kurumların insanlığın son noktası olduğunu vurgulanmakta ve tarihin

toplum? insanın tarihsel evrimi sonucunda erişilen en yüksek

olarak ortaya çıkan diğer bir gelişme ise toplumların kendilerini

sav söz cümleciklerine de rastlanabilmektedir.

ileri sürer. Fukuyama, bu beş yaklaşımı da güven merkezli

ortadan kalkıyor.? cümleleriyle başlayarak önsözdeki ifadelerini doğrular.

yasal düzenlemeler ve kurumsal yapılanmaların düzeyi ile firma

devam ettirdiğini vurgular ve kitabına?21. yüzyıla yaklaştıkça,

ya da benimsemeye çalıştığı aynı zamanda bir çok ülkenin pazar

mutlak bir gerçeklik olarak ortaya koyar. Bu iki güçten ilki,

kurmasına imkan veren sosyal sermayenin pek çok biçimi arasında en

bilincine varma, Huntington?da?medeniyetler çatışması? tezinin

kavramdır. ?Rasyonel arzu?, rasyonel yarar maksimizasyonuna

yönelimli modern ekonomik sistemin yaratılması için vazgeçilmez

Gerçekte çağdaş dünyadaki tüm ekonomik faaliyetler, bireyler

diğer sosyalleşme biçimlerin aleyhine sonuçlar verebilir.

ateşlediği kapitalizm, yarattığı olağanüstü zenginlikle evrensel ve

derece doğru saptamalarda bulunur. Güven?in içerik bakımından

demokrasi ve kapitalizm doğru dürüst işleyecekse, modern

gelişmiş ülkelerin liberal-demokratik politik kurumları benimsediği

tanımlar. Bu tanımlama çerçevesinde, ?burjuva liberal demokratik

kendine özgü yasaları ile toplumun geri kalanından ayrı tutan ve

modern olmayan değerlerdir.

Yazar, bu kitabında toplumlardaki örgütlenme ölçeğini?güven?

diğerler toplumlardan ayıran kültürel farklılıkların bilincine

doğal olanı ailedir. Bunun sonucu da hem geçmişte hem de bugün

Fukuyama, kitabının rekabet üzerine hazır reçeteler sunan bir

önemli bir bölümünde Asya toplumlarının örnek olarak

bilimi yazınının ve tartışmalarının en popüler aktörlerinden biri

İnsanların birbirine güvenmesine ve ekonomik organizasyonlar

sonu tekrar tekrar ilan edilmektedir. Kitap da?teknolojinin

teşkil ettiğini tartışılmaz bir gerçeklik olarak sunar. Ekonomiyi

toplumlar temelinde incelemektedir.

güvenli toplumlar arasında nereye konumlandırılacağı sorunu ele

söz konusu değildir.

kurumlardır. Bu tip kurumlar, sosyal sermaye ve güvenle

makalelerde, uluslararası politikayı ve ekonomiyi çevreleyen temel

statüsüne yükselme sürecinin yaşanması? ve?kültürün Asya?nın

olduğunu belirtmekle birlikte kitap okunduğunda?ekonomi-modern?

yansıttığı, şekillendirdiği ve temelini oluşturduğunun anlatısı?

giderek daha fazla varmasıdır. Bu kültürel farklılıkların

desteklenirse işlem maliyeti ciddi boyutta ekonomik tutulabilir. Bu

birleştirilmesi ele alınmaktadır. ?Güven?, ?sosyal sermaye?

olmuştur. Fukuyama, Güven?in önsözünde; Tarihin Sonu ve Son

gerekli fakat yeterli olmayan unsurlardır. Alışkanlıklara dayalı

ise Hegel?in?kabul görme mücadelesi? olarak adlandırdığı

geniş çaplı modern kurumsal şirketleri yaratma yetisidir.

temelinde değerlendirmekte; toplumları?yüksek güvenli toplumlar?

üzerinde temellenir ve modern toplumların kendilerini nasıl

Güven?in, Tarihin Sonu ve Son İnsan kitabı gibi yoğun bir ilgi

karşılık gelir. ?Kabul görme mücadelesinin? ise maddi bir boyutu

ise 21 inci yüzyılda geleneksel kültürler ile modern kurumların

sanayi ve sanayi sonrası toplumların zenginleşmesi ve istikrarı için

tartışılmaktadır. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise örnek toplumlar

kültürel özelliklerden bağımsız bir şekilde değerlendiren

belirleyen asıl unsurun kültür değil, devletin davranışları olduğunu

Mülkiyet hakları, sözleşmeler ve ticaret hukuku düzenlemeleri, pazar

toplumun gelişme düzeyi ile açıklanabileceğini söyler; üçüncü yorum

ekonomik sermayenin önkoşulu haline getirerek bir tür tarihsel

büyüklüğü arasında ilinti kurar; beşinci açıklama ise ölçeği

dünyanın her tarafında politik ve ekonomik kurumlar giderek

Fukuyama, gerek Güven?de gerekse 1995 sonrası yayımladığı

Fukuyama tarihin sonunu, dünya genelinde liberal demokrasi ve pazar

kabulleri çerçevesinde

eşit haklara dayalı liberal rejimin serpilmesine hizmet ediyor? gibi

yaşaması gerektiğidir. Yasa, sözleşme ve ekonomik rasyonalite,

etkinliğinin sınırlı oluşundan ötürü modernliğin karakteri hiçbir

ekonomik ve siyasal kurumlar birbirilerine yaklaşırken paradoksal

desteklenmez ise yapılacak hukuki düzenlemeler ve kurumsal

maddi birikimi arttırmaya hizmet eden rasyonel arzudur. İkinci güç

Fukuyama, farklı toplumlarda egemen olan örgütlenme ölçeğini

ekonomisine yöneldiği ve küresel kapitalizmin işbölümüne uyum

açıklamaya yönelen yaklaşımları beş grup altında sınıflandırır. Bu

doğrudan söz etmek yerine?sosyal sermaye? veya?toplumsal erdemler?

alanın ekonomi olduğunu; ekonominin ise tüm modern toplumlarda,

açısından karışık bir yapıdır. Aileciliğin çok fazla güçlenmesi

örnekler, ekonomik başarıya ulaşan toplumlardır. Yazar, kitabın

örgütledikleri sorusuna verilecek cevaptan bağımsız düşünülemez.

kuramsal bir tartışma yapmamaktadır. Kitapta değerlendirilen tüm

sorunların giderek daha fazla kültürel temelde tartışıldığına dikkat

ekonomisinin temel kurumları etrafında birleşme olgusu olarak

yaklaşımları tenkit eder. Fukuyama?ya göre ekonomi, sosyal yaşam

tarafından değil yüksek düzeyde sosyal işbirliğini gerektiren

açıklamaktadır.

eleştirir.

alınmaktadır. Kitabın?Güveni Çoğaltmak? başlıklı beşinci bölümünde

çeker. Soğuk Savaşın sona ermesinden itibaren farklı ülkelerdeki

Fukuyama, kültürel farklılıkları homojenleştiren ve

birbiriyle aynı noktada buluşuyor. Aralarındaki farklar hızla

etkileşim olarak görür ve tarihinde böyle anlaşılması gerektiğini

Sağlam Tutmak? başlıklı kısa yazısında, Güven kitabına ilişkin son

ve?kendiliğinden sosyalleşme? kitapta karşımıza çıkan anahtar

Almanlardan daha fazla sahip olduklarına ilişkin bir gözlem

sağladığı? belirtilmekte; liberal ekonomi ve liberal politik

gibi klasik Alman erdemlerine, komünist rejim altında büyüyen Doğu

bölümde, ?güven? ve?sosyal sermaye? ile?örgütlenme ölçeği?

temelinde düşük güvenli ve yüksek güvenli toplumlar

noktadır. Güven?in farklı bölümlerinde açık veya örtülü olarak?tüm

terimlerdir. Ancak yazar bu terimlere ilişkin kavramsal veya

Yüksek düzeyde kendiliğinden sosyalleşmenin sonuçlarından biri,

olmasıdır. Bununla birlikte aile, ekonomik gelişmeye etkileri

İnsan kitabındaki tezlerini, ?ekonomi hakkındaki? bu kitabında da

değerlendirilmesini, ?Asya?nın büyük çoğunluğunda, gelişmiş ülkeler

Fukuyama, tarihsel süreci iki büyük güç arasındaki karşılıklı

karşılıklı ilişkiler, ahlaki yükümlülükler, topluluğa karşı görev ve

bir sosyal güç olduğunu belirtir. Fakat ekonomik rasyonalitenin

insanın sosyalleşmesini etkileyen en kökten ve dinamik unsuru

aktarılmaktadır.

Almanya?daki Türk işçilerinin?tavizsiz iş ahlakı ve öz disiplin?

Francis Fukuyama, Tarihin Sonu ve Son İnsan kitabı ile siyaset

çalışma olmadığını; ?daha çok, ekonomik yaşamın modern hayatı nasıl

yaklaşımlardan ilki, küçük ölçekli firmaların yaygınlığını ulusal

organizasyonlar tarafından yerine getirilir.

Fukuyama çalışmasında kurduğu teorik çerçeveyi ve bunu destekleyici

iddialı olmakla birlikte Tarihin Sonu ve Son İnsan?a benzer bir

başarısının önemli bir elementi olduğunun genelde kabul görmesi? ile

temelini oluşturur.

Türkiye bulunmamaktadır. Sadece Almanya?ya ilişkin bölümde

sayılamayacak bazı kültürel alışkanlıklarla mutlaka bir arada

yaşam bağlantısına ilişkin bir tartışmaya girişilmediğini görürüz.

yapılanmalar işlem maliyeti olarak yansır.

Fukuyama, kitabının beş bölüme ayrılabileceğini belirtir. Birinci

olarak adlandırdığı olgular üzerinde durduğu; sosyal sermayeyi

arasındaki ilişkiler ve bu konuda yapılan çalışmalar

değerlendirmelerdir.

şirket yapıları içinde en büyük ağırlığın aile işletmelerinde

özgünlüğünün bulunmadığı; Fukuyama?nın kapitalizmin ruhundan

hipotezleri kısaca şu şekilde özetlemektedir:

ekonomik rasyonalizasyon ve gelişme sürecinin, toplumları modernliğe

ortaya çıkan liberal demokrasinin tamamen?modern? sayılamayacağı;

Fukuyama?nın Güven?de değerlendirdiği toplumlar ve ülkeler arasında

pazarın küçüklüğü ile açıklar; ikincisi firmaların ölçeğinin

Fukuyama ısrarla kültürün, modern yaşamda etkilediği en can alıcı

değerlendirilmektedir. Dördüncü bölümde, ABD?nin düşük ve yüksek

komüniteryanizme saptığı, Giddens?ın kısa yazısında dikkat çeken

ve?düşük güvenli toplumlar? olarak ikiye ayırmakta ve örnek

uyandırmadığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Antony Giddens, ?Aileyi

hukuksak ve kurumsal düzenlemeler, güven gibi kültürel değerlerle

onları?modernite? doğru iten?Tarih? diye bir şeyin olduğunu ;

doğru belirli standart hatlar boyunca ivmelendiren son derece önemli

gelişme sürecindeki gecikme ile bunu açıklamaya çalışır; dördüncüsü

zaman tamamıyla bir örnek olmayacaktır.

Yazarın Güven?de dikkat çeken diğer bir görüşü ise tarihin sonunda

güven gibi değerler modern toplumun istikrarı için gerekli olan