Birisinin kendisini sarsıp, ?buraları böyle dağıttıktan sonra bu yemeği pişirmezsen seni bu mutfaktan atarlar, bir daha da sokmazlar? demesi lazım.

Avrupa Birliği yolunda attığı adımlar muhalefet tarafından?ortalık dağılıyor? diye karşılanırken, birçok insan da ilk kez bir?yemek pişeceğini? anlayıp bu adımı destekledi.

Ahmet altan çok taraflı bir yazar. boyuna kürtde kürt.. türklerin haklarından bahsetmiyor. Gözümde sokakdaki it kadar değeri yok.

Hadi diyelim ki siz olayların yüzde doksan dokuzunda haklı çıkıyorsunuz.

Ama bizim?şef? hem biraz acemi, hem biraz ürkek.

Sorunları aşmak ancak bu çürümüş, kirlenmiş sistemi değiştirmekle mümkün.

Pişiremezse aşçılıktan azledilir.

Erdoğan, bu meseleleri çözüp çözmemek konusunda bir tercih yapacak güce sahip değil, sadece onun değil kimsenin böyle bir gücü yok.

Çünkü bütün varlıklarını ve?meşruiyetlerini? bu sıfatlar üzerine inşa etmişler, ?ülkeyi biz yönetmeliyiz çünkü en çağdaş, en aydın, en vatansever biziz? diyerek sürdürmüşler iktidarlarını.

Bu değişimler olacak, ya Erdoğan?la olacak, ya Erdoğan?sız olacak.

Bütün mutfağı değiştirmesi lazım.

Akp yemek yapmak istiyorsa önce mevcut yapıyı değiştirmelidir. Ve ekliyor zaten yapmaya çalışıyorlar fakat yavaşlar.:)

Sünniler solculara güvenmiyor.

AKP, içinde sadece sorunlarla dolu bir buzdolabının bulunduğu mutfağa girdi ve?her şeyi değiştireceğini? söyledi.

Bazen de kuşkulanmanız gerekmediği yerde kuşkulanıyorsunuz.

SAFLIK...

Herkes diğerinin kendisini kandıracağını düşünüyor.

Kürtler Sünni dindarlara güvenmiyor.

Kararlı davranırsa, ne yapacağı belli.

Bu üç mesele de çözüme kavuşacak, Erdoğan istese de istemese de Türkiye bu üç sorunu çözecek.

Solcular dindarlara mesafeliler.

Karşısında, buzdolabından yükselen kokulara hiç aldırmadan?boş mutfağı? gösterip?ne kadar düzenli ve temiz mutfak? diyen muhalifleri var.

Aleviler Sünnilerden çekiniyor.

Belki de o yüzde biri görmek için biraz cahil ve saf olmak gerekir.

Erdoğan?ın anlamadığı...

Şimdi, Türkiye?deki değişime karşı çıkmak, demokratikleşme hamlelerini engellemeye uğraşmak bir yandan onlar için?hayati? bir sorun, bir zorunluluk...

Böyle de yapmak zorundaydı çünkü onu zorlayan iki neden vardı.

Belki de o kadar korunmamak gerekiyordur.

Onun için de sıkı bir dövüşten geçiyoruz. Eski sistemin?efendileri? dövüşüyorlar ama çok ciddi bir sorunları var.

Yemeği pişirirse bütün oylar onun.

Elinde Avrupa Birliği, önünde kokmaya başlayan sorunlarla duruverdi.

Başörtü konusunda çok haklı bir davaya sahip çıkarken, Alevi çocuklarını zorla din dersine sokmak tamamen bir?çifte standart?.

Bu haksız ve hakkaniyetsiz bir davranış.

Bugün bu ülkenin?ezilen? insanları bir türlü biraraya gelip hayatı değiştiremiyorsa bunun en büyük nedenlerinden biri belki de?akılları?.

AKP?nin pişireceği yemeğin tarifi Avrupa Birliği?nde var.

Ben safım ve diyorum ki bu gruplardan birileri bunları yüksek sesle söylemeye başlarsa bu ülkenin kaderi değişir.

Kürt sorununa bir Kürt gibi, Alevi sorununa bir Alevi gibi, Ermeni sorununa bir Ermeni gibi, azınlıklar sorununa bir azınlık gibi eğilmeli, Kürt sorununa bir Türk gibi, Alevi sorununa bir Sünni gibi, Ermeni sorununa Enver Paşa gibi, azınlıklar sorununa İttihatçılar gibi eğilemez.

Anayasa?yı, Siyasi Partiler Yasası?nı, Eğitim?i, Yargı?yı, Savunma?yı değiştirmeli.

Yüzde birinde haksız olma ihtimaliniz yok mu?

Bilgimiz ve tecrübemiz bize böyle davranmanın doğru olduğunu söylemiş.

Çifte standardı reddediyorlar.

Biliyorum siz akıllısınız ve benim saflığıma güleceksiniz.

Bir yandan Avrupa Birliği?nin kriterlerini hayata geçirmeli, bir yandan da?askeri bir darbeden? bize kalan düzeni temelden değiştirmeli.

Ordunun başıbozuk ve disiplinsiz bağımsızlığını nasıl koruyacaklar?

Ona yeni aletler lazım.

Peki, diyelim ki ben safım.

şaka mı bu

Tartışmanın ön planına AKP?yi taşıdıklarında ya da AKP?yi saf dışı bıraktıklarında?sistem tartışmasını? unutturacaklarını sanıyorlar.

Demezler belki.

Böyle büyük bir değişim, çıkar dengelerini, iktidar dağılımını da altüst ediyor.

12 Eylül Anayasası?nın demokratikleşme adımlarıyla değiştirilmesine nasıl?hayır? diyecekler?

Herkesin mutlu, özgür olduğu bir ülke kurulur.

Kendini üstün görme gibi, diğerlerini küçümseme gibi, ?kül yutmayacağım? derken tümden kuşkucu olmak gibi, bazen basit olayların da mutlaka karmaşık olacağını sanma gibi, kendini koruma isteğine fazla kapılma gibi küçük tortular bırakabilir içimizde bilgiyle akıl.

Tabii, lider olmak istiyorsa...

Zorunlu askerlik konusunda, daha önce söz vermesine rağmen, ağırdan alıyor.

Başbakan Erdoğan, ne zaman büyük bir siyasi başarı kazansa, arkasından hemen?değişimi? kendi denetimine almaya çalışarak yavaşlıyor.

Özellikle Türkiye gibi çok hızlı değişen, değişime aç bir ülkede?yavaşlamaya? başladın mı arkandakiler gelip seni geçiyor.

Çünkü Sünniler fırsat bulunca Alevilerin çocuklarına din eğitimi verip onları Sünni yapmaya çalışıyorlar.

Şu anda en tehlikeli noktadayız.

Şimdi bizim yeni?şef? bu sorunları çıkartacak, temizleyecek, ayıklayacak ve bütün ülkeye güzel bir yemek pişirecek.

AKP için o yemeği pişirmekten başka hiçbir şans yok artık.

Tarihte görülmemiş bir başarı elde eder.

Bu aklınız ezilmekten başka işe yaramıyor mu?

O sorunları başka bir biçime sokacak hiçbir alete de izin verilmemiş.

Bizim cumhuriyet, bir?buzdolabı? cumhuriyeti.

Ne kadar sorun varsa bu buzdolabının içine tıkılmış.

Bugün Erdoğan?ın, ?anadilde eğitim? ve?zorunlu din dersi? konusundaki tutumu Erbakan?ı çok hatırlatıyor.

+1 zeliş.. çok haklısın.

Sadece?kendin? için demokrasi isteyemezsin, demokrasiyi bir?seçim pazarlığına? indirgeyemezsin.

Eğer sistemden yana ama AKP?ye karşıysanız, canınızın istediği gibi eleştirin AKP?yi ve bize bu rezil sistemin?nasıl değiştirilmesi? gerektiğini anlatın, bu sistemi nasıl değiştireceğinizi anlatın, nasıl bir sistem istediğinizi anlatın.

Aslında AKP akıllıca bir adım atıp ilk?aletini? buldu, bu Avrupa Birliği?ydi.

Artık dayanılmaz hale gelince bir adım daha attı.

Bugün bizim manşette okuyacaksınız, Sünni kesimin en önde gelen isimlerinin bir kısmı, bu?hakkaniyete? aykırı uygulamaya karşı çıkıyor.

Şark kurnazlıgı bence.. ümit ver kürdo'ya oyunu al sonra agzına bir kaşık bal :))

Beki de bazen korumanız gerekmediği yerde koruyorsunuz.

osmanlı zamanın da da en cok isyan cıkaran sırplara özerklik verilmişti sonrası malumm pat bağımsızlık.

Kürt sorununu, Alevi sorununu, Ermeni sorununu, azınlıklar sorununu çözmek zorunda.

Elbette, ?eski sistemden? çıkarları olanlar, bu değişimi önleyebilmek için ellerinden geleni yapacaklar.

Sistem ve AKP

?Benim gibi düşünenlerin, benim gibi inananların haklarını savunurum, benim gibi olmayanların haklarına aldırmam.?

Çoğunlukla da haklı düşünüyor.

Bu, eski sistemin yandaşları için en büyük?sıkışıklık?, aşmakta en çok zorlandıkları sorun.

Değişmek zorunda olan bir toplum, bu değişime öncülük edecek partiyi yaratır, AKP?yi kapatsanız başka bir parti değişimi gerçekleştirmek için çıkar.

Önümüzdeki büyük soru, AKP?li olup olmadığınız değil, büyük soru?bu sistemden yana olup olmadığınız.?

?Ezilen? bütün insanlar öbek öbek ayrılacaklar ve kendilerini birbirlerine karşı korumaya çalışacaklar ya da fırsat bulduklarında diğerlerinin aleyhinde bir şeyler yapacaklar.

Onlar seçimleri kazanmasın diye her türlü işbirliğini reddediyor.

Bilginiz ve aklınız sizi çok koruyor.

dedim anayasa seçiminde bas bas HAYIR Derken dedim. Tayyip in amacı cumhurbaskanı olupp sonrada ABD gibi fedaral devlet olup anadoluyu kısımlara ayırmak. iştee cıktı. sonra ne diyecekk bakın ülkeyi ABD gibi yaptım

Dağınık bir mutfak, bunaltıcı bir koku ve kararsız bir aşçıyla bekliyoruz.

Herkes akıllıca davrandığı sürece bu ülkedeki insanların durumu değişmeyecek.

Bütün bu?gerici, çağdışı? yaklaşımlarıyla nasıl?çağdaş? olacaklar?

Buna, gerçekleri kabul ederek, sahtekarlık yapmadan bir çözüm bulmaları imkansız.

Bravo. Misyonunuzu yerine getiriyorsunuz. Demokraside oyuncağınız oldu... Herşey ileri demokrasi için.

22 Temmuz zaferinden sonra Erdoğan?kökten? bir anayasa değişikliğiyle Türkiye?yi değiştirmek yerine?başörtü? meselesine takıldı.

AKP ise çok ürkek ve çok yavaş davranıyor.

Hem etraf dağınık, hem ortada yemek yok, hem de muhalefet bağırıyor.

Hiç mi Sünni bir dindar çıkıp, ?Alevilerin çocuklarını rahat bırakın, cemevlerini ibadethane olarak kabul edin, kendimiz için istediğimiz inanç özgürlüğünü onlar için de istemeliyiz? demez?

Taslak hazırlandı. Ve 2011 seçimlerinden sonra işleme konulacağını bdpliler söylüyor. Çift dilli hayat başladı oralarda...

Daha doğrusu eskiden öyleydi, belli bir kesimin lideri olabilirdin.

Yemek pişirmek için gerekli her harekette ortaya çıkan dağınıklığa mümkün olan en yüksek sesle, ?mutfağımız kirleniyor? diye itiraz ediyorlar.

Dövüşmeden teslim olması, değişime rıza göstermesi, uyuşturucuya alışır gibi alıştığı haksız iktidarı, devlet rantlarını, bedavadan kazanılmış?aydın? sıfatını derhal bırakması söz konusu değil.

Ben çocukken babam?yüzde bir? diye bir yazı yazmıştı.

Sürekli dile getirdikleri öneri de hep aynı, ?sistemin değişmesini tartışmayı bırakalım da AKP?yi tartışalım.?

O kadar akılısınız da neden yıllardır ezilip duruyorsunuz?

Bir diktatörlük olarak kurulmuş cumhuriyetin eski değerlerini, ordunun haksız ve kirli iktidarını, medyanın ahlaksızca yalancılığını, yargının hukuksuz yapısını, Kürtleri, dindarları, solcuları ezen baskı yasalarını, halkın özgürlüklerinin kısıtlanmasını, derin devletin cinayetlerini?bir vatansever, bir aydın, bir çağdaş? olarak nasıl savunacaklar?

Almanya?daki Türklerin?anadilde eğitimini? savunup Türkiye?deki Kürtlerin anadilde eğitim hakkını reddedersen, Sünni kızların başlarının?zorla? açılmasına karşı çıkıp Alevi çocuklarına?zorla? Sünnilik öğretmeyi desteklersen, sadece belli bir kesimin lideri olabilirsin ancak.

Kuşkudan ve kurnazlıktan vazgeçen bir?saflık? gösterebileceklerini umuyorum.

İkincisi dünya çok hızlı bir şekilde değişmiş ve?sorunsuz? bir Türkiye mecburiyeti ortaya çıkmıştı.

Aşçının başarıya ulaşması için o dağınıklıktan bize mis kokulu, lezzetli bir yemek çıkarması gerekiyor.

Hiç mi demezler?

Ben, bütün bu gruplardan insanların?biz şurada şöyle bir hata yaptık? diyebileceğini düşünüyorum.

AHMET ALTAN

Hiç mi bir Alevi çıkıp, ?bırakın türbanlarını taksınlar, orduyla işbirliği yapmak bu ülkeye güveni ve hukuku getirmiyor, elele verip özgür ve güvenilir bir ülke kuralım? demez?

Görebildiğim kadarıyla Erdoğan şimdi aynı hatayı bir daha tekrarlıyor.

Deyin ki ben cahil ve akılsızım.

Hiç mi bir solcu çıkıp, ?din bir ülkenin kültürel yapısının en önemli ögelerindendir, dinle barışmadan yaşamak halktan uzaklaşmak anlamına gelir, dinden korkacağımıza onları da demokrasi mücadelesine katalım? demez?

Çağdaşlık artık bütün dünyada?demokratlıkla, eşitlikle, özgürlükle? ölçülüyor, çağdaşlık adına bütün bu değerlere nasıl karşı çıkacaklar?

hükümet acaba ne yapmaya çalışıyor?

Kendi tabanı, Erdoğan?ı geçiyor.

Eğer bu?yemek? pişecekse, AKP yeni aletler bulacak ve ortalığı dağıtacak.

Herkes herkesten kuşkulu ve herkes herkese karşı.

Bu insanlar yıllarca bu ülkenin halkına?kendilerinin en gelişmiş, en modern, en çağdaş, en vatansever? güçler olduğunu söylemişler ve halkın en azından bir kesimini buna inandırmışlar.

Necmettin Erbakan döneminde dindarlık, hak etmediği bir şekilde?bencillikle? lekelendi, dindarlar?komşuları aç yatarken tok olmaya? aldırmadılar, tam aksine bunu bir akıllılık gibi gördüler.

Herkesin bu kadar cingöz olduğu bir memlekette ben de saf oluvereyim, ne olur?

Çünkü fırsat bulduklarında bir din devleti kurup kendilerinden olmayanları yok edeceklerini düşünüyorlar.

İktidarda sizin istediğiniz bir parti olduğunu varsayın ve bize ordu, yargı, bürokrasi, derin devlet, yeni anayasa, Kürtlerin eşitliği, dindarların hakları, Alevilerin talepleri ve fikir özgürlüğü hakkındaki isteklerinizi söyleyin.

AKP büyük ve haklı bir işe girişti, ne yapması gerektiği belli, nasıl yapacağı da belli.

Ama bir yandan da?değişime? karşı çıkarken kaçınılmaz olarak zedelenen?gelişmişlik, çağdaşlık, modernlik, vatanseverlik? gibi onlara iktidarda hak iddia etme imkanı sağlayan?imajlarını? korumak mecburiyetindeler.

Ben bazen bilgililerin cahillere, akıllıların saflara ihtiyacı olduğuna inanırım.

AHMET ALTAN'DAN ÇOK GÜZEL BİR AKP VE ERDOĞAN ANALİZİ

Peki, herkesin haklı ve akıllı olduğu bir durumda ne yapacağız?

Kandırılmamak için çok direniyorsunuz.

Yani sistemin değişmesine karşı değillermiş ama sistemin değişimini şu anda üstlenmiş gözüken iktidar partisine karşılarmış.

Onun?yavaşlamasını? fırsat bilen?statüko? hemen hamle yaptı, az kaldı partisini kapatıyorlardı.

Devlet de hepsini birden ezecek.

yle olmuyor elbette.

Bu da, en büyük değişimin önce AKP zihniyetinde başlaması gerektiğini gösteriyor.

O aletleri de kendi yapacak.

Erdoğan?ın aldığı pozisyondan çok daha ileri bir pozisyon alıyorlar.

Bunu, elindeki buzdolabıyla beceremez.

Ak Partinin hangi m. vekili, yöneticisinden, bakanından bu yönde bir açıklama duydunuz...

Ben de size küçük bir soru soracağım.

Kürtlerin acılarına arkalarını döndüler.

Lider olmak kolay değil.

Kolay kanıyorum ve olmayacak hayallerim var.

İşte burada sanıyorum biraz cehalete ve saflığa ihtiyaç var.

Sadece Genelkurmay?ın emirlerini dinleyen Yüksek Yargı?nın dokunulmazlığını nasıl haklı gösterecekler?

Onun için de öncelik sistemin değişmesindedir.

Sünniler Alevilere kuşkuyla bakıyor.

Şimdi hepimiz bir yandan endişeyle, bir yandan umutla, aşçının korkusunu yenmesini bekliyoruz.

Onların dindarları hor gördükleri fikrine sahipler.

Yeterince saf olmamaları.

Solculara düşmanlık ettiler.

Akılları ve bilgileri onlara dememelerini söyler.

Bunun üstesinden gelebilmek için bugüne dek görülmemiş hamleler yapması, dağınıklıktan korkmaması, bir yandan nasıl bir yemek yapacağını anlatırken, bir yandan da yemeği ateşe koyması gerekiyor.

Kendini değiştirmeyi becerir ve korkularını yenerse bizim mutfakta seksen yıldır ilk kez yemek pişecek.

Alevilerin şikayetçi olduğu?zorunlu din dersi? konusunda parmağını kımıldatmıyor; bir de bakanları tuhaf açıklamalar yapıyor.

?Bu değişikliklere karşı çıkmadıklarını, bu değişiklikleri yapana karşı çıktıklarını? söylüyorlar.

Çünkü onların Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelerde seçimleri kazanmak için devletin baskıcı tutumunu destekleyeceğine inanıyor.

Onun için onlar da bir sahtekarlık icat ettiler.

Bazen kandırılmadığınız durumlarda da direniyorsunuz.

Hiç mi bir Kürt çıkıp, ?sadece kendi ırkımıza yapılan zulümleri değil diğerlerine de yapılanları görelim, bütün bu zulümleri kırmak için yan yana gelelim, hep birlikte insan haklarını savunalım? demez?

Benim safça ve cahilce bir düşüncem var.

Söyleyin de görelim şu sizin çağdaşlığınızı.

Akıllıca ve bilgilice baktığımızda herkes de haklı.

?O yüzde bir için ben her şeyi göze alırım? demişti.

O yavaş davrandıkça, provokasyonlar, suikast girişimleri, devlet içi kavgalar, güvensizlik artıyor.

Türkiye büyük bir değişimden geçiyor. Nüfusu, üretim yapısı, ekonomik kapasitesi, sınıfsal dengeleri, teknolojisi değişen bir ülkenin?siyasi sisteminin? değişmemesi mümkün değil.

Onun yavaşladığı yerde, ardından gelenler onu geçiveriyorlar.

Akıl, o?yüzde biri? saklar çünkü bizden.

Eski sistem dediğiniz, seksen yıllık Cumhuriyet içinde kökleşmiş, kendi ordusunu, yargısını, bürokrasisini, hukukunu, hukuksuzluğunu, zenginini, medyasını, eğitimcisini, aydınını yaratmış devasa bir yapı.

sağolasın büyük insan tam gaz özgürlüğe demokrasiye gidiyoruz bugüne kadar bu yolda önümüzü kesen Türklere inat... sağol başbakan

Tartışmayı, ?değişimden? AKP?nin üzerine kaydırmaya çalışıyorlar.

Muhalefet, şu anda mutfak tezgahının üstünde duran dağınıklığı bir torbanın içine koyup yeniden buzdolabına atmanın?en iyi politika? olduğunu söylüyor.

Şimdi Türkiye de, Türkiye?deki Sünni dindarlar da çok değişti.

Sadece?tek bir kesimin? hakkını savunamayacaklarını biliyorlar, daha da önemlisi bunun?yakışıksız? olduğunun farkındalar, vicdanları buna izin vermiyor.

?Bütün sorunları çözeceğim, Kürt açılımını, Ermeni açılımını, Alevi açılımını başlatıyorum,? dedi.

?Akıllı ve bilgili? olduğumuz sürece biz bu sarmaldan sıyrılamayız.

Sanıyor ki?değişim? onun kafasındaki siyasi hesaplara göre bir ritimle ilerleyecek.

şakamı?

Muhafazakar kesim?sadece kendine Müslüman? bir lider arasaydı, Susurluk?a?fasa fiso? diyen Erbakan hala lider olurdu.

Başkalarından çok kuşkulanıyorsunuz.

Yoksa bildik uydurmalar mı?

Birincisi o sorunlar o buzdolabında daha fazla kalamayacaktı, onca zaman içinde bozulmaya ve kokularıyla bütün evi esir almaya başlamışlardı.

Türkiye hızını Erdoğan?a göre ayarlamayacak, Erdoğan hızını Türkiye?ye göre ayarlayacak.

Bir anda mutfak, açılmış sorun paketleriyle darmadağınık bir görüntüye girdi.

Ama siz kendinizi çok fazla koruyorsunuz.

Başbakan?ın yapacağı tercih, bu değişimlerin içinde olup olmama konusunda olabilir ancak.

Bilginin ve aklın da insan ruhunda bıraktığı lekeler bulunur çünkü.

İçinde hiçbir eşyanın bulunmadığı bir mutfakta tek başına duran bir buzdolabı gibi.

Siyasi bir partinin iktidarı?seçimlerle? değişebilir ama?sistem? seçimlerle değişmez, bunca yıl bunca seçim oldu, bunca parti geldi geçti, sistem hep aynı kaldı, sistem aynı kaldığı için sorunlar da hep aynı kaldı.

Kürt meselesinde, ?anadilde eğitime hayır? diyerek ümitleri kırıyor.

akap sözcüsü ahmet altam diyor ki:

Lider olmak için herkesten hızlı koşman gerekiyor.

Mutfak da ilk kez mutfak olacak.

Alevileri horladılar.

AKP halka hesap verecek

Onlara katılacak çok isim olduğuna da inanıyorum.

Siz de çok akıllısınız.

Gittikçe daha bozulan ve her an bir?zehirlenmeye? yol açabilecek sorunlar, ortalıktaki dağınıklık, ?mutfağımız kirlendi? diye bağıran demagog muhalefetle orada öyle durmayı sürdürürse hem kendini hem bizi zehirleyecek.

Buzdolabından çıkan?sorunların? kokusu ise iyice artıyordu.

aydınız diye geçinen yazarların çoğu kürtleri desteklemiştir zaten.,

Çünkü Aleviler kendilerini koruma kaygısıyla Sünni dindarlara karşı orduyla ve devletle işbirliği yapıyorlar.

22 Temmuz zaferi daha sonra bir kabusa dönüşmüştü, umarım Erdoğan 12 Eylül zaferini de herkes için bir kabusa dönüştürmez.

Ama bazen insan en çok korunduğu ve en çok koruduğu yerden vurulur.

Ama tepiti çok dogru akp mutfakta ve büyük kürdistan için yemek pişiriyor.. Bu çok açık ortaya çıktı..

Referandum zaferinden sonra hızlı bir değişikliğe giderek sorunları çözmek yerine, değişimin dizginlerini ele alıp, kendi kafasındaki?siyasi hesaplara? göre Türkiye?yi yavaşlatmaya uğraşıyor.

Bu çıkmaza aklımızı takip ederek gelip takılmışız.

Bu hatasının bedelini kendisiyle birlikte bütün Türkiye ödedi.

Bu ülkedeki Sünni dindarların hakları, bütün?ezilenlerin? haklarıyla birlikte güvenceye alınabilir ancak, demokrasi, her kesimi aynı şekilde sarmaladığında demokrasi olabilir.