İlim ilim bilmektir

Kendini beğenme hastalığı , diğer bir ifadeyle nefisten razı olma hali, güzellik ve kemal arayışını durduran zehirli bir duygudur. Bu duygu, birçok günaha ve kötü ahlaka davetiye çıkarır. Nitekim bu vasıfta olan kimseler, kendinde ayıp ve kusur görmediğinden sürekli başkalarının ayıp ve kusurlarını araştırırlar. Kibirlidirler; herkesi küçük görür ve kimseyi beğenmezler. Tevbe ve istiğfara yönelemezler. Dua ve tazarrudan nasipleri kesilmiştir. Geçimli olamazlar. Günahlarını çok küçük görürler.

Nefisten Razı Olma İlleti

yine razı değilim senden, yine razı değilim, yine değilim...

Dr. Adem Ergül

bende hayır kardeş ne eşkiyasın nede evliya... herseyden önce sıradan bir kulsun

İlim kendin bilmektir

ya da evliya biriyim ki mevla imtihanı agır kılıyor

alimlerden biri 1000 rekat gece namazı kılmış ve ardından eklemiş:

İbn Ataullah?kuddise sirruh- gerçek keşif ve kerametin nefsin ayıplarını keşfetmek olduğunu bir başka hikmetinde şöyle ifade eder:

?Onlara şu adamın haberini de oku: Kendisine ayetlerimizi verdik de onlardan sıyrıldı çıktı ve şeytan onu peşine taktı; böylece azgınlardan oldu. Dileseydik elbette onu ayetlerle yükseltirdik, fakat o, yere saplandı, heva ve hevesinin peşine düştü. Onun durumu, tıpkı şu köpeğin durumuna benzer: Üstüne varsan da dilini sarkıtıp solur, onu bıraksan da dilini sarkıtıp solur. İşte ayetlerimizi yalanlayanların durumu budur. Bu kıssayı anlat, belki düşünür lar.? (A?raf Süresi, 175-176)

başlıgı görünce aklıma gelldi..

Sen kendini bilmezsen

... bu yolun büyükleri şöyle der:

İnsanın arınma ve kemale erişme sürecinde nefsin lüzumsuz isteklerine karşı direnme ve onun hile ve desiselerine karşı uyanık bulunma, felaha ermek için zaruri bir mücahede sayılmıştır. İşte bu mücahedenin gerekçesi mahiyetinde İbn Ataullah el-İskenderi?kuddise sirruh- bir hikmetinde şöyle der:

Abdullah bin Mes?ud?radıyallahu anh-in şu tespiti bu gerçeğe işaret eder:

Saflık elbisesini kalbin üzerine örttükleri zaman kalp kendisini ve kim olduğunu bilsin diye zulmün ve cehaletin kara lekesini ona gösterirler. Tavus kuşu tüm tüylerini açıp kabardığı zaman her bir tüyünden değişik bir zevk alır. Ama aşağıya ayaklarına bakar bakmaz içi kararır. Cehaletin o kara lekesi tavus kuşunun senden hiç ayrılmayan ayaklarıdır.?

Nefsin hile ve desiselerinin farkında olan kimse, düşmanı dışarıda aramak yerine çoğu zaman kendi içindeki düşmanı yere sermenin derdine düşer. Efendimiz -sallallahu aleyhi ve selem- in?Gerçek mücahid nefsiyle cihad edendir? beyanına gönülden inanarak büyük bir cihada soyunur.

"Mü'min kendi günahına şöyle bakar: Sanki üzerine her an düşme tehlikesi olan bir dağın dibinde oturmaktadır. Dağ düşer mi diye korkar durur. Facir ise, günahını burnunun üzerinden geçen bir sinek gibi görür" İbnu Mes'ud bunu söylerken eliyle, şöyle diyerek, burnundan sinek kovalar gibi yapmıştır.

nefis seni bu yolla kandırmasın sana velayet kisvesini yutturup yoldan çıkarmasın demiştim

Yüce Rabbimiz kullarının kendi kendilerini arı duru göstermelerini ve tezkiye iddialarını doğru bulmaz ve onları şöyle uyarır:

?Nefsin gizli ayıp ve kusurlarını keşfetmek, gaybi sırlara muttali olmaktan daha hayırlıdır.?

?Ben kendi nefsimi temize çıkarmıyorum. Çünkü nefis, -Rabbimin rahmeti erişmeyecek olursa- olanca gücüyle kötülüğü emreder. Şüphesiz Rabbim son derece bağışlayan ve merhamet edendir.? (Yusuf Süresi, 53)

Mevlana Celaleddin?kuddise sirruh- da der ki:

Dosdoğru bir okun eğri bir yaya ihtiyacı vardır. Ey kalp dosdoğru bir ok gibi ol! Ey nefis eğik bir yay biçimini al! Bir parça bakır ya da demir alınır ve mühür kabul edilmesi için ona gümüş tutturulur.

Mevlana, ?Fihi Mafih? adlı eserinde bu konuya temas ederek der ki: ?İnsan kendi kelinden, çıbanından iğrenmez, yaralı elini yemeğe sokar, parmağını yalar, bundan iğrenmez, midesi bulanmaz. Ama başka bir kimsede azıcık bir çıban ve ufacık bir yara görse, o yemeği artık yemez, iğrenir. İnsandaki kötü huylar da kellere ve çıbanlara benzer. Kendinde olduğu zaman, insan ondan iğrenmez, incinmez. Halbuki başka birinde ondan bir parçacık olsa, iğrenir, nefret eder. Şu halde sen ondan ürktüğün gibi, o da senden ürker ve incinirse, onu hoş gör!?

?Daha iyi, iyinin düşmanıdır? inancıyla her zaman ve her şeyde en güzeli aramak ve ona ulaşmanın derdine düşmek ve böylece nefsinden hiçbir zaman razı olmamak, gerçek terakkinin ve ilmin en önemli alametidir.

Nefsin bu yönünün farkında olmak uyanıklık, ondan emniyette olmak ise gaflettir. Terakkinin temeli, kendini yeterli görmemektir. Bir insanda?kemale erdim? düşüncesinin başlangıcı, duraklamanın; bu düşüncenin devamı ise düşüşün sebebidir. Tevazunun insanı büyütüp yüceltmesi de bu sırra binaendir.

Ya nice okumaktır

- Bütün günah gaflet ve şehvetlerin temeli kişinin nefsinden memnun olmasıdır. Yine bütün itaat iffet haya hallerinin esası ise kişinin nefsinden razı olmamasına bağlıdır. O halde nefsinden razı olmayan bir cahille arkadaşlık etmek nefsinden razı olan bir alimle arkadaşlık etmenden daha hayırlıdır. Gerçek ilim alimi nefsinden razı etmez ve gerçek cehalet insana nefsini tanıtmaz.

?Eğer bir yerin yakınında bir çöplük yoksa orası eksiktir. İhtişamlı bir sarayın yakınında bir çöplük olmalı ki saraydan toplanan tüm atık ve süprüntüler oraya atılabilsin. Aynı şekilde ne zaman saflık ve temizlik ışığıyla dolu bir kalp yaratsa bu kirli nefsi bir çöp kutusu olarak onun yanına yerleştirmektedir. Cehaletin kara lekesi saflık mücevheri gibi aynı kanatlar üzerinde uçar. Bir parça fesat ve kokuşma olması gerekir ki onun üzerine saflık bina edilebilsin.

İnsan çoğu zaman, kendi eksik ve kusurunu küçük görür. Buna mukabil başkasındaki küçük ayıpları gözünde büyütür de büyütür. Bunun tabii bir sonucu olarak kendini düzeltme yerine, başkalarının ıslahının derdine düşer. Bu durum da nefsaniyetin gözü perdelemesinin açık bir delilidir.

Kur?an-ı Kerim, nefsin hevasına yani gayr-ı meşru istek ve arzulara meyletme tabiatına dikkat çekerek, müminlerden uyanık olmalarını ister. Hatta hevalarını ilahlaştıran kimselerden bahisle, nefsin sürükleyebileceği tehlike noktalarına işaret eder. Bu konuda Bel?am b. Baura?nın helak seyrini şöyle bir ibret tablosu olarak gözlerimizin önüne serer:

böylesi bir katagorizasyona ne denir :))

Rabbim nefsini begenen divanelerden yapmasın inşallah...

Kur?an-ı Kerim?de üç yüze yakın yerde?nefs? kelimesi geçer. Bu kelimenin lügatte ve Kur?an?da kullanıldığı manalar, kullanıldığı yere göre farklılık arzeder. Bu çerçevede nefs kelimesine, ?bir şeyin kendi zatı, özü ve hakikati?, ?ruh?, ?can?, ?kalp?, ?kan?, ?ceset? ve?benlik? gibi yirmiye yakın mana verilmiştir. Ancak tasavvuf literatüründe nefs denilince genel olarak, ?İnsanın hakikati? ve?Kişinin kötü his ve duygularının teksifi bir şekilde bulunduğu manevi merkez, ya da insanda bulunan gazap ve şehvet kuvvetinin ana merkezi? olarak tarif edilegelmiştir. Bu bakış açısından yola çıkılarak?Nefsini bilen Rabbini bilir? hükmü, adeta kaide-i külliye gibi sürekli tekrar edilegelmiştir.

Allah bu ayetleriyle, nefsin durumunu belirtirken, nefs üstüne söz söylemek, nefsini begenmek...

İnsan nefsinin mayasına, ilahi imtihan gereği hem kötülük işleme meyli ve melekesi , hem de ondan korunma ve arınma gücü bahşedilmiştir. Bu sebeple tezkiye ve terbiye sürecinden geçmeyen her nefis, ham bir nefistir ve sahibine?sürekli kötülüğü emreder?. İçindeki takva duygusunun gücü nispetinde zaman zaman her insan?kendisini kınar?sa da bu kınama, nefsi engellemeye çoğu zaman yeterli olmaz. Nefse karşı zafer elde etmek, ancak ilahi koruma ve yardımın kula erişmesiyle mümkündür. Bu ilahi yardım ve rahmete nailiyet ise sürekli Allah?ı hatırlamak, O?na sığınmak ve yine O?na karşı takvamızın ziyadeleşmesiyle gerçekleşebilecektir. Kur?an-ı Kerim?de Yusuf -aleyhisselam- ın dilinden nakledilen şu ayette bu gerçeklere dikkat çekilir:

ya lanetli biriyim ki hakediyorum bunları

?Kendi kusurlarını görmek, kendini ayıplamak, o ayıbın merhemi ve ilacıdır. Bir kimse işlediği suçlarla kırık ve dökük bir hale gelir ve öyle olduğuna tam olarak vicdanen inanırsa, "Bir kavmin azizi zelil olursa, ona acıyın!" hadisinin muhtevasından hisse alır.?

?O , sizi daha topraktan yarattığı zaman ve siz annelerinizin karnında bulunduğunuz sırada bile sizin halinizi en iyi bilendir. Bunun için kendi kendinizi arı duru gösterip tezkiye etmeye kalkmayın. Zira O, kimin daha muttaki olduğunu en iyi bilendir.? (Necm Süresi, 32)

gecen bir arkadasım geldi gecenin bir yarısı yanıma. başına gelen dertlerin çoklugundna dolayı şu sonucu çıkarmış

Ahmed Sem'ani k. s. eksikliğin insan fıtratının bir parçası olduğunu bu sebeple hiç kimsenin Allah'ın rahmetinden ümidini kesmemesi aynı zamanda yaptığı iyi işlerden dolayı da asla gurura kapılmamasını bakın nasıl tasvir ediyor:

?Her bir günahın, gafletin ve lüzumsuz arzunun kaynağı, nefsini beğenmek ve ondan razı olmaktır. Her bir taatin, basiretin, uyanıklığın ve iffetin temeli ise nefisten hoşnut olmamaktır. Nefsine karşı uyanık ve ondan hoşnut olmayan bir cahille beraber olman, kendini beğenen ve nefsinden razı olan bir alimle beraber olmandan daha hayırlıdır. Hangi ilim bir alimi kendi nefsinden razı edebilir? Böyle bir ilme, ilim denilebilir mi? Yine hangi cehalet, sahibini nefsine karşı tayakkuza geçirip ondan hoşnutsuzluk doğurabilir? Böyle bir cehalete cehalet denilebilir mi?

2006 - Mart, Sayı: 241, Sayfa: 038

dini forum : HAYATIN TAAA KENDİSİ

Nefsin gerçek mahiyetini bilen ve ona karşı ne yapılacağının bilincinde olan kimse, zahiri bilgi seviyesi ne olursa olsun, irfandan nasib almış arif bir kuldur. Buna mukabil zahiren geniş malumat sahibi olduğu halde, kendini beğenip nefsinden razı olan kimse ise hakikatte irfani bilgiden ve gerçek ilimden mahrum kalmış bir zavallıdır. Bu itibarla nefsini tanıyan bir kimseyle dostluk ve arkadaşlık, terakkiye vesile olurken, kendini kusursuz ve ayıpsız gören zahiri alimlerle beraberlik, insana pek de bir şey kazandırmaz. Yunus Emre?nin şu mısraları bu gerçeğin açık bir ifadesidir: