Yolda 15-16 pare tekne ele geçirdik. İyi tekneleri beraberimize aldık. İyi olmayanları batırdık. Ele geçirdiğimiz gemilerden beşi buğday, ikisi zeytin yağı, biri fildişi yüklüydü. Diğerlerindeçeşitli mal ve eşya vardı. Hepsinden ceman 479 kadın ve sayısız erkek esir aldık. 17 paregemiyle Tunus&amp;#8217;un Halku&amp;#8217;l-Vad limanına girdik. Midilli&amp;#8217;den ayrıldığımız 29 gün olmuştu. Limanbizi seyretmek için gelen halkla dolmuştu. Toplarımızı ateşleyip halkı selamladık. Tunus&amp;#8217;ta halk bizi o kadar sevmiş ki, çoğu bir daha bu sulara gelmeyiz diye tasa çekerlerdi. Hele fakir fukara yolumuzu gözlüyor, geleceğimiz günleri sayıyordu. Buğdayı fakir ve muhtaçlara bedava dağıttık. Diğer ganimet malımızı sattık. Tunus Sultanı&amp;#8217;nın da hissesini ayırıp yolladık. Tunus Sultanı da bize ala donanmış atlar hediye etti. Ağam Oruç&amp;#8217;la bu atlara binipsaraya gittik Sultan bize: "Memleketime şeref verdiniz," dedi; "cenab-ı Hak iki cihanda yüzünü ak etsin! Siz benim beylerimsiniz."Huzurdarı çıkarken benim ve ağamın sırtına birer kürk giydirip taltif ettiler. Maiyetimizdekilevendlere de ihsanda bulundular. Kışı Tunus&amp;#8217;ta geçirdik. Bir yeni bahar daha geldi. 12 pare tekneyle mübarek bir saattederyaya çıktık. Sicilya&amp;#8217;da bir kaleyi bastık. 300&amp;#8217;e yakın esir aldık. Teknelere pay edip küreğe koyduk. Deli Mehmed Reis, limanda yatan bir ticaret gemisini ele geçirdi. Tekne, ağzına kadar şeker yüklüydü. 650 çift sandık şeker saydık. Deli Mehmed Reis&amp;#8217;i, bu malı Tunus&amp;#8217;a götürmeyememur ettim. Ertesi gün kısmetimiz daha da açıldı. 4 pare tekne ele geçirdik ki, ikisi çuhayüklüydü. Biri seren direğiyle doluydu. Fransa&amp;#8217;ya götürülüyordu. Dördüncü gemiden kurşun, barut ve gülle çıktı. Velhasıl dört parça da güzel ganimetti.33 gün sonra Tunus&amp;#8217;a döndük. O kadar çok çuha ele geçirmiştik ki, teknelerde ayak basar tahta zeminleri bile çuha döşedik. Her levendin payına 7,5 kantar şeker, 12 top çuha, 125 topkumaş düştü. Ele geçirdiğimiz seren direkleri, çok iyi keresteden yapılmıştı. En büyükteknelerde kullanılabilecek derecede sağlam ve uzundu. Bu seren direklerini Şevketlü SultanSelim Han padişahımıza hediye göndermeye karar verdik. Direklerle beraber 200 de esir seçtik. Bunları Muhiddin Piri Reis, İstanbul&amp;#8217;a, Sultan Selim Han&amp;#8217;a götürecekti. Muhiddin Piri Reis, merhum Kemal Reis&amp;#8217;in yeğeni idi. Zarif ve alim bir arkadaşımızdı. Padişah kapısında nasıldavranmak lazımdır, çok iyi bilirdi. Uğurlu bir saatte Piri Reis&amp;#8217;i Tunus&amp;#8217;tan İstanbul&amp;#8217;a yolaçıkardık."

Kadıoğlu bedevilere şöyle haber saldı:

19 mayıs 1517ORUÇ REiS&amp;#8217;iN ZAFERi

AYDIN REİS ATLAS OKYANUSU'NDA

Cezayirli Arap emiri İbnu'l-Kaadi ölmüş, yerine Veled-i İbnu'l-Kaadi denen akılsız oğlu geçmişti. İlk işi Tunus emiri ile aleyhimize ittifak etmek oldu. Derlerdi ki: "El birliği edip Türk kısmını Arap yakasından çıkarıp kaldıralım." Bu hayırsız veledin Tunus sultanına gönderdiği bir nameyi ele geçirdim. Babasının öldüğü henüz iki ay olmuştu. Tunus sultanına şöyle diyordu: "Seninle el birlik edip Türk'ün kökünü keselim. "Hayreddin" dedikleri Türk'ü Cezayir'den kaçıralım. Yerine ben sultan olayım. O zaman sizi vafir gözetirim. Benim Türk kavmi kadar sevmediğim bir kavim yoktur."

DÜŞMAN TEKNELERİNE SAVLET EYLEDİK

BİR HAİN LEVENT

BARBAROS CEZAYİR'İ TERK EDİYOR

CEZAYiR'DE KIPIRDANMALAR BAŞLIYOR

KAFİRİ TOPA KOYUP ATTIRDIM

AYDIN REİS CİHAN HAKANI'NIN HUZURUNDA

PADiŞAH DUASI ALDIK İKİ CİHANDA AZİZ OLDUK

Tahmin ettiğim gibi, emrimdeki 6000 Arap gönüllüsü öyle zararlı bir hareketle ihanet ettiler ki, bir an önce güneye çekilmek vacip oldu. Bu sözde gönüllüler, Kral Karlos&amp;#8217;a yaranmak için, ben 6000 Türk levendiyle surların önündeyken, şehrin hapishanelerini açıp, 10000 Hristiyan esirini serbest bıraktılar.

TUNUS&amp;#8217;TAKİ HAÇLI VAHŞETİ

Yıllar önce bu kitabı okumuştum. Güzel bir eser okunmasını tavsiye ederim.

İbnü'l-Kaadi ölünce, askerleri silahlarını atıp zemine kapandılar. Bu zavallılara eziyet etmekte mana yoktu. Cümlesini affettim. Salıverdim, gittiler. Bir kısmı hizmetime girmek için çok yalvarıp yakardılar. Kabul ettim. Bu Araplar'ı nizama almaya fazla imkan yoktu. İtaat nedir bilmezlerdi. Bir devletin tebaası olarak yaşamanın kudret ve nimetini öğrenememişlerdi. Böyle gelmişler, böyle giderlerdi. Ancak Anadolu'dan gelen bazı leventlerim vardı ki, İbnü'l-Kaadi'nin hizmetine girmişler, Türk'lüğün yüzünü kara etmişlerdi. Hepsi gelip boyunlarını büktüler, ellerini kavuşturup huzurumda durdular. Türkler, Araplar gibi yere kapanmayı bilmedikleri için, bu vaziyetleri, teslimiyet manasına geliyordu.

Oruç Reis'in Şehadeti

Bu Arab kavmine itimad etmek kat&amp;#8217;a caiz değildir.

"Muhiddin Piri Reis, 6 pare tekneyle Tunus&amp;#8217;tan hareketinin yirmi birinci günü İstanbul&amp;#8217;a vardı. Sarayburnu önünde demirledi. Toplarını ateşleyip hakanımız Sultan Selim Han&amp;#8217;ıselamladı. Sultan Selim Han, Piri Reis&amp;#8217;i huzuruna kabul etti. Benim yazdığım nameyi bizzatkendi okumak inayetinde bulundu. Ağam Oruç Reis&amp;#8217;in ve benim gazalarımdan hoşnud oldu. Mübarek ellerini kaldırıp bize ve levendlerimize dualar eyledi :"Hak Taala, dünya ve ahirette Oruç ve Hayreddin kullarımın yüzlerini ak eylesin," dedi;"kılıçları keskin, düşmanları mahkur, denizde ve karada gazaları mansur olsun. Daima muzaffer olalar!"Böylece padişah duası aldık. Artık sırtımız yere gelmezdi. İki cihanda aziz olmuştuk. PiriReis yoldaşımız, hakanımızdan büyük iltifat gördü. On kese akça ihsan aldı. Sırtına hıl&amp;#8217;atgiydirildi. Selim Han, hediyelerimizi tenezzülen kabul etti ve teker teker bakmak suretiylelütfunu esirgemedi. Hatta Piri Reis&amp;#8217;in teknelerinin Yalı Köşkü&amp;#8217;ne yanaşmasını irade buyurdu ki, şimdiye kadar hiçbir geminin saray sahiline yanaşmak haddi değildi. Piri Reis, hediyelerimizi200 kafir esirinin sırtına yükletmiş ve iyi bir alay düzenlemişti. 200 levend de, sırmalı urbalar kuşanmış olarak sahile çıktılar, Hakanımıza gösteriş yaptılar. Selim Han, her levende ellişer altın ihsan etti. İstanbul&amp;#8217;da kaldıkları müddetçe iaşe ve ibatelerinin miriden temin olunmasınıbuyurdu. Muhiddin Piri Reis için ayrı bir konak tahsis edildi. Sultan Selim Han, teknelerin tersaneye çekilmesini irade buyurdu. Teknelerimiz burada yağlandı, eksikleri tamamlandı, gedikleri düzüldü, mühimmatı koşuldu. Ayrıca hakanımızınemriyle 27&amp;#8217;şer oturak iki kadırga inşasına başlandı. Selim Han bu kadırgalardan birini bana, diğerini ağam Oruç Reis&amp;#8217;e ihsan buyuracaktı. Kadırgaların kıçları altın yaldızla yaldızlandı. Güvertelerine mükemmel toplar kondu. Dökümhaneden çıkmış olan bu toplar pırıl pırıldı. PiriReis, vezirleri de ziyaret etti. Hediyelerimizden peşkeşler sundu. Günlerden bir gün SultanSelim Han Hazretleri, Piri Reis&amp;#8217;i tekrar çağırdı. Huzuruna kabul buyurdu. İki elmas kabzalı kılıçverdi. Her biri birer Rum haracı ederdi. Ayrıca hıl&amp;#8217;atlar, sorguçlar ihsan buyurdu:"Baka Reis," dedi; "verdiğim kadırgalardan birine Hayreddin Bey, öbürüne Oruç Bey binsin. Sorguçlarımdan birini Hayreddin Bey, öbürünü Oruç Bey sokunsun. Kılıçlarımdan biriniHayreddin Bey, öbürünü Oruç Bey kuşansın. Cümle peşkeşleri makbul-i hümayunum olmuştur. Böyle diyesin. Sizi Allah&amp;#8217;a ısmarladım. Mansur ve muzaffer olasınız. Duam berekatı sizinlebiledir. Her neye ki ihtiyacınız varsa, eşiğime arz edesiniz."Piri Reis yoldaşım, hakanımızın hatt-ı hümayunlarını aldı. Üç defa öpüp başına koydu. Yedikere eğilip selam verdi. Selim Han&amp;#8217;ın mübarek elini öptü. Veda eyledi. Cihan Hakanı&amp;#8217;nınhuzurundan kemal-i huzur ve rahat, ıkbal ve saadetle çıktı. Selim Han&amp;#8217;ın bana ihsan buyurduğukadırgaya bindi. Diğer kadırgaları peşine taktı. Sekiz pare tekneyle Sarayburnu&amp;#8217;nda padişahı selamladı, Selim Han, Yalı Köşkü&amp;#8217;nden gemilerimizi seyrediyordu. Cihanın taht şehri olanİstanbul&amp;#8217;dan ayrıldı. Tunus&amp;#8217;a doğru yola düştü. Piri Reis, İstanbul&amp;#8217;da iken ben ve ağam, 10 pare tekneyle denize açıldık. Niyetimiz SebteBoğazı&amp;#8217;na, Akdeniz&amp;#8217;in ucuna gitmek, Endülüs'e uğramak, din kardeşlerimizden bir kısmını dahakurtarıp getirmekti. Ancak bu sırada Cezayir&amp;#8217;in Becaye şehrinden elçiler geldi:"İmdad olursa," dediler; "siz gazi yiğitlerden olur. İspanyol kafirinin tasallutundan namaz kılamaz çocuklarımıza Kur&amp;#8217;an talim edemez olduk. İşimiz inayetinize kalmıştır. Cenab-ı Hak, halasımızı size inayet buyurmuş, bizi size ısmarlamıştır. Teşrif edip beldemize gelin. Hemen bizikafir zulmünden kurtarın."Tam Becaye üzerine hareket edecektik. Gördük ki Piri Reis sekiz pare kadırgayla Tunussularına gelir. Hemen Piri Reis&amp;#8217;i gemimize aldık. Heyecanla İstanbul ahvalini sorduk. Daha PiriReis&amp;#8217;in bindiği kadırgayı görünce aklım başımdan gideyazmıştı. O kadar güzel ve azametli tekneydi. Anladım ki padişah ihsanıdır. Gönlüm sürurla doldu. Şevketlü Selim Han&amp;#8217;ın mübarekhatt-ı hümayunlanını okuyunca sürurum arttı. Gözlerim doldu. Hatt-ı hümayunu yedi defa öpüpbaşıma koydum. Cenab-ı Hakk&amp;#8217;a şükürler ettim. Böyle kudretli bir hakanın kulu olduğumuz içinhamd eyledim. Ağam Oruç, padişahın kendine ihsan ettiği kadırgayı görünce sevince gark oldu. Bu denlü azametli bir tekneye sahip olduğu için hünkarın şevketine dualar etti. Sultan Selim Han, Tunus Sultanı&amp;#8217;na da bir hatt-ı hümayun göndermişti. Hatt-ı hümayunuben götürüp Sultan&amp;#8217;a verdim. Sultan, Cihan Hakanı&amp;#8217;nın fermanını yedi kere öpüp başına koyduktan sonra açtı, okudu. Padişahımız buyuruyordu ki: "Sen ki Tunus Beyi&amp;#8217;sin, bu ferman-ı hümayunum vasıl oldukta mucibince amel eyleyipzinhar hılafından hazer edesin. Kullarım Oruç ve Hayreddin Beyler&amp;#8217;e her türlü yardımını esirgemeyesin."Bütün Tunus erkanı toplanmıştı. Sultan&amp;#8217;ın huzurunda Piri Reis, Selim Han&amp;#8217;ın kılıcını banakuşattı, gönderdiği hıl&amp;#8217;atı sırtıma geçirdi. Azim merasim oldu. Şeyhler dualar ettiler. Cihanınhakanı Selim Han&amp;#8217;ın şevketini övdüler. Tunus Sultanı baktı ki, Cihan Hakanı bana ve ağamaettiği iltifatı şimdiye kadar en büyük hükümdarlara karşı bile esirgemiştir, bizlere karşımuamelesi değişti:"Senin ve ağan Oruç&amp;#8217;un yolu, kapdan-paşalık yoludur, dedi; mübarek ola!"Bu andan itibaren hasedinden tezvire başladı. Gördü ki, artık kendi başımıza zavallı, himayesiz korsanlar değiliz. Cihan Hakanı&amp;#8217;nın makbul kuluyuz. Bizden çekinmeye başladı. Devlet ve memleketini Selim Han hesabına elinden alırız diye korkardı."

"Her kim bir Türk tutup kellesini kesip bana getirirse 10 kuruş bahşiş alacak. Ayrıca üzerinde her neyi varsa onun." Bedeviler akçasız pulsuz idiler. Zaten onlara göre bir Türk öldürmek büyük gaza sayılırdı. Şimdi bahşiş verilip bir de üzerinden çıkacak olan her şey onlara bırakılınca artık ne olur? Şimdi bu müfsit herifler etrafa dağılıp koku almış zağarlar gibi, "acaba nerede bir Türk buluruz?" diye dağdan dağa, yardan yara Türk arayıp gezerlermiş. Yaralıdan, düşmüşten, kalmıştan buldukları Türk biçarelerin başcağızlarını kesip Kadıoğlu'na götürür, 10 kuruş bahşişlerini alırlardı; elbiseleri de onların olurdu. Böyle çok zulmettiler.

Derhal İstanbul Tersanesi'ne koştum. Devletin birçok liman şehrinde tersanesi vardı. Amabüyüğü, Haliç üzerindeki tersaneydi. Bu tersanenin dünyada eşi yoktu. Hiç bir tersane burasıkadar gemi kızaklayamaz, işçi çalıştıramazdı. Akla gelebilecek her türlü sanat erbabı mevcuttu. İşçilerin çoğu Hristiyan esirlerdi. Ama bedava değil, ücretle çalıştırılırlardı. Ücretlerinibiriktirenler değerlerini öderler, hür olur, memleketlerine dönerlerdi. Ustaların ve mühendislerinhepsi Türk'tü. Tersanede çalışanların sayısı 20000'den az değildi. Murad edilse, bir yıl içinde, Venedik donanmasının bir eşini inşa etmek ve donatmak mümkündü. Gerçi İstanbulTersanesi'nin şöhreti dünyayı tutmuştur. Venedik kafiri bile, hakanımızla sulh içinde olduğudemlerde bu tersaneye kadırga ısmarlardı. Ancak gözle görüp içine girmedikçe, azametininderecesini takdir edememiştim. Böyle bir tersane, bu kadar zengin bir devletle her şey yapmakve Tanrı'nın izniyle başarmak mümkündü. İbrahim Paşa'ya, henüz keşfedilen Yeni Dünya 'ya sefer düzenlesek istifadeedeceğimizi de söyledim. Fakat uzak denizlerle işimiz olmadığını, Akdeniz'i ve Hind denizlerinitutmamızın kafi olduğu cevabını verdi, müsaade etmedi. Bir yandan Tersane'deki yeni makamımda donanmanın düzeni, yeni tekneler donatımıylauğraşırken, bir yandan da İstanbul'u geziyordum. Bütün padişah ve şehzade türbelerini ziyaretettim; Osmanoğulları'nın mübarek ruhlarına fatihalar okudum. Her gördüğüm yerde ihtiyaçsahiplerinin ihtiyaçlarını giderdim. Anlaşılan şöhretimiz, bizden evvel İstanbul'a gelmiş. Beniher yerde tanıyorlar, Akdeniz'deki, Afrika'daki cenklerimi biliyorlardı. İstanbullular beni çokseviyorlardı. Ben de onları çok sevdim. Gezmediğim az ülke vardır. Boğaz gibi bir beldeyerastlamadım. Sanki her köşesi Cennet'ten nişan verirdi. İnşallah Boğaz'ın Marmara'ya yakın bir yerinde arsa alıp türbemi derya kenarına yaptıracağım. Kapdan-ı derya olmamın Avrupa'da da tesirleri büyük oldu. Bilhassa Karlos Kral çoktelaşlandı. Bahar gelince, Donanmay-ı Hümayun'dan 80 parça ile İstanbul'dan ayrıldım. MessinaBoğazı'na geldim. Boğaz'ın İtalya olan kıyısında Reggio, Sicilya adası olan kıyısında Messinalimanları vardı. Her ikisini de zaptettim. 16000 esiri teknelerime doldurdum. Esir sayısı, donanma efradının sayısını aştı. Bu seferimde tam 18 kale fethettim. 18 kale anahtarını, 16000esiri ve 425 büyük sandık ganimet eşyasını 40 parça kadırgayla İstanbul&amp;#8217;a gönderdim. Ben 40parça kadırga ile daha bir müddet Akdeniz&amp;#8217;de kaldım. Hakanım benden memnundu, Vezir-i azam Damat İbrahim Paşa da memnundu. Ancak bazıhaddini bilmez kıskanç devlet adamları:"Şevketlü Hakanımız&amp;#8217;ın şu işine bakın, bir korsanı kapdan-ı derya eyledi!" deyü dedikoduyapmaktan utanmazlardı. Bu dedikoduyu yapanların çoğu, hayatlarında bir kale fethetmemiş, bir kayık ele geçirmemiş kimselerdi. Ancak Sultan Süleyman Han Hazretleri, her yıl, her ay, her gün bana daha fazla iltifat etmeye başlayınca, zamanla bu dedikoduların da ardı kesildi. Hasetedenlerin hasetleri içlerinde kaldı, dışarıya çıkamadı. Kapdan-ı derya olarak çıktığım ilk seferde Sicilya&amp;#8217;dan sonra Sardunya&amp;#8217;ya, oradan Cezayir&amp;#8217;eve Tunus&amp;#8217;a gittim. Tunus Beyi&amp;#8217;nin aklı başından gidip taht şehrini bıraktı, çöllere kaçtı. Tunusşehrine girdim. Bütün ülkeyi fethettim. Güneyde Kayrevan şehrine geldim. Tekrar Tunusşehrine döndüm. Tunus Beyi, asırlardan beri ülkeye ve bir ara bütün Kuzey Afrika&amp;#8217;ya hakimolan Hafsi hanedanındandı. Hemen Karlos Kral&amp;#8217;dan imdat diledi. Kral Karlos&amp;#8217;un Tunus&amp;#8217;a geleceğini haber aldım. Hazırlandım. O kış içinde bazı gemilerimi deBatı Akdeniz&amp;#8217;deki İspanyol ülkelerini vurmaya gönderdim. Sardunya kıyılarına yolladığım bir filo, 12000 duka altını, 475 seçkin esir ve başka ganimetle döndü. Nihayet Kral Karlos&amp;#8217;un bizzatbaşında bulunduğu büyük bir donanma Tunus önlerinde göründü. Donanmada, Kral Karlos&amp;#8217;unhakim olduğu bütün ülkelerden, İspanya&amp;#8217;dan, Almanya&amp;#8217;dan, İtalya&amp;#8217;dan, Hollanda&amp;#8217;dan onbinlerce asker vardı. Kral Karlos, 500 harp ve nakliye gemisiyle Barselona limanından 17 günde Tunus&amp;#8217;a geldi. Tunus şehrini almak için, Halkulvad kalesini düşürmek lazımdı. Kaleyi en iyi reislerimden SinanReis müdafaa edecekti. Muhasara başladı. Kafir ordusuna bizzat Karlos Kral, donanmasına daAndrea Doria kumanda ediyordu. Sinan Reis&amp;#8217;in 120 topu, düşmanın yüzlerce kara ve deniz topuvardı. Reis, 3 defa kaleden düşman üzerine huruç hareketi yaptı ve 6000 zayiat verdirdi. BenTunus&amp;#8217;ta bulunuyor ve Tunus beyi Mevlay Hasan&amp;#8217;a karşı dikkatli davranıyordum. 12000 askerimvardı. Fakat bunların yarısı, askerlik kaidelerine göre savaşmayı bilmeyen Arap gönüllüleriydive başları sıkışınca kaçmaları, hatta düşmanla birleşmeleri görülmemiş işlerden değildi. Bütünümidim Halkulvad&amp;#8217;in mümkün olduğu kadar fazla dayanmasındaydı. Zira İstanbul&amp;#8217;a haber uçurmuş, Donanmay-ı Hümayun&amp;#8217;a derhal yetişmesi emrini vermiştim. Donanmam yetişirse, Kral Karlos iki ateş arasında kalıp perişan olacaktı. O da bunu biliyor, bir an önce Halkulvad&amp;#8217;i düşürmek için en büyük zayiatı göze alıyordu. Halkulvad, tam bir ay dayandı. Avrupa&amp;#8217;nın en büyük ordusuna karşı bu kadar mukavemetedebilmek bile, büyük muvaffakiyetti. Sinan Reis, huruç hareketlerinde Sarno Dukası veMondeia Markisi gibi en namlı İspanyol kumandanlarını öldürmüştü. Mevlay Hasan da, 1600 atlıve 8000 deve yükü erzak ve mühimmatla üzerime geliyordu. İki ateş arasında kalmaküzereydim. Halkulvad'in düşmesinin gün meselesi olduğu anlaşılınca Tunus şehri halkında daayaklanma emareleri görüldü. Tahmin ettiğim gibi, emrimdeki 6000 Arap gönüllüsü öyle zararlı bir hareketle ihanet ettiler ki, bir an önce güneye çekilmek vacip oldu. Bu sözde gönüllüler, Kral Karlos&amp;#8217;a yaranmak için, ben 6000 Türk levendiyle surların önündeyken, şehrin hapishanelerini açıp, 10000 Hristiyanesirini serbest bıraktılar. İçlerinde Türkler&amp;#8217;i seven, böyle bir alçaklığı irtikap etmeyecekderecede dinine bağlı kimseler vardı. Fakat sözde hükümdarları Mevlay Hasan tarafındankandırılmışlardı. Mevlay Hasan&amp;#8217;ın casusları, Tunus şehrinde havayı bulandırıyor, İspanyollar&amp;#8217;ınülkeyi Türkler&amp;#8217;den kurtarmak için Tunus&amp;#8217;a geldiklerini, hükümdarlarının Karlos Kral&amp;#8217;la müttefikolduğunu ağızdan ağza yayıyorlar, İspanyollar&amp;#8217;ı şehre alırlarsa, bir tek Müslüman&amp;#8217;ın burnununkanamayacağını söylüyorlardı. Öyle bir an geldi ki, bu düşman muhit içinde, bir yandanşehirdeki 10000 Hristiyan esirin muhafazası, diğer taraftan kafirlerle savaşmak, imkansızgöründü. Tam bu sırada Halkulvad kalesi de düştü. Fakat Sinan Reis, sağ kalan leventleriyle beraber kurtulup Tunus şehrine geldi, bana katıldı. İhtiyar reisimin bu başarısı, her türlü takdirin üzerindeydi. Ben bile nispetsiz düşman karşısındareisimin ve leventlerin hayatından ümit kesmiştim. Halkulvad&amp;#8217;in düşmesinden sonra daha 6 günTunus şehrini müdafaa ettim ve düşmana büyük zayiat verdirdim. Sinan Reis&amp;#8217;in Halkulvad'dengetirdiği leventlerle beraber kuvvetim 9700 Türk&amp;#8217;e çıkmıştı. Bu kuvvetle, Karlos&amp;#8217;un 30000askerine, 500 gemisine, yüzlerce topuna, güneyden üzerimize yürüyen Mevlay Hasan&amp;#8217;a karşıkoymak imkansızdı. Üstelik Halkulvad&amp;#8217;deki 40 topumuz ve mühim miktarda malzememiz dedüşmanın eline geçmişti. Mevlay Hasan, Karlos&amp;#8217;un ordugahına gelmiş, kafir kralının ayaklarınıöpmüştü. Onun sayesinde büyük Arap kuvvetleri de aleyhimizde toplanmaya başlamıştı. İlkbüyük vuruşmada 2500 şehit verdim. Geri kalan 7200 kişiyle artık mukavemet edilemezdi. Yazıntam ortasındaydık . Hava dehşetli sıcaktı. Son bir huruç hareketi yaptım. Dönüşte Tunus halkı, şehrin kapılarını yüzümüze kapadı. Esasen Cafer adında yeni Müslüman olmuş bir kafir, zindan kapılarını açıp Hristiyan esirlerişehre salmış, bunlar Tunus&amp;#8217;a hakim olmuşlardı. 21 Temmuz 1535Korkunç bir yarma taarruzu yaptım. Yer ve gök «Allah Allah sedalarından inledi. Leventlerimin naraları bulutlara aksedip geri dönüyor, düşmanın yüreğini titretiyordu. EkserisiMaraşlı olan leventlerimin birkaç bini şehit düştü. Yüce Tanrı bilir, ben de onların arasındaolmak isterdim. Canımı kurtardığıma şu bakımdan memnun oldum ki, Avrupa&amp;#8217;nın büyükasilzadeleri arasında sırf beni zincirlere vurulmuş görmek için Tunus&amp;#8217;a kadar zahmet edipgelenler vardı. Onların bu hevesleri kursaklarında kaldı. Ben de Tanrı&amp;#8217;nın hayatımıbağışlamasına şükran olmak üzere elbette bunca Müslüman&amp;#8217;ın öcünü Karlos Kral&amp;#8217;ın yanınakoymayacaktım. Yanımda Aydın ve Sinan Reisler'le birkaç bin yaralı levent kalmış, fakatdüşmanın saf saf hatları yarılmıştı. Tunus Körfezi&amp;#8217;ni baştan başa dolaştım. Sicilya&amp;#8217;nıngüneybatısına bakan Beledu&amp;#8217;l-Unnab Burnu&amp;#8217;na geldim. Burada 14 kadırgam beni bekliyordu. Tam bu sıralarda Aydın Reis, boğularak şehit oldu. Türk milletinin şimdiye kadar yetiştirdiği en büyük denizcilerden olan merhum, KemalReis&amp;#8217;in yanında yetişmiş, ağamın, sonra benim yanımda, bütün Avrupa&amp;#8217;ya yayılan büyük bir şöhrete erişmişti. Tanrı makamını Cennet eylesin!

CEZAYİR'E GİRİŞ

Haber aldım ki Abdullah, Tlemsen'e gelmiş ve şehre hakim olmuş. Karındaşı Mes'ud, korkusundan kaleye kapanmış. 25 gün dayanmış. Bizim leventler bakmışlar ki iş uzar, yanlarında kale muhasarasına yarar büyük top yoktur, aralarında müşavere etmişler: "Sahte bir ricat hareketi yapalım", demişler; bizi kaleyi bırakıp kaçtık sansınlar. Bu Araplar gayetle arsız bir kavimdir. Galiptik, mağluptuk bilmezler. "Türkler kaçtı" deyü kaleden çıkıp yağma hırsıyla üzerimize gelirler. O zaman onları haklar, kaleyi alır, Emir Abdullah'a teslim eder, Cezayir'e döneriz. Aynıyla böyle oldu. "Hay Türkler firara yüz tutup kaçıyor!" diyen kaledeki Sultan Mes'ud taraftarı Araplar, leventlerin ardına düştü. Leventler gerisin geriye hamle yapıp çoğunu kılıçtan geçirdiler. Zira bu Araplar, cenk sanatını bilmez bir kavimdirler. Çölde çapulculuk yapmakla ordu halinde cenk etmeyi aynı şey sanırlar. Cenk sanatını bilen İspanyol kafiri bile Türk leventlerine daima mağlup olagelmişken, hangi akılla bilinmez, bu Arap kabileleri olur olmaz yerde Türkler'in karşısına çıkıp perişan olurlar. Zira onlarda insan canı gayetle değersizdir. Kulluklarını bilip tedbir alacakları yerde, "her şey Allah'tandır" deyip budalaca ölürler. Gerçi iyi ata binerler ve içlerinde cesur olanlar vardır. Ancak atlarının koşumları bile gayetle iptidaidir. İyi silahları yoktur. Olsa da kullanamazlar. Ateşli silahlarla araları iyi değildir. Sonra en büyük mağlubiyet sebepleri şudur ki, kitle halinde döğüşmenin kaidelerini asla bilmezler.

Muslihuddin Reis&amp;#8217;in Mısır seferi iki buçuk ay sürmüştü. Ağam Oruç Reis, gemilerinin döndüğünü ve Selim Han&amp;#8217;ın gönderdiği askerleri ve topları görünce, ziyade mesrur oldu. Ağam Oruç, Cezayir şehrindeyken, ben Cicelli&amp;#8217;de otururdum. Cezayir ülkesinin büyük kısmı elimize geçmişti. Kıyıda birçok kaleyi ellerinde tutan İspanyollar, çok telaşlandılar. 40 pare gemihazırladılar. Tunus&amp;#8217;un Halku&amp;#8217;l-Vad limanına gelip demir attılar. Amma bizden kimseyibulamadılar. Hiçbir şeye kadir olamayıp geri döndüler. Cezayir limanına geldiler. Maksatları, Cezayir ülkesi&amp;#8217;nin en büyük şehri olan bu limanı ağam Oruç&amp;#8217;tan almaktı. Ağam Oruç, hamiyet kuşağını dört elle kuşandı. Sabaha kadar başını secdeden kaldırmadı. Cenab-ı Hak&amp;#8217;tan nusrat ve zafer diledi. Sabah güneş doğarken, leventlerini topladı. Arap&amp;#8217;tan, Berberi&amp;#8217;den, Endülüslü&amp;#8217;den de çok askeri vardı. Amma bunlar, Türk leventleri gibi cenkbilmezler, sıkışınca düşmandan yüzgeri ederlerdi. Cümlesi beş, altı bin mücahitti. Düşman, yalıya on bine yakın asker çıkarmıştı. 40 pare gemilerinde daha da asker vardı. Oruç Reis, sancaklarını burçlara diktirdi. Kafirleri kahredecek bir tabiye hazırladı. Gecekaranlığı basınca üç bin mücahitle Cezayir kalesinin bir kapısından gizlice çıktı. Dağları dolaşıpİspanyollar&amp;#8217;ın ardına düştü. Fırtınalı, pek karanlık bir geceydi. Hemen Ulu Tanrı, mücahitkullarına yardım ederdi. İspanyol kafiri, fırtına ve karanlığın sıkıntısı içindeydi. Oruç Reis&amp;#8217;inhareketini anlayamadı. Oruç Gazi, birden düşmana savlet eyledi. Kafir neye uğradığındangafildi. Cümlesi kılıçtan geçirildi. Bir taraftan da kaz yumurtası büyüklüğünde dolu yağıyordu. İspanyollar şaşkınlıktan birbirlerini kırmaya başladılar, gemilerinde ne kadar asker varsa karayadöktüler. Yirmi, otuz bin oldular. Amma göz gözü görmezdi. Oruç Gazi, düşman alaylarınıimhaya devam ediyordu. Azim cenk oldu. Sonunda düşman sindi. Gecenin sonunda, sabahakarşı Cezayir kalesinden iki bin mücahit daha çıktı. Bir taraftan da bunlar İspanyollar&amp;#8217;a kılıççalmaya başladılar. Kafirler tamamen kırıldı. Geri kalanları esir alındı. Oruç Gazi esirleri saydırdı. 2700 kafir esir düşmüştü. Gazilerin verdiği şehit 300 kadardı. Cümlesi merasimle gömüldü. İslam askeri muzaffer oldu. Türk sancağı yükseldi. En büyük kafir devleti olan İspanya, ağam Oruç&amp;#8217;a karşı münhezim oldu. Kral Karlos&amp;#8217;un yüzü karaya boyandı. Hemen Hak Taala kafirin yüzünü daima kara eyleye! Amin, bi-hürmeti Seyyidi&amp;#8217;l-Mürselin . 30 Eylül 1511 Cezayir zaferi. Bu muharebede Don Diego de Vera&amp;#8217;nın başkumandanlığındaki 40 harp, 140 nakliye gemisi ve 15000 kara askerinden müteşekkil büyük İspanyol kuvvetleri, Oruç Reistarafından müthiş bir hezimete uğratılmıştır. İspanya, Avrupa&amp;#8217;nın en büyük kara ve deniz devletiydiAğam Oruç, bu büyük zaferi bir nameyle bana bildirdi. Zafer haberini aldığımda, yanımdabüyük ağam İshak Reis de vardı. On pare tekneyle denize açılmaya hazırlanıyorduk. Cezayir&amp;#8217;eağam Oruç&amp;#8217;a yardıma gidiyorduk. Hacet kalmadı. Akdeniz&amp;#8217;e açıldık. 16 parça kafir gemisi elegeçirdik. Bunlar, barut, kurşun, kereste, katran, yağ, pirinç, buğday yüklü teknelerdi. Denizeaçıldığımızın yirmi dokuzuncu günü dönüp Cicelli limanına demir attık. Bir gemi dolusubuğdayı fukaraya sadaka eyledim. Ağam Oruç&amp;#8217;tan bir name gelmişti. Münafık bir Arap şeyhiniyakalamam için emir veriyordu. Derhal beş yüz leventle dağlara çıktım. İki yüzlü şeyhi yakaladım. Başını kestirdim. Yerine başka bir şeyh tayin ettim. Cicelli&amp;#8217;ye döndüm. Birkaç günistirahat ettim. Yirmi küsur parça tekneyle denize açıldım. Mübarek bir saatte Cezayir limanına girdik. Ağam Oruç&amp;#8217;la buluştuk. Büyük ağamız İshak Bey de bizimle beraberdi. Hayli müddet cansohbetleri eyledik. Kışı bu minval üzere geçirdik. Evvel bahar geldi. Ortalık lalezar oldu. Gemiler limandan çıktılar. Derya üzerinde oynaşmaya başladılar. Cezayir ülkesinde Tenes şehri vardı. Bir Arap emiri hüküm sürerdi. Amma bu hanedanda anlaşmazlık eksik olmaz, her daim kan dökülür, ahali sıkıntı çekerdi. İspanyol kafiri, bu beldeye de musallat olmuştu. Ağam Oruç Bey Gazi, bu beldeyi de hükmüaltına almak istiyordu. Bu sırada İspanya kralı Karlos, Tenes&amp;#8217;e on pare gemi göndermişti. GüyaTenes emirini himaye eder, aslında Müslüman halka kan kustururdu. Tenes şehrinde sultanınmuhafızı geçinen bir İspanyol birliği vardı. Ahaliyi soyup soğana çevirir, kıymetli ne varsagemilerine yükleyip İspanya&amp;#8217; ya gönderirlerdi. İshak ve Oruç Reisler, Cezayir şehrinde kaldılar. Ben on iki pare tekneyle Delis&amp;#8217;e geldim. Limanda dört pare ispanyol gemisi yatardı. Bizi görünce akılları başlarından gitti. Gemilerinibırakıp kaleye kapandılar. Gemileri, topları, tüfekleriyle elimize geçti. Öyle telaş etmişler ki, gemilerinden bir habbe almayıp firara yüz tutmuşlardı. Bin beş yüz leventle karaya çıktım. Kaleönlerine geldim. Şiddetli bir mukavemet ve cenk bekliyordum. Fakat kale kapılarını açıkbuldum. Birkaç yüz Müslüman bizi karşıladı:"Hoş geldiniz!" dediler; "İspanyol kafiri, kendileriyle birlik olan beyimizle beraber gecekaleden çıktı gitti. Belki on bin kişiydiler. Hepsi beyin adamlarıydı. Şehirde kalanlar, Cezayir ülkesinde sizden ve karındaşınız Sultan Oruç&amp;#8217;tan gayri hükümdar tanımayanlardır."Bu haberi alır almaz, iki bin gaziyi yola düzdüm. Kaçanların peşinden saldım. Gaziler, ikincigünü firarileri yakaladılar. Tekbir alıp savlet eylediler. Tanrı aşkıyla:"Nereye gidersiniz bre kafir-i bi-dinler?" deyip avaze saldılar; "bilmez misiniz ki, sizin içinbizim elimizden halas yoktur?"Tüfek ateşinden sonra iş kılıca ve palaya dayandı. Tüfek ateşinden serçeler gibi düşendüşman, kılıç ve palaya hiç dayanamadı. 350 kafir esir alındı. Gerisi kırıldı. Bizden de yetmiş ilaseksen gazi şehit oldu. Tanrı makamlarını Cennet eyleye! Gazi leventlerimi, Tenes kalesinin önünde karşıladım. Şehit düşen yoldaşları için teselliettim. Zaferlerinden ötürü tebrik eyledim. Bir müddet Delis&amp;#8217;te kaldık. En kıdemsiz levendin eline500 altınlık ganimet geçti. Ganimetimiz arasında 150 kantar kara biber, 75 kantar tarçın, 25.000zira kumaş, denk denk ibrişim ve ipek, 400 kantar bal, 600 kantar bal mumu, 1000 top sof, pekçok cenk malzemesi vardı. Tenes&amp;#8217;e bir subaşı bıraktım. Mübarek saatte 16 pare cenk teknesiyle deryaya açıldım. Cezayir&amp;#8217;e geldik. Oruç ve İshak Reisler'le sarmaş dolaş oldum. Gaziler reisi Oruç Bey: "Gazan mübarek ola karındaş!" diye tebrik ve dualar etti. Tenes&amp;#8217;ten kaçan bey, Tlemsen sultanının karındaşı oğluydu. Bizden aldığı ders yetişmedi: "İspanya Kralı sağ olsun. Benim ahımı bu Türkler'de komaz!" gibi laflar ettiği duyuldu. Anladık ki, bu herifin kalbinden islam muhabbeti kalkmış. Sanırdı ki, İspanyol kafiri Cezayir şehrini bizden almaya muktedirdir ve o zaman, kendisini Cezayir sultanı yapacaktır. Bu hayalile gezerdi. Bu Arap milletine itimat etmek kat&amp;#8217;a caiz değildir. Bir müddet sonra öğrendik ki, Tlemsen sultanının karındaşı oğlu, etrafına topladığı Araplar ve İspanyollar&amp;#8217; la tekrar Tenes&amp;#8217;i elegeçirmiş. İspanyol kafirinin zulmünden ve tasallutundan kurtardığımız Tenesliler de, onu genebeyleri olarak kabul etmişler. Ağam Oruç bu haberi aldıkta gayet kızdı. Mübarek mizaçları galeyana geldi. Bu defa bizzatkendisi gidip düşmana haddini bildirmek istedi. Cezayir ulemasını topladı:"Efendiler, en büyük din düşmanımız olan İspanyol kafiriyle bir olup din kardeşlerimizüzerine yürüyen, İspanya Kralı&amp;#8217;na biat eden, nasihatlerimize kahpelikle mukabele eyleyenTenes beyinin akibeti ne ola?" diye sordu. "Dinimizin bu husustaki emri nicedir?"Cümle ulema ittifakla dediler ki: "Katli vacib, canı ve malı helaldir" ve bunu fetva halindeyazıp ağam Oruç&amp;#8217;a verdiler. Oruç Reis, benimle ve büyük ağamız İshak&amp;#8217;la vedalaştı. Cezayir&amp;#8217;denTenes&amp;#8217;e geldi. Tenes ahalisi baktı ki gaziler reisi yaklaşır, hal yamandır, Tlemsen sultanının karındaşı oğlu olan beylerini bağlayıp Oruç Reis&amp;#8217;e teslim eylediler:HAİNİN BOYNU VURULDU"Sen sultansın, biz kuluz," dediler; "kusur bizden, inayet sendendir!" Daha bu minval üzere hayli iki yüzlü laflar ettiler. Ağam Oruç, gayetle merhametli bir adamdı. Hileden nefret eder, ihsan ve inayeti sever, gönlü zengin bir mücahitti. Tenesliler&amp;#8217;ibağışladı. Beylerini huzuruna getirtti:"Bre namerd," dedi; "senin ahlaksızlığın görülüp işitilmiş şeylerden midir? Benim hakkımdaben öyle korsan makuulesine kulak asmam, İspanya Kralı&amp;#8217;nın devletlü bir kuluyum, demişsin. Bre mel&amp;#8217;un, kulu olduğun kralın yüz binlerce Müslüman&amp;#8217;ı kılıçtan geçirdiğini, Endülüs&amp;#8217;e kan kusturduğunu bilmez misin? Biz korsan değil, elhamdülillah mücahit gazileriz. Din yolunda cenk ederiz."Ve hemen cellada işaret edip hainin boynunu vurdurdu. Daha birkaç Arab&amp;#8217;ı huzuruna aldı:"Bu mel&amp;#8217;un size geldikte bağlayıp bana göndermeniz gerekti," dedi; "beni karşınızdagördükten sonra bu işi yapmak marifet değildir. Siz bana sultan olarak biat etmediniz mi? Yemininizden nasıl döndünüz?"Onların da başlarını kestirdi. Tenesliler gördüler ki akıbet yamandır. Cümlesi Oruç Reis&amp;#8217;esadakat yemini ettiler. Ondan başkasını hükümdar tanımayacaklarına and içtiler. Ağam Oruç, bütün fitnenin Tlemsen&amp;#8217;den geldiğini bilirdi. Tlemsen, Cezayir ülkesinin en batısında, Fashududu yakınlarında, büyük bir beldeydi. Çok eski bir hanedan orada hüküm sürerdi.

Andrea Doria'yı yakalamak istiyordum. Kudretli bir filoyla Aydın Reis'i takibe gönderdim. Aydın, Sebte'ye kadar geldi, hatta Cebelitarık Boğazı'nı geçip Atlas Okyanusu'na çıktı. Fakatdüşmana rasgelmedi. Bunun üzerine geri dönüp Balear Adaları'ndan Mayorka'yı ve İspanya'nınAkdeniz sahillerini vurdu. 3000'den fazla esiri gemilerine doldurdu. Barselona limanıyakınlarına kadar sokuldu. Barselona'ya çok yakın büyük bir manastır vardı. İspanya krallarınınher yıl gelip bu manastırı ziyaret etmeleri gelenekti. Aydın, burayı bastı. 80 keşişi ve 36 sandıkhazinelerini ele geçirdi. Yalnız gümüş kandillerin ağırlığı 25 kantar çekiyordu. Aydın'ın bu akınıhakkaa ki yahşı olmuş, Kral Karlos'un gururuna büyük bir darbe indirilmişti. Aydın, ufaklıbüyüklü tam 55 parça kafir gemisiyle Cezayir limanına girdi. Doria'nın Şerşel seferi, fazlasıylacevaplandırılmıştı. Gelen ganimetle Cezayir şehri, Hind ülkelerinin pazarlarından nümune oldu. Bir akçaya malalan tacirler, bunu on akçaya satıp zengin oldular. Cezayir zindanlarındaki esirlerin sayısı16000'e yükseldi. Gemilerimizde çakılı forsalar ve evlerimizde hizmet eden esirler, bu rakamındışındaydı. Bu esirlerden en iyi kürek çeken 500'ünü ayırdım, Donanmay-ı Hümayun'da forsalık etmek üzere İstanbul'a göndermeye karar verdim. Aydın Reis, 15 parça kadırgayla İstanbul'ahareket etti. Aydın Reis, hareketinin 27. günü İstanbul'a vardı. Cihan Hakanı Süleyman Han'ın huzurunaçıktı. Hakanımız, namemi bizzat okumak tenezzülünde bulundu. Aydın, vezirleri ve diğer ilerigelenleri de ziyaret etti. Hepsine gönderdiğim hediyelerden verdi. Çok izzet ve ikram gördü. Sultan Süleyman Han Kanuni, Aydın Reis'i tekrar huzuruna çağırdı. Bizzat hitap etmekinayetinde bulunup dedi ki:"Baka Reis, Cezayir beylerbeyim Hayreddin Paşa'nın işleri cümle makbulümdür. Sana şimdi5 pare kadırga veriyorum. Gemilerine ne kadar yükleyebilirsen ve ne denlü ihtiyacınız varsatop, alet ve sair gemi donatımına yarayan nesneler yüklemen için Kapdan Paşa'ya irade ettim. Sizin bilhassa yeni dökülmüş deniz toplarına ihtiyacınız vardır. Alabildiğin kadar bunlardan al. Sana birkaç top mühendisi de vereceğim. Cezayir'deki donanmamı gayetle kudretli ve her zaman için muharebeye hazır tutun. Haber aldığıma göre Kral Karlos, Cezayir hakkında gayetlekötü niyetler beslemektedir. Zinhar tedbiri elden bırakıp gaflet üzere olmıyasız!"Aydın Reis, İstanbul'dan ayrıldığının 41. günü Cezayir'e geldi. 15 kadırgayla hareket etmiş, Sultan Süleyman Han'dan 5 kadırga almış, yolda da 7 kafir teknesi ele geçirmişti. Gelirkenbirkaç kafir şehrini basıp 700 değerli esir almıştı. Aydın, hakanımızın name-i hümayunlarını verdi. Namenin bulunduğu Osmanoğulları'nınhanedan rengi olan al renkteki keseyi üç defa öpüp başıma koydum. Sonra nameyi çıkarıpokudum. Mübarek emirlerini ezberledim. Sonra tenezzülen bana gönderdikleri hıl'ati, samur kürkü, cevahirli saati, murassa kılıcı ve sancağı kemal-i tazim ve ihtiram ile Aydın Reis'tenaldım. Bu sıralarda Kral Karlos, gayetle müşkül durumdaydı. Karındaşı Fernandoş Kral, Viyana'dan imdat isterdi. Zira hakanımız Süleyman Han, Macar serhadlerini Fernandoş Kral'aharam etmişti. Kral Karlos, baktı ki bizimle uğraşmaya gücü yetmez, gene Tlemsen beyiniayaklandırdı. Beye büyük paralar gönderip kendisine Cezayir sultanlığını vadetti. Gerçek kralodur ki, elinde bulunan bir mülkü başkasına vadede. Karlos Kral ise, defalarca tecrübe edipalamadığı bir ülkeyi, hayalinden şuna buna peşkeş çekiyordu. Ancak Tlemsen Beyi, bu vaadekandı ve isyan etti. Deli Mehmed Reis'i 40 pare gemiyle Akdeniz seferine gönderdim. Ben deTlemsen üzerine yürüdüm. Fas hududundaki bu büyük beldeye geldim. Az bir mukavemetgördüm. Tlemsen Beyi kaçtı. Din adamları gönderip affını istedi. Bizzat karşıma çıkarsa belkiaffedeceğimi söyledim. Geldi. Birikmiş haracı olan 110000 altını verdi. Ayaklarıma kapandı:"Bre kafir," dedim; "imanını yenile! Zira en büyük din düşmanımıza uyup Müslümanlar'ınhalifesi ve cihanın padişahı olan hakanımızı bu ülkelerde temsil eden bana kılıç çektin!"Tlemsen Beyi, kelime-i şehadet getirip tecdid-i iman etti. Boş düşen nikahlı zevcesiyleyeniden nikah kıydırdı. Ben Tlemsen'de iken Deli Mehmed Reis, 40 pare donanmasıyla İspanyol donanmasınarasgeldi. 35 İspanyol kadırgasından 29'u, pek kanlı bir derya savaşından sonra teslim oldu, diğer altısı kaçtı. Bu büyük Türk zaferi, Barselona'da bulunan Kral Karlos'un kulağına erişinçe, teessüründen perişan oldu. Zaten Almanya'da Sultan Süleyman'a, yenildiği için ağzını bıçaklar açmıyordu.

Kapdan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa, hatıralarını, bizzat Kanuni Sultan Süleyman&amp;#8217;ınemriyle yazdırmıştır. Paşa anlatmış, söylediklerini, Muradi Sinan Reis kaleme almıştır. Türktarihinin mühim kaynaklarından biri olan bu pek değerli hatıralar, bugüne kadar yayınlanmamıştır. Türkiye&amp;#8217;de 5 el yazması nüshası vardır. Bunların biri Topkapı Sarayı&amp;#8217;nda, diğer dördü ise İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi&amp;#8217;nin Türkçe Yazmalar bölümündedir. Biz, Üniversite Kütüphanesi yazmalanndan 94 ve 2490 numaralı olanlarının mikrofilmlerini aldırttık. Bu sayımızdan başlayarak sunduğumuz hatıralarda, 2490 numaralı yazma esas alınmış, fakatyer yer, hareketli olan 94 numaralı yazma ile karşılaştırılmıştır. Eseri, geniş okuyucu kitlesine sunabilmek için, dilini bugün konuşulan Türkçe&amp;#8217;ye göresadeleştirdik. Barbaros, önce ağabeyi Oruç Reis&amp;#8217;ten bahsetmekte, sonra "Hayreddin Paşa"olmadan önce taşıdığı "Hızır Reis" adıyla yaptığı faaliyeti anlatmaktadır. Bu derece önemli bir eseri Türk okuyucusuna verebildiğimiz için şeref duyuyoruz. Barbarosgibi dünya tarihinin en müstesna amiralinin hatıralarının bile daha yayınlanmamış olması, Türktarihinin henüz ne kadar dokunulmamış bir saha olduğunu göstermektedir.

KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN&amp;#8217;IN EMRİYLE HATIRALARIMI YAZDIRMAYA BAŞLADIM

"FAKiR FUKARA YOLUMUZU GÖZLÜYORDU"

Kendilerini İspanyol köleliğinden kurtardığımı unutan bazı gafil nankörler, bu daveteuydular. Elimde 12000 Türk levendi vardı. Bunların büyük kısmı gemilerinin üzerinde, Akdeniz'deydi. Hristiyanlar'ın taarruzlarına karşı uyanık olmam lazımdı. Bu vaziyette bütünaskerimi toplayıp asilerin üzerine gönderemezdim. Öyle bir an oldu ki, içimizden birkaç Türk bile, benim artık Cezayir'de tutunamayacağımı sandılar. Kara Hasan adlı tıynetsiz bir levent, beni alaşağı edip yerime geçmek istedi. Sanırdı ki, kuş kadar beyniyle benim yapamadıklarımı oyapacak. Kara Hasan'ın İbnü'l-Kaadi ile haberleştiğini de öğrendim. Bu haini kovdum, gitti. Amabana büyük bir bezginlik geldi. Bu Cezayir milletine iyi bir ders vermek lazımdı. İbnü'l-Kaadi, Cezayir sultanlığı peşindeydi. Ancak ben Cezayir'i bırakırsam, ülke gene bin parçaya ayrılacak, her parçası ayrı ayrı İspanyol kafirinin kucağına düşecekti. İbnü'l-Kaadi'nin ne Cezayir'ibirleştirecek, ne de İspanyollar'a karşı savunacak aklı, cesareti, askeri ve iktidarı vardı. Değil donanması, gemisi bile yoktu. Geldikleri zaman ufku kapkara kaplayan kafir armadalarıyla nasıl başa çıkardı? Biz Cezayir'e gelmeden, yerlilerin adeti, kafiri görünce, çilyavrusu gibi dağılmaktı. Yüz yıldan fazla zamandan beri Cezayir'de devlet ve hükümet diye bir şey yoktu. Kafirler de bunu nimet bilmiş, sahilin en iyi limanlarını ele geçirmişlerdi. Şimdiverdiğimiz bütün emekler, bir avuç akılsızın yüzünden heba olmak üzereydi. Ülkeye getirdiğimizticaret ve zenginlik de, biz çekllir çekilmez ortadan yok olurdu. Ancak aklı kısa olanlar, buhakikatten gaflet ediyorlardı. Düşündüm ki, bir müddet için Cezayir'i bırakıp ülkenin bir köşesine çekileyim, korsanlıkla uğraşayım, kara işleriyle meşgul olmayayım. BakalımCezayirliler, ülkelerini nasıl idare ederler, nasıl geçinirler, nasıl savunurlardı? Birkaç yıl önceolduğu gibi elçi elçi üzerine gönderip geri dönmem için yalvaracakları muhakkaktı. O zamangeri dönerdim, artık bizi Cezayir'den hiçbir kuvvet çıkaramazdı. Zira askerlik ve devlet idaresi Türk'e mahsustur. İBNÜ'L-KAADİ İSYANINihayet beklediğim fırtına koptu. İbnü'l-Kaadi, 40000 kişiyle taarruza geçti. Ammahazırlıklıydım ve böyle bir şeyi bekliyordum. Hatta İbnü'l-Kaadi'nin meclislerinde casuslarımvardı. Ne konuşulur, ne yapmak isterler, günü gününe bilirdim. 10000 levendimi asilerin üzerinesürdüm. İkindiye kadar büyük bir vuruşma oldu. 2000 şehit ve 2000 yaralı verdim. Fakat asilerincümlesini mahvettim. Ancak 700 kadarı kaçtı. Gerisi öldü ve esir edildi. Asilerin başındabulunan İbnü'l-Kaadi'nln adamı Cezayir şeyhu'l-beledi elimize düştü. Mel'unudört parçaya parçalatıp her parçasını şehrin bir kapısına astırdım. Ta ki alem ibret ala! İsyanı bastırdıktan sonra, elebaşılardan 185 kişiyi elleri bağlı olarak önüme getirdiler. BütünCezayir ulemasını topladım. Dedim ki:"Efendiler, bu asiler hakkında dinimizin, şeriatimizin emri nicedir?" Yaşlı bir din adamı şöyle cevap verdi:"Paşam, sana ve askerine karşı gelenin cezası şeriatimizde ölümdür. Çünkü sen bu ülkedeCihan Padişahı Sultan Süleyman Han Hazretleri'ni temsil edersin, onun beylerbeyisisin. Memleketimize olan lütuf ve nimetlerin de sayılmakla tükenmez. Bizi kafir zulmü altında başıeğik yaşamaktan sen kurtardın. Ülkemize bereket ve refah getirdin. Hiçbir idaredegörmediğimiz adaleti senin ve merhum ağan Oruç Bey'in devrinde gördük. İmdi bu 185 zavallı, birtakım müfsitlerin sözüne kapılmış, büyük suç işlemiştlr. Amma inayet sendendir. Çoğuseninle İspanyol kafirine karşı vuruşmuş gazilerdir. Şimdi hataya düşmüşlerdir. Var affeyle, kulluğuna kabul et. Büyüklük budur."Levent reislerime döndüm:"Siz ne dersiz?" dedim. Reislerimden biri:"Sen daha iyi bilirsin paşam, diye cevap verdi; amma biz din adamı değiliz, askeriz. Her hareketimizden İstanbul'a, Cihan Hakanı Hazretleri'ne hesap vermeye mecburuz. Şimdimerhamet ve lütuf zamanı değildir. Bu asiler bizi ele geçirselerdi ne yapacaklardı, kendiitiraflarıyla sabittir. İmdi biz bunları affedersek, gayetle kötü misal olur. Koca Şimali Afrika'dabir avuç Türk'üz. Burası Anadolu'nun birkaç misli büyük bir ülkedir. Birkaç bin Türk bu ülkeyitutmaya çalışırız. Üstelik başımızda İspanyol kafiri gibi Avrupa'nın en kuvvetli milleti fırsatgözetir. İbret-i alem için bu asilerin başın vurdur, tedbir budur."

"Sen ve karındaşın Oruç, nasıl Midilli adasından çıkıp Cezayir&amp;#8217;i fethettiniz? Bu anagelinceye kadar denizde ve karada ne çeşit gazalar yaptınız? Bütün bu hadiseleri, eksik ve fazlasöz söylemeksizin bir kitap halinde yazdır. Kitap bitince, bir nüshasını da, hazineme konmaküzere bana getir."Bu emri alınca, birçok deniz cenginde arkadaşım olan zamanımızın kalem sahiplerindenMuradi'yi çağırttım. Padişahımızın fermanını söyledim. Derhal işe giriştik. Ben söyledim, Muradi yazdı.

Aydın Reis, mübarek bir saatte İstanbul limanına girdi. Bütün toplarını ateşleyip cihanınpadişahını selamladı. Kadırgalardan 300 esir çıkarıldı. Her biri sırma cepken ve en değerlikumaşlardan yapılmış libaslar giymişlerdi. Hepsi türlü ganimet eşyası taşıyorlardı. İstanbulşehrinin zarif halkı, caddelere doluşup seyre çıkmışlardı. Şevketlü hakanımız Sultan Süleyman Han, Aydın Reis'i diğer bir reisle beraber kabulbuyurdular. Namemi alıp okudular. Aydın'a iltifat ettiler. Çıkarlarken Aydın'a 500, yanındakireise 300, 9 kapdanıma 200'er, gemi imamlarına 100'er, diğer zabitlerime 50'şer altın ihsanedildi. Ayrıca Aydın Reis'e çok değerli birer kılıç, hıl'at ve dürbün verildi. Bütün leventler Tersane'de misafir edildi. Aydın Reis'e tayinat verildi. Aydın, bütün vezirleri ve büyükkapdanları ziyaret etti. Bir ay İstanbul'da kaldı. Ay sonunda tekrar Cihan Hakanı'nın huzurunaçıktı. Sultan Süleyman Han, bana verilmek üzere Aydın'a murassa bir kılıç, murassa hançer, sırmalı hıl'at, altınla işlenmiş sancak ve iki büyük pırlantalı sorguç tevdi eti. Ayrıca 20 oturak 3kadırga da ihsan eyledi. Henüz kızaktan inmiş olan bu tekneler, mükemmel şekilde donatıImıştı. Çok güzel topları vardı. Üstelik ağzına kadar cephane ve direk, katran, zift, halat gibimalzemeyle doldurulmuştu. Malzemenin ağırlığından koca kadırgalar iyice suya gömülmüş, değil ambarlarda, güvertelerde bile sıçan gezecek yer kalmamıştı. Huzurdan ayrılırken Aydın Reis'in kavuğunamücevherli bir sorguç sokuldu. Bilhassa gemilere ve gemilerin içindeki malzemeye çok sevinenAydın, sevinçle Saray'dan ayrıldı. Cihan Hakanı, filomun Saray burnu önlerinden ayrılmasınıseyir buyurmak için Yalı Köşkü'ne inmişlerdi. Filo, bütün toplarını kurusıkı ateşleyerek cihanınpadişahını selamladıktan sonra deryaya açıldı. Aydın Reis, Avlonya ve Draç'a uğrayarak Venedik Körfezi'ne girdi. Bir müddet gezdiktensonra körfezden çıktı. Sicilya'dan geçip Balear Adaları'na geldi. Mayorka adasından külliyetliesir ve ganimet alıp Cezayir'e döndü. 10 kadırga ile Cezayir'den çıkan Aydın Reis, SultanSüleyman Han'ın verdiği 3 kadırgadan başka daha Akdeniz'de 15 tekne ele geçirmişti. 28 parçaile limana girdiğini görünce hepimiz çok sevindik. Ele geçirilen gemilerden büyük miktardakahve, pirinç, ipekli, çuha, ayna, tabanca, tüfek çıktı. Aydın'ı hemen kabul ettim. Hakanımızın name-i hümayunlarının bulunduğu al kadife keseyikemal-i ihtiramla alıp üç defa öptüm, başıma koydum, sonra açıp ayakta okudum. Name-ihümayun şöyle başlıyordu: "Sen ki Cezayir beylerbeyim Gazi Hayreddin Paşa'sın, her ahvalin, mucibince atebe-i hümayunuma malum olmuştur. Gönderdiğin 300 kafir esiri makbul-ihümayunumdur. Cenab-ı Hak seni ve yoldaşlarını mansur ve muzaffer eyleyip dünya ve ahıretteyüzün ak olsun. Gönderdiğim cephane ve malzemeyle mükemmel donanma düzüp Akdeniz'dedüşman-ı azimimiz olan İspanyol kafirine göz açtırmayasın. İhsan ettiğim çelenkleri kavuğunasokup, sancağımı baştardana as. Sırmalı al sancağımın şeref ve haysiyetine zinhar tozkondurmayasın."Hakanımızın iradeleri mucibince, sırmalı al sancaklarını Cezayir'e paşa kapısının önünemualla bir mevkie astırdım. Her gün güneş batarken merasimle mehter vurdurup sancağıindirip kılıfına koydurur, ertesi gün güneş doğarken gene merasimle çektirirdim. Sefereçıkarken sancağı, bulunduğum kadırgaya aldırırdım. Bu yıl da Cezayir şehri ve çevresindeki bütün yetim ve fakir oğlancıkları ve gelinlik kızlarıtopladım. Oğlancıkları sünnet ettirip, kızları evlendirdim. Her birine ihsanlarda bulundum. Evsizolanlara ev verdirdim, işsiz olanları işe koydum. Cenab-ı Hak, hayır yolunda sarfedilen her emeğin ve servetin karşılığını fazlasıyla ihsan buyurur. Bunu bizzat ben hayatım boyuncatecrübe ettim. Hayır yolunda ne kadar servet harcadımsa, tez zamanda Allah, birkaç misliniihsan eyledi."KRALLAR İÇİNDE MASKARA OLDUM!"Diğer taraftan İspanya kralı Karlos:"Krallar içinde maskara oldum", diye amiral ve kumandanlarını azarlıyor, hiçbirinin bizimlebaşa çıkamadığına yanıp yakılıyordu. Mecliste bulunan Cenevizli amiral Andrea Doria, hükümdarın önünde diz vurup:"Müsterih olun efendimiz", dedi; "ben tez zamanda gidip «Barbaros dedikleri dindüşmanını zincire vurur, huzurunuza getiririm. Dilediğiniz ölümle öldürür, onun ruhunu daağası Oruç'unki gibi cehenneme gönderirsiniz!"Bunun üzerine Kral Karlos'un yüzü güldü. Andrea Doria'ya gayetle itimadı vardı. BuCenevizli'nin elinden bir iş gelir sanırdı. Bu meclisten ve Doria'nın söylediklerinden tezzamanda haber aldım. Avrupa'nın birçok ilinde casuslarım vardı. Bununla beraber kafirlerin deCezayir'de ve başka İslam ülkelerinde casusları bulunurdu. Cezayir'den haber sızmaması içindikkatli davranırdım. Fakat cihanın en işlek ticaret yerlerinden biri olan bu limandan askerimalumatın sızmasını tamamen önlemek imkansızdı. Andrea Doria, beni esir almak hulyasıyla yola çıktı. Emrinde 20 İspanyol ve 10 Cenevizkadırgası vardı. Dev gibi teknelerdi, bizim kalyonlardan büyüktü ama, bizimkiler kadar yürük veyollu değillerdi. Benim o anda Cezayir'de 35 kadırgam vardı. Kurdoğlu Muslihuddin Reis'e, donanmayı savaşa hazır tutmasını emrettim. Zira Doria'nın Balear Adaları'ndan Mayorka'yageldiğini haber almıştım. Fakat Doria, hükümdarına verdiği söze rağmen, Cezayir üzerinegelmeye cesaret edemedi. Şerşel limanını bastı. Bu limanı, ancak birkaç yüz levendimizkoruyordu. Leventler, Doria'yı görünce kaleye kapandılar. Doria'nın askerleri limanı ve şehriyağmaya koyulunca, leventler, düşmanın bu gafletinden faydalanıp kaleden çıktılar. Doria, böyle bir şey beklemiyordu. Türkler korkularından hisara girdiler sanırdı. Leventler, şehredağılmış olan kafirleri ayrı ayrı yakalayıp kılıçtan geçirdiler. Bu şekilde yüzlercesi öldürüldü. Gerisi gemilerine can atmaya başladı. Fakat 1700'ü Türkler'e esir düştü. Ben Doria'nın Şerşel'e asker döktüğünü öğrenir öğrenmez, 40 parça tekneyle Cezayir limanından çıkmıştım. Şerşel'e dümen kırdırdım. Doria, hareketimi öğrenir öğrenmez Şerşel'denayrıldı. Düşmanın ancak artçı filosunu yakalayabildim. Şiddetli bir muharebe oldu. Düşmankadırgalarındaki Müslüman esirler, fırsat bu fırsattır deyü «Ya Allah! çekip zincirlerindenboşaldılar. Bizden 300'den fazla levent şehit oldu ama, düşmanın bütün artçı filosu elimizegeçti. Yolda ele geçirdiğim düşman tekneleriyle beraber 60 parça gemiyle Şerşel'e gelip demir attım. Bu 60 parçanın 7 parçası, Cerbe'den gelen Sinan Reis'in filosuydu. Sayım yaptırdım. Kafirlerin elinden tam 2200 Müslüman forsası kurtarmıştık. Cümlesini azat ettim. Bir kısmınıhizmetime aldım, bir kısmına para verip yurtlarına gönderdim. Gemilerden elimize geçenkafirlerin sayısı da 1900'dü. İçlerinde frenklerin «amiral dedikleri bir de yüksek rütbeli kaptanvardı. Cümlesini forsaya çaktırdım. Şerşel'de ancak birkaç saat kaldım. Cezayir'denhareketimden 3 gün sonra gene Cezayir'e döndüm.

BİR OSMANOĞLU'NUN ELiNDEN ÜLKE ALINDIĞINI KİMSE DUYMAMIŞTI

DONANMAMIN 21. İSPANYA SEFERİ

BARBAROS HAYREDDİN PAŞA'NIN HATIRALARI - Gazavatı Hayreddin Paşa

12000 askerim vardı. Fakat bunların yarısı, askerlik kaidelerine göre savaşmayı bilmeyen Arap gönüllüleriydi ve başları sıkışınca kaçmaları, hatta düşmanla birleşmeleri görülmemiş işlerden değildi.