Peşinen şunu ifade edelim ki Sünnet olmadan Kur?an-ı Kerim?i ne doğru ve sahih bir şekilde anlamak ne de uygulamak mümkündür. Çünkü Kur?an ancak beyan edilerek/açıklanarak anlaşılabilir. Onun beyanı Hz. Peygamber s. a. v.?e, dolayısıyla Sünnet?e aittir. Bunu bizzat Kur?an-ı Kerim?in kendisi şöyle ifade buyuruyor: ?Biz o peygamberleri mucizelerle ve kitaplarla gönderdik. Ey Peygamber! Sana da Kur?an?ı indirdik ki, insanlara vahyedileni açıklayasın. Belki onlar da düşünürler.? (Nahl, 44)

(1) Celeb: Zekat memurunun bir yerde konaklayıp zekat verecek durumdaki mal sahiplerini oraya çağırıp toplaması ve zekatları o yerde alması.

Sünnet Kur?an?ı beyan etmeseydi

Aslında bu tür eğilimler İslam?ın ilk asrından beri olagelmiştir. Sahabeden İmran b. Husayn r. a.?ın meclisinde meydana gelen tartışma buna örnektir. Olay şöyle:

Hindistan buna önemli bir örnek teşkil eder. Çünkü bilindiği gibi bu bölge 1858?de resmen İngiliz hakimiyetine geçmiş, buna paralel olarak bölgede Hıristiyan propagandasıyla beraber Oryantalistlerin İslam?a yönelik art niyetli çalışmaları da hız kazanmıştır. İlginçtir, sömürgeleştirilen Hindistan?a bağlı Delhi şehrinde kurulan İslami İlimler Fakültesi?nin başına, İngiliz Doğu Hint Şirketi sponsorluğunda, Avusturya asıllı İngiliz bir oryantalist olan Dr. Alois Sprenger getirilmiştir. Sprenger, ilk kez hadislerin büyük bir kısmının?uydurma? olduğunu iddia eden, Sünnet?in kaynak oluşuna yönelik eleştirel makaleler kaleme alan, böylece sünneti saf dışı bırakmayı hedefleyen biridir. İşte bu fitne sebebiyle İslam dünyasında Sünnet?i toptan inkar etme hareketi de ilk olarak Hindistan müslümanları arasında baş göstermiştir.

İçimizdeki aldanmışlar

Semerkand Dergisinden Alınmıştır

? Peki İslam?da celeb(1), ceneb(2) ve şiğar(3) ın olmadığına dair Kur?an?da bir delile rastladınız mı?

? Siz bize hadisler anlatıyorsunuz. Oysa biz bunlarla ilgili Kur?an?da bir delil bulamıyoruz, der. Hz. İmran r. a. adama çıkışarak şöyle sorar:

? Peki, bunları kimden öğrendiniz? Bizden öğrenmediniz mi? Biz de Rasulullah s. a. v.?den öğrenmedik mi? Yine kırk dirheme bir dirhem, kırk koyuna bir koyun, şu kadar deveye şu kadar zekat düştüğüne rastladın mı?

Bu itibarla Sünnet, Kur?an-ı Kerim?in anahtarı gibidir. Sünnet olmadan Kur?an doğru bir şekilde anlaşılamaz. Kur?an anlaşılmayınca da din, murad-ı ilahiye uygun olarak tesis edilmiş olmaz. Yani Sünnet olmazsa din de olmaz. Şu halde Sünnet?i göz ardı ederek sadece Kur?an?ı esas alan bir din oluşturma eğilimi, haddizatında dini ortadan kaldırmakla aynı anlamdadır.

Sömürgecilerin ektiği tohum

(2) Ceneb: At yarışına katılan kimsenin yanında bir de yedek at bulundurması ve koşu esnasında bindiği hayvan iyice yorulunca onu bırakıp yedekte olana binmesi, yani hile yapması.

Görülüyor ki, din adına Kur?an?ın tek referans kabul edilmesi söylemi dün de gündeme getiriliyordu, bugün de getiriliyor. Bu tip iddiaların kimi kasıtsız olsa da büyük çoğunluğu siyasi ve kasdi olup, hedefte Sünnet?i ve Ehl-i Sünnet anlayışını saf dışı bırakma fikri yatıyor. Bu itibarla samimi müslümanların bu tür söylemlere aldanmamaları, Sünnet?ten yüz çevrilerek inşa edilen müslümanlığının Kur?an?la ve İslam?la alakasının olmadığını unutmamaları gerekir.

? Evet.

? Peki, orada yatsı namazının dört, akşamın üç, sabahın iki, öğle ile ikindinin dört rekat olduğuna rastladın mı?

Kürşat Salih YAMAN

Pekala Sünnet Kur?an-ı Kerim?i beyan etmeseydi ne olurdu?

? Evet

Kur?an merkezli İslam iddiasını sadece yabancı unsurlarda aramak elbette yanlış olur. Bunda yüzü ve gönlü Batı?ya dönük müslüman ilim adamlarının da büyük rolü var. Onlar, 19. asrın sonlarından itibaren içinde bulundukları yenilmişlikten müslümanları kurtarmak için dinde köklü bir değişimin gerekliliğine inanmış, böylece Sünnet ve geleneksel mezheplerin toptan inkarına giderek, Kur?an merkezli/selefi bir din anlayışını tesis etmeyi önermişlerdir.

Gün geçmiyor ki dini bir mevzuda delil olarak getirilen hadise karşılık, orada bulunanlar tarafından?Bize hadis okuma ayet getir!?, ?Bu konuda ayet var mı? gibi tepkilerle karşılaşılmasın. Bu tür tepkiler, dini olmaktan çok siyasi karakter taşıyan?Kur?an merkezli din? iddiasının halk arasındaki tezahürü sadece.

(3) Şiğar: Mehir alıp vermemek için iki kişinin birbirinin yakınlarından birer kadınla evlenmeleridir.

Bu tür marjinal yaklaşımları daha çok yabancı devletlerin fiili yahut kültürel sömürüsüne maruz kalmış İslam ülkelerinde görmek mümkün. Sömürgeci devletler, İslam ülkelerindeki ilahiyat fakültelerine yerleştirmiş oldukları oryantalist zihniyet üzerinden özellikle Sünnet?in ümmet içindeki itibarını ve konumunu zayıflatmak, hatta saf dışı bırakma neticesine yönelik faaliyetlerin öncülüğünü yapmışlardır.

Söz konusu oluşumun temel iddiası?Kur?an müslümanlığı?, ?Kur?an İslam?ına dönüş? gibi çeşitli kavramlarla müslümanları Kur?an etrafında birleştirmek, sahih bir din anlayışı kazandırmak...

? Oysa ben Allah Rasulü s. a. v.?in?İslam?da celeb, ceneb ve şiğar yoktur? (Ebu Davud, Zekat, 9) dediğini işittim. Öte yandan Allah Teala?nın Kur?an-ı Kerim?de?Peygamber size ne verdiyse onu alın, size ne yasak etdiyse ondan da sakının.? (Haşr, 7) diye emrettiğini de duymuşsunuzdur. (Beyhaki, Delailu?n-Nübüvve, 1/25, 26)

Başka bir ayet-i kerimede Rabbimiz yeminle buyuruyor ki; ?Hayır, Rabbine andolsun ki aralarında çıkan anlaşmazlık hususunda seni hakem kılıp sonra da verdiğin hükümden içlerinde hiçbir sıkıntı duymaksızın tam manasıyla kabullenmedikçe iman etmiş olmazlar.? (Nisa, 65)

? O halde bu bilgileri kimden aldınız? Biz Rasulullah s. a. v.?den, siz de bizden aldınız. Keza Kur?an-ı Kerim?de?Beyt-i Atik?i tavaf etsinler.? (Hac, 29) ayetini gördünüz. Pekala, ?Kabe?yi yedi defa tavaf edin?, ?Makam?ın arkasında iki rekat namaz kılın? diye bir ifadeye denk geldiniz mi? Kur?an?da buna rastladınız mı? Öyleyse bu bilgiyi kimden aldınız? Biz Rasulullah s. a. v.?den, siz de bizden almadınız mı?

İslam?ın yalnızca Kur?an-ı Kerim?den öğrenilmesi gerektiğini dillendiren, böylelikle Kur?an merkezli bir din ortaya koyma iddiası içerisinde olan söylemlerle zaman zaman karşılaşıyoruz. Sünnet?i geri plana itip sadece Kur?an?ı referans almaya çağıran bir oluşum bu.

Sünnet, Kur?an-ı Kerim?i beyan edip açıklamasaydı Kur?an?ın açıklanmamış hükümleri murad-ı ilahiye uygun bir şekilde anlaşılamaz; anlaşılamayacağı için de üzerine hüküm bina edilemezdi. Dolayısıyla ne namaz, ne zekat, ne oruç, ne hac gibi ibadetlerden, ne de muamelat ve ukubata dair diğer hükümlerden bu denli geniş ve teferruatlı bir şekilde söz edilebilirdi.

Ancak?Kur?an İslam?ı? tabiri ilk bakışta ne kadar kulağa hoş gelse de, işin detayına inildiğinde hiç de böyle olmadığı anlaşılıyor. Çünkü gerçekte Kur?an?ı merkeze aldığını söyleyen bu akım aslında sünnetleri tasfiye etmek suretiyle dini adeta kuşa çevirme eğiliminde.

? Hayır.

Bir gün İmran b. Husayn r. a. mescitte otururken, yanında şefaatten konu açılır. İmran b. Husayn r. a. konuyla ilgili hadislerden delil getirirken, orada bulunanlardan biri:

? Sen Kur?an?ı okudun mu?

Gerçekten?Kur?an İslam?ı? söylemini hayata geçirmek mümkün müdür? Sünnetleri saf dışı bırakmak suretiyle yalnızca Kur?an?ı esas alan bir din inşası ilahi maksadı ne ölçüde doğru yansıtabilir?