Frederick Engels, "Manifesto of the Communist Party". Marks-Engels-Lenin on Historical Materialism (USSR 1987) içerisinde, s.88

Ehl-i Sünnet?in siyaset anlayışının kelami temelleri sorununa geçmeden önce Kur?an'da Din-Siyaset ilişkisi açısından bazı tespitler yapmak istiyorum. Kur?an, inanç, ibadet ve ahlak konularına doğrudan ve ayrıntılarıyla yer verirken siyasi konulara, evrensel nitelik taşıyan genel ilkelerin dışında herhangi bir belirlemede bulunmuş değildir.

Hadis Taraftarları, çok özel bir misyon yüklenerek, şeriatın korunması ve bidatleri yıkma şeklinde çok özel bir misyon üstlenerek sadece kendilerinin kurtuluşa eren bir fırka olduğunu iddia etmişlerdir. Bu grubun mensupları, çok az istisnayla birlikte naslardan bağımsız re'ye, akli istidlallere ve kişisel yorumlara karşı çıkmışlar ve bunları bilgi kaynağı olarak benimseyip kullandıkları için Re'y Taraftarları'nı eleştirmişler ve onları " Sünnet düşmanları" olarak suçlamışlarıdr. Dinin re'y, felsefe, nazar ve kelama dayandırılamayacağı ilkesini benimsedikleri için, Kur'an ve Sünnet'le ilk nesillerin bunlardan anladıklarını tek kaynak olarak kabul etmişlerdir.

Hilafet Ordusunun Menkıbeleri ve Türklerin Faziletleri, çev. Ramazan Şeşen, Ankara 1988, 69.

2. Bilmeyenler ve bilmediğini bilenler, bilmediğininfarkında olanlar. Bunlar aydınlanmak isteyenlerdir. Aydınlatmak gerekir.

Her söz bir emanettir, bir konuda konuşmak için hem doğru bilgi sahibi olmak hem uygun bir dil ve üslup kullanmak bir zorunluluktur. Din hakkında her kafadan bir ses çıktığında, bizi birleştirmek için gelen dinin, bizi ayrıştıran bir unsur olarak kullanılmaya başlanması ve din üzerinden toplumsal gerginlik meydana gelmesi kaçınılmazdır.

Vahyin hedef aldığı cahili tasavvur

Çağdaş bir tutum olarak Batı'da reform karşısında ortaya çıkmış olan muhafazakarlığın gelişim ve farklılaşması hızlı bir şekilde yaşanmıştır. Bu bağlamda meseleye bakacak olursak, anlam genişlemesine açık olan bu kavramın tek tip bir modeli olmadığı gibi, onu belli bir ideolojiye hasretmek de yanlış olur. Aksine, her din ve ideolojinin bağlıları arasında reformdan yana olanları ve liberal bir duruş sergileyenleri olduğu gibi, muhafazakar bir tutum sergileyenleri de vardır.

Daha açık deyişiyle, doğrusal zaman anlayışı içinde geçmişi veya arkaik olanı gömme hakkını elinde tuttuğuna inanan modern insan, aslında tüm zamanların hakimi ve efendisi olma iradesini nasıl yerine getirebilecektir? ?Bir ölüyü usulünce gömme? teması, aslında ölümü?hayatın mutlak ötekisi? olarak görme sorununu irdelemektedir.

Pek çoğu gulat hareketler olarak isimlendirilen bu fırkalar, birbirinin devamı olmayan yerel siyasi ve genelde Ehl-i Beyt'in kontrolü dışında faaileyet gösteren sırri hareketlerdir. Öyleki Emevilerin zayıflamasıyla beraber iktidarı ele geçirmek için bunların tamamı Ehl-i Beyt adına veya er-Rıza min Al-i Muhammed sloganıyla taraftar toplamaya çalışmışlardır. Emevilerden sonra kurulan Abbasiler, Fatimiler, Büveyhiler ve Taberistan'da Zeydi Aleviler Devleti, insanların Peygamber sevgisi ve onun yakınlarına olan saygısını kullanarak ve onu bayraklaştırarak kurulmuşlardır. Bu bakımdan Şia'nın Siyasi düşüncesi başından beri Ehl-i Beyt'in siyasi istismarı üzerine kurulmuştur.

Bkz.: Hatiboğlu, Mehmed Sait, ?Hilafetin Kureyşliliği?, AÜİFD., XXIII(1978), 136-7.

İlk ümmetin kadını bu Kur?ani şuurun sahibiydi. İnandığını tatbik etmeye muktedir olanlarına engel olabilecek kuvvet düşünülemezdi. Üçüncü İslam halifesi Hz. Osman?ın katlinden sonra ümmetin içine düştüğü siyasi buhranda Hz. Peygamber?in hanımının da ismi geçiyorsa, bu, o büyük hanımın yukarıda belirtmeye çalıştığımız Kur?ani yoruma sahip oluşundandı.

tabi tabi, paşa gönülleri bilir :))

Öte yandan abd kelimesi Kuran?ın nazil olduğu dünyada yaygın olarak kullanılıyordu. Özellikle bir takım putlara, krallara ve imparatorlara yönelik olarak?arz-ı ubudiyet etmek? veya?kul köle olmak? deniliyordu.

Hanbeliler Eş'arilere saldırıp adam öldürüyorlardı. Bağdat'ta bulunan Ebu İshak Şirazi ile Nizamü'l-Mülk arasında yazışmalar oldu, vezir devletin mezhepler karşısında tarafsız olduğunu, mezheplerin ve bu arada Ahmed b. Hanbel'in muhterem olduğunu ifade etti; alınan tedbirlerle fitne yatıştı; bu arada vaazlarda mezheplerden bahsetmek yasaklandı ve vezir Fahruddevle azledildi.83

Görüldüğü gibi kapsayıcılıktan ziyade dışlamacı bir yöntem izleyen yeni muhafazakar Müslümanlık diyebileceğimiz her iki akımın temsilcileri, bazı görüşleriyle İslam imajını sarsmakla kalmamakta, asıl İslam'ın tarihdışı kalmasına hizmet etmektedirler.

Baberti'nin sözlerinden çıkan mana şudur: "Ey Melik, bizim mezhebi tercih et; çünkü bu sayede hem günah işler, hem de saltanat sürersin." Bu davranışın bir İslam alimine yakışmadığı tartışma götürmez.

3- Kapitalizmin İdeolojik Bir Eleştirisi Olarak Sosyalizmin Zuhuru Ya da Sonun Başlangıcı:

Artık çağımızda medeniyetler seleksiyonu yaşıyoruz. Aklını verimli bir şekilde kullananlar medeniyet bazındaki yürüyüşlerini sürdürürken, hala akıldışı hülya ve dünyalarda gezinenler ise, tarihdışı kalmaya devam edeceklerdi. 1 Bkz. Muhammed Arkoun, ?a¥y f na?¥i?l-å?li?d-dn, Arapçaya terc. Haşim Salih, Beyrut 1998, s. 283-84. 2 Arkoun, age., s. 330-31.

Bunun için de bir çok ayet içki, kumar, ruh hakkında "sana sorarlar" lafzıyla gelirken cevaplar da "de ki:" lafzıyla başlar. İşte bu parça parça ve peyderpey inen İslam vahyinin ayırt edici bir özelliğidir ki insanlar onu sindire sindire okusunlar.

Dilin, hakikati-mecazı, zahiri-müevveli, muhkemi-müteşabihi, mücmeli- mübeyyeni, mutlakı-mukayyedi vardır. ''Kitap konuşmaz, insanlar onu konuşturur.'' Bunun için de eskiden Mutezile, filozoflar ve sufiler amaç ve gayelerini anlatmak için Kur'an?ın literal anlamının ötesine bakmışlardır. Nassın ruhu, eskilerin deyimiyle hitabın fehvası, nassın harfinden daha çok anlama delalet eder.

Buradan baktığımızda "Türkiye'nin Avrupa Birliğine girmesi" veya "modernite değerlerinin kökleştirilmesi" kavramlarının içerden yenilenme stratejisi ile çeliştiğini düşünüyorum.

İslam?ın son din olması, ?kurumlaşmış dinlerin bize sunmuş oldukları perspektif?in yetmediği gerçeğini değiştirmemektedir. Müslümanların üretmiş oldukları kültürü koynunda saklayan on dört asırlık gelenek, bize, İslam?ın doğru anlaşılmasını sağlayacak tecrübe yerine, İslam?ı anlamayı güçleştirecek?düşünce kalıpları? sunmaktadır.

5. Batı standartlarının daha ilerisinde bir demokrasi ve laikliğin gerçekleştirilebileceği bir hedef olarak Türk insanın önüne konulmalıdır. İslam?ın bu konuda bir engel değil, tam tersine, yapıcı bir rol oynayacağı unutulmamalıdır.

Yine Baudrillard, bu dehşet sele Çin ve Rusya da dahil herkesin kapıldığını dile getirdikten sonra sözünü şöyle tamamlar: ?Bir tek istisnası var: İslam. Dünyayı süpüren radikal kayıtsızlık seline karşı bir tek tehdit.?

Maturidi'nin Diyanet-Siyaset ayrımı yapması ve birincisini Peygamberlere, ikincisini ise kral/meliklere tahsis etmesi, dönemine kadar konuyla ilgili yapılmış tartışmalar ve ileri sürülen görüşlerle mukayese edildiğinde son derece önemlidir.

Hz. Peygamber?in tasavvuru

11. Hud, 45-46. Ayrıca bkz. 66. Tahrim, 10.

Aslında Sünniler, hep Hariciler ve Şia?yı eleştirmekle meşgul olduklarından, hakimiyet sorunu ile ilgilenerek bir siyaset nazariyesi geliştirememişlerdir. Genelde ilk dört halifenin tarihi sırasının fazilet sırası olduğunu ispat etmek ve her birinin halifeliğiyle ilgili delil olabilecek rivayetleri bir araya toplamakla meşgul olmuşlardır. Kimlerin imam/devlet başkanı olacağının Kur?an ve Hz. Peygamber tarafından isim olarak değil, ima ile belirlendiğini ileri sürerek Hz. Ebu Bekir?in imametin işaret eden pek çok delil getirmeye çalışmışlardır. Kısaca onlar içinde bulundukları devirdeki siyasi yetkinin kime nasıl devredilmesi gerektiği sorunuyla ilgilenmek yerine, ilk dört halifenin meşruiyetini ispatlamaya ve onların iktidar dönemlerini bütün dönemler için örnek göstermeye çalışmışlardır.

Pek çok aydınımızın din ile ilgili konuşma ve tartışmalarında on dokuzuncu yüzyılda batıda moda haline gelen felsefi akımlardan biri olan pozitivist bakış açısı öne çıkmaktadır.

Din alanında yeniden yapılanma, dinin ontolojik anlamda asli yerine oturması anlamına gelmektedir. Din insanlara temelde doğru düşünme imkanı sağlamak, "doğru olma"yı öğretmek, insanca yaşayabilmenin evrensel ilkelerini ve değerleri göstermek ve gerçekleşme imkanı sağlamak için vardır. Hiç kuşkusuz din, insanın olduğu her noktada etkindir. Bu her şeyin dinleştirilmesi olarak anlaşılmamalıdır.

Paradoksal bir durumla karşı karşıyayız: Mutluluğu çalışmaya, paraya ve kariyer planlamasına indirgemiş olanlar, aklı ve bilimi tanrılaştıranlar, ?şansın, uğurun ve burcun? ışığında teselli arıyor. Belirlenmiş bir geleceğin ve çizilmiş bir kaderin olmadığını hararetle dillendirenler, ilişkilerinin ve olası aşklarının izini kahve telvesinin kıvrımlarında arıyor. Ahiret ve ölüm düşüncesini unutmaya çalışanlar parapsikolojinin gizemli sularında seyr-ü sefere çıkıyor. Ölüm dahi metalaştırılarak; heyecanın, farklı deneyimler yaşamanın ve başarının nesnesi haline getiriliyor.

Kur'an'ı indiren onu yüce, evrensel ve değişmez kılmıştır. Onun medhiyesini yapan biz zavallıların ona bir katkısı olamaz. Tersine onu elden, dilden, gözden düşürürüz "hal-i pür melalimizle".

Bu sebeple onlar, Peygamber'in bu misyonunu kabul eden birisi, ona kötü söz söylese veya onu döğse, hatta bazı kişisel problemlerden dolayı öldürse, bizatihi bu fiiler dolayısıyla onun dinden çıkmayacağı sonucuna varmışlardır.

molla dediğin iyi arapça bilir, literatür bilir, islam geleneğini bilir bi takım düşünsel zaaflarına rağmen müktesebatı vardır en azından...

b) Muayyen bir zaman veya coğrafyada tercübe ve müşahade edilmiş olmakla beraber her zaman ve her yerde tekrarı mümkün olmayan veya çok zor olan olay ve gerçekler: Genellikle tarihin konusunu teşkil eden bu olay ve gerçekler, sebep - saik - sonuç münasebetlerinin bilinmesiyle yeni tercübe ve müşahadelere yardımcı olmaları açısından önemi büyüktür. Hz. Muhammed ?in risaletinin olayları, İstanbul?un fethi, Fransız ihtilali bu kabil gerçekler olup bizlere ancak?haber?lerle ulaşmaktadırlar. Bu haberler sahih ve mütavatir oldukları ölçüde ibretamizdirler.

Bu meydanda, Dihlevi?ye yakın zamanların bir başka yıldızı daha semamızda parlıyor: Şevkani ve onun usul-i fıkha dair eseri İrşadu?l-Fuhul. Okunmalı derim.

İdeolojik pek çok yeni yorumlarına, global bir devrimin gerçekleşeceğine olan güçlü imanına ve hayatını bu uğurda vermesine rağmen beklenilenin gerçekleşme-meşinin "kısmi izahını" onun kapitalizmi ve kapitalizmin güç mekanizmalarını değerlendirişinde bulmak mümkündür.

Bu?başarıda? en büyük pay, insanın doğuştan günahkar olduğu, ilk atasının günahını taşıdığı dogmasını resmi görüşü olarak toplumun bilinçaltına yerleştiren kilisenindir. Kurucu öznelerinden biri kilise olan modern hayat, fıtratın yerine günahı koyarak onu adeta takdis etmiştir.

Modern Batının inşa ettiği hayatta ahlak mutlak değil izafidir. Bir İngiliz, bir İngiliz?e karşı, İngiltere?de gösterdiği ahlaki davranışı bir zamanlar sömürgesi olan Hind alt kıtasında bir alt kıtalıya karşı göstermemektedir. Bu, ?hesaplı ahlak?tır.

amin...

Türkiye?de, Osmanlı?nın son dönemlerinden itibaren aydınların dine ve dini değerlere yönelik ilgisi, 1960?lara kadar gittikçe azalan bir grafik çizmiştir. Öyle ki, uzun müddet, aydın olmak, dinsiz, din karşıtı, en azından din konusunda nötr olmakla eş anlamlı hale gelmiştir. Dindar insan, horlanmış, aşağılanmıştır.

Türkiye?deki dini hayatla ilgili bilimsel araştırmalar, maalesef yok denilecek kadar azdır. Her şeyden önce, Türkiye?nin dini coğrafyası tespit edilebilmiş değildir. Diğer taraftan, Türkiye?deki dini gruplarla ilgili sosyolojik araştırmalar henüz yapılmış değildir. Kendi araştırmalarımıza ve kişisel gözlemlerimize dayanarak yaptığımız tespitler ise şöyledir: Türkiye?de, İslam dinini benimsemiş olan halkın çoğunluğu, şifahi kültürle beslenen, herhangi bir dini gruba, ya da cemaate mensup olmayan, kendi halince namaz, oruç, gibi temel ibadetleri yerine getirmeye çalışan Müslümanlardan oluşmaktadır.

Ehl-i Sünnet?in siyaset anlayışı, ilk dört halife, Emeviler ve Abbasiler döneminde yaşanan siyasi tecrübeden hareketle, Şia?nın imamet nazariyesine tepki olarak oluşturulmuştur. Ehl-i Sünnet?in klasik kelami eserlerinden hareketle bu anlayış şöyle özetlenebilir: Şia?nın aksine, Ehl-i Sünnet?e göre, Hz. Muhammed, kendinden sonra halife olacak kişiyi açıkça ve ismiyle belirlememiştir. Yani İmam/halife, nass ve tayinle belirlenmiş değildir. Ancak dini ve dünyevi işlerin yürütülmesi için devlet başkanına ihtiyaç olduğundan bir halifenin tayini, aklen gereklidir.

Müslümanlara etmediğini bırakmamış bir kafirin kızını hiçbir maddi çıkar düşünmeden yaya olarak Medine?ye gönderen kuvvet, tabiatıyla yukarıda belirtmeye çalıştığımız Kur?an hidayetiydi, Cahiliyenin ezilmiş kadınına haysiyetini iade etmiş Peygamber risaletiydi.

"Sadaka vermek, iyilikte bulunmak veya halkın arasını bulmak gayesinin dışında? hayır yoktur (4. Nisa,114) ayetini okumuş ve şöyle demişti:"

Bu?sözde hadis?in?sözde?liği, bir hadis üstadı olan M. Said Hatiboğlu tarafından ilim alemine, itiraz kabul etmez bir biçimde ispat edilmiş ve meselenin bütün vecheleri, tereddüde meydan bırakmayacak bir vuzuhla ortaya konulmuştur. Bkz.: Hatiboğlu, Mehmed Sait, ?Hilafetin Kureyşliliği?, AÜİFD., XXIII(1978), 121-213.

Çağımızda sorun sadece şehirlerin imarı, rasyonel yönetim, doğanın ve tabiatın araştırılması değildir. Gökdelenler arasında böcekler gibi görünen, beton yığınlarının arısında kaybolup giden modern bireyin yalnızlık sorunu vardır. Tek kişilik varoluş gerilimleri, varlık karşısında duyduğu korku ve titremeler olmadan insanın kendini bulması ve insanlaşması mümkün değildir. Epistemolojik analizlere yoğunlaşan sayın Cabiri'nin insanoğlunun ontolojik sorunlarına karşı zayıf ve ilgisiz kaldığını düşünüyorum.

Dinlerin insanlığa önerdiği ilkeler, şüphesiz her dönemde aynı tepkiyle karşılanmadı. Kimi toplumlarda ise hayatın mayası, manası ve kaynağı olarak görüldü. Huzur, selamet, barış, özgürlük, adalet ve kardeşlik dinin kutsal membaından, insanlığın muhayyilesine, vicdanına ve hayatına aktı. İmrenilesi çağlar, özlemle anılan hatıralar bıraktı geride. Kısa sürdü böyle dönemler. İnsanlık tarihine göre oldukça kısa? Sonrasında?iyilik bir istisna, şer bir kaidedir!? teorisini doğrularcasına yeni yorumlar ve sapkınlıklar boy gösterdi: Parçacı yaklaşımlar, pazarlıklı inanışlar ve ahiret duygusundan yoksun akideler aldı yürüdü. Dinin özü tahrif, kapsamı ise tahdit edildi. Vahyin sunduğu hikmetli kaideler, heva ve heveslere göre yorumlanarak dejenere formlara büründürüldü. İlahi emirlerin vicdanları rahatlatacak, ölüm korkusunu hafifletecek, depresif ruhları teskin edecek dozda yaşanması yeterliydi! Azı karar çoğu zarar...

İkisi arasındaki fark mı? Beyne?s-sera ve?s-süreyya!.. Tefakkuh fıkıh üretmektedir. Tefakkuh etmeden?fıkıh okuyanlar?ın ise fıkhı tüketmekten başka çareleri yoktur. İşte bunun için yıllardır?yeni bir fıkıh usulü?nden önce?yeni bir tefakkuh usulü gerekir? diye diye dilimde tüy bitti.

İnsanlar arasında üstünlük ölçülerinden birisinin de ilim olduğu dikkatlere şu şekilde sunulmaktadır: "Bilenlerle bilmeyenler hiç bir olur mu?" Allahın nazarında müminin değeri, Peygamber soyundan olmak değil, gerçeğin araştırılmasına önem vermek, bilgili olmak, Allah'ın dininde sebat etmek, iyilik yapmak, Allah'ın sevdiği ve Allah'ı seven kişi olmaktır. Böyle bir kimse, nesebi ne olursa olsun, ailesi kim olursa olsun Allah'ın makbul kuludur.

Sezgici/keşifci din anlayışı, tarihte olduğu gibi günümüzde de, siyasal, toplumsal ve ekonomik alanlarda yaşanan bunalımlardan bir kaçış ve aşırı dünyevileşmeye karşı daha farklı bir dünyevileşme biçiminde aynı tarikat adlarıyla veya farklı biçimlerde farklı adlarla bir tepki olarak tezahür etmektedir. Aslında tarikatlar, "içinde yaşadıkları cemiyetin tipine göre bir sosyal fonksiyon icra ettikleri muhakkaktır." Toplumsal yapıda meydana gelen değişiklikler doğrultusunda değişime uğrayarak mensuplarının manevi ihtiyaçlarının yanında, ekonomik, siyasi ve sosyal ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde ticari şirketler, holdingler, vakıflar, dernekler ve sermaye kurumları gibi modern örgütlenmeler gerçekleştirmektedir. Özellikle Sufiliğin Osmanlı kültürünün en önemli unsurlarından birisi olması sebebiyle, günümüzde Türkiye'de din anlayışları üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak etkilerini sürdürmektedir.

Üçüncü aşama: Vahiy sadece lafza indirgenince, Kur?an da sadece?mushaf?a indirgendi. O artık inşa eden bir özne değildi. Çünkü o muhataplarını değil, muhatapları onu?yüceltiyorlardı?. Oysa ki vahiy kendiliğinden yüceydi ve onun insan tarafından yüceltilmeye değil, anlaşılmaya ve yaşanmaya ihtiyacı vardı.

DİKKAT!!!

Ülke sorunlarının menşeinde ve çözümünde dinin etkin olup olmayacağının düşünülmesini bile, neredeyse imkansız hale gelmiştir.

İslam, on dört asırdır, kendisini Müslüman olarak gören insanların din ihtiyaçlarını karşılamaktadır. On dört asırlık süreç içinde, İslam?ın damgaladığı kültürler ve bir İslam medeniyeti ortaya çıkmıştır.

Çünkü her hangi bir yanlış anlama, yanlış anlaşılan şey üzerinde hiç bir kalıcı iz bırakamazdı. Yanlış anlayan, yanlışıyla kalırdı. Yanlış anlaşılan hakikatse, konulduğu yerde, öylece, ilk günkü anlamıyla kalır, kendisini doğru anlayacak olanları beklerdi.

Tasavvurun yeniden inşası

Günümüz Müslümanının, inanç dünyasını şekillendiren temel ilkeler, teorik olarak Kur?an?da mevcut olmasına rağmen, asırların imbiğinden süzülerek günümüze ulaşmıştır. Çoğu zaman, Kur?an, Müslümanın hayatını doğrudan etkileme alanının dışında kalmıştır. Bir başka ifadeyle, Kur?an, İslam?ın erken döneminde Müslümanları doğrudan etkilemiş; onların inanç dünyalarını şekillendirmiş; dünyaya bakış açılarını vahye uygun hale getirmiş olmasına rağmen, daha sonra, bu etki günden güne azalmış, Kur?an?ın yerini önce?hadisler?, daha sonra da gelenek almıştır. Kanaatımıza göre, İslam kültür ve medeniyetindeki Kur?ani boyut, erken dönem Müslümanlarının doğrudan Kur?an?dan etkilenmeleri sonucu, Kur?ani düşüncenin geleneğe düşünsel planda belirgin bir biçimde damgasının vurmuş olmasının doğal bir sonucudur. Ne var ki, Kur?ani zihniyetin izleri, günden güne azalmış; din gelenekle bütünleşmiştir.

Ehl-i Sünnet?e göre, siyasi anlayışta asıl olan geçmiş tecrübe ve onun devamı durumundaki mevcut durumdur. Mevcut durumun, zulmetse dahi, korunması, her tür değişimden daha iyidir. Değişimin, daha büyük fitne ve adaletsizliklere yol açacağı inancıyla, mevcut durumun korunması gerekir. Özellikle siyasi irade, Allah?ın iradesiyle meşrulaştırılma yoluna gidildikten sonra, insanların çabaları ve faaliyetleri, Allah?ın iradesine karşı gelmek olarak görülmüştür. Böyle bir durumda siyasi iktidarın el değiştirmesi, Allah?ın kaderine bırakılmıştır.

İnsanın geleceği bugününe kurban edilmiştir.

Hadi bütün zamanlarımızı iyilik üretmeye harcıyoruz diyelim. Ne kadar kaliteli ürün ortaya çıkardığımız sorgulanmalı değil mi? Ne kadar sahici söyledik?Elhamdülillah?ı mesela? Anlamına kendimizi ne kadar kattık? Hem sonra, ?Elhamdülillah?diyebilenler arasında olmak da bir nimet değil mi? ?Elhamdülillah? diyebilen azlardan olma nimetine, ?elhamdüilllah?ına karşılık ebedi karşılıklar bekleme ayrıcalığına karşılık yeni?Elhamdülillah?lar demeler borçlandığımız ortadayken, ürettiğimiz şükürleri stokladığımızı söyleyebilir miyiz? Ürettikçe daha çok hamd borçlanmıyor muyuz bize hamd etmeyi öğreten ve hamd edilesi nimetler veren Tedarikçimize?

Büyükkara, M. Ali, Suudi Arabistan ve Vehhabilik, İstanbul, 2004.

Razi?nin tanımına göre, sözgelimi gördüğümüz bir insanı yalnızca zihnimizde canlandırmamız tasavvurdur. Fakat onun hakkında?Bu insan ayaktadır? dediğimizde, ?ayaktadır? ile onun hakkında hüküm vermiş oluyoruz. İşte bu da tasdiktir.

SİZİN BURNUNUZA DA KÖTÜ KOKULAR GELİYO MU?

Ameller neden niyetlere göredir

Bedenin ömrünü aşmak ahirete imanla olur. Modern hayatın ideal toplumu Batıda yapılmış bir saha çalışmasında, ölümden sonrasına inananların oranı Allah?a inananların oranından aşağıdadır. Allah?a inananların içerisinde ahirete inananlar ancak % 64?ü bulmaktadır. Bunların % 12?si ölümün mutlak yok oluş olduğuna inanmaktadırlar.

Bence bu formül şöyle olmalıdır. Kendi argümanları ile söyleyecek olursak; irfanın, bürhanın ve beyanın arındırılarak bir araya getirilmesi ve üçünün birden yeniden inşası?

Bide buna ilaveten Prof. Muhammed ebu zehranın tamamen objektif yazdığı Mezhepler tarihini ek olarak önerebilirim...

57- H. P. Rickman, "From Hermeneutics to Deconstruction: The Epistemology of interpretation" , lnternationl Studies in Philosophy (1995), c.27, sy.2. s.65

Musatafa İslamoğlu'nun HAYATIN YENİDEN İNŞASI İÇİN adlı kitabından alıntıdır...

Yaratıcımız, yarattıkları hakkında yanlış bilgi vermekten münezzehtir.

biliyorum oldukça uzun makaleler ve okumak sıkıcı, yorucu ama karışık bir kafayla yaşamak daha sıkıcı ve yorucu diye düşünüyorum :))) slm...

73. Zebidi, age., s. 9.

Dolayısıyla kendisine bağlı olan insanları çocukluklarından itibaren?varlığım Türk varlığına armağan olsun!? diye yemin ettirerek insan varlığını kendi resmi ideolojisine armağan ettiren bir zihniyetin mustağni tavrının simgesi olan ulu önder mitolojisine karşı çıkan müslümanlar bu mitolojiyle aynı mantığı paylaşan, kendi bağlılarının yatakta kaç defa döndüğünü denetleyen, müridlerini gassalın ölü elinde olduğu gibi teslimiyetçi isteyen dolayısıyla tarih içerisinde insanüstü ilan edilen?Kutbul az?am? ?Bediüzzaman? kurgusuna da aynı Kur?ani sebeplerle karşı çıkmalıdırlar. İmam, Şeyh ya da başka sıfatlarla?ilahilik? atfedilen bir liderin insanlara Resulullah gibi örnek olması beklenemez. Hangi kültür ikliminden neşet ederse etsin ululaştırılan hazretler her zaman başlarındaki nur haleleriyle ulaşılamaz konumdadırlar. Ne gariptir ki kişi merkezli nice oluşum ve fikriyat hep o kişinin adı ya da eseriyle anılırken, İlahi mücadele sırasında hiçbir şeriat Kur?an?da peygamberin ismiyle dahi anılmamıştır.

Şeriati?nin?Safevi Şiası ve Emevi Sünniliği? olarak tanımladığı yozlaşmış ve dar, mezhebi kalıplarda donuklaşarak mukallitlerince din haline getirilmiş olan şii mezhepçiliğiyle aynı ifsad sürecini hatta daha da yoğun yaşamış olan devletçi, saltanatçı sünni mezhepçiliğinin geleneksel kültürde yol açtığı psikolojiyle, modern kültürlerin ürettiği firavunca bir azgınlığın sonucu olan diktatörlerin topluma yaklaşım mantığı arasında önemli paralellikler bulunmaktadır. Ve bu paralellikler yazarın deyimiyle; ?herşey devlet için? zihniyetini kafalara o denli yerleştirir ki?her şey din için? inancı kaybolur. Müslümanlar da, saltanat ve diktatorya rejimleri uğruna ululemr zihniyetinin kulları olurlar. Malik bin Nebi de aynı tespiti yapar ve müslümanların son iki yüzyılda uğradıkları dış saldırıların ve sömürgeleşmelerinin bizzat iç sebeplere dayandığını belirtir.

Yükseklik korkusu olan birine?Yahu sen nasıl Müslümansın? diye tarizde bulunmanın abesliği gibi Ya da fareden aşırı korkan birinin?Allah korkusunu? sorgulamak gibi Bu abesle iştigaldir Elbet bu bir zaaftır, ama iman zaafı diyecek kadar da değil Bunun bir yığın psikolojik ve bilinçaltı sebepleri vardır ve bu sebepler bazen basit bir klinik müdahaleyle bile çözülebilir

Ramazan ALTINTAŞ

Ayrıca, o andaki şükrü üretebilmemiz için bize doğduğumuz andan itibaren sayısız nimet verilmesi, sevdiklerimizle ve hatıralarımızla o an?a taşınmış olmamız gerekir. O an şükrettiğimiz şeyi tadacak zevk, duygu, dil, damak, dudak, mide, göz, koklama gibi sayısız yeteneklerimizin hazır edilmiş olması gerekir.

el-Muzaffer, Şia İnançları, 51-52.

Yeniden inşanın anahtarı: tevhid

Bkz., Şeyh Saduk, 124; Krş., Kuleyni, Usul, I, 187.

"Lavabo"da abdest almak imkansız değildir ama güçtür. Kelimenin Türkçesi bile yoktur. "Lavabo" gerçekte papazların ellerini yıkamaları için yapılmıştır. Latince "yıkıyorum" demektir.

Gelenek idraki, modernliğin hediyesidir

Maturidi?nin Diyanet-Siyaset ayrımının geniş analizi ve onun görüşlerinin son asırda Müslüman toplumlarda yaşanan Din-Siyaset ilişkisi tartışmalarıyla bir karşılaştırması daha önce yazılan bir makalede yapıldığı için burada tekrarlanmaktan kaçınılmıştır. Bkz.: Kutlu, Sönmez, ? İmam Maturidi?ye Göre Diyanet-Siyaset Ayrımı ve Çagdaş Tartışmalarla Mukayesesi?, İslamiyat, 8 (2005), sayı: 2, s. 55-69.

Bireysel söylemler olarak Hz. Ali, Hz. Ömer, Muaviye, Hasan Basri, Ömer b. Abdilaziz, Ebu Hanife, Ebu Mansur el-Maturidi, Ahmed Yesevi, Yunus Emre, Hacı Bektaş Veli, Mevlana, İbn Arabi, İbn Haldun, Sultan Abdülhamid, Muhammed Abduh, İkbal, Fazlurrahman, Seyyid Kutub, Ayetullah Humeyni ve diğerlerinin din söylemi; etnosantrik açıdan Emevi, Haşimi, Arap, Acem, Fars, Türk din söylemi; politik -dini açıdan Harici, Mürcii, Şii, Mu'tezili, Haşevi, Batıni, Eş'ari, Maturidi, Selefi, Ehl-i Sünnet, Nusayri, Yezidi, Vahhabi, Kadiyani ve sairenin din söylemi; fıkhi mezhepler olarak Hanefi, Şafii, Maliki, Caferi ve diğerlerinin din söylemi; sufi tarikatlar olarak Nakşi, Kadiri, Rıfai, Alevi-Bektaşi ve saire'nin din söylemi; meslek grupları esas alınarak politikacı, ahlakçı, filozof, hukukçu, hadisçi, sufi ve sairenin din söylemi; metodolojik açıdan akılcı/usuli, nakilci/ahbari, Rey Taraftarı, Hadis Taraftarı, batıni, zahiri, sezgici/irfani, beyani, burhani din söylemleri; ideolojik ve Oryantalist bir yaklaşımla Heteredoks ve Ortadoks din söylemleri şeklinde sınıflandırmak mümkündür.

Akyol, 130 vd.

Bu, ?hayat? tasavvuruna yönelik inşai bir müdahaledir. Bedeninizin sınırlarına hapsettiğiniz bir tasavvurla, hayatı ancak dünya ile sınırlı bir kavram olarak tanımlarsınız. Yok eğer tasavvurunuz bedeninizin sınırlarını aşar da ruhunuzun ufuklarına ulaşırsa, o zaman hayat kavramına yüklediğiniz anlam tamamen değişecektir. Hayatı, dünyevileşmiş bir tasavvurun sığ sularından değil, kutsalla irtibatını kuran bir tasavvurun uçsuz bucaksız ummanından bakarak tanımlayacaksınız.

Lukacs ve Gramsci gibi aklın ve düşüncenin kapitalizmin ihtiyaçlarına ve çıkarlarına boyun eğmesini eleştiren Ekol, bu karşı çıkışlarını "enstrümental akıl" terimini kullanarak ifade etmişlerdir. Bu kavram, aklın kapitalizm tarafından "evcilleştirildiğini", düşüncenin gerçekte kapitalizmin problemlerine çözüm aramaya yönlendirildiğini ve akletme ve düşünmenin tamamen "enstrümental" türden, yani eşyayı kontrol etme ve onları kapitalist sömürünün amaçlarına uygun hale getirme çabasından kaynaklanan problemlere cevap bulma kabilinden şeyler olduğunu anlatmaktadır40.

Fast-food hızın, obezite hazzın sonucudur. Günümüzde, heyecanı arttıran her şey değerlidir. Korku, şiddet ve başkasının acısından zevk alma bile istenir oldu. Amerikan filmi seyredip?dehşete-korkuya? kapılmayan var mı? Burada durup Kur?an?ın 1400 sene önceki dinsizlere sorduğu şu soruyu sormak gerekiyor: ?Nereye gidiyorsunuz? (81/Tekvir-25).

Hepinize teşekkür ediyorum.

İbda çağının yenilenme tarzı "tebdil" idi?

Bu tür konular hakkında fazlaca konuşmaya dalmak İslamcı söylemi toplum ve reailetiyi ilgilendiren işlerden uzaklaştırırken laikleri de dünyanın krizde olduğu Filistinlilerin katledildiği, Çeçenlerin şehid olduğu, açların öldüğü bir ortamda gayb ile ilgili konularda konuşmanın önemini sorgulamaya sevk etmektedir ve onlar zulüm, adalet, düşmanlık ve direniş gibi hususları konuşmayı tercih etmektedirler.

c. Türkiye?deki Dini Guruplar Türkiye Koşullarının Ürünüdür

Freud?un dediği gibi din duygusu insanın akıl ve özgürlük kabiliyetlerinin en büyük düşmanıdır. Zira, insanlara bir yanılsamaya inanmayı öğreterek ve eleştirel düşünceyi yasaklayarak zihinsel bakımdan körleşmeye sebep olur. (Fromm, Psikanaliz ve Din, 23) Jung da bağımlılık ve güçsüzlük duygusunu dinsel deneyimin özü olarak görür.

Osmanlı döneminde yaşanan Kadızadeliler-Sivasiler çekişmesi de bunun tipik örneklerindendir. Bu çekişmenin günümüzde de devam ettiğini gösteren en önemli kanıtlardan birisi Mevdu'dinin şu eleştirisidir :" Böylesi bir ortamda, ilim, düşünce, irade, bilinç, tenkid gibi kavramlar anlamlarını tamamen yitirirler. Şeyhin, mürşidin durumu mürid tarafından eleştirilemez olarak algılanırken, onlara ubudiyet izafe edilir. Her ne kadar bu durum ismen belirtilmese de uygulamada şeyh, mürşid bir ilah gibi kabul edilir ve müridler çekinmeden onlara karşı kul oldukları söyleyerek kulluk yaparlar. Şeyhin, mürşidin beşer üstü bir varlık oluşu da kerametler, ilhamlar gibi şeylerle desteklenir. İlhami konuşmalar, müritleri simgelere, hayali şeylere, anlamsız hareketlere iter. Mürid kendisini ayrı bir alemde yer almaya başladığına inanır ve o hayal aleminden gerçek aleme bir türlü geçemez. Bu duruma kendilerini o kadar inandırırlar ki, uçtuklarına başka alemde gezdiklerine dair, inanarak yemin ederler. "

3. Alimlerine sahip çıkmayan Müslüman kamuoyundan: Belki meselenin en mühim ayağı budur. Çünkü dinden uzaklaşan kesimler?hepsinin canı cehenneme? der, dindar kesimler de bağnazlık yapıp?babalarımızdan duymadığımız şeyleri söyleyen herkesin canı cehenneme? derse, kimse değil yüreğini, elini, hatta parmağını dahi taşın altına koymaz.

Vahiy ilahi bir inşa projesidir

Şiiliğin inanç sistemi, din ve dünya görüşü, tamamamen masum bir imam otoritesi çerçevesinde şekillenmiştir. İmamiyye Şia'sı'na göre, İslam toplumunu yönetme yetkisi, Ehl-i Beyt mensubu 12 İmama Allah ve Resul'ü tarafından nas ve tayinle verilmiştir. Allah'ın Peygamber göndermesi kendisine nasıl gerekliyse, aynı şekilde Peygamberden sonra imam göndermesi de vaciptir. İnsanlara, imamlarını seçme yetkisi verilmemiştir. Onlar, bu görüşleriyle Ehl-i Beyt-i siyasallaştırmakla kalmadılar, onlara " dini, siyasi, ilmi ve hukuki " bir misyon biçtiler. Neticede imamlar ve Ehl-i Beyt, siyasal iktidar veya menfaat peşinde olanların, bu amaçlarına ulaşmalarında bir kalkan olarak kullanılmaya başlandı. Bunu başarabilmek için de Velayet adı altında, Usulu'd-Din içerisine sokarak iman esası haline getirdiler. Muhammed Rıza el-Muzaffer, bu imamın tayini, görev ve yetkilerini şu şekilde belirlemektedir: "Bu imam, insanların din ve dünya işlerini tedbir etmek, aralarında zulmü, düşmanlığı gidermek, adaleti yaymak hususunda peygamberin umumi velayetine haizdir ve bu bakımdan İmamet, nübüvvetin devamıdır. Peygamberleri göndermek nasıl bir lütüf ise, peygamberden sonra, onun yerine İmamı nasbetmek de lütüftur ve vücub-ı zati ile Allahü Teala'ya vacipdir; bu bakımdan İmamet, ancak Allah Teala'dan nass ile, yahud o İmam'dan önceki İmamın, onu İmametini beyaniyle tahakkuk eder; insanların seçmesiyle ve istemesiyle olmaz; İnsanlar dilediklerini İmam olarak tayin, yahud dilediklerini azl hakkına da sahip değillerdir. Aynı zamanda insanlar İmamsız da kalamazlar."

İslam düşüncesindeki farklı eğilimler ve dine farklı yaklaşımlarla ilgili sınıflandırmalar konusunda bkz., Gazzali, el-Munkız mine'd-Dalal, çev., Ahmet Suphi Furat, İstanbul trz. 44 vd.; İbn Rüşd, Kitabu'l-Keşf an Minhaci'l-Edille, çev. Süleyman Uludağ, İstanbul 1985, 191 vd.; İsmail Hakkı İzmirli, "Beş Sınıf", DFİFM., 12( 1929),, 12; Süleyman Uludağ, İslam Düşüncesinin Yapısı, II. baskı, İstanbul 1985, 17-22. Uludağ, geçmişte yapılmış tasniflerden bahsederek bu anlayışları Selef, Kelam, Tasavvuf ve Felsefe olarak sınıflandırıp incelemiştir. Bkz., İslam Düşüncesi'nin Yapısı, İstanbul 1972.

3. Şahsiyetin yeniden inşası.

Yaşanan vakıayı daha iyi anlamak için, öncelikle modern bireylerin kutsal ile kurduğu ilişki biçimine bakmak yeterli.

Vahiy ilahi bir inşa projesidir, demiştik.

b)Kur'an'da Ehl-i Beyt'in Teorik Çerçevesi

Bu bilince ulaşan insan, eline geçen her şeyi yerli yerine koyan bir muhakemeye, yani hikmete sahip olur. Eşyayı, yaratılış amacına uygun olan yere yerleştirir. Bunun için de eşyanın hangi amaç için yaratıldığını araştırır. Buradan, kendi yaratılışının amacına ulaşır.

Ebu Bekr Muhammed el-Kelesazi, et-Tearruf li Mezhebi Ehli't-Tasavvuf, Kahire 1992 , 76.

Bu konuda geniş bilgi için bkz. Onat, 43-113, 139-142.

sümen altı edilip vakti gelince çıkan dosyalardan mı yoksa :)))

"Hz. Peygamber hem erkeklere, hem kadınlara eşit şekilde gönderilmiştir. Allah Teala?nın hitabı, aynı şekilde hem erkeklere hem de kadınlara yöneliktir. Bu hitapları, açık bir nass veya icma olmadıkça, erkeklere tahsis edip kadınları dışarıda bırakmak caiz değildir.( İhkam, Mısır 1927, III.81.)"

Öyle ki bir çok konuda mütehassıslar birbirinden farklıdır. İçtihadın tecezzi edeceği bir çok alimlerce kabul olmuştur. Muhtelif konularda içtihad mertebesine ulaşmış olan insanların devlet zoruyla değil, herhangi bir baskı unsuru altında değil de, kendi hür iradeleriyle meselelere çözüm tarzı bulmaları pek ala mümkündür. Buna bizim ihtiyacımız vardır. Aksi halde kendi kendimizi reddetmiş oluruz.

Doğal olarak?bizler?, yani modern insanlar. O halde günümüzde ateşli zihinleri tahrik eden tarihselcilik tartışmasına bir katkı olması açısından?Kur?an metni ölmedi, belki ölen bu metne yönelen bilinçlerdir? diyebilir miyiz?

4. Demokrasi, laiklik, din hiçbir şekilde tabulaştırılmadan tartışılmalı, doğru bilgiden korkmamalıdır. Toplumu derinden etkileyen değerlerin, istismarı, kesinlikle önlenmelidir.

Sosyal, ya da diğer adıyla beşeri bilimlere gelince iş değişmektedir. Her şeyden önce, obje de, süje de insandır. İnsanoğlu, yine insanoğlunun, yapıp etmelerini, başarılarını, duygularını, düşüncelerini, tecrübelerini, kısaca insanı anlamaya çalışmaktadır. Bu alanda doğru bilgiye ulaşmak, başka alanlara göre çok daha zordur. Hele din gibi, insanı temelden kavrayan ve kuşatan bir alan söz konusu olduğunda, araştırıcının işi fevkalade zorlaşmaktadır. Her bilgi, hem araştırıcının dünyasında, hem de araştırma konusu olan insanların dünyasında birtakım çözülme ve yeniden yapılanmalara yol açmaktadır. Ön yargılar, araştırmanın istikametini ve sonuçlarını doğrudan etkileyebilmektedir. Dinden çıkma korkusu, dindar araştırının elini kolunu bağlayabilmektedir. İdealizasyon, gerçeklerin görülmesini engellemektedir. Rasyonalizasyon, çelişkilerin hem gizlenmesine, hem de kalıcı bir etkinlik kazanmasına yol açmaktadır.

Bu örtü, aynı zamanda bilincin üzerini örtmektedir; yani?takva?nın. Kur?an?ın?muttakiler için hidayet? (2 Bakara 2) olmasının anlamı da budur. ?Kişi muttaki ise hidayeti bulmuş demektir, hidayete ihtiyacı varsa muttaki değildir? şeklindeki yanlış anlama, yukarıdan beri anlatmaya çalıştığımız hakikatin gözden kaçırılmasının sonucudur.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, belki de tarihinin en zor dönemlerinden birini yaşamaktadır. Bu zorluk, Türkiye üzerinde yoğunlaşan, birbirinden farklı birtakım zorunlulukların, aynı noktalarda kesişmelerinden kaynaklanmaktadır. Bu zorunlulukları önem sırasına göre şöyle sıralamak mümkündür: Türkiye, tarihi ve kültürü ve Türk milletine asırlardır şekil veren öz değerleri ile barışmak zorundadır. Türkiye, demokrasi kültürünü oluşturmak ve demokrasiyi bütün kurum ve kuruluşları ile hakim kılmak zorundadır.

74. Suyuti, age., vr. 48/b; İbn Abidin, Reddu'l-muhtar, c. I, s. 51.

İnsanın kendisi imajına kurban edilmiştir.

Böyle bir yaklaşımın tipik örneği olarak bkz., İbnü'l-Cevzi, Telbisu'l-İblis, Beyrut 1989.

Bu nedenledir ki Kur?an, tanrılık taslayan otoritelere tapanlardan (Maide; 5/60), ruhunu kötülük sarmış şer odaklarına tapanlardan (Yasin; 36/71), put heykellerine tapanlardan (Şuara; 26/71), insanların birbirine tapmasından (Ali-İmran; 5/64), ataların taptığına tapıp durmaktan (Hud; 11/62), peygambere ve din adamlarına tapanlardan (Tevbe; 9/31) özellikle bahseder. Bunların dışındakileri de Allah?tan başkası diyerek mahkum eder.

Günümüzün birçok bilim adamı bu kabil genellemelerin yanlış olacileceğini, istisnaların her zaman bulunabileceğini artık kabul etmek zorunda kalmışlardır :

Sahabeden Hz. Ali, Hz. Aişe, İbn Mes?ud, İbn Abbas, Hz. Ömer, Hz. Ebubekir, Hz. Selman gibi seçkin sahabiler tefakkuh sahibi idiler. Hz. Ömer?i tanıyanlar?Dinde ondan daha fakihini görmedik? derlerdi (İbn Hacer, el-Isabe, 5/523). Kur?an izin verdiği halde?tefakkuh? sonucu müellefe-i kulub?a zekat payını kaldırdı, Irak ve Suriye?nin savaşla ele geçen ekilebilir arazilerini askere dağıtmak yerine sahiplerine yarıya verdi, Ehl-i Kitab kadınlarıyla evlenmeyi yasakladı. Bütün bunları o Kur?an?ın emirlerinin maksadını okuyarak yaptı.

- Mezhep taassubu ile mezheplerin doğuşu esnasındaki hadis uydurma faaliyetleri arasında sizce bir parelellik var mı?

Bu, her yanı tanrı-kral anlayışı ve kulluk-kölelik ilişkileriyle dolu bir dünyaya çölün içlerinden yükselen bir isyan sesi, insani özgürlük çağrısıdır. Nitekim ilk sahabe nesli bunu böyle anlayarak her tür put tapınmasını, krallara kulluk arz-ı endam edilmesini reddetmişler ve Allah?a yönelerek bu tür bağlardan azat olmuşlardır. Bu ise insanoğlunu, insan olma yolunda zorlayıcı bir içkinlikle ilerletmiştir?

1934'deki yazılarında Marcuse, liberalizmin, doğal bir devamı olarak totalitarianizme dönüşmekte olduğunu iddia etmiş; 1960'daki yazılarında da ileri ülkelerin hakim sosyal düzeninin böyle bir tolalitaryanizmi nasıl barındırdığını ele almıştır. O hemen hemen Hitler Almonyası ile, Nixon, Jhonson ve Kennedy ABD'sini aynı terimlerle nitelendirmiş; ABD'de Nazizm benzeri bir yapıya doğru gidişe dikkat çekmiştir.

Modernitenin yıpratıcı etkileri karşısında günümüzde insanların çoğunluğu, kısmen tepkiyi, kısmen de kaçışı ifade eden davranışlarla eskiye ait bir takım inanç, değer, örf ve gelenekleri yeniden canlandırma çabasına girdikleri görülmektedir. Bu çerçevede geçmiş topluluklarda terkedilmiş çoğu batıl inançlara dayalı büyücülük, tarikat ve cemaat bağlılıkları vb. oluşumlar yükselen değerler haline gelmiştir. Gerçekte derin bir varoluşsal ihtiyaca işaret eden bu dönüşümü geçmişe özlem, nostalji vb. yüzeysel bir takım kavramlarla açıklamak mümkün değildir. Modernitenin yalnızlaştırdığı insanı bugün çürümüşlüğünden geçmişin hurafelerine sığınmasına sebep olan etkenleri irdelemek Kur'an tebliğinin sorumluluğunu taşıyanlar için önemli bir çalışma alanıdır. Kur'an merkezli İslami ihya-ıslah-tecdid çizgisine mensup Müslümanların öncelikle kendi benliklerinden başlayarak modernitenin kirlettiği anlam ve eylemlerini tekrar tekrar muhasebe etmeleri elzemdir. Öncelikle bugünümüzü ıslah ederek yarınlara yönelik adımlara hazırlanmalıyız. Geçmişine teslim olmayan ve sövmeyen ama anlamaya çalışarak dersler çıkartan geçmişinden aldığı mirası ıslah ederek geliştiren bir neslin inşası için bugünün modern hurafelerine de aynı titizlikle yaklaşması ayakları yere basan bir tecdidin öncüsü olması bugünün Müslümanı için düşünce atlasındaki temel göstergelerdir.

Araplarda kabile toplumu, göçebe kabilelerden oluşmaktaydı ve her bir kabile ve onun kolları bağımsız topluluklar halinde yaşamaktaydı. Teşkilatlı bir siyasi otorite ve devlet geleneğine, yasama ve yürütme organlarına sahip olmayıp, kabilenin seyyidleri, reisleri ve şeyhleri tarafından yönetilmekteydiler. Kabileler arasında sürekli savaş ve kan davalarının hüküm sürmesi ve oldukça zor hayat şartları altında yaşamak zorunda kalmaları, bu insanları sert tabiatlı, haşin, savaşçı ve şiddet yanlısı yapmıştır. Bu durum onları, problemlerin çözümünde, nadiren kabilenin ileri gelenlerinden oluşan hakeme başvurmaya, çoğu kere de şiddete ve silaha başvurmaya sevketmiştir.

- Türkiye özellinde mezhepler konusundaki müsamaha ve içtihad yapılması ile ilgili çalışmalar hangi düzeyde olmuştur?

?Dinde zorlama yoktur; artık hak ile batıl iyice ayrılmıştır. Putları inkar edip Allah?a inanan kimse, kopmak bilmeyen sağlam bir kulpa sarılmıştır. Allah işitendir, bilendir? (Bakara, 256).

İşin gerçeği, Allah katından gelen vahyin ve onun etrafında şekillenen İlahi nitelikli "din"in esas amacı da, insanoğlunun sorunlarının çözümüne katkıda bulunmaktır.

İnsanoğlu, yaratılışı gereği inanmaya eğilimli bir varlıktır. Fıtratının sesine ve vicdanının telkinlerine kayıtsız kalmayanlar din ile temas kurmakta zorlanmazlar. Kavrayışının sınırlı, varlığın manasının ise sınırsız olduğunun farkına varanlar, inancın sabahına uyanmakta gecikmez. Özellikle inançsızlığı ve anlamsızlığı yoğun olarak yaşamış olan toplumların arayış içine girmesi olağandır.

Artık bu ortaya çıkışta abd-mabud ilişkisi efendi-köle ilişkisini değil; yar-yaran, aşık-maşuk, seven-sevilen ilişkisini ifade eder. İbadet sevdiğin için uğraş ve çabaya, dua sevdiğinle iyi günde kötü günde istek, çağrı ve dertleşmeye, namaz sevdiğinle buluşmaya dönüşür?

Şia ve onun tali kolları İslam toplumlarının yönetimini ya Oniki imamın ya da Hz. Ali soyundan olan kimselerin tekeline vermekle Ehl-i Beyt-i siyasallaştırmakla kalmadılar, onlara " dini, siyasi, ilmi ve hukuki " bir misyon biçtiler. Neticede imamlar ve Ehl-i Beyt, siyasal iktidar veya menfaat peşinde olanların, bu amaçlarına ulaşmalarında bir kalkan olarak kullanılmaya başlandı. Bunu başarabilmek için de Velayet adı altında, Usulu'd-Din içerisine sokarak iman esası haline getirdiler. Bu sebeple her asırda Peygamber'in dini, hukuki ve siyasi misyonunu üslenmiş ve insanları her iki dünyadada kurtuluş ve saadete sevkedecek bir imamın varlığının gerekliliğine inanmaktadırlar. Muhammed Rıza el-Muzaffer, bu imamın tayini, görev ve yetkilerini şu şekilde belirlemektedir: "Bu imam, insanların din ve dünya işlerini tedbir etmek, aralarında zulmü, düşmanlığı gidermek, adaleti yaymak hususunda peygamberin umumi velayetine haizdir ve bu bakımdan İmamet, nübüvvetin devamıdır. Peygamberleri göndermek nasıl bir lütüf ise, peygamberden sonra, onun yerine İmamı nasbetmek de lütüftur ve vücub-ı zati ile Allahü Teala'ya vacipdir; bu bakımdan İmamet, ancak Allah Teala'dan nas ile, yahud o İmam'dan önceki İmamın, onu İmametini beyaniyle tahakkuk eder; insanların seçmesiyle ve istemesiyle olmaz; İnsanlar dilediklerini İmam olarak tayin, yahud dilediklerini azl hakkına da sahip değillerdir. Aynı zamanda insanlar İmamsız da kalamazlar."

Bu nedenle insanların mutlak anlamda neyin artık dirilmemek üzere öldüğüne karar vermeleri imkansızdır...

Şiilikteki imamet anlayışını Ayetullah Cevadi Amuli şöyle dile getirmektedir: Hükümet sistemini idare etmekte fakihin velayeti, aynen onun kadılık ve merciilik makamı gibi Şari-i Mukaddes Allah tarafından tayin edilmiştir. Halkın kabulü ise sadece ispat merhalesinde etkindir. Görüldüğü üzere böyle bir anlayış üzerine inşaa edilen yöneticilikte yönetene yapılacak her türlü muhalefet günah derecesinde değerlendirilmektedir. Sorgulanamaz kutsal bir yönetimin ise adaletli olması ve yönetilenlere karşı sorumlu olması elbette beklenemez. Bu yaklaşıma göre masum imam?ın, kişileri kutsama mantığının neticesi olarak, mucize sahibi olması gölgesi olmaması, önünü gördüğü gibi arkasını da görmesi ve gaybı bilmesi gerekir.

Konu da Kur'an olunca hangi müslümana sorsanız, eser, kükrer, mangalda kül bırakmaz. Ağzından ballar akar. Onun yüceliğini, büyüklüğünü, değişmezliğini, mucizeliğini anlatır da anlatır. Dolayısı ile ona nasıl saygılı olmamız, nasıl tutmamız, nereye asmamız, hangi makamla tilavet etmemiz, tecvid kurallarının önemi ve gerekliliği üzerinde konuşur da konuşur.

İmametin genelde Haşimilerde veya Alioğullarından Hasan veya Hüseyin'in soyundan her hangi bir Ehl-i Beyt mensubunda devam ettiğini savunan kişiler veya grupların her birisi Şii bir fırka olarak Makalat eserlerinde yerini aldı. Öyleki bu soydan her birinin imametini iddia için birden çok fırka ortaya çıktı. Bunlar, ait oldukları daha önceki din, felsefe ve kültür havzalarına ait motifleri devreye sokarak tabi oldukları imamların meşrulaştırma yoluna gittiler. Böylece vasilik, Mehdilik, ilahi nur, hülul, karizmatik liderlik , Recat, beda, takiyye gibi bazı aşırı fikirler geliştirildi. Sonunda İmamlar, yarı ilahi bir varlığa büründürülerek bunun isbatına çalışıldı. Bu mirası devralan Onikiimamiyye Şia'sının önde gelen müfessirleri de harekete geçerek, "Ehl-i Kisa" rivayetini ayetin iniş sebebi olarak gösterdiler ve ayetteki Ehl-i Beyt'in, Hz. Peygamber, Hz. Fatıma, Ali, Hasan ve Hüseyin'i kapsadığını iddia ettiler. Bu sürecin bir devamı olarak Şii yazarlar, siyasi bakımdan imamlara, sefirlere ve naiplere itaati meşrulaştırmak için, diğer bazı ayetlerle Peygamber'e nisbet edilen bazı rivayetleri esas alarak onun soyundan gelen oniki imamı Ehl-Beyt kapsamına almışlardır.

20- Karl Marks-Frederick Engels, a. g. e.. s.105

Geçmişte ve günümüzde ortaya çıkan din söylemleri üzerinde, farklı biçimlerde de olsa, bu zihniyetlerin yansımalarını görmek mümkündür. Ancak onların çağdaş tezahürleri bir başka makale konusudur.

Önce sorar kendine;"bu kitap bana ne diyor" diye. Yüce rabbım bana "ne anlatmış" eşyayı "nasıl yorumlamış" diye. "Neyi emretmiş, neyi yasaklamış, neyi serbest bırakmış" diye. Yiğit olan yapar bunu.

Bütün müslümanların birbirlerini sevmeleri ve dost olmaları nasıl şartsa bu hane halkına karşı sevgi beslemek de öyle şarttır. Bu müslümanların birlik ve beraberliğinin gereğidir, ancak imanın şartı değildir. Çünkü bunlardan hiçbirisi masum/günahsız olmadığı gibi vahiy, ilham veya gizli ilahi bilgiye de sahip değildirler. Hele hele gaybı bildiklerini iddia etmek bu ayete ve Kur'an'ın diğer ayetlerine tamamen terstir.

ben de istiyorummmmmmmm

Türkiye?de, dinin ve Laikliğin, acımasızca kullanılmış olması, bu hususların doğru anlaşılabilmesi ve tartışılabilmesi için gerekli olan doğru bilgi birikiminin birey ve toplum düzeyinde sağlanması, insanların uzlaşabilecekleri ortak zeminlerin oluşmasını engellemiştir. Türkiye?de, açıkça?ben İslam?a karşıyım? diyen insan sayısı parmakla gösterilecek kadar azdır. Türkiye?nin yüzde 98?nin Müslüman olduğu resmi istatistiklerde yer almaktadır. Buna rağmen, bazı insanlar, bazı insanları?İslam düşmanlığı? ile, bazıları da normal bir Müslümanı, hemen? likle, lıkla? suçlayabilmektedir. ?Şeriat gelecek, dertler bitecek? diyenler de, ?kahrolsun şeriat? diye bağıranlar da, ?şeriat?ın ne olduğunu bilmemektedirler.

44- Herbert Marcuse, 'One Dimensional Man" (London 1968), Giriş XXII

Çünkü Sünnilikten başka Şii İslam da vardır. Mevcudu az olmakla birlikte Havarice mensup olan İbadi islam da vardır. Güney Afrika ve Umman'da. Bu bakımdan günümüzün mezheplerini İslam açısından değerlendirilmeğe yönelmek lazımdır. Müsamaha ortamı hakim kılındığında ise diğer mezhep mensuplarıyla da Allah'ın kitabında, Allah'ın varlığında birliğinde, peygamberinde, ahiret gününde birleşme durumumuz olması hasebiyle, onlara müsamahayla yaklaştığımız taktirde arada müsamaha ortamı hasıl edilmesi gerektiğine karar verilir.

- Biraz önce söylediğiniz, içtihad mertebeleri bir manada içtihadı kurumsal bir hale getirmemiş midir?

25 Aralık 2006 - 01:31:27

İnsanlardaki karşı çıkma, protesto etme, şiddet, kızgınlık, gadap ve kavgacılık duygusu, asabiyet ve kabilecilik ruhunun yoğun olduğu kabile toplumlarında ya da bedevi toplumlarda, özellikle de büyük ve hızlı değişimlerin yaşandığı dönemlerde, güçlenerek bir kitle hareketine dönüşebilir. Bu tepkisel-kabileci ruh, her bir dinde ve toplumda farklı şekillerde tezahür edebilir. Ancak temelinde, toplumsal alanda yaşanan dikey değişime tepki göstermek vardır. Hızlı değişim, Asabiyet ve katı dindarlık/taassup biraraya geldiğinde tahlikeli politik-dini bir doktrinin çıkması kaçınılmazdır.

Mehmed Said Hatipoğlu, " İslam'da İlk Siyasi Kavmiyetçilik Hilafetin Kureyşliliği", AÜİFD., 23(1978), 132.

Özellikle Abbasilerin böyle bir yetkiyi kullanarak, Ebu Hanife?yi kendilerine itaate zorlamaları, kabul etmediği için hapsetmeleri ve onun hapiste ölmesi, Ebu Hanife?yi imam olarak kabul eden Maturidi?yi derinden etkilemiştir. İktidarların kendisini ilahi iradeyle ilişkilendirerek, halka zulüm ve işkence yapmaya kalkışanlara engel olabilmek için Diyanet ve Siyaseti birbirinden ayırmış, siyasi hakimiyetin kaynağının ilahi olmaktan çıkarmıştır.

Türkiye?nin Müslüman ülkeler arasında kendine özgü bir yeri vardır. Bu konuda, Pakistanlı büyük alim, merhum Prof. Dr. Fazlurrahman, 1977 yılında, İslam isimli eserinin Türkçe baskısı için yazmış olduğu önsözdeki tespitleri dikkat çekicidir:

ARZ'IN MERKEZİNDE BULUŞMALAR

Sünni çevrelerde de bazı tarikatlar, kendi silsilelerinde Ehl-i Beyt imamlarına yer verdikleri, hatta Peygamber soyundan olduğunu iddia eden pek çok kimsenin Seyyid ve Şerif adıyla ortaya çıktıkları bilinmektedir. Abbasiler'den itibaren başlayarak Selçuklular ve Osmanlılar döneminde Nikabet/ Nakibu'l-Eşraf/Sadat Nezareti makamları ihdas edilerek bu kimselere özel statü verilmiştir. Öyleki bulundukları şehirlerde onlar için özel köşkler yapılmış, had gerektiren suçlar işlediklerinde özel muamele görmüş, özel hapishanelerde cezalarını çekmişlerdir.

Anlamak ve uygulamak beşer işi olduğu, insanların anlayışları, ictimai, iktisadi, siyasi... şartları aynı olmadığı için de ictihad farkları ortaya çıkmış, bu ictihad farkları zamanla mezheblerin doğmasında en büyük amil olmuştur.

Hürriyet ve güvenlikten yoksun kılınmış bir hayat nasıl anlamlı olabilir ki? Böyle bir hayatı, ancak korkular, tabular, önyargılar, kolektif saplantılar, bilinçaltı fobileri yönlendirir.

Kadın olarak yaratılmamış olduğu için her sabah şükreden Yahudi erkeğinin; (Vocabulaire de Theologie Biblique, s.441) ?Erkek kadın için değil, bilakis kadın erkek için yaratılmıştır? diyen, St. Pavlus Hıristiyanlığının kafasındaki Batı hanımı, Peygamber devri İslam hanımının o günkü seviyesine ulaşmaya çalışıyor! Bizim aydınımız da, Batı hanımına hayran hayran bakıyor!... Bu aydın tipi, bizde gerçi hudayi nabit yetişivermiş değildir.

Üstelik Kur?an?dan ilk nazil olan ayetler, belagat ilmi açısından da inşa cümleleridir:

- Fakat her siyasi mezhebin ve hukuk ekolünün arka planında itikadi bir yön mevcut değil midir? Bu durumda, mezheplerin bu şekilde ayrıma tabi tutulması yanlış bir tasnif olmaz mı?

Taftazani, Kelam İlmi ve İslam Akaidi, Haz. Süleyman Uludağ, İstanbul 1400, 320-21.

Hasan Hanefi, Muhammed Arkoun?dan tecdid projesini temellendirmede?ideolojik? yaklaşımla ayrılır. Arkoun, Kur?an yorumlarında, Kur?an nassını, tarihsel bağlamdan kopararak indirgemeci bir bakış açısıyla yorumlamaya karşı çıkarken, Hanefi ise bunun tam aksi bir görüşü benimser. Arkoun ve Cabiri, gelenekten kopmadan, bu geleneği yeniden üretmek için eleştirel aklı metinlere uygulamaktan yana bir tavır sergilerken, Hanefi ise, bunun aksi bir tutumu sergiler.

Kur?an algısında meydana gelen bu tarihi kırılmanın entelektüel arkaplanı da şu süreci izledi:

Bu paragraf bir kitaba bedeldir. Bir kitapla verilebilecek mesajı bir paragrafla vermiştir...

Çağdaşlığın değerlerinin düşüncemizde kültürel açıdan kökleşmesinin tartışma ve itirazlarla karşılaşmayacağını söylemek mümkün değildir. Fakat bu alandaki tartışmalar ve itirazlar aslında bu kökleştirmenin yoludur. Kökleştirme çerçevesindeki tartışmalar ve ihtilaflar temellerin bina edilmesinin barışçı ve demokratik yoludur.

Sosyal hayatta yaşanan gerçeklikleri esas alarak inen ve elçinin içinden çıktığı toplumun dilinin bütün edebi inceliklerini kullanan vahiylerin iniş sebebi ve ne anlama geldiği, ona muhatap olan insanlar tarafından anlaşılmaya çalışılıyordu. Anlaşılmayan konular veya açık olmayan kısımlar, Peygamber'den soruluyordu. Peygamber hayatta iken bu iletişimde yaşanan problemler, onun tarafından çözümlenirken, ölümünden sonra vahyin kaynağı ile olan ilişki sona ermiştir.

özeline postaladım mailimi... bekliyorum. kurmay hap yapmış duydun mu?

İstemekten de öte bu bir zorunluluk ve borç boynuma. İki fasıl daha ders aldıktan sonra tez dönemi nasipse başlayacak. Yani mastır eğitiminin nihayeti için en az 2 seneye ihtiyaç var. Bu surede gerekli ilimleri almak istiyorum hocam...

Şu var ki, kendi kültüründen olan insanların çoğunun paylaştığı ya da güçlü otoritelerin öne sürdüğü düşünceleri gerçekmiş gibi kabul etmek de insanın özelliklerinden biridir. Çelişmeleri uyumlu hale getirmeye çalışan ideolojiler kamuoyu ya da otoriteler tarafından desteklenecek olursa, insanın kendisi tam olarak huzura kavuşmasa bile, insan aklı yatışmış olacaktır?.(E. Fromm, Erdem ve Mutluluk, 63)

İmametin Kureyş?e tahsisinin iki ayrı sebebi vardır. Birincisi, bütün kabilelerden böyle bir şeyi istemek son derece zor bir şeydir. Bundan dolayı tek bir kabileye tahsis edilmek suretiyle diğerlerinden bu ağır yükü kaldırdı. İkincisi, muhtemelen Hz. Peygamber, Müslümanların işlerini idare etmeye layık kimselerin sürekli var olacağını biliyordu.

Sonuç olarak, deruni tecrübeci/mistik din söyleminin veya zihniyetin, veli ve sufilerin yüceltilmesi, sufi önderlere ve şeyhlere mutlak teslimiyet, metafizik alem hakkında düşünme, varlıkların tek kaynaktan olduğunu kabul , başta insanlar olmak üzere bütün varlıklara karşı sevgi ve hoşgörü, keşif ve ilham merkezli din ve dünya görüşü, akıl düşmanlığı, kelam ve felsefe aleyhtarlığı, kurtuluşa ermişlik iddiası, batıni yorum, sanat ve musikiye yakın ilgi, doğruluğu başkalarınca test edilemeyen öznel ve kontrol dışı kutsal bilgi , mutlak doğruluk iddiası gibi temel özellikleri bulunmaktadır.

Foucault'nun "bizi biz yapan şeyler"! reddetmemiz gerektiği konusundaki ısrarını anlamak ve Chomsky'nin tersinden ele aldığımızda, neden aklın ve yaratıcılığın "hükmedilen" pozisyonda olduğuna inandığını kavramak için Rönesans'dan bu yana meydana gelen ekonomik ve politik anlayış, yapı ve uygulamaların tarihsel gelişimine çok kısa da olsa değinmek gerekmektedir.

?Termodinamik yalnızca istatistiki bir ifadedir ve istisnaları mümkündür.?

İnsan eylemleri konusunda en çok yanıldığımız nokta işte burasıdır. Tasavvurları tartışmadan eylemleri tartışmanın yersizliği ortadadır. Ve insanın tasavvurunu düzeltmeden eylemini düzeltmeye kalkışmanın, havanda su dövmek demeye geleceği de açıktır. Tasavvur atlanarak eyleme yapılmış her düzeltme çabası, boşa harcanmış bir emek olarak kalacaktır. Çünkü, yanlış tasavvur ilk fırsatta aklı ve eylemi de kendisine uyduracak, düzeltilmiş eylemi tekrar eski haline döndürecektir.

Bu metotsal birlik eskilerin ortaya koyduğu gibi "metod usulü" yoluyla gerçekleşmiştir. Bazı çağdaş düşünürler de bu yöntemi ortaya koymuşlardır. Öyle ki "usuli metod" asl ile fer'i tümdengelim ile tümevarımı, dogmatik yöntem ile deneysel yöntemi, nass ile olguyu bir araya getirmiştir.

Dinin, dindarlık ya da din karşıtlığı yönünde istismarı kolaylaşmıştır.

Yoksa Şii imamlar gibi Allah tarafından öğretildi diye düşünmüyoruz. Biz düşüncelerden daha çok hür tefekkür esasına göre hareket edilip muhayyer hususlar açıklanmalıdır diyoruz. Bu sadece ferdi olarak değil, cemaat içtihadı olarak da düşünülebilir.

Şu halde inşa çağının sorusu da "Allah ne derdi"dir?

Ve tabi ki, bağrımı hep kanatan şu soruya bir türlü cevap bulamamamda: bu kadar çok Kur?an hafızı varken, Kur?an muhafızı neden yok denecek kadar az?

adamın uslubu cetin ceviz bi kerem, ehli bilir, artı nevi şahsına mahsus çok cins bi kafa, kalibresi yüksek bi zihin dünyası var, velhasıl türkiyede ender rastlayabileceğin bi tip bu adam...

Alllaaaaah...:)))

Her ikisi de insanları erdeme yöneltme genel hedefini paylaşıyorsa da her birinin kendine has öncülleri ve metotları vardır. Bu bakış, din ile aklın ürünü olan sistemleri birbirinden tam olarak ayırır ve bu sistemlerden birisi diğerine boyun eğmez.

Türkiye, insanlığın genel gidişinde belirleyici olmak durumunda olan bir ülkedir. Tarihin doğal akışı doğrultusunda ortaya çıkan yeni koşullar, Türkiye?ye ve Türklere yeni misyonlar kazandırmakta, yeni sorumluluklar yüklemektedir. Tarihimiz, biz görmezlikten gelsek de, bizi derinden derine?kendi varlığımızın farkında olmak? için zorlamaktadır. Dünyanın içine sürüklendiği baş döndürücü?sosyal değişme olgusu?, bilginin etkin bir güç kaynağı haline gelişi, bizim için yeni ve cazip fırsatlar hazırlamaktadır. Türkiye, insanlığın muhtaç olduğu?yeni uygarlık?ın beşiği olacak potansiyele her bakımdan sahiptir. Ancak, bizim, öncelikle sorunları çözmek için var olan İslam dinini sorun ve sorun kaynağı olmaktan çıkartmamız, ontolojik manada kendi asli yerine oturtmamız gerekmektedir.

Birincisi hissi nesneleştirme?

"Asl" hüküm ve illet bakımından bilinen nasstır ve bu nassın dil, sebeb-i nüzul, nesh ve illet bakımından incelenmesiyle bilinir. ?Fer? ise dış etken olarak etkili bir faktör olan illetin analizi, tecrübe edilmesi ve gözleme tabi tutulması yoluyla bilinir. Şayet tümdengelimle bilinen ve "asl"da mevcut olan illet, tümevarımla tanınan ve "fer?"de bulunan illetle aynı ise fer?, "asl" hakkındaki hükmün illetini alır.

Çok Partili döneme geçildikten sonra, halkın politikacılara baskıları sonuç vermiş (İsmet Parmaksızoğlu, Türkiye?de Din Eğitimi, Ank.1966, 28); 1949 yılında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi açılmıştır. Daha sonra İmam Hatip Okulları açılmıştır.

İçi boşalan hayat kabuklaşmıştır. Böylesine kabuk bir hayatı kuran insan da kabuk insan haline gelmiştir. Kendisini insan eden taraflarını ihmal eden insan, tüm yatırımını tene ve tensel hazlara yapmaya başlamış, sevgi tenlerin birleşmesine, güzellik tenin estetiğine, hayat bedenin sınırlı yaşamına, mutluluk cismin rahatına, itibar her hangi bir markaya indirgenmiştir. İnsan değeri olan bir varlıkken, fiyatı olan bir nesneye indirgenmiştir.

Benzer şeyler?Akıl ile nakil hiçbir zaman çelişmezler. Bir çelişme sözkonusu ise, bu akıl ile nakil arasındadır ya da gene akla mukaddime olmuş tercübe/ müşahade veriler ile nakil arasındadır. Akıl başka bir veri ile mukayese etmeden yeni verilerin doğru veya yanlış olduklarına da hükmedemez. Öncül verilerin doğru veya yanlışlığı, varılan sonucun da doğru veya yanlış olasına sebep olur.?

Bu kaynaklarda İmamet tartışmaları hakkında geniş bilgi için bkz.: Ebu Seleme es-Semerkandi, Ebu Seleme es-Semerkandi ve Akaid Risalesi, haz.: Ahmed Saim Kılavuz, İstanbul 1989, 33-35; Ebu?l-Mu?in en-Nesefi, Tabsıratu?l-Edille, thk.: Hüseyin Atay-Şaban Ali Düzgün, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 2003, II/431-533;Ebu Yüsr el-Pezdevi (493/1099), Ehl-i Sünnet Akaidi, Çev.: Şerafeddin Gölcük, İstanbul trz., 257-285; Ebu Mansur Abdulkahir b. Tahir et-Temimi el-Bağdadi, Kitabu Usulu?d-Din, Beyrut 1984, 270-289; Muhammed b. Ömer b. Hüseyin Fahreddin ar-Razi (606/1209), Kelam?a Giriş, Çev.: Hüseyin Atay, 247-265; Usulu?d-Din, Beyrut 1984, 141-154; el-Erba?in fi Usuli?d-Din, Kahire 1986, 254-320; Ebu?l-Me?ali Abdülmelik el-Cüveyni, Kitabu?l-İrşad, thk.: Es?ad Temim, Beyrut 1985, 345-366; Taftazani (792/1389), Şerhu?l-?Akaidi?n-Nesefiyye, Kahire 1988, 94-99; Abdurrahman b. Ahmed el-ici, el-Mevakıf, Kahire trz., 394-413; Celalüdddin Devvani (908/1502), Şerhu?l-?Akaidi?l-?Adudiyye, İstanbul 1306, 75-78;

Bu görüşte olanların kitaplarını okumak bir tarafa, adlarını bile anmak İslam düşmanı olmakla eşdeğerdi... Bir örnek vermek gerekirse, bilimsel hiçbir değeri olmayan pek çok kitabı okuyan öğrenciler içerisinde, İslam dünyasını derinden etkileyen ve sayısız eser veren Taha Hüseyin'in kitaplarını okuyan ve değerlendiren öğrenci ya da araştırmacıya nadiren rastlanır.

Pek çok haklı eleştirilerine rağmen her şeyi tamamen ekonomi temelli açıklamaya çalışan, kapitalizm ve kapitalist ideolojinin yaptığı gibi aslında aynı seküler/yatay paradigma içerisinde bir kurtuluş ideolojisi ortaya koymaya çalışan Marks'\n, egemen sınıfı komünist bir devrimle alaşağı etme çağrısı ve proletaryanın zincirlerinden başka kaybedecek şeyleri olmadığı, tüm dünya işçilerinin birleşmesinin zorunlu olduğu25 sloganı tabii ki hayat bulamadı ve bulamazdı da. İngiltere gibi büyük sanayi ülkelerinde beklenen proletarya devriminin ve ardından gelecek ekonomik ve ideolojik özgürlüğün bir türlü gerçekleşememesi Marks'ı hayal kırıklığına uğrattığı gibi, ona inanan bir kısım çevrelerde de büyük şoklar yaratmıştır.

Kurumsal siyaseti, yani bir halifenin belirlenmesini zorunlu kılan unsurlar şunlardır: Hukukun uygulanması, suçluların cezalandırılması, dış güvenlik , vergilerin toplanması, iç güvenlik ve barışın sağlanması, adli hizmetlerin temini, Cuma ve bayram namazlarının ifa edilmesi, insanlar arasında çıkacak anlaşmazlıkların ortadan kaldırılması, sosyal güvenliğin sağlanması vs. Devlet başkanının belirlenmesi, Müslümanların veya onları temsil eden Ehl-i Hall ve?l-?Akd?ın, seçim ve ihtiyarına bırakılmıştır. İmam seçmek, Allah üzerine değil, Müslümanlar üzerine vaciptir. Seçilen imama, bey?at şarttır. İmamlar, muttaki olsun fasık olsun, itaat edilir, isyan edilmez. Onların arkasında namaz kılınır, birlikte cihada çıkılır. İmamda masum olma şartı aranmadığından günah işlemesi ve adaletsizlik yapması, genel görüşe göre, imametini düşürmez. Aynı anda iki halife yönetici olamaz. Müslümanları yönetecek kişi, ilim, takva, kahramanlık ve nesep yönünden erdemli olmalıdır. Bununla birlikte imamın zamanının en üstünü olması şart değildir. İmamın, Kureyşli olması gerekir. Re?y ve tedbir sahibi, alim ve cesur olması da şarttır.

Türkiye'deki İslami çevrelerin İslami tarih tecrübesine bakışları, süblime edici; Batı'ya bakışları ise dışlayıcı ve yok sayıcıdır. Bu tarih algısı, İslami tarih tecrübesinin bugün bize ne söyleyebileceği sorusuna cevap verebilecek ve çağımızın ruhunu oluşturan, çağımızı her bakımdan şekillendiren paradigmaların yegane üreticisi olan modern / postmodern Batı tecrübesinin neye tekabül ettiğini, zaaflarının ve imkanlarının neler olduğunu ve bu tecrübeden nasıl yararlanılabileceğini idrak etmekten çok uzak, savunmacı'" / "mazeretçi" bir tarih algısıdır.

Bkz. Bolay, Hayri, Felsefi Doktrinler Sözlüğü, 8. Baskı, Akçağ Yay., Ankara 1999, ?Modernizm? md.

huseyn bırader bende guzel bır program mevcud.. burdan gonderemıyorum nette de yok bulamadım.. kalıtelı bırsey... adresını ozelden ulastırırsn sanada gondereyım... dort kutsal kıtabın fıhrıstı ve mealı.. arama motoru ve farklı meallerden secım mevcut...

En laubali hayattır?

Ümeyyeoğullarının Cahiliyye dönemindeki nüfuzları konusunda geniş bilgi için bkz. Sarıçam, 80 vd.

53- Alison Edgley, a. g. m., s.155

Gerçekte bu tespit, kelam alimlerince de kabul edilenin aynıdır.

Hiç bir şey, körü körüne desteklenmemelidir (İsra,36).

63- Jose Luis Bermudes, a. g. m., s.3

Laikler, olgudan, istatistikten, tümevarımdan, bireysel ve toplumsal tecrübelerin analizinden tarihsel olayları incelemeden başlayan deneysel yöntemi kullanırlar. Rakamların dili en anlaşılır dildir ve istatistik dili söz ve yazıdan daha fazla ikna etme kabiliyetine sahiptir. Tümevarım sağlam duyuya dayanır. İstatistiksel analiz için rakamları kullanır ve akl-ı selime ulaşır. Olgular bir araya getirilip aklın analizinden geçirildiğinde ortaya delilin doğruluğu ve kesinliği çıkar.

Neden dindar olduğunu söyleyenler ahlaki anlamda doğru değerlendirmeler yapamıyorlar? Neden kendilerini kolay kandırıyorlar? Neden vicdanları keskin ve güçlü değil? Neden iradeleri zayıf?

Bu yeni dünyanın efendileri, ilk koloni "şirketlerinin" kurucuları; Amerika'daki tüm kıta halkını yok etmek, Afrika'da köle ticareti yapmak, Asya'daki daha ileri fakat askeri bakımdan geri medeniyetleri yağma etmek gibi zorunlu gördükleri her türlü yola başvurarak 15. ve 20. yüzyıllar arasında önceden görülmemiş bir biçimde, dünya çapında insanlarla ilişki ağını yarattılar. Çünkü tarihte ilk kez pazar tüm dünya olmuştu. Pazarın bu evrenselleşmesine engel teşkil edecek her türlü dini, ahlaki ve politik manialar ortadan kaldırıldı ve kar arayışı bütün teşebbüslerin arkasındaki tek motiv oldu. Yeni olan pazar yerinin olması değil, fakat kendi koyduğu kurallardan başka kural tanımayan ve diğer bütün sosyal ilişkileri kendine bağlamaya çalışan pazarın mutlakçılığı idi. Bu diğer bütün tarihi sosyal sistemlerden kapitalizmi ayıran öz niteliktir. Kapitalizm zirve dönemine 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında ulaşmıştır.

"Hz. Peygamber?e bey?at meselesi, hicret etmiş hanımlara nassla bildirilmiş, erkeklerden bahsedilmemiştir, çünkü mana olarak onlarda dahildir. (Temhid, XIII.225)"

hilal tv de. bir hadisçi var. nr güzel anlatıyor sahabeleri.

Peki nedir derdimiz? Tek kelimeyle?Müslüman aklının yeniden inşası?na katkıda bulunmaktır. Bu da ancak, ?klasik Müslüman aklını? tahlile tabi tutmakla mümkündür. Atalara sadakat, ataların ocağından külü değil közü geleceğe taşımaktır. Temyiz imanın temelidir. Mümeyyiz olmayan, imanla mükellef değildir. Temyiz olmazsa, ?Müslüman aklı? yeniden inşa edilmezse ne mi olur? Afganistan?ın anlı şanlı mücahitleri gibi; dünyanın süper gücü Rus gavurunu yener, deforme olmuş?aklınıza? yenilirsiniz. Sonuç hüsrandır. Hüsranın niceliği değişir, niteliği değişmez. Onun için de, biri kalkıp falancalara karşı mücadele dururken?Müslüman aklı?yla uğraşmak mı? demesin. Kur?an?ın buyurduğu gibi, herkes?seferdeyken?, birileri?uyarı? görevlerini yerine getirsin. Yoksa, ?Ela hel bellağt?.. Rabbena feşhed!? deme hakkına sahip olamaz.

Vahyin imhayı hedeflediği şey, ?hasta? değil?hastalık?tır. Yani insan değil, insanı insanlığından edip akıllı bir canavara dönüştüren tahrif olmuş tasavvurudur. Buna biz, Kur?an?dan ilham alarak?cahili tasavvur? diyebiliriz.

Harf inkılabı, geçmişle köprüleri yıkıp atmıştır. Selçuklu ve Osmanlı?nın kültürel mirası, sadece şifahi olarak yeni nesillere aktarılmıştır. Cumhuriyetle birlikte gerçekleştirilen inkılaplar, daha çok kültür değişikliğini amaçlamıştır; böyle bir amaç olmasa bile, en azından otaya çıkan sonuç, böyle bir amacın hedeflendirdiğini düşündürmektedir. Kültür değişikliği, sosyal değişmenin kaçınılmaz bir sonucudur. Ancak, kültür değişikliğinin sağlıklı olabilmesi için, önce, hedeflenen istikamette bir zihniyet değişikliğine ihtiyaç vardır. Tarih boyunca, doğrudan kültür değişikliğini hedef alan faaliyetlerin, uzun vadede kalıcı başarı elde edemedikleri gözlenmektedir. Sağlıklı bir zihniyet değişikliğini müteakip ortaya çıkan kültür değişmesi, daha kalıcı, daha tutarlı olmuştur.

Vahiy, bir iletişim olarak, "aynı ontolojik düzeye sahip olmayan iki taraf arasında" yani Allah'la beşer-peygamber arasında gerçekleşmiştir. Vahiy yoluyla kurulan bu iletişim yalnızca Peygamberlere mahsustur. Onlardan başkasının bu iletişimin mahiyetini bilmesi mümkün değildir. Bunun nasıl gerçekleştiği, mesajın lafız ve mana bakımından kime ait olduğu, bu iletişimde meleğin rolünün ne olduğu hep tartışıla gelmiştir.

İmameti Haşimilerin iki büyük kolu Abbasoğullarına veya Alioğullarına tahsis etme teşebbüsleriyle birlikte, Haşimiler arasında büyük bir iç çekişme ve iktidar ele geçirme kavgası başlamış, sonunda Abbasiler, Aleviler, Talibiler, Fatımiler, Haseniler, Hüseyniler, Zeydiler, Ca?feriler... diye gruplara ayrılmışlardır. Bunlardan her birisi "Ehl-i Beyt" veya "Resulullah'ın yakınları" oldukları iddiasıyla ortaya çıkarak müslümanları yönetecek kişinin, yani imamın kendilerinden olması gerektiğini iddia etmişlerdir. Mesela Ebu Haşim ile Zeyd b. Ali, aynı şekilde Zeyd b. Ali ile Muhammed Bakır arasında Ali'nin mirası, humus ve ganimeteler konusunda ciddi anlaşmazlıklar olmuştur.

Tevhid Kelimesi?nde ifadesini bulan tevhid inancı, sahibini, yanlış bir inşanın sadece o yanlışı yapan öznenin kendi varlığına değil, aynı zamanda tüm varlığa yöneltilmiş bir tehdit olduğu bilincine ulaştırır.

?Müslüman aklı?nın, Kur?an?a ve hayata yabancılaştığını gösteriyordu. Bu bir anlama problemiydi ve ümmetin en büyük sorunu da buydu. Eğer?akıl? hastalanmışsa, nasıl sağlıklı bir eylem/amel üretilebilirdi? Eğer bilinç arızalıysa, ?şimdi? ve?burada?yı nasıl sıhhatli değerlendirebilirdi?

Muhafazakar kavramından dolayı, "Muhafazakar Müslüman" tabirine karşı çıkmak anlamsızdır. Geçmişte, "aydın kavramını mı, yoksa münevver kavramını mı kullanalım?" tartışmaları yapılmış, münevver kavramının referansı din, aydınlanma kavramının referansı din-dışılık olduğu için Müslüman sözcüğünün başına?aydın? kavramı getirilerek?Müslüman aydın? tabirinin kullanılması reddedilmişti. Bugün bizim realiteye bakmamız gerekir. Doğrudur, ?aydın? kavramının Aydınlanma düşüncesiyle çok yakın bir ilişkisi vardır. Aydınlanma düşüncesiyle ortaya çıkan ve ilk dönemlerde bu kavrama yüklenen anlam elbette mensup olduğu dünya görüşünün özüyle uyuşmaktadır. Ama zaman içerisinde bu kavram bir anlam değişikliği ve genişlemesi yaşadı ve?Müslüman aydın? tabiri kullanılmaya başlandı.

İslam düşüncesinde akılcı-hadari din söyleminin/zihniyetin, tezahürleri farklı olmakla beraber, tipik temsilcileri arasında Mürcie, Rey Taraftarları , Mu'tezile, Maturidiler, Meşşai filozoflar ve Meşşailikten etkilendiği ölçüde Eş'arilik sayılabilir. Özellikle Mu'tezile, Maturidileler ve Mürcie gibi doktriner topluluklar ve meşşai filozoflar, dinin rasyonelleşmesi sürecinde, ve ahlaki, siyasi, felsefi ve itikadi konularda kutsal metinlerin sistematik bir biçimde yorumlanmasına büyük katkıda bulunmuşlardır.

Mehmet Sait Hatiboğlu, Şerefü Ashabi'l-Hadis'e yazdığı Mukaddime, (Ankara 1991, II baskı) , 9.

İşte meselenin tam can alıcı noktası da bu ya! Ve benim de tüm varlığımla itiraz edip bir?anlama problemi? olduğunu söylediğim şey de bu ya!

Siyasal-Karizmatik din söyleminin merkezinde Masum İmam, Mehdi, Mehdiye açılan kapı ve Mesih fikri bulunmaktadır. Bunların kaldırılması durumunda, bu fırkaların varlık sebepleri ortadan kalkmış olur. Diğer taraftan Aşağı yukarı bunların tamamında, ya Haşimi soyundan veya Ali'nin Fatıma'dan olan soyundan bir kişi ya da bu soyla alakası olmayan kişiler, hayatta iken ya da ölümünden sonra, kurtarıcı olarak beklenmektedirler. Bu misyon, Haşimi soyundan olanlara çoğu kere kendileri dışındakiler tarafından yüklenirken, Haşimi soyundan olmayanlara, daha çok kendilerince yüklenmiştir. Mehdilikle yetinenler olduğu gibi müceddidlikle başlayıp mehdilik, mesihlik ve resullük, daha da ileri giderek ilahlık iddiasında bulunanlar da olmuştur.

Fıkıh Usulünde asıl bombayı yine Endülüs semasının parlak yıldızlarından Ebu İshak eş-Şatıbi (öl. 1388) patlatmıştır: Bir cildini kitabı alanında rakipsiz kılan Makasıdu?ş-Şeria bahsine ayırdığı muhalled usul kitabı el-Muvafakat fi Usuli?l-Ahkam.

A. TARİHSEL DİN SÖYLEMLERİNİN MEŞRUİYYET ZEMİNLERİ

68- Bryan S. Turner, "Orientalism, Postmodernism and Globalism" (London 1994), s.6

kıskanmak yok ama:))))))

Kelamcı Nesefi, Akaidinin o ünlü girişinde şöyle der: "Hak ehli dedi ki: Eşyanın hakikati sabittir. Onun hakkındaki insan bilgisi Sofistlerin aksi iddialarına rağmen bir hakikattir. İnsan için bilgiye ulaşmanın yolu üçtür: Sağlıklı duyular, sadık haber ve akıl."

Birincisi şu: Türkiye'deki bütün ideolojik kesimlerin zihin kalıpları, kendi ve öteki algıları aynı, örtüşüyor. İkincisi de, bütün kesimler, bugün'de yaşamıyor, tarih'te yaşıyor; üstelik de "olmayan" bir tarihte. Sonra da yapay kamplar oluşturarak tuhaf meydan muharebelerine kışkırtılabiliyorlar kolaylıkla!

67. Mezhebler hakkında daha geniş bilgi için bkz. M. Ebu Zehra, Ebu Hanife, Şafii, Malik, İbn Hanbel ve Tarihu'l-mezahib; Hayreddin Karaman, Dört Risale, İslam Hukuk Tarihi.

Modernite Postmodernite Arasında Batı Düşüncesinin Tıkanışı -1

19. yüzyıl ve sonrasında tedrici olarak ve kapitalizmin işine en yararlı olabilecek bir biçimde evrensel oy hakkı gerçekleşmiş oldu. 20. yüzyılın ortalarında refah devleti gayesi de uzun mücadeleler sonucu yerine getirildi. Ama ne evrensel oy hakkı, ne refah devleti hatta ikisinin bir arada sağlanması "tehlike"nin bertaraf edilmesi için yeterli olmayacaktı. Bir üçüncü şıkkın yerine getirilmesi gerekiyordu ki, verim tam alınabilsindi. Bu ise ulus kimliğinin yaratılmasıydı. Zengin-fakir, kuzeyli-güneyli tam bir birlik oluşturup devlete bağlanması gerekiyordu. Böylece strateji, eskinin "egemen kralının" özneleri olan, şimdi ise "egemen halk" olan insanları "vatandaş" yapmak ve dolayısıyla kendi kimliklerinin devletle özdeşleşmesini sağlamaktı. Liberalizmin bu büyük programı uluslardan devlet oluşturmak değil, devletlerden ulus oluşturmak şeklinde idi ve bu başarılı bir biçimde gerçekleştirildi11.

Kadim filozofların yaptıkları da buydu. Onlar yeni ile eskiyi birleştirmeyi geleneksel olan ile modern olanı bir araya getirmeyi sağlayan üçüncü bir söylemi oluşturmak, düşüncedeki paradoksu gidermek, kültür birliğini savunmak için kültürel mirasın bir parçası olan geleneksel anlamı ifade etmek amacıyla yaygınlaşan ve günlük kültürel hayatta kullanılır bir hal alan yeni kavramları kullanmışlardır.

? Fukahanın istinbat ettikleri ahkam-ı fıkhiyeye Ahkam-ı İctihadiyye denir. Hiçbir zamanda Ahkam-ı İlahiyye denmez. Ahkam-ı İlahiyye diye ancak Nusus-ı Sariha-i Şer?iyye ile sabit olan ahkama denilir. ? (Seyyid Bey, Hılafet ve Hakimiyet-i Milliyye, 11.)

Fakat ilmi seviyesi muayyen bir yere gelmiş olan insanı, müçtehid seviyesine ulaşmış insanı da herhangi bir müçtehidin ahvalini, müçtehidin içtihadlarını benimsemeye zorlamak, bir manada dinamik olan İslam hukukunun gerilemesine sebep olmaktır. Nazariyatta ve fiiliyatta da içtihad kapısı açık olması lazım. Aksi halde, hem İslam beşerin dünyadaki ve ahiretteki saadetini tekeffül edecek diyeceğiz. Hem de böyle müesseseyi kapalı tutacağız. Bu bizim için tenakuz olur.

Daha da ilginci, Hz. İsa?nın yeniden döneceğine inananların % 17.6?sı, ölümden sonra dirilişe inanmamakta, % 25?i de bundan kuşku duymaktadır (Hökelekli, 199, 5 / 86-90). Oysa ki Ahirete iman, günümüz Hıristiyan kiliselerinin de imanın esası olarak gördüğü bir husustur.

YAW MÜBAREK AMMA UZUNMUŞ HAKİKATEN HAAAA :)))

ver coşkuyu, ver coşkuyu haaaa baytug:)))

Bulaç, Ali, "Taliban Üzerine", Zaman, Kasım 2001.

Bilgi, teknik olarak yararlı bilgi haline dönüşmüş, teknik olarak yararlı bilginin kriteri ise onun etkililiği ve enformasyon bilgisine dönüştürülebilirliği olmuştur. Böylece "Doğru mu?", "Adil mi?", "Ahlaken önemli mi?" soruları; "Yararlı mı?", "Pazarlanabilir mi?", "Satılabilir mi?", "Enformasyon niceliklerine dönüştürülebilir mi?" sorularına indirgenmiştir. Dahası bilgi, bir üretim kuvveti olarak gücün temel ilkelerinden biri olmuş ve politik egemenliğin köşetaşı haline gelmiştir61. Ve güç, artan bir biçimde doğrunun kriteri olmaktadır.

İbrahimi-monoteist din, arzuların sınırsız tatminine?israf? adını vermiş ve bunu?günah? ve ahlaksızlık olarak nitelendirmiştir. Oysa çağdaş anlayışa göre insan ne kadar tüketiyorsa o kadar değerli veya üstün görülmektedir. Örneğin, iki ayrı dildeki temenni iki kültürün ruhunu ele vermektedir. Türkçe de yemek yiyen birine?Afiyet olsun? denir. Bu ifade kısaca yediklerin?yarasın? anlamına gelir. İngilizcede ise?Enjoy your meal? veya?Good appetite? denmektedir. Burada ise iştah, haz ve zevk vurgulanmaktadır.

Bu olay, bazı kimselerin maddi menfaat elde etme uğruna sözde Ehl-i Beyt imamlarını nasıl istismar ettiklerini açıkça göstermektedir. İmamların ölmediği iddiaları, 12 imamdan pek çoğu için ileri sürülmüştür. Sonunda 12. imam Mehdi Muntazarın ölmediği, büyük gizlilik dönemine girdiği ve bir gün tekrar döneceği inancı benimsenmiştir. Musa Kazım'ın ölmediği iddiasının altında yatan bu ekonomik sebebin diğerleri içinde geçerli olabileceği akla gelmektedir. Nitekim 12. imamın küçük gizlilik döneminde Şia'nın deyimiyle pek çok "yalancı sefirler " ortaya çıktığı bilinmektedir.

Herşeyden önce küresel bazda, siyasi, sosyal, kültürel, ekonomik bütün sorunların zaman zaman din merkezli imiş gibi takdim edilmesi, bölgesel çatışmaların din üzerinden izahı, dini çıkar amaçlı pek çok kavga ve çatışmanın odağı haline getirme çabaları sizin de ifade ettiğiniz konuşma ve tartışmaların gerçekten dini olup olmadığı konusunda tereddütle karşılanması gerekmektedir

Modernite ile birlikte ortaya çıkan?değer kaybı?, doğal olarak suni değerleri de gündeme getirmiştir. Dini bağlılıklarla güvenlik duygusunu destekleyen modern çağ öncesi insanına karşılık günümüz insanı, bu eksikliği telafi etmek üzere durmadan ilerleme, yarışma, rekabet, daha çok tüketmek için daha çok üretme... gibi gerçekte varoluş amacını saptıran ve değerini düşüren birtakım yaklaşımları yücelterek hareket noktası olarak benimsemiştir.

12- Immanuel Wallerstein, a. g. m., s.479

En geleceksiz hayattır?

Abdullah ibn Mes?ud?un?tertil?den ne anladığını bir sözünden çıkarıyoruz. Kendisine Mufassal sureleri bir gecede okuduğunu söyleyen birine der ki: ?Desene şiir döktürür gibi ayetleri döktürmüşsün? .

Hayat ve ölüm?

Artık araştırmacılarımız, yazarlarımız, akademisyen ve ilahiyatçılarımız var. Bunun yanı sıra popüler din anlatıcılarımız ve tele-vaizlerimiz var. Biz modern zamanlarda, Kur?an?ın?alim? diye yücelterek tarif ettiği insanı kaybettik.

İş başına geçtiği zaman da yeryüzünde fesat çıkarmaya, insanın ürününü ve neslini yok etmeye çalışır. Fakat Allah fesadı sevmez. Kendisine ne zaman?Allah?a karşı sorumluluğunun bilincinde ol!? dense, kibir ve gururu onu günaha sürükler. İşte ona cehennem yeter, ne kötü konaktır orası.? (2 Bakara 204-206)

80. Sünni-gayrisünni mezhebler arasındaki çatışma bir dereceye kadar mazur görülebileceği ve sayıca çok olduğu için biz burada hassaten sünni mezheplerin kendi aralarındaki çatışma ve çarpışmaları naklediyoruz.

Tasavvuru, şeylerin insan zihnindeki imgesi ve tasarımı olarak tanımlayabiliriz. Şeylerin insan zihnindeki tasarımı o şeyin kendisi hakkındaki verdiği bilgiye/imaja mutabık ise o doğru tasavvur, değilse yanlış tasavvurdur. Şunu hemen belirtelim ki, bizim eşya hakkındaki yanlış tasavvurumuzun, eşyanın hakikatine hiçbir kalıcı etkisi yoktur. O, orada, konulduğu gibi durmaktadır. Tabii ki, biz müdahale etmezsek.

61- Emilia Steverman, "Habermas vs. Lyotard" : Judging Lyolard (London 1992), Ed. Andrew Benjamin. s.108

53. Necm 39.

İşte o zaman, vahyin?Bu dünya hayatı, aldatıcı bir tatmin aracından başka bir şey değildir.? (3 Alu İmran 185) türünden hitaplarının amacı daha iyi anlaşılacaktır. Bu amaç, hayat tasavvurunun yeniden inşasıdır. Tüm peygamberlerin ilk işi, muhataplarının dünyevileşmiş hayat tasavvurlarını imha ederken, onun yerine kutsalla irtibatlı doğru hayat tasavvurunu inşa olmuştur. Kur?an?da İsrailoğulları?nın Yahudileşme sürecine en büyük yerin ayrılmasının nedeni de, bu ümmetin hayat tasavvurunu düzeltmemekte ısrar eden İsrailoğulları?ndan ibret alması içindir.

habermas ne kadar tepinse de, modernite çoktaaan iflas etmiş bir projedir... ve tüm omurgasızlığına rağmen postmodernizm ve onun çağdaş sofistleri çekiverdiler üzerine sifonu modernitenin... post modern tilki ise kendi altını oymakta, sanırım tilkiler bilindiği kadar kurnaz değil :)))

Ö r n e k : 2

dosyalamaktan yorulduk, sen copy den yorulmadın.

Sadece Türkiye, diğer İslam ülkelerinden farklı bir yol izlemiş, Cumhuriyet ilan edilmiş, laik ve demokratik bir yapılanmaya geçilmiş, inkılaplar yapılmış, kısaca her şey tepeden tırnağa değiştirilmiştir. Bu bağlamda, 20. asır, Türkiye?nin, belki de insanlık tarihinde bir örneğinin daha bulunmadığı bir hızlı kültür değişimine maruz kalışına şahit olmuştur.

baytug,

2- Kapitalizm Gölgesinde Modern Ulus-Devletlerin Ortaya Çıkışı, Hegemonik Yapısı ve Ulus Devletlerden "Ulus"ların Yaratılması:

Yönetimle ilgili ortaya konulan İslami teori, Cabiri?nin de belirttiği gibi, ? şu ya da bu dönemde, şu ya da bu ülkede, şu ya da bu fırkaya göre, şu Müslümanın ya da bu Müslüman cemaatin teorisidir.? Maturidi?yi Diyanet-Siyaset ayrımı yapmaya ve bu ayrımı teolojik açıdan temellendirmeye sevkeden sebeplerin başında Kur?an ve Sünnet?te bu konudaki belirsizlik gösterilebilir. İkinci bir husus, Emevi ve Abbasilerin iktidara sahip olmalarını, ilahi iradeyle ilişkilendirmeleri ve bunun sonucunda keyfi uygulamalara girmeleri olmuştur.

ancaaaak o zaman da şöyle itirazlar geldi gülümse:))); ''e efendim ilmi kaynaklardan kopy en emin yoldur'' ve ben gülümsedim :)))) şimdi yine yaptığım gibi yani :))))

Allah bes baki heves...

İslam söz konusu olduğunda niteleme babında, "muhafazakar kavramını mı, yoksa mazbut kavramını mı kullanmak daha doğrudur?" Türkiye'nin toplumsal yapısını ifade etmede belki muhafazakarlıktan ziyade, mazbut oluştan söz edilebilir. Temel sebep, muhafazakarlığın, mazbutluğa göre daha belirsiz oluşudur. (Bulaç, 2006) Çünkü muhafazakarlığa yüklenen anlam, değişkendir; toplumdan topluma, ülkeden ülkeye değişir. Gelişmeye ve geliştirilmeye açık bir kavram olup geleneksel muhafazakarlık, yeni muhafazakarlık, devrimci muhafazakarlık, liberal muhafazakarlık, kültürel muhafazakarlık, İslam muhafazakarlığı gibi birçok türleri vardır. Bu çeşitlerden ayrı olarak siyaset literatürüne bir de muhafazakar Müslüman tabiri eklenmiştir.

Akla ve özgürlüğe pozitivist materyalizm tarafından hayat hakkı tanınmadığını iddia eden Adorno ve Horkheimer, özgürleşimin ancak "formal" rasyonaliteden ve enstrümental düşünceden radikal bir kopuşla mümkün olabileceğini belirtmekte42, fakat enstrümental aklın başarısının pratiksel akla ulaşma imkanını ortadan kaldırdığını da vurgulamayı ihmal etmemektedirler43.

Din, doğasında hazlara ve zevklere karşı?acelecilik? (70/Meariç-19-21) bulunan insanı sabırlı olmaya, dinginliğe, durup düşünüp-taşınmaya ve müteenni olmaya çağırır. Oysa teknoloji ile birlikte modern insan iyice?hızlandı?. Bir reklamda dendiği gibi, yavaşlayan yere düşmektedir. Arzuların tatmin edilmesi için yaratılan ekonomi, ekolojik dengeyi bozduğu gibi, iklimleri de değiştiriyor.

Vahyin inşa ettiği tasavvur örnekleri, yalnızca hayat-ölüm, kar-zarar kavram çiftleriyle sınırlı değildir elbette. Vahiy, bunlardan ayrı olarak kazanç-kayıp, kurtuluş-mahvoluş, mazi-istikbal, akıllılık-akılsızlık gibi daha bir çok kavram çiftlerini imha ederek yeniden inşa eder.

Teorik çerçevede bakıldığında, Türkiye?de, İslam dininden kaynaklanan, devlete yönelik bir tehdit, söz konusu değildir. Çünkü:

Din olgusu, 20. asrın sonlarında, bütün dünyada yeniden yükselen değer olmuştur. Bu gelişmenin günden güne daha da güç kazanarak devam etmesi beklenmektedir. Değerler alanındaki erozyonun doğurduğu sonuçlar, arayış içindeki insanları dine ve dini değerlere yöneltmektedir. İnsanlığın geleceğini tehdit eden ciddi sorunların çözüme kavuşturulmasında dinden yardım umulmaktadır. İşin gerçeği, Allah katından gelen vahyin ve onun etrafında şekillenen İlahi nitelikli "din"in esas amacı da, insanoğlunun sorunlarının çözümüne katkıda bulunmaktır.

Rıza-ı Bari cümlemizin üzerine olsun...

"Muhafazakar Müslüman" nasıl bir tipolojidir?

Ayrıca bu hadis hükmünü reddeden sahabe fetvaları da vardır.

56- Jose Luis Bermudez, "Is The Postmodern World A Nietzschen World?" , International Studies in Philosophy (1995), c.27, sy.2, s.3

Böylesi bir dönemlendirmeye ihtiyaç vardır. Tarihimizle yüzleşmek, medeniyetimizle içeriden bir muhasebeye girmek ve İslam'ın dünyadaki yürüyüşünü meydan okuyucu bir dinamizmle sürdürebilmek için bu gereklidir. Bunlarla ne kastettiğimi kısaca arzedeyim.

TEFAKKUH'A DAYALI BİR FIKIH İMKANI

?Bunun üzerine, Şeytan onlara cinsellikleri hakkında henüz farkına varmadıkları şeyi ifşa etmek için fısıldadı ve?Rabb?inizin sizi bu ağaçtan uzak tutma nedeni, sadece sizler melekler olmayasınız ya da ölümsüzleşmeyesiniz içindir? dedi. Ve her ikisine yeminler etti: ?İnanın ki ben ikinizin de iyiliğini istiyorum!? (7 A?raf 20-21)

? Gaybın anahtarları O?nun katındadır. O?ndan başkası onları bilemez...?(En?an/59)

Seyyid Bey, Hılafet ve Hakimiyet-i Milliyye, 8.

Nasr Hamid Ebu Zeyd, İlahi Hitabın Tabiatı, çev. Mehmet Emin Maşalı, Ankara 2001, 56.

II. Taassubun İctimai Zararları

?Tertil? sözlükte?tebyin? ?tefrik? manasına gelir. Bizim için önemli olan Efendimizin ve sahabenin ne anladığı. Efendimiz, bu emir üzerine?gece tertili? için saatlerini ayırıyordu. Bu bazen gecenin üçte biri, bazen yarısı, bazen üçte ikisini kaplıyordu (bkz 73: 2-3). En azı 3-4, en çoğu 6-8 saat eder.

d)Haşimi Ehl-i Beyti'nden Onikiimam Ehl-i Beytine

AKIL VE MUHAKEME

Açıkçası bu yöntem, ilkesel olarak doğru olmasına rağmen olgu ve olguya uygulanış bakımından incelenmeye ve açıklanmaya ihtiyaç duymaktadır. Hakikatler yalnızca ilkelerden ve peşinen belirlenmiş öncüllerden istinbat edilmez, aksine olgudan çıkarılır ve olgunun her bir parçasından da elde edilebilir.

Cumhuriyet sonrası islamcıların devletle olan ilişkileri pek de sıcak olmamıştır. Bunda, tabi olarak, yeni kurulan rejimin uygulamalarının derin etkileri olmuştur. Bu uygulamaların doğruluğu ya da yanlışlığı ayrı bir bahistir. Ancak İslamcıların benliklerinde meydana getirdiği reaksiyonlar, onların aynı zamanda bilgi felsefelerini de etkilemiştir.

İnsanlığın, terkip kabiliyetini yitirdiğini bilmiyorum fark edebiliyor musunuz? Peki, nedeni ne bunun? Terkip kabiliyetinin yitirilmesinin en temel nedeni, tefrik ve dolayısıyla tevhid kabiliyetlerinin yitirilmesidir.

Şimdi benden konuşmam istenen konuya geçeceğim: "İslam'da aklın yeniden inşası". Başlangıç olarak "İslam" ve "akıl" kelimelerine bu başlık çerçevesinde yükleyeceğim içeriği belirleyeceğim.

BİZ KOPY DE BİLE USANDIK :) AMA HOCA USANMAMIŞ, BAYA KAFA PATLATIP, GÖZ NURU AKITMIŞ... ALLAH SELAMET VERSİN VESSELAM...

Çünkü akıl, yaratılmış bir olgudur. Yaratılan bir varlık, sınırlılığı beraberinde getirir. Bu sebeple, akıl-nas, vahiy-akıl arasında dönüşümlülüğün esas olduğuna inanır. Kısaca o, kapsayıcı bir Müslümanlık anlayışından yanadır.

Ama sen, helakini daha da yakın kıldın.

Önce ben, mezhep taassubunun kötü olduğunu belirtmeliyim. Mezhep normaldir. Hiç bir kimse diğeri gibi düşünmek zorunda değildir. Kitap ve sünnetten elde ettiği delillere göre bir düşünce yolu takip edecektir. Tabi mezhep derken, avamı kastetmiyorum. Bu konularda muayyen seviyeye ulaşmış insanları kast ediyorum. Bunların ötesinde halktan birisi olan kimse, bu düşüncelerden birine tabi olacaktır. Çünkü hastalanıp da doktora giden kimse gibi, kendi rahatsızlığını kendisi teşhis edemeyeceği için doktorun sözüne uyma durumundadır.

Güç durumda kalan birey ve toplumlar, doğal olarak tecrübelerine baş vururlar. İşte, 19. asırdan itibaren İslam?ın Müslümanlar için yeniden ön plana çıkması, kriz ortamından kurtulma çabalarının bir sonucudur. Tarih, Weber, Durkheim, Berger gibi Batılı sosyologların?sosyal ve ekonomik yoksulluğun dini bağlarda bir artışa yol açtığı? şeklindeki tespitlerini (bk. Dale W. Wimberley, ?Socio-ekonomic Deprivation and Religious Salience: A Cognitive Behavioral Approach?, The Sociological Quarterly 25 Spring, 1984,223-4) doğrulamış ve dinin, güç durumda kalan insanlar için vazgeçilmez bir sığınak olduğunu göstermiştir.

?Nazari araştırma sonucunda ilim talibi olan ya tasavvura yönelmiştir, ya da tasdike... Tasavvura yönelenin varacağı nokta?açıklayıcı söz? olarak isimlendirilir. hadd ve resm, bunu oluşturan unsurlardandır. Tasdike yönelenin varacağı nokta?kesin delil? olarak isimlendirilir. Analoji , tümevarım ve daha başkaları da bunu oluşturan unsurlardandır.? (1990: s.35-36)

Ayrıca çok gerekli dersler ama maalesef şundan ibaret; mesela ilk dönem?ez-zevac ve't-talak? isimli bir ders aldım. Ders sadece mezhep imamları ve önde gelen öğrencilerinin görüşlerinden ibaret. Bu görüşleri ezberliyoruz ve bir kaç hafta sonra zihnimi yokladığımda kendimi unutmuş veya bu görüşleri karıştırıyor buluyorum.

Makrizi, Kitabu'n-Niza? ve't-Tehasum fima beyne Beni Ümeyye ve Beni Haşim, thk. Hüseyin Munis, Kahire 1988, 95.

DOSYALAMAYA DEVAMMM..'her şey hakikati anlamak için'..

Kurtulmak ve mahvolmak?

Ama bendeniz, usul-i fıkıhta istenirse çok farklı ve çok orijinal açılımların mümkün olabileceğine dair çağdaş bir örneği vermekte mahzur görmem: Ehl-i tahkik arasında büyük gürültü kopartan el-Kitab ve?l-Kur?an müellifi Dr. Ahmed Şahrur?un Nahve Usulin Cedidetin li?l-Fıkhi?l-İslami/ Fıkhu?l-Mer?e adlı eseri (el-Ahali li?t-Tıba?a ve?n-Neşr, Dımeşk-2000; <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="8aebe2ebe6e3cae9f3e8eff8e3eba4e4effea4e6e8"> ).

Diğer taraftan, Fransız filozofu Andre Lanande'ın oluşturulmuş veya egemen akıl ile oluşturucu veya fail akıl ve alet olarak akıl ile muhteva olarak akıl arasında yaptığı ayrımı benimsiyorum. Oluşturucu akıldan kasıt, düşüncenin araştırma ve inceleme yaparken gerçekleştirdiği, kavramlar bulan ve ilkeler koyan zihni faaliyettir. Başka bir ifadeyle, "İnsandaki, varlıklar arasındaki ilişkilerden, herkes tarafından aynı kabul edilen külli/tümel ve determinist ilkeleri çıkarsayabilme melekesidir." Oluşturulmuş akıl ise "Çıkarsamalarımızda dayandığımız kural ve ilkelerin toplamıdır."

Hepinizi sevgi ve saygıyla selamlıyorum.

Lavaboda abdest almak

Din alanında yeniden yapılanma, dinin ontolojik anlamda asli yerine oturması anlamına gelmektedir. Din insanlara temelde doğru düşünme imkanı sağlamak, "doğru olma"yı öğretmek, insanca yaşayabilmenin evrensel ilkelerini ve değerleri göstermek ve gerçekleşme imkanı sağlamak için vardır. Hiç kuşkusuz din, insanın olduğu her noktada etkindir. Bu her şeyin dinleştirilmesi olarak anlaşılmamalıdır. Din, ontolojik olarak sadece inanç, ibadet ve ahlakta vardır. Bunun dışındaki alanlarda dinin temel ilkeler kanalıyla etki gücünden söz edilebilir. Hukuk, siyaset, ekonomi ve benzeri alanları dinle özdeşleştirmek, din gibi algılamak, dinin fonksiyonelliğini yok etmek demektir. İslam dini "sosyal değişme" gerçeğinin farkındadır.

Daha önce bu köşede, tecvid eksenli Kur?an eğitiminden tertil eksenli Kur?an eğitimine geçme çağrısı yapmıştım. Orada demiştim ki: ?Allah bize Kur?an?ı üzerinde dura dura, sindire sindire, anlaya anlaya? okumak demeye gelen tertil?i emretti, biz ise tertil emrini tecvide indirgedik. Tecvidi de kaf çatlatmaya indirgedik. Yeniden ilahi emre dönelim?.

Şimdi bir nebze düşünelim:

?Helakin yakındı , helakin çok yakın!

İnsan düşüncesine istikamet açısını tasavvur verir. Bunun anlamı şudur: Tasavvurdaki milimetrik bir sapma açısı, düşüncede metrelerle, eylemde ise kilometrelerle ifade edilen bir sapmaya dönüşür. Nitekim, eylemdeki bir sapmayı akıldaki sapmadan bağımsız olarak anlamak da, düzeltmek de mümkün değildir. Eylem ve ona mesnet olan akıldaki sapma ise, kalıcı bir biçimde, tasavvurdan bağımsız düzeltilemez.

Demek ki nusuk, toprak için nasıl gübre ve yağmur oluyor da yeni ürün bitirtiyor, yeşillendiriyorsa, Müslüman için de menasik böyledir. O da insanda yeni ameller doğurtur; başka iyi, güzel ve doğru davranışlara vesile olur. Bunun için nusukların şahı olan namaz bütün kötülüklerden alıkoyar. Yani toprak için gübre ve yağmur neyse, insan için da namaz odur?

Ayağımızı kaydıran tuhaf bir bahanedir. Sanki çok büyüktür sermayemiz. Harcansa bitmeyecek gibidir kazandıklarımız. Ucundan kıyısından tırtıklanmasına razı olur gibiyiz.

Yaşanan iki büyük dünya savaşının akabinde ortaya çıkan toplumsal buhranlar, intihar ve suç oranlarındaki artış, aile düzeninin tarumar olması, yalnızlığın ve kuralsızlığın tırmanışa geçmesi, toplumsal normların bağlayıcılıklarını yitirmesi, uyuşturucu kullanımındaki ürkütücü yaygınlık, cinnet, cinayet ve kaos? Toplumsal yapı dağılma sinyalleri veriyordu. Modern çağa din gerekliydi. Sınırlanmış, tanımlanmış, prospektüsü ve kullanım alanları belirlenmiş olan inançlar bir an önce devreye konulmalıydı? Aksi halde çığlık, toplumsal bir tufana dönüşebilirdi? Ve eski kutsallılar derin uykularından uyandırıldı; fakat yeni çehreleriyle?

İşte mutluluğun metalaştığı, hayatın içinin boşaltılıp koflaştığı nokta. Hakikat karşısında bunca kayıtsız kalan bir hayatın, insanlık haysiyeti, cinsellik, emek, inanç, insan ve tabiat da dahil tüketmeyeceği hiçbir şey yoktur.

Sayın Cabiri'nin keşf ve müşahadeyi bilgi kaynağı olarak görmediği anlaşılıyor. Fakat buna yeni bir yaklaşım getirmemiz mümkündür. Keşf perdeyi kaldırmak, müşahade de apaçık görmek demektir. Eski sufiler bunu dış dünyada nesnel karşılığı olmayan bir şeye; Tanrı'ya yönelimde kullandılar. Fakat biz bunu neden insan, doğa ve toplamsal hayat araştırmalarında kullanmayalım? O zaman keşf ve müşahade fenomelojik bir mana kazanır ve deney ve gözlem yerine geçer. Bunu eleştirel akıl ile de test edince modernlerin bilimsel metod dediği şey ortaya çıkar. Şu halde keşf ve müşahede neden atıl akıl olsun? Bilakis bunu bilgi kaynaklarının temeli yapmak bile mümkündür.

Geniş bilgi için bkz., Fususu'l-Hikem, 18-20.

Batının bu cinayetini ünlü yazar Aleksandr Soljenitsin?Tanrının aforoz edilmesi? şeklinde dile getiriyordu. Batının tasarladığı gelecekte Allah?a yer yoktu. Hayatın kutsaldan arındırılmış alanları, hızla anlamlarını yitirdiler. Kutsaldan boşalan yerler modern hurafeler ve çağdaş putlarla dolduruldu. Allah?la kulluk bağları hoyratça koparılan insan eşyaya kul edildi.

Ehl-i Beyt'in kanı ve intikamı ya da onlar adına iktidarı ele geçirmek için ortaya çıkan bir çok siyasi fırka, binlerce insanın ölümüne sebep olmuştur. İmamları, velayet sahipleri olarak o kadar yükseltmişlerdir ki nebilerle aynı mertebeye koymuşlardır. Öyleki bazı yazarlar ve fırkalara göre, velayet, bir nevi imamın nübüvveti ya da imamın yarı ilahlaştırılmasıdır. İmamın Nasutiliği ve Lahutiliğini dahi tartışanlar olmuştur. Ayrıca Mehdi inancına inanmış topuluklar, müslümanların problemlerinin çözümünü onun gelişine ertelemişler, ya da gözü açık bazı kimseler kendisini mehdi ilan ederek yetki ve iktidarı ele geçirmeye çalışmışlarıdır.

3. İlahidir; ki bunun aracı Allah?ın vahyini tebliğ eden elçiler, bununla bilinecek obje ise rububiyet alemidir.? (Resail, s.215)

bunu yine espri olarak kabul ediyorum... ama bayatlamış bi espri oldu artık haberin ola :)))

Bu sorunun cevabı, tasavvur düzeyinde, ?Evet, yapılamaz? şeklindedir.

Bu durum karşısında bir teklif olarak ifade edebiliriz ki; Biz Müslümanlar?gelenek? dediğimizde bu bağlamdaki?Tradition?u anlamamız gerekmektedir. Geleneğe karşı çatışma ya da savunma tezinin bize ait olmaması İslam?a özgün bakışın kuşanılmasını gerekli kılmaktadır. İslam?a göre?geçmiş/madi? dersler çıkartılması gereken bir hazinedir. Hatalı ve mevzu olanı dahi değerlendirilmesi gereken bir öneme sahiptir. Bu bağlamda baktığımızda:

Bkz., İbn Ebi Ya'la, Tabakatu'l-Hanabile, Kahire 1952, I, 35.

Hayat, artık kendisi dışındaki hiçbir şeyde kendi benzerini göremeyecek kadar kendi sınırları içine çekilmiştir. Bir ölüyü usulünce gömmeye çalışan hayat sahibi, gerçekte kendisine artık benzemeyen bir şeye radikal biçimde yabancılaştığını fark ederken, aynı zamanda kendisini kendi sınırları içinde tutuklamaktadır.

Öyleki Ehl-i Beyt tabiri, Abbas'ın ve Hz. Ali'nin soyu dahil bütün Haşimoğullarını kapsayacak şekilde kullanılmaktaydı. Haşimilerin önde gelenlerinden Abdullah b. Abbas, Hz. Ali'nin ölümü üzerine, hatta Ali b. Hüseyin varken de aktif siyasette yer almak istememiş, onun bu tavrı Muaviye tarafından şu şekilde takdirle karşılanmıştı: "Artık Ehl-i Beyt'in efendisi oldun" . Abdullah b. Abbas, İbn Zübeyr'le halifeliğin kimin hakkı olduğu tartışmasında Peygamber'in Ehl-i Beyti olan Haşimilerin hakkı olduğunu iddia etmiştir.

Allah'ı dost edindikten ve onu sevdikten sonra Hz. Peygamber ve ona inanaların dostluğu gelmektedir. Ayetlerden anlaşıldığına göre, bu konuda, Peygamber de dahil, onun Evhalkı'nın veya ona yakın olanların hiç bir ayrıcalığı yoktur: " Sizin dostunuz , ancak Allah'tır, Resulüdür, iman edenlerdir; onlar ki Allah emirlerine boyun eğerek namaz kılar zekat verirler." ve " Kim Allah'ı, Resulünü ve iman edenleri dost edinirse, üstün gelecek olanlar şüphesiz Allah tarafını tutanlardır. "

Diyalogun şartlarından biri tüm tarafların anlamdan bir şeye doğru adım atmak gibi lafızdan anlama intikal etmeyi mümkün kılıcı müşterek bir dilin bulunmasıdır. Doğrusu, söylem düzeyinden daha çok düşünce ve dil birliği konusundaki bir diyalog daha başarılı ve sonuç vericidir.

E-Posta: <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="432b3630263a2a2d2631262d033a262d2a22303a226d202c2e6d3731">

Sahabenin alimlerinden Abdullah b. Mes?ud?un şu sözüne ne dersiniz: ?Birinin Allah?ı sevip sevmediğini öğrenmek istiyorsan, Kur?an?ı sevip sevmediğine bak.?

Türkiye, halkı Müslüman olan tek?laik? bir devlettir. Bu durum, İslam dini ile ilgili birtakım tezahürlerin, zaman zaman yanlış değerlendirilmesine sebep olmaktadır. Türkiye?deki Fransız tipi laiklik, zaman zaman din karşıtlığı olarak algılanmış; zaman zaman da, laiklik adına din düşmanlığı yapılmıştır. Laikliğin sürekli tehdit altında olduğu şeklindeki ön yargı, hem laikliğin sağlıklı bir zemine oturmasını engellemiş; hem de laiklik adına dine ve dini değerlere saldırmak isteyenlere fırsat vermiştir.

İmamiyye'ye göre, İmamlar, peygamberin bütün yetkilerini ve görevlerini üstlendiklerinden, onların da peygamberler gibi masum olmaları ve bu hususta onlarla Peygamberler arasında bir fark bulunmaması gerekir. Bundan dolayı onlar, ayette geçen "tathir" kelimesinden hareketle Ehl-i Beyt mensuplarının bozuk itikadlardan ve çirkin davranışlardan, hata ve yanlışlardan, büyük ve küçük günahlardan korunmuş ve temizlenmiş olduklarını , bu sebeple onların sözlerinin hüccet olduğunu iddia etmişlerdir. Neticede ma'sum olan ve Peygamber'den bir parça olarak görülen Ehl-i Beyt'in, onları sevenlerin asla ateşe girmeyecekleri ve onların şefaat makamı oldukları fikri benimsenmiştir.

Bu konudaki iddialar için bkz. Muhammed Ebu Zehra, İslam'da Siyasi ve İtikadi Mezhepler Tarihi, çev., Hasan Karakaya-Kerim Aytekin, İstanbul 1983, 75; Montgomery Watt, İslam Düşüncesinin Teşekkül Devri, çev. Ethem Ruhi Fığlalı, Ankara 1981, 24.

Kur?an, hayat kavramını doğru inşa etmek için ölüm tasavvuruyla da ilgilenir. Çünkü, hayat tasavvuru yanlış olan biri, doğru tasavvurun ölüm kabul ettiği bir?yaşamı? diri sanabileceği gibi, doğru tasavvurun?diri? olarak niteleyeceği bir hayat mertebesinde bulunanı da?ölü? sanabilir. İşte şu uyarı, bu yanılgıya düşmememiz içindir:

Mantık tasavvurla başlar

ne o yaw makaleler sodasız gitmiyo mu :)))

Prof. Dr. Hasan ONAT

sorgula kurmay ım sorgula...

Yeni bir din olan İslam'ı benimseyenler de böyle güçlü bir kültür ve medeniyet havzasından geldiği için, kendi kültürlerine ve medeniyetlerine tamamen sırt çevirmemişler ve onları İslam kılıfı altında yaşatmaya devam etmişlerdir. Dolayısıyla bu kimselerin daha önceki kültürel bilinçleri, yeni dinlerini anlama, yorumlama ve yaşamalarında etkili olmuş ve farklı din anlayışları ve söylemlerinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. İslam dininin ilk ortaya çıktığı ve yayıldığı coğrafyada, Arap, Roma, Mısır ve Sasani kültürü oldukça güçlü bir şekilde yaşamaktaydı. Hire ve Irak Sasanilerin, Şam ise Bizanslıların etkisi altındaydı.

kandehlevi

Bu münasebetle vurgulamaya çalıştığımız sonuç semavi dinlerin sonuncusu olan İslam'ın tevhitçi Hristiyanlığın ihyası olduğu ve bu Hristiyanlığın Avrupa kaynaklarında "İlk Hristiyanlık" olarak geçen teslis öncesi miladi birinci yüzyıl Hristiyanlığı olduğudur. O, bir manada bayrağını Arius'un bu köprü şehirde yükselttiği ve buradan da batıya ve doğuya yayılarak yeni peygamberin elinde yeniden doğan tevhit akidesidir. Tevhit akidesi ile bağını koparmayan keşişler ve ruhbanların beklediği müjdeci de zaten bu yeni peygamber Hz. Muhammed idi.

"Tenzil" ve "Te'vil" yani dogma ile yorum birbirini tamamlayan bir metodun iki aksiyonu ise, her iki gurup arasında milli, siyasi ve kültürel bir diyalogun gerçekleşmesi imkan dahilindedir. Bu iki metottan her birinin kendine özgü üstünlükleri vardır. Ama her ikisi de birbirini tamamlayan bir bütündür.

2. Türkiye'de ilk yaygın çeviri tecrübesi içerisinde, başta Arapça olmak üzere yabancı dil bilen ve çeviri yapan kişilerin farkında olarak ya da olmayarak İslama ve müslümanlara attıkları kazık... Yine Mısır'dan örnek verebiliriz. Mısır'da rejim muhalifi olan zevat her zaman Türk islamcılarının gözbebeği olmuştur.

Kelimelerin tarih içerisindeki anlam değişikliklerini inceleyen dil ilmine?semantik? denilir. Akademi?de, Tefsir Usulü dersinde, ?Kur?an? kelimesinin semantiğini işlemiştim. Yüksek seviyelerine rağmen ilahiyatçıların nasıl hayrette kaldıklarına şahit oldum.

Birbirine yabancılaşan İslami bilgi sistemlerini birbiriyle barıştırma projesinin en ünlü mimarlarından büyük alim Fahruddin er-Razi de, ?tasavvur?u Gazzali gibi, ?tasdik?in karşısına yerleştirir. Razi, tasavvur ve tasdiki şöyle tarif eder: ?Biz bir hakikati, onun hakkında gerek varlığını onaylama, gerek yokluğunu onaylama şeklinde olsun bir hüküm vermeksizin idrak ettiğimizde, işte bu idrake tasavvur adı verilir.? (1990: 1/97-98)

Hıristiyanlık ikliminde yetişmiş olup Hıristiyanlık genetiği ve atmosferi ile büyümüş birçok batılı düşünür, filozof genel olarak dine ve özel olarak da Hıristiyanlığa ve kiliseye sert ve acımasız eleştirilerde bulunmuşlardır. Biz müslüman dünyanın çocukları bu eleştirilere nasıl bakacağız? Bizim dinimiz?en son din? ve?hak din? söylemleriyle bu eleştirilerden müstağni mi kalacağız? Yoksa, insan olmanın ortak paydasında, ?dindar? olma ve dine bağlanmanın ortak paydasında aynı sorunlara maruz kalabileceğimizi ve dolayısıyla da içinde bulunduğumuz durumu eleştirel olarak gözden geçirmemiz gerektiğini teslim mi edeceğiz? İslam tarihi Yahudilik ve Hıristiyanlık tarihiyle, İslam toplumlarını da Yahudi ve Hıristiyan toplumlarla karşılaştırdığımızda Tanrı kavramını ve din kurumunu görece daha az istismar ettiklerini; bu iki değerin daha az oranda ahlaksızlığa araç edindiğini söyleyebiliriz.

şimdi bu amentüyü çöpe mi atalım kurmaaay!

Bu tespitlerden yola çıkarak, kendilerinin Alevi-Bektaşi olduğunu söyleyen kimseler arasında, İslam?ın özüyle bağdaşmayan birtakım görüşlerin, düşüncelerin olmadığını iddia etmek elbette mümkün değildir. Nitekim, araştırıcı da bunun farkındadır:?Bu gelenekli Aleviliğin iç yapısında;tarihi gerçeklere uymayan, İslami kültür kodlarıyla anlaşamayan bir takım batıl görüşler ve hurafeler de vardır?.(aynı eser,535). Bu tespitin, sadece Alevilik için değil, Sünni anlayış biçimi için de geçerli olduğunu söylemek için fazla delile ihtiyaç yoktur. Din geleneklerle bütünleşip, gelenek din gibi algılanmaya başlanınca, hurafe ve batıl inançların yeşermesi için uygun bir zemin ortaya çıkmaktadır. Bu durumda, Alevi, Sünni, Şii, Harici olmak fazla bir şey değiştirmemektedir. İşin ilginç yanı, Kur?an,?Ataların dini zihniyeti? adı altında, atadan, dededen kalma anlayış biçimlerinin, genel anlamda?geleneğin? dinleştirilmesini şiddetle eleştirmektedir. Müslümanlar, Kur?an?ın açık uyarılarına rağmen, bugün Kur?an?ın bu sert eleştirisinin muhatabı durumundadırlar.

Dinlediğiniz için teşekkür ederim.

GELENEKLERLE BAĞ KURMAYA DAİR NOTLAR

Muhafazakar mı, Yoksa Mazbut mu?

Artık birçok insan yemek için, zevk almak için yaşıyor. Çalışma, iş yapma ve para kazanma hazzın yoğunlaşma dilimi olan?tatil? için. Hayatın en yüksek gayesi artık sorumluluk değil, yeme-içme, gezme ve sanat, yani zevk ve hazdır.

Gelenekçilik-Gelenek Karşıtlığı ikilemine düşmeden daha nitelikli bir hafıza çözümlemesi ve muhasebe ümidiyle?

Böylece yaşama ilişkin her türlü sorunun çözümü?fetva? yoluyla müftüler aracılığı ile kitapta aranmıştır. Hz. Muhammed?in?Sen yine de en son merci olarak kalbine, vicdanına danış? öğüdü unutulmuştur. Kitabın, kitapların ve fetvaların her yeri mutlak tahakkümü altına aldığı yerde artık insan aklının ve vicdanının esamesi okunmayacağı ortadadır. Vicdan, akıl ve özgürlük, fetva ve kara kaplı kitaplara yenik düşmüştür. Ortalıkta en basit bir ahlaki değeri veya değersizliği göremeyecek ve duyamayacak bir sürüleşme egemendir.

15- Peter Burnham, a. g. m.. s.2

Kanaatimce bazı politik olayların etkisi de dahil olmak üzere tarihi süreç içinde oluşturulmuş Eşarici sünni ortodoksi birkaç bakımdan yukarıda çerçevesini çizmeye çalıştığım Kur?ani teolojiden-ideolojiden bir sapmadır.

Asar'ın bir takım akli temellendirmeler ve şahsi yorumlar içerdiği bilinmekle beraber, bu yorumlar, Hz. Peygamber, sahabe veya tabiine ait olması dolayısıyla, belli bir dönemden sonraki insanların yorumları, değer itibariyle onların yorumundan sonra gelir. Çünkü daima ilk iki neslin fikirleri, bilginin değeri itibariyle daha önceliklidir. Bu anlayış ise, sonraki nesilleri hep selefin birikimini tüketmeye ve onların fikirlerini şerh etmeye götürmüştür. Hadis Taraftarları'nın meydana getirdikleri hadis musannefatı incelendiğinde, genel olarak çalışmalarının bu sebeple hadis, sünnet ve asar üzerine odaklaştığı ve bütün gerçeklerin hadislerden çıkarılmaya çalışıldığı açıkca görülecektir.

Türkiye'nin Avrupa Birliğine girme talebi -ki bu İslam ülkesi Arap ve İslam dünyasına geçmişi, coğrafyası ve geleceği ile bağlıdır- İspanya'nın ve onunla birlikte Avrupa'nın Batı Arap dünyasına açılışına denk olup onu dengeleyen bir taleptir. İki tarafın doğrudan ilişkisi, Tunus ile Sicilya ve daha sonra da İtalya arasında canlandırılması muhtemel üçüncü köprü ile birlikte, İspanya'nın şimdiki başbakanının ortaya attığı "medeniyetler ittifakı" sloganı bir meşruiyet zemini bulabilir. Bu slogan geleceğe ve dolayısıyla çıkarlara işaret etse de -ki bizim fiilen ihtiyaç duyduğumuz şey de budur- ben bu slogana romantik bir renk vermekte ve kucaklaşma kelimesini eklemekte, dolayısıyla sloganı "Medeniyetlerin kucaklaşması ve ittifakı" şeklinde söylemekte bir sakınca görmüyorum. Bu durumda sadece kalp ve aklı bağlamakla kalmayıp, geçmişle geleceği de bağlayacaktır. Boğazın iki yakasındaki tarihsel ilişki de bana göre kucaklaşma ilişkisidir.

İşin ilginç yanı, Kerbela olayı, Türklerin Müslüman olmasından neredeyse iki asır önce olmuştur. Bu olay, açık konuşmak gerekirse, Arapların bir iç sorunu olarak tarihteki yerini almıştır. Hz. Hüseyin?i Kufe?ye çağıranlar Kufeli Araplardır. Hz. Hüseyin?i hunharca öldürenler, ya da onun ve etrafındaki çoluk n gözlerinin önünde öldürülmesine seyirci kalanlar da Kufeli Araplardır. Daha sonra, Hüseyin?in intikamını almak için Tevvabun Hareketi?ni gerçekleştirenler de yine Kufeli Araplardır. Hüseyin öldürülürken, onu öldürenler arasında Ümeyyeoğullarından bir tek asker bile yoktur. (Bk. H. Onat, Emeviler Devri Şii Hareketleri, Ankara 1993, 62 vd.) Kerbela olayı esnasında ne Şiilik vardır, ne de Sünnilik.

Yoksa nasıl dizginlenir azgın nefis atı, onu kışkırtan şeytan nasıl uzaklaştırılır? Toprak kadar canlı, güneş kadar gerçek ölüm; kalbi kirlerden temizleyen en tesirli bir iksir, o iksirsiz ne düşünceler disipline edilir, ne de duygular dizginlenir?

62- Jose Luis Bermudes, a. g. m., s.2

Fikir yanıyla mezhep, sosyal yönü itibariyle pek çok insanın kendisine bağlı olduğu sistemdir. Dinin bir takım bölünmeleri diyebiliriz buna. Dine mensup olan insanların muhayyer bölümleri de diyebiliriz. Şimdi gerek saltanat devirlerinde, gerekse günümüzde hiç bir sultan veya siyasi yetkili mezhepleri dikkate almadan politikasını yürütememiştir.

Çünkü gelenek, bireye belli bir aidiyet hissi verir, onu köksüzlük duygusunun boşluğuna düşmekten korur ve kendi kimliğinin bilincine varmasını sağlar. Aynı zamanda yaşayan ve yaşatılan bir gelenek, toplumsal istikrarın teminatıdır. Gelenek, birey ve toplumu değişmenin yol açtığı belirsizliğin yarattığı güvensizlik hissinden kurtarır. Bundan dolayı muhafazakarlar geleneksel kurumların yerine, akıl yoluyla soyut olarak tasarlanan yenilerini koyma girişiminin beklenmedik zararlı sonuçlar ortaya çıkaracağından endişe ederler. (Erdoğan, 2004: 27).

Mevali Mürcie ilişkisi konusunda geniş bilgi için bkz., Sönmez Kutlu, Türklerin İslamlaşma Sürecinde Mürcie ve Tesirleri, Ankara 2000, 89-91.

Bu çağırıya aldığım olumlu cevaplar beni ziyadesiyle umutlandırdı. O zaman yazmak isteyip de yazamadığım bazı hususlara, bu yazıda yer vermek istiyorum. Yazacaklarım, ?Neden tertil eksenli bir Kur?an eğitimi? sorusunun yarım kalmış cevabına?tetimme? kabilinden olacaktır.

Bundan dolayı içeriden yenileme stratejisinin kültür tarihimizin bilimsel ve eleştirel bir ruhla yeniden yazılması ile başlaması zorunluydu. Kültür tarihimiz, geçmiş dönemler boyunca incelendiği şekliyle kelam fırkalarının ve fıkıh mezheplerinin, yerme ve övme şiirlerinin tarihiydi; hatta bu tarih kültürel tarihi parçalayan ve siyasi zamana boyun eğdirip onun takipçisi olmaya zorlayan siyasi çatışmaları ölümsüzleştiren ve yansıtan bir tarihti.

Eğer şeytani güçlerin filminin seyircisi olursanız, onlar oynatmaktan usanmaz Siyah-beyaz, renkli, üç boyutlu? Avantür, romantik, korku, şiddet, cinsellik sömürüsü içeren filmler? Şeytanın arşivi çok geniş Kur?an?ın buyurduğu gibi?önlerden, arkalardan, sağlardan, sollardan gelerek? insanı ayartmaya çalışır

Toplum ve bireylerin doğrudan - doğruya algıdakları, gözledikleri, denedikleri olaylar ve gerçekler de ilme veri teşkil etmektedir. Ancak bu deney ve gözlemlerin, sağlıklı duyular ve yeterli araçlar vasıtasıyla yapılmaları gereklidir.

Çünkü, zaman ve tarih kavramları, izafi kavramlardır; mutlak ve değişmez kavramlar değildir. O yüzden, çağı, zamanı ve tarihi mutlaklaştıranlar, çağı, zamanı ve tarihi durdurmakan; insanı ve hayatı da dondurmaktan kurtulamazlar.

Mezheplerin, her ne şekilde olursa olsun, İslam dini ile özdeşleştirilmesi, İslam?ın insan fıtratına uygunluğunu zedeleyeceği gibi, İslam?ın evrenselliği ilkesine de ters düşecektir.

kurmay gene eskı derslerı doktun eskı defterlerı actın... ozellıkle sonmez kutlunun makalesı... o zamanlarda da okudugum en mukemmel makaleydı..

İslami İlimlerin ve hassaten bu ilimlerin usullerinin yenilenmesi bahsi, ağacın kesilip sözün tükeneceği bir bahis değildir. Bu konuda konuşmak zordur. Bu zorluk üç husustan kaynaklanmaktadır:

Biz dini metinleri anlama, yorumlama ve bilginin hayatla irtibatını kurma konusunda farklı metodolojiler geliştirmiş ve bunu diğer medeniyetlere takdim etmiş bir gelenekten geliyoruz. Din üzerine konuşan kimse, o dine iman etmiş bir ilim adamı ise, bunlara ilaveten İslam, ondan bilgiye sadakat gereği sahih amel, ihlas ve samimiyet isteyecektir. Ayrıca yüksek bir bilgi ahlakına da sahip olmak gerekmektedir.

51- Seymour Martin Lipset, a. g. e., $.439 vd.

İmamiyye'ye göre, İmamlar, peygamberler gibi masumdirlar. Yani Ehl-i Beyt mensupları bozuk itikadlardan ve çirkin davranışlardan, hata ve yanlışlardan, büyük ve küçük günahlardan korunmuş ve temizlenmişlerdir , bu sebeple onların sözlerinin hüccettir. İmamlar tıpkı Nebi ve Resuller gibi meleklerden daha üstündür. Neticede ma'sum olan Ehl-i Beyt'i sevenlerin asla ateşe girmeyecekleri ve onların şefaat makamı oldukları fikri benimsenmiştir. Hatta İmamiyye Ehl-i Beyt'e kozmolojik bir önem atfederek onları yeryüzünde insanların emniyeti ve kurtuluşunun vesilesi kabul ederler. Şöyleki Allah bütün yaratılmışları Peygamberi ve Ev Halkı için yaratmıştır. Eğer onlar olmasaydı Yüce Allah ne göğü, ne yeryüzünü, ne Cennet'i ne Cehennem'i, ne Ademi ne Havva'yı, ne melekleri ne de yarattığı şeylerden bir tekini yaratırdı. Bu anlayışa göre, imamet konusu iman esasıdır ve onu inkar eden kafirdir. Şii İmamiyye'nin önde gelen alimlerinden Şeyh Saduk bu konuyu şu şekilde açıklamaktadır: " Onları sevmek iman; onlardan nefret küfürdür. Onların buyruğu Allah'ın emri; yasakları da Allah'ın nehyidir. Onlara itaat Allah'a itaat; onlara itaatsizlik allah'a karşı gelme; onların dostları Allah'ın dostu ve düşmanları da Allah'ın düşmanlarıdır."

İdeolojinin tüm günlük hayatı, sağduyuyu, felsefi ve tutarlı politik geleneği olduğu kadar sıradan halkın parçalı fikirlerine varıncaya değin her şeyi içine aldığını söyleyen31 Cramsci, Doğu'daki devletlerin güce dayalı olduklarını, Batı'daki devletlerin ise, "hegemonik kontrol"e ulaştıklarını belirtmekte32, bunu da Batı'daki devletlerin kitleleri içine katarak sivil toplum yoluyla her tarafa yayılması suretiyle gerçekleştirdiklerini ifade etmektedir33. Bu yüzden sadece "devlet'e atakta bulunmanın yeterli olmadığını "genişlemiş devlet"e karşı çıkmanın zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır34.

Türkiye?de din, laiklik, demokrasi gibi konularda, ileri seviyede bir kavram kargaşası yaşanmaktadır. Bu durum, zaman zaman, dindar insanı, devlet düşmanlığı gibi, düşünülmemesi gereken uç noktaya doğru sürüklemekte; laiklik konusunda özel hassasiyeti olan kimseleri de, din düşmanlığı çizgisine doğru çekmektedir.

I-Giriş

Allah?ın emirlerine uyarak aklımızı faal tutmamız kulluğumuzun gereğidir.

Oysa hakiki bir küreselleşme tecrübesinin farklılıkları ortadan kaldırmak, düzleştirmek yerine, fark ettirmesi ve tattırabilmesi beklenir. Çünkü farklılığın tanınması ve korunması esastır: Hiçbir din, inanç ve felsefe biçimi, bizim hoşumuza gitmiyor diye yok edilemez. Zira farklılığa müdahale, bizzat fıtrata müdahaleyle özdeştir; ve bu, müslümanlar açısından Hücurat suresindeki?li-tearefu? emr-i ilahisinin hiçe sayılması anlamına gelir.

Yukarıda zikredilen? Ölen bir kimsenin oruç borcu varsa velisi onun yerine oruç tutar.? hadisiyle amel etmeyi reddeden müctehidlerin gerekçeleri de mücerred aklın kendisi değildir.

Tüm insan düşüncesinin "yorum" olduğu -ki, bu herhangi bir biçimde insan düşüncesinin belli bir contexte bağlı olduğu dernektir- yaygın bir biçimde kabul edilir hale gelmiştir. O kadar ki, pek çok konuda birbirleriyle anlaşamayan çeşitli yazarlar, "hermeneutic axiom"u, yani bütün düşüncenin "yorum"dan ibaret olduğu iddiasını açık ya da kapalı da olsa eserleri için kalkış noktası olarak almaktadırlar. Mesela felsefede, şu günlerde bir örnek olarak, Jacques Derrido ve Hilary Putnam gibi düşünürler oldukça farklı düşünür olmalarına rağmen her ikisi de hermeneutik axiom'u kabul etmektedirler59.

Allah?la ilişkisi kopmuş bir insanı, hayatın ve sahip olduğu tüm değerlerin ilahi birer?emanet? olduğuna kimse inandıramazdı. Mülkün hakiki sahibinin Allah olduğuna inanmayan bir insanın eşyaya bakışıyla, emanet bilincine sahip olan bir insanın eşyaya bakışı bir olabilir miydi?

6- Bkz. Paul Rabino, a. g. e., s. 15.

güncel :)

Tercübe ve müşahadenin doğru verileri temin edebilmesi için; bunları yapanların, sağlıklı duyu organlarına sahip ve psikolojik yönden kusursuz olmaları gerektiği gibi, deney araçlarının yeterli ve doğru seçilmesi, gözlem ve deneylerin yeterli sayıda ve temsil edici niteliklerde olmaları da gereklidir.

85. İbnü'l-Esir, age., c. V, s. 340-344.

Ancak Ehl-i Sünnet?in siyaset anlayışını ve onun sorunlarını ela alan yeter sayıda ve önemdeki kaynağa önemli derecede atıflarda bulunarak bu noksanlık ve zafiyeti telafi etmeye çalıştık.

Osmanlı yenilince, Akdeniz'de, Avrupa ticaret yollarının yeniden kurulmasına yol açılmış oldu ve büyük keşifler üç kıtayı yağmaya açtı. Toprak ve kanın eski aristokrasilikleri ve dini yasaklamalar zayıflamaya başladı. Toprağa bağlı mülkiyetten ve feodal-kutsal otoriteden oldukça farklı olarak yeni zenginlik ve güç formları gelişti. Zenginlik ve güç artık soyluluk ve kilise otoritesine değil, ancak güç üzerine ve işgalci ve tüccarların kabiliyetlerini göstermeleri üzerine kurulabilirdi.

Biz bu mirası reddedelim istemiyoruz. Bunlardan İstifade edelim, ama bunun yanında İslam'ın bugünkü meselelere vereceği cevabı da hazırlayalım. Müçtehidlerin bırakmış olduğu mirastan tamamen uzaklaşalım manası değil, kitap ve sünnetten de onlardan da istifade edelim, bir takım yeni fikirleri ortaya koymaya çalışalım düşüncesindeyim. Birinci gurubun isabetli olduğu kanaatindeyim. Ama bu guruplar arasında da düşmanlık olmaması lazımdır diye düşünüyorum. Çünkü her iki grupta da ilim adamları için aklın yolu, ilmin yolu bir olmalıdır. Bu doğru yolda birleşmek gerekir.

Bu en tipik biçimde dindar kişilerde görülürse de, aslında sadece onlara has bir özellik değildir. Tarih boyunca ve günümüzde bir çok toplum ve devlette yaşanmış beşeri, tarihi, siyasi, kültürel, sosyolojik ve dini bir olgudur. Bundan dolayı, devletler ve toplumlar, muhafazakar ve radikal iki eğilimin mücadelesiyle karşı karşıya kalmıştır. McComas'ın da dediği gibi, "tarih bu iki grup arasındaki mücadelelerin bir dizi sonucundan ibarettir."

Ancak, ?kriz dönemlerinde insanlar, özgürlükçü ve daha az tanıdık olan inanç biçimlerine veya köklü kültürel gelenekler ile değerler konusundaki denemelere kolay kolay yanaşmazlar. Tersine, değerler ile gelenekler konusunda iyi tanıyıp bildikleri esaslara tutunurlar. Çağdaş İslam toplumu da çeşitli başarısızlıklar içinde görüldüğü için, İslamcılar, sorunun temel nedeninin kesinlikle İslam?ın özünden uzaklaşılması olduğunu öne sürmektedirler.? (G. E. Fuller-Ian O. Lesser, Kuşatılanlar İslam ve Batının Jeopolitiği, çev. Özden Arıkan, İst.1996, s.96).

yazımdan hazzetmediysen yapabileceğim bişi yok malesef... varsa seni daha iyi hissettirecek başlıklara teşrif et lütfen malimcim... slm...

Vesvese verdiği insanın kendisinden Yani mağdurdan İradenizde oluşacak her zaaf, şeytanın ve nefsin gücüne dönüşür Siz adeta iradenizden şeytana ve nefse transfer yaparsınız, o da sizden aldığını size karşı kullanır

Kutsal mekanlar, güç devşirme ve ticari kazanç sağlama vasıtası haline gelmemeliydi. Vahyin ilkelerine kayıtsız kalınarak tasarlanan bütün yaşam alanları ve ilişki biçimleri özünde şirk tohumu taşırdı. Allah insan ile irtibatını iradesiz varlıklar aracılığı ile sağlamaz; cansız nesnelere şefaat ruhsatı vermezdi. Mekke elitleri bu gerçeği içselleştiremedi?

Ö r n e k : 1

Ölü veya arkaik olanın geri dönüşü teması, bu bağlamda modernlik sendromunun ironik bir eleştirisi olarak görünür bize; modernlik, bir süre sonra nihilizm veya nihai yokluğun eşiğine uzanırken, ölü veya arkaik olan varlığın veya hayatın eşiğine ulaşır. Şayet biz bu temanın gerisinde arkaik döngüsel zaman fikrini aramayacaksak, en iyi haliyle doğrusal zaman anlayışımızın derin bir eleştirisiyle yüzleşiriz.

Düşünce, terkip kabiliyetinin serpilip gelişebildiği vasatlarda vücut bulabilir. Bütün yaratıcı fikir, sanat ve siyaset atılımları, büyük terkip dehalarının veya girişimlerinin eseridir. Örnekse, İbn Sina böyle bir dehadır; Kant böyle bir dehadır.

kurmay kerdeşim nerelerdesin. memlekete gidince unuttun bizi demi..

İbn Hişam, I, 125.

Böyle bir siyaset izleme, ?ötekine? düşünce açıklama ve düşüncelerini siyasete taşıma gibi taleplerini olabildiğince kapatma sonucu, toplumun düşünce ve sosyal hayatında içe kapanma, taklitçilik, aşağılanma ve gelecekten ümit kesme gibi kötümser duyguların mayalanmasına yol açmaktadır. Neticede, fizik yasalarının uyumuna aykırı olarak şiddet, şiddete götürmektedir. Her eylem ölçüsünce, kendisine denk eylemi doğuruyor.

Binaenaleyh bir kimse, herhangi bir konuyu başka türlü bir başkası da başka türlü anlayabilir. Bunun yanında toplumun hukuki ihtiyaçlarına cevap bulunması gerekir. Bunun için de içtihad edilmesi lazımdır. Hz. Peygamberin hadisleri ve Kur'an-ı Kerim sınırlı metinlerdir. Şimdi bu sınırlı nasslarla muayyen bir zaman sonra ortaya çıkan yeni hadiselere cevap verme durumunda kalınacaktır. Bu cevap verme ya meseleyi şu şudur, bu budur şeklinde ortaya koyacak veyahut da bu mesele için genel esasları çizmiş olacak. Bu genel esaslardan İslam alimleri içtihad etmek suretiyle bir neticeye ulaşacaklar. Şimdi içtihad konusu bir meselenin hükmünü bulma konusudur. Bu meselenin hükmünü çıkaracak olan insandır. Meselenin hükmünü eğitimine göre, kültürüne göre, bildiği hususlara göre çıkaracaktır.

Modern psikolojinin her birine ayrı teşhis ve tanımlar bulduğu fobi, takıntı, şizofreni, paranoya vb gibi kavramların tümü dini literatürde?vesvese? ve?evham? ile izah edilirdi

Varoluş amacına uygun bir hayatı inşa etmekle görevli olan insan, bilinen tarihi içerisinde kendisine verilen bu emanete her zaman sadık kalamamıştır. İnşa sorumluluğunu yerine getirme konusundaki her ihmal ve başarısızlığı, insanoğluna pahalıya patlamıştır.

Din alanındaki bilgi boşluğu, demokrasinin, Müslümanlar tarafından, Batı standartların da ilerisinde, gerçekleştirebileceği düşüncesinin gelişmesini engellemiştir. Oysa, İslam?ın siyasi meseleleri insana bıraktığını ve adaletin hakim olduğu, ahlaklı bir toplum istediğini bilen her insan, bunun mümkün olabileceğini kolayca anlayabilir.

7- Michel Foucault, a. g. e., s.213

Meşru olmayan hazlar, manevi hastalıklara ve çıbanlara, çözümü olanaksız sorunlara zemin hazırlar. Gayri meşru ilişkiler ve zevkler belleği zayıflatır, iradeyi küçültür ve şahsiyeti aşındırır? Nesli ifsat edip sevgiyi körelten zevkler, toplumu adım adım felakete ve lanete doğru sürükler. Lut?un kavmi bu hakikati göremedi?

?Allah yolunda öldürülenler için?ölü? demeyin. Aksine onlar yaşıyor, fakat siz farkında değilsiniz.? (2 Bakara 154) Ya da?Sakın Allah yolunda öldürülenleri ölü sanmayın! Aksine onlar diridirler, rızıkları Rableri katındadır!? (3 Alu İmran 169)

Bütün çeşitleriyle gelenekler, toplumları bir arada tutan bir çimento görevi olarak algılanır. Mensubiyet bilincini içselleştirmiş her toplum yüzyıllar ötesinden gelen geleneğin gücünü koruma konusunda büyük hassasiyet gösterir. İşte günlük dilde muhafazakar dindar denildiği zaman, yenilikçi İslam anlayışına ikircikli yaklaşan, geleneğe ve mensup olduğu mezhebin metinlerine büyük saygı duyan; ama fanatizme kaymayan, geçmişi koruyucu olmakla birlikte yönünü geleceğe dönen, gündelik hayatında aile ve ahlaki değerlere yürekten bağlı, istikrarı hedeflediği için tercihini daima statükodan yana yapan kimse akla gelir.

Dünyanın bu tarihlerden itibaren sömürgeleştirilmesi, işgal edilmesi ve kolonileştirilmesi, arkasından iki dünya savaşının çıkarılması tesadüf değildir. Kapitalizm, insanın sınırsız arzularını ve fantezilerini ekonomik?ihtiyaçlar? olarak tanımlayıp, bunları gidermek için emtia üretimi ve imal edilen malların satımı ve tüketimidir.

Bu çizgiyi günümüzde sürdüren tefakkuh ve tahkik ehli cins alimlerimiz az ama yok değil. Onları arayıp bulma işini de siz üstlenin. Zira hala şu dar-ı dünyadaki sınavını tamamlamamış olan alimlerimiz hakkında hüküm vermek, göçüp gitmişlerden çok daha zor.

İlk nesille sonradan gelen nesiller arasındaki bu değişim, Kur?an?a yaptığımız muameleye de yansıdı. İlk nesiller 10 ayet alıp onu anlayıp, yaşayıp bir 10 ayet daha alırken, biz binlerce hafız yetiştirdik. İtirazım mı var? Olur mu öyle şey? Benim itirazım hafızın varlığına değil, bu hafızların neden hıfzettikleri Kur?an?ı merak etmeyişlerine. İçlerinde mana hafızının, neden yok denecek kadar az oluşuna?

Yanlış inşa, inşa değil?imha?dır

36- Stephen K. While, "Reason, Modernity and Democracy" , The Cambridge Companion to Habermas (Cambridge 1995). Ed. Stephen K. White, s.4

Aslında Lacan, bir bakıma modern teknolojik gelişmelere rağmen kendisini nihilizmin eşiğinde bulan ve çağdaşlık sendromu içinde ölümün yok edici karanlığının eşiğinde titreyerek bekleşen modern insana arkaiklik sendromunun sonucunu hatırlatmaktadır.

Bkz., Süleyman Ateş, İşari Tefsir Ekolü, Ankara 1974, 19 vd.

İtikadi mezhepler inanç esaslarıyla ilgili olan, asıl meselelerde değil, daha çok ikincil olan tali meseleler hakkındaki yorumların sistematize edilmiş şeklidir.

Mısır'a giden öğrenci ve araştırmacıların üzerinde, kurumsal olarak Ezher kurumlarının etkisi vardır. Ezher her ne kadar devlete ait kurumlar zinciri ise de - zaman zaman zayıflamışsa da- Mısır'da dini gelenekçiliğin kalesi olma özelliğini hiçbir zaman kaybetmemiştir. Mısır'da her yazılan kitap, araştırma Ezher'in onayını almak zorundadır. Mısır'da, 19-20. asırlarda süren?kadim? ve?cedid? kavgasında Ezher, bütün haşmet ve sıkletiyle her zaman kadim yanında gardını almıştır.

A?raf / 172-173 ayetleriyle verilen ; insanın, fıtraten Rabbini bulmaya ve tanımaya kabiliyetli yaratıldığı ve bundan dolayı da?tevhid?e ulaşmasında hiçbir mazeretinin olmadığı ifade edilmektedir.

İnşaallah ileride devam edecek ve İslam'a İslamla yaklaşma durumu ortaya çıkacaktır, Hiç bir zaman biz Emeviler'in avukatlığını üstlenen kimseler olmadığımızı, orada Şiiler anlamış oldular. Düşmanlık veya dostluk olacaksa bu taassuba müstenid olmamalı. Mertçe ortaya konulmalıdır. Delile müstenid olması lazımdır. Oysaki biz Sünniler olarak hemen hemen dünya yüzündeki müslümanların % 90'nından fazlasını teşkil eden bir grup olarak hiç bir zaman taassub ve düşmanlık hisleri ile dolu değiliz.

Bunalımlı dönemlerde, insanların gözleri maziden bir şeyler aramaya başlar; çıkış yolu, daha çok mazide aranır. Bu durum, hızlı kültür değişikliğinin yaşandığı dönemlerde, hem kimlik arayışı, hem de değişikliğe direnme arzusunun tezahürü olabilir. Türkiye Cumhuriyeti, Türk insanında, sağlıklı bir zihniyet değişikliğini gerçekleştirememiştir. Bugün, sağ eğilimli aydın da, sol eğilimli aydın da, bir türlü?demokrat? olamamaktadır; çünkü kültürümüz, kültürümüze bakışımız tutarlı değildir. Geçmişi, eleştiriye tabi tutmadan geleceğe taşımak isteyen insan da, geçmişine düşman olan insan da, geçmişin ağırlığı altında ezilmeye mahkumdur. Bu durum, bir tür fanatizm doğurur. Fanatizmin, lığın, sağ, ya da sol eğilimli kimselerdeki niteliği arasında çok ciddi farklar yoktur.

Asli anlam değişmediği sürece İbn Sina'nın dediği gibi "kavramlarda şüphe olmaz, kavramlar şüphe kabul etmez". Kavramlar bir elbise gibidir ve değişir. Bunun inanç ve şeriat açısından bir sakıncası yoktur. Mesala "Allah" için vacibu'l-vücud, zat, illetu'l-ula, muharriku'l-evvel ve mahza suret gibi kavramlar kullanılmıştır. Yeni olan kavramların Arap diline aktarımı mümkün olduğu sürece bir zarar teşkil etmez.

?Bu Kitab, ayetlerini derin derin düşünsünler, saf ve temiz akıl sahipleri ibret alsınlar diye indirdiğimiz mübarek bir vahiydir.? (38:29)

Bundan dolayı farklı yorumlara açık olan müteşabih ayet ve hadislerin te'vil edilmesine şiddetle itiraz ederler. İstihsan, istislah, mesalih-i mürsele gibi akıl yürütme yöntemleri olan delillere yer veren Fıkıh okullarını da bid'atçılıkla suçlamaktan çekinmezler. (Büyükkara, 2004: 270-71)

Açık söyleyeyim: Bu müellifin bu eserde vardığı sonuçların haylice bir kısmına katılmıyorum. Bazılarını çok eksantrik ve uçuk buluyorum. Bu yaklaşımım el-Kitab için de geçerli. Peki, neden tavsiye ediyorum? Benim usulüm budur: Eğer biri pirinci taştan, karpuzu kabuktan, elmayı kurdundan seçip ayıracak bir mümeyyiz akla sahip değilse, ona Şafii?nin er-Risale?sini bile tavsiye etmem.

Bey?at bir toplumda başkan durumunda olan kişiye toplum fertlerinin uyma taahhüdünde bulunmalarıdır. İlk İslam toplumu oluşturma çabalarında da Hz. Peygamber bu noktaya ehemmiyet vermiş, hem erkeği hem kadını muhatap almıştır. Hz. Peygamber, erkeklerden bey?at alıyorken, hanımlardan da alıyordu. Bu bey?at alış, bizzat Kur?an-ı Kerim?in Hz. Peygamber?e emri gereğiydi de? 60.

Şarih Taftazani, bu üçlüden ilki için şu açıklamayı yapar: "Bu duyulardan her biri, kendi alanlarında eşyayı idrak edecek ve eşya hakkında verilerden haberdar edecek nitelikte yaratılıp donatılmışlardır."

Buradan hareketle Peygamberin diyanet/nübüvvet görevinin, Allah tarafından kendisine verilmiş bir görev iken, devlet başkanlığının ilahi bir misyon gereği olmayıp kendi siyasi ve ictihadi tercihi olduğu söylenebilir. Ancak o, bir kral, melik veya sultan değildi. Zaten başkanı olduğu devlet, bütün unsurlarıyla ve kurumlarıyla oluşmuş bir devlet değildi. Bu kurumlaşma ilk dört halife döneminde tamamlandı.

Öldürülenlerin listesi için bkz. Sarıçam, 324.

Yeni muhafazakar Müslüman görünümünün ilki, kendisini klasik mezhebi metinlere bağlı kalmada gösteriyor. Yeni bir içtihat yapılmasına karşı duruşuyla, kendisini farklılaştırmıştır. Bu anlayışa göre, içtihat kapısı kapanmıştır. Artık içtihada kalkışmak dinde tahrif ve tahripçiliktir. Bu akım, içtihadı savunmadığı için, 1400 yıllık İslam'ın birikimini meşru saymaz.

B. ŞAHİN ERDEĞER...

Dogmatik yöntemin diğer bir kusuru da olguyu yok etmek, reddetmek, ortadan kaldırmak hatta değiştirmek için kullanılmasıdır. Buna göre hak ile batıl, iman ile küfür hidayet ile delalet, islam ile cahiliyye arasında bir antlaşmanın olması mümkün değildir.

Hilafet kaldırılmış olmasına rağmen, ?hilafet?in İslam?ın özü ile ilgili olmadığı gerçeği, insanımıza, bugün bile layıkıyla anlatılabilmiş değildir. Oysa, hilafet kaldırılırken Mecliste yapılan tartışmalar, kitap haline getirilerek insanlarımızın önüne konulmuş olsaydı, dini saiklerle Cumhuriyete ve demokrasiye karşı çıkanlar, bu tutum ve davranışlarının İslami nitelikli olmadığını kolayca görebilirlerdi. O dönemde yapılan tartışmaların seviyesi, şu sıralar konu hakkında konuşanların sergiledikleri seviye ile mukayese bile edilemeyecek derecede yüksekti.

Öte yandan, Anayasal bir kuruluş olan Diyanet İşleri Başkanlığı, günümüz Türkiye?sinde, hala hararetli tartışmalara sebep olmaktadır.(Bk. İştar B. Tarhanlı, Müslüman Toplum, ?Laik? Devlet Türkiye?de Diyanet İşleri Başkanlığı, İst. 1993). Bu teşkilatın kaldırılması, cemaatlere bırakılması, burada Alevilere de bir masa verilmesi gibi, Türkiye?nin gerçekleri ile pek bağdaşmayan konuşmalar dikkat çekmektedir. Siyasiler Diyanet?ten ellerini çekmedikleri, Diyanet?in ilmi nitelikli bir din anlayışıyla görevini yapmadığı müddetçe bu tartışmaların sona ermesi pek mümkün değildir. Diyanet, daha özerk, İlahiyat Fakülteleri ile koordineli bir biçimde, dini tefekkürün rafine edilerek halka ulaştırıldığı bir kurum olmalıdır.

Özellikle yabancı kültürlerle temas sonucu Müslümanlarla diğer din ve felsefe mektepleri arasında meydana gelen tartışmaların yoğunlaşması, Abbasi yönetiminin daha çok Şii, Mürcii ve Zeydi çevrelerle yakın temas içerisinde olmaları, bu oluşumların dışında kalan çevrelerde sert tepkilerle karşılandı. İşte, İslam dünyasında bu fikir çatışmalarının ortaya çıkışıyla birlikte 'hadise muhalefet cereyanı'nın doğması, buna karşılık olmak üzere de bir ' Ehl-i Sünnet Cephesi'nin teşekkülü kaçınılmaz hale gelmişti. Nitekim bu cephe Ehl-i Sünnet muhitinde Hadis Taraftarları'nca kurulmuş ve onlar bütün bu çeşit fırkalarla mücadelede Ehl-i Sünnet'in bayraktarlığını üzerlerine almışlardı. Ashabü'l-Hadis, bu tarihten itibaren, müslümanları içinde bulundukları parçalanmışlıktan kurtarmak, toplum hayatını idealleştirilen Hz. Peygamber dönemine göre şekillendirip, birlik ve bütünlük içerisinde yaşatmak için Kitab'ın yanısıra, çözümün Hz. Peygamber'in hadislerleri ve sahabe ve tabiinin sözlerinde olduğuna inanarak, bunları biraraya toplayıp, konularına göre tasnif eden, genelde görüşlerini hadislere dayandıran, onlara bağlanmayı teşvik eden ve Kitap ve Hadis'ten bağımsız re'y kullanmaktan sakındıran ve onu kullananları eleştiren kimselerin müşterek adı olmuştur.

Vural, Mehmet, Siyaset Felsefesi Açısından Muhafazakarlık, Ankara, 2003.

Din, bütün dünyada yeniden?yükselen değer? haline gelmiştir. Bu durum, ?din? kavramının yeniden tanımlanmasını gerektirmektedir.

Gerekli zihniyet değişikliği gerçekleştirilmeden girişilen hızlı kültür değişimi, her ikisi de sağlıksız olan iki uç eğilimi beraberinde getirmiştir: Birincisi, geçmişin idealize edilerek eleştiri dışı tutulması, bir anlamda, kutsallaştırılması ve tabulaştırılması. İkincisi, geçmişin, yok farz edilerek eleştiri dışı tutulması. Kutsallaştırmak da, yok farz etmek de, insan gerçeği ile bağdaşmamaktadır.

Ancak, Türkiye?de, din alanındaki bilgi boşluğu, halen, din alanında eğitim görmemiş, dindarlar tarafından doldurulmaktadır. Bu durum, bir asra yaklaşan dini tefekkür kısırlığının doğal sonucudur.

Bir okurun sorusu bizi buralara kadar getirdi. Akıllı olan tasavvurunu vahye inşa ettirir.

Ancak iki kişi varki onların konuştukları kelimeler bodrumdanmı, haleptenmi, bağdattanmı yoksa newyorktanmı anlamadım. onlar malim30 ve kurmay paşalardır.:))

Bu üç otoritenin -ki bunların bazısı Arap İslam ilimlerinin bina edildiği metodolojik bilgi kaynaklarıdır- Arap İslam kültüründeki gücü gerileme dönemlerinde, özellikle içtihat kapısı kapatıldıktan ve bütün bilgi alanlarında taklide dayalı donukluk yaygınlaştıktan sonra, daha da artmıştır. Bu gücün olumsuz etkisi öğrencinin hocasından, cahilin alimden devraldığı bir miras haline gelmiştir. Böylece modern bilim ve düşünce ile bizim bilim ve düşüncemiz arasındaki mesafe o kadar açıldı ki bugün İslam'ı kültür ve medeniyet olarak içinde yaşadığımız asrın seviyesine yükseltmek amacıyla "İslam'da aklın yeniden inşası" probleminden bahseder olduk.

Bu akım büyük halk kitlelerini peşinden sürükledi, ama benim "kültür mirasının geleneksel okuması" olarak isimlendirdiğim seviyede kalıp, kültür mirasını yeniden okuyarak içinde oluştuğu aklı yeniden inşa edecek yeni bir anlayış seviyesine ulaşamadı.

İzmir?li merhumun takdim ettiği bu İbn Ruşd görüşleri, sanki bugün yazılmış gibi tazedir, öğreticidir, ibret vericidir. Biz burada bu ifadelerin tahliline girmeyecek, İbn Ruşd?ün de işaret etmiş olduğu, emr-i ma?ruf meselesinin kadınlara da şamil oluşu üzerinde duracağız.

"Sebep basit; fakat Allah bir şeyi murad edince oluyor: Bu şehrin ahalisi üç grup idi: Şafii, az idi; Hanefiler, daha çok idiler ve Şiiler, bunlar ekseriyeti teşkil ediyorlardı. Civar ahalisi ise çoğunlukla Şii idi ve biraz da Hanefiler vardı.

Bkz.: Taftazani (792/1389), Şerhu?l-?Akaidi?n-Nesefiyye, Kahire 1988, 96-97.

Tarih boyunca da böyle olmuştur. Herhangi bir sultan veya idareci yalnız başına hiç bir mana ifade etmez, çevresiyle insan güçlenir, kuvvetlenir. Bu bakımdan sultan, halife, çevresinde hakim olan mezhebe muhalefet ederek güç alamaz. Alamayacağı için çoğu zaman bu mezhepleri kendi emelleri uğruna kullanmayı tercih etmiştir. Mesela Safeviler'in Şiiliği bir basamak olarak kabul etmeleri, Şiilik üzerine müsesses bir devlet kurmaları gibi. Osmanlılar'la olan mücadelesi de mezhep-siyaset mücadelesidir.

Bkz. Sayar, Kemal, Hüzün Hastalığı, İz Yay., İstanbul 1995, sf. 54-55.

Modern hayatta, insanın dışı güzelleştikçe içi çirkinleşmekte, dış dünyası zenginleştikçe iç dünyası yoksullaşmakta, imkanı büyüdükçe özgüveni ve güvenliği zayıflamaktadır. Burada terslik insanın eşyaya sahip olup onu kullanmasında değil, eşyayla kurduğu ilişkinin niteliğindedir.

Bunlar kültür tarihimizin yeniden inşası için kurtulmamız ve kırmamız gereken engellerle ilgili özet bir yaklaşımdı. Arap İslam düşüncesindeki en yüce gelişme aşamaları ile irtibat ise kültür tarihimizin son dönemlerinde her şey eskinin taklidinden ibaret iken yenilenme projeleriyle ortaya çıkan ve bu yüzden de projelerini hayata geçiremeyen üç düşünürün incelenmesi yoluyla gerçekleşebilir. Burada kastettiklerim, din ve felsefe, akıl ile nakil arasındaki ilişkiyi yenilemeye çağıran İbn Rüşd, şeriatın maksatları esasına göre fıkıh usulünü yeniden inşa etmek yoluyla yenilenmeye çağıran Şatıbi ve tarihe ve topluma "Medeniyetin farklı durumlarda farklı özellikleri olur." yaklaşımı ile yaklaşan, yani tarih ve toplumsal gelişmenin kendilerine uygun bir mantığı vardır ve bu ikisinin akışını anlamak için bu mantığın keşfedilmesi gerekir diyen İbn Haldun.

2. Ebu'l-Kasım Kuşeyri'nin oğlu Ebu Nasrr 469/1077 tarihinde hacdan dönerken Bağdat'a uğramış ve Nizamiye'de vaazlar vermişti. Vaazlarında Hanbelilerin aleyhinde bulunduğu, onları mücessime olmakla itham ettiği için taraflar birbirine girdi.

Samarrai, Abdurrezzak, Tekfir Olayı, , İstanbul, 1990.

Buna göre evrensel akıl ancak belli bir kültür içinde ve o kültürün taşıyıcıları için anlamlıdır. Bugün bizi "İslam'da aklın yeniden inşası" meselesini ortaya atmaya sevk eden şey, "Avrupa medeniyetindeki akıl" ile anladıkları ve benimsedikleri kurallar sistemine dayanarak ilişki kurmaya duyduğumuz ihtiyaçtır. Bu yaşadığımız tarihsel dönem açısından zorunludur. Fakat bu yeterli değildir. Çünkü karşılığında buna benzer bir faaliyet olmalıdır. Yani Avrupa aklının bütün insanlığın evrensel aklıymış gibi davranmasına sebep olan Avrupa merkezcilik hastalığından kurtaracak olan bir faaliyet de olmalıdır.

Bu aslında kes-yapıştır tarzı bir kolajlamanın görsel etkileri üzerinden modernliğin sıkıntılarını telafi etmek anlamına geliyor. Politize olmuyor. Daha çok geç kapitalizmin tüketim hayatı içinde bir talepler dairesi ortaya çıkarıyor ve ona eklemleniyor.

2. Bakara, 246.

c) Kureyş Ehl-i Beyt'inden Emevi ve Haşimi Ehl-i Beyt'ine

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, belki de tarihinin en zor dönemlerinden birini yaşamaktadır. Bu zorluk, Türkiye üzerinde yoğunlaşan, birbirinden farklı birtakım zorunlulukların, aynı noktalarda kesişmelerinden kaynaklanmaktadır. Bu zorunlulukları önem sırasına göre şöyle sıralamak mümkündür: Türkiye, tarihi ve kültürü ve Türk milletine asırlardır şekil veren öz değerleri ile barışmak zorundadır. Türkiye, demokrasi kültürünü oluşturmak ve demokrasiyi bütün kurum ve kuruluşları ile hakim kılmak zorundadır. Türkiye, daha çok Fransa?daki teori ve uygulamalar esas alınarak yürütülmeye çalışılan, din konusunda, başka ülkelerde pek rastlanılmayan katı bir tavır sergileyen laiklik anlayışını gözden geçirerek, kendi kültürü ve değerleri ile çatışmayan, toplumun kolayca benimseyebileceği bir yeni laiklik anlayışı geliştirmek zorundadır. Türkiye, Türk toplumunun önüne, ?yeni bir uygarlık yaratma? gibi yüksek bir hedef koymak zorundadır. Türkiye, bütün dünyanın içine sürüklendiği, baş döndürücü?sosyal değişme? olgusunu doğru tespit etmek, bilgi toplumuna geçiş sürecinde daha fazla gecikmemek zorundadır. Türkiye, insanlığın geleceğinde etkin bir konuma, en kısa zamanda gelmek zorundadır.

Ayrıca, Kur?an-ı Kerim?in buyruklarından biri?Dinde zorlama yoktur?dur . Ondan dolayı da, ?cihad?, İslam?a inanmayanları, zorla ve kerhen Müslüman yapmaya yönelik bir savaş da değildir?

sanırım ben biraz hazırcıyım. armut piş ağzıma düş misali. okumak zor geliyor çünkü çok uzun ve pc de okumak da zor cidden. belki siz kısaca özet geçebilirsiniz demiştim ama neyse boşverin.:)) belki okurum.

Muhtemelen Şia'daki siyasi ve dünyevi alanı düzenlemek üzere üretilen imamet anlayışından kaçış ve ona alternatif olarak manevi alanı düzenlemek üzere kutub anlayışı geliştirilmiştir. Hatta Hakim et-Tirmizi, Hatemu'l-Evliya'yı Kıyamete yakın gelecek son veli olarak görmüştür. Sonraki dönemlerde Mehdi fikrinin sufiliğe sokulmasıyla birlikte, velilerden siyasi fonksiyon icra etmesi beklenmiştir.

Bu hanım kızın ismi Ummu Kulsum?dur. Babası, Peygamber?in ve arkadaşlarını azılı düşmanlarından, Kureyş?in ileri gelenlerinden Ukbe ibn Ebi Mu?ayt. Ukbe, 2/624 senesi Bedir gazvesinde Müslümanlara esir düştü. Hz. Peygamber?in emriyle katledildi. Genç kız bir gün İslam oldu. Hudeybiye sulhundan faydalanarak 7/629 senesinde yaya olarak Medine?ye kaçtı. Arkasından iki biraderi çıkageldiler, onu geri götürmek için. Zira adı geçen anlaşmanın kendilerine böyle bir hak tanıdığı inancındaydılar. Hz. Peygamber, onun hakkında nazil olan bir ayete dayanarak taleplerini reddetti. 60. Mumtehine Suresi?nin 10. ayetinde, bu şekilde iltica eden hanımlarının iman imtihanından geçirilmeleri emrediliyordu. Soru şu idi:

55- Kyrıakos M. Kontopoulos, "The Dark Side ol Fire: Postmodern Critique and The Elusiveness of The Ideological , Argumentation (1995), c.9, sy.1, s.6

bu başlık bugün bir ara siyasi forumdaydı

İşin ilginç yanı, Kur?an,?Ataların dini zihniyeti? adı altında, atadan, dededen kalma anlayış biçimlerinin, genel anlamda?geleneğin? dinleştirilmesini şiddetle eleştirmektedir. Müslümanlar, Kur?an?ın açık uyarılarına rağmen, bugün Kur?an?ın bu sert eleştirisinin muhatabı durumundadırlar.

Ehl-i Beyt için biçilen bütün misyonlar ve verilen ayrıcalıklar ele alınan çerçeve kavramlarda belirlenen ilkelere ters düşmemesi gerekir Ehl-i Beyt'in Kur'an'da yer alan tavsifleri incelendiğinde bunlarda nesep unsuruna önem değer verilmemiştir. Ayetlerde Ehl-i Beyt, bir terkib olarak üç yerde geçmektedir. Hud Suresi'nde Hz. İbrahim'in Ehl-i Beyt'i yani hanımları, Kasas Suresi'nde Musa'nın Ehl-i Beyti yani ev halkı, Ahzab Suresi'nde Peygamber'in Ehl-i Beyti şeklinde kullanılmaktadır.

Mısri, Muhammed Abdülhadi, Ehl-i Sünnet Cemaatının İtikadi Özellikleri, , İstanbul, 1994.

Ancak, İslam dünyasında ve özellikle Türkiye?de dinsizlikten veya dini önemsememeden ve siyasi-hukuki toplumsal altyapı yetersizliklerinden kaynaklanan ahlaksızlıkları bir tarafta tutarak, ?dindar? olduğunu söyleyen insanlardaki ahlaksızlığın, veya Kur?an?daki ölçüleri göz önünde tutarsak zayıf ahlaklılığın sebepleri nelerdir? Acaba bu sebepleri egemen sünni dini düşüncenin, teolojinin içinde arayamazmıyız? Neden dindar olduğunu söyleyenler ahlaki anlamda doğru değerlendirmeler yapamıyorlar? Neden kendilerini kolay kandırıyorlar? Neden vicdanları keskin ve güçlü değil? Neden iradeleri zayıf?

Çağımız, genel anlamda tevhid / bütünlük fikrinin, daha özel anlamda ise hakikat'in tenzih / ?ilahi şuur? ve teşbih / ?beşeri şuur? boyutlarının dengeli bir şekilde bihakkın tahakkuk etmesini sağlayan Tevhid fikrinin yitirildiği yegane zaman dilimidir. Tevhid meselesi, bir başka yazının konusu; o yüzden değinmekle yetiniyorum sadece.

Ethem Ruhi Fığlalı da, ilk dönem hilafet tartışmalarından hareketle şu önemli tespiti yapmaktadır: ? Ashab da hilafet konusunda, tartışmalar boyunca, Resulullah?tan bir delil veya işaret arama yoluna gitmemiş ve Hz. Peygamber?in bu işi Müslümanların seçimine bıraktığı anlayışında toplanmışlardır.? ( Fığlalı, İbadiye?nin Doğuşu ve Görüşleri, 31.)

Dipnotlar:

İsviçre?de Kadınlara Oy Hakkı Tanındı: Bern A. A İsviçre?de sadece erkeklerin oy kullanabildiği bir referandum sonucunda, kadınlar da, bundan böyle seçme ve seçilme hakkına sahip olmuşlardır. Referandumda 621483 erkek, kadınların seçme ve seçilme hakkına sahip olmalarına?Evet? demiş, 323596?sı buna karşı çıkmış ve?Hayır? oyu kullanmıştır.

Ehl-i Sünnet?in siyaset anlayışına geçmeden, bu makalede takip edeceğim yöntemle ilgili bir iki noktaya dikkat çekmek istiyorum. Ehl-i Sünnet kavramı ilk dönemlerden itibaren pek çok anlamda kullanılmıştır. Yazardan yazara, dönemden döneme, hatta bir yazarın farklı eserlerinde farklı şekillerde tanımlanmaktadır.

İbn Tağriberdi, en-Nücumu'z-Zahire fi Müluki'l-Kahire, Kahire trz., IV, 229-230.

Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı?nın mirası üzerinde kurulmuştur. İmparatorluktan Cumhuriyete geçilmiştir. Ancak, gerek halkımız, gerekse siyasilerimiz, hala Osmanlı İmparatorluğu devam ediyormuşçasına düşünmekte, olayları, imparatorluk gözlüğü ile görmekte ve değerlendirmektedirler. Hiç kuşkusuz, bazen böyle düşünmeye ve değerlendirmeye ihtiyaç vardır; ancak, bunun alışkanlık haline getirilmesi, üstelik de, ?çöküş sürecindeki zihniyet? ile hareket edilmesi, bizi gerçeklerden uzaklaştırmaktadır. Siyasi parti liderleri, kendilerini imparator gibi görmekte, halkı da tebaaları olarak düşünmektedirler. Öyle zannediyoruz ki, siyasi liderlerin?ölünceye kadar lider? olma arzusu, toplumun da buna yatkın olması, söz konusu zihniyetin bir ürünü olarak görülebilir.

Aslında bu tercihte anlaşılmayacak bir durum yoktur. Zira Kur?an?ın kendisi bu konudaki tavrımızı belirleyecek yol haritası vermektedir:

Daha sonraları bu ayeti tefsir edenler, ayetin devamında erkekleri de kapsayan "sizler" zamirinin kullanılması ve Arapça'da bu kavramla evhalkının kastedilmesi, bunun sadece kadınları değil ayet indiği sırada sosyolojik anlamda Hz. Peygamber'in hane halkını ifade ettiğini söylemişlerdir. Her ne kadar Arap geleneğinde Ehl-i Beyt, sosyolojik anlamda, nesep esasına dayalı hane halkını, hatta bütün yakınları ifade etse de, İslam Dini, "Müminler kardeştir" ayetiyle bütün inanırlarını tek bir manevi çatı altında birleştirmekte, dil ve kan birliği esasına dayalı eski Arap toplum yapısının yerine inanç birliği üzerine kurulu bir toplum vücuda getirmektedir. Öyle anlaşılyor ki Kur'an, nesebe değil inanma şartına öncelik tanımıştır.

Bkz. Demir, Şehmuz "Kur'an'ın Yeniden Yorumlanması" İstanbul İnsan Yay.

Not: Arkadaşım, dostum, bu davada yoldaşım Hüseyin Hiçdurmaz?ın muhterem babası Abdullah Hiçdurmaz?ın vefatı üzdü. Üzüyor olmayan yanı, bizim de gidecek olduğumuz yere bizden önce gitmiş olması ve geride bize ibret dersler bırakması? Ölümlülüğü hatırlatması onda sonsuz sevaplar olarak yansıması duasıyla, kabri Nur, makamı Nur olsun İnşallah.

Efendimiz, kendi çıkardığı hükümleri bile formalizme kurban etmedi. ?Çocuk kimin yatağına doğmuşsa ona aittir, zina edenin iddiasına itibar olunmaz? genel hükmünü o vermişti. Fakat bu hükme rağmen Sevde annemizden kardeşine namahrem gibi davranmasını istedi. Zira kardeşi sayılan erkek, babası Zem?a?dan daha çok çocuğun babası olduğunu iddia eden Utbe?ye benziyordu. (Buhari, Hudut, 23, Ahkam 29; Ebu davud, Talak 34).

Oysa bugün din denilince insanların aklına, İslam da dahil olmak üzere mabed, tapınak, din adamı, papaz, keşiş, haham, hoca, şeyh, sarık, cübbe, kandil, ayin, türbe, mucize, kehanet, keramet, buhur, tütsü, sır vs. geliyor.

79. Fatih ktp. no: 2269, vr. 115/a.

Altıntaş, Ramazan, Kur'an'da Hidayet ve Dalalet, İstanbul, 1995.

Kur?an tefakkuhu emretmişti. Bu her alim için bir sorumluluktu. Öncekiler?Allah onlardan razı olsun- bu sorumluluğu yerine getirdiler. Aynı sorumluluk sonrakiler için de geçerliydi. Fakat onlar, öncekilerin sorumluluklarını yerine getirmek için ürettiklerini aynen taşımakla yetindiler. Bunun kendilerini tefakkuh sorumluluğundan kurtaracağını sandılar. Oysaki Kur?an?ın tefakkuh, tezekkür, tedebbür, taakkul ve tefekkür emirleri öncekiler için de sonrakiler için de aynı derecede geçerliydi.

Köklü ideolojilerin ortadan kalkması bir yana sağ-sol gibi siyasal ayrımlar dahi anlamını artık tamamen yitirir hale gelmiştir51. Bu, ideolojik ve liderlik düzeyinde böyle olduğu gibi, insanlar nazarında da aynı şekilde kendini göstermektedir. Nitekim geçen bir kaç yıl boyunca yapılan kamuoyu araştırmalarında, ikiyüz yıldan fazla bir süredir Fransa'nın politik manzarasını oluşturan sağ-sol ayrımının manidar ve de gittikçe artan bir biçimde anlamını yitirdiği ortaya çıkmıştır52.

Öyle anlaşılıyor ki Maturidi'ye göre, İmamların Kureyş?ten olması fikri, ister Peygamberin sözü olsun ister sahabe böyle istemiş olsun, dini olmaktan çok siyasi ve sosyolojik bir tercihtir. O?na göre böyle bir tercih iki önemli sebebe dayanmaktadır. Birincisi, İmamet dini bir yönü olmakla beraber daha çok idari ve siyasi bir konudur. Bu yüzden imam olacak kişinin takvanın yanısıra küçük düşürülmemiş ve nefret edilmeyen bir nesebe mensup olmasına ihtiyaç vardır; insanların kendilerini güçlü ve saygın olarak bildikleri bir soya verilmesi de bundandır. Ayrıca Kur'an?ın Kureyş lehçesiyle inmiş olması da bu konuda dikkate alınmalıdır. O halde şöyle bir sonuca varabiliriz: Nübüvvetin bir soyda, melikliğin başka bir kavimde devam ettiği bilindiğine göre,

Kısaca, devlet ve siyasetin sosyal, hukuki ve beşeri bir olgu olması ve değişmesi sebebiyle Kur?an, doğrudan siyasi bir sistem önermez, siyasi bir yapılanmanın ayrıntısını ortaya koymaz ve siyasi erki elinde tutacak kişinin kimliği, özellikleri ve sorumlulukları üzerinde durmaz. Çünkü Kur?an?ın temel gayesi ve esas ilgi konusu, siyasi oluşumlar ve bunların faaliyetleri değildir.

23- Karl Marks-Frederick Engels, "The German Ideology", Marks-Engels-Lenin on Historical Materialism (USSR 1987) içerisinde, s.45

Hayat aktıkça, ömür oldukça, ölüm konuşulmaya, yazılmaya, düşünülmeye, hissedilmeye, araştırılmaya devam edilecek, çünkü hayatın anlam anahtarı ölümün avuçları içinde, sonsuzluk sualinin cevabı onun iki dudakları arasında? Ara sıra değil, sık sık ona sığınmak hem dünyayı daha yaşanılır kılacak, hem ömür eteklerini baki meyvelerle dolduracak?

48- E. C. Cuff, a. g. e.. s.120

Eş'ari, Makalat, 143. Krş. Ebu Hanife, el-Fıkhu'l-Ebsat, 39.

Bkz. İbn Sina, en-Necat, Kahire 1983, 2-3.

1. Vahiy, çoğunlukla içini boşaltıp yeniden anlam yüklediği kelime ve kavramlarıyla muhataplarının tasavvurunu inşa etmeyi amaçlamıştır. Büyük-küçük , iyi-kötü , hayat-ölüm , kazanç-kayıp , kar-zarar , değerli-değersiz , bilgi-cehalet bunlardan bazılarıdır. İnsan, hayatı bu kavramlarla algılar.

Ehl-i Beyt'in kanı ve intikamı ya da onlar adına iktidarı ele geçirmek için ortaya çıkan bir çok siyasi fırka, binlerce insanın ölümüne sebep olmuştur. Ehl-i Beyt mensubu İmamları, velayet sahipleri olarak o kadar yükseltmişlerdir ki nebilerle aynı mertebeye koymuşlardır. Öyleki bazı yazarlar ve fırkalara göre, velayet, bir nevi imamın nübüvveti ya da imamın yarı ilahlaştırılmasıdır.

4. Nisa, 58.

Demek ki İslam?da nusuk/menasik bir tapınma değildir. Yaparsın ve orada bitmez. Gübre gibi başka bir şeyin doğmasına, yağmur gibi de başka bir şeyin canlanmasına, hayat bulmasına neden olur. Bunun için statik değil dinamiktir. Statik olana tapınma, dinamik olana nusuk denir.

Hz. Peygamber, hayatta iken, kendinden sonra devlet başkanının kim olacağı ya da hangi aileden ve ne şekilde olacağı konusunda sözlü ya da ima yoluyla her hangi bir açıklamada bulunmamıştı ve bunun çözümünü bütünüyle insanlara bırakmıştı. İlk dört halifenin seçiminde bazı problemler yaşanmışsa da veya seçiliş şekilleri birbirinden bazı farklılıklar göstermişse de, genel olarak adına ister şura diyelim ister Ehlu'l-Hal ve'l-Akd diyelim, ister beğenelim ister beğenmeyelim, esasında sınırlı da olsa meşruiyetini halktan alıyordu ve insanların beyatları öncelikli şartlardandı.

"Sizden hayırlıya çağıran, ma?rufu emreden, münkerden alıkoyan bir ümmet olsun."

Bu süreçle birlikte İslam öncesi Arap toplumunda var olan Cahiliyye dönemindeki Ehl-i Beyt veya Buyutatu'l-Arap unsuru, yeniden siyasi hayatta belirleyici ve etkin bir güç haline geldi. Böylece Kureyş içerisinde Ümeyyeoğulları ve Haşimoğulları, iktidar mücadelesinde hak sahibi olduğunu idda eden iki ayrı Ehl-i Beyt şeklinde ortaya çıktı.

Bundan dolayı Kur'an atalara tabi olmayı eleştirdi, şerefin Allah'ın dinine tabi olmakta, kurtuluşun, imanda, kişisel sorumluluk ve özgürlükte olduğunu, kimse kimsenin günahını ve sevabını yüklenemeyeceği, herkese çalıştığının karşılığının verileceği, zerre kadar iyilik yaparsa karşılığını, kötülük yaparsa cezasını göreceği, herkesin tek başına hesaba çekileceği ilkesini getirdi. Peygamber de dahil hiç kimse, hiç bir aile, sınıf ve mezhep mensubu veya lideri bundan istisna edilemez, ayrıcalıklı kılınmadı. Kur'an'ın şu ayeti bu gerçeği açık ve net bir şekilde dikkatlerimize sunmaktadır: "" Elbette kendilerine peygamber gönderilen kimseleri de, gönderilen peygamberleri de mutlaka sorguya çekeceğiz." Dolayısıyla gerçek mümin olmak en üstün derecedir ve bunun dışında insanların birbirlerine karşı ayrıcalığa sahip değildir.

77. Bazı örnekler için bkz. Elbani, Silsiletü'l ehadisi'd-da'ife, cüz: I, s. 33, 41, 88; cüz: V. s. 60.

Bütün bunlardan azade olarak dini konular üzerine yapılan konuşmalara ve tartışmalara gelince şu unutulmamalıdır ki, hayatın en basit bir meselesini dahi ele alırken, bir tek insan hakkında yahut bir tek insanın özel bir hasleti hakkında değerlendirme yaparken dahi dikkatli olmak gerekirken; tarih boyunca yüz milyonlarca insanın en mukaddes değerlerini oluşturan din hakkında konuşurken, tartışırken, yargıda bulunurken elbette çok daha dikkatli ol-mak gerekir.

Müberred, el-Kamil fi'l-Lüğa ve'l-Edeb, thk. Ebu'l-Fazl İbrahim, Kahire 1956, II/154, 176; Mes'udi, Mürucü'z-Zeheb ve Meadinu'l-Cevher, thk. Muhammed Muhyiddin Abdulhamid, Mısır 1964, II/415; Bağdadi, Mezhepler Arasındaki Farklar, 56.

Geniş bilgi için bkz. Ahbaru'd-Devleti'l-Abbasiyye, 108-109.

keşke ayetler üzerinden örneklemelerle anlatılsa idi. Zynp, yalçın, ve upsad kardeşler ne denmek istediğini belki tam olarak anlarlardı.

Sayın Cabiri'nin tebliğine gelince, genel hatlarıyla katıldığımı beyan etmekle beraber bazı eleştirilerim olacak.

Günümüz Müslümanının, inanç dünyasını şekillendiren temel ilkeler, teorik olarak Kur?an?da mevcut olmasına rağmen, asırların imbiğinden süzülerek günümüze ulaşmıştır. Çoğu zaman, Kur?an, Müslümanın hayatını doğrudan etkileme alanının dışında kalmıştır. Bir başka ifadeyle, Kur?an, İslam?ın erken döneminde Müslümanları doğrudan etkilemiş; onların inanç dünyalarını şekillendirmiş; dünyaya bakış açılarını vahye uygun hale getirmiş olmasına rağmen, daha sonra, bu etki günden güne azalmış, Kur?an?ın yerini önce?hadisler?, daha sonra da gelenek almıştır.

Hiç bir İnsanın kendi eski kültüründen soyutlanması ve yeni bir dine zihnen baz alarak girmesi mümkün değildir. Bir yahudi müslüman olurken, israiliyat dediğimiz kendi yahudi kültürünü de beraberinde getirmiştir. Hıristiyan aynı şekilde. Çünkü İslam geldiğinde, hıristiyanlık 600 yılı aşan bir maziye sahipti. Bir hıristiyan, bir mecusi, bir budist veya maniheist veya bir başka din ve mezhep mensubu hiç bir zaman kendi kültürünü sıfıra irca edememiştir. Bu bakımdan İslam'a giren milletlerin kültürleri de İslam'a girmiş ve İslam'da fırkalaşma yolunda önemli rol oynamıştır. Gerek siyasi bakımdan, gerek diğer bakımlardan İslami bölünmelerde kültür farklılıklarının rol oynadığını kabul etmek zorundayız.

İyi ama, bilinç durup dururken hastalanmazdı ki! Bilinci hasta eden sağlıksız ve sahih olmayan bilgiydi. Fakat, sağlıklı bilgi tek başına sağlıklı bir bilinç oluşturmaya yetmezdi. Bunun için?sağlam ve derin anlayış? anlamına gelen?Tefakkuh? lazım-şart idi. Hani, tıpkı Tevbe 122?de buyurulduğu gibi: ?Müminlerin toptan sefere çıkması doğru olmaz; onların arasında her gruptan birilerinin sefere katılmayıp dinde derin bir anlayış kazanmak için ilmi çalışma yapmaları gerekmez mi?

27- Michel Lowy, "Lukacs and Stalinism", Western Marksizm A Critical Reader (london 1977) ed. New Left Review, s.74

AKIL VE NAKİL ÇELİŞİR Mİ

I. Mezhep Taassubunun Dini ve İlmi Zararları

Öte yandan, içinde bulunduğumuz koşullar, bizlere, İslam?ı anlama ve iyi Müslüman olabilme hususunda, yeni fırsatlar hazırlamıştır. Her insanın, doğrudan Kur?an?dan hareketle kendi din anlayışını kurma imkanı vardır. Müslümanların İslam?ı anlayışı biçimlerinden ve tecrübelerinden ibaret olan mezhepler ve 14 asırlık birikim, bu konuda bize ışık tutabilir. Bizden önceki nesillerin bilgi birikiminden, tecrübesinden yararlanmanın yollarını bulabilirsek, onların düştükleri hatalara düşmeyiz; onların yanlışlarını tekrarlamaktan kurtulmuş oluruz. Bunun için de, adı ne olursa olsun, mezheplerin insan ürünü olduğunu unutmamak gerekmektedir. Mezheplerin, her ne şekilde olursa olsun, İslam dini ile özdeşleştirilmesi, İslam?ın insan fıtratına uygunluğunu zedeleyeceği gibi, İslam?ın evrenselliği ilkesine de ters düşecektir.

Çünkü bu tarz maksimalist bir gelenekçilikte, ahlak kendisini yapılan şeylerin dışına koyar. Tek özelliği yapılanı yargılamaktır. Aslında bu tür bir ahlakçılığın modernliğin bir sonucu olduğunu düşünüyorum. Oysa geleneklerin tecrübi dünyasında, ahlakçılığın dışında bir de bizatihi yapılan şeylerin içinde tanımlanmasıyla farklılaşan ahlakilik mümkündür ve ilkinin yumuşatılmasını ve marjinalize olmasını sağlar.

... son 4 makale yani;

Rönesans ile 20. yüzyıl arasındaki en önemli ekonomik gelişim mercantile ekonominin gelişiminde olmuştur.

Akif ne diyordu?

Öte yandan, İslam, ana kaynakları belli olan, gizlisi-saklısı olmayan bir dindir. Dünyanın, günden güne?Açık toplum?a doğru gittiği gözlenmektedir. İletişim imkanlarının iyice artması, Müslümanları, İslam?ı, çağın verilerinden de yararlanarak yeniden anlama sorumluluğu ile yüz yüze getirmiştir. Önümüzde duran on dört asırlık İslami birikim, iyi anlaşıldığı takdirde, bize ciddi olarak ışık tutacak niteliktedir. Ancak, bunun gerçekleşebilmesi için, bir anlamda, Müslümanların, tarihi, eleştirel bir yaklaşımla yeniden okumaları gerekmektedir. Şimdiki halde İslam Tarihi, doğru anlaşılmadığı için, Müslümanların gündemini geçmiş belirlemekte, geçmişin problemleri hala bizleri meşgul etmektedir. Kerbela Olayını örnek olarak verebiliriz.

Bu konudaki ayetler için bkz. 3. Al-i İmran 195; 23. Mü'minun 101-102.

... şöyle demiş: ? "İstiklal Marşı şairimiz "Alınız ilmini Garb'ın, alınız sanatını" diyor ya, biz Batı'nın ilmini, sanatını almadık, maalesef değerlerimize ters düşen ahlaksızlıklarını aldık. Biz Batı'nın ilmini, sanatını almakta bir yarışa girmeliyiz."

Türkiye?deki bütün dini guruplar, çok ciddi bir?kabuk değiştirme süreci?nin içine girmiştir. Bu, aynı zamanda, din anlayışının açılma ve berraklaşma sürecini de bünyesinde taşımaktadır. Müslüman, yavaş da olsa?din anlayışı?nı sorgulamaya başlamıştır. Ne var ki, bir sağlık belirtisi olan bu sorgulama, hala bireysel çizgide devam etmektedir.

Kuran, dinsizliği, ?arzuları ilahlaştırma? (45/Casiye-23) ve arzularla eş anlama gelen sadece?dünya hayatını tercih etme? ve?dünya hayatının insanı ayartması? (79/Naziat-38) olarak tanımlar. Bu, bütün insanlığın tarih boyu temel problemidir.

35- James Joll, a. g. e., s.8

Çünkü duran su kokuşur.

Neden din denilince akla hak, hukuk, adalet, işgaller, zulümler, tecavüzler, yoksulluk, yolsuzluk, sokak çocukları, özürlüler, açlar, susuzlar, giderek artan boşanmalar, dağılan aileler, işsizler, zam, zulüm, işkence, plansız şehirleşme, trafik, gecekondu, sanat, edebiyat, şiir, felsefe, muzik, sinema, tarih, tabiat, uygarlık vs. vs? gelmiyor.

Muhafazakarlığın temel karakteristiği, gelenekçi oluşudur. Sosyolojik anlamda geleneği, bir toplumun yaşadığı maddi ve manevi değerler bütünü şeklinde tanımlamak mümkündür. Bu tanımda gelenek aşkınla irtibatlı olduğu için, ürettiği değerlerin de bu kutsalla ilişkisi vardır. Bir anlamlar rezervi olan gelenekten her zaman istifade edilebilir.

30- James Joll, a. g. e., s.9

BİR ZİHNİYET TAHLİLİ: ''MUHAFAZAKAR MÜSLÜMAN''

Adorno ve Horkheimer gibi insanın özgürleşiminin "tek boyutlu" düşüncenin radikal bir kırılışı ile mümkün olabileceğini savunan46 Marcuse, bununla birlikte modern sanayi toplumunun bütün alternatifleri yok ettiğini, onun "bütün bir söylem ve eylemi, bütün bir entellektüel ve maddi kültürü biçimlendirdiği" ifade ederek47, artık militan işçi sınıfının dahi olmadığını belirtmekte ve böyle bir "radikal kırılış" umudunun kalmadığını48 düşünmektedir.

4. Hayatın yeniden inşası.

Evet, insanlık metafiziği yeniden keşfediyor! Din kovulduğu Batı şehirlerine usulca geri dönüyor. Uzak Doğu öğretileri altın çağını yaşıyor. Meditasyon ayinleri ile insanlar evrenin ruhu ile bütünleşiyor! Yoga ile modern bireyler?yaratıcı enerjiye? gark olmanın hazzını yaşıyor! Feng Şhui prensiplerinin rehberliğinde tabiat ile uyumlu mekanlar dekore ediliyor. ?Karma? öğretisi ile kralların ruhu sefil insanların bedeninde yeniden varlık sahnesine çıkıyor! Ahiretten, cezadan, ahlaktan, helal ve haram kavramlarından soyutlanmış; fakat?aydınlamış? yeni dervişler yetişiyor! Mevlana ve Yunus?un şiirleri bağlamından ve muhtevasından koparılarak, kepazeliği ve bayağılığı hoş görmenin aracı kılınıyor. Sema gösterileri folklorik bir malzeme, tasavvuf müziği burjuva sofralarına meze, Hacı Bektaş?ın öğütleri Marksist emellere peçe yapılıyor?

Cumhuriyet sonrasında Mısır'a yerleşen, Şeyhulislam Mustafa Sabri Efendi, mesaisinin büyük bir kısmını, pozitivizmin İslam dünyasına girişiyle ağır darbe alan Eşari kelamını güçlendirmeye ayırmış, kalan zamanını ise müslümanların ayağa kalkması hususunda düşünce üreten zevata reddiye yazmakla geçirmiştir.

B. Bazı Vak'alar:

Stalin'i şiddetle eleştiren Gramsci, "Avrupa şartlarında" yeni bir model gerçekleştirmeye çalışmış; Lenin'in proletaryanın doğru bilincinin parti içerisinde olduğu, dolayısıyla proletarya adına diktatörlük yapılabileceği tezinin Stalin'in tiranlığına yol açtığını belirterek partinin öncülüğüne inanmakla birlikte proletaryanın partiye katılımının gerekliliğine işaret etmiştir30.

Olgu bazı yönleriyle fıtrat, sağlam duyu, iyi karakterdir. Olgu, tamamen ortadan kaldırılmaya değil tamamlanmaya, yıkıma değil ıslaha ihtiyaç duyar. Ortadan kaldırma yerine geliştirilmeye muhtaçtır.

Ayrıca, tek bir şükre yetecek nefesimiz verilirken, güneşin tepemizde duruyor, yıldızların üzerimizde bekliyor, dünyanın altımızda dönüyor olması da gerekir? Bize yapılan yatırımlar karşısında üretebildiklerimize bir bakabilseydik, hiç şüphesiz işten atılası bir işçi gibi yerin dibine girmek isterdik. Dil ucuyla olsun ürettiğimiz bir şükür için kainat bir uçtan bir uca hazır ediliyor ayağımızın altında. Üretim hızımız tüketim hızımıza kıyasla öyle az ki?

Türkiye, tarihinden, Batı ile ve Batı Medeniyeti ile sıcak diyalogundan, ?Yeni Dünya Düzeni? arayışına giren dünyanın içine sürüklendiği?değişim?den ve yeniden yapılanmadan, jeopolitik konumundan, kültüründen ve değerlerinden kaynaklanan çok ciddi bir değişim ve dönüşüm sürecinin içine girmiştir. Bu süreçte, bir yandan Osmanlı?dan kalan mirasın kapanmamış defterleri açılırken, diğer yandan da, modernite ve gelenekle şiddetli bir hesaplaşma yaşanmaktadır. Sancılar, bunalımlar, tahmin edilenden daha ileri seviyededir. Toplumun bütün kesimleri, bundan kendine düşen payı almaktadır.

Tahrif ve tahrip olmamış bir muhakemeye sahip olan her insan, iyi şeylerin usulca çekilip meçhule doğru gittiğini hissedecektir. Yaşadığımız hayatın içinin boşaldığını, insanın insanlığının başına kaza geldiğini, akla?nazar değdiğini? hissedecektir.

Bütün bir kainata teşmil edilen böyle bir sonuç çıkarmamıza esas olacak gözlem ve deneylerin; bütün kainatı temsil etmeye yeterli bir alanda, yeterli sayılarda, yeterli deney ve gözlem araçlarıyla yapılması - aklen - gerekmez mi?

Türkiye'de entelektüel dünyanın, mesela Kantiyen anlamda "özerk" düşünme geleneğinden yoksun olduğu, tercüme metinlere dayandığı ve adeta bir acenteleşmeler zinciri üzerinden yapılandığı uzun zamanlardır söylenir ve yazılır.

ab. İslam dini, ?din ve vicdan özgürlüğünün bir teminatı olarak anlaşılabilir. ?Dinde Zorlama Yoktur? (Bakara, 256) ilkesi, hem insanların Müslüman olmaları konusunda, hem de, İslam?ı yaşamaları konusunda geçerlidir. Kur?an, temel İslami ibadetlerle ilgili herhangi bir dünyevi müeyyideden söz etmez. Din temelde insanlar için bir tekliftir. İsteyen kabul eder, Tanrı?nın uyarılarına kulak verir; isteyen de tercihini başka yönde kullanabilir.

Bryan S. Turner de, ?Max Weber ve İslam?da, şunları yazar:

Büyük bir müfessirimiz, bu ayetteki tefakkuh?u?dinde fıkıh tahsil etseler? diye çevirebilmiştir. Bu elbette yanlıştır. Çünkü?fıkıh? terimi bugünkü formel ve?vad?i? anlamını, Kur?an?ın nüzulünden yüzyıllar sonra (3. hicri yüzyılda) kazanmıştır.

?Liderler?e tapınma psikolojisi bizzat Tek ilah?a ortak koşma eğiliminin toplumsal tezahürü olarak karşımıza çıkıyor. Kula kulluğun başlangıç noktası da diyebileceğimiz?Ulu Önder? kurgusu, insanın öncelikle kendi kişiliğine güvensizliğinden kaynaklanmaktadır. Allah?ın insanın özgür iradesine yaptığı vurgu (17/13) ve Bu iradeye yüklediği sorumluluğun araştırma (17/36) , akletme (67/10) ve sonuca ulaşma (39/18) sünnetullahı dairesinde doğan iman?ı sahih kabul edip diğer inanç türlerini?zan? olarak tanımlaması Tevhidin toplumsal boyutu açısından insan-insan ilişkilerini de belirlediğini göstermektedir bizlere.

tebrikler derim başka da bişi demem algım :)))

2. Meseleyi ele alması beklenen alimlerimizden: Bu konuda sadece bilgi ve birikim sahibi olmak yetmez, bunun yanında sentez ve analiz yapabilen dengeli, kuşatıcı, müttaki, mütecessis ve müteharrik bir akıl ve akliyyete de şiddetle ihtiyaç vardır. Bu da yetmez, üçüncü olarak mevcut bilgi, birikim ve akliyyeti?kınayıcının kınamasından korkmadan? sergileyecek bir alim cesaret ve celadetine sahip olmalıdır.

? Niteliğinde şirk unsuru barındıran geleneksel verileri şirkten arındırarak terbiye/ıslah eder.

Fıtrat ilahi formattır

Bkz. el-İmame ve't-Tabsıra mine'l-Hayre, Beyrut 1985, 75-76.

Çünkü, halen yaşanan hayat amacından sapmış, tahrif, tahrip ve imha edilmiştir. Hayatı inşa etmek için var edilen insan, öz elleriyle hayatı imha etmektedir. Dünyevileştikçe bireyselleşen, bireyselleştikçe şahsiyetini kaybeden, şahsiyetini kaybettikçe sorumluluklarını asan, sorumluluklarını astıkça emanete ihanet eden ve bu ihanet sürecinin üzerine?kendini kaybederek? tüy diken insanoğlu, hayatı organizmanın varlığına indirgeyerek, kendisine en büyük hakareti reva görmüştür.

nerdesin yahu... ahlaksızlıktan bunaldık burda... her şeyi boşver de cidden kaygı duyuyorum... ahlaksızlığın bu kadarı ben müslümanım diyende, hem de mollayım diyeninde nasıl oluyor?gülmüyorum ve gayet ciddiyim.. ahlaksız başlığa bak bi...

EHL-İ SÜNNET SİYASET ANLAYIŞININ DİNİ TEMELLERİNİN SORGULANMASI

Yapılan/üretilen iş ve oluşun faili Allah ise buna bedaet, ibda, mubdi?, faili insan ise buna da ibadet, ubudiyet, taabbud deniyor. Her ikisinde de ortak anlamın yapmak, ortaya çıkarmak, üretmek, meydana getirmek olduğunu görüyoruz?

Sonra sen, taş olanın insan olamayacağı, insan olanın da taş olamayacağı yargısına varıyorsun. Yani her birinin kendi özüne bağlı sabit bir gerçek olduğu sonucuna ulaşıyorsun. İşte buna da tasdik adı verilir. Çünkü, iki şeyin tasavvurunun birbirine nispeti sonucu seni kabule ya da redde götürmüştür.

Siyasi mezhepler daha çok, devlet idaresi, imamet gibi konularda getirilen yorum farklılıklarının sistematize edilmiş şeklidir. Şiilik ve Sünnilikde olduğu gibi.

Nietzsche?nin?Tanrı öldü? sözü modernleşmedeki bu dinsizleşmeyi, dinin geri itilmesini ifade eder. Arzular, başıboşluk ve saldırganlık nitelikleriyle ahlaki kötülüklerin kaynağıdır.

Nietzsche de din hakkında şöyle der: ?Kardeşlerim! Bütün insan geleceği için en büyük tehlike kimlerdir? Şöyle diyenlerdir: ?Biz iyi ile doğrunun ne olduğunu çoktan biliyoruz. ... daha arayanlara yazıklar olsun.? (Böyle Buyurdu Zerdüşt, çev. T. Oflazoğlu, 245) Nietzsche?ye göre hatırlanamayacak kadar eski bir zamandan aktarıldığına inanılan sayısız nesil tarafından kutsanan, gizeme gömülmüş ve geleneğin durağanlığı ile geleceğe taşınan geleneksel bir yasa değişiklik isteğini, şüphesini ve eğilimini bastırır... Kutsal yasanın genel amacı insanların bilinçsizce ve alışkanlıkla boyun eğmesini sağlamaktır.? (P. Berkowitz, Nietzsche, çev. E. Demirel, 173-74)

Laik, milliyetçi ve İslami bütün çevrelerin aynı zihin kalıplarına, aynı kendi ve öteki algılarına sahip olduğunu, en çarpıcı şekilde, tarih algılarında gözlemliyoruz: "Romantik" ve sığ bir tarih algısı bu. .

Hicri I. asırın ikinci yarısında yaşanan siyasi mücadelede, Haşimi olmak ve Hz. Peygamber'e akraba olmak Ali'nin Fatıma'dan olan soyundan olmaktan çok daha fazla prim yapıyordu. Hüseyin'in ölümü üzerine Ali b. Hüseyin'in aktif siyasetten uzak kalması, Haşimi soyundan yeni karizmatik liderler aranmasına sebep oldu ve bu defa Hz. Ali'nin diğer hanımından olan Muhammed el-Hanfiyye'ye ve Abbasoğullarına gözler çevrildi. Bu durumu fırsat bilen bazı kimseler, harekete geçerek bu soya mensup birileri adına beyat almaya, fey ve ganimetleri onlar adına toplamaya başladı.

Mürcie, Hz. Peygamber'in iman birliği esası üzerine kurduğu toplumu sarsan Emevi-Haşimi çekişmesinin önüne geçebilmek için " Din, birlik ve beraberliktir. " fikrini esas alan hoşgörü ve müsamahaya dayalı uzlaşmacı bir anlayış geliştirdi. Harici tekfir anlayışına ve tehdiş eylemlerine, Emeviler ve Haşimiler arasında yaşanan etnik ve siyasi çekişmelere, Emevilerin mevaliye yaptıkları zulme karşı bir tepki olarak doğan ve farklı anlayışları hoşgören bu yaklaşım, temelde müslümanların eşitliğini savunuyor ve siyasi, dini ve etnik ayrılıkcılığa son vermek istiyordu.

Sünni Siyaset anlayışına göre, imamların seçimi Müslümanların önde gelenlerine veya kendilerine bırakılmıştır. Dolayısıyla İmamların seçimi, Müslümanların ihtiyarı ve beyat etmesiyle gerçekleşir. Ancak onlar, hakimiyeti Kureyş kabilesinin mensuplarına ait görmekle Kur?an?ın temel ilkesi olan Müslümanların eşitliği anlayışına ters düşmüşlerdir. Ayrıca iktidar tarih boyunca, veliaht tayini yoluyla veya güç ve silah yoluyla elde edilmiştir.

McComas, 62.

Türkiye?de din alanındaki bilgi boşluğu, tahmin edilebilecek olanın çok ötesindedir. Bu durum, bir kısım insanların bilmedikleri şeyin düşmanı olmalarına yol açtığı gibi, bazı insanların saf temiz dini duygularının, başta siyasiler olmak üzere, bazı odaklar ve kişiler tarafından acımasızca sömürülmesine, hatta insanların yaşama sevinçlerini yitirmelerine bile sebep olabilmektedir. T

Ebu Zeyd, Nasr Hamid, Dinsel Söylemin Eleştirisi, , Ankara, 2002.

Arap bedevi kabileler, yoksul bir hayat yaşıyor ve hayatlarını çapulculuk, avcılık ve ticaret kervanlarını yağmalamakla idame ettiriyorlardı. Hatta ticaret, ziraat ve sanatı hor görmekle kalmıyor, bunlarla ilgilenmeyi aşağılık ve bozulma belirtisi olarak görüyorlardı. Kapalı toplumlarda, asabiyet, yani kabile şeref ve asaleti her şeyin üstündedir. Bireysel başarılara ve çıkarlara yer yoktur; doğru ve iyi, kabilenin genel çıkarlarına göredir. Kabile, daima haklıdır ve dolayısıyla onun törelerine itaat esas olup, asla karşı çıkılamaz, isyan edilemez. Kabile karizması esas olduğundan, diğerleri, öteki ya da düşman olarak değerlendirilirdi. Bu yüzden işlenen suçlara karşılık bireyler değil kabileler cezalandırılırdı. Yerleşik hayata geçmemiş kimseler veya topluluklar, kitabi kültürden ve sitematik düşünceden yoksun oldukları için olayları ve hadiseleri derinlemesine değil, yüzeysel ve basit bir şekilde analiz ederler.

Shaban, M. A., Islamic History: A New Interpretation I, Cambridge 1971, s. 15.

Şimdi bize düşen, vahiyden yola çıkarak vahyin inşa modelini, bu modelden yola çıkarak da vahyi anlamaya çalışmaktır. Bu anlamda vahiy?okunan peygamber?, Efendimiz?yürüyen Kur?an? idi.

67- Bkz. Kyrıakos M. Kontopoulos, a. g. m., s.5 vd.

Vahyin inşa edici bir özne olmaktan çıkarılıp?kutsal nesne? haline getirilmesi üç aşamada gerçekleşti:

"Özerkleşme" ve "özgülleşme" iddiaları bu baskın duruma karşı bir tepki olarak gelişiyor. Mesela sık sık "neden bizde özerk ya da özgül düşünce yok? Neden kendi kavramlarımızı kuramıyoruz?" gibi tepki yüklü şikayetleri işitiyor ve okuyoruz. Ne tuhaftır ki bu yolda şikayet edenlerin bugüne kadar ortaya bir şey koyduğu görülmedi. Dışa bağımlılık meselesi o denli çok katmanlıdır ki; en yerlici çizgide bile düşünenlerin fikirlerini dayandırdıkları kaynaklar da son tahlilde orijinal olmaktan uzaktır ve bir yerde "yabancı"dır. Kısacası bu topraklarda yerlicilik bile yerli olamamıştır.

Türkiye, daha çok Fransa?daki teori ve uygulamalar esas alınarak yürütülmeye çalışılan, din konusunda, başka ülkelerde pek rastlanılmayan katı bir tavır sergileyen laiklik anlayışını gözden geçirerek, kendi kültürü ve değerleri ile çatışmayan, toplumun kolayca benimseyebileceği bir yeni laiklik anlayışı geliştirmek zorundadır. Türkiye, Türk toplumunun önüne, ?yeni bir uygarlık yaratma? gibi yüksek bir hedef koymak zorundadır. Türkiye, bütün dünyanın içine sürüklendiği, baş döndürücü?sosyal değişme? olgusunu doğru tespit etmek, bilgi toplumuna geçiş sürecinde daha fazla gecikmemek zorundadır. Türkiye, insanlığın geleceğinde etkin bir konuma, en kısa zamanda gelmek zorundadır.

Evet bu, cahili tasavvura yönelik gerçek bir imhadır. Bu tasavvura sahip birinin hayatı yanlış okuyuşuna ilahi bir reddiyedir.

Bizim batı medeniyeti ile ittifaka veya kucaklaşmaya değil, kendi medeniyet havzamızı her yönden yeniden inşa etmeye ve bunu doğrudan doğruya kendi yerli güçlerimiz marifetiyle yapmaya ihtiyacımız vardır. Burada "kendi" derken kastettiğim Araplar, İranlılar ve Türkler başta olmak üzere Müslüman milletlerin ve onların Müslüman olmasa da Mezepotamya-Akdeniz havzasındaki tarihi müttefiklerinin ittifakı ve kucaklaşmasıdır.

Hepsi de birbirinden farklı olan psikolojik durumları tek bir terimle ifade etmek elbette sıkıntı doğurur Fakat bu sıkıntı?vesvese?ye verilen farklı tariflerle fazlasıyla aşılmıştı Bu tariflerin her biri, vesvesenin farklı bir türüne karşılık sayılabilirdi

a. İslam, Siyasi Meseleleri İnsana Bırakmıştır

Bunlar daha çok İslam fıkıh usulüne dair teorik yönü ağır basan eserler. Bunun pratiğe en güzel yansımalarını ilerleyen yüzyıllarda görüyoruz. Gün batımının alacakaranlığında ufukta parıp parıl parıldayan bir yıldız gibi duran isimler bunlar.

Upanişadlar yazıldığı dönemde dahi bu kadar okunmadı. Zend-Avesta metinleri bu ölçüde tetkik edilmedi. Zerdüşt, Buda, Mani ve Konfüçyüs?ün menkıbeleri Batı kentlerinde hiç bu denli yaygınlaşmadı. Mevlana?nın mesnevisi Batı kütüphanelerini hiç bu kadar süslemedi. İbn-i Arabi ve Hallac-ı Mansur kendi çağlarında bile bu denli sempatiyle karşılanmadı?

Haricilik ne kadar bedevi bir tezahürü temsil ediyorsa, Mürcie de, onun karşısında hadariliği temsil ediyordu. Çünkü Mürcie, daha çok, Emevi-Haşimi çekişmesinde tarafsız kalan şehirli Araplar arasında ve yerleşik hayata alışık Arap olmayan müslümanlar arasında taraftar buldu. İman ve amel arasında ayırım yapmaları, bazı alimlerce ahlaki kayıtsızlık olarak yorumlandıysa da, harici zihniyetin tehdiş eylemleri ve büyük günah işleyenleri tekfir ederek öldürme şeklindeki oldukça tehlikeli bir fikrin teolojik temellerini çürütmek konusunda önemli bir rol oynadı. İmana girmeyi kolaylaştırdı ve imandan çıkmayı zorlaştırdı. Müslümanların yaşadığı her yeri "İman Yurdu" telakki ederek Kıble Ehli'ni, farklı görüş ve anlayışları dolayısıyla ve işledikleri günahları sebebiyle, bütün müslümanlar bu eylemin küfür olduğunda birleşmedikleri sürece, alaya almadıkça, haramları helal saymadıkça asla tekfir edilemeyeceği şeklinde bir prensip geliştirdiler. Ayrıca "Te'nzili inkar etmedikçe tevili inkar etmekle küfre düşülmez. " ilkesiyle dini anlama uğuruna ileri sürülen bütün görüşlerin ifade edilmesi için teorik alt yapıyı hazırlamaya çalıştılar. Siyasi görüşleri ve faaliyetleriyle tanınan bu kesimler, Hilafetin Kureyşliliği fikrine karşı çıktılar ve idarenin şura ve çoğunluğun rızasıyla seçilecek kimseler tarafından yürütülmesini ve çoğunluğun istediği bir kimsenin vali olarak seçilmesini istediler.

Evrensel dinlerde ortaya çıkan mezheplerin dini konulardaki söylem farklılığını, insanlar arasındaki bireysel farklılıklara ve insan tabiatındaki psikolojik farklılıklara bağlayan bazı araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmalar, her bir insanın ilgi, alaka, hal, tutum, davranış, huy, mizaç, zeka, muhayyile ve akıl konusunda diğerinden farklı oldukları ve onların tabiatlarındaki bu farklılıkların, dini grupların ve mezheplerin dini hayat ve din anlayışlarında görülen farklılığın ilahi bir tercihten çok beşeri eğilimlerin farklılıklarıyla meşruiyet kazandığı , sosyal ve pratik hayatta karşılaştıkları dini problemler için bu farklıllara göre çözümler ürettiklerini, kendi mizaç ve tabiatına uygun dini hareketlere yöneldiklerini açıkca ortaya koymaktadır.

Nafi b. el-Ezrak'ın mektuplarında bunlar açıkca zikredilmektedir. Bkz., Taberi, Tarih, II/518-19 ; Ethem Ruhi Fığlalı, İbadiyye'nin Doğuşu ve Görüşleri, Ankara 1983, 74-81.

Tanımlamaya çalıştığımız bu zihniyet, klasik mezhebi metinlere bağlı, içtihada yer vermeyen, bu nedenle inanırken ve yaşarken tarihsel, sosyal ve kültürel şartları dikkate almayan dar bakışlı bir çeşit dini metinciliği temsil eder. Zahiri metincilik temel olunca, rasyonel düşünce ortadan kalkar. Körü körüne metincilik, daha çağdaş hükümler çıkarma hususunda bütün kapıları kapatır. Yerine göre, örf ve adetler dini kuralların yerini alır. Yeni olan her şeye karşı çıkar. (Büyükkara, 2001: 282-83)

Derrida, Foucaultve diğer benzeri düşünürler, tarihi "ölüyor" anlamında "sonu geliyor" olarak görmektedirler. Tarihin gelişimci karakterine inançlarını yitirmiş olarak, onlar Aydınlanma'nın düşünürlerine karşı tepki göstermekte ve Modernite'nin Aydınlanma projesinin iflas ettiğini tesbit etmektedirler66.

Taassubun karşısında tesamuh, müsamaha yani tolerans, hoşgörü vardır. Dinin çizdiği sınırlar içinde -mesela Kitab, Sünnet ve icma'ın kesin hükümlerine aykırı olmayan görüş, fikir ve davranışları- hoşgörü ile karşılamak müsamadır.

Benim baktığım yere göre Gazali ve İbni Teymiye gibiler İslam'ın doğudan batıdan bağımsız varolma hakkını savunmuşlar, İbni Rüşd ve İbni Haldun gibiler İslam'ın batıya, İbni Arabi ve Sühreverdi de doğuya doğru açılımını sağlamışlardır. Böylece İslam düşüncesi bir dünya düşüncesi haline gelmiştir. Bu gurur verici bir durumdur. Ancak "Hum racul, nahnu racul" onlar adamsa biz de adamız ve biz kendi çağımızı kendimiz inşa ederiz. Bunların bizim için artık zenginlik dışında bir anlamı yoktur. '' Ne üzerlerine sünger çekeriz ne de olduğu gibi taklit ederiz.'' Hem İslam'ın doğudan ve batıdan bağımsız varolma hakkını savunuruz, hem batıya hem de doğuya doğru açılımını sürdürürüz. '' Sönmüş ateşin külüne değil közüne talip oluruz.''

Herşey övgü ile başlar, karşılığında da samimiyetlerimiz ve bağlılıklarımız alınır. Bundan sonrası akla bile gelmez, sorulmaz, bu düşüncelerin kaynağı nedir, nereden alınmıştır, "kim", "ne için", "ne zaman", "kim için" söylemiştir? Bunların hiç birisi sorulmaz/sordurulmaz da övgüler ve kahramanlık ve bağlılık nutuklarıyla ve kör sevdalarla yüzyıllar kayolup gider.

bunlar ucube sürüsü, cehl-i mürekkeb gediklisi...

Ayrıca Arap kabilelerinden her birinin Kabe'de putları vardı ve onun çevresinde hakim kabileyi/soyu ve siyasi otoriteyi temsilen kendilerine ait evleri vardı. Siyasi, askeri ve dini bakımdan önemli etkiye ve nüfuza sahip olan soy ve kabileleri temsil eden Buyutat / Buyutatu'l-Arap , dini mabedi korumak, onu ziyaret edenlerin ihtiyaçlarını karşılamak ve onlara hizmet etmek için kurulmuştu.

5. Ebu'l-Muzaffer İbnu's-Sem'ani (H. 426-489) hac dönüşü gördüğü rüyalara dayanarak, gürültülü bir şekilde Hanefiliği terkedip Şafii mezhebine geçince (H. 468) iki mezhebin mensupları arasında münakaşalar çıkmış, bunlar büyüyerek fitne ve mukatele halini almış, Horasan'dan Irak'a kadar yayılmıştır. Bu arada Merv'de büyük cami kapanmış ve Şafiiler bir müddet cuma namazı kılamamışlardır.

Hz. Peygamber?e Kadın Bey?atı

Öyleyse bu tür zihniyeti, "mu'tedil Müslüman muhafazakar" şeklinde tanımlamak mümkündür.

Aklı için sözkonusu olabilacek bir zaaf varsa, onun faal edilmemesidir ve bu faaliyetsizlikten irade sahibi insan sorumludur. Kur?an?ı Kerim, aklı faal tutma yönünde teşvik ve uyarılarla doludur. ?Akletmez misiniz? (14 yerde), ?... ki akledesiniz.? (8 yerde), ?akleden bir toplum için...? (9 yerde), ? eğer aklederseniz...? ? pisliği akılarını kullanmayanlara verir...? (Yunus / 100 )

3- Roger Garaudy, The Alternative Future (Great Britain 1976) terc. Leonard Mayhew, s.30-31.

Genellikle mezhepleri üç kısımda mütalaa ediyoruz. Bunlar kesin ayrımlar olmamakla beraber, takribi manada zihni kolaylık olmak üzere ayrılmışlardır. Birincisi, itikadi mezhepler, ikincisi, siyasi mezhepler. Üçüncüsü ise, fıkhi veya ameli mezheplerdir.

Bu görüş sahipleri, - kendilerince - akla aykırı gördükleri nakilleri, ya delaletinde veya subutunda hata yapıldığını ileri sürerek te?vil veya reddetmişlerdir.

VAHİY İLAHİ BİR İNŞA PROJESİDİR

İnsanların Tanrı ve din tasavvurları kategorik olarak iyiliğin, ahlakın, barışın, dayanışmanın vs. kaynağı değildir. Tarihi süreç içinde Tanrı tasavvurunun ve din anlayışlarının iki tarafı keskin bir kılıç olduğunu herkes bilir. İnsanların yorumla oluşturdukları, inandıkları ve sarıldıkları?din, yıkıcılığın ya da sevginin, baskının ya da kardeşliğin gelişmesine elverişli olabilir. insanın akıl yeteneğini geliştirebilir ya da köreltebilir.? (Erich Fromm, Psikanaliz ve Din, çev: Ş. Alpagut, s. 35) Zira, ?insan zihninin en iyi ama aynı zamanda en şeytanca dışavurumları onun bedeninden değil, ülkücülüğünden ve ruhundan kaynaklanır. ? (Fromm, a. g. e., 34)

"Yani, Müslümanlar, Allah kendilerine iktidar imkanı sağladığında, namaz kılan ve zekatı veren, ma?rufu emredip münkerden alıkoyan insanlar olacaklardır."

Bu, din üzerine konuşan kişinin o din ile ilişkisine bağlıdır. Eğer din üzerine konuşan kişi, o dine imanetmiyorsa, inkar içinde ise, biz o kişiden iki şey iste-riz. Bu bizim en tabii hakkımızdır. Doğru bilgi, saygılı dil ve üslup. Doğru bilgi derken; sadece dinin sahih bilgi kaynaklarını ve on dört asırlık kültür mirasını kastetmiyorum.

Eleştiriye açık olmak, doğrular karşısında duyarlı olmak demektir. Türkiye?de, fikir üretecek, ülke sorunlarına çözüm getirecek herkesin hem bizatihi eleştiriye açık olması; hem de, insan ürünü olan her şeyin sonuna dek her türlü tahlil ve tenkide açık olduğunu bilmesi gerekmektedir.

Daha sonraki nesilde önce fıkıh mektepleri yani hadis, re'y medreseleri, daha sonra da mezhepler doğmuştur. "Bir müctehidin re'y ve ictihadlarının bir araya getirilerek ifta ve kazada tek merci kabul edilişinde"; yani hukuki müesseseler olarak "mezhepler"in teşekkülünde şu amiller müessir olmuştur:

Burada, Modern hayatın, kendi insanını inancına karşı nasıl ikiyüzlü ve yabancı duruma getirdiği de gözlenmektedir.

Bir de İslam?ın ahmak dostları var. İskelenin çürük tahtalarını değiştirmeye teşebbüs edenlere?vurun kahpeye? naralarıyla saldırıp da, iş iskeleyi tümden sökenlere gelince?yaylalar, yaylalar?ı mırıldananlar onlar. Allah akıl fikir ihsan eylesin.

İnsan, hayatın öznesidir. Çünkü hayatı imarla görevlendirilmiştir. Tahrip ve tahrif olmuş bir mimarın ellerinde inşa ve imar değil, ancak imha ve tahrip gerçekleşir. Nasıl ki hayatın inşası için, hayatın öznesi olan insanın inşası şartsa, insanın inşası için de, insanın öznesi olan aklın inşası şarttır.

Burada karşımıza çıkabilecek soru, İslam'da son tahlilde kültür mirasımızla nasıl ilişki kurmalıyız, meselesine irca edilebilecek olan İslam'da aklı nasıl yeniden inşa edeceğiz sorusudur. Bu problem, bu şehrin de Şam ve Mısır ile birlikte ana merkezlerinden birisi olduğu ve on dokuzuncu yüzyılda başlayan çağdaş Arap İslam uyanışının başlangıcından beri ortaya atılan ve tartışılmaya devam eden bir problemdir.

Kar ve zarar?

Hayır hayır. Kimsenin abdestiyle falan uğraştığımız yok. Kur?an bir yana, ben abdestsiz kitap-gazete okumam. Çünkü, yetişme tarzım sayesinde abdest bende bir meleke halini aldı. Herkese tavsiyem de budur. Fakat bu başka, ?farzdır? demek başka. Sakalım var diye?sakal farzdır? mı diyeyim? Çünkü, bunu da gördük. Boza içmiyorum diye, ?Boza haramdır? mı diyeyim? Bunu diyeni de biliriz.

Özellikle muhtelif mezhepler arasında yakınlığı temin etmek lazım. Bir Şii bakacak ki Sünni de kendisi gibi. Sünni bakacak Şii de kendisi gibi. Allah'a inanan bir kimse Şafii, Maliki, Hanbeli, Hanefi aynı nakilde bakacak ve müslüman halklar arasında dertlerle irtibat, yakınlık kurulduğu zaman bu kardeşlik teessüs edecektir, Bunların siyasi sahada kurulmasıyla bir şey elde edileceğine kani değilim. Siyaset adamları arasındaki yakınlık umumiyetle menfaate dayalı bir yakınlıktır. Siyasi gelişmelerden daha çok halk arasında ziyaretler, gitmeler, gelmeler, konuşmalar bunların olması müslüman gruplar arasında yakınlığı temin eder. Ben bundan yanayım.

Sorumuza kuvvet kazandıracak bir benzetme yapalım:

Cabiri, Arap-İslam Kültürünün Akıl Yapısı, çev. Komisyon, II. baskı, İstanbul 200, 338.

Bayanlar baylar

Fakat taassup kötüdür. Bu bir manada muayyen bir sistemi -düşünce sistemini- dinin yerine koymak olur ki aynı zamanda imamı da peygamber veya Allah yerine koymak veya onları sari yapmak gibi bir durum ortaya çıkarır. Bizim inancımıza göre dinin vazıı, Allah'tır. Naşiri, mübelliği, tebliğ edicisi peygamberdir. Bunun ötesindeki İslam alimleri ilmi ölçüsünde, ortaya koyduğu meseleler ölçüsünde önemlidir.

70. Müslim, İmarah, no: 53-54.

Evkuran, Mehmet, ?Siyasal Kültürümüzün Teolojik Kökenleri ve İktidar Tahayyülü?, İslamiyat Dergisi, Cilt: 8, sayı: 3 (2005), 41.

Marxizme bağlılığını Sovyetler'deki Stalinist çizginin açığa çıkmasıyla yitirmeye başlayan Frankfurt Ekolü'nün36 öncü isimlerinden Max Horkheimer (1895-1973), 1930'larda Ekol'ün kendi dergisinde "Critical Theory"yi ortaya koymuş37 -ki daha sonra bu terim onların genel adı olarak kabul edilecektir- ve kendi konumlarını bu çerçevede ifade etmiştir38.

Gelenek ancak onun dairesinde gelenekçilik hesapları sona ererse anlamlıdır. Bu da iç ve dış dünyalar arasında esaslı bir kıvam tutturmayı ifade eder. İç ve dış dünyalar arasındaki kıvamı ise geleneğe özgü olduğundan emin olduğumuz işlerle ne derecede iştigal ettiğimiz belirler. Geleneklerle bağ kurma sadece soyut bir hesaplar ya da akıl yürütmeler üzerinden yapılamaz.

Kur?an?dan yırttığımızı Mushaf?a yamadık. Ne de olsa birincisi soyut hakikatler, ikincisi elle tutulur gözle görülür, okkaya gelir, arkasında?hediyesi? yazan somut bir cisimdi. Saygımızın adresi de ona göre değişti.

Kısaca burada, genel anlamda Ehl-i Sünnet?in, siyasi tecrübeyi, siyaset doktrinine ya da kelami bir siyaset doktrinine dönüştürmesi ve siyasetin olması gereken hukuki çerçevede yeterince ele alınmaması sorunu ele alınacaktır. Başlıkta belirlenmiş olan konu bir makalenin sınırlarını zorlayan oldukça geniş bir konudur. Konunun derinliği ve hacmi göz önüne alındığında verilen bilgiler ve tartışmalar zayıf ve yetersiz kalabilir.

Vahyin hayat-ölüm tasavvurunu yeniden inşası

Şu halde insanlar arasında bilgi bakımından farklılık olunca nasslara vukufiyet bakımından, farklılık olunca haliyle neticeler de farklı olacaktır. Bundan da içtihadı farklılıklar ortaya çıkmıştır. İslam toplumunda içtihadi faklılıklar mezmun değildir. Yani kötülenir ihtilaflar değildir. Çünkü bu içtihadi farklar bir hukuk külliyatının ortaya çıkmasına vesile otur, ayırıcı olmaz. Ama bunun yanında itikadi manadaki ihtilaflar bazen ayırıcı ve grupları birbirine düşman edici olmuştur. Tabi burada da en önemli mesele taassuptur. Taassub herhangi bir yere girdiği zaman en ihtilaf edilmeyecek meselelerde bile ihtilaf ortaya çıkarır.

Bakın Şii-Sünni diyorum, Hanefi, Şafii demiyorum. Onlar birbirlerine daha çok yakın. Veya başka bir mezhep olsun. Bunlar kendi aralarında müslüman olma şuurunu hakim kılmalılar. Bununla birlikte bir takım fer'i esaslarda mesela Şia'da imamet meselesinde aralarında farklılık bulunsun. Yeter ki birbirlerini kardeş olarak kabullensinler. Bundan hiç bir şekilde zarar ve zaaf ortaya çıkmaz. Ama bunun yanında ben haklıyım, 73 fırkanın 73. süyüm, fırka-i naciye benim, bir başkası mutlaka cehennemliktir düşüncesi müslümanlar arasında hakim olursa, daha doğrusu taassub hakim olursa bunda zarar eden tabii ki müslümanlar olacaktır. Kar eden bir başkası olacaktır. Mezheplerin bu manada birleştirilmesinden daha çok muhtelif mezhepler arasında kardeşliği hakim kılmak lazım.

- Günümüz Türkiye?sinde din üzerinde sadece dine mesafe koyanların değil, dindar olduklarını söyleyen bazı kimselerin de çokça konuştuğunu görüyoruz. Bu kişilerin din üzerine konuşmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Ama bu durum, Lacan?ın dolaylı olarak işaret ettiği nihilizmin ötesinde duran bir düşünce alanına bizi taşır. Ve bu düşünce alanını Alman felsefeci Otto Pögeler şu sözleriyle dikkatlerimize sunar: ?Bazı fikirleri yanlış veya eski oldukları için değil, gerisindeki motivasyonu kaybolduğu için terk ederiz.? Pöggeler?in bu sözleri Lacan?ın sadece paradoksal soru ve cevabıyla ima ettiği şeyi daha esaslı bir yaklaşımla sergiliyor.

Sokrat, eee düşünüyorum görmüyor musun deyince, karısı düşünmek iş midir şimdi diye azarlamış. bunun üzerine sokrat : doğru demiş düşünmek erkek işidir!

Hatta bu suçlamayla alimlerin canına kıyıldı. Sayda kadısı Zeynuddin b. Ali bunun tipik bir örneğidir. Yakın tarihimizde bu?cürme? teşebbüs ettiği varsayılanlar sallandırılmadılar. Fakat insaf ve vicdandan mahrum softa takımı tarafından manevi lince tabi tutuldular. Şimdi herkes kendisinin müctehidi. Dün buz dağıydı, eridi. Şimdi de çamurdan geç geçebilirsen.

Dahası, üstünkörü geçmek veya yüzeysel değinmek yerine, eleştirinin, eşyanın kökenine inmesi gerekir.?2 Şüphesiz, Arkoun?un, Cabiri hakkında yönelttiği eleştirilere katılmamak elde değildir. Ama ne var ki, kendisi projesinin adına, bütün Müslüman kavimlerin yaptıklarını içerecek boyutta dini veya İslam aklının eleştirisi gibi genel bir adlandırma vermişse de, eserlerinde yer yer Arap-İslam kültürü veya Arap-İslam medeniyeti tabirlerini sık sık kullanmaktadır. Halbuki, az önce de değindiğimiz gibi, topyekun bütün Müslüman kavimlerin İslam kültür ve medeniyetine ortak katkısını görmemek, büyük bir haksızlıktır.

Tüm otoritelere başkaldırarak yalnızca aklın otoritesine boyun eğeceğine and içen Batı, modern bir otoritenin, kapitalizmin aman vermez buyruğu altına girmiş oldu.

ezberler bozulunca sinirlerde mi bozuluyo ne :))))

Burada yine Endülüslü bir büyük adamı konuşturmadan geçemeyeceğim:

Bu konudaki rivayetler ve analizi için bkz. Moshe Sharon, ?Ahl al-Bayt- People of the House?, Jerusalem Studies in Arabic and Islam, VIII/2(1986), 176 vd.

Arkaiklik veya geçmiş, modern insanın kabusu olarak yaşamaya devam mı edecektir? ?Usulünce gömme?yi gerçekleştirmek isteyen modern insan, her şeyden önce ölünün?artık gerçekten ölü? olduğuna dair nihai bir karar verme yükümlülüğü içindedir. Çünkü usulünce ölüyü gömdüğünde artık içinin onun bir daha geri dönmeyeceği hususunda rahat olması gerekir. Ama bu noktada modern insana kendi yargısının nihai kesinliğini ve doğruluğunu tescil edecek en üst merci olma hakkını yine?modern olma? gerçeği verebilir mi?

Bu hadis hakkında İslam ulemasının/bilginlerinin kanaati muhteliftir. Genellikle Abdulkadir el-Bağdadi, Şehristani ve benzeri İslam alimleri bu hadise istinaden İslam fırkalarını kendi zamanlarında 73 olarak tespite çalışmışlardır. Bunun yanında İbn Hazm gibi bir kısım alimler bu hadisin zayıf olduğunu hiç bir şekilde sahih olmadığını iddia etmişlerdir. Bir kısım İslam alimleri de -ki Eş'ari bunların başındadır- bu hadisi hiç duymamış gibi hareket etmiştir. Zira duymamış gibi hareket etmiştir diyorum, duyması lazımdır. Çünkü Eş'ari Abdulkadir el-Bağdadi'den de, İsferani'den de, İbn Hazm'dan da öncedir.

Mezheb, Ze-he-be kökünden, gidilecek yer, gidilecek mekan anlamına gelen bir kelimedir. Fakat bu, lügat manasıdır. Mezheb denildiği zaman, dinin muayyen konularını, muayyen grupların belirli şekillerde anlamalarını kastediyoruz. Din, bir takım hususlar getirmiştir. Bu hususlardan bazıları mütevatir, katiyyen ihtilaf olmayacak şekilde sabit konulardır. Bir kısmı da yoruma açık konulardır. Yoruma açık konularda yorum getirme ve bu yorumların sistematjze edilmiş şekline biz mezhep diyoruz.

Tarih, Weber, Durkheim, Berger gibi Batılı sosyologların?sosyal ve ekonomik yoksulluğun dini bağlarda bir artışa yol açtığı? şeklindeki tespitlerini (bk. Dale W. Wimberley, ?Socio-ekonomic Deprivation and Religious Salience: A Cognitive Behavioral Approach?, The Sociological Quarterly 25 Spring, 1984,223-4) doğrulamış ve dinin, güç durumda kalan insanlar için vazgeçilmez bir sığınak olduğunu göstermiştir.

Adem?e gelen vahiy, insanları mülkiyetin kaynağını idrak etmeye çağırıyordu. Mülk, mutlak anlamda onu yaratana aitti. İnsanların mülkiyete sahip olmaları izafi ve mecaziydi; emanetti bütün her şey. Varlık da yokluk gibi bir sınanma aracıydı. Sahip olduklarımızın en iyisini, emaneti bizlere tevdi edenin uğrunda sarf etmek imrenilecek bir hasletti: Kabil bunu anlayamadı?

Medeniyet tarihi büyük oranda dinden ibarettir. Din, tarih boyunca bütün insanlığın ve hayatın en önemli parçası olmuştur. Düşünülenin aksine din, çağımızda da en çok yükselen değerdir. Böyle olduğu içindir ki, insanların dini konulara merakla eğilmesi, din üzerine konuşması ve tartışması kaçınılmazdır.

Yeryüzünde hayatın ve insanlığın akış istikametine bakarak, bu hayatın insanlığı nereye doğru götürdüğünü kestirebiliriz. Bunun için, iyi ve kötüyü, doğru ve yanlışı, hak ve batılı birbirinden ayıran selim bir muhakemeye sahip olmak yeterlidir.

Türkiye?de, sorunların doğru tespit edilmesine, sağlıklı çözümler üretilmesine ihtiyaç vardır. Bunun için de, ne İslam dininden, ne de demokrasiden vazgeçmenin mümkün olmayacağını göz önüne alarak, Batı standartlarının üstünde bir demokrasi oluşturabileceğimizi düşünerek, bir an önce zihniyetle ilgili sorunlarımızı aşmamız gerekmektedir. Dinin -en azından- bir sosyal realite olduğunu göremeyenlerle, İslam?ın Batı standartlarının ilerisinde bir demokrasinin oluşmasına imkan sağlayacağını fark edemeyenler arasında, zihniyet olarak fazla bir fark olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Birisi din konusunda ön yargılıdır; diğeri, demokrasi ve laiklik konusunda ön yargılıdır. Ortak nokta, ön yargılı olmaktır.

On the other hand, this article will discuss whether it is possible to name the newly emerging religious movements in the Islamic world with an exclusionist attitude as new conservative movements. At this point, the author makes some suggestions to heal the extremist religious minds who lost temper in religious issues.

Fığlalı?nın, hadisle ilgili şüphesini dile getirmek için Beni Sakife?deki tartışmalara dikkat çektiği ve şu değerlendirmede bulunduğu görülmektedir: ?Hilafet makamına kimin geçeceğine dair delil arandığı ve buna şiddetle ihtiyaç duyulduğu bir anda, bir nass veya işaretin bulunmaması bu konuda Hz. Peygamber?in Ensar ve Muhacirler tarafından bilinen bir hadisin mevcut olmadığına delalet eder. Bu durumda?İmamlar Kureyş?ten olur? hadisine mezhep taraftarlığı veya kabile asabiyeti ile rivayet olunmuş bir sözdür demek, pek isabetsiz sayılamaz?. Bkz. Fığlalı, E. Ruhi, İbadiyye?nin Doğuşu ve Görüşleri, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, Ankara 1983, 30.

Bu asrın en dikkat çeken özelliği ise, kayıtsız bireysel üretimlerin yenilik yaratmadaki sınırlara gelindiğinin, örtük ya da açık olarak idrakidir. Bunu izler mahiyette, yine içinde bulunduğumuz asrın en dikkat çekici doğrultularından birisinin gelenekleri keşfetmeye dönük eğilimlerin güçlenmesiyle alakalı olduğunu görüyoruz. Tüketimin zirve yaptığı aşamalarda bile bu eğilim bir şekilde tezahür ediyor.

Yukarıda kaydettiğimiz ayetlerden açıkça ortaya çıkmıştır ki, İslam toplum terazisinin iki kefesinden biri haline gelmiş İslam hanımı, günümüz Avrupalı hanımından bin dört yüz sene evvel, devletin oy hakkına sahip vazgeçilmez uzvu durumundaydı. Önce, 9 Şubat 1971 tarihli İstanbul Bayram Gazetesi?nden vaktiyle merhum Hocamız Tayip Okiç?in kesip bize bıraktığı aşağıdaki haberi okuyalım:

Kadın ve Emr-i Ma?ruf

Allah?ın?sürekli yaratmakta ve yoketmekte olduğu? şeklindeki dini inançla? Hiçbir şey yoktan var olmaz, var iken yok olmaz: ancak enerji bir halden diğer hale dönüşür? şeklindeki ifade edilen, maddenin veya enerjinin sakımı kanunu birbiriyle çelişmektedir. Bu durumda akıl - nakil çatışması mı sözkonusudur? Bizce hayır. Çünkü anılan fizik kanunu, doğrudan - doğruya aklın ürünü değildir. Tabiatta yapıldığı iddia edilen çok sayıda gözlem ve deneylerin verilerini kendine baz alan aklın?tümevarım? yoluyla elde ettiği bir sonuçtur.

Cramsci, bazı marksistlerin düşündüklerinin aksine, bir sınıfın diğer bir sınıfa olan hakimiyetinin yalnızca ekonomik ya da fiziki güce dayanmadığını, aynı zamanda yönetilen kesimin yöneten sınıfın İnanç sistemini kabule ve onların sosyal, kültürel ve ahlaki değerlerini paylaşmaya ikna edilmeleri üzerine de dayandığını tesbit etmiştir35.

Eline geçirdiği tüm değerleri satışa sunmaya hazırdır. Modern hayatta Kur?an?ın?rızık evrenseldir? düsturunun karşısında, ?açlık küreseldir? mantığı yer alır. Peygamber?in?kanaat zenginliktir? düsturunun karşısında ise?daha fazlasını iste? sloganı?

Anahtar Kelimeler: Muhafazakar, Aydınlanma, Gelenek, Ehl-i Sünnet, Muhafazakar Müslüman, Selefilik, Zahiriye, Matüridilik, Eş'arilik, Avam, Havas

Modernite: Bugüne Dair Hastalığımız, Yenilenme: Bugüne Dair Sorumluluğumuz

İmamiyye, Ehl-i Beyt'e ve oniki imama dini, siyasi ve hukuki bir karizmanın yanısıra bir de ilmi karizma yüklemiştir, dolayısıyla onların bu yetkilerini inkar eden, bir hadiste bildirildiğine göre, küfre girer: " Benden sonra Ali'inin imam olduğunu inkar eden, benim peygamberliğimi inkar eder; ve benim Peygamberliğimi inkar eden de Allah'ın Rab oluşunu inkar etmiş olur. " Buna benzer bir rivayette de oniki imama itat eden kimsenin Allah'a itat etmiş, onlardan birisini inkar edenin Allah'ı inkar etmiş olacağı bildirilmiştir.

valla gene katmışınız bizi araya.. neyse hepiniz yakışıklı çocuklarsınız.. eller yahşi biz yaman olalım.. uslüb bozulmasın tek şartımız.

Tevhid inancı, insana evrensel korodaki yerini almasını, ilahi şarkıyı terennüm etmesini telkin eder. Her biri bu inancın hasbi savunucuları olan peygamberler, hayatlarında hem?La ilahe?yi tecelli ettirerek yanlış inşa edilmiş yapılara karşı amansız bir mücadeleye girişmişler, hem de?illallah?ı uygulayarak doğru yapıyı inşa edebilmenin çabasını vermişlerdir.

66. Karafi, el-İhkam, Halep, 1967, s. 257; İbn Nüceym, el-Eşbah ve'n-nezair, Mukaddime; Hayreddin Karaman, İslam Hukukunda Mezhebler, s. 9.

Türkiye, hala demokrasi kültürünü üretememiştir. Bunun sebebi, demokrasi kültürünü üretecek olan?demokrat? zihniyete geçemeyişimizdir. Kültürü üretecek olan, bakış açısıdır; zihniyettir. Türkiye?de, ?ben demokrasiyi çok severim, benim partim iktidar olursa? zihniyetinin egemen olduğunu görmezlikten gelemeyiz. Türk aydını, bir türlü demokrasiyi içine sindirememiştir; çünkü demokrat değildir. Batı?yı anlayamadığı için, Türk halkına üstten baktığı, onu küçümsediği için demokrat değildir. Eleştiriye kapalı olduğu için, demokrasiyi içine sindirememiştir. Dindar olan insanlarımız da, geleneğin esiri oldukları için, demokrasiden korkmuşlar; onun dine zarar vereceğini düşünmüşlerdir.

İkincisi akli nesneleştirme?

Buhari, Rikak 26, Enbiya 40; Müslim, Fezail 17, (2284); Tirmizi, Emsal 7, (2877).

- Buna çeşitli dallarda uzmanlaşma da diyebilir miyiz?

Türkiye, insanlığın geleceğinden, kendine yaraşan onurlu bir yer edinmek, insanlığın kaderinde etkin olmak istiyorsa, toplumun önüne?yeni bir uygarlık yaratmak? hedefini bilinçli olarak koymayı başarmalı ve en kısa zamanda, bütün sorunların doğru teşhisi ve onlara yönelik doğru çözüm arayışlarını ciddi olarak etkileyen?din? , demokrasi ve laiklik sorunlarını sağlıklı bir şekilde çözüme kavuşturmalıdır. Bu mümkün olan bir çözümdür. Bunun için:

İmam Ebu Hanife - adeti vechiyle - hep Kur?ani verilerle mes?elelere bakmaktadır. Kur?an?da ise? Hiçbir günahkar başkasının günah yükünü yüklenmez. İnsan için çalışmasından başka bir istihkakı yoktur.? (Necm/39-40) buyurulmaktadır. Bedeni bir borçun mali bir borca benzetileceyeceği gene Kur?an?dan çıkarılabilecek bir sonuçtur.

25- K. Marks-F. Engels, "Manifesto of Communist Party" Basic Writings on Politics and Philosophy (New York 1959) içerisinde; ed. Lewis S. Fever, s.4I

Türkiye?de, sorunların doğru tespit edilmesine, sağlıklı çözümler üretilmesine ihtiyaç vardır. Bunun için de, ne İslam dininden, ne de demokrasiden vazgeçmenin mümkün olmayacağını göz önüne alarak, Batı standartlarının üstünde bir demokrasi oluşturabileceğimizi düşünerek, bir an önce zihniyetle ilgili sorunlarımızı aşmamız gerekmektedir.

İmamiyye, Ehl-i Beyt'e ve oniki imama dini, siyasi ve hukuki bir karizmanın yanısıra bir de ilmi karizma yüklemiştir, dolayısıyla onların bu yetkilerini inkar eden, bir hadiste bildirildiğine göre, küfre girer: " Benden sonra Ali'inin imam olduğunu inkar eden, benim peygamberliğimi inkar eder; ve benim Peygamberliğimi inkar eden de Allah'ın Rab oluşunu inkar etmiş olur. " Buna benzer bir rivayette de oniki imama itat eden kimsenin Allah'a itat etmiş, onlardan birisini inkar edenin Allah'ı inkar etmiş olacağı bildirilmiştir. İmamların ilmi karizmaları ve ilahi bir bilgiyle donatıldıkları hususu da, Şii alimler tarafından şöyle açıklanmaktadır: " İmamın, ilahi hükümlere, ilahi maarife, bütün bilgilere sahip olması, peygamber, yahud kendisinden önceki imam vasıtasıyladır. Yepyeni bir şey hakkında da ima, Allah Teala'nın, ona ihsan ettiği kutsi kuvvetle, ilham yoluyla gereği gibi hükmeder; o şeyi künhüyle anlar, bilir, Bir şeye yönelirse ve bilmek dilerse, o şey hakkında ancak gerçeği bilir; yanılmaz, şüpheye düşmez; bu hususta akli delillere, yahud belletenlerin beletmesine ihtiyacı yoktur." Bu şekilde inandıklarından dolayı, onlar Kur'an'ı yorumlama hakkını da ondört masuma, yani Ehl-i Beyt'e vermişlerdir. Hatta Hz. Peygamber'in sünnetlerini kabul için, yalnızca kendilerince benimsenmiş sahabeden veya ondört masumdan gelmesini şart koşmuşlardır.

En büyük hataları Marx'ın "tarihi materyalizm" kuramında yaptığı gibi kendi dünyalarında tesbit ettikleri bazı "temel hakikatler"i tarihsel ve mekansal olarak genellemek olan postmodern teoriler Batı toplumu ve düşüncesinin egemen güçler tarafından nasıl iğfal edildiğinin tesbit edilmesi açısından önemli olduğu kadar, bu tesbiti yapan belirli düşünen insanların içinde bulundukları bunalımı ve bir "akıl tutulması"nı yansıtması bakımından da manidardır. Entellektüel ve psikolojik iğfalin farkında olmayanlar kadar bunun farkında olanlar da korkunç bir çaresizlik, belirsizlik ve umutsuzluk içerisindedirler. Postmodern teorilerin insanlara önerecek hiç bir çözüm yolu yoktur çünkü.

Kur?an, organizmanın maddi yaşamıyla sınırlı bir hayat tasavvurunu imha edilmesi gerekli bir tasavvur olarak görür. Yanlış tasavvurun diri dediği, Kur?an?a göre ölüdür. Allah ve Elçisi?nin çağrısı, bu ölülere hayat bahşetmek içindir: ?Siz, ey iman edenler! Size hayat bahşeden bir işe çağırdıklarında, Allah?ın ve O?nun Elçisi?nin davetine icabet edin!? (8 Enfal 24)

Dolayısıyla aklın doğru çalışması, tasavvurun doğru inşa edilmesine bağlıdır. Yanlış inşa edilmiş bir tasavvur, insanı yanlış muhakemeye sürükler. Yanlış muhakeme, zorunlu olarak yanlış davranışı doğuracaktır.

Vahyin ilk kelimesi bir emirdi: Oku! Okuma-yazma bilmeyen birine okunacak bir metnin ve henüz iletilecek bir mesajın bulunmadığı bir ortamda verilen bu emrin amacı neydi? Açıktır ki, bu emir ne bir metni okuma manasına?oku? anlamı taşıyordu, ne de okumanın anlamlarından biri olan?ilet? anlamı.

Sosyolojik açıdan, evrensellik iddiasında bulunan ve bünyesinde farklı kültür ve medeniyet havzalarından gelen kişileri barındıran dinlerde, Peygamberlerin ölümünden sonra, farklı mezheplerin/anlayışların ve farklı din söylemlerinin ortaya çıkması genel bir temayül ve sosyolojik-tarihi bir vakıadır. Hristiyanlık, Yahudilik, Budizm, Hinduizm gibi İslamiyet de bu tarihi gerçekten nasibini almıştır.

İnsanlar, alışık oldukları hayatın devam etmesini ve değişmemesini isterler. Düzen ve istikrardan yana olan insan, tabiatı istikrarsızlığa ve kaosa karşıdır. Bu sebeple, çoğu kere, zorunlu ve haklı da, olsa yapılan bazı değişikliklere karşı çıkar ve geleneklerinde israr ederler. Bu durum onu, muhafazakar ve gelenekçi olmaya zorlar. Psikolojik araştırmalar, bu gerçeği şu şekilde tespit etmektedir: "İnsan tabiatının en önemli özelliklerinden birisi, uzun süre önce yaşanmış olan "altın çağa" geri dönme veya onu yeniden yaşama arzusudur.

İslam düşünce ekollerini bu açıdan değerlendirdiğimizde, onların teşekkülünde bu eğilimlerin oldukça önemli bir rol oynadığını görmek mümkündür. Bununla birlikte, bir mezhepte zamanla birden fazla eğilimin izleri görülmekle beraber, farklı bölgelerde yaşanan şartlar gereği, birbirleriyle yer değiştirebilir. Böyle çelişkili bir durumun yaşanması, bir mezhebin doğuşu ve kurumlaşması anındaki psiko-sosyal ve politik-dini şartların daima aynı kalmaması, her geçen gün değişmesiyle alakalıdır. Bütün bunlara rağmen, bu eğilimler, insanların fikir üretmesinde, medeniyetler kurmasında etkili olan temel psikolojik paradigmalar veya zihniyetler olmaya devam etmiştir.

Bilen insanlar, -eğer art niyet yoksa- daha kolay anlaşır ve uzlaşırlar. Ancak, önce zihniyet sorunlarının aşmamız gerekmektedir. ?.. Tarih bizi çok önemli bir noktaya getirmiş bulunuyor: İstikrar içinde değişmenin ve modernleşmenin kollektif ipuçları, işaretleri, yönelişleri önümüzde durmaktadır. Bunları iyi değerlendirirsek, muasır herhangi bir yurttaşımızı, muasır Türk?ü, muasır Müslüman Türk?ü bir millet potası içinde yaşatamamamız için hiçbir sebep yoktur?. (M. S. Aydın, aynı makale, 19).

seni yeniden görmek çok güzel safa getirdin başlığıma ayrıca ilgin için tşk...

2. Aklın yeniden inşası.

sözlüğe gerek yok sanırım. son cümleleri okuyunca daha farklı düşündüm. biraz karışık yazmışsınız. anlaşılan ilahiyatçısın. sözlüksüz de anlaşılıyor. :)))

Ne var ki, el-Benna'nın zalim bir kurşuna hedef olması ve devlet tarafından ortadan kaldırılmasının neden olduğu duygusal reaksiyonun yanısıra, O'nun İslami muhalefeti temsil etmesinin Türkiyedeki politik durumla paralellik arzetmesi, bu zata, Türk islamcılarının ilgisini çeken bir özellik kazandırmıştır.

Yoksa Ebu Hanife, İmam Safi, İmam Malik, Eşari veya Maturidi'yi kutsi insanlarmış gibi düşünmenin hiç bir manası yoktur. Hadis vazıı maalesef mezhep taassubunun neticesiyle de ortaya çıkmıştır. Sadece mezhep taassubu değil, şahsi menfaat, siyasi menfaat de bunda rol oynamıştır. Mezhep taassubu konusunda da hadisler vaz' edilmiştir.

Böyle birinin ilimle iştigali yanlıştır, kendine bir iş bulmalıdır. Fakat mümeyyiz bir akla sahipse, zaten Allah?ın kitabı dışında hiçbir kitabın kusursuz olmadığını bilir ve seçip ayırır. Bir de, günümüzün uyuşan kafalarına?şok tedavi? iyi gelir diye düşünüyorum. Yoksa atı alan Üsküdar?ı geçti, biz hala?Üsküdar?a gider iken? katib efendinin bulduğu mendilin işlemesini tartışıyoruz.

Laiklik de, Türkiye?de, en çok istismar edilen hususların başında gelmektedir. Kendi yeteneksizlik ve yetersizliklerini kamufle etmek isteyen, ya da kötü amaçları için bir paravanın arkasına saklanmak isteyen bazı kimseler, laikliği kullanmaktan hiç çekinmemişlerdir.

Bu ilgisizliğin altında, acaba Maturidi?nin mevaliden sayılması mı, yoksa eserlerinin dili konusunda ileri sürülen muğlaklık mazereti mi yatmaktadır? Diğer taraftan, son dönem Cabiri gibi bazı mütefekkirlerin eserlerinde hep?Arap-İslam Aklı? ifadelerini kullanmaları dikkat çekicidir.

BU ÜMMETİN EN BÜYÜK PROBLEMİ ''ANLAMA PROBLEMİ''DİR

Hiçbir şey getirmese, serbest düşünceyi getirmiştir. Müslüman düşüncesini kitap ve sünnet istikametinde hareket ettirmeye sevketmiştir. Bence bu tartışmalar insanların biraz daha rahat ve serbest düşünmesini sağlamıştır.

Bu görevi ellerinde bulunduran soylar, diğer kabileler karşısında dini ve siyasi bakımdan daha itibarlı bir makamı işgal ediyorlardı. İslam öncesi dönemde Kusay, Huzaa'nın elinden siyasi liderliği alarak Arap kabilelerinin tamamını nüfuzu altına almıştı. Böylece Kusay'la birlikte, Kureyş kabilesi liderliği ele geçirmişti. Araplar da kullanılan bu kelime'nin Kabe ve onunla ilgili bazı dini görevlerle de yakından ilişkisi vardır.

Şu an, adına küreselleşme denen bir çağın mahkumlarıyız: Mahkumlarıyız diyorum; çünkü küreselleşme tecrübesi, coğrafyanın sona ermesiyle birlikte, aslında farklılıkların, daha kolaylıkla?görülebileceği? bir tecrübe olması gerekirken, aksine, bütün farklılıkların düzleştirildiği, belirsizleştirildiği, tektipleştirildiği asimile edici bir tecrübe üretiyor.

Yani, Allah?ın onların gönül gözlerini kör etmesi gerekmez, ışığından mahrum kalmaları körlükle aynı kapıya çıkacaktır. Zaten küfür, hidayet ışığına karşı gönlün üzerine örtülen kalın perde değil midir? Münafık, kendi elleriyle örttüğü bu perdeyi bile gizleyen bir tiptir.

Muhtar es-Sakafi olayıyla ilgili geniş bilgi için bkz. Hasan Onat, Emeviler Devri Şii Hareketleri ve Günümüz Şiiliği, Ankara 1993, 93-114.

Bkz., McComas, 7, 8, 34.

47- Herbert Marcuse, a. g. e., Giriş, XVI

Msela vahyin edebi incelikler içermesinin anlam üzerindeki etkileri ile ilgili. Lafzıyla anlaşıldığında komik sonuçlar çıkarılabilecek kimi ayetlerin Kur'an ın sembolik ve mecaz ifade tarzı bilindiğinde daha doğru anlaşılabileceği örnekler verilebilirdi.

Talat Koçyiğit, Hadisçilerle Kelamcılar Arasındaki Münakaşalar, Ankara 1969, 37-38.

Gelenek asıl, yenilik elzemdir. Yerel değerleri önemsemekle birlikte modernliği filtreden geçirerek yaşamak ister. Aydınlanma düşüncesinin soyut akılcılığına karşı, ma'kul olmayı önceler. Dini meselelerin çözümünde aklın rolünü büsbütün inkar etmez, aklın rehberliğindeki değişme ve ilerlemeye hepten karşı çıkmaz. Sadece aklın toplumsal ve siyasi meselelerdeki olumlu ve iyileştirici rolünün sınırlılığını vurgular. (Erdoğan, 2004: 30).

Üstelik kategorik bir bölümlemedir. Hayat ırmağının denize döküldüğü yer olan ihtiyarlık, üretim süreçlerinde yer almadığı için hayattan dışlanmıştır. Buna bağlı olarak hayat tecrübesi dışlanmış ve kuşaklar arasındaki bağ koparılma sınırına dayanmıştır. Bu dışlamanın doğal bir sonucu olarak aile kurumu yara almıştır. Aile kurumu yara alınca, üreme durmuş, üreyenlerin hatırı sayılır bir bölümünü ise gayr-ı meşru ilişkilerin ürünü olan sahipsiz çocuklar oluşturmuştur.

Bilindiği üzere İslam'ın iki ana kaynağı vardır: Kitab yani, Kur'an-ı Kerim, Sünnet yani Rasulullah'ın söz, iş ve davranışlarıdır. Bu iki kaynağın anlaşılması ve uygulanması için yapılan çalışmalar icma', kıyas, istihsan, istislah gibi daha başka kaynakların doğması sonucunu vermiştir.

Bu zihin dünyası, tabi olarak Türkiye dışına giden insanları da gittikleri ülkelerde zihinsel muhalefette bulunanların yanında saf tutmaya yöneltti.

Bu sebepleri müslümanların hasta bir ruha sahip olmaları, sömürülmeye müsait bir psikoloji içinde bulunmaları olarak niteler. Sünni dünyada hakim olan; devlet kimin olursa olsun otoritesine sorgusuz sualsiz itaat anlayışının yanı sıra Şii dünyada varolan İlahi yöneticilik anlayışı da aynı beşeri zaafın ürünüdür.

Bir zamanlar batılı vicdanda ortaçağ zülmüne isyanın ifadesi olarak doğan insan hakları ve demokrasi kavramların da, yeni insanlık sıçramasında adalete dayalı dünya düzeni kurma idealine onlardan kalma bir takım iyi şeyler olarak katkı sağlamaktan başka bir anlamı kalmamıştır.

Islah hareketi devletin zayıfladığı gibi zayıflayınca İslami söylem ile laik söylem arasındaki karşıtlık ve milli devletin iki ana kanadını oluşturan bu söylemler arasındaki çatışma da ortaya çıktı. Bu kavramlar, düşünmeye, ilerlemeye, incelemeye çağıran delil, burhan ve mantığa başvurmayı talep eden akli kavramlardır. Bunlar sayesinde birbirini küçümsemeden ve yok farz etmeden insanlar arasındaki diyalogun gerçekleşmesini sağlayan ortak bir dil oluşur.

Mazi ve istikbal?

Herkes bilir ki bu anlamda yiğit olmak o kadar kolay değildir Sorun samimi olmak veya bağlılık da değildir. Elbet her işin başı samimiyet ve vefadır/bağlılıktır ama, önemli olan da arkasını getirmektir. Nedense herşey buraya kadar çok güzeldir de bundan sonrası çirkinleşir. Belki de bundan sonrası yoktur. Her zaman filim de burada biter.

Arap dilinin en edebi metni olan Kur'an'da, görünen ve hissedilen varlık dünyasıyla ilgili açık, seçik ve net bilgiler olduğu gibi, görünmeyen, hissedilemeyen alemle ve geçmişle ilgili bilgiler de vardı. Üstelik bunları farklı üslup ve edebi inceliklerle anlatıyordu. Örneğin Allah ve sıfatları, kıyamet, ahiret, cennet, cehennem, sırat, melek, cin, şeytan ve geçmiş ümmetler hakkında bilgi verirken, mecaz, istiare ve teşbih gibi edebi sanatları kullanmaktaydı. Diğer taraftan bazı ayetlerin delaleti açık ve net olduğu için kolayca anlaşılırken, bazıları anlam benzerliği veya kapalılığı yüzünden zor anlaşılıyor veya anlaşılamıyordu. Kur'an ayetleri, indirilirken çeşitli konulara göre sıralanmış da değildir. Konularla ilgili ayetler farklı yerlere serpiştirilmiştir. Peygamber'e ilk inananlar, anlayış, zeka, kültür, bilgi ve ona yakınlıkları bakımından aynı olmadığından, dinin kutsal metniyle olan diyalogları ve onu anlayışları da aynı düzeyde olmadı. Kur'an'ın indiği dönemden uzaklaşıldıkça ve sosyal gerçeklik değiştikçe, insanlar, doğal olarak bu metinleri anlamada ve Allah'ın muradını tespitte farklı metotlar ve anlayışlar doğrultusunda yaklaştıklarından dolayı farklı sonuçlar elde ettiler. Hatta öyle ki, insanları tek bir akide ve inanç etrafında birleştirmek amacıyla indirilen ve açık-seçik, anlaşılır olduğunu iddia eden bir metin, sonuçta farklı anlayıştaki kişi ve grupların, kendilerini meşrulaştırmak için kullandıkları bir metin haline geldi ve tek bir ayetle ilgili onlarca görüş ileri sürüldü.

DİN kelimesinin Kur?an?da 103 yerde ve dört esas manada kullanıldığını görüyoruz. Bunu kolayca anlamamız için Arapça?da alt-üst, arka-ön şeklinde dört yönü de ifade için kullanılan ve aynı kökten gelen ''dune'' sözcüğü bir fikir verebilir.

Emevilerle Haşimiler arasındaki bu ezeli rekabet, Mekken'in fethinden Osman'ın halife seçilmesine kadar biraz durakladıysa da, Ümeyyeoğullarının iktidarı ellerine geçirmesiyle beraber, eskisinden daha şidddetli bir şekilde tekrar gündeme geldi. Ehl-i Beyt kelimesinin İslam öncesi Arap kültüründeki anlamı ve Buyutat'ların dini ve siyasi bir güç olarak rollerini ortaya koyduktan sonra Kur'an'da Ehl-i Beyt kavramına geçebiliriz.

Hadis-i şeriflerde ifade buyrulan, enbiyanın mirasçısı anlamında alim, dinin hakikat çizgisi üzerinde sabit olan, Allah?ın hayır murat ettiği, dinde fakih olan, yerde ve gökte bulunanların, denizdeki balıkların bile kendisi için mağfiret dilediği, abidlerden ve şehitlerden üstün kabul edilen alimi kast ediyorum.

Biraz dikkat edecek olursak, başımızı ağrıtan sorunların önemli bir kısmının, doğru ve sağlam bilgi eksikliğinden kaynaklanmış olduğunu hemen fark edebiliriz. Alevilik olgusu hakkındaki bilgi boşluğu,-Alevi olsun olmasın-, gerçekleri görebilen, aklı başında olan her insanın açıkça dile getirdiği bir husustur. Alevilik hakkında yüzlerce kitap neşredilmiş olmasına rağmen, bunların büyük çoğunluğunun ilmi nitelikten yoksun olduğunu görebilmek için, kitapların sayfalarına şöyle bir göz atmak yeterlidir. Kitapların ve yazılıp çizilenlerin önemli bir kısmı, bilgi boşluğundan ve kaostan yararlanmak isteyen bazı kimselerin, kendi ideolojileri doğrultusunda, yeni yapılanmalar peşinde koştuklarını düşündürmektedir. Bazı araştırıcılar, açıkça,?Aleviliğin başlı başına bir din? olduğunu şöyle ifade etmektedirler:?Karşılaştırmalardan görüleceği üzere Alevilik, Müslümanlık değildir. Olması da mümkün değildir. Müslümanlığın bir mezhebi ya da kolu olsaydı, çoktan Müslümanlığın içerisinde eriyip gitmiş olacaktı. Alevilik, kendine has özellikleriyle, kendi başına bir inanç sistemidir. Başlı başına bir dindir?.(Şelva Dersim, Alevilik, Pir Dergisi, Yıl 1, Sayı 1 Aralık 1994, s.8) . Bazıları, Aleviliğin kökeninde, Mazda İnancının ve Zerdüşt Öğretisinin bulunduğunu (Bk. E. Xemgin, Aleviliğin Kökenindeki Mazda İnancı ve Zerdüşt Öğretisi, İstanbul 1995), iddia edenler olduğu gibi,?Alevilik, T. C. gerçekliğinin karşıtıdır? diyerek meseleyi?Kürt Aleviler?le irtibatlandırıp şöyle devam edenler de vardır: ?Kemalizm, Aleviliğe özgürlük getirmemiştir. Alevilerin inançlarını ve Kürt Alevilerin kimliğini yasaklamıştır. Sünni devlet egemenliği yanında, kayıtsız şartsız Türk şoven-ırkçı egemenliğini eklemiştir. Bu açıdan Kemalizmin ve devletin Alevilere saldırısı, Osmanlı?dan daha güçlü ve köklüdür. Aleviliği ve Kürt Aleviliğini temsil edenler Koçgiri ve Dersim?de direnmişlerdir. Kemalizme karşı ilk çıkışı yapan Koçgiri Alevileridir ve Kürdistan?da Kemalizme en son teslim olan Dersim Alevileridir?(Ali Dersimli, Zülfikar, Sayı 1, Haziran 1994, s.9).?Anadolu Aleviliği?nin bir?masal? olduğunu söyleyip, Aleviliğin aslının Ca?ferilik olduğunu iddia eden, Alevileri Ca?ferileştirmek isteyenler vardır (Bk. Teoman Şahin, Alevilere Söylenen Yalanlar-Bektaşilik Soruşturması 1, Ankara 1995).

En anlamsız hayattır?

Ebu Hüreyre anlatıyor: "Hz. Peygamber buyurdular ki: " Benim misalimle sizin misaliniz, şu temsile benzer: Bir adam var ateş yakmış. Ateş etrafı aydınlatınca, pervaneler ve aydınlığı seven bir kısım hayvanlar bu ateşe kendilerini atmaya başlarlar. Adamcağız onları kurtarmaya çalışır. Ancak hayvanlar galebe çalarak çoklukla ateşe atılırlar. Ben ateşe düşmemeniz için belinizden yakalıyorum, ancak siz ateşe ateşe koşuyorsunuz"

Yaptıkları yorumlarla İslam'a girişi zorlaştırdılar, çıkışı ise kolaylaştırdılar. Bu katı ve sert anlayışlarından dolayı, kendi içlerinde de birlik ve beraberliği koruyamadılar ve tarihin derinliklerinde kayboldular. İslam düşüncesinde şiddete başvuran ve sertlik yanlısı hareketler, uzun süre varlığını sürdürememişlerdir. Şiddet şiddeti doğurduğu için, ya siyasi otoriteler tarafından veya kendi aralarındaki savaşlar sonucu yok olmaya mahkum olmuşlardır. Harici gruplardan sadece İbaziye, katı ve sert anlayışından vazgeçip, ilme önem verdiği ve farklı fikirlere hoşgörü ve müsamahalı davrandığı için, günümüze kadar varlığını sürdürebilmiştir.

O halde "iyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak üzere, insanların içinden çıkarılmış bir ümmet"in ancak böyle bir aydınlanmanın ışığını tutuşturabileceği aşikardır. Bu, "evrensel bir sorumluluk bilinci"yle gerek modern dönem öncesi, gerekse modern dönem sonrası ortaya çıkmış tüm cahili kavram, anlayış ve yapıların ötesinde, "putların alacakaranlığımdan azade olarak Kur'an vahyi ile doğrudan ve dinamik bir biçimde sahih ve sürekli eylemler ortaya koymak gayesiyle temas ve diyaloga geçmenin zaruretini ortaya koymaktadır.

Batılı politika babaları, uluslararası ilişkilerde ahlakın yerine çıkarı koyalı çok olmuştu. Değilse, yarım yüzyıl içinde 60 milyon insanın hayatına mal olan iki dünya savaşı çıkarmanın ahlaki izahı yapılabilir miydi?

4- Alison Edgley, "Chomsky and the State", Politics (1995) c.15, sy.3, s.155.

Laik söylem tepkisel olarak batı kültüründen gelen ve anlamları İslamcıların kavramlarından fazlaca da farklılık göstermeyen modern kavramlar kullanır. Seçkin bir zümre bu kavramları kullanır ve ardında da kültür çevrelerinde yaygınlık kazanır. Bu kavramlar başta Edebiyat ve Hukuk fakülteleri olmak üzere Üniversitelerde, basın-yayında, kültürel ve siyasi çevrelerde yaygın olarak kullanılan bir dil haline gelmiştir. Bu kavramlar genç kuşağın ilgisini çeken, içeride ve dışarıda diyaloga çağıran açık kavramlardır ve nispeten de evrenselliği ve genelliği içerir.

Akıl insanoğlunun mümeyyiz vasfı olduğuna göre, insanın olduğu her yerde, en ileri seviyede etkin olmak durumundadır. Aklın olmadığı yerde insanlıktan söz etmek mümkün değildir.

işte onu diyorum ben de... terketsinler.. biz milim şaşmayalım ama.

ac. Dini Miras

Klasik ilm-i kelam, "bilme" faaliyetini "tasavvurat" ve "tasdikat" diye ikiye ayırır. Bu ikisi arasındaki "ve" bağlacı aynı zamanda bir hiyerarşiye de işaret eder. Yani "tasavvurat" "tasdikat"tan önce gelir ve bu ikisi arasında bir mülazemet ilişkisi vardır.

Dinin -en azından- bir sosyal realite olduğunu göremeyenlerle, İslam?ın Batı standartlarının ilerisinde bir demokrasinin oluşmasına imkan sağlayacağını fark edemeyenler arasında, zihniyet olarak fazla bir fark olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Birisi din konusunda ön yargılıdır; diğeri, demokrasi ve laiklik konusunda ön yargılıdır. Ortak nokta, ön yargılı olmaktır.

Teşekkürler Kurmay

Eş'ari, Makalatu'l-İslamiyyin, thk. Helmut Ritter, Wiesbaden 1980, 140 ; Şehristani, el-Milel ve'n-Nihal, thk. Abdulemir Ali Mehna-Ali Hasan Faur, Beyrut 1990, I, 166-167.

Kasımi, Mehasinü't-Te'vil, Mısır 1959, XIII, 4853. R. Paret, kavramın ayetlerde belirlilik takısıyla ve takısız kullanılmasından ve Beyt?in Kur?an?da Kabe anlamında kullanılmasından hareketle Ehl-i Beyt?in Kabe?ye yönelerek ibadet eden kimseleri kapsadığını iddia etmekte ve ayete bu doğrultu da mana vermektedir. Bkz. Moshe Sharon,?Ahl al-Bayt- People of the House?, Jerusalem Studies in Arabic and Islam, VIII/2(1986), 179.

66- Modan Sarup, "An Introductory Guide to Post-Structuralism and Post modernism" (London 1988), s.150

ba. Dindarlık lık, bağnazlık veya lik değildir.

İşte bizim kültürel kökleştirme tabiriyle kastettiğimiz de budur. Modernizmin değerlerinin ve modernlik unsurlarının Arap toplumuna -yaklaşık bir yüzyıldan fazla bir süredir- mekanik bir tarzda ve herhangi bir kökleştirme olmaksızın nakledilmesi, bu unsurların Arap toplumundaki varlığı ve yerleşmesini dejenerasyon ve yozlaşma problemleriyle karşı karşıya bırakmıştır. Bu değerlerin kültür sistemimiz içinde yerleşmemiş olması, toplumlarımızın sıkıntısını çektiği bölünmeler ve parçalanmaların temel sebeplerinden olup, bu bölünme kendisini birtakım ikilemlerle ortaya koymaktadır: Şehirlilik ve göçebelik ikilemi, geleneksel ve modern ikilemi vb. Arap İslam toplumlarındaki temel kültürel, toplumsal, siyasi mesele bana göre işte bu ikilemdir: Bunu nasıl aşacağız?

O, Mekke?nin aristokrat kesiminin önde gelenlerinden biriydi. Mensubu olduğu Mahzum kabilesi de, Mekke ve civarında yerleşik kabileler arasında hasep ve nesep açısından?birinci sınıf? kabilelerden sayılıyordu. Kendisi, bugünkü karşılığını kullanırsak, uluslararası bir ihracatçı ve ithalatçıydı. Kışın Yemen?e, yazın Suriye?ye kervan kaldırırdı. Okuma yazma bilen ender Mekkelilerden biri olduğu gibi, Kureyş lehçesi dışındaki Arap lehçeleri yanında, Habeş ve Bizans diline de aşinaydı.

Şia'nın da, imamlara yüklediği karizma ve otorite konusunda, Sasani kültürden, eski gnostik kültürlerden, Eski Yunan Felsefesi'nden, Ortadoğu dinlerinden Yahudi ve Hristiyanlık'tan ve Hermetik kültürden büyük ölçüde etkilenmiş olduğu bir çok araştırmacı tarafından ortaya konulmuştur. Fazlurrahman'ın tespitleri konunun daha iyi anlaşılması açısından önemli olduğu için aynen aktarmak istiyoruz: " Şiilerin 8. ve 9. yüzyıllarda ortaya konulan ve daha sonra incelikle işlenen bu konudaki akideleri gerçekte İslam öncesi İranlıların krallık anlayışından mülhemdir. İslam öncesi İran'da kral kutsal telakki edilip, nitelikleri ne olursa olsu, kral olduğu anda onun, yeryüzünde "Tanrı'nın gölgesi" olduğu kabul edilirdi. İranlılar'ın bu ilahi kral fikrinde Şia bazı gnostik unsurları ilave etmiş gözükmektedir. Mesela İmam'ın yanılmaz sıfatını haiz nihai siyasi ve dini liderin alim-i mutlak olması gerektiği, eski İran düşüncelerinden değil, gnostik fikirler dünyasından gelmektedir."

Mezhepler zaten zanniyatta olur. Katiyatta mezhep olmaz. Zanniyatta insanlar arasında müsamahayı hakim kılmak mutlaka icab eder.

İslam düşüncesindeki farklı din anlayışlarını ya da din söylemlerini, belli bölge insanlarının veya belli etnik gruba mensup insanların belli bir mezhebi veya ideolojiyi benimsemelerini, insanlar arasındaki psikolojik tavır, tutum ve davranış farklılıklarından ve daha önce içinde yetiştikleri dini, kültürel, ictimai ve siyasi ortamdan tecrid ederek aydınlatmak mükün değildir. Çünkü İslam'ın ilk dönemlerinden itibaren oluşmaya başlayan, aşağıda ele alacağımız din söylemleri, beşeri, dini, toplumsal, politik, fikri, epistemolojik birer olgu olup asıl meşruiyetlerini, insanların psikolojik eğilimlerinden, içinde kurumsallaştıkları toplumun sosyal-politik ve kültürel yapısından ve dini kutsal metinlerinden almaktadır.

Kabile toplumunun bu genel yapısı hakkında geniş bilgi için bkz., Taha Akyol, Haricilik ve Şia, İstanbul 1988, 124 vd.

Modern insan, arkaik diye gördüğü birtakım inanç, adet, metin veya hakikat iddialarını bir daha yüzleşmemek üzere bilinç dışına fırlatırken, kaçınılmaz surette kendisini modernlik sendromu içinde bulmakta ve nihilistik bir ölüm veya yokluk canavarının pençesine kaptırmaktadır.

Ali Şeriati, yukarıda belirttiğimiz örnek toplum?u inşaa edecek örnek şahsiyetleri ortadan kaldıran ve yerine güdülen bir yığın oluşturan en önemli etkenin?istihmarcılık? olarak kavramlaştırdığı olgu olduğunu belirtmektedir.

Örnek olarak bugün bütün dünyada önemle ele alınan insan hakları meselesine bakalım. Bu konu her şeyden önce kültürel bir problemdir. Hatta en azından prensip olarak kültürel olanın iktisadi ve toplumsal olandan bağımsız olmasının bir örneğidir. Çünkü bugün kimse ferdin bugün bildiğimiz anlamıyla insan haklarından yararlanmasını onun ekonomik ve toplumsal durumuna bağlamamaktadır ki bu da insan haklarının evrenselliğine işaret eder. İnsan haklarının evrenselliği ne ekonomik ne de toplumsal durumla çatışır veya çelişir. Buna karşılık insan haklarının sadece batı medeniyetinin bir ürünü olduğu evrensel olarak dile getirildiğinde bu durum kültürel hususiyet ile çatışır.

Ayrıca peygamberin seçildiği kabileye, peygamber kendilerinden çıktı diye, ölümünden sonra siyasi veya siyasi olmayan makamları ellerinde tutma imtiyazı da verilmiş değildir. Hilafet ve hakimiyet meselesi, Seyyid Bey?in de ifade ettiği gibi, ? dini olmaktan ziyade dünyevi ve siyasi bir meseledir. Doğrudan doğruya milletin işidir. Onun içindir ki, nusus-i şeri?yye?de bu mesele hakkında tafsilat yokdur.?

PROF. DR. SÜLEYMAN SEYFİ ÖĞÜN

Örneğin?Termodinamiğin İkinci Kanunu? nun şumulu hakkında tereddütler ileri sürülmektedir artık:

yazıyı daha okumadım be kurmay... belki birazdan okuyabilirsem... düzgün bişeyler yazarız... müsaaden olursa...

Eski Yunan?dan beri Mantık felsefenin anasıdır. Tasavvur ise Mantığın anasıdır. Yani düşünce, disipliner anlamda da tasavvurla başlar. İslam felsefesinde de Muallim-i Sani Farabi?den itibaren Mantık ilminin ilk konusu tasavvur olmuştur.

Sünni siyaset anlayışının oluşum süreci ve konuyla ilgili delilleri incelendiğinde, bu nazariye ile ilgili şu önemli noktalar dikkat çekmektedir:

42. Şura, 38; 3. Al-i İmran,159.

En tüketici hayattır?

Aleviliği ve Kürt Aleviliğini temsil edenler Koçgiri ve Dersim?de direnmişlerdir. Kemalizme karşı ilk çıkışı yapan Koçgiri Alevileridir ve Kürdistan?da Kemalizme en son teslim olan Dersim Alevileridir?(Ali Dersimli, Zülfikar, Sayı 1, Haziran 1994, s.9).?Anadolu Aleviliği?nin bir?masal? olduğunu söyleyip, Aleviliğin aslının Ca?ferilik olduğunu iddia eden, Alevileri Ca?ferileştirmek isteyenler vardır (Bk. Teoman Şahin, Alevilere Söylenen Yalanlar-Bektaşilik Soruşturması 1, Ankara 1995).

Doğru düşünmek, insanı, olay ve olguları oldukları gibi görmek, fikirler ve olaylar arasındaki bağlantıları doğru tespit etmek, doğru açıklamak, doğru anlamak ve doğru yorumlamaktır. Normal sınırların ötesindeki korku, sevgi, bağımlılık, duyarsızlık, insanın doğru düşünmesini engelleyen hususların başında gelmektedir.

İslam?ın bir?savaşçılar dini? olduğuna ilişkin varsayımların, başta Max Weber olmak üzere, Batılı düşünürlerin iddialarından kaynaklandığını geçen haftaki yazımda dilegetirmiştim.

Türkiye'de iddia sahibi olan ve iddiasını bütün farklı iddialarla komplekssiz bir şekilde yüzleşmekten çekinmeksizin dillendirebilen derinlikli bir düşünür figürü olmadığı için fark edemediğimiz iki yakıcı gerçek var.

Harici zihniyete mensup bir dil kullanan neo-harici dinsel söylemin önüne geçmek için Ebu Hanife ve İmam-ı Matüridi gibi İslam bilginlerinin görüş ve düşüncelerine ağırlık vermek gerekir. Bu kelami söylem dini anlamada çoğulcu ve müsamahakar bir bakış açısı kazandırmaya hizmet edebilir. Ayrıca, Türk İlahiyatçılarının eserleri mutlaka Arapça ve İngilizceye tercüme edilmelidir.

Muhammed Abduh?u dışarıda tutarsak, her ne dense aşağıda bahsedeceğimiz son dönem çağdaş Müslüman düşünürler Eşari kelam ekolüne alternatif olarak hep Mutezileyi takdim ve takdir etmişlerdir.

İnsan, ruhunun sınırsız imkanlarının farkına vararak?kendi kendini gerçekleştirme? yolunda güçlü bir irade ortaya koyar. İşte bu?kendini aşma? ve beşerlikten insanlığa ulaşma çabasıdır.

Burada tekrar belirtelim ki, bu örnek İslam toplumu, kadını erkeğiyle bu ilahi övgünün muhatabıdır. Kadının bundaki hissesini unutmaya, görmemezlikten gelmeye imkan yoktur. Böyle zihniyet sahiplerine kapıyı kapatmak isteyen İlahi irade, son nazil olan sürelerden birisinde aynı hususlara şu şekilde işarette bulunmuştur:

konserve, dondurulmuş, fresh vs. ne olsa gider :)))

Ahmed b. Hanbel Müsned?inde, sahabeden Enes b. Malik?in ağzından şöyle bir nakilde bulunur: ?Birisi Bakara ve Alu İmran surelerini okur hale geldiği zaman, bizim gözümüze son derece büyük görünürdü?.

Sonraki dönemlerde sahih kabul edilen ve hadis kitaplarına giren "İmamlar Kureyştendir" rivayetine dayanarak, sünni alimlerin, hakimiyeti/hilafeti genel anlamda Kureyş'e tahsis ettiğini görmekteyiz.

2. Sosyo-Politik ve Kültürel Yapı

Hepsi olmasa da bazı devletler veya halifeler, halkın nazarında kendi itibarını artırmak için halkın Peygamber soyuna olan sevgisini istismar ederek onlara imtiyazlar tanıma yoluna gitmişlerdir. Aslında maksatları kendi iktidarlarına meşruiyyet kazandırmak olmuştur.

71. Tirmizi, İlm, bab: 16: Ebu Davud, Sünnet, bab: 5; İbn Mace, Mukaddime, bab: 6.

Birinici şıkta verilen gaybi haberlerin doğrudan kaynağı Yaratıcı olmakla beraber, peygamber vasıtasıyla ilk tebliğden sonraki nakli de artık ikinci şıkkın konusu olmaktadır. Yani, vahyin inzali, tebliğ ve tatbiki de artık tarihen tercübe edilmiş bir olaydır ve sonrakilere haber lerle ulaşmak zorundadır. Dolayısıyla bu şıkka giren haberlerin?sadık? olabilmesi için hem aslının geçek olması, hem de dürüst nakledilmiş olması gerekmektedir.

Minimalist gelenekçilik ise bir tereddüdün ürünü. Modernliğin sıkıntılarının ya da bu yoldaki şikayetlerin bir fonksiyonu olarak tezahür ediyor. Geleneğe en fazla sempatiyle bakanlar bile ondan ürkmekten kendisini alamıyor ve modernliğin kendisine bahşettiği bazı kazanımlardan asla vazgeçmek istemiyor.

Sizler ilahiyatçımısınız acaba?

Bu ayetlerde, Hz. Peygamber'in ev halkına ve soyuna hiç bir ayrıcalık tanınmamaktadır. Onun hanımlarıyla ilgili Kur'a'daki özel uyarılar ise, tamamen Hz. Muhammed'in İslam'ı getiren bir Peygamber olarak, kendisinin ve inananlar topluluğunu oluşturan müslümanların, hanımları dolayısıyla ayıplanmaması ve lekelenmemesi içindir. Bu sebeple, onun hanımlarından, diğer hanımlara göre daha dikkatli davranmaları ve sıradan birisi gibi davranmamaları istenmektedir.

Kim hakkında indiğiyle ilgili tartışmalı rivayetler bir yana, bu tür ayetler belirli bir şahsı değil, dünya durdukça varolacak olan bir tasavvur türünü tasvir ederler. Kur?an bu tasavvuru öyle ayrıntılı tasvir eder ki, insan karşılaştığı her yer ve zamanda onu teşhis etmekte zorlanmaz.

Mısır'a yerleşen Türkiye'deki yeni sistemle sorunu bulunan aydınlar içerisinde, Akif çok farklı ve belki de istisna bir kişilik olarak kendini göstermektedir. Hatta, bugün İslamcı aydın geçinen pekçok kişi, Akif'in bir asır önce vardığı sonuçların gerisindedir. Akif hem yeni sisteme İstiklal Marşı yazan hem de pekçok uygulamayı sindiremeyen bir kişi olarak kendisini göstermektedir.

e)Ehl-i Beyt'in Siyasal İstismarına Dair İki Örnek

Bu anlattıklarımızın özeti şudur: Eğer Peygamberimizin Allah?tan tebliğ edici ve müftü olarak buyurmuşsa, o tebliğ ettiği veya ifta ettiği şeye uymaya hiç kimseyi zorlamaz. Çünkü Peygamberimizin tebliği ve fetvası umumidir ve bütün Müslümanlara şamildir. Fakat Peygamberimizin kadı veya? İslam cemaatinin başkanı olarak hüküm vermişse-, bu iki sıfat idari sıfatlar olduğu için? bir kimsenin kaza ve imamet vazifelerini kendi kendine üzerine alması caiz değildir. Bilakis, bu iki vazifeyi deruhte etmesi için devletin iznini alması gerekmektedir.? (Tanci, M. T. İslam Mezhepleri Hakkında Düşünceler ve İslam Mezhepleri Tarihi Ders Notları, Çev.: Esa 42-44.

Celi, M. Ali, Çağdaş Haricilik Düşüncesi, , İstanbul, 1997.

Eleştiriye açık olmak, gelişebilmenin, zenginleşebilmenin ilk şartıdır. Ne var ki, bizim geleneğimizde eleştiri, daha çok olumsuzlukların ön plana çıkartılması şeklinde gerçekleşmektedir. Bu da, insanların eleştiriden hoşlanmalarını zorlaştırmaktadır.

İBADET: Sözlükte?abd? kökünden Arapçanın tarihsel kök ve komşu dilleri Aramice, Akkadça, İbranice, Süryanice, Habeşçe gibi Sami dillerinin hepsinde?yapmak, meydana getirmek, ortaya çıkarmak, çalışmak, üretmek? demektir.

Emekleriniz zai olmasın inşAllah...

Belirli bir yer ve zamanda yapılan, önceden belirlenmiş hareketlerden oluşan tapınma ile yeri ve zamanı olmayan, hayatın içinde canlı faaliyet olarak gerçekleşen ibadet arasındaki fark?

Bu zihniyet, reyle hüküm verme, tevile başvurma ve akıl yürütmeyi, kişiyi dalalete/sapıklığa ve fıska düşüren bidatcilerin silahı olarak kabul etmiştir. Kesin bilgi ifade eden ilim ve fıkıh, Hz. Muhammed'in getirdiği kitap ve hadis/sünnettir, re'y değildir. Re'y ise, kişisel zanna dayalıdır ve kesin/hakiki bilgi ifade etmez. Re'yle hüküm vermek bid'ate düşürür. Din'de böyle bir bilgiye, zorunlu olmadıkca müracat edilmez. Seleften bir grubun, yaptıkları teville küfre girme ve fasık olma ihtimali dolayısıyla Harici, Kaderi ve Şiilerden hadis rivayetini dahi yasakladığı söylenmektedir.

Bu rivayetler hakkında geniş bilgi için bkz. İbn Kesir, Tefsiru?l-Kur?ani?l-Azim, Muhammed İbrahim el-Benna ve arkadaşları, İstanbul 1985, VI, 406-412; Varol, 48-80.

Prof. Dr. MUSTAFA ÖZ

Burada tevil metni "orada öylece" bırakarak, çalkalamadan, sündürmeden aslına döndürmektir. Bu asıl ise metnin sahibinin kastıdır. Lafızdan ziyade kasıttan hareketle yapılacak bir tevil bizi metinden koparır gibi görünür ama kasta bağlar. Bunun sonucunda ortaya çıkacak olan da statik şeriattan ziyade dinamik şeriattır.

Bununla birlikte insan tabiatında bulunan tepkisel, akılcı, gelenekçi, mehdici/radical, sezgici tipolojiler, sosyal ve dini hayata da yansıyarak, daha üst düzeyde, belli fikirler veya şahıslar etrafında toplanılmasına, fırka, mezhep, tarikat ve cemaatlerin oluşmasına sebep olabilmiştir. Yalnız insanların içinde yaşadıkları dini, siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel yapı, bu tipolojilerden birisinin veya bir kaçının dini hayatta ve din söylemlerinde daha fazla ön plana çıkmasını, birbiriyle mücadele sonucu yer değiştirmesini doğurabilir. Hatta birkaç zihniyetin tesirinde, yukarıda ele almadığımız tamamen eklektik söylemler de geliştirilmiş olabilir.

1. Bilenler ve bildiğini bilenler, yani hem bilgi sahibiolup bildiklerinin farkında olanlar. Ona göre bunlargerçek bilginlerdir. Onlara uymak gerekir.

bir deyim ya da sembolik ifade söylendiği dili konuşanlarca problem teşkil etmez iken, aynı sembolik ve ya mecaziifadeleri başka dile çevirirken anlam komediye dönüşebiliyor.

Bir konuyu iyi anlayabilmek için, öncelikle, zihnin, o konuyu doğru anlayacak şekilde donatılması, ya da, konuyu doğru anlamaya hazır hale gelmesi gerekmektedir. Bunun adı, doğru düşünmeyi bilmektir. İnsanların yanıldıkları noktalardan birisi, doğru düşünmeyi bilip- bilmedikleridir. Herkes, doğal olarak, -doğru düşünmenin ne olduğunu düşünmeden- doğru düşündüğünü düşünür. Oysa, insanoğlunun önyargıları vardır; zaman zaman, bazı olay ve olguları, işine geldiği şekilde anlama ve değerlendirme gibi kötü bir alışkanlığa sürüklenebilmektedir. Bazen, çıkarlar insanın doğru düşünmesini engellemektedir. Bazen de sosyal baskı insanı miyoplaştırabilmekte, hatta körleştirebilmektedir.

tabı derslerde bu adamların makalelerını kıtaplarını sunan fıkrı acılımlar saglayan hocalarımız dan Allah razı olsun..

İslamcılar geleneksel, kültürel kadim lafızları kullanıyorlar. Bu lafızlar ilk yedi asır içerisinde doğan, oluşan gelişen ve kemale eren ancak son yedi asır boyunca hiçbir değişime, gelişime, yenilenime uğramaksızın gelen İslami ilimlerin kullandığı sözcüklerdir. İman, küfür, şirk gibi bu lafızları ancak Ezher kolejlerinde, ilahiyat fakültelerinde ihtisas yapmış hocalar ve din alimleri anlayabiliyor.

a. Osmanlı Devleti?nden Devraldığımız Mirasla İlgili Hesaplaşma Yapılmamış ve Defterler Henüz Kapanmamıştır

Onlar, yeni ve yapay bir tarihin inşası için üretilen kırtas olayı, sakaleyn hadisi, Gadir Hum ve daha pek çok rivayetlerle Hz. Ali'nin vasi olduğu, ondan sonra da babadan oğula geçerek 12 imam'da devam ettiği şeklinde bir İmamet nazariyesi geliştirdiler.

"Tek Boyutlu İnsan" adlı eserinde Marcuse, çağdaş toplumun entellektüel ve maddi olarak daha önceki dönemlerle mukayese edilemeyecek kadar gelişmiş olduğunu; bunun ise, toplumsal yapının birey üzerindeki etkisinin daha önceyle mukayese kabul etmez derecede büyük olduğu anlamına geldiğini belirtmekte ve şöyle demektedir: "Bizim toplumumuz kendisini merkeze uzak güçlerden, terörden ziyade teknoloji ile onları işgal ederek ayırmaktadır. Bunu da yok edici bir tatminkarlık duygusu vermek ve yaşama standartlarını arttırmak gibi ikili bir temelde gerçekleştirmektedir.

Küfür sözcüğünün kök anlamının?örtmek? olması da bunu açıklayıcı mahiyettedir. O bir örtüdür. Küfür örtüsünü vicdanının üzerine örten, fıtratın aktif hali olan vicdanın sesini bastırmış olur.

hocam kaynaklarını yada yazarınıda yazın lütfen.

Müslümanlık da böyle... Ahkam kesmekle, Kur'an'a medhiyeler düzmekle, bağırıp çağırmakla olmaz. Müslümanlığın er meydanı hayattır. Aslında tüm yeryüzüdür. Evindir, çalıştığın işyeridir, çarşılardır, pazarlardır, camilerdir. Parklar, bahçeler, kahveler, salonlardır. Yiğitlik buralarda müslümanlık buralarda gösterilir.

Her türlü bilimsel gelişmenin ve ilerlemenin temelinde yatan?eleştirel yaklaşım biçimi?nin toplumda yer tutması engellenmiş; başta gelenek olmak üzere, her şeyin tabulaştırılması kolaylaşmıştır.

1. Tuğrul Beğ'in veziri Amidu'l-Mülk Kundüri'nin tesiriyle camilerde, minberlerde Eş'ariler lanetlenmiş, Hanefiler ile Şafiiler birbirine düşmüş, kavgalar olmuş, kargaşa ve fitne Horasan, Şam Hicaz ve Irak'a yayılmış, Kuşeyri, İmamu'l-Harameyn, İbn Muvaffak gibi zevata eziyet edilmiş, hapis ve nefyedilmişler, memleketi terketmek mecburiyetinde kalmışlardır.

Diğer taraftan, Türkiye?nin sorunlarından çıkar sağlayan, isteyerek ya da istemeyerek çözüm arayışlarının önünü tıkayan, içte ve dışta birtakım güç odakları vardır. Bu güç odakları, kendi amaçları ve çıkarları doğrultusunda, en çok?din olgusu?nu ve laikliği acımasızca kullanmaktadırlar. Bu odaklar, değişimden ve yeniden yapılanmaktan korkmaktadırlar.

70- Ricardo Blaug, a. g. m., s.55-56

İslam, gizlisi, saklısı olmayan şeffaf bir dindir. Ana kaynağı Kur?an, gözler önündedir. Vahyin dışındaki her türlü bilgi, her türlü dini oluşum beşeri olup, her türlü tahlile ve tenkide sonuna kadar açık olmak durumundadır. Mezhepler, tarikat ve benzerleri de beşeri oluşumlardır; asla İslam dini ile özdeşleştirilemez. Öyleyse, bir kimsenin Müslüman olup olmaması, kendi özgür iradesi ile vereceği karara bağlıdır. İslam?ın Tevhid, Nübüvvet ve Ahiret gibi temel inanç ilkelerine kendi özgür iradesi ile inanan ve Müslüman olduğunu söyleyen bir kimseye, hiç kimsenin sen hangi mezheptensin, sen nasıl Müslümansın gibi sorular sorma hakkı yoktur. Kur'an, insanların ne Müslüman olma konusunda, ne de İslam'ı yaşama konusunda zorlanamayacağını çok açık bil dille şöyle belirtmektedir:

En sonunda sırtını döndü ve küstahça böbürlenerek dedi ki:

KUR'AN'A BAKTIN MI HİÇ? ACABA NASIL GÖRÜNÜYORSUN ONDA?

Dolayısıyla bütün müminler eşit derecede birbirinin dostu ve velisidir; hiç bir soya, haneye, mezhebe veya tarikata mensup kişi, dost edinmede her hangi bir önceliğe sahip değildir: " Mümin erkeklerle mümin kadınlar da birbirlerinin velileridir. Onlar iyiliği emreder, kötülükten alıkorlar, namazı dosdoğru kılarlar, zekatı verirler, Allah ve Resulüne itaat ederler. İşte onlara Allah rahmet edecektir. Şüphesiz Allah aziz, hikmet sahibidir. " Bununla birlikte Allah dışındakileri sevmek ve onları dost edinmek şarttır, ancak bu imanın şartı değildir. Kişileri sevip sevmemek iman şartı haline getirildiği zaman onların ilahlaştırılması ve onlar üzerinden siyaset yapılması tehlikesiyle karşı karşıya kalınılabilir.

Osmanlı İmparatorluğu?nun duraklama dönemine girmesi, Batı?nın yavaş yavaş kendi?OrtaÇağ?ının karanlıklarını yırtmaya başlaması anlamına gelmektedir. Rönesans, Reform, Aydınlanma, Sanayi Devrimi, Fransa İhtilali, Batı Medeniyeti?nin teşekkül sürecindeki önemli köşe taşlarıdır.

kurmay için güncel.

Bu durumun baştakilere karşı gelişen sapkın ve hastalıklı bağlanış olduğunu söyleyen Kalyoncu, böylelikle toplumu hayatın gerçeklerinden kopartıp, hezeyanlar ve hayaller içinde miskinler topluluğu haline getirdiğini vurgulamaktadır. Kurtarıcılık sendromuna dikkatleri çeken yazar, özellikle mehdilik düşüncesinin doğu toplumlarında bu sendromun neticesi olduğunu belirtmektedir. Mehdiliği tarihsel süreç içinde inceleyen kitap, Keşf metodu başlığı altında liderlerin bilgi kaynaklarının nasıl sorgulanamaz, belirsiz bir zemine dayandırıldığını çözümlemekte.

Bunun için Allah kendi dinine, kimsenin kendi tekeline alamadığı ve alamayacağı, gerçeğin ta kendisi olan din , diğerlerine de gerçeklikten kopmuş, bir takım sınıfların, kavimlerin, kişilerin, bölgelerin vs. tekeline girmiş, kuruntularının ifadesi haline gelmiş diğer bütün dinler dediğini görüyoruz (Tevbe; 9/33).

Bu işe ehil olanlar bile, ?Hoşafın yağı kesildi!? diye ortalığı velveleye verip kazan kaldırmak için bahane kollayanların şerrinden yaka silkip, ?Hoşafınızın yağı bol olsun çelebiler? diye beddua ederek kuşe-i uzlete çekilirler. ?Selamet der kenarest? evradını virdi zeban eyleyerek hüzzam makamında susar.

Aydmlanma'nın "doğru", "akıl" ve "açıklama" kavramlarına şiddetle karşı çıkan ve eleştiren postmodern düşüncenin en önemli simalarından Jean-François Lyotard, Postmodern Durum [Postmodern Condition) adlı ünlü eserinde temel iddia olarak Aydınlanma'dan bu yana bilimsel araştırmayı düzenleyen geleneksel "meta-narrative"lerin köhnemiş ve modası geçmiş olduklarını öne sürmekte, hümanizmin eskimiş ve modadan kalkmış olduğunu ilan etmektedir60.

Bu kök manalarından hareketle taassub: "ilmi, dini ve akli olmayan amillerin tesiri altında bir görüş, kanaat veya tarafa sımsıkı bağlanmak, gerektiği halde ayrılmamak" mefhumunu anlatmak için kullanılmaktadır.

İmamın Nasutiliği ve Lahutiliğini dahi tartışanlar olmuştur. Ayrıca Mehdi inancına inanmış topuluklar, müslümanların problemlerinin çözümünü onun gelişine ertelemişler, ya da gözü açık bazı kimseler kendisini mehdi ilan ederek yetki ve iktidarı ele geçirmeye çalışmışlarıdır.

Devletin, "kompleks güçler hiyerarşisinin soyut olarak merkezileşmesi" şeklindeki fark edilebilir bir biçimde modern anlamda kullanılışı ilk olarak 1530'larda gerçekleşmiştir. Bu terminolojik değişim, modern toplumların önemli politik aygıtlarının ortaya çıkmaya başlayan özelliklerine dikkat çekmesi bakımından oldukça önemli olmakla birlikte; "devlet söylemi" olmadığı için, 16. yüzyıl öncesi toplumlarda devlet yapılarının olmadığını göstermediği gibi, modern devletin de birdenbire biçimsel ve kurumsal karakterine kavuştuğu ve bunların değişmez, ya da fonksiyon olarak belirlenmiş hale geldiği düşüncesine sevketmemelidir5.

Göz olmaksızın ışığın, ışık olmaksızın gözün eşyayı görmemize yeterli olamayacağı aşikardır. Bir kimse? Eşyayı görmemizde göz ile ışık çelişirse hangisini tercih edelim? diye bir soru ortaya atsa herhalde çok abes buluruz. Hemen? Gözle ışık nasıl çelişebilir ki? Bunlar hiçbir zaman çelişmeyeceği gibi herhangi birinin yokluğu da diğerini -görme konusunda- fonksiyonsuz bırakır. Bunlar birbirinin lazımı - melzumu şeylerdir. Ancak göz bozuklukları veya ışık yetersizlikleri sözkonusu edilebilir ki bunların da çelişkisiyle ilgisi yoktur.? gibi bir karşılık verebiliriz.

Muhafazakar, muhafaza kökünden gelmektedir. Batı dillerinde muhafazakar, conservative sözcüğüyle ifade edilir. Siyasi bir kavram olarak Batı dillerinde ve literatüründe kullanılması 19. yüzyılın başlarına rastlar. Bu dönemlerde kavram, kanundan yana olanları, mevcut siyasi düzeni savunanları tavsif etmek için kullanılıyordu. Zamanla, Marksist terminolojiye aşağılayıcı bir kavram olarak adapte edilmiş, ?gericilik? anlamında kullanılır olmuştur.

B. Mezhebe uymayan sahih hadisleri tenkid ve reddetmek: Meşhur ve sahih hadis kitaplarının mukallid fıkıhçılar tarafından yapılan bazı şerhlerinde76 bunun zengin örnekleri vardır. Bu gibi şarihler, kendi mezheplerine uyan hadisleri -zayıf da olsa- takviyeye; mezhebine uymayan hadisleri ise -sahih de olsa- za'fını isbata gayret etmişler, üzücü taassup örnekleri vermişlerdir.77

Bu ihtilaflardan birincisi metod farklılığından kaynaklanmaktadır. İslamcılar dogmatik yöntemi kullanıyor. Bu yöntem, literaldir ve nass?tan olguya doğru hareket eder, mutlak hakikati cüz'i olguya tatbik etmek için nassın lafzından alır.

Tasavvuru yamuk olanın ne hükmü, ne aklı, ne eylemi doğru olur. Tasavvur başlama noktasıdır. Başlama noktasında sapma açısı ne kadar küçük olursa olsun, yol aldıkça büyür. İşte bu nedenle vahiy muhatabın tasavvurunu yeniden inşa eder. Her eylem bir hükmün sonucudur, her hüküm ise bir akıl yürütmenin. Her akıl yürütme tarzı koordinatlarını kavramlardan alır. Kavramlar yanlış tasavvur edilmişse, akla yanlış koordinat verir. Ve sonuçta tasavvuratı yamuk olanın ne tasdikatı doğru olur, ne eylemleri.

- İnsanın din üzerine konuşabilmesi için taşıması gereken asgari şartlar nelerdir?

Hatta Abbas ve diğerlerinin, ona, başkaları kadar senin de hakkın diyerek kışkırtmalarına rağmen, o bunları dinlememiş ve halk tarafında seçilmiş bu insanlara itaat edilmesini istemiştir. Kendisi de daima bu insanlara dini, siyasi ve diğer konularda yardımcı olmaktan geri durmamıştır.

Ön yargılı olmak, eleştiriden korkmak ve kaçmak, değişimi algılayamamak, değişmemek için bilinçsizce direnmek, çelişkileri görememek bir zihniyet sorunudur. Bu çarpık zihniyete sahip olan insanın, Müslüman, Hıristiyan, dinli, dinsiz, laik, laiklik karşıtı olması fazla bir şey değiştirmez.

İhya çağlarının temel referansları ise "Kur'an, sünnet, icma ve kıyas" diye Şafii tarafından doktrine edilen ve edille-i erbaa diye bilinen formülasyondu?

Minder dışında el çırpar peşrev çeker de, nedendir bilinmez bir türlü güreş tutmaz. Bilmez mi ki minder etrafında dolanmakla pehlivan olunmaz. Hele pehlivanların medhiyesini yapmakla... Pehlivanın pehlivanlığının, çayırda veya minderde belli olacağını hepimiz biliriz aslında. Ermeydanına çıkılır, güreş tutulur, el-alem herkes görür kimmiş gerçek pehlivan.

Sayın Cabiri'nin önerdiği gibi sadece İbni Rüşd, Şatıbi ve İbni Haldun ile yetinemeyiz. Hiçbir alimin veya ekolün mutlak takipçisi veya reddecisi olmamalıyız. Bunların yarısıra İbni Sina, Molla Sadra, İbni Arabi, Sühreverdi vs. lazımdır. Biz artık inşa çağında yaşıyoruz. İhya çağlarının mantığı ile hareket edemeyiz. Yani bunların birbirine baktığı yerden bakamayız. İbni Teymiye'nin baktığı yerden İbni Arabiye bakamayacağımz gibi, İbni Arabi'nin baktığı yerden de İbni Teymiye'ye bakamayız. Bunlar kendi zamanlarında birbirini tekfir etmiş olabilirler fakat bunların hepsi Müslümandır. Tarihteki gerilimleri günümüze taşımanın bir manası yoktur.

Bunun aksine, şeriatın makasıda dayalı olarak bina edilmesi, düşüncenin daima ileri doğru, hedefe ve gayeye yönelmesini sağlayacaktır. Bu durum da içtihat için daha geniş bir alan açacak, şeriatın ruhunun ve hedeflerinin günümüz hayatının ve geleceğin ortaya çıkardığı yeni durumlara daha rahat tatbik edilme imkanlarını sağlayacaktır.

İmamiyye'nin Hadis anlayışı konusunda geniş bilgi için bkz. Cemal Sofoğlu, Şia'nın Hadis Anlayışı, Ankara 1977 .

İhya çağı ise diriltme, canlanma, canlandırma anlamında olup İslam tarihi açısından Hz. Peygamberin vefatıyla birlikte başlayan çağları ifade eder. İhya çağında artık peygamber öldüğü için ibda durmuştur.

yazı sansüre uğrayınca bazı anlatımları ve değinmek istediklerinde eksiklik olmuş. ama yinede okunması gereken bir yazı..

Bugün din hakkında malumatımız eskiye oranla artmıştır, ancak dini manada ilim, Hz. Peygamberin ifadesiyle inkıbaz halindedir. Araştırmacılarımız, yazarlarımız, ilahiyatçılarımız, akademisyenlerimiz çoğalmıştır fakat?alimlerimiz?azalmıştır.

Üçüncüsü, Ehl-i Sünnet?in, teşekkülünden sonra daha önceki siyasi uygulamalara nasıl baktığı ve bunlar üzerinden nasıl bir siyaset teolojisi ürettiğini analiz etmektir. Ben, bu makalede, Eşarilik ve Maturidilik olarak bilinen iki önemli Sünni kelam ekolünün, geçmiş siyasi tecrübeye bakışlarını, bu tecrübeden hareketle nasıl ortak bir siyaset tasavvuru geliştirmeye çalıştıklarını ve hakimiyetin kaynağı sorununa nasıl baktıklarını tespit etmeye çalışacağım.

yoooo saldırı ve sadızm uygun dusmez tadı bozulur... sımdı ıs done dolasır tatlı su mucahıdlerıne gelır :))) ... buraya karısmasın o muhabbetler baska sayfada olsun

TAM ZAMANINDA... biz de onu şey ediyorduk:))şiiler de kardeşimiz, ama mezheplerini terkederlerse diyorduk nasuhla:))))))))

İbn Hişam, I,125; Ezraki, Ahbaru Mekke, thk. Rüşdi es-Salih Melhes, Mekke 1983, I, 107.

Hicri III. asrın sonları ve IV. asrın başlarında nispeten kendi bilginleri bir önceki alimlerle mukayese edilerek eleştiriye tabi tutuldu. Bilhassa bilgi-ahlak ilişkisi açısından alimleri veya alimliği değerlendiren bir literatür oluşmaya başladı.

Çünkü hakikat değil imaj üzerine kurulmuştur. Bir şeyin imajı o şeyin gerçeğinin önüne geçmiş, tüm sermaye vitrine yatırılmış, eşyanın markası işlevinin önüne geçmiştir.

Sorun, yalnızca tefrik kabiliyetinin yitirilmesiyle sınırlı değildir; aynı zamanda, tevhid fikrinin yitirilmesiyle de doğrudan irtibatlıdır. Tevhid fikrinin olmadığı bir yerde, tefrik kabiliyetinin vücut bulabilmesinden sözedebilmek çok zordur.

Liderler?e Tapınma Psikolojisini Aşmanın Yolu Nedir?

Yukarıda da görüldüğü gibi, Burhan, Beyan ve İrfan ekolleriyle birlikte İslam bilgi sistemlerinin hemen tamamı, lafızlar ve mantıksal delaletlerinin başlığını oluşturan tasavvura, bilgi sofrasında baş köşeyi verirler. Bunun nedeni, tasavvurda oluşan lafızların, medlullerine ne derece delalet ettikleri tartışmasıdır.

İşte yanlış tasavvurun en vahim sonucu da budur. Yani, yanlış sadece tasavvurda kalmıyor, dolayısıyla, yalnızca sahibinin zarar görmesiyle sonuçlanmıyor. Aynı zamanda eşyanın da zarar görmesi anlamına geliyor. İnsanın eşyaya müdahale yeteneğine sahip bir varlık olması, yani inşa ve imha eden bir varlık olması, yanlış tasavvuru potansiyel bir?zulüm? haline dönüştürüyor; yani sahibine, ?eşyayı yerinden etme? cürmüne yardım ve yataklık suçu işletiyor.

Montgomary Watt, İslam Düşüncesinin Teşekkül Devri, çev. Ethem Ruhi Fıglalı, Ankara 1981, 37.

Bütün işler, o işi en iyi bilen ehil ellere verilmelidir (Nisa, 58).

molla can hüseyinin tabiriyle "kafa konforunu bozan" bir displin taabi... benim hobimdi bisıralar. sonra işim olunca bende eskisi kadar haz almamaya başladıım...

Türkiye?de, her toplumda olduğu gibi, insanların bir kısmı, diğer insanlara göre daha dindardır. Bu tarihin her döneminde, hemen her toplumda kendisini gösteren bir durumdur. Ancak, Türkiye?nin, özellikle Cumhuriyet?in ilanından sonra, kendine özgü ilginç bir süreçten geçtiği dikkat çekmektedir. ?Tanzimat?tan itibaren Osmanlı aydınları, yavaş yavaş iki kampa ayrılarak İslam?ı tartışmaya başladılar. Birinci kesim, ?Osmanlı toplumunun bir bütün olarak her şeyiyle geleneksel yapısını bırakıp Batı?yı aynen kopya etmesinin, gerilikten kurtulmanın tek çıkar yolu olduğunu savunanlardan , diğeri ise, ?suçun İslam?da değil, Müslümanlarda, daha doğrusu onların İslam?ı anlama ve yaşama biçimlerinde olduğunu ileri süren ve genellikle İslam?ın özüne dönüşü savunmakta olan Selefiyeci perspektifi benimseyenlerden oluşuyordu. . Bu tartışmalar, çok iyi bilindiği üzere, özellikle Meşrutiyet döneminde -bugünküyle kıyas kabul etmeyecek kadar yüksek bir fikir düzeyinde- sürdürülerek hızlandı ve Cumhuriyet dönemine kadar geldi.

Bu yöntemin fıkıh ilmini daralttığını ve öğrenciyi nakilciliğe sevk ettiğini düşünüyorum. Kıyas, mukarenetu'l-fıkh, usulu'l-fıkh, sarf, nahiv gibi temel ilimler gerektiği gibi islenmiyor ya da islenmedi benim 5 senelik üniversite geçmişimde. Bu konuda hiçbir hocamı asla

huseyn allah senden de ondan da razı olsun.. en son -hadıs dırayet rıvayet - muthıs bı dosyam oldu.. hele daha once okuyup da sımdılerde elımden cıkan ları da arayıp buldum copyledım.. cillop gibi bi arşivim oldu valla...

Nasıl olur da sevabımıza güveniriz şu halde? Hele de ucundan kıyısından tüketilebilecek kadar garanti sanmakla yeni bir kötülük ürettiğimizi bile bilmeyecek kadar gafilsek, nerede sermayemiz, nerede biriktirdiklerimiz?

O, Hz. Peygamber'den başlayarak Haşimi soyundan olan ve müslüman olduktan sonra büyük kahramanlıklar gösteren Hamza, Cafer, Hz. Ali, Hasan, Hüseyin, Muhammed b. el-Hanefiyye ve Abbas'ı övgüler yağdırmakta, Hz. Ali'nin vasiliği, bu konuda delil olarak ileri sürülen Gadir Humm olayı, Hasan'ın vasi'nin vasisi olduğu, Hz. Peygamber'e yakınlık ve onun Ehl-i Beyt'i olmanın faziletlerini sıralamakta ve bunları Kur'an ayetleriyle desteklemektedir.

TERCÜBE VE MÜŞAHEDE

Modernizm ve Modernite kavramlarının Müslüman coğrfyda ortaya konan eserlerde yoğunlukla kullanıldığını ve kullananların çeşitliliği oranında bir anlam kargaşası yaşandığını görmekteyiz. Bazı Müslüman düşünürler Moderniteyi "çağdaşlık" anlamında kullanırken ve cins isim anlamı yüklerken bugüne dair yeni ortaya çıkan sorunlara yeni cevaplar verme, gelenekten kopmadan ama bu ortak birikime katkı sağlayarak tarihsel sürekliliği dondurmamak olarak algılamaktadırlar. Moderniteyi Batı dillerindeki genel kullanımıyla kullanan bu yaklaşım tarzı çağdaş olmak, tecdid ehli olmak anlamında " modernite" kavramını kullanmaktadırlar. "İslam Modernizmi" terkibi de bu anlamlandırma temel alınarak olumlanmakta ve kullanılagelmekte hatta bu olumlamaya tarihsel bir kök bulma amacıyla Cemaleddin Afgani Muhammed Abduh ve Reşid Rıza çizgisini İslam modernizmin ilk halkası olarak tanıtmaktadırlar. Bu yaklaşım sahiplerinin Modernizme yükledikleri bu masumane anlamlandırma Aydınlanma ile başlayıp Sanayi devrimi ile devam eden felsefi dayanakları ve kendi çerçevesinde bir meşruiyet zemini bulunan Avrupa merkezli bir dünya görüşünün adı olan "Modernizm" kavramının hoyratça kullanımından başka bir şey değildir. Modernizme olumsuz en azından temkinli yaklaşan Müslüman düşünürler ise kavramların ifade ettikleri özgünlüklere dikkat çekmişlerdir. Hiçbir kavram doğduğu kültürel havza ve ifade ettiği tarihsel anlam göz ardı edilerek başka anlamlar yüklenerek kullanılamaz. Kullanıldığında ortaya çıkacak sonuç anlam kargaşasından başka bir şey olmayacaktır. İşte bu gerçeğe işaretle Ali Şeriati Seyyid Kutub Muhammed el Behiy Muhammed Gazali gibi şahsiyetler İslami ıslah ve tecdid sorumluluğunun Modernizm gibi bize ait olmayan ve sorunlu bir kavramla karıştırılmaması gerektiğine dikkat çekmişlerdir. Şeriati'nin İslami bir kavram olarak "Medeniyet"i öne çıkartması ve buna karşın Modernizmin eleştirisini yapması örnek bir tavırdır. İslami ıslah ve tecdid çabalarına karşı çıkan kimi çevrelerin adaletsiz bir toptancılık ile Modernistlerle Islahatçıları aynıymış gibi göstermeye çalışmaları da kavram kargaşasını daha da büyütmektedir. Hind-Alt kıtasında okullaşan ve ideolojik anlamda Modernizmi içselleştiren Sir Seyyid Ahmed Han ve Mısırlı Hasan Hanefi gibi düşünürlerin temsil ettikleri modernist duruş ile Abduh ile başlayan ıslahat çabaları birbirine karıştırılmamalıdır.

DOĞRU HABER

?Hatırlama ve hatırlatma? anlamına gelen zikr kavramının tüm vahiylerin ortak vasfı olması bu yüzdendir. Hatırlama, zihinsel bir?öze dönüş?tür. Bu öz, elbette fıtrattır. Zira, unutulan bir şey hatırlanır. İşte bu nedenle hatırlamayı engelleyen şey küfür olarak adlandırılmıştır.

Bu inşa sayesindedir ki Hz. Peygamber, başta insan, olay ve kainat olmak üzere tüm varlığı Allah adına/adıyla okunacak birer kitap telakki edecek ve kendisine verilen koordinatlarla bu kitapları doğru bir okumaya tabi tutacaktır. Bu okuma sayesinde dağa taşa bir canlı gibi muamele edip?Uhud bir dağdır, fakat biz onu severiz, o bizi sever? (Tirmizi, Menakıb 50.58) diyecek. Bu okuma sayesinde yağan yağmurun altına elbisesini yayıp, ne yaptığını soranlara?Onun Allah ile sözleşmesi benden daha yeni? cevabını verebilecek. Ebu Zer?in bir sorusu üzerine, varlığın Allah?ın koyduğu yasaya kayıtsız şartsız itaat ettiğini kastederek, batan güneşin?secde ettiğini? söyleyecek.

?Bana göre? diye başlayan cümleleri çok seven insanların eliyle?tanımlanan? bu sanal hayatın harcı, onu inşa eden insanların zaafları, çirkinlikleri, eğilimleri, günahları, korkuları, nefretleri, tutkularıyla karılır.

Ethem Ruhi Fığlalı, Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, VIII. baskı, İstanbul 1996, 96.

Hepisinden iyice

Öyleki Sünni alimler, Emevi ve Abbasi iktidarına karşı ortak bir tavır dahi geliştirememişlerdir. Kimileri onları meşru sayarken kimileri gayri meşru saymıştır. Taftazani (792/1389) , Celalüdddin Devvani (908/1502) , Sadruşşeria es-Sani (747/1346) , İbn Teymiyye (728/1328) gibi sonraki dönem Sünni alimlerin siyaset/hilafet konusunda getirdikleri Hilafet-i Hakiki ve Hilafet-i Suri ya da Hilafet-i Nübüvvet ve Hilafet-i Ümmet şeklindeki yeni ayrımlar ise, meseleyi çözmeye yetmemiştir.

Türkiye?de din, laiklik, demokrasi gibi konularda, ileri seviyede bir kavram kargaşası yaşanmaktadır. Bu durum, zaman zaman, dindar insanı, devlet düşmanlığı gibi, düşünülmemesi gereken uç noktaya doğru sürüklemekte; laiklik konusunda özel hassasiyeti olan kimseleri de, din düşmanlığı çizgisine doğru çekmektedir. Türkiye?de, temeli olmayan suni gerilimler ortaya çıkmaktadır. Bizler -sağcı, solcu, dindar, dinsiz, laik, laikçi, kim olursak olalım-, Türk bayrağının dalgalandığı Türkiye?de, bir arada yaşamak zorundayız. Öyleyse, birbirimize katlanmayı, birbirimizi anlamayı bir an önce öğrenmeliyiz. Bizim, sorunumuz, doğrudan zihniyetle ilgilidir.

Bir kimsenin -başka türlü düşünenlere- cephe almadan onlara fasık, sapık, kafir demeden kendi kanaat, mezhep ve meşrebinde sebat etmesi muhafazakarlıktır ve zararlı değildir. Dinin kesin olarak ortak hükümleri; yani zarurat-ı diniyye ve kat'i ahkam üzerinde sebat ise dini salabet, sağlam dindarlık, memduh bir davranıştır. Kötü ve zararlı olan, ictihadi ve zanni hükümlerde taassuptur; bunlarda kendisi gibi düşünmeyenlere cephe almaktır.

Son olarak, İranlı düşünür Ali Şeriati'yi belirtebiliriz. Türk okuyucusunun ilk defa Cemil Meriç vasıtasıyla tanıdığı Şeriati de Şah dönemi İranında rejim muhalifi bir aydın olarak, ajanlar tarafından öldürülmüştür. İran devrimini alevlendiren bu zatın da kitap ve sohbetlerinin pek çoğu çevrilmiştir.

pek tatmin edici bir cevap değil ama fazla kurcalamayayım. neyse biz sizden öğrenmeye devam edelim.

Bu eksiklik / mahrumiyet, bütün kesimlerde müştereken varolan bir başka fenomenin zuhur etmesini de icbar ediyor. O da şu: Gerçekte, Türkiye'deki bütün kesimler, şimdi'de, bugün'de, bu zaman'da, bu çağ'da yaşamıyor. Geçmişte yaşıyor. Neredeyse bir buçuk asırdır, aynı sorunlar etrafında debelenip duruyoruz ve tarih algısının sığlığı, romantikliği, kaçınılmaz olarak zihnimizi körleştirdiği, dondurduğu için, her yeni gün aynı sorunların ateşli yandaşları veya karşıtları rollerini oynamaya kolaylıkla kışkırtılıyoruz. Böyle yapmakla, aslında kendimizi, tarih'e hapsettiğimizi, üstelik de olmayan bir tarihin köleleri haline getirdiğimizi göremiyoruz bile.

Peki, bütün bu saldırılara karşı ne yapmalı?

La ilahe, özeleştiri, vazgeçme beyanı, af dileme, yani istiğfardır. İllallah, özgüven, teslimiyet beyanı, doğruya yöneliş, yani tevbedir.

Bugün, İmam Hatip Liselerinin de birtakım sorunları vardır. Bu okulların amacının ve programının yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Daha da ötesi, halkın ilgisinin?dini bilen nesil? arzusundan kaynaklandığı göz önüne alınarak, bu beklentinin bu okulların dışında da gerçekleşmesi sağlanmalıdır.

Sevim, 56.

Çağı tanımak ve çağa müdahale etmek için Hz. Peygamber'i tanımak ve peygamberi soluğu ve sözü yeniden hatırlamak ve hatırlatmak zorundayız.

İşte bu nedenledir ki, Doğu'da Çin'e, Batı'da da Endülüs'e / İspanya'ya kadar uzanabildiği için, bütün tarihçiler tarafından gerçek anlamda ilk küresel tecrübe olarak kabul edilen İslam medeniyeti tecrübesi, Hıristiyan, Yahudi, İslam, Hindu, Budist, Zerdüşt vs gibi bütün farklı dini geleneklerin ya da türlü felsefe veya din-dışı inanış biçimlerinin hem kendileri olarak varolabildikleri, hem de kendi ahlak, toplum, hukuk ve felsefe sistemlerini geliştirebildikleri, farklılıkların tefrik edilebildiği, zenginlik olarak görülebildiği, vücut bulabildiği ve tadılabildiği derinlikli bir küreselleşme tecrübesi üretebilmişti.

nasreddin hoca misali. hem güldürüyor hem düşündürüyormuş rahmetli. ben ikisini yapamıyorum size tabi olayım da siz düşündürün bizde gülümsetelim dediydim. :)))

Türkiye?de hemen hemen bütün İmam Hatip Okullarının binaları, halk tarafından yaptırtılmıştır. Bu okulları, normal dindar insanın, her şeye rağmen Devletle barışık olduğunun bir göstergesidir. Okul binalarını hazırlayanlar, bu binaları okulların açılmasına karşılık devlete devretmişlerdir.

Evkuran, ?Siyasal Kültürümüzün Teolojik Kökenleri ve İktidar Tahayyülü?, 42

Oysa ki, din İslami anlamıyla dünyayı, görünen alemi, vakıayı, toplumu, insanı, maslahatı ve laiklerin kendisinden bahsettiği her şeyi kapsamaktadır. Aynı zamanda İslam kullanımdaki şekliyle peygamberlerin sonuncusu tarafından getirilen din anlamına gelir ve bunun içindir ki bu dine iman edenlere "müslüman" adı verilmiştir.

Nedir Batının inşa ettiği modern hayatın?en?leri?

İşte bu algıda, anlamanın?konsepti? olan tasavvur düzeyinde gerçekleşen en temel kırılma vahyin ve ona iman eden mü?minin amacına yöneliktir: Vahyin amacı insan mıdır, Allah mıdır? Vahyin hitap yönü gaipten şahide doğru mudur, şahitten gaibe doğru mudur? Öteden şimdi ve buraya mıdır; ?şimdi ve burada?dan, öteye midir? Muhatabın araması gereken şey Hitabın anlam ve delaleti midir, yoksa Hatibin zatı mıdır? Ya da, hayatı inşa etmek midir, Allah?ta fena olmak mıdır?

kitap kadar yazı dosyaladım, Allah ne muradın varsa versin.

Türkiye, çok ciddi bir kriz döneminden geçmektedir. Hızlı kültür değişiminin dalgaları oturmadan, tüm dünyanın içine sürüklendiği baş döndürücü sosyal değişme süreci, ister istemez Türkiye?yi de etkisi altına almıştır. Değerler alanı altüst olmuştur. Demokrasi, hala oturmamıştır. Tarih, Türk insanını, insanlığın genel gidişinde etkin roller alma hususunda, bilinçaltından sürekli uyarmaktadır. Mevcut konjonktür, biz yeterince değerlendiremesek de, Türkiye?nin önüne, ?yeni bir uygarlık yaratmayı? bile düşündürecek yeni fırsatlar koymaktadır. Bu bakımdan, kriz ortamını, hem bir mayalanmanın sancıları olarak, hem de, olumsuzlukların doygunluk noktasına yaklaşması olarak okumak mümkün görünmektedir.

5- Keşifci-İnzivacı Din Söylemi:

Çünkü anlam demek Allah demektir. Ayartıcı özbenliğin dizginlenemez tutkularına esir olmuş bir insan türü, hürriyetin hakikatini maketine feda etmiş demektir. Böyle bir hayat, güvenlikten yoksun bir hayattır. Hem beş emanetin fiziki güvenliğinden, hem de ondan çok daha gerekli olan ruhun güvenliğinden.

Kuşkusuz "ideolojinin sonu" tezleri de belli bir ideolojiyi yansıtmaktadır. Yani bu "ideolojinin sonu ideolojisi"dir. Bu ideolojik yapısına rağmen "tez", Batı düşünsel ve siyasal yapısında bir gerçekliğe de parmak basmaktadır. Bu tıpkı Fukuyama'nın bugün "tarihin sonu" tezinde ortaya koyduğu gibi, liberalizmin tüm modern güç yapılarını arkasına alarak kendi dışındaki bütün alternatifleri yok edip totalitarian egemenliğinin ilanı manasına gelmektedir

eeee nede olsa bizim kitaplardan anlatıyor.

Gelenek, tanımlama ve bakış açısı boyutunda üzerinde netleşilmesi gereken konulardan biridir. Çünkü kendisini gelenekçiliği ve gelenek savunuculuğunu kimlik olarak belirleyen çevreler de bunun karşısında kamplaşan, ?gelenek karşıtlığı?nı kimlik edinen söylemler de bu kavram üzerinde kendilerine özgü tanımlama ve bakışlar geliştirmişlerdir. Ancak bu tanımlamalar kurgusallıktan kurtulamamaktadır. Bu kurgusallık ise?Gelenekçi-Gelenek karşıtı? kutupların, hakikati aramaktan çok bu kurgusallıkları tokuşturması sonucunu doğurmaktadır. Bu kurgusallığın?Modernizm karşıtlığı-Modernistlik? olarak ta yansıdığını görmekteyiz. Oysa hem gelenek hem de modernite üzerinden ortaya konan bu kutuplaşma İslam tarihinin ve kültürünün kendi özgünlüğünden kaynaklanmamaktadır. Söz konusu kutuplaşma şablonu da Batı kültür havzasından devşirilmiştir ve karşıtlarının bile benimsediği bu şablon oryantalist bir kimliklenmedir.

Kendi yaratıcısı ile olan hukukunu tesis edememiş olanların, insani ilişkilerdeki hukuku önemsemeleri beklenemezdi. Vahiyden bağımsız bir ahlak ve adalet sistemi oluşturmak olanaksızdı, hasbelkader oluşturulsa bile sağlıklı bir şekilde işlemesi muhaldi. Sahip olduklarımız bize sahip olmaya başladığı an, araç olmaktan çıkıp amaçlaşırdı. Hud?un kavmi bu ayrımı yapamadı?

82. İbn Sübki, Tabakatü'ş-şafiiyyeti'l-kübra, Kahire, 1965, c. III, s. 389-405; İbnü'l-Esir, el-Kamil fi't-tarih, Beyrut, 1966, c. X, s. 33; Prof. Dr. O. Turan, Selçuklular Tarihi, İst. 1969, s. 241.

Türk milletinin, cumhuriyetin, laikliğin ve demokrasinin kendisine sağladığı imkanlardan daha aşağısına razı olabileceğini düşünmek, bu millete saygısızlık olur. Bu milletin siyasi tecrübesi, dünya standartlarının üstünde bir demokrasi, dünya standartlarının üstünde bir laiklik üretmeye müsaittir. Ancak, şimdiye kadar milletimizin önüne, böylesi hedeflerin hiç konulmadığını hemen belirtmeliyiz. Demokrasi ve laiklik, en küçük bir rüzgarda söneceğinden korkulan bir mum gibi, fanus içinde korunmak istenmiştir. Bu durum, hem demokrasi kültürünün oluşmasını engellemiş; hem de birtakım insanların, laikliği bir prestij ve çıkar aracı olarak kullanmalarına imkan sağlamıştır.

Her nefes, başlangıç ve bitişin buluşup ayrıştığı siyah ve beyaz nokta; günün siyah ve beyazda nefes alıp vermesi gibi ölümlülükten ölümsüzlüğe akıyor? Akan zamana hayıflanmak, gelen ölümden endişe etmek; hayatın iki berzah arasında sıkışmışlığı? Sıkıntıların en büyüğü?an?lık zevklerde beka arayarak koşuşturmak, sonuçta yorgun, yılgın, yitik bir şekilde yıkılmak; ne acınası bir hayat, ne kederli bir ömür, ne büyük kaybediş?

Bundan kopana ise sahte, içi boş, kof, realiteyle çelişik bir takım kuruntular diyor. Gerçeğin ta kendisi gelince, sahteliğin ve içi boşluğun yok olmaya mahkum olacağını haber veriyor.

Eğer çağdaşlık değerlerinin Arap toplumuna yerleştirilmesinin sadece bu değerleri aktarmak veya bunlarla kendi mevcut değerlerimizin uzlaştırmasını yapmaya çalışmakla mümkün olabileceğini zannedersek hata etmiş oluruz. Belli bir toplumda inşa edilen yeni bir şeyin farklı bir topluma olgun bir şekilde aktarılması, eğer konu düşünceler ve değerlerle ilgiliyse, mümkün değildir. Bunun için bu değerlerin doğru algılanmasını ve kendine has verileriyle o toplumda yerleşmesini sağlamak gerekir.

HAYATI YENİDEN İNŞA SORUMLULUĞU

Asrın idrakine söyletmeliyiz İslam'ı.

Onlar, bu sözün?doğruluğu? üzerinde tereddüt etmediler. Çünkü henüz?düşmanlığı? bilmiyorlardı.

Gerçek ibadet de su gibidir. Her yerden akar, her şekle girer. Hep başkasına hayat verir. Azından kana kana içer, çoğunda ise boğulursunuz.

Kolaylıkla politize oluyor ve modern topluluk hayatlarının harekete geçirilmesinde ve kullanılmasında etkili oluyor. Sağ ya da muhafazakarlık böyle bir ahlakçılıktan hareket etmiş ve tarihsel olarak son derecede kötü bir sicilin sahibi olmuştur.

Halife?nin sahip olduğu halk üzerindeki genel tasarruf yetkisine, fıkıh dilinde tam idari yetki denir. Halife bu kuvveti doğrudan doğruya milletten alması gerekir. Hilafet vekalet türünden bir akit olup karşılıklı icab ve kabul ile gerçekleşir. Bu vekaleti verme yetkisi ise, milletindir. Dolayısıyla hilafette hakimiyetin kaynağı millettir/halktır. Halkın verdiği bu yetkiyi elinde tutan kişi, onu sadece halkın menfaatine kullanabilir, zararına kullanamaz.

Vahiy bir varlık telakkisi armağan etti ademoğluna. Yürünecek yol için harita, yaşanacak hayat için saadet formülleri sundu. Fakat insanlar bir türlü, vahyin berrak mesajını aynı berraklıkta benimseyip içselleştirmeyi başaramadı. Ve bu durum, vahim yanlışlıklara zemin hazırladı.

Gerekse bin var hacca

5. Maide, 55.

İçinde yaşadıkları çağı veya zamanı mutlaklaştıranlar, çağa ve zamana teslim olmaktan, dolayısıyla insanı ve hayatı teslim almaktan kurtulamazlar.

Hatib el-Bağdadi, Şerefü Ashabi'l-Hadis, 8-9.

Kadim kültüre saplanıp kalmak elbette doğru değildir, ancak bir bilim adamının, dini bilgi konusunda tarihte ortaya çıkmış yüzlerce ekolü, binlerce ilim adamını, dünya kütüphanelerini dolduran, her konuda oluşmuş muazzam literatürü yoksayarak konuşması, ilmin kendisine, bilim adamı hassasiyetine de saygısızlık olarak nitelendirilmiştir

İkincisi, Hz. Peygamber?in vefatından sonra Ehl-i Sünnet?in siyasetle ilişkisini tarihi ve kronolojik bir yolla incelemektir. Ancak gerek kilise gibi siyaset karşısında kurumsal bir kimliği olmaması, gerekse Ehl-i Sünnet?in IV/. X. asrın ortalarında kurumsallaşması dolayısıyla, Hz. Peygamber?in ölümünden başlayarak Sünniliğin siyasetle ilişkisini araştırabilmek mümkün değildir. Bu ilişki, Ehl-i Sünnet?in teşekkülünden sonra genel hatlarıyla incelenebilir.

3)Takva: İyilik, ilim ve güzel davranışların dışında insanları birbirinden üstün kılan şey yoktur. İman ettikten sonra gerçek üstünlüğün bunlarla elde edileceği daima vurgulanmaktadır. Bu Kur'an'da en temel ilkelerden birisidir: " ... Sizin Allah yanında en üstü olanınız ona en saygılı olananızdır. " Takva, her çeşit küfürden, çirkinlikten, eksiklikten, aşırılıktan, haksızlıktan, adaletsizlikten uzak durup, kemal mertebesine erişmektir. Az önce zikredilen ayetten ve " İnsana ancak çalışmasının karşılığı vardır" ayetinden anlaşılıyor ki, herkes emeğinin ve iyiliklerinin karşılığını eksiksiz alacak, itibarı ve saygınlığı buna göre olacaktır.

İsmaillye'de daha sonra batınilikten uzaklaşmaz. Özellikle Fatımi devleti kurulduktan sonra Fatımiler, İsmaililiği savunmuştur. Bugün İsmaililer kendilerine Batıni denmesinden rahatsız olmaktalar. Çünkü Batınilik tarihte bir hatıra olarak kalmıştır. Pek de güzel bir hatıra olarak kalmamıştır. Ve onlar için düşürücü, kötüleyici bir hatıra olarak kalmıştır.

İslam dünyasında itikat ve amel konularında orta yolu takip eden mu'tedil muhafazakar Müslüman anlayışının aksine, bir de?metinlerin zahirine bağlanan, metinleri doğmalaştıran? ve aklı kullanma yolunda ikircikli davranan yeni muhafazakar dini akımlardan da söz etmek mümkündür. Aslında bu akımların görüşlerinden önce, böyle bir İslam yorumunu besleyen nedenler üzerinde durmak gerekir. İtidal çizgisinden sapan bu dini akımlar, 19. yüzyılın ortalarında İslam dünyasının büyük bir kısmının Batılı emperyalist uluslar tarafından işgal edilmesine bir reaksiyon olarak ortaya çıkmaya başlar. İki amaç güder.

İkra? sözcüğünün kök anlamının, ?anlamsız harflerden anlamlı kelimeler oluşturmak? ve?eşya ile bilinç arasında tasavvuri bir bağ kurmak? olduğu hatırlanacak olursa, bu emrin, ilk muhatabın bilincini inşa etme amacı taşıdığı daha iyi anlaşılır. Hz. Peygamber?in her işe başlarken okumayı ilke haline getirdiği besmele, ilk vahiyle inşa edilen bu tasavvurun dile gelen tezahürüdür.

şimdi bayanlar bana saldırmasın, ben demedim sokrat demiş:)))

Kur'an'ın yüceliği, mücizeliği üzerinde konuşur, ahkamlar keser de nedense bir türlü Kur'an'ın içine girmez. Kur'an'ın içindekilere değinmez. Kur'an'ın emir ve nehiylerini dile getirmez. Nasıl bir insan istiyor, nasıl bir dünya istiyor o konularda hiç konuşmaz. Kaçak pehlivan gibi minderin etrafında dolanır durur da bir türlü meydana çıkmaz.

Bunların oluşturduğu insan türü, bakmakta fakat görmemekte, işitmekte fakat duymamakta, dokunmakta fakat hissetmemekte, bilmekte fakat anlamamakta, bazen de anlasa bile anlamlandıramamaktadır.

Bu yöntemi izleyerek Kur?an?ı ezberlemeye koyulan Hz. Ömer?in oğlu Abdullah, bu yolla Bakara suresini ezberlemek için 8 yılını vermiştir.

Bu konudaki hadisler için bkz. Makrizi, Fazlu Al el-Beyt, thk. Muhammed Ahmed el-Aşur, Kahire 1980, 51-52.

Diğer taraftan İslam dünyasında ortaya çıkan ve dışlamacı bir yorum biçimini benimseyen dini akımlar yeni muhafazakar hareketler olarak adlandırılabilir mi? sorusu tartışılacaktır. İtidal çizgisini kaybeden dini zihniyetlerin nasıl tedavi edilebileceği noktasında görüş ve önerilerde bulunulacaktır.

3. Salih Amelden Zühd ve İnzivaya

Din ve ibadet anlayışımız adlı makalenin sırrını çözdüm:))

Kısaca açıklamak gerekirse, birer gösterge olan kelime ve kavramlar, kendi dışlarındaki bir şeyi gösterirler. Gösteren lafız, tasavvurun oluşturduğu zihni bir varlıktır. Fakat onunla gösterilen şey, zihin dışında olan somut ya da soyut bir gerçekliktir. ?Lafzın medlulüne delaleti? ile kastedilen şey, gösterge ile gösterilen şey arasındaki ilişkidir.

Ayrıca İslam'ın geldiği coğrafyada Yahudilik, Hristiyanlık, Zerdüştlük ve Maniheizm gibi büyük dinler ve mezhepler varlığını devam ettiriyor ve İskenderiye'de Yeni Eflatunculuk, Nisibis, Harran ve Cundişapur'da Yunan teoloji ve felsefesi öğretiliyordu. Ayrıca İslam'ın geldiği dönemde Sasani ve Roma devletleri Arap yarımadasında rakip iki siyasi gücü oluşturmaktaydı. Bu hakim kültür ve medeniyetler arasındaki mücadele ve rekabet, daha sonraları, İslam'la bu kültürler arasında devam etmiştir. Bütün bu sebepler dini değiştirmedi, ancak insanların İslam'ı farklı şekilde anlama ve algılamalarında etkili oldu. Zaten yeni fikirlerin, filozoflar, düşünce ekolleri ve sosyal hareketlerin, homojen olmayan ve farklı kültürlerden gelen kişilerin karşılaştığı ve birarada yaşadığı ortamlarda doğup geliştiği sosyolojik bir gerçektir.

Babil, Sasani, Mısır, Roma, Bizans gibi eski dünyanın Tanrı-Devlet kralları ahaliye?kullarım, kölelerim? diye seslenirlerdi. Kendilerine de Tanrı?nın oğlu, temsilcisi veya doğrudan Tanrı derlerdi. Kuran?daki abd kavramı işte bu anlayışa isyan olarak doğdu. Kur?an bunu alıp kullandı ve fakat kavramın içeriğini değiştirdi. ?Yalnız sana ibadet ederiz? ifadesindeki?ancak, yalnızca, sadece, sırf, salt? anlamına gelen iyya sözcügünün önce gelmesinden de anlaşılacağı gibi bu hususiyet ifade eden bir tepki ifadesidir ki?başkasına değil? anlamı verir; yoksa?başkasına yapıldığı gibi? demek olmaz.

Fikirlerin, değerlerin üzerinde ittifak edilmiş ilkelerin belirleyen olduğu bir toplumda yöneten de yönetilen de belirli kayıtlara bağlıdırlar ve herkesin önce bu değerler?e sonra da bu değerlerden dolayı birbirlerine karşı sorumlulukları vardır. ?İmam merkezde olmayıp, kendisini seçen ve sorgulayabilen, göreve getirip, görevden uzaklaştırabilen ve bir müslüman topluluktan gücünü alan, Allah?ın hükümleriyle hüküm verip, ümmetin temsilcisi sıfatıyla dünya işlerini gözeten Allah merkezli bir yönetim anlayışında liderlere tapınma psikolojisinin ürettiği pasif, sömürülen insan ve sömüren, gücünü Allah?tan aldığını iddia eden siyasal/dini otorite yerini Peygamberle istişare eden, kendi fikirlerini de ortaya koyan sahabe?ye yani Hz. Ebubekir?le, Hz. Ömer?le, Hz. Osman?la, Hz. Ali?yle hukuki problemlerini tartışan gerektiğinde protesto eden, bu dönemden sonra oluşan gayriislami saltanat ve din sultasına karşı direnen ilk Kur?an nesline bizler için en güzel örnektir. Bu örneği yeniden yaşamak ise Kur?an?ın hakemliğinde yeniden ümmet bilincine ulaşmakla mümkün olacaktır

Mesela Hanefiler, kendi mezheplerinin doğruluğunu ispat etmek için bazı nakillerden -ki bunlar sahih nakiller değil- istinbatta bulunmuştur. Yakında İdris diye bir kimse çıkacağı, bunun ümmet üstünde iblisten daha şedid olacağını belirten bir takım yalan haberlerle İmam Muhammed bin eş-Şafi kötülenmek istenmiştir. Ebu Hanife hakkında, Ebu Hanife Siraci Ümmeti diye bir takım nakiller Hz. Peygamber'den rivayet edilmiştir. Ebu Hanife benim ümmetimin çerağıdır, mumudur, kandilidir, lambasıdır manasında hadisler uydurulmuştur.

Tarihe İbn Halduncu bakışa gelince, bu yaklaşım da geçmişten daha çok bugüne yakın bir yaklaşımdır. İbn Haldun'un icat ettiği Umran ilmi bir bilgi alanı içinde tarih ile antropolojiyi bir araya getirir. Bu alanda günümüzde yaygın olan yönelim de budur. Artık tarih siyasi olayların sadece belli bir zincir halinde ve birbirine bağlanarak kaydedilmesi anlamına gelmemektedir. Antropoloji de tarihi olmayan adetler ve düşüncelerin toplanmasından ibaret değildir artık. Bugün yaygın olan anlayış bu ikisini uzlaştırmaktır: Bilimlerin çoğulculuğu ve birbirini tamamlaması çerçevesi içinde tarihe antropolojik, antropolojiye de tarihsel bir boyut vermektir. İbn Haldun'un "el-umran el-beşeri" isimlendirmesiyle yaptığı da buydu. O, asabiyete bağımsız bir toplumsal fenomen olarak bakmadı. Bilakis ona yaşam şartlarının, sanatların ve bilimlerin ortaya çıkışının gelişmesi açısından baktı.

Hz. Muhammed, hayatta iken, dini ve dünyevi işleri yürütmek üzere yerine herhangi bir kimseyi imam/halife olarak bırakmadı. Kur?an?ı Kerim?de de, Hz. Peygamber?den sonra kimin halife olacağı, halifede aranan şartlar konusunda, açık veya dolaylı olarak herhangi bir belirleme yoktu.

uzun olsa da ufuk açıcı ve son derece yetkin analizler içeriyo... faydalı olması dileğiyle...

Tasavvur, bilgilenme sürecinin başlangıç noktasıdır. İnsanoğlunun ölçme ve değerlendirmede kullandığı temel değerlerin oluştuğu yer, tasavvurdur. Bu açıdan tasavvur, aklın kurucu öznesidir.

Dünya ve öte dünya?

Yine bu kavramlar, insanlığın dili, insanlığın kültürü haline gelen evrensel dilin ve evrensel kültürün bir prototipi olacak seviyede bütün kültürlerde yaygınlık kazanmıştır. Bu kavramlar, gelişmeye, üretime, planlamaya, yenileşmeye, değişime ve ıslaha işaret eden modern kavramlardır. Bu kavramlar, laiklikle İslamcılık arasındaki buluşma halkası olan modern ıslahatçı dini düşüncenin yabancısı olmadığı kavramlardır.

Tasavvur, Mantık ilmi bağlamında sadece felsefenin değil, aynı zamanda İslam Kelamının da öncelikli konuları arasında yer alır. Kadı Abdurrahman b. Ahmet el-İci?nin (680-765) el-Mevakıf fi İlmi?l-Kelam adlı eseri de, daha ilk bölümünde tasavvuru ele alır.

Fakat, te?vil ve tefsir?keşf?e dönüşünce, Kur?an?ın inşa edici rolü tamamen devre dışı kalarak?işaret? edici bir nesneye dönüşmektedir. İşaret eden bir nesnenin muhatabı üzerinde inşa gücü olamaz. Onun muhatabıyla ilişkisi sadece dolaylı bir ilişkidir ve aracılık yapmaktır. Vahyin işaret ettiği yer ise Allah?ın zatıdır.

Yalın ifadesiyle?haber?; tecrübe ve müşahade edilmemiş bir olayın, bir gerçeğin şifahi nakliyle meydana gelir. Haberin ilme veri olabilimesi için mutlaka?doğru? olması esastır.

Ne Kur?an, insan ve hayatı inşa eden bir mesaj olarak müzeliktir, ne de vahyin inşa ettiği tasavvur, akıl ve şahsiyetin prototipi olan Hz. Peygamber. Onun öz elleriyle inşa ettiği model, zaman ve mekanla kayıtlı bir model değildir.

Türkiye?de, kişisel eğilimleri nasıl olursa olsun, bireylerin dine ve özellikle İslam dinine yaklaşımları körlerin fili tariflerini andırmaktadır. Görme özürlü bir grup insan, filin nasıl bir varlık olduğunu çok merak ederlermiş. Bir gün, onların bu merakını bilen bir kimse, fili onlara tanıtmak istemiş. Herkes filin bir parçasına dokunarak onu tanımaya çalışmış. Fil gittikten sonra, onun nasıl bir varlık olduğu, görme özürlülere sorulmuş. Filin hortumuna dokunan, onun boru gibi bir hayvan olduğunu;kulaklarını tutan yelpazeye benzediğini; sırt kısmını sıvazlayan da duvara benzediğini söylemiş. Evet, filin hortumunu boruya benzetebilirsiniz, kulaklarını yelpazeye benzetebilirisiniz;hatta sırt kısmını duvara bile benzetebilirsiniz. Fakat fil bunların hiç birisine benzemez.

Bu yöntem peşin hükümlerden başlamaz ve sonuçları peşinen nasslardan çıkarmaz, incelemeye ve araştırmaya dayanır, toplumsal yasaları olgudan elde eder, bunları rakamlarla, şekillerle, aralarındaki bağlantıyı kurarak ve pratik analizini yaparak ortaya koyar.

McComas, 71.

Fıkhi mezhepler dediğimizde, daha çok hukuki mezhepleri hatırımıza getiriyoruz ki, günümüzde herhangi bir hukuk probleminin çözümünde bu manada fikri ayrılıklar olacaktır. Demek ki, mezhep dinin bazı bölümlerini muayyen gruplar veya topluluklar tarafından veya kişiler tarafından farklı şekilde sistematize edilmesi, yorumlanması ve anlaşılmasıdır.

Bu mantığın tipik bir örneğini temsil eden Mekke putperestleri, Allah?ın kendilerini desteklediğini düşünüyorlardı. Bunların başında Ebu Cehil geliyordu. O gerçekten de 80 santimi, bilmeden bir metre diye ölçen?cahillerin? başında geliyordu. İnkarında samimi idi. Onun içindir ki Bedir?e, inkarında bile samimiyetsiz olan Ebu Leheb gibi paralı asker göndermeyip bizzat kendisi katılmış ve ölmüştü. Başta Taberi olmak üzere bir çok tefsir otoritesinin Enfal 19?un tefsiri bağlamında naklettiklerine göre, Bedir savaşına çıkarken Ebu Cehil, haklı olan tarafa fetih ve zafer vermesi için Allah?a dua etmişti.

?Mekke?'de İslam'ın önerdiği ideal insan tipi; ?Medine?de toplum tipi hayata geçirilmişti. Tek bir medine / şehir olamayacağı için de, müslümanlar, peygamberi sözü ve soluğu, insanlık çapında?medeniyet?te hayata geçirmişlerdi.

Kur?an kendi anlamlar, değerler ve kurallar bütününü bir?gerçek hayat dini? ve?insanlığın ana yolu/ipi? olarak tanıtır. Buna, sanki bir madalyonun öbür yüzü gibi aynı zamanda?Allah?ın yolu/ipi? der. Kur?an?ı insanlık alemine, insanlık vicdanının ifadesi , yol gösterici ve halklar için sevgi ve merhamet kaynağı olarak tanıtır. (Casiye; 45/20).

3. Bilmeyenler ve bilmediğini bilmeyenler. Cahilolup cehaletinin farkında olmayanlar. Asıl kaçınılması gerekenler bu kategoride olanlardır.

1. METOD FARKLILIĞI

Peygamberi soluk, dini, ?Mekke?de hayat buldurtmuş; ?Medine?de hayat oldurtmuş; medeniyete giden taşları döşeyerek ve yolları açarak, müslümanların geliştirdikleri medeniyet tecrübesi vaıtasıyla başka medeniyetlere hayat buldurtmuştu. Tarihte, peygamberi sözü ve soluğu eksene aldığı için, hem mevcut bütün medeniyetlerle temasa geçen, hem kendi paradigması ve kavramsal sistemi doğrultusunda onlardan yararlanmasını bilen, hem de bütün medeniyetlere hayat ve varoluş hakkı, kendileri olarak ve kendileri kalarak derinleşme ve gelişme zemini ve imkanı sunan tek tecrübe İslam medeniyet tecrübesidir.

İbn Ruşd, kadın hakkında, fıkhı ve felsefesi neticesi olarak, hukukunu vasi surette beyan ediyor. Fıkıh, kadını faziletkar kılıyor, uzvi teşekkülat ve onunla mütenasib olan halat-ı ruhiyyeden neş?et hususlarından maadasında müsavat ilan ediyor, fıtrata muvafık bir surette hukukunu veriyor, yüksek vazifelerini tayin eyliyor idi. Kadın, erkek gibi, istiklal-i efkar, istiklal-i irade sahibidir, biri diğerine mütehakim değildir. Her biri, fikirlerinde, iradelerinde ve fiillerinde serbesttir.

Öte yandan, Müslümanların ortaya koyacakları her türlü uygulama, sonuçta insani nitelik taşımaktadır. Bu uygulamaların dinle özdeşleştirilmesi de mümkün değildir. Beşeri olan her şey, zamanla önemini yitirebilir. Kalıcı olan prensiplerdir.

Key Words: Conservative, Enlightenment, Tradition, Ahl al-Sunna, Conservative Muslim, Salafism, Zahiriyya, Maturidism, Esharism, Common People, Elite

pardon fransız kaldım,'kırısmast' ne demek?

Bu gerginliğin devamı dolayısıyla halife, Ebu İshak Şirazi ile Ebu Bekir Şaşi'yi Melikşah'a gönderdi. Bu büyük şahsiyetler her geçtikleri beldede ta'zimle karşılanıyor ve teberrüken rikablarına el sürülüyordu. Sultan Melikşah ve veziri Nizamü'l-Mülk huzurunda onlarla İmamü'l-Harameyn Ebu'l-Ma'ali el-Cuveyni arasında cereyan eden müzakere ve münazaralardan sonra bütün fikir ve istekleri kabul edildi.

Ancak hangi kelime ve kavramların nerede birinci, hangilerinin nerede ikinci şekilde kullanıldığı tartışmalıdır. Öyleki Kur'an?ın anlamını belirlediği bazı kavramların bile, bazı mezhepler tarafından tarihi ve sosyal olguya delaleti olmayan, tamamen kendi ideolojilerini ve yaşam tarzlarını yansıtacak şekilde yapay, subjektif, siyasal ve ideolojik kavramlar haline dönüştürüldüğü görülmektedir.

Not. Dücane Cündioğlu ortaokul mezunu olup. kendini okuyarak geliştirmiş ender şahsiyetlerden biridir.

Dolayısıyla tasavvuf kültürü, kelamcılık, mezhepçilik gibi İslam'ın özüne yabancı tarihsel oluşumların gölgesi altında Kur'an'ın saf, berrak mesajı ve Resulullah'ın pak sünneti alabildiğine bulanıklaştırılmış, anlaşılmaz kılınmıştır. İslam anlayışının bu şekilde eklektik bir nitelik kazanmasında asıl sorumluluk baskıcı, zalim yönetimlerin olmakla birlikte, tevhid akidesine tümüyle aykırı bir biçimde gelişen ve palazlanan 'ulema' sıfatlı bir ruhban sınıfı olgusunun payı da gözardı edilmemelidir.

Kelimenin tam anlamıyla?fıkıh usulünün müceddidi? olan Şatıbi?nin bu dev eseri, yazıldıktan sonraki dört yüz yıl tam bir nisyana mahkum edilmiştir. Eseri, yüzyıllar sonra keşfedenlerden biri olan Kazanlı alim Musa Carullah?ın şu sözü bu eseri tanıtmaya yeter: ?En dürüst manasıyla usul-i fıkıh olabilecek bir kitap İslami edebiyat arasında var ise, o yalnızca el-Muvafakat?tır.?

Sünni bazı tarikatlar, tarikat silsilesini Ehl-i Beyt?e dayandırarak prestij kazanmaya çalışmışlardır. Hala Sünniler arasında, etnik olarak Arap dahi olmayan kimseler kendilerini Seyyid ve Şerif olarak takdim etmekte, insanların Peygamber ve soyuna olan saygısını istismar etmektedirler. Bir çok Alevi topluluk arasında da, etnik olarak Türk asıllı olan bazı Alevi dedeleri, prestij ve imtiyaz elde etmek için Seyyid olduklarını iddia ederek soylarını Ehl-i Beyt?e dayandırmaktadırlar.

La ilahe, bir enkaz temizleme, doğru bir inşa için yanlış bir inşayı?imha? etme iradesidir. İllallah, imha edilen yanlış inşadan boşalan yere doğru inşayı gerçekleştirme iradesidir.

Evet, vahyin amacı, sırasıyla muhatabının tasavvurunu, aklını, kişiliğini inşa etmektir. Bu inşa sürecinin sonucunda vahiy kendi insanını inşa etmiş olur. Ve işte bu insan eliyle de hayatı inşa eder. Fakat bütün bu inşa süreci gerçekleşmeden önce, vahyin yapılmasını şart gördüğü bir şey vardır: İmha?

Bu da, ilk elde?tasavvurun inşası? ile başlar.

Şunu hemen kaydetmek gerekir ki mezheplerin doğması, müessese haline gelmesi hem müslümanlar için kolaylıkla sağlamış, hem de İslam hukukunun inkişafına yardım etmiştir. Zararlı olan, aşağıda hikaye edeceğimiz kavgalara sebep olan mezhebler değil, onlara salik olanların taassubudur.

?Güldürme adamı, dinin bunlarla ne alakası var? diyeceksiniz belki?

Abdullah b. Yezid şöyle der: ?Bir kul kendine Kur?an?la imtihan etsin: Kim Allah ve Rasulünü seviyorsa, Kur?an?ı sever; Kur?an?ı seveni ise Allah sever.?

Zamanla imam, velayet, nasla tayin, recat, beda, takiyye, teberri, tevelli, intizar, ayetullah, masum, mehdi, gaybet, gaip imam, Ehl-i Beyt, batın, rehber, muhaddes, Velayet-i Fakih ve Merci-i taklid gibi kavramlar karizmatik liderci din söyleminin hakim belirtileri olmuştur. Bu söylem, " Din, imamı tanımaktır ya da Din, kişi veya kişilere itaattir." şeklinde sloganlaştırıldı. Böylece karizmatik lider merkezli bir din ve dünya görüşü şekillendirildi.

Bilimsel ve teknolojik gelişimin bizzat kendisinin sosyal sisteme meşruiyet verme konusunda temel oluşturduğunu vurgulayan Marcuse, "aklın enstrümental ufkunun" rasyonel totaliterian bir topluma açıldığını belirtmektedir. Böylece akıl, toplumun mevcut örgütlenmesine karşı eleştirel bir konum alış olarak fonksiyonunu yitirmektedir. Bunun yerine akıl, mevcut sistemin meşruiyetine ideolojik bir temel ve onun "mükemmelliğine" bir araç olmaktadır. "En iyi söylenebilecek şey, toplumun zavallı bir biçimde programlanmış olduğudur"45.

En günahkar hayattır?

II- Referansın Ölümü Ya da Kapitalizmin Öldürücülüğü

13. Türkiye, İslam?ın yardımıyla, İslam ile birlikte çağdaşlaşmayı başarmak zorundadır. Son bir asırda yaşadıklarımız, içine sürüklendiğimiz suni gerilimler, bunun bir zorunluluk olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bunun için de, bazı kesimlerin?dini devletleştirme?, ya da?İslam devleti? yanılgısından; diğer bazı kesimlerin de?İslam?ı dışlayarak çağdaşlaşma? gibi insan fıtratıyla ve Türkiye?nin gerçekleri ile hiç bağdaşmayan bir dayatmadan vazgeçmesi gerekmektedir. Türkiye?nin kaybedecek hiç zamanı yoktur.

HAFSA FİDAN

Devletin sadece "bir yerde" değil, halkların da içine katılarak yaygın bir biçimde kurumlarıyla "her yerde" olur hale gelmesi, bireyin çok boyutlu bir kontrolünü ve belirlenimini ortaya çıkarmıştır.

O, kendilerinin hak yolda olduğunu düşünüyordu. Bu düşünceyi yanlış bir?hak? tasavvuru üzerine oturtmuştu. Ona göre Allah kendilerini destekliyordu. Eğer desteklememiş olsaydı, kendilerine bu kadar nimeti vermezdi. Ona göre kim yoksul ve zayıfsa, o Allah?ın desteğinden uzaktı; kim varsıl ve güçlüyse, o Allah?ın desteğine mazhardı.

Bu rivayetin çeşitli varyantları için bkz.: Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, I, 116; Ebu Davud, Sünen, İstanbul 1992, III, 676.

Bir başka rivayete göre, ?İslami ilimler iskelesinin eskiyen, kırılan, çürüyen tahtalarını değiştirelim? diyen alimlerine sopa çekmek için dillerini ve elerini öyle çalıştırmışlar ki, iskeleyi kökünden sökenleri gördükleri halde ağızlarını açacak mecalleri kalmamış.

Taberi, Tarih, II/518-9; Eş'ari, Makalatu'l-İslamiyyin, 87, 112-13, 120; Şehristani, el-Milel ve'n-Nihal, I/133; İbnü'l-Esir, el-Kamil, IV/167.

Ve sonuç: Cahil dindaran takımı sizi iskelenin çürük tahtaları hakkında dahi?Söyletmen, urun!? mantığıyla konuşturmaz, bir de bakarsınız ki, ortada iskelenin değil tahtası, babası da kendisi de kalmamış. Vay benim köse sakalım!

yazılar güzel hoş ve bilgilendirici de bu kadar tatlı bizi şeker komasına sokacak yaa. daha kolay anlaşılır yazılar ekleseniz diyecem ama her yazının okuyucusu vardır eminim. ben birkaç cümle sonra bırakıyorum. ağır geliyor tatlı.:(

Sahabe ve tabiun devirlerinde anlayış ve ictihad farkları bulunmakla beraber bunlar sistemleşmemiş, mezhep şeklini almamış; mükellefler -devamlı bir tek müctehide bağlanmaksızın- bunlardan herhangi birine uyarak dini hayatlarını yaşamışlardır.

Yukarda verdiğimiz tanımlardan, naklin ve tercübe / müşahade?nin akla veriler sunduğunu; aklın ise, kendisine sunulan bu verileri değerlendirerek sonuçlar elde eden bir kabiliyet olduğunu; başka bir ifadeyle, aklın, ilk iki veri kaynağından farklılığını öğrenmiş bulunuyoruz.

Bunun iki türlü yansıması olmuştur:

oooo egemsu teşrif ettiniz efenim :)

Yrd. Doç. Dr. Abdülkerim Bahadır "Modernitenin Yıkıcı Etkileri Karşısında Savunmasız İnsan" Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

Günümüzde de daha önceki dönemlerde müçtehidin ahvalinden müçtehidin sözlerinden hüküm çıkarma yerine kitap ve sünnetten hüküm çıkarma yolu tercih edilmeliydi. Bu ihmal edilmiş, onun için rahmetli şairimiz M. Akif doğrudan doğruya Kur'an'dan alıp ilhamı, asrın idrakine söyletmeliyiz İslamı der. Bunda haklıdır. Kur'an'dan alalım derken sünneti ihmal edelim manası çıkmaz. Çünkü Kur'an'ın beyanıdır, açıklamasıdır.

Şurası unutulmamalı ki devraldığımız kültürel miras geçmişte Allah, peygamber ve Kuran'a dair Müslüman bireylerdeki ontolojik gerilim, iman ve duygu patlaması olmasaydı olamazdı. Yani İslam dini olmasaydı, İslam kültür ve medeniyeti de olmazdı. Keza Peygamber ve Kuran olmasaydı İslam dini olmazdı. Şu halde yeniden inşaya kültürel miras olarak değil bu kültürel mirası ortaya çıkaran motive edici güçler açısından bakmak daha isabetli olacaktır.

Psikolojik ve bireysel zihni faaliyetler, temelde, açık-seçik algılama, sağlam hükümler, kanıtlara dayalı tarafsızlık, sağduyu, eleştiri, tümevarımcı ve tümdengelimci akıl yürütmeden oluşmaktadır. Akılcı zihniyet/eğilim, kişinin içinde yetiştiği kültürel ortam ve toplumsal yapı, aldığı eğitim ve siyasal ideolojiler sayesinde, dini, sosyal, ekonomik ve politik alanlarda dikey bir paradigma haline gelir.

Tenzih'le teşbih'ten a/similasyona: Terkip kabiliyetinin yitirilişi

Türkiye?deki din alanında ortaya çıkan muazzam bilgi boşluğunun sömürge ortamında kaleme alınmış, reaksiyoner tavırların ürünü olan eserlerle doldurulmuş olması, din alanında ödünç kavramlarla düşünen, tepkisel tavırları doğal karşılayan, hatta biraz özenen -o ülkeler açısından bu bir varlık belirtisidir- , taklitten hoşlanan, dinin insana kazandıracağın iç zenginliğinden çok, şekli yönü ile ilgilenen bir Müslüman insan tipinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu insan tipi, geleneği kutsallaştırmıştır.

Bu sebeple, Hz. Peygamber?in vefatı üzerine, o gün Medine?deki Hz. Peygamber?in teçhiz ve tekfin işiyle ilgilenenlerin dışında orada hazır bulunan sahabe bir araya gelerek bu konuyu çözmeye çalıştı ve sonuçta Arap kabile geleneğine göre Müslüman toplumun başına geçecek kişi olarak Hz. Ebu Bekir?i belirledi.

Demek ki bildiğini zannedenlerin çoğu akidemizi, fıkhımızı üzerine bina ettiğimiz?kavramların seyrü seferinden? habersizdiler. Kur?an?da?Kur?an? lafzı hangi anlamlarda kullanılıyordu? Kur?an?mücerret vahiy? anlamına mı, ?son vahiy? anlamına mı kullanılıyordu? Son vahyin?sıfatı? mı, ?ism-i hassı? mı, ?ism-i zatı? mıydı? ?Mushaf? kelimesi sahabe tarafından ilk ne zaman kullanılmıştı?

Ayetin girişi, istikamet açısından sapmış bir bilinci istikamet tespitine çağırmaktadır. Bu bir yeniden inşa çağrısıdır. Yanlışı kökten, yani tasavvurdan düzeltmek? Aslında, iman Allah?ın gerçekleştirdiği ilahi format olan fıtratın, insan için en yararlı ve doğru olduğuna inanmak ve güvenmektir.

Bu tespitlerden yola çıkarak, kendilerinin Alevi-Bektaşi olduğunu söyleyen kimseler arasında, İslam?ın özüyle bağdaşmayan birtakım görüşlerin, düşüncelerin olmadığını iddia etmek elbette mümkün değildir. Nitekim, araştırıcı da bunun farkındadır:?Bu gelenekli Aleviliğin iç yapısında;tarihi gerçeklere uymayan, İslami kültür kodlarıyla anlaşamayan bir takım batıl görüşler ve hurafeler de vardır?.(aynı eser,535). Bu tespitin, sadece Alevilik için değil, Sünni anlayış biçimi için de geçerli olduğunu söylemek için fazla delile ihtiyaç yoktur. Din geleneklerle bütünleşip, gelenek din gibi algılanmaya başlanınca, hurafe ve batıl inançların yeşermesi için uygun bir zemin ortaya çıkmaktadır. Bu durumda, Alevi, Sünni, Şii, Harici olmak fazla bir şey değiştirmemektedir.

En kurgusal hayattır?

Batı uygarlığı, insanlık tarihindeki üç tür medeniyet tipinden üçüncüsünün, pagan uygarlığın ulaştığı en son noktadır. Pagan uygarlıklar, seküler uygarlıklardır; zamanı, mekanı ve çağı; dolayısıyla fizik gerçekliği, dolayısıyla araçları ve gücü kutsar ve mutlaklaştırırlar. Fizik ötesi gerçekliği, dolayısıyla insanın ruhunu imha ederler.

Bu metinleri siz tevil ettiğiniz zaman tahrif ettiğiniz zaman ortada o sistem kalmaz. Bu sistem mazisi ile de irtibatını devam ettirmelidir. Her şeyi tevil eden bir batini İnanış batini anlayışı terviz etmek mümkün değildir. Bu bir manada caiz değildir. Şimdi batiniliğin ortaya çıkması yabancı kültürleri diriltmek ve İslam'ın prensiplerini bertaraf etmek için ortaya konulmuş hilelerinden birisidir. Her hususta buna katılmamakla birlikte yani her konuda yabancılara işi atmaktan daha çok bu konuya katılıyorum. Çünkü demin söylediğim gibi herhangi bir millet kendi kültürünün İslam tarafından ortadan kaldırılmasını istemezdi. İslam da güçlüydü. Güçlü olana karşı yapabileceği tek şey bir takım tevil yollarına gitmek, eski dinini kısmen de olsa ortaya koymaktır. Bu normaldir. Yani bu eski kültürlerin böyle bir tepki de bulunması normaldir.

Neden, doğrudan?inşa? değil de, ?yeniden inşa? diye adlandırdık? Mevcut hayata ne olmuş ki?

Emin Mansuri

Türkiye?de, İslam dini hakkında doğru bilgi sahibi olmamaktan kaynaklanan, demokrasiyi ve laikliği tehdit edecek boyutlarda olmamakla beraber, sağlıklı din anlayışının oluşmasını engelleyen, yaratıcı yetenekleri körelten, kişiliği törpüleyen bir bağnazlık vardır. Bu, dini eğilimleri güçlü olanlarda da, olmayanlar da, görülebilmektedir.

Ben İslam'ın yeniden silkinmesi için, dirilmesi için ne İsmaililik, ne şu, ne bu; herşeyden önce İslam'ın İslam olmasını düşünüyorum. İslam, Allah'ın gönderdiği, peygamberine tebliğ ettirdiği İslam olursa, gelişmemek için hiç bir sebep yok. Seyyid Hüseyin Nasr'ın bir takım fikirlerine katılmak bu manada mümkün değildir.

hımm. yardımlaşmanın değişik bir boyutu yani. ne güzel Allah dostluğunuzu bozmasın:))

Dahası da var: tasavvur belki adı açıkça söylenmeden, ?Akaid? adıyla kaleme alınan kelami eserlere de girmiştir. Osmanlı coğrafyasında iman konusunda, şerhiyle birlikte el kitabı olarak okutulan Nesefi Akaidi, şöyle başlamaktadır: ?Hakk ehli dedi ki: Eşyanın hakikatı sabittir. Onun hakkındaki insan bilgisi, Sofizm?in aksini iddia etmesine rağmen bir hakikattir. İnsan için, bilgiye ulaşma yolu üçtür: Sağlıklı duyular, sadık haber ve akıl.? (Taftazani, 1987: s.13-17)

Şu halde Allah?ın dini İslam?a bütün bunları görmezden gelerek?dinlerden bir din? muamelesi yapmak, sanırım en çok Allah?ı kızdıracaktır. Çünkü Kur?an ısrarla bunların aynı şeyler olmadığını söylüyor.

İnsanlar, doğal olarak öven ile övülen arasında bir bağ kuracaklardır. Övenin hali ortadayken, kim övülenin "kim"liği ile "ne"liği ile "yüceliği" ile uğraşır. Övende övdüğünün izini arar. Görmedi mi geçer gider. Hep böyle olmamış mıdır. Emanet ve ehliyet onun için önemli değil midir? Hep bu nedenle değil midir ki Peygamber Efendimiz, daha kendisine vahiy gelmezden önce "Muhammed'ül Emin" olarak bilinmektedir.

Bu konuda geniş bilgi için bkz., Günay-Ecer, 85-97; Fazlurrahman, İslam, 178-184.

Gerçek şu ki, Muhammed Abid el-Cabiri, İslami aklın eleştirisi kavramını kullanmaktan sakınmış, onun yerine sorunlardan ve sorumluluklardan kaçınmak ve kendini rahat ettirmek için Arap aklının eleştirisi kavramıyla değiştirmiştir. Bu da hiç kimsenin gözünden kaçmayan apaçık bir göz boyayıcılığıdır. Bugün de yarın da önümüzde duran, İslami aklın eleştirisi sorunudur. Çünkü Arap aklının kendisi dini bir akıldır veya henüz dini varlık aşamasını geçmemiştir. Dini aklı tenkit etmeden Arap aklını nasıl tenkit edebilirsin? Bu imkansızdır. Bunun bir sonucu olarak yüzyıllardır üzerimize egemen olan ortaçağ lahuti aklın eleştirisi, genel olarak Arap kültürünün en büyük sorununu oluşturmaktadır. Bu çalışmayı/işi yapmadan da bağımsızlık da yoktur, kurtuluş da. Bugün olanlar, bunun göstergesidir. Ben Cabiri?nin hiçbir şey yapmadığını kastetmiyorum. Şüphesiz ki, onun çalışmaları faydalıdır.

sayın baytuğ anlamadım ilahiyatçımısınız değilmisiniz.

Zira siz özne üzerinde yapmanız gereken müdahaleyi, o özneden bağımsız davranma yeteneği olmayan nesne üzerinde yapmaya kalkıştınız; bir şeyin aslı yamuksa, gölgesini düzeltebilir misiniz?

Herhangi bir konuda takıntınız varsa, bilincinizi oradan tırtıklar Geminizi delmeye oradan başlar ki, su alıp da batsın

Radikal Eğilimlerin, tutuculuğun kaynağı İslam Dini hakkında doğru bilgi sahibi olmamaktır.

PAPA VE WEBER: İSLAM BİR ''SAVAŞÇI DİNİ'' MİDİR?

Maturidiler ve Mu'tezile, bazı farklılıklarla birlikte, husun ve kubuh konusundaki görüşleriyle de, objektif bir ahlak anlayışının öncüleri oldular. Her iki ekol, Allah'ı tanımanın aklen vacip olduğunu ileri sürerek Peygamber gelmese de her insanın aklıyla Allah'ın varlığını bulup inanmakla yükümlü olduğu sonucuna vardılar. Maturidilik ve Mutezile, daha önce Mürcii çevrelerde üretilen akılcı fıkıh anlayışını benimsekle kalmadılar, ona önemli katkılarda bulundular. Bazı Zeydiler dahi, bu fıkhın etkisinde kaldılar. Ayrıca İslami bilimlerde bir yorum metodu olarak, dirayet metodunun temellerini attılar. Diğer taraftan Zeydi alimler ve İmamiyye Şiası'nın Usuli Kelamcıları da, Mutezile'nin kelami akılcılığından büyük ölçüde yararlandılar. Onların kelami görüşleri incelendiğinde bu etkilenmenin izlerini açıkca görmek mümkündür. İslam felsefesi, Mürcie ve Mutezile'nin daha önceden hazırladığı akılcı bir zemin üzerinde gelişme imkanı buldu.

Her sorunun, din sayesinde ve dindarlıkla çözümlenebileceği şeklinde bir yanılgı toplumda yer tutmaya başlamıştır.

Vakıa, prensiplerinin tümel ve zorunlu olması anlamında akıl evrenseldir? Fakat bu belli bir kültür veya benzer kültürel modeller için geçerlidir. Lalande'ın da dediği gibi oluşturulmuş akıl: "Eleştirel ruha sahip olmayan tarih veya felsefe ekollerinde mutlak seviyesinde kabul edilen akıldır. Onlara dedelerinin fail aklının, mümkün tek kültür olarak kabul ettikleri kültürlerinin veya en azından kendilerine has kültür aleminin aklının ürettiği oluşturulmuş akıl hükmeder".

arkadaşlar sabrınızı zorlayarak sonuna kadar okursanız değdi diyebileceğiniz ender makalelerden biri...

Ethem Ruhi Fığlalı, İmamiyye Şiası, Ankara 1984, 234.

SÖNMEZ KUTLU

Binaenaleyh İran'dan gelen şu kadar kimse, en azından Türkiye'deki ilim adamlarıyla fikir teaddisinde bulunmuştur. Onun kafasında beliren bir takım istifhamları bizzat bir Şii olarak bertaraf etti. Durum Sünni için de böyledir. Sünniler hakkındaki düşüncesini Şiiye sünninin doğrudan doğruya, direkt olarak söylemesi bir manada bir direkt temas ortaya koymuştur. Bunlar devam edecektir. Bu ilmi çalışmalar haliyle kısa zamanda halka yansıyacak diye bir durum yoktur. Halk gene mezhebinde, dininde, inancında ama bu ilk basamak.

Onların bilgi kaynakları arasında akla nasıl bir fonksiyon yükledikleri konusunda geneş bilgi içn bkz., Kutlu, İslam Düşüncisinde İlk Gelenekçiler, 169-73

Diğer taraftan, gerek Sünni anlayışı benimseyen Aleviler arasında, gerekse Sünniliği İslam?la özdeşleştiren kimseler arasında, Alevilerin Sünniliği kabul edip Müslüman olmaları gerektiğini söyleyenler de yok değildir.

Önceleri kavramların düşüncelerde yer alan en kalıcı şeyler olduğuna inanılırken, günümüz sosyal bilimcileri, kavramların eskilerin deyimiyle "efradını cami, ağyarını mani " bir şekilde tanımlanamayacağını, düşüncelerde yer alan en kalıcı şeyler olmadıklarını, ekolden ekole, fertten ferde, toplumdan topluma değiştiğini, hatta toplumun farklı dönemlerinde içeriklerinin farklılaştığını kabul etmektedirler. Bu güçlüğün, İman, İslam, Din ve Ehl-i Beyt gibi tanımlanması en güç kavramlarda açık bir şekilde yaşandığı görülmektedir.

?İlim ikiye ayrılır: Birincisi şeylerin öz varlıkları hakkındaki bilgi. Mesela senin insan, ağaç, gök vs. hakkındaki bilgin gibi. İşte buna tasavvur adı verilir. İkincisi ise, zihinde tasavvur edilen özlerin birbirlerine nispetiyle elde edilen ve kimi zaman kabul ya da imanı kimi zaman red ya da inkarı gerektiren bilgidir. Bu da, senin?İnsan canlıdır?, ya da?İnsan taş değildir? demen gibi. Bunu derken, hiç şüphe yok ki sen?insan? ve?taşın? ne olduğunu özü itibarıyla tasavvur edebiliyor, zihni olarak kavrayabiliyorsun.

yoksa heder mi oluyor tüm çabalarımız kurmay kardeş.. uzun olması eleştiriliyor da makalelerin.:)))

Hatib el-Bağdadi, Şerefü Ashabi'l-Hadis, thk.., M. Sait Hatipoğlu, Ankara 1991, , 6.

Resulullah müsamaha ile gönderildiğini buyurmuş,69 taassup ve asabiyete dayanan kavgaları, yan çıkma ve taraf tutmaları yasaklamış,70 ancak kendi sünneti ile Raşid Halifelerinin sünnetine sımsıkı sarılmamızı öğütlemiştir.71

Herkes duygularını, nefretlerini veya herhangi bir şeyi gömerken çoğu kez bunun en uygun zamanda veya en azından böyle olması gerektiğini düşünerek gömmeye çalışır. Yani herkes sınırlı görüş ufku içinde anlayabildiği kadarıyla bir şeylerin öldüğüne ve artık gömülmesi gerektiğine karar verir.

Özü yok sayılmış bir din, toplumsal otoriteyi meşrulaştıran bir kader doktrini olarak işlev görebilir; belli ölçülerde yaşamasına izin verilebilirdi. Çizilen sınırı geçmediği, belirlenen kulvarı ihlal etmediği sürece sorun yoktu. Uygun kıvamda yaşanan manevi prensiplerden kimse şekvacı değildi. Bireysel düzlemde vicdanlar, toplumsal düzlemde mabetler ile sınırlı kaldığı sürece baskıya gerek yoktu. Hatta bireylerin iş motivasyonunun artması, sermaye sahiplerinin güvenceli bir hayat sürmesi için dindar kimseler fazlasıyla gerekliydi. Ahlaklı yaşayan yoksulların, alt tabakadan kimselerin ve iş gücünü oluşturan yığınların dindar olması, üretim ve sermayenin güvenli bir şekilde dolaşımı için de önemliydi. Toplumsal yapıyı sorgulamayan, itiraz ve eleştiri içermeyen dindarlık saygın ve muhteremdi!

Ebu Hanife'nin kabri civarında sabah namazı kılarken İmam Şafii'nin -Ebu Hanife'ye hürmeten- kunutu terketmesi,73 İmam Malik'in Harun Reşid'e hitaben: "Muvvatta'ı tek kanun haline getirme; çünkü ulemanın farklı görüşleri bu ümmet için rahmettir, herkes kendine göre sahih olana uymuştur, hepsi hidayet üzeredir ve her biri Allah'ı murad etmektedir..."74 demesi bu ruh haletinin parlak örnekleridir.

Fakat kalın çizgi son bin yılda mukallit çizgi oldu. Muhakkik çizgiyi bastırdı, hatta yok etti. Meydan mukallit çizgiye kalmış, hiçbir rakip kalmamıştı. Alimin?içtihat yapması? yükseliş çağlarımızda iftihar ve rahmet iken, çöküş çağlarımızda içtihat yapmak irtikap ve melanet haline gelmişti.

sokrates evde hiç bir şey yapmadan öylece durur... birazdan işyapmaktan bitap düşen karısı : be adam ben öldüm çalışmaktan sen ne hiç bişi yapmadan duruyorsun! demiş.

bu gece için yeter kurmay : ))))))))))

Hadari toplumlar, ideal anlamda, teşkilatlı bir siyasi otorite ve devlet geleneğine, yasama ve yürütme organlarına, kurum ve kurallara sahiptirler. Bu toplumlar, yöneticiler, ulema, askerler, meslek grupları, din adamları ve diğer sosyal sınıflardan oluşmaktadır. Ticaret, ziraat, sanat ve bilimsel faaliyetler son derece önemlidir. Farklı dinler ve farklı etnik gruplar birarada yaşarlar. Bireysel başarılar, takdir edilir, ferdi kabiliyetlerin geliştirilmesine ve eğitilmesine imkan tanınır. Doğru ve iyi, kabilenin değil toplumun ve bireyin genel çıkarlarına ve hakkaniyet ölçülerine göre belirlenir. Sorumluluk, suç ve ceza bireyseldir. Kitabi kültür ve sistematik düşünce geliştiği için, olaylar ve hadiseler derinlemesine analiz edilir.

Davranışlara ilişkin fıkıhla ilgili konularda ise, akla ve aklın hükümlerine başvurmak suretiyle çözümler getirmede yumuşak bir tavır sergileyen, yetkin gördüğü kimselerin içtihatta bulunmasını onaylayan, böylece ümmetin ortaya koyduğu ilim ve irfan geleneğinden kopmadan, İslam'ın farklı yorumlarını benimseyen bir dindarlık akla gelir. Dinde yeniliğe karşı değil, gelenek üzerinden yeniliği inşa etmeyi savunur.

- Mezheplerin doğuşuna etki eden sebepler nelerdir?

Bu arada, Doğu Bloku çöktükten sonra işsiz ve malzemesiz kalan bazı eski tüfek Marksistlerin de, kendi ideolojileri doğrultusunda, Alevilikte ateist bir yapılanma için savaş verdikleri gözden kaçmamaktadır.

Türkiye?de, devlet ve toplum olarak tarihimize ve bir bütün olarak kültürel mirasımıza bakış konusunda, sağlıklı ve gerçekçi bir bakış açısının geliştirildiğini ve toplumun geleceği, birlik-beraberliği göz önüne alınarak bunun gereklerinin yerine getirilmeye çalışıldığını söyleyebilmek, maalesef pek mümkün değildir.

Ahbaru'd-Devleti'l-Abbasiyye, 43. İbn Kuteybe, " Artık kavminin efendisi oldun" şeklinde verir. Bkz. el-İmame ve's-Siyase, I, 175.

Hasan Onat, 99 Soruda İslam Mezhepleri,

İmdi ey ilim talibesi! Mesajında matlubun olan?nasihati?, ilk iki yazının satırlarında ve satır aralarında beyan etmeye gayret ettim. Şimdi sıra geldi, tefakkuha ve tahkike dayalı bir fıkıh ve fıkıh usulü için alternatif bir okuma listesine.

İmam Hatip Liselerine yoğun bir ilgi olduğu ortadadır. Öyle ki, pek çok İmam Hatip Lisesi, öğrencilerini sınav yaparak seçmektedir. Halkımızın bu okullara yönelmesinin sebepleri doğru tespit etmekte fayda vardır. Her şeyden önce, Türk insanı, öldükten sonra arkasından bir Fatiha okuyacak bir nesil istemektedir. Ne çocuklarını İmam Hatip Liselerine gönderen ebeveynler, ne de o okullara giden çocuklar, İmamlık ya da Hatiplik?i bir meslek olarak düşünmektedirler. Zaten, bu okulları bitirenlerden çok azı, bu meslekleri seçmektedir.

Bu anlamda ibadetin yeri ve mekanı yoktur. Mekanın her yerinde ve zamanın her anında canlı bir faaliyet olarak görünür; bazen bir yoksulun sofrasında, bazen bir annenin yavrusuna atılışında, bazen bir gönlün titreyişinde, bazen bir adalet terazisinde, bazen bir direnişçinin namlusunda, bazen bir esnaf imzasında, bazen yakarışta, bazen haykırışta, bazen ağlayışta, bazen gülüşte, bazen sözde, bazen namusta, bazen sadakatte, bazen iffette?

40- E. C. Cutf. a. g. e., s.119

Postmodern teorilere karşı moderniteyi, subjectivizme karşı "rasyonalizmi" savunan; Critical Theory'nin, bir takım çizgi değişikliğine de uğrasa yaşayan temsilcisi olan Habermas dahi, Pazar rasyonalitesinin "rasyonalite"ye baskın çıktığını ifade etmekte, gerçek rasyonaliteye ulaşmak için oldukça ütopik şartlar belirlemekte ve kendisi bunun için umut taşımakla birlikte, sonuçta o da "sınırlı bir evrenselliğe" inanmakta ve topluma herhangi bir çözüm önerisi getiremeyerek, o da diğerlerinde olduğu gibi, "Ne yapmalı?" sorusuna suskun kalmaktadır70.

Kullanılan kavramlar, bazen da kişiye dönük olumsuz bir içe kapanma anlamlarındadır. Bu anlamlara göre dışarıdaki sorunların kaynağı içeridedir ve toplumun değişmesi bireyin değişmesiyle sağlanır. Bunun ardından İslamcı söylemde tevekkül, takva, huşu, korku, zühd, sabır, rıza, kanaat gibi geleneksel tasavvuf kültürünün kavramları yaygınlık kazanır. Bu kavramlar laik söylem üzerinde olumsuz bir etki yapmıştır ve laik söylem buna karşı tepkisel bir tavır göstererek karşıt kavramlarla çalışmaya, çaba ve gayret sarf etmeye, uğraşmaya, özgüvene, hakları talep etmeye çağırmıştır ki bunlar çağdaş sözcüklerle dile getirilen İslami içerikli kavramlardır.

1. Bizatihi meselenin kendisinden: Zira İslami ilimler hakkında konuşmak, 12-13 asırlık geçmişi olan kadim bir gelenek ve dev bir müktesebat hakkında konuşmaktır. Hele bu ilim İslam medeniyetine?Fıkıh Medeniyeti? olarak damgasını vuran?fıkıh ilmi? ise, iş daha da zorlaşır. Çünkü bu alanda üretilmiş edebiyatın sadece sayım dökümü bile altından kalkılması güç bir iştir.

Hz. Peygamber , çağını, bütün çağları, çağının ve bütün çağların insanını bizzat çağının tanığı olduğu için tanıyabilmiştir. Ticaret yoluyla insanı, spesifik olarak da çağının insanını, zaaflarını, hırslarını, imkanlarını ve erdemlerini tanımıştır. Suriye, Bahreyn ve Yemen'e düzenlenen ticaret kervanlarına katılarak çağının dünyasını ve dolayısıyla bütün çağları tanımıştır.

Üst üste koyabilmek için sevaplarımızı elimizden kalanın elimizden çıkandan fazla olması gerekiyor. Ya iğrenç bir gıybetin yangınında kül etmişsek elimizdekileri? Ya amansız hasetlerin seline kaptırmışsak depoladıklarımızı? Ya ürettiklerimizin hepsi de defolu diye pazara bile sürülmemişse?

11. Hud 73.

Din alanındaki bilgi boşluğunun doğurmuş olduğu birtakım olumsuz sonuçları şöyle sıralamak mümkündür:

Din alanında, geçmişi görmezlikten geldiğimiz zaman, içinde bulunduğumuz zaman dilimindeki gerçekleri anlama imkanını yitiririz. Çünkü, din olgusu, kökü insanlığın başlangıcına kadar uzanan, insanın olduğu her yerde karşımıza çıkan bir olgudur. İslam dinini, diğer dinlerden bağımsız olarak ele almak ve anlamak biraz zordur. Üstelik İslam, kendisini, Hz. Adem?e kadar uzanan vahiy geleneğinin son halkasında şekillenmiş bir din olarak görür. Buna ek olarak, İslam?ın, Hz. Muhammed?in ilk vahyi aldığı andan itibaren başlayan bir tarihi bir süreci vardır.

Siyasal-Karizmatik liderci din anlayışı/söylemi, tarihte olduğu gibi günümüzde de benzer şekillerde ve farklı adlarla tezahür etmektedir. Bu söylemin günümüzeki uzantısı ve çağdaş yansımaları İran'da Oniki İmamiyye Şiası, İsmaililik, Zeydilik, Nusayrilik, Dürzilik, Babilik-Bahailik, Kadiyanilik, Lübnan Hizbullah'ı üzerinde açıkca görmek mümkündür.

Kalyoncu?nun kitabın genelinde okuyucunun önüne koyduğu tablo, toplumsal ilişkilerde salt bireyselliğin imkansız olduğu göz önünde buluındurulduğunda nasıl bir topluluk ve yönetim anlayışı sorusunu da gündeme getirmektedir. Yusuf el-Nebhani?nin 20. yy?ın son yarısında dile getirdiği ve Ercümend Özkan?ın Türkiye?de daha da sistemleştirdiği?Fikri Önderlik? yaklaşımı Kalyoncu?nun teşhis ettiği hastalığa sunulan alternatif bir çözüm niteliği taşımakta. Özkan?a göre fikri önder edinenlerle beraberlik hatta fikri birinci dercede temsil eden lider tanımak bile, asla fikri önder tanımanın önüne geçirilmemelidir. Fikri önder bilmenin hiçbir rizikosu yok iken, fikri önder edineni lider edinmenin hep rizikosu olagelmiştir. Ne kadar başarılı olursa olsun sonuçta bir insandır lider edinilen.

Özellikle M. Reşit Rıza'nın çevrilen Muslih ve Mukallid isimli eseri İslam'ın bir noktaya cem'i ve mezheplerin telfiki Ahmed Hamdi Akseki tarafından çevrilmiş daha sonra Hayrettin Karaman tarafından sadeleştirilerek Diyanet Yayınları arasında neşredildi. Bu durum yaklaşık bir buçuk asırlık maziye sahiptir. Mezhepler arasında telfik, birleştirme daha çok dediğim gibi mezhepler arasında iyi niyet ve yakınlığı gündeme getirmesi lazımdır. Biz bir ilim adamı olarak karşımızdaki insanın sözünü teslim ederiz. Ama bunu siz milyonlarca insana kabul ettirmeniz kolay değildir, mümkün değildir.

Fakat, yukarıdaki sürece bağlı olarak te?vil ve tefsir faaliyeti?keşf? faaliyetine dönüşmüştür. Te?vil ve tefsirde amaç bellidir: Murad-ı ilahiyi doğru anlayıp, onun inşasına teslim olmak. Yani vahyi, fiili ayet olan insanın yaratılış amacına uygun bir hayatı inşa etmede kendine gönderilmiş bir plan ve proje olarak görmek.

Bir ilahi inşa projesi olan vahyin ilk inşa ettiği tasavvur, ilk muhatabının tasavvuruydu. Vahyin ilk muhatabı ise Hz. Peygamber idi. Allah, onun tasavvurunu vahiyle sil baştan inşa etmişti. Şu ayetin kapsamına işte bu inşa da girmektedir: ?seni yolunu kaybetmiş olarak bulup da doğru yola ulaştırmadı mı? (93 Duha 7)

cidden ama cok güzel başlık.. siz yazınız.. biz sonra kısa bir değerlendirme yaparız.. ancak sansürsüz kısmı daha bir günceliğe yöneliktii. zira aslında anlatılmak istenenlerden biriydi..

Nakilciler ise aklın önceliğine karşı çıkmışlar, naklin rivayet yönünden?sahih? görülmesi halinde, aklın artık söz sahibi olamayacağını savunmuşlardır. Bazılarına göre ise?zaif bile olsa naklin , kıyasa tercih edilmelidir. ?

Bu örneklik, kimi zaman baskın bir tavır olarak, kimi zaman da kayaların bağrında saklanan bir altın damarı gibi hep var oldu. Baskın bir tavır olarak var olduğu dönemlerde Kur?an; tasavvurunu, aklını ve şahsiyetini inşa ettiği insanlar eliyle hayatı inşa etti. Bu, ümmetin çoğunluğunun vahiy algısındaki vahim kırılmaya kadar sürdü. Söz konusu kırılma; vahyi, inşa eden bir özne olmaktan çıkarıp, ?kutsal? bir nesne haline getirmişti.

Bunlar ve benzeri ilkeler, insana mutluluk getirecek bütün siyasi iktidarların vazgeçemeyecekleri, evrensel nitelik taşıyan ilkelerdir. Sosyal değişme olgusuna bağlı olarak ortaya çıkan yeni gelişmeler, bu ilkeler çerçevesinde yerli yerine oturabilecektir.

Bu kavramlar fakirlik, açlık, yoksulluk, kıtlık, baskı, sindirme, mahrum etme, marjinalleştirme, dışlama, adalet, milli gelir ve ücretlerin dağılımı, barınma, plansız yerleşim, kırsal alan, ulaşım, su gibi insanların maslahatlarından bahseden reel sosyal kavramlardır. Bu kavramlarla kasdedilen anlamlar ve durumlar İslamcı söyleme ve sosyo-siyasal İslamın çok mu uzağındadır?

İncilin sayfalarına bakanlar Hz. İsa?nın kendi dönemindeki Yahudi dini düşüncesini yansıtan?Yazıcılar? ve?Ferisiler?i nasıl din kisvesi altında dinsizliğin ve ahlaksızlığın prototipleri olarak eleştirdiğini görür: ?Vay halinize ey din bilginleri ve ferisiler, iki yüzlüler! Siz dıştan güzel görünen, ama içi ölü kemikleri ve her türlü pislikle dolu badanalı mezarlara benzersiniz. Dıştan insanlara doğru kişilermiş gibi görünürsünüz, ama işte iki yüzlülük ve kötülükle dolusunuz.? (Matta, 23/27-28) Yahudiler, kendi siyasal tarihleri sürecinde?Yehova?yı nasıl da Yahudi içgüdülerinin kusursuz bir timsali haline getirmişlerdir.

Hatipoğlu,"Hilafetin Kureyşliliği", AÜİFD., 23(1978), 125-126.

Monoteist İbrahimi din ile dinsizliği kuran veya ayıran şeyin ne olduğu sorulacak olsa, bunun insan arzularını kontrol etme, sınırlama ve serbest bırakma olduğu söylenebilir.

Geleneğimizde eleştiri, yapıcı ve iyi niyet taşıdığı sürece Allah?ı razı edecek?salih bir eylem? olarak görülmüştür. Dolayısıyla, zihinsel planda atıl akla karşı eleştiren ve sorgulayan bir akıldan yana olmak, ilahiyat ve metafizik alanındaki kapalılığı ortadan kaldırır. Hiç kuşkusuz bu açıklık politikası ve düşünsel zihni temellendirme, küresel ölçekte hem İslam?ın hem de insanlığın yararına olacak güzelliklerin açılımı yolunda kendisinden beklenen hizmeti yerine getirmiş olur.

Not: Sansür ve sözüm ona ''arındırma'' için yazardan özür dilerim affola...

I. Türkiye?de Zihniyet Sorunu

Türkiye'de biraz bu konulara yakın insanlar var. İslam'ı ilk devrilere irca etme düşüncesinde olanlar var. Bir de geleneksel İslam'ı savunan gruplar var. Halkı ben buna dahil etmiyorum. Halkın daha çok ana-babadan gördüğü örf ve adete dayanan popüler din anlayışı vardır. Delile dayanan din anlayışı değildir.

Üstelik daha önce hiç görülmedik bir şekilde onları tanır ve?Ehl-i Kitap?, ?Mecusi, ?Sabii? gibi isimlerle anar. Bir arada yaşamaya ve barışa dayalı bir ilişkiler hukuku belirler. Daha önce hiçbir dinin ötekini bu şekilde?tanıdığı? görülmemiştir. Tabi tanımak doğru bulmak demek olmuyor.

bb. İslam?ı bilen bir Müslüman, şiddet yanlısı olamaz.

Hiçbirimiz az önce hiç olduğumuz, biraz sonra da yokluğa düşeceğimizi bildiğimiz bir sürpriz?an?ın içinde lezzetleri tadamayız. Alışıklıktır lezzetleri büyüten. Tanıdıklıktır mutlulukları derinleştiren. Gafletle de olsa hiç bitmeyecek sanmakla mümkün olur sahici bir hazzın dudağına dokunmak. Yaşadığımız her sıradan an sıra dışı hazırlıkların zirvesinde sunulur bize.

özet hapı :))

- Sizinle mezhepler ve mezhep taassubu üzerinde söyleşide bulunmak istiyoruz. Öncelikle mezhepler konusunda değerlendirmelerinizi almak istiyoruz.

Ünver Günay-A. Vehbi Ecer, Toplumsal Değişme, Tasavvuf, Tarikatlar ve Türkiye, Kayseri 1999, 105.

Onlar da bunu istediler. İstediler, fakat istedikleri olmayacak bir şeydi.

1-İslami eğitim almak üzere Türkiye dışına giden yeni-eski öğrenci ve araştırmacıların, kayda değer olmayan birkaç istisna dışında, neredeyse tamamı, duruşlarını gittikleri ülkelerdeki muhaliflerin pozisyonlarına göre ayarladılar. Böyle yapmaları gerekirdi! Zira ne İslamcılar rejimi içselleştirmişlerdi ne de rejim İslam ile sıcak ilişki kurma niyetindeydi. Rejim eski ile köprüleri tamamen attıktan ve İslamcılar da yeni sistemi kendi zihinlerinde gayri meşru gördükten sonra; yüzseksen derece ters tarafa bakan uçların birbirini görmesi ve objektif bir şekilde değerlendirmesi mümkün değildi.

Böyle bir kültür alış verişinden İsmailiyye'nin etkilenmiş olması mümkündür. Çünkü bugün de İsmaililer imamı bir manada az çok Allah'ın hulul ettiği biri olarak tanıma temayülündedirler ve din onlara göre imamı tanımaktan ibarettir. Bu bir anlamda İslam'la kabil-i telif değildir. Onun için biz bazı İsmailileri galiyye -aşırılar- zümresine dahil ederiz.

Dolayısıyla ümmetin yöntemi nass ile olgunun tenzil ile te'vilin arasını birleştirmek olmalı. O halde bu ihtilaflar, bu düşmanlıklar ve çatışmaların sebebi nedir?

Sahabenin Kur?an?la ilişkisiyle günümüz Müslümanının Kur?an?la ilişkisi arasındaki farkta, bu?deforme olmuş aklın? payı olabilir mi? Bugün toplum olarak Kur?an?a yaptığımız muamele şu: ?Kendisini öldürüp, cesedinin üzerine altın yaldızlı kubbe dikmek!? Bunda, yukarıdaki mantığın rolü ne kadardır?

Şimdi bu üç esası teker teker inceliyelim:

Pagan uygarlıklar, başkalarına hayat hakkı tanı/ya/mazlar. Doğu hikmet gelenekleri ise, başkalarının saldırılarına göğüs geremezler ve önce hadım edilmekten, sonra da yok edilmekten kurtulamazlar.

Yine aynı yönde bir imha ve inşa, Kur?an?ın ilk muhatabı da dahil, tüm müminlerin tasavvurları üzerinde de yapılıyordu:

Demokrasi ve İslam, İslam'da Kadın Hakları, Çağdaşlaşma ve İslam, İslam'da Din-Dünya İlişkileri, Dindarlık Tipolojileri, Hakimiyet Kavramı, İslam'ın İnsana Bakışı, İslam'ın Barış'a Verdiği Önem, İslam'ın Algılanması ve Sunulmasında İmaj Sorunu, Dinsel Fanatizmin Hareket Noktaları, Dinde Aşırı Yorumculuğun Çağdaş Versiyonları, İslam'ın Temel Değerleri ve Çağdaş Yaşama Katkısı, Dinsel Hoşgörü, İnsan Doğası ve Masumiyeti, İslam'ın Masum Sivillere Karşı Himaye Edici Siyaseti, İslam ve Öteki Kavramı vb. gibi konularda gerek kültürel faaliyetler ve gerekse akademik çalışmalar yaptırılarak İslam'ın mu'tedil görüşü evrensel ölçekte bütün bir dünyaya sunulmalıdır. Umuyorum ki bu takdirde hem İslam imajı zarar görmeyecek ve hem de İslam bir cazibe merkezi haline gelecektir.

Müminlerin Hz. Peygamber?e bey?atinden bahseden ayet, görüldüğü üzere, kadınla ilgilidir, erkeklere bu ayette işaret yoktur, fakat bu, erkeklerin aynı şartla mükellef olmadıkları manasına gelmemektedir. Cenab-ı Hak, kadınlara olan hitabına erkekleri de zımnen dahil etmiştir. Umumi prensiplerde kadın-erkek ayrımı yoktur. Bu noktaya işaretle yine Endülüslü muhaddis alim İbn Abdilberr(ö.463/1071) şu ifadeyi kullanır:

İnsan, yaratılışı gereği sınırlı bir varlıktır. Gözümüz belli ışınları görür; kulağımız, belli frekanstaki sesleri işitebilir. Beş duyumuzun sınırlı olduğunu bilmek için, başkalarının herhangi bir şey söylemesine gerek yoktur. Kendi varlığının farkında olan, doğru düşünmesini bilen her insan, kendi sınırlarını kolayca fark edebilir.

? De ki: Göklerde ve yerde Allah?tan başka kimse gabı bilemez..? (Neml / 65)

kurmay kardeşim ezber bozan yazıları bekliyoruz..:)

Dinin, birleştirici-bütünleştirici, kaynaştırıcı yönde etkin olması engellemektedir.

O halde toplum hayatında birbiriyle çatışma halindeki iki grub olan İslamcılar ile laikler, arasındaki diyalog için sözcüklerin analiz edilmesi, anlam ve işaret ettikleri şeylerle ilgili bağının kurulması bir zorunluluktur.

Gene tekrar edelim ki mezhepler değil, mezheb taassubu, cehalet ve gaflet yüzünden İslam tarihinde kardeş kavgaları olmuş, kanlar dökülmüş, hanümanlar sönmüş, mamureler harab olmuştur.

Bunun için de usulcüler kıyası aralarındaki illet benzerliğinden dolayı hakkında şer'i nass bulunmayan meseleyi hakkında şer'i nass bulunan meseleye ilhak etmek şeklinde tarif etmişlerdir. Her bilgi iki asli hususa muhtaçtır: Sabit ve değişken. Filozoflar, sabitelerin çeşitlerinin dini nasslar, mantık kaideleri, mezheplere ait literatür ve kıyasi önermelere göre neler olduğu hususunda farklı görüşler belirtmişlerdir.

Zahir-Batın ayırımının geniş bir analizi için bkz. Cabiri, Arap İslam Kültürün Akıl Yapısı, 352 vd.

Peygamber'in ev halkından olarak kim sayılırsa sayılsın onların hiç birisinin diğer müminlerden farklı korunmuşlukları, karizmaları yoktur. Çünkü böyle bir ayrıcalığa sahip olmak, İslam'ın takva anlayışı, suç, ceza ve mükafatın kişiselliği prensibiyle çelişki teşkil eder.

?Peygamberimiz İslam toplumunun başkanı idi. Kendilerinden başkan ve İslam topluluğun yöneticisi olarak sözler ve fiiller sadır olmuştur. Kafirlerle, Harici olan asilerle ve kendileriyle savaşılmasına karar verilen kimseler üzerine ordular gönderilmesi, Beytü?l-Mal?in mallarının mahalllerine harcanması, gelirlerinin de yerlerinden toplanması, valilerin va kadıların tayin edilmeleri, ganimetin taksim edilmesi ve peygamberimizin bunlardan başka bazı fiilleri bu bölüme girmektedir. İmamet ve İslam topluluğunun başkanlığı görevi, Peygamberlik ve elçilik mefhumu içine girer mi? Öyle ki, Peygamberimiz, şu fiileri işledi veya şu sözleri söyledi dediğimizde, onları Peygamber ve rusul olarak mı yapmıştır, yoksa başkan olması sıfatıyla mı yapmıştır? Bu konuda yani Rasulullah?ın başkanlığının nübüvvete dahil olup olmaması hususunda, İslam alimleri bilhassa 19. ve 20. yüzyılda yaşayanlar ihtilaf etmişlerdir. Bir kısım alimler, ?Peygamberimiz, Müslümanların imamı ve başkanı olmasından ötürü, bütün sözleri ve fiilleri, kendisinden peygamber olarak sadır olmuştur. Hepsi de Allah?tan vahyolunmuş itibar edilir? demişlerdir. Onlardan bir kısmı ise şöyle demiştir: ?imamet, yani Müslümanların başkanlığı vazifesi, Peygamberliğe dahil değildir. İmamet, peygamberlik mefhumunun dışındadır. Peygamberin ve peygamberliğin şartları arasında, o kimsenin ümmetinin başkanı olması şartı yoktur. Hz. Muhammed?den önce, kavminin idaresini üzerine almamış peygamberlerin gelip geçtiği zikredilmiştir. Bu son görüşün doğru olduğu anlaşılmaktadır. Bunun delili şudur: Peygamberimiz tarihin tespit ettiğine göre, birkaç kere Medine?ye kendi yerine idarecileri bırakmıştır. Peygamberimizin o kişileri kendine halife olarak tayini, şüphesiz, peygamberlik vazifesinden onları halife kıldığına delalet etmez. Bu hareket, onları peygamberlik dışında olan, idarede halife kıldığını gösterir. Bundan dolayı, Peygamberimizin İmam olarak yaptığı tasarrufları ve sözlerini, her hangi bir kimsenin, devlet başkanından izin almadan yapması ve söylemesi caiz değildir. Burada Peygamberimizin hadislerinden bazı misaller zikretmek faydalı olur. Okuyucu, bu hadisleri Peygamberimizin hangi sıfatıyla buyurmuş olduğunu anlayabilir. 1- Ebu Sufyan?ın karısı Hind bintü Utbe, Peygamberimize kocası Ebu Sufyan?ı şikayet etti. Kocasının kendisi ve çocuklarına nafaka konusunda çok cimri davrandığını söyledi. Peygamberimiz Hind?e şöyle buyurdu: ?Ebu Sufyan?ın malından, sana ve çocuklarına yetecek kadar al.? Peygamberimizin bu hadiste Ebu Sufyan?ın karısına, onun izni olmaksızın malından kendine ve çocuklarına yetecek kadar almasını emretmiştir. Eğer bu hadis, Peygamberimizden müftü sıfatıyla sadır olmuşsa- fetva sıfatı genel olduğundan- bu konuda devletin iznine ihtiyaç yoktur. Bundan dolayı, borçlu olan kimseden, hakkını almak imkanına sahip olan herkes, hakkını, onu vermek istemeyen kimsenin iznine muhtaç olmadan alabilir. Fakat bu hadis Peygamberimizden kadı sıfatıyla sadır olmuşsa, hak sahibinin hakkını, hakimin hükmü ve izni olmaksızın alması caiz değildir. 2- İkinci Misal: Hadiste şöyle gelmiştir: ?Harp esnasında düşmandan birini öldüren kimse onun üzerindekileri alabilir.?Bu hadis de aynı şekilde Peygamberimizden müftü sıfatıyla sadır olmuş olabilir. Fetva sıfatı umumi olduğu için, harpten her Müslüman öldürdüğü düşmanın malik olduğu şeyleri alma hakkına sahip olur. Fakat Peygamberimizin bu hadisi, kadı veya İmam sıfatıyla buyurmuşsa, cihadda devlet başkanının izni veya hükmü olmaksizin ganimetten bir şey almaya hiç kimsenin hakkı olmaz. Ganimetlerin takdim edilmesinin münhasıran devlet başkanının vazifelerinden olduğunu öğrendiğimiz zaman, harpte öldürülenlerin üzerindeki eşyayı ve ganimetleri mücahidlere dağıtacak kimsenin, sadece devlet başkanı olduğunu anlarız.

İnsanlık tarihinde, peygamberi sözün ve soluğun aracılık ettiği vahiy medeniyleri ise hem fizik, hem de fizikötesi gerçekliği meczederler.

Tabersi, Ebu Ali el-Fadl b. el-Hasen, Mecmu'u'l-Beyan fi Tefsiri'l-Kur'an, Tahran trz., IV, 357-8; Seyyid Muhammed Hüseyin et-Tabatabai, el-Mizan fi Tefsiri'l-Kur'an, Beyrut 1973 , XVI, 312-313.

yine bu başlıkta yer alan, Prof. Dr. Sönmez KUTLU hocanın İSLAM DÜŞÜNCESİNDE TARİHSEL DİN SÖYLEMLERİ OLGUSU adlı makalesi de beraberinde okunursa sanırım bu konuya ilişkn kafa karışıklığı büyük ölçüde giderilmiş olur...

el-Buhari (256/870), el-Camiu?s-Sahih, İstanbul 1992, VIII, 105, VIII, 105; IV, 155; Ahmed b. Hanbel (241/855), el-Müsned, İstanbul 1992, IV, 129, 183, 421; ed-Darimi, Sünen, İstanbul 1992, I-II, 557.

Ehl-i Sünnet, İmametin Usulu?d-Din?den olmadığı, siyasi bir kurum olduğunu ve dinin ameli kısmıyla ilgili olduğu konusunda hemfikirdir. Ancak Sünni siyaset anlayışında, ?İmamlar Kureyş?tendir? şeklindeki bir rivayetin kabul edilmesi, imametin dini olmaktan ziyade dünyevi bir kurum olduğunun kelami açıdan temellendirilmesinde önemli bir engel olmuştur.

Hadisin özellikle Tirmizi tarafından bir hayli nakilleri var, fakat İslam aleminde milel ve nihai kitapları yazanlar yani dinler ve mezhepler tarihi ile ilgili eser verenler, üç bölüme ayrılmaktadır. Hadisin başında yahudilerin yetmiş bir fırkaya, hıristiyanların 72 fırkaya ve müslümanların 73 fırkaya ayrılacağı, 72 fırkanın cehennemde olduğu bir fırkanın da cennette olduğu ifade edilmektedir. Bu meselede hemen her fırka hadisi kendi lehinde yorumlamıştır. Şehristani ve Bağdadi de genellikle bu fırkaları kendi beldelerine göre taksim etmişlerdir. Halbuki böyle bir hadis varid olduysa bu hadis herhalde Hz. Peygamber'in devrinden itibaren kıyamete kadar gelecek olan müslümanlar arasındaki bölünmeyi ifade eder, onların kendi devresine kadar yani üçüncü, dördüncü asra kadar devam edegelen fırkaları kastetmiş olmaması gerekir. Bu hadisi yorumlayan, sahih olduğunu kabul etmekle beraber bir takım alimlerimiz var ki, bu hadisin ifadesini kesretten kinaye saymışlardır.

"Romantik" tarih algısı, zihni körleşme ve "tarih" köleliği

Bu indirgeme sadece hayatın doğal dönemlerine ilişkin olarak yapılmamış, aynı zamanda hayatı oluşturan iki doğal kutup olan ve birbirinden ayrı düşünülemeyen erkek ve kadın cinslerine ilişkin olarak da yapılmıştır.

Zaman, iyiliği de kötülüğü de kapsayarak kendi mecrasında akıyor? İnsanlar, içinde endişenin olmadığı bir huzuru, kaygının karışmadığı mutluluğu arıyor. Daha doyumlu bir hayat için gidilmedik yol, denenmedik yöntem bırakılmıyor. Bütün kutsallıklar hızla tüketiliyor. Arsız bir iştahla kadim öğretilerin üzerine çullanıyor insanlık. Kökünden, bağlamından ve ruhundan koparılarak yaşanıyor her şey. Sanallaşıp sentetikleşiyor yaşamlar. Hakikati?arama? çabası ile, keşfedilen hakikati?çarpıtma? alışkanlığı aynı hızda ilerliyor. Kötülük biçim değiştiriyor. Karmaşa kendini çoğaltıyor.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Osmanlı?nın nüvesini oluşturan taban üzerinde kurulmuştur. Ancak, Osmanlı?dan intikal eden dini miras, halk bazında kendi kaderine terkedilmiştir. Tekke ve Zaviyelerin kapatılması, halka alternatifi gösterilmediği için, meydanın din istismarcılarına açık hale gelmesine yol açmıştır.

Bütün alt dallarıyla postmodern teoriler sonuçta tüm "doğruluk" iddialarını, tüm hayat vaadeden ideolojileri ve bütün kurtarıcı sistemleri tarihi, sosyal, siyasi, ekonomik ve psikolojik gibi çok çeşitli etkenlerin sonucunda oluşmuş teoriler, iddialar ve sistemler olarak gördüklerinden, kendi ifadeleriyle bunlar "metanarrative", "discourse", "grand stories" ve "paradigm" vb. olduklarından bunları reddetmekte, hatta kendi teorilerinin "asla ve kata" böyle bir iddiadan uzak ve beri olduğunu söylemektedirler67. Aslında kendi içerisinde oldukça önemli bir paradoksu da barındıran postmodern teorilerin sahipleri bir yerde "haklı" olarak içinde bulundukları modern bilgi, bilim ve ideolojinin nasıl temel yapı ve ilkeler anlamında tamamen sübjektif bir temele dayanmış olduğunu görmekte, bütün bakışlarını beşeri düzeyde odaklaştırdıklarından herhangi bir çıkış yolu da bulamamakta ve tek kurtuluş olarak çaresiz kendi kontekslerinin üretmiş olduğu biçimde referansın öldüğünün ya da öldürüldüğünün ilanını yapmaktadırlar.

Ana tema olarak "pratiksel akıl" ile -ki, sürekli empoze edilen cebirden kurtulmayı ve gerek bireysel gerekse toplumsal iyi yaşamı ifade etmektedir- "enstrümental akıl" arasındaki düşmanlığı ele alan Ekol'ün öncüleri pratiksel aklın aksine enstrümental aklın, doğanın teknik olarak kontrolünde bulunduğunu ve bunun da entellektüel olarak doğa bilimlerinde, pratik olarak ise modern teknolojide açığa çıktığını belirtmektedirler. Süreç içerisinde, enstrümental aklın pratiksel aklı yok etliğini ve insanların doğadan öğrendikleri şeyin insanoğlu da içinde olmak kaydıyla doğaya tamamen hakim olmak için onu nasıl kullanmak gerektiği olduğunu söylemektedirler.

Sanırım Gazzali bu nedenle Fıkıh İlmi?ni, dini ilimlerden değil?dünyevi ilimlerden? saydı. Onun, ?dini ilimlerin yeniden ihyası? projesinde fıkhı?dünyevi ilimlere? katması, bizce?Müslüman aklın krizi?nin farkında olduğunu gösteriyordu. Onun için fıkhı?dünyevi ilimler? arasında tasnif ederek?tefakkuh?un önünü açmayı amaçlıyordu.

Yeni bir?İslam? anlayışına ihtiyaç vardır. Bu anlayış biçiminde Kur?an, merkezde olmak durumundadır. Kur?an?la ilgili her türlü yorum beşeridir. Kur?an?ın dışında her türlü bilgi beşeri bilgi olarak görülecektir. İslam?ın, Hz. Muhammed?in sağlığındaki anlaşılma biçimi dahil, daha sonraki bütün anlaşılma biçimleri ve bunlarla ilgili tezahürler, beşeri tezahürlerdir.

Din alanında bir yeniden yapılanmaya ihtiyaç vardır. İslam dini, sağlıklı bir demokrasinin hazırlayacağı, kültürel zenginliklerimizle beslenen bir zeminde, bize yeni bir uygarlığın kapılarını açabilir. Türkiye, İslam?la birlikte çağdaşlaşmayı bir şekilde başarmak zorundadır. Türkiye?de din alanı, maalesef param parçadır; bunun ana sebebi de, İslam hakkında ilmi nitelikli bilgi birikiminin olmayışıdır. İslam?ı bilen, Kur?an?ın ruhunu kavramış olan insanların uzlaşma noktalarını bulmamaları mümkün değildir. Bilen insanlar, -eğer art niyet yoksa- daha kolay anlaşır ve uzlaşırlar. Ancak, önce zihniyet sorunlarının aşmamız gerekmektedir. ?.. Tarih bizi çok önemli bir noktaya getirmiş bulunuyor: İstikrar içinde değişmenin ve modernleşmenin kollektif ipuçları, işaretleri, yönelişleri önümüzde durmaktadır. Bunları iyi değerlendirirsek, muasır herhangi bir yurttaşımızı, muasır Türk?ü, muasır Müslüman Türk?ü bir millet potası içinde yaşatamamamız için hiçbir sebep yoktur?. (M. S. Aydın, aynı makale, 19).

Vahyin inşa ettiği ilk model:

Kafirce bir bunalım ideolojisi olan modernleşme sürecini, geçmiş ile ilişkisi açısından hayat anlamında?değer kaybı? ile ifade edebiliriz. Sosyo-kültürel alanda yaşadığı pek çok olumsuz deneyimler nedeniyle Batı, Pozitivizm ile beslenen seküler bir yaklaşımla geçmişi ile yüzleşmek onu ıslah etmek yerine, onu ve barındırdıklarını reddederek hesaplaşmayı yeğlemiştir. Maddi imkanların hızla artmasıyla?sahip olma?yı bireysel sınırlarla kayıtlı kılan duyguların güç kazanmasına karşın, paylaşmayı ve beraberliği ifade eden özveri, ilgi, dayanışma, sorumluluk gibi dini temellere dayalı pek çok erdem, gittikçe zayıflamış ve neticede toplumsallık duygusu, sadece maddi ilişkilere indirgenerek belirleyici niteliğini büyük ölçüde kaybetmiştir. Diğer taraftan gerek aile içi ilişkilerde ve gerekse diğer toplumsal kurumlarda zamanla ortaya çıkan değer yozlaşması, bir arada yaşamanın gereği olan iş bölümü ve görev bilincini ikinci plana itmiş, bağımsızlık duygusunu kamçılayarak?bireyciliğin?in hayat görüşü olarak benimsenmesine yol açmıştır.

Allah razı olsun huseyn- kurmay ve dıgerlerı

Mu'tedil Muhafazakar Müslüman

Buna karşın Kutub'un yönteme dair önemli bir çalısması olan, en-Nakdu'l-Edebi adlı çalışmasının çevrilmemesi ayrıca değerlendirilmelidir. Bu eserde Kutub'un Taha Hüseyin ve Gustave Lanson etkisinde kalması, eseri geri plana itmiş olabilir.

el-Alusi, Mahmud Şükri, Büluğu'l-Ereb fi Ma'rifeti Ahvali'l-Arap, Beyrut trz., III, 189.

Ebu Hanife, el-Fıkhu'l-Ekber, İstanbul 1981 (İmamı Azamın Beş Eseri, içerisinde), 61. Krş. Kitabü'l-Alim ve'l-Müteallim, İstanbul 1981 (İmamı Azamın Beş Eseri, içerisinde), 81,86.

Ehl-i Beyt?in kapsamına Peygamber hanımları dışında kimselerin sokulması yönündeki rivayetler ve yorumlar, İslam?ın ilk dönemlerinde Emevilerle Haşimiler arasındaki iktidar mücadelesinin tesiri altında kalınarak üretilmiştir. Dolayısıyla bu anlayış, her hangi bir kabileye veya soya karizma atfeden Arap yorumunun izlerini taşımaktadır. Bir kişinin veya soyun kutsanması, dini Allah?a değil kişilere veya bir soya itaat haline dönüştürür ve dinin siyasallaşmasıyla neticelenir.

Nüveyri, Nihayetü'l-Ereb fi Fununi'l-Edeb, Kahire 1923-1955, II, 360; Ö. Rıza Kehhale, Mu'cemu? Kabaili'l-Arap, Beyrut 1991, II, 674; Sarıçam, 411

16. yüzyıldan sonra Kilisenin ve Hıristiyanlığın yanlışlıkla insanın bütün arzularını ve aklını baskı altında tutmasına tepki olarak gelişen sekülerizm, aydınlanma veya modernizm, aklın Kilisenin kontrolünden kurtulması yanında aynı zamanda arzuların da başı-boş bırakılmasıdır. Adına?insan hak ve özgürlükleri? dediğimiz hususlar, Kilise ve devletin yaratmış olduğu kısıtlama ve kontrollere karşı bir başkaldırıdır. Bu süreçte insan aklı ve düşüncesi yanında -daha doğrusu içinde-, insanın arzuları da özgürleşti.

Şehvet, şöhret, tutku, para? Hatta kimi zaman insanın ibadetini dahi kendi emelleri uğruna kullanmaya, Kur?an?ın ifadesiyle onu?Allah?la aldatmaya? bile kalkışır (355)

Her ne kadar bu isim geçmişe işaret ediyor ve "buluşma" ve "köprü" ile Arap-İslam Endülüs'ü ile bağlantı kuruluyorsa da günümüzün ondaki mevcudiyeti de açıktır. Bu durum sadece, insanın -genellikle- geçmişi ancak bugünü anlamak için hatırlamasından veya tarihi onu yeniden yorumlamak için yazmasından kaynaklanmaz. Bu şartlar altında Endülüs ile İstanbul'un tek bir başlık altında bir araya getirilmesi sadece günümüz ilgilerinden dolayı da değildir. Zira bu, bir gelecek projesini de ifade etmektedir.

Sayın Cündioğlu cins kafadır. doğru. fakat beğenmediğinin yerine koyduğu bir şey yoktur genellikle. iyi yerden yakalar. öylece bırakır. ne peygamber mekkesine gitmek ister ne de 2008'e gelmeyi dener. A'raf'ta gibi bi hali var.

Dolayısıyla ibare?Başkalarının putlara, krallara tapındığı gibi biz de sana tapınırız, kulluk-kölelik ederiz? değil; ilkten?Putlara ve krallara tapınmayı reddederiz? manasında başkaldırı ifade eder.

c. Akıl ve İmanın Alternatif Kavramlar Olarak Algılanması.

Yeni muhafazakarlık kavramı, yöntem olarak yerine göre aktiviteyi öne çıkaran, yerine göre aktiviteyi değil, akideyi öne çıkaran ideolojik bir yapılanma şeklinde tanımlanabilir. Örneğin, ABD eksenli yeni muhafazakarlar denildiği zaman Amerikan değerlerini ideoloji haline getirerek, her türlü gücü kullanmaktan çekinmeden bu değerleri hayata geçirmeye çalışan ; olaya Müslüman eksenli baktığımız zaman inananlar evreninde despotizmini akide ve fıkıh alanında kullanmak suretiyle?dışlamacı ve dayatmacı? bir tavır takınan Müslüman zihniyetler akla gelir.

Emevilerin sonları ve Abbasilerin ilk dönemleri, Alioğullarının birbirleriyle mücadeleleri veya onlar adına ortaya çıkan kimselerin faaliyetlerine sahne oldu. Bu kriz döneminde Alioğulları veya onlar adına davet faaliyetlerinde bulunan bazı menfaat grupları, İmamet'in Hz. Peygamber'den sonra kimde devam edeceği konusunda yeni teşebbüslerde bulundular. Zurare b. A'yun eş-Şeybani, Ebu Cafer Muhammed b. Ali b. Numan, Ali b. İsmail b. Misem, Hişam b. Salim el-Cevaliki ve Hişam b. Hakem vasiyyet fikrini işleyerek Peygamber'den sonra Hz. Ali'nin İmam olduğunu isbata çalıştılar ve bu tarihten sonra vasilik fikrinin isbatı için eserler yazılmaya başlandı. Muhtemelen böyle bir faaileyet, Abbasilerin kendilerini meşrulaştırmak adına ürettikleri vasiyet fikrine karşı yapıldı.

Herhangi bir coğrafi bölge, zaman dilimi veya ırki endişe gözetmeksizin, beşer varlığını zulmetten nura kavuşturma davetinin sahibi olan İslam dinine mensubiyet iddiasındaki bizler, asırlardır gayr-i Müslimlerin mahkumu durumunda isek, İslam ile günümüz Müslümanının aynı şey olmadığını kabullenip, hatamızı düzeltmek zorunda olduğumuzu lütfen kabul etmeliyiz.

aa. Müslüman insan, insanların insanca yaşayabilmesi ve insanlıklarını en iyi şekilde gerçekleştirebilmesini sağlayacak, adaletin hakim olduğu ahlaklı bir toplum oluşturabilmek için gerekli olan siyasi yapıyı kendisi üretmek zorundadır. Bu siyasi oluşum, Kur?an?da dikkat çekilen sınırlı sayıdaki evrensel ilkeler -ki bunlar demokrasinin de temel ilkeleridir- doğrultusunda, sosyal değişme olgusunun doğurduğu yeni ihtiyaçları karşılayacak şekilde sürekli yenilenmek durumunda olan insani bir sistemdir. Önemli olan adaletin sağlanmasıdır; insanların özgürlüğünün ve mutluluğunun temin edilmesidir. Hangi siyasi sistem bunu en iyi şekilde karşılarsa, İslami anlayışa en uygun sistem o olacaktır.

Türkiye?de, temeli olmayan suni gerilimler ortaya çıkmaktadır. Bizler -sağcı, solcu, dindar, dinsiz, laik, laikçi, kim olursak olalım-, Türk bayrağının dalgalandığı Türkiye?de, bir arada yaşamak zorundayız. Öyleyse, birbirimize katlanmayı, birbirimizi anlamayı bir an önce öğrenmeliyiz. Bizim, sorunumuz, doğrudan zihniyetle ilgilidir.

Örneğin bkz.: Naşi el-Ekber, Mesailu?l-İmame, thk. Joseph Van Ess, Beyrut 1971, 49.

Önceleri kavramların düşüncelerde yer alan en kalıcı şeyler olduğuna inanılırken, günümüz sosyal bilimcileri, kavramların eskilerin deyimiyle "efradını cami, ağyarını mani " bir şekilde tanımlanamayacağını, düşüncelerde yer alan en kalıcı şeyler olmadıklarını, ekolden ekole, fertten ferde, toplumdan topluma değiştiğini, hatta toplumun farklı dönemlerinde içeriklerinin farklılaştığını kabul etmektedirler.

Usul alimleri bu maksadları dile getiren "zaruretler mahzuratı mübah kılar", "güç yetirilmeyen şeyleri teklif caiz değildir" "kötülüklerin ortadan kaldırılması, maslahatı sağlamaktan önce gelir" gibi ilkeler belirlememişler midir?

?Kainatın maddesi nereden gelmektedir? Eğer 0 = +1+(-1) ise, ?0? olan birşey +1 ve -1 de olabilir. Belki sonsuz bir hiçlik denizinde artı ve eksi enerji yığınları eşit büyüklükte çiftler halinde devamlı olarak teşşekkül etmekte, evrime maruz kaldıktan sonra bir kere daha birleşerek kaybolmaktadırlar. Bizler hiçlikler arasında bir zaman aralığında, bu yığınlardan birisinin içindeyiz ve merakla bekliuoruz.?

Türkiye?de din alanındaki bilgi boşluğu, tahmin edilebilecek olanın çok ötesindedir. Bu durum, bir kısım insanların bilmedikleri şeyin düşmanı olmalarına yol açtığı gibi, bazı insanların saf temiz dini duygularının, başta siyasiler olmak üzere, bazı odaklar ve kişiler tarafından acımasızca sömürülmesine, hatta insanların yaşama sevinçlerini yitirmelerine bile sebep olabilmektedir. Türkiye?de dini savunur görünenler de, laiklik adına?dine değil, şeriata? karşı olduklarını söyleyenler de, din konusunda bilimsel nitelikli bilgiden yoksun görünmektedirler. Sorunlara kalıcı çözümler üretebilmek, öncelikle konu hakkında doğru bilgi sahibi olmayı gerektirir.

teşekkür ediyorum. Allah sizin de yüzünüzden gülücükleri eksik etmesin Amin. ancak o gülümseme kendimeydi. yani nasıl oldu da anlamadım şeklinde... :))

Sömürge kültürüne alternatif olarak on dokuzuncu yüzyılın ortasından beri kendisini ortaya koyan ve bugün de kendisini yine günümüz kültürüne ve esasen Batı kültürüne alternatif veya en azından rakip ve ortak olarak sunan Arap İslam kültürü, sadece bir takım işlemeler veya harabe kalıntıları veya bir takım semboller, adetler, danslar, şarkılar ve adetlerden ibaret değildir. Bu kültür geçmiş bir kültürün kalıntıları değil, bilakis bu kültürün bizzat kendisidir. Bu kültür inanç, kanun, dil, edebiyat, akıl, zihniyet, şefkat, beklentiler ve başka bir deyişle aynı anda bilgi ve ideoloji olup bunların akli temelini ve vicdani çerçevesini oluşturur.

Bu başlık;

Örneğin bkz., Ebu Nasr Serrac et-Tusi, el-Lum'a, çev. H. Kamil Yılmaz, İstanbul 1996, 16

Muaviye, dini ve ahlaki bağların eskisi kadar güçlü olmadığını anlayınca, iktidarını güçlendirmek ve müslümanların biriliğini sağlamak için kabilecilik anlayışını esas almış, kendisini Hz. Peygamber'in akrabaları olduklarını iddia etmiş, dini ise iktidarını meşrulaştırma aracı olarak kullanmıştır. Muaviye, hilafeti ele geçirince, iktidarını ve siyasi kıtallerini meşrulaştırmak için, Allah'ın kaza ve kaderiyle halife olduğunu, O'nun kaderini infaz ettiğini, Allah'ın istediğini, istemeseydi kendilerini değiştireceğini, bu yüzden kendilerine yapılacak bir isyanın Allah'a karşı yapılmış bir isyan olacağını iddia etti. Bu gelenek oğlu Yezid ve diğer Emevi yöneticileri tarafından da sürdürüldü.

Bizim tecrübemiz açısından bu çağa modern çağ veya bilgi çağı vs. değil inşa çağı adını veriyoruz. İnşa çağı bizim açımızdan son üç yıllık zamanın bakış açısı olup bir nevi Ashab-ı Kehf haleti ruhiyesi içinde oluşumuzu ifade etmektedir. Zira artık elimizdeki para geçmez olmuştur. İçinde yaşadığımız çağ bizim kurduğumuz bir çağ değildir. Ancak zamanı geriye götürmemiz de mümkün değildir. Şu halde çağın ruhuna hitabeden bir dil ve bakış açısı kuramaz, içinde yaşadığımız çağın göğsüne bizzat tohum ekemez, sufilerin dediği gibi anı yaşamaz ve çağın kurucu unsuru olamaz isek dünyanın geleceğinde bize yer olmayacaktır. Kuran'ın "çağ dile gelsin" diye başlayan üç ayetlik o kısacık asr suresi bunun yolunu göstermektedir.

Genel olarak Peygamber/Kitap geleneğinin genel amacının, insanı ahlaki-dini sahada içine düşmüş olduğu taklit ve yanlış inançlara bağlanma durumundan kurtararak daha akli-ahlaki temelli bir dini bilinç yaratmak olduğunu söyleyebiliriz. Bu dini ideoloji de insanların elinde zamanla tam tersi bir pozisyona çevrilebiliyor. Bundan İslam dini de uzak kalamamıştır.

Yani asla duygular, nefretler, aşklar, fikirler veya simgeler ölmez ve bir de metinler... Sadece onların gerisindeki motivasyonlar kaybolur. Motivasyonlar kaybolunca biz onların öldüklerini ve gömülmeleri gerektiğini düşünmeye başlarız. Oysa tarihin bir başka döneminde o fikirler, duygular, simgeler, metinler yeniden kendi motivasyonlarına kavuşurlar ve böylece tarihselleşirler yani tarihte kendi hayatlarına yeniden kavuşabilirler.

İhya çağlarının yenilenme tarzı ise "teb'is" idi... 'Eski şeiratı diriltmek)

Doğru Düşünememek

Hemen kaydedelim ki, birikmiş olana dayalı düşünmek ya da birikeni esas alarak düşünmek ve eylemek, yenileşmeden yoksunluk anlamına gelmiyor. Hayat zaman içinde değişiyor ve yaygın kanaatlerin tersine, gelenek kendi içinde hayli bir dinamik süreç olarak tezahür ediyor. Geleneğin içindeki haliyle "yeni", birikmiş olanın ne "dışında" ne de "karşısında" kurgulanıyor. Kendisine ayrı bir kulvar açıp marjinalleşmiyor ve bizatihi birikmiş olanın devralınmasında ve tecrübe edilmesinde tezahür ediyor.

Kelime-i tevhid ile verdiği sözde duran insan, yalnızca kendi doğasına karşı değil, aynı zamanda Allah?a karşı da yabancılaşmaktan sakınır. Bu sakınma, onun Rabb?iyle ülfetini kavileştirir. Rabb?iyle ülfeti kavileştikçe, manevi varlığının yüce ufuklarını keşfeder. Bu keşif, insanı maddi varlığının dar sınırlarında yaşamaktan kurtararak hürleştirir.

Doğu hikmet geleneklerinin tenzih'i mantiki sonuçlarına kadar götürmesi nasıl bu geleneklerin tarihten kendiliklerinden çekilmeleriyle sonuçlanmışsa, seküler-pagan Batı tecrübesinin insanı tanrılaştırma çabasına yol açan teşbih'te ifrat'a sürüklenmesi, Batılı insanın hem kendisine, hem diğer insanlara, hem de tabiata zulmedecek kadar azmanlaşmasıyla sonuçlanmıştır.

Türkiye?de, ne sorunlar doğru tespit edilmektedir; ne de sorunlara sağlıklı çözüm yolları aranmaktadır. Bu zihniyet sorunlarının arka planındaki bazı ana sebepleri şöyle sıralamak mümkündür:

Bu gibi kavramlar, hayatı yönlendiren koordinatlardır. Bu koordinatlar yanlış verilirse, hayat yanlış bir seyir takip eder. Vahyin, insan bilincini inşa etmeye dönük tüm çabası, insan hayatının koordinatlarını belirleyen bu kavramların içini doğru anlamlarla doldurmaktır.

Ayetullahlardan oluşan müctehidler grubu, topluca Merci-i Taklid kabul edilir. Humeyni ile birlikte bu yetki Velayeti Fakih sıfatıyla tek kişide toplanmıştır. O, onikinci imamın naibi durumundadır; gücünü de bu mezhebin bir inanç esası olan Masum imamların sünnetine ittiba ya da Ehl-i Beyt'e itaat akidesinden almaktadır.

Böylece "toplumun kendisi her bireyin hayatını sürekli olarak etkilemektedir; özellikle de pazar yoluyla. İkinci olarak, herhangi bir bireyin azami etkileme başarısı ise pazar ve demokrasinin kararlarını bir sonuca ulaşmak üzere birleştirdiklerinde tamamen zayıflatılmış olmaktadır. Açıkçacı demokrasi ve pazar kontrol etmenin güçlü araçlarıdır: Bunlar "paylaşılan normlardan sapmayı yok etmetemayülündedirler"17.

Allah, kullarına herkesten daha yakındı. Dua ve yakarış için putların, taşeronların ve efendilerin aracı kılınması manasızdı. İnsanın kalbi Allah sevgisinin tecelligahı, muhabbetin makamıydı. Musa?nın kavmi, ?pazarlıklı iman? cenderesinden çıkamadığı için bunun ayırdına varamadı?

b. Türkiye?de Aydınlar Dinin -en azından- Bir Sosyal Realite Olduğunu Görememişlerdir

Problem fiilen ekonomik ve toplumsal gelişmeye bağlıdır. Bununla birlikte konunun özel bir kültürel boyutu da vardır. Bu boyutun özel önemini bizim toplumumuzda kültürel olanın ağırlığı ile Avrupa toplumlarındaki ağırlığını karşılaştırırsak daha iyi idrak ederiz. Kültürün bizde sadece toplumun maddi temeline bağlı üst yapının bir unsuru olduğu düşüncesi doğru değildir.

Sizce efendimiz bu kadar saat gece yarısı hangi Kur?an?ı?tertil? ediyordu? Zira bu ayet geldiğinde inen ayetlerin toplamı 2-3 sayfayı bulmuyordu. Bu da üç-beş dakikada okunup biterdi. El-Cevap, efendimiz tertil emrini uyguladığı için, bir-iki sayfayı, belki bir iki ayeti saatler boyu tefekkür ediyor, manalarına nüfuz ediyor, üzerinde kafa yoruyordu.

?Darü?s-Sulh?, Müslüman bir ülkeyle dostluk ilişkisi olan ülkedir. Şayet?Darü?l-Harb?, Müslüman olmayan ve ganimet için savaş açılması gereken bütün ülkeleri kapsayan bir kavram olsaydı, o takdirde, Kur?an-ı Kerim?de kullanılan?Darü?s-Sulh? kavramının hiçbir anlamı olmayacaktı?

Kendimizin ya da sevdiklerimizin günahları bağışlansın içindir bu çabalarımız. Ne yazıyor anlamadan, ama derin bir huşu içerisinde, tecvidin ritmine kapılıp dalar gideriz. Gözümüzden yaşlar akar çok zaman. Ritm bizi kendimizden alır götürür. Bu ritm sevabı bizi ateşten korur mu? Böyle bir soru aklımıza bile gelmez.

?Müslüman ülkelerinin çoğunda, iyi düzenlenmiş bir İslam eğitim örgütü bile mevcut değildir. Sadece Türkiye, 1949?dan beri insana gerçekten umut veren bir İslam eğitim çerçevesi veya örgütü meydana getirmeyi başarmıştır. Ayrıca Türklerin, Batı kültürü hakkında oldukça yakın, sistemli ve uzun tecrübesi bulunması ve bugün bir bakıma İslamı?yeniden keşfetmekte? olması dolayısıyla bu ülkede İslam Rönesansının zengin ve anlamlı olacağını ümit etmek açısından önemli sebep bulunmaktadır. Çünkü geleceği ilgilendiren köklü meselelerle saklambaç oyunu oynamayıp, bu meseleleri hakkıyla karşılamak için lüzumlu cesarete sahip olmak, Türklerin ulusal karakterinde yerleşmiş bir unsurdur. Muhammed İkbal?in de ümit ettiği gibi, Türkiye?nin bir kez daha yeni ve semereli bir İslam Rönesansının öncüsü olduğunu ispatlaması pekala mümkündür?. (Fazlurrahman, İslam, çev. M. Aydın- M. Dağ, İst. 1992, XXXXVI.)

Bkz.: Celalüdddin Devvani (908/1502), Şerhu?l-?Akaidi?l-?Adudiyye, İstanbul 1306, 77.

E-Posta: <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="2d45585e48544443485f48436d544843444c5e544c034e424003595f">

yaw algım amma yaptın haaaaa :))) sen ki dücane'yi anlıyon beni anlamıyon... dünyada bundan daha tuhaf çok az şey vardır inan :)))

Türkiye, çok ciddi bir kriz döneminden geçmektedir. Hızlı kültür değişiminin dalgaları oturmadan, tüm dünyanın içine sürüklendiği baş döndürücü sosyal değişme süreci, ister istemez Türkiye?yi de etkisi altına almıştır. Değerler alanı altüst olmuştur. Demokrasi, hala oturmamıştır. Tarih, Türk insanını, insanlığın genel gidişinde etkin roller alma hususunda, bilinçaltından sürekli uyarmaktadır.

Türkiye?deki dini hayatla ilgili bilimsel araştırmalar, maalesef yok denilecek kadar azdır. Her şeyden önce, Türkiye?nin dini coğrafyası tespit edilebilmiş değildir. Diğer taraftan, Türkiye?deki dini gruplarla ilgili sosyolojik araştırmalar henüz yapılmış değildir.

Prof. Dr., Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

İlginçtir, hepsi de vahyi insanlara ulaştırmak için yola koyulduklarında, karşılarına dikilen ilk engel yanlış inşanın sapık mimarları olmuştur. Hz. Peygamber?in karşısına çıkanlar da, hakeza aynı güruh olmuştur. Burada önemle vurgulanması gereken şey, Hz. Peygamber?in inkarcı muhataplarının ortaya koyduğu tüm yanlışlarının, istikamet açısını kaybetmiş tasavvurdan kaynaklandığı gerçeğidir.

Bu konudaki eleştiriler için bkz. İbn Abdilberr, Camiu Beyanu'l-İlm ve Fadlihi', Beyrut trz., II, 27, 29, 33, 94.

1. Tasavvurun yeniden inşası.

Toplumsal bunalımların ve siyasi iktidar mücadelelerinin yaşandığı toplumlarda, mevcut meselelerin çözümünde manevi desteğe ve beşer üstü özelliklere sahip olduğuna inanılan bir kurtarıcı beklenmesi, beşeri, siyasi, kültürel, tarihi ve dini bir olgudur. Ancak kurtarıcı ve karizmatik lider arayışı, öncelikle beşeridir. Yahudilik, Hristiyanlık, Hinduizm, İslamiyet ve diğer bazı din mensupları, bu beşeri psikolojik tutumu, dini alana taşıyarak meşrulaştırma yoluna gitmişlerdir. Yahudilerin kurtarıcı olarak Mesih'i; Hristiyanların İsa'yı; bazı müslümanların Haşimi soyundan veya Ali'nin Fatıma'dan devam eden soyundan mehdi veya mehdiler beklemesi, bu fikrin en tipik tezahürleridir.

Akılcı söylemin bir başka tezahürü olan Mu'tezile, genelde Arap olmayan entellektülel çevrelerce sistemleştirildi. Akla ve akıl yürütmelere büyük önem veren Mu'tezili alimler, yabancı din ve kültürlere karşı İslam'ın savunmasını yaptı ve bu konuda yüzlerce eser yazdılar. İslam düşüncesinde, özgün ve akılcı bir Teoloji/Kelam geliştirdiler. Maturidi, bilginin kaynakları problemini, Kelam ilminin konuları arasına almış ve daha sonra Mutezile ve diğer mezheplerden bazı alimler bu geleneği sürdürmüştür. Özellikle Maturidiler ve Mutezililer, itikadi konularda "delaleti kati ve sübutu kati nasları kesin bilgi kaynağı" olarak kabul etmişlerdir. Bütün ayetlerin sübutu kati olduğundan, delaleti açık ve net olmayan müteşabih ve kapalı ayetleri kesin bilgi ifade etmediğinden yoruma gitmişlerdir.

Allah-insan diyalogu anlamına gelen tüm ilahi vahiylerin zirvesini temsil eden Kur?an vahyi, rehberliğin kişilerden ilkelere geçtiğinin de habercisiydi; ?peygamberlerin sonuncusu?na gelen son vahiy olmasının anlamı da buydu. Bu, aynı zamanda modern zamanların hangi istikamette gelişeceğini haber veren ilahi bir işaretti. İnsanlığın gelecekteki yönelişlerinin artı ve eksilerini göstermesi açısından da hayli anlamlıydı.

Bu soruların cevabı, yaşadığımız hayatın kendisidir.

Belki de düşüncenin "McDonald'slaşması" olarak tabir edilecek bir durumdur bu. Tarihi-kültürel kaynakları itibarıyla bu durumun, geleneğini kaybetmiş, lakin etkileri süren bir "edeb" kültürünün, modern dünyadaki tuhaf açılımları üzerinden işlediğini düşünüyoruz. Bunun aynı zamanda duyuş, düşünüş ve eylemeyi, "ehil olana" dayandırma geleneğiyle alakalı olduğu da ileri sürülebilir. Burada "ehil olan", "birikmiş" olanın yeniden-üretiminde tecrübesiyle temayüz eden ya da ettiğine inanılan çevrelere karşılık gelmektedir.

Cahız, el-Beyan ve't-Tebyin, Beyrut trz., II/-49-59; Şehristani, el-Milel ve'n-Nihal, I/18; Bu iki alimin tasnifleri ile ilgili eleştiriler için bkz., Muhammed Abid el-Cabiri, Arap-İslam aklının Oluşumu, çev. İbrahim Akbaba, II. baskı, İstanbul 200; 33-35.

Bunlar arasında bu konuda en etkili ve pek çok görevi yürüten kabile Kureyş kabilesi idi. Ona asıl itibarını Kusay kazandırmıştı. Çünkü o, diğer kabilelere karşı siyasi üstünlüğü ele aldıktan sonra Kabe'deki görevlerde bazı yeni düzenlemeler yapmıştı. Kabe'yi ziyaret edenlere karşı verilen hizmetlerden sikaye , sidane , rifade , liva ve nedve görevlerini kendi yetkisinde topladığı için, Kusay'a bütün yetkileri elinde toplayan anlamında "el-Mücemma" lakabı verilmişti. Daha sonra bu görevler, Abdimenafoğulları ve Abdiddaroğulları arasında tartışma konusu olmuş; sikaye ve rifade Abdimenafoğullarına, hicabe, liva ve nedve görevleri ise Abdiddaroğullarına verilmiştir.

Bu husus, müslümanların Hindistan?da maruz kaldıkları baskılar bağlamında kaleme alınmış Mevdudi'nin kitaplarında ve hapishanede gördüğü baskı ve işkencelerin koşulları altında yazılan Seyyid Kutup'un son eserlerinde açıkça görülmektedir. Kaldı ki olgu, tamamen yanlış, yalan, iftira ve sahte değildir.

Cumhuriyetin, laikliğin ve demokrasinin üzerine oturacağı siyasi ve kültürel zemin, çok fazla önemsenmemiş; tarihimizden, bol miktarda mevcut olmasına rağmen, zemini sağlamlaştıracak bağlantı noktaları hiç aranmamıştır.

? Islah edilemeyecek nitelikte zararlı olan, şirk?i yaşatan ve besleyen gelenekleri ise tasfiye eder.

Bilgi objesi somuttan soyuta doğru yükseldikçe, tasavvurun eli ayağı dolaşmaktadır: Hakikat nedir, hayal nedir? İyi nedir, kötü nedir? Doğru nedir, yanlış nedir? Hak nedir, batıl nedir? Ölüm nedir, hayat nedir? Kurtuluş nedir, batış nedir? Kar nedir, zarar nedir? Mutluluk nedir? Sevgi nedir? Yani, bilginin objesi alt varlık aleminden üst varlık alemine doğru yükseldikçe, beş duyu yetmez oluyor, akıl yetmez oluyor ve sahih nakle başvurmak zorunlu hale geliyor.

Küfür, ontolojik anlamda imanın zıddı değildir. Çünkü iman asla ilişkin bir durum, küfür ise asılla alakası olmayan, fakat sonradan aslın üzerine arız olan bir illettir. Tıpkı organizmaya musallat olan bir hastalık gibidir. Özetle iman asli, küfür arızidir.

Kapitalizmin, ideolojik zırhına bürünerek ulus devletlerden ulusları yaratması; oy hakkı vs. gibi bir takım "haklar" verilerek halkların kendi kendilerini yönettikleri ve egemenliğin kendilerinde olduğu aldatmacasının formülü olan "vatandaşlığın" bir bilinç olarak topluma benimsetilmesi ve kazandırılması; topyekün sisteme kilitlenmeyi ve entegrasyonu getirmiş, böylece kapitalizmin ideolojisi doğrultusunda; liberalizmin kurtuluş ve özgürlük çağrısı ışığında "aklın ve ruhun tutsaklığı" yeni bir şekil alarak toplumsal katmanlara yayılmıştır.

Önce Şia ile Sünniler arasında taassup savaşı başladı, uzun müddet vuruştular; Hanefi ve Şafiiler arasında taassup başgösterdi, harb başladı ve sayıları az olmasına rağmen Şafiiler galip geldiler. Civardaki Hanefilerin silahlı olarak gelip mezhebdaşlarına yardım etmeleri de fayda vermedi. İşte bu gördüğün harap yerler Şiiler ile Hanefilere ait olan yerlerdir. Onlardan ancak mezhebini gizleyen kalmıştır."88

Geçmişte tabakat yazarlarından birçoğunun görmezden geldiği gibi, son dönem Müslüman düşünürleri de Maturidi?yi görmezden gelecek tavırlar içerisine girdiklerini hissediyoruz. Cabiri bir kültür tarihçisi olarak az da olsa Maturidi?ye yer vermekle birlikte, Hasan Hanefi ve Muhammed Arkoun gibi düşünürlerde aynı şeyi göremiyoruz.

... bugüne dek hep kendi kelmelerimle yazmayı yeğledim... çek etmediğim ezberlerden kaçındım, hesabı verilmemiş fikirleri ve hakikatı kendinden menkul söylemleri tutarlılık testinden geçirip, sağlıklı bilgi zemininde temellendirmeden itibar etmedim, vahyin inşa ettiği akl-ı selim'e becerebildiğimce tutundum...

Ülgener Hoca?nın, ?Zihniyet ve Din? adlı o büyük eserinde belirttiğine göre, ünlü müsteşrik Ignaz Goldziher de, tıpkı Max Weber gibi, ?İslam dininin ilk Mekke döneminin kapanık ve ibadete dönük bir inançtan başlayıp derece derece çöl mücahitlerinden kuvvet ve destek alan bir din haline? dönüştüğünü iddia edenlerdendir.

Liberalizm, özünde devlet karşıtı bir doktrin olması bir yana, devlet mekanizmasının etkisinin güçlenmesi için meşruiyet kaynaklığı yapmıştır. Bunun sebebi gayelerine ulaşmada devleti esas yapı olarak görmelerinde yatmaktadır. Böylece "modernitenin teknolojisi"ne sahip olunacak ve "tehlikeli sınıflar" bertaraf edilecekti. Buna paralel olarak "halk"ın egemenliği anlayışının hızlı yansımaları kontrol altına alınmış oluyordu10.

Çünkü İslam'da, teolojik olarak, dini ve dünyevi otoriteyi elinde tutan ruhban sınıfı yoktu. Eğer o, sahip olduğu yetkileri devretmiş olsaydı, böyle bir sınıfın oluşmasına sebebiyet vermiş olacaktı. Aslında Hz. Muhammed'in devlet başkanlığı misyonu, ilahi/dini kaynaklı olmayıp , tamamen içinde yaşanılan sosyal ve siyasi gelişmeler sonucunda elde edilmişti.

Kur?an defaatle?asla? diyor Rabbimizin dilinden?Senin benim kullarım üzerinde etkili bir otoriten yoktur?

misal ;imanın 7. şartı

AKILSIZ OLUR MU?

Şu durumda, Lacan?ın bir diyaloğundan mülhem ürettiğimiz?ölü metinler niçin geri döner? sorusunun cevabı, paradoksal bir şekilde?metinler ölü olmadıkları için? olacaktır. Peki metinlerin öldüğünü düşünmemizi sağlayan nedir veya metinlerin öldüğünü sananlar kimlerdir?

Bizim burada kültürel kökleştirme ifadesiyle kastettiğimiz şey bu iki makuliyeti birbiriyle uzlaştırmak veya birini diğerinin içine katmak asla değildir. Arap İslam kültürü içinde insan haklarının kökleştirilmesinden kastımız, kültürümüz içinde insan haklarının evrenselliği bilincini uyandırmaktır. Bunu da batı kültüründe insan haklarının üzerine bina edildiği felsefi esaslardan özünde farklı olmayan İslam kültüründeki teorik esasların açıkça vurgulanması yoluyla yapabiliriz. İşte burada kültürel hususiyet içinde insan haklarının evrensel, şümullü ve tümel tabiatı ortaya çıkıyor.

Vahiy, bir muştu olarak gönderildi insanlığa. Bir kurtuluş reçetesi ve şifa kaynağı olarak... Benliğin kasırgalarında bakılması elzem olan bir pusula, adaletin unutulduğu demlerde adalet kıstası; zulmün tutsak aldığı beldelerde bir özgürlük çağrısı olarak lutfedildi insanlığa?

Şimdi bu zevat niye bunu böyle söylüyor. Şimdi hıristiyan olan bir alimden, özellikle Hıristiyanlığı hareket noktası kabul eden bir alimden müslümanlık lehinde bir konuşma yapması beklenemez. Onun için biz müsteşriklerin hepsini Watt gibi insaflı bulamayız. Özellikle bu kimseleri de pek insaflı bulmamamız insafsızlık değildir.

Hatta Kufelilerin Muhtar'a "Ehl-i Bey'tn kanını talep etmek" şartıyla beyat etttiğini görüyoruz. Burada kastedilen sadece Hz. Ali'nin Fatıma'dan olan çocuğu Hz. Hüseyin'le çocuklarının intikamı değildir. Çünkü Hüseyinle beraber öldürülen toplam 26 kişiden yedisi hariç, geriye kalan 19 kişi ya Hüseyin'in amcalarının soyundan veya Hz. Ali'nin diğer hanımından çocuklarıdır. Muhtar'ın bu taktiğine karşı en sert tepki Muhammed el-Hanefiyye'nin kendi oğlu Hasan b. Muhammed'den geldi.

Avrupalı tarihçiler, bu vahdetçi akımın İspanya Yarımadası'nda miladi altıncı yüzyılın ortalarına kadar yerleşmiş olmasının Arapların Endülüs'ü fethetmelerinin ve İslam'ın orada benimsenmesinin kolay olmasının sebeplerinden olduğunu söylerler. İşte burada, ilk köprüde, İstanbul ile Endülüs'ün buluşmasının, Ariusçuların köprüsünün İslam'ın yayılması tarihinde önemli bir destek etkisi olmuştur.

rica ederim efenim:)

Duyuların kusursuz olması, yine de, tabiattaki bürtün gerçekleri yeterli bir şekilde algılayabilecekleri anlamına alınmamalıdır. Çünkü her duyumuz, kendi alanın bütünüyle ihata edecek bir kapatisede yaratılmamıştır. Gözün görebildiği ışık dalgaları, kulağın işitebildiği ses dalgaları bütün alana nazaran çok cüz?i kalmaktadırlar. Gözümüz kızılötesi, morötesi, Röntgen... ışınlarını göremediği gibi kulağımız da mesela supersonik sesleri duyamamaktadır. Ayrıca piskolojik faktörler de deney ve gözlemlede hata yapma ihtimalini arttırırlar. Hele kitle pliskolojisi içinde müşahede yanılgıları yaygın bilinen bir gerçektir.

:))) valla burd areklam ettık ama huseyn ede rezıl olduk.. gonderemıyom nıyeyse.. :))) ama bakalım cozersek gonderırız..

3. Vahiy, örnek olarak anlattığı şahsiyetlerle muhataplarının şahsiyetini inşa etmeyi amaçlar. Başta?örnek? olduğu açıkça dile getirilen Hz. İbrahim ve Hz. Muhammed olmak üzere, atıf yaptığı tüm peygamber ve salih insanları, muhatabının inşa etmek istediği şahsiyetine model olarak sunar.

İslam bilgi felsefesi üzerine özgün şeyler söyleyebilen zirvelerden birinin bu ikisi arasındaki bağlantıyı nasıl kurduğuna bakalım. Ebu Hamid Muhammed el-Gazzali, Mantık ilmine ilişkin kaleme aldığı ölümsüz eseri Mi?yaru?l-İlm fi?l-Mantık?da, şunları söyler:

"Erkeklerin bey?ati, Buhari?nin zikrettiği Ubade hadisinde bildirildiği üzere, kadınların bey?ati gibiydi. (Temhid, XIII.247)"

Birincisi, kelimenin tam anlamıyla celadet ve şecaat sahibi bir alim olan İzz b. Abdüsselam?ın (öl. 1261) el-İmam fi Beyani Edilleti?l-Ahkam adlı eseri. İnsan bu eseri okumadan İslam fıkhında ve fıkıh usulünde alternatif açılımların her zaman ve mekanda mümkün olduğu gerçeğini anlayamaz. Aynı zamanda ilim tarihimizin köşede kıyıda kalmış ne cins kafalar yetiştirdiğini de... Bu esere Şihabuddin Karafi?nin el-İhkam ve el-Furuk adlı iki eserini de ilave etmeliyim.

Bu konuda yaptığımız ve son kitabımız Medhal ile'l-Kur'an'da özetini yayınladığımız çalışmalar aracılığı ile gördüğümüz üzere, bu Ariusçuluk hareketi Kur'an'da Hz. İsa etrafındakilere "Allah yolunda yardımcılarım kim?" diye sorduğunda "Allah yolunda yardımcıların biziz." (Al-i İmran: 52) diyen havarilerin devamı olan topluluktur. Yine onlar Kur'an'ın "biz Hristiyanlarız diyenler" olarak vasfettiği ayette şöyle geçer: "İman edenlere karşı düşmanlık yönünden insanların en şiddetlisi olarak Yahudileri ve Allah'a ortak koşanları bulursun. Ve yine iman edenlere sevgi bakımından en yakın olarak da 'Biz Hristiyanlarız' diyenleri bulursun. Çünkü onların içlerinde keşişler ve rahipler vardır ve onlar büyüklük taslamazlar." (el-Maide: 82). Burada kastedilenler teslise inanan Hristiyanlar ve Kur'an'ın kendileri hakkında "'Allah, üçün üçüncüsüdür.' diyenler elbette kafir olmuşlardır." (Maide: 73) dediği Hristiyanlar olmayıp, kastedilenler mezkur ayette "Biz Hristiyanlarız." diyen ve ilk dönem Hristiyanlığında teslisin ortaya çıkmasından önce mevcut olan Hristiyanlardır.

Taberi, II, 633; İbnu'l-Esir, el-Kamil, Beyrut 1965, IV, 172.

bir şeyi anlatmak için bu kadar dolandırmaya dallandırıp budaklandırmaya ne gerek var. sırf felsefe yapacam diye bu kadar da yorulmaz ya insanoğlu. bu adamın yazılarını anlamak için en az 100 tane felsefe kitabı okumak lazım.

İnneme?l-A?malu bi?l-havatim.

geriye ne kaldı canıım.

Bu karmaşayı en az kayıpla atlatacak olanlar; aklını, kalbini ve heybesini Kutlu mesajın buyruklarıyla dolduranlar olacaktır.

Şu bir gerçektir ki, insan bilincinin tekamül kapasitesinin sınırsızlığını ifade eden?takva?, bitimsiz bir yolculuktur. Sorumluluk bilinci, birinin bitiş noktasını diğerinin başlangıcının oluşturduğu iç içe geçmiş tekamül sürecidir; kafiri imana, mümini islama, müslimi ihsana, muhsini ikana, mukini irfana ulaştırır. Ve vahyin adı, üzeri örtülmüş olan fıtratını unutan insana yapılan bir?hatırlatma? olduğu için zikirdir.

Sünni siyaset anlayışı, Kur?an ayetlerinden hareketle değil Peygamber sonrasında yaşanan tarihsel siyasi tecrübelerden hareketle oluşturulmuştur. Şöyle ki halifelerin fazilet sıralaması, devlet başkanı olacak kişide aranan nitelikler, sorumlulukları ve iktidara geliş yöntemleri, ideal ve altın çağ olarak kabul edilen ilk dört halife dönemi uygulamalarından hareketle belirlenmiştir. Yani olan, olması gereken olarak idealize edilmiştir.

The Psychology of Religious Sects, 73.

Geleneğe, ağırlıklı olarak orta sınıf ekseninde somutlaşan bu tereddütlü yaklaşım, elbette ilki gibi kesif ya da boğucu bir ahlakçılıkla karşımıza çıkmıyor. Tezahürü daha çok estetik ile ilişkili ve hayli masum; hatta sempatik. Biricik eylemi yeninin maddi donanımında eskiye bir şekilde yer bulmakla sınırlı.

Tıpkı Türkiye'de olduğu gibi!

Modern hayatın?en?leri

Varolma - yokolma konusunda da tereddütler gözlenmektedir.

Öncelikle küçük bir uyarı:

Şeyh Saduk, 104.

Ummu Kulsum?dan daha önceleri de, yurtlarından ayrılıp Habeşistanlara kadar giden kadınlar vardı. Bunlar turistik gezinin değil, hür İslami hayatın peşinde olan hanımlardı. İslam nimetinin erkeklerle birlikte kendilerine de ait olduğunun şuurunda idiler. Bu noktada, Endülüslü devlet adamı ve İslam kültürünün en büyük isimlerinde İbn Hazm?ın(ö.456/1064) sözlerini nakletmek istiyorum.

Peki, insan üzerinde bir gücü var mı?

Yine bu nedenle eşyaya iman gözüyle bakmakla fıtrat gözüyle bakmak aynı sonuca varır. İman, iradenin tercihini fıtrattan yana yapması ve bunun en doğru ve en iyi olduğuna itimat etmesidir. Bir bakıma doğal olanın bilinçli tercihidir.

83. İbn Sübki, age., c. IV, s. 234 vd.; Suyuti, Tarihu'l-hulefa, Kahire, 1952, s. 424; Prof. Turan age., s. 241.

Bkz. 3. Al-i İmran 139.

Şeyh Saduk, 110

Bunu da az öncekinin üzerine tatlı niyetine okuyak :))) eeee sofradan tatlısız kalkmamak lazım dimi :)))))

Herhangi bir konudaki korkunuz bir zaafa dönüşmüşse Kalenizi oradan döver toplarıyla Çünkü orası kalenin en zayıf yanıdır

Kelime-i tevhid, öncelikle bir hayat düsturudur. Bunu dile getiren bir insan, tasavvurunu fıtratına uygun inşa edeceğine dair, özgür bir irade beyanında bulunmuş, söz vermiştir. Bu söz, insanın kendi özüne sadık kalacağına, kendi doğasına karşı yabancılaşmayacağına, yaratılış amacına uygun bir rol üstleneceğine dair verilmiş bir sözdür.

TEFAKKUH'A DAYALI BİR FIKIH İMKANINA DAİR(3)

biz kardeşiz diyoruz. farklılıklarımıza rağmen.

ab. Kültürel Miras

Yeni Muhafazakar Müslüman Tipolojileri

Geniş bilgi için bkz., Cabiri, Arap-İslam Kültürünün Akıl Yapısı, 339-352.

Doğanın teknik olarak kontrol altına alınması süreç içerisinde insanın kontrolünü açığa çıkarmıştır: Entellektüel olarak, rasyonel insan bilimlerinde; pratik olarak ise, sosyal organizasyon vasıtalarıyla insanoğlunun sürekli olarak yapılanan ve geliştirilen yönetiminde.

Modeller, üretildikleri sürece?yaşayan model? olma vasfını sürdürürler. Üretilemeyen bir model, artık ölü bir modeldir ve onun yeri modeller müzesidir.

Hz. Aişe?ye göre tertil şuydu: Siz okurken biri harfleri saymak istese, sayabilmeliydi.

Çağdaş kültürümüzde yer alan demokrasi, liberalizm gibi kavramların Arapçalaştırıldığı gibi mühendislik, müzik, felsefe ve coğrafya alanlarının da kavramları ortaya çıkmış ve kullanılır olmuştur. O halde laikler ile İslamcılar arasındaki ihtilaf, söylem dilinden ve anlamları birbiriyle yakın olabilen ama birbiriyle uzak gibi görünen kavramlardan doğmaktadır. Çatışmanın barışa, ihtilafın ittifaka, düşmanlığın diyaloga dönüşmesi için lafızdan anlama, ve dilden amaca geçmek mümkün müdür?

HİLMİ YAVUZ

Son zamanlarda yapılan araştırmalarda, eskiden ilk-şii hareketleri olarak değerlendirilen Hucr b. Adi, Tevvabun, Kerbela, Muhtar es-Sakafi Hareketinin, Hilafeti Hz. Ali'nin Fatıma'dan olan soyuna tahsis etmek için gerçekleştirilen birer Şii hareket olmadıkları, karizmatik bir lider anlayışı ve vesayet gibi temel şii fikirlerin var olmadığı, sadece Emevi Haşimi çizgisinde gelişen siyasi hareketler oldukları ortaya konulmuştur.

Akılcılık ve re'ycilikle suçlanmaları dolayısıyla, görüşlerini hadislerle temellendirme çabası içerisine girdiler. Bunun sonucunda, asliyetini muhafaza edemeyerek, gelenekçi zihniyetin etkisi altında kaldılar ve kendilerine has epistemolojilerini geliştiremediler. Zamanla, akıl, te'vil, delil, burhan, nazar, rey, tefekkür, teemmül, tedebbür, istinbat, kıyas ve yakıni bilgi kavramları akılcı din söyleminin bilgi kuramında hakim göstergeleri oldu. Bu söylemin Mürcie, Rey Taraftarları ve Maturidiler üzerindeki tezahürü, " Din, birlik ve bütünlüktür; nazar, rey ve istidlaldir." şeklinde; Mutezile ve Meşşai filozoflarda, " Din, akıl, rey ve burhanla anlaşılır." şeklinde oldu. Sonuç olarak, akılcı-hadari din söyleminin/zihniyetinin; çoğulcu din anlayışı, sistematik düşünce ve akılcılık , bireysel sorumluluk, bireysel dindarlık, akla dayalı din ve dünya görüşü; müslümanların eşitliği; tevil; sorgulama ve eleştirme, farklı görüşlere ve anlayışlara tahammül gibi temel özellikleri bulunmaktadır.

Demek ki genel kamu yararı ve şeriatın yani hukukun temel amaçları ışığında "akıl ve vicdanın" ortaya konması şeklinde gerçekleşecek yatay bir yeniden tedvin inşa çağının temel bilgi üretim mekanizmaları olabilir. İhya çağlarının edile-i erbaası da bu epistemelojiyi çevreleyen, onu uyaran, yol gösteren, ışık tutan ve de bir zırh gibi kollayan ontoloji olur. Bu değişiklik Müslüman bilincin zihin havsalasına dinamik bir esneklik getirecektir.

Bugün pek çok sorunun kaynağı olan din alanındaki bilgi boşluğu, bu durumun doğal sonucudur. Türkiye, din alanında topluma istikamet verecek, fikir üretecek "dindar aydın"ı yetiştirememiştir. Sonunda, gelenek dinle özdeş olarak algılanmış, din bizatihi problem olmaya başlamıştır.

İbda çağının temel referans kaynağı canlı vahiydi?

Geleneklere kavuşmak, gelenek idrakinin bile söz konusu olmadığı ya da alabildiğine silikleştiği bir durumu ifade eder. Unutmaktan kastımız budur. Gelenek idraki modernliğin hediyesidir ve onun içinde kaldığımız sürece modernliği pekiştirmekten başka bir şey yapmıyoruz demektir. Öyle görülüyor ki gelenek meselesi, gelenekçilere bırakılmayacak kadar ciddi bir meseledir.

İmamiyye'nin Kur'an'ı yorumlama metodları konusunda geniş bilgi için bkz. Süleyman Ateş, "İmamiyye Şiası'nın Tefsir Anlayışı", AÜİFD., XX(1975), 147-172.

Ebu Bekir el-Acurri?nin meşhur?Ahlaku?l-Ule-ma? adlı kitabı, Hatib el-Bağdadi?nin?İktidau?l-İlm ve?l-Amel? adlı risalesi, daha sonraları Endülüslü alim İbn Abdi?l-Ber?in?Camiu Beyani?l-İlm ve Fadlihi? adlı eserinin bazı bölümleri, hatta tarihçi Zehebi?nin?Beyanü Zağeli?l-İlm? ile İbnu?l-Cevzi?nin?Telbisu İblis? adlı eserlerde, din bilginlerinin farklı ilim alanlarında şeytanın iğvalarına nasıl maruz kaldıklarına, yahut kalabileceklerine dair ilginç tespitlere yer verilir.

65. Zemahşeri, Esasü'l-belağah. Beyrut, 1965), s. 210.

Türkiye'de düşünüş ve duyuş dünyasının çarpıcı sıkıntılarından birisi, birikmiş olanın ihmali; bunun akabinde başkaları tarafından "biriktirilmiş" olan üzerinden bu işlere soyunmaktır. Bu, tarihsellik düzeyinde bir merkez kayması, tarihselliği ıskalayan bir dünyasallaşma tecrübesinin baskın hale gelmesidir. Artık ehil olan ve edebimizi takınmak zorunda hissettiğimiz otoriteler bizden olmaktan çıkmıştır. Bilgi ve sanat dünyamızın McDonald'slaşması; meşruluğunu ve değerini dışarıdan alan bir acenteler ağına dönüşmesi ve etkinliğini kaybetmesi de bu noktada başlamaktadır. Türkiye'de akademik dünyanın dipnot fetişizmi bunu belgeler mahiyettedir.

Geleneğin keşfi meselesi hem kendi içinde hem de bu yolda mesai gösterenler adına hayli sıkıntılı bir alan. Kendi içinde sıkıntılı, çünkü keşfetmek tecrübe etmek anlamına gelmiyor. Geleneğin, bir zihni ikirciklenme konusu edilmediği ve dışarıdan müdahalelere uğramadığı zamanlarda onun bilinmesi mümkündü; çünkü geleneğe içeriden bakılıyor ve tecrübe ediliyordu.

Kur?an, insan aklının en ileri seviyede etkin olmasını; insanın insanı, eşyayı, olay ve olguları doğru anlamasını ve doğru değerlendirmesini sağlamak amacıyla gelmiştir. Kur?an, insanoğlunun doğru düşünmesine yardımcı olmak için vardır. Müslüman insan, ?bilmediği şeyin ardına düşmemek? (İsra, 36), ?zanla hareket etmemek?, delillere dayalı olarak konuşmak zorundadır. Bu ise, öncelikle doğru düşünmeyi gerektirir. Neyi bilip bilmediğini bilmeyen bir insan, doğru düşünmenin ne olup olmadığını da bilmez.

Modern dönem öncesi olmadığı gibi, modern dönemde de yatay kalkışlı bir aydınlanmanın imkansızlığı apaçık bir gerçektir. Aklın tutsaklığından ve "tutulması"ndan kurtuluşu, gerçek manada özgürleşimi ancak dikey bir aydınlanma temeli üzerinde mümkün olabilir. Bu, tüm insanlığı kuşatıcı, "karanlıklardan aydınlığa çıkarıcı" ve bir "esenlik" bildirisi olan Kur'an vahyinin, kendi dışındaki gerçeklikle sağlıklı, dinamik ve aktif bir biçimde kurulacak ilişkisi temelinde; tüm insanlığı etkisi altına almayı hedefleyen, rakipsiz hale gelmiş kapitalizm dinine galip gelecek, "seçilmiş bir ümmet ruhu" ile oluşturulmuş devrimci bir kalkışla gerçekleşecektir.

Ulema'nın modernleşme yanlısı tutumu nedense sığ kafalarca görmezden gelinir. Oysa ulema?bir sınıf olarak? hep gücün, yani devletin yanında hareket etmiştir, ve devleti güçlendirecek hususlarda sorun çıkardığı hiç ama hiç görülmemiştir. Sünni geleneğin bilinen bir özelliğidir. Şimdi olduğu gibi o yıllarda da "zamanın ruhu" az veya çok hepsinin damarlarında akıyordu; ve günü kurtarmak, günü kurtaracak yorumlar üretmekle mümkün olabilirdi. Ulema ve aydınların vazifesi de iktidara bu lojistik desteği sağlamaktan ibaretti.

a. Doğru Düşünememek

Sonuç olarak, modern zamanlardan itibaren gelişen kapitalizmin bugün, daha önceki dönemlerle kıyas kabul etmez bir biçimde azmanlaşan ve devasa hale gelen çok boyutlu egemenliğinin kırılması, onun akılcılık ve özgürlük adına üretmiş olduğu aslında topyekün bir insanlığı tutsak almayı hedefleyen bütün yapılarının bertaraf edilerek, sahih bir aydınlanma ve kurtuluşa çıkılması, ancak dikey boyutlu yani ilahi vahyi esas alan bir kalkışla mümkün olabilecektir. Bugün Batı'nın içinde bulunduğu bu tıkanma, şaşkınlık ve çözümsüzlük hali, hala "iletilen" değil, "üretilen" kavram ve bakış açısını eksene almanın bir sonucu ve yansımasıdır.

Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı?dan intikal eden siyasi mirasla, sağlıklı bir hesaplaşmayı, maalesef başaramamıştır. Demokrasi kültürü üretilememiştir. Bunun sebebi, ?demokrat? olan insan tipini yetiştiremeyişimizdir. Din olgusu görmezlikten gelinerek, Müslüman insanı küçümseyerek demokrasi kültürü oluşturmak, kanaatimizce pek mümkün değildir.

eti eti eti:))))

O bakımdan mezhepler arası yakınlığı hakim kılmaya çalıştığımız zaman bu daha iyi neticeler verir kanaatindeyim. Bu yakınlığı tesis edebilmek için yine dediğim gibi müslüman halklar arasındaki münasebeti geliştirmek lazım. Bu muayyen bir fikri düşüncedir. Mutlaka bu yoruma bağlı kalıp da tam hakikati bu ferdi yorumdan ibaret kabul etmemek lazımdır.

Abbasiler, başlangıçta iktidarı ele geçirmek için " er-Rıza min Al-i Muhammed" sloganıyla, yani "Hz. Peygamber ailesinden razı olunacak birisi " adına gizli davetle başladı. Asıl hedefleri bütün Haşimilerin desteğini almaktı. Bunda da belli ölçüde başarılı oldular, ancak Abbasi devletini kurduktan sonra Alioğullarını devre dışı bıraktılar. Böylece Abbasilerin meşruiyeti tartışma gündemine geldi. Bunun için, başlanğıçta Hz. Ali'nin torunu Ebu Haşim'in vasiyyetiyle, daha sonraları Mansur, ?Peygamber?in amcası babası mevkiindedir.? teziyle Abbas'la doğrudan Peygamber'den aldıkları iddialarını ortaya attı. Hasaniler ve Hüseyniler bu iddialara karşı çıkarak imametin Haşimilerden Ali'nin Fatıma'dan olan soyunda devam ettiğini savundular.

"Bazı Mağrib şehirlerine Frenklerin, doğu memleketlerine de Moğolların musallat kılınmasının sebeplerinden birisi de hem Sünni mezhepler arasında, hem de Sünni ile gayr-i Sünni mezhepler arasındaki şiddetli taassub, tefrika ve fitnedir. Zaman zaman meydana gelen çarpışmalarda binlerce müslüman kanı akmış, şehirler harap olmuştur."81

Kur?an?ın kağıdıyla, tezhibiyle, yazısıyla, Kur?an?ın mesajından daha fazla ilgilenmemizin temelinde yatan sosyal bilinçaltında bu klasik akıl mı yatmaktadır? Kur?an?ın mesajına savaş açanların elyazması mushaflara bir çuval para saymalarındaki, onun ayetlerine saldıranların o ayetlerden yapılmış hatları bir hazine para sayıp duvarlarına asmalarındaki çarpık ve garip çelişkiyi başka türlü açıklayabilir miyiz?

Bütün bunlar, Osmanlı?dan Türkiye Cumhuriyeti?ne intikal eden dini mirasın, sorunlarımızın ana kaynaklarından birisi olduğunu göstermektedir. Bu sorunun üstesinden gelebilmek için, dini tefekkürü üretecek aydınlara ihtiyaç vardır. Öyle zannediyoruz ki, başta Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi olmak üzere, İlahiyat Fakülteleri, önümüzdeki yıllarda, bu görevi üstlenmeye başlayacaktır.

Bu ilimde pek çok badireler ve zor merhaleler atlatmış değerli bir hoca olarak, benim şahsi olarak yapabileceğim şeyler ve okumam gereken bölümümle alakalı kaynak ve diğer alanlarda okumam gerektiğini düşündüğünüz şamil bir kitap listesi ve nasihatlerinizi beklemekteyim hocam. Allah selamet versin sizlere ve muvaffak eylesin.?

adam isim bırakmamış almıış üç işilik özel tiim. kapasiteli bi arkadaşdıır. İslam felsefecilerinden...

1- Michel Foucault. "After Word, The Subject and Power", Michel Foucault: Beyond Strucluralism and Hermeneutics (Chicago 1983), içerisinde; ed. Hubert Dreyfus, s.216.

Akıl, insanı diğer canlılardan ayıran ilahi bir bağıştır. İnsanın tüm yapıp ettikleri, aklının eseridir. Fakat, aklı da yönlendiren daha öte bir mekanizma vardır: tasavvur?

Bu bireysel zihnin bir vasfıdır, öyleki daima hayatının ilk yıllarını, bütün hayatının en güzel yılları olarak anımsar. Bu beşeri hususiyet, geçmiş tarihin kazanımlarını tekrar elde etmeyi arzular." Bu duygu, zaman zaman, insanlık tarihinde köklü ve ani sosyal, siyasi ve dini değişimlerin yaşandığı dönemlerde, toplumsal muhafazakarlığa ve gelenekçiliğe dönüşebilir.

Ancak geçmişte bu hissi ithamlardan dolayı en fazla mağdur olan o arkadaşımız oldu. Fakat bu tartışmalar neticede serbest düşünceyi getirdi. Bence bu sonuç oldukça olumlu bir gelişmeydi. İslam, İslam açısından değerlendirilmeliydi, mezhep açısından değil.

Bu ve buna benzer birçok alandaki çözülme ve kokuşma, modern insanın yanlış inşa edilmiş, daha doğru bir ifadeyle?kurgulanmış? tasavvurundan kaynaklanmaktadır. Bununla, indirgemecilik illetinin ilk mucidinin Batı modernitesi olduğunu söylemek istemiyoruz.

İnsanlık tarihinde eşi görülmemiş bu vahşetin ardından?bir daha asla!? diyen bir kolektif akıl, hemen yanı başındaki Bosna ve Kosova?da gerçekleştirilen toplu katliamlara?bir daha asla!? sloganını yalanlarcasına seyirci kalabilmiştir.

Bu tespitlerin anlam ve önemini ortaya koyabilmek için, önce, bu araştırmanın nasıl yapıldığına bakmak gerekmektedir. Prof. Dr. Orhan Türkdoğan,1993-1995 yılları arasında, Türkiye genelinde Alevi-Bektaşi nüfusun yoğun olduğu 15 il ve bu illere bağlı 45 ocak üzerinde, Antropolojinin en yeni yöntemlerini kullanarak bir saha araştırması yapmıştır. Esas olarak, kendilerini Alevi-Bektaşi diye tanıtan kimselerin Aleviliğe -Bektaşiliğe bakışları ortaya konulmak istenmiştir. İşte, yukarıdaki tespitler, bu araştırmanın sonucunda ortaya çıkmıştır.

Türkiye?nin karşı karşıya bulunduğu bütün sorunların, dinle ve dini değerlerle bir bağlantısı mutlaka vardır. Sorunların temelinde, din konusunda doğru bilgi sahibi olmamak yatmaktadır. Dini tabulaştıran dindar insan da, dindar insanın her davranışını?irtica? olarak anlayan insan da dinin ne olduğunu bilmemektir. Din konusunda doğru bilgilenme sorunu aşmadan, sorunlarımız üstesinden gelebilmemiz ve kalıcı çözümler üretmemiz biraz zordur.

Bugün gelinen noktada Türkiye?de çok hukukluluğun tartışılması (Bk. Taha Akyol, Medine?den Lozan?a, İst. 1996), Osmanlı?nın son dönemlerindeki tartışmaların sağladığı birikimin yeni nesillere aktarılamamasının bir sonucu olup, bu konuda fikir üretme iddiasında olan insanların ilmi derinlikten, Türkiye?nin ve dünyanın içinde bulunduğu sosyal gerçeklerden ne kadar yoksun olduklarının bir göstergesidir. Hukuk alanında hala birtakım ciddi sorunlarımızın olduğu bilinmektedir. Bu durumun, Türk insanının adalet mekanizmasına ve hukukun üstünlüğüne güveninin sarsmasına izin verilmemeli, konunun üzerine ciddiyetle gidilmelidir. Hukukunu olmadığı yerde, anarşi kaçınılmaz olarak ortaya çıkar; insanlar, kendi sorunlarını kendileri çözme yoluna gider.

Bu mantığa sahip olan birinin hakikate karşı küstahça direnmesinin temelinde yatan tasavvurlardan birini daha Kur?an?dan öğreniyoruz. Meğer, onu Allah?a karşı böylesine pervasız eden yaradılışın bir amacı olmadığına, dolayısıyla insanın da bir amacı olmadığına ve sonuçta?sorumsuz olduğuna? inanmasıymış. İşte şu ayet, bu sahte bilinci hedef alıyor:

Tersi de geçerli, normal zamanda 50 kiloyu zor kaldıran biri, tasavvuruna imanının yön vermesi halinde, 250 kiloyu tek başına kaldırabilir. Çanakkale savaşında vinci bozulan topa 250 kiloluk mermiyi tek başına süren Seyit Onbaşının durumu, böyle açıklanabilir.

Din olgusu, 20. asrın sonlarında, bütün dünyada yeniden yükselen değer olmuştur. Bu gelişmenin günden güne daha da güç kazanarak devam etmesi beklenmektedir. Değerler alanındaki erozyonun doğurduğu sonuçlar, arayış içindeki insanları dine ve dini değerlere yöneltmektedir. İnsanlığın geleceğini tehdit eden ciddi sorunların çözüme kavuşturulmasında dinden yardım umulmaktadır.

yaw yok bırsey.. felsefe yapana para vermıyolar ya... onu dıyorum.. bu felsefe kımseya para kazandırmamıs:)))))

VII. Yeni Bir Din Anlayışına Doğru

Eğer müslümanlar, çağı tanıyabilirlerse, çağı mutlaklaştırmazlar ve aşabilmenin yollarını üretebilirler. Yok eğer çağı tanıyamazlarsa, çağı açık ya da örtük şekillerde mutlaklaştırma açmazına saplanmaktan kurtulamaz ve hiç bir zaman tarih yapamaz, tarihte tatil yapmaya devam etmek zorunda kalırlar; bu da yok olmakla ve insanlığın yok oluşuna göz yummakla sonuçlanacak bir şeydir.

"Hz. İbrahim'e Cenab-ı Hak: 'Seni insanlara İmam yapacağım' buyurduğu zaman, bu Peygamber:'benim zürriyetimden de' diyerek, kendi sülalesinden de imamlar gelmesi niyazında bulunmuş, fakat şu cevabı almıştır:' Benim ahdim zalimlere erişmez'." 2. Bakara,124.

Kaldı ki, bu konular anlam itibariyle İslamcıların kullanmakta olduğu ve öte dünyanın sembolleriyle ifade ettikleri bazı kavramlarda vardır.

İbn Şahin, Arapları sevmeyi imanın 75 şubesi arasında sayar. Bkz. K. adi Ebu Ya'la, Mesailü'l-İman, 227.

Bir ırmak gibi kesintisiz akan hayat, çocukluk, gençlik, ihtiyarlık gibi tabii dönemlerine bölünmüştür. Bu bölünme, doğal olan hayata dışardan yapılmış tabii olmayan bir müdahaledir.

Eşarilerin Tanrı tasavvuruyla siyaset anlayışları arasındaki ilişkiyi, Evkuran şöyle tespit etmektedir: ?Tanrı?nın istediğini dilediği gibi yapan, bir yasaya veya ilkeye göre davranmak zorunda olmayan, varlıkla ilişkisinde kudreti diğer niteliklerini geride bırakan olarak anlaşılması insanların zihinlerinde genel anlamda iktidar kavramına ilişkin çarpık bir algılamanın oluşmasına yol açmış olmalıdır. Siyasal anlayış bu algılamanın üzerinde gelişmiştir.?

Çünkü Allah'ın ne dediği bellidir, "mushaf" haline getirilmiş ve kayda geçmiştir. Artık "Ne dedi" demenin manası kalmamıştır. Zira bu ibda çağının anlamlı ve gerekli bir sorusuydu.

İslam?ın siyasi-idari meseleleri insana bırakması, Müslümanlar arasında baş gösteren ilk ihtilafların siyasi olması gibi bir sonuç doğurmuştur. Bu durum, Müslümanların siyasi idari meselelerin insana bırakıldığı gerçeğini pek anlamak istememeleri ve sorumluluktan kaçmaları ile ilgili olsa gerektir. Çünkü, Müslüman?a yaraşır bir siyaset teorisi üretememişlerdir. Şia, problemi Allah?a hallettirmek istemiş; Ehl-i Sünnet, uzlaşmacı tavrına uygun olarak, siyasi meseleleri Dört Halife Dönemi tatbikatlarını evrenselleştirerek, hilafeti odak noktasına yerleştirmiş ve işi Kureyş?e bırakmıştır. ?Halifelerin Kureyş?ten olacağı?nı bildiren uydurma hadis, Müslümanların önünü tıkamıştır. Hariciler ise, bu konuda daha tutarlı bir çıkış yapmalarına rağmen, fanatik tutumlarıyla insan fıtratını zorlamışlar ve tarihin karanlıklarında gömülüp gitmişlerdir.

hocam yazarlarını da verseydiniz..

KUR'AN ALGISINDAKİ TARİHİ KIRILMA

Kaynaklarımızın bildirdiğine göre, Kureyşli hanımlar içinde, evini ailesini bırakıp Medine?ye hicret etmiş ilk ve tek hanım işbu Ummu Kulsum?dur. (İbn Sa?d, VII. 230; İşabe VI. 618; VIII.291.)

Aynı şekilde Ehl-i Beyt'le kim kastedilirse edilsin, her hangi bir " siyasi, dini ve hukuki ayrıcalık" söz konusu değildir. Çünkü Kur'an ayetleri dikkatli bir şekilde okunduğunda, Peygamber'in vefatından sonra müslümanların kim veya kimler tarafından ve nasıl yönetileceği konusunda dolaylı veya doğrudan bağlayıcı bir hüküm olmadığı görülecektir.

Sorumuza cevabını yukarıdaki ayetlerin sonunda yer alan 16. ayet vermektedir: ?Onlar, hidayet karşılığında sapıklığı satın aldılar, ticaretleri onlara ne bir kar sağladı, ve ne de doğru yolu bulabildiler.?

Mc Comas, 71.

Filozofların ve daha genel olarak entellektüellerin, doğruluğun ve özgürlüğün alanı olarak gördükleri bilgi ile güç uygulanımının alanı arasında geçit vermez sınır çektiklerini, kendilerini bilgi alanına yerleştirdiklerini ve kimliklerini de böyle ortaya koyduklarını vurgulayan Foucauit oysa bütün bilgi branşlarının gelişiminin hiç bir biçimde güç uygulanımından ayrılamayacağının ve bu bilgi branşlarının güç mekanizmalarıyla her zaman elele gittiklerini ifade etmektedir65.

?Her şey bitti!? dediğimiz zaman her şeyin bitmediğini anlayıp her şeyin yeniden başlaması gibi metinlere yönelen diri bilinçler de her şeyi yeniden başlatabilir. Şu durumda bir parola gibi ezgi mırıldanmamız mümkündür:

Görüldüğü gibi Kur?an-ı Kerim bizi ısrarla uyarmaktadır, İslam toplumunu o örneklik ümmete layık kılacak en mühim içtimai prensip, işbu emir-nehiy vecibesidir. Her mümine kudreti nispetinde terettüb edecek bu vazifede başarılı olabilmek için ise, ma?ruf ve münkerin ne olduğunu bilen bir ümmet, kültürlü bir millet olmak, mutlak şarttır. İman ve Salih amelin bile kültürle kaim olduğunu bilmeyenlerdeki bedavacı Müslümanlığın o ilk ümmetten ne kadar uzak olduğunu söylemeye lüzum yoktur.

misal ;muta

9. Tevbe, 71.

Türkiye, tarihten, kültüründen, dünyanın içinde bulunduğu koşullardan, kendi özel sorunlarından kaynaklanan çok ciddi dayatmalarla karşı karşıya bulunmaktadır. Türkiye, ?Yeni Dünya Düzeni? arayışlarının çığlık çığlığa yükseldiği 21. yüzyıla girerken, yılların, hatta asırların biriktirdiği sorunları, bir şekilde çözmek zorunda olduğu bir sürecin içine girmiştir. Üstelik bu sürece, biraz da dış ve iç şartların zorlamasıyla, hiç hazırlıksız girilmiştir. Türkiye açısından hayati önem taşıyan sorunların hiçbirisi, çözüm aşamasına geçilebilecek düzeyde tespit edilmemiş, çözümü kolaylaştıracak biçimde tartışılmamıştır. Toplum olarak sorunlar üzerinde bir uzlaşma yoktur. Öyle ki, bazı kesimler sorunları hiç görmezken, bazı kesimler, sorunların çözümsüz olduğunu düşünebilmektedirler.

Kur?an?ın, ?kalbin mühürlenmesi? dediği şey de bu olsa gerektir (Bk. Casiye,23; Mü?min, 35). Kalbi mühürlenen insan, çelişkilerle kucak kucağa yaşamaktan haz duymaya başlar. Olay ve olguları olduğu gibi değil de, işine geldiği şekilde görür, anlar ve anlamlandırır. Hangi konuda olursa olsun, ?bilmeden?, ?delilleri olmadan? tartışır, konuşur. Sadece kendi söylediklerinin doğru olduğunu zanneder; zanna uyar. Bu durum, sonuçta, insanın kendisini kandırmasına ve bunun bir hayat tarzı haline gelmesine sebep olmaktadır.

Türkiye?de, Müslüman olmasına rağmen, dini, dindar insanlar gibi anlamayan, laikliği, demokrasiyi, insan haklarını söylemlerinin ana teması yapan insanlarımızın da, yine temelde din hakkında doğru bilgi sahibi olmamaktan kaynaklanan korkuları ve zihniyet sorunları vardır. Türkiye?de zaman zaman yükselen, sun?i laik- dindar gerilimi, bu bilgi boşluğundan kaynaklanmaktadır. Bu gerilimden çıkar sağlayan insanların?çanına ot tıkayabilmek? için, Türkiye?yi?sağırlar diyalogu cenneti?ne çeviren zihniyet sorunlarını aşmamız gerekmektedir.

Acı olan ve zaman geçirilmeksizin tedavi edilmesi gereken diğer bir sorun ise ifade ettiğimiz psikolojinin şekli unsurlarla, söylem sathında reddedildiği, itikadi ve siyasal açıdan Tevhidi anlayışa yönelmiş bir çok grup ve yapının da güç ve kişi merkezli yönetim mantığından arınamamış olması gerçeğidir.

Adamın tasavvuru bozuktur. Fesada uğramış bir tasavvur düşünceyi de fesada uğratmaktadır. Fakat bu kokuşma, kişinin içindekini eyleme dökecek bir zemine kavuşuncaya kadar gizli kalacaktır. O, söz perdesinin ardına iç dünyasını saklamaya çalışır. Fakat, eline yetki geçtiği anda tasavvurundaki fesadı yeryüzüne taşır, iktidar ve gücü oranında yeryüzünü de fesada verir.

Eh bu da gayet tabii. Çünkü kurtlar sofrasında ne denildiği önemlidir, ne denilmek istendiği değil. İlm-i siyaset böylesi hatalara izin vermez.

Dogmatik gelenekçi zihniyetin temsilcilerinin önemlileri, genellikle, Arap'tır. Arapların yaşantıları ve kültürlerinde önceden beri var olan geçmişten gelenlere bağlılık anlamındaki sünnet telakkileri onlarda Kitap, Sünnet ve Sahabe ve Tabiin'e ittiba şeklinde tezahür etmiş görünmektedir. Bu sebeple, Arab'ı sevmek, imanın şubelerinden birisi kabul edilmiştir. Sosyal değişmenin daha az yaşandığı, istikrarın ve muhafazakarlığın hakim olduğu, Hz. Peygamber'in uygulamaların yeterli görüldüğü Mekke ve Medine, bu söylemin yurdu olarak kabul edilmiştir. Bu anlayış reye başvurmanın, esir alınan Arap olmayanların işi olduğu şeklinde bazı hadislere yansımıştır.

1. Duyusal/hissidir; ki bunu elde etme aracı duyulardır, bununla bilinecek varlıklar da duyusal varlıklardır.

Taberi, I, 3290.

Hasan Hanefi, "Ehl-i Sünnet Kurtuluşa Eren Fırka mıdır?", Tarihte ve Günümüzde Ehl-i Sünnet Sempozyumu, İstanbul, 2006.

yok hilal tv de bilmem kim var mış ta şimdi onu da bilmem ne?

Bunlar değişmezmiş gibi görünmelerine karşın çağlar içinde farklılaşmalar arz ederler. Hatta bireyler arasında dahi farklı farklı olabilir. Bu konuyu bir örnekle açıklamak mümkündür: Ateşle odun veya bulutla yağmur arasındaki ilişkiye baktığımızda bu ilişkileri idrak ettiğimiz akıldan sebeplilik düşüncesi ortaya çıkar ve ateşi odunun yanmasının, bulutları yağmurun yağmasının sebebi olarak görürüz. Bu yüzden de bu aklı "oluşturucu akıl" diye isimlendiririz. Çünkü bu akıl bizde sebeplilik düşüncesini oluşturmuştur. Bu sebeplilik ilişkisi başka birçok ilişkide tekrarlanırsa sebeplilik düşüncesi bütün ilişkilere uygulayabileceğimiz bir prensibe dönüşür ve bu prensip ve aynı yolla elde ettiğimiz bütün prensipler oluşturulmuş akla dönüşür.

Öte yandan, içinde bulunduğumuz koşullar, bizlere, İslam?ı anlama ve iyi Müslüman olabilme hususunda, yeni fırsatlar hazırlamıştır. Her insanın, doğrudan Kur?an?dan hareketle kendi din anlayışını kurma imkanı vardır. Müslümanların İslam?ı anlayışı biçimlerinden ve tecrübelerinden ibaret olan mezhepler ve 14 asırlık birikim, bu konuda bize ışık tutabilir. Bizden önceki nesillerin bilgi birikiminden, tecrübesinden yararlanmanın yollarını bulabilirsek, onların düştükleri hatalara düşmeyiz; onların yanlışlarını tekrarlamaktan kurtulmuş oluruz. Bunun için de, adı ne olursa olsun, mezheplerin insan ürünü olduğunu unutmamak gerekmektedir.

Onu yıkarak yeniden inşa eder, dedik. Evet, çünkü?nesebi gayrı sahih? de olsa, tasavvurun yanlış inşası bir?inşa?dır. Belki hakikatte imhadır, fakat görünürde zihni bir inşadır. Tıpkı batıl inanç, yanlış bilgi, kötü davranış gibi. Batıl sıfatı onun bir?inanç?, yanlış sıfatı onun bir bilgi, kötü sıfatı onun bir amel oluşunu yok saymayı gerektirmez; tıpkı onun bir inanç oluşu?batıl? oluşunu, bir bilgi oluşu?yanlış? oluşunu, bir davranış oluşu?kötü? oluşunu geçersiz kılmadığı gibi.

28- Michel Lowy, a. g. m., s.74

45- Thomas Mc Carty, a. g. e., s.21

?... Onları birlik -beraberlik sanırsın, oysa kalbleri birbirinen ayrıdır. Bu, onların akletmeyen bir topluluk olmalarından ötürüdür.? (Haşr /14)

- Aynı rivayetle ilgili Makrizi'nin diğer rivayetin tam tersine ümmetin 73 fırkaya ayrılacağı 72'sinin cennete 1'inin cehenneme gideceği şeklinde rivayeti nasıl değerlendirmeliyiz?

isterse özel kuvvetlerin hepsi gelsin.. :))))))

terkedilmesi gerekekilen şeyleri yazmış bence.

en-Nesefi, Tabsıratu'l-Edille, II/437-439. Maturidi'nin Hilafet?in sorumluluk ve yetki alanlarına dair görüşleri için bkz.: Tabsıratu'l-Edille, II/439-440.

sen şimdi onuda kabul etmezsin.

ilk paragraftaki''dune'' kelimesinin u'su şapkalı olduğu için hata veriyordu. şapkasız hale getirince kabul etti.

Kuran ve Sünnet Üzerine Makaleler

Kitapların ve yazılıp çizilenlerin önemli bir kısmı, bilgi boşluğundan ve kaostan yararlanmak isteyen bazı kimselerin, kendi ideolojileri doğrultusunda, yeni yapılanmalar peşinde koştuklarını düşündürmektedir. Bazı araştırıcılar, açıkça,?Aleviliğin başlı başına bir din? olduğunu şöyle ifade etmektedirler:?Karşılaştırmalardan görüleceği üzere Alevilik, Müslümanlık değildir. Olması da mümkün değildir. Müslümanlığın bir mezhebi ya da kolu olsaydı, çoktan Müslümanlığın içerisinde eriyip gitmiş olacaktı. Alevilik, kendine has özellikleriyle, kendi başına bir inanç sistemidir. Başlı başına bir dindir?.(Şelva Dersim, Alevilik, Pir Dergisi, Yıl 1, Sayı 1 Aralık 1994, s.8) .

?Şeytan sizin apaçık düşmanınızdır.? (2 Bakara 168)

Emeviler ve Abbasiler Hasani ve Hüseyniler arasındaki bu ekonomik ve siyasi çekişmeleri körüklemiş, kendi menfaatine olacak kimseleri destekleyerek muhalefeti zayıf düşürmek istemiştir. Bu arada Haşimilerin dışındaki bazı menfaat çevreleri onlar adına biat almak, fey ve ganimetleri toplamak için harekete geçmiş, bazıları ise İmametin Ebu Haşim'den kendilerine geçtiğini iddia ederek İmamet iddialarında bulunmuşlardır. Şia'nın siyasi tarihi, İmametin Abbasilerden, Talibilerden, Caferilerden veya Hasenilerden ya da Hüseynilerden birine ait olduğu veya onlardan birinde sona erdiği ya da onlardan kendilerine geçtiğini iddia eden fırkaların faaliyetlerinden ibarettir.

Bu devrelerde sünni olanlar, mesela Ahmet b. Hanbel bir hayli tazyik edilmiştir, rahatsız edilmiştir. Bunun ötesinde bazı devletler devresinde, -mesela Büveyhiler, Selçuklular'dan Ertuğrul Bey zamanında Baş Vezir Ebu Nasrı el-Kunduri gibi- sünni alimleri mesela İmamü'l-Haremeyn Bağdat'ı terk etmek zorunda kalmıştır. Çünkü Başvezir Mutezili idi. Mutezile tercih edilmiş, Sünni alimleri tehcir edilmiştir. Böyle birtakım devreler dışında, Ehl-i Sünnet ile iktidar ilişkileri iyi olmuştur.

Hicri II. asrın ilk çeğreğinde Kumeyt tarafından yazılan Haşimiyyat adlı eser dikkatle incelendiğinde Emevileri eleştirdiği, buna karşılık Haşimileri övdüğü açıkça görülmektedir. Bu gibi durumlarda Abbas'ı da Haşimiler içerisinde savunuyurdu. Muhtemelen Abbasi davetinin önemli bir aşama kaydettiği ve devletleşme sürecine girdiği bu dönemde, Kumeyt, Haşimi olmanın yanısıra Hz. Ali'nin Fatıma'dan olan soyuna özel bir karizma atfetmişe benziyor.

Hayata sürekli müdahil olan bir Allah inancı, modern hayatı da, Allah?ın kozmik planı haricinde telakki etmemeyi gerektirir. Kur?an?ın telkin ettiği iman da budur.

Radikal eğilimler, yüzde 98?i Müslüman olan Türkiye?de çeşitli gurupların içine serpilmiş vaziyettedir ve grupların bütünü tarafından onaylanmamaktadır, bu eğilimlerin temsilcileri azınlıktadır.

İbn Hazm?ın bu tespiti gerçeğin ifadesidir. Arap dilinin bir özelliği olarak müzekker ifade edilmiş Kur?an emirlerine, hanımlar kendilerini de muhatap saymakta en ufak tereddüt göstermiş değillerdir. ( Keza Kilisenin Code de droit canonıque?inde aynı hususiyet şöyle ifade edilmektedir:?Bien qu?en principe tout ce qui, dans le droit des religieux, est exprime au masculin, s?applique aussi aux religieuses ( can.490 ), plusieurs mesures speciales visent ces dernieres?, Lumiere et Vie, nr. 43, 1959, s. 60-61.)

2. yüzyılda başta akaid ve tasavvuf olmak üzere, tüm dini ilimler?fıkıh? olarak adlandırılıyordu. İmam Azam Ebu Hanife?ye (öl. 155 h.) nisbet edilen akaid kitabının adının?el-Fıkhu?l-Ekber? olması tesadüf değil. O dönemde tasavvuf ve ahlaka da?fıkh-ı vicdani? adı veriliyordu.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Osmanlı?nın nüvesini oluşturan taban üzerinde kurulmuştur. Ancak, Osmanlı?dan intikal eden dini miras, halk bazında kendi kaderine terkedilmiştir. Tekke ve Zaviyelerin kapatılması, halka alternatifi gösterilmediği için, meydanın din istismarcılarına açık hale gelmesine yol açmıştır. Din alanındaki bilgi boşluğu, tahribatı derinleştirmiştir. Bu boşluk, daha sonra, sırf Kur?an?ın yüzünden okunması amaç olarak alan Süleymancılığın toplum katmanlarında yer tutmasına yol açmıştır. Tarikat grupları bu boşluktan yararlanarak palazlanmışlardır. Nurculuk, bu boşluğun ürünüdür.

Peki, şeytan ve tüm şeytansılar bu gücü nereden alıyor?

Tecrübe etmeden görmek ne kadar mümkündür?

dur ona sınırım bı gecsın ducane hocayı da okurum.. ne tesaduftur kı dun aksam 'Kur'an sempozyumunun' bıtıremedıgım bıldırılerı vardı elımde ama kafam ıyı degıl dıye kaldırdım rafa...

1924 öncesi döneme kadar proletarya devriminin dünya çapında gerçekleşeceğine inanan26 Marksizm'in ünlülerinden ve Marks yorumcularından Lukacs (1885-1971) Sovyetler'de ve Batı'da meydana gelen gelişmeler karşısında bu ümidini yitirmiş; Stalin'in "tek bir yerde sosyalizm" görüşünü benimsemek durumunda kalmıştır27.

78. Bazı örnekler için bkz. Hayreddin Karaman, İslam Hukukunda Mezhebler, s. 16 vd.. Bu kitapta diğer kaynaklara işaret edilmiştir..

Bkz. Şaban, M. A., Islamic History, London 1971, I, 91-92; Atvan, 14-15. Emevilerin kendilerini Ehl-i Beyt olarak gösterebilmek için tarihi nasıl yeniden inşa etmeye çalıştıkları konusunda bkz. Moshe Sharon, ? The Umayyads as Ahl al-Bayt?, Jerusalem Studies in Arabic and Islam, XIV(1991), 139 vd.

Yakın geçmişte sömürgeci güçlere karşı başlatılan bağımsızlık ve özgürlük mücadelelerinde, bazı velilerin, mehdilik iddiasıyla veya bu iddiada bulunmadan siyasi bir kurtarıcı rolünde ortaya çıkmaları bu beklentilerin bir sonucudur.

Bu soruya evet diyen hanımlar ailelerine iade edilmeyip İslam?ın himayesine giriyorlardı.

76. Munsif ve müctehid ulemanın şerhleri şüphesiz bu kusurdan münezzehtir.

"İslam'da Akıl" ifadesine gelince, onunla kastım "Avrupa medeniyetinde akıl" veya "Arap Aklı" veya "Avrupa Aklı" veya "Siyasal Akıl" vb. ifadelerden anlaşılan akıldır. Fakat benim "El-akl el-islami" ifadesini kullanmakta tereddüt etmem bu ifadenin din olarak İslam anlamında anlaşılması ihtimalinden dolayıdır. Böylece dine bir akıl nispet edilecektir ki ne dini terminoloji ne de özellikle akıl ile nakli, ilahi vahiy ile beşeri düşünceyi birbirinden açık bir şekilde ayıran İslami terminoloji bunu kabul etmez.

Çünkü Felsefe, Kelam ve Tasavvuf gibi akla ve dini yenileşmeye yeni ufuklar açacak, fanatizmin yerine hoşgörü ve tolerans kültürünü kazandıracak ilimlerin okutulmadığı ortamlardan ancak bağnaz ve ötekini dışlamacı bir Müslüman tipi yetişir. İslam dünyasında dışlamacı bir çizgi izleyen akımların inanç ve görüşlerinin gerçek İslam'la bağdaşmadığını vurgulamak için çok sayıda "reddiye-eleştiri" kitapları yazılmıştır. (Hudaybi, 1984; Samarrai, 1990; Celi: 1997; Ebu Zeyd, 2002) Bu eserlerde Müslüman bloğu topyekun dışlamacı/tekfir etmeyi benimsemiş dini akımların argümanları ve bu argümanların eleştirel bir mantıkla yanlışlığı bütün detaylarıyla ortaya konmaktadır.

gulumse hazır sozlugu elıne almısken benım yazımıda al elıne... bugun deseler kı gene aynı sıkıntıları cekeceksın yıne de ılahıyatı tercıh edermıydın ne manaya gelır sence.. ılahıytacı oldugumamı olmadıgıma mı ısret eder..

Diğer taraftan, yerleşik hayata geçiş, kent olgusuyla ve devlet geleneği ile tanışma, İslamı evrensel, hadari ve devlet dini olarak yorumlayan değişime açık akılcı zihniyeti doğurmutur. İslam'ın farklı bölgelerde yayılmasıyla birlikte farklı din ve felsefelerle karşı karşıya gelmesi, Mürcie, Rey Taraftarları ve Mutezile gibi akılcı ekollerin ortaya çıkması ve hadisin suistimali sonucunda, bütün mesaisini Peygamber ve hemen sonraki nesillerin geleneklerini tespite yönelen, sünnet ve asar merkezli bir din ve dünya görüşünü savunan gelenekçi zihniyeti doğurdu.

1996 yılı ve 1997'nin ilk yarısı, Refah Partısi'nin Türkiye'nin en çok milletvekili çıkaran partisi sıfatıyla iktidarın büyük ortağı olmasının da etkisiyle, dini tartışmaların çok yoğun yaşandığı bir zaman dilimi olmuştur. Ancak, tartışmalar, tartışmayı yürütecek bilgi birikimi olmadığı için, duygusal çizgide, "kör dövüşü" halinde sürdürülmüştür. Bütün olup bitenler, İslam'ın Türkiye'de ilgi odağı olduğunu göstermektedir. Ne var ki, mevcut tezahürler bu ilginin, bilgi temelinden yoksun olduğunu düşündürmektedir.

yawww huseyınnnn.. ben sımdı bun akatıla katıla gulerım yawww.. bu nası bır sey se bız kırk akıllı ıkı gun ugrastık olmadı.. bı u nun noktası yuzunden mı... herseyy... zoruma gıttı..

Şirke yükledikleri anlam, kendilerinin dışında bütün Müslümanları kapsayacak düzeydedir. (Büyükkara, 2004: 255-269) Bu konularda eserler ve risaleler yazarlar. Fıkıhla ilgili alanda ise, daha çok bid'atlar hakkında, namaz, hac, nikah, peçe, sakal, misvak, kabir, temizlik, hicap gibi konular üzerinde yazar ve konuşurlar. Monarşik ve oligarşik eğilimlere yakın, sivil demokratik inisiyatiflere oldukça uzaktırlar. (Büyükkara, 2006: 388-89 Bu akımların en büyük iki karakteristiği; hadis merkezli zahiri bir metincilik ve kurtulmuş fırka merkezli dışlamacılıktır. (Hanefi, 2006: 359) Nasçı, dogmatik ve geriye dönük bir bakış açısına sahiptirler.

Çünkü, gerçek bir gelecek tasavvuru, bedenin ömrünü aşmak zorundadır. Bedenin yaşamıyla sınırlı bir gelecek tasarımı, insanı?hiçliğin? ve?saçma?nın umutsuzluk gayyasına yuvarlayacaktır.

Bunların dışında Abdullah b. Zübeyr de ayrı bir Ehl-i Beyt idi. Nitekim Muhtar es-Sakafi, Hicaz'da halifeliğini ilan eden Abdullah b. Zübeyr'e biat etmediği için şu şekilde eleştirildi: " Sen öyle bir kimsesin ki, Kureyş ve Ensar'dan tüm Arap Evleri ve Şeref Sahipleri ?nin topluca biat ettiği kimseden kaçıyorsun. Ehl-i Beyt'ten kimse kalmamış, liderleri gelerek ona biat etmişlerdir."

Ama Allah?ın istidlale ihtiyacı yoktur. Onun gelmeden geleceği bilmesinin anlamlarından biri de, tasavvurunu bildiği insanın, o tasavvurun kaçınılmaz olarak sahibini hangi eylemlere, nasıl bir akıbete sürükleyeceğini bilmesidir. İşte bu nedenle, ilahi vahiy ilk önce muhatabının tasavvuruna hitap eder ve onu yıkarak yeniden inşa eder.

Bu girişte bu noktada duracağım. Bu girişle bugün Arap İslam tarihini yeniden yazmaya ne kadar ihtiyacımız olduğunu vurgulamak istedim. Biz İslam'da aklın yeniden inşasını planlarken, hedefimiz bu aklın Avrupa aklını kucaklayacak güce ulaşmasıydı. Hem Avrupa'nın hem de bizim geçmişte bizleri birbirine bağlayan köprüleri ihya etmek ve böylece bizi birbirimizden çeşitli seviyelerde bölen sömürgecilik köprüsünü bertaraf etme konusunda bir arzumuz var.

Kuleyni, Usul mine?l-Kafi, Tahran 1388 , I, 186 vd.; Şeyh Saduk, 123.

1- Sem? : Doğru haber .

M. ABİD EL-CABİRİ'NİN TAKDİM ETTİĞİ KONUŞMA METNİ

Kültür değişikliği, sosyal değişmenin kaçınılmaz bir sonucudur. Ancak, kültür değişikliğinin sağlıklı olabilmesi için, önce, hedeflenen istikamette bir zihniyet değişikliğine ihtiyaç vardır. Tarih boyunca, doğrudan kültür değişikliğini hedef alan faaliyetlerin, uzun vadede kalıcı başarı elde edemedikleri gözlenmektedir. Sağlıklı bir zihniyet değişikliğini müteakip ortaya çıkan kültür değişmesi, daha kalıcı, daha tutarlı olmuştur.

Fakat vahiy, asıl okunup, anlaşılıp, yaşanıp, yaşatmak için indirilmişti. O yeryüzünde yaratılış amacına uygun bir hayatı inşa edecek olan insanın tasavvurunu, aklını ve şahsiyetini inşa etmek için inmişti. Ve elbette bunu gerçekleştirmek için onun indiği gibi duruyor olması, insanoğlu için en büyük nimetti.

yine buraya gelmiş:)

Din ve ibadet anlayışımız (2)

İşte, duyuların işlevi hakkındaki bu açıklama, aslında doğrudan tasavvurdan söz etmektedir. Yeri gelmişken belirtelim ki, İslam dahilindeki tüm bilgi sistemlerinin bilgi felsefesi birbirine çok benzer. Kelamcı Nesefi?nin yukarıda verdiğimiz üçlü hiyerarşisi ile Felsefeci Kindi?ninki (185-252 h.) aynıdır. Kindi?ye göre de bilgi üç türlüdür:

Başlangıçta söylediğim gibi, İslam mezheplerini kesin hatlarla birbirinden ayıramayız. Herhangi bir fıkhi mezhebin mutlaka itikadi bir cephesi olacaktır. Herhangi bir itikadi mezhebin de fıkhi cephesi bulunacaktır. Bunu kesin hatlarla ayırmamız mümkün değildir. Fakat bizim, öğretimde öğrencimize daha rahat anlatabilmek için böyle bir takribi taksime gittiğimiz variddir. Oysa her mezhebin, hemen her konuyla ilgili bir takım düşünceleri mevcuttur. Bu, sadece kolaylık olsun diye yapılmış bir tasniftir.

Sorusunu yine kendisi cevaplar: ?Şu sebeple ki, insan onu ismen duymuştur fakat anlamını bilmiyordur. Mesela?Boşluk nedir, doluluk nedir, melek nedir, şeytan nedir, ukar nedir? diye soran kimse gibi. Sen dersin ki?Ukar, şaraptır.? Eğer o kimse, o şeyi maruf olan adıyla bilmiyorsa, ona sınırları çizilerek izah edilir ve denir ki: ?Bak, şarap sıkılan üzüm suyunun işlemden geçirilmesiyle elde edilmiş sarhoşluk veren bir içecektir.? O kişide, şarabın öz niteliğine ilişkin tasavvuri bir bilgi oluşmuş olur.?

Teknolojik gelişim, bütün bir egemenlik ve koordinasyon sistemini azamiye çıkararak, yaşam ve güç formları yaratmış; bu da sisteme karşıt güçleri zorluktan ve baskıdan kurtulmaya duyulan tarihsel özlem adına uzlaştırma ve tüm protestoları yok etme ve reddetme şeklinde tezahür etmiştir"44.

İslam hanımının devlette müstakil şahsiyete sahip olduğunun Kur?ani delili olan bu ayetin hususiyle son şartı, kadının Hz. Peygamber?in şahsında tecelli eden devlet reisine, ancak meşru sahada itaatle vazifeli olduğuna işaret etmektedir ki, bu bakımdan ayrıca bir önemi haizdir.

Dr. Demir, Bakara Suresi?nin 190. ayetine dayanarak, İslam?da savaşın?meşru ve fi sebilillah? olduğunu, bunun da?savunma amaçlı savaş? olduğuna da işaret ediyor ve şöyle diyor: ?Yayılmacı savaş, meşru olmadığı gibi, böyle bir savaşta ele geçirilen mallar ganimet, dolayısıyla dinen helal olmadığı gibi, savaş tutsakları demek olan esirlerin köleleştirilmesi de dinen meşru ve caiz olamaz.?

37- M. J. Inwood. "Frankfurt School" (Frankfurt Okulu&#125;, The Oxford Companion to Philosophy (Oxford 1995), Ed. Ted Honderich, s.290

Sonda söyleyeceğimi başta söyleyeyim: Fıkıhsızlık, hukuksuzluktur. Bu milleti hukuksuz bırakanlar utansın. Fakat utanması gerekenler sadece İslam?a top yekun karşı olanlar değil.

Taberi, II, 527. Krş., Varol, 84. Yezid, Abdullah b. Zübeyr'i ve ailesini Ehl-i Beyt olarak kabul etmektedir. Bkz. Ahbaru'd-Devleti'l-Abbasiyye, thk. Abdulaziz ed-Duri-Abdulcebbar el-Mutallibi, Beyrut trz., 60.

üstadım teveccühün... asıl biz istifade ediyoruz senin özgün ve yetkin yorumlarından, malumatından...

Sorun, İslam?ın Mekke döneminin daha içe dönük, dünya hazlarına kapalı yaklaşımına karşılık, Medine döneminin?dünya malına ve nimetlerine? açık bir tavrı benimsemiş olmasından kaynaklanıyor. Weber, Medine döneminden itibaren İslam?ın dünya malına ve nimetlerine açık ve dışa dönük bir din haline geldiği varsayımından yola çıkarak, cihad?ın bu amaçla gerçekleştirildiğini ima ediyor gibidir: İslam dünya malına dönük bir din olmuştur, öyleyse?cihad? ya da din adına savaş, daha çok dünya malı ve ganimet elde etmek içindir!

?Nitekim o düşündü taşındı, ölçtü tarttı!

Gazzali, tasavvuru?terim? olarak tanımlarken, orijinal bir tesbit yapmamaktadır. Bu konuda, terminolojisine bağlı kaldığı İbn Sina?ya tabi olmuştur. İbn Sina, bilgilenme sürecinin ilk aşamasının tasavvur olduğu görüşünü daha açık bir şekilde dile getirir: ?Tasavvur; işte bu ilk bilgidir. Şeyler arasındaki ayrım noktaları elde edilir ve her şey kendi anlamını bulur. Mesela, bizim insanın niteliği konusundaki tasavvurumuz gibi.? (1938: s. 3)

Ona göre günün tolitaryanizmi politik diktatörlükle ifadesini bulmamakta, fakat her şeyden önce mevcut statükoya alternatif olabilecek her türlü fikri yapıyı ve kültürü yok etmekte ortaya çıkmaktadır49.

Dolayısıyla tasavvur bahsi, bilginin elde edilmesi, üretilmesi ve iletilmesi sorunuyla ilgilenen epistemolojinin de temel bahislerinden biridir.

Bu girişten sonra, Abbasi halifelerinden Me'mun zamanından (198/813-218/833) itibaren kökleşmeye başlayan mezhep taasubunun doğurduğu zararlı neticelere geçebiliriz.

Vahiy muhatabının tasavvurunda, bir ucu dünyada diğeri ahirette olan bir?hayat? kavramı inşa etmek için, naklettiği bir duayı inşa yöntemi olarak kullanıyordu:

Kur?an, hayat kavramını inşadan önce vakıayı tesbit eder:

Sonuç? Sonuç şu: Weber, İslam?ı Hıristiyan Batı?nın burjuvaziye dayalı kapitalist medeniyetinden ayırmak için beyhude bir gayret göstermiştir. Zira bu ayrımı temellendirecek, yani İslam?ı?bir çöl dini? olarak tanıtmayı mümkün kılacak tek kanıt bile yoktur. Gerisi, Papa?nınki de dahil, safsatadan ve türrehattan ibarettir...

1. Psikolojik Durum

tamam da kurmay bu saate braz agır bı atatlı olmadımı.. bıde kım yaptı bu tatlıyı.. ?

Ariusçu akım İstanbul'da da bitmedi ve imparatorun maiyeti içinde İmparator Heraklius ve III. Konstantin, (612-641) dönemine kadar varlığını devam ettirdi. Bu imparator, Hz. Peygamber'in İslam'a davet etmek üzere meşhur mektubunu yazdığı imparatordur. İmparator bu davete icabet etmedi, bu davete icabet etmediğinden dolayı gayrimüslim olarak kaldı.

Şimdi Hz. Peygamber?in devrine dönüyor ve bey?at meselesine bakıyoruz.

Evet, öyledir. Hıristiyan ve Yahudi dünyası, İslam?ı, bir?savaşçı dini? olarak okumuşlardır. Max Weber, Wirtschaft und Gesellschaft?ta, İslam?ın, ?dünya hazlarına kapalı, pehrizkar ve bir topluluğun her haliyle ahirete yönelik din anlayışı?nın hakim olduğu ilk dönemi ile, ?yerini dünya malına ve nimetine açık ve o kadarla da kalmayıp Arap milliyetçiliğinin süratle sivrildiği, sınıf ve statü farklarına dayalı bir?savaşçılar dini?ne bıraktığı ikinci dönemi ile karşılaştırır.

Asırlardır çöküntü içinde ayakta kalmaya çalışan İslam dünyası, kabahati İslam?da değil de kendisinde buluyorsa, tabiidir ki İslam?a dönmeye herkesten önce kendisiyle başlamak durumundadır. Amam bunu hangi ilimle yapacak, gerçek İslam?ı nerede ve nasıl öğrenecektir.

MEZHEPLER VE MEZHEP TAASSUBU

4. Nisa,59.

Dönelim konumuza: Kur?an?la Mushaf?ı karşı karşıya yerleştirdiniz ve dediniz ki: ?Kur?an okumak caiz?, ?Mushaf?a dokunmak haram...? Sormazlar mı adama: ?Zarf? mı değerini?mazruf?tan alır, mazruf mu değerini zarftan alır? Keramet gökten inende mi, yerden bitende mi? Kur?an?ın manası mı daha mukaddes, kağıdı mı? Bir nice zamandır, Kur?an?ın emir ve nehiylerine saygı duymak bir yana, onun mesajını mahkum edenlerin Mushaf?ı öpüp başlarına koymalarında bu?aklın? payı var mıdır?

Bugün için yapılması gereken şey ise -ki ben bu çerçevedeki çalışmalarımı bir çeyrek yüzyıldır sürdürüyorum- kültürel tarihimizi parçalanmış siyasi zamandan kurtarmak, ona birliğini, bozulan bütünlüğünü yeniden kazandırmak, donukluk unsurlarını bünyesinden temizlemek, derinliklerinde bulunan hareket ve yenilenme unsurlarını açığa çıkarmak ve daha sonra da bizimle o tarihin en yüce gelişme ve ilerleme dönemleri arasında köprüler kurmaktır. Biz daha önceki araştırmalarımızda ve eserlerimizde ve özellikle de "Çağdaş Arap Söylemi" ve "Arap Aklının Eleştirisi" isimli eserlerimizde İslam'da akıl alanında yenilenme hareketini engelleyen epistemolojik engelleri ortaya koyup, bunları üç temel otorite altında topladık.

Krş.: Seyyid Bey, Hılafet ve Hakimiyeti Milliyye, 13 vd.

Sünnetullah, Allah ile tek tek insanlar ve genel olarak insanlık ve toplumlarla arasındaki?insanın özgür olduğu- değişmez ahlaki ilişkiyi ifade eder. Bu ilişkide Allah?ın iradesi insanın iradesine bağlıdır: ?Kör Allah?a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar?, ?İnsan bela görmez Allah yazmayınca; Allah bela yazmaz kul azmayınca?. Mu?tezile ve Maturidilik bu ilişkiyi nispeten doğru yorumlamaya çalışmışlardır. Oysa Eş?arilik ve Tasavvuf Allah?ın fiziki tabiatla olan ontolojik ilişkisini insanla olan ahlaki ilişkisine transfer ederek insanın iradesini bütünüyle ortadan kaldırmışlardır. Tanrının Külli iradesi karşısında hiçbir kıymeti harbiyesi olmayan insanın cüz?i iradesi felç olmuş ve özgürlüğü ortadan kaldırmıştır. Böylece hayır ve şer bütünüyle Allah?a yüklenerek insanın ahlaki değerleri duyma, görme ve sorumluluğu yüklenme gücü elinden alınmıştır.

Bu durum sadece Abduh'un eserleri için geçerli değildir. Türk okuyucusu, Arapların "Nahda" dediği hareket çevresinde kalem kullanan şahsiyetlerin eserlerinden mahrum kalmıştır. Bu hareket neredeyse hiç bilinmemektedir.

Hayatın inşası, onu oluşturan tüm unsurların yeniden inşasından geçer. Çünkü hayat, emanetlerin bütününden oluşan muhteşem bir binadır. Hayat binasının insanın yaratılış amacına uygun bir biçimde imar ve inşası, bu binayı inşa edecek insanın şahsiyetinin inşasından geçer.

Yine el-Muhasibi şöyle der: ?Allah Kur?an?ı kalbine koyar da sen onu anlamazsan, Allah sana buğzeder ve bilir ki sen O?na ve kelamına yeterince değer vermiyorsun.? ?Eğer samimiyetle anlamayı istersen, sana ilahi yardım gelir. Zira?Allah müttakilerle beraberdir? (16:28) ayeti bunu doğrular. Allah?ın kitabını anlamak, sadece kalbi çalışmayana ağır gelir. Şu ayeti hiç mi işitmedin: ?Eğer Allah onlarda iyi bir hal görseydi, mutlaka onların işitip anlamalarını sağlardı? (8:23) buyurmaktadır.?

88. Gaşiye, 22.

Prof. Dr. Hayrettin KARAMAN

İnşa çağının "Allah ne derdi" sorusu yüzeysel bir bakışla, ibda çağının "Allah ne dedi" ve ihya çağlarının "Allah ne demek istedi" sorularından tümden kopup, kendi kafamıza göre Allah'a isnat da bulunmak gibi anlaşılabilir. Fakat derinlemesine bir bakış durumun hiç de öyle olmadığını görmekte gecikmez. Çünkü şuan ne diyebileceğini kestirmek için, önceden ne dendiğine ve ne denmek istendiğine dair söylenenlere aşina olmak gerekir. Bu aşinalık şu an ne denilebileceğine dair öngörünün asgari şartıdır. Daha fazlası Müslüman'ın aklına ve vicdanına kalmıştır.

1847'de "Comunist Manifesto"da Marks ve Engels tarafından ilan edilen kapitalizmin sonunun gelmemesi ve Sovyetler'deki "Stalin tiranlığı" karşısında Marksizmi yeniden yorumlayan, Batı'da Marks'dan sonra belki de en büyük düşünür ve aktivist kabul edilen Cramsci (1891-1937), eski rejimin tüm güçlülüğüne rağmen o dönemde devrimci umutlarından taviz vermemiştir29.

zaten ne kadar zor bı konu oldugu uc kısı bırlesıp yazmalarından bell.. omer, mahır, alper... acaba soyadları ne..

Şimdi İsmailiyye'nin hak mezhep olup olmaması, hak mezheplik inancına göre değişir. Seyyid Hüseyin Nasr, Şiidir. Kendisi Şah zamanında İran'da uzun müddet görev yapmıştır. Daha sonra İran'dan uzaklaşmıştır. İsmaililer'in The Institute Of İsmaili Studies diye Londra'da bir müessese kurdukları malumumuz. Bir takım İsmaili dergilerin naşiri de Seyyid Hüseyin Nasr'dır. Bunlarla iyi münasebetleri var. Zannediyorum, bunu bu açıdan söylemiş olsa gerektir.

Muhtemelen Nesefi'nin "hak ehli" diye andıklarının başında gelen İslam felsefesinin kurucu ismi Kindi de bilgiye ulaşma yolunu aynen yukarıdaki gibi tarif eder. Ne var ki Kindi'nin tarifinde "akıl" önde "nakil" onun ardında yer almaktadır. Belki de bu fark, İslam kelamcılarıyla İslam felsefecileri arasındaki "asıl" değil ama "usul" farkını ele veren önemli bir ayrıntıdır.

16. yüzyılın ortalarından itibaren "yönetme sanatı" üzerine yazılan risaleler görünmeye başlamıştır. Bununla birlikte bu risaleler ne devletin doğası ile ilgili, ne de kralın gücünü en iyi nasıl koruyacağı ile ilgili geleneksel sorularla ilgilenmekteydi . Onların alanı daha genişti. Gerçekte onlar hemen hemen her şeyi kapsıyordu. Bunlar doğrudan "ev halkının, ruhların, çocukların, ülkenin, kilisenin, dini cemaat ya da tarikatın ve ailenin yönetilmesi" hakkında konuşmaktaydılar. Politik düşünce böylece, ruhların en küçük hareketlerinden ordunun büyük askeri manevralarına kadar hemen hemen insan aktivitesinin her türlü formunu kapsayacak biçimde genişlemişti. Her alanla ilgili "en iyi nasıl başarılabilir" üzerine yoğunlaşıldı. "En iyi", "en ekonomik" anlamına gelmekteydi.

Genel olarak İslam dünyasının Afgani tecrübesinden yeterli ölçüde yararlandığı ve günümüzde de çağın gerekleriyle harmanlayarak sürdürdüğünü söylemek fazla iyimserlik olur. Ancak özellikle Arap düşünürler üzerinde bu düşünce damarının ciddi etkileri olduğu gerçeğini de kabul etmek gerekmektedir.

Hasan ve Hüseyin de babasının yaptığı gibi, Ehl-i Beyt'ten oldukları şeklinde bir iddiayla ortaya çıkmamışlar, gelişen siyasi olaylar neticesinde kızışan Emevi-Haşimi çekişmesinin bir sonucu olarak kendilerini siyasetin içerisinde bulmuşlar ve müslümanlar tarafından biat edildiği takdirde Haşimilerden birisi olarak en az Muaviye kadar müslümanları temsil edebilecek güçte olduklarınından devlet başkanlığına talib olmuşlardır. Gerek Şii, gerek sünni kaynaklar, onların siyasi mücadelelerinde, Ehl-i Beyt'ten olma ayrıcalığı gibi bir gerekçeyi kullandıklarına dair güvenilir bilgiler olmadığı gibi, olanlar da birbiriyle çelişkilidir.

Mürcie, akla önem veren ve akıl yürütmeye dayalı bir fıkıh geliştirmesi dolayısıyla Rey taraftarları olarak isimlendirildi. Bu sıfatla, Abbasilerin ilk döneminde, başkadılık ve kadılık makamlarını ellerinde tuttular. Bazılarına göre, Allah, Nebisi'yle kullarına helal ve haram, farz ve hükümler konusunda her şeyi göndermemiştir. Eğer göndermiş olsaydı, fakihler, bu konularda Nebi'den gelen şeyleri rivayet ederlerdi. Oysaki onlar, bütün bu konularda sadece dört bin hadis rivayet etmektedirler. Hakkında rivayet bulunmayan diğer konuları, insanların incelemesi ve kendi re'yini kullanmaları gerekmektedir.

Yüreğimiz, yeni bir uygarlık yaratmanın heyecanıyla çarpmaya başladığı zaman, farklılıkların bir zenginlik olduğunu daha kolay anlayacağız. Büyük düşünemeyen, yaratıcılığın tadına varamamış insanlar, ayrıntılarda boğulmaya mahkum olurlar.

Aslında Eş?arilerin hüsün ve kubhun akılla bilinemiyeceği ve Allah?ın emrettiğinin iyi, yasakladığının kötü olduğu fikrini benimsemeleri siyasi iktidarlarının uygulamalarını eleştirme konusunda engelleyici bir unsur olmuştur, denebilir. Onların hüsün ve kubuhle ilgili yorumları, neyin adalet olup olmadığının tespitini de zorlaştırıyordu. Bu durum, tarih boyunca daha adil bir siyasal ve sosyal düzen talepleri ve adalet yanlısı hareketlerin doğuşunu engellemiştir.

Prof. Dr. İlhami GÜLER

Cabiri, İslam?da Siyasal Akıl, 658 vd.. Ebu Cafer el-Mansur, okuduğu bir hutbede bunu açık ifadelerle dile getirmiştir: ? Ey İnsanlar! Ben yeryüzündeki?sultanullahım? . Sizi onun yardımı ve desteğiyle yönetirim. Ben onun fey?inin bekçisiyim. Onun iradesiyle hareket ederim. Onun iradesiyle fey?i bölüştürürüm. Onun izniyle veriririm. Allah beni fey?e kilit yapmıştır. Atalarınız, fey?inizin bölüşümü ve erzakınız için beni açmak istediğinde, açar; kilitlemek istediğinde kilitler. Ey İnsanlar!, bu şerefli günde Allah?a yönelin ve beni doğruya eriştirmesini, size merhamet etmemi ve iyilik yapmamı, ?atalarınız ve erzakınızı adaletlice bölüştürmem için beni açmasını isteyin. O, duyar, karşılık verir.? (Taberi, 4/533)

İşte vahyin yönünün tam ters istikamete dönüşünden kastımız da budur. Özne olan vahiy yukarıdan aşağıya bir inşa iken, nesne olan vahiy aşağıdan yukarıya bir intikale dönüşmüştür.

Bugün artık yapılması gereken ilk iş, atılan köprüleri tekrar inşa etmekten ibarettir. Bunun için önceki kuşak aydınlanmacı düşünürler ile irtibatı kurmak zorunluluğu vardır.

Eğer zaman kalırsa, el-Muvafakat?ı müzakere ettikten sonra, alternatif usul-i fıkıh okumaları daha da pekişsin için ikinci dereceden tavsiyem İbn Kayyım?ın İ?lamu?l-Muvakkı?in?idir.

Çünkü yaşadığımız çağdaş seküler küreselleşme tecrübesi, derinlikli bir felsefeden yoksun; aksine simülatif bir tecrübe. Küreselleşmenin kaynağını oluşturan seküler Batı düşüncesi, Tanrı, kainat, insan, anlam gibi en temel varlık ve hakikat sorunlarını, mesela anlayamamış, çarpıtmış, sığlaştırmış ve karikatürize etmiştir.

Bu bir tesbittir; yeniden inşa etmek için yanlış kurulmuş köhne yapıların imha edileceği alanın tesbiti gibi bir şey. İnsanın yanlış inşasının fotoğrafının çekilmesi yani. Burada?dünya?nın, bir isim değil de, ?hayat?ın bir sıfatı olarak kullanılması dikkat çekicidir. Dünya sözcüğünün hem?aşağı, düşük, alçak? olan dena?ya, hem de?en yakın? anlamındaki edna?ya nispet edildiği hatırlanmalı. Bu durumda el-hayatu?d-dunya sıfat tamlamasının anlamı?en aşağı/en yakın hayat? olmuş olur. Yani?hayatlar içerisinde, insana en yakın görünmekle birlikte nitelik olarak en aşağı derecede olan bir hayat?.

Şairdir, mübalağa hakkıdır ama söylemek zorundayız: Sevgili Akifimiz yanılıyordu. Çünkü asrın idrakinin , doğrudan doğruya Kur'an'dan ilham alması mümkün değildi. Bu ilhamın yorumlanması da gerekiyordu ve öyle de oldu. Daha açıkçası, ilhamın kendisi, bizzat bir yorumdan ibaretti. Alınmak istenen alındı, söyletilmek istenen söyletildi. O kadar. Hiç kimsenin bulunduğu noktadan sıçrayarak, yani onüç-ondört asrı atlayarak Kur'an'a, Kur'an'ın asrına gitmesi mümkün değildi

Böyle bir insanın inşasından söz edilmeden, insanlığa kaybettiği umudu yeniden verecek bir medeniyetin inşasından söz edilemez. Çünkü Medine olmadan medeniyet olmaz. Medeni olmadan, Medine kurulamaz. Zira Medine, medenilerin ellerinde inşa edilen sitenin adıdır. Din olmadan gerçek anlamda medeni olunamaz.

Fark ettiği ya da kullandığı bir halkanın, bağımsız bir halka olduğuna inanan insanın onu kullanışıyla, bir zincirin halkası olduğuna inanan insanın onu kullanışı bir olur mu hiç? En azından o kişi, halkayı zincirden koparmamaya, ait olduğu yerde kavramaya ve anlamaya çalışacak ve orada istihdam edecektir.

Kelam, eleştirel akıl anlayışını motive eden Felsefe ve tevhidi bulandırdığı iddiasıyla Tasavvuf'a yer vermezler. Bu sebeple eğitim kurumlarının hiçbirinde İslam düşüncesinin verimli üç sacayağını temsil eden; Kelam, Felsefe ve Tasavvuf gibi dini ilimler okutulmaz, memnu/yasak ilimler arasında sayılır. Bu eğitim kurumlarında doğmatik kafa yapısına sahip, geleneğin hafızı diyebileceğimiz bir insan tipi inşa edilmektedir. Önceliği, aktiviteye değil, akideye verirler. Din eğitimi alanında tevhid ve şirkle ilgili konuların yanında haber-i sıfatların yorumlanmaması gerektiği üzerinde durulur. Şefaat ve tevessül, kabir ziyaretleri gibi konulara geniş yer ayrılır.

? ? Değerli hocam, selamette olmanız için duacıyım. Adım? Ürdün'de fıkıh bölümü mastır öğrencisiyim. Sizlerden fıkıh ilmindeki çalışmalarım hakkında yönlendirme ve tavsiyelerinizi istirham edecektim.

Kapitalizmin ortaya çıkıp, bugünkü halini alması gibi, modern ulus devletlerin batıdaki zuhuru da, belirli bir serüven sonucu oluşmuştur. Kavramı, yapı ve fonksiyon olarak eski devlet anlayış ve yapısından modernite içerisinde temel ayrılıklar ve kopuşlar yaşanmıştır.

Yeryüzünde yaratılış amacına uygun bir hayatı inşa etmek için iradesi olgunlaştırılacaktı. Fakat o?aceleci? davrandı, sabırsızlık gösterdi. İradenin ilk sınavı olumsuz sonuçlandı. Belki de, olumlu sonuçlansaydı da ilahi plan değişmeyecekti. Adem yasak ağacın meyvesinden yemese de sonunda kendisine emanet ve hilafet verilecekti. Fakat bir ihtar puanıyla değil, bir takdir puanıyla verilecekti.

Artık, insanların, devletlerin ve toplumların birbirlerini anlamaları bir zorunluluk haline gelmiştir. Doğru bilgilenme olmaksızın doğru anlamaktan söz etmek mümkün değildir. Dinler arası diyalog arayışlarının gündemde olduğu bir dönemde, Müslümanların da, mezhepler üstü düşünmeye başlamaları zamanının gelmiş hatta geçmekte olduğu kanaatındayız.

Tarih boyunca bir çok dinde münferit inzivaya çekilme, sezgi ve ilhamın farklı şekillerde ya da benzer şekillerde, bir çeşit tepkisel haraketler olarak tezahürlerine raslanmaktadır. İnsan tabiatındaki bu psikolojik eğilimlerin zümreleşmelere ve tasavvufi topluluklara dönüşmesine en müsait zemin, sosyal ve siyasi bunalımların ve hızlı değişimlerin yaşandığı aşırı dünyevileşmiş toplumlardır. Çünkü bu durumlarda fertlerin yaşadığı yalnızlık ve uzlet hissi, onları kurtuluş arayışına sevkeder. İslam düşüncesinde sezgici/keşifci ve irfani din söyleminin temsilcileri Zahidler, Sufiler, Tarikatlar -Yesevilik, Nakşilik, Kadirilik, Alevilik-Bektaşilik, Mevlevilik, Ticanilik, Rıfailik- kısmen Batınıler ve İşraki filozoflardır. İslam toplumlarında ortaya çıkan züht ve takva hareketleri veya sistematik tasavvufi hareketler, diğer dinlerin tarihinde olduğu gibi, idarecilerin dünyaya aşırı meyillerine, dini ve ahlaki alandaki yozlaşmaya, akılcı, formalist ve tekelci eğilimlerin güçlenmesine, sosyal ve ekonomik yapıdaki köklü değişimler, savaşlar ve göçlerin getirdiği ağır hayat şartlarına ve çarpık kentleşmeye karşı pasif tepki olarak kurumsallaşmıştır. Bu yaklaşımın İslam düşüncesinde geliştirdiği bilgi kuramına İrfancı bilgi kuramı denmiştir; kendine has özellikleri olmakla beraber, eski gnostik ve hermetik kültürlerden ve literatürden büyük ölçüde istifade etmiştir.

Türkiye, insanlığın genel gidişinde belirleyici olmak durumunda olan bir ülkedir. Tarihin doğal akışı doğrultusunda ortaya çıkan yeni koşullar, Türkiye?ye ve Türklere yeni misyonlar kazandırmakta, yeni sorumluluklar yüklemektedir. Tarihimiz, biz görmezlikten gelsek de, bizi derinden derine?kendi varlığımızın farkında olmak? için zorlamaktadır.

Müslüman yığınlar kendini İslama nispet etmemekte sakınca görmeyen, oryantalist bakış açısına sahip kişilerin İslamla ilgili olarak yazdıklarını tüketmekle başbaşa kalmıştır.

Şu anda bu sünni ideolojinin egemen olduğu dünya iyi durumda değildir. ?Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz.? İslam Dünyası içinde bulunduğu politik, ahlaki krizden kurtulmak istiyorsa dönüp köklerini, usullerini sorgulamak zorundadır. Şeytanı ve gavuru suçlamakla sorunlar çözülmüyor.

gerçekten kardeşane duygularla söylüyorum.. çok uzun da değil ]... bi oku beğenmezsen yine ebu hureyre2den rivayet bulup yapıştır inadına:)))

Karizmatik toplum anlayışları ve sertlikleri, din anlayışlarına yansıdı. Sadece kendilerini haklı görerek, kendileri dışındakilerin yaşadıkları toprakları "Savaş Yurdu" ilan ettiler, onlara dostluğu , onlarla oturmayı, şahitlik etmelerini, kestiklerini yemeyi, onlardan dinle ilgili bilgi almayı, onlarla evlenmeyi, miraslarını haram kıldılar ve pek çok kişiyi yaşlı, kadın ve çocuk demeden sorgulayıp kılıçtan geçirdiler. O kadar katı bir tutum içerisine girmişlerdi ki, kendileri gibi düşünmeyen sahabi Abdullah b. Habbab b. Eret'i, hamile hanımı ve çocuklarıyla birlikte öldürdüler. Hatta Yemenli Harici görüşlü bir Arap kadınının, mevaliden birisiyle evliliğini kabul etmeyerek onu boşaması için kocasına baskı yaptılar. Günahla küfrü aynı kefeye koyup, bütün büyük günah işleyenlerin, dış davranışlarını esas alarak imanını sorguladılar, hatta kendilerinden olup da birlikte Emevilere karşı isyan etmeyen kimseleri küfürle itham ettiler. Kendilerini kurtuluşa eren cennetlikler olarak görmeleri ve kendi görüşlerini benimsemeyenleri tekfir etmeleri, daha önce yaşadıkları kabilevi hayatın dayatmalarının bir devamı şeklinde değerlendirilebilir. Samimi olmaları, çok namaz kılmaktan dizleri ve alınlarının nasır bağlaması, Kur'an ayetlerine yanlış ve zahiri anlamlar vermelerini engellemedi.

O halde, ilahi inşa projesi olan vahyin ilk hedefinin yanlış inşayı imha olmasının garip bir tarafı yoktur.

Bilindiği gibi, ilk Müslüman olan, İslam yolunda ilk şehit düşen kimseler kadındır. Kocasından önce Müslüman olmuş hanımlar tanıyoruz. Müşrik aile ocağını terk edip İslam uğruna çöllere düşen genç kızlar biliyoruz. İslam kitabiyatında ebedileşmiş böyle bir genç hanımı burada bilmeyenlere tanıtmak yerinde olacaktır.

ehlileşmek isteyenler ne etsin şimdi?

Bu ifadelerimizle vahyi ikinci plana atarak küçümsüyor muyuz? Asla! Akıl göze, vahyi de ışığa benzeten örneğimizi hatırlatsak akıl olmadan vahyin, vahiy olmadan da aklın - sorumlu insan için - hiçbir değer ifade etmeyeceğini zorunlu olarak kabul ederiz. Şunu da hatırlatalım ki, Allah?ın sözlü ayetleriyle muhatap olmayan akıl - Kur?an?ın tekrar tekrar hatırlattığı - tabiattaki ayetlerden her zaman faydalanabilir. Yani faal akıl mutlaka ayetleri bulabilecek ve tevhide ulaşabilecek imkan ve kabiliyete sahiptir.

Bkz., Şafii, er-Risale, Çev. Abdülkadir Şener-İbrahim Çalışkan, Ankara 1996, 22, 323.

a) Tüm insanların tercübe ve müşahadelerinin sınırları dışında kalan gerçekler ve olaylar: Kainatın yaratılış prosesi, dünyamızın ve ilk insanın varedilmesi, varoluşun hikmeti ve gayesi, varlıkların veya insanlığın akıbeti, ölüm - ötesi gerçekler... Bütün bunlar, yaşamakta olan insan için tercübe ve müşahadesi imkansız olan konulardır. Ve işte bütün bunlar, ancak Yaratıcımızın ilminde olan gerçeklerdir ve ancak O?nun, Peygamberlerine - vahiy yoluyla - bildirdiği kadarını bilebiliriz. -Gaybi konularda Yaratıcının bildirdiklerine tam bir teslimiyetle inanmak kadar (Bakara /3), O?ndan başka herhangi bir beşerin bu konuları bilebileceğine inanmamak da (Neml / 27, En?am / 59) imanımızın gereğidir.

Fakat burada örnek verdiğimiz toplumlar da dahil, insanlık tarihinin hiçbir döneminde indirgeyici tasavvur, modern hayatta olduğu kadar tumturaklı yalanlarla servise konulmamıştı.

Dr. ŞABAN KARATAŞ

Türkiye?de, din alanında sosyolojik araştırmalar, maalesef yok denilecek kadar azdır. Bu bakımdan, Türkiye?deki din anlayışı, dini hareketler, dini guruplar, dini coğrafya gibi konularda konuşulanlar, yazılıp çizilenler, daha çok el yordamıyla ulaşılan birtakım sonuçlar çerçevesinde ortaya çıkmakta olup, ister istemez ihtiyatla karşılanmak durumundadır.

Bazı rivayetler, Ehl-i Beyt'i Hz. Ali'nin Fatıma'dan olan soyuna tahsis etme teşebbüsünü Zeyd b. Ali?ye kadar gerilere ötürmektedir. O, bu şartlara sahip birisi olarak 122/740 yılında Emevilere karşı, Hasan'ın soyundan gelen Nefsü'z-Zekiyye de 145/762 Abbasilere karşı isyan etti. Hıdaş da, dışardan birisi olarak İmametin Ali'nin Fatımadan olan soyuna ait olduğunu iddia etmiş ve bu sebeple taraftarlarına Fatimiler denilmiştir.

Çağdaş modernliğin değerlerinin kültürel açıdan kökleştirilmesi biz Arap ve Müslümanlara göre bu alanda insan haklarının hem batı kültürü hem de Arap İslam kültüründe evrenselliğini, yani her iki kültürde de bu değerlerin aynı felsefi temellere dayalı olduğunu vurgulamayı gerektirir. Farklılıklara gelince, bunlar kültürel esaslardan kaynaklanmamakta, nüzul sebeplerindeki farklılıklara, yani ortam şartlarının verilerine ve sebeplere dayanmaktadır. Maksatlar ve hedefler ise aynıdır. Şu veya bu kanun koyucuyu şu veya bu konuda belli bir tavır almaya götüren ve geniş anlamıyla toplumsal, ekonomik, siyasi ve fikri şartlar demek olan esbabı nüzula dönüş ise o tavrı almanın makul sebeplerini, İslam fakihlerinin tabiriyle hikmetini, anlamaya yarayan zorunlu bir iştir. Burada hikmet kanun koyucunun şu veya bu konuda hüküm vermek için hedeflediği gayeler anlamına gelmektedir.

Türkiye?de, dindar ailelerin çoğu, Cumhuriyetin ilk yıllarında, muhtelif sebeplerle çocuklarını okullara göndermek istememişlerdir. İmam Hatip Liseleri, bu bakımdan toplumun bütünleşmesine önemli bir katkıda bulunmuştur. Bu okullar, Müslüman Türk insanının, ?öldükten sonra, arkasından bir Fatiha okuyacak nesil? özlemine cevap olmuştur.

Kuleyni, Usul mine?l-Kafi, Tahran 1388, , I, 186 vd.; Şeyh Saduk, 123.

Bütün bir kainata nazaran işkal ettiğimiz, deney ve gözlemlerimize sahne olan alanın boyutu nedir?

18- E. C. Cuff, Perspectives in Sociology (London '90), s.78-80

Kur'an elbet yücedir, elbet mucizedir, ve elbette değişmez ve evrenseldir. Elbet yeri geldiğinde, diğer dinlerle, diğer kitaplarla karşılaştırmasını ilmi şekilde yapılmalıdır. Ama hiç inceleme ve araştırma yapmadan kulaktan duyma fikirlerle Kur'an'ın yüceliğini ve mücizeliğini ifade etmemizin kendimizi rahatlatma, bıraz da kendimize yersiz güven verme dışında bize ne faydası vardır.

Bir de kitap ve sünnete muteber olan kaynaklar var. Örf ve adet gibi. Örf ve adeti kitap ve sünnet kötülemez. Örf olduğu zaman ki, örfün iyisine örf deriz. Örf ve adette tali delillerde bunlara raci' delillerdir. Asıl mesele kitap ve sünnettir. Kitap ve sünnetten bir takım istinbatta bulunmak keyfiyetine biz içtihat diyoruz. İçtihatta hata da olabilir, isabet de. Bir müçtehidin vazifesi isabetli bir içtihat etmektir. Çünkü bütün bilgisini ortaya koyup bir meseleye hüküm bulmaktadır. Bu meseleye hüküm bulurken de ona delil, kitap ve sünnet olarak karşımıza çıkar. İmamlar böyle dediği halde niye daha sonra bir donuklaşma olmuştu?

İhya çağlarının Kur'an'ı açıklama tarzı ise "tefsir" idi...

Bu söylem, bazen devlete ve insanlara karşı bir baskı ve teröre kadar varıp siyasi otoriteyi ve halkı korkutmaya kadar ulaşır. Oysa ki bu kavramlar insanın özgürlüğünü ve özgürce seçimini göz ardı etmez, fıtratı ve fıtratın kabullenmesini göz önünde bulundurur.

Ölümü, alemin ölümü sayılan alimi kast ediyorum. Biz bu anlamda?alimi? kaybettik.

güncel

Bunun yolları ve gerçekleşme aşamaları hakkında geniş bilgi için bkz., İbn Haldun, Şifau's-Sail-Tasavvufun Mahiyeti, çev. Süleyman Uludağ, İstanbul 1984, 123.

Bkz. Ebu Reyaş Ahmed b. İbrahim el-Kaysi, Şerhu Haşimiyyat'ıl-Kumeyt, thk. Davud Sellum- Nuri Hammudi el-Kaysi, Beyrut 1986, 26, 30, 33, 55-56, 59-65, 110-113, 197, 202.

Din alanında bir yeniden yapılanmaya ihtiyaç vardır. İslam dini, sağlıklı bir demokrasinin hazırlayacağı, kültürel zenginliklerimizle beslenen bir zeminde, bize yeni bir uygarlığın kapılarını açabilir. Türkiye, İslam?la birlikte çağdaşlaşmayı bir şekilde başarmak zorundadır. Türkiye?de din alanı, maalesef param parçadır; bunun ana sebebi de, İslam hakkında ilmi nitelikli bilgi birikiminin olmayışıdır. İslam?ı bilen, Kur?an?ın ruhunu kavramış olan insanların uzlaşma noktalarını bulmamaları mümkün değildir.

Ahbaru'd-Devleti'l-Abbasiyye, thk. Abdulaziz ed-Duri-Abdulcebbar el-Mutallibi, Beyrut trz. Ateş, Süleyman, "İmamiyye Şiası'nın Tefsir Anlayışı", AÜİFD., XX(1975)Ahmed el-Katip, Tatavvuru'l-Fikri's-Siyasi eş-Şii mine'ş-Şura... ila Velayeti'l-Fakih, London 1997. el-Alusi, Mahmud Şükri, Büluğu'l-Ereb fi Ma'rifeti Ahvali'l-Arap, Beyrut trz. Atay, Hüseyin, Ehli Sünnet ve Şia, Ankara 1983. Atvan, Hüseyin, el-Emeviyyun ve'l-Halife, Beyrut 1986. Birdoğan, Nejat,, Anadolu'nun Gizli Kültürü Alevilik, İstanbul 1990. Bozkuş, Metin, Tarihten Günümüze Sivas Yöresinde Alevilik, Sivas 2000. Ebu Reyaş Ahmed b. İbrahim el-Kaysi, Şerhu Haşimiyyat'ıl-Kumeyt, thk. Davud Sellum- Nuri Hammudi el-Kaysi, Beyrut 1986. Eş'ari, Makalatu'l-İslamiyyin, thk. Helmut Ritter, Wiesbaden 1980. Ezraki, Ahbaru Mekke, thk. Rüşdi es-Salih Melhes, Mekke 1983. Fevzi, Faruk Ömer, el-Medhal ila Tarihi Ali'l-Beyt münzü Fecri'l-İslam hatta Matlai Asrı'l-Hadis, Amman 1998. Fevzi, Faruk Ömer, ? Ehl-i Beyt Kavramı Üzerine... ?, çev. M. Bahaüddin Varol, SÜİFD., 9(1999), 397-404. Fığlalı, Ethem Ruhi, İmamiyye Şiası, Ankara 1984. Hasan b. Muhammed, " Kitabu'l-İrca", çev. Sönmez Kutlu, AÜİFD., XXXVII (1998). Hatipoğlu, Mehmed Said, " İslam'da İlk Siyasi Kavmiyetçilik Hilafetin Kureyşliliği", AÜİFD., 23(1978). İbn Abdilhakem, Abdullah, Siretu Ömer b. Abdilaziz, Mekke trz. İbn Babeveyh el-Kummi, el-İmame ve't-Tabsıra mine'l-Hayre, Beyrut 1985. İbn Tağriberdi, en-Nücumu'z-Zahire fi Müluki'l-Kahire, Kahire trz. İbnu'l-Esir, el-Kamil, Beyrut 1965. İbn Hişam, es-Siretu'n-Nebeviyye, thk. Mustafa es-Saka ve Diğerleri, Kahire 1955. İbn Kesir, Tefsiru?l-Kur?ani?l-Azim, Muhammed İbrahim el-Benna ve arkadaşları, İstanbul 1985. İbn Kuteybe, Uyunu'l Ahbar, Kahire 1925. İbn Kuteybe, el-İmame ve's-Siyase, thk., Ali Şiri, Mısır 1969. İbn Manzur, Lisanu'l-Arap, Beyrut 1990. İbn Sa'd, Tabakatu'l-Kübra, Beyrut 1958. İrfan Abdulhamid, İslamda İtikadi Mezhepler, çev. M. Saim Yeprem, İstanbul 1981. Kasımi, Mehasinü't-Te'vil, Mısır 1959. Kehhale, Ö. Rıza, Mu'cemu? Kabaili'l-Arap, Beyrut 1991. Kuleyni, Usul mine?l-Kafi, Tahran 1388. . Kummi, Kitabu'l-Makalat ve'l-Fırak, Tahran 1964. Makrizi, Kitabu'n-Niza? ve't-Tehasum fima beyne Beni Ümeyye ve Beni Haşim, thk. Hüseyin Munis, Kahire 1988. Makrizi, Fazlu Al el-Beyt, thk. Muhammed Ahmed el-Aşur, Kahire 1980. el-Minkari, Vak'atu Sıffin, thk. Abdusselam Harun, Kahire 1962. Musevi, İbrahim, Akaidu'l-İmamiyye el-İsnaaşeriyye, Beyrut 1982. el-Muzaffer, Şia İçançları, çev. Abdulbakiy Gölpınarlı, İstanbul 1978. Nevbahti, Fıraku'ş-Şia, Necef 1936. Nüveyri, Nihayetü'l-Ereb fi Fununi'l-Edeb, Kahire 1923-1955. Onat, Hasan, Emeviler Devri Şii Hareketleri ve Günümüz Şiiliği, Ankara 1993. Onat, Hasan, "Şiiliğin Doğuşu Meselesi ", AÜİFD., XXXVI(1997). Öz, Mustafa, "Ehl-i Beyt", TDV. İslam Ansiklopedisi. Rağıb el-İsfehani, el-Müfredat fi Garibi'l-Kur'an, Mısır 1322. Sarıçam, İbrahim, Emevi Haşimi İlişkileri, Ankara 1997. Sofoğlu, Cemal, Şia'nın Hadis Anlayışı, Ankara 1977 . Şaban, M. A., Islamic History, London 1971. Sharon, Moshe,?Ahl al-Bayt- People of the House?, Jerusalem Studies in Arabic and Islam, VIII/2(1986), ss. 169-184. Sharon, Moshe, ? The Umayyads as Ahl al-Bayt?, Jerusalem Studies in Arabic and Islam, XIV(1991), ss. 115-152. Şener, Cemal, Benim Kabem İnsandır, İstanbul 1996. Şehristani, el-Milel ve'n-Nihal, thk. Abdulemir Ali Mehna-Ali Hasan Faur, Beyrut 1990, Şeyh Saduk, Şii İmamiyye'nin İnanç Esasları, çev. E. Ruhi Fığlalı, Ankara 1978et-Tabatabai, Seyyid Muhammed Hüseyin, el-Mizan fi Tefsiri'l-Kur'an, Beyrut 1973 Taberi, Tarihu'l-Umem ve'l-Muluk, thk. Muhammed Ebu'l-Fadl İbrahim, Beyrut trz., Tabersi, Ebu Ali el-Fadl b. el-Hasen, Mecmu'u'l-Beyan fi Tefsiri'l-Kur'an, Tahran trz. Tritton, A. S., İslam Kelamı, Çev. Mehmet Dağ, Ankara 1983. Türkdoğan, Orhan, Alevi Bektaşi Kimliği - Sosyo-Antropolojik Araştırma- , İstanbul 1995. Varol, Mehmet Bahauddin, Ehl-i Beyt ve Siyasi Faaliyetleri, Konya 1999. . Watt, W. M., İslamic Political Thought, Edinburg 1968.

Bütün bu oluşumların neticesinde, bir takım yeni fikirler zuhur etmiş, tartışılmayan konular gündeme gelmiş, daha önce Kitab ve Sünnet'in içinde kalınarak sınırlı bir şekilde kullanılan akıl ve re'y, teknik anlamda ve daha çok kullanılan bir kaynak olmaya başlamıştı. Şii oluşumlar İmamet konusu; Mürcie İman konusu; Mu'tezile ise beş esas konusunda, aklı ve bir takım akli istidlalleri sık sık kullanır olmuştu. Ayrıca bu konularda bazı mezheplerin kendilerini desteklemek için bir takım hadisler uydurma faliyetleri artmıştı. Üstelik, bunlar arasında kıyasıya bir fikri mücadele sonucu İslam toplumu farklı gruplara ayrılmıştı.

2. Din ve dindar insan, hiçbir şekilde potansiyel suçlu olarak görülmemelidir.

İhya çağlarının sorusu ise "Allah ne demek istedi?"

Dolayısıyla bu tür kavramları anlamlarını açıkça ortaya koymadan kullanmak İslamcı söylemi laiklerin modern söylemi karşısında gelenekçileştirmektedir. İki söylem arasındaki bin yılı aşan zaman mesafesi göz önünde bulundurulduğunda diyalog mümkün olamamaktadır. Bazen kullanılan lafızlar, kesin inanç konularıyla ilgili olup diyalog kabul etmeyecek şekilde kapalıdır.

Kurumlaşmış dinlerin bize sunmuş oldukları perspektif, artık yetmemektedir. İnsanlığın yeni bir bakış açısına ihtiyacı vardır.

Deruni tecrübeci anlayış, ilk dönemlerde teolojik inançlar ve politik rekabetten çok dini tecrübeye ve manevi hayata vurgu yapmaktadır. Ancak, kadim kültürlerdeki gnostik ve mistik unsurların İslam dünyasına girmesiyle birlikte, Şii düşüncedeki velayet ve mehdilik fikriyle imametin tevarüsü fikrinin etkisinde kalması sonucu siyasi ve felsefi bir muhteva kazanmaya başlamıştır. Ayrıca müslüman olanların eski kültürleri, mitoloji ve hurafeleri, İslam süsü verilerek canlandırılmaya çalışılmıştır.

Eşari'lik, Allah?ı yoğunlukla mutlak kudret ve mutlak irade olarak tasavvur edince, O?nun yaşamın değişmez ve değişebilir olguları üzerine gerçekleşen Kelam?ı kendisi gibi?mutlak? ve?kadim? olarak yorumlandı. Böylece Kur?an, yaşanan (610-632) bir toplumsal tarihin evrensel din ilkeleri açısından örnek bir yorumu olarak, bir hutbeler toplamı olarak görüleceği yerde; tartışmayı daha sonra müslümanların yürüteceği bir açış konuşması olarak görüleceği yerde ; son söz, son nihai hakikat, bütün hakikatleri mücmel olarak içinde taşıyan bir kitap olarak yorumlandı. Sünnet de, ilahi hakikatin evrensel-ebedi prototipi ve ilahi kelamının bıraktığı boşlukları dolduran ikinci dereceden kutsal bir kaynak olarak yorumlandı. Müslüman alimlere düşen de bu iki evrensel-nihai kaynakta insanlığa lutf edilmiş açık veya kapalı çözümleri kitlelere hazır hale getirmek . ilmin vazifesi, ortaya çıkan herhangi bir sorunun çözümünün Kitaptaki yerini bulmaktır. Zorlanırsa kitabına uydurmaktır. Yükümlülüklerin meşruiyet kaynağı?Kitaba? indirgendiği için, sadece kitaplarda söz konusu edilenler yükümlülük olarak algılanır . İnsan aklı ve vicdanı artık durumdan vazife çıkaramaz olur; zira, rüşdünü kaybetmiştir. O sadece kendisine öğretilenlere uymak zorundadır. Bu durumda insan, aktif ve duyguları olan bir kişi olmak yerine; kendine yabancılaşmış ve güce tapan bir kişiliğe bürünür.

İnsan zihni, akıl yürütme yoluyla bunu yapacaktır. Şu ayete bir bakın:

İşte bu soruya cevap vermemiz için biraz eskiye, hiç?eskimemesi gereken? geçmişe gitmemiz lazım.

Kitaplarından okuduğum kadarıyla ve burada özetliği kadarıyla sayın Cabiri'nin projesi şu temel ilkeye dayanıyor; İrfanın sistemden çıkarılarak beyanın burhan üzerine inşası?Yani tasavvuf, keşf, ilham ve hermetik atıl akıl dediği unsurların dışlanarak tefsir, dil, mantık, fıkıh, hadis gibi klasik beyani ilimlerin, burhan yani akıl yürütme ve felsefe ilimleri üzerine yeniden inşası. Bunu için de İbni Rüşd'ün yenilenme çabasının, din ile felsefe veya akıl ile vahiy arasındaki altın dengenin kurulmasında ilham kaynağımız olabileceğini söylüyor.

Siyasetin dini ve kelami açıdan temellendirilmesi, ilk defa, fiziki güç kullanarak iktidarı ele geçiren Emevilerin, iktidarlarını ve siyasi uygulamalarını, Allah?ın iradesi, takdiri, kaza ve kaderiyle ilişkilendirmeleriyle başlamıştır. İlk halifeler döneminde, iktidarı elde etmenin meşruiyeti Kureyş kabilesi?ne mensubiyet iken, Emeviler döneminde bu meşruiyet akideyle belirlenme yoluna gidilmiştir.

el-Minkari, Vak'atu Sıffin, thk. Abdusselam Harun, Kahire 1962, 32, 81.

Kültür alış verişi olmuştur tabi. Mesela İmamet konusu derinliğine düşünüldüğünde -gerçekten batılıların da ifadeleri var- Yahudilikten ve Hıristiyanlıktan etkilenilmiştir. Bu manada kültür alışverişi olmuştur. Dediğim gibi İranlılar da kendi dinlerini tamamen bırakmamışlardır. Hıristiyan ve Yahudiler de tamamen bırakmamışlardır. Vesait fikri umumiyetle İslam müelliflerince anlatılırken Abdullah b. Sebe'den geçtiği söylenir. Abdullah b. Sebe'nin Yahudi olduğu anlaşılır. Bu adam ister şahıs olarak mevcut olsun ya da olmasın yahudilikten bir takım İsrailiyyat ilk devirlerden itibaren müessir olmaya başlamıştır.

Müslümanların kurdukları ilk İslam devleti fertlerinde bu zihniyet vardı. Kur?anı-ı Kerim, 22. Hacc, 41. ayetinde bu örnek ilkleri şöyle anlatır:

eti olmaz. eti yahudinin. alacaksan ülker al..

Çünkü bu nass kulların fiileriyle ilgilidir, içinde şüphe barındırmayan hükümler ortaya koyar.

Her şeyin her şeyle ve her şeyin Allah?la bağlantılı olduğu, dolayısıyla varlık aleminde tesadüfe yer olmadığı inancının adı olan tevhidin sırrı da, tevhid inancının anahtarı olan?kelime-i tevhid?in anlamındadır:

Şehristani, el-Milel ve'n-Nihal, thk., Abdulemir Ali Mehna-Ali Hasan Faur, Beyrut 1990, I/23.

İmam Malik ? in ise, ?sünnet yurdu? olan Medine?deki uygulamayı esas alarak bu hadisle ameli reddettiği bilinmektedir.

Parçaları tek tek doğru anlamak bütünü doğru anlamanın garantisi değildi. Parça bir gerçeği ifade ederken, onlardan oluşan bütün daha farklı bir gerçeği ifade edebilirdi. Ya parçaların kendi aralarındaki paralel ve çapraz ilişkiler? Bu ilişkiler görmezden gelindiğinde, parçalama yöntemi daha iyi anlama yerine, anlamamayı, daha doğru bir ifadeyle?yanlış anlamayı? kesinleştiren bir çaba olup çıktı.

Sevr anlaşmasından sonra, Anadolu bile Yunanlılar, İngilizler, Fransızlar, İtalyanlar ve Ruslar tarafından paylaşılmıştır. İstiklal Savaşı, Anadolu?nun birkaç yıl içinde işgal kuvvetlerinden temizlenmesini sağlamıştır. İlk toparlanan Türk insanı olmuştur. Daha sonra, diğer İslam devletleri, yavaş yavaş bağımsızlıklarına kavuşmuşlardır.

Fazl b. Şazan, el-İzah, Beyrut 1982, 54.

18 Kehf, 44.

Sonra baktı!

-Hasan ONAT-

"İlim ikiye ayrılır: Birincisi şeylerin öz varlıkları hakkındaki bilgi . Mesela senin insan, ağaç, gök vs. hakkında bilgin gibi. İşte buna tasavvur adı verilir. İkincisi ise, zihinde tasavvur edilen özlerin birbirlerine nisbetiyle elde edilen ve kimi zaman kabul ya da imanı, kimi zaman da red ya da inkarı gerektiren bilgidir . ? Tasavvura yönelenin varacağı nokta "kavl-i sarih"tir ki had ve resim bunun unsurlarıdır. Tasdike yönelenin varacağı nokta "kat'i hüccet"tir ki kıyas , istikra ve diğerleri bunun unsurlarıdır."

?Modern olanın karakteri, yenilik, değişme, yenilenme, çağa ayak uydurma? gibi anlamlara gelen?Modernite? kavramı, genel olarak bir medeniyetin, özel olarak Batı medeniyetinin kendi gelişmesi içinde en son ulaştığı hayat tarzını ifade eder. Modernitenin ideolojik yansıması olarak?Modernizm?e, yeniye taraftarlık, yenilik tutkunluğu, eski olana karşı ileri derecede düşmanlık ve yerleşik her şeyi değiştirme... gibi anlamlar yüklenmiştir.

Bu düşünceden hareketle önümüzdeki sayılarda Peygamber devri kadının daha genişçe ele almaya çalışarak kudretimiz ölçüsünde sorumluluğumuzu yüklenmek istiyoruz.

- Çağımızda mezhepler konusunda yapılan çalışmaları tarihi olarak ne zamana kadar geriye götürebiliriz?

ne 'sünnet ehli'bıraktın, ne 'beyt ehli' kardeşiiim.

Bizler tek bir dinin yani İslam'ın, tarihte ve günümüzde onlarca farklı yorumu ve anlaşılış biçimi ile karşı karşıyayız. Geleneksel düşüncede meslek gruplarına, akla ve nakle öncelik tanımalarına veya ilim dallarına göre pek çok tasnifler yapılmışsada , genelde bu kadar farklılığı, henüz bunlar ortada yokken Hz. Peygamber tarafından önceden haber verilen 73 fırka hadisinin bir tecellisi olarak izah etmek isteyenler de olmuştur; ancak bu, problemi çözmede yetersiz kalmıştır. Çünkü bu yaklaşımı benimseyenler arasında, sayıyı tamamlamakta güçlük çekenler olduğu gibi bu sayıyı aşmamaya çalışanlar da olmuştur.

rica ederim asıl ben katkın için müteşekkirim...

BEDAET de kökün harfleri değişmeden?bda?ya dönüşümü ile?yaratmak, yapmak, meydana getirmek, icat etmek, bir şeyi ilk olarak ortaya çıkarmak? anlamındadır. Son harfin?hemzelif?e dönüşmesi ile?bde? de ise yine mana pek bozulmayarak bir şeyi?başlatmak, ortaya çıkarmak, icat etmek? manası kazanır.

Öte yandan, İslam, ana kaynakları belli olan, gizlisi-saklısı olmayan bir dindir. Dünyanın, günden güne?Açık toplum?a doğru gittiği gözlenmektedir. İletişim imkanlarının iyice artması, Müslümanları, İslam?ı, çağın verilerinden de yararlanarak yeniden anlama sorumluluğu ile yüz yüze getirmiştir. Önümüzde duran on dört asırlık İslami birikim, iyi anlaşıldığı takdirde, bize ciddi olarak ışık tutacak niteliktedir. Ancak, bunun gerçekleşebilmesi için, bir anlamda, Müslümanların, tarihi, eleştirel bir yaklaşımla yeniden okumaları gerekmektedir.

Radikal eğilimler, dindar ya da değil, hemen hemen her kesimin içinde vardır. Bu insanın yapısından kaynaklanmaktadır. Şiddete dönüşmediği müddetçe normal karşılanabilir. Ancak, söz konusu eğilimler din anlayışı ile birlikte ortaya çıkmaya başlayınca, şiddete dönüşme ihtimali biraz daha artmaktadır. Dini bilmeyen dindarın radikal eğilimlerinden, bağnazlığından korkmamak elde değildir. Çünkü, davranışlar rasyonel temelden kopmuş olmaktadır. Oysa İslam dini, sevgiyi, barışı ve hoşgörüyü esas almış bir dindir. Bu sebepten, dindar insanlarda ortaya çıkan, radikal eğilimlerin, İslam?dan değil, İslam?ın yanlış anlaşılmasından kaynaklandığını, hemen belirtmekte fayda vardır. Müslüman insan, eleştiriye açık insandır. Eleştiriye açık insanların şiddete, radikal eğilimlerin arkasına sığınmaya ihtiyacı olmaz.

Türkiye?de, kişisel eğilimleri nasıl olursa olsun, bireylerin dine ve özellikle İslam dinine yaklaşımları körlerin fili tariflerini andırmaktadır. Görme özürlü bir grup insan, filin nasıl bir varlık olduğunu çok merak ederlermiş. Bir gün, onların bu merakını bilen bir kimse, fili onlara tanıtmak istemiş. Herkes filin bir parçasına dokunarak onu tanımaya çalışmış. Fil gittikten sonra, onun nasıl bir varlık olduğu, görme özürlülere sorulmuş.

"Şaşılacak şeydir ki müctehid olmayan fıkıhçılar, imamlarının bir görüşünün zayıf, mesnedinin çürük olduğuna vakıf oldukları ve takviyeye de imkan bulamadıkları halde -gene de- onu taklit ediyorlar. Kitab ve Sünnetin te'yid ettiği karşı görüşü kabul etmiyorlar, imamlarını müdaafaa için uzak ve sapa te'vil yollarına sapıyorlar..."75

Kur?an?ın yirmi üç sene boyunca bir taraftan ortalama insanın düşünme melekesini geliştirerek tarih ve halihazır toplum zindanlarından kurtarmaya çalıştığını; diğer taraftan da onun ahlaki vicdanını değerlendirme kabiliyetini geliştirerek keskinleştirmeye çalıştığını söyleyebiliriz.

ahhh baytug ne günlerdi onlar dimi :)

Bkz., Kemal Sayar, Sufi Psikolojisi, İstanbul 200, 14-15.

Kısacası, ben "Lütfen biraz dikkat!" demekle yetinmeyeceğim. Bu sıcak tartışmadan bir iki hususa işaret etmek bakımından istifade etmeye de çalışacağım.

Kur'an-ı Kerim'de müteşabihat dediğimiz bazı ayetler vardır. Yine Kur'an, kendisini anlatırken muhkemat ve müteşabihat diye iki bölüm ayet bulunduğunu ifade eder. Bunların birinci kısmının manasının kesinlikle anlaşıldığını, diğer kısmının manalarının anlaşılmasında zorluk olduğunu Kur'an ifade eder. Müteşabihat dediğimiz yedullah, istiva, vechullah diğer taraftan Allah'a isnad edilen göz, İslam alimleri arasında tartışma konusu olmuştur. Çünkü herkesin anlama gücü, ulaştığı seviye ile alakalıdır.

Hissi nesneleştirme hepimizin malumu: Anlam tükenince form yüceltilir. Yüceltilen form, makulün değil mahsusun konusu haline gelir. Mahsusun konusu olan kutsal bir form ise, anlaşılmaz tilavet edilir, yaşanmaz fetişleştirilir.

Çünkü ilk dört halifenin belirlenmesiyle ilgili farklı uygulamalar meşru görülürken, sonraki dönemlerde siyasi erki ele geçiren Sünni yöneticilerin hiç birisi, bu yöntemlerden birisi izlenerek işbaşına getirilmemiştir.

Türkiye'deki milliyetçi çevreler, bizim dışımızdaki dünyayla, örneğin Batı'yla pek fazla ilgili değildirler ve bizim tarih tecrübemize bakışları, büyük ölçüde tarih bilincinden yoksun, bizim tarih tecrübemizi mistifiye edici, süblime edici, bugün bize bir şey söylemeyen hamasi ve hayali bir tarih algısına dayanır.

Alevilik, Türkiye?nin bir gerçeğidir. Ancak, konu ile ilgili bilimsel araştırmalar, maalesef yok denilecek kadar azdır. Oysa, Alevilik gibi, Türkiye?nin milli birlik-bütünlüğü açısından hayati önem taşıyan, ülke gündeminde sürekli baş sıralarda yer bulan bir meselenin, bilimsel nitelikli doğru bilgi olmadan tartışılması, konuşulması, öyle zannediyoruz ki, faydadan çok zarar getirmektedir. Bir tartışmanın yararlı olabilmesi için, önce kullanılan kavramların ve tanımların belirgin hale getirilmesine;daha sonra da, en azından tartışmayı yürütmeye yetecek kadar ilmi içerikli bilgiye ihtiyaç vardır. Bilimsel nitelikli bilgi olmaksızın yapılan tartışmaların, problemlerin çözümüne yönelik ciddi katkı sağlayabileceğini söyleyebilmek, doğrusu pek mümkün değildir.

... '' Tecvid eksenli Kur?an eğitiminden tertil eksenli Kur?an eğitimine geçiş ''...

Son ayet, cahili tasavvura sahip öznenin düşüncesini dile getiriyor. Kur?an?da kavl?in hem?söz? hem de?soyut düşünce? anlamında kullanıldığını hatırlayalım. Fakat bu düşüncenin kendisinden peydahlandığı bir de tasavvur var. İşte, sonuncusu dışındaki tüm ayetler de, bu düşüncenin arkasında yatan tasavvuru ele veriyor. Bu tasavvurun, sahibini?yanlışta körü körüne direnen? anlamına gelen anid biri yaptığı, hemen pasajın öncesinde yer alan 16. ayette ifade ediliyor.

İslam?ın ilk devirlerinde Kur?an-ı Kerim?i ezberlemek cidden nadirattandı. Konuyla ilgili kaynaklarımız, Hz. Peygamber vefat ettiğinde Kur?an?ın tamamını ezberleyenlerin sayısı konusunda farklı rakamlar verir. Ancak üzerinde ittifak edilenlerin sayısı sadece dörttür.

?Öğrencilerden bir kısmı?bunlar çoğunluğu teşkil ederler- Kur?an-ı Kerimi ezberleme işini sona bırakırlar ve önce fıkıh, hadis ve Allah?ın dilediği diğer şeyleri öğrenirler. Çoğu kere talebe, Kur?an hafızı olmadan imam olur. Şahsen Kur?an-ı Kerim?i tamamen ezberleyen bir imam görmedim. Sadece iki kişi hariç, onu hıfzeden bir fakih de görmedim.?

Nass, bir dildir. Dil ise anlaşılmaya, te'vile ve yoruma muhtaçtır.

b. lık ve bağnazlık, ruh sağlığı yerinde olmayan her insanda ortaya çıkan bir davranış biçimidir.

Gelenekçilik her iki açılımıyla da geleneklerle ilişki kurmanın imkanlarını zora sokuyor. Oysa kanaatimizce bazı basit soruları sormakla işe başlamak yerinde olur. Mesela önce şu soruyu soralım kendimize: Geleneği gerçekten istiyor muyuz? Ya da; ne kadar istiyoruz? Bu soruyu namusluluğun asgari ölçülerine sadık kalarak cevaplamak gerekiyor. İkinci olarak "geleneği ne için istiyoruz?"

Evet?tapınak dinlerinin? yok ama?gerçek hayat dininin? var!

Mesela Ehl-i Sünnet genellikle mevcut iktidarla iyi geçinme yolunu tercih etmiştir. Bunun için de zalim de olsa bir sultana isyan etmeme gereğini ortaya koymuşlardır. Yalnız bazı devrelerde Ehl-i Sünnetin ezildiğini görüyoruz. Örneğin Abbasiler'de Me'mun, Muttasıl ve Vasık devirlerinde. Bu devir 198-232 hicri yılları arasındaki dönemi kapsar.

17 Eylül 2006 CRR/İST.

Sıra, tefakkuha dayalı alternatif bir fıkıh ve fıkıh usulü okuma listesine geldi.

Krş.: Evkuran, ?Siyasal Kültürümüzün Teolojik Kökenleri ve İktidar Tahayyülü?, 40.

tavsıyelerım olacak zamanla.. isteyene de gonderebılırım..

İkinci bir örnek olarak, Seyyid Kutub üzerinde durulması isabetli olur. Bu zat da devlet tarafından düzmece bir mahkeme ile idam edilmiştir. Kutub'un kaleme aldığı Fi Zilal tefsiri hem yayıncısına hem de satıcılarına epeyi kazanç getiren bir eser olmuştur. Kutub'un neredeyse bütün eserleri Türkçeye tercüme edilmiştir. Marx'ın Kapital'inin bir-iki kaliteli çevirisinden başka çevirisinin bulunmadığı Türkiye'de, özellikle Yoldaki İşaretler, üç-beş yayınevi tarafından tercüme edilen bir kitap olarak tercüme rekoru kırmış sayılabilir.

Hasan'la Hüseyin'in ölümünden sonra Ali b. Hüseyin ve Muhammed el-Hanefiyye'nin aktif siyasette yer almamaları Haşimiler arasında, Abbasiler ve Talibilerin ayrı saflarda yer almasına ve daha sonraki dönemlerde Aleviler arasında Emevilere karşı iktidarı ele geçermek için yeni hesaplar yapılmasına sebep oldu. Bu sırada Talibiler, üç kola ayrıldı: a) Aleviyyun: Ali b. Ebi Talib'in neslidir. Bunlar da şu kollardan ibarettir. Hz. Ali'nin oğulları Hasan, Hüseyin, Muhammed el-Hanefiyye ve Abbas ve Ömer nesilleri. b)Caferiler: Cafer b. Ebi Talib'in neslidir. c) Akililer: Akil b. Ebi Talibi'in neslidir. Buna rağmen pek çok kaynakta her ikisi Haşimiler, yani Ehl-i Beyt olarak görüldü.

İslam; kardeşlik, birlik, beraberlik, dayanışma ve yardımlaşma dinidir. Tefrika, zulüm, din yüzünden baskı; yani fitne, kardeş kavgası İslam'ın şiddetle yasakladığı, lanetlediği, mahkum ettiği davranışlardır.

Sufilerin din anlayışlarının temelinde, -Sufiliği Sünni çerçevenin dışına taşırmamaya çalışanlar da dahil - keşif, marifet, ilham ve deruni tecrübe bulunmaktadır. Bu telakkiye göre, bu bilgiye, ilim değil marifet denir ve sadece amel, ibadet, riyazat, mücahede ve mükaşefe yoluyla kalbini Allah'tan gelen tecellileri almaya müsait hale getirenler sahip olabilir. Dolayısıyla, marifet ve keşif, nesneleri algılayan duyular ve onların verdiği veriler doğrultusunda hükmeden akılla elde edilen ilimden tamamen farklıdır. Çünkü duyular ve akıl, sadece şehadet alemini bilebilirler.

Bu yüzden, dedelik babadan oğula geçmektedir. Gerek Şia ve gerekse Ehl-i Sünnet alimleri, içinde yaşadıkları toplumsal, siyasi ve ekonomik sebeplerden dolayı, Tefsir'lerde ilgili ayetin yorumunda veya yazdıkları müstakil eserlerde, ayetlere, Peygamber hadislerine, İslam öncesi Arap geleneğine, mitolojik unsurlara ve linguistik/gramatik delillere başvurmak suretiyle kendi görüşlerine meşrulaştırmak için çok büyük çaba harcamışlardır.

- Bugün bu tür tartışmalar pek fazla gündemde değil. Mezhepsizlik ithamları da oldukça azaldı.

Çünkü Zerkeşi ve Süyuti gibi otoritelerin de isabetle ifade ettikleri gibi ilk?ilet? emri, vahiy kesintisinin ardından gelen Müddessir suresiyle verilmişti.

MUSTAFA İSLAMOĞLU

İslam gelmeden önce, pek çok Arap kabilesi göçebe hayatı yaşamaktaydı; pek azı ise yerleşik hayata geçmişti. Siyasi hayat, kabilecilik esasına göre şekillenmişti. Kureyş'in iki büyük kabilesi arasında köklü bir siyasi rekabet yaşanmaktaydı. Toplum köleler ve efendilerden oluşuyordu. İslam, kitabi kültürü ve devlet geleneği olmayan bir toplumu, medeni bir topluma dönüştürmekle işe başladı. Verili bir durumu itibara alan Allah, bu toplumun diliyle onlara konuştu ve onların bazı kültürel, hukuki ve dini simge, sembol ve ibadet biçimlerini ya aynen devam ettirdi, ya da değiştirdi. Ancak eski kültürel- sosyal durum ve siyasal yapı daha sonra Kur'an'ı anlamada ve yorumlamada, farklı görüşleri benimsemelerinde, bireyler üzerinde etkili olmaya devam etti.

İslam dünyasının Batı bilim ve teknolojisiyle ilişkisi, şimdilik lavaboda abdest almak düzeyindedir. Derinlikli yorumlara sıra gelmeyişinin nedeniyse, abdest alanların lavabo'nın yüksekliğine değil, porseleninin parlaklığına bakıyor olmalarıdır.

Müslümanların başında, coğrafi şartlara elverişli olduğu durumlarda tek bir kişinin halife olması gerekir. İmamlar, gizli olmaz, açıkta olmalıdır. İlk dört halifenin hilafet sırası fazilet sırasıdır. Onlar, Allah?ın halifesi değil, Peygamber?in halifeleridir. Onlardan sonra 30 yıl süren bu hilafet sona ermiş, meliklik dönemi başlamıştır.

AKIL / NAKIL TERCİHİ

yooooo... ama vira yı değiştirebilirdin.. nede olsa besmelenin ciddiyetini en iyi bilenlerdensin... yakıştıramıyorum... euzü çok güzel olurdu.. bu kadar...

Örnek olarak: ?ölen bir kimsenin oruç borcu varsa velisi onun yerine oruç tutar.? mealindeki hadisi verebiliriz. Bu hadis, hadisçilerce rivayet yönü?sahih? görüldüğünden -kıyas muhalefeti itiraf edilmesine rağmen savunulmuştur.

el-Cabiri, Muhammed?Abid, İslam?da Siyasal Akıl, s. 706.

"Ekonomi ve hükümet etmenin devletin tepesinden sosyal hayatın bütününü içine alabilecek derecede aşağıya doğru indirilmesinde" 19. yüzyılda kendini belli eden üçlü ideolojilerden liberalizmin -ki kapitalizmin ideolojik ve felsefi doktrini olarak bakılabilir- baskın çıkması ve ulus devletlerin yaratılarak bunun paralelinde ortaya çıkan gelişmeler bir dönüm noktası olarak değerlendirilebilir.

Kureyş kabilesi de Emeviler ve Haşimiler olarak iki ana kola ayrılmaktaydı. Haşim, komşu devletlerle ticari diplomatik ilişkiler kuracak ve yılda iki ticari seyahat düzenleyecek kadar önemli bir mevki elde etmişti. Aynı zamanda o, hacc işlerini organize ediyordu ve bu konuda Kureyşin desteğini alıyordu. Her hac mevsiminde Kureyşlileri toplayarak onlara," Ey Kureyş topluluğu! Siz Allah'ın komşuları ve onun Ehl-i Beyti'siniz. Para toplayarak buraya gelen ziyaretçilere yardım ediniz. " mealinde konuşmalar yapıyordu.

İmam ise, farklı farklı anlamlarda kullanılmakla birlikte, bu bağlamda insanlara örneklik ve önderlik yapan kişi anlamında peygamberlik makamı için kullanılmıştır. Aslında bu tür kullanımlarda Peygamberlik makamının dahi bir sülale imtiyazı olmadığı, gönderilen elçinin sülalenin mensuplarına fazilet sağlamadığı ve diğerlerine karşı bir üstünlük kazandırmadığı son derece açıktır.

? Sen, saptıran tüm uzaklaşarak, yüzünü kararlı bir biçimde olan mutlak dine -Allah?ın insanlığın yapısına nakşettiği fıtrata- çevir; Allah?ın yarattığında bir yozlaşma, bir istikamet sapması olmasın: İşte bu, hak dinin dır, fakat insanların çoğu bunu bilmezler.? (30 Rum/ 30)

Bu sembolik örnekte konumuzla doğrudan ilgili olan nokta, Adem ve eşinin yanlış yapma süreciyle, yukarıda anlattığımız masal kahramanının yanlış yapma sürecinin yanlış tasavvurla başlamasıdır.

Tarih boyunca Ehl-i Beyt üzerinden siyaset yapmış olan Şia?nın inancının belkemiğini İmamet nazariyesi yani Ehl-i Beyt imamlarına itaat oluşturmaktadır. Çünkü Şia, Ehl-i Beyt?i oluşturan oniki imama itaati bir inanç esası haline getirerek siyasal iktidarı ele geçermenin ve meşruiyyetin kaynağı olarak görmektedir.

( 14. İbrahim,1)

Halbuki Ehl-i Sünnet, bu konuyu hukuki çerçeveden ziyade kelami çerçevede değerlendirmiş, hukuka dayalı bir devlet ve siyaset anlayışı geliştirememiştir. Başka bir ifadeyle tarihsel siyasi tecrübeyi idealize ederek dini-siyasi bir doktrine dönüştürmeye çalışmış ve İslam?da siyaset anlayışının dini naslarda kelami temelleri olmadığı halde, onlarca kelami delil üretmiştir.

Ne yani, insan, başıboş bırakılıp sorumsuzca davranacağını mı sanıyor? (75 Kıyamet 34-36)

Hepimiz, tarihin hapishanesine tıkılmış gibiyiz. Bizi, bugün yönlendirmiyor. Daha da önemlisi, hal böyle olunca, bugünü bizim yönlendirmemiz gibi bir durum da sözkonusu olamıyor. Gerçekte bugünü de, bizi de tarih yönlendiriyor. Ama süblime edilmiş veya lime lime edilmiş sığ, romantik, karşılığı da, dünyada pek fazla eşi benzeri de olmayan tuhaf bir tarih bu; marazi bir tarih. Tarih yapan bir tarih değil.

Bir kimyagerin, bir fizikçinin kendi alanında doğru düşünmesi, sosyal ilimlerle, beşeri ilimlerle uğraşanlara göre daha kolaydır. Çünkü, karşılarında, az çok bilinen, yeri ve ana nitelikleri belli olan nesneler vardır. Elde edilen bilgi, deney ve gözleme dayalıdır; doğruluğunun, ya da yanlışlığının tespit edilmesi her zaman mümkündür. Araştırıcının ön yargıları, bilgininin değerlendirilmesinde, teknolojik alana taşınmasında etkin olsa da, bilginin elde edilme sürecinde, birinci derecede yönlendirici değildir. Üstelik, aynı konuda araştırma yapan araştırıcıların ulaştıkları sonuçlar, diğer araştırıcıların geldikleri noktanın ne ölçüde isabetli olup olmadığını biraz olsun gösterebilir. Müspet ilimler, ya ada tabii bilimler alanında araştırma yapan bir araştırıcının, istediği kadar deney ve gözlem yapma hakkı vardır.

Din alanında yeniden yapılanma, Kur'an'ı merkeze alarak, Müslümanların on dört asırdır ürettiklerini eleştirel bir yaklaşımla yeniden okuyarak, insanlığın mevcut birikimini ve genel gidişini iyi değerlendirerek, mezhepler üstü bir çizgide gerçekleştirilmek durumundadır. Mezhepler üstü yaklaşım, Türkiye'nin birlik- beraberliği açısından da elzemdir.

Ama o, bütün bu vasıflarına rağmen Ebu Cehil, yani?Cehaletin Babası?ydı.

En bencil ve çıkarcı hayattır?

Bu dörtlü inşa sürecini maddeler halinde sıralayalım:

Aynı durum Şatıbi'nin ortaya koyduğu proje için de geçerlidir: Usul-ü fıkhın şeriatın maksatları esasına göre yeniden yapılandırılması ve böylece maslahat ve hedeflerden çok lafızların istismarına dayanan fıkhi kıyasın sınırlamalarından kurtulma projesi. Fer'i olanın asli olana kıyas edilmesi, öncekini sonrakinin aslı haline getirir ve düşünceyi önce olana yönelmeye zorlayarak, mevcut durum ve gelecek ile bir çelişme ve çatışma durumu ortaya çıkarır.

İbda çağı bu anlamda bir ruh, heyecan, hareket ve devrim çağıdır. İnsanlık vicdanının iyilik, ahlak ve adalet arayan damarını harekete geçiren canlı vahiy çağıdır. Bu dönemde ne felsefi tartışmalar, ne kelami spekülasyonlar, ne de fıkhi ihtilaflar vardır. Sadece esen bir ruh, dalgalanan bir heyecan, kitleleri sürükleyen bir hareket ve zulmedenleri inkılaba uğratan bir devrim vardır. Diğerleri bunların içinde kaybolup giden birer ayrıntıdır?

Muhammed Abid el-Cabiri, Arap-İslam Aklının Oluşumu, İstanbul 200, 95.

İlk büyük değişim böylece devletin doğası, kral ve o-nun bizzat ilgilerinden; ekonomi ve düzen [hükümeti nasıl devletin tepesinden sosyal hayatın bütün yönlerini içine alabilecek bir biçimde aşağı indirilebilir genişlik ve detayına ulaşılmasında gerçekleşmişti. Toplum artık politik bir hedef haline gelmekteydi6.

fakat böyle bir deyimin olmadığı bir dile aynı cümleyi çevirirken açıklama yapmak zorundayız. ya da o dilin aynı anlamda kullanılan ama farklı lafızları olan deyimini kullanırız. aksi halde ne demek istediğimiz anlaşılmaz. maksat hasıl olmaz.

Yaşadığımız yüzyılda ulusal ve uluslararası basın-yayın organlarında çokça kullanılan bu kavram mütedeyyin, dindar, aile, ahlak, örf ve geleneklerine bağlı, milletinin değerlerini seven, yeri geldiği zaman bu değerlerin korunması uğruna her türlü özveride bulunmaktan çekinmeyen kimseler hakkında kullanılmaktadır. O halde Allah merkezli bir zihniyetin adı olarak kullanılan?muhafazakar Müslüman? tabiri yerindedir.

Mezhepler de mahiyet ve gayeleri itibarıyla mezkur fitnelere sebep olmaktan uzaktır. Tek sebep cehalet, gaflet ve taassuptur. Din bilginlerinin vazifesi de bu manevi mikroplarla mücadele etmek, İslam'ın bünyesini korumaya çalışmaktır.

?İnsanlardan bazısı?Ey Rabbimiz! Bize vereceğini bu dünyada ver? derler. Böylelerinin ahiret nimetlerinden nasibi yoktur. Fakat öyleleri de var ki, onlar?Ey Rabbimiz! Bize bu dünyada da iyilik güzellik ver, ahirette de iyilik güzellik ver ve bizi ateşin azabından koru? diye yakarırlar.? (2 Bakara 200-201)

tek bi kaynağı yok tabiki gülümse:)))

Dokunmakla okumak ayrımı, tarihi bir yanlış anlamadır. Hz. Peygamber ve Sahabe aklının ürünü değildir, olamaz. Eğer rivayet yarıştıracaksak bir?e karşı on?u garanti ederim. Bu can alıcı ayrım ne zaman başladı? Bu ayrımdan öncesiyle sonrası arasındaki?Kur?an tasavvurunda? bu ayrımın oynadığı korkunç rol ne oldu? Bu sorular çok önemli sorulardır ve cevabı için?Tedvin Asrı?na dikkat!!!

Böylece açıkça görüyoruz ki İbn Rüşd, Şatıbi ve İbn Haldun geçmişimiz ile bugünümüz arasında fiilen bir bağlantı halkası oluştururlar. Bu halka bütün bir kültür mirasını bizim için bir referans çerçevesi haline getirir ve bu halka olmaksızın geçmişimiz ile günümüz arasındaki ilişki kopmuş bir ilişki olarak kalır.

3- Fuad : Sağlıklı bir aklın muhakemesi

İmamların ilmi karizmaları ve ilahi bir bilgiyle donatıldıkları hususu da, Şii alimler tarafından şöyle açıklanmaktadır: " İmamın, ilahi hükümlere, ilahi maarife, bütün bilgilere sahip olması, peygamber, yahud kendisinden önceki imam vasıtasıyladır. Yepyeni bir şey hakkında da ima, Allah Teala'nın, ona ihsan ettiği kutsi kuvvetle, ilham yoluyla gereği gibi hükmeder; o şeyi künhüyle anlar, bilir, Bir şeye yönelirse ve bilmek dilerse, o şey hakkında ancak gerçeği bilir; yanılmaz, şüpheye düşmez; bu hususta akli delillere, yahud belletenlerin beletmesine ihtiyacı yoktur."

İbda çağının sorusu "Allah ne dedi?" idi?

Hayat imajdan ibaret hale getirilince, insan diğer insanlarla ve tabiatla olan ilişkisini de imaj üzerine inşa etmiştir. İşte bu nedenle modern hayat, insanlığın görebileceği en sanal, dini ifadesiyle en?batıl? hayattır. İnsanlar arası ilişki, sevgi ve varoluşa dayalı sahici bir ilişki değil, çok yüzlülüğe dayalı maskeli bir ilişki olduğu için de, en münafık hayattır.

İslam dünyasında özellikle Arkoun?un?dini aklın eleştirisi? projesi ile Cabiri?nin?İslam-Arap aklının eleştirisi? adını verdiği proje dikkat çekmektedir. Acaba, bu iki projenin uyuştuğu ve ayrıldığı noktalar var mıdır? İşte bu soru Arkoun?a bizzat sorulmuş o da benzer ve ayrı yönleri şu şekilde cevaplandırmıştır: ?Cabiri?nin, geleneksel kültürün ideolojik tüketimi hareketine katkısı olduğu inancındayım. Bir başka ifadeyle, o, klasik dönemin, Arap-İslam medeniyetinin altın çağının genel özelliklerini ortaya koymaya, günümüz Araplarını geçmişte şerefli mazilerinin olduğuna ve onların Avrupa çağdaşlığına karşı bu geçmişe dayanabileceklerine ikna etmeye çalışıyor. Fakat sorun şu ki, çözüm, geçmiş kültürün ideolojik tüketiminde veya atalarla iftihar etmekte yatmıyor. Aksine bu kültürün medeniyet ve çağa yetişebilmenin başlangıç noktası olarak görülmesinde yatıyor. Zira, klasik dönemdeki Arap-İslam kültürü önem ve büyüklüğüne rağmen, hala ortaçağ akıl ikliminin esiri durumundadır. O, çözüm değildir. Bilakis, nasıl kullanacağımızı, geliştireceğimizi ve onu aşacağımızı öğrendiğimizde çözüme ulaşabileceğimiz araçtır.

İmam Hatip Liseleri, Türkiye?nin içinde bulunduğu koşulların ürettiği okullardır. Bu konuda, doğru bilgiye dayanmadan yapılan tartışmalar ve spekülasyonlar, sorunun kökleşmesinden başka hiçbir işe yaramamaktadır.

Akıl etkin olduğu zaman, çelişkiler yavaş yavaş yavaş azalır. Yeni bir uygarlık yaratmak, öncelikle aklın, hayatın bütün alanlarında etkin olmasına bağlıdır. Aklın etkin olmasını, ya yaratıcılıktan yoksun bir kafa, ya çıkarlar, ya da insanı yönlendiren dinleştirilmiş gelenek engelleyebilir. Bir insanın başına gelebilecek en büyük felaket, aklın çelişkileri kolayca fark edebilme yeteneğini yitirmiş olmasıdır. Kur?an?da geçen, ?kalplerin mühürlenmesi?ni, insan aklının çelişkileri görememesi ve vicdanın körelmesi olarak anlamak mümkündür. Duyarlığını yitiren her insanın?kalbi mühürlenmiş? demektir.

86. Murteza Zebidi, age., c. I, s. 282.

Batı'nın modern zamanlar içerisinde yaratmayı düşlediği, her türlü dini ve felsefi doğmaların dayatmasından uzak; mitolojilerin, spiritual tecrübelerin, hurafe ve batılların korkulara dayalı kontrolünden arınmış; "totaliter" rejimlerin kimseye hesap vermeyen hegemonyasından azade; yegane doğru ve iyinin kaynağı olan "aydınlanmış" aklın öncülüğünde tüm karanlıklara son vererek bütün kabuslardan kurtulmuş özgür insanlar yaratma ideali ve hayali bugün tam bir düş kırıklığı ile sonuçlanmıştır. Foucault'nun bireyi ve toplumu kuşatan, teorik ve pratik hayatın pek çok alanında belirleyici ve şekillendirici modern güç yapılarından kurtulmak için "hedefimiz, şimdiye kadar yapılanın aksine, ne olduğumuzu keşfetmek değil; olduğumuz şeyi reddetmek olmalıdır"1 derken hem gelinen noktadaki düş kırıklığını, hem de salt reaksiyonerliğin ortaya koyduğu çaresizliği göstermesi bakımından anlamlıdır. Nitekim Chomsky'nin "politikayla niçin ilgileniyorsunuz?" sorusuna verdiği yanıt, modern dönemlerde üretilen ütopyanın hazin sonuna ilişkin benzer bir tesbiti farklı açıdan ortaya koymaktadır: "Karşılaşmamız gereken asıl problem politiktir: Nasıl eder de yaratıcılığın ve aklın hakim olduğu adil bir toplum meydana getirebiliriz"2.

Bildiğim kadarıyla 19. yüzyılın ortalarından itibaren umumiyetle müslüman birliğine çağıran, mezhepler konusunda daha müsamahakar bir hava getirilmesini savunanların önde geleni Cemaleddin Afgani'dir. Cemaleddin Afgani, Mısır'a gittikten sonra eski Mısır Müftüsü M. Reşit Rıza, Meraği ve o silsilesinin insanları böyle bir meseleyi gündeme getirmek için çaba sarfetmişlerdir.

Hz. Ali ve Muaviye arasındaki iktidar mücadelesi, her iki tarafı savaş meydanında karşı kaşıya getirince, meselenin halli için iki hakem tayin edilmesi ve onların vereceği karara uyulması kararı alındı. Bu durum bardağı taşıran son damla oldu ve Haricilik adıyla tarihe geçen grubun ortaya çıkmasıyla sonuçlandı. Daha önce hakem tayinine razı olan ve Hz. Ali'yi de bu fikri kabule zorlayan kimseler, bu defa fikir değiştirerek " Hüküm ancak Allah'ındır" sloganıyla Hz. Ali'ye karşı çıktılar ve hakem fikrini kabul eden herkesi işlediklerini düşündükleri bu günah dolayısıyla tekfir ettiler. Bu andan itibaren, sert ve haşin kabilevi zihniyetinin dar kalıpları içerisinde basit ve yüzeysel bir mantıkla dışlayıcı ve zorba bir din söylemini dillendirmeye çalıştılar. Hariciler, bedevi hayattaki karizmatik toplum anlayışından hareketle, İslam'ı bir kabile dini gibi algıladılar. Oldukça dar kalıplar içerisinde düşünen Harici gruplar, kabilevi-asabiyetçi yaşayışın bir tezahürü olarak " ferdiyetçi değil, cemaate ait tabirlerle düşünme temayülündedirler." Bu yüzden kendileri gibi düşünmeyenleri ve günah işleyenleri, ötekiler ve düşmanları olarak değerlendirerek onların öldürülmesine fetva verdiler. Yerleşik hayata geçmeden önce de, kabilelerine saldıranları ve karşı gelenleri düşman olarak kabul edip öldürüyorlardı.

Bununla birlikte bütün fenomenler sebeplilik prensibine aynı derecede tabi olmayabilirler. Nedenle sonuç arasındaki ilişkiyi sebebin sonuca etki etmesinin de etmemesinin de mümkün olabileceği bir ilişki olarak görenler de vardır. Bu genelde Eş'ari mezhebinin benimsediği bir görüştür. Yine bazı ilkel topluluklardan sebepliliği tamamen reddedenler de vardır. Eğer biz bu anlamda bir oluşturulmuş akıldan bahsedersek hakikatte belli bir zaman diliminde oluşturulmuş akıldan, yani "herhangi bir dönemde onaylanan, genel kabul gören ve o dönemde kendisine mutlak değer izafe edilen kurallar dizgesi olarak akıldan" bahsetmiş oluruz.

Mesaj: #1 | LİDERLERE TAPINMA PSİKOLOJİSİ

Yine onlara?Adam gibi iman edin, tıpkı iman eden diğer insanlar gibi? denildiğinde; ?Ne yani, şimdi biz beyinsizlerin inandığı gibi mi inanıyoruz? derler. Cevap açık ve nettir: ?Bakın işte bu ; onlar, evet işte onlar beyinsizdirler, gel gör ki bunun farkında bile değiller!? Münafık kişiliğin maskeleri bir bir indirilmeye devam edilir: ?Onlar, müminlerle karşılaştıklarında?Biz inandık? derler, fakat şeytanları baş başa kaldıklarında?Biz sizdeniz; , biz onlarla sadece dalga geçiyorduk? derler. (2 Bakara 8-14)

Vahiy ilahi bir mutluluk projesidir. Bu projenin ilk adımı, insan bilincine bir virüs gibi çöreklenmiş olan zararlı unsurları kökten temizlemek, ya da etkisiz hale getirmektir. Çünkü bir imar ve inşa projesinin uygulanması için, öncelikle enkazdan temizlenmiş bir zemin gereklidir.

Büyük kelamcımız Kadi Abdurrahman el-İci (öl. 765 h.), el-Mevakıf fi İlmi'l-Kelam'da ilk olarak tasavvuru ela alır. Ondan çok daha önce Gazzali, Mi'yaru'l-İlm'de bu ayrımı şöyle ortaya koyar:

Alusi, I, 189.

Sönmez Kutlu, İslam Düşüncesinde İlk Gelenekçiler, Ankara 2000, 50.

La ilahe illallah.

Cahili tasavvurun ayırıcı vasfı, sahibini kendisine karşı yabancılaştırmasıydı. Bu, bilgiden daha çok bilinçle ilgiliydi. Kur?an bu tür tasavvura ilişkin ilginç örnekler sunar. Mesela, cahili tasavvurun ayrıntılı bir tasvirine Müddessir suresinde rastlıyoruz. Söz konusu ayetlerin Ebu Cehil hakkında mı, onun yakını Velid b. Muğire hakkında mı, veya daha başkaları hakkında mı indiğinin hiçbir önemi yok.

Büyük Razi, Gazzali?den farklı olarak tasavvur-tasdik bahsini varoluş düzleminde ele alır ve vücud kavramının, ilk tasavvur olduğunu söyler. Bunun anlamı, J. P. Sartre, M. Heidegger gibi Avrupalı varoluşçuların söylediğini, onlardan yüzlerce yıl önce, çok daha oturmuş bir dille İslam alimlerinin söylemiş olmasıdır.

Belki de benim Türkiye'nin Avrupa Birliğine girişi projesinden bahsettiğimi düşünüyorsunuzdur. Bu doğrudur. Ama ben aynı zamanda bu projeye denk ve onu tamamlayan başka bir projeden söz ediyorum. Çünkü bu cömert davetinizi aldığım sırada on beş gün sonra Madrid'de yapılacak başka bir toplantının davetini de almıştım. Mezkur davet önceki İspanya Başbakanı Philip Gonzales'in eşinin düzenlediği Avrupa-Mağrip buluşmaları toplantılarının altıncısı ile ilgili davetti. Bu buluşma toplantısının başlığı ise "Yeni Bir Yüzyıl, Yeni Bir İlişki" şeklinde olacak. Ben ve Başkan Gonzales bir yuvarlak masa toplantısında "Modernizm'in İnşası, Geleceğimizi Ne Yapacağız?" başlıklı bir konu etrafında konuşacağız. Aynı toplantıdaki diğer konu başlığı ise: "Tarihimizi Ne Yapacağız?" şeklinde belirlendi.

O halde Kur?an?ın dışındaki hiçbir kaynağın?gaybi? haberleri bize bildirmeye kabiliyeti ve yetkisi yoktur.

Muaviye ile resmen işbaşına gelen Emevi sülalesi, iktidarlarının Allah tarafından verildiğini iddia etmekle kalmadılar, "Kendilerinin Allah'ın en yüce askerleri ve insanların en hayırlıları olduklarını" söylemeye başladılar. Bu nedenle Yezid b. Muaviye'nin vefatından sonra Arap kabileleri arasında, asabiyet ruhu depreşti.

Bizim iddiamız, vahyin imha ve inşa ettiği tüm kavramları ayrıntılı olarak ele alıp işlemek değildir. Biz sadece vahyin tasavvur inşasına bir kaç örnek vermekle yetindik. Şimdi, vahyin ilk muhatabı olan Rasulullah?ın tasavvurunu nasıl inşa ettiğine bakalım.

32- Alison Edgley, a. g. m., s. 156

Pozitivizm ve materyalizmin kıskacında geçirilen son iki yüzyılın akabinde; dinlere, metafizik doktrinlere ve mistik öğretilere karşı genel bir ilginin oluştuğu herkesin malumu. Dinin kademeli bir şekilde dünyayı terk edeceği kehanetini öne süren aydınlanma çağı düşünürlerine inat, din bugün yeniden yükselen değer haline geldi. Kutsal ile bağlarını yitirmiş bir dünyanın soğuk çehresi, insanları yeni arayışlara sevk etti? Dinlere yönelik gün geçtikçe artan bu ilginin sonucunda Hint ve kadim doğu öğretilerinin ve elbette İslam tasavvuf ekollerinin yeniden keşfedildiği söylenebilir.

Aynı zamanda hem İslamcı hem de laik olup diyaloga ihtiyaç duymayan üçüncü bir dil de vardır. Bu her iki akımın da temelinde varolan toprak, halk, millet, fiil, amel, akıl, ilim, tabiat, fıtrat, gericiliğe karşı cihad, yeryüzüne yöneliş ve karar kılış gibi müşterek bir dildir. O halde neden her söylem dilin alt sınırını almıyor da üst sınırını alıyor? Ve neden aradaki mesafeyi artıran kavramları kullanıyor da diyalog ve hoşgörüyü öngören yakınlaştırıcı kavramları terk ediyor.

Bu üçlü tasnifin kendisi de, sıralaması da tartışılabilir. İsteyen istediği kadar tartışsın. Bu teorik bir tartışma olmaktan öte gitmez. Fakat bilme faaliyetine dair asıl tartışma, hayat pratiğimize bire bir yansıyan, onu derinden etkileyen, ne demek "etkileme", bizzat onu tayin eden ve yönlendiren "tasavvur" çerçevesinde yapılan tartışmadır. Çünkü insanın tüm anlama ve yorumlama faaliyetinin güzergahı "tasavvur" tarafından belirlenir. Bize özgü "anlama" ve "yorumlama" usulünü ifade eden "delalet bahsi" de tasavvura gelip dayanır.

Diğer yandan, kendilerini cumhuriyet sonrasına nispet etmekte zorlanan İslamcı elitlerin de Afgani çizgisindeki tecrübeden gerektiği gibi yararlandığını söyleyemeyiz. Türkiyedeki bu düşünsel ataletin çok önemli nedenleri ve sonuçları doğmuştur, diyebiliriz.

Ancak şimdi Allah'ın önceki "demelerinin" üzerinden on dört koca asır geçmiştir. Kuran'ın mesajı evrensel olsa da hitabı bir eski çağ metni durumuna düşmüştür. Kur'an'da adı geçen develer, ismi zikredilen yerler, adı anılan Muhammed, Zeyd veya gönderme yapılan Ayşe, Ebubekir, Ömer vs. şu an hayatta olmayan eski zaman kahramanları olarak anılır hale gelmiştir. Onlara hitap eden ayetler elimizde ama onlar ya toprağın altında ya da evleri, yurtları viran olmuş vaziyette. On dört asır boyunca her şey toz toprak olmuş, "metin" ve "yaşayan gelenek" dışında elimizde hiçbir şey kalmamıştır.

Kocalarına yük oluyor. İşte memleketimizi tahrip eden sefalet bundan ileri geliyor. Çünkü kadınlar burada erkeklerin iki mislidir, sa?yleri ile zaruri olan şeyi tedarik edemiyorlar. İki sülüs hayvan-ı tufeyli gibi, bir sülüsün cismi üzerinde yaşıyorlar.

Bu neyi gösteriyordu:

Sadece?inşanın? demedim, üzerine basa basa?yeniden inşanın? dedim, çünkü öyledir.

sayın kurmay. bu yazıların kaynağı neresi acaba. söylermisiniz. yoksa üzümünü ye bağını sorma mı diyeceksiniz.

Seküler, tek boyutlu Batı uygarlığının simülasyondan asimilasyona, oradan da kendisi dışındaki her şeyi elimine / yok edici bir şiddet tecrübesine dönüşmesinin nedeni, teşbih'i mantiki sonuçlarına kadar götürmesidir.

mühim bişi değil, meraklanmayın:))

Geleneğin kutsallaştırılması, din haline getirilmesi, öncelikle onun doğru olarak anlaşılmasını engellemektedir. Gelenek, doğrudan, insanların neye, nasıl inanacaklarını, neye nasıl değer vereceklerini, kısaca, birey ve toplum olarak insanın geleceğini belirlemeye başlamaktadır. Kur?an, geleneğin böyle bir nitelik kazanmasına?ataların dini zihniyeti? adını vermekte ve şiddetle eleştirmektedir. ?Onlara: ?Allah?ın indirdiğine ve Allah?ın elçisine gelin!? dendiği zaman: ?Atalarımızı üzerinde bulduğumuz yol bize yeter? derler. Ya ataları bir şey bilmeyen ve doğru yolda olmayan kimseler idiyseler! Ey inananlar! Siz kendinize bakın. Siz doğru yolda olduktan sonra, sapanın size bir zararı dokunmaz. Hepinizin dönüşü Allah?adır, O yapmakta olduklarınızı size bildirecektir? (Maide, 104-5).

kıskanmıyorum ama gıpta ediyorum ne yalan söyleyeyim :)))

33. Ahzab, 33.

Ahmed el-Katip, Hz. Ali, Hasan ve Hüseyin'in Şura'ya önem verdikleri, ancak daha sonra babadan oğula geçen yönetime dönüştürüldüğünü klasik Şii kaynaklarını esas alarak ortaya koymuştur. Geniş bilgi için bkz. Tatavvuru'l-Fikri's-Siyasi eş-Şii mine'ş-Şura... ila Velayeti'l-Fakih, London 1997, 11-24.

Ocak 1997?de Türkiye?nin gündemine bir bomba gibi inen, bazılarının?Ocak Sendromu? dedikleri tarikat tartışmalarında, dindar insanların çok iyi bir sınav verdikleri söylenemez. Oysa, ortaya çıkan olumsuzlukların buzdağının görünen kısmından sadece birkaç parça olduğunu bilen, fark eden insanların sayısı az olmasa gerektir. Bu?kabuk değiştirme süreci?ndeki tarikat guruplarının kendilerini yenileyebilmeleri, kokuşmuş anlayış biçiminden, kangren olmuş uzuvlardan kurtulabilmeleri için iyi bir fırsattı. Maalesef, komplo teorileriyle, medya düşmanlığı ile olumsuzluklar kamufle edildi ve yine çelişkiler akla uygun hale getirildi.

49- Alasdair Macintyre, Marcuse (Great Britain 1976), s.68

Şimdi bize yeni bir çağ lazımdır. Bu açıdan son üç yıllık döneme inşa çağı diyoruz. Bu çağ, son peygamberin getirdikleri yıkıntılar arasında da olsa hala elimizde olduğu için, İslam'ın şiarları yeryüzünden silinip gitmediği için yeni bir peygamberlik çağı, yani yeni bir ibda çağı olamaz. Şartlar değiştiği, yeni sarsıntılar yaşandığı, arzda yeni fay hatları oluştuğu, iklimler ve mevsimler başkalaştığı için yıkılan ev eskisinin tıpkısı olarak da yapılamaz. Artık ihya çağlarının mantığı da durumu kurtaramaz.

Daha sonra bu mezheplerin teşekkülünden sonra içtihad ehli sünnete nazariyatta açık, fiiliyat kapalıdır. Bu da İslam dünyasında hukuki bakımdan, meselelere çözüm tarzı bulamaması bakımından sıkıntı meydana getirmiştir.

İ. Eliaçık

Hasan HANEFİ

Geleneğin keşfi mümkün müdür?

İLMİN YOLLARI

Eşya?nın gözle görülebilmesi için iki şeye ihtiyaç vardır;

AHLAKSIZLIĞIN TANRI VE DİN TASAVVURLARI İLE İLGİSİ

HAZ VE HIZ MEDENİYETİ

Bir diğer sebeb de siyasettir. Müslümanlar arasında devlet idaresi bazen ihtilaflara sebep olmuştur.

Kendisine yabancılaştırdığı insanı kibirle donatarak Mutlak?ı hedef alır ve her şeyi göreceleştirmek için çırpınır. Ahlakı, inancı, hakikati, tarihi, eşyayı, hakkı, batılı, doğruyu, yanlışı, iyiyi, kötüyü?

Adalet, yalnızca insani ilişkilerde gözetilecek bir prensip değildi. Adalet, varlığın bütününü kapsayacak biçimde yorumlanmalıydı. İnsan dışındaki varlıklara karşı muamelemiz, aslında bizim adalet anlayışımızın göstergelerinden bir tanesiydi. Deve, hak ve hukukun ne ölçüde gözetileceğinin sınandığı bir semboldü. Merhametin, kanaatkarlığın ve hakkaniyetin test edileceği bir sembol? Salih?in kavmi bunu düşünemedi?

IV. Din Alanındaki Bilgi Boşluğu İslam?ın Doğru Anlaşılmasını Engellemektedir

İslam?ın Tevhid, Nübüvvet ve Ahiret gibi temel inanç ilkelerine kendi özgür iradesi ile inanan ve Müslüman olduğunu söyleyen bir kimseye, hiç kimsenin sen hangi mezheptensin, sen nasıl Müslümansın gibi sorular sorma hakkı yoktur. Kur'an, insanların ne Müslüman olma konusunda, ne de İslam'ı yaşama konusunda zorlanamayacağını çok açık bil dille şöyle belirtmektedir:

Modernite Postmodernite Arasında Batı Düşüncesinin Tıkanışı -2

Bu çift kutup: 1-Arzularına uyma, 2-Ahlaki yanını aktüelleştirmedir.

Hayat, sosyal yasalar üzerine inşa edilmişti. Suçun, adaletsizliğin ve ahlaksızlığın yaygınlaşması bu yasayı bozuyor ve toplumun ahengini zedeliyordu. Her kötülük, dönüp yine o kötülüğü işleyenleri vuruyordu. Toplumsal çürüme yaygınlaştıkça toplumsal ecel de yaklaşıyordu. Nuh?un kavmi bunu idrak edemedi?

Çünkü canlı vahiy kaynağı peygamber aramızdan ayrılalı on dört asır olmuş, Kur'an, sünnet, icma ve kıyas delilleri de koruma ve kollama misyonlarını yeterince ifa etmişlerdir. Şimdi artık tıkanmanın açılması , darlığın genişletilmesi ile yeni buluşlar ve yaratıcı icatlar zamanıdır.

önce bilgisayarımı topliyim. canım sıkılır şimdi orda...

Öte yandan, insanoğlu, kendisini kolayca kandırabilen, doğru düşünmeyi başaramadığı zaman, her şeyi akla uygun hale getirebilen bir varlıktır. Her şeyi akla uygun hale getirmeyi bir alışkanlık haline getirdiği zaman, duyarsızlaşır; Kur?an?ın ifadesiyle?kalbi mühürlenmiş? olur. Bunu önlemenin yolu, eleştiriye açık olmaktan geçer.

Ricardo Baug'un ortaya koyduğu gibi, bunlara "Ne yapmalı?" sorusu sorulduğunda, ortada büyük bir sessizlik vardır ve daha kötüsü, sorunuzdan dolayı aptal konumuna düşürülmeye çalışılırsınız69.

Hiçbir komplekse girmeden dürüstçe bu "ahlak"ın mahiyetini tartışabilmeli, zaten edinmiş olduğumuz davranış kalıplarının kökenini, coğrafyasını bir kez daha hatırlamaya çalışmalıyız.

Ortaya koyduğu projeyi de eksik bulmakla beraber gayet yetkin, umut ve heyecan verici bulduğumu belirterek müzakaremi bitiriyorum. Tefekkürünü saygıyla selamlıyorum.

Abdullah b. Amr b. el-As(63/682) kanalıyla Hz. Peygamber'den rivayet dilen şu hadis oldukça enteresandır: " İsrailoğullarının durumu, aralarında esir milletlerin çocukları olan Muvelledun sınıfı türeyinceye kadar mutedildi. Ne zaman ki bunlar, kendi görüşleriyle hüküm vermeye başladılar, işte o zaman hem kendileri dalalete düştüler, hem de İsrailoğullarını dalalete düşürdüler." Bkz. İbn Mace, Sünen, thk. Muhammed Fuad Abdulbaki, İstanbul trz., I, 21.

Hatta bazı şehirlerde böyle bir anlayışın propagandası yapılmaktaydı ve hatta bazı Samani yöneticilerini buna inandırmayı başarmışlardı. Dördüncüsü, bazı mezheplerin siyasete bulaşması ve insanları siyasi iktidarı kullanarak bazı fikirleri inanç olarak benimsemeye zorlamalarıdır. Özellikle Hanefi olduğunu söyleyen Bağdad Mutezile?sinin Mihne döneminde böyle bir yola başvurması, Maturidi tarafından doğru bulunmamıştır.

İkinci medeniyet türü olan kadim / Doğu hikmet gelenekleri ise John Milbank'ın deyişiyle?tersinden seküler? tecrübelerdir: Onlar da fizikötesi gerçekliği mutlaklaştırırlar ve fizik gerçekliği / bu dünyayı ihmal ederler.

Doğru düşünmesini bilen her insan, doğru düşünebilmek için bile, zaman zaman eleştiriye, uyarıya ihtiyaç hasıl olduğunu iyi bilir. Eleştiri olmadan, ne bilimsellikten, ne de kalıcı başarılardan söz edilebilir.

Fazlurrahman, "İslam'da Başkaldırı Hukuku ", çev. Adil Çiftçi, İslami Araştırmalar, cilt:8, No:2(1995), s.136. Krş., Fığlalı, Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, 134,192, 216, 246-250 ; Cabiri, Arap İslam Aklının Oluşumu, 235 vd., 284 vd.,

Akif'in başlattığı Abduh çalışması öylece kalmış, türev mesabesindeki yüzlerce kitap yayın dünyasına girdiği halde, Abduh'un eserleri henüz layık olduğu teveccühü görememiştir.

Adem, Şeytanın dost değil düşman olduğunu göz ardı etti. Bunun nedeni de henüz düşman tasavvuruna sahip olmamasıydı. Onun için de düşmanı dosttan ayıran ayırım noktaları bilincinde yer etmemişti. Tanım gerçekleşmediği için, tasavvuru akla doğru komut veremedi. Ademoğlunun bu tuzağa düşmesinin önüne geçmek için olsa gerek, vahiy sık sık şu gerçeği hatırlatır:

3. Din alanında ortaya çıkan, bilgisizlikten, cehaletten kaynaklanan olumsuzluklar fırsat bilinerek?din düşmanlığına? meydan verilmemelidir.

Bkz. Fususu'l-Hikem, çev. M. Nuri Gençosman, İstanbul 1981, 1.

Aklın doğuştan bir kabiliyet olduğu, ancak akıl sahiplerinin mükellef olabileceği veya akıl olmayanın dininin de olamayacağı hep kabul edilen gerçeklerdendir.

Öte yandan İslam dünyasında patrimonyal ve dini monarşilere dayalı yönetim tarzları istibdat olgusunun gelişmesine güç vermektedir. Demokratik çoğulcu sisteme dayalı olmayan yönetimlerin söz sahibi olduğu kapalı bir toplum düzeninde özgürlük ortamından doğan farklı görüşler adına bir şey bulamazsınız. Bu nedenle despotik toplum yapılarında, yönetime ve güce sahip olunduğunda karşıt düşünceleri etkisiz hale getirmede fiziki pek çok tedbir devreye sokulmaktadır.

Evrensellik iddiasında bulunan dinlerin tarihinde ortaya çıkan fırka, mezhep, tarikat ve cemaatler, bu psiko-sosyal gerçeklikten nasibini almıştır. İnsan tabiatındaki tepkiselliğin ve sertliğin bedevilerin sosyal hayatında yaşam biçimi olarak tezahür etmesi, Osman döneminden itibaren yaşanan sosyal bunalımlar neticesinde, İslam düşüncesinde yerleşik hayatın kurum ve kurallarına ayak uyduramayan ve Haricilik adıyla bilinen isyancı tipleri ortaya çıkarmıştır.

Mevdudi, İslam'da İhya Hareketleri, çev. A. Ali Genç, Pınar Yayınları, İstanbul 1986, s.128.

Nitekim Medineli nakiblerden Ubade ibnu?s-Samit, Hz. Peygamberle yaptıkları hicretten önceki Akabe bey?atini anlatırken, aynı şartları zikretmektedir.( Buhari,2. İman 10 ( I.10 ))

Taassup 'isabe' ve 'asabe' ile aynı kökten olup, kelimenin kökünde "asılmak, kuşatmak, bağlanmak" manaları vardır. İsabe: sargı ve cemaat, asabe: baba tarafından bazı hısımlar, asabiyet ve taassub taraf tutmak, yan çıkmak, müdafaa etmektir.68

estağfirullah hocam.. çözdüğün an haber ver... üfürük kullan.. müslüman adamda her daim hazırda kuvvetli nefes olmalı:))))

İSLAM DÜŞÜNCESİNDE TARİHSEL DİN SÖYLEMLERİ OLGUSU

Çünkü bunlar sayesinde insanlar, hayvanların üzerinde hakimiyet kurabilir; ancak, bu özellikler onu değerli, şerefli ve yüce yapmaz. Ayrıca bunlar akıl-baliğ olduktan sonra?kazanılacak? özelliklerdir. İnsan yavrusu, akıl-baliğ oluncaya kadar?masum? ve?masun ? dur. İnsan rüştüne erdikten, yani ehliyete haiz olduktan sonra akıl ve iradesiyle ya içgüdülerini kontrol ederek, eğiterek değer, şeref ve onur kazanır; ya da şerefsiz, değersiz, onursuz, hayvan gibi, hatta daha aşağı bir varlık olur. Tanrı katında değerli olma?iman? ve?ahlak? ile, insanlar arasında değerli olma ise sadece?ahlak? iledir.

Lacan, ?ölüler niçin geri döner? şeklinde formüle ettiği paradoksal sorusuna, yine paradoksal olarak?usulünce gömülmedikleri için? cevabını verir. Hem soru hem de cevap paradoksaldır; çünkü burada ölüm ve hayat arasındaki ince sınır, yalnızca hayattan ölüme doğru alışıldık tek yönlü akışa değil, iki yönlü akışa tanıklık etmektedir.

19. yüzyıl kapitalist dünya ekonomisinin belli başlı bölgelerinde liberal ideoloji kendini üç temel politik gayeye yönlendirdi ki -evrensel oy hakkı, refah devleti ve ulusal kimlik- bu üçünün bir araya gelmesiyle "tehlikeli sınıfların" bertaraf edilmesi gerçekleşmiş olacaktı.

" İslam ümmetinde ihtilafların başlamasından önceki Selef asrına dönmeye çağıran akım. Bu akım Selefi akım olarak isimlendirildi. Temel meselesi doğuyu ele geçirmeyi ve İslam hilafetine son vermeyi hedefleyen Batı sömürgeciliğine karşı koymaktı. Bu akım kültür mirasının içinden ortaya çıktı ve aynı anda hem vatanperver hem de dini bir söylemi vardı. Gücü de takipçilerinin çokluğu da bu söylemden geliyordu.

el-Futuhatu'l-Mekkiyye, Beyrut trz., I/62.

Postmodern düşüncede oldukça etkili Baudrilard'a göre ise, özellikle günümüz tüketimi "işaretlerin aktif bir biçimde manipülasyonu"nu zorunlu hale getirmekte ve böylece modern toplumda işaretlerin ve tüketim mallarının üretimi "meta-işaret" i üretmek üzere bir araya gelmededir. İşaretlerin, imajların ve görüntülerin sürekli bir biçimde yenilenmesi -medya ve başka yerlerde ortaya çıktığı gibi- sonuçta imajla gerçek arasındaki bütün farkları ortadan kaldırmaktadır.

İnşa çağının Kur'anı açıklama tarzı ise "tevil"dir?

Yani, modernlik ile olan tecrübi bağımız, geleneği, kendi kodları üzerinden tecrübe etmemize ne kadar fırsat sağlayacak acaba? Tecrübiliğin devre dışı kaldığı yerde, birbiriyle zıt iki ana eğilimin zuhur ettiğini düşünüyoruz. Bunlardan ilki maksimalist, diğeri ise minimalist gelenekçiliktir. İlki toptancılığı; ikincisi ise kısmiciliği ile tezahür ediyor. Maksimalist gelenekçilik, geleneği hoyrat bir ahlakçılığa dayandırıyor. İçine ahlaktan başka bir şey koymuyor. Ahlakçılık, ahlakilikten çok farklı olarak yargısal aklı fetişleştiriyor ve boğucu sonuçlar veriyor.

Sözü uzatmaya ne hacet, öz sözle sonlandıralım: ?Nasihat istersen ölüm yeter.?

Devletin yapısı ve idari teşkilatı nasıl olacağı tamamen insanların kendilerine bırakılmış bir konudur. Kur'an ayetleri hukuki ve siyasi konularda oldukça sınırlı düzeyde "dolaylı hukuki ve siyasi malzemeleri" ihtiva eder. Bunların başında vahiyle belirlenmemiş konuların şura'ya bırakılması , "görevlerin ehline verilmesi" , "insanlar arasında adaletle hükmedilmesi ve "zulmedilmemesi" gibi siyasi konularda önemli bazı prensipler bulunmaktadır.

Metinler ölmez; ölen onlara yönelen bilinçlerdir...

İrfanın özü aşktır. Bürhanın özü de akıldır. Beyanın özü ise vahiydir. Şu halde İkbal'in dediği gibi akıl ile aşk ele ele verir de vahyin ışığında yürürse yepyeni bir alem vucuda getirebilir. İnsanlığın ihtiyacı olan şey budur. Akla bir damla aşk, aşka da bir damla akıl damlatarak düşünmek lazımdır. Bunların arındırılması derken kastettiğim de Sayın Cabiri'nin "kırmamız gereken engeller" dediği şeyin aynısıdır.

Ayrıca İnsanların özgürlükleri ve liderlik hakları, bir kişinin, soyun veya grubun tekeline verilmiş olur. Halbuki Ehl-i Kıble?nin tamamı Ehl-i Beyt?tir. Her birinin, seçme ve seçilme hakkı vardır. Geçmişte olduğu gibi bugün de Şii dünyada veya bu nazariyeden etkilenmiş çevrelerde, Ehl-i Beyt dini ve siyasi liderlikte meşruiyet kaynağıdır. Onlar adına siyaset yapılmakta, partiler, vakıflar ve dernekler kurulmakta, iktidarlar ve rejimler el değiştirmekte, rant kavgaları yaşanmaktadır. İmam'ın olmadığı dönemlerde Naib veya Dai Mutlak, imamın dini, siyasi ve hukuki bütün yetkilerine sahiptir. Bu kimseler aynı zamanda büyük bir sermayenin de sahibidirler.

Bu talimatı en iyi bir şekilde anlayan ve uygulayan selef; yani sahabe, tabiun, müctehid imamlar... arasında taassuba rastlanmaz.

En kutsalsız hayattır?

54- Alison Edgley. a. g. m., s.154

Hocam mrb

hüseyncan yakında bir kütüphaneniz olursa hiç şaşırmam:)))

Daha sade bir ifadeyle, "Batı'nın ilmini alalım, ahlakını almayalım" şeklindeki denklem, Batı'da, Batı'nın tarihinde neler olup bittiğini hemen pek anlamamak demektir ki bu hoş ama boş yorumlara hala itibar edilmesi, hakikaten üzücüdür.

İnsanlığın değişmez değerlerinin öbür adı olan İslam?ın inşa edeceği bir hayata insanlığın duyduğu şiddetli ihtiyaç, kendisini müslüman olarak niteleyen insanların omuzlarına ağır bir sorumluluk yüklüyor. Bu sorumluluğu hissetmek için, ?müslümanım? demek yetmiyor. Gerçekten kişinin müslüman olması ve İslam?ını ciddiye alması gerekiyor. Bu da ancak tasavvurunu, aklını, şahsiyetini vahye inşa ettirmiş bir insan olmasıyla mümkündür.

bunu diyen kişi en hafif ifadeyle ahlaksızdır ve kale alıcak itibar edilcek bir kişiliği yoktur...

Örneğin Hz. Peygamber?den sonra halife kim olacak, hangi şartları taşıyacak, devletin yapısı ve yönetim biçimi nasıl olacak gibi kurumsal siyasetin konularına ilgi duymaz ve herhangi bir açıklamada bulunmaz. Siyaset kadar diğer konuları da ilgilendiren bu temel prensipler, genel olarak, Müslümanların işlerinin kendi aralarında meşveret/danışma yoluyla çözülmesi , insanlar arasında adaletle ve hakkaniyetle hükmedilmesi , yetki sahiplerine itaat edilmesi , emanetlerin ehline verilmesi , insanlar arasında üstünlüğün takva ile olduğu şeklindeki prensiplerden oluşmaktadır.

- Bunun faydalı yönleri olabileceği gibi hem dinin kendisi için hem insanlık için çeşitli sakıncaları da olabilir.

"İşgalci" ve "emperyalist" batıya karşı; "ezilen milletlere örnek" ve "anti-emperyalist" bir halk hareketi olarak nitelenen, yeni Türkiye hareketinin motörü mesabesindeki aydınların, kuruluş sonrasından bugüne kadar, "vefa" ile sürdürdükleri, kara sevdaya dönüşen tek yönlü batı aşkı teğet geçilen bir paradoks olarak vehametini korumaktadır.

Arkasından da başını iki eli arasına alıp, niye böyle olduğunun muhasebesini yapar. Yıllarca peşinden koştuğu ilkeleri, ülküleri, liderleri, büyük denilenleri düşünür. Devrilen nice fidanları ve harcanan emekleri hatırlar. Samimiyetin, ihlasın, bağlılığın sonuçları böyle mi olmalıydı diye kafa yorar. Ve geçen zamanın hesabını yapar. Önce kendinden hesap sorar. Sonra çevresine bakar.

3. Dini Metinler

Özellikle Hanefi fakihi İbn Hümam?ın hilafet tanımını burada kaydetmek istiyorum. O, hukuki açıdan, hilafeti?Müslümanlar üzerinde genel tasarruf hakkına sahip olmak? , yani Müslümanların işlerini yürütmek üzere kazanılan genel yetki veya vekalet olarak tanımlamaktadır. Bu tanımdan anlaşılıyor ki, İbn Hümam? Hilafet, Hz. Peygamber?e halef olarak Müslümanların dini ve dünyevi işlerinde genel başkanlıktır.? şeklinde kelami bir bakış açısıyla Taftazani tarafından yapılan tanımı kabul etmemektedir.

Hatipoğlu, "Hilafetin Kureyşliliği", AÜİFD., 23(1978), 137.

Mezheplerin doğuşuna etki eden sebepler oldukça uzundur. Birincisi, genel sebepler; diğeri ise İslam düzlemindeki sebepler olarak düşünülebilir. Genel sebep olarak şunları sayabiliriz: Hiç bir insan diğerine eşit değildir. Ruhi yapısı, mizacı, karakteri, bedeni yapısı, herhangi bir konu karşısındaki tepkisi insandan insana değişen hususlardır. Böyle olunca insanlar arasında mutlaka ihtilaf olacaktır. Diğer taraftan, İslam'ın herhangi bir kavme mahsus olma durumu söz konusu değildir. İslam dini geldiği zaman bütün insanlara hitap etmek üzere cihanşümul bir din olarak gelmiştir. İslam'a giren insanlar Araplar olduğu gibi, Araplar dışında genel manada mevali dediğimiz insanlar da olmuştur. İranlı İslam'a girmiştir, kültürünü de beraberinde getirmiştir.

Ebedi gerçekliğe, artık yalnızca yöntemle ulaşabileceğini düşünen modern insan, ölüyü sahici bir şekilde gömmenin de usulünü keşfetmek zorundadır. Ne var ki, sahici biçimde ölüyü gömmenin usulü nerede bulunacaktır? Yoksa bunu bize ölüler mi öğretecektir? Ölümü tatmayan ve hayat hakkını sadece kendinde gören birinin, ölüyü gömmenin usulünü sahici biçimde keşfetmesini makul biçimde nasıl bekleyebiliriz?

İslam düşünce tarihinde, diğer teistik dinlerden Yahudilik ve Hristiyanlık'ta olduğu gibi, "dinin ne olduğu, nasıl anlaşılacağı, nasıl açıklanacağı, ne şekilde yorumlanacağı, nasıl anlamlandırılacağı ve ne şekilde yaşanacağı " konusunda birbirinden farklı siyasi, itikadi, fıkhi, içtimai, ahlaki ve felsefi pek çok söylem geliştirilmiştir.

Allah amaçsız iş yapmaz. Bir amacı olanın, bir hakikati de vardır. Eşyanın hakikati varsa, bu hakikat aranmalıdır. Hikmet, işte bu hakikati aramanın adıdır. Bu arayışta bize yol gösteren şey ilimdir. İlmin başlangıcı ise tasavvurdur.

Din ve anlayışı birbirinden farklıdır. Başta mezhepler olmak üzere, dini nitelikli her türlü oluşum beşeri olup, dinin anlaşılma biçimleri ile ilgili tezahürlerden ibarettir. İnsan ürünü olan her şey, her türlü tahlil ve tenkide açık olmak durumundadır. Bu sebepten, adı ne olursa olsun, hiçbir mezhebin, tarikatın, cemaatın dinle özdeşleştirilmesi mümkün değildir.

İbn Haldun, ?.. ashabın hepsi fetva verebilecek durumda değillerdi. Hepsinden dini meseleler de alınmazdı? diyerek, bunun sadece Kur?an?ın manasını kendi bütünlüğü içerisinde çok iyi bilenlere has olduğunu söyler.

68. İbnü'l-Esir, en-Nihaye fi garibi'l-hadis. c. II, s. 100-101.

Prof. Dr. M. Said HATİBOĞLU

Yeni Kutsallıklar ve Çarpık Hayatlar

Geniş bilgi için bkz.: el-Maturidi, Muhammed b. Muhammed b. Mansur (333/944), Te'vilat, Topkapı Sarayı Medine Bölümü, Nu: 180, v. 110 a-112a. Onun Diyanet-Siyaset ayrımıyla ilgili görüşünü, Nesefi'nin Tabsıratu'l-Edille adlı eserinde, "İmametin Kureyşliliği" rivayeti ile ilgili tartışmalar bağlamında Maturidi'den yaptığı uzunca bir alıntıdan öğrenmekteyiz.

Nedir bu sosyal olgular ve reel politik şartlar? Halihazır İslam dünyasında cereyan eden fiili işgaller, yeni sömürgecilik biçimleri, ifade özgürlüğünün olmayışı, güvensizlik, belirsizlik, savaşlar, kültürel hegemonyacılık, gelir dağılımındaki adaletsizlik, yoksulluk, halkın siyasal katılım taleplerinin geri çevrilmesi, eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmaması, insan hakları alanında sınır tanımaz ihlaller, orantısız güç kullanma, cehalet, eğitimsizlik vb. gibi aşırılığı besleyen olgular örnek verilebilir. Bütün bu faktörler, ister istemez her türlü denge firarisi yaşayan marazlı hareketleri motive ediyor. Çünkü birey, toplumsal eylemin kaynağıdır. Toplum ise, bireyler arasındaki ilişkinin özüdür.

Çünkü modern hayat tamamen dünyevileşmiş bir hayattır. Dünyevileşmiş bir hayat, maddeci bir zihnin inşasıdır. Maddeci bir zihin, günaha ayarlı bir zihindir. Çünkü günahın getirisi görünen, rasyonel, ?hemen şimdi ve burada?dır: haz?

3. Üçüncü otorite ise tecviz , yani her şeyin mümkün ve caiz olduğuna kendiliğinden inanmaktır. Hatta aklen mümkün olmayan şeylerin bile, muhtemel ve vuku bulması mümkün şeyler olduğu düşünülür. Tecvize inanmanın görünümlerinden birisi de zihnen mümkün olan şeyleri sanki fiilen gerçekleşmiş verilermiş gibi kabul etmektir. Burada zati arzu objektif gerçeklikle birleşir ve gerçekliğin kanunları bu arzunun ısrarı altında yok sayılır.

La ilahe kıyamı, illallah secdeyi temsil eder.

Siyasetin odak noktasında?iktidar kavramı? vardır. ?İktidar, genel ve geniş anlamda, başkalarının davranışlarını kontrol edebilme olanağı olarak tanımlanabilir?. (Kapani, aynı eser, 27). ?Ülkenin ve toplumun bütünü üzerinde geçerli olan iktidara? siyasal iktidar denmektedir. (Kapani, aynı eser, 29).

Türkiye?de, ?demokrasi? kavramı sözlüğümüze girdiğinden beri, özellikle aydınlarımız, -belki de halka tepeden baktıkları için- demokrasiyi içlerine sindirememişler; sağlıklı demokrat olmayı pek başaramamışlardır.

Şimdi durum budur ey ilim talibi! ?Tefakkuh olmasa da olur, bize ilmihal yeter? diyenler aldandılar. Şimdi elimizde ne fıkıh ilmi kaldı, ne ilmihal kaldı, ne de fıkhını merak eden ahali. ?Namazlı niyazlı şeriat düşmanları? ucubesini nasıl peydahladık sanıyorsun?

Toplumda esas olan adaletin sağlanmasıdır(Nisa,58; Nisa, 105;Sad, 26). Siyasi iktidarın niteliği nasıl olursa olsun, adaletin olmadığı bir yerde İslam?dan söz etmek mümkün değildir.

Ölçüp tartmış, fakat yanlış ölçüp tarttığı için elması verip karşılığında cam almış, ya da cama elmas fiyatı ödemiştir. Eşyanın özüne değil sadece kabuğuna takıldığı için, çamsakızıyla balı karıştırmıştır. Ardından da kar ettiğini sanmıştır.

İnşa çağının yenilenme tarzı ise "tecdid"dir?

Hz. Muhammed'in siyaset ve devlet başkanlığı konusundaki bilinen tavrına ve uygulamalarına rağmen, Hz. Ebu Bekir'in emir olarak seçimi sırasında "İmamlar Kureyştendir" şeklinde bir rivayet nakledilmiştir. Bu?sözde hadis?, Müslümanların siyasi hayatlarını belirlemede son derece etkili olmuş ve çok erken dönemlerden itibaren Kureyş'in iki büyük kabilesi arasında iktidar mücadelesine sebep olmuştur.

4-Siyasal-Karizmatik Liderci Din Söylemi:

Abstract

Kısaca siyaset kurumu, özel de Hz. Peygamber için, genelde Peygamberlik misyonu için ana hedefi gerçekleştirmede, bir araç ve dolayısıyla tali bir unsurdur. Hz. Peygamber bir siyaset kuramcısı olarak gönderilmemiştir ve böyle bir görevi üstlenen kimse gibi hareket etmemiş, siyasi konularda etrafında konuyu iyi bilen sahabeyle birlikte veya onların görüşleri doğrultusunda kararlar almıştır.

Bu kavramın açılımı üzerinde durmakta fayda vardır. ?Müslüman? sözcüğünün başına sıfat olarak getirdiğimiz muhafazakarlık kavramı, ilk taşıdığı anlamlardan tamamen formatlanmış ve kopmuş değildir. Ama anlamlar dünyasını?Müslüman? zihniyete tefsir ettiğimizde, karşımıza, İslami anlayış, yorum ve yaşayış biçimleri bakımından birbirinden farklı Müslüman zihniyetleri çıkmaktadır. Bu durum, diğer din mensupları için de geçerlidir.

İSLAM TARİHİNDE MEZHEP KAVGALARI

ben de felsefeden de hiç hazzetmem hocam.

İslam?da akıl kavramı, şemsiye bir kavramdır. Aklın anlam alanlarıyla ilgili çok sayıda başka kavramlar da mevcuttur. Aklın bilgi, kalbin ise, anlama boyutuyla ilişkisi vardır. Bu akıl, salt, sufilerin akl-ı maaş dedikleri, dünyevi işlerin yürütülmesinde kullanılan akıl değildir. Aklın bu türü, herkeste belirli bir oranda mevcuttur. Asıl, kalbin akletmesiyle oluşan akl-ı mead, tahkik yoluyla elde edilmiş olan iman aklıdır. Bu sebeple akıl-kalb bütünlüğünü sağlamış olan kimseler bütün zamanlarda entelektüel düzeyde varlığın kimi alanlarını keşfetme gibi imkanlar elde edebilir.

Kur?an?da insan ile Tanrı arasındaki ahlaki ilişki Tanrının koymuş olduğu değişmez ahlaki kurallara bağlı olarak işler. (Sünnetullah, 33/62, 35/43, 48/23...) Sünnetullah?da Allah?ın iradesi insanın iradesine bağlanmıştır. Örneğin: ?Siz dönerseniz biz de döneriz...? (17/8). İnsan özgürdür ve yaptıklarından ahirette sorguya çekilecektir. Sünnetullah, en genel anlamda ahlaki içerikli tarihsel-toplumsal ve psikolojik yasalardır.

Ama mutlaka okunmalı dediğim üç eser daha var.

Daha önce de ifade etmeye çalıştığımız gibi, İslam dini, siyasi meseleleri insana bırakmıştır. Bu dinle siyaset arasında hiç bir ilgi yok anlamına gelmemektedir. İslam, birey ve toplum olarak insanın olduğu her yerde etkin olan bir dindir. Bu etki, daha çok ana ilkeler çerçevesinde gerçekleşmektedir. Aksi takdirde, ontolojik anlamda hayatın bütününü din olarak algılamak gerekir ki, bu hem insan gerçeği ile, hem de İslam?la bağdaşmaz. Sosyal değişme, inkar edilemeyecek kadar belirgin bir olgudur. Hayatın bütünün din gibi telakki edilmesi, sosyal değişme olgusu ile bağdaşmaz. İşte, İslam?ın siyasi meseleleri insana bırakmış olması, Müslümanların, sosyal değişme olgusuna paralel olarak, insanların insanca yaşayabilecekleri ahlakın ve adaletin hakim olduğu bir toplum meydana getirebilmek için, kendi siyasi yapılarını kendileri kurmaları anlamına gelmektedir. İslam dini bu konuda, evrensel nitelik taşıyan ana ilkeleri belirlemiştir. Bu ilkelerden bazılarını şöyle sıralamak mümkündür:

?Bunlar, kendine yer ayırtmayan, boş bulduğu yerde oturan, kendisi için kimsenin ayağa kalkmasına müsaade etmeyen, kendini alkışlatmayan, tezahürat yaptırmayan; pazardan alışverişini kendisi yapan, aldıklarını başkasına taşıtmayan; kendisine?efendimiz? diye hitap edilmesine bile razı olmayan o kutlu peygamber?e pek benzemezler... O Peygamber ki, mütevazi kişiliği, tavırları ve insanlığı ile muhteşemdi. Ve O, sadece kendisine inananlar için değil, inanmayanlar için de bir güven abidesiydi.?

Aynı dalga boylarında buluşuyor olmasına rağmen bütün kesimlerin sürgit inanılmaz, sathi, tabansız bir kutuplaşmanın eşiğine sürüklenmelerinin nedeni işte bu sığ, "romantik" tarih algısında gizlidir.

Bütün Müslümanların, doğru düşünme, doğru anlama ve doğru değerlendirme konusunda ciddi sorunları vardır. İslam?ı doğru anlamadığımız için, sorunların kaynağını tespitte zorlanmaktayız. Sürekli dışarıdan bir suçlu arama eğilimimiz mevcuttur. Oysa, kendi geleceğini belirleme konusunda inisiyatif sahibi olmayan birey toplumların kaderini, ya dış güçlerin, ya da geçmişin belirlediği ortada olan bir gerçektir.

Din dilindeki?günah?, ?zulüm? veya?ahlaksızlık? budur. Din, hazzın ve zevkin ahlaki-hukuki olarak sınırlandırılmasıdır. Arzuların sınırlanmaması insana haz ve zevk verse de sonuçta ya insanın kendine zarar verir, ya da başkalarına.

Dünyevileşmiş bir zihne?sevabı? algılatamazsınız; çünkü sevap?rasyonel? değildir; fedakarlık, kendini sınırlama, içgüdülerine gem vurma imana dayanır. Sevabın getirisi de?hemen şimdi ve burada? değil, ?daha sonra, vakti gelince ve ötede?dir; hemen şimdi olanı da, elle tutulur gözle görülür değildir.

Onlara göre, re'y değişkendir, bu durumda dinin anlaşılması da değişmektedir. Halbuki din, Hz. Peygamber ve ilk iki nesil tarafından en güzel şekilde anlaşılmış ve yorumlanmıştır. Bize düşen Selefe ittibadır. Dinde ise, değişme yok, selefe ittiba vardır. Bu sebeple, onlar arasında değişken olan kişisel yorumların Kitap ve Sünnet'ten bağımsız olarak fıkıhta ve itikadi konularda kullanılmasıyla ilgili önemli görüş ayrılıkları mevcuttur. Hadis Fıkhı'nın usulünü yazan Şafii, aklın ve re'yin fıkıhta kullanımını kıyasa hasretmiş ve kıyası da nassa bağlı kılarak sınırlandırmış ve ancak zorunlu durumlarda kullanılabileceğini iddia etmiştir.

Unutmayın: Seyircisi olmayan oyun uzun süre devam etmez Eğer siz onun seyircisi olmayı ısrarla sürdürürseniz, o zengin galerisinden sizin için, sizin zaaflarınıza, eğilimlerinize, çürük yanlarınıza uygun bir film seçer

Ancak zaman zaman bazı Türk aydınların, ortaçağda egemen olan kilisenin skolastik düşüncesine yönelik batıda yapılan eleştirileri ezberleyerek İslam?a, İslam?ın engin bilgi kay-naklarına ve İslam tarihine uyarlamalarına üzülüyorum. Bilhassa din-akıl, din-bilim, din-çağdaşlık, din-demokrasi, din-ahlak ilişkileri konusunda bazı aydınlarımızın dünyada gelişen sosyal bilimlerle ilgili gelişmelerin de çok gerisinde kaldıklarını özellikle ifade etmek istiyorum.

Sonuç olarak İslam?da devlet ve siyaset anlayışı, adaletin tesisini ve zulmün kaldırılmasını önceleyen, insan haklarının korunmasını ve yetkinin halktan alınmasını gerekli gören hukuki bir düzenlemeyle ilgilidir. Bunun çerçevesi, adalet, hakkaniyet, şura ve ehliyet olarak belirlenmiştir.

Sorun, öncelikle inanç, düşünce,, metod ve yaşam tarzımızda, İslami kişiliğimizi netleştirecek olan Kur?ani değerlerin, ?fikri önderlik? makamı olarak benimsenmesidir. Asıl olan, ulu?l-emr?in kim ve kimlerden oluşacağı tartışması değildir. Asıl olan, İslami kimliği net ve gerektiğinde velayet görevini üstlenen liderini de, Kur?ani ilkeler çerçevesinde denetleme gücüne ulaşmış, istişare temelinde bir Kur?an birlikteliği oluşturabilmektir.

Toplumda işler, sıfatı ne olursa olsun, tek başına hiç bir kimsenin tekeline bırakılamaz. Kur?an, Hz. Muhammed?in bile işleri, diğer insanlara danışarak yürütmesini istemiştir (Şura, 36-38; Al-i İmran, 159).

Dil, bir düşünce ve düşünceyi ifade biçimidir. Çoğu kere düşüncede birlik mümkün olmaz. Ama düşüncenin mümkün olabilmesi için diyalog, dil üzerinde de bir birliğin oluşmasını talep eder.

Muhterem baylar bayanlar,

Şimdi de vahyin, insanoğlunun en temel tasavvurlarından biri olan hayat-ölüm kavram çiftini ve onunla bağlantılı olan dünya ve ahiret kavram çiftini nasıl imha ve inşa ettiğini görelim. Fakat önce dünya kelimesinin Kur?an?da neden hep ism-i tafdil?in eril formu olan edna şeklinde değil de, dişil formu olan dünya şeklinde kullanıldığına bakalım. Çünkü bizce bu, Kur?an?ın inşa etmeye çalıştığı tasavvurla bire bir alakalı bir konudur.

6. Hicri VII. asırda, İsfehan şehrini ziyaret eden meşhur coğrafyacı Yakut, Mu'cem'de şu satırlara yer vermiştir: "Zamanımızda ve daha önce bu şehir ile civarı defalarca harap edilmiştir? Bunun sebebi Şafiilerle Hanefiler arasındaki daimi geçimsizlik, taassup ve savaştır. Hangi grup galip gelirse diğerinin bölge ve mahallesini yağmalamış, yıkmış ve yakmıştır..."87

İnşai bir özne olmaktan çıkarılıp işari bir nesne yapılması, vahyin muhatap profilinde de radikal bir kırılmaya yol açmıştır. Özne vahiy herkesi muhatap alırken, nesne kılınan vahiy, sadece işaretlerden anlayan?havassı? , daha özelde?ehassu?l-havassı? ilgilendirir hale gelmiştir.

Dünyanın içine sürüklendiği baş döndürücü?sosyal değişme olgusu?, bilginin etkin bir güç kaynağı haline gelişi, bizim için yeni ve cazip fırsatlar hazırlamaktadır. Türkiye, insanlığın muhtaç olduğu?yeni uygarlık?ın beşiği olacak potansiyele her bakımdan sahiptir. Ancak, bizim, öncelikle sorunları çözmek için var olan İslam dinini sorun ve sorun kaynağı olmaktan çıkartmamız, ontolojik manada kendi asli yerine oturtmamız gerekmektedir.

Gerek Şia ve gerekse diğer mezhepler bu kavrama kendi ideolojileri ve çıkarları uğruna Kur'an?ın temel felsefesiyle uyuşmayan, tamamen Cahiliyye dönemine dönüşü çağrıştıran anlamlar yüklemişlerdir. Kur'?an'ın genel bütünlüğü içerisinde ve bazı çerçeve temel kavramların ışığında, en azından Ehl-i Beyt'in semantik alanının ne olduğunu, ne olmadığını ve hangi misyonların yüklenemeyeceğini ortaya koymakla işe başlamak daha faydalı olacaktır.

Postmodernizmin bir alt-durumu olarak görülebilecek poststructuralizmin oldukça önemli adı Foucauit da güç-bilgi ilişkisini çalışmalarında oldukça temel bir tema haline getirmiş; güç ile bilgi üretimi arasında deterministik bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ona göre bilgi, güç ağlarıyla kopmaz bir biçimde irtibatlıdır ve güç bilgiyi üretir. Hatta, doğru ve yanlış diye kabul edilen şeyler politik alan içerisine yerleştirilmiştir.64

Çeviren: RAMAZAN YILDIRIM

Meğer iskelenin çürük tahtalarını değiştirmeye kalkanların başına dünyayı zindan eden tulumbacı takımı, iskelenin babaları sökülüp iskele tümden yok edilirken sırra kadem basmışlar imiş. Bir rivayete göre, İslami ilimlerin iskelesi nadanlar tarafından kökünden hoyratça sökülürken bizim tulumbacı takımı yangın zannettikleri ışıkları söndürmekle meşgul imişler.

Belagat ilmi, Arap dilinde cümleyi iki kısma ayırır: Haber ve inşa. Haber, aktarıldığında?doğrudur? ya da?değildir? diyeceğimiz her tür bilgidir. İnşa ise, muhatabından katılım isteyen sözdür. Ne ki bu tasnif, Kur?an için, yeterince açıklayıcı bir tasnif değildir. Çünkü Kur?an?daki haber cümleleri de maksat açısından?inşa? amacını taşırlar. Buna göre Kur?an, lafzen ya da hükmen, tümüyle inşa amaçlı bir hitaptır.

TASAVVURU YAMUK OLANIN TASDİKİ DOĞRU OLMAZ

Bilindiği gibi Peygamberimize isnad edilen şöyle bir rivayet var: "Bir gün gelecek ümmetim yetmiş üç fırkaya ayrılacak, yetmiş ikisi cehenneme biri cennete girecektir."

Muaviye, haksız olarak görevi başında öldürülen Hz. Osman'ın kanını talepte ve ondan hilafeti miras olarak devr almakta hak sahibi olduğu , çünkü onun akrabası ve Ehl-i Beyt'i olduğu iddiasıyla yola çıkmıştı ve onun bütün yetkilerini devraldığını bir ayete dayandırmıştı. Daha sonra halifeliği zorla veya hileyle de olsa ele geçirmişti.

Tasavvur aklın ve düşüncenin öznesidir

Günümüz dünyasında cari olan hayat, büyük oranda Batı modernitesi eliyle inşa edilmiştir. Bu inşanın, inşadan çok bir imha olduğu ortadadır. Vahyin öznesi olduğu inşa sürecinin hedefi ise, insanın yeryüzündeki varoluş amacına uygun yepyeni bir hayatın inşasıdır. Böyle bir hayat, bu hayatı inşa edecek öznenin inşasıyla mümkündür. Böyle bir öznenin inşası ise, onun aklının ve o aklın çalışma biçimini ve istikamet açısını belirleyen tasavvurun inşasından geçer.

8. Bizler, bireysel eğilimlerimiz ve tercihlerimiz nasıl olursa olsun, bir arada yaşamak zorundayız. Türkiye?de, nüfus cüzdanından?İslam? ibaresini sildirecek derecede dürüst, saygın ateist sayısı parmakla sayılacak kadar azdır. Öyleyse, insanımızın yüzde 98?inin Müslüman olduğu hususu üzerinde yeniden düşünmek gerekecektir. Türkiye?de, açıkça İslam?a karşı olduğunu söyleyen mevcut değilse, yapay şeriat tartışmaları, yapay dindar-laik gerilimi, ?irtica?ın arttığı yönündeki kaygılar nereye oturtulacak, hangi zeminde tartışılacaktır? Ortada, gizlenmesi mümkün olmayan bir sorun vardır: Bir kısım Müslümanlarla, diğer bir kısım Müslümanlar arasında, dine, demokrasiye, laikliğe, Batı Medeniyetine bakış açısındaki farklılıklardan kaynaklanan, donanım eksikliğinden dolayı, doğru dürüst tartışılamayan, üstelik, bazı güç odaklarının acımasızca kullandıkları bir sorun. Bu sorunun kaynağında, din konusundaki bilgi boşluğu ve demokrasi kültürünün oluşturulamayışı yatmaktadır.

4. Mutlak Kudretten Mutlak Bilgiye

A. Hak ve gerçeğin başka mezhebde olduğu ortaya çıkmasına rağmen eski kanaat ve mezhebinden ayrılmamak: Bu mevzuda Sultanu'l-ulema diye anılan büyük Şafii fıkıh bilgini ve müctehid İbn Abdisselam'ı (v. 660-1262) dinleyelim:

Buna ek olarak İslami akıl kavramı, Arap aklı kavramından daha hissedilebilir düzeydedir. Çünkü İslami akıl, nasslarda ve akıllarda mevcuttur. O, açık bir şekilde elle tutulabilecek ve gözle görülebilecek şekilde her yerdedir. Böylece onun eleştirel-tarihi bir şekilde incelenmesi-soyut ve teemmüli değil mümkündür. Hatta bu anlamdaki İslami aklın eleştirisi, Müslümanların çağdaşlığa girip ona hakim olması için gerekli ilk adımı teşkil eder.

Şimdi, bu söylediklerimizi iki örneğe uygulayalım:

Bunun yansımalarından en önemlisi, geçmişte yaşadığı hayatı hatırlayarak daha iyi bir hayat arayışı içine girmektir. Değişime karşı tepki gösterme ve şiddet eğilimi, bu gibi ortamlarda, bir toplumun zihniyeti haline gelebilir ve başta dinle ilgili anlayışları olmak üzere bütün alanlara yansıyabilir. Bu din söylemine, "kabilevi-şiddet yanlısı", "karizmatik toplumcu" veya "Tepkisel-eylemci" din söylemi de denebilir. Bunun tabiatını anlayabilmek için, bu zihniyetin psikolojik, politik, sosyal ve kültürel arka planını analiz etmek gerekir.

Bu imha, Kelime-i Tevhid?in ilk şartı olan la ilahe?ye tekabül eder. Önce enkaz temizlenmelidir. Şeytani inşa yerle bir edilip enkazı temizlenmeden, insani inşa gerçekleştirilemeyecektir. Yanlış temeller üzerine doğru yapılar bina edilemez. Ekşimiş yemek kabı iyi yıkanmazsa, yeryüzünün en lezzetli yemeğini de koysanız kokutacaktır.

İnsan, seven, korkan, endişe duyan, umut eden, özlem duyan, saygı duyan, kutsallaştıran, nefret eden, tutkuları, arzuları ve sezgileri olan duygusal bir varlıktır. Bu duygusallık, bazan kişinin kendisine yönelmesine ve içe dönük bir tecrübeyi yaşamasına sebep olabilir. Tıpkı akıl gibi, sezgi de, insanın dini hayatını şekillendirmede önemli bir rol oynayabilir. Bu yüzden bazı insanlar, dini hayatında ve gerçeği elde etme konusunda, akıldan çok deruni tecrübeye bağlanır.

Korku, sevgi, öfke, hüzün gibi insani durumlar eylemi öylesine etkiler ki, bu etki organizmanın performansı üzerinde şaşılacak derecede farklılıklar doğurur. Mesela 50 kiloyu kaldıran bir kol, şok edici bir korku halinde 500 gramı kaldıramayacak kadar güçsüzleşebilir. İnsan aynı insan, kas aynı kas, el aynı eldir. Değişen tek şey bilinç, yani tasavvurdur.

Bir daha kahrolası, nasıl ölçtü tarttı!

yanına almış talebeleri.

Bkz. Şeyh Saduk, 124; Krş. Kuleyni, Usul, I, 187.

Türkiye, Cumhuriyetle birlikte Batı çizgisinde bir hukuk anlayışına geçmiş, Batılı ülkelerinden kanunları esas alınarak hukuk alanında farklı bir yapılanma gerçekleştirilmiştir. Bu yapılırken, Osmanlı?dan devreden, toplumun dokularına işlemiş hukuki miras pek nazar-ı dikkate alınmamıştır. Buna rağmen, Türkiye Cumhuriyeti Devleti?nin en iyi işleyen kurumlarının başında hukuk kurumlarının gelmesi üzerinde düşünülmesi gerekli olan bir husustur.

Akıl Üzerine Çeşitlemeler

TERTİL EKSENLİ KUR'AN EĞİTİMİ ÇAĞRISINA EK

Ama bu konudaki zaafın derecesi ne olursa olsun yine de mümin, imanın makarrı olan akleden kalbi bir rehabilitasyon merkezi olarak kullanmayı bilmelidir Söyler misiniz; iman bize emniyet vermeyecekse başka ne verir?

Türkiye?de, din alanında, insanları yüksek amaçlar etrafında toplayabilecek, birlik- beraberliği pekiştirecek güçlü fikirler üretilemediği için, bilgi boşluğu, dini duyguların istismarını kolaylaştırmıştır. Yüzlerce cemaat, tarikat grupları ortaya çıkmıştır. Bu, devletin geleceğini tehdit eden bir yapılanma biçimidir. Çünkü, bu, bilgiye dayalı, rasyonel temelleri olan bir örgütlenme biçimi değildir.

60- Jose Luis Becmudez, a. g. m., s.2

Şia'nın bu konuda kullandıkları rivayetler ve Şiilin doğuşu ile igili iddialar konusunda geniş bilgi için bkz. Hasan Onat, "Şiiliğin Doğuşu Meselesi ", AÜİFD., XXXVI(1997), 79-117.

8. Bizler, bireysel eğilimlerimiz ve tercihlerimiz nasıl olursa olsun, bir arada yaşamak zorundayız. Türkiye?de, nüfus cüzdanından?İslam? ibaresini sildirecek derecede dürüst, saygın ateist sayısı parmakla sayılacak kadar azdır. Öyleyse, insanımızın yüzde 98?inin Müslüman olduğu hususu üzerinde yeniden düşünmek gerekecektir.

Aklın etkin olması, metodik şüpheyle ve eleştirel yaklaşımla mümkün olabilir. Bir şey aklımıza yatmıyorsa, kimden gelirse gelsin, nerede olursa olsun, oraya bir soru işareti koymalıyız. Yüce Allah, İsra suresinin 36. ayetinde şöyle buyurmaktadır: ?Bilmediğin şeyin ardına düşme. Doğrusu, kulak, göz ve yürek, işte bunların hepsi ondan sorguya çekilir?. Bu ayet de göstermektedir ki, düşünmek, akletmek, aklı etkin kılmak Allah?ın bir emridir.

4. Nisa 58.

Alevilik, Osmanlı siyasetinin, özellikle de, Yavuz Sultan Selim- Şah İsmail mücadelesinin sonucu olarak tarih sahnesine çıkmıştır. Aleviliğin doğuş süreci iyi aydınlatılmadan, günümüzdeki sorunlarına kalıcı çözüm bulmak pek mümkün değildir. Türkiye?de, mevcut nüfusun yaklaşık yüzde onunu Aleviler oluşturur.

Kişisel olarak dinden tamamen azade, eleştirel de olsa dini bilgiden tamamen yoksun bir aydınlığın olup olmayacağı tartışılır.

39- Stephen K, White, a. g. e., s.4

Nitekim İmam-ı Muhammed ve İmam Malik'in ashabından bir grup, Ehl-i Beyt'in Peygamber'in bütün ümmetini kapsadığı görüşünü benimsemişlerdir.

Pagan uygarlıklar, başkalarının haklarına tecavüz ederek varolabilir ve varlıklarını sürdürebilirler. Pagan uygarlıkların varolabilmeleri, yok etmeye dayalıdır. Doğu hikmet geleneklerinin varlıkları ise, hiçliği mutlaklaştırdıkları için, yok olmaya dayalıdır; o yüzden kendilerini ve kendi haklarını bile koruyamazlar. Vahiy medeniyetleri ise, tevhid'in imkan tanıdığı denge ve dolayısıyla adalet üzerine kurulu olduğu için, hem başkalarının haklarına tecavüz etmezler, hem başkalarının haklarına tecavüz edilmesine izin vermezler, hem de başkalarını, başkaları kendilerini nasıl görüyorlarsa öylece kabul ederler. Vahiy medeniyetleri vareder, varetmeye dayalıdır.

Bazen de kullanılan lafızlar bu dünyadan daha çok ahiret alemiyle, dünya işlerinden çok ahiret işleriyle, ölmeden önce insanı ilgilendiren hususlardan daha çok öldükten sonra insanı ilgilendiren konularla ilgili olabiliyor. Bu durumda cin, melek, şeytan, mizan, havz, cennet, cehennem, a?raf gibi konular daha çok konuşulur.

Yasamanın temeli maslahat değil midir? Bu kavramlar, insanın ve toplumun özgürlük ve bağımsızlık gibi arzusunu dile getiren doğal, fıtri kavramlardır. Beşeriyetin tabiatını, olgusunu ve insanın temel ihtiyaçlarını ortaya koyar. Bu kavramlar, can, akıl, din, namus ve mal emniyetini korumayı şeriatın maksatlarına yabancı mıdır? İslam şeriatı doğal, fıtri bir şeriat değil midir?

Weber, İslam?da cihad ve gaza?nın da, Ülgener?den alıntılayarak söylersem, ?birinci planda inançsızları Hak dinine katmayı değil, fakat gayrimüslim kalmakta devam edip haraca bağlanacak olanların bu görevi yerine getirmelerini kontrol etmeyi ve zorlamayı hedef tut .?

Bazan insanların kendileri, politik-dini bir lider olarak ortaya çıkarlarken bazan da toplumun bu konudaki kabulleri ve kültürleri bazı kimseleri veya soylu aileleri kendileri için kurtarıcı olarak görürler. Bu tutum, imparatoru yarı-tanrı gibi gören Sasaniler ve Eski Yakın Doğu toplumlarında ve mesih inancının bulunduğu Hristiyan ve Yahudilikten İslam'a geçenler arasında daha yoğun görülebilir. İktidar kavgası, kabile rekabetinin yaşandığı toplumlar arasında da kendisini gösterebilir. Toplumların siyasi-sosyal kriz dönemleri, yeni liderler üretmeye ve bu duyguların harekete geçirilmesine en uygun dönemlerdir.

14. İçine sürüklendiğimiz değişim süreci, Türk insanının önüne, yeniden, yeni bir medeniyet yaratma fırsatı koymuştur. Bu, aynı zamanda sonu varlık, ya da yokluk olan bir mücadelenin adıdır. Aslında, tarih, değişim süreci, mevcut koşullar, bizi buna zorlamaktadır. Tarihimizi eleştirel bir yaklaşımla yeniden okuduğumuz zaman, hem onun olumsuz etkilerinden kurtuluruz, hem de ondan daha sağlıklı bir gelecek için, yeni medeniyet için yararlanma imkanı bulabiliriz. Çağı iyi okuduğumuz zaman, değişimin frekansını yakalama ve değişirken değiştirme şansı bulabiliriz. Allah'ın bir armağanı olan yaratıcılık yeteneğimizin farkına vardığımız zaman da, birbirimizle uğraşarak kaybettiğimiz bunca zaman için üzülmeye başlarız.

Modern dönem öncesi kabuslar örgüsünden kurtuluşu, "aklın özgürleşimi"nde gören Batı toplumlarının bugün geldikleri nokta, modernitenin çok boyutlu, bireyin ve toplumun bütün yapılarına kadar tesir edebilecek güçteki totalitarianizmi olmuştur. Modern felsefenin kurucusu payesi verilen Descartes'm insanın başka hiçbir şeye ihtiyaç duymaksızın yalnız kendi aklına dayanarak "objektif bilgi"yi elde edebileceği şeklindeki seküler temelli iddiası "özgürleşimi" sağlayamamış; Kant'ın "doğa-üstü vahyin" akıldışılığına değil, doğadan gelen vahyin, aklın vahyinin buyruklarına tabi olabileceği ve olması gerektiği; hiç bir otoriteye boyun eğmeksizin yalnız aklı kullanma cesaretini göstermenin aydınlanmayı sağlayabileceği şeklindeki Aydınlanma Felsefesi'ni de temelde özetleyen tezi, yeni bir kaosun içine düşülmesini engelleyememiştir.

Tenzil, te?vile ihtiyaç duyarken te?vil de tenzile muhtaçtır. Bu iki metottan her biri diğerini kendi içinde barındırır ve ona dayanır. Birinci yöntem ikinci yöntemin diğer yüzüdür. Düşünce birliğinin şartı ve birbiriyle çatışan iki gurup arasındaki düşmanlığı kaldırmanın yolu, metod-yöntem birliğidir. Çünkü her ikisi de aynı vatanda bir şeyler yapmak için uğraşıyor belki de milli çıkarın sağlanması, her iki yöntemin birbirini tamamlamasından geçmektedir, birbiriyle çelişmesinde değil. Hedef ve amaç birliği yol ve yöntem çoğulluğuna müsaade eder.

başlıklardan takdire şayan olanlara kısa bir gezinti düzenleyip tsk edip cıkıyoruz.. tabiki bunlar benim değer yargım.. yoksa herkese göre değişkendir..

Erbabınca bilindiği gibi, ilk iki kitabında dinde, yani Yahudilik ve Hıristiyanlıkta görülen kadın aleyhtarlığına karşı, hususiyle geçen asırda Batı?da, sosyalist-Marsist çevrelerin açtıkları haklı mücadelede, İslam kültürüyle uğraşan kendi ilim adamlarını da etkilemiş, onlardan bazılarını, üçüncü kitabi din İslamiyet?in de, hatta Yahudi Hıristiyan tavrından daha ileri bir kadın düşmanı din olduğu iftirasında bulunmaya sevk etmişti.

Mutasavvıflar, yazdıkları tefsirlere, Letaif, Esrar, Mevahib-i İlahiyye, Futuhat, Cevahir, Nefehat, veya İşarat gibi isimler koymuşlar ve İşari tefsir ekolünün temsilcileri olmuşlardır. Diğer yandan fıkıhta Zahiri fıkıh-batıni fıkıh veya vera fıkhı şeklinde bir ayrıma giderek katı kuralcılığa karşı amellerde niyeti ve kalbi eylemleri öne çıkarmaya çalışmışlardır. Bununla birlikte aklı, akılcıları, filozofları ve kelamcıları şiddetli şekilde eleştirmişlerdir.

B. İSLAM DÜŞÜNCESİNDE DİN SÖYLEMLERİ

?İmha yerine tamir yapılamaz mı? gibi bir soru sorulabilir.

Araplar'da yedi, yetmiş sayıları umumiyetle kesretten kinayeyi ifade eder. Kur'an-ı Kerim'de "Onlar için ister istiğfar et , ister etme . Şimdi buna istinaden kesretten kinaye olduğu ifade ediliyor, buna yönelmemekte imkansız gibi. İslam toplumu İçerisinde eğer tali fırkaları hesab edersek sayısı yetmişi çok aşmıştır. Ana fırkaları dikkate aldığımız takdirde sayı yetmişe ulaşmıştır. Biz bunu kesretten kinayedir şeklinde düşünürsek buna bir mani durum yok. Bir çok dinlerde olduğu gibi bir çok fırkalaşma faaliyetleri olacak bu fırkalaşma müslümanlarda da aynen görülecek, daha fazlasıyla görülecek. Niçin? İslam dini yahudilik gibi bir ırka mahsus din değildir. Yahudilerde halen onun üzerinde siyasi parti var 2-2,5 milyonluk İsrail'de. Demek ki aynı ırktan da olsa, aynı dinden de olsa bir takım ihtilaflar zaruridir. Şimdi İslam dininin bu manada bir dezavantajı var. İslam dini bir ırkın dini değil. Bir ırkın dini olmadığı için çok çeşitli kültürlerden insanları, milletleri sinesinde barındıran bir din. O halde müslümanlar arasında da ihtilaf olacaktır.

Mezhebin lugat manası "gitmek veya manevi sahada takip edilen, gidilen yol, metod, doktrin" demektir.65

Dindar bireylerin, dinden çıkma, ya da günah korkusu ile, belirli hedeflere kolayca yönlendirilmeleri mümkün hale gelmiştir.

EHL-İ BEYT SEMBOLİK KAPİTALİ'NİN TARİHİ SÜREÇ İÇERİSİNDE SEMERELENDİRİLMESİ

İşte İbrahimi din, insanı medenileştirme, ehilleştirme ve eğitme bağlamında bir?eğitim programı?dır. İnsanın konuşma, akıl etme ve düşünme kabiliyetleri, arzularına hakim olma ve ahlakı değerlendirme kabiliyetlerine gömülüdür. İnsan çift kutuplu bir varlıktır.

Din alanında, geçmişi görmezlikten geldiğimiz zaman, içinde bulunduğumuz zaman dilimindeki gerçekleri anlama imkanını yitiririz. Çünkü, din olgusu, kökü insanlığın başlangıcına kadar uzanan, insanın olduğu her yerde karşımıza çıkan bir olgudur. İslam dinini, diğer dinlerden bağımsız olarak ele almak ve anlamak biraz zordur. Üstelik İslam, kendisini, Hz. Adem?e kadar uzanan vahiy geleneğinin son halkasında şekillenmiş bir din olarak görür. Buna ek olarak, İslam?ın, Hz. Muhammed?in ilk vahyi aldığı andan itibaren başlayan bir tarihi bir süreci vardır. İslam, on dört asırdır, kendisini Müslüman olarak gören insanların din ihtiyaçlarını karşılamaktadır. On dört asırlık süreç içinde, İslam?ın damgaladığı kültürler ve bir İslam medeniyeti ortaya çıkmıştır.

Doğru düşünebilmek için, insan aklının çelişkileri kolayca fark edebilme özelliğinin körelmemiş olması lazımdır. ?Bir çelişmeyle karşılaştığı zaman pasif durumda kalmamak insan aklının özel niteliklerinden biridir. Çelişmeyi çözebilmek için hareket geçecektir. İnsanlık tarihindeki her türlü ilerleme buradan kaynaklanır. İnsan, çelişmeleri bilinçli bir şekilde fark edip de buna karşı eylemle tepkide bulunmaktan alıkonacak olursa, bu çelişmelerin varlığı ister istemez inkar edilecektir. Çelişmeleri uyumlu bir hale getirme, böylece onları inkar etme, bireysel hayattaki rasyonalizasyonlarla toplum hayatındaki ideolojilerin sayesinde gerçekleşmektedir. Bununla birlikte, eğer insan aklı yalnızca akla uygun cevaplarla ve gerçekle tatmin olabilseydi, bu ideolojiler etkisiz kalırdı.

Osmanlı İmparatorluğunun yıkılmasından sonra, dünya haritası, yeniden, ama Batının istediği biçimde şekillenmiştir. Halkı Müslüman olan devletlerin çoğu, 1940?lardan sonra bağımsızlığına kavuşabilmiştir. Bu ülkelerde, İslam, sömürgecilere karşı verilen bağımsızlık mücadelesinin simgesi olduğu gibi, kimlik arayışının da odak noktasında yer almıştır. Doğal olarak halk yeterli derecede bilgi sahibi olmamasına karşın dindarlığı tercih etmiştir; aydınlar ve idareciler de, -Suudi Arabistan hariç- Batı'ya ve Batılı değerlere daha yakın olmuşlardır. Bütün İslam ülkelerinde bir aydın-halk sürtüşmesi ortaya çıkmıştır. Doğrudan dine bakış açısıyla ilgili olan bu sorun, halen varlığını çeşitli şekillerde devam ettirmektedir.

Birincisi olan?inanç? imanın akidevi, ikincisi olan?güven? ahlaki karşılığıdır. İnsanoğlu, ancak buna inanıp güvendikten sonra tasavvurunu fıtratın gösterdiği istikamette sabit tutabilir. Dahası, şeylerin suretlerini çekerken fıtratın verdiği bu istikamet açısını kullanabilir.

Şöyle diyor:

Eğer muhatabı tasavvur düzeyinde yanlış bir istikamet açısına kilitlenmişse, ona verilecek?yap ve yapma? talimatları hedefini bulmayacaktır. İşte bu nedenledir ki vahiy, on üç yıllık Mekke dönemi boyunca, muamelata asgari düzeyde yer verir. Bu dönemdeki ilahi hitabın hedefi, tasavvur, akıl ve şahsiyyet inşasıdır. Bunun için de, yeri geldiğinde imha edilmesi gereken tasavvuru doğrudan hedefine alır.

Henry Corbin İran'da uzun bir müddet kaldı. Şah'ın bir çok nimetlerinden istifade etti. Kendi ilmini bir anlamda orada pazarlama imkanı buldu. İster istemez pazarlama konusunda Şiayı pazarlıyor gibi. Şimdi Şia'nın bölümlerinden birisini de İsmailiyye teşkil ediyor. Binaenaleyh Şia'yı ele alırken daha geniş olma temayülündedir. Bu anlamda İran'daki İsmaili cemaatından istifadesi olmuştur. Meseleleri salt ilmi açıdan ele almak mümkün değildir. Çünkü ilim adamının da bir takım ihtiyaçları olacak, bir takım desteklenme unsurları olacak, bir çevre ihtiyacı olacaktır. İşte bu manada ele almak lazım.

Keza Şeyhulislamlık vekili Zahid el-Kevseri de mezhep tartışmalarında tamamen geleneksel muhitte kalarak, toplumsal sorunlara İslam içerisindeki meşru ve saygı gören mezhepler içerisinden çözüm bulmayı la-diniliğe götüren bir süreç kabul ederek, muhtemel çözüm yollarını tıkamaya çalışmıştır.

Bu eleştiri Gadamer hermeneutik'inin nesnel hermeneutik'e en temel itirazı esasında cündioğlu da gadamer'le aynı noktada duruyo bu konuya ilişkin...

Bu nedenledir ki, ilk gelen vahyin hemen tamamı bu insanların fiziki ve maddi varlıklarını değil tasavvurlarını hedef aldı. Onların yanlış tasavvurlarına ateş etti.

Geniş bilgi için bkz., Yaşar Kutluay, İslam ve Yahudi Mezhepleri, İstanbul 2001, 28-35.

- Bilgi ahlakı derken neyi kast ediyorsunuz. Biraz açarmısınız?

MEHMET YAŞAR SOYALAN

lümsüz gerçek ölüm, hayatı solumaya devam ediyor; an be an, gün be gün ömür, ölümün kucağına akıyor? Değişmez değişim dünya döndükçe değişmeyecek; doğmak kadar ölmek, varlığın diğer yarısı olarak var olmayı sürdürecek? Nice nesiller, nice hükümranlıklar bu hükmün dışına çıkamadı, çıkamayacak; dünya iki kapısı açık bir han, gelmek kadar gitmek, her an olan, sıradan ve olağan bir hal?

herkes kendi başlığını güncelliyor nedense :)))))))))))))))

Diğer taraftan bütün bu farklılıkları heva ve hevesine, kişisel görüşlerine uyan Şeytan'ın şüpheye düşürmesi sonucu olarak veya Şeytan'ın tebdili kıyafetle tekrar bu fikirlerle ortaya çıkması olarak , ya da daha köklü bir tasnifle, Rum, Arap, Acem ve Hind hayat anlayışılarının birer yansıması olarak gören yaklaşımlar sözkonusudur. Ya da çağdaş araştırmacılardan Cabiri'nin yaptığı gibi, bu tarihi din anlayışları, yapısal ve epistemolojik açıdan, beyani, irfani ve burhani şeklinde üçe indirgenip beyanın Arap-İslam aklı tarafından üretilmiş özgün bilgi kuramı olduğu iddia edilebilir. Ancak bu da Arap olmayan müslümanların dinle ilgili söylemlerini Arap-İslam aklı söylemine indirgeme gibi ciddi bir sorunu gündeme getirmektedir. Çünkü İslam düşüncesinde tek bir akıl ve yaklaşım yoktur, akıllar ve yaklaşımlar vardır.

Şimdi batılı batılıdır. Batılı gibi düşünür. Şarkiyatçılar içerisinde çok insaflıları olduğu gibi. hıristiyanlığı hareket noktası olarak kabul eden meseleleri o açıdan değerlendirmek isteyen bir hayli de insan var. Şimdi İsmailiye'nin İslam'ı kurtaracak bir cereyanmış gibi takdim edilmesine katılmıyorum. Bu mümkün değildir. Çünkü mistisizmin bir takım nassları bir takım metinleri vardır.

Naşi el-Ekber, Mesailu?l-İmame, 49; Krş.: Seyid Bey, Hılafetin Mahiyet-i Şer?iyyesi, 19.

KAYNAKÇA

Bu istek ve İddialarına rağmen, liberaller tamamen kendi kapitalist çıkarları çerçevesinde hareket etmiş, bu çıkarların karşısında olabilecek durum ve oluşumları bertaraf etmek için yepyeni şartlar oluşturmuşlardır.

Bu bahiste İbn Rüşd, "kavramsal tasavvurların tümü öncelikle sebebiyet ilkesine bağlıdır" diyerek, tasavvurla ilahi fıtrat arasındaki o sırri bağa dikkat çeker. Bu yaklaşım, "tasavvur" problemini sadece bilgi düzleminde değil varoluş veya fıtrat düzleminde ele alma cesaretini verecek bir yaklaşım olarak okunabilir.

editler ne yapacakalrını iyice şaşırdı anlaşılan

Şeyh Saduk, 109.

Batı medeniyeti ile ise kucaklaşmadan önce hesaplaşmamız olmalı değil midir? Yoksa insanlığın vicdanı bu hesaplaşmayı yapamayacak kadar kurumuş ve donmuş mudur? Hitlerler, Milosoviçler mahkeme önüne çıkarıldığı halde neden Hiroşima ve Nagazakiye atılan atom bombaları için sorumlular mahkeme önüne çıkmamıştır? İnsanlık bu mahkemeyi er ya ada geç kurmadan vicdanını temizleyemez. Adalete dayalı dünya düzeni öyle görünüyor ki artık batılı vicdandan çıkacak bir şey değildir. Çünkü onların vicdanı donmuş, ümranın çöküş ve yokoluş yasaları sürecine girmişlerdir.

Daha önce de ifade etmeye çalıştığımız gibi, İslam dini, siyasi meseleleri insana bırakmıştır. Bu dinle siyaset arasında hiç bir ilgi yok anlamına gelmemektedir. İslam, birey ve toplum olarak insanın olduğu her yerde etkin olan bir dindir. Bu etki, daha çok ana ilkeler çerçevesinde gerçekleşmektedir. Aksi takdirde, ontolojik anlamda hayatın bütününü din olarak algılamak gerekir ki, bu hem insan gerçeği ile, hem de İslam?la bağdaşmaz.

İslam hukuk literatüründe "mezhep" kelimesi: "Bir müçtehide mahsus ve fer'i olan içtihadi hükümler ile bu hükümlerin gene aynı müctehide ait bulunan sebep, şart, mani ve delilleri" mefhumunu ifade etmek için kullanılmıştır.66

İSLAM, BİR ''SAVAŞÇILAR DiNİ'' MİDİR? (2)

Bu fakire göre, nakil ve taklide değil de tefakkuh ve tahkike dayalı bir fıkıh ve fıkıh usulü için okunması gerekli isimler, eserleri ve hususiyetleri kısaca şöyle:

49. Hucurat 10.

5- Peter Burnham, "The Organisadonal View ot' the State", Politics, (1994), c.14, sy.1.

Modern hayat özünde ben merkezcidir. Tarih ve coğrafya gibi kurguya en uzak olguları dahi ben merkezci bir yaklaşımla tanımlar. Kendi eşya tasavvuru, aklı, hayat tarzı ve kültürünü bu yaklaşımıyla?biricik? ve?en iyi? olarak dünyaya dayatır.

Bu ortaya koyduğumuz tablo, 19. ve 20. asırların, Müslümanlar için, ilk defa Batı gerçeği ile karşı karşıya geldikleri dönemler olduğunu göstermektedir. Kelimenin tam anlamıyla bir kriz ortamı söz konusudur. Batının bilim ve teknoloji alanındaki üstünlüğü, göz kamaştırmaktadır. Batı kültürü, pek çok Müslümanın yüreğinin yağını eritmektedir. Fiili sömürge durumu, bir yandan, Batı kültür ve değerlerinin etki gücünü arttırırken, diğer yandan da, bağımsızlık özlemlerini ateşlemektedir. Koşullar, doğal olarak bir kimlik bunalımını hazırlamıştır. Değerler alanı altüst olmuştur. Her şeyin meşruiyeti tartışılır hale gelmiştir. Müslümanlar, Osmanlı şemsiyesinden uzaklaşırken, hem kendi başlarının çaresine bakmak, hem de, tarihle hesaplaşmak zorundaydılar. Tarihi, sosyal, ekonomik, kültürel, askeri ve siyasi açıdan bir kriz ortamı söz konusuydu.

Bunun için yapılması gereken şey, ?gelenek-gelenek karşıtlığı? döngüsünden kurtulup geçmişten miras alınan birikimin doğru/sorunsuz geleneklerine önem verilmeli ve referans alınmalı. Niteliğinde şirk unsuru barındıran geleneksel verileri şirkten arındırarak terbiye/ıslah edilmeli. Islah edilemeyecek nitelikte zararlı olan, şirk?i yaşatan ve besleyen gelenekleri ise tasfiye edilmelidir. Bu bakış açısıyla baktığımızda bir Müslüman ne gelenekçi/muhafazakarlık/tradasyonalist olabilir ne de gelenek karşıtı/reformist olabilir. Müslüman ancak muslih ve maruf olabilir?

Türkiye?deki, Osmanlı?dan miras kalan tarikat örgütlenmeleri dahil, bütün dini guruplar, Türkiye?ye özgü koşulların ürettiği, Türkiye?de anlamı olan oluşum biçimleridir. Dünyaca tanınmış radikal eğilimli, İhvanu Müslimin , Cemaati İslami gibi örgütlerin liderlerinin hemen hemen bütün eserleri, özellikle 1970?lerden itibaren Türkçe?ye çevrilmiştir. Bu eserler, Türkiye?de din alanında mevcut olan boşluğu bir ölçüde doldurmuştur. Fakat, Türkiye?de din alanında radikal eğilimlerin tırmanmasına, Müslümanların din anlayışlarında ciddi bir kavram kargaşasının ve kaosun oluşmasına yol açmıştır. Bu eserlerin hemen tamamı, uzun yıllar Batı?nın ve Batılıların sömürgesi durumunda kalmış, halen de -en azından kültürel ve ekonomik alanda- tam bağımsızlığına kavuşamamış olan ülkelerde kaleme alınmıştır. Bu ülkelerde İslam dini, doğal olarak hem anlam arayışının, hem siyasi bağımsızlığın, hem kimlik arayışının odağında yer almıştır.

Müslümanı birbirinden ayırıcı olmamalıdır. İhtilaf taassuba müstenid olmamalıdır. Müslüman herhangi bir şekilde hatalı hareketini gördüğü zaman kardeşinin hatasız hareketine rücu etmesini bilmelidir. Bu da biraz ütopya. Tarih boyunca da böyle olmuştur.

Akdoğan, Yalçın, Muhafazakar Demokrasi, İstanbul, 2003.

Öncelikle bu tarihi ve güzel şehrin belediye yetkililerine beni bu kültürel programa çağırdıkları için teşekkürlerimi beyan etmeme izin verin. Bu program için belirledikleri isim ve şiar zengin anlamlar içeriyor. Toplantının şiarı "buluşma", toplantının ismi ise "Endülüs-İstanbul Köprüsü".

17- Paul Treanor, "Liberalism: Interacting to Conserve", Politics (1996), c.16., sy.2, s.123-124

benimki, sizin gibi kaiteli dostlardan öğrendiklerimi 'tırnaklamak'...

O halde, tarih boyunca müslümanlar tarafından üretilen bazan birbirine yakın, çoğu kere de birbirine tamamen zıt bu kadar fazla din söyleminin ortaya çıkması bir sapma mıdır; yoksa tarihi, beşeri, dini, siyasi, psiko-sosyal, cografi, kültürel yapının ürettiği doğal farklılıklar mıdır? Biz, geleneksel din söylemlerini yeni bir tasnife tabi tutarak, bu söylemlerin tek tek psikolojik, sosyal, kültürel, dini, siyasi, felsefi arka planını ortaya koymaya çalışacağız.

dosyalamaya devammm... bi de 'denizaşırı' müslümanlarla ilgili bi makaleye el atsan da keyif yapalım. anladın sen onuuu..:)))

Hele, Arapça öğrenen talebeye ilk öğretilenler arasında?Nice Kur?an okuyan vardır ki Kur?an ona lanet eder? sözü gözümüzün içine içine bakarken. Allah Rasulü, ta 1400 yıl öteden?Kur?an?ı yastık edinmeyiniz? diye bize haykırırken? Ve en önemlisi, Kur?an?da Allah Rasulü?nün ümmetini ahirette Allah?a?Ey Rabbim! Benim bu toplumum Kur?an?ı hayata müdahil olmayan bir kitap olarak mahzun ve metruk bıraktı? diye şikayet edeceği bildirilmişken.

- Özellikle günümüzde güncel bir konu haline gelen mezheplerin birleştirilmesi veya yakınlaştırılması konusunda sizin görüşünüz nedir?

Modernite eğer yeni olanı dikkate almak ise ve sahiplenenler ile karşı çıkanlar bu anlam alanını kabul edip tez ve antitezlerini sunuyorlarsa unutulmamalıdır ki gelenek dediğimiz birikimsel sosyal hafızamız da üst üste biriken farklı zaman dilimlerinin "yeniliklerinin" bütünsel halidir. Dolayısıyla İslam düşüncesini yenileme çağrısı yapan alimlere karşı geliştirilen savunmacı/gelenekçi söylemin yeni sorunlara yeni cevaplar bulmada yaşadıkları yetersizliği görmekteyiz. Bunun yanı sıra yenilik adına köksüzlüğü ve düşmana teslimiyeti normalleştiren ölçüsüz "yenilikçi" söylemin de ayakları yere basan bir tecdid projesinden çok uzaklarda olduğunu da söyleyebiliriz. Varolan sorunlara İslami çözümler bulmaktan çok sorunlara teslim olan Modernist yaklaşımların yaşadıkları kriz de burada düğümlenmektedir. Islah ile memur olduğumuz geleneğimizden beslenen ama geleneğe yani beşeri olana değil Vahyin belirleyiciliğine göre şekillenen bir yenilenme günümüzün Tevhid ve Adalet hattı olabilir. Bu bağlamda Modernizm ideolojisinin yeşile boyanmış sosyalist ve kapitalist uyarlamalarına özgüveni olan hiç kimse tenezzül etmemelidir. Çünkü Varlık tasavvurunun kafirce şekillendirildiği bir söyleme İslamı yamamak dikiş tutmayacak boş bir çabadan ibarettir.

" Kim haksız yere öldürülürse onun velisi na hakkını aramayetkisi vermişizdir. " Bkz. 17. İsra 33.

?Tapınma?nın yok ama?ibadet?in var!

''Adam küplere bindi'' cümlesindeki küplere binmek deyimi bize ait olduğundan biz adamın çok sinirlendiğini anlarız.

Önemli olan biziz: Ama bizim önem kazanabilmemiz, tarihi önemseyebilmemize bağlı. Onun için de, tarihi de, kendimizi de özneleştirecek, tarihi de kendimizi de statikleşmekten, kurtararak aktifleştirecek, dinamikleştirecek bir düzleme çıkabilmemiz gerekiyor.

Krş.: Akbulut, Ahmet, ? Kur?an?ı Kerim Açısından Eğemenlik Meselesi?, İslami Araştırmalar, Cilt: 8, sayı: 3-4, Yaz-Güz dönemi 1995, 151; Fığlalı, Ethem Ruhi, Din ve Devlet İlişkileri, Muğla 1997, 37.

- Son olarak aydınlarımızın din bilgisi, din üzerine ko-nuşmaları ve tartışmaları hakkında neler söyleyeceksiniz?

Alevilik olgusu hakkında gerekli olan bilimsel bilgi, öncelikle Aleviliğin mevcut durumunun tespitine ve doğuş sürecinin aydınlatılmasına yönelik olmalıdır. Ayrıca, Alevilikle ilgili ana kavramların, Alevilik olgusunun tarihi seyrine paralel olarak kazandığı ve yitirdiği içerikler de dikkate alınarak, bilimsel yöntemlerle ve doğru olarak tespit edilmesine ihtiyaç vardır. Doğru bilgi, sağlıklı bir tartışma zemininde, yapıcı ve doğruyu arayan, iyi niyetli insanlar sayesinde, sorunların kalıcı bir biçimde çözümlenmesini sağlayabilir. Doğru, hoşumuza gitmese de, işimize gelmese de doğrudur. Doğruları gizleyerek, gerçeklerden kaçarak bir yere varmak imkansızdır.

Bu durumu, Sahabe ve Tabiin gibi ilk nesillerle sınırlı bir olgu olarak görmemek lazım. İslam?ın yükseliş dönemlerindeki yüzyıllar boyunca hep böyle sürdü bu durum. İsterseniz bu konuda tarihi bir şahidi konuşturalım. Büyük Maliki imamı ve kadı Ebubekir İbnu?l-Arabi bakınız Kur?an?ı hıfzetmek konusunda ne hayret verici bilgiler veriyor:

Bkz. " Kitabu'l-İrca", çev. Sönmez Kutlu, AÜİFD., XXXVII (1998), 326.

Hicri I. asrın sonlarına kadar siyasi arenada görülen iktidar mücadeleleri Emevilerle Haşimiler arasında cereyan ediyordu. Bu mücadelede Abbasiler ve Talibiler aynı safta yer almaktaydılar. Gerek Talibiler gerekse Abbasiler, Emevilere karşı sürdürdükleri mücadelede, meşruiyetlerini Arap kültüründeki akrabalık ve yakınlıktan, yani Hz. Peygamber'in akrabası olmaktan ve dolayısıyla Haşimi olmaktan alıyorlardı.

2. -Akılcı-Hadari Din Söylemi:

Diğer taraftan, iman ve aklın alternatif kavramlar olarak düşünülmesi, araştırmaya dayalı imana geçişi engellemekte ve Müslümanların saf dini duygularının kötü niyetli kimseler tarafından sömürülmesini kolaylaştırmaktadır. Ayrıca, korkulan ve sevilen şeylerin putlaştırılmasına veya her şeyin dinleştirilmesine de kapı açmaktadır. İnsan, tanrılaştırdığı her şeyi, anlama menzilinin dışına çıkartmış olur. Tanrılaştırmakla yok etmek arasında bir bağlantı olduğunu farketmek pek de zor değildir.

Bu tür gereçekleri nakleden haberlerin?mütevatir vahiy? olması gereği ortaya çıkmaktadır. ?Mütavatir? terimiyle, sıhhatinden hiç şüphe edilmeyecek şekilde kollektif bir nakille gelmiş olmasını kasdediyoruz. İlahi vahiy iddiasındaki mesajlardan Kur?an?ın - yalnızca Kur?an?ın - bu vasfa mazhar olduğuna tahkiken ulaşmış bulunuyoruz.

Evet, ilk vahyin amacı da buydu. Çünkü bu emir, ?geceleyin kalk?, ?namaz kıl? gibi maddi bir eylem emri değil, manevi bir eylem emriydi. Adeta, doğru bilgiyi elde etmek için doğru bir tasavvur inşası şart, diyordu ilk ayetler. Çünkü?Oku!? emri, tek başına verilen bir emir değildi, aksine bu okumanın?Allah adına/Allah adıyla? yapılması emrediliyordu.

helak olacaz yaahuu..:))

İnsan tasavvuru, insan doğasına uygun olarak doğru inşa edilebildiği gibi, her ne kadar doğasına aykırı da olsa, yanlış da inşa edilebilir. Nitekim iradenin imtihanı, ancak böylesi çift boyutlu bir yapıyla mümkündür. Alternatifin olmadığı bir alemde?seçme? yeteneğinin hikmeti kalmayacaktır. İnsanın, seçme yetisiyle yaratıldığı halde seçme yetkisinden mahrum bırakılması abes olurdu. Abes iş yapmaktan beri olan yaratıcı, yetisini verdiği imkanı kullanma yetkisini de insana bahşetmiştir. Fakat her yetkinin bir de sorumluluk getireceği aşikardır.

üstteki makaleden alıntı yaptım. makaleyi tümüyle okumanızı öneririm. paragraf oraya ait.

Ebu Nasr Serrac et-Tusi, el-Lum'a, 20.

İşin ilginç yanı, Kerbela olayı, Türklerin Müslüman olmasından neredeyse iki asır önce olmuştur. Bu olay, açık konuşmak gerekirse, Arapların bir iç sorunu olarak tarihteki yerini almıştır. Hz. Hüseyin?i Kufe?ye çağıranlar Kufeli Araplardır. Hz. Hüseyin?i hunharca öldürenler, ya da onun ve etrafındaki çoluk çocuğunun gözlerinin önünde öldürülmesine seyirci kalanlar da Kufeli Araplardır.

Bunu kolayca anlamamız için Arapça?da alt-üst, arka-ön şeklinde dört yönü de ifade için kullanılan ve aynı kökten gelen ''dune'' sözcüğü bir fikir verebilir.

kurmay sus pus ha... eee ensesı yanık adamın karızmada cızılmıstır bı nebze..:)))

Örneğin, nankörlük duygusu Tanrı?ya ve başkalarına şükran duymayı engeller, cimrilik duygusu yoksullara yardım etmeyi engeller, kızgınlığı frenleyememe başkalarına zarar verir, bedene keyif verici şeyler bedene zarar verir. Kibir, egoizm, aşırı tahakküm ve istifleme arzusu emperyalizmi ve sömürüyü doğurur. Bu sebeple Kur?an bütün bu haddi aşma ve aşırılıklara?israf? ve?tuğyan? der.

VI. Alevilik Olgusu?nun Tartışılabileceği Zemin

Görüldüğü üzere, örneğimizde nakli ile bizzat akıl çelişmemektedir. Akıl, yetersiz bir öncülden hareket ederek nakle aykırı yanlış bir hükme varmıştır.

Biraz dikkat edecek olursak, başımızı ağrıtan sorunların önemli bir kısmının, doğru ve sağlam bilgi eksikliğinden kaynaklanmış olduğunu hemen fark edebiliriz. Alevilik olgusu hakkındaki bilgi boşluğu,-Alevi olsun olmasın-, gerçekleri görebilen, aklı başında olan her insanın açıkça dile getirdiği bir husustur. Alevilik hakkında yüzlerce kitap neşredilmiş olmasına rağmen, bunların büyük çoğunluğunun ilmi nitelikten yoksun olduğunu görebilmek için, kitapların sayfalarına şöyle bir göz atmak yeterlidir.

Fahreddin Razi, din üzerine konuşanları üç sınıfa ayırır:

"İslam'da akıl" bugünkü şekliyle belli bir tarihsel dönemde belli veriler aracılığı ile oluşmuştur. Bu aklın oluşturulması tedvin asrında, Emevi döneminin sonları ile Abbasi asrının ortaları arasındaki kültürel inşa asrında tamamlandı. Öyleyse İslam'da aklın yeniden inşası dediğimiz zaman aslında kastettiğimiz şey bu tedvin döneminde oluşmuş olan ve onun oluşturduğu metotlar, muhteva ve bilgilerin oluşturduğu, kültür mirası dediğimiz şeydir.

Nassı ait olduğu bağlamın dışına çıkarmak da yapılan yanlışlardan birisidir. Nass, bütünün bir parçası dir. Herhangi bir nass, ancak diğer nasslarla birlikte bağlamından koparılmadan anlaşılabilir. Hükümler konusundaki nasslar, bütün nassların küçük bir parçasıdır. Nassların tamamı ceza ve mükafat vaadeden emir ve yasaklar manzumesi değildir.

İtirazların önemli bir kısmı ise, sözün "niçin söylendiği"yle değil, "nasıl söylendiği"yle ilgili. Fırsat bu fırsattır deyu kılıcını çekenler de var, lütfen biraz dikkat diyenler de.

Mehmed Akif'in şiirlerinde dile gelen "fikri" unsurların önemli bir kısmı, geriye doğru izinin sürülmesi imkansız derecede "modern yorumlar"ın ürünüdür.

SENAİ DEMİRCİ

Türkiye?de, dindar insanların, zihniyet planında ciddi sorunları vardır. İslam dini hakkında doğru bilgi sahibi olmamaktan kaynaklanan?dinden çıkma korkusu?, radikal eğilimlerin ve bazı davranış bozukluklarının ham maddesidir. Bu korkudan kurtulabilmek için, öncelikle İslam hakkında ilmi nitelikli bilgiye ihtiyaç vardır. Aynı şekilde?dinden korkan? insanların da İslam dini hakkında doğru bilgi sahibi olmamalarından kaynaklanan, ilmi zihniyet eksikliği şeklinde kendini gösteren ciddi sorunları vardır. Çözüm, öncelikle İslam hakkında ilmi nitelikli doğru bilgi sahibi olmaktan geçmektedir.

İşte o tasvir:

Prof. Dr., Cumhuriyet Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi.

Bu itibarla onun Müslüman topluma önder ve örnekliği ilahi kaynaklı, devlet başkanı oluşu beşeri kaynaklıdır. Bunun sonucunda devlet başkanı olması gerçeği, verili bir durum olarak Kur?an tarafından da tescil edilmiş olabilir. Ancak Kur?an onun devlet başkanlığı üzerinden kurumsal siyasetle ilgili belirlemelerde bulunmamıştır.

Aynı şekilde Türkiye'nin Avrupa Birliği projesinin de içerden yenilenme strateji ile çeliştiğini düşünüyorum. Sanıldığının aksine AB projesi Türkiye'nin gerçek anlamda yenilenme ihtiyacını ertelemekte, ötelemekte ve yönlendirmektedir. İbn Haldun'un dediği gibi medeniyetler farklı zamanlarda farklı durumlar arzeder. Mehmet Akif'in dediği gibi de "Gökten bela gelmez bütün yerden taşar/kendi ahlakı ile bir millet ölür yahut yaşar."

Türkiye?nin, öncelikle İslam dini hakkında doğru bilgi sahibi olan insana ihtiyacı vardır. Dindar olup olmamak bireysel bir tercihtir. ın, bağnazın, nin sağcısı, solcusu, dinlisi-dinsizi olmaz; bu bir zihniyet meselesidir. Önyargılarla hareket eden, düşünmeden konuşan, ?bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olma iddiasında olan?, eleştiriye kapalı olan, doğruları tekeline aldığını zanneden, ?değişim?in değişmeyen tek gerçek olduğunu fark edemeyen her insan, sıfatı ne olursa olsun, dir, dır, bağnazdır. Bilgiden, bilimden, eleştiriden korkan bir insan, hangi konumda olursa olsun, hangi sıfatı taşırsa taşısın, toplumun önünde bir engel olmaktan öteye gidemez.

Bu tür sıçrama teorileri, birer fantezidir. Gidip geleni görülmemiştir.

9. İnsanoğlunun ürettiği bütün medeniyetlerin ekseninde?din? olgusu vardır. Din, 21. asra girerken, yine yükselen değer olmuştur. Öyleyse, gönlü Türkiye sevgisi ile dolu olan -inanan, inanmayan- herkesin, birazcık?din? olgusu üzerinde düşünmesinde fayda vardır. Din olgusunu dışlayarak, ya da görmezlikten gelerek bir yere varılamayacağını, tarih göstermiştir. Din, çift yönlü kesen bir kılıç gibidir; doğru anlaşılmadığı zaman, insanları olumsuz yönde etkileyebilir. Doğru din anlayışı ise, ilerleme, gelişme, hatta uygarlık yaratma yolunda motor görevi görür.

Çünkü Peygamber'in şahsının dahi gaybı bilmediği bizzat Kur'an'da açık olarak bildirilmiştir: "Ben size: " Allah'ın hazineleri benim yanımdadır" demiyorum, gaybı da bilmem. "Ben meleğim " de demiyorum. Sizin gözlerinizin hor gördüğü bazı kimseler için, " Allah onlara asla bir hayır vermeyecektir" diyemem. Onların kalplerinde olanı, Allah daha iyi bilir. Onları kovduğum takdirde ben gerçekten zalimlerden olurum."

1. Müctehidlerin seçkin talebesinin hocalarına karşı besledikleri sevgi ve ihtiram duygusu.

4. Müctehid imamlardan sonraki devirlerde meydana gelen içtimai şartların, bu meyanda ahlaki gerilemenin fetva ve kazayı bir disiplin altına almayı zaruri kılması...67

59- Briçe R. Wachterhauser, 'Introduction: Is There Truth After İnterpretation" , Hermeneutics And Truth (USA 1994), Ed. Briçe R. Wachterhauser, s.1

Peki, ne oldu da, nasıl oldu da, tefrik kabiliyetlerimizi yitirdik?

Bir kez şeytanın ve nefsin tasallutundan azade bir kul düşünülemez Herkes her an vesvese ve evhama karşı mücadele etmek durumundadır O halde böyle bir saldırıya muhatap olmak suçlanacak bir şey değildir Hele küçük vehimlerimizi büyütmekten daha büyük vesvese olamaz

Yani?madem ki şu kadar deneyle madde / enerji?yi varedemedik ve yokedemedik; madem ki şu kadar gözlemle madde /enerji?nin varoduğuna ve yokolduğuna şahit olamadık, o halde hiçbir şey yoktan varolamaz...? mantığı.

Yeni muhafazakar Müslüman tipolojisinin bir diğeri de "nasçı muhafazakar Selefiyye'dir." (Büyükkara, 2006:388) Burada kastettiğimiz selefilik, öncekiler değil, XX. yüzyılın başlarında kendisini gösteren bazı çağdaş selefi eğilimlerdir. Bu akımlar, İslam'ın akılcı yorumuna karşıdırlar. Onlara göre bu din akıl dini değil, nas dinidir. Akla, nasları desteklediği ölçüde yer verirler. Eğitim kurumlarında inancın rasyonel temellerine vurgu yapan

nasuh da bi okusa...:))başlığı okuyup hükme varmadan oku nasuh'um, pirim. bi de ilgisiz sorular sorma.

Ehl-i Sünnet?in siyaset anlayışı, itikadi alanla ilişkilendirdikten sonra genelde Sünni kelami yapıyla, özelde Sünni Tanrı anlayışıyla uyumlu hale getirilmiştir. Böyle bir teşebbüs Eş?ari kelamcılar tarafından daha kolay gerçekleştirilmiştir.

Biz bu psikolojik eğilimlerin ve tabii tipolojilerin, İslam düşüncesindeki dini-politik söylemlere nasıl yansıdığını, her bir dini söylemin kendi mümeyyiz vasıflarını esas almak suretiyle analiz etmeye çalışacağız.

nefesıne gurban hocam bıde bızım davarları okusan da cıfter kuzulasa olmamı...:)))))

Bu yüzden farklı fikirlere, eleştirilere tahammül vardır ve istisnai durumlar hariç, kendi fikirlerini başkalarına şiddet ve baskı yoluyla benimsetmek yoktur. İslam, aslında, çoğunluğu kapalı toplum hayatı yaşayan Arap kabilelerini biraraya getirerek Medine site devleti çatısı altında onları birleştirip hadari bir toplum kurmayı hedefledi ve büyük ölçüde bunun alt yapısını hazırladı. Hz. Muhammed tarafından temelleri atılan bu devlet ilk halifeler döneminde kurumlaşmasını tamamlamak üzereyken, Hz. Osman döneminde tekrar politik arenada ortaya çıkan Emevi-Haşimi çekişmesi ve Emevilerin yönetim biçimini saltanata dönüştürmesiyle hedefine tam ulaşamadı. Bununla birlikte, bu çekişmelerde yer almak istemeyip tarafsız kalan pek çok kimse, kendisini ilme vererek bilgi üretmeye devam ettti. Ancak İslam'ın yerleştirmek istediği akılcı-hadari zihniyet, politik amaçlar uğruna kullanılıp istismar edildiyse de asla yok olmadı.

Kur?an-ı Kerim?e göre insan neslinin yeryüzündeki varoluş sebebi, Yaratıcı?ya halifelik yapmak (2. Bakara,30) veya O?na layık kul olmaktır.( 51. Zariyat,56 )

Bizi minimalizme sevk eden de zaten gelenekten çok emin olamamak ve modernliğin gelenek konusunda olumsuzlamaya dayanan endoktrinasyonundan zihnimizi ve ruhumuzu kurtaramamaktır. Bu korku ya da kuşkuların temelinde geleneğe ilişkin modernliğin kemikleşmiş önyargıları mevcut. Geleneklerle ilişki kurmanın minimalist yollarının kendi başına parlak ve kalıcı sonuçlar üretmesini beklememek gerekiyor.

2. Gene talebelerin ictihadları bir araya getirerek tasnif ve tanzim etmeleri.

Bu?kabuk değiştirme süreci?ndeki tarikat guruplarının kendilerini yenileyebilmeleri, kokuşmuş anlayış biçiminden, kangren olmuş uzuvlardan kurtulabilmeleri için iyi bir fırsattı. Maalesef, komplo teorileriyle, medya düşmanlığı ile olumsuzluklar kamufle edildi ve yine çelişkiler akla uygun hale getirildi.

Türkiye, uzun yıllar, aydınlarının din konusundaki duyarsızlığı ile karşı karşıya kalmıştır. Öyle zannediyoruz ki, bugünkü sorunlarımızda, bu durumun ciddi bir ölçüde katkısı olmalıdır.

Allah'ın ne demek istediğini sormanın ise zamanı geçmiştir. Zaten on dört asırdır Allah'ın ne demek istediği sorulmaktadır. Allah'ın elimizde bulunan "demeleri", içinde yaşadığımız vakıaya yönelik "demeler" değildir. On dört asır önce, Mekke-Medine ortamındaki hayata yönelik Allah'ın ne dediği tabi ki önemliydi. Çünkü vahiy canlı, aktüel ve hemen orada nazil olmaktaydı.

o kadar gulumsemıssın kı benı bıle guldurdn... Allah yuzuden guluculerı eksık etmesın..

Ocak 1997?de Türkiye?nin gündemine bir bomba gibi inen, bazılarının?Ocak Sendromu? dedikleri tarikat tartışmalarında, dindar insanların çok iyi bir sınav verdikleri söylenemez. Oysa, ortaya çıkan olumsuzlukların buzdağının görünen kısmından sadece birkaç parça olduğunu bilen, fark eden insanların sayısı az olmasa gerektir.

doğru söze ne denir gülümse:)))

O halde akıl, kendisiyle aynı türde olmayan birşeyle nasıl çelişebilir?

Vahyin kar-zarar tasavvurunu yeniden inşası

Arap kültürü sahasında yapılan çalışmaların en önemlilerindendir. Ancak, sadra şifa olacak kadar yeterli değildir; daha derin ve daha geniş araştırmalar yapmak gerekir. Kısaca, gerçek problemlerin içine girmek, halkı, toplulukları ve umumu delil göstererek konuyu dağıtmamak lazımdır.

Bazı sufilerce, ilim ve marifet arasında oldukça ilginç bir ayrım yapılmaktadır. Birincisi ölümlü varlıklardan dolaylı olarak alınmış bir bilgi iken, ikincisi ölümsüz varlık Allah'tan doğrudan alınmış bir bilgidir. Bu sebeple, akılla, istidlal ve kıyasla çıkarılan ve duyularla elde edilen bilgilere Zahir İlmi ya da Kaal İlmi; " Hakk'ın lütuf denizinden gelen ve ancak ehli tarafından anlaşılabilen bir takım manevi işaret, ilham ve mevhibelerden oluşan" keşif ve ilhamla elde edilenlere ise, Tasavvuf İlmi, Batın İlmi, Mükaşafe İlmi, Hal İlmi veya Allah tarafından verilmiş Vehbi veya Ledünni İlim denilmiştir. İlkine sahip olanlar alim, ikinci türe sahip olanlara da arif denir. Bu ilim, bir sırdır, şatahatlarla doludur, herkese açıklanmaz. Bu yüzden, arifler, bu ilimleri açıklarken rumuz, simge ve semboller kullanmak zorunda kalmışlardır.

Cahız'ın, onları mutaasıp ve muharebeyi dinden sayanlar olarak tanımlaması oldukça manidardır. Sonuç olarak, tepkisel-kabilevi din söyleminin veya zihniyetinin, medeni hayata uyumsuzluk; katı, sert ve şiddet yanlısı dünya görüşü; sistematik düşünceden yoksunluk; katı ve mutaassıp bir dindarlık; nasları zahiri ve literal okuma; dışlayıcılık ve tekfir etme; farklı görüşlere ve anlayışlara tahammülsüzlük; karizmatik toplum anlayışı ; siyasi otoriteyi tanımama; sürekli bölünme; mutlak doğruluk iddiası gibi temel özellikleri bulunmaktadır.

Yöntemlerin çokluğu göz önünde bulundurulduğunda yöntem konusunda ihtilaf etmek kaçınılmazdır, ama belirli bir yönteme körü körüne bağlanmak konuya zarar verir. Önemli olan sonuç ve değişimin dinamikleridir. Yöntem konusundaki farklılık doğaldır ancak bunlar arasındaki çatışma ümmetin kültürüne zarar vermektedir. Bunun için de metotların birbirini tamamlayıp bir kısmının diğer bir kısmını tashih etmesi gerekir.

TÜRKİYE'DE DİN ANLAYIŞI

Arap yarımadasının koşullarıyla, olgusuyla, yahudilerle, hristiyanlarla, haniflerle muamalesinde ve İbrahimin dinini tamamlama ve geliştirme bakımından islamın başvurduğu metod buydu. "Bugün size dininizi kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve size din olarak İslam?ı seçtim"(5:3)

1)İbn Babeveyh el-Kummi?nin eserinde kaydettiğine göre, Musa Kazım hayatta iken, çeşitli şehirlerde humusları toplayıp kendisine gönderen görevlileri vardı. Bunlardan Ziyad el-Kundi'nin yanında 70 bin dinar, Ali b. Ebi Hamza'nın yanında 30 bin dinar, Mısırda bulunan Osman b. Musa'nın yanında da çok sayıda mal-30 bin dinar olduğu rivayet edilir- ve altı cariye vardı. Musa Kazım öldüğünde, Ali er-Rıza onlara haber göndererek babasının öldüğünü ve ona ait yanlarında bulunan malları ve cariyeleri mirasçıları arasında taksim etmek için göndermelerini istedi. Osman b. İsa, ona babasının ölmediğini geriye dönmesini beklediklerini yazdı. Bunun üzerine Ali er-Rıza, babam gerçekten ölmüştür, biz onun mirasını taksim ettik, bu konudaki haberler doğrudur diye tekrar mektup yazdı. Ancak bu defa Osman b. İsa şu cevabı verdi: Eğer baban ölmediyse bunda senin hiç bir hakkın yoktur. Şayet öldüyse bundan herhangi bir şey ödememi bana emredemezsin. Cariyeleri özgürlüğüne kavuşturdum ve onları nikahladım. " Öyleki Musa Kazım'ın mirasına el koymak için onun ölmediği iddiasını ortaya atmışlar ve böylece büyük miktarda malla parayı onlara vermemilerdir.

İnsan, akıl sahibi, düşünen, anlayan, sorgulayan ve olaylar arasındaki sebep-sonuç ilişkilerini araştıran bir varlıktır. Bütün insanlar akıl yetisine ve düşünme gücüne sahip olmakla beraber, bunu tam olarak işletebilmeyi ve verimli bir şekilde kullanmayı başarabilenlerin sayısı sınırlıdır. Bazı insanlar, eşyayla ilişkilerinde, dini metinlerle diyalogda, gerçeği/hakikati elde etmede, sezgi, duyular, karizmatik bir şahsiyet veya geleneğe başvurmak yerine, akla ve tutarlı mantıki temellendirmelere öncelik verirler. Bu kimseler, fikirleri, olguları ve onlara tekabül eden kavramları sorgulamak ister ve akıl süzgecinden geçirdikten sonra kabul etmeyi tercih ederler.

65- M. Foucaull ile yapılan bir röportajdan. Michel Foucault-. Politics Phifosophy Culture (USA 1988), Ed. Lamence D. Kritzman, terc. Alan Sheridarj 6.106

Güncel.. yamuk tasavvur sahiplerine:))

Bunun nedeni, yukarıda söylediğimiz üzere?usulüne uygun gömme?nin ne olduğunu tam olarak bilebilecek duruma asla ulaşamayacak kadar fani oluşumuzdur. Böylece geçmişi?usulüne uygun gömme? iradesini gerçekleştirmek isteyen modern insan bir şekilde kendisini bir tür tarih üstü yani metafiziksel düzlemde konumlanmış bulur.

iltifat etmişsin be... paşa felan... sağol yine de...

Maşallah, Kur?an hafızlarımız çok. Allah sayılarını daha da çoğaltsın. Ama daha önce sorduğum soruyu tekrarlayayım: ?Neden Kur?an hafızlarımız bu kadar çok da, Kur?an muhafızlarımız yok denecek kadar az?

Bu bağlamda Muhammed Umara'nın, Rıfaa et-Tahtavi, Cemaleddin el-Afgani, Abdurrahman el-Kevakibi, Muhammed Abduh, Kasım Emin gibi, Arap-İslam aydınlanma düşünürlerin tüm eserlerini derleyip yayınladığını da takdirle zikretmek gerekir. Keza, Umara'nın, Cemaledden el-Afgani etrafında dolaştırılan, fasık haberlerinin, İslam birliği tezini zayıflatmak üzere, İsrail istihbaratı kaynaklı olduğunu işleyen eseri de ayrıca mühimdir.

11. dalgadan da yırttın ama ahanda şimdi suçüstü basıldın gülümse :)))

Dr. Fahri Demir, ?İslam Dini Açısından Din-Devlet İlişkisi? başlıklı değerli çalışmasında, Kur?an-ı Kerim?e göre Müslüman?ın ancak kendini savunma bağlamında savaşmasına cevaz verildiğini belirtiyor ve Hac Suresi?nin 39-40. ayetlerinde?kendileriyle savaşılanlara haksızlığa uğramış olmaları sebebiyle savaş konusunda izin verildi? denildiğini hatırlatıyor.

Bunların başında Şah Veliyullah Dihlevi geliyor. Onun muhalled eseri Huccetullahi?l-Baliğa, ?hikmetsiz hüküm olmaz? düsturundan yola çıkarak ibadetlerin hikmetlerini bir bir faltaşı gibi açılan gözlerimizin önüne sererek aklımızın secde ettiriyor. Üstadın varlığı, Kur?an?ın tefakkuh adını verdiği?derin düşünme ve kavrama yeteneğinin? insanı ilimde nasıl bir?rüsuh? sahibi kıldığını isbat ediyor.

İsmaliler tarafından Da-i Mutlak olarak kabul edilen Kerim Ağa Han, bugün dünyanın en sayılı zenginleri ve vakıf sahipleri arasındadır. Çünkü Şii inancına göre Ehl-i Beyt için ayrılan " Humus" veya "Hakkullah" adı verilen gelirler altıya taksim edilir ve üç hissesi, "imam ortaya çıkmışsa, yani zahirse ona, değilse İmamın naibi olan adalet sahibi müctehide verilir. " Onikiimamiyye Şiasında, 12. İmam mehdi gelinceye kadar halkın din ve dünya işlerinde tek otorite müctehidlerdir.

Bence muhafazakar kavramının kaderi de buna benzemektedir. Muhafazakar kavramını mı, yoksa mazbut kavramını mı kullanalım? tartışması gittikçe anlamını yitirecektir. Artık muhafazakar Müslüman kavramı halkın dilinde tedavüle çıkmıştır. Günümüzde nasıl ki aydın kavramına sadece Aydınlanma düşüncesinin bir sözcüsü ya da misyoneri olarak bakılmıyorsa, muhafazakar Müslüman kavramına da kapitalizmin sözcüsü ya da misyoneri şeklinde bakılmayacaktır. Zaten zihniyet planında halk ve aydınlar?muhafazakar Müslüman? kavramına ayırt edici bir anlam yüklemişlerdir.

Biz burada İbn Haldun'un önemini vurgularken bunu, topluma ve tarihe bakışının bizim için daha uygun ve fonksiyonel olmasından dolayı yapıyoruz. Çünkü sanıyorum ki tarih ve antropolojiyi bir araya getiren bu bakış açısına sahip olmadıkça geçmişimizi ve bugünümüzü tam anlamıyla anlayamayız. Çünkü geçmişimiz ve bugünümüz, yani siyasi zaman ve antropolojik alan tarih için hareket ve değişimin, toplumsal ve kültürel zamanla ilgili olarak sebat ve sürekliliğin bir araştırma alanıdır. Bu yüzden, bu iki zamanı da kuşatmaya çalışan bir bakış olan İbn Halduncu bakış, bizim bugün ihtiyaç duyduğumuz bakış açısıdır.

Modern hayat insanın yalnızca konforunu artırmıştır, mutluluğunu ve anlamını değil. Teknoloji zafer kazandıkça, insan anlam kaybına uğramaktadır. İnsanın imtihan araçlarından biri olan eşya, hiç bu kadar insanı kendisine bağımlı ve köle kılmamıştı.

İslam öncesi Arap toplumunun siyasi iktidar yarışının tekrar belirmeye başlamasıyla birlikte Emevi zulmü ve baskısı altında yaşamak zorunda kalan bazı çevreler, kurtuluşu ve iyi bir gelecek kurma ümidini Haşimi soyundan ya da Peygamber soyundan gelen karizma atfettikleri bir kişiye bağladılar.

Hudaybi, Hasan, İslam Dünyasında Düşünce Sorunları, , İstanbul, 1984.

burdada yok... poffffffffffff

Buna şöyle bir itiraz gelebilir: Bu, evrensel bir aklın olmadığı anlamına mı gelir?

İslami Kimlik ve Sapmalar Ekseninde Özgün Bir Çalışma:

teşekkürler kurmay,

Türkiye?de, açıkça İslam?a karşı olduğunu söyleyen mevcut değilse, yapay şeriat tartışmaları, yapay dindar-laik gerilimi, ?irtica?ın arttığı yönündeki kaygılar nereye oturtulacak, hangi zeminde tartışılacaktır? Ortada, gizlenmesi mümkün olmayan bir sorun vardır: Bir kısım Müslümanlarla, diğer bir kısım Müslümanlar arasında, dine, demokrasiye, laikliğe, Batı Medeniyetine bakış açısındaki farklılıklardan kaynaklanan, donanım eksikliğinden dolayı, doğru dürüst tartışılamayan, üstelik, bazı güç odaklarının acımasızca kullandıkları bir sorun. Bu sorunun kaynağında, din konusundaki bilgi boşluğu ve demokrasi kültürünün oluşturulamayışı yatmaktadır.

Batı'nın ilmini alırsanız, ahlakını da almak zorundasınız demektir. Üstelik bu ahlak'ın gerçekte bir 'ahlaksızlık' olup olmadığı ise tartışmaya açıktır. Ahlak ne demek mesela?

Müslüman bireyler, devletin korunmasında araç, devlet ise amaç haline gelmiştir. İslam toplumlarında siyasetin hukuki temellere dayandırılmasının ve beşeri oluşumlara bırakılmasının gerekliliği hakkındaki görüş, İbn Haldun ve hatta onlardan önce İbazi ulemasından Şemmahi ve Kalhati ile Nesefi başa olmak üzere bazı Hanefi-Maturidi alimler tarafından savunulmuştur. Modern dönemde en gerekli zamanda en ciddi tespiti yapan ve üzerinde ısrar eden ise, Hanefi mezhebine mensup İslam Hukukçusu Seyyid Bey olmuştur.

- Geçtiğimiz aylarda Seyyid Hüseyin Nasr Türkiye'ye geldi. Burada kendisine İsmaililiğin hak mezhep olup olmadığı sorulunca, İsmaililiği hak mezhep olarak gördüğünü ifade etmişti. Çağdaş İslam düşüncesinde tanınmış bir mütefekkir olan Nasr'in İsmaililiği bu şekilde ele almasını nasıl karşılıyorsunuz?

Kur?an?a göre insan Tanrı tarafından dini-ahlaki hakikatleri görecek ve duyabilecek bir donanımda yaratılmıştır. (76/2-3; 91/7.10) Hz. Muhammed de insanlara sağduyunun uygun gördüğü şeyleri yapmaları için tavsiye eder; sağduyunun kerih, kötü gördüğü şeylerden de kaçınmalarını ister. Doğası itibariyle temiz olan şeyleri?helal?, pis olan şeyleri de?haram? kılar. Toplumları ve tarihleri tarafından sırtlarına yüklemiş ağır yükleri indirir ve onlara vurulmuş zincirleri çözer. (7/157) Kur?an?ın insanları ahlaki ve dini alanda sürekli düşünmeye, tefekküre, tedebbüre, akletmeye çağırmasının nedeni onun bilincini özgürleştirmek vicdanını keskinleştirmek ve doğru değerlendirme yapma kabiliyetini geliştirmektir.

Modern Arap İslam uyanışından bugüne kadar geçen yüz elli yıl, Arap İslam düşüncesinde yenilenme çabasının ne sadece geçmişe dönmekle ne onunla ilişkiyi keserek sadece Avrupa düşüncesini almakla ne de bu ikisini uzlaştırmakla mümkün olamayacağını ispatlamış bulunuyor. Bir taraftan bizdeki modern uyanış tecrübesinin başarısızlığı, diğer taraftan Emevi döneminin sonlarıyla Abbasi döneminin başlarında yaşanan Arap İslam uyanışı, miladi on ikinci yüzyılda başlayan Avrupa uyanışı, on dokuzuncu yüzyıl ortalarında başlayan Japon uyanışı gibi başarılı uyanış tecrübelerinden alınan ilhamlar, herhangi bir halkın kültürünün yenilenmesinin ancak bu yenilenme faaliyeti o kültür içinde gerçekleştirilirse başarılı olabileceğini göstermektedir.

Aynı zamanda laiklerin kullandığı "akıl", "ilim", "insan", "özgürlük", "toplum", ve "ilerleme" gibi sloganlar incelendiğinde bunların da anlam itibariyle geleneksel İslam kültür mirasında yer aldıkları görülür. O halde laiklik ile İslamcılık arasında süregelen ve Mısır, Cezayir ile Bahreyn gibi ülkelerde birbirine düşman kardeşler arasında kanlı bir çatışmayla sonuçlanan, Suriye ve Irak?ta bir tarafı tamamen ortadan kaldıran, Tunus, Kuveyt, Yemen, Ürdün ve Arap yarımadasının diğer bazı ülkelerinde karşılıklı diyalog sonucu barışçıl bir karakter kazanan bu ihtilafların kaynağı nedir?

Vesvese, konuluşu itibarıyla doğal bir kelime?Nefsin ya da şeytanın fiskosu, fıs-fıs-fıs diye üflemesinden? yola çıkılarak türetilmişti Daha kolay anlaşılması için vesveseyi şöyle tanımlayabiliriz: Gözün ardında ve beynin önünde sinema perdesi gibi bir perde gerili olduğunu düşünün Bu perdede ayartıcı güdülerin baskısındaki bilinçaltı, ya da dışardan ve içerden bilincimiz üzerinde baskı kurmaya ve ruhun bilinç üzerindeki etkisini yok edip orada hüküm yürütmeye çalışan her tür şeytani güç film oynatır

Kur?an, açıkça, ?bilenlerle bilmeyenlerin bir olmayacağını? bildirmiş; ?Allah?a saygı duymanın, Allah?tan sakınmanın bile ilimle olacağına dikkat çekmiştir. Her türlü bilimsel gelişme, Müslümanın imanını daha da güçlendirir. Ancak, iman ve akıl alternatif kavramalar olarak alındığı zaman, bilimsel faaliyetlerdi bile aklın yeterince etkin olmasını engelleyen bir durum ortaya çıkmaktadır. Bazı kimseler, din adına kendilerine sunulanları sorgulamak yerine, yanlışları bilimle ispatlama çabalarına girişebilmektedirler.

Sonuç olarak, politik-karizmatik liderci din söyleminin veya zihniyetin, Siyasal iktidarın ilahiliği ve naslar tarafından belirlenmişliği, Velayete iman, zamanın imamına beyat; İmama/İmamlara mutlak itaat; İmamların günahsızlığı; Mehdi/Kurtarıcı beklemek; Ali ve soyuna kutsallık atfetmek, İslamın siyasallaştırılması, Kur'an'ın batıni yorumunu savunmak gibi temel özellikleri bulunmaktadır.

Buradan da anlaşılıyor ki tasavvur, eşyanın, olayların ya da soyut varlıkların insan şuuruna düşen gölgesidir. Tıpkı suya eğilen insanın suya düşen gölgesi gibi: Suda görülen suretin hakikati, insan bilincinin dışındadır.

- Tarih boyunca mezheplerin siyasal iktidarlarla olan ilişkileri nasıl cereyan etmiştir?

a)İslam Öncesi Arap Kültüründe Ehl-i Beyt

kurmay,

şimdi derhal hazırla pijamalarını, çoraplarını, diş fırçanı gidicisin vesselam :))))

Mumtehine Suresi?nin 12. ayetinde: Ey Peygamber! diyor

prof. dr. İLHAMİ GÜLER

Ama bendeniz, usul-i fıkıhta istenirse çok farklı ve çok orijinal açılımların mümkün olabileceğine dair çağdaş bir örneği vermekte mahzur görmem: Ehl-i tahkik arasında büyük gürültü kopartan el-Kitab ve?l-Kur?an müellifi Dr. Ahmed Şahrur?un Nahve Usulin Cedidetin li?l-Fıkhi?l-İslami/ Fıkhu?l-Mer?e adlı eseri (el-Ahali li?t-Tıba?a ve?n-Neşr, Dımeşk-2000; <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="fe9f969f9297be9d879c9b8c979fd0909b8ad0929c"> ).

İslam düşüncesi entellektüel köklere ve zengin bir birikime sahiptir. Bu alanda doldurulmayan boşluk, içerikten yoksun ıvır-zıvırla dolmaktadır. Kökleri ve kaynakları kurumuş bir hareketin aktüel olması imkansız olduğu gibi, temeli ve hedefi olmayan etüdlerin de kadavra üzerinde yapılan çalışmalardan öte gitme şansı yoktur.

?Ben kimim, niçin varım, neyi hedefliyorum? gibi insanın varoluşuna tekabül eden temel sorulara verdiğimiz cevaplar bütünü ile bir kimlik tanımlaması yaparız. Evrene, hayata, insanlara ilişkin temel kabullerimiz ve bu çerçeve içinde kendimize biçtiğimiz misyon, kimliğimizi oluşturur. Kimliğimiz bir yönüyle bizi, temel kabullerimiz noktasında ortaklaştığımız insanlarla birlikteliğe, paylaşmaya sevk ederken, diğer taraftan da bizi başkalarından ayırır, farklılaştırır. Müslümanlar olarak sahip olmamız gereken kimliğimizi silik, edilgen, sıradan bir canlılar topluluğu olmaktan çıkarıp, izzet ve sorumluluk sahibi bir ümmet olma bilincine eriştirir. Bize insanlar için çıkarılmış hayırlı?örnek toplum? olma vasfını kazandırır. Hayatın ve ölümün anlamını ve amacını öğretir. (6:162)

Bu kavramın, semantik bakımdan?genellikle kabilenin siyasi ve askeri önemli şahsiyetleri için kullanılan Şeref? kavramıyla ilişkisinin olması dolayısıyla zaman zaman ikisi birlikte veya birbirinin yerine kullanıldığı görülmektedir. Bu Mesela Abdimenaf, siyade ve rifadeden sorumlu oldukları için diğer kabilelere karşı " bu görevleri ellerinde tutan Ehl-i Beyt ve Şeref Sahipleri " olarak meşhurdu. Aslında Cahiliyye döneminde Buyutatu'l-Arap içerisinde, en etkili ve siyasi nüfuzu sahip üç büyük Ev vardı: Beytü Kays , Beytü Rabia ve Beytü Temim.

Hz. Peygamber'e insanın nasıl bir fıtrata sahip olduğu ilahi kaynak tarafından öğretilmişti; fıtratın, değişik zamanlarda, ortamlarda, durumlarda ne tür tabiatlara dönüştüğünü ve fıtrata uygun insan tabiatı biçimlerini fiilen öğrenme ve öğretme göreviyle yükümlü kılınmıştı.

1)Tevhid: Allah'ın birlenmesi, eşi, ortağı ve benzerinin bulunmaması anlamına gelen bu kavram, ontolojik olarak bütün varlıkların Allah'ın yaratıkları olduğunu, özellikle insanlar arasında bu bakımdan hiç bir farklılık olmadığı ve bütün insanların insan olmaları itibariyle eşit hak ve özgürlüklere sahip oldukları, birbirlerine kul köle olmamaları ve de hemcinslerini ilahlaştırmamaları demektir. İslam'a inananlar esas alındığında Tevhid, Allah'ın bir ve tek olduğuna inanan, ona hiç bir şeyi ortak koşmayan kimsenin müslüman ve mümin vasfını kazandığını, Tevhid ehli olmak için bundan başka bir tanımlamaya, ünvana, belli bir soya, aileye, sınıfa veya dini bir mezhep ve meşrebe mensup olmaya ihtiyacı olmadığı anlamına gelmektedir.

Bu konuda geniş bilgi için bkz. İbrahim Sarıçam, Emevi Haşimi İlişkileri, Ankara 1997, 71 vd.

Eş'arilerin lanetlenmesi adeti Sultan Alparslan ve vezir Nizamü'l-Mülk zamanına kadar devam etmiş, ancak onların zamanında önü alınmış ve ülkelerini terkeden ulemanın geri dönüşü sağlanmıştır.82

Artık yeni bir din getirmeye gerek olmadığı gibi, eskiyi olduğu gibi diriltmek de söz konusu değildir. Olması gereken yeni şeyler icat etmek fakat bunu yeni bir din noktasına vardırmadan yapmaktır. Bunun adı tecdiddir. Eğer yeni bir din getirmek olursa bu ibda çağının, yani risalet çağının işidir. Fakat yeni hiçbir şey söylemeden, eskiyi olduğu gibi dirilmekte ihyacılığı sürdürmek olacaktır. Şu halde dinin itikat, ibadet ve ahlak hükümlerinde ibda çağının getirdiklerini sürdürmek , hukuk ve siyaset alanında ise -ihya çağını da aşarak- yenilikler yapmak lazımdır.

ne güzel kardeşlik! bi türküsünü söyleriz bu kardeşliğin:hepimiiiiiiiiiz kardeşiz bu mezhep ne diyeeeee

Eş'ari, Makalatu'l-İslamiyyin, thk. Helmut Ritter, Wiesbaden 1980, 88.

Abbasiler dönemine, bu temellendirme doğrudan Allah?ın irade ve ihtiyarına dayanır. Bu durum, daha sonra siyasete ve iktidara kutsallık atfedilmesi ve onların sorgulama dışı bırakılmasıyla sonuçlanmıştır.

Daha iyi anlamak amacıyla hakikat parçalara ayrıldı. Parçalar dahi kendi parçalarına ayrıldı. Bu ayırma işlemi daha fazla ayrılamayacak noktaya varıncaya dek devam etti. ?Çözümlemek? amacıyla girişilen parçalarına ayırma işlemi, sonuçta korkunç bir?çözülme?yi getirdi. Bir şey unutulmuştu; parçalanan hakikatin hakikat olmaktan çıkacağı?

Rahmeti, şefkati, yumuşaklığı, acımayı, iyi muameleyi ve hoş geçinmeyi teşvik eden ve kabalığı, katılığı, kötü muameleden, gıybetten, başkasına çirkin lakap takmaktan, ölü kardeşinin etini yemekten sakındıran nasslar da vardır.

? İslam, Ma?ruf?a ve doğru/sorunsuz geleneklere önem verir ve referans alır.

Görüldüğü gibi Ehl-i Beyt kavramının siyak ve sibakı esas alındığında kavramın Peygamber hanımları dışındakiler için anlaşılması imkansızdır. Kavramın içeriğinin belirlenmesinde asıl problem, her mezhep mensubunun kendi görüşünü desteklemek için ürettiği rivayetlerdir. Bunlardan hareketle Ehl-i Beyt kavramının birbirinden farklı en az on çeşit tanımı yapılabilir. Bu sebeple biz, kavramın belirlenmesinde Kur?a n?la çelişen ve onun anlamını saptıran bu çeşit rivayeterin tartışmasını burada yapmadık.

İnsanın doğru düşünebilmesi ile, inanç alanı arasında önemli bir bağlantı vardır. Doğru düşünebilmek, inanç alanının aydınlık olmasına bağlıdır. Bu ise, imanın vahyi ve mantıki temellerini iyi bilmek ve iman konuları hakkında doğru bilgi sahibi olmak demektir. İnsanoğlu, yaratılışı gereği akılla Allah?ın varlığına inanabilen bir varlıktır. Araştırmaya dayalı iman, insanın doğuştan gelen bu özelliğinin vahiyle bütünleşerek açığa çıkmasıdır. Bu doğrultuda, akıl ve vahiy birbirinin tamamlayıcısı olmak durumundadır. Akıl ve iman da birbirinin alternatifi değildir. İman akıl temeli üzerinde, vahye dayalı doğru bilgi ile, insanın hür iradesi sayesinde gerçekleşir. Akıl olmadan iman akıl temeli üzerinde, vahye dayalı doğru bilgi ile, insanın hür iradesi sayesinde gerçekleşir. Akıl olmadan iman olmaz.

Batı, Sanayi Devrimi ile birlikte, teknolojik üstünlüğü yakalamıştır. Teknolojik üstünlüğü yitiren Osmanlı Devleti, din anlayışını yenileyememiş, eğitim alanında gayret göstermesine rağmen, köklü reformları gerçekleştirememiş, ekonomik açıdan Kapitülasyonların ağırlığı altında ezilmeye başlamıştır. Sonunda, Osmanlı Devleti, toprak kaybetmeye başlamıştır. İşin en kötü yanı, kaybedilen topraklar, Fransızların, İngilizlerin, İtalyanların ve Rusların sömürge alanı haline gelmeyi başlamıştır.

Peki ya, bizden istenen bu mu?

3. Kaza müessesesi; yani bir mezhebe bağlı kadı'l-kudatların kadıları kendi mezhebine mensup fukaha arasından seçmesi ve hukuki emniyetin, önceden tesbit edilmiş mevzuuatı gerektirmesi.

başlığın adını tekrar ve dikkatle olmadı lugat yardımıyla okumanızı öneririm :))) ve başlık formatını bi daha düşünün...

İlginçtir, Kur?an ibadet kelimesini 278 yerde geçmesine rağmen, namaz kılmak , oruç , hacc ve umre, kurban gibi bizim?ibadet? dediğimiz şeylere izafe ederek kullanmaz.

Pagan uygarlık tecrübeleri ile Doğu hikmet gelenekleri, insanın varoluş serüvenindeki iki uç tecrübedir. Paganlar, agnostiktir; yani sürekli dış dünyayı kontrol etmeye çalışırlar; hayatın merkezinde insan vardır; hayatta Tanrı'nın da, kainatın da yerlerini insan tayin eder; dolayısıyla insan tanrılaştırılmış bir konuma geçer. Doğu hikmet gelenekleri, gnostiktir; yani, sürekli iç dünyayı kontrol etmeye çalışır. Vahiy medeniyetleri ise, hem iç, hem de dış dünyaya aynı anda açılırlar. İç dünyanın imha edilmesine de, dış dünyanın ihmal edilmesine de izin vermezler; hem fizik, hem de fizik ötesini aynı anda ihata ederler; dolayısıyla denge / mizan üzerine kuruludurlar.

Maturidi, Diyanet-Siyaset ayrımı dolayısıyla " Allah'a, Resulü'ne ve Ulü'l-Emr?e itaat edin." ayetinin yorumunda Ulü'l-Emr'i seriyye komutanları ve fakihler olarak yorumlamayı tercih etmiştir. Aynı yerde Şia'nın özelde Ulü'l-Emr'i masum imamlar olarak yorumlamasına, genelde de İmamet nazariyesine ciddi eleştiriler yöneltmiştir. Kelami ve fıkhi görüşlerinde Ebu Hanife?den etkilenen Maturidi?nin siyasi görüşlerinin, kendinden sonrakilerce tam olarak anlaşıldığı ve geliştirildiği söylenemez. Yalnız Ebu?l-Muin en-Nesefi(508/1114), Ebu İshak es-Saffar el-Buhari (534/1139), Ömer en-Nesefi (537/1142), es-Serahsi(571/1176), Sadruşşeria es-Sani (747/1346), İbn Hümam (861/1457) ve diğer bazı fakih ve mütekellimler, satır aralarında da olsa, onun görüşlerinden etkilendikleri sezilmektedir.

Hayatımızın tamamını yönlendiren anahtarlar, terim ve kavramıyla işte bu kelimelerdir. Anahtarların kapıyı açması için, o kapıya ait olması zorunludur. Bu anahtarların yapıldığı yer tasavvurdur. Terim ve kavramlara anlamları tasavvurda yüklenir.

1. Lafzın Otoritesi: Lafzi tabir, Arap İslam kültüründe hem ikna ve tasavvurların inşasında hem de dünyadaki şeylerle kurulan ilişkide oynadığı rol açısından çok önemlidir. Şiir, hitabet, belagat, hakikat araştırması veya mantıki tutarlılık için değil de daha çok karşı tarafı ikna için kullanılır. Günümüzde dahi hayatın çok karmaşık bazı alanlarında hala bir takım belagat ve şiir söylemleri kullanılmaktadır. Bu durum akıl ve alet asrı olan bu dönemle çelişki arz eden bir durumdur. Lafzın otoritesi çağdaş Arap söyleminde, bilgi alanındaki eksiklik ve mantıksal bozukluğun giderilmesi için ideolojinin görevlendirilmesi gibi bir misyon üstlenmiştir.

- Bildiğimiz kadarıyla sizin doktora çalışmanız İsmailliyye mezhebi üzerine. İsmailiyye üzerine çalışan müsteşrikler malumunuz. Mesela Henry Corbin, Louis Masionon bunlar arasındadır. Müsteşriklerin Şii düşüncesi içindeki İsmailiyye'yi çağdaş dünya kurtarıcısı olacak bir İslami düşünce olarak sunmalarının amacı sizce ne olabilir?

Bu Ariusçu tevhit akımı batıya doğru İber Yarımadası'na kadar yayılırken, doğuya doğru varlığını kiliseler ve Hristiyan davetçileri aracılığı ile Arap Yarımadası'na kadar derinleştirdi ve onun takipçileri varlıklarını İslam'ın ortaya çıkışına kadar Hanif dinin bağlıları olarak devam ettirdiler. İslam peygamberi onların bazılarıyla kendisine peygamberlik gelmeden önce karşılaştı ve İslam'ın gelişinden sonra da onları övdü ve bazılarını "kavimlerinin kendilerini kaybettikleri peygamberler" olarak tanımladı.

21. asır, insanlık açısından yepyeni bir asır olmaya aday görünmektedir.

İHSAN ELİAÇIK'IN KONUŞMA METNİ

Bunlardan ilki, sömürgeciliğe karşı savaşmada toplumu örgütleme; ikincisi ise, toplumsal ve ekonomik kalkınmada manevi motivasyonunu gerçekleştirme faaliyetinde önderlik yapmaktır. Bu akımların din yorumlarında?dışlamacı/tekfirci? bir yöntem izlemeleri biraz da ülkelerinin içinde bulunduğu mevcut konumla, reel politikle ilgilidir. Dolayısıyla sosyal olayları tek bir nedene indirgemek mümkün değildir. Bu sebeple, İslam dünyasında itidal çizgisinden gittikçe aşırılığa evirilen yeni muhafazakar Müslüman yorumunun ortaya çıkmasını reel politik şartlar ya da sosyal olgulardan bağımsız değerlendiremeyiz. Burada sorumlu olan sahih İslam değil.

okuma programına devam...

AMELLER NEDEN NİYETLERE GÖREDİR

Mesela, birinci türe giren bir insanda israfa karşı ahlaki bir bilinç oluşturulamazdı. ?Benim değil mi, istediğimi yaparım!? diyen bir insan, ?israf? olgusunu kavramakta, zekat ve sadaka emrini anlamakta acze düşecektir.

Romantik yönü bir tarafa bırakıp tarihe olduğu gibi, yani tarihçilerin bahsettiği şekilde bakalım. Şüphesiz ki bu köprünün gelecek açısından önemini düşünenler, bir şekilde bu köprünün geçmişteki rolünden ilham almışlardır ki bu köprü gerçekten de tarihte tamamen yeni bir dönemi hazırlamıştır. Eğer Akdeniz'in iki yakası arasındaki köprülerin tarihini yeniden okursak Endülüs köprüsünün oynadığı tarihi rolün sadece Arap-İslam medeniyetinin ilmi ve felsefi mirasını Avrupa'ya aktarma ile sınırlı kalmayıp, Avrupa'nın on ikinci asırdan itibaren başlayan yeni uyanışının temeli ve aynı zamanda besleyicisi olduğunu görürüz. Aynı durum Roma İmparatoru I. Konstantin (306-337) ile başlayan İstanbul köprüsü için de geçerlidir.

Ulaşamayan yığınlar mı? onların payına bir tek şey düşüyordu: Denizin kıyıya attığı kabukları toplamak?

Bizden önceki atalarımız, hatalarıyla, sevaplarıyla dini anlamaya çalışmışlar; yaşamışlar, bize bir miras bırakmışlardır. Bu miras, adı ne olursa olsun, dinle özdeşleştirilemez. Ne var ki, bunalımlı dönemler, insanların yönünü maziye doğru çevirmektedir. Yaratıcılık yeteneklerini yitirmiş birey ve toplumlar, mazi ile övünmeyi ve avunmayı meziyet zannederler. Böylece farkında olmadan, kendi geleceklerini geçmişe ipotek ettirirler. Sonuçta, gelenek din haline gelir; bireyin nefes almasını bile engellemeye başlar.

Bu alanda er-Risale, el-Mustasfa, el-Menar, et-Tavzih gibi klasikler zaten biliniyor. Onlara değinmeden, ihmal edilen tefakkuh ve tahkik ürünü eserlere girmek istiyorum.

Barbar işgalleri ve bir kaç yüzyıl sonra da müslümanların Akdeniz üzerindeki hakimiyetleri ile Roma İmparatorluğu içerisindeki geniş topraklarda gerçekleşen iletişim yolları sekteye uğratılınca, Avrupa feodal dünyanın sınırlı toprakları ile sıkıştırılmış olarak, içerisinde sadece ikinci dereceden, lokal pazarların yer aldığı parçalanmış bir ekonomiye indirgenmiştir. O dönemde kuşkusuz insan, toprak ve para "pazar'ın kanunlarına boyun eğmiş değildi. Ekonomik olmayan normlar -ki bunlar politik ve dini hiyerarşilerce belirlenmişti- işçilik ve toprak sahipliğini belirliyordu ve bunların hiç biri de dönüştürülemezdi. Paradaki trafik faiz alımının yasaklanması ile bloke edilmiş; borç para verenin ancak verdiği kadarını geri alabilmesi uygun görülmüştü. Faiz alımını ancak feodal toplumun dışına itilmiş, kendi dünyalarında yaşayan kimseler genellikle gerçekleştirebiliyordu; yahudiler gibi...

bazılarına üfürük işlemiyor be dostlarım.. ayet işlemiyor millete be..

Meleklerin Adem?e secdesi, aslında Adem?in meleklerde bulunmayan daha büyük bir kapasiteye sahip oluşuna işaret ediyordu. Bu, iradenin şahsında temsil edilen emanet ve hilafet idi. Adem, bu misyonla yaratılmış, yasak ağaçla iradesi ilk defa sınanmıştı.

Akılcılılık, bilginin tek kaynağının akıl olduğunu savanunan rasyonalizm anlamında değildir. İslam düşüncesinde akılcılık, nasların anlaşılmasında aklı esas almak, bilginin kaynakları arasında akla duyular, haber ve sezgi karısında öncelik tanımak ve aklın hüküm verme yetkisi olduğunu kabul etmek olarak tanımlanabilir. Böyle bir akılcılık, mutlak bir akılcılık değildir, nasların anlaşılmasında, naslardan veya naslardan bağımsız hüküm çıkarmada kullanılan bir akılcılıktır.

Dolayısıyla?cihad?, Max Weber?in önesürdüğü gibi, ?inançsızları Hak dinine katma? amacıyla, Müslüman olmayan ülkeleri?Darü?l-Harb? kabul ederek açılan bir savaş değildir. Amaç, merhum Sabri Ülgener hocamızdan geçen haftaki yazımda alıntılayarak aktardığım gibi, ?gayrimüslim kalmakta devam edip haraca bağlanacak olanların, bu görevlerini kontrol etmek ve zorlamaktır.? Kısaca mesele, ekonomiktir?, yoksa, dini bir mesele değil?.

La ilahe isyanı, illallah itaati simgeler.

Aksine, indirgemeci tasavvurun ilk sahibi Şeytan olmalıdır. Çünkü o Adem?e boyun eğmekle emrolununca, bu emre indirgemeci bir tasavvurla karşı çıkacak, Adem?i hammaddesi olan?çamura? indirgeyecektir: ?Ben ondan hayırlıyım, çünkü beni ateşten onu çamurdan yarattın.? (7 A?raf 12) Yamuk tasavvuru yüzünden Şeytan, Adem?in yaratılış misyonuna işaret eden ilahi soluğu ve eşyayı soyutlayıp ona isim verme yeteneğini fark edemedi.

39. Zümer, 41; 17. İsra?, 54.

Öğretti insana bilmediklerini! (96 Alak 1-5)

Dipnotlar

Akıl; vahiy dahil her çeşit haberi, her çeşit tecrübe ve müşahade sonuçlarını değerlendiren yegane kabiliyet olduğuna göre akılsız hiçbir doğruya ulaşılamaz.

Ötedenberi akıl ve nakil çelişebileceği iddia ve kabul edilmiş, böyle bir durumda hangisinin tercih edileceği tartılmıştır.

?Bu insanların kalp gözünü açan bir nur, kesin bilgi edinmek isteyen bir toplum için de hidayet ve rahmettir.?(Casiye/20)

Kuran ve Sünnet Üzerine Makaleler / HİKMET ZEYVELİ

Zaten artık "sağ" ve "sol" partilerin, ya da "hükümet" ve "muhalefet" partilerinin bizzat kendilerinin dahi hiçbir biçimde, köklü farklılıklar taşıdığını iddiayı hayal bile edebilecek durumları kalmamıştır. Onlar bunun "demokratik diktatörlüğün pekiştirilmesi için gerekli bir yapılanma olduğunu çok iyi bilmektedirler. Chomsky'nin ABD'deki demokratlarla cumhuriyetçiler arasındaki farkı ortaya koyusu ve bunun ne anlama geldiğini tesbiti artık kanıksanmış bir gerçek olarak insanların önünde durmaktadır. O şöyle demektedir: "Her iki parti de, iş çevrelerinin stabilitesini azamiye çıkarmanın yollarını arıyor. ikisi arasındaki ayırım 'seçim ve tartışma oluyor' yanılgısını güçlendirmek; kurbanlar için ise alternatif, hayatla ölüm arasındaki fark manasına geliyor"53. O yine şöyle demektedir: "Devlet, halkları kontrol etmekte ve kapitalizmin çıkarlarına hizmet etmektedir. Bu çıkarların yorumlanması ise demokratlarla cumhuriyetçiler arasındaki farkı oluşturmaktadır"54.

Hizbullah Genel Sekreter Yardımcısı Kasım, Amerika ve İsrail`in halkları sünni-şii çatışmasına yönlendirdiğini söyledi

Dolayısıyla, indirgemeci tasavvuru onu lanete mahkum kıldı.

Her bir bilgi sistemi, "farklı anlam kodlarına" ve "referans çevrelerine" sahip olduklarından, aynı kavramları kullanmalarına rağmen, kendi ideolojileri ve algılama biçimlerine uygun birbirinden farklı muhtevayı kastederler.

Büyükkara, M. Ali, "Bir İnanç ve İmaj Sorunu Olarak İslam'ın Taliban'cası", Günümüz İnanç Problemleri içinde, Erzurum, 2001.

Buradan anlıyoruz ki?din? insanoğlu için dört boyutlu bir ilişkiler ağının tümünü birden ifade ediyor; geriye doğru , ileriye doğru , yukarıya doğru , aşağıya doğru ?

Halen üzerinde dünya Müslümanlarının birleştikleri bir İslam düşüncesinden söz edilemiyor oluşu, bu tarihi vazifenin, henüz yerine getirilememiş olmasından kaynaklanmaktadır. Gerçi dünya hayatının her safhasını kendi meselesi olarak görmüş bir dinin elimizde mevcut engin kültür mahsullerini kısa zamanda değerlendirebilmek, hiçte kolay bir iş değildir.

baytug kayıplarda galiba

Üfürdüm baytug'um üfürdüm.

Alevilik olgusunun bugünkü durumu ile ilgili, Prof. Dr. Orhan Türkdoğan tarafından gerçekleştirilen,?Alevi-Bektaşi Kimliği? isimli,?sosyo-antropolojik? bir araştırmanın değerlendirme kısmında şu tespitlere yer verilmektedir:?Alevi-sünni teolojisini temsil eden yetkililerin bir araya gelerek ilmi bir seminer veya toplantıda tartışmaları gerekmektedir. Çünkü, hemen her Alevi Ocakzadeleri;Allah, Kur?an ve Peygamber üçlüsünde birleştiklerini bize kesinkes açıklamışlardır. Bu nedenle İslam?ın özünde, Alevi-Sünni açısından bir sapma düşünülemez. Her Alevi Allah?a, Peygamber?e ve Kur?an?a bağlı oldukları hususunda kararlıdırlar... Bu üç unsur, Alevi-Sünni bütünleşmesinde temel taşı teşkil edebilir?.(Prof. Dr. O. Türkdoğan, Alevi-Bektaşi Kimliği, Timaş Yayınları, İst.1995, s.535).

İbn Hazm mutlaka okunmalıdır. Öncelikle onun el-İhkam fi Usuli?l-Ahkam?ı fıkıh usulüne getirilen alternatif bir soluktur. Günümüzden 1000 küsur yıl önce bir alimimiz çıkıp, ?önce kavramlar ve onların tanımı? demiş, bu konuda bir sistem geliştirmiş. Bu göz kamaştırıcı bir katkıdır.

tşkler ve başlığınız hayırlı ola..

Yukarıda tesbit ettiğimiz genel çerçeve içerisinde, önce ayetin tam metnini verip, daha sonra ayette geçen "Ehl-i Beyt" kavramının ne anlama geldiğini ortaya koymaya çalışalım: " Evlerinizde vakarla oturun, eski cahiliye adetinde olduğu gibi açılıp saçılmayın. Namaz kılın, zekatı verin, Allah'a ve Resulüne itaat edin. Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden, sadece günahı gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor. "

Aslında, sadece mazbutluğun değil, aynı zamanda her ne kadar göreceli ve yeni bir kavramsallaştırma olsa da bütün çeşitleriyle muhafazakarlığın din, ahlak, gelenek ve aile gibi değer ve kurumları önemsediği bilinmektedir. Zaten "muhafazakar Müslümanlık" şeklinde sınırlar belirlendiği zaman, ?din ve dini yaşamın ürettiği değerlerlere? bağlılık ön plana çıkar. Bilindiği gibi muhafazakarlık, Batı toplumlarında Aydınlanma düşüncesinin getirdiği krizi aşmak için icat edilmiştir.

Din anlayışı ile ilgili farklılaşmaların kurumlaşması sonucu ortaya çıkan bütün mezhepler, İslam'ın anlaşılma biçimleridir; bunların her ne suretle olursa olsun, İslam'la özdeşleştirilmesi mümkün değildir. Öyleyse, asırlardır Müslümanları derinden yaralayan, Sünni-Şii ihtilafının zararlarının en aza indirilebilmesi için, öncelikle bu mezhepler hakkında doğru bilgilenmeden başka çıkar yol yoktur. İnsanların herhangi bir mezhebe mensubiyetleri, doğrudan kendilerini ilgilendiren bir meseledir. Ancak, hiç kimsenin İslam'ı kendi tekeline almaya hakkı ve yetkisi yoktur.

Osmanlı, sünnilik üzere müesses bir devlet, Tebası sünni. Gücünü onlardan alıyor, Öbür tarafta Safeviler kurulduktan sonra Şii esasları üzerine tesis etmişler devleti, ister istemez bu durumda siyaset ve mezhep mücadelesi ortaya çıkmaktadır.

2- Bkz. Paul Rabino , The Foucault Reader, An Introduclion to Foucault's Thought (London 1991), s.5.

Şu doğru: modern hayat, kendine özgü bir insan modeli kurgulamıştır. Bu model, modern hayatın kendisi gibi kutsaldan arındırılarak dünyevileştirilmiş, aşkınla bağı koparılmış, yaratılıştan gelen çift kutuplu doğasına ihanet ederek dengesizleştirilmiş bir insan modelidir.

Hayatı yeniden inşa sorumluluğu

Bu söylemin sloganı ise, " Mutlak hakikata ve dini bilgiye, evliya ve ebrar'ın yol göstericiliğinde keşif ve ilhamla ulaşılır. " olarak belirlenmiştir.

Hz. Muhammed'in uygulama ve tavsiyelerinin, diğer konularda olduğu gibi bu konuda da, Kur'an'ın ortaya koyduğu genel çerçeveyle uygunluk arz ettiğini görmekteyiz. Bundan dolayı Hz. Muhammed, ölmeden önce, kendinden sonra siyasi erki temsil eden imam veya halifeyi gizli veya açık olarak belirlememiştir. Öyle anlaşılıyor ki, dünyevi işlerin düzenlenmesi toplumun tamamını ilgilendiren bir konu olduğu için, kendi yöneticisini seçme yetkisini bütün Müslümanlara ait bir hukuki hak olarak görüyordu. Bu yüzden, Hz. Muhammed, sahip olduğu hukuki ve siyasi yetkilerini başka birine asla devretmemiştir.

Onlar müslümanları ictihad ve ittibaa yani delilini bilerek bir görüşe uymaya teşvik etmişler, birbirini takdir eylemiş, yekdiğerinden istifade etmiş, bir ilim ailesi halinde yaşamışlardır.72

- XX, yy'da başlatılan Daru't Takrib çalışmaları, İslam dünyasındaki mezheplerin yakınlaştırılmasında nasıl bir rol oynamıştır?

Kar kavramına, sadece?maddi? olanla sınırlı ve tek dünyalı bir anlam yüklemiştir. Bu ters bakış da onun zararı kar gibi görmesine neden olmuştur. Kur?an, münafık kişiliğin tüm yanlış tavır ve davranışlarının temelini göstererek, bütün bunların onun yanlış kar-zarar kavramından kaynaklandığını ima etmiştir.

Karşıt ideolojilerin ve bilhassa Marksizmin aslında aynı paradigma içerisinde ortaya koydukları "zincirlerden başka kaybedilecek bir şey yok" sloganında ifadesini bulan başkaldırı çağrısı, "kapitalizmin uyanması" ile akamete uğratılmış; bir belirsizlik ve çaresizlik psikozu içerisinde Batı, subjektivizmin kucağına düşmüştür.

Batı bu anlamda, Hicri 2. yüzyılda İmam Ebu Hanife?nin büyük talebesi Muhammed b. Hasan eş-Şeybani?nin (öl. 189 h.) yazdığı es-Siyeru?l-Kebir?de ortaya konulan uluslararası ilişkilerde korunması gerekli ahlak ve adalet standartlarını değil uygulamak, entelektüel gündemine dahi alabilmiş değildir.

Osmanlı İmparatorluğu, altı yüz sene, farklı dinlere mensup insanları bir arada, çoğu zaman da barış içinde yaşatmayı başarmıştır. Duraklama dönemi ile birlikte, topluma dinamizm kazandıran din anlayışının donuklaştığını, dinin toplumun değişik kesimleri tarafından çeşitli amaçlarla kullanılmaya başlandığını görmekteyiz. Din hayatın bütün alanlarında etkili bir kurum olduğu için, din alanındaki donuklaşma, dinamizm kaybı, toplumun her tarafından hemen etkisini hissettirmektedir.

Eğer Ehl-i Beyt'e dini bir misyon yüklenecek olursa, doğruya en yakını bütün inananların mecazi olarak Peygamber'in Evhalkı olmalarıdır. Çünkü bir başka ayette, Peygamber'in hanımları müminlerin anneleri gibidir tanımlaması yapılmakta ve onlarla evlenmek yasaklanmaktadır. Öyleyse Evhalkı olmakta nesep şart değildir, inanan herkes onların manevi evlatlarıdır. Bu anlamda bütün müslümanlar aynı hane halkındandır, birbirinin dostu ve velisidir. Böyle olması müminlerin eşitliği şeklindeki prensiple de uyuşmaktadır.

işimize bakalım vesselam :)

Bir toplumun istikrarını sağlayan temel unsurlardan birisi, toplum ferlerinde bulunması gereken denetim şuurudur, nemelazımcılığın terkidir. Doğru olanı tavsiye, yanlış olandan vazgeçirme vazifesidir.

Tevfik Cenab-ı Hak?tan.

Çünkü mutaassıp veya fanatik bir kimse, bilimsel düşünceyi, mantık üslubunu, konuşma ve tartışma dilini gelişmiş çağdaş toplumlarda var olduğu gibi kabul etmiyor. Onun lügatında yok etmek ve yıkmak dilinden başka bir şey bulunmaz. O halde, yapılması gereken yeryüzünde küresel adaletin gerçekleştirilmesi için bu sorunların topyekun ciddiye alınarak ivedilikle çözülmesidir.

Din alanındaki bilgi boşluğu, tahribatı derinleştirmiştir. Bu boşluk, daha sonra, sırf Kur?an?ın yüzünden okunması amaç olarak alan Süleymancılığın toplum katmanlarında yer tutmasına yol açmıştır. Tarikat grupları bu boşluktan yararlanarak palazlanmışlardır. Nurculuk, bu boşluğun ürünüdür.

Geniş anlamıyla postmodern düşüncenin bir başka önemli siması, Richard Rorf'ye göre ise doğru kavramına yer yoktur ve bir teorinin dünyayı doğru mu, ya da yanlış mı temsil ettiği sorusu bir anlama sahip değildir62.

Kur'an bizden kendisini methetmemizi mi yoksa okuyup, anlayıp, uygulamamızı mı istemektedir. Kur'an'ı medhetmemiz, onun üstünlüklerini ortaya koymamız bizi ateşten kurtaracak mıdır. İçine düştüğümüz cehalet bataklığından çıkaracak mıdır? Şu kadar yıldır inkarcı zalimlerin elinde her türlü izzet namus ve özgürlüğünü kaybetmiş müslümanlara gerçek kimliklerini verecek midir. Şahsiyetlerini kazandıracak mıdır?

Şayet usul, sonuçta bir gerçekliğe ulaşan, ulaştığı gerçekliğe ait olan ve ait olduğu gerçekliğin tezahürüyle işlevini yitiren bir süreçse, bu durumda gömme usulü, ölüm gerçeğinin yeniden tezahür etmesiyle otantik biçimde icra edilebilecektir. Yani gömme usulü, paradoksal olarak ölüme yeniden hayat hakkını tanımakla otantik anlamını kazanabilir.

Mu'tedil muhafazakar Müslüman iman esaslarıyla ilgili konularda, ayet ve hadislerde bildirilenlerle yetinip, müteşabih olanları te'vile giden, Sahabeyi adalet ve insaf ölçülerinde değerlendirip hepsini hayırla anan, kıble ehlini tekfirden şiddetle kaçınan, özellikle iman-amel ilişkisi konusunda ameli eksik Müslümanları tekfir etmeyen bir itikadı benimser.

Onun kurduğu toplumsal yapı, dayanışma ve yardımlaşmayı esas alan Arap geleneklerine göre şekillenmişti. Ancak dağınınk kabilelerden oluşan Arapları bir araya getirip bir devlet kurmak, bütünüyle Hz. Muhammed?in?teşkilatçı dehasının? bir ürünüydü. Başka bir ifadeyle, bu göreve layık görülmesi onun beşer olarak elde ettiği başarılarının ve bu konudaki kabiliyetinin sonucuydu. Hatta Peygamberlik gelmeden önce de, liderlik vasfını kullanarak ihtilaflı konularda Arap geleneğine uygun bir biçimde hakemlik yaptığı bilinmektedir.

49. Hucurat, 13.

Cahili tasavvur ifadesindeki cehalet, bilgi ile alakalı epistemik bir cehalet değildir. Aksine bu cehalet fıtratla ilgili, yani varoluşsal bir cehalettir. İnsanın sahip olduğu bilgi ve birikimi, varoluş amacına aykırı kullanması sonucunda kendi kendisine ve hakikate karşı yabancılaşması anlamındaki cehalettir.

Biz ise, yine aklımızla, bu genellemedeki büyük cür?eti ve hayatı görebiliyoruz:

İhya çağları bu açıdan heyecandan ziyade mantık, devrimden ziyade devlet çağlarıdır. Bu yüzden bütün ihya çağları bir yandan rasyonel idare, ilke belirleme, düstur oluşturma, diğer yandan da kaybolmuş bir çağı geri getirme çabalarıyla doludur. İhya çağlarında aslolan İslam'ı doğduğu dil, kültür ve çağ evrenindeki haliyle koruma ve kollama ile yeniden taze kan vererek diriltme veya canlandırmadır.

Akıl, çelişkileri fark edecek güçte yaratılmıştır. İnsanın akıl sayesinde doğruyu yanlışı, iyiyi kötüyü ayırdedebilmesi de, bunun sonucudur. Çocuklar, çelişkileri kendi düzeylerinde kolayca fark edebilirler. Ancak yaş ilerledikçe, çelişkilerin akıl tarafından fark edildiğini fark edebilmek için, özel çaba harcamak gerekmektedir. Toplumsal baskı, şartlanma, çıkarlar, hırs, açgözlülük, arzuların ve zevklerin esiri olmak, insan aklının bu üstün özelliğini günden güne törpülemektedir. Sonunda, akıl, çelişkiler karşısında duyarlılığını yitirmektedir.

Ama kahrolası, nasıl ölçtü tarttı!

Verdiğimiz tanımda?tercrübe ve müşahade edilmemiş? kaydını koymuş bulunuyoruz. Her zaman ve herkesçe tercübe ve müşahade edilebilecek olay ve gerçeklerin aktarılmasının bir gereği ve önemi yoktur. Örneğin; geçmişteki insanların tenasül yoluyla hayatlarını idame ettirdiklerini, yeme - içme ve hava teneffüsüyle yaşadıklarını, suyun aktığını, ateşin yaktığını.. birer haber olarak nakletmeğe hiç gerek duymayız. Çünkü bunlar, her toplumda bizzat gözlenen ve tercübe edilen gerçeklerdir.

İşte 1950'lerde ve 1960'lann başlarında Raymond Aron, Dantel Bell, Edward Shils ve Seymour Martin Lipsetglb'i pek çok yazar tarafından ortaya konulan "ideolojinin sonu" tezleri50 de egemen sistemin tüm alternatif düşünce sistemlerini ve ideolojilerini bastırıp onlara hayat hakkı tanımaması, liberalizmi tek meşru ideoloji olarak dayatması ve yalnızca statükoya hizmet edebilecek yapılara izin vermesi temelinde açıklanabilir.

Ve hemen sözün burasında, niyet hadisinin farklı bir formunu hatırlamanın tam zamanıdır:

Onun dini metinleri yorumlamada önerdiği?deneysel analiz? yöntemi, bir nevi fundemantalist, köktenci bir yönteme benzemektedir. Çünkü o, kadim geleneğe referansta bulunmayı değil, saf aklın ve ortak insanlık tecrübesinin verilerine dayalı bir yöntemden yanadır. Bu yönüyle onu, İbn Teymiyye, İbnu?l-Kayyım el-Cevziyye ve Muhammed Abduh gibi Kur?an?ı, hadisi ve icmaı referans kaynağı alan ve İslam?ın ilk yıllarına, sahabe asrına dönmeyi benimseyen selefi alimler çizgisinden ayırmak gerekir.

Şeytan, insanoğlunun atasını?melekleşme? ve?ölümsüzleşme? vaadiyle aldatıyor.

Sonuç olarak, dogmatik gelenekçi/asarcı din söyleminin veya zihniyetin, Asr-ı Saadetin yüceltilmesi, selefin/ilk üç neslin görüşlerinin kutsallaştırılması, sünnet/asar merkezli din ve dünya görüşü, rey düşmanlığı, kelam ve felsefe düşmanlığı, yeniliklere ve yaratıcılığa karşı olma, Arapcılık, kurtuluşa ermişlik iddiası, zahiri ve literal yorum, tevile karşı olma, sanat ve musikiye hoş bakmama, katı ve mutaassıp bir dindarlık; yabancılaşma, dogmatizm, dışlayıcılık ve tekfir etme; farklı görüşlere ve anlayışlara tahammülsüzlük; mutlak doğruluk iddiası gibi temel özellikleri bulunmaktadır.

10. ayette de ifade edildiği gibi bu tipler kalplerinde hastalık olan tiplerdir. Onların hastalıklı davranışları ta derinlerdeki hastalığın, yani tasavvurdaki yamukluğun dışa yansımasından başka bir şey değildir. ?Allah?ın onların hastalığını artırması? için, rahmetini onlardan esirgemesi yeterlidir. (bkz. 17. ayet)

Kur?an?ın bunlardan bahsederken kullandığı kavram nusuk/menasik?dir. Kur?an?da 7 yerde geçen bu kelime kullanılırken (ör. bkz. Bakara; 2/196, En?am; 6/163) genelleme yapılması yani namaz, oruç, kurban vs. tüm?şekli ibadetleri? içine alacak şekilde kullanılması dikkat çekicidir. Manasik sadece hacdaki ibadet şekilleri demek değildir. Şu halde namaz, oruç, hacc, umre, kurban bizim menasikimiz olmaktadır. İbadet -bunları da içine alan- çok daha geniş bir kavramdır. Dolayısıyla ibadeti sayısı bir elin parmağını geçmeyen menasike indirgemek hiç de doğru görünmüyor. Zaten Kur?an onlara menasik demiş?

9- Immanuel Wallerstein, "The End of What Modernity", Theory and Society (1995), c.24, sy.4, s.476.

"Fikir hadise irtibatı " prensibi çerçevesinde bu dönemin olaylarını inceleyecek olursak, devlet başkanlığı Peygamber soyuna ait olsaydı ve Ehl-i Beyt'in hakkı olsaydı Hz. Ali, bu hakkın kendi elinden alınmasına karşı çıkar ve asla onlara biat etmezdi. Ayrıca, Sıffin savaşında halifenin hakemler yoluyla belirlenmesine kesinlikle razı olmazdı. Hz. Ali, diğer halifeler gibi, kendinden sonra kimin devlet başkanı olacağı konusunda fikir beyan etmemiş ve oğullarından birisini veya bir başkasını dolaylı ya da doğrudan veliahd tayin etmemiştir.

Bu üç temel kategori?de, Kur?an mesajı, nüzul ortamına müdahale etmiş ve değiştirmiştir. Kur?an?ın nüzul ortamında mevcut bulunan toplumsal/tarihsel yapıyla olan ilişkisinin üç kategorisi daha detaylı çalışmalarla ortaya konabilir. Ancak bugün itibariyle bizlerin Kur?an?in izinden giderek 21. yy?da da bu yöntemi güncelleştirmemiz gerekmektedir. Kur?an?ın bu üç temel kategorideki dönüştürücü etkisi Sünnet-i Hulefai Raşidin döneminde de devam ettirilmeye çalışılmıştır. . Aynı şekilde bu güncelleştime-izinden gitme çabası?içtihad? olarak kendini göstermiş ve böylece örfü delil olarak gören İslam hukuk okullarını doğurmuştur. Bu üç kategoride oluşan zaafiyetler ise İslam?ın dönüştürücü etkisini zayıflamıştır.

Burhaneddin Rabbani hükümeti döneminde, bir Afgan resmi heyetiyle bir toplantıda beraberdik. Heyetteki Savunma Bakan Yardımcısı, iç savaşın hepimizin gözlerini yuvalarından fırlatan bilançosunu sunuyordu. Bakan Yardımcısı?na dedim ki: ?Eğer Ruslarla savaş ile Müslüman gruplar arası iç savaşta katledilen insan sayısını karşılaştırırsanız, hangisi daha yıkıcı ve büyük? Titrek bir ses tonuyla, ?İkincisi!? demekte tereddüt etmedi. Hemen arkasından şu soruyu sordum: ?Peki, 7000 haneyi içindekilerin tepesine yıkıp binlerce Müslümanın katline sebep olduğunu söylediğiniz bu Müslümanlar, bu davranışlarını hangi İslami gerekçeye dayandırıyorlar? Muhatabım, ?Biz Müslüman öldürmüyoruz ki, diyorlar!? dedi.

İmanla ilgili yegane bilgi kaynağı vahiydir. Bir insanın İslam dairesi içine girebilmesi için, neye, nasıl inanması gerektiğini Kur?an belirlemiştir. Bir insan, Allah?ın varlığına ve birliğine, Ahiret gününe ve öldükten sonra dirilmeye, Peygamberlik kurumuna ve Hz. Muhammed?in peygamberliğine, Kur?an?ın Allah katından Hz. Muhammed?e geldiğine inanıyorsa, mümindir, Müslümandır. Kur?an, insanoğlunu bilerek inanmaya, bilerek yaşamaya çağırmaktadır. İman ve aklın alternatif kavramlar olarak düşünülmesi, Kur?an?a aykırıdır.

Dışlamacı bir İslam anlayışına sahip olan bu zihniyete göre bize düşen Kur'an-ı Kerim ve sahih sünneti yeniden yorumlamak değil, sadece bağlı bulunan mezhebin literatürünü okumaktır. Örneğin, avam diye nitelendirilen halk, İslam bilgisini ilmihal kitaplarından, havas diye nitelendirilen entelektüeller -buna ulema da dahil- fıkıh külliyatından elde edebilir. Çünkü tarihin içinde her şey söylenmiş ve her şeyin çözümü, eski kitaplarda vardır. Buna rağmen, eğer ihtiyaç olursa, fetvaya başvurulabilir. Bu İslam yorumunun Müslüman toplumlarda muhtelif örneklerinden söz edilebilir. Biz burada fail/özne üzerinde değil, fiil/eylem üzerinde duracağız.

Tüm ilahi vahiylerin ilk amacı, aklı ve eylemi belirleyen tasavvuru inşa etmektir. Bu, yarattığını iyi bilen Allah?ın, insan tasavvurunun inşasına verdiği önemi göstermektedir. İlahi vahyin insan tasavvurunu nasıl inşa ettiğinin örneklerine daha sonra geleceğiz. Şimdi, tasavvurun İslam ilim geleneğinde nasıl anlaşıldığına bir göz atalım.

?Kainatta vuku bulan herşeyden haberimiz yok. Müşahade ettiğimiz değişimlerin tamamı entropinin arttığı istikamette maydana gelmektedir. Buna rağmen kainatın herhangi bir yerinde anormal şartlara bağlı bazı değişmeler olabilir ve şimdiye kadar hiç incelemediğimiz azalan entropi yönündeki olaylarla karşılaşılabilir.?

?Kendilerine servet ve evlat vermekle, onların iyilikleri için çırpındığımızı mı sanıyorlar? Kesinlikle hayır, fakat onlar bunun farkında değiller.? (23.55-56; ayrıca krş. 3.178)

ne mollası yaaa mollalığın da bir prestiji var...

İşte bütün bu tavırlar, ?İkra!? emriyle inşa edilen doğru tasavvurun muhteşem meyveleridir.

Bu tespiti Mısır'da dini eğitim alan kişilerin sahip oldukları görüşlerle ya da yönelimleriyle ispatlamak mümkündür. Şöyle ki:

- Geçtiğimiz günlerde İstanbul'da düzenlenen "Tarihte ve Günümüzde Şiilik Sempozyumu"nu değerlendirir misiniz?

Kur?an, ilahi, kusursuz bir vaaz, hatırlatma, şifa ve rehberdir. İlimdir, nurdur. Yalnız, otoritesi Allah?tan geldiği kadar, insanın vicdanından gelir. Kur?an?ın amacı, ?süper ego? anlamında bireye sızmış toplumsal vicdanı dağıtarak insanın gerçek özünü ortaya çıkarmaktır. Kur?an?daki soru edatlarının alabildiğine çokluğu, sorulan sorulara ciddiyetle cevap verilmiş olması, onun insan doğasındaki entelektüel ve ahlaki vicdana dayanarak kendini temellendirmeye çalıştığını gösterir. Kur?an 23 sene boyunca yeryüzü ile gökyüzünün karşılıklı diyalojisi şeklinde oluşmuştur. Kısaca, Kur?an kendini insanın eleştirel bilincine ve vicdanına dayanarak temellendirmiştir. Kur?an, diri insanlara (36/70) rehber olarak gelmişken; daha sonraları dogmatikleştirilerek aklı bloke eden demir bir çerçeve haline getirilmiştir.

Modern hayat hakikati çarpıtmıştı. Onu aşma iddiasıyla ortaya çıkan post modernizm ise, hakikate karşı insanı müstehzileştirerek, ?ne koysan gider? laubaliliğini, ?sen de haklısın, sen de haklısın? kayıtsızlığını getirdi. Normsuzluk norm halini aldı.

Oku, yaratan Rabb?in adına!

Din, ontolojik olarak sadece inanç, ibadet ve ahlakta vardır. Bunun dışındaki alanlarda dinin temel ilkeler kanalıyla etki gücünden söz edilebilir. Hukuk, siyaset, ekonomi ve benzeri alanları dinle özdeşleştirmek, din gibi algılamak, dinin fonksiyonelliğini yok etmek demektir. İslam dini "sosyal değişme" gerçeğinin farkındadır.

kurmaycım sana cerez gelıyordur kesın ama bu makaleyı yazan adam kesın keldır... epy sac dokmus demektır... ben bıle hakkını veremedım okurken.. dosyaladım ılerde okurum ınsallah..

Diğer taraftan hilafet konusu müslümanlar arasında büyük farklılıklara ve farklı düşüncelere sebep olmuştur. Hz. Peygamber adına İslam toplumunu idare edecek kimse, Hz. Peygamber neslinden mi olacak, yoksa seçimle mi işbaşına gelecek sorusu İslam ümmetini bir hayli meşgul etmiştir. Daha sonraları bir fırkalar grubu halinde teşekkül eden Şia imameti, yani devlet başkanlığını Ali ve evlatlarına hasrederken, Ehl-i Sünnet dediğimiz cemaat de bunun seçimle ve müslümanların hür iradeleriyle teşekkül edeceğini söylemiştir. Bu ihtilaf günümüzde de devam etmektedir, edecektir de.

Türkiye'de islamcıların kendi iç sorunlarını gündeme taşıyan, bunlara çözüm sunan ve kendi özgün görüşlerini ortaya koyan telif ya da tercüme eserlerin ilk dönemlerde yayınlanmayıp, kendi politik ve ideolojik duruşlarına uygun çalışmalara yönelmeleri, kendi söyleyip kendi dinleyen bir süreci beraberinde getirmiştir. Bu durum Türkiye'deki politik durumdan da beslenmiştir. Karşıt olmanın her şey olduğu ve içeriğin kaybolduğu bir muhitte İslamcıların, günü kurtaran, konjoktürel yönelimleri kendini tüketen bir hale dönüşüvermektedir.

12. Türkiye, yavaş yavaş, fikir üretebilen dindar aydını yetiştirmeye başlamıştır. Toplumdaki, dindar- laikçi gibi sürtüşmelere, suni gerilimlere yol açan odaklar kurutulduğu, ya da toplumda terör havasa estirme gücü yok edildiği zaman, Türkiye, sorunlarını medeni bir çerçevede tartışabilen, çözüm üretebilen insanların barış içinde yaşadıkları bir ülke olacaktır.

Zihne gıda, ruha safa, derde deva yazıların paylaşım alanıdır :)

Yanlış tasavvurla baktığımızda, tasavvurumuzu düzeltme yerine eşyayı düzeltmeye kalkmamız yok mu? İşte asıl felaket o zaman başlıyor.

Demokrasi ve akılcılığın bir toplumsal yapı içine yerleştirilmesi, öncelikle eğitim sistemi içinde kök salmadıkça veya en azından bu iki kurum bu kökleştirme faaliyeti ile paralel bir şekilde toplumun gündemine oturmadıkça başarılı olarak gerçekleştirilemez. Avrupa'da da olan budur. İnsan haklarıyla ilgili meseleler, demokratik hareketler, akılcı ruh, eleştirel eğilim vb. gibi modernlik ve yenilenme değerlerini oluşturan meseleler, Avrupa kültür sistemi içinde ancak bu değerler bu sistemin içinde yerleştikten, yani ya bu sistem içinde keşfedilen bir takım esaslar ile bağlantılandırıldıktan ya da doğrudan sistem içine konulup daha sonra öğretmenler ve kitaplar aracılığı ile okullara aktarılıp eğitim sisteminin ve hatta sınavların bir parçası haline geldikten sonra kökleşebildi.

Kafirler, Kur'an'ın topluca ve bir kerede nazil olmasını arzu ediyorlardı ki vakıaya hitap etmesin ve ardarda gelen sorulara cevap teşkil etmesin. Nass ve olgu aynı şeyin iki yüzüdür. İslamcılık akımının anladığı gibi olgusuz nass boşu boşuna harcanmış bir enerjidir. Aynı zamanda laiklik akımının anladığı gibi nassız olgu da parçacılığı beraberinde getirir.

Afgani-Abduh tecrübesini Türkiye'ye yaptığı kısa çevirilerle kazandırmaya çalışmışsa da onun bu çalışması tam semeresini verememiştir. Türk islamcıları içerisinde Mehmed Akif'in inkar edilemeyecek bir saygınlığı olmakla birlikte, Akif'in Mısır'da bulunduğu dönemlerde Ezher'e bir kez bile gitmediği, orada çalışmadığı ve laik okullarda çalıştığı, buradaki geleneksel ulamadan hazzetmediği hiçbir zaman ciddi bir şekilde değerlendirilmemiştir.

Bu akımlar kendilerini Ehl-i Sünnet-i Hassa olarak tanımlarlar. Hiç kuşkusuz bu tanımlama, kendilerini, akılcı, eklektik ve ilerlemeci bir bakış açısına sahip olan Ehl-i Sünnet-i Ammeden ayırmak içindir. (Mısri, 1994: 104-125) İtikadi sahada akılcılığa ve yorumculuğa önem verdikleri için Kelam mezheplerini kabul etmezler. Onların iddiasına göre, Ehl-i Sünnet'in iki büyük kelam alimi Ebu Mansur el-Maturidi ve Ebu'l-Hasan el-Eş'ari saf İslam akidesini kelami deliller kullanmak, felsefi bahislere yer vermek ve aklı nakle hakem kılmak suretiyle bulandırmışlardır.

Sosyal değişme, inkar edilemeyecek kadar belirgin bir olgudur. Hayatın bütünün din gibi telakki edilmesi, sosyal değişme olgusu ile bağdaşmaz. İşte, İslam?ın siyasi meseleleri insana bırakmış olması, Müslümanların, sosyal değişme olgusuna paralel olarak, insanların insanca yaşayabilecekleri ahlakın ve adaletin hakim olduğu bir toplum meydana getirebilmek için, kendi siyasi yapılarını kendileri kurmaları anlamına gelmektedir. İslam dini bu konuda, evrensel nitelik taşıyan ana ilkeleri belirlemiştir. Bu ilkelerden bazılarını şöyle sıralamak mümkündür:

Haşimiler arasında ilk ciddi bölünme, bizzat Peygamber Ailesi parolasıyla ortaya çıkan Abbasi davetiyle yaşandı. İmam İbrahim b. Muhammed, başta Haşimiler olmak üzere bu ihtilale destek olan herkesi kapsayacak şekilde Ehl-Beyt kapsamında görüyordu. Mesela Ebu Müslim-i Horasan'a gönderirken ona "sen Ehl-i Beyt'ten, bizden bir adamsın... " diyerek tavsiyelerde bulunmuştu.

Örneğin, Hasan el-Benna'nın risaleleri tercüme edilmiş ve peynir ekmek gibi müşteri bulmuştur. Bu risalelere değer kazandıran, kitabın içeriğinden çok, yazarının pozisyonudur. el-Benna?nın, Müslüman Kardeşler Teşkilatının kurucusu ve mürşidi olarak kaleme aldığı bu risalelerin bilimsel açıdan değeri de yoktur. Zaten yazarı da bunları bilimsel kaygı ile kaleme almış değildir.

Mesela Muhtar es-Sakafi, böyle bir rolle ortaya çıkıp Ehl-i Beyt adına, yani Muhammed el-Hanefiyye adına beyat alıyordu. Aslında Muhammed el-Hanefiyye, nesep itibariyle Hz. Peygamber'in torunu değildi ve karizmasını Ali'nin oğlu ve Haşimi soyundan olmaktan alıyordu.

evet evet evet... ımdı deseler kı gene aynı sıkıntıları cekeceksın hatta daha da zorlanacaksın ılahıyatcı olurmusun... kesınlıkle cevabım evet olacaktır... Allaha bınlerce kez sukur olsun kı en azından kendı adıma faydalı olan bır bolum sectım..

II. Türkiye?nin Konumu

McComas, 96.

Hz. Ali'nin evlendikten sonra, Hz. Peygamber'den ayrıldığı ve başka evde oturduğu bilinen bir gerçektir. Bu durumda Hz. Peygamber'in damadı Ali ve kızı Fatımayla onların çoçukları evhalkından sayılamaz. Eğer onlar dışarda oturmalarına rağmen bu ayetin kapsamına girselerdi, o tarihlerde Hz. Peygamber'in iki kızıyla evlenmiş olan -her ne kadar birisi yaşıyor idiyse de- Hz. Osman'ın da girmesi gerekirdi. Bu durum, Şia tarafından Ehl-i Beyt'e yüklenen karizmanın, Kur'an'dan hiç bir vahyi temeli bulunmadığını açıkça ortaya koymaktadır.

Sonuçta yöntem bir bakış açısıdır ve olgu yakınlaşma yoludur. Yöntem araçtır gaye değil, vesiledir sonuç değildir. Yöntem konusundaki ihtilaf, düşmanlık ve kavgayı değil birbirini tamamlamayı ve her birinin kendine göre farklı üstünlüklerin ortaya çıkarılmasını esas almalıdır. Kur'an "Herbirinize bir yol ve yöntem verdik" (5:48) demiştir.

Her anın dizi dibinde sevap müflisi bir yoksul gibi, yüzümüz yerde, boynumuz bükük dua etmeliyiz, dua etmeliyiz, dua etmeliyiz. Rabbimizin katında bize saklanmış merhameti ve bağışı, kendi biriktirdiklerimizden daha çok, daha çok, daha çok bilmeliyiz.

Filozoflardan İbn Sina, Allah'ın insanoğlu için verdiği, onu hatadan koruyacak en önemli iki esastan birisinin vahiy, diğerinin akıl olduğunu bir ilke olarak benimsedi. Bunun sonucunda İslam filozofları da, hem müslümanlara has bir felsefe geleneği oluşturdular, hem de Yunan Felsefesi'nin batıya ulaştırılmasında köprü görevi gördüler. Akılcı din söylemi, Mutezile'nin, Mürcie'nin ve Meşşai filozofların mahkum edilmesiyle beraber, eski gücünü kaybetti. Hanefilik ve Maturidilik, günümüze kadar, yaşamaya devam ettiyse de, başlangıçtaki akılcılığını özgün biçimde sürdüren alimler çıkaramadı.

İbadet denilince de İslam?da dahil hepsi birbirine karıştırılarak, namaz, oruç, abdest, camiye, kiliseye veya havraya gitmek, günah çıkartmak, yağmur duasına çıkmak vs. akla geliyor.

yook yaahu nerden çıkardın şimdi bunu. baytuğ kafanın konforunu bozmak her zaman ve zeminde uygun değil diyoo. bende ne diyoduumm bi bakıyım...

Papa 16. Benedictus cenaplarının, İslam?ın Yüce Peygamberi hakkında, Bizans İmparatoru II. Mikhail Paleologos?un 14. yüzyılda sarfetmiş olduğu birtakım saçmasapan sözleri, bir ruhani lidere asla yakışmayan bir yaklaşımla ve onaylayarak dile getirmesi, aslında Hıristiyanlığın öteden beri İslam?a karşı hissettiklerini bir defa daha ortaya koyması bakımından, hiç de şaşırtıcı olmadı.

Ayrıca bugün pek çok İslam ülkelerinde ve göç ya da yeni ihtidalar sonucu Avrupa ve Amerika'da Nakşilik, Kadirilik, Alevilik-Bektaşilik, Mevlevilik, Ticanilik, Rıfailik tarikatları yaşamaya devam etmektedirler. Zühd, takva, velayet, tevekkül, marifet, fena, beka, şeriat, tarikat, marifet, hakikat, kutup, zahir, batın, keramet, sezgi, keşif, ilham, mücahede ve mükaşefe kavramları deruni tecrübeci din söyleminin hakim belirtileri olarak canlılığını korumaya devam etmektedir.

aa. Siyasi Miras

TÜRKİYEDE İSLAMIN KLASİK YORUMLAMA EGEMENLİĞİNİN ARKAPLANI-I

İşte cahili mantık ile kast ettiğimiz budur.

?İnkara saplananların, yeryüzünün ihtişamını elde etmeleri seni yanıltmasın. O geçici bir tatmin aracıdır; sonunda varacakları yer cehennemdir, o ne kötü bir meskendir.? (3.196-197)

22- E. C. Cuff, a. g. e., s.85

Evet, Kur?an eğitiminde yeni eksen şart. Bunun adı belli: Tecvid eksenli Kur?an eğitiminden, tertil eksenli Kur?an eğitimine?

87. Mu'cemu'l-buldan, Beyrut, 1957, c. I, s. 209

Bir gönüle girmektir

Buna göre hakikat peşinen verilmiştir ve önceden gelen nassın içinde bulunmaktadır, tarihin, zamanın ve mekanın dışındadır, yoruma ihtiyaç duymayacak kadar apaçıktır ve açıklandığı için de te'vile ihtiyaç yoktur. Üzerinde düşünmeyi ve incelemeyi gerektirmez. Hepsi muhkemdir, içinde müteşabih yoktur.

Aslın'da Şia'nın siyasal tarihi, 12 imam nazariyesine göre yeniden inşa edilmiş tamamen politik bir tarihtir ve İslam'ın siyasallaştırılma projesidir. İmamları sevmek veya sevmemek dahi dinileştirilmiştir. İslam toplumunun kaderi belli bir soyun ya belli bir dönemden sonra da ortada olmayan gizlendiğine inanılan gözlenen bir kişinin tekeline terkedilmek istenmiştir. Bu yüzden yazdıkları eserlerin tamamında bu nazariye ile ilgilenilmiştir. Şia'nın yazdığı tefsirlerin tamamına yakını, politik-masum imam anlayışı çerçevesinde ve bu anlayışın isbatlanması için yazılmıştır. O kadar ileri gidilmiştir ki, sanki Kur'an İmamı isbatlamak için indirilmiş bir kitap olarak görülmüştür. Bunu isbat etmede yetersiz kalındığında, bu ayetlerin Kur'an'dan çıkarıldığını iddia edenler olmuştur. Ayrıca bu imamların, imamete hak sahibi olduklarını isbatlayabilmek için ikibin kanıtı toplayan Elfeyn ve benzeri ciltler dolusu eserler yazılmış ve neticede binlerce insanın politik anlayışı bu şekilde belirlenmiştir. Bunun sonucunda Sünnilik, bu imamet anlayışını çürütmek ve buna tepkisel olarak geliştirdikleri kendi Hilafet nazariyelerini ispatlama gayretine girmişlerdir.

Haricilerin Allah'ın hakimiyetini karizmatik bir topluma tahsis etmesi şeklindeki siyaset nazariyesi bir kenara bırakılırsa, temelde İslam düşüncesinde birisi Şia?nın teokratik siyaset nazariyesi, diğeri de Sünni siyaset anlayışı olmak üzere iki farklı siyaset anlayışı geliştirilmiştir. Her ikisinde de teolojik ve doktriner boyut, öne çıkmaktadır.

Özgürlükleri ellerinden alınan, zulüm ve baskı gören bazı insanlar, kendi fikirleriyle ve eylemleriyle politik-sosyal, dini ve ekonomik olumsuzlukları değiştirmede başarısız, yetersiz, aciz ve zayıf kaldıklarına inanmaları halinde, yaşadığı olumsuz toplumsal yapıyı değiştirmek ve gerçeği/hakikatı elde etmek için kendi dışında manevi güçler aramaya veya mesih ve mehdi misyonu üstlenmiş otorite kabul edilen karizmatik liderler ve kurtarıcılar üreterek onlardan medet beklemeye başlarlar. Böyle insanlar, ezilmişlik psikolojisi içerisinde sağlıklı düşünemezler ve başkalarının liderliğine ve başkalarının onları yönetme veya yönlendirmesine ihtiyaç duyarlar. Bazı insanlar, geçmişe bakıp daha önce yaşadığı başarılı ve verimli günleri hatırlayarak onunla nasıl övünüyorlarsa, böyle bir hayatı yaşayamamış veya önceden yaşamış, fakat daha sonradan kaybederek büyük zulüm ve haksızlıklara düçar kalmış kimseler ve toplumlar da, daha iyi bir gelecek beklentisi içerisine girerler. Buna gücleri yetmediği durumlarda, karizmatik kişi ve soylu aileleri kurtarıcı olarak görürler.

Malumunuz olduğu üzere çağımızda, özellikle son yıllarda hem dünyada hem ülkemizde günlük hayatta, yazılı ve görsel medyada en çok konuşulan ve tartışılan konuların başında din geliyor. Bilgili bilgisiz, sorumlu sorumsuz herkes din üzerinekonuşuyor, kanaatlerini ifade ediyor, hatta tartışıyor. Bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Tüm peygamberlerin ve onlarla gelen ilahi mesajların nihai amacı, insana unuttuğu ya da kasten terk ettiği inşa sorumluluğunu hatırlatmaktı. Emanete ihanet anlamına gelen her sorumsuzluk, sosyal, siyasal ve ekonomik alanlarda ahlaki yozlaşmayı derinleştiriyor, uyarıcılarını dinlememekte direnen toplum kendi kendisini çöküşe mahkum ediyordu.

Hz. Muhammed?in, kendinden sonra yerine kimin geçeği konusunda herhangi bir belirlemede bulunmadığı bilinen bir husustur. Nitekim, daha Hz. Peygamber?in naşı toprağa verilmeden, Müslümanların, kendilerine yeni bir lider seçmek için faaliyete giriştiklerini görmekteyiz. Herhangi bir tayin söz konusu olsa idi, herhalde tartışmaların seyri daha farklı olurdu.

Devlet başkanlığı görevinin, kendilerin Allah tarafından verildiği iddiası Emeviler tarafından meşruiyet amacıyla kullanıldı. Devlet başkanlığına dört halife döneminde kullanılan siyasi içerikli kavramlar Ehl-i Sünnet tarafından terkedilerek, Emeviler ve Şiilerce dinileştirilmiş ve kelami anlamlar yüklenmiş İmamet ve Hilafet kavramları tercih edilmiştir. Ehl-i Sünnet kelami eserlerinde siyaset anlayışını belirledikten sonra ise, bu anlayış ile mevcut siyasi yönetimlerin işbaşına gelişi ve uygulamaları arasında bir uyum sağlanamamıştır.

Kainata nazaran bu sonsuz küçük alanda, sonsuz küçük sayıda ve sonsuz küçük imkanlarla yapılan deney ve gözlemlerin sonuçlarından yola çıkarak bütün bir kainata teşmil edilecek bir kanun nasıl çıkarılabilmiştir?

Gelenekçi/asarcı din anlayışı, tarihte olduğu gibi günümüzde de benzer şekillerde ve farklı adlarla tezahür etmektedir. Sözü edilen din söylemi, bu zihniyetin temsilcileri tarafından yazılan eserlerin ve hadis kolleksiyonlarının yayınlanması ve pek çok dile çevrilerek her eve girmeye başlamasıyla, yeniden, hem teorik hem de pratik olarak büyük destek görmeye başladı. Bunun etkilerini en fazla Selefilik olarak kendisini takdim eden Vahhabilik, Mısır'da İhvan-ı Müslimin, Hizbü't-Tahrir, Nurculuk, Cemaat-i İslamiyye, Hindistan'da Ehlü'l-Hadis, Ensaru's-Sünne, Sünni bazı tarikatlar üzerinde açıkca görmek mümkündür. Böylece sünnet, asar, hadis, Asr-ı Saadet, taklit, bidat, Cahiliyye, Ehl-i Sünnet gibi kavramlar dogmatik gelenekçi din söyleminin hakim belirtileri oldu. Bu söylem, " Din, asardan ibarettir. " şeklinde sloganlaştırıldı. Sünet ve asar merkezli bir din ve dünya görüşü bu minval üzere geliştirildi.

Yeni Kutsallıklar

İnsanlar arasındaki görüş farklılıkları ve ayrılıkları, tabii, psikolojik, tarihsel, dini ve sosyoljik bir vakıadır. Her bir din, felsefe ve ideoloji, bu gerçekten nasibini almıştır. Bu farklılılklar, mutlaklık iddiasında bulunmadıkça, kendisini İslam'ın temsilcisi görmedikçe, başkalarını öteki olarak algılamadıkça birer zenginlik olarak kabul edilebilir.

''' Alim kelimesi dahi, semantik açıdan anlam kaymasına uğramış durumdadır. Maalesef alim; klasik düşünen bilgin, softa, molla gibi kelimeler ile eş anlamlı kabul edilir oldu, hatta son günlerde bunun çoğulu olan ulema, siyaset arenasında ciddi tartışmalara sebep olmuş, hukuken de zanlı ve sakıncalı bir kelime olarak da ilan edilmiştir. '''

Nassın kendisi yalnız başına zaman, mekan, bağlam ve insan anlayışı dışında yegane kaynak değildir. Nassın sebeb-i nüzulü vardır. Nass, olgunun sorduğu soruya bir cevaptır ve insan bu soruya cevaplar bulmak için ictihad eder. İnsanlar, cevaplar arasında gidip gelince vahiy bunlardan birini doğrulamak için gelir. Genellikle de Hz. Peygamberin övdüğü Hz. Ömer'in görüşü vahiy tarafından tasdik edilir. Kur'an'ın metodu budur. Dolayısıyla soru vakıa dan gelir ve vahiy buna cevap verir.

O şeyin suya düşen gölgesi, insanın maddi ya da manevi duyularının, muhayyile ve hafızasının, zihne sunduğu zihin dışı gerçekliklere ilişkin suretlerdir. Adına ister suret, ister kopya, ister film, ister ayet, ister işaret, ister imge, ister simge deyin; işin hakikati değişmez.

KONU: İslam'da dini düşüncenin yeniden inşası

Modernitenin tüm "aydınlanmacı" ve "kurtarıcı" iddialarının aksine, Batı'nın bugün içerisinde bulunduğu durum tam bir kaosu yansıtmaktadır. Hermenötikten post-strüktüralizme bütün postmodern teoriler; Batılı düşünen çevrelerin epistemolojik ve axiolojik bakımdan "doğru" ve "yanlış" hakkında, ölçü ve inancını yitirmesini, pek çok alanda rölativizmin anlamsızlığını ve anlamsızlaştırıcılığa düşüşü ve topyekün bir tutsak oluşu temsil etmektedir.

Bu simülatif algılama biçimi, ontolojik güvensizlik duygusunun zuhur etmesine yol açmış, bu da epistemolojik güvenlik alanlarının genişletilmesiyle sonuçlanmıştır: Neticede insan, kendisine de, Tanrı'ya da, kainata da yabancılaşmış, asimile ve elimine olma tecrübesinin eşiğine yuvarlanıvermiştir.

zaten birkaç paragrafına baktım sarmadı

Sonuç olarak, Allah ve İslam insanlığın en yüce, kutsal ve ölümsüz değerleridir. Ancak tarihi süreç içinde müslümanların oluşturduğu?Allah? ve?İslam? tasavvurları aynı niteliklere sahip olmayabilir. Bir şeye ne kadar el değerse o kadar kirlenir. Kur?an ve sahih hadis malzemesi mevsuk olarak önümüzde durduğu müddetçe, oluşturduğumuz teolojileri, teorileri her zaman irdeleme hakkına sahibiz. Eşarici Sünnilik, bizzat İslam değildir. İslam?ın tarihi süreç içinde ortodoks iktidar yorumudur. Bir şeyin yaygınlığı onun doğruluğunun kriteri olamaz. Ayrıca, bir şey fazla yaygınlaşınca özünü gizler. Yanlışı bulmak zorlaşır. Zira olan olması gereken olarak görülür.

Aynı zamanda niteliksel analiz, niceliksel analiz olmadan yeterli olmaz. Bu durumdaki analiz hata yapabilir ve ortaya bir çok analiz ve okuma şekilleri çıkar. Bu durumda analiz ve okumaları yönlendirmede siyasi ideolojiler ve düşünce ekolleri devreye girer. Sanki bilgi, bir nassa veya bir kaynağa ya da bazı öncül faraziyelere ihtiyaç duyuyor gibidir. Ayrıca gözlem tanımlamaya, tahlil etmeye, anlaşılmaya başvurmadan yeterli gibi görülebilir.

İslam dini, Hz. Muhammed?e Allah katından gelen vahyin etrafında şekillenmiştir. İslam?ın iki temel kaynağı vardır: Vahiy ve akıl. Bunlar, birbirinin alternatifi olan kavramlar değildir; akıl ve vahiy, birbirini tamamlamak durumundadır. Vahyi anlayacak olan akıldır. Vahyin dışındaki her türlü dini nitelikli oluşum, -adı mezhep, tarikat ne olursa olsun- dinin anlaşılma biçimleri ile ilgili tezahür olup, her türlü tenkit ve tahlile sonuna kadar açıktır.

Öyle görünüyor ki Kur?an?ın ibadetten kastettiği, hayatı, yukarıda sayılan bir takım kişi, otorite, odak ve mercilere tapınarak değil; Allah bilinci ile yaşamaktır. Bundan dolayı da ibadet tarihin, hayatın ve tabiatın içinde canlı bir faaliyet olmak icabeder.

İbn Hişam, I, 130.

Bir çok alevi topluluklarında dini liderlerin peygamber veya imam soyundan geldikleri ve seyyit oldukları şeklinde bir enancın varlığı Alevi dedeleri ve Bektaşi Dedebabalarınca kabul edilmektedir. Bkz., Nejat Birdoğan, Anadolu'nun Gizli Kültürü Alevilik, İstanbul 1990, 239-240; Cemal Şener, Benim Kabem İnsandır, İstanbul 1996, 98-100; Orhan Türkdoğan, Alevi Bektaşi Kimliği - Sosyo-Antropolojik Araştırma- , İstanbul 1995, 346; Metin Bozkuş, Tarihten Günümüze Sivas Yöresinde Alevilik, Sivas 2000, 216-219.

Kur?an?ın nesneleştirilme sürecinde kullanılan dil, aslında ne demek istediğimi ele verir. Cevahiru?l-Kur?an sahibi Kur?an?ı envai çeşit mücevherin çıkartıldığı bir okyanusa benzetir. Onun derinliklerinde inci, mercan, yakut, zebercet vardır. Çok derinlere dalacak nefesi olan ender talihliler kibrit-i ahmere ulaşırlar. Kıyılarında da tiryak, öd, amber vardır. Ne var ki bunlara ulaşabilenlerin sayısı çok azdır.

Muhafazakar Müslüman da geleneklerine bağlıdır. Bu gelenek gücünü tevhid inancına dayalı İlahi bir gelenekten alır. Hiç kuşkusuz bu bağlamda gelenek, tevhidin özüyle çatışmayan ve Müslüman toplumların alışkanlık haline getirdikleri eyleme konu olan bir takım davranış kalıplarıdır. Tarihte İslam, özünde tevhide aykırı düşmeyen ve İslam'ın kurucu kaynaklarından olan Kur'an ve sahih sünnetle çelişmeyen kurban kesme gibi sünnet anlamındaki geleneği benimsemiş; hac, umre, telbiye, tavaf, oruç gibi cahiliye döneminde varlığını devam ettiren uygulamaların İslam'a aykırı yanlarını değiştirmek suretiyle devamından yana olmuştur. (Altıntaş, 1995; 166-169)

Üçüncü örnek Pakistanlı Mevdudi'dir. Mevdudi'nin de başı devletle sorunludur. Yazdıkları ile rejimi rahatsız eden bu zatın sonu, yukarıdakiler gibi olmamışsa da pek parlak sürmemiştir. Tutuklanmalar, mahkemeler ve hapishane hayatı onun hayatının da bir parçası olmuştur. Mevdudi'nin de neredeyse bütün eserleri tercüme edilmiştir.

Unutma kavramının burada meselenin talihini aydınlatan bir rolü olduğunu düşünüyoruz. Unutmak beşeri bir haldir ve insan hafızası unutmakla maluldür. Modernlik ne geleneği yok etti ne de unutturdu. Onun amnezik düzeyde olduğu söylenen zaferi, hatırlama süreçlerini ve tarzlarını zaafa sokması; yer yer mefluç bırakmasıyla; nihayet onun yeniden üretimini zora sokmasıyla ilişkilidir. Ama bir an için bu amneziyi kabul edelim. Eğer modernlik öncesi dünyayı unutmak mümkün olabildiyse, modernliği unutmak neden mümkün olmasın? Esas dava da budur.

Peygamberin şahsındaki şeriat koyma yetkisi, hiç kimseye devredilmemiştir. Bunun için imamet/hilafet kelimesinden anlaşılan hükümettir. Yoksa şeriat koymakta peygamberin vekili ve halefi demek değildir. Hatta genel yetkiyi elinde bulunduranların veya fakihlerin ortaya koydukları kanunlar veya hükümler, şeriat, din veya ilahi hükümler olarak kabul edilemez. Bu sebeple Sünni Hanefilerden İbn Hümam, hilafeti?Müslümanlar üzerinde genel tasarruf hakkına sahip olmak? şeklinde tanımlamıştır.

7. Hicri 617 tarihinde Rey şehrini ziyaret eden Yakut burasının da harap olduğunu görünce sebebini soruşturuyor ve şu cevabı alıyor:

İbn Kuteybe, el-İmame ve's-Siyase, thk., Ali Şiri, Mısır 1969, II, 4.

Biz burada hedefi İstanbul-Endülüs Köprüsünü iki taraftan da yeniden ihya etmek olan yeni bir yaklaşımla karşı karşıyayız. Açıktır ki biz burada Akdeniz'in kuzeyini doğusundan ve batısından kuşatması özelliğiyle iki tarafı birleştiren bir köprüden söz etmiyoruz. Bu köprü aynı zamanda Akdeniz'in iki tarafını birbirine bağlar ki bu da köprünün iki yönlü olmasını sağlar.

Destur dostlarım destur... Neden hemen asıl metninin sahibini sorsam adını söylemeyecek olanlar Reddu?l-Muhtar?ın, Kitabu?l-Fıkh ala Mezahibi?l-Erbaa?nın evlere şenlik tercümelerine sarılıyor, Nimet-i İslam?ı burnuma dayıyor? Adını hatırlayamadığım o sahabinin sözü geliyor aklıma: ?Ben Allah buyurdu, Resulü buyurdu, diyorum; siz de bana karşı kalkmış falanca buyurdu, feşmekanca buyurdu, diyorsunuz!?

Kur?an?ın iniş sürecinde?dünya? kelimesinin ilk kullanıldığı yer muhtemelen A?la suresinin 16. ayetidir. Burada asli haliyle bir sıfat tamlamasında sıfat olarak kullanılmıştır: el-hayatu?d-dunya. Kural olarak niteleyen, dişillik ve erillik açısından nitelenene uymak zorundadır. Hayat kelimesi dişil bir kelime olduğu için, onun sıfatı olan edna da dünya formunda gelmiştir. Bunun anlamı şudur: dünya kelimesi tek başına kullanıldığı yerlerde dahi, sanki yanında bir?hayat? sözcüğü varmış gibi, yani?dünya hayatı? şeklinde düşünülür. Bu da ister istemez, bir başka hayatın daha varlığını zorunlu olarak kabul etmek demektir ki, o da el-hayatu?l-ahira, yani?ahiret hayatı?dır.

O dönemde uyanışın gerçekleşmesi için en uygun yolun ne olduğu ile ilgili birçok görüş ortaya çıkmış ve akabinde üç akım belirginleşmişti:

Ehl-i Sünnet?in siyasal düşüncesinin oluşumunda, adaletin temini ve zulmün ortadan kaldırılmasından ziyade güç, iktidar ve güvenlik merkezi bir rol oynamıştır. Bu sebeple zalim ve fasık da olsa, iktidar sahiplerine itaat telkin edilmiş, isyan yasaklanmıştır.

Uzun çöl yolculuğunda, terkisindeki Muaz?a saatler süren sessizliği yırtan bir nidayla kendi sorduğu soruya, yine kendisi cevap verecek: ?Ya Muaz! Kulun Allah üzerindeki hakkı, O?nun kendisine azap etmemesidir!? (Buhari, Rikak 84.37, 5/2384) Yani, tasavvurunu inşa eden Allah?ı, vahyin inşa ettiği tasavvurla böyle okuyacak. Biricik oğlu İbrahim?in vefatıyla aynı ana denk gelen tam güneş tutulması üzerine?Güneş bile Peygamber?in yasına iştirak ediyor? söylentilerini?Allah hiçbir fani için, koyduğu kanunu bozmaz? diyecek. (Ebu Avane, Müsned, 2/371)

İslam?ın evrensel güzelliklerinin, dindarlar tarafından da, dindar olmayanlar tarafından da, sağlıklı bir şekilde anlaşılması ve değerlendirilmesi neredeyse imkansız hale gelmiştir.

Türkiye, konumu itibariyle, İslam ülkeleri ile Batı arasında bir köprü görevi görmektedir. Batının ve Modernitenin meydan okumalarını en derinden hisseden ve yaşayan Türk milleti olmuştur. Ancak, bu meydan okumanın cevabı, henüz verilmiş değildir.

İslam dini, insanın kendisine karşı dürüst olmasını istemektedir. Bu ise, otokritik de denilen özeleştiri ile mümkün olabilir. Ancak, özeleştirinin muayyen bir seviye istediğini hemen belirtmeliyiz. İşte bu noktada, insanın?uyarılmaya muhtaç bir varlık? oluşu aklı gelmektedir. İnsan, yaratılışı gereği, uyarılmaya muhtaçtır. Bu ihtiyaç, aklın en iyi şekilde fonksiyonel kılınması ile ilgili olsa gerektir. Vicdan, ya da sağ duyu denilen şeyin de, aklın çelişkileri farketme özelliği ile yakın ilgisi olmalıdır. Kur?an?da, ısrarla, Kur?an?ın bir?öğüt? olduğu hususunun altının çizilmesi; Hz. Peygamber?in?insanları vahiyle uyaran bir uyarıcı? olduğunun vurgulanması, onun?Din nasihattir? anlamındaki hadisi, ?din?in insanların uyarılma ihtiyacına bir cevap olduğunu düşündürmektedir.

Kur'an'ın, bazı kelimeleri ve kavramları Arap dilindeki sözlük anlamını esas alarak daha önce oluşmuş sosyal gerçekliklere delalet edecek şekilde, bazılarını tamamen yeni anlamlar yüklemek suretiyle yeni oluşmuş tarihi, siyasi ve sosyal olgulara tekabül edecek tarzda kullandığı İslam düşünce ekolleri tarafından kabul edilen bir husustur.

İmamiyye, Ehl-i Beyt'e dahil ettikleri oniki imamın, Nebi ve Resuller gibi meleklerden daha üstün olduklarına inanırlar. Hatta İmamiyye Ehl-i Beyt'e kozmolojik bir önem atfederek onları yeryüzünde insanların emniyeti ve kurtuluşunun vesilesi kabul ederler. Şöyleki Allah bütün yaratılmışları Peygamberi ve Ev Halkı için yaratmıştır. Eğer onlar olmasaydı Yüce Allah ne göğü, ne yeryüzünü, ne Cennet'i ne Cehennem'i, ne Ademi ne Havva'yı, ne melekleri ne de yarattığı şeylerden bir tekini yaratırdı. Bu anlayışa göre, imamet konusu iman esasıdır ve onu inkar eden kafirdir.

Biz ne yaptık? Önce Kur?an?ı Mushaf?a indirgedik. Sonra tertili tecvide indirgedik. Sonra tecvidi telaffuza indirgedik. Sonra telaffuzu tilavete indirgedik. Onu da ses sanatına irca ettik. Tecvid, ?okuyuşu güzelleştirme? demek; yaşayışı güzelleştirmenin açığını, okuyuşu güzelleştirerek kapatacağımızı zannettik. Olmadı.

Ebu Seleme Hz. Aişe?yi tanıtırken?efkah fi?r-re?y: kişisel görüş açısından en derin anlayış sahibiydi? der (İbn Sa?d,. Tabakat, 2/368). Aynı kaynakta Ubeydullah b. Utbe, ibn Abbas farkını anlatırken?Görüşlerinde ondan daha derin anlayışlısını görmedim? der.

Ehl-i Beyt'i kullanarak siyasal rant elde etmek isteyenlerin başında Muhtar es-Sakafi ve Abbasi ihtilalini gerçekleştirenler gelmektedir. Bu konuda pek çok örnek bulunmakla beraber daha sonrake dönemlerde yaşanan iki örnek üzerinde durmak istiyoruz:

Dil, çeşitli fırkalar ve insanlar arasındaki ayrılıkların ve birleşmelerin dış adresidir. Diyalog sürecinde olanlar arasındaki buluşma ve ayrılma aracıdır. Çoğu zaman dile birbiriyle zıt olan yaygın anlamlar yüklenir, her grup kendi ayrı yöntemiyle bunu anlar ve ayrılıklar sürüp giden düşmanlıklara hatta çatışmalara kadar varır ve İslamcılar, laikleri küfürle, laiklerde İslamcıları ihanetle suçlar.

?Weber?e göre İslam?a özgü bir görünüş ve kurumlar dizisini veren şey, ?dünyayı fethetme peşindeki savaşçı? idi. Muhammed?in tektanrıcı Kur?an?ının savaşçı bir yaşam tarzının sosyo-ekonomik çıkarlarına adapte edilmesiyle birlikte kurtuluş arayışı, cihad nosyonu aracılığıyla toprak arayışı için yeniden yorumlanmıştı. Sonuç, İslam?ı?ulusal bir Arap savaşçı dini?ne dönüştürmek oldu.?

Estğ... iltifatlarınız üfürüğüm içinse eh biraz hakkettik... yalnız kalite dediğin Sende ve kurmay hocamda mevcut bişey...

İnsanı kendisinden ve hemcinsinden uzaklaştıran modern hayat, insanı sadece kendisine ve hemcinsine karşı yabancılaştırmakla kalmamış, aynı zamanda kendisi ve çevresiyle kavgalı hale getirmiştir. Daha 17. yüzyılda Thomas Hobbes?un diliyle bu sapma?herkesin herkesle savaşı? şeklinde formüle edilmiştir.

Bu makalede tarihsel bağlamda muhafazakar kavramının ortaya çıkış nedenleri üzerinde durulacaktır. Ayrıca bu düşünce geleneğinin Aydınlanma düşüncesiyle olan ilişkisi tahlil edilecektir. Bunların yanında 'muhafazakar Müslüman' tabiri ne demektir? Sorusuna cevap aranıp bir tanımlama yapılacaktır.

Hamdi Kalyoncu söz konusu eserinde insanlık tarihindeki en önemli şirk tezahürü olan kişileri ilah edinme eğilimini öncelikle ilah edinilen kişilerin karekteristik özelliklerini inceleyerek tespitlerini ortaya koyuyor. Yazarın da belirttiği gibi kişi merkezli oluşumların modern ya da geleneksel farklı kültürel iklimlerinde ortaya çıkmaları bu hastalığın varlığını değiştirmiyor.

Muhafazakarlık, bir zihniyet ve tutumun adıdır. Dolayısıyla, muhafazakarlığın alamet-i farikaları arasında; var olanın korunması, elde tutulması, değişimlere karşı durma, Allah'a inanç, rasyonelliğe karşı ma'kuliyet, sosyal bütünleştirici olarak aile, din, devlet gibi toplumsal kurumlara önem verme, ahlaki dindarlığı yüceltme, geleneğe kuvvetle sarılma, haklardan ziyade vazife şuurunu öne çıkarma, istikrardan yana tavır takınma, geleneği, radikalliğe karşı savunma gibi refleksler sayılabilir. (Akdoğan, 2003: 16-26)

Din-siyaset ilişkisinde en çok gündeme getirilen halife ve imam kavramları, iddia edildiği gibi, Kur?an'da, siyasi erki elinde tutan kimse anlamında kullanılmamaktadır ve bu ayetlerden hilafetin Kur?an?ın bir emri olduğu sonucu da çıkarılamaz. Halife, ayetlerin bazısında özgür iradeli ve kendi adına güzel işler yapmaya namzet Allah'ın her bir kulu anlamına gelmektedir.

Hatib el-Bağdadi, Şerefü Ashabi'l-Hadis, 41-42, 63.

Din konusunda her türlü bilgiye sahip olan kimsenin dahi, hem bu bilgiyi elde ederken, hem bu bilgiyi başkasına naklederken takınması gereken bir edep, hem de kullanması gereken nezih bir dil ve üslup vardır. Günümüzde bazen kişisel kapris ve şöhret-i kazibe adına sadece on dört asırlık birikimi değil, elli yıllık ilahiyat birikimini de bir çırpıda harcayanlar çıkabiliyor.

İnsanlık vicdanının son büyük patlamalarından olan İslam'ın dünyadaki yürüyüşünü üç büyük çağla ifade etmemiz mümkündür. Bunlar ibda, ihya ve inşa çağlarıdır.

nefeside pek güçlü canıııım :))) tü tü tü maşallah :)))

Günümüzde muhafazakarlık, daha ziyade kültür alanında eskiyi, yeniyle beraber yaşama ve köklü değer sistemini koruma tavrı olarak kendini göstermektedir. Bu özelliği ona "yapıcı" bir vasıf kazandırmakta, tutuculuğun zararlı ve yanlış katkılarından farklı kılmaktadır. (Sezal, 1981: 89)

Zira bu iş beynelmilel çapta devamlı ve müşterek bir ilmi çalışmayı gerekli kılmaktadır. Fakat buna rağmen, herkesi kudreti dahilinde mes?ul tutan Kur?ani prensipten kuvvet alarak, bu ihtişamdan korkmamalı, herkesin müşterek malı olması gereken İslami değerleri gerçek muhtevalarıyla anlayıp anlatma gayretine katkıda bulunmaya çalışılmalıdır ki, gelecek nesillerin mukadder itabından az çok kurtulunabilsin.

- Batılıların bundan nasıl bir menfaatleri var ki bu konuya ilgi duymuşlardır?

2- DİL FARKLILIĞI

Nasıl ki gayr-ı meşru birleşmeler?çocuğa? engel değilse, gayr-ı meşru tasavvurlar da düşünce ve eyleme engel değildir. Fakat düşünce ve eylemin sıhhat ve meşruiyetini ortadan kaldırırlar. Meşru ve sahih olmayan bir tasavvurdan doğan düşünce ve eylem de, nesebi gayrı sahih olmakla nitelendirilir. Nesebi gayrı sahih olan bir eylem, sonuçsuz kalmaya mahkumdur.

Kur?an-ı Kerim kadın ve erkek cinsi için?insanlar? ismini kullanır. Bunların hidayeti için, adedini, yerlerini ve zamanlarını ancak kendisinin bildiği peygamberler göndermiş, son Peygamber?den bahsederken, ona, insanları karanlıklardan nura çıkartması için Kur?anı verdiğini beyan etmiştir.

Geleneğin kutsallaştırılması, din haline getirilmesi, öncelikle onun doğru olarak anlaşılmasını engellemektedir. Gelenek, doğrudan, insanların neye, nasıl inanacaklarını, neye nasıl değer vereceklerini, kısaca, birey ve toplum olarak insanın geleceğini belirlemeye başlamaktadır. Kur?an, geleneğin böyle bir nitelik kazanmasına?ataların dini zihniyeti? adını vermekte ve şiddetle eleştirmektedir. ?Onlara: ?Allah?ın indirdiğine ve Allah?ın elçisine gelin!? dendiği zaman: ?Atalarımızı üzerinde bulduğumuz yol bize yeter? derler. Ya ataları bir şey bilmeyen ve doğru yolda olmayan kimseler idiyseler! Ey inananlar! Siz kendinize bakın. Siz doğru yolda olduktan sonra, sapanın size bir zararı dokunmaz. Hepinizin dönüşü Allah?adır, O yapmakta olduklarınızı size bildirecektir? (Maide, 104-5). ?Onlara:?Allah?ın indirdiğine uyun!? denildiği zaman: ?Hayır, biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz yola uyarız? derler. Ya ataları bir şey düşünemeyen ve doğru yolda olmayan kimseler idiyseler!? (Bakara, 170).

Bu ayrımı, ? Benden sonra hilafet otuz senedir. Ondan sonra ısırıcı sultanlığa dönüşür.? şeklindeki hilafetin 30 yıl olduğunu bildiren bir hadisle temellendirmektedirler. Böylece Hilafet-i Nübüvvet?in artık bittiğini Hilafet-i Ümmet?in olabileceği ileri sürülmüştür.

Emin olmayanın Rasüllüğü nasıl kabul görmez ise, emin olmayanların müslümanlığı kabul görecek midir? Sahte pehlivanlar gibi minderin dışında dolanmanın anlamı yok. Yiğit olan minderde künde atar. Müslüman olan da Kur'an aynasında kendini arar. Ne olduğunu anlar da, pişmanlık duyarak, müslüman olmanın gereklerine koşar. Kaybettiği yılları da düşünerek performansını ona göre ayarlar.

Oysa ki hayatı her hangi bir yerinden bölmek, bir ırmağı bölmek kadar yanlıştır. Bölünen ırmak akmaz, akmazsa ırmak olmaktan çıkar. Bir yanı akmayı sürdürmek için yeni yataklar arar ve taşkına dönüşürken, diğer yanı canlılığını kaybeder.

"Allah?ın ve Peygamber?in, küçük büyük, erkek kadın herkese emrettikleri ıslah işi için harekete geçmiş bulunuyoruz. Gayemiz ma?rufu emretmek, sizi ona teşvik etmek; münkerden sizi alıkoymak ve onu değiştirmeye sevketmektir.( Tarih-i taberi, I (6), 3116)"

Nasstan olguya doğru doğmatik yöntemi kullanan İslamcılar ile olgudan nassa doğru deneysel yöntemi kullanan laikler arasındaki farklılıktan sonra birbiriyle çatışan bu iki grup arasındaki diğer ihtilaf da "dil" hususunda sahip oldukları farklılıktır.

bakınız arkadaslar.. ben ne yapıyorum... bu kurmayın vede huseynın bazı baslıklarındakı ve bazı arkadasların bazı baslıklarındakı yazıları kopyalayıp bı dosya yapıyorm.. mutlaka herkesın " dusunup akledenlerın" ozellıkle elınde bulunması gereken yazılar. hasa hepsı hatasız seylerdır demıyorum hepsıne katılıyorum demıyorum ama ıllakı elımızde bulunması gereken yazılar. ufuk acan yazılar..

Demek ki nusuk/menasik şekil ve ritüel ile sınırlı ve daha dar iken, ibadet hayatın tüm alanlarına yayılmaktadır. Yani nusuk/menasik Müslüman insan yoluyla hayatı gübrelemekte, yağmur olup yağmakta ve hayatın içinde canlı bir faaliyet olarak ibadetleri ortaya doğurmaktadır.

Müslümanca bakış çatışma ve reddetmeden ziyade, vefa, sahiplenme ve ıslah etme merkezinde gelişmelidir. Bunun için de öncelikle?Gelenek? dediğimiz şey?in?ne olduğu? sorusuna sağlıklı bir cevap vermemiz gerekmektedir. Bugünün ülkemiz itibariyle gelenekselci Sünni çevreleri?nin gelenekten kastı genellikle?Asr-ı Saadet-Örnek Halifeler-Emeviler-Abbasiler-Selçuklular ve Osmanlılar? dönemlerinin Sünni/Tasavvufi paradigmasıdır.

Bizde, müslümanlar arasında iki grup var. Bu gruplardan birisi Hz. Muhammed devrindeki din anlayışına dönülmesi gerektiği, kitap ve sünnete raci bir müslümanlık; diğeri de geleneksel müslümanlığın devam ettirilmesi. Birisi içtihadın gerekliliğini savunurken, diğeri biz müçtehidler kadar anlama selahiyetine sahip değiliz. Onlar ne yaparsa, fıkıh kitaplarından bu hükümleri alıp taklit edeceğiz der.

Yine Süyuti, el-İtkan?da, İbn Sirin?den naklen İbn Eşte?nin şu satırlarına yer verir: ?Hz. Ebubekir Kur?an?ı cem etmeden vefat etmiştir. Hz. Ömer de aynı şekilde Kur?an?ı cem etmeden vefat etmiştir. Bazıları derler ki, bundan maksat?Kur?an?ın tamamını hıfzetmeden öldüler? demektir.?

... demiştik :) ... makalenin vüsati sıksa da inş. müstefid olunmuştur...

Yiğit olan sadece bunlarla kalmaz, düşüncelerini, fikirlerini, kabüllerini, inançlarını tartar Kur'an terazisinde. Görür onların Kur'an terazisindeki karşılığını, hafifliğini veya ağırlığını, anlamlılığını veya anlamsızlığını.

İslami Araştırmalar, V(1991), sayı4, s.231-235

Bugünün "aydınlanmacıları"nın artık insanlığı kurtarıcı büyük iddiaları yoktur. Bir "akıl tutulması"nın farkında olarak geliştirilen post-modernist söylem, hermenötiğin ve post-strueturalizm akımının "doğru"nun yakalanamayacağı şeklindeki acziyeti, rölativizm; kısacası "referansın ölümü" düşünen çevreler içerisinde temel karakter haline dönüşmeye başlamıştır.

İnsanlar arasında yegane üstünlük ölçüsü, ilim ve takvadır, Allah?a saygıdır (Hucurat, 13). Bu ise, doğrudan bireyi ilgilendirir; bireyle Allah arasındaki bir meseledir. Soy-sop, zenginlik-fakirlik, güzellik-çirkinlik gibi hususlar, hiç bir şekilde üstünlük ölçüsü olarak alınamaz.

Hz. Aişe, Cemel Harbine takaddüm eden günlerde Basra?ya vardığında, kendisini bu harekete sevk eden amilleri anlatırken:

Şii siyaset nazariyesi, siyasi otoriteyi elde etme hakkının ve müslümanların idaresinin bizzat Allah ve Resulü tarafından Ehl-i Beyt'e verildiği iddiasıyla onun isbatından ibarettir. Dolayısıyla bu amaçlarına ulaşabilmek için dini ve siyasi yetkiyle alakası olmayan ve Peygamber hanımlarıyla ilgili Kur'an'daki Ehl-i Beyt kavramını bayraklaştırarak, İslam öncesi dönemde olduğu gibi siyasi ve dini otoritenin kaynağı kabul etmişler ve iktidarı ele geçirmekte kılıf olarak kullanmışlardır.

Akif, Garb'ın ilim ve sanatını , yine Garb'ın ahlakının mümkün kıldığını dikkate almamıştı. Alamazdı da. Çünkü devrin bütün aydınları gibi o da hakim paradigmanın etkisinde düşünüyor ve yazıyordu. Devrin fikir cereyanları içerisinde, zannedildiği gibi, Batı'nın bilim ve teknolojisine muhalif kimse yoktu. Modernleşmenin öncüsü, başından itibaren "ulema" sınıfıydı.

Türk milleti, devleti uğruna canını feda etmekten hiçbir zaman çekinmemiştir, çekinmez de. Ancak, Devlet, millet için varolduğu gerçeğini unutursa, kendisini sevecek insan bulmakta zorlanabilir. Bir asra yaklaşan Cumhuriyet tecrübemizde, devlet-millet diyalogunda zaman zaman ciddi kopukluklar olduğunu görmezlikten gelmek mümkün değildir. Milletin, devlete olan güveninin, milletin ısrarla direnmesine rağmen, sarsılmak istendiğini düşünmeden edemiyoruz. Türk milleti, dünyanın en köklü devlet geleneğine sahip milletlerinden birisidir. Devlet, bu geleneğin üzerine oturmak zorundadır.

Philip K. Hitti, İslam Tarihi, çev. Salih Tuğ, İstanbul 1980, I/46 vd.

Yeryüzünde bir milyardan fazla Müslüman yaşamaktadır. Birleşmiş Milletlerde temsil edilen, halkı Müslüman olan ülke sayısı 60?a yaklaşmıştır. Ne var ki, bu ülkelerin hiçbirisi?Gelişmiş Ülke? kategorisinde değildir. Dünyanın neresinde savaş varsa, insanlar eziliyor, horlanıyorsa, insan hakları ihlalleri hemen dikkat çekiyorsa, oranın Müslümanların yaşadığı bir yer olduğu hemen akla gelmektedir. Bu durumun tesadüfle izah edilmesi mümkün değildir.

İnsanın aşağıdan yukarıya doğru mirac eden talebine yukarıdan aşağıya doğru nüzul eden bir cevap olan vahiy, uzun bir süreden beri?hayatı inşa edici? bir özne olmaktan çıkarılıp, nesne haline getirilmiştir. O halde, ilk yapılması gereken şey vahiy tasavvurumuzdaki tahrifat ve tahribatı tamir ya da yeniden inşa etmektir.

46- Thomas Mc Carty, a. g. e., s.21

Birinci eksen önemlidir, zira kültür mirasımızı yeniden inşa etmek ve böylece onu günümüze bağlamak, mevcut ilgilerimize ve çağımızın ruhuna cevap vermesini sağlamak zorundayız. İkinci eksen bağlamında ise günümüzün meselelerinin, modern değerlerin ve modernleştirme ilkelerinin bizim kültürümüz içinde yer edinmesini ve kökleşmesini, onların dini, ahlaki ve genel kültürel şuurumuz içindeki temellerini ortaya çıkarmak suretiyle sağlamalıyız.

Krş., Fazlurrahman, İslam, çev. Mehmed Dağ-Mehmet Aydın, II. baskı, İstanbul 1992, 238.

Bu açıdan Lacan?ın cevabı dolaylı olarak, modern insanın arkaik olana?artık kendisine benzemediği? imgesinden hareketle radikal olarak yabancılaşmasının bir diğer sonucunu, yani modern insanın yalnızlığını ve kendi sınırları içinde tutuklandığını ima etmektedir.

Akılcı, özgürlükçü, eleştirel ve sorgulayıcı bu zihniyet, insanlık tarihinde özellikle, yerleşik hayata geçmiş hadari/medeni toplumlarda, site devletlerinde ve demokratik sivil toplumlarda daha güçlüdür. İstikrar içinde değişime açık bu zihniyet, bu gibi ortamlarda, bireylerde hakim zihniyet haline gelebilir ve başta dinle ilgili anlayışları olmak üzere hayatın bütün alanlarına yansıyabilir. Diğer taraftan, bu eğilim, köklü değişimlere sebep olan evrensel dinlerin rasyonalleşme ve diğer medeniyetlerle yüzleşmesi sürecinde meşruiyyet kazanabilir. Bu bakış açısına, akılcı-hadari ya da akılcı-çoğulcu din söylemi de denebilir.

Bu örnekleri çoğaltmak mümkündür; fakat asırlar öncesinde bile olsa meydana gelmiş bu acı, üzücü ve İslam'ın ruhuyla taban tabana zıt hadiseleri okumak müslüman vicdanını hüzne boğmaktadır. Sulh, sükun, selamet, müsamaha, hürriyet ve saadet dini olan İslam'ın bünyesi bu nevi hadiselere müsait değildir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus şu: İslamcılar arasında pek revaç bulan ve hatta devlet politikası haline bile getirilmiş bulunan bu "modern yorumlar", Batı'da olup bitenleri anlamak/kavramak bakımından gerekli derinlikten büyük ölçüde mahrumdur.

İşte benim "İslam'da akıl" derken tam olarak kastettiğim şey şudur: Bu akıl Arap-İslam kültürü içinde oluşup şekillenen ve aynı zamanda kendisi de bu kültürü üreten ve üretimini tekrarlayan akıldır. İşte bu anlamda Yunan aklından veya Avrupa aklından vb. bahsedebiliriz. Bu akıllar arasındaki farklılık -tabir yerindeyse- kültürlerin, medeniyetlerin vb. farkıyla ilgilidir.

Ehl-i Sünnet?in iki büyük kelam ekolünden birisinin kurucusu olarak bilinen İmam Maturidi, bu engeli aşarak konuya önemli bir açılım getirmiştir. O, siyasetin dini bir kurum olmadığını ileri sürerek, diyanet ve siyaset arasında bir ayrıma gitmiştir. Bunu da dini ve kelami açıdan temellendirmeye çalışmıştır. ?İmamlar Kureyştendir? rivayeti, genelde Sünni alimler tarafından doğru olarak kabul edilmiştir. Sadece Maturidi, ilk defa bu rivayetin siyaseten ve sosyolojik olarak doğru olabileceği, ancak diyanet açısından farklı olabileceği tezini ileri sürmüştür.

4. Nisa,58.

Tarihte ve Günümüzde Şiilik Sempozyumu Mart ayında yapılmış bir ilmi faaliyettir. Bu ilmi faaliyete bir çok ilim adamı katılmıştır. İran'dan gelen 7-8 tane ilim adamı, üniversite öğretim görevlileri ve görevli olmayan alimler gelmişlerdir. Suudi Arabistan'dan gelen olmuştur. Irak'tan gelenler olmuş, Böyle bir toplantıda herkes tebliğini sunmuş, münakaşa ve müzakeresi yapılmıştır. Bu şu demek değildir. Hemen Sünni müsamahayı ele alacak Şii ile birleşecek, Şii taassubu bırakacak, Sünni müslümanla sen benim kardeşimsin diye birleşecek. Bu bir basamaktır. Merhaledir.

Vahyin Hz. Peygamber?in tasavvurunu inşa etme rolü, sadece ilk inen ayetlerle sınırlı değildir. Bu inşa, Hz. Peygamber?in vefatına kadar sürmüştür. Fakat, inşanın en yoğun olduğu dönem Mekke dönemidir.

GELENEK : Tanımlama Ve Bakışımız Ne Olmalı?

Gerek kendilerini -sözde- müslüman olarak adlandıran, gerekse İslam dışılığı bir kimlik olarak benimseyen kimselerin, teori ve pratiklerinde ya da inanç ve eylemlerinde vahyin ve ilahi ilkelerin gerçek aydınlatıcısından öte Batı düşüncesinin temel iddia ve kavramlarından, onun aslında mevcut kurum ve yapılara sinmiş ideolojik bakış açılarından medet umması ve bunu kurtuluş için önemli bir eksen olarak görmesi bugün için hepten anlamsız bir durum arzetmektedir.

Kapitalizmin bu her türlü mekanizmayı, kavram, söylem ve ideolojiyi kullanarak gittikçe akıllara durgunluk verici kontrolünün hiç kuşkusuz sistematik ve ideolojik eleştirisi yine 19. yüzyılda ortaya çıkan sosyalizm tarafından ortaya konulmuştur.

Kur?an?ın tasvir ettiği Allah, insanın tapınma, boyun eğme, itaat etme ve saygı göstermesini kendinde bulundurduğu ve insanlara gösterdiği adalet, rahmet ve sevgiden alır. Mu?tezile , Maturidilik , Tasavvuf Allah?ın bu niteliklerini ön plana çıkarmaya çalışmışlardır. Sünniliğin yaygın tasavvurunu oluşturan Eş?arilik ise Allah?ı bu niteliklerini bastıran ve kayıtsızlaştıran kudret sıfatını ön plana çıkarmıştır. ?Hikmetinden sual olunmaz? Allah imajı böylece oluşmuştur. Burada Allah?a boyun eğmenin meşruiyeti, O?nun denetimi elinde bulundurmasından ve mutlak egemenliğinden kaynaklanır. Buradaki otorite imajı?Böyle yapacaksın? şeklindedir. Bu Allah isterse?insanı it eder kuyruk takar?; ekmeği haram, içkiyi helal edebilir; insana gücünün yetmeyeceği şeyleri teklif edebilir; mü?minleri cehenneme kafirleri ise cennete gönderebilir... Keyfema yeşa mülkünde istediği tasarrufta bulunabilir. Çünkü Eş?ari?ye göre Allah için adalet?mülkünde istediği gibi tasarrufta bulunması?dır.

Burada belirleyici olan şu: Geleneğe dair sempatilerimiz ve özlemlerimiz, modernliğin sıkıntılarından mı kaynaklanıyor? Yani; biz geleneği modernlikten arılanmanın ya da modernliğin telafisi olarak mı istiyoruz? Değilse, geleneği yeniden ve sadece kendisi için mi istiyoruz? Eğer ilki geçerliyse, durum nafiledir. Gelenek akamete uğradı, ama elbette ki yok olmadı. En hoyratça tahrip edildiği yerlerde bile filizlerini; o olmasa bile izlerini ya da alametlerini bıraktı. Geleneğin keşfi hiç de zor değildir. Zor olan bizim bu işe ne kadar gönüllü olduğumuzdur.

Halbuki Peygamberlerin bile masumiyeti tartışmalıdır. Yukarıda zikredildiği gibi onlar dahi hesaba çekilecektir. Diğer taraftan "tathir" kelimesi, Kur'an'da sadece Ehl-i Beyt için değil diğer müminler için de kullanılmıştır. İlgili ayetlerde bu temizlenmenin gerçek bir imanla, namazla, zekatla, Allah'ın emir ve yasaklarına uymakla olduğu açıktır. Bu itibarla Hz. Peygamber hariç, onun neslinden hiç kimse hatadan ve günahtan korunmuş değildir.

bekliyorum.. devamını

Din kelimesinin Kur'an da yüz üç yerde ve dört esas manada kullanıldığını görüyoruz.

Muhterem misafirler,

Yine İbn Rüşd, Aristo mantığını özetlediği eserinde tasavvuru şöyle tanımlar: ?O, bir şeyin adının, o şeye ne münasebetle delalet ettiğinin bilgisidir.? (1982: s. 370)

Hariciliğin bu sert ve radikal ruhu, açıkca olmasa da, bedevi hayatın zor şartları altında yaşamış olmaları, " davranışlarındaki sertlik, imanlarındaki taassup ve kendi inanışlarından olmayanları küfürle suçlamak" bakımlarından, yakın zamanlarda otaya çıkan Vehhabilik'te, Mısır'da Tekfir ve Hicret Cemaat'inde, Cihad Örgütü'de, Türkiye'de Hizbullah, İbda-C ve diğer bazı marjinal gruplarda yeniden tezahür etmeye başlamıştır. Bu hareketlerin doktrinleri ve kullandıkları kavramlarıyla Harici idealizmi arasında yakın benzerlikler sözkonusudur. Bu etki dolayısıyla olsa gerek, Vahhabi hareketini geçmişte ve günümüzde Yeni Hariciler olarak isimlendirenler olmuştur. Zamanla Asabiyet/Kabilecilik, siyasi otoriteye isyan, Tekfir, Huruc, Teberri, Tevelli, Kebire, İman, Daru'l-İslam ve Daru'l-Küfr, İsti'raz, Ka'de kavramları Harici din söyleminin hakim belirtileri oldu. Bu söylemde, " Din, yararlı şeyleri yapmak, günah işleyeni tekfir etmek ve zulmeden otoriteye isyan etmek " olarak anlaşıldı.

Şia İçançları, çev. Abdulbakiy Gölpınarlı, İstanbul 1978, 50-51.

Bilgi ve sanat dünyamızın McDonald'slaşması

İnsan, akıl sahibi, kuşku duyan, anlamaya çalışan, düşünen, sorgulayan, açıklayan, yorumlayan, anlamlandıran, kutsallaştıran ve tecrübe eden bir varlıktır. Bireysel karakter farklılıkları ve insan tabiatındaki psikolojik eğilimler, bir etnolog tarafından etnik merkezli, bir filolog tarafından dilsel merkezli, bir sosyolog tarafından sosyal çevre merkezli okunabilir ve sınıflandırılabilirse de , bunlar psikolojik açıdan, en genel anlamda, tepkisel/şiddet yanlısı, akılcı, gelenekçi, sezgici/tecübeci, radikal ve uzlaşmacı tipolojiler ya da karakterler olarak okunup sınıflandırılabilir. Bu bakımdan düşünce ve söylem farklılıklarını ortaya koymakta karakter okumanın önemli bir yeri vardır.

38- Stephen K. White, a. g. e.. s.4

Aslında dinlerin yayılması ve sürekliliği, medeniyetlerle yüzleşmeleri, yeni medeniyetler kurmaları ve sosyal değişmeler karşısındaki tepkisi bu mezhepler kanalıyla olmuştur. Diğer taraftan dünya tarihinde etkili olmuş güçlü kültür ve medeniyetler, devletlerin yıkılıp öldüğü gibi yıkılmazlar ve tamamen ortadan kaybolmazlar. Hiçbir kültür bütünüyle ölmez, başka kültür ve medeniyetlerde farklı biçimlerde tekrar ortaya çıkarlar. Hatta güçlü ve hakim kültürler, birbirleriyle etkileşim içerisindedirler.

soldan soldan olmasın da gelsin gelebildiği kadar sağdan sağdan be yaw :))

Doğrudan doğruya Kur'an'dan alıp ilhamı,

Kaynakları ile beraber aktarılması gayet güzel olmuş.

Dogmatik yöntemin, nasscı metodun, literal yorumun ve nasslara parçacı yaklaşımın bu şekilde anlaşılmasıyla İslamcılar laiklere yaklaşmış olurlar ve laikler de İslamcılardan uzaklaşmamış olurlar. Her iki gurubun da nassı ve olgusu vardır. Dolayısıyla ihtilaf başlangıçtadır, sonuçta değil.

64- Barry Smart, Michel Foucault (London 1985), s.76

İbn Ruşd, kadını erkekle müsavi tutar. Yalnız mahiyet değil, derece itibariyle bir fark gösterir: Kadın erkeğin ehil olduğu her şeye ehildir. Harbe, felsefeye vesaire gibi, erkeklerin yapacakları her işe kadir olur, şu kadar ki, erkeklerden daha zayıf olur. Bununla beraber, musikide olduğu gibi, bazı hususlarda erkeklere faik olur. Musikinin kemali erkek tarafından bestelenmek, kadın tarafından çalınmak, nağmelenmek ile hasıldır. İbn Ruşd, Afrika?daki bazı misaller ve haller ile, kadınların harbe pek ehil olduklarını ispat ediyor. Kadınların hükümeti ellerine almalarında bir beis, korku görmüyor. Şu sözleri de ilave ediyor:

İslam, gizlisi, saklısı olmayan şeffaf bir dindir. Ana kaynağı Kur?an, gözler önündedir. Vahyin dışındaki her türlü bilgi, her türlü dini oluşum beşeri olup, her türlü tahlile ve tenkide sonuna kadar açık olmak durumundadır. Mezhepler, tarikat ve benzerleri de beşeri oluşumlardır; asla İslam dini ile özdeşleştirilemez. Öyleyse, bir kimsenin Müslüman olup olmaması, kendi özgür iradesi ile vereceği karara bağlıdır.

İslam tarihçileri ve müfessirleri bu insanı ve inancını tanımışlar, ona "Abdullah Aryus" ismini vermişler ve arkadaşlarıyla onun yolunu takip edenleri "muvahhidler" olarak isimlendirmişlerdir. Bu tevhit ehli akım Akdeniz'in iki yakasında da yaygınlaşıp İspanya'da birkaç yüzyıl boyunca yerleşti.

Bu yabancılaşma ise ancak kişilerin kendi özbilinçlerine dönmeleri ve bu halde toplumsal bir bilinç inşaa etmeleriyle aşılabilir. Şeriati?ye göre yabancılaşan çoğunlukların şahsiyet-perestlik eğilimleri ferdin kurtuluşunu rehber, murat, pir, mürşid, abdal ve bedil?e yüklemiştir. ?Aracı çığırtkan? olarak tanımladığı bu tapınılan insan-üstüler mantığıyla şekillenen düşünce tarzının İslam?a sokularak sufiyane şahsiyet-perestlik ve tasavvufi makamların hiyerarşik düzeni oluşturulduğunu belirtmektedir. Şeriati?İmam?ın Ümmetin genel örnekliğinden yetişen, öne sıyrılan ve güzel örnek makamındaki önder olması gerektiğini vurgular.

?Derler ki: Eğer kulak vermiş veya akletmiş olsaydık şu çılgın ateşin halkı arasında bulunmazdık.? (Mülk / 10)

Çünkü ebedi hayatta, dünyada iken yapılmış hayırlı işin faydası vardır. Herkes ancak bu dünyadaki amelini bulacaktır öteki dünyada.(53. Necm,39) İman sahibi kadın ve erkeğe cennet mükafatı varken, münafık, putçu kadın veya erkeğin nasibi azaptır.( 48. Feth,5-6)

kurmayım sen bu ısı sardırdın ha.. bu "kıtap!" kımın... bıraz kısa bı kıtap olmus ama.. :))))

hem gülümse, hem gülümset :))))

Gerekçesi ve ait olduğu dil neydi? İkisi arasında mahiyet farkı var mıydı? Bu iki isim ilk defa ne zaman birbirinin yerine kullanılmaya başlamıştı? Bu kullanım bir kafa karışıklığına neden olmuş muydu? Bu kafa karışıklığı Tedvin Asrı?nda fıkha nasıl yansımıştı?..

Önce, ?Darü?l-Harb? kavramından başlayalım. Kur?an-ı Kerim?e göre, ?Darü?l-Harb?, Nisa Suresi?nin 4. ayetinde belirtildiği gibi, Müslüman bir ülkenin savaş halinde bulunduğu ülkedir. Kur?an-ı Kerim?de?Darü?l-Harb? kavramının bu anlamda kullanıldığı, onun karşıtı olan?Darü?s-Sulh? kavramının tanımından da kolayca anlaşılabilir.

gncl...

Modern dünyada Müslümanların kendi yerlerini arama süreci için bir başlangıç tespiti yapılmak istenirse, Cemaleddin Afgani ile kendini gösteren çizgi üzerinde yoğunlaşmak isabetli olur. Çünkü İslam'ın bu çağdaki yorumu ve durumu ile ilgili olarak düşünce üretenlerin meşalelerini tutuşturan kıvılcım Afgani'den çıkmıştır.

"İslam'ın bünyesinde hiçbir kusur yoktur. Bütün kusur, bizim müslümanlığımızdadır."

Böylece "vatandaşların gözünde tek meşru "otorite" haline gelen; şiddet kullanmanın yalnızca kendisine ait olduğu teslim edilen13, Giddens'in tabiriyle "güç konteynırları" olan modern ulus devleti14 yaratılmış oldu.

Bu coğrafyada birikimi temsil eden "ehillere" rağmen bir şeyler söylemek haddini aşmak anlamına gelmiş ve edepsizlikle bir tutulmuştur. Bu, özünde ahlaki bir kaygıdır ve kanımızca geleneğin alanı içinde saygı değerdir. Saygı değerdir; çünkü, ister katılalım ister katılmayalım, en azından "bilgilerin bilgisi" anlamına gelen "kendini bilmek" temelinde bir karşılığı vardır.

Kerbela olayı, günümüz Türkiye?sinde bile, Müslümanlar arasında görüş ayrılıklarına sebep olabilmektedir. Bu durum, tarihi ve dini doğru anlayamamanın, toplumlar için ne kadar pahalı bir bedeli olduğunun açık bir kanıtı olarak gösterilebilir.

İbn Ruşd (ö.595/1198) bu çok yönlü filozof İslam fakihinin, bundan 800 sene önce, İslam hanımı hakkında sahip olduğu görüşleri, müdekkik alimimiz Ord. Prof. İsmail Hakkı İzmirli?nin (1869-1946) 60 sene önce kaleme alınmış bir incelemesinden naklediyorum: (İstanbul Darulfünün İlahiyat Fakültesi Mecmuası, sayı 23, 1932)

Krş., Güngör, 114.

her neyse ayrıntı için burası namünasip malum... cündioğlu'nun Kur'an Tedkikleri serisi bu mevzulara teksif edilmiş bi gözden geçirmekte fayda var... slm...

ne duruyorsun, gönder gönder gönder

"Siz insanlığa örnek hayırlı bir ümmet oldunuz, ma?rufu emredip, münkerden alıkoyuyorsunuz?"

Özellikle Mutezili Ebu?l-Kasım el-Ka?bi?yi, Samanilere yakınlaştığı ve resmi görevi kabul ettiği için eleştirmiştir. Maturidi, yukarıda zikredilen sebeplerden dolayı, Diyanet-Siyaset ayrımı yaparak ve siyaseti beşeri ve toplumsal bir düzeye çekerek, siyasetin dinin esasları arasına sokulmasını ve bu yolla ortaya çıkabilecek zulüm ve adaletsizlikleri önlemeye çalışmıştır.

Abdullah b. Abdilhakem, Siretu Ömer b. Abdilaziz, Mekke trz., 24.

3. Al-i İmran 68.

2. Aslın Otoritesi: Arap İslam medeniyetinde akıl her yeni şey için geçmişte bir benzer arama eğilimindeydi ve halen de öyledir. Sanki alem bütünüyle benzerlikler ve karşılıklardan , sabit asılların bölümlerinden oluşmuştur. Bu otoritenin tehlikesi bir aslı araştırırken kişiyi kıyasa götürmesinde gizlidir. Yani yeni olana sanki onun eski olanda bir karşılığı varmış ve bu yeni olanla ilgili bir hüküm verirken eski olandaki karşılığına göre kıyas yapılması gerekirmiş gibi bir anlam çıkar. Bu otorite düşünceyi sürekli bir şekilde tartışmasız kaynak kabul edilen önceki modelle bağlantılandırır.

Bu açıdan baktığımızda egemen gelenek tanımlarının hepsinin eksik ve dışlayıcı bu anlamda subjektif oldukları sonucuna ulaşabiliriz. O halde kapsayıcı ve ideolojik olmayan/sadece hikmet için bir fırsat olarak görülebilecek genel bir gelenek tanımlamasına ihtiyacımız bulunmaktadır. Bu sebeple, iyisiyle kötüsüyle gelenek olarak tanımladığımız olgu, İslam ümmetinin tamamının bize miras bıraktığı bütüncül hafızadır. Tanımlama gereği hissedersek Müslümanların geleneği Asr-ı Saadet ile başlayan, dört halife ile devam eden ve günümüze kadar oluşturulan Ehl-i Rey ve Ehl-i Hadis ekolleriyle geliştirilen birikimdir. Bu birikimin içerisinde Tabiin?de oluşmaya başlayan içtihad çabaları bulunmakta, Ehl-i Tevhid ve?l Adl , İbadiyye, Zeydiyye, İmamiyye gibi ekollerin de bulunduğunu ifade etmek gerekir.

bak sende bulamadın 12. imamı.

Nitekim devleti sonuçlarıyla tanımlayan fonksiyonalist yaklaşımın tutarlılığı kendini açıkça belli etmektedir. Parsons'dan Poulantzasta kadar pek çok kişi devletin amacının değişmez bir biçimde "sosyal düzen"in muhafazasını sağlamak olduğunu ifade etmekte ve sonuç olarak herhangi bir organizasyonun aktivitelerinin "devletin fonksiyonlarıyla" örtüştüğünde, otomatik olarak o organizasyonun devletin sağlam bir cüz'ü olduğunu tesbit etmektedirler15.

İnsanın içi dışına, özü kabuğuna feda edilmiştir.

16- Peter Burnham. a. g. m., s.2

Cumhuriyet, demokrasi ve laiklik, Türkiye Cumhuriyeti Devleti?nin yapılanması sürecinde köşe taşlarını oluşturan ana ilkelerdir. Bugün, hala demokrasinin oturmadığı söyleniyorsa, hala laiklik tartışılıyorsa, bu ilkelerin, hiçbir önyargıya kapılmadan, açık yüreklilikle gözden geçirilmesi gerektiğini kabul etmeliyiz. Toplumun bir kesimi, bu köşe taşlarına, hala?Batı?dan ithal? ilkeler olarak bakabiliyorsa, bunun sebeplerinin iyi tespit edilmesi, Türkiye Cumhuriyet Devleti?nin geleceği açısından büyük önem arz eder.

2. Bakara 125.

Bkz.: Sadruşşeria es-Sani (747/1346), Ta?dilu?l-Ulum, Antalya Tekeli No: 798, v.281a-b.

O halde, ?haber? niteliğiyle bir naklin önem kazanabilmesi için, onun herkesçe ve herzaman tercübe ve müşahade edilemeyen bir özelliğinin olması gerekir. Bu tercübe ve müşahade edilemeyen gerçek ve olayları iki kısma ayabiliriz:

1. Türkiye?de, bütün insanımızın İslam dini hakkında doğru bilgi sahibi olmasını sağlayacak çok yönlü bir bilgilendirme seferberliği başlatılmalıdır. Böylece dindar insanın, dinden çıkma korkusuyla, ya da bilinçsizce cenneti garantileme sevdasıyla fanatik eğilimlere, şiddete açık hale gelmesi, temiz dini duyguların istismarı önlenmiş olur. Aynı şekilde, din karşıtı olmayı, modernlik, çağdaşlık, ilericilik olarak algılayanlar da, neye karşı olduklarını bilmiş olurlar. Doğru bilgiden korkmak, hiç kimseye, hiçbir yarar sağlamaz. Şiddetin kaynağını, ancak, sevgi ve bilgi kurutabilir.

el-Muzaffer, Şia İnançları, 52.

Kur?an?da geçen zanne?l-cahiliyye ifadesinin doğru karşılıklarından biri bizce?cahili tasavvur? olmalıdır. Alu İmran 154. ayette, Mekke putperestlerinin Allah hakkındaki tasavvurları, ?gerçek dışı? şeklinde nitelenerek reddedilir ve bu tasavvur biçimi de?cahili tasavvur? olarak damgalanır.

Yanılgıların, yanlışların en büyüğü burayı sahici sanmak, sanki buralıymış gibi yaşamak, ölümü öteleyerek nefeslenmek? Tutkuların esaretinden kurtulmak, zevklerin kör kuyusundan çıkmak, ölümü önceleyerek bakmak; hayata, hadiselere, kederlere, sevinçlere? Hepsi bir?an?a dökülüyor veya bir?an?da her şey var? Ömür, zamandan düşen bir damla; ölüm, damlayı ölümsüzlük nehrine akıtan bir nefes?

Ünver Günay, Din sosyolojisi Ders Notları, Kayseri 1986, 179.

Son dönem Osmanlı aydınlarının Batı'ya ilişkin yorumları, ?gayet pratik, pragmatist nedenlerden ötürü? ciddi kavrayış hatalarıyla malüldür. Devlet ve aydınları ortak bir paradigmanın içinde hareket ettiklerinden ötürü, ilim-ahlak pazarlığı sadece psikolojik bir alışveriş olarak kaldı. Gerçekteyse alınan? ne kadar alınabildiyse? hem Garb'ın ilmiydi, hem de ahlakı.

İnsan sever, sevdiğine yakın olmak için çalışır. Sevgisi onun gönlüne ferman, aklına burhan, gözüne fer, dizine derman olarak yansır. Onu sevdiğine ayakları değil tasavvuru götürür, Yakub gibi gözüne ağlamaktan perde indiyse gönlüyle Yusuf?un kokusunu bin kilometrelik mesafeden alır.

Karakter okuma konusunda geniş bilgi için bkz., McComas, 23 vd.

Özetle din, bilim, siyaset, sanat, ekonomi vb. gibi hayatın tüm alanlarında sari ve cari olan problemlerin temelinde bulunan "anlama" sorununun temelinde, "tasavvur" sorunu bulunmaktadır. İşte bu nedenle hem klasik mantık hem de klasik kelam "tasavvur" bahsiyle açılır.

Alevilik olgusu tartışılırken, mutlaka bilimsel nitelikli bilgilere dayalı olarak tartışmaların yürütülmesi lazımdır. Sağlıklı bilgi olmadan, yapıcı tartışmalardan söz edilemez. Aleviliğin mevcut durumu ile ilgili olarak yapılan, saha araştırması niteliğindeki araştırmalar, Aleviliği İslam dışı görmenin, ya da göstermeye çalışmanın, Alevilik gerçeğiyle pek bağdaşmadığını gözler önüne sermiştir.

Tasavvurdaki yanlış inşa, gerçekte bir imhadır. Yanlış tasavvur sahibi, inşa iddiasıyla hayatı da elinin erdiği gücünün yettiği kadar imha edecektir. Ayette bu imha?ekin? ve?nesil? ile simgeleştirilmiştir. Birincisi Allah?ın kevni ayeti olan doğayı, ikincisi ise Allah?ın yürüyen kitabı olan insanı temsil eder.

O, yazdığı Kitabu'l-İrca adlı eserinde bu kimseleri Sebeiyye Mütemenniye olarak isimlendirdi ve onları " Arab'ın Ehl-i Beyt'ini imam edinmekle " suçladı. Buradaki "Arab'ın Ehl-i Beyti'nden" maksat bu dönemde Emevilerle iktidar müadelesi içerisinde olan Haşimiler olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü Muhammed el-Hanefiyye, Hz. Ali'nin Fatıma'dan değil başka bir hanımından çocuğudur. Bu da, bu dönemde Hz. Ali'nin Fatıma'dan olan soyuna siyasi ve hukuki bir karizma yüklenmediğini ve Haşimi olma karizmasının esas olduğunu göstermektedir. Aslında Hasan'ın kendisi, Haşimi karizmasına da karşı çıkmış ve " bizim İmamımızKur'an'dır" fikrini savunmuştur.

Birinci dönemin başında mastır eğitimime, lisansı da tamamladığım Ürdün'de başladım, Allah'ın yardımıyla. Yani 6. senemi doldurdum bu diyarda. Hocam size danışmak istediğim mevzu; Arap ülkelerinde ki pek çok eğitim kurumunun menhecinin ezber ve kalıpçı bir usule dayandığı sizce de malumdur. Bu menhecin kısırlığını üniversitedeki mastır eğitiminde çok alenen hissediyor ve yaşıyorum. Derslerimiz kredili.

Dindarlıklarıyla öne çıktığı halde; İslam?ın kötü olarak nitelediği bir davranış sergileyenlerin, yanlış bir takım dini referanslara müracaat ederek kendilerini savunmaya kalkışmaları ise dahada kötü bir durumdur.

M. ABİD EL-CABİRİ- İHSAN ELİAÇIK

İbn Haldun, Şifau's-Sail-Tasavvufun Mahiyeti, 90.

?Allah?a ve O?nun elçisine inanırsınız, Allah yolunda malınız ve canınızı da ortaya koyarak tüm gayretinizi sarf edersiniz: işte bu sizin kendi iyiliğiniz içindir, tabii ki eğer bilirseniz!? (61 Saf 11)

Salim b. Zekvan, Sire , thk. Michael Cook, ( Early Muslim Dogma ( London 1981) içerisinde ), 163.

İSLAMIN KADINA BAKIŞI

Arzularına gömülen hayvanlaşır, onları kontrol eden ise değer kazanır (91-Şems/8-10). Sınırsız arzu ile ahlaki kötülük arasındaki direkt ilişkiyi bir başka ayet Hz.

Kur?an vahyinin kadın ve erkeğe müşterek mesajı kısaca budur. Prensip mahiyetindeki bu ayetlerin aydınlattığı ilk Müslümanlar, her iki cins olarak, dünyada emsalini bilmediğimiz bir cehdin temsilcisi oldular ve acayiptir, ilk Müslüman hanımların, İslam tarihinde şeref sayılan imtiyazlarda erkeklere öncülük sağladıkları görüldü.

?Başörtüsü? gibi tali konular, din gibi telakki edilir olmuştur. Başörtüsü, dindarlığın da, din düşmanlığının da?simgesi? gibi algılanabilmektedir.

Burada ihyacı yaklaşım evin "eskisi gibi" olmasında, inşacı yaklaşım ise herhangi bir "ev" olmasında ısrar eder. İnşacı yaklaşıma göre bu ev eskiden hiç görülmedik bir şekilde de olabilir, yeter ki ev olsun? Eğer ev değil de "ahır" olacak diye tutturulursa o zaman inşacılıktan da kopulmuş olur. İnşacı yaklaşımın kırmızı çizgisi "ev olmaklık" iken ihyacı yaklaşım "eskisi gibi olmaklığı" kırmızı çizgisi kabul eder ve buna uymayan her tür projeyi reddeder.

Oysa ki İslam, tabiri akli, genel fıtrat dini anlamına da gelir. Hz. Ademden, Nuh'tan, İbrahim'den, Musa'ya, İsa'ya ve Muhammed?e kadar gelen tek din, yani beraatu asliye dinidir. Bu aynı zamanda Allah?a iman edip salih amel işleyen herkesi içine alır. Ayrıca İslam?ın içeriği öyle geniştir ki, içinde doğu dinleri olmak üzere kendi dışındaki diğer dinleri de kapsar. O halde İslam herhangi bir cemaatin, fırkanın, mezhebin dini değil tüm beşeriyetin dinidir. Laiklerin de yakınlaşmaya çalıştıkları husus budur.

Düşünüş, duyuş ve eyleyişlerde sıkıntıların doğması, yeni ile birikmiş arasındaki ilişkilerin bozulmasında odaklaşıyor. Bu durum bütünüyle modernleşmenin meselesidir ve etkileri bütün dünyada izlenebilir. Süreç, birikmiş olanın değerlendirilmesinde yaşanan olumsuzlamalar olarak baş gösteriyor; zaman içinde radikalleşip toptan reddedişlere dönüşebiliyor. Duyuşta, düşünüş ve eylemelerde "yenilik", birikmiş olan karşısında özerkleşiyor. Muhafazakar düşüncenin bu durumu bir felaket olarak algılar ve değerlendirdiğini biliyoruz. Yer yer haklı görülebilecek değerlendirmelerde bulunsa da, bu yargının kendi içinde acımasız tarafları olduğunu düşünüyoruz.

Daha çok kelamcılarca benimsenen görüşe göre: ?Akıl ile nakil tearuz ettiklerinde akl evvel, nakl muevveldir.?

Hz. Ali de, ilk başta her ne kadar bazı itirazları olduysa da, neticede diğer Haşimiler gibi Ebu Bekir'e beyat etmiştir. Kendinden önceki iki halifeye de aynı şekilde beyat ederek meşruiyetin halktan alınmasına, yani şura ile seçilmesi ve beyat edilmesine saygı göstermiştir. Ebu Bekir'e ve diğer halifelere karşı, kendilerinin Ehl-i Beyt'ten olduğu ve Peygamber'in dini, hukuki ve siyasi mirasçısı olduğu şeklinde bir gerekçe ileri sürerek beyat etmekten kaçındığına dair bir kayda rastlamıyoruz.

Hz. Peygamberin çağını ve çağının insanını tanıması, İslam'ın Batı'da olduğu gibi seküler veya dini bir ruhbaniyat sistematiği üretmesini ve dolayısıyla insanın fıtratına müdahale edilmesini, dolayısıyla çağın, zamanın mutlaklaştırılmasını önlemiş; bu da her zaman çağı tanıyarak çağı aşabilme imkanları sunmuştu müslümanlara.

Papa cenapları, II. Mikhail Paleologos?un, Hz. Peygamber?in?dini kılıç ile yayma emri türünden kötü ve insanlık dışı şeylerden başka bir şey getirmedi ?ne ilişkin cahil ve sersemce iddiasını tekrarlayarak, İslam?la terör arasında ilişki kurmaya çalışanların ekmeğine yağ sürmüş oldu.

Türkiye'de Din Anlayışı

Bu süreci özetleyecek olursak; anlam üretilmezse form tüketilir, tüketilen form inşa özelliğini yitirir. Buradan sonra tüketenlerin kimliğine göre ikiye ayırmak gerekiyor:

10- Immanuei Wallerstein, a. g. m., s.476

Yoga, meditasyon, pozitif enerji seansları, reenkarnasyon panelleri ila ahir? Medya ve sanat çevrelerinde revaçta olan, dizi ve haberler aracılığıyla propagandası yapılan bu öğretileri nasıl yorumlamamız gerekiyor. Masum bir çağrı mı; yoksa çarpık, alternatif ve ucube dini pratikler olarak mı? İnsanların yaşam tarzında, giyiniş sitillerinde, beslenme alışkanlıklarında, tatil ve eğlence kültürlerinde hiçbir farklılık meydana getirmeyen, şahsiyetlerine hiçbir değer katmayan, ahlaki olgunlaşmayı doğurmayan kof ve içi doldurulmamış manevi öğretileri halis niyetlerle yorumlamak mümkün mü? Yaşanan hadise inancın yaygınlaşması ve küfrün mevzi kaybı mı? Yoksa profan kutsallıkların bilinçleri zehirleyen efsunu mu? Adını iyi koymak gerekiyor. ?Yaşam biçiminden ve hazlarından ödün vermeden ruhunu kurtar!? ?Biraz çaba ile hakikatin bilgisine ulaş!? ?Bilgelik mabedinin basamaklarını uzak doğunun gizemli ritüelleriyle arşınla!? ?Genç, dingin, sağlıklı ve doyumlu bir hayat için Buda?nın toprakları üzerinde gezin!? Ve dahası;

69- Ricardo Blaug, "Habermas's Treatment (or Relatİvism" , Politics (1994), c.14., sy.2, s.53

Türkiye?de, her toplumda olduğu gibi, insanların bir kısmı, diğer insanlara göre daha dindardır. Bu tarihin her döneminde, hemen her toplumda kendisini gösteren bir durumdur. Ancak, Türkiye?nin, özellikle Cumhuriyet?in ilanından sonra, kendine özgü ilginç bir süreçten geçtiği dikkat çekmektedir. ?Tanzimat?tan itibaren Osmanlı aydınları, yavaş yavaş iki kampa ayrılarak İslam?ı tartışmaya başladılar. Birinci kesim, ?Osmanlı toplumunun bir bütün olarak her şeyiyle geleneksel yapısını bırakıp Batı?yı aynen kopya etmesinin, gerilikten kurtulmanın tek çıkar yolu olduğunu savunanlardan , diğeri ise, ?suçun İslam?da değil, Müslümanlarda, daha doğrusu onların İslam?ı anlama ve yaşama biçimlerinde olduğunu ileri süren ve genellikle İslam?ın özüne dönüşü savunmakta olan Selefiyeci perspektifi benimseyenlerden oluşuyordu. . Bu tartışmalar, çok iyi bilindiği üzere, özellikle Meşrutiyet döneminde -bugünküyle kıyas kabul etmeyecek kadar yüksek bir fikir düzeyinde- sürdürülerek hızlandı ve Cumhuriyet dönemine kadar geldi. Batıcı aydınların ideolojik tercihleri üzerine kurulan Cumhuriyet, onu hazırlayan bağımsızlık savaşına birlikte girmiş ve birlikte kan dökmüş İslamcıları büyük bir hayal kırıklığına uğratmış, bir kısmı memleketini terk edip gitmiş, bir kısmı köşesine çekilerek sessizliği tercih etmiş, diğer bir kısmı ise, deyim yerindeyse?bir gecede? kimlik değiştirerek yeni rejimin en ateşli savunucularından olmuştur?. (A. Yaşar Ocak, ?Türkiye?de Kemalizm-İslam Kavgası?, Türk Yurdu, c. 17, sayı 116-117, Nisan- Mayıs 1997, 24).

Allah affetsin onları... bu arada hoşgeldin tekrar aramıza. kardeşim benimm..

O halde yapılması gereken en önemli girişim beraberliklerini bir?mektep? haline getiren, karizmatik liderlerden ziyade insan yetiştiren ve sürekli bir nöbet değişimi içinde olan yapılanmalara yol açılmak olmalıdır. Böylelikle bu dirilik sayesinde, ideolojik indirgemeciliğin ve doğruların kalıplaştırılarak dogmalaşmalarının önüne geçilmiş olur. Dr. Hamdi Koyuncu?nun konu edindiğimiz çalışması bu bakımdan ufuk açıcı bir niteliği barındırmaktadır. Yazar güç merkezli yapı mantığının belirli bir süreçten sonra?resmi ideoloji?ler ve?öteki?ler doğuracağını belirtirken Son Vahyin?in en güzel örnek elçisi?ni hatırlatmaktadır okuyucuya;

Kur'an'da müminlerin bir sıfatı, sahip olmaları gereken bir özellikleri olarak vurgulanan ''ilim" olgusunun, tarih içinde adeta sınıfsal bir tekele, insanlar ile Allah arasında, insanlar ile Allah'ın Kitab'ı arasında bir aracılık müessesesine dönüştürülmüş olması, din anlayışının tahrife uğramasında belirleyici bir rol oynamıştır.

Kaynakça

Allah bize, daha ilk vahiyler inerken?tertil?i emretti: Ve rattili?l-Kur?ane tertila: Kur?an?ı üzerinde dura dura, düşüne düşüne, anlaya anlaya, kavraya kavraya oku!? (Müzzemmil 4)

"Sana vahyedilene sımsıkı sarıl, çünkü sen doğru yoldasın. O sana ve toplumuna şereftir. İleride O'ndan sorulacaksınız"(43/43-44)

Bu durum, dinin en azından?sosyal bir realite? olduğunun anlaşılmasını engellemiştir. Oysa tarih boyunca, bütünüyle dinden uzak bir toplumun varolduğu bilinmemektedir. Nerede bir topluluk varsa, orada, niteliği farklı da olsa, mutlaka bir din olgusu vardır. Dinin birey ve toplum açısından arz ettiği önemi görmezlikten gelerek, dini yok farzederek herhangi bir konuda kalıcı başarılar elde etmek, toplumsal barışı sağlamak pek mümkün değildir.

İnsan bilincinin tüm muhtevasını, işte bu varlığı özneye bağlı olmayan suretler oluşturur. Bilinç kendi dışındaki soyut ya da somut şeylerin suretini ya doğru algılar, ya da yanlış. Doğru algılaması için ilave bir müdahaleye gerek yoktur. O, Yaratıcısı tarafından doğru algılayabilecek bir açıyla yapılandırılmıştır. Bu ilahi?formata? Kur?an fıtrat adını verir:

Mezhepler, dinin anlaşılma biçimindeki farklılaşmaların kurumlaşması sonucu ortaya çıkan beşeri oluşumlardır. Hiçbir mezhebin İslam dini ile özdeşleştirilmesi mümkün değildir. Hiç bir mezhep, ?hak? ya da?batıl? olarak damgalanamaz.

Kur?an-ı Kerim?in bu açık ifadesinden de anlaşıldığı gibi, Müslüman bir ülke, ancak bir saldırıya uğradığı takdirde, kendini savunma bağlamında savaşa girecektir. Dolayısıyla, ?Darü?l-Harb?in, saldırıya uğramış Müslüman bir ülkenin kendini savunmak amacıyla savaş açtığı saldırgan ülke? olarak tanımlanması gerekir.

kesinlikle molla hüseyin doğru söylemiş. şimdi durduk yere kafamızın konforunu bozmaya ne gerek var. dimi yaniii.:)))

- Bu arada toplumumuzda yaygın olan dört hak mezhep anlayışı var? Bu konuda neler söylemek istersiniz?

Mustafa Sıbai, Isra/36 ayetiyle, ilmin elde edilebilmesi için gerekli üç esasın zikredilmiş olduğunu hatırlatır.

Akılcı olmayı amentüsünün ilk sırasına yerleştiren modern bireyler, ilkel ve pagan kabilelerin irrasyonel inanışları ile oyalandıklarının farkında değilmiş gibi görünüyorlar. Fal, büyü, burç, parapsikoloji, ruh göçü, tarot ve daha nice paganist safsata modern ve şehirli kadınların anlam dünyasını şekillendiriyor. Fal-kafeler, metropollerin en çağdaş ve batılılaşmış muhitlerinde mantar gibi çoğalıyor. İslam?ı akıl dışılık ve ilkellikle itham eden medya dünyası burç sayfalarını ibadet aşkı ile hazırlıyor.

21- E. C. Cuff, a. g. e., s.89

Sözünü ettiğimiz kavimler kutsal mesaja karşı muhtelif tutumlar içine girmiş; vahyin ikazları ile aralarına duvarlar örmüş ve farklı gerekçelerle mesajı reddetmişlerdir.

Müslümanların, söz konusu bilgi kaynaklarından yararlanmak için nasıl bir usul ve yöntem geliştirdiklerini, dini metinlerin ve kadim bilgilerin yaşadığımız çağ ile ilişkisi konusunda nasıl bir yorum/yahut yorumlar yöntemi veya yöntemleri geliştirdiklerini bilmek ve bu çerçevede konuşmak gerekir. Bu, konuşulan konuya göre değişebilir ama bir bütün olarak din üzerinde konuşabilmek için doğru bilgi sahibi olmak mecburiyeti vardır. Dinin sahih bilgi kaynaklarına, Kur?an ve hadis bilgisine, ondört asırlık kültür mirası bilgisine sahip olmak yetmez. Aynı zamanda söz konusu bilgi kaynaklarından yararlanma yöntemine, usul bilgisine, kadim bilginin çağdaş hayatla ilişkisi konusunda yorum yeteneğine sahip olmak da gerekir.

Büyük dilci İbn Faris, Mekayis?inde, tasavvur kelimesinin?meyl etmek? ve?düşmek? anlamına gelen sıvra kökünden türetildiğini dile getirir. Bir de örnek cümle kullanır: ?Surtu?ş-şey?; iza emeltehu ileyke? . Kur?an?da Bakara 260?ta da bu anlamda kullanılmıştır.

Anlama ve yorumlama faaliyetinin mihenk taşı olan "Lafızların medlullerine ne derece delalet ettikleri" sorusunun merkezinde de tasavvur bulunur. "Anlamama, eksik anlama, yanlış anlama, ters anlama" vb. gibi anlama konusundaki tüm problemler, yine tasavvurda başlayan problemin doğal uzantısıdırlar.

Din alanındaki bilgi boşluğu, ?İslami düzen, İslam Devleti, İslam iktisadı, Şeriat vs.? gibi kavramların ideolojik amaçlı kullanılmasını, zihinlerin karışmasını kolaylaştırmaktadır. Oysa, devleti yönetenler Müslüman olması bile, insanlar özgürce, insanca yaşayamıyorlarsa, hiç bir anlam ifade etmez. ?İslam devleti?nden kastedilen, ?İslam?ın hedef aldığı adaletin hakim olduğu? bir devlet ise, bunun bir anlamı olabilir. Bunun dışında İslam devleti ifadesi, İslam açısından anlamı olmayan ideolojik bir ifade olmadan öteye gidemez.

An Analysis of Mentality: "Conservative Muslim"

ve ahiru davena eni'l-hamdü lillahi rabbi'l-alemin...