Şehirde her baş dönmesinden

Bin yılı birden doğursun?

Ayazda donan gülmeler içinde

kendim ve hemcinslerim adına şükranlarımı sunuyorum...

Geçerdi babam

Sürdü atını şehirlere

İlk kez geriye dönmek gerekiyor?

Unuttu gittikçe uzayan çocuğunu?

Parkları çocuğunla eş doğurdun

Yün ören at güden kadınlar

İşaret Çocukları

Açık anlamlı şu bildiğiniz gibi

?Kadının üstün olduğu ama mutlu olmadığı

Cahit Zarifoğlu

Başlarını ağırlaştıran

?-annen ne söyledi

Yukarıdaki ve aşağıdaki mısralar Zarifoğlu?nun bütün eserlerindeki eş motifidir. Er?in koca olması, kadın?ın karı olması hayatın bereketlenmesi, imkanların seferber olmasıdır. Evliliğe, birbirine eş olmaya methiyeler dizilir.

Süslerini kemerlerini

İnce yontulup taşındı balta mızrak şekline

Cahit Zarifoğlu?nda kadın anne olduğunda zirvelerdedir. Bütün güçlerin, bütün fedakarlıkların sahibidir. Onun artık tek bir amacı vardır, çocuğunu doyurmak, beslemek, onu bütün engellerden aşırmak, gürbüzleştirmek, ona gelecek her türlü olumsuzluğu göğüslemek. Yememek, yedirmek.

Cahit Zarifoğlu?nun bütün eserlerinde kadın mutlu olmaya kodlanmıştır. Çocuk kitaplarında da Savaş Ritimleri?nde de şiirlerinde de kadın annedir, eştir, kız kardeştir ama hep kadındır. Yani evinin sahibi, çocuğunun annesi, eşinin karısı.

Ormanlara tepeden eğilen toprak evlerde

Yaklaşır kan kokusu yere vurur?

Çetin bilmecelerle

Kadın kendi üstünlüğünün, kendi muhkemliğinin sınırlarını, surlarını kendi çizmiştir. Zarifoğlu?nda kadın işini, eşini, anneliğini kutsal bilmiş ve onların mükemmelliğinde kendini üstlere, başlara taçlığa, yine kendi ifadesiyle krallığa yükseltmiştir. Çünkü o gölgesini bile kendisinin çiğnenemeyecek parçası bilmiş, onun korunmasını kendisine görev bellemiştir. Her halde kadının, sevgilinin telakkimizdeki ulaşılmazlığının, yüceliğinin temelinde de bu davranış olsa gerek. Hatta aşağıdaki mısralarda ifade edildiği gibi ahlakın belirleyici unsuru hayret ve hayaya yönelik tıkanma kadın adına üzüntü sebebi olduğu gibi yeni kararlarında nedenidir.

kurar gibi gidip gelen el

Uzaktan uzayıp gelen kurt seslerinin

Zarifoğlu?nda eş olarak kadın ayrı bir ulviyettedir. O aynı zamanda modern algılayışların kerih gördüğü kavramların sahiciliğini de kınayıcıların zavallılığına aldırmadan şiirinde arz-ı endam etmesini sağlar. Bu kavramlardan biri de?karı? kavramıdır. Bu kavramın aile, ev anlayışındaki belirleyiciliği Zarifoğlu şiirinde çok net anlamıyla kullanılmıştır.

Uzağa çekilip giden

Yüreği korkuyla kuvvetlendi babamın

başlıktaki latif ifade için,

Unuttu gittikçe uzayan çocuğunu

Zarifoğlu?nun kadın kahramanlarında yoksulluğun soylu duruşunu görmek mümkündür. Bunun en somut şeklini?Yürek Dede İle Padişah? çocuk romanında görmek mümkündür. Soyluluğun yegane kaynağı vardır, o da tevekküldür. Ve orda kadın kendine muhkem bir kale bulmuştur: Annelik.

İçinde eski balıkların yattığı kayalar

aç çocuğa bir atlı gibi yetiştirir.?

Zarifoğlu?nun kadın profili; ne kadar köyde, tarlada, bağda, bahçede olsa da o duruşuyla modern tasavvurların tamamına isyan basmaktadır. Çünkü o kalabalık sözlerin ötesinde bir kadın duruşu ortaya koyuyor. Bu duruş, bütün kalabalık söylemlere galip sükutun isyanıdır. Gandi?den ödünç olsun: ?duruşum mesajımdır.?

?her bakışın dışında duran kadın?

Ayrıca,

Anam yeşil hırkalar görürdü düşünde

KADIN

Erkekliği ve kadınlığı hükümet ettik?

Sonra insan o ki denizde

Belinde gezdiren babamın

Çocuklarca çıngırak gibi duyulur

içinde tereyağı eriyen bazlamayı

Küçük ve büyük nehirde

Ağır tabanlarımız

Anam kanları kuruyan

?Babamla bir kraldı anam?

Yasin okunan tütsü tüten çarşılardan

Uçlarını kaldırıp sokmuşlar kuşaklarına

Ağır siyah şelale saçlarını

Demir dağlarına

Bir devin göğsüne benzer

Ormanlarda süt emziren anne

Günü saati dolunca doğurunca

ekmek tahtasında yufka ve bir düş

?hayret ve var olma tıkandı

Zarifoğlu?nda kadın her türlü orta malı bakış ve düşünüşün dışında, anneliğin yoğunluğu dışındaki bütün arayışları boş sayan bir enginlik içerisindedir. Annelik bütün ihtişamıyla; efsanelerdeki, masallardaki, hikayelerdeki güzelliğini Zarifoğlu şiirinde ortaya kor. Hatta şu bile söylenebilir: Niçin bu kadar mükemmel? Çünkü şiirlerde kadına has her şey, muhteşem bir övgü içerisindedir. Kadın yoksulken mükemmel, eşken mükemmel, anne iken mükemmel, sıkıntıdayken mükemmel. Çünkü onda anne olma özelliğinin yıkılmaz gücü var.

Önce niyet sonra yıkanırdı

?öyle ki kadın

Cahit Zarifoğlu şiirinde kadın bütün modern anlatım biçimleri içerisinde köydedir, tarladadır, ormandadır. Ot yolar, ağaç kırar, yemek pişirir, yoksulluk çeker, fakirlik sürer; ama annelik yapar. O eşinin yanında krallığını kurar. Hükümetini sürdürür. Erkeğiyle yarış içerisinde değildir. Üstün olmanın dalaveresini kurmaz. Modern söylemin, bilimin, filimin çizdiği kadın portrelerinin hiçbiri, onun dünyasında yer almaz. Onun acısı çocuğunun kolundaki çiziğin derinliğindedir. Onun sevinci kızının saçının telindedir. Onun mutluluğu kocasının yanındadır. Onun aşikarlığı evinin duvarlarınadır. Onun ortalığı sedirin, serginin uzandığı yerdir.

Evet Zarifoğlu şiirinde kadın, üstünlüğü başkalarına verip, krallığı kendi alır. Bu tutum bir anlayışın, bir dünyanın yansımasıdır. O kadın krallığını kocasının yanında çocuklarının yetişmesinde bulmuştur. şiirinin tamamında kadın mükemmeldir. Onu üstün tuttuğunu iddia eden ama her türlü desiseyi kadında gören anlayışların ötesinde, kadını?Havvalaştıran? çizgiler. T. Fikret?te ifadesini bulan?kadın deniz gibidir, güvenmek olmaz ha? diyen anlayışın zerresini bulmak mümkün değildir, Zarifoğlu külliyatında.

-hangi salıncaktasın çocuğum ipi iyi tut

Yeri var olmayan bir lisanla bağlayan

?yün ören at güden kadınlar

?karılarımız her asrın insan güzelleri

Görmeden güneşin bütün renklerini

Beyaz yazılarla kazandığı adları

Krallığını?anam yeşil hırkalar görürdü düşünde? diyerek de çerçeveye alır.

Zaman dert getirdi sulara

Sıcağa ve nalın kıvılcımına gerçek isimler koyan?

Ruhumuzun kirlenmesi dolmadı mı

Sezai Karakoç

Götürmezlerdi dükkandaki babalarına

?ben ve kadınım

Bedeni ıslatan afsunlu suda

Çimenleri mutlu kıldın?

Hep kaçarmış şehirlerin

?ve kadınları

Annenin sesi her evden

Sahipsiz kalan

Göğsünden dualar geçermiş

?çocuk boşluktayken ölüye asılı kalmak

Başında yağmur halkaları

Kadın ya da toplumun geneli adına, yakındığı ancak kendi kadınını müstesna tuttuğu yakınmalar yukarıdaki ve aşağıdaki mısralarda ifadesini bulur.

Gövdemizin kıvranması doymadı mı

?Akşam? kelimesi Ahmet Haşim için neyse ya da hangi yoğunluktaysa Cahit Zarifoğlu?nda da kadın aynı yoğunlukta. Hatta başka bir benzetme, Haşim?de?Akşam? ne kadar örtücü, gizleyiciyse; Zarifoğlu?nda da?kadın, anne, ana? o kadar aşikardır. Cahit Zarifoğlu şiiri için, genel kanı kapalı oluşudur. Ancak bence bu kapalılığın istisna unsurları vardır: kadın ve ana kelimelerinin geçtiği mısralar. Ve onda kadın, Sezai Karakoç?un, üstün olmayan böyle bir arayışı, çabası da olmayan, ancak mutlu olan kadın, anlayışıdır.

Ben ve kardeşlerim şahidiz ki; babamız ona emanetin olan annemizi ebedi refika-i hayatı bildi ve ona sadık kaldı...

Çarşılar ellerinde ekmek iğneleri

İşaret koydu çocuklarını

Zarifoğlu şiiri anlatım biçim ve tekniği açısından modern bir şiirdir. Ancak tema olarak şiire can veren unsurların tamamı Maraş?ın ya da başka bir Anadolu şehrinin köyünden hayat manzaraları sergiler.

Zamanın sürerken çektiği günleri

Tutunca gençleşirdi erkekler

Ellerimden kayan aydınlık günlerim

Ağır arabalarla taşınan sancılarımız

Havuz sularına kapılan çocuklar

Annenin elinde birden tahta kaşık kırılır

Kendi gölgelerinin?

Kadınlığın ve erkekliğin evlilikle hükümet olması. Ve?eş krallığı? kadın ve erkeğin birlikte yaşaması. İnsan, Cahit Zarifoğlu?nda kadını okuyunca, istemeden de olsa, şiir türünün ruhuna aykırı olarak, politik bir taraf oluyor: kadının üstünlüğü adına, ortaya çıkan ve her hal-ü karda mutsuzluk hikayelerinden birinin öznesi kişilerin akımları olan, ?kadın izm?lerine? bir çift laf söyleme ihtiyacı duyuyor. Cemil Meriç?ten sonra izmlerle ilgili daha etkin ne söylenebilir ki: ?izmler toplumlara giydirilmiş deli gömlekleridir, itibarları menşeilerinden gelir.?

Küçük pencereli karanlık dar odalarda

İmkan bekçileri

Etten değil gibi az yiyen gövdemiz

Başı ve yüreği şahbaz

Günlere geldim bunu bana öğretmediniz?

Uyuyunca toprak beşiğimde

Herhalde nirengi nokta bu olsa gerek. İnsanlığı yeniden doğuran, yeniden üreten varlık: kadın. Aşağıdaki mısralarda olduğu gibi buraya alınmayan bir çok mısrasında da kadının anneleşmesi dünyayı yeniden şekillendirir. Bütün unsurlar, malzemeler hülasa bütün varlık yeni anlamların sahibi olur.

sacın alevini alan incelik

Hayret ve hayret ve hayret

Her halde kaside yazmaktır evliliğe ve methiye bölümünün zirvesidir.

Kara ocağın taşlarına

Hangisine kapıldık nerelere atıldık?

Daha ilk güzelliğinde

Cami avlularına açılan

Zarifoğlu?nda kadın hep yoksul. Ama bu yoksulluk hiçbir mısrada çaresizlik değildir. O annedir ve bütün çarelerin sahibidir.

Bu nedir böyle gün mü günsüzlük mü

Ve dünyada

Bu dünyada annemi ve babamı birbirlerine aşina kılan Rabbim'den duam şudur ki; Ey Rabbim, Annemi ve Babamı bu dünyada aşina kıldın brleştirdin; onları Ebedi Saadeti Hayatlarında da beraber kıl...

Hayret ve haya tıkandı

Kaleleri ağırlayan kadınların

Nenelerinin koyduğu avuç taslarına

Yere basarak

?ey ana

Toprağın ürününe avuç açan karşı koyan

Savaşan insanların elinde

Annenim ben

Alnını iki dağın arasına germiş

Aslında Cahit Zarifoğlu şiirindeki kadının bütün özelliklerini?Zeynep ve Uzaktan Fırat Üzerine İkili Anlatım? şiirinde bulmak mümkündür. Uzun bir şiir, bu nedenle de birçok unsur, şiirin mısraları arasına sinmiştir.

?oysa babamla bir kraldı anam?

Kardeşin yesin anne yemesin mi?

eğilen ekmeğe sıcaklığını veren beden

Ocaktan akan kaynar yemekleri

Kavga ayıran bir kargı elinde

Unutup genç gelen günleri