Müthiş zekalı İbn Teymiye gibi bir alimin bunu bir delil olarak kabul etmesi, gerçekten yadırganacak cinstendir.

Alimler İbn Teymiyenin bu görüşünü birkaç noktadan tenkit etmişlerdir:

bu bayraktar hoca ne diyor böyle yav nasıl cennet ve cehennem sonlanacak, o halde neden sınav oluyoruz yok olacaksak anlamadım doğrusu bu tefsiri nasıl yapıyor hala aklım aklım almıyor

İnsanın aklına gelir, Acaba Allah, ahiret aleminin ebedi olduğunu vurgulamak için daha ne gibi sözcükler kullanmalıydı? Arapça?da en açık, en vurgulu bu iki sözcüğü defalarca kullandığı halde, bu konuda tatmin olabilmek için daha neler bekleyebiliriz ki?

İbn Teymiye, Ali b. Talha?nın tefsirinde yer verdiği Abdullah b. Abbas?ın?hiç kimse, Allah?ın yaratıkları hakkındaki tasarrufunu tayin edemez, onların cennete veya cehenneme gideceklerine dair bir hüküm veremez.? şeklindeki ifadesine dayanarak, cehennemin bir gün sona ereceğini söylemiştir. Halbuki bu ifadeden koklamak için bir işaret arasanız, bir kokusunu bile bulamazsınız(a. g. e., 1/79).

İlgili Hadisler:

bende buna şaşıyorum ya kardeş hoca yıllarca eğitim almış tefsir yapmış programda böyle diyor, klasik tefsirlerde buna hiç değinilmemiş deniyor kendinden çok emin konuşuyor,

Aslında, bu rivayetler daha çok şu iki ayetle ilgili olarak söz konusu edilmiştir.

Ehl-i sünnet itikadına göre, Cennet ve cehennem yaratılmış olup şu anda mevcuttur. Ve asla yok olmayacaktır (bk Hafız el-Asbahani et-Teymi, el-Hücce, 1/471; Muhammed b. Abdurrahman el-Hamis, İtikadu ehli?s-Sünne, 1/160-161; Abdulaziz, Abdullah b. Baz, Beyanu akideti ehli?s-Sünneti ve?l-Cemaa, 1/25-eş-Şamile).

Allahu Teala insana ebedi yaşama duygusu vermiştir. Söz sultanı büyük üstad bu arzunun ahiretin varlığına ayrı bir delil olduğunu şu harika vecizeyle ifade buyurur: ?eğer vermek istemeseydi, istemek vermezdi.? Evet, bizi yaratan zat, şu alemi seyretmemizi istemeseydi, ana rahminde bize göz takar mıydı? Bu güzelim sesleri işittirmek dilemeseydi bize kulak verir miydi? İşte, ahiretin varlığına en büyük bir delil insan ruhuna konulan bu?ebedi yaşama? arzusu. Madem Allah insana ebedi yaşama arzusu vermiştir. Öyle ise bu dünyada kendisine itaat eden başta Peygamberler olmak üzere müminlerin bu arzusunu ebedi cennetele mükafatlandıracaktır. Hiç mümkünmüdür ki kendisine bu dünyada iman eden müminleri cennetin mükemmel nimetlerinden tattırıp daha sonra onları yok etsin. Kendisini inkar eden ve zulmüyle kainatı hiddete getiren insanları da kısa bir azabla cezalandırıp onları yok etsin. Bu Allahın adaletine ve hikmetine aykırıdır.

-Allah?ın cemal isimleri, cennetin ebediliğini istediği gibi, celal isimleri de cehennemin sonsuza dek devam etmesini isterler.

"Bazıları cennet ve cehennem sonludur diyor ne dersiniz" diye bir soru geldi e-maille

Hoca evet dedi, cennette cehennemde uzun bir zaman sonra sonlanacaktır, dedi bir sure verdi ve peşpeşe iki ayetini okudu burdan bu mana çıkar dedi, ah dedim niye sure ve ayet numaralarını not etmedim. Hatırlayamıyorum, ahkaf suresimiydi bilmiyorum, yer ve gök durduğu müddetçe cennette kalacaklardır, diğeride, yer ve gök durduğu müddetçe cehennemde kalcaklardır gibi bir manası vardı ayetlerin acaba bu ayetleri bulup buraya yazabilirmisiniz

merhabalar arkadaşlar şükür kavuşturana...

Arkadaşlar sakın yanlış anlaşılmasın ben şok olduğum için, şaşırdığım için açtım bu başlığı, nasıl olurda böyle bir tefsir yapılır haklılık payı varmıdır, nedir bu iişn aslı anlatacak olan var ise merakla okumak istiyorum

Alimler, ?Kim Allah?a ve Resulüne isyan ederse, ona cehennem ateşi vardır, hem de ebedi kalmak üzere oraya girecektir?(Cin, 72/23) mealindeki ayette?vurgulanan ebedi olarak kalmayı, göz önünde bulundurarak- söz konusu edilen isyandan maksat şirk olduğunu söylemişlerdir. Çünkü, şirkin dışındaki günahlar en son affedilir(bk. a. g. e, s. 328-330-eş-Şamile).

Allah?ın isimlerinin gereği

İslam alimlerinden müteşekkil bir ilmi heyet tarafından kaleme alınan?Kitabu usuli?l-iman fi davi?l-Kitabi ve?s-Sünne? adlı kitapta da bu konuda şu görüşlere yer verilmiştir.

c. Cennet ve cehennemin baki birer yurt ve hiçbir zaman yok olmayacaklarına iman etmek ve onlarda bulunacakların da ebedi olduklarına inanmak.(bu konu için misal olarak Nisa, 4/13; Cin, 72/23?e bakılabilir)

-Hz. Ebu Hureyre?nin bildirdiğine göre, Hz. Peygamber şöylşe buyurdu

Evet, Cennet ve cehennem ebedidir. Ancak bu ebedilik Allah'ın ebediyen onları var etmesiye olacaktır. Bu nedenle Allah'ın ebediliğine aykırı bir durum yoktur.

?Allah en son ateşi sona erdirecek ve orada bulunan kafirleri de cennete alacaktır? Delil olarak da Hz. Ömer, Hz. Abdullah b. Mesud, Hz. Ebu Hureyre, Hz. Abdullah b. Abbas, Hz. Ebu Said el-Hudri?ye dayandırılan görüşleri göstermiştir. Bu konuyu birkaç madde halinde tahlil etmekte fayda vardır:

Allahu Teala vadinden dönmeyecektir. Müminlere ebedi saadetle mükafatlandıracağını, kafirlere ise ebedi şekavetle azab edeceğini vadetmektedir. Bu vadinden dönmesi için de hiç bir sebep yoktur.

Allah?ın ebedi olması kendi zatının bir özelliğidir. Cennet, cehennem ve içindekilerin ebedi olması ise Allah?ın ebediyen var etmesiyle devam edecektir.

Evvela şunu söylemeliyiz ki, Cennetin ebediliği konusunda, alimler arasında herhangi bir ihtilaf söz konusu değildir. Yalnız cehennemle ilgili bazı marjinal düşünceler vardır.

Bu ayetler, hem cennet, hem de cehennemin daimi, baki ve ebedi birer yurt olduklarını göstermektedir.

?Günah işleyip de günahın kendisini her taraftan kuşatıp kapladığı kimselere gelince onlar cehennemliktir. Hem de onlar orada devamlı/ebedi kalacaklardır?(Bakara, 2/81).

İbn Kayyım, -cennet değil, cehennem hayatının sona ereceği konusunda- hocası İbn Teymiye?nin bildirdiklerini seslendirmiş ve bu konuda şu bilgilere yer vermiştir:

-Gerek ayetlerde ve gerek hadislerde cennetin Allah?ın bir lütfü rahmetinin bir gereği olduğu vurgulanmıştır. Allah?ın bu sonsuz merhameti, ebedi var olduğuna göre, merhamete muhtaç olan varlıkların da ebedi kalmasını ister.

Bu hadislerde ebediyet kelimesinin yanında ölümsüzlük sözcüğü de kullanılarak konu tereddüde mahal bırakmayacak şekilde netleştirilmiştir.

yer ve durduğu sürece diyor burda Allah taktir ettiği bir süreye kadar yani yer ile gök durduğu müddetçe ebedi klacaktır, sonra allahın takdir ettiği bir zaman sonra cennet ve cehennem sonlanacaktır diyor, süresini Allah bilir ancak diyor ve beni şok etti bu sözlerle, sanırım Muhyiddini Arabide buna benzer bir şeyler söylemiş, inanın hala şok içindeyim bakalım daha neler göreceğiz...

c. Bu rivayetlerin hedefi olanlardan biri de Abdullah b. Abbas?tır.

Bu güzergahta daha çok güzel hakikatler bulunmaktadır.

Muhammed b. İsmail es-San?ani, İbtalu edilleti fenai?n-nar adlı bir eser yazmış ve çok ilmi delillerle İbn Teymiye?nin bu görüşünü reddetmiştir. 190 sayfalık olan bu eserden yeterli olacağını düşündüğümüz delillerinin bir nevi özetini sunmaya çalışacağız:

ben duydum şok oldum nasıl olur dedim kendi kendime o halde neden sınav oluyoruz ki cennet ve cehennem yok olacak ise

Cennet ve cehenneme iman etmek, ancak onlar hakkında şu üç noktaya iman etmekle gerçekleşir:

Buna göre Cehennemde ebedi kalmayacağı belirtilenler, mümin olarak vefat ettiği halde günahının ağır gelmesinden dolayı ceheneneme girenlerdir.

?Eğer cehennemdekilere; siz ateşte dünyadaki taşların/çakılların sayısı kadar kalacaksınız, denilse, buna çok sevinecekler?( a. g. e., 1/70). Aynı ifadeler, Ebu Hureyre?den de rivayet edilmiştir.

?İman edip makbul ve güzel işler yapanları müjdele; Onlara içinden ırmaklar akan cennetler vardır?Onlar orada devamlı kalacaklardır? (el-Bakara, 2/25, ayrıca bk. Bakara, 2/82).

Birer misal verdiğimiz ayetlerde geçen ve?devamlı/ebedi? olarak tercüme ettiğimiz?halidun? kelimesi, ?HULD? kökünden gelmektedir.

-Kendi rablerine karşı gece-gündüz demeden Allah?a kulluk eden, onun yolunda mallarını, canlarını feda eden, yüz binlerce peygamber, veliler, şehitler, gaziler çok sevdikleri Rablerini hep görmek isterler, onun huzuruna çıkmak isterler. Şayet cennet hayatı sona ererse, bu müstesna zatlar da yok olmaya mahkum olacaklardır. İlahi sonsuz rahmet ve şefkatin buna izin vermeyeceği açıktır.

?Kim Allah?a iman eder, makbul ve güzel işler yaparsa, Allah onun fenalıklarını, günahlarını siler ve içinde ırmaklar akan cennetlere, hem de devamlı/ebedi kalmak üzere yerleştirir? (Teğabun, 64/9).

Bu konuda çok şey söylenebilir. Ancak biz bir pencere olarak özet halde bazı hususları sunacağız. Çünkü arif olanlara bir işaret yeter.

Bu konuyu ayet, hadis ve ehl-i sünnet alimlerinin görüşleri doğrultusunda, maddeler halinde özetlemeye çalışacağız:

?HULD? kelimesi

Cennet ve Cehennemin yok olacağını düşünmek Kuranı Kerimin beyanatına zıt olduğu gibi Allahın adaletine ve hikmetine de aykırıdır.

İşte bunun gibi Bizatihi Ebedi olan Allah?tır. Cennet, cehennem ve içindekilerin ebediliği ise Allah?ın ebediyen var etmesi ve devam ettirmesiyle olacaktır. Bu sebeple aralarında bir zıtlık söz konusu değildir. Allah?ın ebediliği zatidir, kendine aittir, insanın ve diğerlerinin ebediliği arizidir. Allah?ın devam ettirmesi ve ebediyen var etmesiyledir

?İman edip makbul ve güzel işler yapanlara gelince? onlar cennetlik olup orada ebedi kalacaklardır(Araf, 7/42)

a. Cennetin takva sahibi müminlerin varacağı yer, cehennemin de kafir v e münafıkların gireceği yer olduğuna kesin bir itikatla inanmak( bu konu için bk. Nisa, 4/56-57).

b. Bu görüşün dayandırıldığı Sahabelerden biri olan Abdullah b. Mesud?dur. Rivayete göre, İbn Mesud şöyle demiştir: ?Öyle bir zaman gelecek ki, cehennemde hiç bir fert kalmayacaktır?( a. g. e., 1/75). Halbuki İbn Mesud?un, -bu söylenenlerin aksine delalet eden- merfu olarak rivayet ettiği bir hadis söz konusudur:

bende ebedi kalacakları diye biliyom yani sonsuza kadar manasında biliyom.

?Rabbinin dilediği hariç, onlar gökler ve yer durdukça o ateşte ebedi kalacaklardır. Şüphesiz Rabbin dilediğini yapandır. ?Mutlu olanlar ise cennettedirler. Rabbinin dilediği hariç, gökler ve yer durdukça onlar orada kalacaklardır. Bu, onlara Rabbinin hiç kesilmeyen bir nimetidir(Hud, 11/107-108).

Öyleyse içinde ebedi kalıcılar olarak cehennemin kapılarından girin. Büyüklük taslayanların konaklama yeri ne kötüdür. (16/29)

-Allah baki olduğu gibi, Onun isim ve sıfatları da bakidir. Baki olan bir Sultan-ı Zişanın saltanatının da baki olması gerekir.

İlgili ayetler:

Üçüncüsü: İbn Teymiye hiçbir delile dayanmadan, Hz. Ömer?e isnat edilen bu sözün asıl cehennem ehli olan kafir hakkında olması gerektiğini ileri sürmüştür. Halbu ki, -şayet sahih olsa bile- bu hükmün, cehenneme girmiş tevhit ehli müminlerden olup da günahları affedilmemiş kimseler hakkında olma ihtimali çok daha kuvvetlidir. Bize göre başka bir ihtimali de yoktur. Çünkü, bu takdirde ancak, bu konuda çok açık olan ayet-hadis ve ehl-i sünnet alimlerinin icma/ittifaklarına uygun bir görüş olur. .

Dün habertürkte teke tek programına Prof. Dr. Bayraktar Bayraklı hoca konuk oldu.

''İçinde ebedi kalacakları...'' ebedi ne demek? eğer ''ebedi'' erazyona uğramışsa

Cehennem küfrün cezasıdır ve ebedidir. Dünyada iman etmeden ölen bir insan o azap diyarında ebediyen kalacaktır. Bir ayet-i kerimede onların ciltleri yandığında yenileneceği böylece ebediyen azap çekecekleri haber verilir. Cehennem azabı denilince ilk akla gelen maddi azaptır, ateş azabıdır. Bunun yanında sürekli karanlıkta kalma azabı, cennetten ebediyen mahrum kalma azabı gibi farklı azaplar da vardır.

?Kıyamet günü, insanlara hitaben?Ey cennet halkı! Artık -sizin için- ölümsüz bir ebediyet vardır. Ey Cehennem halkı! Sizin için de ölümsüz bir ebediyet vardır? (Buhari, Rikak, 51; Müslim, Cennet, 40; Tirmizi, Cennet, 20).

Oysa, Beyhaki?nin rivayet ettiğine göre, Abdullah b. Abbas?ın bu konudaki görüşü çok açıktır. Hud Suresindeki 107 ve 108. ayetlerinde geçen?Rabbinin dilediği hariç? istisnasını şöyle yorumlamıştır: ?Muhakkakki Rabbin dilemiştir ki, kafirler cehennemde ebedi olarak kalacaklar, müminler de cennette ebedi olarak kalacaklardır? .

Bu kelimenin lügat anlamı, baki kalmak, ebedi kalmak demektir. Cennette haild olmak demek, oradan hiç çıkmadan, ebedi olarak yaşamaktır. Huld diyarı, baki/ebedi memleket anlamına gelir. Cennetin bir ismi Daru?l-huld?dür. Halkının orada baki kalacağını ifade etmektedir.

Konuyla ilgili İbn teymiye?nin görüşü

Birincisi: İbn Teymiye, Hz. Ömer?e dayandırdığı rivayeti, Hasan-ı Basri?den nakletmiştir. Oysa bizzat kendisinin belirttiği gibi, Hasan-ı Basri bu hadisi bizzat Hz. Ömer?den işitmemiştir. Demek oluyor ki, bu hadis mürsel ve münkatıdır. Yani senette kopukluk vardır. Bu ise rivayetin zayıf olduğunu göstermektedir. Başta İbn Sirin, Hafız İbn Hacer, Darekutni, olmak üzere hadis alimleri, Hasan-ı Basri?nin mürsel olarak rivayet ettiği bu gibi rivayetlerine itimat edilemeyeceğini belirtmişlerdir. Senedi kopuk bu gibi hadis rivayetleri feri meselelerde bile kabul görmezken, bu gibi imani meselelerde nasıl kabul edilir? .

?Bizim ayetlerimizi yalan sayan ve kibirlenerek onlardan yüz çevirenlere gelince, onlar cehennemliktir, hem de orada devamlı/ebedi kalacaklardır?(Araf, 7/36).

-Kainatın?içinde bulunduğu dengelerin- şehadetiyle Allah?ın sonsuz bir adaleti vardır. Cehennem ise, ihkak-ı hak anlamındaki bir ceza yeridir. Cezaların suçlarla belli bir oran içerisinde bulunması da adalet anlayışının bir gereğidir. Bir tek küfür ve inkarcılık, sonsuz denilebilen kainattaki varlıkların, atomların, moleküllerin, hücrelerin, her şeyin hukukuna bir tecavüz, Allah?ın bin bir isminin tecellisini yalan saymak, binlerce elçilerini yalancılıkla itham gibi sonsuz bir cinayettir. Böyle sonsuz bir cinayetin sonsuz bir cezasının olması adaletin gereğidir.

a. İbn Teymiye bu görüşünü şu mantıkla desteklemektedir: Bütün sahabe, tabiin ve ehl-i sünnet alimleri, - Kur?an?da da ifade edildiği üzere-; ?kafirlerin cehennemde azapları asla hafifletilmeyecek, onlar orada asla ölmeyecekler, bir halat iğne deliğinden geçmeden onlar cennete girmeyecekler? şeklindeki hükümler konusunda ittifak halindedir. O halde Hz. Ömer?in sözlerini?cehennem bir gün yok olacak? şeklinde anlamak gerekir. Çünkü cehennem var olduğu sürece onların oradan çıkmayacaklarına dair Kur?an ve hadislerin açık beyanı vardır. (bk. Muhammed b. İsmail es-Sanani, İbtalu edilleti fenai?n-nar, 1/68-eş-Şamile).

Halbuki, bizzat rivayet sahibi Beğavi, bu rivayetleri zikrettikten sonra, şu görüşlere yer vermiştir: ?Ehl-i Sünnete göre?şayet doğru ise- bu rivayetin manası şudur: Sonunda, ehl-i imandan hiç kimse cehennemde kalmayacaktır, demektir. Yoksa, kafirler ebedi olarak orada kalacaklardır? ( a. g. e., 1/75).

Mesela güneşin ışığı, ısısı ve renkleri kendindendir. Dünyadaki ısı, ışık ve renkler güneştendir. Güneş bu özelliklerini dünyada devam ettirdiği müddetçe, bu güzellikler var olmaya devam edecektir. Ama bu güzellikler dünyanın kendine ait değildir. Güneşe aittir.

Dikkatimi çeken bir soru vardı, şöyleydi:

EBED kelimesi

Kur?an Arapça lisanı ile indirildiğine göre, ?huld? kelimesini Arapların anladığı şekilde ebedilik anlamında kullanması zorunludur. Yoksa muhataplarını aldatmak gibi -haşa yüz bin defa haşa- sözünden cayması muhal olan Allah?a isnat etmek gerekir.

siz ne düşünüyorsunuz kardeşler gerçekten hiç aklıma yatmadı hocanın bu dedikleri, bilgisi olan var ise yardımcı olursa sevinirim ben cennet ve cehennemin sonsuz ebedi olduğunu biliyorum...

?Kim Allah?a ve Resulüne isyan ederse, ona cehennem ateşi vardır, hem de ebedi kalmak üzere oraya girecektir?(Cin, 72/23).

Bu iki sahabe?den yapılan rivayetler, Beğavi?nin Hud Suresinin 107-108. ayetlerinin tefsiri sırasında yaptığı nakillerden alınmıştır.

-Bin bir çeşit nimetlerle lütuflarda bulunduğu, kendini onlara sevdirmek için, sayısız ikramlarda bulunduğu samimi kullarını yok etmekle onları gücendirir mi? Sonsuz fedakarlıkla kendisine karşı sevgi besleyenleri, idam ederek kendine düşman yapar mı?

Ehl-i sünnet alimlerinin görüşleri:

b. Cennet ve cehennemin şu anda mevcut olduğuna inanmak. ?Cennet takva sahipleri için hazırlanmıştır?(Al-i İmran, 3/133), ?Cehennem kafirler için hazırlanmıştır?(Bakara, 2/24) ayetleri, onların şu anda mevcut olduklarını göstermektedir.

İman ile ölenler günahlarından dolayı Cehenneme girseler bile cezalarını çektikten sonra Cennete gireceklerdir. Ancak İslamiyetten haberi olduğu halde inanmadan ölenler ebedi cehennemde kalacaktır.

?Ey insanlar! Muhakkak ki, en son dönüş Allah?adır. Artık, ya cennete veya cehenneme gidilecektir. Orası ölümsüz bir ebediyet ve göçsüz bir ikamettir? Mecmau?z-zevaid?de bu hadisin sahih olduğu bildirilmiştir (bk. Macmauz-zevaid, 5/56).

Birer örnek olarak arz ettiğimiz bu ayetlerde de?Huld? sözcüğünün yanında bizzat Türkçe?de aynı manada kullanılan?Ebed? sözcüğü de kullanılmıştır.

Kafirlerin ebedi olarak Cehennemde kalacağı ayeti kerimelerle sabittir.

İkincisi: Hz. Ömer, cehennemin sonunda yok olacağına dair herhangi bir ifadeyi kullanmamıştır. Onun dediği şudur: ?Şayet cehennem ehli, bir kum yığını miktarı/kum yığınındaki kum tanelerinin sayısı kadar cehennemde kalsalar bile yine de bir gün gelir ki oradan çıkacaklardır? Görüldüğü gibi, bu ifadede cehennemin yok olacağı değil, cehennemliklerin oradan bir gün çıkacakları hususuna işaret edilmiştir. Oysa, bu iddia, İbn Teymiye dahil, hiçbir İslam alimi tarafından kabul edilmemiştir.