Yemeğin başında Bismillah, sonunda Elhamdülillah, ortasında da nimetin Allah'tan geldiğini düşün.

Yemeğe herkesten önce el uzatma.

Senin iyiliğini isteyen dostlarının tavsiye ve öğütlerini can kulağıyla dinle.

Allah'a ortak koşma

Takvayı esas al

Sarımsak şifalıdır.

Sükut ve teenni ile hareket et. Az konuş. Çok konuşmak, yanılmaya sebeptir.

Yalandan sakın

Hayasız gençlerle ve o halde olan kız çocukları ile ülfet etme. Çünkü dünya ve ahirette mezellete sebep olur.

Kimse hakkında atıp tutma.

Namazını dos doğru kıl

Kayaları uzaklara taşımak, ahmak adama laf anlatmaktan daha kolaydır.

çok beğendiğim nasihatler teşekkürler candyfull

Tek elle ekmeği koparma. Bu hareket kibirli insanların adetidir.

Kendi milletinin kızıyla evlen

Misafirler çekingen davranırlarsa üç defadan fazla yemeleri için ısrar eyleme. Yemek yeme isteğin yoksa özür beyan eyle.

"Oğlum, namazını dos doğru kıl. İyiliği tavsiye et, kötülükten sakındır. Başına gelene sabret. Şüphesiz ki bunlar uğrunda azim ve sebat edilmeye değer işlerdendir.

Cenaze merasimlerine katıl. Düğün merasimlerinden de uzak durmaya çalış. Çünkü cenaze sana ahireti hatırlatır; düğün ise dünyaya çeker.

Sofrana takva ehli mü'minleri davet et.

Dinle alakası olmayan meselelerde aksi vaki ise tartışmaya ve münakaşaya girme.

Yolda yürürken yüzünü gözünü oraya buraya çevirme ki, gönlün vesvesede kalmasın.

Yemek arasında çok su içme. Su içerken bardağın içine bak. İçine uygunsuz bir şey düşmüş olmasın. Suyu içerken üç nefeste içiver.

Bir cemaatin bulunduğu yere gittiğin vakit, önce onlara İslamın okunu at, yani selam ver. Sonra bir köşeye otur, onları konuşuyor halde görmedikçe sen de konuşma. Şayet Allah'ın zikrine dalacak olurlarsa sen de onlara katıl. Fakat başka bir söze geçerlerse oradan ayrıl.

Sıcak olan yemeğe soğutmak için ağzınla üfleme, soğuyuncaya kadar bekle.

Her işinde ilim ve tecrübe sahibi kimselerle istişare et, onların fikrini almaya çalış.

Oğluna verdiği nasihatleri oldukça meşhurdur.

Soğanın çiği zarar, pişmişi yarar.

Dünya dipsiz bir denizdir. Onda niceleri boğulmuştur. Bunun için takvadan bir gemi edin. İçine imanı yükle. Tevekkül yelkeniyle açıl. Ancak bu şekilde selametle yol alır, sahile çıkarsın.

Allah'tan kork

İnsanların gönlünü almaya çalış. Allah'ın rahmetinden ümidini kesme.

Güler yüz göster

Orta yolu tut

Bıyık ve sakalınla oynama. Parmağını burnuna sokma. Yollara tükürme, sesli sümkürme. Elinle sinek kovalamayı terk et.

Azla yetin

Tecrübe sahipleriyle istişare et

Kasılarak yürüme, yavaş konuş

Dinde tartışmaya girme

Atıp tutma

Çok ver

Tevbeyi geciktirme. Çünkü ölüm ansızın geliverir.

Birisiyle dostluk kurmak istiyorsan, önce onu öfkelendirecek bir şey yap. Şayet öfkeli iken sana insaflı davranırsa ona yaklaş, insafsız davranırsa uzak dur.

Günah işlemeye cesaretin olmasın

Önce düşün

"Yürüyüşünde mutedil ol. Sesini alçalt. Seslerin en çirkini, şüphesiz ki, eşeklerin sesidir."13

Her yerde ve her zaman Allah'ı yanında hazır nazır olarak bil.

Mecliste önce oturma

13. Lokman Suresi, 13-20.

Konuşurken sözü fazla dağıtma. Aksi takdirde şerefine zarar gelir. Konuşurken başkalarını utandırma. Kaş göz işareti yapma.

Acele etme, acele şeytan işidir.

Yemeği çabuk yeme.

Bir kimse ile bozuşursan, dilini tut ve makbul olan sözü söyle. Önce düşün, sonra söze giriş.

Tevbeyi geciktirme

Her şeyin hayırlısı olan orta yolu tercih et.

Şiddetten sakın

Doğru söyle, Allah'tan gelene razı ol.

İlimden nasibini al

Az konuş

Dostlarını dinle

'Doğru sözlü olmak, emaneti yerine getirmek, lüzumsuz söz ve işi terk etmekle.'

Kötü komşudan uzak dur

Sözünde, işinde ve gidişinde doğru ol. Doğru olan sözlerinin bile hayrete ve tereddüde sebep olacaksa, söyleme daha iyi.

Sözü fazla dağıtma

Bir cemaat içinde bulunduğunda onlar ayakta iken oturma. Oturdukları zaman sen de oturuver.

14. Tefsirü's-Savi, 3:255-256.

Kendini ve çocuklarını övüp durma.

Bir kimsenin davetinde bulunduğun vakit, azla yetin. Dalkavukluk edip de o yemeği övmekle başkalarının yemeğini kötüleyip tahkir etme.

Yemek yerken önünden al, ekmeğin ve tabağın ortasından alma.

Çok yemek kalbe katılık ve gaflet verir. İbadette tembelliğe sebep olur.

Cahili vasıta olarak kullanmaktan, işini gördürmekten uzak dur. Şayet akıllı birisini bulamazsan kendi işini kendin gör.

Bir işe başladığın zaman, meydana gelmeden önce kimseye açma ki, mahcup düşmeyesin.

Horozdan geri kalma

Hurma ve kayısı gibi sayılabilir meyveleri teker teker ye, çifter çifter yeme ve çekirdeklerini bir tarafa topla.

Acele etme

Varlık yokluktan, akıl sarhoşluktan iyidir.

Bir şeyi vaktinden önce isteme.

Elinden ekmek ve yemek parçası düştüğünde al, temizle ve öyle ye.

Hazret-i Lokman'ın Kur'an'da geçen öğütleri, aynı surenin tefsirlerinde genişletilerek verilir. Hazret-i Lokman'ın tefsirlerde geçen öğütlerinden ve hikmetli sözlerinden bazıları şöyledir:

İlim ve takva ehli veya herhangi bir sebeple senden ileride bulunan bir kimsenin huzurunda dilini tut.

Bir kimsenin evinde misafir kaldığın vakit gözlerine dikkat et. Her tarafa bakıp durma. Durumuna vakıf olduktan sonra dine aykırı da olsa sırrını ifşa etme.

Güzel ve latif sözleri duymaya çalış. Fazla hayrete düşme. Sözün tekrarlanmasını isteme. İnsanları güldürecek ve kendini maskara edecek sözlerden sakın.

Açıkta ve gizlide iyi olmaya çalış.

Lokman hekim tıp hekimlerinin piri kabul edilir aynı zamanda.

Dilini duaya alıştır

- 'Körlerden öğrendim. Çünkü onlar elindeki değnekle tam araştırmadan adım atmazlar. Basacakları yerin sağlam olduğundan emin olduktan sonra adım atarlar. Bundan dolayı ben de bir şey yapacağım zaman düşünür, faydalı ise konuşur, yararlı ise yaparım... Faydasız ise bırakmayı ve susmayı tercih ederim.' (30.09.2008 10:33)

Horozdan daha geri kalma. Çünkü sen uykunun derinliklerinde iken, o dünyayı sese vererek insanları uykudan uyandırmaya çalışır.

Borçlanmaktan uzak dur. Çünkü borç, seni gündüz zillete sürükler, gece de üzüntüye boğar.

Sofrada bulunan arkadaşlarına ara sıra göz ucuyla bak. Yemek ve ekmeği o tarafa sür.

Arkadaş seçimine dikkat et

Allah her yaptığını ortaya çıkarır

Ahmak adamdan uzak dur

Şimdiye kadar susmaktan dolayı hiç pişmanlık duymadım. Çünkü söz gümüşse, sükut altındır.

Misafirlikte gözlerine dikkat et

TEFSİRDEKİ ÖĞÜTLER

Tembel olma. Tembellik bedbahtlık alametidir.

Takvayı kendin için karlı bir ticaret olarak kabul et. Çünkü böyle ticaretler sonsuz kazançlar temin eder.

Önce selam ver

Yollara tükürme

Yemek esnasında güzel şeylerden bahset.

Susmak altındır

Takvadan bir gemi edin

Ey oğul!

Bilgeliği kimden öğrendin? ' diye sorduklarında ondan şu cevabı almışlar.

rica ederim

Ümidini kesme

İçini süsle

Hizmetçilerle şakalaşma

Misafir geldiği zaman mümkünse yemeği büyük kaba koy, berekete sebep olur.

Öyle bir zaman gelecek ki, sabırlı insanların bile yüzü gülmez olacaktır.

Allah, yalancının yüz suyunu kurutur, haya duygusunu giderir. Ahlaksız kimsenin de sıkıntısı hiç eksik olmaz.

Yemekte şunlara dikkat et

İki dünyada mes'ut olmak istiyorsan, kendini anla. Okuyup bilgili olmaya çalış. Çalış ki, bilenle bilmeyen bir olmaz.

Ahirete hazırlan

İçini dışından daha çok süsle: İçin Hakkın, dışın halkın baktığı yerdir.

Hz. Lokmanın sağlık için tavsiyeleri; çiğ yeme, sıcak yeme, çok yeme

Nice ağır yükler taşıdım. Fakat kötü komşu kadar ağır bir yüke rastlamadım. Nice acılar tattım, fakat fakirlikten daha şiddetli bir acı tatmadım.

Senden bir şey istendiği zaman, elinden geliyorsa vermeye çalış. Birinden bir şey istediğinde de fazla ısrar etme.

Elini çek

Çocukları ve elinin altındakileri terbiye ederken şiddetten sakın. Öfkelendiğin vakit vakarla geçiştirmeye çalış. Mümkün olursa sövüp dövme ki, aksi takdirde onların gözünde mehabetin yok olur.

Razı ol

Lokman Hakim'e sen bu hale nasıl geldin dediklerinde;

Ahlakını düzelt. Dostuna da, düşmanına da güler yüz göster. Ancak değerin ve itibarın kırılacak derecede hareket etme.

İlim meclislerine katıl

Fakirliğini kimseye açma

Lokmayı küçük tut ve iyice çiğne.

"Hani Lokman oğluna öğüt verirken demişti ki, 'Oğlum Allah'a ortak koşma. Muhakkak ki şirk pek büyük bir zulümdür.

Allah'ın anıldığı meclislere katıl

"Gururlanıp insanlardan yüzünü çevirme. Yeryüzünde kasılarak yürüme. Çünkü Allah büyüklük taslayan ve övünenleri sevmez.

Cahil kimselerle dostluk kurma. Çünkü onunla dost olursan, kendi yaptıklarını senin hoş karşıladığını sanar.

Dilini tut

Kendi milletinden olmayan bir kızla evlenme. Aksi takdirde çocukların ileride sıkıntıdan kurtulamazlar.

Herkesin değerini ve layık olduğu hürmeti muhafaza eyle.

Yemeğin başında ve sonunda bir parça tuz yemek birçok hastalığa karşı devadır.

Emanete hiyanetten elini çek.

Cahille dost olma

Fazla ısrar etme

Dilini 'Allah'ım, beni affet' demeye alıştır. Çünkü öyle anlar vardır ki, o saatlerde Allah duaları reddetmez, istediğini ihsan eder.

"Oğlum, eğer yaptığın iş hardal tanesi kadar bile olsa ve bir taş içine girse, Allah onu ortaya çıkarır. Muhakkak ki, Allah en gizli işleri bütün inceliğiyle bilir, O her şeyden hakkıyla haberdardır.

Günahlardan sakın

Yemekten önce ve sonra ellerini yıka. Bu hal fakirliğini giderir, göze kuvvet verir.

Borçlanmaktan uzak dur

Kendini anla

İyi ol

bunlarla şakalaşmak hakaret ve düşmanlığa sebep olur. Onlara öyle muamele et ki, hem seni sevsinler, hem de senden korksunlar.

Ey oğlum! Kötü huydan, gönüldağınıklığından sakın. Sabırsız olma, yoksa arkadaş bulamazsın. İşini severek yap, sıkıntılara katlan. Bütün insanlara karşı iyi huylu ol.?

Dünyaya geldin geleli ahirete doğru yol alıyorsun. Bunun için ahiret yurdu, sana dünya yurdundan daha yakındır.

Yolda dikkatli yürü

Tembel olma

cevabını verdi.

Acizliğini ve fakirliğini hiç kimseye, hatta ailene dahi açma ki, onların yanında itibarın düşmesin, sözünü dinlemez olmasınlar.

Allah'tan hakkıyla kork. Kalbinin bozuk olduğunu bildiğin halde başkalarının sana saygı göstermesi için takva ehli olduğunu ihsas ettirme.

İnsan fakir de olsa ilim ve hikmetiyle hükümdarların meclisinde yer alır.

Merasimlere katıl

Sadakayı çok ver. Mal sevgisini gönlünden çıkar.

Kendi işini kendin gör

Allah nazarında seni utandıracak işi bırak.

Doğru ol

Katılacağın meclisleri kendin ara bul. Allah'ın anıldığı meclisleri bulunca hemen oturuver. Çünkü alim isen ilmin artar, cahil isen yeni bir şeyi öğrenmiş olursun. Oraya inen rahmetten sen de payını alırsın. Allah'ın anılmadığı meclislere hiç katılma. Çünkü alim de olsan, cahil de olsan zarar görürsün. Ayrıca oraya inecek olan İlahi gazaptan sen de nasibini alırsın.

Allah'tan öyle bir şey iste ki, günah işlemeye cesaretin olmasın. Ve Allah'tan öyle kork ki, rahmetinden hiçbir zaman ümidin kesilmesin.

Hizmetçi ve benzeri kimselerle şakalaşma. Çünkü

Alimlerin meclisinde bulun. Hikmet ehlinin sohbetlerini dinle. Çünkü Allah kuru toprağı yağmurla nasıl canlandırırsa, ölmüş kalbleri de hikmetli sözlerle öyle diriltir."14

Kötülük ve günahlar senden sakındığı gibi, yani işlemedikçe sana dokunmadığı gibi, sen de onlardan sakın. Çünkü kötülük kötülüğü, günah da günahı çeker.

Kimseye açma