40 Mumya

çok ayrıntılarıyla olmasa da mumyalanan osmanlı ve önceki dönem Türk padişah- sultanları olduguyla ilgili bilgim vardı ama öyle aydınlatacak kadar dedildi.

Uzunçarşıl, İ. H, Osmanlı Tarihi, c:1

Kendisiyle Amasya?da görüştüğümüz ve belki de Türkiye?de mumyalar üzerine çalışma yapan tek kişi olan Sanat Tarihçisi Muzaffer Doğanbaş, çeşitli sebeplerden açığa çıkmış 7?8?i Hıristiyan kişilere ait 40?a yakın mumyadan bahsediyor. Açığa çıkmayan yüzlerce mumyanın daha var olduğu tahmin ediliyor. Tarihçi Necdet Sakaoğlu da Doğanbaş?ı destekler mahiyette konuşuyor: ?Eski Selçuklu kümbetlerindeki cesetlerin hemen hepsinin tahnit edilmiş olduğunu düşünüyorum.?

"Nisan yağmurları İstanbul'a 1800'lerin sonunda her zamankinden fazla yağmış, şehri seller götürmüş, Fatih tarafları göle dönmüş ve her tarafı su basmıştı. Selin hemen ertesi günü, Fatih semtinin sakinleri arasında bir dedikodu çıkar: Fatih Sultan Mehmed gece halkın ruyasına girmiş, "Boğuluyorum, beni kurtarın" demiştir. Tahtta, İkinci Abdülhamid vardır ve hükümdar dedikodulardan anında haberdar olmuştur. Abdülhamid, amcası Sultan Abdülaziz'in damadı Şerif Paşa ile Fatih ve Aksaray taraflarının itfaiye kumandanı Mehmed Paşa'yı huzuruna çağırır. Türbeye giderek mezarı açıp cenazeyi kontrol edecek, halkın gördüğü ruyanın doğru olup olmadığını araştıracak ve saraya dönüp rapor vereceklerdir. Hükümdar, paşaları türbeye göndermeden önce göreceklerini hiçbir yerde söylemeyeceklerine dair sıkı sıkı yemin ettirir. Mehmed ve Şerif Paşalar, Fatih Camii'nin yanıbaşındaki türbeye gider ve sandukayı kaldırıp mezarı kazarlar. Derken, önlerine demir bir kapak çıkar. Kapağı açtıklarında taş bir merdiven görürler. Ellerinde lambalarıyla merdivenden iner ve daha derine uzanan bir dehlizle karşılaşırlar. Dehlize dalar, metrelerce yürür ve ufak bir salonu andıran başka bir mekana gelirler. Ortada musalla taşına benzeyen bir mermer, mermerin üzerinde de bir işlemeli ağaçtan bir tabut vardır. Bir hayli zorlanarak tabutu açar ve içinde bozulmamış bir mumya bulurlar: Fatih'in mumyasını. Yüzü aynen, yaşadığı devirde çizilmiş resimlerindeki gibidir."

Uzunçarşılı son baskısı 1988?de yapılan Türk Tarih Kurumu etiketli Osmanlı Tarihi 1. cildinde İstanbul?un fethine kadarki dönemi ele alırken Osmanlı sultanlarının ölümleri ve defin işlemlerine de yer veriyor.

FATİH SULTAN MEHMET HAN son seferi olan macarıstanda vefat edınce mumyalandıgı iddia edılıyo sonuçta aylar süren bır yoldan sultanı getirmek mümkün degıll halıylee mumyalama teknıgı kullanıldıgı bence mümkündür.. hatta bı tarıhçii tahta kımn geçecegı süresıne gıren osmanlının sultanın naaşını unuttuklarını bıle iddia eder.. sonuçta PADİŞAHların çogu seferde şehıd olmuştur uzun bır süreç olan bu durumda mumyalanmıslardır..1. MURAD - KANUNİ-FATIH SULTAN MEHMET VS

Eğer bu çürümemenin nedeni mumyalanmaksa Padişah cenazelerinde mumyalanmak olmuştur ama ben genede ihtimal vermiyorum çünkü dinimize göre ne kadar doğru olduğunu bilmiyorum mumyalanmanın.

KONU padişah mumyalarından ve Fatih?in naaşından açılmışken, Fatih ile ilgili olan ve çok az kişi tarafından bilinen bir söylentiyi yazmadan edemedim: Fatih Sultan Mehmed?in kendi inşa ettirdiği camiin hemen yanıbaşındaki türbede değil, başka bir yerde defnedilmiş olduğu söylentisini...

Uzunçarşılı son baskısı 1988?de yapılan Türk Tarih Kurumu etiketli Osmanlı Tarihi 1. cildinde İstanbul?un fethine kadarki dönemi ele alırken Osmanlı sultanlarının ölümleri ve defin işlemlerine de yer veriyor. Burada, Belleten?de mumyalıdır denen padişahların, ölüm sonrası yapılan işlemlerini anlatırken hemen hemen hepsinde?tahnit? kavramını kullanıyor, ?mumyalandı? demiyor. Dolayısıyle tahnitin neyi ifade ettiğini bilmeyen ya da basit bir ilaçlama zanneden kişi cesetlerin mumyalanmış olduğunu düşünmüyor bu Osmanlı Tarihi kitabını okurken. Bu kitapta biraz dolaşalım.

Yıldırım Bayezid?in ölümünü müteakip cesedinin tahnit edilerek Akşehir?e Mahmut Hayrani türbesine konulduğu yazılıyor. Sonra, Timur, Semerkant?a dönerken cesedin?hükümdarlara mahsus merasimle defnedilmesi? tavsiyesiyle birlikte oğlu Musa Çelebi?ye teslim ediyor.

bu konudaki bildiklerinizi paylaşmanızı istiyorum

Mustafa Armağan?ın Bursa Yeşil Türbe?de Başbakanlığın izniyle araştırma yapan Kazım Baykal?dan aktardığına göre?Çelebi Mehmet?in cenazesi ne mumyalanmış ne de gömülmüştür?. Fakat, tabutu girişteki mumyalığa konmuştur. Burada Selçuklular?dan gelen bir gelenek devam etmekle beraber yapılan tahnit işleminin daha zayıf kaldığı ya da daha zayıf uygulandığı sonucuna varılabilir belki. Fakat, tahnit edilen son padişah Kanuni Sultan Süleyman?a kuvvetli bir tahnit tekniği uygulanmıştır, belki de öyle gerekmiştir.

Fatih Sultan Mehmed?in Fatih?teki türbesi boştur!

Kanuni?nin mumyalanması

KAYNAKÇA:MURAT BARDAKÇI... HÜRRİYET GAZETESİ..12.05.2004

BELLETEN Dergisi, 155, Cilt: XXXIX - Sayı: 155 - Yıl: 1975 Temmuz

Padişah, itfaiye kumandanı Mehmed Paşa ile amcası Sultan Abdüláziz?in damadı Şerif Paşa?yı hemen türbeye gönderir. Mezarı açıp cenazeyi kontrol edecek, rüyanın doğru olup olmadığını araştırıp rapor vereceklerdir. Ama göndermeden önce her ikisine de türbede göreceklerini hiçbir yerde söylemeyeceklerine dair sıkı sıkı yemin ettirir.

Sultan II. Murat nüzul isabetiyle 3 Şubat 1451?de vefat etti; cesedi tahnit edilip, Halil Paşa tarafından oğlu Manisa Valisi Şehzade Mehmed?e acele haber gönderildi. O gelinceye kadar ölüsü muhafaza olundu. 16 gün sona oğlu gelerek hükümdar ilan edildikten sonra vasiyetnamesi mucibince cesedi Bursa?ya naklonularak türbesine defnedildi. Yanına hiç bir kimsenin konulmamasını vasiyetinde kendisi istemiştir. Sultan 2. Murat vasiyetinde öldükten sonra mumyavari bir defin istememiş fakat Uzunçarşılı?nın anlattığına göre o da kısmen?tahnit? edilmiş.

Ama aradan çok seneler geçince, Damad Şerif Paşa yeminini bir tarafa koyup hadiseyi yakınlarına anlatır.

Aşıkpaşazade tarihinde II. Murat?ın vasiyetnamesinde?Beni bu rahmetten mahrum etmeyin? dediği ve mezarının üstünün açık olmasını vasiyet ettiği söyleniyor. II. Murat mumyalanmak istemiyor, çünkü Allah?ın rahmetinden mahrum olmaktan korkuyor. Bu da o dönem yapılan mumyalama/tahnit işlemlerine İslam fıkhı açısından şüpheli yaklaşılmaya başlandığını gösteriyor. Bir de, daha önceki yapılan mumyalama olaylarının varlığını doğruluyor.

kanuninin zigetvar seferi esnasında vefatı ve sokullunun onu mumyalattığı... fatihinde mumyalanmış olabileceği...

Tarihçi Murat Bardakçıya göre doğrudur.

Tac?ü?t Tevarih?te de Cem Sultan?ın öldükten sonra ağşasının çıkartılıp göbeğinin misk ve amberlerle doldurulduğu, muşambalara sarılarak demir bir tabuta konduğu anlatılıyor. Cem Sultan için doğrudan mumyalandı denmemekle birlikte, benzer işlemlere tabi tutulmuş olduğu anlaşılıyor.

ALINTI

Beni rahmetten mahrum etmeyin

İlk kez duyuyorum yahu... Tarihçi arkadaşlar var mıdır böyle bir durum...?

?... Fatih Sultan Mehmed?in gasl edilmesi de elemli olmuştur. Yazın sıcağında on günden ziyade elbisesi ile kapalı kalan ceset koktuğundan yanına kimse gidememiş Baltacılar Kethüdası Kasım ile anın usta dediği tahnit memuru ölüyü beraber soyup dahili ağşasını çıkarmak suretiyle mumyaladıktan sonra kefenlenmiştir ve sonra da merasimle defnedilmiştir.? Uzunçarşılı, Fatih?in defin işlemini anlattığı yukarıdaki paragrafa düştüğü dipnotla daha da şaşırtıyor bizi ve hiç de dolaylı bir anlatım yolu seçmiyor; ?Osmanlı padişahlarından Osman Gazi, Murat Hüdavendigar, Yıldırım Bayezid, Çelebi Sultan Mehmed, İkinci Murad?ın cesetleri muhtelif sebeblerle mumyalıdır. Emir Süleyman Çelebi ile Musa Çelebi ve Kanuni Sultan Süleyman?ın cesetleri de mumyalıdır.?

Damad Şerif Paşa, yahut Cumhuriyet dönemindeki adıyla Şerif Çavdaroğlu, hadiseyi 1940?lı senelerde o zamanın en meşhur kalem erbábından olan İbnülemin Mahmud Kemal İnal?ın Mercan?daki konağında yapılan musikili bir sohbet meclisinde de söyler ve anlattıkları o günlerde çıkan bir tarih dergisinde sansürlü bir biçimde yayınlanır. Şerif Paşa?nın bu mumya macerasını, İbnülemin?in konağına devam eden ve Paşa?nın söylediklerine bizzat şahit olan birkaç kişiden, bundan senelerce önce ben de dinlemiştim.

Ortada musalla taşını andıran bir mermer, mermerin üzerinde de bir tabut durmaktadır. Bir hayli zorlanarak tabutu açar ve içinde bozulmamış bir mumya bulurlar: Fatih?in mumyasını. Hükümdarın yüzü, hálá zamanında çizilmiş resimlerdeki gibidir.

Fatih Sultan Mehmed?in mumyalanmış cesedinin kendi adıyla anılan camiin hemen yanıbaşındaki türbesinde mi, yoksa bir başka mekánda mı olduğu muammasının çözümü, bugün aslında son derece kolay bir iş. Arkeologların ve hazine avcılarının kullandıkları yerin altını gösteren dedektörler vasıtasıyla birkaç saatte halledilebilecek bir mesele!

Paşalar mumyanın başında dua eder, sonra tabutun kapağını kapayıp hayatta bulunan bir hükümdarın huzurundan ayrılma protokolüne riayet ederler; sırtlarını mumyaya dönmeden, adımlarını geriye doğru atarak uzaklaşırlar. Yukarıya çıkar, kapağı kapatır, sandukayı da yerleştirir ve gördüklerini Sultan Abdülhamid?e anlatırlar. Padişah, Fatih?in mezarını su basmamış olmasından dolayı gayet memnun olur ve Paşalar?a ettikleri yemini hatırlatıp?Yemininize sadık kalınız, gördüklerinizi unutunuz!? diye ihtar eder.

Sokollu, Kanuni?nin ölümünü vezirlerden bile saklar. Necdet Sakaoğlu?nun Bu Mülkün Sultanları kitabından devam edelim: ?Tabib İbn Kaysun, İmam Derviş Efendi ve rikabdar Mustafa Ağa ve Musa Ağa ve Hasan Ağa, cümlesi on iki nefer kimesne mübarek cesedini gasledüp tekfin eyleyüp namazunu kılup tabut ile taht altında emanet kodular.? Sakaoğlu tarihçi Selaniki?ye dayanarak şunları yazıyor; iç organları çadırında yatağının bulunduğu yere gömülerek cesedi tahnit edildi. Tahnit işlemi türlü ilaçlar, misk ve amberlerle yapılıp ceset sımsıkı muşambalara sarılarak bir tabuta yerleştirildi; tarihçilerin deyimiyle Sokollu, Kanuni?yi adeta pastırma yaptı! Kanuni?nin ölüm tarihi de 21 Haziran. Yaz sıcağının en kuvvetli olduğu bir zamanda koca padişah mumyalanmış olarak 48 gün saklanıyor

Sokollu, Kanuni?nin ölümünü vezirlerden bile saklar. Necdet Sakaoğlu?nun Bu Mülkün Sultanları kitabından devam edelim: ?Tabib İbn Kaysun, İmam Derviş Efendi ve rikabdar Mustafa Ağa ve Musa Ağa ve Hasan Ağa, cümlesi on iki nefer kimesne mübarek cesedini gasledüp tekfin eyleyüp namazunu kılup tabut ile taht altında emanet kodular.? Sakaoğlu tarihçi Selaniki?ye dayanarak şunları yazıyor; iç organları çadırında yatağının bulunduğu yere gömülerek cesedi tahnit edildi. Tahnit işlemi türlü ilaçlar, misk ve amberlerle yapılıp ceset sımsıkı muşambalara sarılarak bir tabuta yerleştirildi; tarihçilerin deyimiyle Sokollu, Kanuni?yi adeta pastırma yaptı! Kanuni?nin ölüm tarihi de 21 Haziran. Yaz sıcağının en kuvvetli olduğu bir zamanda koca padişah mumyalanmış olarak 48 gün saklanıyor.

BEN BU HABERİ OKUYUNCA HAYRETE DÜŞTÜM... MURAT BARDAKÇI'DAN ALINTI

Büyük selin hemen ertesi günü, semt sakinleri arasında bir dedikodu çıkar: Fatih Sultan Mehmed gece rüyalarına girmiş, ?Boğuluyorum, beni kurtarın? demiş ve Abdülhamid, söylentilerden ánında haberdar olmuştur.

İsmail Hakkı Uzunçarşılı, 1975 yılında Türk Tarih Kurumu?nun çıkarttığı hacimli üç aylık?Belleten? dergisinde Topkapı Sarayı Arşivlerine dayandırarak Fatih Sultan Mehmed?in ölümünü anlatıyor.

Yaralı Sırp asilzadesi tarafından savaş meydanında şehid edilen Sultan Murat?ın Bursa?ya getirilişini şöyle anlatıyor Uzunçarşılı; ?Sultan Murat?ın cesedi tahnit edilerek Bursa?da Çekirge?de yaptırmış olduğu türbesine gönderilerek ağşa?ı dahiliyesi vefat ettiği yere gömülmüş ve üzerine türbe yapılarak zamanımıza yakın devre kadar?Meşhed?i Hüdavendigar? adıyle devam etmiştir.? Kosova?dan Bursa?ya götürülen cesedin mumyalanmadan korunması mümkün gözükmemektedir.

Yıldırım Bayezid?den sonra Osmanlı?yı toparlayan Çelebi Mehmet?in ölümü Sultan Murad?ın Bursa?ya gelmesine kadar kırk gün gizlenir. Rum tarihçisi Dukas, Mırmıroğlu tercümesinde olayı şöyle anlatıyor: ?Edirne sarayında vefat eden Sultan Mehmet?in cesedi kırk gün sarayda saklandı ve ölümünü dört kişiden başka kimse bilmiyordu. Bilenler, Bayezid, İbrahim ve iki hekim. Bunlar her gün saraya gidip çıkıyorlardı tedavi için etraftan ilaçlar getiriliyor diye ortalığın şüphesini uyandırmak istemiyorlardı. Hekimler ölünün karnını açarak bağırsak, ak ve kara ciğerlerini çıkarıp cesedin içini kamilen yıkadılar ve cesetten çıkardıkları maddeleri ölünün bulunduğu odayı kazarak gömdüler ve sonra cesede ıtriyat sürdüler ve kefenlediler ve hayatta imiş gibi yatağa yatırdılar.? Uzunçarşılı Çelebi Mehmet için Belleten?de?mumyalandı? diyor.

1800?lerin sonu, İkinci Abdülhamid?in iktidar yıllarıdır. İstanbul?da Nisan yağmurları her zamankinden fazla yağmış, şehri seller götürmüş, Fatih ve Karagümrük tarafları göle dönmüştür.

Paşalar, türbeye gider ve sandukayı kaldırıp mezarı kazdırırlar. Bir hayli derine inmişlerdir ama ortada Fatih?in cesedinden eser yoktur. Derken, önlerine demir bir kapak çıkar, açarlar ve taş bir merdiven görürler. Ellerine birer lamba alıp merdivenden iner, bu defa daha derinlere uzanan bir dehlizle karşılaşırlar. Metrelerce yürür ve ufak bir salonu andıran bir başka mekána gelirler.