Çin Komünist Partisinin beyanatında?Bütün camileri kapatın?, ?Dini kuruluşları dağıtın?, ?Çin'deki İslami teşekkülleri lağvedin?, ?Kur'an öğrenimini kaldırın? diye resmi açıklama yapılmıştır. Ukaz Gazetesi S. Arabistan

Günü Abdulvahap Tohti, Muhammet Tohti Metruzi adındaki kişileri Pakistan hükümeti Çin?e teslim ederek onların genç yaşamlarının sona ermesine sebep oldular.

Komünistler Doğu Türkistan sınırına dayandılar.

Doğu Türkistan?ın Gulca vilayetinde Çin işgal gücü elemanları yargı toplantısı yaparak Abdukadir Hemit isimli bir Uygur gence ölüm cezası, yine ayrıca 35 Uygur gence de çeşitli şekillerde hapis cezaları verilmiştir. Bu kişilere isnat edilen suç ise, ?Milli bölücü?, ?Yasa dışı dini unsur?, ?Vatanı parçalamaya teşebbüs etmek? gibi suçlardır.

Doğu Türkistan'ın Şahyar nahiyesinde bulunan Tarım Hapishanesinde tutuklanan Hilim Kari, Abdullah Kadir, Ahmet Kari, Hamdul İnayet ve Tahir Kurban?lardan oluşan 5 Uygur siyasi tutuklu götürüldükleri yerdeki sivil Çinli askerler ve müfettiş Çinli?ler tarafından iğrenç bir şekilde öldürülmüştür.

Çin Hükumeti yine Hoten'in Karakaş Nahiyesinde açık arazide toplu namaz kılmakta olan 14 Uygur genci?terörist? diye adlandırıp uçaktan üzerlerine kurşun yağdırarak tamamını şehit etmiştir.

Dr. Mesut Sabri Baykozi'yi Chang ın yerine D. T Eyalet Hükümeti reisi olarak olarak kabul etmek zorunda kaldı.

15 Mart 2001

güvencesinin Çin?e verilmesi oldu.

4 Nisan 1958

28 Haziran 2002

29 Eylül 1969

Mart 1996 Doğu Türkistan'da 6,9 büyüklüğündeki depremde 26 kişi öldü, 128 kişi yaralandı.

General Abdul Niyaz?ın Türk askeri birliği Kaşgar?ı Çinlilerden temizledi. Buradan Yarkent?teki Çin birliklerine karşı hücuma geçti.

Şubat 1996

Milliyetçi Çin istilasına karşı ilk kurşun Doğu Türkistan?ın Gulca şehrinde atıldı ve bunu diğerleri takip etti.

Çin?in Doğu Türkistan'ın Lop Nor bölgesinde yaptığı nükleer denemede kullandığı bomba, ABD'nin Hiroşima'ya attığı atom bombasından 70 kat daha güçlü idi. (1 megaton yani 1000 kilo ton gücünde olduğu belirtildi.)

24 Eylül 2001

Altay'da Şerif Han Töre liderliğinde ayaklanmalar patlak verdi. Kumul'daki ayaklanmaya Döngenlerden Ma Jung Ying, Mayıs 1931'de emrindeki yüz gönüllü ile katıldı; ancak yaralanınca Kansu'ya döndü.

Nisan 1950

Nanking Hükümeti, Kuzeybatı Çin Askeri ve mülki işler direktörü General Cu Şav Le Yang ı Urümçiye gönderdi.

Ma ve Hoca Niyaz Hacı, Hami yakınında Muri köyünde buluştular. Ma, askeri yetkilerin kendisinde kalmasını, sivil konulara Hoca Niyaz Hacı'nın bakmasını talep ediyordu. Hoca Niyaz Hacı, bu talebi reddetti.

16 Temmuz 1974

Haziran 2000

Endonezya'nın İbrasi Gazetesi de: ''1966'da Aralık ayı içerisinde Doğu Türkistan'da 75.000 Müslüman şehit edilmiştir. Bu katliam Müslümanların Ramazan ayını karşıladıkları bir sırada yapılmıştır? şeklinde bir habere yer verildi.

Mayıs ve Haziran 1996 Tarihleri arasında Çin Güvenlik Kuvvetleri tarafından memleket çapında bir insan avı başlatılmış, 50 binden fazla Doğu Türkistanlı tutuklanmış ve yüzlerce Doğu Türkistanlı idam edilmiştir.

Çin'in başkenti Pekin'de okuyan Doğu Türkistanlı gençler, Çin yönetimine karşı başlattıkları Doğu Türkistan?ın haklarını savunma hareketi adına bütün engellemelere rağmen Tiananmen meydanına doğru yürüdüler. Elde ettikleri imkanları kullanarak değişik yollarla yurt dışına çıkan bu öğrenciler hür dünyada da devam ettirmektedirler.

Gebeliğinin son döneminde olan 28 Uygur kadını, Kaşgar Peyzavat ilçesindeki doğum kontrolü görevlileri tarafından ilçedeki doğumevine zorla götürülmüştür. Bu kadınlar hükumetin belirlediği sınırlamaların dışında hamile kaldığı için, birer birer ameliyat edilerek yedi-sekiz aylık bebekler ölü olarak alınmıştır.

Hoten de M. Emin Buğra Bey Çinli Müslüman askerlere karşı koydu fakat başarılı olamayınca Hindistan?a iltica etti

İsa Yusuf Alptekin Çin Millet Meclisi üyeliğine seçildi. Nankin şehrindeki milliyetçi faaliyetlerine devam etti.

Çinlilerin baskıları sonucu Ali Han Töre liderin öncülüğünde İli'de bir ayaklanma olur. İli, Altay, Tarbagatay vilayetleri kurtarılır.

Mayıs-Haziran 1998

14 Aralık 1960

Kürtaj bahanesiyle yapılan soykırıma sadece bir örnek. Turahan Ayşem isimli Uygur Türkü 29 yaşındaki bir kadın kendisine yapılan Kürtaj sonrası kan kaybından ölmüştür.

Tarihinde Doğu Türkistan'da 75.000 Müslüman şehit edilmiştir. Bu katliam, Müslümanların Ramazan ayını karşıladıkları bir sırada yapılmıştır. (26.4.1967 El Nedve Gazetesi)

Kaşgar?ın güneydoğusunda bulunan Zepu bölgesinde 500 dini şahsiyet sözde yasadışı faaliyetlerden dolayı cezalandırıldı.

14 Haziran 1965

30 Aralık 1985

ARALIK

28 Nisan1951

04 Ocak 1951

Ekim 1976

Osman Batur, Altay'daki ayaklanmasını sürdürürken, Ali Han Töre önderliğinde İli Bölgesi'nde Çinli?lere karşı yeni bir ayaklanma başladı.

ŞUBAT

7 Temmuz 2000

Kırgızistan Oş mahkemeleri Esker Tohti, Ehmet Gonen, Behremcan, Eli Mahsum olmak üzere dört Uygur genci 1999 yılında Oş'ta meydana gelen otobüsün havaya uçması olayı ile ilişkilendirip onlardan üçüne ölüm cezası, Eli Mahsum adlı gence de 25 yıl ağır hapis cezası verdi. Kırgızistan üst mahkemeleri de bu cezaları onayladı. Gerçekte ise Bunların otobüsün havaya uçurulması olayı ile hiç bir ilişkileri olmayıp, şahitlerin ifadelerine ve avukatların itirazlarına rağmen bu adaletsiz hükümleri vermiştir. Kırgızistan'daki bütün insan haklarını koruma organları ve avukatlar bu yargılamayı tamamen Çin' in talebi doğrultusunda gelişen bir karar olarak nitelendirmektedirler.

04 Şubat 1999

8 Şubat 1997

3 Şubat 2001

2 Haziran 1932

Çin hükumeti, 4 Uygur grubunu terörist örgüt listesine aldı. Listede yer alan örgütlerin 11 üyesini de çeşitli saldırılardan sorumlu tutan Çinli yetkililer, bu kişilerin yakalanması için uluslararası topluluktan yardım istedi. Listede yayımlanan örgütlerin isimlerinin Doğu Türkistan İslami Hareketi, Doğu Türkistan Kurtuluş Örgütü, Dünya Uygur Gençlik Kongresi ve Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi olduğu belirtildi. ABD, geçen yıl Doğu Türkistan İslami Hareketi'nin mal varlığını donduracağını açıklamıştı.

Mukavemetin önderlerinden biri olan Canım Han Hacı, esir edilip Urümçi'ye getirildi. Yüzü siyaha boyanmış, elleri ve ayakları zincire vurulmuş ve boynuna: "Komünizme Karşı Savaşan Hain" ibaresini taşıyan bir levha asılmış olarak caddelerde dolaştırıldı.

Hoten, Kaşgar, Börütala ve başka illerde de operasyonlar başlatıldı. Kaşgar'dan alınan bir rapora göre 13 din merkezi kapatılmış ve dini vecibelerini yerine getiren 50'den fazla Doğu Türkistanlı gözaltına alındı.

11 Eylül 2001

6 Uygur Türkü idam edildi.

Kumul vilayetinin Tanrıdağ Bölgesinde Ali Kurban ve Seyit önderliğinde oluşturulan 1.700 kişilik milli ordunun katılımları ile bir ayaklanma gerçekleşti.

Pakistan'daki Uygur cemaatleri tarafından kurulup, Doğu Türkistanlı Uygur misafirler için bedava konaklama misafirhanesi olarak kullanılan Cemaat-i Hayrat yeri "Kaşgar Rabat" ve "Hotan Rabat"lar Pakistan polisi tarafından aniden kilitlenerek, burada yaşamakta olan 200?e yakın Uygur Türk misafirler dışarıya zorla çıkarılmıştır.

5 Nisan 1990

Kırgızistan Bişkek şehri Severdilov Bölge Mahkemesi Keysercan Calal, Ablimit, Tohti Niyaz olmak üzere üç Uygur?a "Yasadışı Doğu Türkistan teşkilatı kurdu, silah bulundurdu" şeklindeki suçlamalarla onlara ayrı ayrı 25 yıl 16 ve 17 yıl hapis cezaları verdi.

11 Ağustos 2009

Mayıs 1956

17 Mayıs 1970

20 Mayıs1958

75.000 Müslüman ramazan ayı öncesi şehit dilmiştir.

12 Temmuz 1946

Ocak 2001

8 Kasım 1999

Teyipcan Eliyov İli vilayetinin Korgas nahiyesinde dindar bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.

Sözde "Doğu Türkistan İslami Hareketi" ABD Hükumetinin 3224 sayılı kararı gereği dünyadaki terör örgütleri listesine dahil edildi.

Dr. Mesut Sabri BAYKOZİ Birinci Dünya Harbi şartları içersinde Doğu Türkistan'a geri dönerek kendi imkanları ile okullar açarak öğrenci yetiştirmeye başlamıştır.

2 Eylül 1945

Tienenmen'de ayaklanmasında, Çin ordunun öğrenci hareketini kanlı şekilde bastırmasının ardından ayaklanma liderlerinden Uygur genci Örkeş Devleti ülkeden kaçmayı başarmıştır.

Vatanperver, şair ve inkılapçı Lütfullah MÜTELLİP, Çinliler tarafından hunharca katledildi. (Doğumu 1922 )

9 Ağustos 1999

29 Ekim 1996

Doğu Türkistan'da meydana gelen 7.4 büyüklüğündeki depremde 74 kişi öldü, 100'den fazla kişi yaralandı.

?Doğu Türkistan Milletinin yegane gayesinin tam manasıyla hürriyet ve istiklal olduğunu ve kızıl Rus ile onun peyki kızıl Çin'in kendi aralarındaki siyasi tartışmalarının yeni bir manzarası olan sözde muhtariyet ilanının bu memleketin hakiki sahipleri olan halkı kattiyyen ilgilendirmediğini sekiz milyon Türk ahalinin namına hür dünya milletlerine saygılarımızla ilan ve arz ederiz.?

Şubat 1956

3 Eylül 1991

Doğu Türkistan'ın Altay vilayetinde çıkan ayaklanmalar kanlı bir şekilde bastırıldı. Sing Si Sey bir yandan Sovyetler Birliği ile yakın ilişkiler kurarken diğer yandan Çin ile gizlice anlaşmıştı.

Çinli yetkililer, "Doğu Türkistan İslami Hareketi"nin liderlerinden birinin Pakistan'da yakalanarak Çin'e teslim edildiğini bildirdiler. ?Sincan -Uygur Komünist Partisi?yetkililerinden Wang Lequan, yaptığı basın toplantısında, İsmail Kadir'in, Keşmir de Pakistan'ın elindeki bölümünde Müslüman gruplarla toplantı yaparken yakalandığını ve mart ayında Çin'e teslim edildiğini söyledi. Wang, Urümçi'de yaptığı basın toplantısında "Kadir yakalandı ve simdi bizim elimizde? dedi, ancak konuyla ilgili ayrıntılı bilgileri olmadığını bildirdi. Kadir'in 11 Eylül saldırısından sonra Doğu Türkistan Bölgesi'nden kaçtığı bildirildi.

0l Şubat 1989

Kasım 1999

26 Mart 1997

Çin komünistleri Urümçi?yi ele geçirdiler Burhan Şehidi, vali olarak atandı.

Ekim 1992

Ocak 1912

13 Şubat 1989

01 Eylül 1949

Doğu Türkistan güney-batı bölgesinde büyük bir ayaklanma olmuş, 10 bin genç yerli hapishaneyi basıp 600 mahkumu salıverdi. 50 muhafızıda öldürdü.

Alma-Ata?da yayınlanan Rusça gazete "Gobs Vostoçnogo Türkistana"nın nüshasında; Komutan Şahyar'ın Doğu Türkistan'da silahlı onbinlerce arkadaşı var olup, bir alayın başında bulunmak, Lopnor'daki Nükleer Merkez'e arkadaşlarıyla silahlı eylem düzenlemek suçundan 18 yıl hapis yatmıştır diye açıkladılar.

Burhan Şehidi Ülkelik Hükümet'e reis oldu. Sovyet karşıtı yayınlar yapan Yalkun gazetesi Ruslara şirin görünmek için kapatıldı. Mesut Sabri Bey'in daha önce Çin'de çıkarttığı Yurt Gazetesini biz Altay Neşriyatı bünyesinde tekrar çıkartmaya başladık.

6 Mayıs 1986

5 Şubat Gulca Olaylarının önemli önderlerinden biri ve milli mücahidimiz Abduhelil Abdülmecit öğleden sonra saat 5 civarında Gulca Vilayetinin Çapçal nahiyesindeki Su Hapishanesinde Çin Polislerinin insanlık dışı işkence uygulaması sonucunda 31 yaşında şehit edildi.

Doğu Türkistan Milli Ordusu, 12.000 kişi ile General Abduniyaz komutasında Kızıl Orduya karşı ayaklandı.

20 Mart 1933

Adana Milletvekili Orhan Kavuncu, T. B. M. M 62nci Birleşimindeki konuşmasında "Doğu Türkistan'da, 88 bölgede isyan devam etmektedir. Yalnız Gulca bölgesinde, 196 mücahit öldürülmüş bulunmaktadır. Onun ötesinde, 3.500 kişi temerküz kamplarında ve bunun yanında, 70 bin kişi de hapishanelerde bulunmaktadır." Demiştir.

1899 doğumlu Vatanperver Milliyetçi Şair Abdulaziz Mahsum tren kazası sonucunda vefat etti.

AĞUSTOS

Doğu Türkistan'da Urümçi'deki çeşitli üniversitelerde Öğrenci Hareketleri patlak verdi. Bu olay Çin hükumetini son derecede rahatsız etti.

HAZİRAN

İsa Yusuf Alptekin ve arkadaşları Doğu Türkistan da mücadele imkanını kaybederler. Gece yarısı Urümçi?den ayrıldı.

Mayıs 2001

1 Eylül 2002

Doğu Türkistan da binlerce mücahit ayaklandı. Binlercesi de öldürüldü. 75 bin Müslüman şehit edildi.

17 Ekim 2000

Nisan 1981

Turgun Almas'ın "UYGURLAR" Kitabının yayınlandığı tarihten sonra Çin Hükumeti söz konusu kitabı derhal bütün yurt genelinde toplattırdı.

13 Haziran 1933

Ocak 2004

Aralık 1985 10 bine yakın Müslüman Türk öğrenci, Urumçi Üniversitesi?nde dersleri bir hafta süre ile boykot ederek sokaklarda gösteri yaptı.

Osman Batur komutasındaki milli kuvvetler, Çin kuvvetlerine hücum ederek onları mağlup etti.

Doğu Türkistan'daki Çin yöneticisi General Wang En Mao; "Sinkiang'daki en mühim iş, yerli milliyetçilere karşı mücadele etmektir.? Demiştir. Onun bu sözlerinden sonradır ki 1958 senesinin Mayıs ayından itibaren içlerinden Abdurahim İsa, Abdurrehim Sayıdi, Abdülaziz Kari gibi Doğu Türkistan halkının 1930 ve 1940 senelerinde yetiştirmiş olduğu 1830 milliyetçi münevver bir anda tutuklanmış ve teker teker yok edilmiştir. Mayıs 1958'de başlayan bu katliam Aralık 1972 senesine kadar bütün şiddetiyle devam ettirilmiştir. Bu zaman zarfında Doğu Türkistan'da 360 Türk Müslüman insanca yaşayabilme hakkını talep etmiş oldukları için şehit edilmiştir.

Tarihinde Türkiye'mize 4 günlük resmi bir ziyaret için gelen Çin Halk Cumhuriyeti'nin Başbakanı Zu Rongci ziyaretinin son günündeki bir yemekli toplantıda, Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli'yi ve bazı iş adamlarını Çin'e davet etmiş, Urümçi ve Kaşgar'ı da görmelerini istemiş.

Kanun dışı dini faaliyette bulundukları suçlamasıyla Keriye Nahiyesi?nin Karahan hapishanesine atılan üç talip Eylül 1999'da firar ettiler. Hoten Vilayeti'nin Hanerik Kasabası?ndan 22 yaşındaki Ahmet Hoca, Hoten Nahiyesi?nden Muhammet Abdullah Hoca ve Karakaş Yava Kasabası?ndan Nurmehmet.

17 Mayıs 1937

28 Ekim 1972

KASIM

3 Eylül 2002

Doğu Türkistan, tamamı işgal edildi.

Doğu Türkistan?ın bütün kısımlarında halk isyanları çıktı.

12 Kasım 1944

1 Haziran 1996

19 Mayıs 1947

4 Haziran 1989

Çin, Doğu Türkistan'da 100 Günlük zulüm operasyonlara Başlıyor

Çin yönetimi, ABD?deki saldırılarından sonra Doğu Türkistanlılara baskıyı artırdı.

Timur'un idaresindeki ayaklananlar Kuçar şehrini, Daha sonrada Aksu'yu fethettiler. Timur'un birlikleri 25 Nisan?da da Kaşgar'ı da fethetti.

1997 yılı 2. ayın 5. günü Gulca'da meydana gelen İli inkılabının 6. yılının gelmesiyle kudurmuş Çin hükumeti Gulca bölgesi çapında geniş çaplı tutuklama başlattı. 03 Ocak- 04 Şubat 2003 günlerinde Gulca şehrinde 250 günahsız Uygur genci?şüpheli? denilerek Çin polisleri tarafından gözaltına aldı.

Batı Türkistan'dan ayrılan İsa Yusuf Alptekin Bey Pekin'e geldikten bir yıl sonra 1933'te "Doğu Türkistanlı Vatandaşlar Cemiyeti"ni kurar ve "Çin Türkistan?ın Avazi" isimli mecmuayı çıkarır.

15 maddelik bir siyasi antlaşma bundan beş ay sonra 15 Haziran 1946 da eyalet hükümetinin teşekkülü hakkında iki ek antlaşma imzalamıştır.

Çin'in Hoten Bölgesi'nde 800 Müslüman tutuklandı

Kalibek liderliğinde 2000'den fazla mücahit Urümçi'nin dağlık bölgesinde toplanarak bağımsız bir devlet kurmaya yönelik bir örgüt programı düzenlediler. Ardından da tam bir yıl süren bir savaş başlattılar.

Hoten Vilayeti Komünist Partisinin Genel Sekreteri Wang Jing Çi'nin parti toplantısında yaptığı konuşmasında, 1999 yılından beri Hoten'de yürütülmekte olan?temizlik hareketi? esnasında, 160 binden fazla kişinin seferber edildiğini, birkaç bin yere kontrol kulübelerinin kurulduğunu, onbinlerce?bölücü, dinci, teröristlerin ? yakalandığına değinmiştir.

Tarihinde Uluslararası Af Örgütü, 1997 Şubat ayındaki olaylarından sonra yaptıkları toplantıda Kızıl Çin hükümetinin işkence ve zulümlerini kınayan bir dizi karalar aldı. Bu önemli karardan sonra Çin Komünist Partisi basın sözcüsü, Uluslar Arası Af Örgütü'nün bu raporunu, Doğu Türkistan ile ilgili kısımları, "tamamen asılsız ve sorumsuzca" olarak nitelendirmişti. (5 Şubat 1999)

Osman Batur, Canimhan, Zakirhan, Delilhan, Orazbay ve Molla Sahimerdan, gibi mücahitler ikiye ayrılarak Urümçi ve Kumul Bariköl taraflarına doğru yayıldılar ve 20.000 kişilik 2 yıl süren bir silahlı mücadeleyi başlattılar. Nisan 2001 Çin'de "sert vuruş" kampanyası başlatıldı. Bu kampanya genel suçlara ve Aynı zamanda bölgede "bölücülüğe" karşı yürütülecekti. Bu kampanya sonucunda idam cezaların infazında önemli bir artış gözlemlendi. SUOB'deki yetkililer Ekim 2001'de kampanyanın sertleştirileceğini duyurdular.

Mart 2000

"Kırgızistan Uygurlar İttifaki Cemiyeti"nin Başkanı ve meşhur siyasetçi Negmet Bosakov belirsiz katiller tarafından kendi evinin önünde kurşunlanarak öldürüldü.

23 Aralık 1998

Aralık 1878

Ruslar, Doğu Türkistanlıların İli, Tarbagatay ve Altay Bölgesi'ndeki Çin aleyhtarı hareketini kontrol, sevk ve idare etmek için bir, ?İhtilal Merkez Karargahı? kurdular.

Ma Jung Ying'in bütün askeri işleri tek başına ele almak istemesine Hoca Niyaz karşı çıktı. Bunun üzerine Ma ihtilalcilere saldırarak ellerindeki silah ve mühimmatı aldı. Hoca Niyaz'ın zor duruma düştüğünü gören Rusya, Hoca Niyaz'a Sin ile anlaşmasını teklif etti. Teklifi değerlendiren Hoca Niyaz, 9 Temmuz 1933'te Sin ile anlaştı. Antlaşmaya göre Tanrı dağlarının güneyi Hoca Niyaz'ın, kuzeyi de Sin'in idaresinde olacaktı. Antlaşma Ürümçi'de imzalandı.

Abduniyaz Yarkent'te Çinlilere karşı verdiği savaşta, şehit edildi.

22 Temmuz 1943

Ağustos 1945

Doğu Türkistan da İşgalci Kızıl Çin tarafından toprak reformu başlatıldı.

378 memur ve halk temsilciler meclisi üyesi arasında bulunan Urumçi belediye reisi A. Saibi, Maliye Müdürü İbrahim Turdi, Yazarlar Cemiyeti Reisi Ziya Samedi, İli Vali Muavini Abdurrahim İsa Din Adamı Abdulaziz Mahdum bir milli direniş hareketi başlatmışlardır. Neticede bunlar zindanlara atılmış işkencelerle ölüme mahkum edilmişlerdir. Ziya Samedi yurt dışına kaçmıştır.

Kaşgar Emniyet Müdürlüğü, Kaşgar?a Hoten?den gelen bütün Türkleri tutuklama kararı aldı. Eylül 1999 ile 2000 arasında Hoten vilayetinde 917 kişi?bölücü, dinci ve terörist? suçlamasıyla tutuklandı; tutuklananlardan 71'i hapishanelerde işkence ve hastalıktan hayatını kaybetti.

Mesut Sabri Baykozu'yu Çin Komünistleri Urümçi'de zehirli iğne ile şehit ettiler. (1951 yılında tutuklanmıştı)

15 Kasım 1955

31 Aralık 2001

General Abdul Niyaz geniş çaplı bir ayaklanma başlattı.

Çin Orduları Kaşgar? ele geçirdi

Turdi Tursun, 60 öğrenci ile birlikte Urümçi Üniversitesi Kampusu'nda tevkif edildi. 6 ay sonra Urümçi mahkemesi tarafından cana kıyma, Çin'in Doğu Türkistan'daki aile planlamasına karşı gelme ve halkı kışkırtmaktan 15 yıl hapse mahkum edildi. Mahkum edildikten sonra, Peylo ağır isçi kampına götürüldü. Tek suçu1985 Aralık ayındaki öğrenci gösterilerinde, eğitimde Türk öğrencilere, Çinli öğrencilerle aynı şartların sağlanması, ev bulma ve yurt dışında eğitim fırsatı verilmesini söylemesiydi.

13 Ekim1949

Tancarık Coldıoğlu, Şair (Doğumu 15.03.1903) Vefat etti. Kazak Türklerinden olup, Doğu Türkistan Türklerini uyandırmak ve onları hürriyete kavuşturmak yolunda mücadele verdi.

Urümçi'de kurulan muhtar hükumet tarafından Urümçi'ye davet edilen Osman Batur, kalabalık maiyeti ile birlikte ve halkın coşkun sevgi gösterileri arasında Urümçi'ye girdi. Bu arada Ruslar, Doğu Türkistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ali Han Töre'yi kaçırarak, bu Cumhuriyetin idaresi altındaki Altay, İli ve Tarbagatay vilayetlerini kendi nüfuz sahası haline getirdi.

Abdulhamid Damollam başta olmak üzere bazı mücahitleri Karakaş kazasının Yava isimli yöresinde şehit ettiler.

Yılından sonraki birbuçuk yıllık süre içinde Doğu Türkistan'ın Aksu, Hoten, İli, Kaşgar gibi Uygurların çoğunlukla yasadığı yerleşim bölgelerinde "Milli Bölücü", "İllegal Dini şahıs" ve "Terörist" gibi siyasi damgalarla tutuklanan Uygurların sayısı 10 binden fazladır. Bu süre zarfında sözde Çin mahkemeleri tarafından idam cezasına çarptırılan, hapishanelerde işkenceden dolayı hayatını kaybeden ve çeşitli gösteri ve ayaklanmalarda vefat edenlerin sayısı takriben 1500 kişi olup, bu sayı sadece siyasi nedenle ölenlerle sınırlıdır.

12 Kasım 1933

Hoten Nahiye Segizköl kasabasından Tohti Hacim adındaki çiftçi, ?bölücülere yataklık yaptı? suçlamasıyla 7 çocuğu ve torunlarıyla beraber apar topar karakola götürülerek tutuklanmış ve evi de ateşe verilmiştir.

Çinli idareciler 75 siyasi suçluyu Yarkent Nahiyesindeki maden ocağında çalıştırırken, güvenlik tedbirlerinin yetersiz olmasını bahane ederek maden ocağını çökertmek suretiyle katletmişlerdir.

3 Eylül 1949

Temmuz 1934

28 Nisan 1951

Kasım 1981

Dünyada birçok uluslararası sivil toplum kuruluşları Çin yönetiminin, Doğu Türkistan Türklerine karşı uyguladığı bu soykırım siyasetini engelleyebilmek için dünya çapında kampanya açmıştır. Bunun en son örneği Uluslararası Af Örgütü "Amnesty Internetional?ın dünya çapında açtığı "Urgent Action" yani "Acil Önlem" kampanyasıdır.

Polat Kadir Turfani vefat etti.

27 Eylül 1995 Kaşgar şehrinde binlerce kişi, haksız yere açık Halk Mahkemesi?nce idama mahkum edilen gençlerin cezalarının indirilmesi isteği ile gösteriler yaptı ve Çin işgal güçleri ile çatışmaya girdi.

22 Mart 1933

Yayımlanan bir habere göre, 1999 yılı Artuş şehrindeki devlet daireleri bir süre tedbir kullanarak 669 cami ve bütün din adamları gözetim altına almıştır. 75 din adamı tutuklanmıştır. Bütün dini yayınlar toplatılmıştır. Gerçi Çin hükumeti Doğu Türkistan'daki cami sayısını 10 bin olarak verse de, bu camilerin çoğu 100 kişinin namaz kılabildiği küçük mahalle camileridir. Çin Hükümeti yatırım yapıp cami yapmanın yerine, halk para toplayarak yaptıkları camileri kapatmakta ve yıkmakta.

Ağustos 1985

Gocamberdi, kurulması kararlaştırılan örgütün isminin ne olacağı, merkezinin nerede bulunacağı konuşunda henüz karar verilmediğini belirtti. Doğu Türkistan'ın bağımsızlığı için silahlı mücadeleye öncelik veren sürgündeki ayrılıkçı örgüt Devrimci Birleşik Ulusal Cephenin dini lideri Uygur Molla Abdurrezzak Turdi ise, "Uyguristan'ın kurtuluşu mücadelesinde düşmana karşı Allah adına birleşeceğiz" diye konuştu.

Çin Halk Cumhuriyeti Başkanı Zhao Ziyang Türkiye'yi ziyaret etti.

Çin hükumeti, S. S. C. B.'ne hoş görünmek amacıyla, Mesut Sabri Baykozi ve İsa Yusuf Alptekin Beyleri görevlerinden aldı. Yerlerine Kremlin yanlısı komünist Burhan Şehidi getirildi. Mesut Sabri Baykozi kendisine teklif edilen İran büyükelçiliği görevini ret etti.

23 Ekim 1969

16 Haziran 1933

Bilindiği gibi müstemlekeci Çin hükümetinin Doğu Türkistan halkına yaptığı acımasız zulüm ve zorbalığına karşı, İli vilayetinin Nilka kasabasında patlak veren milli silahlı ayaklanma iki günlük şiddetli çarpışmalar neticesinde Nilka kasabasının Gomındang hakimiyetinden temizlenmesi ile sonuçlandı.

2 Kasım 1999

Ruslar, kendi hükümranlık bölgesindeki Mançur askerlerinden 12.000 kişiyi Çin Genel Valisi'nin yardımına gönderdi.

20 Eylül 1949

Eylül 1944

18 Ocak 2000

Fransız Haber Ajansı, Gulca'daki Çin mahkemesinin 11 Uygur?u ölüm cezasına çarptırdığını, bunların içinde ikisinin cezasının hemenn infaz edildiğini bildirmiştir.

17 Aralık 1995

Komünist Partisi?nin bölgesel yayın organı olan "Sinkiang Günlüğü Gazetesi"nin 18 Mayıs 1996 tarihli sayısında yer alan bir yorumda Sinkiang 'da siyasi ve dini yetkililerin de katılımıyla ayrılıkçı hareketlerin giderek etkilerini yaydıkları kabul edilen yorumda "İnanç özgürlüğünün dinin istediğini yapma özgürlüğü anlamına gelmediği" iddia edildi.

19 Haziran 2000

28 Eylül 1997

11 Kasım 2001

Mart 1982

Çin?in en zenginlerinden sayılan Uygur iş kadını Rabiye Kadir?Yabancı ülkelere gizli belge sızdırma? suçlamasıyla tutuklandı. (Sekiz yıl hapis cezasına çarptırılan Kadir, Mart 2005?te erken tahliye edilmiştir)

30.000'den fazla Uygurca yazılı kaynak ve kültürel eser Mao dönemindeki kültür ihtilalinde olduğu gibi yakıldı-yıkıldı yok edildi. Çin ile entegrasyon ve işbirliği yarısına giren ülke ve devlet adamlarının kulakları çınlasın.

?Doğu Türkistan Allah Partisi?nin kurucusu ve önderlerinden biri olan Alim Yunus 19.07.2000 tarihinde Ürümçi?de Çin cellatları tarafından acımasızca ve hunharca şehit edilmiştir.

Doğu Türkistanlı mücahitler tarafından Altay vilayetinde çıkan ayaklanmalar kanlı bir şekilde bastırıldı.

02 Ocak 1946

Kızıl Çin İç İşleri Bakanı Cü Yu Sieng 04,01,1951 tarihli Urumçi radyosunda 7,759 kişi teşkil etmiş oldukları 17.300 ayrı gurupla 1950 yılında 7.759 kişiyi idam ettiklerini açıklamışlardır.

16 Kasım 1999

?Doğu Türkistan Hakkaniyetçiler Partisi?nin Başkanı Eysa Hüseyin Çin güvenlik güçleri tarafından 19 arkadaşı ile tutukladı.

Bu milli isyan hareketinin normal askeri güçlerle bastırılamayacağını düşünen Çin işgal hükümeti, ağır silahlarla mücehhez özel kuvvetlerden oluşan 10 binlerce askerini de bölgeye uçak tank ve savaş helikopterleri eşliğinde sevk etmiştir. Havadan ve karadan yapılan vahşi Çin saldırılarına kahramanca karşı koyan Doğu Türkistan mücahitleri binlerce kayıp ve binlerce yaralılar vermek pahasına günlerce savaşmışlardır.

5 Nisan 1990 günü artık bıçağın kemiğe dayandığını, tahammül kavramının anlamını yitirdiğini, kaybedecek hiçbir varlıklarının kalmadığını düşünen Barın?daki Doğu Türkistan Türkleri Çin işgal kuvvetlerine karşı bir milli isyan hareketi başlattılar. Bu hareket, bir camiyi ibadet edilebilir hale getirmeye çalışan Doğu Türkistanlıların üzerine Çin jandarmalarının doğrudan ateş açmaları sonucu insanların galeyana gelmesi ile başlamış ve daha sonra bu çatışmalar karşılıklı silahlı müsademeye dönüşerek civardaki 9 köyü de içine alacak çapta genişlemiştir.

Aralık 1954

3 Ocak 2003

Doğu Türkistan?ın Bügür nahiyesine bağlı Umçak köyü 4. mahallesinden Yasin Kiver adında bir Uygur genç, dini ibadetle meşgul olduğundan dolayı "İllegal dini faaliyetle iştigal etmiş" denilerek tutuklandı. Üç ay tutuklu vaziyette eziyet edildikten sonra 3000 yuan ( yaklaşık 350 USD) para cezası ödettikten sonra salı verdiler.

Alihan Töre, Kırgızistan?ın Tokmak şehrinde çiftçi bir ailede dünyaya geldi.

Haziran 1937

Haziran 1941

16 Kasım 2001

7 Ocak 1965

Doğu Türkistan da Çin yönetimine karşı bir ayaklanma başlatıldı. Bu ayaklanma 7 Mayıs 1996 tarihinde Tibet'e sirayet etti. Tibet teki pek çok Çin tesisleri bombalandı. 6 Haziran 96 tarihinde İç Moğolistan'da Çin aleyhtarı gösteriler patlak verdi. Çinliler, bu ayaklanmayı çok kanlı bir şekilde bastırdı. Pek çok Moğol tutuklandı.

20 Mart 1944

Doğu Türkistan Eyalet Hükumeti'nin Başkanlığı Türkler'e verilir. Mesut Sabri Baykozi Eyalet Hükumeti Başkanı, İsa Yusuf Alptekin de bu hükumetin Genel Sekreteri olur.

Tao, Chu Chüen şehrine giderek Kızıl Çin birliklerini Doğu Türkistan?a davet etmiştir.

Japonya'da yayınlanan Mainichi Daily News Gazetesi Doğu Türkistan'daki ağır baskıyı şöyle aktarmıştır: Çin'in denetimi gün geçtikçe artmakta ve daha da dayanılmaz bir hal almaktadır. Halkın Kurtuluş Ordusu her yerde, iletişim sınırlı ve polis denetiminde yapılabiliyor. Çok az köyde telefon var ve bu hatların hepsi dinleniyor. Bir kişi sadece boş bir şüphe üzerine yıllar boyunca tutuklu kalabiliyor.?

Çin Hükumeti yakın zamanlardan beri çok miktarda paralar sarf ederek Kaşgar vilayetinin Doğu kısmına düşen Arslanbağ bölgesine, özellikle dış ülke radyolarının yayınlarını kesecek parazit oluşturmak amaçlı bir üniteyi faaliyete geçirmiştir. Böylece Doğu Türkistan?ın güneyindeki vilayetlerde "Erkin Asya Radyosu"nun Uygurca yayınları, hatta "Azatlık" ve "Amerika Avazi" radyolarının Özbekçe yayınları da kesinlikle dinlenemez olmuştur.

Osman Batur de Urumçi?ye getirildi.

Çin'in müstemleke ve zulüm siyasetine karşı Doğu Türkistan?ın kuzey bölgesindeki İli, Çöçek ve Altay vilayetlerinde cereyan eden ayaklanmalar neticesinde İli şehrinde?Müstakil Doğu Türkistan Cumhuriyeti? resmen kurularak dünyaya ilan edildi.

Çinli Müslüman Abdullah Ma Ven Çu 4 defa isyan etmiş başarılı olamadan idam edilmiştir.

6 Nisan 1999

Doğu Türkistan da richter ölçeğine göre 6.1 büyüklüğünde meydana gelen depremde 700 evin yıkıldığı ve en az 10 kişinin öldüğü bildirildi. Meydana gelen depremde 34 kişi de yaralandı. Depremde ilk belirlemelere göre yaklaşık 700 evin yıkıldığı, 140 evin de hasar gördüğü belirtildi

Mayıs 1942

Altay önderlerinden Nogaybay silaha sarıldı, Şubat 1940'ta Altay'da ayaklanmaya başlandı. 16 Mart 1940'da birleşik Çin, Rus ve Moğol kuvvetleri, mücahitlerin umumi karargahına saldırdılar ve Türkistanlılara büyük zararlar verdirdiler. Şehitler arasında Nogaybay da vardı. Onun yerine ayaklanmanın yönetimini Iris Han devraldı.

07 Temmuz 1995

27 Şubat 1997

Ocak 1958

11 Şubat 1934

20 Şubat 1933

13 Aralık 1992

Ankara'da Başbakanlık konutunda Başbakan Mesut Yılmaz?ın daveti üzerine Türkiye' de faaliyet gösteren 30 soydaş dernek yöneticilerinin bir araya geldiği bir görüşme toplantısında Kayseri Doğu Türkistan Kültür ve Dayanışma Derneği Genel Başkanı Mehmet Emin Batur üzerinde aylarca çalışma yapılarak hazırlanan ve bir milyon Amerikan doları tutarında bir proje takdim etti. Bu projenin adı?Doğu Türkistan Araştırma Enstitüsü? idi. Başbakan Mesut Yılmaz'a elden bizzat bu projenin dosyasını verirken de, ayrıca Doğu Türkistan?ın başkenti Urümçi'de de bir Türk konsolosluğu açılmasının bütün Doğu Türkistan halkının isteği olduğunu ifade etti. Dikkatle dinleyen ve söz konuşu projeyi alan Türkiye Cumhuriyeti'nin Başbakanı aynı yıl aralık ayında bir Gizli Başbakanlık Genelgesi ile "Doğu Türkistan Çin Toprağıdır" diyordu.

?Arabia? dergisi 3?nolu sayısında; Doğu Türkistan da?nükleer deneme sonucu bölgede, karaciğer, akciğer ve deri kanseri vakalarında artış görüldüğü ve tarım ürünlerin de ciddi sorunların yaşandığı? açıklanmıştır.

03 Şubat 1951

Doğu Türkistan Milli Ordusu Kuruldu.

Çin Hükümeti Doğu Türkistan?ın Üçturpan nahiyesindeki Kazan Bulak Camiisini?Ramazan bayramı namazını Arabistan vaktine göre kılarak bir gün önce kılmak ve camide toplantı yapmak?... gibi bahanelerle yıkmıştır.

18 Temmuz 1999

Tutuklanan babasının serbest bırakılmasını talep edip Gulca'daki Hükumet binasının önüne gelip buradan ayrılmak istemeyen 8 yasındaki Fatime adlı bir kız çocuğuyla, esinin serbest bırakılmasını talep eden Gülizar adlı hamile bir genç hanımın Çin güvenlik kuvvetleri tarafından olay yerinde öldürülmüşlerdir.

Ağustos 1916

Kasım 1934

26 Ocak 1985

15 Ocak 1999

Osman Batur, tutuklandı

Avrupa Parlamentosu, ?Doğu Türkistan?daki İnsan Haklarının Durumu? başlıklı bir kararı kabul etmiştir.

17 Nisan 1982

İSA YUSUF ALPTEKİN Bey hakkın rahmetine kavuşmuştur.

Teyipcan Eliyov vefat etti. 1948 Ağustosundan 1950 yılı ortalarına kadar "Üç Vilayet İnkilabi Hükümeti"nin çıkarmakta olduğu "Alga Geziti" isimli gazetede redaktör olarak çalıştı. Şair, kırk yıllık meslek yaşamında binden fazla şiir, rubai ve destan yazmıştır.

19 Mart 1996

l Mart 1913

Tarihindeki haberlere bakıldığında Çin hükümeti Kaşgar Vilayetinin Yopurga ve Kargalık nahiyelerinde arka- arkaya Kaşgar?ın 12 nahiye ve bir şehir vekillerinin katıldığı büyük çaplı toplantılar yaparak İdeoloji sahasındaki?İslam Terörizmi ? ve?Milli Bölücülük Hareketleri? ne birinci defalık darbe vurma hareketinin galibiyetle sonuçlandığını, 2. defalık baskın hareketinin ise başlatıldığını ilan etti. Çin hükümetinin 1. baskın hareketi kültür sahasında temizlik vahşi hareketi 2002 Mart ayından başlayarak bütün Doğu Türkistan sathında faaliyete geçirilmişti.

Atçüy Ayaklanması -1954 yılının Aralık ayında Hoten vilayetinin Atçüy bölgesinde Niyaz Bey Haci?nin evinde, Şeyh Abdülhamit, Fethidin Mahsum önderliklerinde?Teşkilatı Nicat Partisi? oluşturularak buradan çıkan karar gereğince silahlı ayaklanma başlatma kararı alındı.

21 Ocak 2002

Ünlü şair Abdurrehim Ötkür kansere yenik düştü.

Haziran 2002

Alim, Şair, Gazeteci Kutluk Şevki Doğu Türkistan?ı idare eden cellat Sing Si Sey tarafından idam edilmiştir.

Çin Komünist kuvvetleri Doğu Türkistan?ın önce Kumul şehrini işgal ettiler. Daha Sonra diğer vilayetlere dağıldılar.

Doğu Türkistan?ın Lop ilçesinde 1300'den daha fazla bir silahlı mücahit grubu Abdulkadir adındaki bir mücahit lider önderliğinde ayaklandılar.

6 Mayıs 1939

24 Ocak 1979

Aralık 1966

2 Haziran 1946

Osman Batur, ilk defa Altay vilayetinin Burul-Tokay kazasında İsimhan adlı bir mücahidin, Rus kuklası, kanlı general Şenğ Si Say idaresine karşı başlattığı isyana iştirak etti. Büyük yararlıklar göstererek BATUR unvanını aldı.

Mehmet Emin Buğra Hoten vilayetinin ilçe nahiyesinde dünyaya geldi

25 Eylül 1999 tarihine kadar Hoten vilayetinin Karakaş nahiyesinde bir gün içinde 71 kişi tutuklanmış, 2 kişi öldürülmüştür.

Bölgesinde tanınmış Abduraup adında bir hoca Hoten?de 8 genç kıza Kuran öğretirken gözaltına alındı.

Eyalet sisteminden vazgeçilerek, özerk bölge yönetimine geçildi. Doğu Türkistan adı kaldırılıp bölgeye?Xin Jiang?Sincang Vey Vu Er Zi Ziçu? Uygur Özerk Bölgesi? adı verildi. Eski adı Dihua olan başkentin adi da Ürümçi olarak değiştirildi. Tabii ki, verilen özerklik başlangıcından bugüne kadar bir işlerlik kazanmadı.

Ekim 2003

Çin hükümeti, Doğu Türkistan'da sözde "Sert Darbe Vurma" operasyonunun başladığı kısa bir zaman dilimi olan 10 gün gibi kısa bir zaman içinde, o kadar çok günahsız, masum Uygur Türkünü hapislere atarak, öldürerek 21. yüzyıl faşizminin tek lideri olmuştur.

10 Ekim 2000

Milli İhtilal Komitesi'nin üyeleri, ayaklanmayı-zafere götürecek geçici bir Hükumetin kurulmasına karar verdiler. Karakaş Kadısı Muhammed Niyaz Alam, devlet reisi oldu. Sabit Damullah, başbakan ve Mehmet Emin Buğra, kumandan olarak tayin edildi.

Mayıs 2002

16 Nisan 2002

Hoca Niyaz Hacı Dunganlara karşı Aksu'nun Karayulgun köyündeki savaşta yenildi.

Hoten vilayetinin Lop nahiyesinde Çinli?ler tarafından öldürülen iki kişinin cesetleri verilmediği için 10 bine yakın Uygur kaymakamlık önünde gösteri düzenlemiş. Bu haklı istek Çinli askerler tarafından kanlı bir şekilde bastırılmış ve bine yakın kişi tutuklanmıştır.

Ağustos 1944

Doğu Türkistan?da çıkan ihtilalin bastırılmasının ardından Hoca Niyaz tutuklandı; sonra da Şerif Han Töre ve diğer mücahitler gibi işkence ile öldürüldü. Nisan 1999 Hoten'de Abdulkadir Kari, Memet Tursun, Abdulkerim Karim ve Tursun Kari olmak üzere 4 Uygur genci "Yasa Dışı Dini Faaliyette Bulunma" suçundan tutuklanarak Hoten'in Keriye nahiyesindeki Karahan Toplama Kampına konulmuş. Fakat 27 Haziran 1999'da birer tane "çocuğunuz kaçma teşebbüsünde bulunduğundan dolayı infaz edilmiştir" yazısı gönderilerek öldürülmüşlerdir.

Ocak 1934

Ocak 1999

10-11 Mart 2000

Hoten?in Karakaş ilçesinde 18.700 Müslüman anne adayı zorla ameliyat edilerek annelik yeteneği ortadan kaldırılmıştır.

Çin Hükumeti Doğu Türkistan'ın Kaşgar bölgesinde yargılama toplantısı yapıp 14 Uygur'u, ?Milli bölücü, yasadışı dini unsur" yaftası ile çeşitli hapis cezalarına çarptırmıştır. Bundan başka yine aynı gün 52 Uygur'u da yukarıdaki bahanelerle tutuklamıştır. Çin Hükumeti Doğu Türkistan halkının Milli Hareketini yok etmeyi amaçlamış bulunmaktadır.

Dini faaliyette bulunduğu suçlamasıyla hapse atılan üç Müslüman Uygur'dan, 22 yaşındaki Ahmet Hoca, Muhammet Abdullah Hoca ve Nurmehmet'i yakalamak için Keriye bölgesinde genel operasyon düzenlendi.

Altay civarında "Guçing", "Beşbalık" Şehirlerine gelen Osman Batur, Canımhan, Zakirhan, Delilhan, Orazbay ve Molla Sahimerdan, gibi mücahitler ikiye ayrılarak Urümçi ve Kumul Bariköl taraflarına doğru yayıldılar ve 1950 yılının Nisan ayında 20.000 mücahidin katıldığı2 yıl süren bir silahlı mücadeleyi başlattılar.

l Mayıs 1959

?Çin Halk Cumhuriyetinde genel nüfus % 94 ünü Çinliler teşkil eder. Biz Çin'deki milletlerin kaynaştırılmasına taraftarız. Bunu sağlayabilmek için bir milleti esas almak gerek. Bu millet de Çin milletidir. Azınlık milletlerle Çinliler arasındaki evlenmeleri daha da sıkılaştırmak lazım. Buna kimsenin mani olmaya çalışmaması gerek. Zaten kimse de buna mani olamaz." Açıklamasında bulunmuştur.

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti kurulmuştur.

18 Mayıs 1938

Temmuz 1949

9 Temmuz 1933

Urümçi Radyosunda ÇKP II. Sekreteri Shao Li Chin bir konuşmasında "Kuçar kazasından Muhammed Niyaz tarafından teşkil edilen Doğu Türkistan çeteleri dağıtılmış, bu münasebetle 899 kişi tutuklanmıştır. Yine Nisan baslarında Mesut Sabri Baykozu ve binlerce Amerikan casusu yakalanmıştır. Bunların bir kısminin cezaları verilmiş, bir kısmına da verilmek üzeredir? demiştir.

Doğu Türkistan milli mücahidi, devlet adamı, tarihçi, edip ve şairi olan Mehmet Emin Buğra'nın vefat etmiştir.

Çin Devlet Konseyi Enformasyon Bürosu tarafından yayınlanmış olan?Doğu Türkistan Terörist Güçleri Ceza Almaktan Kaçamazlar? resmi olarak Halkın Günlüğü gazetesinde yayınlanmıştır.

Çin Kültür Bakanı Wang Meng Türkiye' yi ziyaret etmiştir.

"ALMANAK"

20 Mart 1959

28 Şubat 1933

Ağustos 1949

Anadolu Ajansı'nın haberinde, Kur an'ı Çince?ye çeviren bir bilginin başına utanç şapkası takılarak Çin sokaklarında dolaştırıldığı ve üzerinde?bütün camileri kapatın, dini kuruluşları dağıtın, İslami teşekkülleri lağvedin, Kuran?ın önemini kaldırın? yazan broşürlerin dağıtıldı.

Çöğçek, Altay sınırlarından giren Kızıl ordu Tunganları mağlup etti

Çin işgal idaresinin Doğu Türkistan'daki başı Şovenist Kızıl Çinli Diktatör General Vang En Mav 14 Mayıs 1988 tarihinde Komünist Partisinin Merkez Komitesi toplantısında söylediği şu sözler, Çinli Komünistlerin bu konudaki gerçek niyetlerini açıkça belli etmektedir. General Vang En Mav şöyle diyordu:'... Dine inanmama özgürlüğünü teşvik etme işlemini güçlendirmemiz gerekir. Sosyalizmi himaye edecek dini zatlarla birlik içinde olmamız lazımdır. Camii yapımını durdurmamız, dinin serbestçe gelişmesine yol vermememiz lazımdir. Dini tedrisatı kesin olarak dizginlememiz lazımdır. Hacca gideceklerin sayısı, devletçe belirtilen kontenjanla sınırlanmalıdır... '

2 Eylül 1999

Her ikisi de Urümçili Uygur olan Rahmutulla İsmail ve Arken Yakup adlı iki kişinin Temmuz 2002'de Kırgızistan?dan Çin'e nakledilmelerinden sonra ölüm cezalarının infaz edildiğini duyurdu.

15 Haziran 1988

Batı Almanya'nın Münih Şehrinde faaliyet göstermekte olan Radio Free Europe Radio Liberty idaresi 24.1.1979 tarihinde yayınlanmış olduğu tamiminde 13 seneden beri yayın yapmakta olan Uygur redaksiyonunun 15.2.1979 tarihinden itibaren kapatılacağını ve yayınlarının durdurulacağını bildirmiştir.

13 Nisan 1997

15 Aralık 2003

Ocak 1946

6 Ekim 1944

General Abduniyaz askerleri ile Kaşgar?ı aldı. Seng, Ruslardan yardım istedi. Ruslar, ayaklananlara karşı Urümçi istikametinden motorize bir tümen, Kaşgar'dan da 12.000 askerden ibaret bir süvari tümeni gönderdiler. Bu birlikler ayrıca 30 uçak ve 50 Sovyet zırhlısı ile destekleniyordu. Bu muharebede 80.000'den fazla Doğu Türkistanlı şehit olmuştur)1938 yılının sonunda, ayaklanmalar bastırıldı. Bir Sovyet vatandaşı olan Kaşgar Emniyet Müdürü Mavlanov sadece bir günde 6000 kişiyi kurşuna dizdirdi.

Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti konsolosluk anlaşması imzalanmıştır.

Temmuz 1998

Rin Min Ribao gazetesi şöyle demektedir: ?... Bugüne kadar azınlık milletlerden isçi ve teknisyen yetiştirilmemiştir. Bu yüzden endüstri sahasındaki bütün iş yerleri Çinlilerle doldurulmuş, azınlık milletlerden kimse alınamamıştır...?

Doğu Türkistan?da anahtar konumunda olan camilerde vaaz veren imamlara?siyasi eğitim? kampanyası başlatılmıştı. Resmi kaynaklara göre yıl sonuna kadar 8 bin kadar imam bu tür eğitimden geçmiş oldu. Kursların süresi genellikle 10 gün idi. Bu 10 gün içerisinde imamlara partinin Komünist Parti etnik ve dini politikası anlatılıyordu.

Doğu Türkistan?ın sözde İli Vilayeti Mahkemesi, Hemit Memet, İlyas Zordun, Kasım Mehpir olmak üzere üç Uygur gencini, "bölücü faaliyette bulundu, kaçak silah bulundurma ve sınırdan ruhsatsız geçme" suçlamalarıyla ölüm cezasına çarptırdı ve iki yıl geciktirerek infaz etme kararı verdi. Mehpir bu üç Uygur genç aslen, Doğu Türkistan'ın Gulca şehrinden olup, Temmuz 1998'da Çin güvenlik mensupları?milli bölücü? suçlamalarıyla onları yakalama emri çıkarmıştı.

Nisan 2001 Çin'de?sert vuruş? kampanyası başlatıldı. Bu kampanya genel suçlara ve aynı zamanda bölgede?bölücülüğe? karşı yürütülecekti. Bu kampanya sonucunda idam cezaların infazında önemli bir artış gözlemlendi.

TEMMUZ

2 Mart 1934

Rusya dan gönderilen iki propagandist bölgede "Siyasi Polis Teşkilatı" kurarak Müslüman halkın direniş ve birlik duygusunu kırma yoluna gittiler.

1 Ocak 1949

25 Şubat 1952

22 Eylül 1969

Doğu Türkistan da meydana gelen Richter ölçeğine göre 6,8 büyüklüğündeki depremde yaklaşık 300 kişi ölmüş, 4 bin kişi de yaralanmıştı.

Tarihleri arasında bütün Doğu Türkistan'da 100.000'den den fazla Doğu Türkistanlıyı tutuklamış, tutuklulara ağır işkenceler uygulamış ve uluslararası televizyon kurumu CNN'in 9 Aralık 1997 tarihinde yayınladığı bir haberinde de teyit edildiği gibi 1000'den fazla Doğu Türkistan Türk'ünü idam etmiştir.

13 Ağustos 1966

27 Haziran 1999

18 Eylül 1936

3 Nisan 1990

Canim Han Hacı tutuklanıp, Urümçi'ye getirilmiş, sokaklarda dolaştırıldıktan sonra binlerce kişinin gözleri önünde sözde mahkemede yargılanarak ölüm cezasına çarptırılıp halk önünde hunharca idam edilmiştir.

Urumçi radyosunda Canım Han hakkında Urumçi sokaklarında dolaştırıldıktan sonra onbinlerce kişi önünde idam edildiğini duyurmuşlardır.

Sabit Damolla Yarkent'te tutuklandı. Stalin kuklası kanlı cellat Şıng Sı Şey tarafından kendisine yapılan akıl almaz işkenceler neticesinde Ürümçi'de şehit edildi. (Sabit Damolla 12 Kasım 1933 tarihinde Kaşgar da kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'nin kurucularındandır.)

03 Mayıs 2002

Şubat 1940 Haziran 1941

Kaşgar şehri Bulakbaşı mahallesinde bulunan jandarma komutanlığında iki Çin jandarması kapının önünden geçmekte olan, Aminem (14 yaşında), kız kardeşi Arzigül (12 yaşında)'ü nöbet kulesine götürüp tecavüz ettikten sonra bırakmıştır. Kızlar evlerine vardıktan sonra, olaydan haberdar olan babası Jandarma komutanına şikayet etmek için Jandarma önüne geldiğinde?Jandarmaya saldırdı? suçlamasıyla hapse atmıştır. Hala ceza evindedir.

Ekim 1937

14 Mayıs 2002

DOĞU TÜRKİSTAN TARİH KRONOLOJİSİ

Doğu Türkistan Bağımsızlık Hareketinin Önderlerinden Haci Yakup ANAT Türkiye'nin başkenti Ankara da kalp krizi sonucu vefat etti.

Ahmetcan Kasimi Doğu Türkistan?ın Gulca vilayetinde dünyaya geldi.

Kaşgar'da 48 Uygur, Halk Meydanı?nda yargılanıp 7'sine 1 yıl ile 14,5 yıl arasında hapis cezası verilmiştir.

Hoten de Milli ayaklanma olmuştur.

Çin, Doğu Türkistan da 250 kiloton ağırlığında TNT ihtiva eden 10 uncu Atom bombasını patlattı.

Nisan 1962

Çin Jandarmaları, Keriye nahiyesinin Karakir kasabasındaki Uygur çiftçi Alim Kurban?ın evine baskın düzenlemiş, baskın esnasında eşi Arzugül, 14 yaşındaki oğlu Abdulletip ve 8 yaşındaki kızını vahşice öldürmüştür.

Kızıl Çin hükümeti kitaplara ve yazılı Türk milletine ait eserlere yönelik bir katliam daha başlattılar. Baslıca hedef aldıkları eserler şunlardır: Merhum tarihçi alim Turgun Almas'ın "Hun'ların Kısaca Tarihi", "Eski Uygur Edebiyatı" ve "Uygurlar" olmak üzere üç kitabı, meşhur Şair Rozi Seyit'in "Çiftçi Olmak Zor" adlı şiirinin kaydedildiği teyp kaseti, ünlü sanatçı Ömercan Alim'in "Hediye" adlı kaseti, "Yarim Değmiş Ok" kaseti ve ünlü yardımsever, vatansever iş kadını Rabiye Kadir'in resimlerinin, basıldığı dergiler. Çin Hükumeti bu eserleri okuyan ve kasetleri dinleyenleri de cezalandırmaktadır. Aynı zamanda bu eserler toplanmakta ve yakılmaktadır.

5 Temmuz 2009

Mayıs 1958

Kırgızistan İki Uygur Lideri Tutukladı Kırgız polisi başkent Bişkek?te Çin aleyhtarı gösteri düzenleyen Uygur toplumu liderlerinden ikisini tutukladı. Dilmurat Ekberov ve Cemaleddin Nasırov izinsiz gösteri düzenlemekle suçlanıyor.

Çinliler, başlattıkları "Kültür Katliamı"(Kültür sırasında Doğu Türkistan da binlerce yıllık vesikalar özelliğindeki el yazması eserlerden 250 binden fazlasını meydanlara toplayarak ateşe vermişlerdir.

1999 yılındaki "Hoten milli karşı koyma hareketi"nin önemli liderlerinden biri olan "Abdullah Bey" Kasım 1999 yılında tutuklanıp, 3 Şubat günü Hotan Şehir Adliye Mahkemesince müebbet hapis cezasına çarptırılmış ve ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakılmıştır. Abdullah Beyin ağabeyi Emin Tohti Ebey'e de aynı şekilde eziyet etmiş ve onun da mal-mülküne el koymuşlar. Abdullah Bey yakalanmadan önce ve yakalandığından sonra 2 yıl içinde, onunla ilişkisi var diyerek 400 den fazla kişi tutuklanmıştır.

12 Şubat 1901

Eylül 1945

15 Kasım 1999

20 Haziran 1999

Hoten vilayetinin Karakaş ilçesinde Seyh Baki ve Seyh Samed önderliğinde Çinli işgalcilere karşı bir ayaklanma başlatılmıştır.

Çin ve Doğu Türkistan hükümetleri arasında 12 maddelik bir antlaşma imzalandı.

26 Temmuz 1955

Hacı Yakup Anat anılarında, ?Kadir Samani, Abdülaziz Çingizhan, Hebir Timur, Kurban Koday, Abdurrahim Ötkür, Abdurrahim Kılıç, Süleyman Selçuk, Muhammet Emin Mustafa, Muhammedin Tohti, Fethidin Mahsum, Bay Azizi, Hamdül Nimeti, Abdullah Nayman, Revaydullah, Haci Yakup Anat.. gibi bir grup milliyetçi çeşitli engellerden dolayı Hindistan sınırından tekrar geriye döndük ve hapsedildik? demiştir.

Doğu Türkistan'a?Yeni Toprak? anlamına gelen?Xinjiang? ismi verildi.

19.07.2000

Ocak 1966

Urümçi Radyosunun haberine göre "Halkımızın en şiddetli düşmanı olan haydut Osman Batur üç gün evvel, kurtuluş askerlerimiz tarafından Çing-Hay eyaletinde sağ olarak ele geçirilmiştir" denilerek İstiklal mücahidi Osman Batur dan ne kadar korktuklarını ortaya koymuşlardır.

16 Mart 1951

21 Temmuz 2002

27 Kasım 1978

29 Haziran 2000

Amerikanın Dışişleri Bakan Yardımcısı Lorne Corner Doğu Türkistan'a ziyarete geldi. Doğu Türkistan da yeni kurulup gizli faaliyette bulunan "Uygur Demokrasi Partisi Merkezi Komitesi", Lorne Corner?e açık mektup vererek, Çin Hükumetine olan memnuniyetsizliğini bildirip kendisine Uygur halkının bazı arzu ve isteklerini ifade etti.

16 Temmuz 2003

?Arap News? gazetesinin sayısında yer alan bir haberde, çok uzun ömürlü olarak bilinen Doğu Türkistan Türkleri arasında 40?50 yaşlarında ölenlerin sayısının hızla artmaya başladığı belirtilmiştir.

Kazakistan'daki "Uyguristan Azatlık Teşkilatı?nın Başkanı, siyasi faaliyetçi "Haşir Vahidi" Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi tarafından neşredilmekte olan "Kıvılcım" gazetesinin Ota Asya Temsilcisi "Abdüşükür Tevfik"de kimliği belirsiz kişiler tarafından öldürülmüştü. Bu güne değin onların katilleri henüz bulunamamıştır.

18 Şubat 1951

15 Ağustos 1937

Temmuz 1997

Kırgızistan da tutuklu bulunan 4 Uygur genci çıkarıldıkları sözde mahkeme tarafından Asgar Can Tohti, Behram ve Ahmet Gören idama, Ali Masum 25 yıl ağır hapis cezasına mahkum edilmişlerdi.

12 Mart 2001

28 Mart 2002

Ortasından 2002 yılının başına kadar en az 3 bin kişi gözaltına alındı. Siyasi nedenlerle idam cezasına çarptırılıp infaz edilen insan sayısı en az 20 kişidir.

General Abdullah?ın birlikleri Yarkenti?in bütününü ele geçirdiler.

15 Ağustos 2004

Osman Batur yakalanıp sözde mahkemeye çıkarıldı ve saat 9.30 da, Osman Batur'un el ve ayağında prangalarla zincir şakırtıları içinde 25 arkadaşı ile birlikte Enver Jakulun adındaki bir Kazak tarafından idam edildi.

6 Haziran 1970

1000 seneden beri kullandıkları Arap Alfabesi Çin hükumeti tarafından tamamen yasaklanmıştır. Onun yerine Çin fonetiğine uygun olarak hazırlanan Latin Alfabesi kabul ettirilmiştir.

Temmuz 1931

Hoten?deki Olağanüstü Hal yönetimi içerisinde çıkardığı bir genelge ile Çin'de faaliyet gösteren Falünung tarikatına karşı uygulanan tedbirlerin aynısını Hoten?de da uygulamaya başlayarak, Türklerin ibadetlerini serbestçe yapmalarına kısıtlama getirmiş ve bu kurallara uymayan çok sayıda Müslüman din adamı ve cemaati tutuklamaya başlamıştır.

Urümçi şehri işçi hakları idaresi, bütün inşaat ve şantiye bürolarına yönelik olarak Çin'den gelen amele Çinlilerin menfaatlerini garanti altına almak hususunda özel bir bildiri dağıtmıştır. Mezkur bildiride:"İş hakkını alamama gibi işçilerin hak ve menfaatlerine zarar verici uygulamaların düzeltilmesi lazımdır. Düzeltilmediği takdirde isçi çalıştıran iş yerlerinin iş yapma ruhsatları geri alınacak ve cezalandırılacaktır." denilmiştir.

14 Eylül 1914

İşgalci Çin hükümetinin Kaşgar?daki 3. Tümeni kurulmuş olup, bu güne kadar Kaşgar vilayeti civarındaki mümbit topraklara 200.000 Çinli göçmen yerleştirerek 65920 hektar araziyi sahiplendiler. 100.000 hektar ekili alanı sulayabilecek miktardaki 844 milyon metre küp suyu kontrolleri altına alarak Kaşgar vilayetindeki milyonlarca Uygur Çiftçinin fakirleşmesine sebep oldular.

7 Temmuz 1995 Hoten şehir merkezinde 10 binden fazla Müslüman Türk, Cuma namazından sonra tutuklanan cami imamının salıverilmesi isteği ile gösteri düzenledi.

17 Temmuz 1947

Aralık 2001

İli deki milli hükümet adına Rahim Can Sabri, Ebul Hayri Töre ve Ahmet Can Kasimi den oluşan heyet 12.10.1945 senesinde Ürümçi'ye geldi. Çin heyetinin açıklamalarını 22,10,1945 de kendi hükümetlerine danışacaklarını söyleyerek İli ye dönmüşlerdir.

Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin "Sincan'ın İstikrarının Korunması" hakkındaki çok gizli dereceli 19.3.1996 tarihli kararında din ve eğitimle ilgili maddeler şöyledir: "Dini faaliyetler mutlaka devletçe kontrol edilmelidir. Bütün özel dini eğitim kurumları kapatılmalıdır. ÇKP üyelerini dini faaliyetlerle uğraşmaları kesinlikle yasaklanmalıdır.

Alim Hüseyinoğlu ve arkadaşları tarafından Altay da ilk defa Kazak lehçesinde Erikti Altay Bağımsız Altay gazetesinin ilk nüshası yayımlandı. Rediktörü Şerifhan Töre idi.

Aksu ilçesinde bir okulun top sahasında 9 Uygur yargılanmış, sanıklardan Erkin Talip ölüm cezasına çarptırılmış ve idamı derhal infaz edilmiştir.

Rabiye Kadir sözde mahkemeye sevk edildi. (2 Eylül 1999 tutuklanmıştı.)

9 Haziran 2001

Doğu Türkistan'da meydana gelen 6,5 büyüklüğündeki depremde 50 kişi ölürken, 6 bin kişi yaralandı. 170 bin kişi evsiz kaldı.

Ocak 1933

26 Eylül 1949 Doğu Türkistan?da resmen komünizm ilan edildi. Burhan Şehidi, Komünist Çin hükümetinin Doğu Türkistan valisi olarak atandı, daha sonra da 1955?e kadar hükümet başkanlığı görevini sürdürdü.

Ocak 2002

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel Çin'i ziyaret etmiştir.

Kasım 1988

18 Kasım 1884

Timur Halpe, Kumul Çiftçiler Ayaklanması?nı başlattı.

Mayıs 1966 ve Aralık 1967

5 Aralık 1985

16 Mart 1940

1 Aralık 2003

biz de doğu perinçek i koruduk kolladık.

Doğu Türkistan da yüksek dereceli okullarda Uygurca Eğitimin temelden kaldırıp, bunun yerine Çin dilinde eğitim yapılacağını açıkladılar.

İsa Yusuf Alptekin İstanbul'a ilk defa gelir. Önce Doğu Türkistanlı hemşerileriyle görüşür. Memduh Şevket Esendal ile fikir alışverişinde bulunur. 16 Mayıs 1939 Ankara'ya gider. Dış İşleri Bakanı Şükrü Saraçoğlu, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde Hamit Zübeyir Bey ve Alman Profesör Eberhard ile görüşmeleri olur. Başbakan Dr. Refik Saydam, Prof. Dr. Fuat Köprülü, Uluğ İğdemir, Besim Atalay, Hasan Ali Yücel, Prof. Dr. Abdulkadir İnan, Abdülhalik Renda, Osman Turan, Emin Bilgiç ve nihayet Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile görüşür.

Ahmedcan Kasimi, İshak Beğ, Abdülkerim Abbas ve Delil Han?ı, 17 Ağustos 1949?da esrarengiz bir uçak kazası sonucunda şehit oldular.

Türkiye Cumhuriyeti Başbakan yardımcısı Bülent Ecevit ve Dışişleri Bakanı İsmail Cem Çin'i ziyaret etti.

Mart 1989

25 Ocak 1072

10 Ocak 2000

Nisan 1999

18 Temmuz 1994

Çin Genel Valisi Seng'e (12 Haziran 1933'den itibaren bu mevkiyi işgal ediyordu) gayet uygun bir fırsat teşkil etti. 9 haziran 1933'de Seng ile Hoca Niyaz arasında bir barış antlaşması tahakkuk etti. Bu antlaşmaya göre Hoca Niyaz, Genel Vali Vekili olacak ve Tanrı Dağları havzasını idare edecekti.

Mayıs 1996 Pakistan Hükumeti, Pakistan'a öğrenim için gelen 13 Doğu Türkistanlı genci Çine geri verdi. Çin ise bunları kendi sınırına alır almaz kurşuna dizdi.

Temmuz 1935

Aralık 1949

14 Eylül 2004

29 Mayıs 1947

Temmuz 1944

12 Nisan 2000

Mart 1988

Ocak 1950

18 Mayıs 1996

Doğu Türkistan da 71 Müslüman?ın kurşuna dizilmesi 25 kişi ömür boyu hapse atılması sonucu ayaklanma çıktı binlerce Türk öldürüldü.

Mart 2002

Doğu Türkistan Komünist Partisinin Başkanı Wang Enmao, Rin Min Ribao gazetesinde yayınlanan beyanatında : ... Sovyetler Birliğinin yayılma siyasetini durdurabilmek için Sincan halkıyla Çinliler arasındaki dostluk İlişkilerini düzenlememiz gerekmektedir?" demektedir

Mart 1956

Çinin "Sing-tao" isimli gazetesi, Çin Müdafaa Bakanı?nın tebliğinde "Yüzlerce Barbar " Çin'in atom bombası deneme merkezi sahasına hücum etti... Baskıncılar buradan üç ton "Gün powder" ile radioactive materyalleri çalarak götürdüler..." diye yazdı.

7 Ocak 1911

Gomindang daireleri gece Kaşgar öğretmen okulunu kuşatma altına alıp Turgun Almas'ı tutuklayıp Sabık Gomindang Kaşgar Yenişehir nahiyesindeki askeri cezaevine koydular. Gomindang sorgulayıcıları Şairi sert eziyetli bir sıkıştırmaya alıp, vahşice işkence edip boyun eğdirmeye çalışmışlarsa da onu zerre kadar diz çöktüremediler. O, hapishanede olduğu dönemlerde bile "Güzelim" adlı şiirlerini yazıp kendisinin inkılapçı ümit varlığını ve eğilmez iradesini ispat etti.

16 Mayıs 1878

Hoten de Bayram namazı kılabilmek için Çinlilerle çatışma çıkmış Yüzlerce Doğu Türkistanlı öldürülmüştür

3 Ocak 2002

Uygurca için 33 harfli latin alfabesi kabul edildi.

25 Nisan 1996

Milliyetçi Çin Generali Ma Chieng Shang, Mehmet Emin Buğra ve İ. Y. Alptekin ile görüşmeleri sonucu Komünist Çine Karşı ortak eylem kararı aldılar. Tao ve Burhan Şehidi gibi hainlerin idam edilmesi kararına varıldı.

Çin Fenler Akademisine bağlı olmak üzere Milli Azınlık Milletler Dil Enstitüsü ihdas edilmiş ve bunun başına da Doğu Türkistan umumi valisi Burhan Şehidi tayin edilmiştir. Enstitünün gayesi 1960 senesine kadar Çin'deki milli azınlık milletlere yazı dili ihdas etmek idi. Serdyuchenko adlı bir Sovyet dil bilgini de bu enstitüye müşavir olarak davet edilmiştir.

10 Kasım 1999

20 Mayıs 1966

21 Eylül 1944

Doğu Türkistan'da 7 büyüklüğündeki depremde 304 kişi öldü, 16 bin kişi yaralandı.

Eylül 1981

?Doğu Türkistan Teröristleri ? kelimesi Çin'in mevcut haber vasıtalarında ve beyanatlarında yer almaya başladı.

"Gulja" şehri "Döng" mahallesinden 27 yaşındaki "Abdusalam Kari" adındaki bir Uygur genç Çin polisleri tarafından aniden tutuklanmış, fakat bir ay sonra Çin polisleri onun el ve ayaklarını kırarak, tüm vücudu kana boyanmış cesedini ailesine teslim etmişlerdir. "Abdusalam Kari" aslında "İli" gençler meşrebini organize edenlerden biri olup, Çin hükumeti onu "Gulja olayını organize edenlerden biri" zannıyla tutuklamış ve sorgulama sırasında döverek öldürmüşledir.

Chang Chih Chung riyasetindeki bir heyet özel bir uçakla Urumçi ye geldi.

18 Nisan 2000

Haziran 1943

21.03.1885

Kazakistan Hükümeti Çin?i incitmiş olmaktan korkarak kendisinden siyasi sığınma talebinde bulunan 3 Uygur?u Çinlilere teslim etmiştir. Çin hükümeti bu gençleri iki yıl hapiste tuttuktan sonra sözde bir yargılama ile? Ülke sınırlarından gizlice geçerek devleti parçalamaya çalıştılar? suçlamasıyla idam cezasına mahkum etmişlerdir.

14 Mayıs 1988

Hoten?in Karakaş kazasında Tursun Hafız önderliğinde oluşturulan "Şarki Türkistan Partizanları" isimli teşkilat üyeleri faaliyete geçmeden yakalandılar. Bunlardan başka yalnız Hoten de kurulan gizli teşkilatların sayısı 5 olup, bunlar kuruluş aşamasında dağıtılmıştır. Bunların içinde geniş çapla üyesi olanı ise "Şarki Türkistan Uçkun Teşkilatı" idi.

Doğu Türkistan?daki evlerde Kur'an ı Kerim ve dini eserlerin toplatılması hakkında emir verildi.(1760?lardan beri yapılan bu uygulamalar genişletilmiştir.) Ayın 27 sinden itibaren dini eserleri teslim etmeyenlerin tutuklanacakları ilan edildi.

Turfan halkı, Mahmut Muhiti kardeşler liderliğinde şehirde bulunan Çin garnizonunu basarak şehri ele geçirdiler. Turfan Milli kuvvetleri General Mahmut Muhitti komutasında batıya doğru hareket ederek 10 gün içinde Korla, Karaşehir ve civarını Çinli?lerden temizlediler.

Urümçi Radyosunun haberinde?Kaşgar'da Çin Halk Cumhuriyetine karşı isyan eden Vasıl Kadı, halkın arzusu üzerine idam edilmiştir.? Demiştir.

Temmuz 1986

7 Nisan 1992

10 Nisan 1997

Hoten'de Abdulkadir Kari, Memet Tursun, Abdulkerim Karim ve Tursun Kari olmak üzere 4 Uygur genci "Yasa dışı dini faaliyette bulunma" suçundan tutuklanarak Hoten'in Keriye nahiyesindeki Karahan Toplama Kampına konulmuş. Fakat 27 Haziran 1999'da "çocuğunuz kaçma teşebbüsünde bulunduğundan dolayı vurulmuştur.? yazısı gönderilmiştir. Bunun yanında keyfi tutuklama olayının gittikçe artmakta olduğu görülmektedir.

Tarihlerinde Bay nahiyesinde "Milli Bölücü", " Terörist" gibi iftiralarla idama hükmedilen 11 Uygur aynı anda kurşuna dizildi.

Ağustos 1983

Hoten vilayetinin Atçüy bölgesinde hatırı sayılan zatlardan biri olan Niyaz Bey Hacının evinde, Seyh Abdülhamit, Fethidin Mahsum önderliklerinde "Teşkilatı Nicat Partisi" oluşturularak buradan çıkan karar gereğince umumi mücadele başlatma kararı alındı. Doğu Türkistanlıların "İstiklal Mücadelesi" sona erdirilememiş bu karar sonucu 15 Kasım 1955?te meşhur Atçüy Ayaklanması başlamıştır.

Tarihinde Kurban Koday ve Abdülaziz Çingizhan şehit edildiler.

Hoten Ayaklanması

Çin Halk Cumhuriyeti Xin Hua haber ajansı Halk Gazetesi 'nun 18 Aralık 1995 tarihindeki sayısında İsa Yusuf Alptekin'in ölümünü "Çin'in düşmanı öldü" baslığıyla çok önemli bir haber olarak dünya kamuoyuna duyurmuştur.

11 Nisan 1930

Çin Halk Partisi taraftarı Yang Zan Şü adlı bir komutan Mançur İmp. isyan etti.

20 Ocak 1951

24 Haziran 1998

Doğu Türkistan?da Türk nüfusu azınlık durumuna düşürmek için, Çin hükumetinin 2000 yılı içerisinde Doğu Türkistan'a 5 milyon Çinli yerleştirmeyi planladığını ortaya koyan gizli bir belgeyi yayınlamıştır.

Artuşlu öğretim görevlisi İmam HASAN, Torgat sınırından giriş yaparken Çin devlet istihbarat görevleri tarafından göz altına alındı" akibeti bilinmiyor.

Fransa Haber Ajansı, Pekin?den bildirdiği haberinde, Doğu Türkistan'daki?Üretim Ordusu?nun İli?deki 4. Kolordu Mahkemesi 18 Uygur gencini bölücü suçlamasıyla çeşitli cezalara çarptırdı.

1 Mart 1939

02 Şubat 1999

3 Aralık 1934

İsa Yusuf Bey Mısır Parlamento Reisi Behaddin Bereket Pasa, Veliahd Prens Muhammed Ali Pasa ve Üniversite hocaları ile yazarlar, din adamları ile görüştü ve Türkistan davasını anlattı.

Çin hükumeti yayınladığı beyanatta 1990 yılından 2001 yılına kadar geçen süre içerisinde ülke içinde ve dışında?Doğu Türkistan Teröristleri? 200 den fazla silahlı darbe vurma hareketlerinde bulunduklarını bu olaylar sırasında 162 kişinin öldüğünü 440 kişiden fazla insanında yaralandığını iddia etmişlerdir.

İsa Yusuf Alptekin Bey?in eşleri Fatma Alptekin Hanımefendi vefat etti.

Sabit Damolla, Başbakan ve Mehmet Emin Buğra, kumandanlığında Kurtuluş savaşçıları 22 Şubat 1933'te Karakaş'ı fethettiler ve 28 Şubatta Hoten'e saldırdılar, şehrin eski yakasını ele geçirdiler.

8 Haziran 1996

"Kazakistan Uygur Kadınları" ve "Nazugum Fondu"nun Başkanı, kadın siyasetçi Dilberim Samsakova esrarengiz bir şekilde kimliği belirsiz katiller tarafından feci bir şekilde öldürüldü.

Şubat 2003

25 Ağustos 1999

Eylül 1999

Çin Doğu Türkistan da ilk atom bombasını patlatılmıştır. Bu bomba, şiddetli TNT ihtiva etmekteydi(5 Kton) Nükleer denemeler nedeniyle ölen Müslüman sayısının 210 bini bulduğu bilinmektedir.

İli Kazak Otonom Vilayeti'nin kukla valisi bir genelge yayınlayarak?Feodal, Batıl Ve İrticai Düşünceler? in silinmesini istedi. Bu rapora göre yerel dini ve halk törelerinin gözetlenmesi, düğünler, cenazeler, sünnetler, ev taşımalar ve küpe takmalar gibi olayların rapor edilmesi isteniyordu. 5 Ocak 2002 éZhongguo Tongxun She? isimli haber ajansında yayınlanan bir rapora göre Çin'de terörle mücadele eğitimi 11 Eylül'den önce yoğunlaştırılmıştı.

Lop-Nor da Müslüman askerler Çin kuvvetleri ile çatışmış neticesi belli değildir.

Eylül 2001

Haziran 2001

12 Şubat 1940

Sovyetler Birliğinde neşredilen "Komünizm Tuği Gazetesi?, Türkmenistan'da 40 bine yakın Uygur Türkü olduğunu belirtmektedir.

Tarihinde İsrail, Filistin ve Mısır ziyaretlerinden sonra Türkiye de ziyaret eden Çin Devlet Başkanını bu ziyaret ettiği ülkeler içerisinde en samimi karşılayan ülke Türkiye Cumhuriyeti devleti olmuş, kendisine devlet Liyakat Madalyası takılmıştır. Bu madalya verme olayını o zamanki Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve 57. Hükumetin üyeleri gururla ifa etmişlerdir.

Arap yazısı yerine Latin harfleri getirilmiştir.

Fetheddin Mahsum, yılmaz bir Türk milliyetçisi, ateşli bir vatanperver, şair. Çin hükumeti, Hoten'in büyük meydanına mecburi seyirci topladı. Fetheddin Mahsum'a söz hakkı vermeden orada bulunan sözde hakim ölüm kararı verdi ve aynı anda Fetheddin Mahsum kurşuna dizilerek şehit edildi.

05 Şubat 1997 ile 31 Aralık 1997

26 Ağustos 1970

6 Ocak 1967

12 Eylül 1990

Ocak 1981

16 Temmuz 1994

Dünya basınında çıkan haberlere göre Avustralya Başbakanı John Howard, Çin'i 8 Haziran 1996 tarihinde gerçekleştirmiş olduğu Nükleer denemeden dolayı sert bir dille eleştirmiştir.

1-2 Aralık 2000

Doğu Türkistan'ın Kaşgar vilayetine gizli olarak giren Washington Times gazetesine açıklama yapan Uygurlar, "Doğu Türkistan'a hergün 7 bin Çinli göçmen geliyor. Doğu Türkistan'da, ekonomi ve politikayı yalnız Çinliler idare ediyorlar. Sanayi ve tarımdaki bütün işçiler Çinli'dirler. Uygurlar ve diğer Türkler ise işsizdir. Çinliler, en modern evlerde ve lüks içinde yaşarken, çoğumuz sokaklarda yatıp kalkıyoruz. Biz perişan, onlar ise rahat bir hayat sürüyor. ..." dediler.

Kuçar da ayaklanmada 180- 200 kişilik Çin birliği imha edilmiştir.

Hoten'e yakın Lop kentinde Yasin İskender isimli Uygur yargılanmış ve ölüm cezasına çarptırılmıştır. Hakkında yapılan suçlamaların ayrıntıları bilinmemektedir.

General Mahmut Muhitti Türkiye'yi ziyaret etti.

1 Ekim 2003

ayında Şanghay' da Çin Hükumetinin teşebbüsü ile "Şanghay Beşlisi" teşkilatı kuruldu. Nisan 1997?de Moskava'da bu toplantının ikincisi yapıldı. Bu anlaşmanın ağırlık noktasını başta Kazakistan ve Kırgızistan'ın Doğu Türkistan daki bağımsızlık hareketlerine dolaylı veya dolaysız destek vermeme

Tarihi sabah saat 10.00?da Aksu? da ki?Milli Karşılık verme Güçleri? Çin işgal güçlerinin Toksu nahiyesindeki?Doğum kontrol politikası?nı icra etme esnasında Uygurlara yönelttikleri insanlık dışı vahşi uygulamalarına tepki göstermek maksadıyla Toksu nahiyesi Doğum Kontrol merkezi binasına, Ürümçi-Kaşgar çevre yol köprüsüne ve Aksu vilayeti teftiş mahkemesi binalarına aynı saate ayarlanmış bombalar yerleştirerek havaya uçurmuşlardır.

Nisan 1996

Sang Hai Antlaşmalarına üye ülkelerin liderleri Kırgızistan?ın başkenti Bişkek'te yaptıkları 4. toplantıda "sınır güvenliği" adı altında Kırgızistan ve Kazakistan ile sınır komşuluğu bulunan Doğu Türkistan?a gelebilecek yardımların önüne set çekmek gibi birçok uygulamalara imza attılar.

Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu, Çin'in Doğu Türkistan Türklerine yönelik uyguladığı baskıları ve insan hakları ihlallerini kınayan bir önergeyi oyladı.

06 Mart 1994

Mahmut Muhiti başkanlığında?Turfan İsyanı? başladı

12 Şubat 1940 Osman Batur ilk defa Altay Vilayetinin Burultokay kazasında İsimhan adlı bir mücahidin, Rus kuklası, kanlı General Şenğ Si Say idaresine karşı başlattığı isyana iştirak etti. Büyük yararlıklar göstererek BATUR unvanını aldı.

15 Mayıs 1995

Başbakan Sabit Abdulbaki ve Adalet Bakanı Zarif Kari Aksu'da, Ticaret Bakanı Satibaldi Han da (dog.1908-Margilan-Batı Türkistan) Taşkurgan'da idam edildiler. Doğu Türkistan'ın bağımsızlığına karşı savaşta, sadece Ruslar tarafından 200.000'den fazla Müslüman öldürüldü.

Doğu Türkistan'ın güvenliği konuşunda kabul ettiği 10 maddelik kararının 8. maddesinde "Dış ülkelerde yasamakta olan Doğu Türkistanlılar arasındaki istihbaratın güçlendirilmesi, Doğu Türkistanlıların birliğini parçalayabilmek için onların arasına fitne yayarak onları birbirine düşürüp, Doğu Türkistan davası konuşunda etkin faaliyet göstermekte olan kimselerin tecrit edilmesini" öngörmektedir.

Hoten halkı Mehmet Emin Buğra ve kardeşlerinin önderliklerinde Hoten'i aldıktan sonra Kargalık, Poskam ve Yarkent vilayetlerini de Çinlilerden temizlediler.

22 Temmuz 2003

Çin'in Devlet Başkanı Jiang Zemin Doğu Türkistan'a geldiğinde Uygurların dini faaliyetlerinin yasaklanması konuşunda talimat verdikten sonra, Doğu Türkistan'daki dini baskı daha da artmıştır. Çin hükumeti bütün Doğu Türkistan'daki camilere casuslar gönderip, normal dini vecibelerini yerine getirmek isteyen, hiçbir suçu olmayan Uygur Türklerini "yasadışı dini faaliyette bulunmakla" suçlayarak tutuklamakta ve insanlık dışı muamelelere maruz bırakmaktalar.

Hamit Memet, İlyas Zordun, Kasım Mehpir adlarındaki üç Uygur genç aslen, Doğu Türkistan'ın Gulja şehrinden olup, Çin güvenlik mensupları bu gençler için "milli bölücü' suçlamasını ortaya atarak onların yakalanması emrini çıkartmıştır.

Pakistan, sözde Doğu Türkistan İslami Hareketi'nin lideri suçlamasıyla Hasan Mahsun'un öldürüldüğünü duyurdu.

10 Ağustos 1949

15 Kasım 1979

24 Eylül 2003

Gulca şehrinde Çinlilerce kurulan sözde mahkemede "Abdulkadir Hamit" adındaki bir genç idama hükmedilirken, 35 Uygur genci ise çeşitli oranlarda ağır hapis cezasına çarptırılmışlardır. Bunlara yüklenen suç ise: sözde "Cinayet", " Milli Bölücü" "İllegal Aşırı Dinci", " Devleti Parçalamaya Çalışmak"... gibi ithamlardır.

Komünist Çin Halk Kongre Başkanı Li Peng Ankara'da yaptığı bir konuşmada; Türkiye'deki Çin karşıtı bölücü faaliyetler konuşunda Türkiye Hükumetlerinin gayretkeş çalışmalarını takdirle karşıladıklarını belirtmiş ve devamla; Türkiye Hükumetinin bu konularda daha etkili önlemler geliştirmesini ve daha ileri aşama olarak Türkiye'deki Çin karşıtı bölücü hareketleri kontrol altına almak ve özellikle terörist faaliyetlere kesin çözüm bulmasını beklediklerini söylemiştir.

6 Ağustos 1947

Ünlü tarihçi ve şair Turgun Almas vefat etti

1 Kasım 1955

Mayıs 1995

Kurtuluş savaşçıları Yarkent'in eski şehir bölgesini ele geçirdiler.

Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında ilk ticari antlaşma Pekin'de imzalandı.

27 Nisan 2001

29 Nisan 1951

Osman Batur, saat 9,30 da sözde yargılanmıştır.

İli vilayeti Nilka kazasında ayaklanma başlatıldı.

Milli Çin ile D. T ihtilal hükümeti arasında antlaşma imzalandı. Başkent Ürümçi de karma hükümet kurulacaktı.

Mayıs 1948

Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi ülke çapındaki parti komitelerine göndermiş olduğu "Sosyalist dönemde dini problemlerle ilgili ana tutumumuz" adlı gizli tamiminde özetle şunları ifade etmektedir. "İnsanlık tarihinde din sonunda yok olacaktır. Çin'deki bütün dini teşkilatlar önce parti ve hükumetin liderliğine boyun eğecektir... Dini okulların esas gayesi parti yönetimi ve sosyalist sistemi destekleyen profesyonel din görevlileri yetiştirmektedir... Bu din görevlileri partinin din politikasına sadık olmak zorundadır... Din kuruluşlarımızın esas gayesi ülkemizin siyasi tesirini yaymada önemli roller oynamaktadır..."demiştir.

Aksu Vilayetinin Adliye halk mahkemesi Aksu şehrinde sözde "Sert Darbe Vurma" operasyonuyla ilgili olarak halka açık oturum toplantısı yapılarak "Abdulhak Göçek ve İsa Tohti" başta olmak üzere 5 Uyguru "Devleti parçalamaya çalışmak" ve "Terörist"... gibi ithamlarla idam cezasına çarptırdıktan sonra, bunlar 122 araba eşliğinde 400 den fazla polis ve 300 asker arabaya alarak şehrin tüm caddelerini dolaştırarak Uygurlara karşı büyüklük taslama gösterisi yaptıktan sonra infaz alanına çıkartıp kurşuna dizdiler. Cesetler ise ölenlerin akrabalarına verilmeden derin çukurlara bir birinin üzerine atılarak gömülmüştür.

Eylül 1999ile 2000 arasında Hoten Vilayeti'nde 917 kişi "bölücü, dinci ve terörist" suçlamalarıyla tutuklanmış, tutuklananlardan 71'i hapishanelerde işkence ve hastalıktan hayatlarını kaybetmişlerdir.

Çinlilerin, Doğu Türkistan daki siyasetini eleştiren Uluslararası Af Örgütü Amnesti'nin genel sekreteri Piere Sane, Çin Devlet Başkanı Jiang Zemin'e yazdığı mektupta Kaşgar?da Çinlilerin Türklere karşı giriştiği sindirme siyasetini eleştirerek, 4 Doğu Türkistanlı gencin 10 ila 15 yıl arasında hapis cezasına çarptırılmalarını insanlık dışı bir tutum olarak tanımlamıştır.

6 Ocak 1933

Ekim 1995

31 Haziran 1951

29 Eylül 1994

21 Temmuz 1947

Gani Batur komutasındaki birliklerle Mazar, Uluştay, Akköy ve Karasu kasabalarını işgalci Çin askerlerinden temizledi.

3 Eylül 1999

21 Şubat 1951

10 Mart 1999

Ocak 1949

12 Mart 1997

Nisan 2001

Mayıs 1999

Doğu Türkistan?ın kukla Başkanı Tömür Davamet özel bir genelge yayınlayarak aile planlaması ilan etti. Mezkur genelgenin 1 Temmuz 1992'den itibaren resmen uygulamasını istedi. Bu genelge halen Doğu Türkistan'daki yerli halka uygulanmaktadır. Bunların dışında Doğu Türkistan'daki bütün devlet kurumları aile planlaması çalışmaları hakkında çok sayıda genelge, ve duyurular çıkararak yerli halka yönelik doğum kontrolü uygulamaları yapıyor.

Doğu Türkistan'ın başkenti Ürümçi de, başta Yüksekokul öğrencileri olmak üzere 10 binlerce Türk Ürümçi saati ile saat 14.30 civarında bütün üniversitelerden gelen göstericiler öncelikle Ürümçi'deki?Halk Meydanı?na toplanmıştır. Kısa bir sürede göstericilerin sayısı tahminen 20 bin kişiyi geçmiştir. Göstericiler sloganlar atarak Çin hakimiyetinden Şoagün'de Uygurları vahşice öldüren katil Çinlilerin işledikler suçtan dolayı sorgulanmasını ve Uygurları içeri eyaletlere zoraki olarak çalışmaya gönderme uygulamasının derhal kaldırılmasını talep etmişlerdir. Bu gösteri başlar başlamaz, Faşist Çin polis ve askerleri etraflarını kuşatarak binlerce Türk'ü tutuklamıştır. Uygurların karşılık vermesi üzerine ilk anda Çin güvenlik güçlerinin ateş açması üzerine 400'den fazla Uygur Türk'ü vurularak şehit edilmiştir. Yüzlerce Uygur da yaralanmıştır. Bu mitinge katılanlar arasında çok sayıda yaşlılar, kadınlar ve çocuklarda olup bunlardan da şehit olan ve yaralılarda vardır. Takip eden günlerde ise 10 Bin üzerinde Türk tutuklanmıştır.

8 Ocak 1999 İli?deki bir sözde mahkemede 29 Türk bölücülük, hırsızlık ve adam öldürme, gösteri yapma teşebbüsünden ölüm cezasına çarptırıldı. Mahkumlardan bir kısmının Gulca Ayaklanması?na katıldığı belirtilmektedir.

Af Örgütü, Doğu Türkistan da, 1989'dan bu yana iktidar tarafından sistemli olarak hapsedilmeler, öldürmeler seklinde insan haklarının ciddi şekilde ihlal edildiğini bildirmiştir.

Pekinde yasayan Uygur tüccar Kayyum Yasin polis tarafından ani baskınla tutuklanip15 Temmuzda polisler onun cesedini getirmiştir. Ölüm sebebi konuşunda hiçbir şey söylememişler, fakat sonradan onun polislerce dövülerek öldürüldüğü anlaşılmıştır.

2 Ocak 2004

Doğu Türkistan'ın kukla Başkanı Tömür Davamet 7 Nisan 1992'de özel bir genelge yayınlayarak mezkur "Çare"nin 1 Temmuz 1992'den itibaren resmen uygulamasını istedi. Bu "Çare" halen Doğu Türkistan'daki yerli halka uygulanmaktadır. Bunların dışında Doğu Türkistan'daki bütün devlet kurumları aile planlaması çalışmaları hakkında çok sayıda genelge, talimatname ve duyurular çıkararak yerli halka yönelik doğum kontrolü uygulamalarıyla her geçen gün daha sıkı hale getiriyor.

Bulgun'da yapılan bir törende Osman BATUR Altay Kazak Türklerinin Han?ı ilan edildi.

Temmuz 1998 Kırgızistan'da tutuklu bulunan dört Uygur gencinden üçü idama, birisi ise yirmibeş yıl ağır hapis cezasına çarptırılmıştır. 1998 yılının Temmuz ayında Kazakistan'da göz altına alınan ancak daha sonra Kırgızistan'a teslim edilen Doğu Türkistanlı 4 Uygur genci Kırgızistan hükumeti tarafından tutuklanmış ve Oş kenti hapishanesinde bulunuyor.

Nisan 1937

Hoten'in Tevekkül yöresinde Baki Damolla ve Semet Damolla öncülüğünde çiticiler ayaklanıp, Tarım Vadisindeki?Harbiye Çiftliği?ndeki görevli silahlı 20 Çin askerini çıkan çatışmada ölmüş, 200 mücahit şehit olmuştur.

18 Aralık 1995

1 Temmuz 1992

Kaşgarlı Mahmut?un ünlü kitabı Divan-ı Lügati't-Türk'ü 25 Ocak 1072 yazmaya başlamış ve 10 Şubat 1074'de bitirmiştir. 25 Ocak 1999 Pekin?den bildirilen bir habere göre, 7 Ocak 1999'da Yarkent Nahiyesinin Tagarçi kasabasından Tursun Kerem ve eşi Azat Gül hac?a gitmek amacıyla Pekin gümrüğünden çıkarken, eroin kontrolü yapmak bahanesiyle ayrı odaya götürüp tecavüz etmişledir.

Çinli general Ma Cung Ying, bir savaşta Şın Si Say ı ağır şekilde mağlup ederek Urumçi yi tamamen muhasara altına aldı.

Hoten de Bayram namazı kılabilmek için Çinlilerle çatışma çıkmış yüzlerce Doğu Türkistanlı öldürülmüştür.

5 Ekim 1995

Ekim 1958

Kaşgar'da halkın coşkulu tezahüratları altında Ay-yıldızlı Gökbayrak göndere çekilerek?Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti? ilan edildi. Bu devletin anayasası, bayrağı ve parası vardı.

11 Aralık 1959

Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin'in birlikte yayınladıkları ve imzaladıkları ortak bildiride şöyle diyorlar:

Politbüro?nun 19 Mart 1996'da Doğu Türkistan ile ilgili aldığı on karardan birisi şöyleydi: "Doğu Türkistan siyasetimizi kuvvetlendirmeliyiz. Ve merhametsiz bir ordu kurmalıyız."Tabii bu Çin'in yeni bir uygulaması değildir. Çin yönetimi her zaman "yakındakini ez uzaktakini oyala" siyaseti uygulamıştır.

Hoten?de tutuklanan ünlü din alimi Abdulahed Barat Mehdum Çin hakimiyetinin siyasi darbesine maruz kalmıştır. Çin Polis makamları din alimi Abdlahet Barat Mehdum?un dini öğretim vermekte olduğu Hoten?deki evi basarak 74 yaşındaki bu zatı, onun 7 öğrencisini ve ev sahibini tutuklayarak Çin zindanlarına atmışlardır.

Mayıs 1937

Altay da ayaklanan halkın önderi Osman Batur, karşılığında silah almak şartıyla Moğolistan?a büyükbaş hayvan sevk etmeyi ve otlaklar tahsis etmeyi kabul etti. Bu karşılıklı anlaşma yerine getirildi ise de Moğolistan, daha büyük miktarda silah sevkıyatı için ilave bir istek olarak, Altay'ın tabii toprak zenginliklerinden faydalanma imtiyazını ileri sürdü. Osman Batur, bu isteği reddetti ve böylece daha önce başlamış olan silah sevkıyatı, 1944 sonlarında durduruldu.

9Ağustos1999

1 Ekim 1955

9 Haziran 1933

Çin, her nükleer deniz altısına 12 adet JULANG 21A yüklüyor. Denemede her biri JULANG21A balistik füze taşıyan deniz altılardan biri Güney Çin Denizi'nden, diğeri Doğu Çin Denizi'nden ve sonuncusu da Sari Çin Denizi'nden atış yaparak, 5 bin km uzaklıklarında bulunan Taklamakan Çölü'ndeki hedefleri basarıyla vurmuşlardı. Çin 3 adet ''094'' sınıfı nükleer füzesi bulunan deniz altısı ile yaptığı denemede JULANG 21A balistik füzesi kullandığı tespit edildi. JULANG 21A füzeleri her biri farklı hedefe kilitlenebilen, yeniden doldurulabilir, 15 metre yarıçapta 7 ya da 8 savaş başlığı taşıyor.. (INAF HaberBülteni23.07.2001)

18 Aralık 2002

Çin, Doğu Türkistan da 3 Mega ton gücünde ilk Hidrojen bombası patlatılmıştır.

Hangi meşru sebeplerle ihtiyaç haline geldiği hala anlaşılamayan bir Gizli Başbakanlık Genelgesi ile Doğu Türkistan?ın Bayrağının bazı meşru toplantılarda asılması, ve bu meşru toplantılarda devlet memuru olanların katılması ve mesaj dahi göndermesi yasaklandı.

Milliyetçi Çin Başkomutanı Tao Urumçi deki karargahında bütün komutanlarını toplayarak Komünist Çin kuvvetlerine teslim fikrinde olduğunu ilan etti.

Doğu Türkistan?daki sözde?Halk kurultayı Daimi Komitesi? 33 maddeden meydana gelen ve Doğu Türkistan?da?Din işlerini idare etme nizamnamesi?ni ilan ederek daha önceki esaslarda ortaya konulan dini yasaklama tedbirlerinin alanını daha da genişlettiler.

Ürümçi şehrinde Şehir Adliye Mahkemesi oturum toplantısı yaparak Osman Hemit ve Mehmet Rahmanlar?a, "Dış devletlerden bombalama teknolojisini öğrendikten sonra, milli bölücülere öğretti" denen ithamla idam cezası vermiş ve aynı gün infaz edilmiştir.

Mayıs 1986

Çinli yetkililer, bölgede 1 Ekim 2003 den Ocak 2004 sonundaki Çin Yeni Yılı'na kadar 100 gün sürecek yeni bir sert güvenlik önlemleri başlattığını duyurdu.

Hoca Niyaz Haci liderliğinde Kumul'da başlayıp bütün vatan sathına yayılan ve Doğu Türkistanlıların muzafferiyeti ile sonuçlanan Milli Zafer, 12 Kasım 1933'te Kaşgar'da kurulan "Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti" ile taçlandırıldı. Bu devletin anayasası, bayrağı ve parası vardı.

Kaşgar kentinde birçok polis ile asker sokaklarda dolaşıp hem araç hem de kişileri kontrol ediyorlardı. Kimliklerini gösteremeyen 500 kadar insanı birkaç gün içinde Ocak sonu ile Şubat başında gözaltına alındı..

Doğu Türkistan da 7.6 büyüklüğündeki depremde 730 kişi öldü, 400 bin ev hasar gördü.

Nisan 1931

11 Ağustos 1949

12 Aralık 1950

The Müslim World adlı dergi?Doğu Türkistan'daki petrol rezervlerinin İran ve Irak'taki rezervlerin on misli büyüklüğünde olduğu? belirtilmiştir.

12 Temmuz 2000

9 Kasım 2001

Pekin?de bir İnternet kafede yangın çıkmasıyla beraber ideoloji alanındaki sert darbe vurma hareketi başlatılmış ve Doğu Türkistan?daki İnternet salonlarına girişlere kısıtlamalar getirilmiş ve bir çokları çeşitli bahanelerle kapatılmıştır.

Abdürrehim Ötkür'ün Tanrıdağ Neşriyatı tarafından Nanjing'de yayımlanan?Tarım Boyliri? adlı iki tane şiir kitabı yayımlandı.

Doğu Türkistan da Başlatılan ve işkence altında alınan ifadelere dayanarak gerçekleştirilen haksız yargılamaların artması ve cezaevi koşullarının kötüleşmesiyle sonuçlanan suça karşı "sert vuruş" kampanyası bir yıl daha uzatıldı.

16 Ekim 1964

04 Şubat 1997

Kumul-Aratürk?ün Bulakbaşı semtinde kurucu kadro olan Nasir, Abdullah Hakim Ebeydullah Hakim, Mahmut Hafiz ve Seydullah'ların önderliğinde de 500 mücahit bir?Milli Birlik Toplantısı? gerçekleştirerek?Anti Komünizm Halk Ordusu? adında bir örgüt kurdular. Ocak 2002 Kaşgar Daily'de yayınlanan bir habere göre 2001 yılında 253 dini lidere siyasi eğitim verilmiş ve Kaşgar polisi ve 2002 yılının başında 21?irtica grubuna? üye olmakla suçlanan 530 kişinin yakalandığını duyurmuştur.

Mayıs 2000

Ocak 1943

19 Ocak 1967

8 Eylül 1999

Fransız Haber Ajansı?nın Pekin den bildirdiği haberinde Çin mahkemeleri, Urümçi şehrinde açık mahkeme oluşturup, 14 Uygur hakkında hüküm vermiş ve bunların içinden Şevket Mehmet başta olmak üzere 5 Uygur genci?Milli Bölücü? seklinde iftira ile ölüm cezası verilerek şehit edilmişlerdir.

Üç Turfan kentinde 24'ü Uygur olmak üzere 28 kişi?bölücülük?ten yargılanmış. İki sanığa verilen ölüm cezası derhal infaz edilmiştir.

Cu Şav Le Yang Ocak 1943 e kadar Shen ile müzakerelerde bulunmak için 5 sefer Doğu Türkistan?a gelip gitmiş ve sonunda anlaşabilmiştir.

Kabine, 11 bakanın ve kumandanların iştirakiyle, Sabit Damollam başkanlığında toplandı. Bu oturumun gündemi: Hoca Niyaz Haci'nin Sovyetler Birliği'ne giderek Ergastam'da Sovyet Hükumeti ile bir anlaşma yaptığına dair Sabit Abdü'l-Baki'nin bildirisi idi.

11 Nisan 1934

25 Eylül 2001

Tarihinde Urümçi'de meydana gelen bir gösteri sırasında bir Uygur gencinin sarf ettiği su sözler, Barın'da meydana gelen olayların amacına ışık tutacak nitelikteydi: "Yaşasın Bağımsız Doğu Türkistan Cumhuriyeti!"

Komünistlerin "teslim olun" çağrısına uyarak Milliyetçi Çin askerleri tek kurşun atmadan Doğu Türkistan dan çekildiler.

14 Nisan1932

15 Temmuz 1934

Çin Komünist Partisinin yayın organı Rin Min Ribao gazetesi şunları yazmaktadır: ?Çinli olmayan azınlık milletlerin kültürleri, hususiyle dil ve edebiyatı planlı bir şekilde yok edilmeye çalışılmıştır. Onların pek çok kıymetli eserleri imha edilmiş, milli oyun ve şarkıları tamamen yasaklanmıştır...?

Mart 1993

17 Ağustos 1949

Karakaş Nahiyesindeki 6 caminin imamı ve camide ibadet yapan Türkler ile Lop ve Karakaş Pazarı camilerinin imamları ile cemaatleri sebep gösterilmeksizin tutuklanmışlardır.

Doğu Türkistan Eyalet Hükumeti'nin Başkanlığına Mesut Sabri Baykozi, Hükumet Sekreterliği?ne de İsa Yusuf Alptekin getirilir. Fakat daha sonra Rus aleyhtarı politika izledikleri gerekçesiyle her iki lider hükümetten uzaklaştırılır.

15 Nisan 1914

25 Haziran 2003

Pakistan tarafından ülkedeki Uygurlara yönelik sinsi politika uluslararası insan hakları örgütlerinin tepkisine neden oldu. Uluslararası Af Örgütü bir hafta önce ortadan kaybolan iki Uygur?un Pakistan güçleri tarafından gözaltına alınarak, idam edilmek için bekletildikleri veya Çin'e iade edilmiş olmasından kaygı duyulduğunu açıkladı.

Urümçi yakınlarında sabaha karşı bulunan Çin kara birliği Türk mücahitler tarafından vuruldu. 1250 Çinli askerin çok sıkı koruma altında tuttuğu alay içerisinde bulunan askeri hapishanedeki 350 Türk tutuklu Türk mücahitler tarafından kurtarıldı. 4 saat aralıksız süren çatışmalar sırasında Çin birliğinin ağır kayıplar verdiği çok sayıda karargah binasının tahrip edildiği öğrenildi.

Ekim 2001

Kasım 2001

04 Aralık 1933

Bilal AZİZİ Lütfullah Mütellip ile birlikte, Çinliler tarafından kalleşçe katledildi. (Doğumu 1921)

MAYIS

Abdulcelil Karakaş?ın organizesi ve önderliğinde kurulan?Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi? kuruldu.

Nisan 1959

Doğu Türkistan'ın Aksu vilayetindeki ayaklanmada 850-900 kişilik Çin piyade birliği tamamen imha edilmiştir.

Gulca'da meydana gelen İli İnkılabı başlamıştır. Yerel TV ve radyolarda bir konuşma yapan (5.2.1997) Doğu Türkistan'daki Komünist Parti Genel Sekreteri Zhang Yü Liang'in, ayaklanmanın sürdüğünü kabul ettiği kaydedilerek, "Birçok yerde isyan bastırıldı. 10 kişi suçlu bulunarak idam edildi" seklinde konuştuğu belirtildi. Gulca olayları ile ilgili olarak (16.2.1997)Gulca kentine bağlı Kipekyüzü ve Çeliyüzü köylerinde 100'den fazla Uygur'un köy meydanlarında kurşuna dizildiği de ifade ediliyor.

Kurtuluş savaşçıları Hoten'in Yenişehir kısmını da ele geçirmeye muvaffak oldular. Bundan sonra, ayaklananlar Yarkent'e saldırdılar ve 14 Nisanda şehrin eski mahallesini ele geçirdiler. 13 Haziranda General Abdullah'ın birlikleri şehrin bütününü ele geçirdiler.

20-29 Şubat 2001

Ahmet Kemal İlkul, Cehennem davanların buzlu dağların arasından, nihayetsiz ovalardan geçerek Kaşgar'ın Artuş kasabasına vasıl oluyor.