Resmi ideoloji olan Kemalizm?in zayıf karnı Dersim 1938?dir. Çünkü bunun bir izahatı yok. Ancak resmi ideolojinin sunduğu iki gerekçe var. Bunlardan biri?Eşkiyalığa son verip asayişi sağlamak?. Dersimliler bilir ki o dönemde bir asayiş sorunu yoktur. İkinci gerekçe ise?Dersimlileri uygarlaştırmak?. Eğer uygarlık böyle kanlı bir şeyse, biz dağ insanı olarak yaşasaydık. Ancak amaç bunlar değildir; asıl gaye Dersim halkını yok etmektir.

Bu konsepti oluşturanlar ne Aleviler ne de Sünniler. Darbecilerin şu ya da bu inanca saygılı olmak gibi bir özellikleri yok. İnsanlarda sebep oldukları korku ve kaygıları kullanmak gibi bir özellikleri var. Daha önce giriştikleri kitlesel katliamları hatırlayın; 1978 Maraş, 1980 Çorum olayları aynı yıllarda Elazığ, Malatya?da yaşanan provokasyonlar. Amaçları Alevi-Sünni çatışması yaratmaktı. Bu zihniyet kalıbı 28 Şubat için de geçerlidir. .

4 Mayıs 1937?de Dersim?in tenkil emrinin verildiği Bakanlar Kurulu kararının altında M. Kemal?in de imzası var. Katliam başından sonuna kadar dönemin onun emri, gözetimi, bilgisi dahilinde yapılmış. Sabiha Gökçen manevi babası M. Kemal?den Dersim?i bombalamak için izin alıyor.

İnsanların kafasını karıştıran son zamanlardaki gelişmelerden kastınız ne?

Ordunun içindeki bazı dindar Sünnileri Alevi subayların fişlediği, yükselmekte olan Sünni subayların önünün kesildiği iddia ediliyor. Ve 28 Şubat?ta Alevilere kadro açıldığı?

Zannedersem işin ucunun Mustafa Kemal?e dokunması Kılıçdaroğlu?nun?korkarsınız, açamazsınız? demesine neden oldu.

Etkili bir direniş göstermediler. Ancak buradan yola çıkarak Sünni çoğunluğun Kemalist dayatmalara teslim olduğunu söyleyemeyiz. Ne zaman bir müdahale yapılmışsa müdahalenin mağdurları güçlenmiştir. Bence derin devlet denen yapının dostu yoktur, sadece kullandığı argümanlar vardır. Resmi ideoloji şekillendirilirken gayrimüslimler dışındakiler Sünni kabul edildi. Alevi yurttaşların inançları yok sayıldı. Buradan Sünni vatandaşların rejimden rahatsız olmadığı sonucu çıkmaz. Çünkü başından beri devlet insanların inançlarını manipüle etme gayreti içinde olmuştur. Neidüğü belirsiz?Devlet Müslümanlığı? ?Anadolu Müslümanlığı? gibi bir şey oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu görev resmi ideolojinin ilk resmi kurumu olan Diyanet İşleri Başkanlığı?na verilmiştir. Bir devlet memuru?Siz inançlarınızı şöyle yaşarsanız irtica, böyle yaşarsanız makbul olur? nasıl diyebilir. Ama Diyanet İşleri Başkanlığı Sünni kardeşlerimizin inançlarını istediği gibi yaşamaması için müdahalelerde bulunmuştur.

Söylediğiniz gibi 12 Eylül?ü destekleyen bir çok dindar yapılar olmuş.

Ciddi bir sorgulama sürecine girildiği söylenilebilir. Bu sorgulamayı yapan Alevilerin sayısı küçümsenmeyecek kadar çok. Ancak bunun sonuçlarının görülmesi için Türkiye?nin normalleşmesi gerekir. Bunun yanında Alevilerin kaybolmuş güven duygusunu tazelemek için toplumsal ve siyasi adımlar atılmalı. Sünnilerin de kendi bünyesinde yüzleşmesi gereken şeyler var. Bizim kendi yaşadığımız yüzleşme deneyimlerini etrafımızla paylaşmaya ihtiyaç var. Çünkü dertlerimizin, acılarımızın kaynağı aynı adrese çıkıyor; yani Kemalizm?e. Bunu görmek, bilinç haline getirmek Türkiye?nin normalleşmesini sağlayacaktır. Geçmişten bugüne taşınmış önyargılarla birbirine karşı pozisyon almış yurttaşlarımızda önyargılarının kendilerine ait olmadığını resmi ideoloji tarafından kendilerine empoze edildiğini görecektir. Bunu karşılıklı olarak görebildiğim oranda ileri bir bakış açısına sahip olacağız.

28 Şubat?ta Alevi vatandaşların manipüle edildiğini söylediniz. Ergenekon Davası çerçevesinde bu manipülasyon devam ediyor mu?

Bu yüzleşilmesi gereken hususlardan biridir. Sünni yurttaşlarımız üzerinde son dönemdeki gelişmeler yüzünden yanlış bir algı sözkonusu. Alevilerin ordu ve yargı içinde yükseltildiği algısı baştan sona kadar yanlıştır. Yargının bugüne kadar Aleviler lehine aldığı bir karar yoktur. Ordu içinde, istihbarat okulu içinde Alevilik yıkıcı ve bölücü örgütler içinde gösterilmektedir. Nasıl inançlı birinin önü bürokraside kesiliyorsa inançlı bir Alevi için de durum aynıdır. Bazı güçler Alevileri kendi planında figüran olarak kullanmak istiyor diye Aleviler devlet kurumlarında ayrıcalıklı bir zümre muamelesi görüyor sanılıyor. Yok böyle bir şey.

Siz darbeciliğin Alevilikle alakalı olmadığını söylüyorsunuz değil mi?

Bu olayları güçlü bir şekilde kimse savunamaz. Ancak?Geçmişi karıştırmayalım zaten başımıza bir sürü şey geldi. Bunları tekrar konuşmanın bize ne faydası var? diyenler olduğu gibi?Bizimkilerin de hataları vardı. Devlete karşı gelinir mi? diyenler de var. Her iki açıklamada da olanları unutmaya yönelik bir gayret var. Kendilerini ezen, yok etmeye çalışan güce yaşayabilmek korkusundan hareketle destek verilmektedir. Kendilerini aldatmaktadırlar. Bu gerçeklerden kimse kaçamayacaktır. Bu korkular aşıldığı sürece Dersimliler kendi gerçekleriyle, acılarıyla, kimlikleriyle barışacaklardır.

Siyasi ve insani noktada en tartışmalı konu?Dersim Katliamı?. Aleviler kendi aralarında konuşurken ne tür yorumlar yapıyorlar?

Ben Sünni kardeşlerimi suçlamıyorum, ama bunlarla yüzleşmek gerekiyor. Bize bazı şeyler empoze edilmeye çalışılıyor, yoksa bir Alevi?nin Sünni ile ne alıp veremediği olabilir.

Bu korkuların aşılması içinse Sünnilerin yardımına ihtiyaç var değil mi?

Nihayet ama 12 Eylül?de bağını koparmış mıydı? 12 Eylül?de?Bunları asmayalım da besleyelim mi? diyen cunta şeflerine meydanlarda tempo tutuluyordu.

Sayın Başbakan günlük siyasi polemiklerde Dersim meselesinde CHP?yi sıkıştırdı. Kılıçdaroğlu bunların hiçbirine anlaşılır cevap vermedi. Çünkü CHP?nin kanlı uygulamalardan haberi vardı. Kılıçdaroğlu ilk defa başbakana Dersim arşivlerini açması çağrısında bulundu. Peşinden de açamayacaklarını çünkü bunu yapmaya korkacaklarını söyledi. Korkması gereken AKP değil CHP. O arşivler açıldığında nasıl korkunç bir vahşet yaşandığı Türkiye?nin gündemine girmiş olacak. Bunun sorumlusu da tek parti olan CHP?dir.

Cumhuriyet mitinglerine Alevi derneklerinin arabalarla insan taşıdığı biliniyor. Aleviler darbecilerle arasına mesafe koyabildi mi?

?İrtica? darbeler için yeni bir gerekçe değil ki. Bildiğiniz gibi 27 Mayıs darbesini yapan subaylardan biri?Darbenin tekerleği ezanın Türkçe?den Arapça?ya çevrilmesiyle dönmeye başlamıştır? demiştir.

12 Eylül?ün savcılarından Faik Tarımcıoğlu, Diyanet İşleri Başkanı?nın kendine gönderdiği yazıyla Nurculara ve Süleymancılara dava açılmasını istediğini söylemişti.

Alevilerin Kamalizmle İmtihanı Devam Ediyor.

Alevi kesim içinde bu tür kabullenişler ve siyasi inanışlar tartışılıyor mu?

Birbirimize karşı görev ve sorumluluklarımız var. Sünnilere?Alevilerin güven sorunu var. Bunu onlara aştırmak için bir şeyler yapmalısınız? dersem eksik söylemiş olurum. Aynı şekilde Alevilere?Saçma sapan korkularınızdan kurtulun Türkiye eski Türkiye değil? desem de eksik söylemiş olurum. Artık herkesin ertelememesi gereken sorumlulukları var. Karşılıklı adımlarla korkular aşılacak güven tesis edilecektir.

Yani?28 Şubat?ı Aleviler yaptı? dedirterek yeni bir kamplaşma oluşturmaya çalışıyorlar?

İşin ucu kime gidiyorsa gitsin, açıklanmalı. Söylediğiniz gibi Kılıçdaroğlu?nun kastı da o. Burada korkması gereken Türk toplumu değil CHP.

Öncelikle irtica iktidara geldi, geliyor korkusu yaydılar. Alevilere?Bunlar ellerinde güç olsa bizi keser? düşüncesini empoze ettiler. Bu uğurda medya, yargı ve akademi mensuplarına Genelkurmay?da brifingler verildi. Toplumda oluşturulan psikolojiden doğrudan etkilenen kesim Alevilerdi.

Ona bakarsanız bu mesele sadece 27 Mayıs?a da hasredilecek bir mesele değil. ?İrtica? tanımlaması cumhuriyetin başından beri kırmızı çizgilerden biriydi. Ancak 28 Şubat?ta bu daha da önplana çıkarıldı. Darbeci zihniyet, bugün de ismine Ergenekon dediğimiz yapı konjonktürel olarak kendi eylemlerini meşrulaştırmak istiyorlar. Bunu yaparken de toplumun farklı kesimlerinin duyarlılıklarını istismar ediyorlar. 28 Şubat?ta sistematik olarak bir kampanya haline getirilen?irtica tehdit ve tehlikesi yükseliyor? şayiası en çok Alevileri etkiledi.

Böyle bir kamplaşmanın maddi temeli yok.

28 Şubat?a siyaset sosyolojisi bağlamında yüklediğiniz anlam nedir?

DERSİM KATLİAMI M. KEMAL?İN EMRİYLE YAPILDI

Sünnilerin darbecilerle ve Kemalizm?le bağını kopardığını düşünüyor musunuz?

Bir de tabi Dersim Katliamında M. Kemal?in sorumluluğu olup olmadığı tartışmalı bir mesele. Sizin bakış açınız nedir?

ÖNYARGILARI DA RESMi İDEOLOJİ EMPOZE ETTİ

28 Şubatçıların Aleviler üzerinde meydana getirdikleri psikolojiye dönecek olursak?

Bu manipülasyonların hala etkileri var. Bunun aşılmış olduğunu söyleyemem. Alevi yurttaşlarımızın bazı duyarlılıklarının çarpıtılması Ergenekon soruşturması ve bu kapsamdaki gelişmelerde kendini gösteriyor. Bu süreçlerden bazıları ders çıkarırken bazı Alevi kanaat önderlerinin eski teraneleri yinelemekte olduğunu görüyoruz. Sokaktaki Aleviler açısından baktığımızda manipülasyonlardan kendini arındırmış olmasına rağmen bunu yüksek sesle söyleyemeyen insanlarla karşılaşabiliyoruz. Yine bazı Alevi yurttaşlarımız yargının bugüne kadar kendisini tanımamasına rağmen?Yargı elden gidiyor? manipülasyonunun etkisiyle konuşabiliyor. Kendisini tanımayan laikliğin elden gittiğini söyleyebiliyor. Rejimin biraz demokratikleşmesinden neden rahatsızlık duyulduğunu anlamış değilim.

Yüzleşme Derneği geçtiğimiz haftalarda 28 Şubat ve Aleviler konulu bir seminer programı düzenledi. Biz de Yüzleşme Derneği Başkanı Yazar Cafer Solgun?la Alevilik ve 28 Şubat üzerine konuştuk. Alevilerin Kemalizm?le İmtihanı ve Dersim Dersim kitaplarının yazarı olan Solgun, ister Sünni ister Alevi olsun darbecilerin samimi inananlarla her zaman sorunu olduğunu vurguluyor. Konuşmamızda en tartışma oluşturacak kısım ise Dersim Katliamı. Solgun, Dersim Katliamı emrini M. Kemal?in verdiğini iddia ediyor. Alevilerin mutlaka bu gerçekle yüzleşmesi gerektiğine vurgu yapıyor. Ayrıca Dersimli, dede soyundan olan Kılıçtaroğlu?nun dedelerini katleden zihniyetin partinin başında olmasını kabul edemeyen Solgun, Kılıçtaroğlu?nun Dersim konusunda ne hissettiğini açıklamasını istiyor.

Alevilerin Kemalizmle imtihanı devam ediyor

28 Şubat?ta ilk defa Sünni yurttaşlarımız darbe ile ordu ile darbecilikle, derin devletle karşı karşıya geldiler. Bunların iç yüzlerini gördüler. Tabii darbelere karşı olan insanlar olmuştur, ancak bu değerlendirmeleri sokaktaki çoğunluk anlamında söylüyorum. Bugüne kadar insanların hassasiyetleri kullanılarak ordunun siyasi ve toplumsal hayatımıza müdahalesinin gerekçesi haline getirildi. Bizim bu gerekçeleri yutmuş insanlarımız ya darbeleri alkışladı ya da darbeler karşısında tarafsız kaldı. 12 Eylül anayasasına diktatörlükle yönetilen ülkelerde karşılaşılabilecek düzeyde yüzde 97 evet oyu verildi. Evren, böylelikle Çankaya?ya yerleşmiş oldu. 28 Şubat?ı diğer darbelerden ayıran özellik bu seferki mazeretin irtica tehlikesi ve tehdidi yutturmacasıydı.

Siz devletin resmi inancının gerçek manada Sünnilik olmadığını mı söylüyorsunuz?

Ergenekon sürecinde intihar eden birkaç subayın Alevi kökenli olması, Ergenekoncu zihniyetin toplumda oluşturulmak istediği kaosta Alevilere de bir rol yüklemeye çalışması toplumda böyle bir algıya yol açıyor. Ben bu algının maddi bir temeli olmadığını söylüyorum. Bunlar Sünnileri sevmedikleri gibi Alevileri de sevmiyorlar. Darbecilik darbeciliktir, darbecilerin Sünni ya da Alevi olduklarına inanmıyorum. Tam tersine insanların inançlarıyla dertleri var.

Kendilerini yok eden ideolojiyi desteklemenin Aleviler açısından bir tevili olmalı.

Bürokrasi içindeki bazı Alevilerin 28 Şubatçılar tarafından yönlendirildiği diğer bir tabirle kullanıldığı doğru mu?

Dertlerimizin, acılarımızın kaynağı aynı adrese çıkıyor; yani Kemalizme. Bunu görmek, bilinç haline getirmek Türkiye?nin normalleşmesini sağlayacaktır. Geçmişten bugüne taşınmış önyargılarla birbirine karşı pozisyon almış yurttaşlarımız önyargılarının resmi ideoloji tarafından kendilerine empoze edildiğini görecektir.

1924?ten beri iş başında olan bir kurumdan bahsediyoruz. Devletin politik ihtiyacına göre fetva hazırlayıp bunları memurlarına gönderen ve cemaati şekillendirmeye çalışan bir kurumdan bahsediyoruz. Bu direkt siyasettir. Bir çok partiyi bu sistem?dini siyasete alet ediyor? diye kapattı. Halbuki dini siyasete alet etmenin adı Kemalizm?dir, resmi ideolojinin ta kendisidir. Bu topraklarda devlet 1924?ten beri dini siyasete alet etmektedir.

Söylediğiniz gibi Dersimli Aleviler içinde yayılan şayialardan biri de Mustafa Kemal?in meseleden haberdar olmadığı, hasta yatıyor olduğu yönünde. Ancak bunun aksi yönünde bilgi ve belgeler var. M. Kemal 1936 yılında meclisin açılış konuşmasında?İçişlerimizde en mühim meselemiz bir çıban başı olan Dersim?dir. Kökünden kesilip atılmalıdır. Bu konuda hükümete istediği her türlü selahiyet verilmelidir? demiştir. Aynı yıl?sömürge valisi?yle Korgeneral Abdullah Alp Doğan?ı 4. Umum Müfettişi olarak Dersim Katliamını yürütmekle görevlendiren de M. Kemal. 4 Mayıs 1937?de Dersim?in tenkil emrinin verildiği bakanlar kurulu kararının altında M. Kemal?in de imzası var. ?M. Kemal?in katliamdan haberi yoktu? gibi şayiaların doğru olma ihtimalini bir kenara bırakalım, Dersim Katliamı başından sonuna kadar dönemin tek adamı olan M. Kemal?in emri, gözetimi, bilgisi dahilinde yapılmış. Sabiha Gökçen manevi babası olan M. Kemal?den Dersim?i bombalamak için izin alıyor. Görevini başarıyla yapınca Abdullah Alp Doğan?a, Gökçen?e gösterdikleri ilgiden dolayı M. Kemal özel teşekkür telgrafı çekiyor.

Bu bir süreç olarak devam ediyor. Bu soruya net bir şekilde?Evet? diyecek durumda değiliz. Bugün de bu çarpıklığı gidermeye çalışıyoruz. Alevilerin kendilerine empoze edilen korku ve kaygılardan kurtulması, Sünni çoğunlukla kardeşleşebilmeleri Türkiye?nin hayrınadır. Alevilerin Kemalist bir partiye ilgi duyması demokratik bir tercihtir, ancak bunun Aleviler için bir şart olarak görülmesi kabul edilemez. ?İrtica tehlikesi var. O zaman biz Kemalist ve Atatürkçü olalım? yaklaşımı kabul edilemez. Bu manada Alevilerin Kemalizmle imtihanı devam ediyor.

Kesinlikle. Ben bu devlet zihniyetinin insanların inançlarına saygılı olmak gibi bir özelliğe sahip olduğuna inanmıyorum. Tam tersine insanların inançlarını tehdit ve tehlike konsepti içinde değerlendiren bir zihniyetle karşı karşıyayız. Bu nedenle de resmi ideolojinin kendi oluşturduğu dışında karşı olmadığı inanç sistemi yoktur. Tıpkı Aleviliğe ve Sünniliğe karşı oldukları gibi?

28 Şubat?a geçmeden bir şey sormak istiyorum. Sizce Sünni halk, Kemalist ideolji kabul etti mi yoksa direnişlerini yeterince gösteremediler mi?

Kılıçdaroğlu Başbakan?a?Dersim arşivlerini aç? dedi. Ama?açmaya cesaret edemezsiniz? de dedi. Bunun nedeni nedir?

Kemalist bir partiye destek verilmesinin Aleviler için bir şart olarak görülmesi kabul edilemez. ?İrtica tehlikesi var. O zaman biz Kemalist ve Atatürkçü olalım? yaklaşımı da kabul edilemez. Bu manada Alevilerin Kemalizmle imtihanı devam ediyor. Bu sorgulamayı yapan Alevilerin sayısı küçümsenemeyecek kadar çok.

Bana göre bunlar tali meseleler. Kitlesel olarak oluşturulmuş psikoloji daha önemli. Bazı Sünnilerin kullanıldığı gibi Alevilerin de kullanılması mümkündür. 28 Şubatçılarla işbirliği yapan siyasetçileri de gördük. Her gün iki milletvekili istifa ettirilerek hükümet Çin işkencesiyle düşürüldü. Varolan siyasi yapının bazı elemanları müdahaleyi teslimiyetçilikle karşıladı.