Bütün bunlar Sahihayn'da rivayet edilmiştir. Hz. Peygamber mescidinde, özel şairi olan Hassan b. Sabit için bir minber kurdururdu. Hassan o minbere çıkıp Hz. Peygamberin iyiliklerini veya düşmanlarının kötülüklerini haykırırdı. Hz. Peygamber de o zaman şöyle demiştir:

denilen kaplarda şerbet yapmak yasaklanmıştır. Bunlar şarap yapmaya mahsus ve onun için hazırlanmış kaplardır. Bunun manası şu demektir: Bunları görmek insana içkiyi hatırlatır.

Bunun izahı oldukça uzundur. Bu bakımdan bu seslerin hoş oldukları için haram olmaları muhaldir. Zira bülbülün ve diğer kuşların seslerinin haram olduğuna hiç kimse kail değildir. Oysa hançere ve boğazlar arasında hiçbir fark yoktur. Cansız ve canlılar arasında fark yoktur. . Bu bakımdan insanın isteğiyle diğer cisimlerden çıkan ses leri bülbül sesine kıyas etmek uygundur.

41) Risale meşayihindendir. Bağdad'da oturuyordu. H. 371 senesinde vefat etmiştir.

1- Dinletendeki arıza.

Gazzali incelemesini sürdürürken müziğin duruma göre ya mubah veya mendup olduğunu, onu haram kılan şeyin kendisi değil, dıştan arız olan beş sebepten ibaret bulunduğunu ifade ederek şöyle devam ediyor:

Müziği haram kılan arızaların ikincisi: Müzik aletindeki arıza: İçki alemlerinde insanı içki tüketimi için kışkırtacak ve fitneyi tetikleyecek biçimde kullanılan çalgılar haramdır.

Bediüzzaman?ın müzikle ilgili görüşlerini açmak gerekirse:

Hadis-i şerifte, Hz. Davud'un medh-u senasını yapmak sade dinde Davud'un nefsi için ağladığında ve Zebur okuduğunda güzel sesli olduğu için insanların hatta cinlerin, vahşi hayvanların ve kuşların bile onun sesini dinlemek için bir araya geldikleri bildi rilmiştir.9 Öyle ki bazı zamanlar Hz. Davud'un meclisinde dörtyüz kişinin can verdiği bile olurmuş...

Bir şeyh şöyle dedi: Ben , Hızır'ı gördüm. Kendisine 'Arkadaşlarımızın hakkında ihtilaf ettikleri şarkı dinlemek hakkındaki fikriniz nedir?' diye sordum. O da cevap olarak dedi ki: 'Teganni, kaygan ve dalgasız bir taştır ki, onun üzerindE ancak alimlerin ayakları yer tutar!'

Nafi şöyle. anlatır: İbn Ömer'le beraberdim. İbn Ömer, bir ço banın kaval sesini dinledi. Bunu üzerine iki parmağını iki kulağına tıkadı. Sonra yoldan çıktı ve bana sormaya başladı: Ya Nafi! Kavalın sesini duyuyor musun?' Ben 'hayır' deyinceye kadar, uzaklaşmaya devam etti ve sonra parmaklarını çıkardı ve dedi ki: 'Hz. Peygamberin böyle yaptığını gördüm'.40

Eğer cariyeyi satmış veya boşamış ise, bundan sonra teganni ile yeniden kavuşmayı ümit etme hevesine kapılması haramdır! Zira kavuşma ve mülakat ile gerçekleşmesi caiz olmayan bir şevki tahrik etmek de caiz olamaz. Nefsinde bir çocuğun suretini veya bir kadının şeklini temsil ve tahayyül edene gelince... Eğer bu kim senin kulağına gelen nağmeler nefsinde tahayyül ettiği surete kendisini teşvik eder türden ise oysa hakikatte tüysüz çocuğa ve kadına bakması da helal değildir bu tür nağmeleri dinlemesi ha ram olur. Çünkü bu nağmeler, fikrini mahzurlu fiillere tahrik et mektedir. Varılması mübah olmayan şeylere kendisini davet eden şehvetini kabartır. Şehvetin heyecanlı zamanında bulunan halk tabakasından sefihler ve tembel aşıkların çoğu bu gibi tahayyülden, kurtulamaz!

Kısacası diğer güzel renkler ki bulanık, çirkin ve istenilmeyen renklerin tersi olurlar ve onlar bakışın lezzetidirler. Koklamak için de güzel kokular vardır. Bunlar da çirkin ve pis kokuların karşılığıdır. Tatmak için lezzetli şeyler, yağlı, tatlı, mayhoş gibi lezzetler vardır...

7- Şarkıyı ve türküyü okuyan kimse, müziğinde sesini yumuşatarak, eda ve cilve yaparak, karşı cinsin kötü arzularına itaat edeceğini çağrıştıran bir müzikal, müzik sözü ve ses tonu kullanmaktan kaçınmalıdır.

2. Bölüm

e) Bu hadisede kadınların ve çocukların kalplerini, oyunu göstermek suretiyle hoş etmekteki güzel ahlakın, zahidlikteki katılıktan, oyun ve dinlemekten çocukları ve hanımları menetmedeki katı hareketten daha güzel olduğuna dair delil vardır.

Keşke bilseydim; acaba birgün ben Mecenne sularına varacak mıyım? Şame ve Tafil dağları bir daha görünecek mi bana?

Sözün en etkili ve tasarruflu sarf edildiği kitap Kur'an'dır. Kur'an okuyor musunuz?

Cüneyd-i Bağdadi şöyle demiştir: 'Şu topluluğun üzerine üç yerde Allah'ın rahmeti iner: a) Yemek zamanında. Çünkü onlar ancak muhtaç oldukları zaman yerler, b) İlim müzakeresi ha linde. Çünkü onlar ancak sıddikların makamları hakkında müza kere edip konuşurlar, c) Sema anında. Çünkü onlar ancak vecd ile dinlerler ve ancak hakikate varırlar'.

4- Dinleyicinin kendisindeki arıza.

Satranç oynamak da bu kabildendir. Zira bu oyun mübahdır. . Fakat buna devam etmek şiddetle mek ruhtur. Oyundan gaye, lezzet almak ve eğlenmek ise, bu oyunda kalbin istirahat etmesi sözkonusu olduğundan mübah olur. Zira kalbi istirahate kavuşturmak, bazı vakitlerde kalbin tedavisi yerine geçer ki kalbin istekleri yeniden canlansın ve diğer vakitlerde ka zanç ve ticaret gibi dünya için, namaz ve okumak gibi din için ciddi bir şekilde çalışsın.

İnsan gönlünde şeytanın ordusundan sayılan şehvet ile, Allah?ın askeri sayılan akıl nuru arasında sürekli bir mücadele vardır. Müzik bu mücadelede şehveti tahrik edici değil; akıl nuruna kuvvet verici olmalıdır. Bu iki ordudan birisi kalbi fetheder ve kuşatırsa zaferi elde etmiş olur ve mücadele biter. Şeytanın müzikle kalbe girip kalbin manevi neşesini bozmasına izin vermemelidir.

Rabbime hamd-ü senalar olsun, yazdırıyor ilham kalemi Elhamdülillah, yolundayım ne eyleyim alemi?

29) Müslim, Buhari

Bu şiiri dinleyen acem asıllı kişi vecde geldi. Kendisine bunun sebebi Sorulduğu zaman dedi ki: 'Şair diyor ki, biz helak olmaya yaklaştık'. Hakikaten acemin dediği doğrudur. Çünkü 'zar' keli mesi acemcede 'helake yaklaşan kimse' demektir. Böylece acem asıllı kişi zannetti ki, hepimiz helake yaklaştık demek istiyor. Dolayısıyla ahiret helkini hatırladı.

2) Nerdeşir, nerd dedikleri bir oyundur. Bu oyunu Sasani padişahlarından Şapur b. Erdeşir icad etmiştir.

a. Dinleten

19- Lokman Suresi, 6

Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz: Müziğe, kayıtsız şartsız?haram? veya kayıtsız şartsız?helal? demek mümkün değildir. Bediüzzaman Hazretlerinin müzik dinleme ölçüsü olabilecek biçimde, ?Beşer hakikate muhtaç olduğu gibi, bazı keyifli hevesata da ihtiyacı var. Fakat bu keyifli hevesat, beşte birisi olmalı.?25 Sözüyle ifade ettiği ölçüyle önemli ve faydalı işlerimizi aksatmamak ve gevşetmemek, bilakis kalbimizi dinlendirerek faydalı iş ve ibadetlerimize ivme kazandırmak amacıyla meşru müziği dinlemekte bir sakınca yoktur.

Korkaklar korkaklığı bir tedbir sanırlar.

İbn Ömer'in iki parmağını iki kulağına tıkamasına gelince, İbn Ömer'in kölesi ve beraberinde bulunan Nafi'ye 'sen de par maklarını kulağına tıka' şeklinde emir vermemesi ve onun dinle mesini yasaklamaması, bu grubun, İbn Ömer'in yaptığından delil getirmelerine ters düşer. İbn Ömer parmaklarını kulaklarına se Sİn haram olduğundan dolayı değil, ancak hal-i hazırda kulağını ve kalbini eğlenceye tahrik eden sesten dolayı tıkamayı uygun bulmuştur. O anda içinde bulunduğu bir fikrin veya zikrin kesil mesine sebebiyet verebilecek bu sesten o fikir veya zikrin daha evla olduğunu düşünmüştür. Hz. Peygamber de böyle yapmış ve beraberinde o anda bulunan İbn Ömer'i dinlemekten menet memiştir. İbn Ömer'in fiili de haram olduğuna delalet etmez. Terkedilmesinin daha evla olduğuna delalet eder.

?Bu nikahtır, sifah değildir? der.

Takva sahibi bir müslüman "şüpheli" şeylerden de kaçınır. İdealimiz bu olmalıdır.

Menzilimden gidin, gerçeklerimi bana verin, fıtratınızı gerdirin!...

Abdülala'mn oğlu Yunus der ki: İmam Şafii'ye Medinelilerin teganni dinlemeyi mübah saymalarını sordum; şöyle cevap verdi: 'Hicaz bölgesinin alimlerinden hiç kimse yoktur ki, teganniyi kerih görsün. Ancak teganııide bulunan vasıflardan ötürü kerih görmüşlerdir'.

- Atın üzerindekiler nedir?

Bu bakımdan eğri kişinin nefsi teganniye nisbet edilmiyorsa ve onun için de meclise getirilmemiş ve gelmemişse, aksine aşka ge lip onu terennüm ediyor diye biliniyorsa, bu takdirde kişinin mü rüvveti sakıt olmaz. Şahitliği de iptal olunmaz. Hz. Aişe validemizin hane-i saadetinde şarkı söyleyen iki cariyenin hadisiyle delil getirmiştir.

Yazıların için link verseydin keşke, sayfanın kullanılabilirliğini baya düşürmüşsün. Neyse, bu okumayacağımız anlamına gelmiyor ama cevap süresini uzatacak elbette.

22) Müslim, Buhari

Biz de zaten birçok halde teganniyi terketmenin daha evla olduğunu görmekteyiz. Dünyanın bazı mübahlarını terketmek eğer o mübahların işlenmesi kalpte menfi bir tesir yapacağı bili nirse daha evladır. Çünkü Hz. Peygamber namazı kıldırdıktan sonra Ebu Cehm'in elbisesini sırtından çıkarı vermiştir. Zira o elbisenin üzerinde Hz. Peygamberin kalbini meşgul eden çizgi ve işaretler vardı. Acaba Hz. Peygamberin bu fi ili elbise üzerindeki çizgi ve işaretlerin haramlığma delalet eder mi? Umulur ki, Hz. Peygamber öyle bir halde idi ki; çobanın kaval sesi, o hal üzerinde iken onu meşgul edebilirdi. Tıpkı elbise deki işaretin kendisini namazda meşgul ettiği gibi... Belki daima hakkı gören bir kimse için teganni dinlemek suretiyle kalpte saklı bulunan şerefli halleri galeyana getirmek ihtiyacı kusur sayılır. Her ne kadar böyle bir ihtiyaç hakkın şuhudunda daimi olmayan bir kimseye nisbetle kemal görünürse de... Bu sırra binaen Ebu Hasan Ali b. İbrahim Husari41 şöyle demiştir: 'Söyleyeni öldüğü zaman, sonu gelen bir teganniyi dinlemeyi neyleyim?' O bu sözüyle işaret eder ki, ancak Allah Teala'dan dinlemek daimidir.

Şimdi siz bu Kur'an'a mı hayret ediyorsunuz? Bir de gülü yorsunuz da ağlamıyorsunuz. Siz baş kaldırıyorsunuz.(Necm/59-61)

31) sema Ebu hanıfe'ye göre fahiş bir şeyle veya içki alemine mahsus aletlerle beraber olması hariç mübahdır. imam Malik'e göre de mübahdır. İmam Ahmed b. Hanbel'e göre de mübahdır. Oğlu Salih'in yanında dinlediği sabittir. (Bkz. İthaf us-Saade, VII/515)

Onuda toprak alır elde var ölüm, hüzünlü son bölüm

ŞairAhmed Mutenebbi'nin şu şiiri gibi:

I. Derece

müzik konusunda alimler 2 gruba ayrılmıştır; haram diyenler ve belli şartlarla helal diyenler.

Salim'in oğlu Ebul-Hasan'a şöyle denildi: 'Sen nasıl sema'yı münker görürsün? Oysa Cüneyd-i Bağdadi, Sırri es-Sakati ve Zunnun-i Mısri dinlerlerdi'. O zat cevap olarak dedi ki: 'Ben nasıl sema'yı inkar ederim? Zira benden daha hayırlı kimseler onu hem dinlemiş ve hem de caiz görmüşlerdir. Cafer-i Tayyar'ın oğlu Abdullah dinlerdi. Ben ancak sema içinde yapılan oyun ve lehvi inkar ediyorum!'

İbn Mes'ud, Hasan Basri vc Nehai ayetteki 'lehv'el-hadis' ifa desi ile teganninin kastedildiğini söylemişlerdir.

Allah yolundan saptırmak için 'lehv'el-hadis'i33 din ile değiştirmeye gelince, bu haram ve kötüdür. Bunun haramlığı mü nakaşa götürmez. Oysa her teganni, din karşılığında satın alınmış olmadığı gibi, her teganni de Allah yolundan saptırıcı değildir! Ayette yasaklanan teganni ancak din karşılığında alınan ve satılan tegannidir. Eğer Kur'an dahi Allah yolundan saptırmak için okunursa, okunması haram olur.

Kıyas'a gelince, bu güzel ses, dinlemek hassasının lezzetlen mesine dönüşür. Bu da kendisine mahsus manasının idrak edilip kavranmasıyla hasıl olur. İnsanoğlunun aklı ve beş tane de du yusu vardır. Her hassanın idraki vardır. O hassanın müdre katında lezzet vereni vardır, Bu bakımdan bakışın lezzeti, güzel yüz, akar su ve yeşillik gibi güzel görünen şeylerdedir.

g. Müzik aleti fısk ehlinin sembolü olan haletlerden ise bunu kullanmak haram olur. Diğerleri mubah olmakta devam eder. Mesela, def zilli de olsa mubahtır. Hanefi ulemasına göre zilsiz deften başkası mubah değildir.

9- İbn-i Mace, Nikah, 1900

sevenlerini üzmek istemem, ama geçenlerde haberi yapıldı, uyşturucu mu ne idi suçu...

Seleften biri diyor ki: İncil şu hükmü okudum: 'Sizin için te gannide bulunduk, siz vecde gelmediniz. Sizin için mizmar çaldık, raks yapmadınız. '.

Ebu Tahir'in İbn Vehb'den rivayet ettiği hadis şöyledir: 'Allah'a yemin ederim ki, Hz. Peygamber odamın kapısında durdu. Habeşliler de Hz. Peygamber'in mescidinde kılıç ve mızraklarıyla oynuyorlardı. Hz. Peygamber beni elbisesiyle bana onların oyunlarını seyrettirdi. Sonra benim için bir müddet bek ledi. Bu durum ben bırakıp gidinceye kadar devam etti.27

Nitekim bayram günü, Hz, Peygamber'in evinde iki cariyenin te gannisi ve Hz. Peygamberin Medine'ye teşrif buyurdukları za manda Medineli kızların 'Ondörtlük ay Şeniyet'ül Veda'dan bizim üzerimize doğdu' mealindeki şiirleri istisna edildiği gibi...

Müziği haram kılan arızaların üçüncüsü: Sesteki arıza: Kötü, çirkin, ahlak dışı, fahiş ve hicvedici sözleri bulunan, dedikodu ve iftira içeren, toplum barışını bozan, fitne yayan, Allah?a, Resulüne ve ashabına karşı yalan cümleler içeren müzik parçasını söylemek de, yayınlamak da, dinlemek de haramdır.

Hatırlamak ise, şevkin iteleyiciliğine sebep teşkil eder. Şevkin itele yiciliği kuvvetlendiği zaman, o fiili yapmanın sebebi olur. İşte bu illetten ötürü ziftlenmiş kap, hanteme ve nakir

Bilal'in sıtması azaldığı zaman, sesini yükselterek şöyle diyordu:

Bunu söyledikten sonra kendisini dağdan attı ve paramparça oldu. Bu durum şundan kaynaklanır: O çocuk Allah'ın celaline, tam kudretine işaret eden şeyler dinlediğinden heyecana kapılıp vecde geldi ve vecdden dolayı kendini dağdan atıverdi. Zaten se mavi kitaplar, Allah Teala'nın zikriyle insanları cuş u huruşa ge tirmek için inmiştir.

23) Beyhaki

15- İhya, 2/695

Her güzellik, ancak o güzelliği idrak edenin nezdinde sevimli dir. Allah Teala da zatıyla, sıfatıyla ve fiiliyle mutlak manada gü zeldir, güzeli sever. Fakat güzellik, eğer yaratılışa, rengin ber raklığına mütenasip ise göz hassasıyla idrak olunur. Eğer güzellik, celal, azamet ve rütbe büyüklüğü, sıfat ve ah lakın güzelliği, bütün yaratıklara hayrı irade etmek, devamlı on ların üzerine hayli aktarmak ve buna benzer batıni sıfatlarla bili niyorsa, o zaman kalp hassasıyla idrak olunur. Cemal lafzı, bazen bu tür bir güzellik için kullanılır. Bu bakımdan deniliyor ki: 'Filan adam güzel ve eemildir'. Oysa onun zahiri sıfatı kastolunmaz. Ancak böyle demek, ahlakı güzel, sıfatları güzel, sireti güzel dernek olur. Hatta bu batıni sıfatlarından ötürü bu sıfatları sevmek yönünden kişi zahiri su retinden dolayı sevildiği gibi sevilir. Bazen de bu sevgi kuvvetlenir ve o zaman aşk ismini alır. Nice aşırılar vardır ki Şafii, Malik ve Ebu Hanife gibi mezhep sahiplerinin sevgisinde oldukça ifrata kaçmışlardır! Hatta bu sahada fazlasıyla ifrata kaçanlar, bu mez hep sahiplerinin yardımında ve mezhepleri yaymakta mallarını ve canlarını bile veriyorlardı. Mübalağa ve ifratta her aşıktan daha fazla ileri gidiyorlardı. Şu anda ölü bulunan ve sureti güzel midir, çirkin midir, hiçbir zaman görülmeyen bir şahsın aşkını idrak etmek şaşırtıcı değil midir? Fakat bu aşk sadece onun batıni sure tinin, güzel siretinin, dindarlar için yapılan amelinden hasıl olan hayırların ve başka güzel ahlaklarının güzelliğinden ileri gelir.

3- Müziği haram sayanlar Peygamber Efendimiz?in , ?İlk ağlayan ve ilk sözü müzikle söyleyen şeytandır? hadisini de delil sayarlar. Oysa bu hadiste ölü üzerine ağlamak ve ağıt yapmak kastedilmiştir. Şüphesiz Davud Aleyhisselam?ın ve günahkarların hataları için ağlamaları haram olmadığı gibi; mubah şekilde şevki ve neşeyi artıran müzik de haram değildir. Nitekim Hazret-i Aişe?nin evindeki genç kızların yaptıkları iş müzikle söz söylemekti. Peygamber Efendimiz Medine?ye teşrif buyurduklarında da Medineli kadınlar müzikli şiir okumuşlardı.

Hz. Muhammed ne iyi ve ne hoş bir komşudur) beyitlerini söyleyen kızlara rastladı ve:

İşte onun bu sözü, bu kerahetten kerahet-i tenzihiyye nin kas tedildiğine delalet eder. Yine Şafii'nin teganniye devam edildiği takdirde devam edenin şahitliği reddedilir' demesi teganninin ha ram olduğuna delalet etmez. Aksine kişinin bazen çarşıda ekmek yemesiyle ve mürüvveti ihlal edici bazı hareketiyle de şahitliği red dedilebilir. Nitekim dokumacılık 'mübah' bir sanat olduğu halde mürüvvet sahiplerinin sanatından sayılmaz. Bazen 'hasis' bir sa natla uğraşan bir kimsenin şahitliği reddedilir. .

Sema bir başlangıçtır. Sema'nın meyvesi olarak kalpte bir hal meydana gelir. Buna vecd adı verilir, vecd de azaların harekete geçmesini sağlar. O hareketler intizamlı bir şekilde olmazsa böyle bir harekete ızdırab adı verilir veya intizamlı bir şekilde olursa ona da tasfik ve raks adı verilir. Bu bakımdan biz önce sema'nın hükmüyle işe başlayalım.

Müzikle ilgili olarak buraya kadar aldığımız tüm rivayetleri ve İmam-ı Gazali dahil tüm alimlerin içtihatlarını özetleyecek boyutta bir ölçüyü Bediüzzaman Said Nursi hazretlerinde buluyoruz. Müziğin haram olup olmama durumunu, hangi şartlarla haram, hangi şartlarla mubah olduğunu Bediüzzaman, her an şehit olma ile yüz yüze bulunduğu Pasinler savaş cephesinde at sırtında yazdığı İşaratü?l-İ?cazda özetleyivermiş.

2- Nafi anlatıyor: ?Abdullah İbnu Ömer, bir çalgı sesi işitmişti ki, derhal kulaklarını parmaklarıyla tıkayarak yoldan uzaklaştı.? Bana:

Heves ve hırs toz misali, maneviyat dev saray. Yaşananlara şahidimiz şems ve ay. Özel hayatlar deşifre olmuş

?Allahu ya?lemu inni uhibbukünne? demek suretiyle onlara iltifatta bulundu.10

Kadı Ebu Tayyib Taberi, İmam Şafii, İmam Malik, Ebu Hanife, Süfyan es-Sevri ve bir topluluktan birtakım tabirler hikaye ederek bu tabirlerle bu zatların semanın haram olduğu görüşünde olduk larını istidlal etmiştir.

- Acaba okuyup uzatırsa, uzaması gerekeni kısaltır, kısalması gerekeni uzatırsa haram olur mu?

Bal da bal olma hasebiyle helaldir. Ancak zarar vereceği za man haram olur. Arızdan dolayı olan hükme iltifat edilmez. Zira alışveriş helaldir. Cuma namazı için okunan ezanın vakti geldiği zaman arızdan dolayı haram olur ve buna benzer daha nice arızlar vardır. Teganni dinlemek de mübahlar cümlesindendir. Güzel, vezinli, manası anlaşılır bir sesi dinlemek bakımından hü küm budur. Haram olması ise, zatının hakikatinden hariç bulu nan bir arızdan ötürüdür. Bu bakımdan mübahlık delilinin yü zünden perde kalktığı zaman biz, delilin zuhurundan sonra da muhalefet edenin muhalefetinden perva etmeyiz.

2- Müzik aletindeki arıza.

Muhakkak şiirin bir kısmı hikmettir.14

Nesih'e gelince, Nesih yanakların, şakakların vasıflarını, boyunun posunun güzelliğini ve kadınların diğer vasıflarını karıştırmak suretiyle okunan şiirdir. Böyle bir şiirin okunmasında düşünmek gerekir. Sıhhatli fetvaya göre bu şiiri okumak, ister te ganniyle, isterse tegannisiz olsun haram değildir. Dinleyen bir kimse, bu vasıflarını belirli bir kadına hamletmemelidir. Eğer bu vasıfları ille de bir kadına hamletmesi gerekiyorsa, kendisine helal olan eşine veya cariyesine hamletmelidir. Eğer bu vasıfları yabancı bir kadına hamlederse, bunun için kendisi günahkar olur. Bu kadın hakkında fikrini yorduğundan dolayı meşgul olur! Sıfatı busöylemişlerdir. Malikilerin 'çalgı aletleri mutlaka haramdır' demelerinden de haram olduğu görüşünde oldukları anlaşılır.

Müzik, ruh'un gıdasıdır. gerisi teferruat )))

Mahmud olan üzüntüye gelince, bu üzüntü in sanoğlunun zihninde işindeki kusurundan ötürü üzülmesi, işlemiş olduğu hatalardan dolayı ağlaması demektir. Kusurdan dolayı ağlamak, üzülmek güzeldir. Hz. Adem bunun için ağlamıştır. Bu gibi bir hüznü tahrik ve takviye etmek de güzeldir. Çünkü böyle bir hüzün insanoğlunu geçmişte yaptığı hataları telafi etmeye sevkeder. Bu sırra binaendir ki Hz. Davud'un niyahat ve ağıtı güzel sayılır. Zira Hz. Davud'un ağıtı daimi hüzün, günah ve hatalardan ötürü çok ağlamak idi. Hz. Davud hem ağlar, hem ağlatır, hem üzülür, hem de rikkate getirirdi. Hatta onun ağlama meclislerinden cenazeler kaldırılırdı. Bunları söz ve nağmeleriyle yapardı. Böyle yapmak ise güzeldir. 'Çünkü güzel ve iyiye götüren şey hem güzel ve hem de iyidir', Bu kaideye binaen güzel sesli vaize minber üzerinden nağmeleriyle hüzün verici ve kalbi rikkate getirici şiirler okumak haram değildir. Ağlayıp ve ağlatması, böylece başkasını ağlatmaya ve kusurundan dolayı hüzne sevketmesi yasak değildir.

Kıyasa gelince, teganni dinlemek hakkında en son söylenen söz şudur; Çalınması yasak olan evtar denilen sazlar üzerine kıyas edilmesidir. Oysa daha önce de teganni ile sazlar arasındaki fark geçmişti veya teganni lehv-u la'b'dır denilecektir. Evet, haddi zatında teganni lehv-u la'ba'dır. Fakat bütün dünya lehu la'ba dır. Nitekim Hz, Ömer hanımına şöyle demiştir: 'Sen evin köşesinde bulunan bir oyuncaksın'.

5- Kütüb-ü Sitte, 6/52

Yok hocam aman diyim. Yorum yaparken dikkatli olmanızı öneririm. Siz hiç "beynine afyon vurmuş saz aşığı" deyimini duymadınız sanırım. Telli çalgıların beyine zarar verdiği bilinen bir gerçek. Özellikle saz aşıkları bu yüzden kendinden geçerler.

Allah sevgisiyle yanıp tutuşan bir kimsenin vecde kapılması ise, anlayışına göredir. Anlayışı ise, hayaline göredir. Onun tahay yül ettiği mananın şairin muradına ve diline uygun düşmesi şart değildir. Bu bakımdan bu vecd haktır ve doğrudur. Zira ahiret hel 'akini hisseden bir kimse için en uygunu, aklının müşevveş olması, azalarının tir tir titremesidir. Bu bakımdan durum bu olduktan sonra lafızların kendilerini değiştirmekte pek büyük bir fayda yok tur. Bir mahlukun aşkına düşen bir kimse için, en uygunu hangi lafızla olursa olsun, nağmeleri dinlemekten sakınmaktır. Bir kimse ki, Allah sevgisi ona galip gelmiştir, ona lafızlar zarar ver mez. Lafızlar ince ve şerefli himmetinin mecraları ile ilgili mana ların anlaşılmasına mani de değildir.

Kadı Ebu Tayyib şöyle demiştir: 'Kişinin mahremi olmayan bir kadından nağme dinlemesi, hiçbir durumda -ister kadın açıkta, ister perdenin arkasında bulunsun, ister hür olsun, isterse cariye-Şafii ulemasına göre caiz değildir'.

Yunus Özyavuz, nam-ı diğer Sagopa Kajmer, Türk rap müziğinin önemli ve farklı isimlerinden birisi. Onu kendi ifadesiyle diğerlerinden ayıran ve farklı kılan şey ise sözleri ve müziğinin kendine has oluşu.

Her ne kadar içilen madde haddi zatında mübah ise de, yine de bu şekildeki hareketten dolayı haram olur. Çünkü böyle yapmakta fesad ehline benzeme arzusu vardır. Sadece bu illetten ötürü önünden açık bulunan ve heba denilen elbiseyi giymek, başın bir kısmını traş edip bir kısım saçı tepesinde bırakmak, böyle yap manın fısk ve fücur ehlinin adeti olan bir memlekette yasak lanmıştır. Fakat Maveraünnehir'de kebayı giymek ve başını bu şekilde traş etmek yasak değildir. Çünkü o memlekette salih ve ehl-i takva kimseler böyle yaparlar.

İlk ağıt söyleyen ve ilk teganni eden İblis aleyhillanedir.34

25) Müslim

Bu bakımdan dinlemenin ve şuhudun lezzeti içerisinde bulunurlar. Onlar hile ile kalbi böyle bir lezzete yöneltmeye muhtaç değildirler.

5. Sevinme zamanlarında sevinmeyi takviye ve daha da geliştirmek için dinlemektir. Böyle bir dinleme, eğer sevgi mübah ise, mübahtır. Bayram günlerinde, düğün cemiyetlerinde, yolculuktan dönenin dönüşü anında, velime yemeğinde, akike ve doğum zamanında, sünnet esnasında, Kur'an'ı Kerim'i hıfzettiği anda teganni dinlemek gibi... Bütün bunlar mübahdır. Bu vakitlerde te ganni dinlemek, onlara karşı sevgisini açığa vurduğundan dolayı mübahdır. Bunun caiz olmasının hikmeti şudur: Nağmelerin bir kısmı vardır ki, insanın kalbinde ferah, sürur ve sevgiyi geliştirir. Bu bakımdan kendisiyle sevinmenin caiz olduğu herşeye tahrik eden vasıtaları kullanmak da caizdir. Nakli delil, Hz. Peygamber Medineli Münevvereye hicret ettiği zaman kadınların dam larda def çalıp şarkılar söylemeleridir. Şöyle derlerdi:

İmam Şafii'ye gelince, teganninin haram olması asla onun mezhebinden değildir. Şafii teganniyi adet ve sanat edinmiş kişi hakkında kesinlikle şöyle demiştir: 'Bu kişinin şahitliği caiz değildir'. Çünkü teganni batıla benzer mekruh olan oyunun cin sindendir. O halde kim onu sanat edinirse, o kimse sefahat ve mürüvvetsizliğe nisbet edilir. Her ne kadar teganninin haram olması açık değilse de!...

Şarkı sözlerinde bolca Osmanlıca ve Farsça kelimeler kullanan Kajmer, ?Yeraltı Operasyonu, Sözlerim Silahım, İhtiyar Heyeti, Sagopa Kajmer, 10 Kurşun, Bir Pesimistin Gözyaşları, G. O. R. A Soundtrack, Romantizma, Kafile, İkimizi Anlatan Bir Şey ve Kötü İnsanları Tanıma Senesi? isimli albümleriyle hatırı sayılır bir genç dinleyici kitlesini müziğine çekti. İçerisinde küfür barındıran eski sözleriyle arasını bozduğunu söyleyen Kajmer, ilginç bir itirafta da bulunuyor: ?Şarkılarımın küfür içerdiği vakitlerde ailem beni hiç dinlemezdi.? Sagopa Kajmer, müzikte laf kalabalığını sevmediğini, önemli olanın özü yakalayıp az ve öz konuşmak olduğunu belirtiyor. Sözlerinin dinleyicilerinin aklında kalma sebebini sahip olduğu maneviyatla özdeşleştiren Sagopa Kajmer, ?Ben dünya zevkleriyle ilgilenmiyorum. Son iki senem alim zatların hayatlarını araştırmakla geçti. Hala benim için en mühim şey, o mübarek zatların dopdolu hayatlarından bir zerre olsun istifade edebilmek.? diyor. Sanatçı, bu kez sevdiği rap?çileri değil etkilendiği alimlerin isimlerini sıralıyor: Abdülkadir Geylani, Ahmed el Bedevi, Hasan-ı Basri, Ahmed er-Rufai, Bişr-i Hafi, Buhari, Müslim... Eskiden rap?in önemli isimleriyle hemhal olan Sagopa Kajmer, ?Ben rap?in krallarından geçtim, gönül sultanlarına bağlandım artık. O kadar muhteşemler ki!? diyor. Kur?an-ı Kerim okumanın kendisini çok rahatlattığını kaydeden rap?çi Kajmer, Allah?la olan irtibatını ise şöyle açıklıyor: ?Ben ilk önce Rabb?in benden istediklerini uygulamaya koyup daha sonra O?ndan aldığım güç ile dua ediyorum. İrtibat, çokça zikretmektir. Kelimelerden geçtik biz, manaya indik.?

6) İsmi Muhammed b. Hüseyin, künyesi Ebu Ali olan bu zat Cüneyd-i Bağdadi'nin talebesidir. Kuşeyri'ye göre H. 399 senesinde vefat etmiştir.

Soru:Cevap: Bu fıkıh bakımından iki yönlü ve muhtemel bir mesele dir. Bu meseleyi iki esasa ve ters yönlere çekmektedir.

Eğer bunun beraberinde def çalmak, şahin oynatmak ve düşüş hareketleri yapmak da eklenirse tesiri daha da artar. Bütün bunlar ancak içinde mezamir ve kötü insanların alametinden olan la'b u lehv aletleri olmadıkça caizdirler. Evet, böyle yapmakla hacca gitmesi caiz olmayan bir kimseyi hacca teşvik etmek kastı varsa, hac

İtiraz: Haram olan gülmek, onların müslümanlara müslüman oluşlarından dolayı gülmeleridir.

Bunun üzerine parmaklarını kulaklarından çıkardı ve ilave etti:

"veya bilgisayarları müzikli windows temasıyla açılmıyormu?"

Ey Ömer! Bizi rahat bırak. Ey Beni Erfide .25

?Bu ümmete yere batma, kılık değiştirme ve taşlanma afetleri gelecektir.?

- Bunlar nedir ya Aişe?

Bu illetten ötürü biz, eğer sünnet bid'atçıların şiarı olmuş ise, Sünnet'in terkedilmesine taraftarız. Böyle yapmamız ehl-i bid'ata benzemekten korkmamızdan kaynaklanır. Bu illetin aynısıyla, kube denilen ortası ince, iki tarafı geniş uzunca davulu çalmak haram olmuştur. Çünkü kendilerini kadınlara benzeten muhan nes erkekler bunu çalmayı adet edinmişlerdir.

Enceşe bazı ezgiler okumuş, okuduğu ezgilerle develeri hızlandırmıştı. Bilindiği gibi, develer yürüme sırasında okunan belli bir ezginin veya musikinin ahengine karşı hassasiyet gösterip, adımlarının temposunu, söylenen bu şarkının ritmine göre ayarlayabilmekte, hızlı veya yavaş olabilmektedir.

2. Bu aletlerin çalınmasının haram olması pek yakında içki içmeyi terkeden kimseler hakkındadır. Çünkü bunları çalmak içki meclislerini hatırlatır. Dolayısıyla içki içmenin sebebi olur.

Nitekim Allah Teala 'De ki: Allah'ın kulları için çıkardığı ziyneti, temiz ve hoş rızıkları kim haram etmiş' (A'raf/32) buyurmaktadır. İşte bu sesler de, vezinli ses oldukları için haram edilemezler. Ancak başka bir arızi ve dış illetten ötürü haram olurlar. Nitekim haram edici arızi illetler bahsinde bu husus gelecektir.

Mümşad Dineveri şöyle der:6 'Ben Hz. Peygamberi rü yamda gördüm ve 'Ey Allah'ın Rasulü! Şu sema'da senin hoş görmediğin birşey var mı?' dedim. O da şöyle buyurdu: 'Hiçbir şeyini inkar etmiyorum. Fakat onlara söyle; onu Kur'An ile açsınlar ve Kur'an ile kapatsınlar'.

Başka örnekler vermek gerekirse; bal helaldir. Fakat mizacı hararetli ve asabi olanlara zarar verdiği için tıbben bu gibilere haramdır.

13- Kütüb-ü Sitte, 11/220

Ebu'Talib el-Mekki der ki: İbn Mücahid, sema' sız hiçbir davete icabet etmezdi'.4

3- Ses ayarındaki arıza.

Ebu Talib el-Mekki ise, bir cemaat alimden teganni dinlemenin mübah olduğunu naklederek şöyle demiştir: Ashab-ı kiramdan Abdullah b. Cafer, Abdullah b. Zübeyr, Muğire b. Şu'be, Muaviye ve başkaları da şarkı dinlemişlerdir'. Ebu Talib el-Mekki devamla 'Sahabe ve tabiinden selef-i salihinin çoğu bunu yapmıştır' dedik ten sonra şunları da ilave etti: 'Hala da bizim Mekke'de Hicaz aha lisi senenin en faziletli günlerinde şarkı dinlemektedirler. Mesela Allah Teala'nın kullarını zikrini yapmaya davet ettiği teşrik gün leri gibi belli günlerde semayı dinlerler. Mekkeliler gibi Medine halkı da zamanımıza kadar şarkı dinlemeye devam etmektedirler. Biz Kadı Ebu Merva'a yetiştik. Onun birkaç cariyesi vardı. Halka şarkı okurlardı. Onları sufilere şarkı söylemek için tahsis etmiştir'.3

Başka bir şiiri:

Sahihayn'da rivayet edildiğine göre Hz. Aişe şöyle anlatır: Hz. Peygamber Mekke'den hicret edip Medine'ye geldiğinde Ebubekir Sıddik ve Bilal Habeşi sıtmaya tutuldular. Medine'de o zaman sıtma hastalığı vardı. Hasta yatağında bulunan babama ve Bilal'e nasıl olduklarım sordum. Babam sıtma nöbetleri geldiği zaman şu şiiri okudu:

Madem ki, azirn ve samimiyet olmadığı takdirde Allah Teala'nın İsmi celilmin, birşey üzerine yemin yoluyla zikredil mesi kişinin muahaze edilmesine sebep olmuyor ve yeminin tam aksine hareket vardır, bununla beraber fayda da mevcut değildir; bütün bunlara rağmen yine de muahazeye sebebiyet vermiyor, o halde şiir ve raksla nasıl insanoğlu muaheze edilir?

1. Dinleten öyle bir kadın olmalıdır k, kendisine bakmak helal olmasın, sesini dinlemekten ötürü fitneden korkulsun. Fitneye vesile olabilecek tüysüz çocuk da kadın manasmdadır. Bunun da kadın gibi dinlenmesi haramdır. Çünkü fitne korkusu vardır. Bu haramlık teganni için değildir. Aksine eğer kadının konuşmasında dahi sesinin fitneye vesile olacağından korkulursa kadınla karşılıklı normal konuşma ve sohbet de haram olur. Kadının Kur'an okuyuşundaki sesi de eğer fitneye vesile olursa haram olur. Fitnesinden korkulan tüysüz genç de böyledir!

İmam-ı Gazali, müziğin haram olduğunu söyleyenlerin ileri sürdükleri delillere de cevaplar veriyor. Bunlara özetle temas etmekte fayda var:

8- Beyhaki, Delailü?n-Nübüvve.

Aişe validemizin bu sözü orada uzun bir müddet durduğuna işarettir. Buhari ve Müslim Aişe validemizden şu hadisi rivayet etmişlerdir: Hz. Ebubekir , kızı Aişe validemizin çadırına girdi. Vakit de hacıların Mina'da bulundukları vakitti. Aişe validemizin yanında iki cariye vardı. Def çalıp, el çırpıyorlardı. Hz. Peygamber de elbisesine bürünmüş yatıyordu. Manzarayı gören Hz. Ebubekir cariyeleri azarladı.

Teganninin haram olduğunu savunanlar Ebu Umame'nin Hz. Peygamber'den rivayet ettiği şu hadisi de hüccet göstermişlerdir:

Nitekim bazıları şu şiiri okumuştur:

Bu grup aynı zamanda İbn Mes'ud'un şu sözüyle de istidlal etmişlerdir:

Doğrusu şudur ;

Bediüzzaman?a göre, insanlığın bu ihtiyacını dikkate alan radyo yayıncıları, İslam ahlakını rencide edici olmamak ve içinde haram unsur taşımamak şartıyla radyodan eğlence, müzik, şarkı ve türkü yayını yapabilirler. Ve yapılan bu tür ölçülü müzik yayınları dinlenebilir. Ama bu yayın radyonun tüm yayınlarına oranla beşte biri aşmamalıdır. Yoksa havanın yaratılış hikmetine zıt şekilde yayın yapılmış olur. Bu durumda ise radyo bir İlahi nimet iken, bir nikmet olur, yapılan ölçüsüz eğlence yayınları beşerin başına bela olmaktan öteye bir fayda sağlamaz. Öyle ise Bediüzzaman?a göre, bir radyoda şarkı, türkü, ezgi, müzik ve meşru eğlence programına beşte bir, kelimat-ı tayyibe sayılabilecek şekilde faydalı ve Kur?an bilgilerini konu alan programlara ise beşte dört oranda yer verilmelidir.7

Yine rivayet olunduğuna göre İmam Şafii, Kaval'a üflemeyi mekruh görerek demiştir ki: 'Bunu zındıklar, halkı Kur'an oku maktan alıkoymak için icat etmişlerdir'.

Bazılarına göre de Allah'ın zikrinden alıkoyan herşey demektir, (İthaf us-

17) Buhari, Ebu Davud, Tirmizi, Hakim

Soru: Senin ileri sürdüğün bu görüş, teganni dinlemenin bazı hallerde mübah ve bazı hallerde mubah olmadığı neticesine varıyor. Bu bakımdan sen neden daha önce 'teganni dinlemek mutlak mübahtır' dedin? Zira tafsilata muhtaç bulunan bir ko nuda evet veya hayır ile cevap vermek yanlıştır!

- Şu yerleri kim yarattı?

Şimdi de çalgı aletinde, şarkıda ve türküde haramlık meydana getiren unsurları işleyen vahiy mesajlarını ele alıp inceleyelim:

Mevzum nedir anlarsın, arzum sana yalvarsın.

g) Teganni ve def çalmanın iki cariye için ruhsatlı kılınmasıdır. Oysa onların bu hareketleri şeytan mizmarma benzetilmiştir ve aynı zamanda burada haram olan mizmarın dışında olduğu beyanı da vardır.

?Kızı gelin ettiniz mi? diye sorar.

hacca teşvik eden nağmelerle güzel olur. Nasıl ki vaiz için vaazda konuşmasını intizamlı yapmak, Seci ile süslemek, halkı, beytin vasfını, mukaddes makamların vasıflarını ve hacdan dolayı olan sevabı söylemek suretiyle, hacca teşvik etmek caiz ise, şiir okuya rak böyle yapmak, başka yerde de caizdir. Zira vezin, seci ile bir araya geldiği zaman konuşma kalbe daha fazla tesir eder. Buna güzel ses, vezinli nağmeler eklendiği takdirde tesiri daha da artar.

evet hani sallanan kafalar:)))

Nassa gelince, güzel sesin dinlenmesinin mübah olmasına, Allah Teala'nın güzel sesle kullarına minnet etmesi işaret eder.. Zira Allah Teala şöyle buyurmaktadır:

İmam-ı Gazali?ye göre bu arızalar olmadığında kişinin kadın olsun, erkek olsun müzik yapması veya yapılan müziği dinlemesi haram değildir.

Bir münafık imam oluyordu ve 'Abese' suresinin dışında bir zamm-ı sure okumuyordu. Çünkü bu surede Hz. Peygambere yapılan ilahi bir azarlama vardır. Bunun üzerine Hz. Ömer kendisini öldürmek istedi. Halkı idlal edip saptırdığından dolayı Hz. Ömer onun bu fiilini haram gördü . Bu bakımdan şiir ve teganni ile insanları saptırma sözkonusu ise, onun haram sayılması daha evladır. Teganninin haramlığmı sa vunanlar şu ayetlerle de istidlal etmişlerdir:

?Peygamber Efendimiz?in de böyle yaptığını gördüm.?

Vezinli ve anlamlıdır. Bu da şiirdir. Şiir, ancak insanın gırtlak ve hançeresinden çıkar. Bu bakımdan kesinlikle mübah olduğuna hükmedilir. Zira burada şiirin güzel sesten ancak anlamlı kaydı fazladır. Anlamlı söz ise, haram değildir. Güzel ve vezinli ses ha ram değildir. Kısımlar haram olmazsa, tümün haram olması ne reden çıkar? Evet, o şiirden anlaşılan manaya bakılır. Eğer orada mahzurlu bir durum varsa onu nesre veya vezne dökmek ve onunla konuşmak haram olur. İster lahinli, isterse lahinsiz bir şekilde söylensin. Şiir hakkında İmam Şafii'nin söylediği gerçeğin ta kendisidir. Zira kendileri şöyle demiştir: 'Şiir bir kelamdır.

Cevap: Bu onların müslümanlarla alay etmek için okumuş ol dukları şiir ve tegannilere mahsustur. Nitekim Allah Teala 'Şairlere ise, sapık kimseler uyarlar' (Şuara/224) buyurmuştur ve bu şairlerden 'kafirlerin şairlerini' kastetmiştir. Bu ayet esasında şiirin haram olduğuna delalet etmez.

18- İhya, 2/702-704

Bu hallere tasavvuf lisanında vecd denir. Bu vecd ise Vücud ve müsadefe' kökünden gelir. Yani bu kimse dinlemeden önce ken dinde bulunmayan birtakım hallere nefsinde rastlar. Sonra o hal ler, ateşin eritip cevherleri tortusundan temizlediği gibi, kalbi yakıp bulanıklıklardan temizleyen birtakım tabi şeyleri ve tali du rumları gerektiren sebeplere dönüşürler. Sonra bunun arkasında müşahede ve mükaşefelerin varlığına sebebiyet veren saflık gelir. Bu saflıktan kaynaklanan müşahede ve mükaşefeler ise, Allah dostlarının semeresi ve Allah'a yaklaştırıcı durumların en son varılan meyvesidir. Bu bakımdan bu durumlara götüren şeyler de yaklaştırıcılar kısmındandır. Günah ve mübahlar kısmından değildir, Bu hallerin sema vasıtasıyla kalpte oluşmasının sebebi, vezinli nağmeleri ruhlara uygun kılmadaki ilahi sırdır. Ruhlar iştiyak, sevgi, inbisat ve inkıbaz yönünden bu vezinli nağmelere müsahhardır ve bu nağmeler ruhlarda tesir etmektedir. Ruhların seslerle etkilenmesinin sebebinin marifeti ise mükaşefe ilminin inceliklerindendir. Ahmak, katı, kalbi işlemez, teganninin lezze tinden mahrum olan bir kimse ise, dinleyenin lezzetlenmesinden, vecdinden ve halinin ızdırabmdan, renginin solmasından hayret lere düşer. Tıpkı hayvanın 'Lüzyinç' denilen helvanın lezzetinden, erkeklik vasfını kaybetmiş kimsenin cima lezzetinden, çocuğun reis olmanın ve genişleyen nüfuzunun sebeplerinden hayrete düştüğü gibi... Cahil kimsenin Allah'ın marifet, celal ve azameti nin lezzetinden hayretlere düşüp onun sanatının gariplerine şaştığı gibi...

Allah yarattığı şeylerde dilediği kadar artırır. (fatır/1)

Bir evden kulağına gelen def ve başkaca çalgı sesleri üzerine Resulullah Efendimiz , evde ne olduğunu sorar.

Eğer dinleyende yetimane hüzünler veya şehevi hisler uyandırıyorsa, haramdır. Eğer dinleyende yetimane hüzünler veya şehevi hisler uyandırmıyor; bilakis, dinleyen kulağına gelen müziği ulvi biçimde?İmam-ı Gazali?nin de işaret ettiği şekilde istiarelerle- yorumlayabiliyorsa helaldir ve mubahtır.

14) Buhari

3. Arifler

Acaba Habeşlilerin oyunlarından daha aşırı bir oyun gösterebi lir mi? Buna rağmen nass ile onların oyunlarının mübah olduğu sabit oldu. Buna ilaveten derim ki, oyun kalbe rahatlık verir. Kalpten düşüncenin ağır yükünü hafifletir. Kalpler zorlandıkları zaman körleşir. Onları rahata kavuşturmak, çalışmak hususunda onlara yardım etmektir. Mesela daima fıkıh ilmine devam edene cuma gününde tatil yapmak uygundur Zira birgün tatil yapmak diğer günlerde ciddiyetle çalışmaya vesile olur. Sair vakitlerde na file namaza devam eden bir kimsenin bazı vakitlerde tatil yapması uygundur. İşte bunun içindir ki bazı vakitlerde namaz kılmak mekruh kılındı! Bu bakımdan tatil yapmak çalışmaya yardımcıdır. Oyun da ciddi gayret göstermeye yardımcıdır. Katıksız ciddiyete daimi bir şekilde sarılmaya kişi sabredemez. Acı hakikate ve halis ciddiyete ancak daimi bir şekilde peygamberlerin nefisleri dayana bilir. Bu bakımdan eğlence ve oyun, yorgunluk ve bitkinliğe karşı kalbin ilacıdır. O halde mübah olması uygundur. Fakat fazla ilaç almak uygun olmadığı gibi, oyun ve eğlenceye de fazla dalmak uygun değildir.

- Bulutları kim yarattı?

- Onların ortasında duran şu nedir?

?Size geldik, size geldik.

İmam-ı Gazali diyor ki: Bizim buna itirazımız yoktur. Biz zaten yabancı bir kadının fitne ortamında, kendilerinden emin olunmayan fasıklara şarkı söylemesinin haram olduğunu söylemiştik. Hadiste geçen?Kayne?nin manasında fitne vardır. Fakat bundan, bir kadının fitne korkusu olmayan hallerde ve ortamlarda başkaları duysun duymasın, şarkı söylemesinin haram olduğu manası anlaşılmaz.

Bu bakımdan, bir tek yerde birşeyin caiz olduğu tesbit edildi mi, bu tes bit onun mübah olduğuna bir nasstır. Bir yerdeki yasak ise tevil edilmeye ve başka bir manaya hamledilme ihtimali olan bir ya saktır. Fiil ise, onun tevili olmaz. Zira yapılması haram olan birşey ancak mecburiyet ve zorlama ile olursa helal olur. Bu bakımdan yapılması mübah olan birşey birçok arızdan dolayı haram olabilir. Hatta niyet ve kasıtlardan dolayı da haram olur. .

Çalışmanın zorlukları arasında oyunun güzel görünmesi tıpkı yanak üzerindeki benin güzel görünmesine benzer. Eğer benler bü tün yüzü kaplarsa mutlaka çirkinleştirir ve çok çirkin bir yüz meydana çıkar! O. halde çokluktan ötürü güzellik çirkinliğe dönüşür. Bu bakımdan her güzelin çoğu, güzel olmaz. Her mübahın çoğu da, mübah olmaz. Zira ekmek mübahdır. Fakat onu ih tiyaçtan fazla yemek haramdır. İşte bu teganniyi dinlemenin mü bahlığı da diğer mübahlar gibidir.

20- Necm Suresi: 59

Ben hiçbir zaman tegannide bulunmadım. Hiçbir zaman kendi elimle şehvetimi dindirmedim. , Hz. Peygamber ile biat ettikten bu yana sağ elimle tenasül uzvuma dokunmadım.

Ebu Hanife de teganniyi kerih görür, teganni dinlemeyi günah sayardı. Süfyan es-Sevri, Hammad, İbrahim Nehai, Şa'bi ve diğer Kufe alimleri de İmam-ı Azam'ın görüşündedirler. İşte buraya kadar söylediklerimizin hepsini Kadı Ebu Talib Taberi nakletmek tedir.

Hz. Peygamber daldıktan sonra cariyelere işaret ettim ve cariyeler çıkıp gittiler. O gün bayram günüydü. Habeşliler mızrak, kılıç ve kalkanlarla oynuyorlardı. Hz. Peygamberden onları sey retmek izin istedim; . Ben 'Evet onları seyretmek istiyorum' de dim. Bu isteğime karşı beni arkasında durdurdu. Benim yanağım onun yanağının üstüne düşmüştü ve şöyle diyordu: 'Ey Beni Erfide! Oyununuza devam ediniz'. Bu durum ben usanmcaya ka dar devam etti. Hz. Peygamber 'Yeter mi?' dedi, ben de 'evet' de dim. Hz. Peygamber 'O halde git' dedi. Sahih-i Müslim deki ifade 'Ben başımı Hz. Peygamberin mübarek omuzuna koyarak onların oyunlarına baktım. Bu durum ben kendiliğimden bırakıp gidinceye kadar devam etti' şeklindedir. Bu hadislerin tamamı Buhari ve Müslim'de vardır. Bunlar açık bir şekilde teganninin ve oyunun haram olmadığını bildiren nasslardır. Bu nasslarda çeşitli ruhsat lara işaret vardır:

bir kimse için en uygun olanı, teganni dinlemekten tamamen sakınmaktır. Eğer kendisine bir aşk hakim olursa, her dinlediğini ona yormalıdır. İster ona uygun lafızlarla olsun, ister olmasın. Zira hiçbir lafız yoktur ki, onu çeşitli manalara hamletmek müm kün olmasın! Bu bakımdan o kimse ki Allah sevgisi onun kalbine galip gelir, o şiirde geçen zülüflerden mesela küfür zulmetini hatırlar. Yanağın parlaklığıyla iman nurunu, visalin zikriyle Allah'ın likasını, ayrılık zikriyle Allah'tan mahçup olup merdud lar kitlesinde olmayı, visal ruhunu teşvik eden koğucunun zikriyle, Allah ile daimi ünsiyeti teşvik eden dünyanın manilerini ve afetle rini hatırlamalıdır.

Birçok kimseden hikaye ediliyor ki, bu zat şöyle demiştir: -Biz bir davette bir araya geldik. Bizimle beraber Meni'nin torunu Ebu Kasım, Ebubekir b. Ebi Davud ve İbn Mücahid, emsalleriyle beraber bulunuyorlardı. Sema hazırlandı. Bunun üzerine İbn Mücahid, Meni'nin torununu, Ebubekir b. Ebi Davud'u dinlesin diye kışkırttı. Ebubekir b. Ebi Davud dedi ki: Babam, Ahmed b. Hanbel'den onun sema'ı kerih gördüğünü rivayet etti. Babam da bundan dolayı şarkı dinlemeyi kerih gö rürdü. Bu bakımdan ben de babamın mezhep ve meşrebi üzerinde yim ve kerih görürüm! Bunun üzerine Meni'nin torunu Eb Kasım dedi ki:

Selam ve dua ile...

Bütün bunlar gösteriyor ki çalgı aleti çalmak haram değildir. Ancak kullanıldığı yere ve duruma göre helal ve haramlık kazanır.

Aişe der ki: Onların bu durumunu Hz. Peygamber'e haber verdim. Bunun üzerine Hz. Peygamber şöyle dua etti:

?Ey Nafi! Hala kaval sesi duyuluyor mu? diye sordu. Ben:

TV izlememekteyim. Sadece sohbet programları çıktığında vaktim uygunsa izlerim.

5- Müziğin sözleri gıybet, iftira, dedikodu? vb gibi başkası hakkında hoş olmayan, başkasını hicveden ve kötüleyen sözler ihtiva etmemelidir.

Nitekim satranç ta böyledir. Parasız veya karşılıksız oynamak şartıyla satranç mubahtır. Fakat satranç oynamaya düşkün olmak ve bunun için faydalı işlere gevşeklik vermek doğru değildir. En azından mekruhtur.

Bu gibi fetvalarda hallerle emrin değişmesi, uzak bir ihtimal değildir. Çünkü biz deriz ki, ihtiyar bir kimse oruçlu olduğu halde eşini öper fakat genç bir kimse için böyle yapmak caiz değildir. Zira öpmek oruçlu olduğu halde cinsi ilişkiye davet eder. Bu ise, mah zurludur. Kadının sesini dinlemek ise, kadına bakmaya ve yaklaşmaya davet eder. Bu ise haramdır. Bu bakımdan bu hüküm de şahıslara göre değişir.

?Evet? derler. Peygamber Efendimiz :

İmam Şafii 'Irak'ta Tabi?' denilen birşey gördüm. Onu zındıklar icat etmişlerdir. Onunla halkı Kur'an ve zikirden alıkoyuyorlar' demişse de, bu söz harama delalet etmez. Aksine İmam Şafii'nin onü başka bir illetten dolayı kerih gördüğüne delalet eder.

Bu aşkın vasıtası bulunan herşeyde ortaklık kabiliyeti vardır. Zira Allah'tan başka her mahbubun bir benzeri tasavvur edilebilir. Ya varlık alemindedir veya imkan aleminde... Fakat bu cemale gelince... ... Onun benzeri tasavvur olunamaz. Ne imkanda, ne de varlıkta...

Konu ile ilgili:

Oysa Peygamber Efendimiz bu hadisinde şehveti ve haram sevmeyi tahrik eden müziği söyleyenleri kastetmiştir. Fakat Allah sevgisini, bayram coşkusunu, evlilik sevincini, çocuk doğması neşesini ve bunun gibi mubah sevinçleri konu alan müzik bunların dışında kalır.

?Kızla birlikte türkü söyleyecek birini de gönderdiniz mi? buyurur.

İkinci esas, fitne korkusundan emin olunduğu zaman, tüysüz çocuklara bakmak mübahtır. Bu bakımdan tüysüz çocuklar bütün bu kapıyı kapatmakta kadınlarla aynı hükümde olmazlar. Tüysüz çocuklar meselesinde hal ve duruma tabi olunur. İşte kadının sesi bu iki esas arasında gidip gelmektedir. Eğer biz sesini, kadına bakmaya kıyas edersek, o vakit kapıyı tamamen kapatmak farz olur. Bu kıyas, yakın bir kıyastır. Fakat kadının sesi ile kadına bakmak arasında fark vardır. Zira şehvet, kabarmasının başlangıcında kadına bakmaya davet eder. Sesinin dinlenilmesine değil... Bakmanın temas şehve:ini tahrik etmesi, dinlemenin tah riki gibi değildir. Bakmanın tahriki daha şiddetlidir. Kadının şarkı söylemesindeki sesinden başka sesi avret değildir. Çünkü kadınlar sahabe zamanında erkeklere selam verirlerdi, fetva sorarlardı. Sual, müşavere ve benzeri yerlerde erkeklerle konuşurlardı. Fakat teganninin şehvet tahrikinden daha fazla etki ve tesiri vardır. Bu bakımdan kadının sesini dinlemek, tüysüz çocuklara bakmak üze rine kıyas edilirse, daha güzel olur. Çünkü tüysüz çocuklar ör tünme ile emrolunmamışlardır.

Fudayl b. İyaz 'Teganni, zinanın merdivenidir!' demiştir. Başka biri de şöyle diyor: Teganni fısk ve fücurun elçilerinden bir elçidir!'

Sözüne yalan katan terazi şaşkınlar, farazi malumatları, süpheciliğimin sebebi insanlar yada insan olup insanlık dışı

Ondörtlük ay üzerimize doğdu Seniyet'ulVedddan...

a. Mahmud

Şahsıma soru yöneltilmiş cevap vereyim:

13) Müslim, Buhari

Saade, VII/517)

32) Beyhaki

Bir grup da istisnasız her tür davulu haram saymıştır. Beyanın müellifi Sühreverdi bu gruptandır, Tabir diye anılan Kadib hakkında da ulemanın ihtilafı vardır: Şafiilerden Begavi ile Ebu Bekir b. Muzaffer, Hanbelilerden Samiri ve İbn Hamdan, Hanelilerden es-Sadr'uş-Şehid haram olduğunu Tabir diye anılan kadip ve diğer aletler de mübah aletlerin misalidir.

Fudayl b. İyaz'm Teganni zinanın merdivenidir!' şeklindeki sözüne ve buna yakın başka fikirlere gelince, bu söz, fasık ve nef sani şehvetlere sahip olan ve yeni yetişen gençler üzerine hamle dilmelidir. Eğer bu hükümler umumi kabul edilirse, o vakit Hz. Peygamber evinde şarkı söyleyen iki cariyenin sesini dinlemezdi.

Hz. Aişe :

ve lahinleri hacıların şiir ve lahinleri gibi olmamalıdır. Çünkü savaş, savaş isteğini kabartmak, kafirlere karşı kışkırtmak ve öf kesini tahrik etmekle olur. Şecaati güzelleştirmek, şecaat ruhunu

Ben de onun hayaline hoş geldin, safa geldin dedim.

4. Gençliği icabı, şehvet duygularının mahkumu olan bir kimse aşırı derecede müziğe düşer, birçok vaktini bu yolda geçirirse sefih olur ve şahidliği kabul edilmez.

4. Dinliyenin nefsinde veya devamındaki arız.

3- Şeriatın tayin etmediği kısım ise, dinleyenin ruhuna ve vicdanına yaptığı tesire göre hüküm alır.24

Deve kervanının arkasında şarkı söylemek, ashab-ı kiram za manında da, Hz. Peygamber'in zamanında olduğu gibi Arapların süregelen adetlerindendi. Bunlar da güzel ses ve vezinli lahinlerle söylenen şiirlerden başka birşey değildi. Buna rağmen hiçbir sa habiden 'Şu şiirler okunmasın, haramdır' diye menfi bir durum görülmemişti. Aksine bazen yorgun develeri harekete geçirmek, bazen de keyiflenmek için, bu tür şiirleri okuyanları arıyorlardı. Bu bakımdan teganninin anlaşılır, lezzet verir, güzel sesler ve ahenkli lahinlerle söylenilir bir söz olarak haram edilmesi caiz değildir.

Gençleri alkolden, uyuşturucudan uzak durmaya çağırıyorsunuz. Oysa birçok insanın kafasında rap'in bu tür ortamlarda filizlendiğine dair bir yargı yok mudur?

5- Nafi diyor ki: Ben Abdullah bin Ömer ile yolda giderken, Abdullah bin Ömer bir çobanın kaval sesini duydu ve elleri ile kulaklarını tıkayarak yoldan saptı. Bana:

Hz. Aişe'nin rivayetine göre Hz. Peygamber şöyle bu yurmuştur:

Sınıf arkadaşlarım yazdıklarımı silsin. Hayat bilgisi kitaba sığmaz başkalarına yedirin. Fazla rahattan delirin, gazla!...

d) Hz. Ebubekir'le Hz. Ömer'in bu oyunları menetmelerine karşı çıkması ve gerekçe olarak günün bayram günü olduğunu ileri sürmesi; yani sevinme vakti olduğunu belirtmesidir. Bu da sevginin sebeplerindendir.

12) EbU Davud, Taberani

Her ne kadar musannif Ebu Davud mevzumuzu teşkil eden bu hadis-i şerifin münker olduğunu söylemişse de Bezlü'l-Mechud yazarı: "Ben bu hadisin münkerliğine delalet eden hiçbir alamet görmedim. Çünkü hadisin ravileri, güvenilir kimselerdir. Kendilerinden daha güvenilir kimselerin rivayetine aykırı bir rivayette bulunmamışlardır. Nitekim, Hafız Şemsuddin İbn el-Hadi de bu hadisi zayıf sayan kimselere karşı çıkmıştır" diyerek musannif Ebu Davud'un bu görüşünü reddetmiştir.

kalmıyanlar.

İmam Şafii Adab'ul-Kaza adlı eserinde şöyle der: 'Teganni batıla benzer ve mekruh bir lehviyattır. Fazlasıyla teganni yapan bir kimse sefih sayılır. Şahitliği reddedilir'.

3. olarak Diyanet ilmihali ve imam gazalinin söyledikleri şeylered e kulak tıklamayalım... Konunun tartışmaya açık boyutu ortadadır..

İşte böylece kulak ile idrak edilen sesler de bülbül ve çalgı alet lerinin sesleri gibi lezzetli, merkep ve benzeri hayvanların anırması gibi çirkin kısımlara ayrılır. Şu kulak duyusunun kıyas ve lezzetinin sair duyular ve lezzetlerden daha açık ve zahir kılınması sanatın acaipliklerinden değil midir?

Müziğin lehinde olanların gerekçeleri ise şunlardır: Gazzali, İhyaü ulumi?d-din isimli eserinde, ?Müzik Dinlemenin Mubahlığının Delili? başlığı altında söze şöyle başlar: ?Müzik dinlemek haramdır demek, Allah müzik dinleyen kişileri cezalandıracaktır demektir. Bu ise, sırf akılla bilinebilecek bir husus değildir. Öyleyse, bu konuda naslara ve bu nasların ışığında yapılan kıyaslara başvurmak gereklidir. Eğer bu konuda nas ve nassa kıyas yoluyla ulaşılan doğru bir sonuçlama yoksa, müzik dinlemenin haramlığı iddiası boşa çıkmış olur?. Gazzali daha sonra, ölçülü olsun veya olmasın, güzel sesi dinleme, müziğin dinleyici üzerinde bıraktığı etki ve dinleyici ile ilgili hususları uzun uzadıya açıkladıktan sonra musikinin mubah olduğunu belirtir, karşı görüşte olanların gerekçelerini tek tek ele alarak cevaplandırmaya çalışır (Gazzali, İhya, II, 268-284).

Eğer kalpler, taşlar ve demirlerden yapılmış olsaydı O'nun tecellisinin nurlarının altında paramparça olurdu! Acaba yarasa kuşlarının gözleri nasıl güneşin hakikatini keşfetmeye muktedir olabilir? Bu işaretin tahkik ve tedkiki Muhabbet bölümünde gelecektir ve bilinecektir ki, Allah'tan başkasının muhabbeti kusur ve cehalettir. Marifet denizine daları bir kimse, Allah'tan başkasını bilmez.

- Hayır!

poor seni aradıklarında cep telefonunun çıkardıkları ses müzik değil mi?

Şu an kendimi gördüm, küçüldükçe küçüldüm. Eyvah!...

İbn Cüreyc sema'ı ruhsatlı görüyordu. Kendisine 'Acaba ruh satlı gördüğün bu sema kıyamet gününde senin sevaplarının içinde mi, yoksa günahlarının içinde mi olacaktır?' denilince, şöyle dedi: "Ne sevaplarımın ne de günahlarımın içindedir. Çünkü lağva benzer. Lağv hakkında ise Allah Teala şöyle demektedir: 'Allah sizi yeminlerinizdeki lağvdan ve yanılmadan dolayı so rumlu tutmaz(Bakara/225)"

İmran bin Husayn bildirmiştir: Peygamber Efendimiz buyurdu ki:

Hal böyle iken bu niyetle yapılan eğlence ve oyun insanı Allah'a yaklaştırıcı amellerden olur. Bu hüküm, teganni dinlemek, kal bindeki güzel bir sıfatın hareket etmesine vesile olmayan bir kimse hakkındadır. Belki bu kimse sadece teganni dinlemekle lezzet ve is tirahat temin eder. Bu bakımdan bizim zikrettiğimiz hedefe ulaşmak, için te ganni dinlemenin müstehab sayılması uygundur, Evet, boyle ol mak, kişinin kemalinin eksik olduğuna delalet eder. Çünkü, kamil kimse odur ki, nefsini Allah Teala'nm gayrisiyle rahat ettirmeye muhtaç olmaz. Fakat iyilerin hasene ve sevapları Allah'ın dergah ı izzetine yakın bulunanlar için günah sayılır. . O halde kalp ilaçlarının ilmini ihata eden, kalp teki çeşitli incelikleri ki onlar vasıtasıyla kalp hakka sevkedilir bi len bir kimse anlar ki kalbi bu gibi işlerle rahata kavuşturmak ke sinlikle fayda verici bir deva ve ilaçtır. Hiçbir zaman insanoğlu bu ilacı kullanmaktan müstağni değildir.

- Güzel sesli ise, şiir okuması kendisi için haram mı?

Rica lezzetinin kuvveti, şevkin kuvvetine göredir. Birşeyi sev mek, sevginin kuvvetine göredir. Bu bakımdan bu tür teganniyi dinlemekle aşk kabarır, şevk tahrik edilir, sevgilinin güzelliğinin vasfı hakkında mübalağa yapılır ve kavuşmadaki ümidin zevki ka zanılır. Bu ise helaldir. Eğer iştiyak duyulan şey var olması mübah olan şeylerden ise... Hanımına veya cariyesine aşık olan bir kimse gibi... Bu kimse, onların tegannisine mülakatlarındaki lezzeti artsın diye kulak verir. Bu bakımdan sevgilisini görmekle gözü, dinlemekle kulağı, kavuşma ve ayrılmanın manalarının incelikle rini anlamakla da kalbi lezzetlenir. Dolayısıyla lezzetin sebepleri arka arkaya sıralanır. İşte bunlar, dünya mübahlarının ve mal larının içinde olan bir nevi lezzettir. Dünya hayatı ancak oyun ve eğlencedir. Bu da ondandır. Böylece cariyesi kendisinden gasbedi lirse veya aralarına herhangi bir sebepten ayrılık girerse teganniyi dinlemek suretiyle şevkini tahrik edebilir. Teganni ile kavuşma ümidinin lezzetini kabartabilir.

veren şiirlerle, mal ve nefsi tahkir etmekle mümkündür.

- Bunlar benim kızlarımdır.

- Allah Teala yarattı.

3. Sema'nın Mübah Olduğuna Dair Deliller

Kişinin 'teganniyi dinlemek haramdır' sözünün manası 'Allah bundan dolayı ceza verecektir' demek ise, mücerret akılla bilinmeyen, aksine ayet ve hadisten bilinebilecek bir hükümdür. Şer'i meselelerin bilinmesi ancak nassa hasredilmiştir veya nass ile sabit olan bir şeyin üzerine kıyas edilir. Nasstan gayem; Hz. Peygamberin sözü veya fiiliyle açığa vurduğu hakikat demektir. Kıyastan gayem, Hz. Peygamberin söz ve fiillerinden anlaşılan mana demektir. Eğer birşey hakkında nass yoksa ve nass ile sabit olan birşeyin üzerine kıyas etmesi de doğru değilse, o şeyin haram olduğunu söylemek batıl ve fasittir ve o diğer mübahlar gibi işlenmesinde hiçbir sakınca olmayan bir fiil olarak kalır. Sema'nın haram olduğuna ne herhangi bir nass, ne de kıyas dela let eder. Bunun hakikati haramlığma meyledenlerin delillerini ce vaplandırdığımız zaman açığa kavuşacaktır. Ne zamanki onların delillerine verilen cevap tamamlanırsa, o şekildeki hareket bu ga yeyi isbat etmeye yeterli olacaktır. Fakat bu sözü açarak deriz ki: Nass ve kıyas birlikte semanın mübah olduğuna işaret etmiştir,

Şu an beni dinlediğini biliyorum, seni görür gibi oluyorum, analiz ediyor yazıyorum, açımı bulup çiziyorum, gözümü

30) Avamdan maksat, marifetullah ehlinin dışında kalan herkes demektir. Sadece dünyevi ilimleri tahsil eden alimler bu sınıfa dahildir. Kadı Hüseyin der ki, sema konusunda halk üç kısma ayrılır:

35) İbn Ebi Dünya, Taberani

Bunun üzerine Hz. Peygamber şöyle dedi:

40) Ebu Davud

"Acaba bunların cep telefonu müzikli çalmıyor mu?"

12- Buhari, Edeb 90, 95, 111, 116; Müslim, Fezail 70, (2323)

Avama gelince, nefislerine hakimiyetleri olmadığı için onlara haramdır. Mücahedelerrinin olmasından dolayı zahidlere mübahdır. Arkadaşlarımıza gelince, onlaR için teganni kalplerinin diriltilmesi için müstehabdır. (İthaf'us-Saade, VII/510)

roller kapanlar.

sakın!...

Keşke bilseydim, bu saydığımız vasıflara sahip bulunan bir zatın sevgisi nasıl makul olamaz? O'nun vasıflarını bilen kimsele rin nezdinde onun sevgisi nasıl artmaz? Bu sevgiye, sevgi hudu dunu aşıp aşk isminin verilmesi dahi O'nun hakkında zulüm olur! Çünkü O'nun aşkı tam manasıyla ifade edilemez. Çok zahir olduğundan, zahir olunmaktan perdelenen nurunun ışıldamasıyla gözlerden kaybolan zat, ortaktan münezzehtir. Eğer O nurundan yetmiş perde ile perdelenmemiş olsaydı, O'nun yüzü nün parıltıları, huzurunun cemalini düşünenlerin gözlerini yakıp kamaştıracaktı. Eğer O'nun zuhuru, gizlenmesine sebep olmasaydı akıllar dumura uğrar, kalpler dehşete düşer, kuvvetler cılızlaşır, azalar paniğe kapılırdı.

Bu ikinci illet, birinci illetten ayrılır. Zira bu ikinci illette hatırlamakta herhangi bir zevk yoktur; zira içki kadehlerini ve kaplarını görmekte bir lezzet yoktur. Bunların haram oluşu, in sanoğluna içkiyi hatırlatıyor olmaları nedeniyledir. Bu bakımdan eğer şarkı dinlemek, insanı adeti olduğundan dolayı içki içmeye teşvik edecek derecede içmeyi hatırlatıyorsa ve öyle bir şarkı ile be raber içki içmek de daha önceden dinleyenin adetiyse böyle bir kimse dinlemekten menedilmiştir ve menedilmesinin sebebi de sadece bu illettir.

Birinci esas, yabancı kadınla tenha bir yerde bulunmak ve onun yüzüne bakmak haramdır. İster fitneden korkulsun, ister korkulmasın... Çünkü az da olsa fitnenin zannedildiği yerdir. Bu bakımdan ilahi nizam meselenin çeşitli suretlerine bakmaksızın kapıyı kapatmayı gerektirmiştir.

1. Dinletende olan arız.

Bütün bunların tek bir sebebi vardır. Şöyle ki: Lezzet bir nevi id raktir. İdrak de idrak olunanı ve idrak eden kuvveti ister. Bu bakımdan idrakinin kuvveti kemale varmayan bir kimsenin zevk duyması beklenemez. Acaba zevk alma hassasını kaybeden nasıl yemeklerin lezzetini idrak edebilir? Kulağı sağır olan bir kimse nağmelerin lezzetini nasıl idrak edebilir? Aklı olmayan 'makul' şeylerin lezzetini nasıl idrak edebilir? İşte böylece kalpte nağmeleri dinlemenin zevki ancak ses kulağa vardıktan sonra kalpte bulu nan batıni bir özellikle idrak olunduktan sonra meydana gelir! Bu bakımdan şüphe yoktur ki, bu özelliğini kaybeden bir kimse lezzeti de kaybeder.

Vezinli ve güzel ses hakkındaki görüşe aittir. Zira vezin, güzelliğin ötesinde bulunan bir manadır. Nice güzel ses vardır ki, veznin dışındadır ve nice vezinli ses vardır ki güzel değildir. Vezinli sesler mahreçleri itibariyle üç kısma ayrılır. Vezinli sesler, mezamir, tanbur, kaval, davul ve benzeri gibi ya cansızlardan çıkar veya bir canlının gırtlağından çıkar. O canlı da ya insandır veya bülbül, kumru ve güzel öten kuşlar gibi başka hayvanlardır. Bu ses güzelliğiyle beraber vezinlidir. Başlangıçları, kesişleri ahenkli ve biri diğeriyle uygunluk arzeder. Bundan dolayı dinleyen zevklenir. Seslerde esas, canlıların gırtlaklarıdır. Diğer levh alet leri ise, gırtlakların sesi üzerine vazedilmişlerdir. Bu ise sanatı yaratılışa benzetmektir. Hiçbir şey yoktur ki, sanat ehli sanat larıyla onun resmine, Allah Teala'nın yarattıklarından misali ol maksızın varmış olsunlar. Bu bakımdan yaratıklardan sanatlar bilinir ve çıkarılır ve sanatkarlar yaratıkları taklid etmişlerdir.

23- İşaratü?l-İ?caz, s. 71, 72

c) Hz. Peygamberin 'Ey Beni Erfide! Devam ediniz' şeklindeki sözü. Bu söz oynamalarını emretmek ve istemektir. Haram olduğu takdirde nasıl oynanabilir?

İmam Şafii dedi ki: 'Haberden anlaşılıyor ki, dama 2 oynamanın keraheti, lehv aletlerinin herhangi birisiyle oynamanın kerahetinden daha fazladır. Ben satranç ile de oyna mayı sevmem. . Halkın oynadığı her oyunu kerih görürüm. Çünkü oyun, dindarların ve mürüvvet sahiplerinin sanatı değildir'.

2- Müziği haram sayanlar, ?Şu Kur?an?a karşı mı alay ederek gülersiniz ve ağlamazsınız da, onun duyulmaması için şarkı söylersiniz!?20 ayetini de delil sayıyorlar.

İşte bu manalardan ötürü mizmar-ı ıraki, ud, seng ruhbab berbut ve başkaları gibi yaylı saz çeşitlerinin hepsi haram kılınmıştır. Bunlardan başka aletler bun lar gibi değildir. Çobanların, hacıların ve davulcuların şahini, da vul, kamıştan yapılmış kaval ve içkicilerin adeti olmayan ve güzel vezinli sesler çıkaran her alet gibi... Çünkü bütün bunların içki ile ilgisi yoktur. Onları çalmakla içki hatırlanmaz ve onların çalınması insanı içkiye teşvik etmez ve içkicilere benzemek de bu rada sözkonusu değildir. Bu bakımdan bunlar içki aletlerinin hükmünde değildirler. O halde bunlarda mübahlık esası kuş ve benzerlerinin seslerine kıyas edilerek mahfuz kalır. Derim ki, ha ram kılınan yaylı sazları vezinsiz, ahenksiz ve zevk vermeyecek bir şekilde çalan bir kimseden dinlenirse yine de haramdır. İşte bu izahatla anlaşıldı ki, bunların haram olmasında sadece güzel lez zet ve zevk rol. oynamış değildir. Belki kıyas, bütün güzel seslerin helal olmasını gerektirir. Ancak helal edildiğinde herhangi bir fe sad meydana gelenler müstesna.

"Allah Teala, gönderdiği peygamberlerin hepsine güzel ses vermiştir.7

16- İhya, 2/700

düşünü biliyor üşüyorum, ama bir çözüme varıyorum, dinle!...

"poor seni aradıklarında cep telefonunun çıkardıkları ses müzik değil mi?"

İmam-ı Gazali Hazretleri, İhya?sında musikiye uzunca bir bölüm ayırmış ve sema ile musikiyi uzun uzadıya incelemiştir. Musikinin bazen mubah, bazen mendup, bazen de haram olabileceğini bildiren İmam-ı Gazali, Allah?ı zikretmeye teşvik eden ve ruha yüksek duygular veren müziğin mendup; bayram, evlenme, doğum, sevinç ve neşe günlerinde müzik dinlemenin mubah olduğunu15 bildirdikten sonra, beş arıza bulunması halinde müziğin haram olduğunu beyan ediyor.

Hz. Enes bildiriyor: Veda Haccı sırasında Resulullah Efendimizin kafilenin yürüyüş temposunu ezgileriyle canlı tutan bir kölesi vardı, adı Enceşe idi. Bu zat güzel sesli birisiydi ve Resulullah?ın zevceleri ile bir kısım Müslüman kadınların develerini sevk ediyordu.

3. Şarkı dinlemek için bir arada toplanmaktır. Çünkü şarkı dinlemek için bir araya gelmek fısk ve fücur ehlinin adetidir! Bu bakımdan onlara benzemekten menedilir. Çünkü kendisini bir kavme benzeten bir kimse o kavimden olur.12

4. olarak olaya Buhariden hadis nakliyle girmiştinki bu yanlış biliyorsun.. Özellikle fıkhi konularda hadisten değil fakihlerin ne söylediğinden başlamalısın.. Öteki türlü Buhariden onlarca mesele getiririm ki hanefi fıkhındaki uygulamaya tersdir.. Hatta Buhari hzlerinin adına başlık açtığı refulyedeyn meselesi namazda bizler için mekruhtur.. Evet Buhariye göre öyle bize göre böyle.. Eğer konu fıkhi ise fakihlerin ne dediği önemli. Görebildiğim kadarıyla İmam G

Cevap: Allah'ı tanıyan bir kimse, şüphesiz sever. Tanıması arttıkça, sevgisi de o nisbette artar. İşte sevgi arttığı zaman ona 'aşk adı verilir. Zira aşkın manası ifrat derecede kuvvetli bir sevgi demektir. İşte bu sırra binaen Araplar, Hz. Peygamberin peygam berlikten önce Hira dağına çekilip ibadete koyulduğunu gördükleri zaman'Muhammed rabbine aşık olmuş' dediler.

İnsanın hançeresinden çıkan veya kavaldan çıkan davul, tef ve benzerlerinden çıkan sesler gibi...

4. Dördüncü arız, dinleyendedir. Şehvetin dinleyene galip olması ve dinleyenin de daha gençliğin başlangıcında bulunmasıdır. Bu sıfat başka sıfatlardan daha galiptir. Bu bakımdan böyle bir kimsenin nağmeleri dinlemesi ister belirli bir şahsın sevgisi kal bine galip gelsin, ister gelmesin haramdır. Zira böyle bir kimse, nasıl olursa olsun yanağın, şakağın, ayrılışın, visalin vasıflarını dinlememeli, aksi takdirde bu vasıflar onun şehvetini tahrik edip kamçılar ve bu vasıfları belirli bir suret üzerine hamleder. Şeytan bu sureti onun kalbine ilka eder. Böylece şehvet ateşi kalbinde tutuşur. Şerrin iteleyici faktörleri kabardıkça kabarır. Bu ise şeytanın hizbine yardım etmenin ta kendisidir. Allah'ın hizbi olan ve bu gibi rezaletlerin önleyicisi olan aklı mahrum etmekten başka birşey değildir. Bu takdirde şeytanın askerleri olan şehvetler ile Allah'ın hizbi olan akıl nuru arasında kalpte daimi bir çatışma olur. Ancak bu çatışma, iki ordudan biri tarafından fethedilerek tamamen istila edilmiş bir kalpte sözkonusu değildir. Bizim bu zamanımızda kalplerin çoğu şeytan ordusu tarafından fethedilmiş ve o ordu kalpleri istila etmiştir. Bu bakımdan o orduyu püskürt mek için insan yeniden savaş sebeplerinin varlığına muhtaç olur. Bu bakımdan müstevli ordusunun silahlarını çoğaltmak, kılıçlarını keskinleştirmek nasıl caiz olur? Oysa teganni dinlemek böyle bir kimse hakkında şeytan ordusunun silahını kes kinleştirmek demektir. O halde böyle bir kimse teganni meclisin den çıkarılmalıdır. Zira böyle bir kimse teganniden zarar görür!

a) Oyun ruhsatı. Habeşlilerin raks ve oyun hususundaki adetleri gizli değildir.

- Şu gökleri kim yarattı?

Müziği haram sayanlar bu rivayeti de delil sayarlar. Oysa eğer kaval dinlemek gerçekten haram olsaydı, Abdullah bin Ömer?in Nafi?ye de aynı şeyi emretmesi gerekirdi. Halbuki Nafi?ye bir şey söylemedi. Kendisinin kulaklarını tıkaması ise o an için çalgı sesinin kendisine olumsuz etki yapmasından korkmasından olabilir. Aynı şekilde Peygamber Efendimiz de böyle davranmış; fakat yanında bulunan İbn-i Ömer?i bundan alı koymamıştır. Bu da onun haram olduğunu değil; sadece onu dinlemekten sakınmanın daha evla olduğunu gösterir.

Biz de deriz ki: Kur?an?ı dinletmemek için gülmek de, ağlamak da haramdır. Ayet bunları kastediyor. Şüphesiz Müslümanlıkla alay eden şarkı ve türküler de haramdır. Nitekim, ?Şairlere ancak azgınlar uyar?21 ayetinde şairlerle kastedilen kafir şairlerdir. Bu, şiirin kendisinin haram olduğunu değil, şiiri küfürde kullanmanın haram olduğunu gösterir.

2. İkinci arız alettedir. Şöyle ki alet, içkicilerin veya kadın kılığına bürünmüş erkeklerin alametlerindendir!... Böyle bir alet, mizmarlar , evtar ve kube denilen davuldur! Bu üç çalgı aleti de yasaktır. Bunların dışında kalan aletler ise tef gibi mubah olmak esası üzerinde kalır. Her ne kadar tefin içinde halkaları bulunsa da... Davul,28 şahin

Hatta acem asıllı bir kimse bazen arap diliyle manzum şiirler okunduğu zaman, vecde kapılır. Zira o şiirlerin bazı harfleri acem harflerine benzer ve acem asıllı zat, o harflerden başka manalar anlar.

Gerçekten ona Al-i Davud'un mezamirinden bir mizmar ve rilmiştir.10

16) Müslim ve Buhari

- Bu da attır.

Teganni kalpte nifakı bitirip, geliştirir.38

Ya Enceşe! Zayıf kadınları yürütmede yavaş ol! Onlara şefkat göster.21

Hz. Peygamber'in bu hadis-i şerifte saydığı bu üç şeye dördüncüsü ve beşincisi de ilhak olunur. İşte böylece kişinin hanımıyla oynaşmasının da lezzetten başka bir faydası yoktur. Madem ki zevkten başka faydası olmayanan oynaşma helaldir, o halde bostan ve bahçelerde gezmenin, kuşların seslerini dinlemenin ve oyunların diğer çeşitlerinin ki kişi onlarla oynar durur haram ol madıklarına delildir. Her ne kadar bu tür oyunlara 'batıl' vasfını yakıştırmak caiz ise de...

2. Zahidler

24) Müslim, Buhari

Yezid b. Velid şöyle demiştir: Teganniden sakınınız! Çünkü teganni hayayı eksiltir, şehveti artırır ve mürüvveti yıkar ve mu hakkak teganni şarabın yerine geçer. Sarhoşluğun yaptığım yapar. Eğer muhakkak tegannide bulunmak mecburiyetinde iseniz, bari onu kadınlar yanında yapmayınız. Zira teganni zinaya davet edici dir'.

Müziği haram kılan arızaların beşincisi: Müzik dinleyicisinin avamdan olması da bir handikaptır. İşi gücü bırakıp müzik parçaları ile oyalanmak ahmaklıktan ve akılsızlıktan başka bir şey değildir. Boş vakitleri öldürüp, oyuna ve eğlenceye dalmak cinayettir. Nasıl küçük günahlar ısrar ve devamla büyür ve büyük günaha dönüşürse, mubahlar da ısrar ve devamla küçük günaha dönüşürler. Mubahları devamlı olarak takip etmek kişiye bir kemal ve feyiz vermediği gibi, kişinin elde bulunan maneviyatından ve feyzinden de bir miktar alır gider.

Bu bakımdan bu olay işaret eder ki, kadınların sesi mizmarın sesinin haram olduğu şekilde haram değildir. Belki fitne korkusu sözkonusu olduğu zaman haram olur. İşte bu kıyaslar ve nasslar sevinç günlerinde teganninin, raksın, def almanın, kalkan ve kılıç ile oynamanın bayram gününe kıyasen caiz olduğuna delalet eder ve sevinç vaktinde Habeşilerin raksına bakmanın mübah olduğuna da işaret eder. Düğün, velime, akike günleri, sünnet düğünü, seferden dönüş günü ve diğer sevinç sebepleri de bayram manasındadır. Kısacası şer'an kendisiyle sevinmenin caiz olduğu herşey bayram manasmdadır. Arkadaşların ziyaretiyle, ar kadaşlarla karşılaşmakla, onlarla bir yemekte veya konuşmada bir araya gelmekle sevinmek caizdir. Bu bakımdan böyle bir toplantıda teganni dinlemek sakıncalı değildir.

Kur?an?a göre gerektiğinde kadın yabancılarla elbet konuşacak. Fakat şu ölçülerle Kur?an diyor ki: ?Kulne kavlen ma?rufa? yani, ?iyi, düzgün, doğru, ciddi, ağırbaşlı, vakur, edasız, cilvesiz, itaatsiz, art niyetsiz, Allah nasıl bir ses verdiyse o sesi düzgünce çıkararak konuşun.?

8) Tilavet-i Kur'an bölümünde gelmişti,

yapma Allah aşkına, alarm dahi olsa müzik dinlemiyormusun yani?

Üstelik işin ilginci senin söylediklerinde de müzik dinlemenin haramlığı mübahlığı açıkça "şüpheli" olduğu söyleniyor. Benim bildiğim kadarıyla olay muallakta değil ama yine de senin dediğin gibi düşünsek bile bir müslümana "şüpheli" bir şeyi tavsiye etmek tavsiye edene yakışır mı?

Yine Hz. Aişe şöyle demiştir: 'Ben Hz. Peygamber'in yanında oyuncak bebekle oynuyordum'. Yine devamla şöyle dedi: 'Arkadaşlarım olan kızlar bana geliyorlar ve kendilerini Hz. Peygamber'den gizliyorlardı, Hz. Peygamber ise onlar bana geldikleri için sevinirdi. Bu bakımdan onlar gelir, benimle beraber oynarlardı'.

37) Müslim, Buhari

4- Darekutni, Sa?lebe?den tahriçle.

20) Müslim, Şerid ismi Şureyd olarak da okunabilir.

Bu saydıklarımızdan ancak me lahi aletleri, evtar ve şeriatça menedilen mezamirler bu hükmün dışındadır. Zira onlar insanoğlu keyf aldığı için yasak lanmış değildirler. Bunlar sadece insanoğlunun kendilerinden zevklendiği için yasaklanmış olsaydı, o zaman insanoğlunun zevk aldığı herşey bunlara kıyas edilerek yasaklanmalıydı. Fakat içkiler haram edildi. Halkın içkilerdeki alışkanlığı içki hususundaki ya sakta mübalağaya kaçmayı gerektirdi. Hatta içkiler ilk yasak landığında içkilerin küplerinin de kırılması emredildi. Bununla beraber içmenin şiar ve alametinden olan herşey haram edildi ki onlar da yaylı sazları ve mezamir'i tek başına çalmaktır. Bu bakımdan yaylı sazlar ve mezamirin çalınmasının haram olması, içkiye ittibaen olmuştur. Nitekim yabancı bir kadın ile tek başına bir yerde kalmak zinanın başlangıcı olduğu için haram kılındığı gibi... ön ve arka organların bitişiği olduğu için insanın baldırına bakmanın haram olduğu gibi... İçkinin azı her ne kadar sarhoş etmese de haram edilmiştir. Çünkü sarhoş edici miktara insanı davet eder Hiçbir haram yoktur ki, onun etraflarında gezilen bir alanı olmasın. O haramdan ötürü haramlık hükmü o alana girmeye de şamil olmuştur ki orası haram için koruyucu bir yer olsun ve haramın etrafında yasak bir bölge teşkil etsin.

Her şeyden önce, yalın ve katıksız olarak eğlence, şarkı, türkü ve oyunlar, içlerinde haram unsur olmamak şartıyla mubahtırlar. Peygamber Efendimiz oynayan bir gurup Habeşli?ye rastlayınca onları takdir ettikten sonra şöyle buyuruyor: ?Yahudiler ve Hıristiyanlar bilsinler ki, bizim dinimizde genişlik vardır.?5 Nitekim Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu hadisi tefsir sadedinde, radyolardan yapılan müzik yayını ile ilgili olarak diyor ki: ?Evet, beşer hakikate muhtaç olduğu gibi, bazı keyifli hevesata da ihtiyacı var. Fakat, bu keyifli hevesat, beşte birisi olmalı. Yoksa havanın sırr-ı hikmetine münafi olur.?6

4. Sema'nın Haram Olduğunu Savunanların Delilleri ve

Dipnotlar:

- Benim dedem Meni ise, İmam Ahmed'in oğlu Salih'den rivayet etti ki, Salih'in babası İbn Habbaze'nin5 şarkısını dinlerdi.

Mezheplerin Görüşleri

Kafirler ve bid'atçıları hicvetmeye gelince, böyle bir küfür caiz dir. Zira Hz. Peygamberin şairi Sabit'in oğlu Hasan 'Hz. Peygamberi müdafaa ve kafirleri hicvederdi ve aynı zamanda Hz. Peygamber kendisine böyle yapmasını emir buyurmuştur.29

5) Adı Muhammed b. Abdullah b. Yahya b, Zekeriyya'dır. Künyesi Ebubekir el-Bağdadi'dir. Kendisi şairdi. Ahmed b. Hanbel'in oğlu Salih der ki: 'Ben semayı severdim, babam ise kerih görürdü. İbn Habbaze bir gece benim yanımda babam uykuya dalmcaya kadar durdu. Ondan sonra şarkıya başladı. Babamın evin üst katındaki hareketini hissettim. Üst kata çıkınca İbn habbaze'nin şarkısını dinlediğini, sanki orada raksedercesine gezdiğini müşahede ettim7.

3. Şarkı ve türkünün güftesi bozuk, İslam inancına ve ahlakına aykırı ise bunu müzikli veya müziksiz söylemek ve dinlemek de haramdır.

Yaklaş bana yanmassın!... Yansanda o senin içinde yangın

- Ben bir şeytanla başa çıkamıyorum. Nerede ikisiyle başa çıkayım?

2- Yetimane hüzünleri ve nefsani şehevatı tahrik eden müzik haramdır, dinlenmez.

l1) Helal- Haram bölümünde geçmişti.

poor olayın zaruret boyutunda helal veya haram olarak irdelendiğini bbir tek senden duydum; bir kaynağın varmı?

10) Tilavet-i Kur'an bölümünde geçmişti.

Ey Allahım! Hayat, ahiret hayatıdır. Ensar'a ve Muhacirin'e rahmet et!16

Çobanların çaldığı kaval hususunda da ihtilaf vardır. Üç imamın kitaplarında olduğu gibi bir grup haram olduğuna taraftardır. Bir kısım Şafiilere göre mübahdır. İbn Tahir Makdisi, Ebu Bekr el-Amiri, Gazali ve Rafı bu gruptandır. İbn Ferkah, İzz b. Abdisselam, İbn Dakik el-id, Kadı Hüseyin, İmam Haremeyn bu huş nata mezhebin iki görüşünü de nakletmişlerdir. Maverdi 'Şehirlerde mekruh, sefer ve meralarda çalınması mübahdır' demiştir (Bkz. İthafus-Saade, VII/505)

Amr b. Haris'in İbn Şihab'dan naklettiği hadiste de bunun benzeri vardır. Fakat o hadiste 'o iki cariye şarkı söyleyip def çalıyorlardı' ibaresi vardır.26

Nakarat

Netice olarak; İmam-ı Gazali?ye göre kalbin sıkıntısını yatıştırıp kalbi dünyanın fani işlerinden soğutarak ibadetlerine daha bir dikkatle sarılmak amacıyla belirli bir ölçü ile müzik dinlemek mubahtır. Din ve dünyasında daha bir istekle çalışabilmesi için müzik dinlemeyi hoş görmek, yanak üzerindeki ben?in güzelliği gibidir. Eğer o ben, bütün yüzü kaplarsa yüzü çirkinleştirir. Çokluk sebebiyle güzellik çirkinliğe döner. Her güzelliğin çoğu güzellik olamayacağı gibi, her mubahın çoğu da mubahlıkta kalmaz. Mesela ekmek mubahtır. Fakat çok yemek haramdır. İşte normal şekilde müziğin mubah oluşu, fakat çoğunun haram oluşu bunun gibidir.

Bazı alimler, hadiste geçen?meazif? kelimesini, bütün eğlence aletleri olarak açıklarken, bazıları melahi ile meazif arasında bir ayırım yaparak melahiyi el ile vurulan çalgı aletleri, meazifi de ağız ile çalınan çalgılar olarak açıklamışlardır. İbn Hazm gibi bazı muhaddisler ise bu hadisin senedinin münkatı? olduğunu belirtmişlerdir.

Kıyas'a gelince, tegannide birtakım manalar bir araya gelmiştir. O manaları önce teker teker tedkik etmek, sonra tü münü tedkik etmek uygun olur. Çünkü tegannide güzel, mevzun, manası anlaşılan ve kalbi harekete geçiren bir ses vardır. En belir gin ve toplayıcı vasfı güzel ses olmasıdır. Sonra güzellik, mevzun veya gayri mevzun diye iki kısma ayrılır. Mevzun da şiirler gibi anlaşılır. Cansızların ve insan dışında kalan diğer canlıların sesleri gibi anlaşılmaz bölümlere ayrılır. Güzel olmak hasebiyle güzel ses dinlemeye gelince, bunun haram sayılması hiç de uygun değildir. Belki hem nassla, hem de kıyasla dinlenmesi helaldir.

b. Mezmum

Ne Kur?an ayetleri içerisinde, ne de sahih hadis-i şerifler arasında; ne aletli, ne de aletsiz salt manada?musiki?yi yasaklayan bir habere, bir hükme rastlanmaz. Dinimizde haramlar açık bir dil ile, net bir şekilde hep beyan edilmiştir. Çalgılı veya çalgısız söylenen musiki yeni bir icat da değildir. Kur?an ayetleri indiği günlerde musiki çalınıp söyleniyordu. Bizim Rabbimiz ise, kesinlikle unutkan değildir.1 Cenab-ı Hak; ?kaçınılmaz bir ihtiyaçla karşı karşıya kalmanız dışında, Allah size haram kıldıklarını ayrı ayrı açıklamıştır?2 buyurur. Allah Resulü de bir hadislerinde: ?Allah?ın, kitabında helal kıldığı helal; haram kıldığı ise haramdır. Hakkında sustuğu da muaftır. Allah?tan onun affının kabulünü isteyin. Zira Allah bir şeyi unutacak değildir?3 buyurmuş; bir diğer hadislerinde de, ?Allah bir şeyi farz kıldığında onu eksiltmeyin. Bir şeye sınır koyduğunda da sınırı aşmayın. Bir şey hakkında da unutmaksızın susmuşsa, onun ardına düşmeyin?4 buyurarak, haram kılacağı bir şey hakkında Allah?ın ne tereddüdü, ne de unutkanlığı bulunmadığını; binaenaleyh bir şeyi haram kılmamışsa eğer, o şeyin mubah olacağının anlaşılması gerektiğini, çünkü eşyada aslolanın?mubahlık? olduğunu beyan buyurmuş bulunmaktadır.

1. Avam

İbn Ömer'in 'Dikkat ediniz, Allah sizin iyiliğinizi dinlet mesin' sözüne gelince, bu söz, teganninin, teganni olmak hasebiyle haram olduğuna delalet etmez. İbn Ömer'in yanından geçen ce maat ihrama girmiş kimselerdi. İhrama girenlere basit sözler söy lemek uygun değildir ve onların durumlarından teganniyi bir vecd ve Allah'ın beytinin ziyaretine karşı olan bir aşktan dolayı dinle medikleri anlaşılıyordu. Belki bunlar sadece oyun ve eğlence için söyleyip duruyorlardı. Bu bakımdan İbn Ömer onların ve içinde bulundukları ihramın haline nisbeten münker düşen bu durum larını çirkin görmüştür. Hallerin durumlarına gelince, onların hakkında ihtimaller oldukça çoktur.

Yine Hz. Peygamber, başka bir defasında şöyle demiştir:

Bu söylediği kişilerden etkileniyor olsa müziği bırakırdı.

III. Derece

Her duyulana ya da her insanın dediğine inanmamalı. Kötü de var, iyi de. Sage Francis adlı rap sanatçısını örnek verelim. Bu MC belki de en önemli rap yıldızlarından biri ve Amerika'da benim lirikalitemde olan, hissiyatı bana benzeyen bir sanatçı. Ne alkol içer ne de uyuşturucu kullanır. Ben bunlarla ilgileniyorum. Ve her fırsatta rapi yozlaştıran ve serseriliği ön plana çıkaran büyük Amerikalı rapçileri de yeriyorum. Bu Eminem olsa da dr dre ya da 50 Cent olsa da. Umrumda değiller! Onların sözlerinin toplamını karşınıza alın, gülersiniz. Kısacası Sago der ki; ağzı olan konuşuyor. Rap müziğinin kitabını yazacak derece bilgi sahibi biriyim. O nedenle işi kısaca özetleyelim: Rap demek iyi söz ve iyi yorumun kaliteli bir müzikle birleşmesidir. Bunu yaparken ne içtiğin ya da ne kullandığından ziyade çıkan şarkının kalitesi seni alakadar etmeli. Gençleri hiçbir şeyden uzak tutma gayretim yok. O gayreti onlar göstermeliler, ben de vesile olmalıyım. İşin özü Sago'nun sözüdür.

7) Tirmizi

10- İbn Mace Nikah, 1899

Müziği haram kılan arızaların dördüncüsü: İmam-ı Gazali?ye göre dördüncü arıza kişinin kendisindedir. Bir kişinin müziği şehevi arzuları için tahrik aracı kılması haramdır. Müziğin sözleri ile haram sevmeye heveslenmek haramdır. Müziği kendi nefsani heves ve arzuları çerçevesinde yorumlamak haramdır. Mesela, kakül, gül yanak, ayrılık, kavuşma kelimelerini duyduğu zaman şehveti ve şeytani duyguları tahrik olan birisi müzik dinlememelidir.

Hz. Peygamber mescidi inşa ederken ashab-ı kiramla beraber mescidin kerpiçlerini taşıyor ve şu şiiri okuyordu:

Tgrt de çıkan sanatçı hatunlar müzik icra etmiyorlarmıydı?Bakın söylediklerinizle yaptıklarınız birbirine uysun..

6- Nur Aleminin Bir Anahtarı, s. 21; Emirdağ Lahikası, s. 307

38) Simen sahipleri

Sema'nın haram olduğunu savunanlar, şu ayet ile istidlal etmişlerdir:

Bu bakımdan siz, oynamaya istekli bulunan genç kadının ne kadar seyredeceğini takdir ediniz.24

1. Bölüm

1- Meryem Suresi, 19/64

8- Şarkının sözleri mubah, söyleyiş tarzı mubah, klibi mubah, söylenme veya dinlenme ortamı mubah olmalıdır.

Hadisin bir rivayetinde Hz. Peygamber bir ara Aişe validemize şöyle demiştir:

Üstad Bediüzzaman orada der ki: ?Kulaktaki zar nur-u iman ile ışıklandığı zaman, kainattan gelen manevi nidaları işitir. Lisan-ı hal ile yapılan zikirleri, tesbihatları fehmeder. Hatta o nur-u iman sayesinde, rüzgarların terennümatını, bulutların na?ralarını, denizlerin dalgalarının nağamatını ve hakeza yağmur, kuş ve saire gibi her nev?den Rabbani kelamları ve ulvi tesbihatı işitir. Sanki kainat, İlahi bir musiki dairesidir. Türlü türlü avazlarla, çeşit çeşit terennümatla kalblere hüzünleri ve Rabbani aşkları intıba? ettirmekle kalbleri, ruhları nurani alemlere götürür, pek garib misali levhaları göstermekle, o ruhları ve kalbleri lezzetlere, zevklere garkeder. Fakat o kulak, küfür ile tıkandığı zaman, o leziz, manevi yüksek savtlardan mahrum kalır. Ve o lezzetleri iras eden avazlar, matem seslerine inkılab eder. Kalbde, o ulvi hüzünler yerine, ahbabın fıkdanıyla ebedi yetimlikler, malikin ademiyle nihayetsiz vahşetler ve sonsuz gurbetler hasıl olur. Bu sırra binaendir ki, şeriatça bazı savtlar helal, bazıları da haram kılınmıştır. Evet ulvi hüzünleri, Rabbani aşkları iras eden sesler, helaldir. Yetimane hüzünleri, nefsani şehevatı tahrik eden sesler, haramdır. Şeriatın tayin etmediği kısım ise, senin ruhuna, vicdanına yaptığı tesire göre hüküm alır.?23

Cariyenin efendisine şarkı söylemesine gelince, hadisten bu nun haram olduğu anlaşılmaz. Belki fitneden korkulmadığı tak dirde sahibi olmayan bir kimse de cariyenin sesini dinleyebilir. Delil olarak, Müslim ve Buhari'den iki cariyenin Hz. Aişe'nin evinde şarkı söyledikleri ve Hz. Peygamberin onları dinlediği gös terilebilir.

Hida dostların eski eserlerini ve kalıntılarını hatırlatma ve şiir nağmelerinde sesi güzelleştirmeye gelince, bun lar mübahtır. İmam Şafii 'Bu lehvdir, mekruhtur, batıla benzer' demişse, onun bu cümlesi şöyle tahlil ve tefsir edilmelidir: 'Lehvdir'. Bu sözü doğrudur, fakat Hz. Peygamber ona bakmış ve onu kerih görmemiştir. Belki 'faydasız fiil manasına' gelen 'lehv' ve 'lağv'den ötürü, Allah Teala muahaze etmez. Çünkü in sanoğlu günde yüz defa başına elini koymayı kendisine vazife edi nirse, böyle yapması manasızdır, fakat haram değildir. Allah Teala, 'Allah sizi yeminlerinizdeki lağv'dan dolayı sorumlu tut maz' (Bakara/225) buyurmuştur.

1. Şarkı söyleyen kadın olur, dinleyen de kadın sesinin şehvetini tahrik edeceğinden korkarsa dinlemek haramdır. Burada haram hükmü müzikten değil, kadının sesinden gelmektedir. Aslında kadının sesi haram değildir. Ancak şehveti tahrik ederse Kur'an okumasını bile dinlemek haram olur.

c. Dinletme aleti

O zaman şöyle söyleyeyim, hiçbirimiz e-mail ya da internet kullanmayalım, kola da içmeyelim, Amerikan markaları da giymeyelim. Allah vesileler yaratmış, vesileyi değerlendirmek esastır. Her ne kadar Amerika sokaklarından çıkmış olsa da rap bir araçtır. Amaçsa içinde gizlediğindir. Sen bir kısmını alır ve kendi özüne uyarlarsın. Rock müzik yapanlar da böyledir, pop da. Türkiye'de sahip çıkmamız gereken ne var? Kültür diyoruz, gelenek görenek diyoruz, ama izlediğimiz kliplerde çıplak hatunlar, gırla içki, kötü sesler ve bize uymayan görüntüler var. Bırak Amerikancılığı, zaten yırtınsan onlar gibi olamazsın ya da yarattığın sahtelikle onların gerçekliğini yakalayamazsın. Bizde hep dış ülkelere özenti var. Artık Türkçe o kadar değiştirildi ki, esas bunlarla ilgilenmek gerek. Sago bunu söyler.

Bu kelimeleri bu manalara hamletmekte, bir istihraca, tefek küre ve mühlete ihtiyaç yoktur. Kalpte galip bulunan manalar lafızla beraber kişinin fehmine derhal intikal eder ve gelirler. Nitekim bir şeyhten şöyle rivayet edilmiştir. Bu zat çarşıdan geçer ken 'On salatalık bir habbeye ' diyen birini işitince bu zat derhal vecde kapıldı. Kendisine 'Neden vecde kapıldın?' diye so rulduğu zaman, şöyle dedi: Madem salatalıkların onu bir habbeye satılmaktadır, acaba şerlilerin kıymeti nedir?' Başka biri çarşıdan geçerken Ey çöl saterisi !' dedi. Bu sözü dinleyen kişi vecde geldi. Kendisine şöyle soruldu: 'Seni vecde getiren ne dir?' Dedi ki: Ben onu dinledim, sanki şöyle diyordu: 'Çalış, gayret et! Benim sevabımı ve mükafatımı görürsün'.

Allah Teala, Hassan'ı Rasulü'nün meziyetlerini saydığı sürece Ruh'ul-Kudüs ile teyid eder.17

Oysa onların bu zarıları kötü tabiatın bir aldatmacasından başka birşey değildir!

hacca giden yol emin değilse, helak nisbeti yüzde ellinin üstün deyse kalpleri hacca tahrik etmek caiz değildir. Teşvik ile kalpleri harekete geçirmek haramdır.

Resulullah Efendimiz teşbihli bir üslupla, Enceşe?den okuduğu ezgilerin ritmini değiştirmesini ve develerin yürüyüş temposunu ağırlaştırmasını emrederek şöyle buyurmuştu:

Allah Teala senin ağzını bozmasın ve dişlerini kırdırmasın.18

a. Dünya arzusu ve şehvet hisleri ile dolup taşan'gençler için yalnızca bu duygulan tahrik eden müzik haramdır.

Sözlerinizin akıllarda kalıcı olmasının nedeni ne? Dünya zevklerine fazla itibar etmemeniz mi, sözlerinizin felsefeyle yoğrulması mı?

24- İşaratü?l-İ?caz, s. 72

Ayrıca alarmla uyanmak, müzik dinlemek olmaz. Bazı zaruri hallerde kullanılabileceğini elbette bizlerde kabul ediyoruz.

cMüzik karşıtlarının dayandıkları hadislerin başında?Ümmetim içerisinde gayri meşru ilişkiyi, ipeği, şarap ve meazifi helal sayan bir grup olacaktır? (Buhari, ?Eşribe?, 6) mealindeki hadis gelir.

Sizin sevdiğiniz rapçilerin isimlerini biliyoruz ama sizi kendine çeken evliya ya da derviş insanlar kimler?

İbn Ömer'in yanından ihrama giren bir grup hacı geçti. O grubun arasında teganni eden biri vardı. İbn Ömer onlara şöyle hi tap etti: 'Ne yapıyorsunuz! Allah Teala sizin iyiliğinizi dinletme sin. Dikkat ediniz, Allah Teala sizin iyiliğinizi dinletmesin!

Buna Sahihayn'de Hz. Aişe'den rivayet edilen hadis-i şerif işaret eder. Aişe şöyle anlatır: 'Hz. Peygamber beni abasıyla örttü. Mescidde gösteri yapan Habeşlilere baktım. Bu hal ben usanmcaya kadar devam etti'.

İşte görüldüğü gibi İblis ağıt ile teganniyi bir araya ge tirmiştir.

?Hayır? deyince, Peygamber Efendimiz :

?Nahnu cevarin min beni?n-neccar /Ya habbeza Muhammedün min car?

yanlışsam düzeltin lütfen. eğer doğruysa, lütfen dini konular vitrinine girecek kişilerin biraz daha örnek sanatçılardan olmasına dikkat edelim.

Ebu Talib el-Mekki der ki: Ebul-Hasan Askalani, Allah'ın veli kullarmdandı. Şarkı dinler ve dinlediği anda da cezbeye kapılırdı. Bu zat hakkında bir kitap yazdı. Teganniye hücum edenlere bu kitabında hücum etmektedir. Böylece evliyadan bazıları teganniyi inkar edenler aleyhinde kitaplar telif etmişlerdir.

Hz. Aişe der ki: Hz. Peygamber odama girdi. Yanımda Buas savaşının şiirlerini okuyan iki cariye vardı. Hz. Peygamber yatağın üzerine uzandı. Yüzünü çevirdi. O esnada Ebubekir içeri girdi. Beni böyle yaptığımdan dolayı azarlayıp 'Şeytanın mizmarı Hz. Peygamberin yanında çalınır mı?' dedi. Hz. Peygamber derhal yüzünü çevirdi ve şöyle dedi: 'Cariyeleri kendi haline bırak'.

17- Bakara Suresi, 225

b. Dinleyen

Şu an müsait değilim. Müsait olduğumda elimdeki delillerimi paylaşacağım.

II, Derece

Oysa böyle bir tahayyül onların hakkında yasaktır. Çünkü bu rada gizli bir hastalık vardır! Oysa bu yasak teganninin kendisinde yoktur. Ancak doğurduğu mahzurdan gelmektedir. Bu sırra bi naen bir hekimden aşk sorulduğu zaman şöyle cevap vermiştir: 'Aşk, insanın dimağına yükselen karanlık bir dumandır. O du manı cima izale eder. Teganniyi dinlemek ise kabartır.

27) Müslim

Buhari hazretleri böyle diyorken, bu kişinin sözüne itibar edilir mi?

Hazreti Ebu Bekr-i Sıddik "Biz bir harama düşmek korkusundan dolayı, 70 helali işlemekten vazgeçerdik." --> Hedefimiz bu düşünceler olmalıdır.

Aişe şöyle diyor: Hz. Peygamber abasıyla beni örtmüştü. Habeşlilere bakıyordum. Onlar mescidin içinde gösteri yapıyorlardı. Bu esnada Ömer onları azarladı. Bu manzara karşısında Hz. Peygamber şöyle haykırdı:

Sorularla İslamiyet Editör

?Bir defasında Hz. Peygamber ile beraberdim. Böyle bir ses işitti ve aynen benim davrandığım şekilde davrandı.?13

- Allah Teala...

Ebu Talib der ki: 'Ata b. Ebi Rebah'ın iki cariyesi vardı. Onlar söylerler, Ata'nın arkadaşları da onları dinlerdi'.

Ashaptan birisi:

Onun güzeli güzel, çirkini de çirkindir'. sessiz ve la hinsiz şiir söylemek caizdir, öyleyse sesli ve lahinli söylenmesi de caizdir. Çünkü mübahların kısımları, bir araya geldiği zaman, onun tümü de mübahtır. Mübah ne zaman başka bir mübaha katılırsa, haram olmaz. Ancak bir araya gelen toplamı, kısımların içine sığmayan bir mahzuru taşırsa, o vakit hüküm değişir. Oysa burada bir mahzur da yoktur. Şiir okumak nasıl reddedilebilir? Oysa Hz. Peygamberin huzurunda şiir okunmuş13 ve nitekim Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

4-Yine Peygamber Efendimiz?in ; ?Müzik söyleyerek sesini yükselten kimseye Allah Teala iki şeytan musallat eder. Bu şeytanlar o kimsenin omuzları arasında dururlar ve müziği bitirinceye kadar göğsünü tekmelerler? hadisini müziğin haram sayılmasına delil sayarlar.

39) isnadında ismi zikredilmiyen bir ravi vardır. (İthaf'us-Saade, VII/525)

Allah'la dua ederek konuşurken kullandığınız kelimeler nasıldır peki?

1- Müziğin sözleri ve klibi yetimane hüzünleri işlememelidir.

Yaşadıklarım ve anımsadıklarımdan ibaretim ben. Umursadıklarım sadık olanlar, dışladıklarım özüne bağlı

Cevap olarak deriz ki: Hadis'teki "O batıldır' sözüne gelince: Bu sözcük, haram olduğuna delalet etmez. Habeşlilerin oyunlarına bakmakla lezzetlenme ve teferrüc, hadiste istisna edilen üç hük mün dışında kalan bir şeydir. Oysa aynı zamanda haram da değildir. Belki burada mahsur ve sayılı olmayan, kıyas yönünden mahzurlu ve sayılı bulunan hükme dahil edilir.

Mezmum kısım daha önce kaçırılan fırsatlardan ötürü mah zun olmak gibidir. Allah Teala 'Ki, elde edemediğinize üzülmeye siniz' (Hadid/23) buyurmaktadır. Ölüleri için üzülmek de bu kısımdandır. Çünkü bu, Allah Teala'nın kaza ve kader-i ilahisine kızıp küsmekten başka birşey değildir. Geri gelmeyen birşey için esef etmektir. Bu tür bir üzüntü kötü olduğu için ağıt ile insanı bu kabil hüzne tahrik etmek de kötüdür. Bunun içindir ki, ağıt hakkında açık bir yasaklama gelmiştir.22

Bu hadislerden; kıyamete yakın insanların şarkıyı, türküyü ve her türlü müziği bir meta sayacakları, büyük bir değer verecekleri, fitne ortamı olup olmamasına bakmaksızın kadını allayıp pullayarak ortaya sürecekleri, çalıp söyleterek, açıp saçarak kadın ile eğlence düzenlemenin mubah sayılacağı ve haramı helal sayarcasına bu anlayışın yaygınlaşacağı anlaşılmaktadır.

bence bir barış manço on tane sago eder.))))belki onun gibi kıvıramaz )))

Akın akın birlikler lirik sürer mikrofondan, uyuşmakta can damarlarım, patlayan dikişlerimi yamarım...

Her padişahın bir korusu vardır. Allah Teala'nın da giril mez korusu haramlardır.11

21- Şuara Suresi: 224

?Ey Nafi, kulağına hala ses geliyor mu? diye sordu.

?Artık duyulmuyor? dediğim zaman kulaklarını açtı ve dedi ki:

18) Beğavi, Şair Nabiğa'nın ismi Kays b. Abdullah'tır.

şu kısa yoldan müzik dinlemek haramdır diyerek kestirip atanlara şaşıyorum, Acaba bunların cep telefonu müzikli çalmıyor mu? veya bunların tvlerinde müzikler çalımıyormu? veya bilgisayarları müzikli windows temasıyla açılmıyormu?

İşte bu, Hz. Peygamber'in gelişinden ötürü sevgi ve sevincini açığa vurmaktır. Böyle bir sevgi güzeldir. Onun şiir, nağme raks ve hareketlerle açığa vurulması da güzeldir. Zira ashab-ı kiramın bir cemaatinden nakledilir ki, bu zevat-ı kiram, sevinecek bir durum olduğunda raks bahsinde geleceği gibi evlerini süsletip ayak larına halhal taktılar ve böyle yapmak, gelişinden ötürü sevinme nin caiz olduğu herşeyin gelişi anında caizdir. Sevinme sebeple rinden olan her mübah sebep de caizdir.

Hayır, çalmıyor. Telefonumu sessizde kullanırım. Gece yatarken ve alarm kuracağım zaman telefonumun sesi açıktır. Bu da zaruri bir durumdur. Böyle kullanmakta bir beis görmemekteyim.

Teganniyi haram görenler Ukbe b. Amir'in Hz. Peygamberden rivayet ettiği şu hadisle de istidlal etmişlerdir.

1- Müziği haram sayanlar genellikle şu ayete dayanıyorlar: Kur?an, ?İnsanlardan bazıları efsane ve boş sözleri satarlar?19 buyuruyor. İbn-i Mesud, Hasan-ı Basri ve Nehai ayette geçen?boş söz?ün müzikli söz olduğunu söylemişlerdir. Nitekim Peygamber Efendimiz de , ?Allah Teala kayneyi, satmasını, parasını ve öğretmesini haram kıldı? buyurmuştur. Kayne içki meclisinde erkeklere şarkı söyleyen kadın demektir.

3) İsmi Muhammed b. Osman'dır. Aslen Medineli olan bu zat Mekke'de

Etkisindeyim görmüş olduğum şaşkınlıkların, kurtulmalıyım!.. dışında kalmalıyım alışkanlıklarımın.

1- Cenab-ı Hak Müslüman hanımlara şöyle emrediyor: ?Allah?tan korkarsanız, yabancılarla edalı ve cazibeli konuşmayın. Yoksa kalbinde fesat bulunan kimse kötü şeyler ümit eder. Daima ciddi ve ağır başlı söz söyleyin.?12

Teganniyi haram sayanlar Hz. Cabir'in Hz. Peygamber'den rivayet ettiği hadisle de istidlal etmişlerdir. Hz. Peygamber şöyle buyurmaktadır:

İnsanlar komik, onları anlamam için yeter mimik. Tek sahipliğimiz bilmem kaç gram et ve içine sığınan kemik.

İmam-ı Gazali?ye göre müziği haram kılan arızalar şunlardır:

Bana benden haber veren rüyalarımın bir anlamına varmalıyım, bir yoldan çıkışa varmalıyım!..

2. olarak tgrt sorum hala duruyor ki o kanalda her daim ne caizdir ne değildir diye fıkıh köşeleri düzenlenirdi.. acaba o damı zorunluluk

Hz. Peygamber bir kere Medine?de bir yerden geçerken aniden def çalarak ve türkü söyleyerek:

Enes'ten rivayet edilir ki, Hz. Peygamber'e yolculukta develeri gayrete getiren şiirler okunurdu. Enceşe kadınlar için şiir okurdu. Malik'in oğlu Berra da erkekleri heyecana getiren şiirler okuyordu.

İmam Şafii'nin 'batıla benzer sözüne gelince, bu söz Şafii'nin bu işin 'haram' olduğuna inandığını belirtmez. Belki İmam açıkça 'o batıldır' deseydi bile yine de o işin haram olduğuna delalet et mezdi. Ancak onun açıkça 'bu batıldır' demesi 'faydadan yoksun dur' manasını ifade ederdi. Zira batıl demek faydasız demektir. Bu bakımdan kişinin eşine, mesela 'Nefsini sana sattım' demesi, hanımın da 'Ben satın aldım' demesinden maksat, latife yapmak ve oynaşmaksa bu akit batıldır ve haram değildir. Ancak şeriatın men ettiği 'mülk edinme' konusu kastedilirse, o zaman haramdır. İmam Şafii'nin 'mekruhtur' sözüne gelince, bu söz, daha önce te ganninin mahzurlu olarak belirttiğimiz bazı yerlerine hamledil melidir veya bu kerahet, kerahet-i tenzihiyye üzerine hamledilme lidir. Çünkü İmam Şafii satranç oynamanın mübah olduğunu biz zat ifade etmiş ve arkasından 'her oyunu mekruh görüyorum' demiştir. Kendisinin illet olarak gösterdiği buna delalet eder. Çünkü der ki: 'Satranç oynamak din ve mürüvvet sahiplerinin adeti değildir'.

Geceleyin sadece beni onun hayali ziyaret etti.

Ya Ebubekir! Bırak onlar istediğini yapsınlar; zira bu günler bayram günleridir,

21) Ebu Davud, Müslim, Buhari

2- En?am Suresi, 6/119

14- Tirmizi, Fitne, 2309;

Uyuzlu deriye benzer bir halefin arasında kalmış oldum.

Keza bu hadislerden; İslam ahlak ve terbiyesi olmadığında veya inkar edildiğinde kadın sesi ile müziğin şerre ve fitneye en kolay alet edilen unsurlardan olduğu uyarısını çıkarmak mümkündür.

Yahya b. Muaz şöyle demiştir: 'Biz üç şeyi kaybettik. Artık on ları görmüyoruz ve onların hergün eksildiğini görüyoruz: Haramdan korunmakla beraber güzel yüzlülük, diyanetle beraber güzel söz, vefakarlıkla beraber güzel arkadaşlık'.

Müziğin bir tedavi aracı olduğunu keşfetmiş bir kültürün varisleri olarak, yeterli delil ve gerekçe olmadığı halde, vaktiyle birtakım sosyolojik gerekçe ve amaçlarla verilen hükümleri içeriğinden mahrum bir şekilde günümüze taşımak veya yanlış değerlendirmelerde bulunmak suretiyle bu doğal ilaçtan insanları mahrum etmek isabetli bir bakış açısı olarak gözükmüyor.

İmam-ı Gazali ilave ediyor: Eğer müzik boş iş denirse deriz ki: İçinde haram olmamak şartıyla boş iş ve eğlenceden dolayı Allah?ın kullarını sorguya çekmeyeceğini şu ayet bildiriyor: ?Allah sizleri yeminlerinizdeki lağvden dolayı mesul tutmaz.?17

7. Allah'ı ve Allah'ın aşkını seven, Allah'a kavuşmaya iştiyak gösterenin dinlemesidir. Böyle bir kimse, her neye bakarsa, mut laka orada Allah'ın kudretini görür. Kulaklarına gelen her sesi ya Allah'tan dinler veya onun içinde Allah'ın kuvvet ve kudreti vardır. Böyle bir kimse için dinlemek, şevkini hareketlendirir, aşkını ve sevgisini kuvvetlendirir. Kalbinin ateşini yakar. Kalbinde anlatılamayacak kadar incelikler ve keşiflerden birçok haller çıkarır. Bu halleri ancak tadan anlar! Bu halleri, zevksiz, hissi yorgunlaşmış bir kimse inkar eder.

22- İhya-i Ulumiddin?den özetle, 2/705-711

d. Allah sevgisi ile dolup taşan, duyduğu güzel ses kendisinde yalnızca güzel sıfatları tahrik eden kimse için müstehabtır.

otururdu. H. 241 senesinde vefat etmiştir.

Son olarak kimi çevrelerde gündeme getirilen ve tartışılan İslami müzik-gayri İslami müzik ayırımına ve gayri İslami müzik yapılan müzik aletleriyle, İslami müzik üretmenin caiz olup olmadığı konusuna değinmek uygun olacaktır. Hemen belirtilmelidir ki, gerek müziğin, gerekse müzik aletlerinin İslami-gayri İslami şeklindeki kategorik ayırımı isabetli görülemez. Bunun yerine, halk müziği, sanat müziği gibi tür ayırımlarına benzer şekilde, belki, cami müziği/musikisi, tekke müziği, kilise müziği gibi tür bildiren isimlendirmeler yapılabilir. Böyle bir yaklaşım ne kadar işin mahiyetine uygunsa, din merkezli ayırımlar o kadar yapaydır. Müzik sözlerinin İslami ilkelere aykırılık içeren, içermeyen şeklindeki ayırımı bir ölçüde makul karşılansa bile, içinde besmele, tekbir, cihad, peygamber gibi kavram ve sözcükler geçenleri İslami, böyle olmayanları gayri İslami saymak doğru değildir. Diğer birçok sanat dalı gibi, müzik de önce yerel/milli, sonra evrenseldir. Hal böyle olunca İslami-gayri İslami müzik aletlerinden değil, -çünkü müzik aletinin müslümanı gavuru olmaz- asırlar içinde zenginleşen ve gelişen milli kültürümüzden gelen, bize ait olan müzik aletlerinden bahsedebiliriz. Elbette ki her türlü müzik üretiminde çoğunlukla bizim olan, bize mal edilen müzik aletlerinin kullanılması uygundur, fakat bu dini hassasiyet değil milli hassasiyet gereğidir.

Nitekim Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

başlangıçta böyle bir suale ihtiyaç olmazdı.

Aişe Hz. Peygamberin ashabının, onun yanında şiir oku duklarını, onun da tebessüm ettiğini rivayet eder.19

Söylenmesi, yayınlaması ve dinlenmesi mubah olan müzik parçasında aşağıdaki özellikler bulunmalıdır:

İmam Malik ise teganniyi yasaklayarak şöyle demiştir: 'Kişi bir cariyeyi satın aldığı zaman o cariyenin muganniye olduğunu görürse, eski sahibine iade edebilir!' Bu görüş aynı zamanda İbrahim b. Sa'd hariç bütün Medinelilerin görüşüdür.

19) Tirmizi

Nitekim kadınların da seslerini kısmakla emrolunmadıkları gibi... Bu bakımdan kadın sesini din lemek hususunda, nerede fitnenin kopmasından korkulursa orada haramdır demek daha uygundur. İşte bu fetva benim nezdimde kıyasa en uygun olanıdır ve bu fetva Aişe validimizin hane-i saade tinde şarkı söyleyen iki cariyenin hadisiyle takviye edilmektedir. Zira bilinir ki Hz. Peygamber bu cariyelerin seslerini dinlemiş ve bundan sakınmamıştır. Fakat fitne Hz. Peygamber için korkutucu değildir. Bunun için Hz. Peygamber sakınmamıştır. Bu bakımdan bu durum karşısında hu fetva kadının ve erkeğin hallerine göre değişir. Gençlik ve ihtiyarlıkları dikkate alınır.

- Gerçekten ben Allah'ın büyük bir şan sahibi olduğunu işitiyorum.

Nabiğa şiirini okuduğu zaman Hz. Peygamber kendisine şöyle duada bulundu:

3- Müziğin sözleri ve klibi kötülüğü teşvik edici olmamalıdır.

Bu bakımdan İmam Şafii'nin ta'lili delalet eder ki, o kerahetten kerahet-i tenzihiyyeyi kasdetmiştir. Bu zan Şafii'den başka diğer büyük imamlar hakkında da bu şekilde yürütülmelidir. Eğer onlar mutlaka haram olduğuna hüküm verirlerse, bizim söylediklerimiz onların aleyhine delil ve hüccettir.31

?Düğün? cevabını alınca:

Sema'nın Helal Olup Olmadığı Hakkında Alimlerin ve Mutasavvıfların Görüşleri

Soru: Allah hakkında aşk nasıl tasavvur edilir ki, nağmeleri dinlemek o aşkı harekete geçirsin?

Ben bazı kitaplarda bu sözün Haris el-Muhasibi'den hikaye edildiğini gördüm. Bu sözde Haris el-Muhasibi'nin zühd ve tak vasına ve dindeki çalışma ve gayretine rağmen semai caiz gördüğüne delil vardır.

5. Beşinci arız, şahsın avamdan olmasıdır.30 Aynı zamanda avamın kalbinde Allah'ın sevgisi de galip gelmiş değildir. Bu bakımdan böyle bir kimse için dinlemek güzeldir. Çünkü şehvet kalbine galip gelmiş değildir ki, kendisi için dinlemek mahzurlu olsun. Fakat diğer mübah lezzetler gibi, onun hakkında dinlemek mübah kılınmıştır. Meğer ki bu kimse dinlemeyi kendisine adet etmiş, yol edinmiş, vakitlerinin çoğunu onu dinlemekle geçiriyor olmasın. İşte bu takdirde şahitliği reddedilen sefih bir kişi sayılır. Zira semaya devam etmek suçtur. Nitekim ısrarla devam edilen küçük günah büyük günaha dönüşür. İşte bunun gibi bir kısım mübahlar da devam etmekten ötürü küçük günaha dönüşürler. Habeşilerin arkasını takip edip devamlı bir şekilde onların oyunlarını seyretmek gibi... Çünkü böyle yapmak yasaktır. Her ne kadar bunları seyretmek esasında yasak değilse de... Çünkü Hz. Peygamber bunu yapmıştır.

Zamanımızda kalpleri şeytanlar kuşattı. Şarkılar ve müzik parçaları ekseriya şeytani hevesleri tahrik amacıyla çalınır ve söylenir oldu. Gönül kendisini bir müzik parçasına kaptırmaya görsün; müziğin sazıyla ve sözüyle kendinden geçip, neredeyse kul ve insan olduğunu unutur hale geldi. Öyle ki, nice müzik parçaları ile kendi insanlığını unutan ve kendinden geçen nice gençler, elde jiletle başta kendileri olmak üzere etraflarına zarar verir oldular. İşte böyle müzikten çabuk etkilenen, manevi terbiye almamış, kendi kimliğini İslam ahlakı ile yoğurmamış kişiler müzik dinlememeli. Çünkü bu kişiler müzikten zarar göreceklerdir.

9) Iraki aslına rastlamadığını söylemektedir.

1. Bu aletleri çalmak, insanı içkiye davet eder. Zira bu aletlerden alman zevk, ancak içki içmek suretiyle tamamlanır. İşte bu illetten ötürü içkinin azı da haram kılınmıştır.

labaratuvar içinde hangimiz değil yedek kobay. Bende kaçacak ayak yok bu taarruz meydanından, benden

25- Emirdağ Lahikası

Seslerin en çirkini elbette ki eşek sesidir' (Lokman/19) ayeti, mefhumuyla güzel sesin memduh olduğuna işaret eder. Eğer gü zel ses ancak Kur'an okumakta kullanılması şartıyla mübah olur demek caiz olsaydı, böyle diyen bir kimsenin bülbülün sesini din lemeyi de haram sayması gerekirdi. Çünkü o da Kur'an okumak tan değildir. Mademki, gafil ve manasız bir sesin dinlenilmesi ca izdir, acaba neden kendisinden hikmet ve doğru manalar anlaşılan bir sesi dinlemek caiz olmasın? Oysa 'şiirin bir kısmı muhakkak ki, hikmettir' denilmiştir. İşte buraya kadar söy lediğimiz güzel ve tatlı olmak hasebiyle ses hakkındaki düşüncelerdir.

5. Şahsın avam halk tabakasından olmasındaki arız. Çünkü sema'nın rükünleri üçtür. Bunlar tahakkuk etmedikçe sema vardır denilmez.

Son iki senem alim zatların hayatlarını araştırmak ve onlardan feyzler almakla geçti. Hala benim için en mühim şey, o mübarek zatların dopdolu hayatlarından bir zerre olsun istifade edebilmek. Beni derinden etkileyenleri büyük bir zevkle yazayım: Abdülkadir Geylani en başta olmak üzere; Ahmed el Bedevi , Hasan-ı Basri , Ahmed er-Rufai , Bişr-i Hafi , Mahmud Hüdai , Şah-ı Nakşibendi, Feridüddin Attar , Mevlana Celaleddin-i Rumi , Buhari, Müslim, Hakim Tirmizi, İbrahim Hakkı Erzurumi , Muhyiddin-i Arabi . O kadar çoklar ki her biri ile ilgili değişik hayranlıklarım var. O saydığınız rapçileri eskiden dinlerdim. Ben rap'in krallarından geçtim, gönül sultanlarına bağlandım artık. O kadar muhteşemler ki! Okudum bildim deme, çok taat kıldım deme. İlk emir okumak, ama roman okumak değil.

Bunun üzerine İbn Mücahid şöyle dedi: 'Sen babanı bir tarafa bırak'. Meni'nin torununa da 'Sen de dedeni bir tarafa bırak' dedi. Şimdi sorarım: 'Ey Meni'nin torunu Ebubekir? Şiir okuyan hakkındaki fikrin nedir? Haram mı?'

3. Sesin nazmındaki arız.

6- Müziğin sözleri ve klibi kin, intikam, düşmanlık, haset, kıskançlık, adavet ve nifak tohumları ekmemelidir.

5- Dinleyici şahsın avamdan olma arızası.

Keza, ayette buyrulduğu gibi, boş sözler ve düzme yalanlarla dinini satarak insanları yoldan çıkarmağa çalışmak haramdır. Buna da diyeceğimiz yoktur. Fakat her şarkı sözü dinini satmak ve insanları azdırıp sapıtmak manasını taşımıyor. Ayetin muradı insanları sapıtmaya karşı uyarmaktır.

Ben, deniz kenarındaki Cidde camiinde itikafta bulunuyor dum. Birgün mescidin bir kenarında şiir söyleyip dinleyen bir topluluk gördüm. Kalben onların yaptıklarından hoşlanmadım ve kendi kendime dedim ki: 'Allah'ın mabed-lerinden birinde nasıl bunlar şiir okurlar' O gece Hz. Peygamberi rüyamda gördüm. Onların toplandığı cami köşesinde oturuyordu. Yanında Hz. Ebubekir Sıddik vardı. Baktım ki, Ebubekir birşeyler söylüyor. Hz. Peygamber da onu dinliyor. Adeta Ebubekir'in sözüyle vecde gelen bir kimse gibi elini göğsüne koyuyor. Bu manzaradan sonra kendi kendime dedim ki: 'Şiir dinleyen bu kimseleri bir daha hor görmek benim için uygun değildir. İşte Hz. Peygamber dinliyor. Ebubekir de söylüyor'. Bu esnada Hz. Peygamber bana dönerek şöyle dedi: 'Bu haktan bir parçadır'.

4) İbn Mücahid veya kelamcılarm şeyhi Ebu Abdullah b. Mücahid olabilir. Bu

2. Gazilerin halkı harbe teşvik etmek için adet edindikleri şiir ve gazelleri okumaktır. Bu da mübahdır. Nasıl ki hacca giden bir kimse için o hususta şiir okumak mübah ise... Fakat gazilerin şiir

?Hayır? dedim.

Bize şenlik, size şenlik.?9

Bu esnada Hz. Peygamber, yüzünden perdeyi kaldırarak şöyle buyurdu:

Cevap olarak deriz ki: Diyelim ki kendi eliyle şehvetini dindirip menisini akıtmak ve sağ eliyle aletine dokunmak haram olsun. Eğer bu teganninin haram olduğuna delil ise, acaba Hz. Osman'ın bunları haram olduğu için terkettiği nasıl tesbit edilir?

Bazıları da İbn Mes'ud'un bu sözüne 'nitekim su, sebzeleri bi tirdiği gibi' ibaresini ilave etmiştir. Bazıları da bunu Hz. Peygambere kadar vardıran merfu bir hadis olarak kabul etmiştir. Oysa bu hadis sahih değildir.39

- Hayret! İki kanatlı at da mı var?

Hz. Peygamber ashabından Ebu Musa el-Eş'ari'yi överek şöyle buyurmuştur:

Allah Teala şarkıcı cariyeyi, onun alış verişini, onun bedelini ve ona teganni öğretmeyi haram kılmıştır.32

Katılıyorum. Elbette okuyorum, okumadan olur mu? O kadar rahatlatıyor ki!..

- Onun iki kanadıdır.

Yemin ederim, Allah Teala, Kur'an okuyan güzel sesli bir kişiyi, cariyesinin tegannisine meftun olan bir kimsenin ca riyesini dinlemesinden daha istekli bir şekilde dinler.8

İbn Abbas diyor ki: 'Samidun' Himyer lisanında 'teganni edi yorsunuz' manasına olursa en uygunu gülmeyi de ağlamayı da haram kabul etmektir. Çünkü ayet bunu kapsamaktadır.

Cevap olarak deriz ki: Bu hadis-i şerif daha önce belirttiğimiz teganninin bazı türlerine hamledilir. Bu hadisten kalpte şeytanın hedefi olan şehvet yaratıkların aşkını tarif eden teganni kaste dilmiştir. Allah'a doğru götüren şevki, bayramdan ötürü sevin meyi veya herhangi bir çocuğun doğumu anındaki sevinci veya aziz ve hatırı sayılır bir kimsenin gurbetten gelmesi anındaki te ganniye gelince, bütün bu yerlerde ve zamanlarda teganni şeytanın hedefine ters düşer. Delil olarak Aişe validemizin evin deki iki cariyenin ve Habeşlilerin hikayesi ve daha önce sahih kay naklardan naklettiğimiz hadisler bunu göstermektedir.

7- Emirdağ Lahikası, s. 307

Bilgisayarımı sessizde kullanmaktayım. İhtiyacım olunca sesini açıyorum, benim bilgisayarımda müzik çalmıyor.

Kadınlarla cereyan eden oynaşmaların tamamı lehvdir. Ancak çocuğun varlığına sebep olan cinsi ilişki bunun dışındadır. Böylece içinde fuhşiyat bulunmayan şakalar da helaldir. Nitekim Hz. Peygamber ve onun ashabından bu tür şakalaşmalar nakle dilmiştir. Nitekim bunun tafsilatı Dilin Afetleri bölümünde Allah'ın izniyle gelecektir.

herşey açık vay vay,!

Hz. Aişe der ki: 'Bu sözüm üzerine Hz. Peygamber ön dişleri görünecek derecede güldü'. Bu hadis-i şerif, bizim nezdimizde, ço cukların adetine hamledilir. Çünkü çocuklar çamurdan ve kağıttan suretler edinirler. Hadisi bu manaya hamletmenin delili, bazı rivayetlerde 'atın kağıttan iki kanadı vardı' şeklindeki ibarele ridir.

Bu bakımdan yaylı saz ve mezamir denilen aletlerin çalınması üç illetten ötürü içkinin haram ilan edilmesine tabi olarak haram kılınmıştır:

Üstte de belirttiğim gibi cep telefonum sessizdedir. Zaruri hallerde sesini açarım. Onları da üstte belirttim.

Rap?den Rabb?e Sagopa Kajmer: Rap?in krallarından geçtim, gönül sultanlarına bağlandım

?Bu ne zaman olacak ya Resulallah? diye sordu. Peygamber Efendimiz :

DİYANET İLMİHALİ

?Ey Enceşe ağır ol! Şişeleri kırma.? 11

?Ensar arasında bu çeşit fırsatlarda eğlence geleneği vardır. Keşke kızla birlikte şarkı söyleyecek birisini gönderseydiniz de onlar şöyle söyleyiverseydi:

15) Müslim ve Buhari

b) Bunu mescidde yapmak ruhsatı.

Biz bu husustaki mezheplerin ve meşreplerin hakikatini izah edici sözleri nakledecek, sonra bunun mübah olduğuna dair delil leri zikredecek, sonra da haram olduğunu iddia edenlerin delille rine cevap vereceğiz.

Bu bakımdan rikkate getirici hüzün verici nağmeler teşci ve tahrik edici nağmelerin zıddıdır. O halde askerleri savaştan soğutmak, farz olan savaşı işlemez hale getirmek kastıyla böyle bir şiir okuyan kimse asidir. Böyle bir şiiri mahzurlu bir savaşta in sanları soğutmak için okuyan bir kimse ise, Allah'a isyan değil itaat eden bir kimsedir.

Hz. Aişe Medineli bir yakınını evlendiriyor. Düğün yerine gelen Peygamber Efendimiz :

İmam Gazzali bu konuyu incelerken şöyle diyor: "Musiki ister ses ister alet ile olsun tek hükme bağlı değildir. Haram, mekruh, mubah ve müstehab olabilir.

Bunlar tabiatın nefret edip kaçtığı acılığın tersi ve karşılığıdır. Temas içinde yumuşaklık ve uygunluğun lezzeti vardır. Bu da sertlik ve katılığın karşılığıdır. Akıl için ilim ve ma rifetin lezzeti vardır. Bu da cehalet ve hamakatın tersi ve karşılığıdır.

28) Gazali'ye göre Kube denilen küçük tef hariç, davulların bütün çeşitleri mübahdır. İmam Rafı de Gazali'ye tabi olmuştur. Bir grup alime göre savaş davulu hariç bütün davulları çalmak haramdır. Maverd'iye göre aletler haram, mekruh ve mübah olmak üzere üçe ayrılır. Bu zata göre savaş için çalınan davul da haramdır.

f) Hz. Peygamberin Hz. Aişe'ye 'Sen Habeşlilere bakmayı istermisin?' diye sormasıdır. Hz. Peygamberin bu suali aile efradının öfkesinden veya nefretinden korkarak mecburi olarak onların gönlünü hoş etmek kabilinden değildir. Zira kadın ve çocukların oyun seyretme isteği kabardığı zaman, red cevabı vermek çoğu zaman vahşetin sebebi olabilir. Böyle birşeye sebebiyet vermek ise mahzurludur. Bu bakımdan'Bir mahzur diğer bir mahzura takdim edilir' denilmez ve böyle birşey de yoktur. İstek ve arzu olmadan

Kaldı ki -daha önce dediğim gibi- konu sallantıda olan bir konu değil.

Allah'a çağıran insanları Allah'a çağırdığı sürece bize şükretmek farz oldu.23

kendisine farz olmayan kimseye anne ve babasının hacca gitmek için izin vermediği kimse gibi hacca gitmek haram olduğu gibi, hacca teşvik eden şiirlerle harekete getirilmesi de haramdır. Kendisini hacca gitmeye teşvik eden her konuşma böyle bir kimse için haram olur! Zira harama teşvik etmek haramdır. Böylece

2. Dinletme aletinde olan arız.

Cevap olarak deriz ki: İblis'in ilk ağıt ve teganniyi yapması şüphesiz ki, her ağıt ve teganniyi haram kIlmaz. Ondan Hz. Davud'un ağıtı, günahkarların günahlarından dolayı ağlamaları istisna edilmiştir. İşte böylece sevgi, üzüntü ve iştiyakı tahrik edip kabartan teganninin mübah olduğu yerlerde istisna edilmelidir.

(Biz Neccaroğuları kabilesine mensup kızlarız.

siliyor yanıyorum,

zat H. 324 senesinde vefat etmiştir.

?Şarkıcı kadınlar yaygınlaştığı, çalgı aletleri türediği ve şaraplar sıkça içildiği zaman? buyurdu.14

3- Hakim, Ebu?d-Derda?dan rivayetle

Şerid'in oğlu Amr babasından şöyle dediğini rivayet ediyor: Ben Hz. Peygamber'e Ebu Sait'in oğlu Ümeyye'nin şiirlerinden yüz be yit okudum. Hz. Peygamber onları dinlediği zaman 'artır' diye sesleniyordu. Sonra şöyle dedi: 'Nerde ise bu adam, şiirinde müs lüman olmaya yaklaşmıştır'.20

Gına konusunda Maliki bilgin İbnü?l-Arabi?nin değerlendirmesi de şöyledir: Gına, alimlerin çoğuna göre gönülleri coşturan bir eğlence olup, gerek Kur?an?da gerekse Sünnet?te bunun haramlığına dair bir delil yoktur. Hatta sahih bir hadiste, gınanın mubah olduğuna delil vardır. Bu rivayete göre Hz. Ebu Bekir, bir defasında Hz. Aişe?nin evine girip orada iki cariyenin şarkı söylemekte olduğunu görünce?Allah?ın Resulü?nün evinde şeytanın mizmarı ha!? diye çıkışmıştı. Hz. Peygamber ise, ?Onlara ilişme ey Ebu Bekir! Bugün bayram günüdür? (İbn Mace, ?Nikah?, 21) demiştir. Eğer müzik haram olsaydı Resulullah?ın evinde icra edilmezdi. Hz. Ebu Bekir, görünen duruma nazaran buna karşı çıkmış, Hz. Peygamber ise, gönüllerin dinlendirilmesi hususunda yumuşaklık ve ruhsat gözeterek onlara ilişmemiştir. Çünkü her gönül, sürekli olarak ciddiyeti taşıyamaz. Resul-i Ekrem?in, müziğin serbestliğini?bayram günü? ile illetlendirmesi ise, bunun sürekli olarak yapılmasının mekruh olduğunu, fakat bayram, düğün gibi sebeplerle buna ruhsat verileceğini göstermektedir. Bu itibarla, müziğin haramlığı konusunda rivayet edilen bütün hadisler sened ve yorum bakımından batıl olduğu gibi, bu konuda getirilen ayet yorumları da batıldır (İbnü?l-Arabi, Ahkamü?l-Kur?an, III, 1053-1054).

Bu bakımdan Allah'tan başkasının sev gisine aşk ismini vermek hakikat değil, mücerret bir mecazdır. Evet! Eksik ve eksikliğinde de hayvana yakın bulunan bir kimse, bazen aşk kelimesinden cisimlerin zahirlerinin temas etmesini, cima vasıtasıyla şehvetin giderilmesinden ibaret olan kavuşmadan başka bir şey anlamaz. Bu bakımdan bu eşşeğe benzer kimse için aşk, şevk, visal ve ünsiyet terimleri kullanılmamalı... Hatta bu lafız ve manalardan bu kimse kaçar. Nitekim hayvanın nergiz ve rey handan kaçtığı gibi... Hayvan ancak çayır, kurumuş ot ve ağaç yapraklarına aşıktır. Zira bu terimler, ancak Allah Teala'yı takdis etmemizi farz kılan bir manayı andırmadığı zaman Allah için kullanılması caiz olur. Vehimler ise, anlayışlara göre değişir. Bu bakımdan bu gibi terimlerde bu inceliğe dikkat etmek gerekir, Belki sadece Allah Teala'nın sıfatlarını dinlemekten ötürü öyle bir vecd meydana gelir ki, nerede ise o vecdden dolayı kalbin damar ları kopar. Zira Ebu Hüreyre Hz. Peygamberden şöyle rivayet eder: Hz. Peygamber , İsrailoğulları'ndan dağın başında bulu nan bir çocuktan bahsetti. Bu çocuk annesine şöyle sorar:

Şu an akılna düştüm, aklın yolu birdir dedim yürüdüm.

c. Güzel sesten zevk alma dışında bir duyguya kapılmayan kimse için müzik mubahtır, serbesttir.

34) Iraki bu hadisin aslına rastlamadığım söylemiştir.

Biz bütün delillerin cevabı olarak deriz ki: İbn Mes'ud'un 'teganni nifakı bitirip, geliştirir' sözüne gelince, İbn Mes'ud bu rada şarkı söyleyen hakkında bu sözü sarfetmiştir. Zira teganni, bilfiil yapanın kalbinde nifakı geliştirir. Çünkü söyleyenin gayesi; sesini başkasına arzetmek, sesini tervic edip satmak ve daimi bir şekilde nifak göstermek hevesidir. Halk sesine rağbet etsin diye kendini halka sevdirmek peşindedir. Fakat böyle olması da tegan ninin haram olmasını gerektirmez. Çünkü güzel elbise giymek, süslü püslü atlara binmek, ziynetin diğer çeşitlerini takmak, zi raat ve mal ile böbürlenmek ve bunlara benzer hareketler de in sanın kalbinde riyakarlık ve münafıklığı geliştirir. Fakat bunların tümü hakkında mutlak haramdır denilmez. Zira nifakın kalpte yer etmesinin sebebi sadece günah değildir. Belki halkın gözüne ilişen mübahlar, bu hususta daha fazla tesir ederler. Bunun için Hz. Ömer altında bulunan attan indi ve atın kuyruğunu kesti. Çünkü atın güzel yürüyüşünden ötürü Hz. Ömer nefsinde böbürlenme hissetti ve ondan dolayı da bu harekete başvurdu. İşte bu ni fak, mübahlardandır.

Tahir b. Bilal el-Hemedani el-Verrak şöyle anlatır:

şiirlerdir. Bu Allah'ın beytine olan şevki canlandırır, alevlendirir. Eğer dinleyenin kalbinde bu şevk varsa... Eğer şevk yoksa yeniden şevk meydana getirip harekete geçirir. Hac, Allah'a yaklaştırıcı ve

h) Hz. Peygamber yatağın üzerine uzandığı halde cariyelerin sesleri kulağına geliyordu. Oysa eğer bir yerde yaylı saz çalınsaydı orada oturmak caiz olmazdı. Çünkü yaylı sazın sesi kulağına gelmiş olurdu.

İşte buraya kadar teganni dinlemek hususunda nakledilen görüşleri zikrettik. Taklidde hakikati arayan kimse, ne kadar delil bulmaya çalışırsa, mutlaka onun gözüne bu sözlerin çarptığı görü lecektir. Böylece o hayretler içerisinde kalacak veya kendi isteğiyle birtakım sözlere meyledecektir. Bütün bunlar kusur ve acizliktir. Belki kişinin hakkı özel yolundan araması uygundur. Bu da ancak haram ve helalin kaynaklarında araştırma yapmak suretiyle mümkün olur. Nitekim ilerideki bahislerde bunu zikredeceğiz.

Resulullah Efendimiz hicret esnasında Medine?ye teşrif buyurduğu zaman, kadınlar dam başlarında defli ve sesli olarak, ?Talea?l-bedru aleyna, min seniyyati?l-veda, vecebe?ş-şükrü aleyna, ma dea lillahi da?...? diyerek ilahi söylemişler ve neş?elerini şükre çevirmişlerdi.8

Hz. Aişe Lebid b. Rabia'ya ait şu şiiri okumuştur:

6. Şevki tahrik, aşkıyla tehyiç ve üzgün nefsi teselli etmek için aşıkları dinlemektir. Eğer bu dinleyiş maşukun müşahedesiyle be raber ise, bundan gaye; şevki galeyana getirmektir. Şevk, her ne kadar esasında elem ise de, onda bir nevi lezzet de vardır. Fakat bir şartla... Kendisine kavuşma ricası ve ümidi eklendiği zaman. Çünkü rica ve ümit lezzetlidir. Ümitsizlik ise elem vericidir.

1- Ulvi hüzünleri ve Rabbani aşkları canlandıran müzik menduptur, helaldir, dinlenir.

33) Taberi'ye göre lehv'el-hadis davul demektir, Ata'ya göre lehv'el-hadis,

Biz onların bu delillerine şöyle cevap veririz: Hadiste şarkı söyleyen 'cariye'den murad, içki meclislerinde erkeklere şarkı söyle yen kadındır. Zaten biz daha önce yabancı ve nikah düşen bir kadının, fasıklar için ve fitneye düşmesinden korkulan kimseler için, şarkı söylemesinin haram olduğunu söylemiştik. Onlar zaten satılmaz cariyeden ancak mahzurlu olanını kastederler.

Her kişi aile efradının içinde sabahlıyor. Ölüm ise, pabuç bağından ona daha yakındır.

Müzikte kadın sesini değerlendirirken bu ayeti temel taşı olarak elimizde tutacağız. Çünkü bu ayet Müslüman kadının sesinin yabancılara göre konumunu nazara veriyor ve Müslüman kadına bir ses sınırı çiziyor. Allah?tan korkan Müslüman kadın yabancılarla konuşurken bu ses sınırının içinde kalacak ve belirtilen kırmızı ışığı geçmeyecek. Buradaki kırmızı ışığı Kur?an-ı Kerim, ?fela tehda?ne bi?l-kavl? sözüyle ifade eder. ?tehda?ne? ?hade?a? fiilinden geliyor. ?Hade?a? tevazu gösterdi, eğildi, itaat etti, yumuşak oldu, boyun eğdi, inkıyad etti demektir. Bu ayete göre Müslüman kadın yabancılara boyun eğercesine, yabancıların çirkin arzularına itaat edercesine, onların önünde eğilircesine sözlerini yumuşatmamalı, ?özel çağrı? anlamı içeren bir eda ve cilve ile konuşmamalı, sözlerine ilave bir cazibe katmamalıdır. Kur?an bunu yasaklıyor. Kur?an?ın kırmızı çizgisi budur. Müslüman kadın bu çizgiyi geçmemelidir. Çünkü Kur?an?a göre böyle konuşmak, kalbinde hastalık bulunan kimseyi umutlandırma riski taşıyor.

Bütün bu anlatılanlardan şöyle bir sonuç çıkarılması mümkündür. Müzik, İslam bilginleri tarafından çokça tartışılan ve hakkında lehte ve aleyhte çok şey söylenen konular arasında yer alır. Müziğin lehinde ve aleyhinde öne sürülen gerekçeler birlikte düşünüldüğünde müziğin mutlak olarak yasaklanmadığı, aksine mubah bırakıldığı sonucuna ulaşılır. Gerçekten de elde Kur?an ve Sünnet?te müzik dinlemenin haram olduğunu ve müzik dinleyenlerin günahkar olacağını ispata yetecek malzeme bulunmadığı açıkça görülmektedir. Ancak, diğer mubahlar gibi müziğin de haramın işlenmesine vesile yapılmasına karşı çıkılmıştır. Bu itibarla içinde isyan, küfür veya İslam?ın hoş karşılamadığı sözler bulunan yahut cinsel tahrik, müstehcenlik gibi dinimizce hoş görülmeyen şeylere yol açan müziğin söylenmesi ve dinlenilmesi kesinlikle uygun değildir. Bununla birlikte müzik konusunu gerek önceki devirlerde gerekse zamanımızda bir tercih ve takva meselesi olarak değerlendirenler de bulunagelmiştir. Bunların saygıyla karşılanması gerektiği gibi, müzik dinlemeyi bir eğlence unsuru olarak görenlerin de hoş karşılanması gerekir.

4- Müziğin sözleri ve klibi İslam?ın haram kıldığı bir şeyi övücü olmamalıdır.

oyun ve eğlence demektir. Bazılarına göre, dinde cidal yapmaktır.

Kim teganni etmek suretiyle sesini yükseltirse. Allah Teala, onun için iki şeytan gönderir. Onlar onun omuzlarında ka rar kılar. Topuklarıyla o susuncaya kadar vurup üzengiler ler!35

Maliki fakihi İbnü?l-Arabi, ?Bir kısım insanlar lehve?l-hadisi satın alıyorlar...? (Lokman 31/6) ayetini tefsir ederken, burada geçen lehve?l-hadisi gına olarak yorumlayanların bulunduğunu belirtip bu konuda rivayet edilen hadisleri sıraladıktan sonra bu yorumun ve rivayet edilen hadislerin de sahih olmadığını ifade etmektedir (Ahkamü?l-Kur?an, III, 1493-1494; IV, 1950).

3. Üçüncü arız sesin nazmındadır. Bu da şiirdir. Eğer şiirde hıyanetten, fahişelikten, hicivden veya Allah'a ve Hz. Peygamber' veyahut sahabe-i kirama yapılan iftiradan birşeyler nitekim rafıziler ashab-ı kiram ve başka insanları kötülemek için böyle ter tibatlara girişmişlerdir varsa böyle bir şiiri dinlemek haramdır. İster okuyan nağme ile, isterse nağmesiz okusun. Dinleyen, oku yanın ve söyleyenin ortağı olur, Böylece belirli bir kadının vasfını belirten bir şiir de haramdır. Zira erkekler huzurunda kadının vasfını tasvir etmek caiz değildir.

3. Düşman ile karşı karşıya gelindiği vakitte kahramanların kullandığı hamasi şiirlerdir. Bu şiirlerden gaye; hem nefsini hem de yardımcılarını şecaat ve kahramanlıkla övmektir. Bu hafif bir lafız güzel bir ses ile olduğu zaman nefse daha fazla tesir eder. Bu tür şiirler mübah olan bir muharebede mübah, mendub olan bir muharebede de mendubturlar. Fakat müslümanlar arasındaki savaşlarda, müslümanların zımmilere karşı açtıkları savaşlarda, ve her mahzurlu savaşta bu şiirleri okumak mahzurludur. Zira mahzurlu bir işe teşvik edenlerin mahzurlu olması muhakkak ve kesindir. Savaş esnasında bu tür şiirlerin okunduğu Hz. Ali, Hz. Halid ve ashab-ı kiramın kahramanlarından nakledilmiştir. Bunun için deriz ki, gazilerin ordusunda şahin çal mayı menetmek uygundur. Çünkü şahinin sesi rikkate getirici, hüzün verici, kahramanlık duygusunu gevşetici, nefsin kabarmış şecaatini zayıflatıcı, insanı aile efradına, vatana dönmeye teşvik edici ve muharebede çekingenlik meydana getiricidir. Kalbi rikkate getiren diğer lahin ve sesler de böyledir.

Bu meyve Hayber'in meyvesi değil! Ey rabbimiz! Bu daha sevap ve daha temiz.

IV. Derece1. Hacıları uğurlamak için yapılan tegannidir. Zira hacılar, önce memlekette davul çalınarak, güzel nağmeler söylenerek gezdirilir. Böyle yapmak ise mübahtır. Çünkü söylenenler Kabe nin, Makam-ı İbrahim'in, Hatimin, Zemzemin; diğer hürmetli yerlerin, çölün ve ilgili makamların vasıfları hakkında söylenilmiş

Müslüman bir kişinin kanını akıtmak ancak üç sebepten bi riyle helal olur.37

Bu mevzuda 4922 numaralı hadisin şerhine müracaat edilebilir.

38) Ebu Davud, Beyhaki

İmam-ı Gazali?ye göre müziği haram kılan arızaların birincisi: Dinletendeki arıza: Kendisine bakılması helal olmayacak şekilde giyinen ve görünen bir kadının, fitneye davet eden bir ses ve sözle müzik yapması haramdır. Fitne tehlikesi olan parlak bir genç de bu hükümdedir. Bunların müziğinin haram olması müzikten değil, kendilerinin ve seslerinin fitne unsuru olduğundandır. Hatta konuşan bir kadının sesinde ve konuşmasında fitne uyandırma tehlikesi varsa, onunla konuşmak ve hatta Kur?an-ı Kerim bile olsa ondan dinlemek caiz olmaz. Yakışıklı genç de aynı hükümdedir.16

Soru: Semanın haram olduğu durum ve yer var mıdır? Cevap: Şu gelecek beş arızdan dolayı haram olur:

b. Vakitlerinin çoğunu buna veren, iştigali adet haline getiren kimse için mekruhtur.

Kendisinden hayırlar gördüğün bir kimsenin aşkı nasıldır? Bunu anlamaman daha da şaşırtıcıdır. Kesinlikle alemde mah bub, güzel ve hayrdan ne varsa hepsi onun iyiliklerinden bir iyilik, kereminin eserlerinden bir eser, cömertliğinin denizinden bir avuç, alemdeki bütün hüsn ve güzellik ister akılla, ister gözle, ister kulakla, ister diğer duyularla idrak olunsun, alemin başlangıcından sonuna kadar, yıldızlardan ta toprakların altına kadar hepsi O'nun kudret hazinelerinden bir zerre, onun huzur nurlarından bir lema olan bir zatın aşkı taakkül edilemez, denil sin! Doğrusu bu şaşırtıcı ve hayret verici birşeydir.

Rabb?imiz bizlere sünnet izinden gitmeyi buyuruyor. Onunla iletişim için ilkin sünnete bağlanmak ve bu vesileyle doğruca ilerlemek gerek. Malum herkes canı sıkıldıkça Rab ile konuşabilir, içini rahatlatabilir. Lakin ben ilk önce Rabb'in benden istediklerini uygulamaya koyup daha sonra ondan aldığım güç ile dua ediyorum. Bir şey yapmadan bir şey beklemek ya da kuru kuruya dua etmek bana ters. İrtibat, çokça zikretmektir. Ben buna çok önem veririm. Bir süre sonra otomatik olarak iletişiminiz güçlenir. Kelimelerden geçtik biz, manaya indik.

Kişinin oynadığı ve oyuncak yaptığı herşey batıldır. Ancak atını alıştırmak, ok ile atıcılık yapmak ve hanımıyla oynaşmak bu hükmün dışındadır.36

Amerikan kültüründen doğan rap müziğinin argümanlarını kullanarak, Amerikalı takılmamaktan, kendi değerlerimize sahip çıkmaktan bahsediyorsunuz? Bu çelişki değil mi?

Eğer buradaki benzetme ameliyesi olmasaydı, bu gibi davulları çalmak, hacca gidenlerin ve savaşa gidenlerin uğurlanmasında çalınan davullar gibi olurdu. Bu illetten dolayı deriz ki, eğer bir cemaat bir araya gelir, bir meclisi süsler içki aletlerini ve kadehle rini hazırlar, o kadehlere sekencebin denilen maddeyi koyarlarsa, kadehleri dağıtan birini saki tayin ederlerse o saki de onlara bu şerbeti içi rirse, onlar da sakinin elinden alıp bu şerbeti içerse, biri diğerine içkiciler arasında adet olan kelimelerle söylerse bu şerbet onlara haram olur!

Keşke bilseydim, o gece gelecek mi ki bir vadide bulunayım ve etrafımda ızhır ve celil otları olsun.

Mesela İmam Şafii'yi, ilmini ve telif ettiği kitapları, beyazlığı, cildi, mürekkebi, kağıdı manzum kelam ve arap dili olmak bakımından değil, Şafii'nin yazmasından kaynaklandığını bilen bir kimse, muhakkak Şafii'yi bilmeyi aşıp başkasına gitmez ve an cak Şafii'yi bilir. Onun muhabbeti de Şafii'den başkasına geçmez. Bu bakımdan Allah'tan başka herşey Allah'ın tasnifi, fiili ve fiille rinin garip ve acaip bir tecellisidir. Bu bakımdan bunu bilen bir kimse, Allah'ın sanatı olmak hasebiyle bildiği takdirde sanattan yaratıcının sıfatlarını gördüğü takdirde nitekim kitabın gü zelliğinden yazarının faziletini idrak ve kudretinin üstünlüğünü müşahede ettiği gibi böyle bir kimsenin marifeti ve muhabbeti sa dece Allah üzerine teksif olunur. O'nu geçip başkasına varmaz. Bu aşkın ortaklık kabul etmemesi de onun hududuna dahildir.

Şerefinle kılıçların altında ölmezsen, Şereften yoksun, zilleti tada tada ölürsün!

İnsanı şecaata sevkeden vezinler, insanı şevke getiren vezin lerden farklıdır. Fakat bu da ancak savaşın mübah olduğu bir va kitte mübahtır. Savaşın müstehab olduğu bir vakitte ise, bu tür şiirleri ancak savaşa gidecek bir kimse için okumak mendub olur.

26) Müslim

Zühayli, bazı Hanefi, Maliki ve Hanbeli alimlerin, gınanın kerahetsiz mubah olduğu görüşünde olduklarını ve bu görüşün üstün ve genelde tercih edilen görüş olduğunu ifade etmektedir (Vehbe ez-Zühayli, el-Fıkhü?l-İslami ve edilletühu, III, 573).

İşte buraya kadar söylediklerimiz, zikretmek istediğimiz semanın kısımları, gerekleri ve gerektirenleridir. Kesinlikle anlaşıldı ki sema bazı yerlerde mübah, bazı yerlerde de memduh dur.

İşte bu ayetin tefsirinden Allah'ın dileğiyle artırılanın güzel ses olduğu söylenmiştir.

"veya bunların tvlerinde müzikler çalımıyormu?"

Çabaların için teşekkür ederim, sıra bana geçtiğinde cevap vereceğim :)

Himayelerinde yaşanılan kimseler gittiler.

İnsanlardan kimileri de Allah yolundan bilmeyerek saptırmak ve o yolu eğlence yerine tutmak için batıl ve boş lafa müşteri çıkar, ler... (Lokman/6)

Yarab! Mekke'yi sevdiğimiz gibi veya daha şiddetli bir şekilde Medine'yi de bize sevdir.15

2. Sema'nın Mübahlığı Hakkında Ulemanın İhtilafı

4. Ağıtın sesleri ve nağmeleridirBunların hüzün ve ağlamanın kabarmasında üzüntünün giderilmemesindeki tesiridir. Mahzun olmak iki kısımdır:

Teganni dinlemenin haram olduğunu savunanlar, Hz. Osman'ın şu sözünü de delil getirmişlerdir:

Maneviyatım. Ben dünya zevkleriyle ilgilenmiyorum. Neysem oyum. Olduğum gibi görünürüm, düşündüklerimi şarkılarıma aktarırken kelime dünyası içinden en öz olanları yan yana koyarım. Anlaşılırlık sayesinde kalıcılığı yakaladım.

Kadı Ebu Tayyib, İmam Şafii'nin 'Cariyenin sahibi onu dinle mek için halkı bir araya topladığı zaman sefih sayılır ve şahitliği reddedilir! dediğini nakletmiştir.

Cevap: Esasında senin sözlerimden bu şekilde hüküm çıkarman yanlıştır. Çünkü tafsilat, hakkında düşünülen şeyin kendisinden kaynaklanırsa, o zaman onun hakkında mutlak şekilde hüküm vermek dediğin gibi yanlış olur. Fakat onun bizzat kendisinden değil de hariçten gelip onunla ilgili bulunan arızi hal lerden kaynaklanıyorsa bu takdirde o hükmün hakkında mutlak şekilde konuşmak yasak değildir. Acaba görmez misin ki, bize balın helal olup olmadığı sorulduğu zaman, biz şöyle diyoruz: 'Bal mutlak helaldir'. Oysa bal, baldan zarar gören şeker hastasına ha ramdır ve yine bize içki hakkında sorulduğu zaman biz'içki ha ramdır' deriz. Oysa boğazında lokma kalmış ve içkiden başka o lokmayı yutmaya yardım edecek bir meşrubat bulamayan bir kim seye içkiden lokmayı yutmak için yudumlamak helal olur. Fakat içki, içki olmak hasebiyle haramdır. Ancak burada ihtiyaç sebebiyle mübah olmuştur.

Bundan biz, Peygamber Efendimiz?in o sırada manevi müşahedesini kaval sesi ile bozmak istemediğini anlıyoruz. Çalgı sesinin haram olduğunu değil. Nitekim namazı kıldıran Peygamber Efendimiz namazda kendisini meşgul ettiği için Ebu Cehm?in işlemeli cübbesini çıkarıp iade etti. Bundan, işlemeli elbise giymenin haram olduğu anlaşılmaz. Sadece, kalbi olumsuz etkileyen mubahları terk etmenin evla olduğu anlaşılır. Zaten biz de kalbi olumsuz etkileyen mubahların bir çoklarını terk etmenin daha evla olduğunu söylemekteyiz.22

Allah adına kasıtsız olarak yemin edip sonra yemininden dönen kimse bundan sorguya çekilmeyecek ise eğer, abartılı olmamak ve harama alet etmemek şartıyla, şiir ve şarkı söyleyip eğlenen kimse bundan dolayı neden sorguya çekilsin? Müziğin batıla benzemesi de haram sayılması için yeterli olmaz. Çünkü batıl demek, faydasız şey demektir. Yukarıda da söylediğimiz gibi, her faydasız şey haram değildir.18

- Sen işitmedin mi ki Hz. Süleyman'ın birkaç kanatlı atı varmış.

2- Müziğin sözleri ve klibi şehveti ve nefsani arzuları tahrik edici olmamalıdır.