Solmazlar, çünkü, onlar arz ettiğimiz gibi, Allah?ın Hayy sıfatıyla sıfatlanmış, ebediyen diri kılınmışlardır. Onların maddi varlığı ve benliği o sonsuz ve mutlak varlığın sırrında kaybolmuştur.

Yıl: 2002 - Ay: Ağustos - Sayı: 198

Dikkat edin! Elek gibi, unun incesini döküp, kepeğini kendinize koymayın. Sakın ağzınızdan hikmet dökülürken kalblerinizde hile ve fesad olmasın. Yoksa, ?İnsanlara iyiliği emredip kendinizi unutur musunuz? (el-Bakara, 44) ayetince hesaba çekilirsiniz.

?Onu ilk gördüğümde edindiğim izlenim, karşımda alelade bir şahsiyetin olmadığıydı. Davet edildiğim oda diğer bütün Müslüman odaları gibi mobilyasızdı. Yalnızca sonradan kitap ve elyazmalarıyla dolu olduğunu öğrendiğim iki sandık vardı. Yer boydan boya halı ve hasırla kaplıydı. Bir köşede kilimle kaplı bir şilte vardı; Şeyh, burada arkasında birkaç yastık, dimdik, elleri dizlerinin üstünde, aynı anda tamamen doğal olan hareketsiz bir şekilde bağdaş kurmuş oturuyordu. Ertesi gün ve ondan sonraki birkaç gün iyileşinceye kadar onu görmeye gittim. Her seferinde onu aynı şekilde hareketsiz, aynı durumda, aynı yerde, gözlerinde uzak bir bakış, dudaklarında hafif bir tebessüm, bir gün öncesine göre sanki bir santim bile hareket etmemiş, zamanın etkileyemediği bir heykel gibi dururken buldum.?

İbrahim Desuki (v. 1277) -kuddise sirruh-?tan:

Ey oğul! Nefsinle cihad hususunda sana yardım edenle arkadaş ol. Onun sohbetlerinde bulun. Nefsinin azmasına yardım edenle arkadaş olma. Önce kendi nefsinle meşgul ol, kendi nefsine faydalı ol ve kendi nefsini düzelt. Sonra başkalarıyla meşgul ol. Başkalarını aydınlattığı halde kendini eritip bitiren mum gibi olma. Ey Allah yolunda güzel ameller işlemek isteyen kişi! İhlaslı olmalısın. Aksi halde, boşuna yorulmuş olursun.

İnsan nedir?.. Beşeri idrakin ancak sebep ve bahanelerine yapışarak kavramaya çalıştığı Rabbin ihtişamlı hakikatlerinden bu kesret alemine tenezzül etmiş bir tecelli zübdesi... Değişik tecellide bir kainat!.. Canlı bir Kur'an... Lakin kendi hakikatine kıyasen ancak yok sayılabilecek derecede küçük bir parçasının keşf ve idrak olunabildiği bir varlık.

O?ndan gelir, yine O?na döneriz.

Şeyh Hamid-i Veli hazretleri, Osmanlı?ya ruh veren büyük bilgelerdendir. Bugün Darende?de hala manevi bir çekim merkezi olan kabrindeki mübarek bedeni de Allah bilir çürümemiştir. Zira, O, şiirin girişinde beyan ettiği üzere, ?uşşak?tandır. Asıl adı Hamid Hamidüddin'dir. Somuncu Baba olarak da bilinen Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri, Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid Han zamanında yaşamıştır. Miladi 1331 tarihinde Kayseri'nin Akçakaya köyünde doğmuştur. Anadolu'yu manevi fetih için gelen Horasan erenlerinden Şemseddin Musa Kayseri'nin oğludur. Soyu Peygamber Efendimiz 'e ulaşır, 24. kuşaktan torunudur, Seyyittir. Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri ilk tahsilini babası Şemseddin Musa Kayseri'den almıştır. Bilge kişiliği olan Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri, ilim alanındaki çalışmalarını Şam, Tebriz ve Erdebil'de sürdürmüştür. Alaaddin Erdebili'den ve Bayezid-i Bistami'nin ruhaniyetinden manevi terbiye almıştır. Dini ve dünyevi ilimlerle ilgili icazet alarak, irşad vazifesi için Anadolu'ya dönmüş Bursa'ya yerleşmiştir.

Çürüyüp toprak olmayız

"Ya Rabbi! Artık benim gözlerimi ama kıl! Ben, her şeyden çok sevdiğim Peygamberimden sonra artık dünyada bir şey görmeyeyim!.." diye samimane iltica etti ve oracıkta gözleri ama oldu.

"Hamdım, piştim, yandım!.."

«O, Hz. Peygamber'in nuru ve sırrıdır. Faziletlerin sonsuz denizidir... demekteydi.

"Eşhedü enla ilahe illallah" deyince Medine çalkalandı.

"Uçuyorum.. Şimdi bütün vücudum dudak olmuş gülümsüyor!.. Şu an dudaklarım başka bir gülüşle gülüyor!."

Hazret-i Mevlana -kuddise sirruh- Mesnevi?sinde Hak dostlarının nasihatlerine gönül verilmesi hususunda şöyle ikazda bulunur:

Şems de, bu ikrar karşısında vazifesinin bittiğine kanaat getirip O'na ilahi tecelliler ile dolu ebediyyet ufuklarında yanması için bir kanat taktı... Çünkü O'nu vuslatın hovardalığından büyük bir firkate düşürerek hasretin bereketli ikliminde yalnız başına bırakmıştı.

?Diriyiz Daim, Ölmeyiz?

Hazret-i Mevlana (d. 1207, v. 1273) -kuddise sirruh-?tan:

"Şems yine:

Muhammed'siz muhabbetten ne hasıl...

İbn-i Cezeri şöyle der:

Bizim illerde ay ü gün

Derken de, ancak tenlerin öleceğini, canların ebediyen diri kılınmış olduğunu söylemekte ve örtük olarak da, ?ölmeden evvel ölünüz? hadisine atıfta bulunmaktadır.

Ayinedir bu alem her şey Hakk ile kaim,

Bu izahat, Hazret-i Mevlana'yı sırf aklın aydınlattığı zahir ilmin hududuna getirip dayar. Bu noktada kalarak suale cevap vermek mümkün değildir. Şems, hal silahıyla O'nu bu noktadan ileriye iter. İlerisi uçsuz bucaksız bir "ledün alemi"dir. Böylece Şems, muhatabını, O'nda mevcut olduğu halde habersiz bulunduğu manevi bir iklimin ufkuna doğru şimşek sür'atiyle bir keşif seyahatine çıkarmış olur.

Ayrılık şikayetlerinin heyecanını iç!.."

İkinci bentte,

Velilerin sözleri ab-ı hayatla dolu, saf, dupduru bir ırmak gibidir. Fırsat elde iken ondan kana kana iç de gönlünde manevi çiçekler, güller açılsın.?

Zira O, kelime-i şehadette de ifade ettiğimiz gibi elbette ki sureta bir "kul"dur, lakin siret itibariyle "rasul"dür. Bu incelik ve esrar alemini seyreden şair ne güzel söyler:

"- İstediğin kadar. Ama artırırsan senin için hayırlı olur." buyurdu.

Hazret-i Mevlana buyurur:

Bu ani gelişmenin te'siri ile Hazret-i Mevlana, daha evvel ezberlemiş bulunduğu zahiri ilmin mütalaalarından birini serdediyormuşcasına kolaylıkla şu cevabı verir:

Hak Dostlarından Nasihatler -II-

«-Bundan sonra zahir alemin alimi değilim; başı değilim; rehberi değilim... Senin yaktığın meş'alenin aydınlattığı akıl üstü bir alemde fakir ve garib bir seyyahım!.. dedi"

Gerçekten de Ebu Leheb'i ölümünden sonra bir gece rü'yada gördüler ve sordular:

Ashab-ı Kiram, iman edip Rasulullah?a biat ederlerken birbirlerine nasihat etmeyi taahhüd ederlerdi. Nasihatin ehemmiyeti bakımından Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem:

Çiçek eydür ey derviş!

Feragat mülküne göçtük

İnsanları irşad etmek, lafla değil, gönülden halis bir inanış ve iştiyakla gerçekleşir. Yine bütün bunlar; halvet, ibadet, zikir, riyazat ve murakabe ile alınacak neticelerdir. Yoksa, şekilcilikten ve zahiri gösterişten öteye geçmeyen ve ruha asla işlemeyen bir takım davranışlarla elde edilecek neticeler değildir. Bu sebeple, Allah yolunun yolcusunun dili ile kalbi, içi ile dışı, sözü ile özü bir olmalı ve aynı şeyi terennüm etmelidir.

Bir gece rüyasında Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'i gördü. Rasul-i Ekrem şöyle buyuruyordu:

Bu itibarla peygamber aşıkları, salat ü selam'ı dillerine vird ve tesbih edinirler. Zira salat ü selamlar, mü'min gönüllerde muhabbet-i Rasulullah'ın ziyadeleşmesine sebep olur. Muhabbet-i Rasulullah ki, beşeri her iki cihanda aziz eyleyen yegane müessirdir. Nitekim ashab-ı kiram da bu muhabbet vesilesiyle, yani Hazret-i Peygamber -sallallahü aleyhi ve sellem-'in aşkıyla yoğrulduklarından o erişilmez derecata nail kılınmışlardır. Onlar birer aşk çağlayanı halinde Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in etrafında sadakatle kenetlenmişler ve O'na bağlılık semasının birer yıldızları olmuşlardır. Öyle ki ashabın içinde, "Rasulullah böyle yapmıştı" diye, sırf O'na ittibanın hazzını yaşamak için, O'nun yürüdüğü yoldan yürüyen, kokladığı gülü koklayan, durduğu yerde duranlar vardı.

"- Dilediğin kadar yap. Ama daha fazla zaman ayırırsan senin için hayırlı olur." buyurdu.

Onların katında ne gece vardır ne gündüz.

"-Bu nasıl sual?!. Hiç alemlere rahmet olarak gönderilmiş bulunan yüce bir peygamberle, O'nun bir velisi mukayese edilir mi?!." diye hiddetle bağırır.

Oğlum! Sana gereken odur ki, evliya zümresinin duasını alasın. Teberrüken onların himmetine nail olmayı arzulayasın.

"- Dualarımın dörtte birini salevat-ı şerifeye ayırsam uygun olur mu?" diye sordum.

Dururlar taze solmazlar

Şöyle anlatırlar: Zindana koyulduğu günün gecesi, onu aradılar bulamadılar. İkinci gece aradılar ne onu ne de zindancıları buldular. Üçüncü gece aradılar hem onu hem de zindancıları buldular. 'Bu durum neydi?' diye sordular. Hallac, 'birinci gece ben dostun yanına gitmiştim, beni göremediler; ikinci gece dost buradaydı, bu yüzden ne beni ne de zindancıları gördüler, bugün buradayım, şeriatın hükmü neyse yerine getirin' dedi. Anlatıldığına göre zindanda üçyüz mahkum bulunuyordu. Onlara, 'sizi özgür bıraktım, gidin' dedi. 'Eğer buna gücün yetiyorsa sen niçin gitmiyorsun?' diye sordular. 'Biz, Tanrı'nın tutuklusuyuz, O'nun yasasına saygımız ve bağlılığımız sonsuz, gidemeyiz' dedi. Sonra zindan duvarına işaret parmağını doğrulttu, bir yarık belirdi, mahkumlar çıktı. Sabah ne olup bittiği sorulduğunda gerçeği söyledi. 'Peki sen niçin kaçmadın?' diye sordular, 'Tanrı'yla aramızda bir mesele var' dedi, 'bu nedenle kaldım.' 'Hallac'ın öldürüleceği gün, birisi, 'aşk nedir?' diye sordu. 'Bugün, yarın ve öteki gün aşkın sırrını göreceksin' dedi. O gün Hallac'ı öldürdüler. İkinci gün yaktılar ve üçüncü gün küllerini savurdular. Onu dibine getirdiklerinde darağacının ayaklarını öptü ve, 'işte yiğitlerin miracı budur' dedi. Elleri kesildiğinde, 'bir insanı bağlayıp elini kesmek kolay iş' dedi, 'ben asıl arş'ın karanlığından külah aşıran kişinin temiz elini kesecek kimseyi yiğit sayarım' Ayakları kesildiğinde gülümsedi ve, 'bu ayak güçsüzdür, benim her iki alemde de yolculuk yapabileceğim ayağım var' dedi. Sonra kanlı kolunu yüzüne sürdü. 'Ne yapıyorsun?' diye sorduklarında şöyle yanıtladı: 'Aşk yolunda, abdesti sahibinin kanıyla alacak iki rekat namaz farzdır.? Rivayete göre, tüm organlarını kestiler. Sadece sırtı ve boynu darağacında asılı kaldı. Ancak o sırt ve boyundan da, 'ene'l-Hakk' sözü yükseliyordu. Halife, 'bu adamın ölümü daha çok kargaşa çıkaracak' dedi. Ertesi gün tüm uzuvlarını toplayıp yaktılar. Yanmış, kül olmuş cesetten yine, 'ene'l-Hakk' diye ses geliyordu. Üçüncü gün, küllerini suya döktüler, yüzen kül zerrelerinden yine o ses geliyordu.?

Allah Teala bir gün ve gecede yetmiş iki kere kullarının kalbine nazar eder. O halde, kalbinizi temiz tutunuz, güzel ve parlak kılınız. Çünkü orası, Rabbinizin nazargahıdır.

"Şems bu sefer:

«-Sen bir cemaatin meş'alesisin! Yerin yükseklerde!.. dedi"

Hazret-i Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem ise, «Elem neşrah-leke sadrak! sırrına mazhar olmuştu. Tecelliler, kendisini her taraftan kuşattı. Kainat kadar geniş olan sadrı, bir türlü kanmıyordu. Susadıkça susuyor, içtikçe de susuzluğu artıyordu. Her an bir halden diğer bir hale yükseliyor ve her yükselişte de bir önceki haline tevbe ediyordu. Nitekim:

Eskiden mühürlere hikmetli söz veya şiirler hakkettirmek adetti. Büyük hayırsever Bezm-i Alem Valide Sultan da mührüne şu mısraları kazıttırmıştı:

Mevlanın sevgisi ile dol; hatta onunla vecd halinde ol.

Dünyalık için Allah?tan başkası seni kul edinmesin. Çünkü sen, ancak seni kul olarak kabul eden Allah?ın kulusun.

?La ilahe illallah? kelimesini söylemenin hakikati, Allah Teala?dan başka ne varsa hiçbirini kalbde put haline getirmemektir. İslam dininin hükümlerini ifa etmek, yani emirleri yapıp yasaklardan sakınmak; haramları, şüpheli şeyleri, hatta mübahların fazlasını terk etmek, ruhsatlardan uzak durmak, mübahları zaruret miktarınca kullanmak, tamamen nur ve safadır. Aynı zamanda evliyalık derecelerine kavuşturan bir vasıtadır. Velayet derecelerine bunlarla ulaşılır. Uzak kalanların hepsi, bunlara dikkat etmediklerinden uzak kalırlar ve kendi arzularına uyarlar. Yoksa Cenab-ı Hakk?ın feyzi her an gelmektedir.

Birincisi; Allah Teala?ya karşı edebdir. Yani zahiri ve batını ile tamamen kulluk içinde olmalı, Allah Teala?nın bütün emirlerini yerine getirip, yasaklarından sakınmalı, Allah Teala?dan başka her şeyi gönülden çıkarmalı ve nimetleri Allah yolunda seferber etmelidir.

Hazret-i Hasan -radıyallahu anh-:

"-Bayezid mi, yoksa Hazret-i Muhammed -sallallahü aleyhi ve sellem- mi daha büyüktür?"

"Ey insanlar! İyi biliniz ki, ben sizden önce gidecek, sizi bekleyeceğim. Siz de gelip bana kavuşacaksınız. Buluşacağımız yer, Havz-ı Kevser başıdır. Ancak yarın benimle Havuz başında buluşmak isteyen, elini ve dilini günahlardan çeksin."

Burada bahsettiğimiz İslam büyüklerinin halleri, elbette ki vecd kahramanı olan yıldız şahsiyetlerdeki ölçülerdir. Ancak onları yıldız yapan da, Rasulullah'a duydukları aşk, şevk ve bağlılıktaki şiddettir.

"Vefatımdan sonra benim kabrimi aç ve içimin ateşi sebebiyle kefenimden nasıl duman yükseldiğini gör!"

"Ölü idim; dirildim... Gözyaşı idim; tebessüm oldum... Aşk deryasına daldım; nihayet baki olan devlete erişdim..."

Bursa'da çilehanesinin yanında yaptırdığı ekmek fırınında somun pişirip çarşı pazar dolaşarak?Somunlar Müminler!? nidasıyla insanlara ekmek dağıtmıştır. Bu sebeple Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri, Somuncu Baba ve Ekmekçi Koca olarak da tanınmıştır. Zamanın Padişahı Yıldırım Beyazıd Han Niğbolu zaferini kazanınca Allah'a şükür nişanesi olarak Bursa Ulu Camiini yaptırmıştır. Ulu Cami?nin açılış hutbesini Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri okumuş, hutbede Fatiha Suresini yedi farklı şekilde yorumlamıştır. Bu olağanüstü hutbeyi dinleyen cemaat Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerine büyük bir teveccüh ve tazim göstermiştir. Manevi kişiliği ve bilgelik yönü ortaya çıkan Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri şöhretten korktuğu için talebeleriyle birlikte Bursa'dan ayrılarak Aksaray'a gelmiştir. Aksaray'da Hacı Bayramı Veli Hazretlerini dünyaya ve ahirete ait ilimlerde eğiterek yetiştirmiş, irşad vazifesi için Ankara'ya görevlendirmiştir.

"- Ya Eba Leheb! Ne haldesin?"

Eflaki'nin anlattığına göre, Mevlana Hazretleri'nin dış tabutu, halkın izdihamından dolayı altı kere yenilendi. Ve cenazesi, öğle namazında kalkmış olmasına rağmen, ancak ikindi namazından sonra makberine varabildi.

?Din nasihattir, din nasihattir, din nasihattir!? (Buhari, İman, 42) buyurmuştur.

Birgün Şam'ın kalabalık çarşısından geçerken değişik kılıklı bir kişi:

Carret?in bu gözlemi tümüyle gerçektir ve sözünü etmeye çalıştığımız hali, ?sekine ?yi ifade etmektedir.

O kimse ile otur kalk ki, şeriati ve hakikati özünde toplamış ola. Şunu unutma ki, bu yolda sana en çok yardımı dokunan kişiler, bu gibi insanlar olacaktır.

Ebu Leheb:

"Ebu Leheb gibi bir kafir, Allah Rasulü'nün doğduğu gün gösterdiği sırf akrabalık asabiyetiyle cehennem içinde faydalanırken, kıyas etmeli ki, bir mü'min o geceye hürmet gösterip kainatın Fahr-i Ebedisi'nin aşk ve muhabbeti için gönlünü ve sofrasını açacak olursa, kimbilir Hakk tarafından ne türlü lutuf ve keremlere nail olur!.. Layık olan, Allah Rasulü'nün doğdukları ayda mükerreren sohbetler yapıp feyz tazelemek, mübarek ayın ruhaniyetinden istifade edebilmek için ümmete ziyafetler vermek, fakir, garib, yetim, çaresiz ve kimsesizlere her türlü iyiliği yaparak mahzun gönülleri şad etmek, onları sadakalarla sevindirmek ve Kur'an'ın feyzinden istifade etmektir..."

İbn-i Arabi -kuddise sirruh- şöyle der:

"Mevlana:

Didari görmek, Cemal?e erişmek için ise, tecelliye bakmak, ona mazhar olmak gerekir.

?Namaz, müminin miracıdır.? (Süyuti, Şerhu İbn-i Mace, I, 313) ifadesinde hakiki namazın derecelerine işaret vardır. Namaza duran kimsenin, iftitah tekbirini söylerken, Allah Teala?nın azametini, yüceliğini düşünerek, huşu ve huzur halinde olması gerekir. Öyle ki, bu halini istiğrak, yani kendinden geçme haline eriştirmelidir. Bu halin zirvesi, Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-?dedir.

"Kainat manzumesi, O'nun nurundan bir kıvılcımdır. Eğer Adem -aleyhisselam-'ın toprağına Rasulullah'ın toprağından bir nasib konmasaydı, Adem -aleyhisselam-'ın tevbesine icabet olunmazdı. Vaktaki Adem -aleyhisselam-, Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz'i, duasına vesile kıldı; kınanmaktan kurtuldu. O yüce Rasul, İbrahim -aleyhisselam-'ın sulbüne intikal eyledi; ateş ona serin ve selamet oldu. O yüce inci, İsmail -aleyhisselam-'ın sedefine girince, namına göklerden kurbanlık bir koç indirildi."

«Ya Rabbi, Sen'i gereği gibi ve layık olduğun veçhile tanıyamadım.. Sana hakkıyla kulluk yapamadım.. diye iltica ve tazarruda bulunuyordu."

Tebrizli Şems, hiç sükunetini bozmadan sualini şu şekilde açıklar:

Ya Rabbi! Rasulullah'a sevdalı gönüllerden kalplerimize lutfunla bir şebnem ihsan eyle! Onun veladetindeki esrarı bizler için bir rahmet ve bereket vesilesi kılarak hakikat-i Muhammediye'den hisse alabilmeyi nasib eyle! Bizleri muhabbetin cevheri ve menbaı olan Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in şefaat-i uzmasına nail eyle! Sonsuz salat ü selamlar O'nun üzerine olsun!..

Biz ol uşşak-ı serbazız

Kalbini Allah?ın zikrine alıştırırsan, mutlaka kalbin zikrin vereceği nurla nurlanır. O nur, kalb gözünün açılmasını sağlar.

Sekine?nin sözlük anlamı, ?karar, rahat, sakinlik, dinlenme, yerleşme, gönül rahatlığı, kendisine güven, düşmanlarına korku verme?dir.

Mesela, bir evladı dünyaya gelen genç bir anne veya babanın bu doğumdan sonra hissiyatında büyük bir değişiklik olur. Zira onlar, artık seviye katetmiş, anne veya baba olmuşlardır. Hareketler ağırlaşmış, mes'uliyet duygusu artmıştır. Halbuki onlar, bu halden önceki durumları itibarıyla zahiren aynı kişilerdir, fakat hallerinde manen bir farklılık teşekkül etmiştir. Yani çocuklarının doğumu, onların ruhlarına ayrı bir tecelli olmuştur.

Bir şeyh veya bilge ile karşılaşan herkes bu gözleme sahip olacaktır.

diye başlayan Mesnevisi, esasen bir firkatname-i şahanedir. Nur-i Muhammedi, Mevlana'ya, Şems kanalından verildiği için, Şems'in ayrılışı hep firkattir.

"- Öyleyse duaya ayırdığım zamanın hepsinde sana salevat-ı şerife getirsem nasıl olur?" deyince:

"Ey insanlar! Namaza, namaza dikkat edin! Hanımlarınıza ve emriniz altındakilere eziyet etmeyin! Onların haklarını gözetin! Çoluk ve çocuğunuza ilim ve edeb öğretin! Onlar size emanettirler."

Görüldüğü üzere Peygamberler dahi O'nun hürmetine ilahi rahmetten müstefid olmuşlardır. Hatta O'na tabi olmanın rahmetine nailiyyet için kendisine ümmet olmak isteyen peygamberler bile çıkmıştır. Bereketli bir hidayet şeraresi halindeki nebiler silsilesinin her halkası, alemlere rahmet olarak gönderilen Hazret-i Muhammed Mustafa -sallallahu aleyhi ve sellem-'in zuhurunun adeta birer ikbal müjdecisiydi..

Burada?akl?ı, rasyonel yetiyi, İlahi hakikat?i bulmak bakımından eksik gören, geleneksel irfani cevhere bir gönderme buluyoruz. Akıl, İbn Arabi?nin dediği gibi, insanı?nihai yakine ulaştıramaz.? Bunun için aklı aşmak, onu terk etmek, onun, bir sınırlama, bağlama, kayıt altına alma olduğunu bilmek, idrak etmek gerekir. Bu bağlamda Nasnettin Hoca?nın, ?bindiği dalı kesmesi? veya merkebe ters binmesi hatırlanabilir. Merkebe ters binmekle, Hocda, aklın ancak, geride kalanı, olup biteni görebileceğini, geleceği ve olmakta olanın ilerisine geçemeyeceğini, bunun yolunun ancak gönülden geçtiğini ima etmektedir. Keza bindiği dalı kesmek, insanın akıl bağından kurtulması, aşk iklimine kanatlanması anlamına gelmektedir. Prof. Dr. Yalçın koç?un Anadolu Mayası adlı kitabında belirttiği üzere, insan bindiği dalı kesmeden zemine, toprağa inemez. Toprağa inmeyen, zemin bulumaz ve toprak üzerinde gerçekleşecek olan yola giremez. Akıl, bağdır. Gerçeği bir esasa bağlamaya, onu sınırlamaya çalışır. Oysa İlahi Hakikat sınırlanamaz, o sonsuz ve mutlaktır. O halde, akıl bağını terk etmek ve kanatlanmak gerekir. Aşk, uçmaktır, hakikat semasına doğru kanatlanmaktır.

"Bu ten sureti, yani cesed, toprağa kurban verilince, o can sureti kalır. "

Efendiler! Tevazu ve sükunetle kapıyı çalana kapı açılır. İçeriye kabul edilir. Boynu bükük olarak içeriye giren izzetle ağırlanır.

Ardından cemaatı, çağlayanlar gibi gözyaşı dökerken o vuslat yolcusunun tabutu da bir dudak olmuştu. Kendi renginde kavrulan bir gül gibi tebessüm dağıtıyordu.

Rasulullah'ın baş müezzini, Peygamber mescidinin bülbülü Hazret-i Bilal -radıyallahu anh-'ın hali ise çok daha başkaydı. Allah Rasulü dünyayı terkedince sanki dilini yuttu, ağzını bıçaklar açmaz oldu. Koca Medine kendisine dar geldi.

"- Şu halde üçte ikisi yeter mi?" diye sordum.

Üçüncüsü; seni irşad eden Hak dostuna karşı edebdir.

Tabib Ekmelüddin halka:

Yenilecek bir gıda, bir yiyecek, her ne olursa olsun gafletle, öfke ile veya istemeyerek hazırlanmış ve tedarik edilmişse, onda hayır ve bereket yoktur. Zira ona nefis ve şeytan yol bulmuştur. Böyle bir yiyeceği yiyen kimsede, mutlaka feyiz ve huzurunu bozacak bir netice meydana gelir. Gaflete dalmadan yapılan ve Allah Teala?yı düşünerek yenen helal ve halis yiyeceklerden hayır meydana gelir. İnsanların halis ve salih ameller işlemeye muvaffak olamamalarının sebebi; yemede ve içmede harama, şüpheli şeylere ve kul haklarına dikkat etmemeleridir. Her ne hal olursa olsun, bilhassa namazda huşu ve huzur halinde bulunmak, zevkle ve gözyaşı dökerek namaz kılabilmek; helal lokma yemeye ve yemeği Allah Teala?yı hatırlayarak pişirip O?nun huzurunda imiş gibi yemeye bağlıdır. Vücudu haram lokma ile beslenmiş olan bir kimse, namazdan bir neşve duyamaz.

Risalet takvimi, varlığın ilki olan "nur-i Muhammedi" ile başlamış; son yaprağı da "cismaniyet-i Muhammedi"nin dünya aleminde zuhuruyla nihayet bulmuştur. Böylece -rivayete göre- yüz yirmi dört bin peygamberden teselsül ederek gelen bu yüce nur, hakiki sahibine intikal etmiştir. Yani bu yüce nur, en temiz ve en asil bir soydan teselsül ede ede Abdullah'a kadar gelmiş, Amine Hatun'un hamile kalmasıyla da, Abdullah'ın alnından, Varlık Nuru'nu taşıyan talihli anneye ondan da asıl sahibi olan Alemlerin Efendisi'ne teslim edilmiştir.

Sordum sarı çiçeğe

"O ten sureti fani, can sureti ise bakidir... "

Bir veliye bende olmak cümleden ala imiş...

Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem-?in:

O, önceki alimlik halini "hamdım" diye ifadelendirir. Sonraki halini ise, aşık bir alime dönüşmüş kemal ve olgunlukla nitelendirir.

Sözleri de bir nevi Salih amelleridir.

«-Sende hesab var! Sekr halinde değilsin! Bu alemin dışındasın!.. Bu alemi aydınlatan akıl değil, aşktır. Önünü göremiyorsun! dedi."

Kaynaklarda bildirildiği üzere, Allah Rasulü'nün süt annelerinden biri de talihli kadın Süveybe Hatun'dur. Bu hatun, Rasulullah'ın amcası ve azılı düşmanı Ebu Leheb'in cariyesi idi. Süveybe Hatun, Ebu Leheb'e yeğeninin doğduğunu müjdeleyince, Ebu Leheb, sırf kavmi asabiyetten dolayı sevinç içinde bu cariyeyi azad etti. Bu ırki asabiyetten gelen sevinç bile, Ebu Leheb'in Pazartesi geceleri azabını hafifletmeye yetmiştir.

Yıl: 2001 - Ay: Haziran - Sayı: 184

"-Ölüm anında iken nasıl gülebiliyorsun?"

Gerçekten Şems'in Hazret-i Mevlana'ya verdiği hediye mahrumiyyet, hasret ve muhabbetten başka bir şey değildi. Bu muhabbet ve hasretin en güzel örneklerini seadet çağında Hz. Ebubekir ve Hz. Fatıma 'nın hayatında görürüz:

"-Ver elini öpeyim, ey alemlerin sarrafı!.." der.

Mevlana -kuddıse sırruh-:

Ondan özge kemal olmaz

"Ben günde yetmiş defa -bir rivayette- yüz defa-tevbe ederim!.." buyurmuşlardır.

Kendini cemaate alıştır. Allah korkusundan ağlamaya çalış. Allah?ın ipine sarıl. Allah?ın sevip hoşnut olacağı şeylere rağbet göster.

Nitekim Hazret-i Mevlana -kuddise sirruh- aşk, vecd ve istiğrak dolu hayatını üç kelime ile ve üç merhale olarak şöyle ifade eder:

"- Dilediğin kadarını ayır. Ama daha fazla zaman ayırırsan senin için iyi olur." buyurdu.

Bu bize örneğin şeylerin, arif ve bilgelerin fiziksel olarak da sürekli aynı konumda ve sessiz bir biçimde oturuşlarını da açıklar. Gerçi o maddi bir duruştur ama, o duruşu da manevi konum belirlemektedir.

Gül, Muhammed teridir

?Bize leyl ü nehar olmaz? ifadesindeki sırlar bu bentte açılmaktadır.

"Allahü Ekber Allahü Ekber" dedi ki koca Medine Allah Rasulü'nün tedaisinden zangır zangır titredi. Dağlar taşlar bu yanık sada ile inledi.

Vücudum zerreden katre

Ayrıca Mesnevi, Hazret-i Mevlana'nın gönül ızdıraplarından taşan bir feryad-namedir. O, bu ah u figanla, derdini açacak bir gönül bulamamasından dolayı, kaybettiği Şems'i için daimi bir feryad halindedir.

Nitekim firkat sırrını, en açık zevkiyle Hazret-i Mevlana takdim etmiştir.

"Öldüğüm gün, tabutumu götürürlerken, bende bu Dünya derdi var sanma!"

Onlara asfiya denir.

Hasan -radıyallahu anh-:

Bilal -radıyallahu anh-, gayet sakin, hıçkırıksız, berrak bir sesle ezan okumaya başladı. Yıllarca bu sadaya hasret kalan gönüller, dağlar taşlar, bütün çöl dinliyordu. Bilal ağlamıyordu. Ancak, Halife ağlıyor, ashab ağlıyor, Şamlılar ağlıyor, Allah Rasulü'nü tanıyan da ağlıyor, tanımayan da ağlıyordu. Bu, yıllardır kalplerde biriken Rasulullah hasretinin adeta bir sel halinde taşıp galeyana gelmesiydi.

Mevlana Celaleddin-i Rumi, ailece Konya'ya yerleştikten sonra tahsilini tamamlamak için Halep ve Şam'a gider. O sırada takriben otuz yaşlarındadır.

Ey oğulcuğum! İnsanların ve cinlerin ameli kadar amelin olsa bile?ben? demekten sakın! Zira Allah, ?ben? iddiasında bulunanları acziyet içerisinde bırakır. Benlik davasında isen maddi ve manevi derecen düşer, bunu unutma!

Onlar ne Doğu?dandır ne de Batı?dan, onlar güneş gibidir, güneş ne Doğuludur ne Batılı.

Belağa tabiri, Arapçada, erdi, erişti, olgunlaştı, başa döndü anlamına gelir. Büluğa ermek, bir bakıma insanın devrini tamamlamasıdır.

Guénon?un anlattığı bu hikmet, insanlara egemen olan ruh?la ilgilidir.

Mevlana Hazretleri, o devresinde sırf bir fakihdi. Hukukçu idi. Müderrisdi. Çok talebeleri vardı. Varlıklı ve mülk sahibi bir insandı. O, Şems'le görüşmesinden sonra daha alim bir fakih, daha değişik bir hukukçu olmadı. Zahiri ilmi değişmedi. Bunları çok aştı.

Velilerin nazarında günahkar insan, yaralı bir kuş gibidir. Ona fayda verecek olan, öfke, şiddet ve kabalık değil; şefkat ve merhametle dolu nasihattir. Zira maksat ıslahtır; cezalandırmak değildir. Bu sebeple Hak dostlarının ikaz ve öğütte bulunurken taşıdıkları hissiyat, hastahanede hastaların arasında dolaşan müşfik bir doktorun şifa tezvi ederken sahip olduğu halet-i ruhiyeye benzer. Lakin bu gönül doktorlarının hastalara şefkatle tedavi çareleri sunmaları, bir kalbi eğitim ve öğretim neticesindedir. Bu eğitimin özü, manevi terbiyedir. Manevi hastalıklar karşısında bizler de eğitime muhtacız. Bu da ancak Hak dostlarının himmet, ikaz ve nasihatlerinden hisse alıp intibaha gelmekle gerçekleşebilir.

Evladlarım! Gıybet etmek için birini ararsanız; babanızın, ananızın gıybetini ediniz. Çünkü onlar; iyiliklerinizi almaya, diğerlerinden daha layıktır.

Efendiler! Evliyaullah?a yakınlık peyda etmeye çalışın. Çünkü Allah?ın velisini seven, Allah?ı sevmiş; O?na düşmanlık eden, Allah?a düşmanlık etmiş olur.

Bunu büyük bilge/şair Yunus Emre şöyle dile getirir : ?Ölürse tenler ölür/Canlar ölesi değil?

Mevlana Hazretleri, "hamdım, piştim, yandım!" şeklinde hulasa ettiği hayatını bir başka ifade ile şöyle tasvir etmektedir:

"Eşhedü enne Muhammeden Rasulullah" lafzında artık bütün halk sokaklara dökülmüştü.

İnsan ömrü, -müsbet veya menfi- binbir iniş-çıkış, yani bir medd ve cezir ikliminde geçer. Neş'e ve hüzünler birbirini takib eder gider. Sürur ve seadete mukabil, elem ve ızdıraba sebeb olan fevkaladelikler, insana deruni bir tefekkür, derin bir duyuş ve kendini hesaba çekme imkanı kazandırır. Bir insan, ne kadar duygusuz ve vurdumduymaz olsa da, ciddi bir ölüm tehlikesi geçirdiğinde bundan bir hisse alır ve kurtuluşundan sonraki hayatını daha değerli kılmaya yönelir. Sevindirici hadiseler de böyledir.

Nahşebi Onu şöyle anlatır :

Anadolu?yu mayalayan büyük bilgelerin ilahi aşk şarabıyla sermest olanı ve melametiyye ahlakının önde geleni Somuncu Baba?ya, Şeyh Hamid-i Veli?ye ait olan bu mısra bize der ki : ?Aşıklar ölmez?

Ey Kur?an-ı Kerim?i okuyup ezberleyen kimse!.. Onu okuyup ezberlediğin için fazla övünme... Haline bir bak: Onun gereği ile amel ediyor musun? Yoksa etmiyor musun?

Aşık cevap verir:

Bu itibarla günler ve geceler zahiren aynı olduğu halde, manen bazı farklılıklar arz eder. İlahi bir suretle hesaba çekilmeden evvel nefsi hesaba çekebilmek için fevkalade bir fırsat olan mübarek gün ve geceler, insan hayatı üzerinde müstesna bir rol ifa ederler. Bilhassa mübarek kandiller -istidadı olanlarca- şöyle bir durup düşünme ve kendini hesaba çekme vesilesidir. Dinen mübarek addedilen bu zamanların en şereflilerinden biri de hiç şüphesiz "veladet kandili"dir. Zira o mübarek gece, ins, cin ve bütün mahlukatın yaratılış sebebi olan "nur-i Muhammedi"nin zuhur anıdır.

Nihayet beklenen nur, miladi 571 yılı, 12 Rabiulevvel Pazartesi sabahı, güneş doğmadan az evvel zuhur alemine tenezzül ederek, Abdullah ve Amine'nin izdivaç kucağında bütün zaman ve mekanları şereflendirdi.

Gehi bedr ü hilal olmaz

Martin Lings?in ünlü Şazeli şeyhi Şeyh el-Alevi?yi anlattığı Yirminci Yüzyılda Bir Veli kitabında bu hikmetle ilgili bir bahis yer alır. Şeyhin bir süre hekimliğini üstlenen Fransız agnostik Dr. Marcel Carret?in gözlemleri konuya ışık tutar niteliktedir:

"Ben haberimi aldım. Allah'a gidiyorum. Dininizi ve emanetinizi Allah'a ısmarladık. Ey ashabım ve ey cemaat! Sizlere selametler dilerim. Allah'ın rahmet ve bereketi üzerinize olsun!.." Amin!..

Akıl rüşd bize yar olmaz

Şarab-ı aşkı çün içtik

Esas mevzu, "Şems Mevlana'ya ne verdi? Ne öğretti?" sorularının cevabıdır. Bu da, Şems'in O'na aklın esaretinden kurtulmanın yollarını öğretmesidir. Çünkü aklın hududu muayyendir. Arkası cinnettir. Gönlün hududu ise, sonsuzdur. Teskin noktası da fena-fillahdır.

Übey İbn-i Ka'b -radıyallahu anh- anlatıyor. Birgün Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'e:

"Benim derdime, ızdırabıma kim muttali oluyor?"

Ez-cümle; Ashabdan beri devam edegelen bu muhabbet tezahürleri çerçevesinde, bu Veladet Kandili'nde, Allah Rasulü'ne muhabbetteki seviyemizi ölçmeli ve imanımıza ne derecede layık yaşayabildiğimizi mizan edip, ruhumuzu ne kadar diriliş, uyanış ve silkinişe getirebildiğimizi muhasebe etmeliyiz. Bu vesileyle kamil manasıyla Müslümanlığımızın hangi seviyede olduğunu idrak etmeye çalışmalıyız. Acaba Abdullah bin Zeyd, Bilal-i Habeşi, İmam Nevevi, Seyyid Ahmed-i Yesevi ve emsallerinin gönül iklimlerinden bizlerde ne kadar hisse var?.. Medine-i Münevvere'de Allah Rasulü'nün huzurunda, duygularımız kalbi hayatımızı ne derecede feyizlendirmektedir?..

Hz. Ebubekir Sıddik, Efendimiz -sallallahü aleyhi ve sellem-'le her yeni buluşmasında ayrı bir vecd ve istiğrak hali yaşardı. Yanındayken bile O'na olan muhabbet ve hasreti teskin olacağı yerde daha da ziyadeleşirdi.

Mey-i aşk ile sermestiz

Rabbin müstesna lütuflarından biridir ki, nev'-i beşerden bazılarına kendi varlık ve azametinin ufkuna doğru açılma selahiyet ve iktidarı verilir ve böyle kimselere bu yolculukta rehberler bahşedilir. Bunlar, insanlık aleminin yüzyılları dolduran adi vak'alarının örtemediği zirvelerdir. İşte Şems, Mevlana'yı bu yolculuğa çıkarmış bir rehberdi. Mevlana da, ruhunda meknuz olan ve kendine idraki lutfedilmiş bulunan bu ledün aleminin bu ilk rehberini sırf vefa duygusu sebebiyle ömrünün sonuna kadar unutamamıştır. Yoksa O'nu çoktan aşmıştı. Belki bundan sonra Şems, mürid durumundaydı.

Amin!..

Diğer taraftan Kur'an-ı Kerim'de Cenab-ı Hakk'ın:

Bizim katımızda, bizim ilimizde, bizim mekanımızda, hakikatimizde ne ay vardır ne gün. Biz, daima sebat üzere dururuz.

Bu durumda insanın ruhunun karanlıklarda kalmayacağı, en-Nur olan Allah?ın ilahi nuruyla ışıyacağını, çevresine de ışıklar saçacağını ifade etmektedir.

"- Sizin için okurum." dedi.

«-Bundan sonra himmetinle baştanbaşa ateş kesildim. Her yanımı aşk ve sekr kapladı!.. dedi."

"Herkes beni kendi istidad ve temayülüne göre dinliyor. Kötü kişi, beni kendi hisleriyle te'lif ediyor ve öyle anlıyor. Hakk yolcusununsa, benimle ruhaniyeti artarak, hissiyatı coşuyor ve ney, ona şifa oluyor."

Hazret-ı Mevlana diğer bir gazelinde de şöyle der:

"- O takdirde Allah bütün sıkıntılarını giderir ve günahlarını bağışlar." buyurdu. (Tirmizi, Kıyamet, 23)

Pir Sultan, bir nefesinde, ?Ben de bu yayladan Şah?a giderim? diyerek bunu dile getirir.

"Fahr-i Kainatın ukba alemini teşrifiyle benim üzerime öyle bir musibet geldi ki, karanlığın üstüne gelse, karanlığın rengi değişirdi.."

Ben yine:

Ey oğul! Kur?an ile amel etmek seni Kur?an?ın mevkiine yükseltir; oraya oturtur. Sünnet ile amel etmek ise, seni Allah?ın Resulü?ne yaklaştırır. Rasulullah?ın kalbi ve manevi himmetiyle, Allah dostlarının kalbleri çevresinden bir an dahi ayrılmazsın. Allah dostlarının kalblerini güzelleştiren odur.

Mir'at-ı Muhammed'den Allah görünür daim!..

«-Bundan böyle Sen'in beni çekip götürdüğün ledün aleminde mevki ve mansıb aramaktayım.. Evvelki varlığıma aid herşeyi terkettim; onları aştım!... dedi."

Muhabbetten Muhammed oldu hasıl,

Hazreti Mevlana Diyor ki; "Edeb Bedendeki Ruh Gibidir"

"Şems:

"Benim deruni alemim, acaba neden feryad u figan ediyor?"

Burada yine örtük biçimde?sekine ? hakikatine atıf vardır.

-"Bayezid'in «Şanım ne yücedir; kendimi tesbih ederim! Ben sultanların sultanıyım!.." sözü bir işba, halinin ifadesidir. Yani, O'nun manevi susuzluğu, küçük bir tecelli ile giderilmiş oldu. Ruhu artık talebsiz bir hale geldi. Sekre sürüklendi. Okyanusun hacmi sonsuzdu, lakin O'nun istiabı bu kadardı.

"Ey insanlar! Günahlar nimetlerin değiştirilmesine sebep olur. Halk iyi olduğu zaman, yöneticileri de iyi olur. Halk kötü olduğu zaman yöneticiler de kötü olur."

Şems-i Tebrizi Mevlana'ya nefsin afetlerinden korunabilmek için, ilahi azamet karşısında bir "hiç" olduğunun idraki ile, nefsin tanınması icab ettiğini, marifet yolculuğuna ancak kalbi hayat ve ilahi aşkla çıkılabileceğini gösterir.

Halk:

«-Bundan sonra Sen'in kolun kanadın olmak için, kolumu ve kanadımı kırdım... dedi"

Hazret-i Bilal ise boğazına saplanan hıçkırıkları zaptetmeye ve ezan-ı Muhammedi'yi tamamlamaya çalışıyordu. Fakat ne mümkün... Neredeyse hıçkırıktan boğulacak. Kendisini tutamadı, bitkin ve gözü yaşlı bir halde olduğu yere bir külçe gibi yığıldı kaldı.

Bu bent, önceki bendin devamı mahiyetindedir.

Hazret-i Bilal telaşla uyandı. Derhal devesine atlayıp engin çöllere daldı. Yalnız başına günlerce yol aldıktan sonra nihayet nurlu Medine'ye geldi. Hiç kimseye görünmeden derhal Rasulullah'ın kabrine koştu. Mezarın üzerine kapandı. Yüzünü gözünü mezarın toprağına sürerek, gözyaşları içinde:

Nitekim eşsiz bir cihangir olan Yavuz Sultan Selim Han, sahip bulunduğu ihtişama, güce ve cihana yön veren dirayetine rağmen, daima nefs engelini aşamamanın dehşeti içindeydi. Lalası Hasan Can?a; dünyevi zaferler neticesinde nefsine mağlub olabileceği ve ruhani hayatının zedelenebileceği endişesi içinde, bir Hak dostunun irşadına olan ihtiyacını, şu mısralarıyla ne güzel ifade eder:

Büyük hadis alimi ve müctehid İmam Nevevi Hazretleri, O Varlık Nuru'nun nasıl karpuz yediğini bilmediği için ömrü boyunca karpuz yememişti. Hayatının bütün safhalarını kuşatan peygambere bağlılık şuuruyla, bir karpuzu yerken bile O'nun tarzının dışında hareket etmek ihtimalinden uzak durmuştu.

«-Kolun kanadın var! Ben sana kol-kanat veremem!.. dedi "

"- Ya Bilal! Senden bir şey rica etmek istiyorum, yapar mısın?" dedi. Hazret-i Bilal -radıyallahu anh-:

Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri, 1412 (h. 815) tarihinde Darende?de ebedi aleme göç etmiştir. Kabri şerifleri, kendi zamanında halvethane olarak kullanılan, misk ü anber kokulu, şimdiki Şeyh Hamid-i Veli Camii içerisinde olup, estetik yapılı cevizden oyma sanduka ile de kaplıdır. Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin Yusuf Hakiki ve Halil Taybi adında iki oğlu bilinmektedir. Yusuf Hakiki Aksaray'da kalarak burada vefat etmiştir. Diğer oğlu Halil Taybi ise, hacdan döndükten sonra babası ile birlikte Darende'ye gelerek yerleşmiş ve burada vefat etmiştir. Kabr-i şerifleri Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin yanındadır.

Allah dostlarının en önemli özelliklerinden birisi de, ilahi aşkla kavrulmadır. Hazret-i Mevlana da, diğer bir beytinde, ruhunda yanan aşk ateşinin ölümle bile sönmeyeceğini şu şekilde ifade eder:

Ey oğul! Sana takva gerek. Bu sebeple takvanın icablarını ifaya gayret et ki; kalbin iç düşmanlıklardan ve çirkin huylardan kurtulsun. Hayırla istikametlensin.

«O, bir hazine idi. Toprak altında gizlendi. dediler"

"_Kalk ya Bilal! Hiç itiraz istemem, ezan okuyacaksın." dedi.

Mevlana Hazretleri, böylece can dudakları ile gülümseyerek bu alemden lahuti aleme göç etmiş, ömür boyu hasreti ile yandığı düğün gecesi'ne, şeb-i arus'a kavuşmuştur.

Tefekkür, Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-?in ilk amelidir. Nitekim bütün farzlardan önce O?nun ibadeti Allah?ın mahlukatını ve nimetlerini düşünmekten ibaretti. Öyleyse siz de tefekküre iyi sarılın ve ibret vesilesi yapın.

Kalplerinizi tertemiz yapınız, çünkü kalp temizliği üst-baş temizliğinden daha önemlidir. Zaten Allah-u Teala elbiseye değil, kalplere nazar eder. İstikamet hududunu gözetip Allah?tan başkasını taleb ve ihtiyar etmeyin.

"- Ya Bilal! Bu cefa nedir? Beni ziyaret edecek vakit hala gelmedi mi?"

O berrak ayineden istifadenin en güzel yolu da o Alemler Efendisi'ne bolca salat ü selam getirmektir. Nitekim ayet-i kerimede:

Ereliden şems nuruna

Bizim yolumuz, Allah Teala?nın gösterdiği kurtuluş yoludur. Çünkü bu yol, sünnete uymak ve ashab-ı kirama tabi olmaktır. Bu sebeple yolumuzda az zamanda çok kazanç elde edilir.

Madde çürür, dağılır, çözülür, ölür ama, ona hakikat veren büyük sır asla ölmez, o, Allah?ın Hayy sıfatıyla ebediyen dirilmiştir, bir daha ölmemek üzere canlanmıştır.

Burası bir irfan bahçesidir, bir gülistandır ve orada her biri bir kırmızı gül olan veliler kokmaktadır ve onlar asla solmazlar :

26 Temmuz 2007 12:50

Bu haldeolan, yani aşk şarabını içen biri için artık herhangi bir zahiri etki söz konusu olamaz. Onun için artık ölüm yoktur.

Bundan sonra Mevlana Hazretleri'nin ruhunda meknuz olan manevi okyanus daimi bir surette dalgalanmaya başlar. O anda sanki bir kibrit çakılmışçasına Mevlana'nın; gönlü, bir petrol denizi gibi alev alır. Tebrizli Şems, Mevlana'nın gönlünü böylece ateşlemiş olur, fakat öyle bir infilak karşısında kalır ki, onun alevleri içinde kendisi de yanar. Artık idrakler ve nasibler aynileşir.

?Bilmek gerekir ki Hallac-ı Mansur, ilim ormanının arslanı ve kavgasının korkusuz kahramanı idi. Onu bir pamuk ambarına parmağıyla işaret etmesiyle pamuklarla taneleri ayırması nedeniyle Hallac diye adlandırmışlardı. Şibli şöyle anlatır: Benimle Hallac arasında bir fark yok. Ancak bana deli gözüyle baktıkları için kurtuldum, o ise akıllı sayıldığı için başına bu geldi.' Bir gün Cüneyd ona, 'ölümün yaklaştı' deyince, 'benim öldüğüm gün, sen sufilik hırkasını giyme' dedi. Rivayete göre imamlar Hallac'ın katline fetva verdiklerinde, Cüneyd, sufi giysisi giyinmişti. Bunun üzerine, hemen medreseye gitti, cübbe giydi, sarık sardı ve, 'biz zahire göre hüküm veririz' diye bir not yazdı.

"Ölürken gülmeyen kimseyi mum'a benzetme! Aşk yolunda ancak mum gibi eriyenler, amber gibi kokular neşrederler..."

Aşk şarabını içmek, insanın kendi kanını dökmesi, yani ölmeden önce ölmesi, nefsinin bağlarını çözmesi, ihtiras ve tutkularını terk etmesidir.

Böyle olunca da, kıyısız bir deniz olan İlahi hakikat gibi, sahilsiz ummana dönüşürler.

Ey oğul! Dünyalık toplarken, gece odun toplayan fakat eline ne geldiğini bilmeyen kişi gibi olma. Eline geçen dünyalığın helal mi haram mı, meşru mu yoksa gayr-i meşru mu olduğuna dikkat et. Bütün fiillerinde tevhid ve takva güneşi ile beraber ol.

"- Öyleyse duamın yarısını salevat-ı şerifeye ayırayım." dedim.

Kamil insan aynadır, onda Zat tecellisi vardır.

Bizim gülşendeki güller

Oğlum! İsterim ki, daima sünnetle amel edesin... Bu yolda lüzumlu olan edeb esasına da riayet edesin.

"- Söyle canımın canı, söyle!" deyince:

"Allah ve melekleri, Peygamber'e çok salat ederler. Ey müminler! Siz de ona salevat getirin ve tam bir teslimiyetle selam verin." (el-Ahzab, 56)

Israrlara dayanamayan Bilal, nihayet sabah ezanı için boynu bükük, gözü yaşlı minareye çıktıysa da boğazına tıkanan hıçkırıklardan, ezanı okuyamadan geri indi. Ebu Bekir -radıyallahu anh- daha fazla ısrar etmedi.

Hazret-i Mevlana, Divan-ı Kebir'inde Şems'le başlamış olan bu macerasını şu şekilde anlatır.

Bize tahrik ü tar olmaz

Abdülkadir Geylani (d. 1077, v. 1166) -kuddise sirruh-?tan:

Ey oğul! Haram yemek kalbini öldürür. Helal yemek ise ihya eder. Lokma vardır seni dünya ile; lokma vardır seni ahiretle meşgul eder. Yine lokma vardır, seni dünya ve ahiretin Yaratanı?na rağbet ettirir.

?Bilesiniz ki, Allah?ın dostlarına korku yoktur; onlar üzülmeyecekler de.?(Yunus, 62)

Sen aklını başına al da, velilerin öğütlerini canla başla dinle! Dinle de, üzüntüden, korkudan kurtul, manevi rahata kavuş, eminliğe eriş!

Bu hal bize İlahi Aşk şarabını kana kana içen büyük veli Hallac-ı Mansur?u hatırlatmaktadır.

Bu sefer Şam'a gelen Halife Ömer -radıyallahu anh-, Bilal'in büyük kederini bilmesine rağmen o da herkes gibi onun yanık sesine hasret ile Bilal'e:

Allah?ın mümin kullarına selam vermek, yemek yedirmek, işlerini görmek suretiyle muhabbet göstermelisin. Şunu iyi bil ki, müminlerin tümü, tek bir insan, tek bir vücud gibidir.

Fırsatı kaçırmadan ve tereddüde düşmeden, bu fani alemin aldatmacalarından sıyrılmış, kendini tamamıyla Hakk?a teslim etmiş olan kamil insanın eteğini tut ki, ahir zamanın, şu bozulmuş dünyanın fitnelerinden kurtulasın!

Eğer kendi nefsini bütün hayır işlerde iflas etmiş olarak görmüyorsan bu, cehaletin en son noktasıdır. Eğer iflas etmiş olarak biliyorsan Allah?ın rahmetinden de ümitsiz olma.

Mevlana Halid-i Bağdadi (v. 1826) -kuddise sirruh-?tan:

Bir gün Hallac'a, 'sabır nedir?' diye sordular, şöyle yanıtladı: 'Bir insanın el ve ayaklarının kesilerek darağacına asılması durumunda bile kendini yitirmemesidir.' Son günleri yaklaştığında bir kezinde Şibli'ye, 'bana dikkat et.' Dedi, 'önemli bir ödevle yükümlüyüm. 'Enel Hakk' 'ben Hakkım' dediğim için beni halifeye şikayet ettiler. İmamlar ölümüme hükmettiler. Bana, 'hüve'l-Hakk' de kurtul, niçin 'ene'l-Hakk' diyorsun dediler. Ben de, onlara, ben, ene'l-Hakk derken, aslında hüve'l-Hakk diyorum. Ama siz O'nun gaib olduğunu söylüyorsunuz' dedim.

Tam bu esnada Rasul-i Ekrem'in torunları Hazret-i Hasan ve Hazret-i Hüseyin çıkageldi. Onları gören Bilal, mezarın üzerinden kalkarak:

Bu itibarla kulu, Allah'a muhabbet deryasına götürecek olan yegane rahmet ve muhabbet pınarı, Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz'dir. Çünkü Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e muhabbet, Allah'a muhabbet; O'na itaat, Allah'a itaat; O'na isyan, Allah'a isyan sadedindedir. Buna göre Hazret-i Peygamber'in muazzez varlığı, beşer için bir muhabbet melcei ve feyz kaynağıdır. Arifler bilirler ki, mevcudatın varlık sebebi, muhabbet-i Muhammedi'dir. Bu sebeple bütün kainat, adeta Varlık Nuru Hazret-i Muhammed Mustafa -sallallahu aleyhi ve sellem-'e ithaf edilmiş gibidir.

Bilal -radıyallahu anh- da:

"Mevlana ise:

Müşrikler bile sırf O'na maddi yakınlık sebebi ile böyle bir imtiyaza sahib olursa, mü'minlerin ne türlü ilahi nimetlere nail olabilecekleri tasavvurun üstündedir. Üstelik o mü'minler sadece o muazzez varlığa iman etmiş olmakla kalmayıp bir de o imanın özünü teşkil etmek üzere muhabbet-i Rasulullah'tan nasib alırlarsa... Söz burada aciz kalır... Gerçekten de bir mü'minin gönlü muhabbet-i Rasulullah'ta ne mertebeye vasıl olursa dünyada nail olacağı huzur ve seadet, ahirette ulaşacağı makam, o nisbette yüce olur.

Bir aşığa ölüm döşeğinde sorulur:

Hazan olup dökülmezler

Bahaüddin Nakşibend (d. 1318, v. 1389) -kuddise sirruh-?tan:

Veladet İkliminden Alemleri Kuşatan Rahmet ve Aşk

Gıybetini yapsalar dahi sen kimsenin gıybetini yapma. Hiç kimsenin dünya malından bir şey alma. Şeriatın alınmasını helal kıldığını al ve onu hayır yollarda harca. Mümin kardeşlerin aç ve yoksul durumda bulunurken, şehvetin için harcama yaparak lezzetlenme. Kesinlikle yalan söyleme. Hiç kimseyi hakir görme. Hiç kimseden nefsinin üstün olduğunu düşünme. Kalbi ve bedeni ibadetlerde tüm kuvvetini sarfet. Bunun yanında nefsine?Hiçbir zaman makbul olacak hayır işlemedim.? düşüncesini kabul ettir. Çünkü ibadetlerin ruhu niyettir. Niyet ise ancak ihlas ile mümkündür. Senden daha büyük olanlara ihlas gerekirse sana nasıl gerekmesin. Allah Teala?ya yemin ederim ki; annem beni doğurduktan bugüne kadar, Allah katında makbul ve muteber olup hesabı sorulmayacak bir tek hayır işlediğime inanmıyorum.

Nitekim, gerçek arif, kendine rağmen hareket etmeme fiili içinde bulunarak gücünü üstlenmemeye özen gösterecek olsa, hiçbir şeye karışmamaktan doğacak zamanlarını, ?doğal? eğilimlerini serbestçe akmaya bırakmada kullanırdı. Kuşkusuz kudret, bu bilgenin ellerine düşmüş olmaktır. Organlarını devreye sokmadan, bedeni duyularından yararlanmadan hereketsiz şekilde konumlanmışken, manevi gözle herşeyi görebilecektir. Tefekküre dalmış bir durumda gökgürültüsü gibi herşeyi sarsıp inletecektir. Fiziki gökyüzü, hava, uysalca onun ruhunun hareketlerine uyarlanacaktır. Bütün varlıklar tozun rüzgarı takip ettiği gibi, onun hiçbir şeye karışmama eğilimini izleyecektir.

Ey Rabbimiz! Hak dostlarının gönüllerindeki muhabbet ateşinden bizlere de bir kıvılcım lutfeyle! Manevi himmetleriyle perverde olduğumuz Hak dostlarının feyizli ikaz, irşad ve nasihatleriyle istikametlenmemizi nasib eyle!..

?Kozmik çarkın merkezine yerleşmiş olan bilge kişi, bu çarkı, görülüp farkedilemez bir biçimde, onun hareketine katılmaksızın, yalnızca varlığıyla hareket ettirir. Onun mutlak ilgisizliği, kendini herşeye egemen kılar, çünkü artık hiçbir şeyle etkilenemez. ?Mükemmel Sessizlik?e ulaşmıştır. Hayat ve ölüm onun için birdir. Evrenin çökmesi hiçbir şekilde onun telaşlanmasına neden olmaz. İnceden inceye, iç denetim yapa yapa, o değişmez gerçeğe ulaşmış, biricik evrensel ilkeyi tanımayı başarmıştır. Varlıkları alınyazılarına göre serbestçe hareket etmeleri için kendi kendilerine bırakır. Kendisi ise bütün yazgıların merkezinde hareketsiz durur. Bu iç durumun zahiri belirtisi, ?sarsılmazlık?tır. Zafer uğruna savaş halindeki bir ordunun üzerine tek başına saldırıya geçen bir kahramanın sarsılmazlığı değil elbet, ama gökyüzünden, yeryüzünden ve bütün varlıklardan üstün olan, kendisinin hiç bağlı olmadığı bir bedende duran, duygularının kendisine sağladığı görüntülerden hiçbirisini gözönünde bulundurmayan, hareketsiz ünitesinde, evrensel bilgisiyle herşeyi bilen ruhun sarsılmazlığıdır bu.?

İkincisi; Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-?e karşı edebtir. Bu da; ibadet, muamelat ve bütün davranışlarda muhabbetle O?na uymaktır.

Hem İlahi Hakikat?i en üst düzeyde idrak etmişler, imanda tahkike erişmişler hem de saf kalabilmişlerdir.

buyurulduğu vechile o yüce varlığa salat ü selam getirmek, mü'minler için ilahi bir emirdir.

Ona k'ar ü kenar olmaz

Öğle vakti Hazret-i Bilal, Mescid-i Nebevi'de eskiden ezan okuduğu yere çıktı. Dertli ve yanık bağrından öyle bir:

Allah?ın kullarına, şefkat ve merhametle muamele et. Merhametini bütün canlılara bolca saç. Şöyle deme: ?Bu ottur, cansızdır, faydası yoktur.? Evet onların faydası ve bir çok da hayrı vardır. Yaratılmışı kendi haline bırak ve ona, yaratıcının merhametiyle merhamet et.

"Şems O'na:

Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri, ?Sebat üzre durur daim? derken bu büyük sırrın denizine dalmaktadır. Sonrasında, ?Televvün erişip ona/Gehi bedr ü hilal olmaz? ifadesiyle bunu taçlandırmaktadır. Televvün, renklenmek, renkten renge girmek, halin farklılaşmasıdır. Sabit?in karşıtı olan bu hal, henüz seyr-i sülukunu tamamlamamış kişilere özgürdür. Hakiki bilgeler, manevi gezileri bitip cemü?l-cem makamına erişince söz söylemeye başlarlar. Onların sözleri mutlak tevhid düzeyinden söylendiği, cem hakikati üzere dışa vurulduğu için tesirli, irşad edici ve çok katlı bir anlam dünyasına sahiptir.

Muhyiddin ibnü?l-Arabi (d. 1165, v. 1240) -kuddise sirruh-?tan:

Allah?ın varlığına katılan bir ruhta, ?O?ndan geldik, dönüşümüz O?nadır? hakikatı tecelli eder.

Bırak ey Hamida varı

"-Öyleyse, neden Bayezid, Rabbinden cehenneme konulmasını ve vücudunun orada, başka hiçbir mücrime yer kalmayacak derecede büyütülmesini taleb ettiği, lakin küçük bir ilahi tecelli karşısında da: «Şanım ne yücedir! Kendimi tesbih ederim!.. dediği halde; Hazret-i Peygamber -sallallahü aleyhi ve sellem- sayısız tecellilere rağmen büyük bir mahviyet içerisinde bulunuyor ve nail olduğu nimetlerle yetinmeyerek Rabbinden hala istiyor, istiyor, boyuna istiyordu?.." der.

Sebat üzre durur daim

"- Aah! Rasulün nur-i dideleri!" dedi ve hasretle onları kucakladı.

"Şems Mevlana'ya:

?Diriyiz Daim, Ölmeyiz?&

Görsem desen sen ol yarı

Zira O, yüce Mevla'sına her an daha yakınlık istiyordu. Çünkü iştiyakı sonsuz, kul ile Rabb arasındaki mesafe ise sonsuz kere sonsuzdu. Bu sebeple birçok kereler:

Bilal etrafına baktığında hazır bulunanların hepsinin kendisine yalvaran gözlerle baktığını gördü ve "bismillah" deyip minareye çıktı. Herkes şaşkındı. Çünkü Bilal hiç itiraz etmemişti. Belli ki Bilal'e bambaşka bir hal olmuştu.

"-Edebe riayet ediniz! Teşyi vazifenizi sükunet içinde saygı ile yapınız! Bu hakiki şeyhlerin sultanı Mevlana idi; göç etti... "diyordu.

"- Rasulullah'a Mescid-i Şerif'te okuduğun ezana hasretiz. Onu işitmek istiyoruz. Okur musun?" dedi.

Çünkü bilge kişi, kozmik çarkın merkezindedir ve İlahi Hakikat?le arasında ya çok az perde kalmıştır veya gözlerinden o perdeler tümüyle giderilmiştir.

"Cemalinle ferah-nak et ki yandım ya Rasulallah!" figanıyla da her an gittikçe ziyadeleşen muhabbetlerini arz edeceklerdir.

"Marifet sahibi insanı temsil eden neyi dinle!

"Mezar bir perdedir ki, arkasında Cennet'in huzuru vardır!"

Şeyh Hamid-i Veli hazretleri nefesin sonunda, girişte dediği gibi, ?var?ı bırakmaya, terk etmeye çağırmaktadır. Hakiki vücud O?nundur, O?ndandır, O?nadır ve O?nunladır.

Varı terk etmeden yok olunamaz, yok olunamadan da hakiki varlığa ulaşılamaz.

Çünkü zaman ve mekanda gerçekleşen bu tecelli, o asil varlığın zuhurunun ilk bereketi idi. Bu bereket, bütün kainatı kuşattı. O seneye bolluk senesi denildi.

Zemistan ü bahar olmaz

Bilal -radıyallahu anh-, Allah Rasulü'nün aziz hatıralarıyla dolu Medine'de duramadı, o sabah namazından sonra derhal yola çıktı. Şam'a gitti. Bir an evvel Rasulullah'a kavuşmak hasretiyle, serhad boylarında şehadet peşinde muharebelere iştirak ediyor, ancak takdir-i ilahi, her defasında gazi oluyordu. Bu minvalde seneler geçti.

"- Dilediğin kadar." buyurdu.

"Benim için ağlama, yazık, "vah!" "vah!" deme! Beni toprağa verdiklerinde de "veda, veda!" deme!"

Göricek ol tecellayı

Bize hergiz humar olmaz

Gönlüme dedim ki: ?Önde olmaya heves etme, lütuf merhemi ol. İnciten diken olma, kimseden sana bir kötülük gelmesini istemiyorsan, kötü sözlü, kötülük öğreten, kötülük düşünen olma. Her halinle amel-i salih içinde ol.

Zira, Şeyh Hamid-i Veli hazretleri, ?yapmayacağınızı ne söylersiniz? uyarısının ne anlama geldiğini iyi bilir.

"Hicretin 672. (miladi 1273) senesinde ulu Sultan göç etti. Gözler yaşla doldu. Gönüller matem içinde inledi. Gayr-i müslim köyleri bile hüzne boğulmuştu. Her temiz insan O'na sadık, her millet O'na aşıktı.

Mesnevi, Hazret-i Mevlana'nın Şems ile başladığı ledünni seyahatinde ulaştığı ihtişamlı hakikatlerden umum insanların idrak ve ihtiyaçlarına göre yazılmış bir lutuf-namedir.

Şems, Celaleddin-i Rumi'ye kendi özünü, sahib olduğu değerleri tanıtarak ayağındaki zincirleri kopardı. Çünkü Mevlana uçmaya hazır bir kartaldı. Şems, O'nun ayağındaki bu bağları çözdü. O'na gönül penceresinden öteleri gösterdi. Bundan sonra Hazret-i Mevlana, ışık etrafındaki pervaneler gibi Şems'teki tecellinin cazibesine kapılarak yanmaya başladı.

Diriyiz daim, ölmeyiz

Her iki durumda da onu, dışsal olaylar ve formlar heyecanlandırmayacak ve etkilemeyecektir.

Sen varını, yoğunu, malını, mülkünü ver de bir gönül al. Al da, o gönül, mezarda, o kapkara gecede, sana ışık versin, nur versin...

"- Geldim Ya Rasulallah, geldim işte!" dedi.

«-Bundan sonra artık o meş'alem söndü. Gözümde onların, Mayıs böceklerinin yanıp sönen parıltısından bir farkı yok!.. Artık başka meş'alelerin aydınlığında yürüyorum! cevabını verdi"

Vasıyyeti gereği Şeyh Sadreddin Konevi, cenaze namazını kıldırmak için tabutun önüne geçince, teessüründen hıçkırmağa başladı. Bayılacak gibi oldu. Kollarına girip kendisini geriye çektiler. O'nun yerine Kadı Siracüddin geçerek namazı kıldırdı.

Ey oğlum! Cedel, nakil, yaldızlı sözler gibi faydasız şeylerle meşguliyeti bırakarak sükut ehli ol. İhlası seç, bu yolda salih amel işle nefsine uyma.

"- Cehennemdeyim; acıklı bir azab içindeyim! Ancak Pazartesi geceleri azabım hafifletiliyor. O gecelerde parmaklarımın arasını emiyorum. Oralardan su çıkıyor, suyu içiyor ve serinliyorum. Çünkü, Pazartesi günü Süveybe koşup bana o sabah Allah Rasulü'nün doğduğunu müjdelemişti; ben de onu azad etmiştim. Bunun karşılığı olarak Allah Teala, Pazartesi geceleri bana, azabımı hafifletmek gibi bir ihsanda bulunuyor."

Şeyh Hamid-i Veli hazretleri, ?akıl rüşd bize yar olmaz? derken, Şeyh Galib?in ifadesiyle, ?tedbirini terk et, takdir Hüda?nındır? demek istemektedir. Aklı terk eden, İlahi Aşk?ın şarabından içer, onunla sarhoş olur, dolayısıyla sarhoşluktan da kurtulur, zira, o, ilahi sarhoşluğa erişmiştir. İnsanın benliğini terk etmesi halinde kendisinde tecellilerin olacağı, müşahadelere mazhar edileceği, bu durumda da, Allah?a ulaşma yollarının irade ve tedbiri dışında açılacağı söylenir. Şeyh Hamid-i Veli, tıpkı Hz. Mevlana gibi, ?üzün sarhoşluğu değil benim sarhoşluğum/benim sarhoşluğumun sonu yok? demektedir.

O gün, kimse yanıp yakılmadan sükunet bulmadı. Bütün halk büyük bir elem içinde:

«-O eskidendi. Seni tanıdıktan sonra insanların bildiği manada diri değilim.. Başka bir dirilikle buluşarak öldüm!" dedi.

Somuncu baba, nefes?ine şöyle girer :

Böyledir, Şeyh Hamid-i Veli gibi zatlar, Eşrefoğlu Rumi?nin dediği gibi, ?kendi derdin söyler, gayrı hikayet etmez?ler?Bu nefeste olduğu gibi, onların şiirleri, insan-ı kamil olarak kendi hikayeleridir. Kendi hakikatleri ve sırlarıdır.

Yanıp aşkınla tutuştuk

Bilgeler bu saflığı koruyan, safiyyun olabilen, Allah?ın kendi nefislerini arındırdığı kimselerdir.

Ey kardeşim! Sakın kendi başına bir şey yaptım zannetme. Bil ki; oruç tuttuğunda onu sana Allah tutturmuş, namaz kıldığında onu sana Allah kıldırmış, bir iş yaptığında onu sana Allah yaptırmıştır. Takva derecesine ulaşmışsan Allah seni ulaştırmış, maddi-manevi bir şeye mazhar olmuşsan Allah seni mazhar kılmıştır.

«-Alimsin, başsın, rehbersin; saltanat sahibisin!.. dedi."

Sultan Veled, İbtida-name'sinde babasının cenaze alayını şu şekilde anlatır.

Mevlana Hazretleri dehşete kapılır ve:

Hz. Mevlana, Şems ve Şeb-i Arus

Bizim yolumuzda olan kimselerin şu üç şeye dikkat etmesi gerekir:

Son olarak merhum Zahid Kotku hazretlerinin halinden bir örnek aktaralım. Ersin Gürdoğan?dan öğrendiğimize göre, aya inişin gerçekleştiği ve televizyondan yayınlandığı akşam bir grup talebe şeyhin huzurundadır. Mutad hadis dersleri yapılıyordur. Birazdan, yani aya ilk adımın naklen yayınlanacağı an, Kotku hazretlerinin çevresindeki herkes üst kata, televizyonun olduğu daireye gider. Şeyh yalnız kalır. Döndüklerinde ise mübarek hiçbir şey sormaz ve söylemez, derse kaldığı yerden devam eder.

Sana Allah?a taati ve takva üzere bulunmanı, nerede olursan ol, insanlara eza ve cefa vermemeni, özellikle Harameyn-i Şerifeyn?de daha fazla titiz davranmanı tavsiye ederim.

Zikre devam ediniz. Çünkü zikir, vuslat-ı ilahi için bir mıknatıs, kurb-i ilahi için sağlam bir iptir. Zikrullaha devam edenler, Allah ile hoştur. Allah ile hoş olan, O?na kavuşmuştur. Zikrin kalbe yerleşmesi sohbetin bereketiyle mümkün olur. Çünkü kişi dostunun yolundadır.

«-Bundan sonra aklıma gönlümle örtü örttüm.. Divane oldum. Himmetinle artık bu alemin mahremiyim!.. dedi."

Bu arzediş haline O'nun, vefat döşeğinde iken söylediği şu ifadeler, ne kadar ibretli ve manalı bir mukabele sadedindedir:

"Ey can! Sende bu toprak perdesi ile örtülmüş gizli bir hayat vardır. Burada, gayb aleminde gizlenmiş yüzlerce Yusuf gibi güzeller mevcuddur..."

Şems'in vazifesi, muhatabının idrakini, kalbi derinliğini, zahiri ilimle ulaşılamayacak olan işte bu mertebeye yükseltmekti. Bunun için aldığı cevapla ulvi gayeye ulaşmış insanların büyük coşkunluğunu hissederek bir neş'e çığlığı atar. Kendinden geçer. Böylece bu iki maneviyat yıldızının arasında hayat boyu devam edecek olan nurani bir şerare vücuda gelmiş olur.

«-Hala nefsani istinadların var! Makamın mansıbın baki! Bunlardan kurtul! dedi."

" Sen onların içinde iken Allah, onlara azab edecek değildir!.." (el-Enfal, 33) beyanı da müşrikler hakkında varid olmuş bir ayet-i kerimedir.

Celaleddin-i Rumi, seneler sonra birgün Konya'daki medresesinde dersden çıkıp talebeleriyle sohbet etmekteyken, daha evvel Şam'da elini öperek kendisini hayrette bırakan kimse ile tekrar karşılaşır. Bu şahıs Tebrizli Şems'dir. O da Celaleddin-i Rumi'nin sohbetine dahil olur. Garib bir heyecanla şu acaib suali sorar:

"Mevlana da:

Mevlana Hazretleri, Konya'da kırk yaşlarında iken Şems ile görüşmüştü. Kendisi bu karşılaşmadan önceki haliyle ikinci bir Gazali olarak nitelendirilebilir.

Hak dostu olan bir insan ile bir an beraber bulunmak, bir ömre bedeldir. Ondan düşen bir kıl ise kıymetli bir madene bedeldir. Fakat Hak dostlarının zıddı olan öyle katı kalbli insanlar da vardır ki, onlarla bir arada bulunmak ve konuşmak şöyle dursun, onları görmemek ve onlardan uzak olmak cihan mülküne bedeldir.

Bu hadiseden sonra, daha evvel tamamiyle zühdi bir ibadet içinde sakin bir müderris olan Hazret-i Mevlana'nın, birdenbire içi içine sığamayarak samimi coşkun bir heyecan içinde yaşadığını görürüz. Tebrizli Şems'in me'muriyeti de, bu mana okyanusunu tutuşturmaktı.

Karanularda kalmayız

Zira Rasulullah, bütün kainatın özü ve varlık sebebidir. Hakk'ın yüce bir lutfudur. Kul ile Hak Teala arasında bir vuslat rehberidir. O, anlatılabilen ve anlatılamayan halleriyle kulluk makamında bedeni fani oluncaya kadar bizlere ibadet ve muamelatın en yüce nümunesi olmuştur. Kısaca O, alemleri kuşatan bir rahmet ve aşktır. O'na ram olan aşık gönüller, bu alemde daim O'nun muhabbetiyle yanacaklar ve her dem O'nun ulvi visalinin hasretini yudumlayacaklardır. Bu halet içinde:

Padişah-ı alem olmak bir kuru kavga imiş

Hazret-i Mevlana, bu firkat ateşinde yanan gönül derdini, şu şekilde dile getirir:

«-Sen ölü değilsin, Sen zahiri diriliğini muhafaza ediyorsun. Bu kapıdan öteye böyle geçilmez! Fani varlığını, bütün ihtişam ve debdebesiyle terketmen gerekir.. dedi."

Vücudum zerreden katre, ifadesi, varlığını, kişisel ve nefsani varlığını Allah?a katmış olması anlamına gelir. Böyle olunca da bir katre kavuştuğu deryanın kendisi oluverir.

"_Ne oldu, Rasulullah dünyaya yeniden mi teşrif etti." diye birbirine soranlar, ağlayanlar, hıçkıranlar...

?Sebat üzre durur daim?, aynı zamanda, ?Göz ne şaştı, ne de başka bir yana baktı? ayetine de atıf bulmak mümkündür. Pir Sultan Abdal?ın bir dizesi de aynı sırrı söyler : ?Gözlerim de Şah yolundan ayrılmaz?

İsteyeni boş çevirme, güzel bir sözle dahi olsa onun gönlünü al, güler yüz göster. İleride Allah?a mülaki olacağını düşün.

Ebu?l-Hasan Harakani hazretlerinin duasındaki gibi, ?bizi bu dünyaya Kendi nefesinden, Kendi huzurundan ve Sırrından tertemiz olarak getirmiştir. Tekrar O?na aynı saflıkta ve arılıkta dönmemiz gerekir.?

Televvün erişip ona

Allah Rasulü'ne aşk ile bağlı ümmetinin büyüklerinden Seyyid Ahmed-i Yesevi Hazretleri ise, 63 yaşında vefat eden Rasulullah'a duyduğu engin aşk ve muhabbet sebebiyle bu yaştan sonraki ömründe yeryüzünde dolaşmaya veda etmiş, mezar gibi bir yerde irşadına devam etmiştir.

Büyük veli, ölüm gecesini "şeb-i arus" , yani dünya gurbetinden kurtuluş, vuslata eriş olarak ifade eder. Ölümün, ruhun hürriyete kavuşup, hakiki bir ölümsüzlük ve ikbale gidiş olduğunu, şu mısra'ları ile ne güzel ifade eder:

Ahmed er-Rifai (d. 1118, v. 1182) -kuddise sirruh-?tan:

"- Ya Rasulallah! Ben sana çok salevat-ı şerife getiriyorum. Acaba bunu ne kadar yapmam gerekir? diye sordum.

"- Ya Eba Bekir! Benim arzumu sorarsan Rasulullah'tan sonra ezan okumaya takatim kalmadı. Beni zorlama. Ne olursun, beni kendi halime bırak..."

Yıl: 1996 - Ay: Aralık - Sayı: 130

Yolumuz, sohbet ve muhabbet yoludur. Sahabe-i kiramın yolunun sohbet olduğu gibi... Hayır ve bereket, beraberliktedir; beraberlik de sohbetle olur. Yalnızlığa çekilmekte şöhret tehlikesi de olabilir. Şöhret ise afettir.

Halife Hazret-i Ebu Bekir -radıyallahu anh-, Bilal'e ezan okuması için defalarca yalvardı. O peygamber aşığı, dertli Bilal şu cevabı verdi:

"Mevlana da O'na:

İşte bu muhabbet ve aşk yolunda yürüyen Hazret-i Mevlana da, Şems'i kaybedince, O'nun hasreti ile yandı ve kavruldu. O'nun bu firak ve hasreti neticesinde 26.000 beyitlık bir MESNEVİ meydana geldi

Aşıklar sertacı Hz. Fatıma annemiz, Efendimiz'in ahirete intikalinde şöyle buyurdu:

Hazret-i Ebu Bekir -radıyallahu anh- ise Rasulullah hasretiyle Bilal'den o güzel demlerin ezanını ısrarla istiyor:

O'nun zuhuruyla Allah'ın rahmeti bu alemde coşup taştı. Sabahlar ve akşamlar renk değiştirdi. Duygular derinleşti. Sözler, sohbetler, lezzetler enginleşti; her şey ayrı bir mana, ayrı bir letafet kazandı. Putlar sarsılarak yere devrildi. Kisralar beldesi Medayin saraylarında sütunlar ve kuleler yıkıldı. Save gölü, zulüm bataklığı halinde kurudu. Gönüller feyz ve bereketle doldu.

Zira Ekberi irfanın takipçisi Molla Cami?nin deyişiyle, ?insan candan ibarettir, geri kalan kemiktir, kandır ve kıldır?

Alemleri kuşatan bir rahmet olan Hazret-i Peygamber -sallallahü aleyhi ve sellem-'in bu aşk ve muhabbet kafilesi, sahabeden sonra da aynı tazelik ve coşkunluk pınarı halinde vuslat deryasına doğru akmaya devam etmiştir.

"Şems tekrar:

Bize leyl ü nehar olmaz

Celaleddin-i Rumi'nin ellerine yapışır ve hararetle öper. Sonra birdenbire kalabalığın içinde kayboluverir. Celaleddin-i Rumi şaşırır. «Bu ne iştir? diye hayretler içinde kalır. Esrarengiz ve garib hüviyetli kişi, kendisi için adeta bir muamma olur.

O bilgelerin her biri, Efendimiz?in sembolü olan Gül?ün renk ve kokusuna bulanmışlardır.

«-Sende hala akıl var! Bu sebeple divane olamadığın için bu evin mahremi değilsin!.. dedi"

?Allah; nebileri ve velileri alemlere rahmet olarak dünyaya göndermiştir. Bu yüzden halka bıkmadan, usanmadan nasihatte bulunurlar. Bu nasihatleri dinlemeyip kabul etmeyenler için de; ?Ya Rabbi! Sen bunlara acı, rahmet kapısını bunlara kapatma!? diye yalvarırlar.

Şah, Allah?tır.

Ne katre ayn-i bahar oldu

Dolayısıyla Hazret-i Peygamber -sallallahü aleyhi ve sellem-'in doğum günü olan 12 Rabiulevvel'e rastlayan vefat gününde de en ziyade üzüntü ve kedere garkolanlar, hiç şüphesiz yine ashab-ı kiramdır. Öyle ki, Fahr-i Cihan Efendimiz vefat ettiğinde ashabın hali, hüznünden yanıp eriyen mumlar gibiydi. Zira O'nu görmeden bir gün bile dayanamayan aşık gönülleri artık bu fani dünyada Onu hiç göremeyecekti. İşte bu hicran ve yanışa dayanamayan Abdullah bin Zeyd -radıyallahu anh-, ellerini ilahi dergaha mahzun bir gönülle açarak:

Gözünü aç da, baştan başa Allah kelamı olan Kur?an-ı Kerim?e bak! Kur?an?ın bütün ayetleri edeb talim eder, edeb öğretir.

Hazret-i Bilal, Medine'de bir gece kalıp kendine geldikten sonra devesine binip tekrar Şam'a gitti. Yine muharebe meydanlarına koştu. Artık şehid olup gönüller sultanına kavuşmak, içindeki hasret yangınını söndürmek istiyordu. Fakat vade dolmayınca ölmek de elde değil. Hatta Şam'ı kasıp kavuran ve yirmi beş bin gaziyi alıp götüren vebaya rağmen hikmet-i Hüda, Hazret-i Bilal, yine sağdı.

"-Ümmet, Rasulullah'tan sonra O'nun müezzininden de mi mahrum olsun?" diyordu.

Onlara hazan yoktur, sonbahar asla onlara uğramaz, yaprakları dökülmez, solmazlar, her dem tazedirler.

?Büyük Huzur? anlamına gelen ıstılahi yönünü ise doğru yansıtabilmek için Guénon?un bir belirlemesine başvurmak yerinde olacaktır. İslam Maneviyatı ve Taoculuğa Giriş adlı eserinde Guénon şöyle der:

"Aşk gibi bir muallim yoktur!.." der.

Bu mısrada buyurduğu gibi, karanlıklarda kalmaz, çürüyüp toprak olmaz onlar.

Celaleddin-i Rumi, Şems ile buluştuktan sonra ortaya asıl Mevlana çıktı. O, Şems ile görüşmesinden evvel bir alimdi; sonra alim bir aşık ve bağrı yanık bir arif oldu.

Efendi, bilmiş ol ki edeb, insanın bedenindeki ruh gibidir. Aslında edeb, Allah dostlarının gözü ve gönül nurudur. Eğer şeytanın başını ezmek dilersen, gözünü aç gör ki, şeytanın katili edebdir.

"Mevlana Şems'e:

Cesur olmalısın. Gölgesinden bile ürken korkaklardan olmamalısın. Herhangi bir sıkıntı, ilk anda seni yere sermemeli.

Onlar, yani veliler, Şems nuruna ermişlerdir. Onlara ermiş denmesi, İlahi Hakikat?in başla sonunun birleştiği noktaya ulaşmış, dairevi/kürevi olan sırrın özüne erişmiş olmalarındandır. Onlar tıpkı ağaçlardaki ermiş meyveler gibi, içlerinde kendi sırlarını yani çekirdeklerini de saklarlar.

Gül sizin neniz olur?