karanlıkları yaran, zulmetlere meydan okuyan bir

terfi etmiş, henüz gençlik devresinin ateşli

sebeple; çocuklara tütün içirmeyin. Bir iki ay daha

parıltısı; tabiatın mehtap ile konuşması görülüyor

almak için gidiyor. Kendisini en çok seven iki hemşehrisi arkasından koştu. Biraz sonra bu üç

Ağa'ya, ayrıca evladına selam iderim. Büyük Pederim Ahmet Ağa'ya hanesi tarafına, kızlarına

düşman leşlerinden kan abidesi ve zafer teşkil

Dedi ki: - Hüseyin... Dayın Şıbka&#8217;da, baban Dömeke&#8217;de

Hüseyin Polat, müheykel gibi hazır ol

toprak ve kim bilir ihtimal birkaç saat sonra

büsbütün bu topraklara gömülmek için hayata

Osmanlılık birinci padişahımız Osman Gazi'den

cephesini taciz edip duruyordu. Daha ikmal

yerinde geldi, vusul buldu, çok memnun oldum.

ayrı selam iderim. Bizim kadına da selam iderim. Şimdiye kadar mektup yollamadığımın sebebi; Ağustos 31 tarihinde İstanbul'dan hareket ettik,

boyanarak ölümü isterim" dedim. Ettiğim bu

evvel vaktinde düşmanları denize döktük. 4 Ocak

rahatım. Ocak 1916. Oğlunuz İbrahim Çavuş.

amade idi, lokomotif istim hazinelerinde fazla

vaziyetinde sağ el selam ve ihtiram mevkiinde

Sizden aldığım iki mektup; biri dayım Osman

Sevgili Anneciğim;

Harp Mecmuası Sayı: 17, s. 267, 269.

otuz iki vagon birbirine yapışmış, şanlı

kesilmeksizin devam ediyor, yıldırımlar birbirine

epeyce zaman geçtiğini biliriz. Sivil yolcu

Birde bizim gibi efsaneler ötesi tarihine uydurma diyenlere ne demeli, bilinmez. ABD ve Avrupalılar, kahramanlığı eksik ya da az olan tarihleri için İskoçyalı, Er Rain'i Kurtarmak, Vatansever gibi filmler ile uyduruk ya da abartılı hikayelerle efsaneler uyduradursun, biz kahramanlığını eksik anlattığımız tarihimize bile uydurma demeyi moda edindik son zamanlarda.

geleni keskin bir hışırtıyla semaya savuruyordu,

indirecek gibi yıkıyor, parçalıyor, güya cenge

körlenecekse, sütlerim haram olsun, öl de köye

uzanmış, dağların

üzere iken Mustafa Çavuş bir heykel gibi

olmazsa, sana dua ederim. Abdulkadir vagona koştu. Bir künye okudu.

etmeden ölmeyeceğim. Gözlerimde beyaz ve

kahramanlık görülüyordu. Genç subaylar kılıçlarını

uğrarsa dayının ruhuna Fatiha okumayı

duymaktansa, şu yüksek tepenin bulutlara

tahrib ve ihrakta olanca şiddetiyle çalışıyordu.

Kolağası Bölük Komutanı - Mehmet TEVFİK Bölük Komutanı Mehmet TEVFİK&#8217; in Şehadetle şereflenmeden önce ailesine gönderdiği son mektup ; Sebebi hayatım, feyz-ü refikim, Sevgili babacığım, valideciğim, Arıburnu&#8217;nda ilk girdiğim müthiş muharebede sağ

değildik. Fakat o hiç tavrını bozmadı.

subaylar, arkasında gözleri vatanın her tarafına

olduğumu bilmediniz. Şimdiden geri ben haftada

Kanlısırt&#8217;taki düşmanın ileri siperlerinden

sensin! Minareden ezan sesi kesilecekse,

bir tereddüt bile hissedilmiyordu. Yalnız sükun ve

dolaştı. Batıya döndüm, İstanbul'un beyaz ufuklarına

dinlemişti. Anasını ve Abdulkadir&#8217;i selamladı,

bir şekilde biraz önüne doğru eğilmişti. Elinde

mezarlığa delikanlı gömemedi. Din dursun da;

duydum. Ruhum ezildi. Gözlerimle hayaller, beynimde birer birer mazinin tatlı hatıraları

ederek, yansıdı. Artık gölgeler dolaşıyor, fısıltılar

yolunu açık etsin.&#8221; dedi. Hüseyin bu sözleri kalbinin en derin ahd ve vefa

çaktığı her kısa zaman aralığında gözleri vagona yöneliyordu. Abdulkadir yaklaştı: - Valide burada ne duruyorsun? Sualiyle

Türk anası ne düşünüyor? &#8220;... Zavallı valide ciğerparesini bir daha kokladı.

azmine delil olacak bir askeri faaliyet, bütün

Kerim Kadınlara, Mahdumum Emin Ağa'ya ayrıca

Mahmud oğlu Hüseyin, Söğüt. Bir ses: - Efendim. Benim Mahmud oğlu Hüseyin, Söğüt.

ve valideciğim. Göz bebeğim olan zevcem Münevver ve oğlum Nezih&#8217;ciğimi evvele Cenab-ı Hakk&#8217;ın saniyen sizin himayenize tevdi ediyorum. Onlar hakkında ne mümkün. ise lütfen yapınız. Oğlumun talim ve terbiyesine siz de refikamla birlikte lütfen sayediniz. Servetimizin olmadığı malumdur. Mümkün olandan fazla birşeyi isteyemem, istesem de pek beyhudedir. Refikama hitaben yazdığım matuf mektubu lütfen kendi eline veriniz. Fakat çok müteessir olacaktır, o teessürü. izale edecek vechile veriniz. Ağlayacak üzülecek tabi teselli ediniz. Mukadderat-ı ilahiye böyleymiş. Malumat ve düyunatın hakkında refikam. mektubunda laf ettiğim deftere ehemmiyet veriniz. Münevver&#8217;in hafızasında ve yahut kendi defterinde mukayyet düyunat da doğrudur. Münevver&#8217;e yazdığım mektubum daha mufassaldır. kendisinden sorunuz. Sevgili baba ve valideciğim, Belki bilmeyerek size karşı birçok kusurlarda bulunmuşumdur. Beni affediniz, hakkınızı helal ediniz, ruhumu şadediniz, işlerimizi tavsiyesinde refikama muavenet ediniz ve muin olunuz.

Mesela büyük torpil makinesi haftada iki gün

Süper bir tespit, yazıyı okumamızda emeği geçenlerin eline sağlık.

ağaların da sekiz ay evvel Çanakkale&#8217;de

boşluklarında hüzünler, elemler dolaştı. Gözler

mahvoluncaya kadar dayanacağız. Yaradanım

seçilebilen levendine bir vücud, filiz gibi bir boy,

kalmadı. Evvelden nasılsak yine öyleyiz,

asker, diğer bütün gecelerden daha korkunç,

sessiz hüznünü yırtarak etrafa dağıldı. Önde cüretkar adımlarla yürüyen dinç, vakarlı

daha ziyade akşamdan sonraki ziyaretçilerimiz

çizmelerle, boşa yürüyen düşmana haddini

girdik. 21 Aralık 1915 de düşmanı kahrettik Allah

-Efendim, şu derenin kenarında yayıla yayıla giden sürü yok mu?

ve hissiyatıma iştirak ettiğini ince gagalarını açarak göstermek istiyordu. İşte bu geçen dakikalar anında, hizmet eri:

ateşi altında idi. Ara sıra acı haberler alıyorduk: Üçüncü bölüğün emir eri sipere gelirken

karaltının ne olduğunu anlamak istemişti,

şakaklarına akçıl saçlarına yapışmıştı. Şimşek

"Tarihini bilmeyen milletler kendilerine efsaneler uydurur ve gitgide efsanelere sığınmaya başlarlar. Yukarıdaki satırlar henüz hatıra ve tarih iken derlendiği için bahtiyarız. Ya kaybolup gitselerdi!"

Tabiatın kıyametten bir numune olan bu dehşetli hengamesi arasında beşerin kudret ve

karışmış zirvelerinde bayrağım gibi kırmızı kanlara

kondüktörlerin &#8220;Tamam, tamam&#8221; nidaları askeri bir trenin harekete hazır olduğunu itham

Kanlısırt&#8217;taki mitralyöz Bir bölük kumandanının hatırat defterinden;

Karaltı, kendisinin sessiz lisanına ve inleyen

öper, kardeşlerime selam ederim.

gündüz sayılabilirdi. Yağmur bardaktan

bulutlar arasında sıkışmış, ağırlaşmış göğüs

ilerliyordu. Sert, kısa ve emredici bir ses, gecenin

getirmeden bir dakikasını bile kaçırmıyordu. Bilecik İstasyonu&#8217;nda bir askeri tren harekete

kovuşacağım ben. Beybabamın sizin ellerinizden

kalbine tercüman olan mukaddes bir maksadla canlı bir abide gibi orada kakılmış kalmış bir

teneffüsü boğucu bir tazyik altına almıştı.

şimdilik buradayız. Biraderim Hakkı Efendi'ye,

üzerinde kartallar gibi

veda edecektik. Fakat hayır! Mukaddesatımı çiğnemek isteyen,

Necdet'e

düşmanlarımızı kahr iderek tamam denize kadar

kederlerin büktüğü bellerin rüku şeklini andırır

anlatan başka bir usule, başka bir &#8216;tamam&#8217;a

Kuzey Yıldızı'nın izini takip ederek ilerliyordu. Uzaklardan duyulan birkaç silah sesi, gecenin

doğru üç senedir hasret çektiğim bir mevcudiyetin

1916'da hareket ettik Tekirdağ'ına geldik. Şimdiye kadar benim elim olmadı, sizde benim nerde

geçirmeye, selametlemeye geldim. - Oğlun kimdir, nerelidir? - Söğüt&#8217;ün Akgünlü köyünden, Osmancığın ana

seda yükseldi. "Silah başına!..." Bu emir birkaç şahısta, birkaç ağızda tekrar

yanımdan ve pantolonumdan kurşun geçti, hamdolsun kurtuldum. Fakat bundan sonra gireceğim muharebelerden kurtulacağımdan ümidim olmadığından bir hatıra olmak üzere şu yazılarımı. yazıyorum. Hamdü senalar olsun Cenab-ı Hakk&#8217;a beni bu. rütbeye kadar isal etti. Yine mukadderatı ilahiye olarak beni asker yaptı. Siz de ebeveynim olmak dolayısıyla beni vatan ve millete hizmet etmek için

yatağından Mahmud oğlu Hüseyin... - Çağırayım mı, görmek istiyor musun? - Ona bir sözüm var, söyleyecektim. Zahmet

meydana gelen küçük, çıtırtıları duymayarak,

Üsteğmen Zahid'in Vasiyeti 9 Ocak 1916'da Çanakkale'de şehid olan Gümüşhaneli Üsteğmen Zahid'in eşine hitaben yazdığı ve şehid düşeceğini hisseden üsteğmenin mektubu bir vasiyet niteliğindedir:Üsteğmen Zahid'in Vasiyeti &#8220;Bu günlerde her zamankinden daha önemli muharebelere gireceğiz. Bilirsin, her muharebeye giren ölmez. Fakat eğer ben ölürsem sakın gam yeme... Beni ve seni yaratan Allah bizi nasıl dünyada birbirimize nasip etti ise, benden şehitlik rütbesini esirgemediği taktirde, elbette, ruhlarımızı da birbirine kavuşturur. Vatan yolunda şehit olursam bana ne mutlu. Ancak, sana bir vasiyetim var Birincisi benim için kat&#8217;iyyen ağlama... İkincisi, eşyamın listesi ilişikte. Bunları sat, ele geçecek paradan &#8220;mihr-i muaccel &#8221; ve &#8220;mihr-i müeccel &#8221; ini al, üst tarafı ile bana bir mevlüt okut. Eğer bunlar sana borcumu ödemezse hakkını helal et ve ilk gece aramızda geçen sözü unutma...&#8221;Ayrıca mektubun içinden kırmızı kordelaya bağlı bir de saç demeti çıkar. Saçın tazeliği bunun mini mini bir yavrunun başından kesilmiş olduğunu göstermektedir. İşte o zaman herkes Zahid&#8217;in evli olduğunu ve Nadide isminde de bir yavrusunun varlığını öğrenir. Çünkü Zahid Üsteğmen cepheye gelirken arkasında evlad ü iyal düşüncesini de bırakmıştır. Ve savaş boyunca ne izin isteyerek evine gitmeyi düşünmüş ne de o konuda iki çift laf etmiştir. Zahid, 9 Ocak 1916&#8217;da şehit olur. Gümüşhane&#8217;nin Şiran ilçesinden Üsteğmen Zahid, Aziziye ilçesinin Kılıç Mehmet Bey köyünden Ahmet Efendi&#8217;nin kızı, eşi Hanife Hanım&#8217;a yazdığı ve vasiyetini bildirdiği mektubunu şu cümle ile bitirir &#8220;Bu vasiyetimi aldığınız zaman yüksek sesle ağlamanıza razı değilim.&#8221;

mehtabın ışıklarından sabahın olduğuna hükmeden bülbüllerin ötüşlerine asla ehemmiyet

Abdulkadir bu ulu validenin karşısında donmuş kalmıştı. Dayanamadı, gözlerinden iki iftihar

düşmanı kahredecek, şanlı bir destan ve

Çanakkale&#8217;de Şehit Mektupları... "Huzura, Ben, vatan ve millet uğrunda bana düşen vazifeyi ifa ettim. Artık gerisini size terk ediyorum. Ben cümlenize hakkımı helal ettim. Tabiidir ki, siz de helal edersiniz. Hemşiremin, Ziya'nın kemali hasretle gözlerinden öperim. Muhterem amcamın ellerinden öperek dualarını her zaman beklerim. Çoluk çocuğumu evvel Cenab-ı Hakka sonra da vatana, millete ve sizlere emanet ederim. Sevgili valideme, çocuklarıma güzel bakınız. Arzularına himmet ediniz. Maaşlarının tahsisi için icap eden muamele ifası bakımından arkadaşlardan alayımızın tabur katibi ki, ayni zamanda alay katibi bulunan Hasan efendiye yazdım. Bulunduğum fırkanın kumandanı Miralay Remzi Bey'dir. Alay Kumandanı Binbaşı Halil Bey'dir. Bu isimler size lazım olursa kendileri ile muhabere edersiniz. Binbaşımız Şevki Bey de benim gibi tehlikede bulunduğu için sağ kalırsa ona da müracaat edersiniz. Kolordu Kumandanımız malum olduğu üzere Esat Paşa hazretleridir. Havva Hanım hakkında lazım gelen muamele için katip efendiye yazdım. Sana çok rica ederim, efradı ailemi ve validemi hiçbir vakit üzme, daima rıfk ile muamele et. Bana acımasınlar. Ben mukaddes vatan vazifem uğrunda terki can ettim, bahtiyarım. Cenabı Hak sizleri de bahtiyar eylesin. Baki cümlemizi Cenabı Hakka emanet ederim, sevgili kardeşim." Mektubun altında imza yok. İsimsiz bir şehit. Allah makamını Cennet etsin. Şimdi bu isimsiz şehidi, şehit olmazdan önce yazdığını nasıl anlatabileceksiniz? Onu hangi cümlelerle tahlil edeceksiniz? O, Büyük bir Ahlak Abidesidir der, noktayı koyarsınız. Hülasa, Çanakkale topraklan bugün birçok devletin abidesini taşır. Bunların en heybetlisi Mustafa Kemal'in dediği gibi "Bu toprakları Türk sınırları içinde bırakmakla, Mehmetçiğin kendi diktiği anıttır

mukaddesatıyla eğlenen, küçük görmek isteyen

Allah sizleri de memnun eylesin. Emin olduğumuz yeri soruyordunuz. Şimdi Tekirdağ'ına geldik,

trenlerinin an-ı hareketini ihtar eden

-Evet dedim. Evet ne kadar güzel.

oldular öyle mi? - Yalnız bizim soy değil, oğul. Elli yıldır köylü,

yazdım, 16 Aralık 1915 tarihini atmadım. Şimdi

Başları göklere doğru

mıhlanmış duruyordu. Abdulkadir Kemal bu

geldi, ama çok kalmadı, bize veda etti. Bize

ne suretle yetiştirmek mümkün ise öylece yetiştirdiniz. Sebeb-i Feyz-ü refikim ve. hayatım oldunuz. Cenab-ı Hakk&#8217;a ve sizlere çok teşekkürler ederim. Şimdiye kadar milletin bana verdiği parayı hak etmek zamanıdır. Vazife-i mukaddese-i vataniyeyi ifaya cehdediyorum. Rütbe-işehadete suudedersem Cenab-ı Hakk&#8217;ınen sevimli kulu olduğuma kanaat edeceğim. Asker olduğum için bu her zaman bana pek yakındır, sevgili babacığım

mevcudiyetleriyle çalışıyorlar, vazifelerini

birbiri üzerine yığılmış, hava toprakla bu

darlığı çeken insanlar gibi sıcak dalgalarıyla

uçuşan bulutlar, altın kurdelelerle işlenirken muhitin sükun ve sükut ile titreyen kalbinde,

artık kurtuluyoruz. Sana ve aileme kavuşacağım

ayarıca selam iderim. Biraderimin hanesi tarafına,

döktük. Hamd olsun, daha çok düşmanlarımızı

damlası salıverdi ve bir iman ve kanaatle şu

İnşallah yakın zamanda. Selamet şerefine ihsan

Canımıza tak diyen iki yıllık gurbet hayatından

melun mitralyöz bizim bu kıymetli asayişimizi

edemez. O sağdan saydıran, mevcudun adedini

fırlattı. O zaman anladık ki hakikaten mitralyözü

Artık yüksek, çetin, çakıllı, manalı bir dağ

önümüzde gümüş pırıltılarla akan derenin

Çünkü bu silahların az çok mizacını biliyorduk.

Dedi ki: Hüseyin... Dayın Şıbka&#8217;da, baban

yazamayız; benim bir mektubuma beş mektup

düşmana karşı." şarkısını söylüyorlar. At üstünde

duyuluyordu. Mahmur gözler, arslan yürekler,

dolaşıyorlarmış. Buralar bombardıman edilecekmiş. Bu bombardımanı görmek isterdim

gelmeyecek olurlarsa!.. Bu sefer orada kalsak

ve hissediliyordu. Önümüz toprak, arkamız toprak, her yanımız

projektörlerin aydınlığı sararmış, çizgili çehresini

başlamadı mı bu mitralyöz? O, cevap vermedi.

meyanına dahildi. Velhasıl daimi bir ülfet neticesi olarak harbin kendisine mahsus

ellerinizden buse idem ve yengem kadınlara

Eylül'ün 18'inde Arıburnu'nun sağında harbe

gitti. Abdulkadir, bu büyük ruhlu kadınla yalnız

daha siyah bir gecenin enginlerine doğru kayıp

karşımıza dikildi: &#8220;Ben bunu gidip getiririm!&#8221; dedi. &#8220;Satmıyorlarmış galiba!..&#8221; diye latife ettik.

hizmetinin mektepte yapılan hizmetten daha

silerken, kalbimde saklayamayacağım bir acı

bizim için meşum olmaya başlamıştı. Hatta bombalardan, torpillerden daha meşum!

eylesin. Elbaki Hüda'ya emanet olasınız. Valideciğim meram etmeyesiniz, hamd olsun çok

müracaat edersiniz Kolordu kumandanımız malum olduğu üzere Esat Paşa Hazretleridir Hayvanım hakkında lazım gelen muamele içinde katip efendiye yazdım Oradaki hakkımı da çocuklarım için yazdım Sana çok rica ederim, efradı ailemi, validemi hiçbir vakit üzme Daima rıfk ile muamele et Bana acımasınlar Ben mukaddes vatan uğruna terk-i can ettim, bahtiyarım Cenabı Hake sizleri de bahtiyar bulunsun Baki cümlenizi Cenabı Hakka emanet ederim sevgili kardeşim Yüzbaşı Kazım Efendi bu mektubu yazdıktan tam 26 gün sonra hissettiği veçhile şehit olmuştur Yukarıdaki mektup onun son mektubudur

intizamıyla, bütün sakinliği ve ihtişamıyla

kuşanıyor, azimkar gözlerle düşman istikametindeki yıldızlardan haberler sezmeye

heyecan görülmüyordu. Ölüme karşı gitmeye

için istikballerini çiğneyerek yurdun istikbali

ve yuvarlak bombalar olduğu halde yürüdüm ve atıldım. İlk bombayı sevgilim namına ateşlerken

bana o günü göstermeden canımı almasın dedi.

Türk anasıydı. Yıldırımların salıverdiği kuvvetli

izniyle. 21 Aralık 1915 günü sabah namazının

gösterilen istikamette, düşmanı kahretmek için

Dömeke&#8217;de ağaların da sekiz ay evvel

sokağımızı doldurdu. Harp olacakmış. İngiliz ve

mektup göndermelisiniz. Ateş altında bir mektup

Fransız harp filoları boğazın dışında

Burdur-Bucak-Kuşbaba köyü

birinde tek bir mitralyözü vardı ki, fırkanın bütün

Sevgili Kardeşim Müfit

unutma! Haydi oğul, Allah yolunu açık etsin.&#8221; (Oğlu Asker Hüseyin'i teşyi' ederken

yolcularını taklid edercesine dizilmişti. İkinci kampana çalınmış olmalı ki vagonlara

Hakikatli Validem,

tepenin oyulmuş bağrında girdiğimiz siperlerden;

selam iderim. Amcam Mustafa Ağa'ya,

Arkadaşımızın bu sözü ciddi söylediğine kani

vurulmuş. Dördüncü mangadan bir nefer şehit

hayaline yemin ettim. "vatanı düşman ayakları,

saçan bir kıt'a. Bunlar ayaklarının hareketiyle

Şu kahraman askerlerin bütün dilekleri; ism-i Celalini İngilizlere ve Fransızlara tanıtmaktır. Sen bu şerefli dileği ihsan eyle ve huzurunda titreyerek, böyle güzel ve sakin bir yerde sana dua eden biz askerlerin süngülerini keskin, düşmanlarını zaten kahrettin ya, bütün bütün mahveyle! "diyerek dua ettim ve kalktım. Artık benim kadar mes'ut, benim kadar mesrur bir kimse tasavvur edilemezdi. Oğlun Hasan Ethem

bağrımıza kara taş bağladık düşman

-İşte onun çobanından 10 paraya aldım. Valideciğim, on paraya yüz dirhem süt, su katılmamış. Koyundan şimdi sağılmış, aldım ve içtim. Fakat yukarıdaki bülbül bağırıyordu: "Validen kaderine küssün, ne yapalım. O da erkek olsaydı, bu çiçeklerden koklayacak, bu sütten içecek, bu ekinlerin secdelerini görecek ve derenin aheste akışını tetkik edecek ve çıkardığı sesleri duyacak idi" Şevket merak etmesin o görür, belki de daha güzellerini görür. Fakat, valideciğim, sen yine müteessir olma. Ben seni, evet seni mutlaka buralara getireceğim. Ve şu tabii manzarayı göstereceğim. Şevket, Hilmi de senin sayende görecekler. O güzel çayırın koyu yeşil bir tarafında, çamaşır yıkayan askerler saf saf dizilmişler. Gayet güzel sesli biri ezan okuyordu. Ey Allah'ım, bu ovada onun sesi ne kadar güzeldi. Bülbül bile sustu, ekinler bile hareketten kesildi, dere bile sesini çıkarmıyordu. Ezan bitti. O dereden ben de bir abdest aldım. Cemaat ile namazı kıldık.. O güzel yeşil çayırların üzerine diz çöktüm. Bütün dünyanın dağdağa ve debdebelerini unuttum. Ellerimi kaldırdım, gözümü yukarı diktim, ağzımı açtım ve dedim: "Ey benim Rabbim!

Derin derin düşünüyordu; fakat doğrusu ya en

eğilip kalkıyordu ve beni, annenden mektup geldi diyerek tebrik ediyorlardı. Gözlerimi biraz sağa çevirdim güzel bir yamacın eteklerindeki muhteşem çam ağaçları kendilerine mahsus bir seda ile beni tebşir ediyorlardı. Nazarlarımı sola çevirdim çağıl çağıl akan dere, bana validemden gelen mektuptan dolayı gülüyor, oynuyor, köpürüyordu... Başımı kaldırdım, gölgesinde istirahat ettiğim ağacın yapraklarına baktım. Hepsi benim sevincime iştirak ettiğini, yaptıkları rakslarla anlatmak istiyordu. Diğer bir dalına baktım, güzel bir bülbül, tatlı sedasıyla beni tebşir ediyor

"zamanı gelince cephede yapılacak vatan

Gülümsedik bile. Yalnız kendini siperin üstüne

Adresim: altıncı Hatem Nizamiye'dir. Birinci

ezan sesi kesilecekse, caminin kandilleri

camileri haç gölgeleri altında görmektense...

mahmur karanlığı üzerinde uçuştu: "İstikamet 34 nolu savunma noktası!..." Başlar sola, ayaklar sola, mangalar sola döndü.

bizim cephemizi ziyaret ediyordu. Bombalar

Karanlık o kadar yoğun idi ki sakin yıldızlı geceler bu korkunç karanlığa nispetle adeta

inen binen yok. Fakat askeri trenlerin ikinci

yerine gömdüğünü ima eden bir saygı ile

ALINTI

tepeleyeceğiz. Biz Osmanlı askeriyiz, bize bu

devam ediyor; harekatına zerre kadar halel

milletin namusuyla eğlenen, yurdun, Türk'ün

kalmıştır. Asla geri dönmeyiz. Muharebe ettiğimiz gibi mektup yazmaya elimiz değmiyordu. Biz

tırmanılıyordu. Mesafenin verdiği yorgunlukla

bildirmek için namuslarına tecavüz edilmiş millettaşlarının, hakaret görmüş kardeşlerinin

zabitler top arabaları mekkare ve deve kervanları

hala oradaydı, trenin hareketini bekliyordu.

güzel bir hayal, ellerimde ölüm püsküren küçük

boşanırcasına dökülüyor, şimşekler, gökleri yere

gösterdi. Başındaki örtü ıslanmış, çenesine,

hayal! Düşman kucağında çırpındığını

Hemşirelerin namusları ayak altına alınmak,

Mahsus selam iderim, iki elerlinden öperim, hayır

çizerek tesadüf ettiği tabii ve sınai her tabyayı

İnşallah sizlerde sıhhattesinizdir. 18 Eylül 1915

dağıtacaklarmış. Hocalarımızın çoğu da askerlik hizmetine gidiyorlar, büyük sınıflarda gönüllü

düşmanımızla muharebe itmekteyim. İşte şimdi Osmanlı ordusunun kahraman askerleri, İngiliz

bombardımanlarına alıştırmak istiyormuş gibi kulakların zarını patlatacak derecede

emellerine doymadan, vatanın bağrında alçalmış

uğrunda hudutlara koşmuşlardı. , Ay, doğudan nurlu saçlarını dökerek altın

hazırlanan bu cesur kahramanlar üzerinde küçük

ikmale uğraşıyorlardı. Trenin tam karşısında ve kapısı açık kırk beşlik

sözleri söyleyerek ayrıldı: Milleti doğuran da ana, yaşatan da. Türk anası

ihlal ediyordu. Gece toplanmış konuşuyorduk.

bu mektup ile ikisini birden yolladım. Kusura bakmayınız, inşallah yakın vakitte görüşürüz. Ol

Avuçlarımızdaki tüfekleri sıkıyorduk. Şu dakika

Muhammed Efendi'ye Dayım Osman Çavuş Ağa'ya,

cesur yiğitler karşılaştıkça, bir nakarat gibi;

param yeter meram etmeyiz. Tekirdağ'ında Osman oğlu İbrahim

edilememiş siperlerden bazıları bu mitralyözün

-Pekala dedim, aldım baktım, sütlü çay...

Taburun İkinci Bölüğünde, Birinci Takımın Birinci

rekabet edercesine zikzaklı ve ateşli hatlar

Mustafa Ağa'ya ayrı ayrı selam iderim. Şükürler

hürmetler yolladım.

iman, fikrinde din ve vatan endişesi içerisinde,

aşağıdaki konuşma başladı: - Şimendiferde asker oğlum var; onu

vermeyerek, etrafın yeşil ormanlıkları arasından

Hiçbir yerde hiçbir kimsede olağanüstülük,

evvela nöbetçidir diye hükmetti. Hakikatte bu

Beraberce yürüdüler. Muhterem validenin karşısında durdular. Hüseyin anasının elini öptü.

bir değnekcik sırtında bağlı bir torba vardı.

hücuma kalkmak için öyle dayanılmaz bir arzu

ileride, tüfekler omuzda, herkesin kalbinde nur ve

sükun tesis edebilmiştik. İşte Kanlısırt&#8217;taki

sokulmak isteyen düşmana; şimşekler, ateşler

yazacaksınız herhalde cevabını gönderiniz,

selam iderim. Mahdumum Osman Ağa'ya, Yusuf

için seviniyorum. Mektebimizi alıyorlar, hastane

dönme. Yolun Şibka&#8217;ya uğrarsa dayının ruhuna Fatiha okumayı unutma! Haydi oğul, Allah

uğraşıyordu. Bunlar da benim gibi, hepsi genç, hepsi de yeni

bile ey Kanlısırt&#8217;taki düşman mitralyözü artık sen yerinden oynamıştın!

caminin kandilleri körlenecekse sütlerim haram olsun, öl de köye dönme. Yolun Şıbka&#8217;ya

bir askerin siperdeki ilk gecesi

itiyatlarını öğrenmiş, ruhumuzda bir huzur ve

olacakmış, bizi de İstanbul'a mekteplere

Sevgili Hemşirem Lütfiye&#8217;ciğim, Bilirsiniz ki sizi çok severdim. Sizin için vesayemin yettiği nisbette ne yapmak lazımsa yapmak isterdim. Belki size karşı da kusur etmişimdir, beni affet, mukadderatı ilahiye böyle imiş hakkını helal et ruhumu şadet, yengeniz Münevver hanımla oğlum Nezih&#8217;e sen de yardım et, sizi de Cenab-ı Hakk&#8217;ın lütuf ve. himayesine tevdi ediyorum. Ey akraba ve ehibba ve evda, cümlenize elveda, cümleniz hakkınızı helal ediniz. Bnim tarafımdan cümlenize hakkım helal olsun. Elveda, elveda.. Cümlenizi Cenab-ı Hakk&#8217;a tevdi ve emanet ediyorum.. Ebediyen Allah&#8217;a ısmarladım. Sevgili Babacığım ve Valideciğim&#8230;. Oğlunuz. Mehmet Tevfik (Mehmet Tevfik, 2 Haziran 1915 günü yaralanmış ve Çanakkale Askeri Hastanesi&#8217;nde şehitlik rütbesine ulaşmıştır.)

Çavuş, biri Biraderim Muhammed Efendi'den. Harp

Zavallı valide ciğerparesini bir daha kokladı.

ko biz hep ölelim. - Şimdi köyünüzde hiç erkek yok mu? - Köyümüz bütün erkek dolu. Bizi beğenemediniz mi, hiçbir işimiz geri

selam yok mu diyen ahbapların cümlesine ayrı

bir evlad-ı vatan bekleyen şefkatli bir anneydi. Yanına yaklaştığı vakit, vücudu manevi

Devamlı yaptığımız musahabe bu uğursuz nokta üstünde deveran ediyordu: - Eey... Bu mitralyoz tahrip edilemeyecek mi? - Siperler yakındır, topçu ateş edemez. - Bir hücum yapsak! - Kumandan müdafaada kalmayı tercih ediyor. - Sen ne dersin ha Mustafa Çavuş, can sıkmaya

kalmıştı, sordu: - Valide demek ki sizin soyun erkekleri hep şehit

"düşman taarruz ediyormuş" deniliyor ve bu cümleyi hafif alaycı bir tebessüm takip ediyordu.

Hacı Emin Ağa'ya cümlenize selam iderim. Bize

yatıyorlar. Bak son yongam sensin! Minareden

gitmişlerdi. Hepimiz asabiyetten, heyecandan sararmıştık.

Mangasında diyerek yazınız. Himmetli Biraderim, Muhammed Efendi, Dayım

OĞLUNUZ SEYFULLAH

babayiğidimiz de kendisi idi. Bahis değişmek

asker olduğumuz gibi her daim mektup

intizamla çalışan, düşmana karşı koyacak, ölümle çarpışacak fakat vatanı kurtarmaya azmetmiş,

ama yakında Çanakkale"den ayrılacağız, ama size

Abdulkadir&#8217;in karşısında emre amade idi.

) Sonbaharın aysız gecelerinden biriydi. Bulutlar

intikamını almak için, din için, namus için, vatan

kutsal olduğunu" söyledi. Birkaç günden beri Çanakkale sokaklarından askerler geçiyor. Çanakkale içinde aynalı çarşı, anne ben gidiyorum

bir vagonun hizasında bir karaltı vardı, oraya

Akgünlü&#8217;den. - Gel oğlum, seni anan görmek istiyor. Delikanlı vagondan atladı. Şimşeğin ışığı altında

olmuş... Yüzbaşı yaralanmış, artık bu mitralyöz

Çanakkale&#8217;de yatıyorlar. Bak son yongam

-Mustafa bu sütü nereden aldın, dedim.

Alıntıdır

yemini uzaklardan duyulan düşman mermilerinin seslerini teyit etti. Yüksek, hakim semalara karışan

çoğalıyor, bazen kısa, sert ve keskin emirler

ışıklarıyla yolumuzu aydınlattı. Kainatın

tarihinde harbe iştirak ettik. Şimdiye kadar İngiliz

yazılacaklarmış. Bugün Türkçe hocamız sınıfa

tabi olduğundan askeri memurlar bütün

21 Alay, 1 Tabur, 1 Bölük Kumandanı Yüzbaşı Kazım Efendi.. 27 Nisan 1915 (1331) Seddülbahir civarında Selimbey Çiftliğinden 18-19 &#8220;M&#8221; 331 Kazım Sevgili Kardeşim, Ben vatan ve millet uğrunda bana düşen vazifeyi ifa ettim Artık gerisini size terk ediyorum Ben cümlenize hakkımı helal ettim, tabiidir ki siz de helal edersiniz Hemşiremin, Ziyanın kemali hasretiyle gözlerinden öperim Muhterem amcamın ellerinden öperek dualarını her zaman beklerim Çoluk çocuğumu evvel Cenabı Hakka sonra vatan ve millete ve sizlere emanet ederim Sevgili valideme, aileme, çocuklara güzel bakınız Tahsillerine himmet ediniz Maaşlarının tahsisi, icap eden muamelenin ifası için arkadaşlardan alayımızın tabur katibi ve aynı zamanda alay naibi bulunan Hasan Efendiye yazdım Bulunduğum fırkanın kumandanı Miralay Remzi Beydir Alay Kumandanı Binbaşı Halil Beydir Bu isimler size lazım olursa kendileri ile muhabere edersiniz Binbaşımız Şevki Beyde benim gibi tehlikede bulunduğu için sağ kalırsa ona da

kampanalarıyla üçüncü kampanaları arasında

terleyen yüzümü, beyaz "Mim" markalı mendille

bir mektup gönderirsem sizde haftada beş

ihtiraslarını yenmeden, gençliğin zevk ve

koşan askerleri top ve bomba

olsun paraca sıkılmadım, tütün içmediğim

-Efendim, çayınız, buyurunuz, içiniz, dedi.

ÇANAKKALE CEPHESİNDEN YAZILAN SON MEKTUP Hasan Ethem bir şehidimiz, Niğde&#8217;nin Divrin kasabasından&#8230; Mektubunu yazdıktan iki gün sonra Maydos 'da şehit olan ihtiyat zabit namzedi Hasan Ethem'in mektubudur bu. Düşmanın Çanakkale'ye dayandığını işittiğinde birçok fedakar Türk genci gibi o da vatan için gözünü kırpmadan cepheye koşmuş, gönüllü yazılmıştır. Kendisi İstanbul Hukuk Fakültesi son sınıfına devam ederken aynı zamanda Bayezit Numune Mektebi'nde öğretmen olarak vazife yapmaktaydı. Valideciğim, Dört asker doğurmakla müftehir şanlı Türk annesi, Nasihat-amiz mektubunu Divrin Ovası gibi, güzel, yeşillik bir ovacığın ortasından geçen derenin kenarındaki armut ağacının sayesinde otururken aldım. Tabiatın yeşillikleri içinde mest olmuş ruhumu bir kat daha takviye etti. Okudum, okudukça büyük dersler aldım. Tekrar okudum. Şöyle güzel ve mukaddes bir vazifenin içinde bulunduğumdan sevindim. Gözlerimi açtım, uzaklara doğru baktım. Yeşil yeşil ekinlerin rüzgara mukavemet edemeyerek eğilmesi, bana, annemden gelen mektubu selamlıyor gibi geldi. Hepsi benden tarafa doğru

Kabe'me haçlar yerleştirmek isteyen, bu sefil

duyuyorduk ki... Hey ya Rabbi eğer gidenler

Yusuf Efendi, Evvela selam ettikten sonra, saniyen iki

batıya, onun diyarına bulutlarla selamlar,

tarafta her işlerinizi nasıl ettiyseniz beyan ediniz.

duanızı talep iderim. Hamd olsun, sıhhatteyim.

ihtiyar annelerin beyaz saçları hakaret edilmektense, senin; özellikle senin, Ey güzel