2- Soğan, sarımsak ve pırasa yiyenlerin, kokusu geçmeden mescide gelmeleri cemaatı rahatsız edeceğinden mekruhtur.

?Nerde kaldı göz yaşıyla secde yerini ıslatan, rüku?da, secdede inleyen, o pak alınlar, aydın gönüller? Duymaz, duygulanmaz, gözü yaşarmaz, kalbi coşmaz, kimseler nereden geldiler? diyeceklerdir.

"Şüphesiz gördük ki cemaatten ancak, nifakları ortada olan münafıklar uzak kalırlar. Takati olmayanlardan bazı kimseler bile, iki adam tarafından koltuklanarak sallana sallana camiye getirilir ve saf arasına sokulurdu."

?Ben namazımı kılar, zikrimi evradımı, hatmemi yaparım, çevredeki secdesizler, dalalette gidenler beni ilgilendirmez? demenin İslam?la bağdaşır hiç bir yanı yoktur. Bu görev imam, müezzin, vaiz ve müftü efendinin değil, ?müslümanım? diyen herkesindir. Her hocaefendi kendi cemaat ve çevresinden mes?uldür. ?Acaba bu insanları nasıl irşat edeyim,? çilesini dert edinecektir. Bu çile onun uykusunu, rahatını kaçıracaktır.

İşte iki ayet. Allah'ın mescidlerini imar da bize ait, harab etmekte... İmar edersek, oradan yep yeni bir ümmet olarak, yepyeni bir hayata doğacağız. Harab edenlerle birlikte olursak, harabiyetine göz yumarsak, işte zulme ortaklık budur.

Bu ikaz, çağındaki mü'minleri öylesine etkiledi ki, cemaate yetişip yetişmemek bir inanç ölçüşü haline geldi. Abdullah b. Mes'üd Peygamber neslinin bu hassasiyetini şöyle ifade ediyor: "Eğer siz, cemaate gitmeyen şu adam gibi olursanız, Peygamber'in izini, sünnetini terk etmiş olursunuz. Peygamberin izini, sünnetini terk ederseniz elbette yolunuzu şaşırırsınız." Abdullah b. Mes'ud'un çağı ile ilgili gözlemi ise şöyledir:

"Odun yığılmasını emredeyim.

Rasulullah sallallahü aleyhi ve sellem bu mescide büyük önem verdi. İslam medeniyetinin çiçek açtığı her sahanın tohumu bu mesciddedir. Hem maddi değerler olarak, hem insan unsuru olarak, hem de devlet yönetimi, siyaset ve ilim fikir hamlelerinde...

Sonra devlet yönetimi, siyaset ve ilim-fikir hamleleri... İslam'ın devlet yönetim ilkeleri, siyaset doktrini, hukuk sistemi, bu mescidde, bizzat Hazreti Peygamber tarafından belirlenmiştir. İlim ve fikir halkaları da bizzat O'nun etrafında oluşmaya başlamış, daha sonraki nesiller buradan, bu halkalardan ışık almıştır.

"Beni mescide götürecek bir kişi yok. Evimde namaz kılabilir miyim?" diyen, Medine'nin yılanını, akrebini, çıyanını hatırlatan ama bir sahabiye ne demek gerekir? "Eh, siz de evinizde kılın."mı? Hayır, Rasulullah öyle düşünmüyor. O sahabiye "Ezan sesini işitiyor musun?" diye soruyor. "Evet diye cevap alınca da "Öyle ise davete icabet et" buyuruyor. Allah Rasulünün en zayıf mü'minde ümmet için bir değer gören bu hassasiyeti olmasaydı, İslam'ı asırlar ötesine taşıyan, omuzlarında koca bir medeniyet inşa edilen çekirdek ümmet oluşur muydu?

4- Silah kuşanmak cemaatı tedirgin edeceğinden mekruhtur.

Ben namazımı kılar, zikrimi evradımı, hatmemi yaparım, çevredeki secdesizler, dalalette gidenler beni ilgilendirmez? demenin İslam?la bağdaşır hiç bir yanı yoktur

7- Sırtı kıble duvarına dayanarak oturmak mekruhtur.

Topluma karşı sözümüz, sohbet ve vaazımız?gönlün sesi? gönül sesi olmalıdır. Sohbetçi o sesi önce kendi gönlünde duymalı; birisi ona nasihat ediyormuş gibi hissetmeli. Sohbet ve vaazdan maksat; insanlarla Allah arsındaki engelleri kaldırmak, İlahi alemle gönülleri buluşturmak, gönülleri hüşyar hale getirmek, nazarları halktan Hakk?a döndürmektir.

Camiye gelenler ruhen ve kalben doyurulmalı, inançlar takviye ve gönüller imar edilmeli, cemaat şekillere bağlı kalmamalıdır.

Birgivi, makama geldiğinde, şeyhülislam namazdadır. Hazret, namazdaki şeyhülislam?a selam verir. Namazı bitince Şeyhülislam, Birgivi?ye sert çıkar: ?Namazdaki insana selam verilmeyeceğini dahi bilmiyorsun, bir de kalkıyor bunca sıkıntılara sebep oluyorsun? der. Ama, Birgivi?nin cevabı, çok ürpertici olur:

3- Mescid içinde tükürmek, balgam veya sümük atmak mekruhtur.

6- Yüksek sesle konuşmak.

?Mabetleri lebaleb dolduracaklar, fakat Kur?an bir vadide, onlar ayrı bir vadide olacak; imanları gırtlaktan aşağı inmeyecek? Hadis-i şerifini hatırlatır.

Fakat, bu fetih de o fetih gibi, ak gönüllü, nur yüzlü Akşemseddinler istemektedir. Zira, Akşemseddin?siz Fatih ve fetih olmaz, önce onu bulmak gerekir. Artık her mümin ve özellikle kendisine din hizmetini görev edinenler, ?kulağına ezan okuduğumuz insan?ı, mezara kadar takip etmek mecburiyetindeyiz, ki o zaman?kalkın ey ehl-i vatan!? dediğimiz zaman hepsi birden kalkıversinler.

Bunun için vaaz ve sohbet edecek insan, ciddi bir hazırlık ve manevi bir doygunlukla cemaat karşısına çıkmalıdır. Sohbetçi, her şeyden önce kalbinin Allah?la irtibatına ve dinleyenlerin vaktini israf etmeyecek şekilde hazırlanmaya dikkat etmelidir.

Muhammed İkbal de şöyle feryad eder:

Tabiin?in büyüklerinden Tavus bin Keysan?a biri gelir ve?bana dua eder misin? der. O, ?gönlümde dua edebilecek haşyet hissetmiyorum? cevabını verir. İşte konuşacak insan, bu iç haşyet ve manevi hazırlıkla dolu olarak cemaat karşısına çıkmalı, çıkarken de kötü örnek olmaktan Allah?a sığınmalı. Ve, ?Müslümanlığı benim şahsımda, davranışlarımda ve kaba hallerimde görürlerse dine karşı nefrete sebep olurum? diye hitap edeceği yere tir tir titreyerek yürümeli, sonra da bu duygularla söze başlamalıdır.

Gerçekten bu işe ehil olanları, zaman içinde namaz kılanları gördük. Geceleri yüzlerce rekat kılanlar vardı. Cemaatler namaz kılmayı unuttu, şekillere bağlı kaldı; halılar göz yaşlarına, seccadeler temiz alınlara hasret kaldı. Sorsanız halı ve kubbelere:

Ne acıdır ki bu gün eli öpülen imam öldü. Onun yerine memur imam geldi. Biz kendimizi her gün yenileyelim, cemaatimizi ve arkadaşlarımızı onore etmeyi ihmal etmeyelim. Hele cemaati evladımız gibi bilelim ve onları okşayalım. Bu zor ve dikenli yolda Mevla?nın inayeti ve dostlarının himmeti sizler ve bizlerle olsun. Amin. İbrahim Koç

mescidlerin Peygamber Mescidinin manevi görkemini taşıdığı, ümmetin Muhammed ümmeti olduğu günler için yürekleri pekiştirme zamanıdır.

Kim ne derse desin, halimiz ortadadır. Söz, baştan ayağa ve sokağa düşmüş, değer hükümleri yıkılmıştır. Fakat bu hasta ve özürlü cemaat bizim evladımızdır. Biz onların mürşitleri ve camilerin imamlarıyız. Ama biz kurtulmadan başkalarını kurtaramayız ki!..

Beni mescide götürecek bir kişi yok. Evimde namaz kılabilir miyim?" diyen, Medine'nin yılanını, akrebini, çıyanını hatırlatan ama bir sahabiye ne demek gerekir? "Eh, siz de evinizde kılın."mı? Hayır, Rasulullah öyle düşünmüyor. O sahabiye "Ezan sesini işitiyor musun?" diye soruyor. "Evet diye cevap alınca da "Öyle ise davete icabet et" buyuruyor. Allah Rasulünün en zayıf mü'minde ümmet için bir değer gören bu hassasiyeti olmasaydı, İslam'ı asırlar ötesine taşıyan, omuzlarında koca bir medeniyet inşa edilen çekirdek ümmet oluşur muydu?

FONKSİYONLARDA AŞINMA

Kimsenin hatırı kalmasın, bu tür bir derdi, çilesi ve çabası olmayan bir hoca efendinin başında bulunduğu cami, evet, öksüzdür, hocası yoktur, mihrabı boştur, minberi ve kürsisi yetimdir!..

Fakat, bir kısım Camaat cahiliye devrini yaşıyor. Belki çok daha da geriye gidiyor. Çünkü cahiliye devrinde 360 put vardı, günümüzde insan sayısınca put var. Dün kız çocukları satılıyordu, bu gün kadın-kız kendini satıyor!.. Bu gün beş altı yüz üyesi var diye bir derneği karşılarına alamıyorlar. Ya biz, şunca milyonuz. Bu yürek parçalayıcı manzara karşısında ürpermeyen, kalbi kanamayanlara Allah insaf versin.

İmam Birgivi?nin cesur tutumu, şeyhülislamı rahatsız eder. Ve bir gün onu cezalandırmak için huzuruna getirtir.

9- Mescide abdestsiz girilmez. Nezafetini ihlal edecek şekilde kirli elbise ve ıslak ayaklarla girilemez. Laubali şekilde kollar ve paçalar sıvalı olarak durulamaz.

Acaba gönlümüzde mamur bir mescid özlemi var mı? Şu yanı başımızdaki mescidi, bir sabah namazında ziyaret edip, kandilini yakıyor muyuz? Oraya, bir mümine kavuşma sevinci yaşatıyor muyuz? Çocuklarımızın ışıltılı gözleri oranın Kur'an pınarında yıkanıyor mu?

Nicedir toplumun bünyesi bir buhran geçirmekte, inançlar sarsılmakta, adetler, gelenekler yıkılmakta, derin toplumun salahı yolunda mabetlerimiz, kendilerinden beklenen fonksiyonu yeterince icra edememektedir. Her ne kadar camilerimiz, günden güne dolup taşmakta, taze nesiller mabetle tanışmakta ise de, vaziyet ortadadır.

Yine o mescid, İslam çağlarının medeniyet hamlelerinde, maddi unsurun ruh kökü olmuştur. Cumaların kılındığı, Peygamber halifelerinin imamet ettiği büyük camilerde Mescid-i Nebi'ye bizzat Rasulullah tarafından taşınan kerpiçlerin, tuğlaların nişanı vardır. Kuytu, sırtını dağlara yaslamış köy mescidlerinde, Mescid-i Nebi'nin hasreti, selam ve bağlılık andı müşahede edilir. İslam medeniyetinin sosyal müesseseleri olarak kurulan, hizmet veren imarethaneler, darüşşifalar, kervansaraylar, tıpkı mescidler gibi, Peygamber mescidinden izler taşırlar. Çünkü o mescid, insan unsuru olarak İslam ümmetini dokurken, müessese olarak da İslam medeniyetinin müesseselerinin çekirdeği olmuştur.

MESCİDİN YOLUNU KEŞFETMEK

Yoksa Allah Rasülunün gelip evimizi ateşe vermesini mi bekliyoruz.

Ümmetin çekirdeği sahabidir. Ve sahabi, bu mescidde, dünyaya seslenme atmosferini bulmuştur. İslam'ın öğretmeninin de, ordusunun da sade insanının da kaynağı bu mesciddir. Allah Rasülü, İslam ümmetini, bu mescidde saf saf dokumuştur. "Saflarınızı sık tutunuz. Omuzlarınız birbirine yaklaşsın. Aranızda boşluk kalmasın. Sonra kalbleriniz değişir, başka başka olur. Aranıza şeytan girer. "Bunlar, Mescid'in ilk imamının kendisine uyanlara sürekli ikazları... Mü'minlerin arasından su sızmayacak. Kenetlenmiş duvar gibi bir topluluk... İşte ümmetin çekirdeği bu.

İnsan yarım saatlik bir konuşma için aklen, fikren, ruhen, hissen birkaç gün hazırlanmalı; gözünü ağyardan sakınmalı, kalben rıza hedefine kilitlenmeli; çok dua etmeli, Yüce Allah?ın razı olacağı sözleri söyleyebilmek için Rabbine sığınmalı ve yalvarıp yakarmalıdır.

MESCİD-ÜMMET-MEDENİYET

Saadet çağında Medine'de bulunup da, Peygamber Mescidi'nde dokunan bu kutlu kumaşta bir renk olamamak mümkün mü? Caiz mi?

Odunlar yığılsın. Sonra namazı emredeyim. Namaz için ezan okunsun. Daha sonra bir adamı mü'minlere imam olmasını emredeyim. Ve gidip, namaza gelmeyenlerin evlerini yakayım. " Hadi, şu evlerde oturalım, bakalım.

evet malesef genclik almıs basını yoldan cıkma modunda

Rasulullah sallallahü aleyhi ve sellem, böylece, toplumların inşası için gerekli olan bir sünneti icra ediyordu. Olaya, toplum-kültür sistemlerinin gelişme seyirleri açısından bakıldığında, Rasulüllah'ın çok hayati bir içtimai vetireyi uyguladığını görürüz. Gerçekten de, müesseseleşme safhasına ve oradan da insanlarla müahhaslaşma merhalesine ulaşamamış hiçbir inanç, kültür ve değerler sisteminin, kalıcı, bütünleşmiş bir sosyal sistem haline geldiği görülmemiştir. Düşünce tarihine bakıldığında, sadece fikir babalarının kafalarında ya da dar çevrelerinde kalmış yüzlerce teoriye rastlanır. Felsefe tarihi, adeta bir fikirler mezarlığıdır. Medeniyet tarihçileri bunları, sadece büyük kültür sistemlerini zenginleştiren "etnoğrafik malzeme" olarak görüyorlar, insana ulaşma ve müesseseye kavuşma, büyük kültür sistemi olmaya aday bir inanç sisteminin zaruri merhaleleridir. Rasulullah da ümmetine bu sünnetiyle öncülük etti ve İslam'ın büyük medeniyetinin yolunu açtı. Rasulullah'ın sırtında taşıdığı kerpiçler, tıpkı, İslam inancını dokuyan vahiy gibi, tıpkı bütün sünnet-i seniyye gibi, bütün bir İslam medeniyet asırlarını dokuyan hayati unsurlardandır.

Dipnotlar: 1) İbrahim Koç: İstanbul?un Manevi Fatihi Akşemseddin. 2) Nureddin Topçu.: Maarif Davamız

Mescid, ibadet merkezi olarak toplayıcılığını yitirir. Ümmet, fırka fırka ibadet mekanları edinir. Ya da her fırka kendine has mescid inşa eder. Herkes, kendi ibadet mahalli dışındakinde bir "Mescid-i Dırar" özelliği aramaya kalkışır. Hani neredeyse yakılıp, yıkılmasına hükmetme feveranına ulaşır.

12- mescidleri yol edinmek de doğru değildir.. Ahmet Taşgetiren

Bir gönül ele almak / Bin Kabe ziyarettir.? der.

Çok güzel gelişmeler de var elbette! Hasbilerin -ki Allah sayılarına ve hizmetlerine bereket versin- gayretleri sonucu nice genç kızı ve delikanlısıyla, pazartesi ve perşembe günleri oruç tutan, abdestsiz yere basmayan, alınları secdeli, gönülleri aydın bir nesil de vardır. Bunlar, gönlümüzü ısıtmakta, gözlerimizi kamaştırmakta, ümitlerimize fer katmaktadır.

"Allah'ın mescidlerini, ancak Allah'a ve ahiret gününe inanan, namazı kılan, zekatı veren ve Allahtan başka kimseden korkmayan lar imar ederler..." (Tevbe, 18)

Toplumun gündemine koyu bir isyan düştü?

11- Mescidde dilenmek caiz değildir.

Sokağın emzirdiği çocukların vurguna, soyguna ve?kapkaça? itilmesine, imanların alev alev yanmasına ağlamayan, imdada koşmak için çırpınmayanların bir yanında noksanlık, ?duygularında eksiklik var demektir.? Efendimiz Aleyhisselam?Yaşarmayan gözden, ağlamayan özden, duymayan ve duygulanmayan kalbten?Allah?a sığınmışlardır.

Kim ne derse desin, halimiz ortadadır. Söz, baştan ayağa ve sokağa düşmüş, değer hükümleri yıkılmıştır bu değerleri yeniden inşa etmek gerekmektedir

Bizim cemaatlerimiz arasında açlar var, toklar var. Birbirini sevenler var, kavgalılar var. Bunlara nasıl bir telkin yapıp da barıştırayım; birbirilerini nasıl sevdireyim, mabede nasıl getireyim.?Gelenleri nasıl yoğurayım? Endişesi uykumuzu kaçırmıyorsa, bu alandaki yerimize bir bakalım, ?ben neredeyim, görevim nedir, ne yapmalı, nasıl yapmalı ve ben ne yapıyorum? diyelim. Cemaatimizi toparlamak ve irşat için yeni bir hamle yapmak zorundayız. Bu alemde düşman, zor olanı yaptı, başardı. Biz en kolay olanı, insan tabiatına en uygun olanı yapamadık, yapmadık. Bu büyük ve korkunç cürüm ve cinayetin altından kim nasıl kalkacak, yakasını kurtaracak ve bunun hesabı nasıl verilecektir?

?Efendi hazretleri! der. Siz, eğilip doğruluyordunuz ama, aklınız ve kalbiniz namazda değil, dışarıda başka işlerle meşguldü, kalbiniz yanınızda değildi?der. ?şekillere bağlı kalmak? sözü, bize bunu anlatır ve:

8- Zikir ve hikmetten hali şiirler okumak da mekruhtur.

1- Mescidde dizleri dikip elleri kenetleyerek veya ayakları uzatarak oturmak Rasulullah tarafından kerih görülmüştür.

"Allah'ın mescidlerinde, Allah'ın adının anılmasına engel olan ve onların harab olmasına çalışandan daha zalim kim vardır? Bunların oralara korka korka girmeleri gerekir. Bunlar için dünyada rezillik, ahirette de büyük azab vardır." (Bakara, 114)

Mabedler kendisine devam eden insanların dini hayatları hakkında bilgi verirler. Çünkü onlar dinlerin sembolüdürler. mescidler de bu açıdan değerlendirilince dikkat edilmesi gerekli adab ve yapılması hoş görülmeyen bazı fiiller zikredilebilir.

Peygamber Mescidi'nin sadece bir ibadet mahalli olarak görev ifa etmediğinde, çok daha külli bir sistemin çekirdeği olduğunda şüphe yoktur. İslam ülkesi genişledikçe, Peygamber Mescidine özene özene yapılan, inşa edildikleri toprakları müslümanlaştıran mescidler de, ümmet bütünlüğünün ifadesi olmuşlar, kendi çaplarında Mescid-i Nebi'nin ilk fonksiyonlarım ifa etmişlerdir. Devlet, siyaset belki farklı bir organizasyon halinde ortaya çıkmıştır ama, meşruiyyet kaynağı yine mescidlerin manevi hüviyetine bağlılığıdır. Devletin başkanı ile camide cemaatın önüne geçen kişi aynı adı paylaşırlar. Hatta devlet başkanı, veya adına görevlendireceği kişi, ibadet ve devlet yönetiminin aynı kıbleye yönelmekte olduğunu tekrar tekrar ifade için büyük camilerde imamlığı üstlenir, İslam çağları hep böyledir. İmam bir yönüyle ''mescidde" önder, diğer yönüyle ümmetin önderidir. Mescid, nasıl Hazreti Peygamber döneminde Allah'a secde edilen yer, ümmeti dokuyan mekan, hayatın merkezi ve toplum faaliyetlerinin nirengi noktası ise, daha sonra İslam'ın güçlü, berrak çağlarında da böyledir.

?Aman Ya Rabbi! Bir yanlışlığa düşmekten Sana sığınırım. Sözü söyleten Sensin, telaffuz eden ben olsam da insanların ihtiyacı için bu sözleri hatırıma getiren Sensin. Bunu nefsime mal etmek gibi bir şirke düşmekten beni muhafaza buyur!? diyerek anında kendini sorgulamak, murakabe yapmak çok önemli ve çok zor bir meseledir.

İrtihalinden önce, hastalığının en şiddetli günleri hariç (Ki sadece 17 vakittir) bütün namazlarda ashabının önünde yer alan Allah Rasulü, imamlıkta ne güzel örnektir. Yine hastalık günlerinde, ayakta duracak takati bulur bulmaz, imametle görevlendirdiği Hazreti Ebubekir arkasında cemaate çıkan Allah Rasulü cemaate katılışta ne güzel örnektir. Asırlarca, cemaate koşan gözü görmez, ayağı tutmaz, beli bükülmüş ama imanı diri mü'minlerde bu örnekten bir yansıma vardır. Asırlarca ve bugün, İslam'ı, secde ile parlayan alınlarında bir yüz akı gibi taşıyan mescidlerin hasretliği genç, diri nesillerde bu örnekten şavklanmalar vardır. Ve işte bu ümmet o mesciddeki kutlu cemaatin armağanıdır. Asırlar boyunca, İslam çağlarının insan unsuru, bu cematten neşvü nema bulmuştur.

Abdullah b. Mes'üd Peygamber neslinin bu hassasiyetini şöyle ifade ediyor: "Eğer siz, cemaate gitmeyen şu adam gibi olursanız, Peygamber'in izini, sünnetini terk etmiş olursunuz. Peygamberin izini, sünnetini terk ederseniz elbette yolunuzu şaşırırsınız." Abdullah b. Mes'ud'un çağı ile ilgili gözlemi ise şöyledir:

"Nefsim, Yed-i Kudretinde olan Allah'a yemin ederim ki, içimden şöyle geçiyor:

Allah Rasulünün ihtarına, tehdidine bakınız: Ebü Hüreyre radıyallahü anh rivayet ediyor:

Ama bu soruya gelmeden, mümin, mescidin yolunu keşfetmeli değil mi? Mescidi, mihrabı, minberi, ezanı, minaresi ile yeniden bir ortak sevgi odağı hali ne getirmeli değil mi? İşte oralarda, sülün gibi minareleriyle, mahzun' her mescid, her köşesini ihya edecek neferler bekliyor.. Onlar kucaklamaya hazır, yeter ki, onlara koşanlar birbirleriyle kucaklaşmaya hazır olsunlar... Allah sevgisiyle mescid inşa edenler, Allah sevgisi etrafında bir ümmet olmaya da karar verirlerse. Peygamber Mescidi, her mescidde neden hayat bulmasın...

Evet bu iş çok ağırdır; halka sohbet etmek çok zor bir iştir. Hatta vaaz, sohbet ve nasihat kadar zor bir iş yoktur denebilir. Her kelimeyi Allah?ın rızasına bağlamak, iyi bir söz söyleyince hemen nefis muhasebesi yaparak:

Bu kibr ü kini götür / Gönüller ele getir

Geliniz bu konuda el ele verelim, ev ev, köy köy yola çıkalım; Okumuşu, cahili, işlisi, işsizi, fakiri zengini, kapı kapı yola çıkalım. İnsanlarla tek tek meşgul olalım. Aksi halde, irşat ve tebliği, hayatının gayesi bilmeyenleri dünyada da ahirette de çok büyük sıkıntılar beklemektedir. Çevremizdeki her sıkıntı ve arızadan sorumluyuz!

Cemaatin içine girilecek, bir gün bu mahalle, diğer gün öbür mahalle taranacaktır, taradık mı?.. Dükkan dükkan, kahve kahve. Gönüller fethine çıkılacaktır, çıktık mı? Bir kalbin fethi bu gün İstanbul fethinden daha büyük bir fetihtir denebilir! Çünkü her insan bir İstanbul?dur. Aşık Yunus:

Mescid, devlet yönetimi, hukuk sistemi ve siyaset doktrini üzerindeki müessiriyetini, murakabe ve yönlendirme gücünü kaybeder. Mescidden yönetime bir etkileme yerine, yönetimden mescide bir etkileme söz konusudur. Fetva makamının, siyasi yönetimlerin zorbalığı ile karşılaştığı dönemler gelir. İstenen tarzda fetva vermesi için mescid ve ders halkalarındaki "İmam"ların, siyasi gücü elinde bulunduran "İmam"lar tarafından zindanlara atıldığı, döve döve öldürüldüğü görülür. Bu, mescidin fonksiyonlarında çok önemli bir aşınmadır. Öyle ki bu fonksiyon kaybı ile mescid, görünüşte dini, gerçekte ise laik bir statü içine sokulur. Mescidin fonksiyonlarındaki bu aşınma, aslında, siyaset ve devlet yönetimi üzerindeki ümmet kontrolünün azalmasına, dolayısıyla ümmetin gününün de farklı kanallara yönelmesine yol açar. Bu, mescidin, ümmet inşa edici karakterine vurulan bir darbedir. Böylece İslam'ın toplum yapısını, kültür ve medeniyet dünyasını üzerinde taşıyan temellerde çatlama olur. Mescid ki, İslam'ın ana müessesesidir, bütün müesseselere ışık veren kaynaktır, o, fonksiyonlarından azami derecede soyutlanmıştır. Ümmet ki, İslam inancını hayata taşıyacak unsurdur, onun oluşumu, Peygamber Mescidinden çok farklı mekanlarda vuku bulmaktadır. Mescid yine vardır, hatta Mescid-i Nebi'den çok çok görkemlidir ama, hayattaki etkisi de o derece sınırlıdır. Ne ümmet kurucu, ne devlet güdücü, ne de ilmi-fikri hamlelere kaynaklık edici özelliktedir. Bir alemdir belki, toprağa, ülkeye sahip çıkan... Toprağı İslam adına bekleyen... İslamlı günler için bekleyen...

Mescidin fonksiyonlarının aşındığı çağlarla, İslam ümmetinin güçten düştüğü çağlar paralellik taşırlar.

Mescid asli fonksiyonlarını henüz bulamadı. Dini, hayata sokmak istemeyenler mescidi de kuşatılmış bir pozisyonda bulundurmakta yarar görüyorlar. Mescid ümmeti inşa edemiyor, ümmet, mescidin fonksiyonlarını ihyaya soyunamıyor. Bu, biri diğerinden ayrı düşünülemeyecek iki problem. Öyle ki çözümleri birbiriyle kesinlikle ilgili. Ümmetle mescid hayata birlikte doğacaklar. Halen, saf düzenlerini kaybeden, aynı safta dizilemeyen, saflarında kopmalar, eğrilmeler yamulmalar bulunan, bu yüzden de kalpleri başkalaşıp aralarına şeytan sokulan mü'minler, mescidler arasında bir mescid aramaya başlayacaklar... Sanki Hazreti Peygamber'le birlikte kerpiçlerini taşıdıkları, birlikte inşa ettikleri bir mescid... Onun arkasında saf bağlıyormuş gibi saf bağlayacaklar... Aralarından su sızmayacak... Omuzlarını birbirine daha bir, daha bir yaklaştıracaklar... Mescid mescid olacak, ümmet de ümmet... O zaman soracaklar birbirine bakarak: Hani, bu ümmetin imamı?

5- Camide yitik aramak,

MESCİDLERİN ADABI:

"Yeryüzü benim için mescid kılındı. Bir müslüman, namaz vakti nerede girerse orada namazını kılar" diye buyurduğu halde, Medine'ye gelir gelmez, ilk işi bir mescid inşa etmek oldu. Sırtında kerpiç taşıdı: "Taşıdığımız şu yük ey Rabbimiz! Hayber'in yükünden daha hayırlı daha temiz. Ya Rab, hayır ancak ahiret hayrı. Muhacirlerle ensara acı." diye recezler okuyarak... Ammar b. Yasir'in "Biz müslümanlarız, mescidler yaparız" şeklindeki şiirlerine tebessümle mukabelede bulunarak... Sırtında taşıdığı kerpici almak isteyen sahabiye "Git sen de bir başkasını al. Sen Allah'a benden daha muhtaç değilsin" deyip, bütün arınmışlığına rağmen, Allah'ın rahmetine ihtiyacını belirterek... Bir mescid inşa etti.

?Tavanı çöktü aşkın; duvarlar üryan düştü

camiler gece kulupleri kadar şanslı değil ilgi alaka görme baglamında mevlam sonumuzu hayreylesin

Konuşmacı, göze batan tavırlarıyla, kulak tahriş eden sözleriyle, beyanındaki kabalıkla araya giriyorsa, irşad, maksadının aksiyle netice verir.

10- Hadler mescidde vurulamaz, cezaları infaz edilemez, alış-veriş yapılamaz. Takvim ve dergilerin minberlerden ilan edilerek cami kapılarında satılması uygun değildir.

?Yazıklar olsun! Artık aşkın vecdi ve heyecanı kalmadı. Artık Müslümanların damarlarındaki kan dahi kurudu. Namazlara bakın; saflar eğri, secdeler ruhsuz, kalplerde huşu, gönüllerde huzur yok! İçten gelen o İlahi cezbe kaybolmuş!