Osmanlı Devleti, dış ilişkilerini kendisi ve gayrı arasında tek taraflı olarak düzenleyen bir yapıdan, karşılıkçılık esasına dayanan uluslararası diplomasiye 18. yy?dan itibaren geçmeye başladı. Osmanlıların tek taraflı dış politika alışkanlığı, bu konuyla ilgili kurumlaşmanın da gerçek anlamda oluşmasının gecikmesine yol açmıştır. Osmanlıların tek taraflı dış politika alışkanlığında islam anlayışının olduğu kadar, kendine güvenin ve kendi tarihini kendi gücüyle yapma iradesinin de etkisi vardır.

Toplum ilişkilerini pekleştiren yönler vermesinde belirir.

Hükümetin dış iktisadi ilişkileri de kötü durumdaydı. Hükümet programında: ?Bağımsızlığımıza ve özgürlüğümüze gölge düşürmeyecek koşullarla? yardım alınacağı ifade ediliyordu. Ancak IMF daha iktidarın ilk günlerinde Türkiye?nin para politikasına müdahale etmeğe başladı. Hükümet IMF ve diğer beynelminel kuruluşlardan ve devletlerden yardım toplayabilmek için devamlı gayret sarfetti. Bu gayretin tehdide kadar vardığı oldu. Bir defasında B. Ecevit, batıyı, yardımda gecikilirse, blok değiştirmekle tehdit etti. Batılılar Türkiye?nin durumunu?Türkiye bir devlet değilde bir firma olsaydı iflas masasına yatırılması gerekirdi? şeklinde ifade ettiler. Tam bu günlerde gazeteler, tarım ürünlerimizin bir Amerikan bankasına borç karşılığı rehin edildiğini yazdılar.

M. Kemal Pa?a, Nutuk?da?Millet ve memleketi Harb-i Umumi?ye sevkedenler, kendi hayatlary endi?esine dü?erek, memleketten firar etmi?ler. Saltanat ve hilafet mevkiini i?gal eden Vahdeddin, mütereddi , ?ahsyny ve yalnyz tahtyny temin edebilece?ini tahayyül etti?i deni tedbirler ara?tyrmaktadyr.? Bu me?hur metnin anlamy gayet açyktyr: M. Kemal Dünya Harbi sonrasynda, ba?y belaya girmi? vatany ve milleti kurtarmak için Samsun?a çykmy?tyr.

İdeolojinin ortaya çıkardığı bu psikolojik uyum fonksiyonlarının en önemlilerinden biri dinsel fonksiyondur. Lane bu fonksiyonu ideolojik bütününün bir alt kategorisi alarak ele almaktadır.

Tanzimat bürokrasisi, kaderini çizme mevkiinde görünen makamı yıpratmaya başladı. Cumhuriyette tamamen yok etti. Böylece bürokrasinin başka rakibi kalmadı. Bu yüzden Cumhuriyetin tek parti devri, bürokrasinin her bakımdan en üst seviyede tatmin olduğu devredir.

Zeyneb Sadıki

TECEDDÜD

Bunlar hep savaşın hediyesidir.

Bir tek siyah çarşaf, hükümetlerin gözüne neden bu kadar batan bir dikendir ki, böyle vahşice onu mahvetmeye çalıştılar ve ona el uzattılar... Sadece bu siyah kumaş mı medeniyete mani olur?

4/4.4. Anadolu?da Türk-Yunan Sava?y

d) Allah'ın kapsayıcılığı ve kişilerin Allah önünde eşitliği anlayışı bu ikiliği kapatma fonksiyonu görür.

Üzücü olan şudur ki, aziz ülkemiz İran'da görünüşte İslami olan bazı gurublar batı emperyalizmine karşı kıyam için doğu emperyalizmine karşı kucağına düşmeye meyletmektedirler

19. yy ve 20. yy?ın ilk çeyreğinde sadrazamlık makamında bulunanların çoğu ya tercüme odası mahreçli, ya Londra, Paris, Viyana, Petersburg büyükelçiliklerinde görev yapmış, ya da hariciye nazırlığında bulunmuş kişilerdi. Bunlar arasında M. Reşit Paşa, Ali Paşa, Kıbrıslı Mehmed Paşa, Tevfik Paşa sayılabilir.

O halde davranışlardan hangisinin bölgesel bir gelenek olduğunu, hangisinin bize has bir gelenek olduğunu birbirinden ayırmamız gerekir. Çünkü başka bir islam topluluğuna gittiğimizde bu ilişki ve davranışların başka türlü geliştiğini görürüz.

Öte yandan Kazym Karabekir Pa?a, hatyralarynda?19 Nisan 3.35?te Trabzon?a çyktym? diye yazar. Ayryca, M. Kemal?i Anadolu?ya geçmeye ikna edemedi?ini anlatyr. 11 Nisan günü vukubulan görü?mede M. Kemal Pa?a, Karabekir Pa?a?nyn?milleti kurtarma? planlaryna, ?bu da bir fikirdir?iyi olayym gelmeye çaly?yrym? ?eklinde cevap verir

EMPERYALİZME KARŞI MÜSLÜMAN KADIN

b) Talimat ve yönverici

CUMHURİYET DEVRİNDE "VOLK" İSLAMI

? Osmanlı borçları, imparatorluktan ayrılan ülkelere paylaştırıldı .

İslamiyet yayıldıkça onun muhtelif şekillerine tamamen uymayanlar bu uyumsuzluklarının cevabını Ortodoks islam dışında kişinin ve grupların yorumuna açık olan gizemcilikte onun örgütlenmiş şekli olan sufilikte bulmuşlardır. Sufiliğin kendi içinde kurumsallaşması tarikatların kurulmasına yol açmıştır.

Başka bir etken daha vardır ki, dünyadaki bu güçle işbirliği yapıyor, hem de büyük işbirliklerini yapıyor.

II. Dünya savaşından sonra kadın sorunu Batıda çok hassas bir mesele olarak gündeme geldi. Bunun sebeblerinden birisi bizzat dünya savaşıdır. Çünkü ikinci dünya savaşı aile bağlarını tamamen yıkmıştır.

a) Cumhuriyetin modernleştirici aydınları bu dini ikiliğe önem vermemişlerdir.

Bu gün batıdan gelen şey, ne ilimdir, ne de medeniyettir. Ne özgürlüktür ne de insanlık, ne de kadına saygılıdır. Aksine burjuvazinin uyuşturduğu sapık ve alçak güçlerin adi hilelerine dayanmaktadır. İşte o kadın bu arada seçim yapmak istiyor. Neyi hangi tasviri seçkem istiyor? Ne gerici, gelenekçi kadın tasviri, ne de modern tahmili kadın tasviri. Aksine müslüman kadın tasviri istiyor. Varolan örnek şahsiyetlerin tamamı, bir ailede bulunmaktadır. Bu aile fertlerinin her biri birer örnektir. Bunların gerçek ve objektif tasviri şöyledir. Barışta Hasan olmak, Cihad ve şehadette Hüseyin olmak, en ağır sosyal hak ve adalet misyonunda Zeyneb olmak, Kadın konusunda Fatıma olmak, her şeyde ve her hususta Ali olmak...

Nihayet Freud geldi. Bilimsel seksüalite ekolünün temellerini attı. Cinsel asalet! Burjuva sınıfı aslında alçak ve adi bir sınıftır. Feodalitenin de tersine insanlık dışı bir rejimdir ki sayılanların hepsi insanı cinsel ve ekonomik bir hayvan olarak telakki etmişlerdir. Bu burjuvazi peygamberinin adı Freud, dini seks , Mabedi Freudism ve bu mabedin yanında boğazlanan ilk kurbanlar ise kadının insani değerleriydi.

Kitap çok geniş bir alana yayılmıştır. Fikirciliğin topluluktaki etkisi gösterilmiştir. dinin bir toplum olayı olduğu toplumu şekillendirdiği ortaya konulmuştur. Türk halkının ümmet yapısından yeni çıkmış bir toplum olduğu ileri sürülmüştür. Hurafelerin halk katındaki gücü vurgulanmıştır. Halk kültürünün insanların menfaatlerine daha kısa yoldan cevap verdiği örneklerle ispat edilmiştir.

DİN ve İDEOLOJİ

Tarikatçıların resmi ulemanın kuru doğru yoldan ayrılmayan kılı kırk yararak sonuçlara varan öğretilerinden ayrıldıkları onlara cazip şekiller verdikleri bilinen bir özelliktir. Edebiyat, sanat gizemcilik bed'i ihtiyaçların büyük bir kısmı tarikatlar tarafından karşılanmıştır.

Modern davranış bilimleri olan sosyoloji, psikoloji ve antropolojinin metodlarından bir sentez yapılarak meseleler incelenmiştir. Batılı siyasal bilimcilerden, sosyologlardan, antropologlardan bol bol yararlanılmıştır. Din sosyolojisinin tahlillerinin bir toplumu anlatmadaki imkanlarından yararlanılmıştır.

Dinin islam toplumunda ifa ettiği fonksiyonunun en soyut ve sembolik başka bir ifade ile ideolojik şekli, müminin kendini Allah'a tüm teslimiyeti fikrinde belirir. Bu teslimiyetin özel bir şekli insanın şeriate teslimiyetidir. Teşekkül eden cemaatın başında bir idareci değil Allah'ın kendisi mevcuttur. İslamiyeti kabul eden bir kabile başkanı Peygamber'e "sen bizim hükümdarımızsın" dediği zaman peygamber ona "hükümdar Allah'tır, ben değil" cevabını vermiştir.

Marx'a göre, din eleştirisi genel bir dünya anlayışına yol açmaktadır. İnsan dindeki aldatmacayı anladığından itibaren kendi kendine esir ettiği şartların ortadan kaldırılması zorunluluğunu da anlar. Görüldüğ gibi Marx'a göre ideoloji ile din arasında kuvvetli bir bağ mevcuttur.

Ümmet Dünya Görüşü

c) İslamiyet?te seçkinler dini-halk dini şeklinde başlangıçtan beri bir ayrılık olmuştur.

O HALDE NE YAPMALI?

TÜRKİYE?DE İKTİDAR MÜCADELESİNİN DIŞ MÜDAHALE BOYUTU

Sertlik ve şiddet

Abdülmecid ve Abdülaziz dönemlerinde bütün ipleri ellerinde bulunduran hariciyeciler aynı müessiriyeti 2. Abdülhamid döneminde gösterememişlerdir. Tercüme Odası?nda veya Osmanlı diplomatik misyonlarında yetişmiş Tanzimat ricali, İstanbul?daki yabancı elçilerle yakın ilişki içindeydiler. Tanzimat ricaline göre, Osmanlı?nın devamı ve toprak bütünlüğü ancak Avrupa birliğine dahil olmakla mümkündü. Fransız devlet adamı F. Guizot, yeni Osmanlı bürokrasisinin temsilcisi Reşit Paşa?nın siyaseti için şöyle demiştir: ?Türkiye?yi Avrupa?da tutmak için Avrupa?yı Türkiye?de tatmin etmek?

Ö. Kürkçüo?lu, 1919-1926 arasyndaki Türk-Yngiliz ili?kilerini konu edinen tezinde, M. Kemal?in gerek mücadele esnasynda, gerekse, sonrasynda Yngiliz menfaatleriyle çaty?mady?yny hatta Misak-y Milli?yi Yngilizlerin tutumlaryny dikkate alarak tanzim etti?ini, Lozan?da Bo?azlar konusunda Yngiltere?nin tezine yakyn bir görü? benimsedi?ini, Musul konusunda da 1926?da Yngiltere?den yana bir çözüm kabul etti?ini kaydetmektedir.

c) İdeolojik ve kültürel anlamları topluma mal edici d) Kişinin korunmasını sağlayıcı

Gazeteler rehin anlaşmasını şöyle sunuyorlardı: ?Cumhuriyet döneminde ilk kez, gelecek üç yılın tarım gelirleri karşılığı kredi alıyoruz. Wells Fargo Bankası vereceği 125 milyon dolara karşılık tarım ürünlerimizi istediği gibi kullanacak? Bu haber basına sızdıktan sonra, bürokrasi sözlüklerde kalan utancı utandıracak şekilde?Türkiye?nin güvenilirliğini kanıtlayan, saygınlığını artıran? bir durum olarak kabul ettiğini ilan ediyordu.

Üçüncü dünyada Freudism ve cinsel özgürlük adıyla büyük bir sorun vardır. Cinsel özgürlük programı ve cinsel özgürlük eşyalarının doğudan batıya girişi, doğudaki insani özgürlük isteğinin ölmesi içindir. Sen bu özgürlüğü istiyorsun! Böylece batı, doğudan aldığı hammaddenin mükafatını vermiş oluyor. Batı doğuya boorçludur. Doğudan götürdüğü elma, kauçuk, petrol vs. maddeler karşılığında doğuya öyle bir şey vermesi gerekir ki ona borçlu olmasın. Evet zahirde batı doğuya medeniyet veriyor. Elbette batı hesabını iyi yapmakta ve bilmektedir.

Yngiliz politikasynyn bütün Anadolu Türk-Yunan sava?y boyunca, Ystanbul hükümetinin yanynda, Ankara hükümetnin kar?ysynda görünmesini Ystanbul hükümetinin kamuoyu nezdinde itibarynyn yok edilmesine yönelik oldu?u tahmin edilebilr. Zaten sarayyn do?ululu?u yanynda, batyly Anadolu hareketinin lideri M. Kemal ile Yngiltere arasynda ba?tan itibaren farkedilmemi? bir yakynlyk nedeni ortaya çykmaktadyr. Bunu bu?ekilde anlamamyza neden olan olaylar da vardyr.

Maalesef kriz 20. yüzyıla egemen güçlerin takviyesiyle bütün beşeri toplumlara, hatta dini ve geleneksel kapalı kaleler içerisindeki toplumlara kadar yayılmıştır. Karşısında tam olarak duran toplumlar ise çok azdır.

Toplumsal bilimlerin en kaypak ve anlaşılması en zor kavramlarından biri kültürdür. Teknik anlamda kullanılmadığı zaman beraberinde getirdiği çağrışımlar Picasco, Mozart, Beethoven, tiyatro, edebiyat ve sanatla ilgilidir. Fakat teknik anlamda kültürün çok daha geniş kapsamı vardır. Her toplumun toplumsal özelliklerinin bir maddi dayanağı vardır. Mesela, sepet örmenin çok önemli olduğu bir toplumda sepet örebilmek için kurutulmuş saz saplarına veya bir çok ince dallara ihtiyaç vardır. Bu "belli bir şekilde işleme" dal türünden maddi bir olay mıdır, yoksa öğrenilen sembollerle anlatılan bir işlem olması bakımından maddi değil midir? Önemli olan, belirli bir sepet örme veya evlenme veya hükümranlık veya harbetme şeklini toplum içinde nasıl herkes tarafından bilinen, diğer kuşaklara da geçirilen bir model haline geldiğidir. Bunu sağlayan yolların tümüne "kültür" denmektedir.

4/4.1. Yngiltere?nin Durumu ve Türkiye?ye Fiili Müdahale Meselesi

İktidar piramidinden Padişah-halifeyi çıkarmaya yönelmişlerdir. Bu meyanda, önce padişahlık, sonra hilafet kaldırılmıştır. Sıra, eskiden toplumda büyük bir güç olarak göründüğü halde, 2. Mahmud devrinden beri gücü azalan ilmiye sınıfının son kalıntılarının temizlenmesine gelmişti. Şeyhülislamlık, Şer?iye vekaleti, Evkaf vekaleti vb. kurumların lağvı dışında, medreseler, sonra da dini öğretim veren diğer kuruluşlar kapatılmış, adeta yok edilmişlerdir. İttihatçıların kendi güdümlerinde bir nevi?ilmiye? kurma çabaları Cumhuriyetin tamamen iğdiş edilmiş?Diyanet İşleri Riyaseti? ile noktalanmıştır. Böylece din adamları da bürokrasinin bir parçası, hem de en fazla horlanan, en fazla ezilen bir parçası haline getirilmişlerdir. Zihniyet şudur: Bu vatanı, CHP kurtarmıştır. Geri olan toplumu gerilik çukurundan çıkarıp medenileştirmiştir. Öyleyse, her türlü tasarrufa hakkı ve yetkisi vardır. Gerçekte, 1946?dan sonra çok partili siyasi hayata geçiş kararını veren makamlar bu yetkilerini kullanmanın şuurunda idiler. Biliyorlardı ki, bürokrasiden daha güçlü bir sosyal baskı grubu Türkiye?de kalmamıştır. DP bazı davranışlarıyla bürokratik eğilimlerin dışına çıkabildiği için, halk nazarında CHP? ne karşı her zaman desteklenecek bir itibar kazanmıştı.1950?den sonraki iki seçimde resmi bürokrat partisi iktidara gelemedi. İktidarı seçimle ele geçirme umudu geriledikçe, CHP?nin hırçınlığı arttı, muhalefeti sertleşti. Bu vatanı, bu milleti nasıl daha önce iç ve dış düşmanlardan kurtarmışsa, yine kurtarabilirdi ve kurtarmalıydı da!27 Mayıs 1960 darbesi asker-sivil bürokrasinin bir?kurtarışından?başka bir şey değildir. Her şeyi kanun çerçevesinde yapmaya büyük gayret sarf eden bürokrasi, işe kanun, anayasa ve müesseseler açısından yaklaştı. Anayasalcılık, bürokrasinin belli başlı alet meselelerinden olagelmiştir. Meşrutiyeti konusunda kesin inanca sahip olmayan bürokrasi ne yapıp edip bunu sağlamak ihtiyacındadır. Ancak bu arada kendi organizasyonunu hukuki çerçevelere yerleştirerek?özerk?, ?bağımsız?, ?tarafsız? nitelemeleriyle meşrulaştırmak da istemektedir. İşte 1960 anayasası?seçime rağmen? bürokratik idarenin tamamen sekteye uğramasını önleyecek, Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Üniversite, TRT vb. özerk-bağımsız kurumların çerçevelerinin çizildiği bir anayasadır. Her kurumun işleyişi uzman bürokratlara ve profesörlere bırakılıyordu. Netice olarak bu Anayasa siyasilere, el kaldırmaktan başka, yapılacak pek bir şey bırakmıyordu. Böylece bürokrasi asıl hedefini belirtmiş gibidir: Anayasa yoluyla, daha önce verilen seçim hakkını dolanmak . Bürokrasi bir taraftan seçimi dolaşarak iktidarını kurmak çabasındayken, diğer taraftan da, iktidarı her halükarda en üst seviyede elde etmek için dayanabileceği tepkileri araştırıyordu. Her türlü ideolojik malzemeyi dışarıdan aktarmaya alışan aydınlarımız, Batıda yaygın sol tavırları Türkiye?ye aktarmaya yöneldiler. Bürokrat partisi, birden, işçi meselelerini üzerine aldığını ilan etti. Marksizmin her ülkede başarıyla kullandığı ezilen-ezen, altyapı-üstyapı, kötü kapitalist düzen?sloganlarını adapte etmekte gecikmedi. 1946?da ilk kurulan partiler arasında yer alan Sosyal Demokrat Parti, CHP hükümeti tarafından, milletlerarası kuruluşlarla ve daha çok Bulgar sosyal demokratlarıyla ilişki kurmaları sebebiyle yirmi gün içinde kapatılmıştı. Aynı CHP, 1970?lerde, çeşitli dış mihraklarla ilişki kurmanın?gereğini? ileri sürmekten çekinmedi. Devletlerarası değil, çeşitli ülkelerde partiler arası ilişkileri savundu ve Sosyalist Entarnasyonal?e girdi.

Bilginlerin birinin sözüyle "varlığını isbat etmek için ne delilin vardır" suali karşısında herkes kendi kimlik görüşüne uygun bir cevap verir.

Güçlerinin yettiği bütün planları ortaya koymalarına rağmen, takriben başarılı olamadıklarını söyleyebiliriz. Onlar, dini taassub adında bi setin şiddetli bir şekilde kendilerinin yolunu kapattığını anladılar, bu yüzden yeni çözüm yolları bulmaları gerekir... İnançlı bir müslüman, artık dış ürün olan süs araç gereçleri için, süs kıyafetlerini göstermek ve diğer binlerce zinet eşyalarını orta yere sermek için bir yer kalmıyor.

Türkiye?de askeri müdahalelerin görünür gerekçeleri yanında, siyasi sistemi dönüşüme uğratmaya yönelik düşüncelere de dayandığı söylenebilir. Gerek 1960 müdahalesi, gerekse 1980 müdahalesi sonrasında ortaya konulmak istenen siyasi yapı bu fikri destekleyen uygulamalar olarak dikkati çekmektedir. 1960 öncesinde iki partili bir sistemden söz etmek yanlış sayılmaz. Bu durumda iktidar partisine karşı bir tutumun tabii olarak muhalefet partisini güçlendirmeye yönelik sonuçlar vermesi beklenmelidir.1960 darbesini yapan askerlerin kahir ekseriyeti DP?ye karşı çıkarken, kendi eğilimlerinin tabii temsilcisi CHP?nin güçleneceğini biliyorlardı.

KÜLTÜR

Zinde olmak demek, her soy, her kuşak, her dönem ve her yerdeki beşeriyet yolu için etkili olmak, çözüm yolu göstermek, yönlendirmek, yani yol işaretleri demektir. Fakat maalesef gelenek ile dini karıştırmışsınız.

Son seçimin neticeleri bürokrasiyi memnun etti ama, iktidar için yeterli gücü sağlayamadı. 213 sandalye, gerçi CHP?ni Meclisin en büyük partisi yapmaya yetiyordu, ancak hükümet etmesi için kafi değildi. Bürokrasinin seçimlerden hemen sonra kurduğu azınlık hükümeti güvenoyu alamadı. Sıra meşru görünüşlü yollardan sonra meşru olmayan yolların denenmesine gelmişti. Bu yol, başka partilerden çeşitli menfaatler, mevkiler karşılığı transferde bulunmaktı. Derken on bir Adalet Partili milletvekili AP?den istifa ettiler ve bağımsız olarak görevlerine devam edeceklerini bildirdiler. Böylece bürokrasi bir defa daha iktidara geldi. Yeni iktidarın en önemli vaatlerinden biri anarşinin önlenmesiydi. Bürokratik iktidarın, 1.1.1978?den 15.12.1978?e kadar olan bir yıllık dönemine baktığımızda, anarşik olaylardan resmi rakamlara göre 625 kişinin öldürüldüğünü görmekteyiz.1977?de ise aynı sebepten 157 kişi öldürülmüştür. Bununla birlikte iktidar sık sık:Anarşi bitti! Sonu alındı! Anarşinin son çırpınışları! Anarşi can çekişiyor! gibi anonslar yaptı.

L. Kinros bu konuda?Türkler, itilaf devletlerinin ülkenin tümünü i?gal altyna almalaryndan çekiniyorlardy. Oysa onlaryn bunu yapmaya ne istekleri, ne de imkanlary vardy? demektedir. Çünkü, artyk Yngiliz ordusu sava?lardan bykmy?tyr. Öte yandan yapylan masraflarda ekonomiyi sykyntyya sokmaktadyr.

OLUŞUM DURUMUNDA FAYDA VARDIR

1. BÖLÜM

Saltanatyn kaldyrylmasy, Lozan görü?melerinden kysa bir süre önce gerçekle?tirildi(1 Kasym 1922). Saltanatyn kaldyrylmasynyn görünür anlamy dy?ynda, sembolik bir anlamy daha vardy: Ankara hükümeti böylece Osmanly mirasynyn davacysy olmayaca?yny net?ekilde açyklamy? olmaktadyr.

İki yüz yıllık batılılaşma tarihimizin değişmeyen kaderi bu. İki yüz yıllık batılılaşma tarihimizin değişmeyen?kahraman?ı ise bürokrasi, ?yeni? aydınlar?Bu?kahraman?geçen yüzyılda hangi ihanet çemberi içindeyse, bu yüzyılda da aynı çembere mahpus. Değişen kabuk. Değişen, efsanelerin adı: Liberalizm, hürriyet, adalet, müsavat, şimdi: Sosyalizm, özgürlük, barış vs.

Türü : Telif

Baskı : İstanbul / 1992 / 188 shf.

Bu gün problemlerimizi halletmek, zamanımızın suallerine cevap vermek şu anda sahip olduğumuz düşünsel kapışma ve mücadeleler ve şimdi hissettiğimiz gereksinimler için bu değer ve dersleri nasıl anlayabilir, nasıl gerçekleştirebilir ve onlardan nasıl yararlanabiliriz? İşimizin asıl hedefi budur. Dolayısıyla çabalarımız bu noktada yoğunlaşmalıdır.

Öyleyse bu gücün egemenliği için hem batının hem de doğunun kurban olması gerekir. Hem eroin hem freudism kurbanı. Bunun için henüz genç olması sebebiyle daha sapık kültürlerin içinde pişmemiş, sapmamış ve insan olduğu için henüz dünyada nefes çeken, hisli ve şefkatli olan bu gençneslin, kendi yazgısına dikkat etmemesi, önem vermemesi ve yönelmemesi gerekmektedir. Dikkat etmemesi ve yönelmemesi için her türlü araç muteberdir; İster ilim şeklinde olsun, istyerse sanat şeklinde olsun, ister spor, ister edebiyat, ister tarih, ister sünnet ve gelenek, isterse din ve mezheb olsun her türlü vasıta geçerlidir. Yeter ki meşgul olsun, oyalansın, sahneden kaybolsun, dikkatli ve uyanık olmasın.

"İslamiyet Allah'ın dolaysız idaresi milletin üzerinde gözlerini diken ilahın hükümranlığıdır. Diğer toplumlarda civitaş, polis devleti olarak bilinen birlik ve düzen ilkesi islamda Allah tarafından temsil edilir. Allah ortak yarar uğruna çalışan en üst kuvvetin adıdır. Böylece kamu hazinesi "Allah'ın hazinesi" ordu "Allah'ın ordusu" hatta kamu görevlileri bile "Allah'ın memurlarıdır".

Milli mücadele, hem gayri milli güçlerle hem de gayri islam güçlerle mücadeleyi ça?ry?tyrmaktadyr. Öte yandan, bir süre sonra kesin olarak?baty emperyalizmi? ile sava?yldy?y es geçilerek, Osmanly kar?yty bir mücadele tarzy benimsenmi?tir. Türk -Yunan mücadelesi sonunda iktidar de?i?ikli?i ile birlikte bir rejim, sistem ve yönetim de?i?ikli?i vuku bulmu?tur.

İslamiyetin bütün özelliklerini yani:

Öte yandan Milli mücadelenin islam dünyasyndaki yankylary büyük olmu?tur. Müslümanlaryn baskysy bütün Milli mücadele boyunca Yngiliz yönetimini etkileyen en önemli unsurlar arasynda yer almy?tyr. Ayryca, gerek Afrika gerekse Hind müslümanlary ba?larynda yine Osmanly halifesini görmek istiyorlardy. Özellikle Hindistan?da, Türkiye?ye gönderilmek üzere para toplanyyor, Yngiliz makamlaryna müracaatta bulunuluyor, geni? katylymly toplantylar yapylyyordu. Hatta Hindular bile Ystanbul?un i?gali kar?ysynda Yngilizlere tepki gösterdiler. Haliyle bütün bu tepkiler Yngiltere?yi endi?eye sevkediyordu. Yngilizler tehlikeyi zamanynda sezerek dy? politikalaryny daha ylymly bir biçime sokmu?lardyr. Nihai Yngiliz politikasynyn ipuçlaryny 25 Aralyk 1919?da Yngiliz hükümetine sunulan?u rapor vermektedir: ?Milliyetçi ol çünkü Yslam-y kurtaran yegane yol odur. Yslama sadyk ol çünkü senin milli varly?yny kurtaracak yegane yol odur?Bu fikirlerin her ikisi de Yslam dünyasyndaki Yngiliz hakimiyetini mahvedebilir. Biz gerçek ideali din imi? gibi davranacak menfaatci bir grubu idareci olarak takdime çaly?aca?yz. Pan-islamizmi ezemeyiz. Bu typky batydaki miliyeçilik gibidir. Bizim?imdiki gayemiz, arkada? gibi davranyp kazanmak ve sonra hükmetmek olmalydyr.?

1- Siyasal Bilimlerde İdeoloji Araştırmaları:

İslami emir ve yasalar her alanda, İslam ile ilgisi olmayan kavmi adet olan ve eski tarihi töreden ibaret olan geleneksel maddelerle karışmıştır. Hem dinin yerine eski gelenekleri savunan, hem de geleneklerle mücadele eden kimseler, aynı zamanda islamın canlı değerleriyle de savaşıyor. İki taraf da, ne modern ileri aydın ve ne de gelenekçi, eski dindar aydın, hiç biri gelenekten ayıramıyor.

1-Osmanlı Zevalinin Kurumu: Reisülküttablık

Bürokrasi şimdi, kendi iktidarını pekiştirecek modeli Çin?den Arnavutluk?a, Yugoslavya?dan Küba?ya, çağımızın komünist bürokratik idarelerinden aramaktadır. Neticenin bürokrasinin, lehine olup olmayacağını tahmin etmek güçtür ama, Türkiye?nin aleyhine olacağını söylemek, şimdiden mümkündür.

Ankara Hükümeti?nin Ystanbul?daki temsilcisi Refet Pa?a?nyn söyledikleri hayli ilginçtir: ?Padi?ahy Yngilizler kaçyryrsa, Türk milleti hiç bir gün onun bu hareketini affetmeyecektir. Biz tutar ve yakalarsak, bu sefer, millet bizi affetmeyecektir.?

Osmanlıda merkez hükümetinden bağımsız olarak işleyebilen ve mülkiyet haklarına dayanan toplum bölümü görünmüyordu. Hegel bunu medeni toplum diye adlandırıyordu. Hegelde sivil toplum özü teşkilatlanma hürriyeti kavramıdır. Osmanlıda tüzel kişiliğin kurulmasına pek imkan tanınmıyordu. Durkheim ikincil yapıları toplumda yerini alamamıştı. H. Ar. Gibb ikincil yapıların en yakın Osmanlı karşılığını tasvir etmiştir. Esnaf loncaları köy kurulları ve göçebelerin aşiret teşkilatları.

İlke ve temellerinden bir modern kadının yaşam biçimi olan batı düşüncesi ve kültürünün saldırısı karşısında, doğu toplumlarına direniş bahşedebilecek büyük etkenlerden biri, zengin bir kültür, güzellik, iyilik, deneyim, değer ve inanca ve aynı şekilde ileri insani haklara özellikle din ve tarihte kemale ermiş çok yüce simalara sahip olmaktır. Ne mutlu ki bu hususta müminler hayli zengindirler.

4/2. Yyl:1919

Bu cevaplar herkesin olma felsefesini gösterir. Eric Fromun deyimiyle modern tüketici bir kişi tam kimliğini şu tanımda bulabilir. "Ben verım ve tüketiyorum o halde varım" Tüketen toplumların varlık felsefesi işte budur. Yani yalnızca tüktmektir.

4/1. Ady: Milli Mücadele

Borç ödenmesi nisbeten bir düzene sokulduktan sonra, 1940?ta fonksiyonu kalmayan Düyun-ı Umumiye Meclisi?nin vazifesine son verildi. Bu minval üzere devam eden borç ödemelerinin son taksidi 25 Mayıs 1954?te yatırıldı (ilk borçlanmaların 100 tam yılının dolmasına üç ay kala). Böylece yeni bürokrasinin borçlanma tarihinde yüz yıllık devre sona eriyordu.

Cumhuriyet dinin toplumun şekillenmesinde görev dışı ilan edildiği bir dönem olmuştur. İdeolojilerle toplum hayat, tanzim edilmek istenmiştir. Halk kültürü ile aydınlar kültürü arasındaki farklılık Cumhuriyet Türkiye?sinde de sürdürüldü. Halkla alakalanan yazarlarımız bile halkın cehaletini göstermeğe çalışmışlardır. Medeniyet arama salt seçkinler katında yürütülen bir faaliyet olmuştur. Halk dini seçkinler dışlanmıştır. Halk İslamı kuraldışı sayılmıştır. Fakat halk kişiliğini kendi değer yargılarına göre tanımlamaya devam etmiştir. Kemalizm kültürün kişilik yaratıcı katında yeni bir anlam yaratmadığı ve yeni bir fonksiyon görmediği için bir rakip ideoloji rolünü oynayamamıştır. Kemalizmin bir diğer zaafı dine rakip olabilecek ideolojilerin ortaya çıkmasına müsaade etmemiş olmasıdır.

c) Türkiye Cumhuriyetinde tüzel kişiliğin hukuk teorisine girmesi ve batılı hukuk normlarının tatbiki ilk defa olarak dine devletten ayrı olarak teşkilatlanma şansını tanımıştır.

Kitap Türkiye'de halk katındaki dinsel inançların siyasal eylemi etkilendirmesine ilişkin bir kavramlaştırma modeli olarak bilgiler içermektedir. Din'in bir toplum olayı olduğunu, yumuşak ideolojiler arasında insan davranışlarına yön veren bir unsur olduğunu belirtmektedir. Kitap olanı anlatmıştır. Toplumun yapısının anatomisini ortaya çıkarmıştır. Osmanlı İslam toplumunun ve bugün ki Türkiye'nin batı toplumlarından ayrılan bazı özelliklerinin var olduğu gösterilmeye çalışılmıştır.

TAĞUTUN DÖNEMİNDE KADININ YAZGISI

19. yy?daki dy? ili?kiler, Avrupa devletlerinin Osmanly Devleti içindeki hyristiyan azynlyklary himaye etme yönündeki tutumlaryyla birlikte mütaala edilmelidir. Nitekim, Tanzimat ve Islahat Fermanlarynda bu hususlar esasy te?kil ediyordu. Batyly devletlerin Osmanlylary Avrupa camiasyna almama sebepleri, hyristiyan azynlyklara arzu edilen seviyede hak tanynmamasy ile açyklanmy?tyr. Sultan 2. Abdülhamid hilafetin etkisini kullanarak dy? politikada Osmanly synyrlaryny a?an bir gücü ortaya koymasyny bilmi?tir. 2. Abdülhamid?in bu siyaseti , müslüman sömürgeleri dolayysyyla en çok Yngiltere?yi rahatsyz etmi?tir. Bu yüzden Yngiliz politikasynyn belli ba?ly hedefi, hilafet kurumunun ortadan kaldyrylmasy olmu?tur.

19. yy.?a kadar, Osmanlı padişahları protokolde elçilerle -huzurlarına kabul edip görüşseler dahi- konuşmamışlardır. Osmanlıların bu tavırlarından dış ilişkileri önemsemedikleri anlamı çıkarılmamalıdır. Diğer ülkelerdeki gelişmeler Osmanlı merkezinde muntazaman takip edilirdi. Osmanlılar dışarıya sürekli elçi göndermeseler de, ülkelerinde sürekli görev yapan elçiler bulunurdu. Mesela, Venediklilerin fetihten beri İstanbul?da daimi elçileri vardı. Devlet-i Aliyye?de dış ilişkilerin muhatabı önceleri, dış yazışmaları yürüten Reis ül-küttabın da amiri olan ve resmi yazılara padişahın mührünü vuran nişancıdır. 17. asrın ortalarından itibaren, Osmanlı divanında temsil edilmeyen Reis ül-küttablık makamı harici işlerin asıl sahibi mevkiine yükselir. Katipler zümresinin başı olan Reis ül-küttab zamanla devletin hariciye nazırı konumunu kazanmıştır.

Allah'ın toplum hayatına nezaret ediciliği islamiyetin ideolojik yönünden biridir. Bunun yanında islamiyetin yanında getirdiği bir diğer özellik toplum içinde örgütlenme şekillerinden bazılarını kabul etmeyişidir. Bunlar Dürkheim'in ikincil yapı adını verdiği kuruluşlarıdr. Şehirlere özerklik verilmemiştir. Şehir Batıda olduğu gibi siyasi bir güce sahip, kendi kanunlarını çıkaran ve özel mahkemeleri olan bir birim değildir.

İslamiyetin Türkiye?deki tarihi gelişimi anlatılıyor. Bu bağlamda din ve ideolojinin tanımları yapılarak sosyal bilimlerde ideoloji araştırmalarının üzerinde duruluyor. Sonra din sosyolojisi açısından İslam incelenerek İslamiyetin bütün özellikleri, tarikatlar, Osmanlı İmparatorluğu ve Cumhuriyet dönemi inceleniyor.

a) Osmanlı imparatorluğunda halk kültürü ile seçkinler kültürü arasındaki ayrılık kendini din alanında da belli etmiştir.

Allahın Adıyla;

ISBN :

Belki de gerçek bir hareketi oluşturmak için atılması gereken ilk adım, doğu ve batının hegemoyasından, boyundurunduğundan dışarı çıkmaktır.

3/1. Tampon devletten tabi devlete

4/5. Dünya Hakimiyetinin Gölgesinde Milli Hakimiyet

Kadın hakları ve kadının şahsiyetinden söz etmek, islamın kadın hakkındaki görüşünü ortaya koymak ve bunu kabul etmek başka mesele, o görüşle amel etmek, islami olduğuna inandığımız değerlere göre hareket etmek, yani islami görüşü pratize etmemiz ve inandığımız hakları sosyal düzenimize ve yaşamımıza tatbik etmemiz ise başka bir meseledir. Fakat genellikle bizler teoriyle iktifa ediyoruz.

c) Dinin toplum katındaki fonksiyonu

Davranışsal siyasal bilimlerin ana amacı siyasal bilimleri diğer fiziki ve matematik bilimlerin genel kuralları içine sokmak olmuştur. Bu yaklaşıma göre, fizik nasıl maddi varlıklar arasında kural ilişkileri arıyorsa, siyasal biliminde genellik değeri olan kurallar araması gerekir. Böyle bir çaba peşinde koşarken açıklığını kaybetmemesi için yapılacak olan en iptidai ayırımda "olan"ı olması gereken"den ayırmaktır. Böylece davranışsal siyasal bilim, her şeyden önce iki asır önce Hume'nin bulduğu basit bir prensibi kendisine rehber edinmiştir. Bir "olan"dan bir olması "gereken" çıkarılamaza. Başka bir ifade ile, siyasal bilim bilimsel olmak istiyorsa a) amacı bakımından kendisini sınırlandırmalı ve ampirik olmalıdır. b) Metodu bakımından daha önce bilimsel bir nitelikte ortaya çıkmış olan bilimlere benzemeğe çalışmalıdır. Davranışsal siyasal bilimlerin ideolojileri kapsamasının önemli bir nedeni vardır. Siyasal bilim bir toplum olayını inceler.

Mescid-i Nebevi tüm sosyal faaliyetler için bir üstür. Onun her köşesi sosyal bir çalışma köşesidir. Bir köşesi Hz. Rukiyyenin çadırıdır. Rukiyye öyle bir kadındır ki, peygamberin emriyle islamın mabedi olan mescidinde resmi bir çsdır kurmuştur. Orada hastaları, savaş yaralılarını tedavi etmek ve yatırmakla görevlendiriliyor.

Lozan?da Düyun-ı Umumiye konusunda şu neticelere varıldı:

a) Dinselle dinsel olmayanı islamiyet ten birbirinden ayırmak zordur. Herhalde kişinin sosyal kimliği dinsel kalıplarla teşekkül eder.

Bilim, Kilisenin hizmetinde olan ortaçağlardan sonra bugünün iddiasının tersine özgürleşmedi. Kilisenin kaydından kut, rtuldu ve burjuvazinin kaydıyla gelişerek bugünün egemeni durumuna geldi. Eğer bilim adına ahlaki değerlere muhalefet edildiğini görüyorsak bu görülen bilimin muhalefeti değildir. Bu, bilim putu içerisinde, altın dana kıyafeti içerisinde bağıran kuyumcu burjuvazinin Samiri ilmidir.

Fatıma öyle bir kadındır ki toplumunda varolan sapma ve zulüm karşısında sorumluluk hissediyor, sosyal mücadele ve kavgaların içerisinde bulunuyor. Ta ölüm anına dek sessiz durmuyor, susmuyor ve sönmüyor.

Değişen isimler: Mustafa Reşit, Ali, Mahmud Nedim, Mithat?ve şimdi başkaları.

? Düyun-ı Umumiye Meclisi, Türkiye dışına çıkarıldı

Geniş kapsamlı ideolojiler önemini toplumsal eylemle din arasındaki ilişkiler açısından göstermektedir. İdeolojileri sert ve yumuşak olarak ikiye ayrılabilir. Sert ideoloji sistematik bir şekilde işlenmiş temel teorik eserlere dayanan, seçkinlerin kültürüyle sınırlanmış muhtevası kuvvetli bir yapıdır. Yumuşak ideoloji kitlelerin çok daha şekilsiz inanç ve bilgisel sistemleridir. Dinsel inançlar önemli yumuşak ideolojiler arasında yer alır.

Hasta. Üstelik de borçlu.

Şimdi Ne Olacak?

Lane'in denekleri için din, ideolojilerin diğer parçaları gibi gidişine uymak zorunda kaldıkları bir dünyada psikolojik bir denge kurmanın yollarından biridir. Din bir dünyayı anlama ve kendini o dünyada belirli bir yere yerleştirme modeli olarak fonksiyon görmektedir.

İdeoloji günümüzde artık siyasal bilimlerin toplandığı önemli eksenlerden biri haline gelmiştir. Yani kitle toplumunun belirmesiyle inançlar önem kazanmıştır.

1908 Meşrutiyeti bürokrasinin silahla ve teşkilat aracılığıyla iktidardaki yerini almasıdır. 31 Mart Vak?asıyla 2. Abdülhamid?i tahttan indirip, yerine yumuşak başlı Mehmed Reşad?i padişahlığa getirdiler. Fakat, bununla da tatmin olmadılar. O zamana kadar iktidarı kontrolle yetinir hissi bırakan İttihatçılar kabineye kanlı bir baskın vererek dizginleri tamamen ellerine aldılar . Ülkeyi felaketten felakete sürüklediler.

3. BÖLÜM

4/4.3. Ytilaf Devletleri Arasydaki Yhtilaflar

19. yy?da Osmanly, Rusya?nyn emellerine kar?y bir tampon devlet konumundaydy. Fakat Yttihatçylaryn 1. Dünya Sava?y?da Ytilaf Devletlerinin kar?ysyna çykmalary, tampon devlet kavramyndan vazgeçilmesi ve Osmanly topraklarynyn tamamen payla?ylmasy yönünde batylylaryn Ruslarla gizlice anla?malaryna yolaçmy?tyr. Fakat bu anla?manyn metinlerini, Rusya?nyn 1917 Ekim Devrimi?nden sonra açyklayyp reddetmesiyle, Yngilizler ancak Osmanly Devleti?nin çekirde?ini te?kil eden Anadolu ve Do?u Trakya?da siyasi müessiriyetinden oldu?u kadar iktisadi hinterlandyndan da mahrum edilmi? tabi bir devletin olu?turulmasy yönündeki geli?melerle ilgilendikleri söylenebilir.

Osmanlıda statücülük ve bürokrasi çok yaygındı. Kısaca Osmanlı sistemi yayılmışlıkta hafifletilmiş statü sistemi diye nitelendirilebilir. Temelde tüzel kişilik kavramı vakıf kurumuna münhasırdı. Devlet buna haklı bir şüpheyle bakıyordu. Zira memurlar bunu kişisel servetlerini devletin müsaderesinden kaçırmak için kullanıyorlardı. Katı statü düzeni iki kültürün oluşmasına zemin hazırlamıştır. Bunlardan ilkine saray kültürü, diğerine de taşra kültürü denebilir.

Cumhuriyet idaresinde, bütün bozuklukların kaynağını Osmanlı döneminde, müesseselerinde aramak bir ideoloji haline gelmiştir. Bu cümleden olmak üzere, Osmanlı borçlanmaları da, bürokrasinin bu konudaki dahili yok sayılarak izah edilmiştir. Cumhuriyet ideolojisine göre, zalim, sefih, sefil Osmanlı padişahları yabancılara borçlanarak zevk ü sefalarını devam ettirmişler, böylece keyifleri uğruna memleketi yabancıların müdahalesine açmışlardır. Bu netice şunu çağrıştırır: Cumhuriyet idaresi, bütün kötülüklerden masun olduğu gibi, borçlanmadan, bünyevi hastalıklardan da müstağnidir.

Yazar: D. Mehmet DOĞAN

Ytilaf devletlerinin Baty Anadolu?ya Yunan kuvvetlerinin çykmasyny tasvip etmelerinin en önemli sebebi, Yunan ba?bakan Venizelos?un çabalarydyr. Fakat, Yunanlylaryn en güçlü oldu?u dönemlerde dahi Ystanbul?daki Yngiliz kuvvetleri komutany General Sir Charles Harrington ve Yngiliz Genel Kurmayy, Yunan kuvvetlerinin geçici ba?arylar elde edebilece?i, ama sonuçta sava?y kazanamayaca?y görü?ündeydi. Bununla birlikte, Yngilizlerin ya da itilaf devletlerinin Yzmir ve civaryna Yunan kuvvetlerinin çykarylmasyna izin vermeleri, kendi askerlerini kullanmadan bir?tedip? harekaty gerçekle?tirmek dü?üncesine dayandyrylabilir. Yunan kuvvetleri ba?arsaydy, Yunanistan kazançly çykacak ve Osmanlylar adamakylly cezalandyrylacakty.. Yunanistan?yn yenilmesi halinde ise yenilen itilaf devletleri de?il, Anadolu?da toprak elde etmek isteyen Yunanlylar olacakty. Her iki halde de emparyalistlerin bir kayby olmayacakty.

Emperyalizme Karşı

b) Dini doğmanın islami toplumlarda ideolojik bir mütenazırı vardır. O da ümmet dünya görüşüdür.

2- İslami inanç bakımından

İslamiyette imanın ve ideolojinin oynadığı kapsayıcı rol çok büyüktür. İslamiyet yalnız bir din olarak değil, bir sosyal kimlik aracı olarak çalışmaktadır. Batı toplumlarında toplumsal eylemi şekillendiren bu rollerin yerini islam toplumunun sunduğu islam dininin kapsayıcı talimatlarıdır. Ümmet iyiyi emreder, kötüyü yasaklar. Böylece "İslam toplumlarında, Batı toplumlarında çok daha önemli bir fonksiyonu olan "değer"lerin yerine "normlar" geçmektedir. Kişisel planda tercihler daha azdır.

Siyasal bilimciler, ideolojileri daha çok Locke, Rousseau veya Marx gibi kimselerin fikirlerinin "melezleşmiş" yozlaşmış şekilleri olarak yorumlamışlardır. Sabine'in Faşizmi ele alış tarzı bunun klasik örneğini teşkil eder. Ona göre Faşizm Hegel'in ve Nietzsch'nin fikirlerinin yozlaştırılmış bir şeklidir. Sabine, bir taraftan Mackinder'den bir taraftan Nietszch'tden ve bir taraftan Hegel'den gelen akımların belli bazı yönlerinin faşistler tarafından niçin seçildiğini, bu karışımın ve yalnız bu karışımın bir toplum şeklinin psikolojik mukavelesini nasıl sağladığını araştırmıyor. Modern bir siyasal bilimcinin yaklaşımı ise meseleyi bu şekilde koymak olurdu.

Aynı şekilde O (Fatıma tekrar müslüman kadını ortaya koyabilir. O Zeyneb gibi bir kızını, Hasan ve Hüseyin gibi oğullarını, bu aşamada bir anne olarak yetiştiriyor. Yüce, örnek ve eş kadının, başka bir boyutu olarak Alinin yalnızlık, sıkıntı, zorluk ve azametleri durumunda da hep Onun yanında olmuştur. Ayrıca sorumlu, sosyal bir kadın olarak doğumundan, babasının defolunduğu ana kadar, yine bir an bile mücadeleden geri durmadı. Dış cephede hicrete kadar küfürle, iç cephede ise ölüm anına kadar sapma ve katil ile mücadele etmiştir.

Bürokrasinin Son İktidarına Doğru

1699?da imzalanan Karlofça Antlaşması, Osmanlı Devleti?nin sonrası için?hariciyenin? vazgeçilmez müessiriyetinin başlangıcı olmuştur. Bu antlaşmanın müzakerelerinde, Osmanlı Devleti?ni Reis ül-küttab Rami Mehmet Efendi temsil etmiş, bu hizmetinden ötürü çok geçmeden paşa ve sadrazam olmuştur. Öte yandan bu antlaşma, Osmanlılar açısından ağır şartlar taşımaktadır. Bu yüzden, halk arasında Rami Mehmet Efendi ile yardımcısı Divan-ı Hümayun Baş tercümanı Rum asıllı İskelet zade Alexandre Mavra Kordato?nun karşı taraftan rüşvet aldıkları iddiası yayılmıştır. Bu yönüyle bu başlangıç bize 18. yy Osmanlı dış ilişkileri açısından bir fikir vermektedir: Ya yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmayan ya da gerekli lisan bilgisi bulunmayan yetkililerin, diğer zaaflarından yararlanan azınlıklara mensup tercümanlarla yürütmek zorunda oldukları dış ilişkiler?

Kendi toplum biliminde ideoloji teorisine o kadar önemli bir yer veren Marx için, ideoloji hala gerçeğin tahrif edilmiş algılarının araştırılmasıyla sınırlandırılmıştır. Marx, burjuva algılarının aşırı "ideolojik" kalıpları ve onların uzun vadede bu sınıfın ortadan kalkmasına yol açacak olan "hakikat"le uyarsızlıkları üzerinde çok durdu. Onun için bilgi, kesin toplumsal şartların "ideolojik refleksi" olduğundan burjuva, dünyayı Pinti Hamit'in dar açısından görmeye mahkumdu.

DİN SOSYOLOJİSİ VE DİNSEL DAVRANIŞ

Öte yandan ekonominin durumu da berbattı. Bir yıl içinde enflasyon %70 nisbetine ulaşmıştı. 1977?de Türkiye OECD?nin kalkınma hızı en yüksek ülkesi idi. Ertesi yıl, kalkınma hızı sıfıra düştü. İçeride itibar yokluğu o seviyeye geldi ki, Yeşilköy hava meydanında çalışan şoförler, müşterilerinden TL. değil döviz talep etmeğe başladılar. Ülkenin bir çok yerinde dövizle satış yapıldığına dair levhalar görüldü.

e) İkincil yapıların yokluğunda, toplumsal seyyaliyet sağlayıcı fonksiyonlarının nasıl elde edildiği tarikatların oynadığı rolde görebiliriz.

Dış ilişkilerin boyutunun Osmanlı yönetiminde Reis ül-küttablığı ön plana çıkarması, bu makamın yönetimde etkisini artırması ile kalmamıştır. Birçok Reis ül-küttab daha sonra sadrazam olmuştur.

Tanzimat bürokratlary Avrupa?nyn garantisi için Osmanly ülkesinde iktisadi çykarlarynyn bulunmasyny da gerekli görürler. Onlara göre, Ali Pa?a?nyn deyimiyle, ortaklarymyz olduklaryna göre, çykarlary gere?i haklarymyzy, topra?ymyzy, malymyzy koruyacaklardyr.

OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA YAPI ve KÜLTÜR

4/4. Yngiliz Politikasy ve?Ba?ymsyz Türkiye?

Bugün bir şeyler okuyabilen her aydın kadının, bu simaları tanımaları yeterlidir. Böylece bu gün islami toplumlarda müslüman kadın adıyla tanıtılan geleneksel çehreleri, modern kadınla mukayese etmek yerine islam tarihindeki örnek kadınları -günün kadını olarak gösterdikleri- günümüz modern kadınıyla kıyaslamalıdır. O zaman ne netice alınacağını göreceğiz. Çok basittir, sadece bilinçli, bilgili, uyanık, sorumlu, araştırıcı aydınlara, uyanık aydın vaizlere, bu tasvirleri açık aydın ve anlaşılır, dakik ve bilinçli bir şekilde bu neslin iradesine vermek düşüyor. Bu kafidir. Bu saldırı karşısında en bilinçli ve etkili savunma budur.

İslami toplumların yeni kuşağında bilinçli bir direniş meydana getirmek için, en büyük araç, en mümtaz çehrelere, islam dini ve tarihimizde zinde, örnek ve yüce şahsiyetlere sahib olmaktır. Eğer bu simalar tam manasıyla tanınırsa; tam anlamıyla tasviredilir ve anlatılırsa, dürüst ve bilinçli, bilimsel ve yeni bir görüşle yeniden tanıtılır ve tanınırlarsa, onların hatırası diriltilir, şahsiyet ve misyonları tekrar ortaya konursa, yeni kuşak şunu hissedecektir ki; köhne geleneklerden kurtulmak, sapmış ve gerici gelenklerden kurtulmak, ve bu gün kadının kurtulması için batının modernizm adıyla yaptığı sapık çağrılara, olumlu cevap vermeye gerek yoktur.

Yazara göre, Nutuk, aslynda M. Kemal Pa?a?nyn 1926?da, muhtemelen yola beraber çykty?y, kendisini desteklemi? bulunan ittihatçy kadroya kar?y yapty?y tasfiye hareketini hakly gösterme çabasydyr. Nutuk,1927?de Cumhuriyet Halk Fyrkasy Kongresi?nde okunmu?tur. Yabancy bir tarihçi olan E. Jan Zürcher, bu konuda?M. Kemal?in 1927?de okudu?u Nutuk?a 1919-1927 yyllarynyn tarihi olarak de?il, 1926 temizlik hareketini hakly çykarma giri?imi olarak görmelidir.? demektedir. Milli mücadelenin di?er bir anlatymyna göre M. Kemal tavzif edilerek Anadolu?ya gönderilmi?tir. Resmi tezin müdafaasy; M. Kemal?in Ystanbul?da yapaca?y faaaliyetlerden çekinen yetkililer onu uzakla?tyrmak için böyle bir yola ba?vurmu?lardyr. Halbuki M. Kemal?in özellikle padi?ahla iyi ili?kileri vardyr. M. Kemal, Vahdettin?le daha?ehzadeli?i zamanynda Almanya seyahatinde samimiyet kurmu?tur. Hatta, Vahdettin döneminde Mondros Mütarekesi?ni imzalayan Ahmet Yzzet Pa?a kabinesinin kurulmasy, kendisinin de Harbiye Nazyry olmasy için padi?aha telgraf çekebilecek kadar samimiyeti vardyr.

Osmanly bürokrasisinin yeni bir hale dönü?mesi 2. Mahmud döneminde gerçekle?mi?tir. 2. Mahmud?un bürokrasisine çizdi?i yol?katiplik? yoluydu. Otoriteye hürmetkar, yumu?ak ba?ly, munis?katip? tipi geçen asyr Osmanly bürokrasisinin hala unutulmayan vasfydyr. 2. Mahmud?a kadar devlet görevlilerinin bütün mallary devletin, dolayysyyla padi?ahyn sayylyrdy. Bir memur azledildi?inde veya vefat etti?inde mal varly?y tekrar devlete dönerdi.2. Mahmud bu usulü kaldyryp, mülkiyet esasyny kabul etti. Böylece memurlar maddi güçle teçhiz edilmi? oldular. Bugünkü manasyyla, geni? manada aydyn veya dar manada bürokrat tipinin ortaya çyky?y 2. Mahmud sonrasynda özellikle de Tanzimat?tan sonradyr. Memleket içinde?yeni tarz? e?itilenler ve memleket dy?ynda?batyly? yeti?tirilenler kysa zamanda Osmanly bürokrasisinde hatyry sayylyr bir güç haline geldiler. Nitekim?Büyük? Mustafa Re?it Pa?a Tanzimat fermanyny ilan için gerekli deste?i, kendisinin de içinde bulundu?u yeni bürokrasiden almy?tyr. Tanzimat bürokrasisi, her?eyin nazymy padi?ah yerine, her?eyin çaresi Avrupa kanaatini geçirmi?tir. Bürokrasinin ba?lylyk mihverini padi?ahtan batyya, batynyn kavramlaryna kaydyrmasynda kendine iktidar arama arzusunu bulmak da güç de?ildir. Sultan Abdülaziz?in hal?I bu yolda ilk merhaledir. 1876?da Abdülaziz tahtyndan indirilir. Padi?ah olmayan bir padi?ahy tahta oturtarak iktidarlaryny ortaya koymak isterler. Bunun için bir deliyi, 5. Murad?y padi?ah yaparlar.

Bir kaç rejisör ve piyes yazarı bu meselenin peşine tesadüfen düşmüyor. Aksine en derin sosyolog ve antropologlar bu evrensel güce bağımlıdırlar. Bunlar beşeriyetin düşüncelerini unutturmak için dünyanın en iyi ve en güçlü tanıtım ve propaganda gücü olan filmlerden yardım aldılar.

Doğu ve Batı"sloganı bize bu cephe üçüncü bir cepheninde olduğunu öğretiyor, bu cephe islamdır ve asalettir.

Bürokrasinin yeni iktidar arayışı içinde, bütün çelişkiler, bütün farklılaşmalar bürokratik propagandanın konusu oldu. Etnik meseleler, mezhep ayrılıkları her fırsatta istismar edilerek dinamik öfke, anti-bürokratik iktidara yöneltildi. Bu şartlarda 1977?ye gelindiğinde, 1946?da ilk yapılışında açık hile yüzünden kazandığı seçimden sonra 1950?de verdiği iktidarı her ne pahasına olursa olsun almak niyetinde olan bürokrasi, umudunu seçimlere bağlamıştı. Gerek seçimden önce, gerekse seçimden sonra sahte ve mükerrer seçmen kartları dedikodu konusu oldu. Sonunda, sandık neticeleri tam alınmadan, bürokrasi kendini iktidar ilan etti. Başbakan, çağdaş katip Bülent Ecevit?di.

Ne zaman ki herkes alçaldı, kadın da alçaldı, o da ortadan kayboldu, meydandan çekildi. Erkeğin, şimdi kadının olmayan hangi hakları vardır? Hicab mı? Yoksa erkeklerin hicabları yok mudur şimdi? Hicab ne demektir? Örtü mü?

Çözüm yolları bulmak için geçmiş tarihe mutlaka bir göz atmamız, topluma, özellikle toplumumuzun kadınlarına yönelik egemen güçlerin sömürü planlarını incelememiz, ilaveten daha iyi bir çözüm yolu bulmamız lazımdır. Bu adımda daha çok çağımız tarihi dikkate alınacaktır.

Şehirlerde lonca zenaatları vardı. Devlet loncaları tüccarların tekelci davranışlarına karşı koruyordu. Tüccar kapitalist oligarşilerinin kurulmasını önlüyordu. Büyük devlet memurlarının olağanüstü yollardan kazanılmış servetleri müsadere edilmesi muhtemeldi. Buda vakıfların kurulmasını teşvik etti. Osmanlı iktisadi kontrol siyasetinin saiki hisbe olduğu kadar askeri yapıyı da desteklemektir. Bunun kanıtı tahıl ticareti siyasetidir. Tüketiciler ve ordu ihtiyacı yararına yalnızca üreticilere baskı yapıldı.

ÇAĞIMIZIN MÜSLÜMAN KADINDAN BEKLENTİSİ

Milli mücadelinin tarihi, resmi olarak ba?langyç kabul edilen 19 mayys 1919?da Samsun?a çyky?tan kesin olarak önce ba?lar. Mondros Mütarekesi?nin mürekkebi kurumadan, ilk a?amada?Müdafa-y hukuk-y milliye? cemiyetleri te?kil edildi. Bu mukavamet ve te?kilatlanmada kendili?indenlik, halkyn tabii tepkisi yanynda Osmanly hükümetinin rolü de dikkat çekmektedir. Nitekim, Harbiye Nazyry?evket Turgut Pa?a, baty Anadolu?da Yunanlylara kar?y mukavemeti te?kilatlandyrmak için miralay/albay Bekir Sami Bey?i 17. Kolordu kumandan vekilli?ine tayin etti. Sadrazam Damat Ferit Pa?a, durumun aciliyeti yüzünden kabineyi toplamadan Balykesir mutasarryfyna ve Ayvalyk kaymakamyna her türlü kuvvetle mukavemet etmelerini bildirdi. Görüldü?ü gibi i?gal kar?ysynda Ystanbul Hükümeti bo? durmamaktadyr. Bu yüzden, Yngiliz deniz albayy, istihbaratçy Heathcote Smith 24 Temmuz 1919 tarihli raporunda?Müdafaa-i Milliye te?kilaty Türkiye demektir. Bu cereyan bir dereceye kadar Osmanly hükümetinin eseridir.? demektedir. Baty mukavemet hareketi tamamen bir halk mücadelesi idi. Balykesir Kongresi?ne katylan 48 ki?inin 41?I e?raftan, 5?I ulemadan, 1?I memur ve 2 tanesi kuva-yy milliye kumandany idi. Bunlar fyrkacyly?a ve siyasetle u?ra?maya kar?yydylar. Öte yandan asker-sivil bürokratlaryn temsil etti?i?nizami? mücadele, seçkinci; tepeden inmeci uygulamalara açykty. Pozitivist bir milliyetçilik görü?üne sahip nizameciyelerin; Anadolu ve Trakya?da?Milli? bir devlet kurulmasy, dolayysyyla Osmanly saltanat ve hilafetinden vazgeçilmesi gerekti?i, baty hayat tarzynyn taklit edilmesi icab etti?i gibi görü?leri Yngilizler tarafyndan bilinmiyor de?ildi. Bu durumda, Yngilizler için?nizami? milli mücadele hareketi, tasvip edilen fakat açykca sempati izhary uygun görülmeyen bir olu?um durumundaydy.

1980?in 12 Eylül?üne yaklaşıldığında sosyal demokrat CHP ile liberal AP tek başlarına iktidar olma güçlerini yitirmişlerdi. Öte yandan sokak savaşlarının boyutları her türlü kitlesel ümidi eritecek ölçülere varmıştı. Daha köktenci olana ve otorite tesis edebilene doğru bir eğilim kaçınılmaz olabilirdi. 12 Eylül, böyle bir eğilimin sona erdirilmesi için de gerekli görülmüş olabilir. Nihayet 12 Eylül anarşiyle birlikte siyaseti de durdurarak hükmünü icra etmeye başladı.

a) Dinin gerek kişi katında gerek toplum yapısı katında bir fonksiyonu vardır.

18. yy Osmanlıların sonu gelmez savaşlara rağmen büyük bir sebatla direnmeye çalıştığı, başını dik tuttuğu bir dönemdir. Değişimin tohumları 18. yy?ın sonunda atılmıştır. Osmanlıların, Avrupa?da ilk daimi temsilciliği 3. Selim zamanında Londra?da açıldı.

b) Dinin kişi katındaki etkisi şudur. Kişi din aracılığıyla kontrol altına alamadığı bazı kuvvetlere tabi olduğu hissine karşı bir kişisel güvenlik mekanizması kurar.

DİN SOSYOLOJİSİ AÇISINDAN İSLAM

BÜROKRASİNİN SON İKTİDARI

Bu meşhur freudism daveti, kadının daha çok mahrum olduğu geleneksel toplum ve ülkelerde daha çok başarılı olmuştur.

Batı emperyalizmi ile yüzyüzeyiz. Düşmanın her ne yönden olursa olsun, mustazaf ulusları hegemonya altına alıp sömürmekten başka bir misyonu yoktur.

İşte müslüman kadın olmanın şekli budur..!

İdeoloji idare edilenler arasında yaygın yönlü fakat sınırlı belirsiz fikir kümeleridir. Bu süreçte insan eylemine yön veren şekillendiren iç yapı vazifesi görür. Yirminci yüzyıl bu açıdan bakıldığında en kesif anlamda ideolojik bir çağdır.

Söz konusu ettiğimiz safhada önemli bir olay "özdeşleştirme"dir Çocuk çok saygısı veya sevgisi olan birini örnek olarak seçip onun gibi hareket etmek istemesidir. Çoğu zaman bu örnek kişi, baba veya bir diğer akrabadır. İslam toplumlarında babanın abdest alması ise "bismillah" ile başlaması ve günlük yaşantıları ile iç içe geçmiş olan diğer dinsel davranışları, müslümana bir hayat yaşamanın ayrılmaz parçaları oldukları ölçüde, çocuğu aynı şekilde hareket etmeye itecektir. Çocuk islami hayatın gerekleri hakkındaki bilgilerinin büyük bir kısmını bu özdeşleştirme mekanizmasından alacaktır. Yahya Kemal Özdeşleştirme sürecini Türk İslami toplumunda nasıl çalıştığının bize güzel bir tasvirini vermiştir. .

Şimdi kesin emin olarak denilebilir ki, bundan sonra müslüman İran kadınları kendi hareketleriyle üstad Şehid Mutahharinin deyimiyle beyaz ve tertemiz islami hareketleriyle; zinet eşyalaını, lüks ve fazladan ürünleri yasaklama yönünde, batının ekonomik sultası aleyhinde uzun süreli mücadele temeline dayalı bir plan yapıp, daha büyük rol üstlensin ve batı emperyalizminin boğazını sıksınlar.

Bilhassa halk arasında tarikat yapısıyla birlikte dinsel kültüre paralel olan heterodoks bir kültür gelişmiştir. Halk arasında Osmanlı devlet sınıfının İranlılaşmış edebiyatının yerini ilahiler rağbet bulmuş, Yunus Emre ona en yakın yazar tipi olmuştur.

DÜŞMANI TANIMAK

4- Türkiye Cumhuriyeti bakımından

Niçin bu ikisini birbirinden ayırmak gerektiğini söhlüyorum? Çünkü biz müslümanız ve şu ilkeye inanıyoruz: İslami hak ve yasalar fıtrattan kaynaklanan yasalardır. Dolayısıyla bu genel yaratılış yasasına dayanan yasalar da eskiyecek değildir. Bundan dolayı bu değerler eskimezler. Fakat sosyal gelenekler, üretim ve tüketim sisteminden, sosyal sistemin yeni kültürel düzeninden doğmuşlardır. Bu sistem bir zaman gelir, değişir, dönüşüme uğrar, eskir, alçalır, menfi olur veya ilerleme ve gelişmeye engel olur. Eğer aydın, ileri, isyancı ve hatta fitneci görüşler; karşısında cahili, kavmi, ırki ve kalıtımsal geleneklerden uzak halis islami değerler sunulursa, herkesten daha çok ve daha çabuk onlar O'nun karşısında boyun eğer ve teslim olurlar.

II. BÖLÜM

V. BÖLÜM

3- Osmanlı imparatorluğu yapısı bakımından

Yazar : Şerif MARDİN

Tanzimat bürokrasisi, bu yüzden klasik Osmanlı kültürüne sahip olmayan, daha çok batı kültür ve kalıpları içinde hareket eden bir yönetici kadrodan oluşuyordu. Bu bürokratik zümre, batılı devletler tarafından zaman zaman Osmanlı Devleti?nin iç işlerini tanzim için kullandıkları elverişli bir alet olabiliyordu. 1833?de Reis ül-küttablık ilga edildi. 1836?da da Umur-ı Hariciye Nezareti kuruldu.

M. Kemal?in Mütareke?den sonra Ystanbul?a gelmesinden, Samsun?a görevli olarak gitmesine kadar geçen 6 aylyk süre içindeki temaslary üzerinde fazlaca durulmamy?tyr. Ali Yhsan Pa?a gibi bazy Pa?alar Yngilizler tarafyndan tutuklanyp sürgüne gönderilirken, M. Kemal, ?i?li?de Ytalyan i?gal kumandanly?ynyn kar?ysynda tuttu?u bir evde temaslarda bulunmak-tadyr. Lord Kinros?a göre, M. Kemal Yngilizler burada iken elde edilecek bir yetkinin, çekilip gitmelerinden sonra memlekette daha yararly ba?ka i?lerde kullanylabilece?ini dü?ünmektedir. Bu maksatla, Yngilizlerin a?zyny dolayly yoldan aratmaya karar vermi?tir. Aracy olarak da, Pera Palas oteli?nin müdürü vasytasyyla tanynmy? gazeteci, Daily Mail muhabiri G. Ward Price?y kahve içmeye ça?yrmy?tyr. M. Kemal, gazeteciye?E?er Yngilizler Ana-dolu?da sorumlulu?u üzerlerine almak niyetinde iseler tecrübeli valilere ihtiyaçlary olacaktyr. Bu syfatla yardymcy olabilece?im bir makamla temasa geçmek isterdim?demi?tir. Ward Price, gizli servisteki albaya bu konu?mayy anlatmy?, albay bunun üzerinde durmayarak, ?yakynda i? isteyen daha bir sürü Türk generali çykacak? demi?tir.

3-Dy? Yli?kiler Boyutunun Do?ru Davrany?y ve Sonuçlary

III. BÖLÜM

İslam toplumunda tespit edilen insanlar arası birincil ve duygusal ilişkilerin önemi, ümmet yapısından gelen emirlerle desteklenir. Konukseverlik, eşdostla iyi geçinme, dinsel bayramlarda başkalarının yaptıkları kötülükleri bağışlama, sert ilişkiler kurmamaya çalışmak, bütün bunlar islami inancın tamamıyla ideolojik yönünü oluşturan ümmet hissinin telkin ettiği hareketlerdir.

Bir aile kendi asil kültürüne bağlandığı ve kendi bağımsız şahsiyetinin bu geleneklerde olduğunu bildiği zaman, artık yabancı kültüre bağlı çeşitli tahmili araç ve gereçler, eşyalar, tahmili süsleme ve giyim biçimi ona yüklenemez. Bunlar batının dağ gibi gösterdiği meselelerdi...

DİN VE İDEOLOJİ

? Taksitlerin ödeme şekli tespit edildi. Bu konudaki müzakereler 1928?de tamamlandı. 1928 anlaşmasına göre, borç karşılığı olarak İstanbul, Galata ve Haydarpaşa gümrüklerinden elde edilen gümrük resimleri ve bazı vergi faizleri gösterildi .

"Medeni Toplum" Yokluğu

Karizma

Bilim Grubu : Tarih

Milli mücadele sonrasında Lozan?a kadar Düyun-ı Umumiye konusunda kayda değer bir gelişme olmadı. Bu konu Lozan?da gündeme geldi. Türkiye?yi?kurtarmış? olan kadro, Osmanlı Devleti?nin her şeyini, bütün maddi ve manevi mirasını reddettiği halde, borçları konusunda aynı tavrı takınamadı. Çünkü, ödenmemesi halinde, artık itibarı kaybolacak olan Osmanlı Devleti, onun padişahı ve diğer müesseseleri değil, bizzat bürokrasi, yani aydınlardı. Batı karşısında itibar kaybeden bir bürokrasinin iç dayanağa da sahip olmadığından, dış dayanaksız kalması neticesinde çökmesi ya da fonksiyonunu kaybetmesi mümkündü.

VI. BÖLÜM

Gerçekten biz emperyalizmi birinci derecede düşman biliyoruz. Evrensel emperyalizm sultasından çıkmadan ve uzun yıllar boyu elimizi, ayağımızı bağlamış olan gizli ve açık bütün setleri parçalamadan önce ilahi bir topluma kavuşabilmemiz gerçeklikten uzaktır.

1- Din sosyolojisi bakımından

Ytalya ile Yunanistan arasynda daha önce Ytalya?ya vaad edilen Yzmir bölgesine Yunanlylaryn asker çykarmasyndan dolayy ihtilaf bulunuyordu. Bu ihtilaftan daha fazlasy Yngilizler ile Fransyzlar arasynda vukubuldu. Bu anla?mazlyk Mondros Mütarekesini itilaf devletleri adyna Yngiliz Amiralininin imzalamasyyla ba?lamy?tyr. Zamanla bu ihtilaf o noktaya geldi ki, Ankara ile ilk resmi anla?mayy Fransyzlar yaptylar. Çünkü Fransyzlar, Yngilizlerin Ankara?ya kar?y tutumlaryndan?üpheleniyorlardy.

Genel Değerlendirme:

İslam toplumu biraz önce gördüğümüz üzere, bir normlar toplumudur. Bu normlar ise şahısta utancı çok özel şekilde ortaya çıkarır. Burada utanç toplumun beğenmediği bir hareketi yapmış olması dolayısıyla toplumun gazabına uğrayacağı korkusu şeklinde belirir. Burada kendi inançlarını saklar. İnsanın kendi öz inançlarını saklayabileceği onları açığa vurmaması gerektiği bunun tehlikeli bir iş olduğu, ülkemizde, her politikacının bildiği gibi hala geçerli bir düşünce tarzıdır.

Yngilizler Ankara?da iktidaryn o zaman bol?eviklere yakyn görünen Enver Pa?a?ya veya sempatizanlaryna geçmesini istemiyorlardy. M. Kemal?in bol?evikli?e de?il, batyya meyyal oldu?unu tespit etmi?lerdi. Bu yüzden Sakarya Sava?y?ndan M. Kemal?in ba?aryyla çykmasyndan ho?nut oldular. ÇünküM. Kemal?in güçlenmesi bol?evik tehlikesini bertaraf etmi?ti.

Siyasal bilim, insanlar arasında "güzel" ve "iyi"yi anlamanın ve hakim kılmanın bilimidir. Kitle inanç ve tutumlarının-siyasal sürecin ayrılmaz bir parçası sayılması son yirmi yıllarda gelişen "davranışsal" siyasal bilimlerin getirdiği tutumdur. Çünkü davranışsalcılık davranışları olduğu gibi gösterir.

NEREDEN BAŞLAMALI?

Evet bu zalimlerin istediklerinin gerçekleşmesi için modaperestliğin revaç bulması gerekiyordu. Akılları, gözlere taşımak gerekiyordu. Hatırlamamız gereken bir başka önemli nokta da şudur: Bir tüketim toplumunda tüketim ürünlerinin niceliği, facianın derinliğini gösterir. Yani tüketim ürünleri ne kadar çoksa, facia da o kadar büyüktür. Müslümanların o tüketim hastalığıyla, dolayısıyla emperyalizmle çok şiddetli bir savaşa tutlmaları gerekir.

Cumhuriyet İdaresi ve?Hasta Adam?ın Borçları

İslamda ve peygamber zamanında davranış ve hareket tarzı öyle insanidir ki, bizim için son derece hayretamizdir. Bir grup kız Medine'ye geliyor ve Huneyn savaşına katılıyor. Henüz yeni ergenlik çağına ermiş 9,10 veya 11 yaşındaki kızlar onbeş kişilik bir grup oluşturarak peygamberimizin huzuruna çıkıp şöyle diyorlar: "Biz, bu savaşa katılıp hemşirelik yapmamız için bizi de götürmeni istiyoruz ya rasulallah!" Rasulullah hepsini ata veya deveye bindiriyor ve bir hemşire grubu olarak savaşa götürüyor.

Yönetici sınıfların ideolojik tahrifinin ideolojik niteliğe bürümenin tek şekli olduğu Marx'tan sonraki araştırmaları da etkileyen bir tutumdur. Bilginin toplumsal kökleri hakkında görüşlerimizi genişletmek çabasında bulunmuş Manheim bile öncelikle yönetici sınıfların düşünceleri ile ilgilenmişti.

Hatırlayanlar şahittirler ki her gün, bir kaç moda salonu, çarşısı, pazarı ve lüks mağazalar her caddenin köşesinde, kenarında bitiyordu. Matbuat ve toplumsal irtibat araçları, tümüyle batılı kapitalistlerin ellerine bırakıldı. Cinsel tahriklerin yapıldığı ve en son moda elbiselerin propaganda yapıldığı batılı makinalar en iyi yerler idi. Lüks ve süs eşyalarıyla dolu büyük ihracat gemileri İran limanlarında demirlediler. Batılıların ilk gemi tahliyesiyle de kendi zaferlerini kutladılar.

Zamanla çağdaş?Hasta adamın? borcu, Osmanlı dönemini çoktan geride bırakmıştır. O raddeye gelmiştir ki, Merkez Bankası, borçların tespitini kendisi yapamadığından yabancı bir banka ile anlaşma yapmıştır. Bu bankaya, ifa edeceği vazife için 200.000 dolar ücret ödenecektir.

Tağutun hedefi kadının bir oyuncak olmasıdır. Bunu sadece Şahın kendisi değil, emperyalistler de istemiştir. Çünkü o tüketim pazarları meydana getirmek peşindedir. Kadın örtündüğü zaman artık batı ve doğu, ürettiği süs ve makyaj malzemelerini nerede satacak? Kadın, pazarlarda boşu boşuna dolaşıp tur atmak yerine mücadele meydanlarında çocukların eğitimi işinde geçerli Amerika ve Avrupanın kötü ve bozulmuş malları hangi pazarda satışa sunacaktır.

Yine resmi görü?ün açyklamalaryna bakylyrsa, M. Kemal kuzey-do?u Anadolu?ya azynlyklara kar?y Türk çetelerinin asayi? ihlallerini incelemek üzere gönderilmek istenmi?, fakat, hem Pa?a?nyn gayretleriyle, hem de Harbiye nezaretindeki arkada?larynyn çabalaryyla daha geni? yetkiler ihtiva eden bir görev emri çykmy?tyr. Bu emre göre M. Kemal?in ordu üzerindeki yetkilerinden ba?ka, Trabzon, Erzurum, Sivas, Van vilayetleri ile Erzincan, Canik müstakil sancaklarynyn sivil idarecileri üzerinde de geni? yetkileri mevcuttu. Ayryca, M. Kemal?e bu vilayetlerin kom?usu olan vilayetler üzerinde de müfetti?lik yetkisi verilmi?ti. Görüldü?ü üzere, yetki alany hemen hemen bütün Anadolu?yu kapsamaktadyr. Bu kadar yetkiye, M. Kemal elbette kendi kendine sahip olmamy?tyr. Sadrazam Damat Ferit Pa?a yolculuk öncesi M. Kemal?i kabul etmi? ve kendisine? bir iste?iniz olursa, do?rudan bana bildirin. Hiç gecikmeden yerine getirilece?inden emin olabilirsiniz? demi?tir. Bu sözleri bize Lord Kinros nakletmektedir. Öte yandan M. Kemal?in yolculuktan önce Padi?ah?la görü?mesi daha manidardyr. Padi?ah, M. Kemal?i kendi selahiyetlerini ona veren ve bir nevi padi?ah vekili gibi hareket etmesini temin eden bir ferman-y hümayun ile de teçhiz eder. Tahsisat-y mesture?den ve hazine-I hassadan külliyetli miktarda para verilir. Syrf M. Kemal ve maiyetine bu özel görev için bir gemi tahsis edilir. Yngilizler 6 Haziran?da M. Kemal?in geri ça?rylmasyny isterler. Yngilizlerin maksady, Ystanbul hükümeti ile M. Kemal?in ili?kilerini koparmaktyr. Bir taraftan Ystanbul hükümetini belirli kararlara zorlayan Yngilizler, öte taraftan kendileri, türklerin içi?lerine kary?mama, M. Kemal?e kar?y bulunmama karary alyrlar(10 Temmuz 1919).

OLAMK FELSEFESİ

Marx ideoloji konusuna ilk defa olarak bir din meselesi dolayısıyla önem vermiş olduğunu göstermektedir. Dinle kurulan bu ilişkiyi Marx'ın fikirlerini Feuerbach'a giden köklerinde aramak gerekir. Feuerbach?ın tezinin, esası algılama hakkında bir bulgusuna dayanıyordu. Ona göre var olduğu kabul edilen şeyler algılanabilir veya duyulabilir. Bundan çıkan sonuç şudur. Allah'ın varlığı onun algılanabileceği bir şekil olmazsa ispat edilemez. Böylece ona göre din bilimin kanıtları aslında kör ve etkisiz varsayımlardır. Feuerbach bu görüşleriyle Marx ve Engelsi etkilemiştir. Marx?ın din için "halkın afyonu" tabirini ilk defa olarak kullandığı Hegel'in Hukuk Felsefesinin Kritiği" adındaki makalesi Feuerbach'ın bu fikirlerinin tesiri altında yazılmıştır. Cümlenin tümü oldukça nadir bulunabildiği için kendi başına ilginçtir. "Din, başkasına tabi yaratıkların iç çekişmesi, kalpsiz bir dünyanın kalbi ruhsuz olayların ruhudur. Din halkın afyonudur.

Yeni Osmanlı bürokrasisi yeri geldiğinde israfa karşı olduğunu sık sık tekrarlamasına rağmen, kendi hayat tarzını da batı tüketim kalıplarına göre düzenliyordu.

İslamda yaşam, toplum, sosyal ilişkiler, kadın hakları, çocuk ve aile haklarının ne olduğunu bilen, fakat pratikte köhne gayr-i islami geleneklere tabi olan, hatta yaşamını, islami değerlere göre değiştirme cesaretini bile gösteremeyen kimseler çoktur.

Bürokrasi bu mutlu günlerinin demokratik hayatta da devam edeceğini umuyordu. Netice hayal kırıklığı oldu. Şimdi bürokrasinin önünde nazist ve faşist örnekler yoktur . Bu rejimler 2. Dünya Savaşıyla çökmüştür. Ama Dünyanın belki de gelmiş geçmiş en bürokratik idaresi olan Rus komünist idaresi ayaktadır. Gerek siyasi gerekse iktisadi karar mekanizması, tamamen bürokratik bir işleyiş gösterir. Devlet bürokratlara üstün vatandaş muamelesi yapar. Bu ülkededir ki, en üst ücret en alt ücretin elli katından fazladır.

Desroche'un işaret ettiği gibi bir tek din sosyolojisi teşekkül etmemiş her sosyoloğun ilgi alanına göre din sosyolojileri ortaya çıkmıştır. Din sosyolojisinin tekli bir yapısı yoktur. Bu sahada ana tartışmaları ortaya çıkarmış olan düşünürler de din sosyoloğu olarak tanınmış olan kimseler değildir. Bunlar her sosyal bilincinin zaman zaman fikirlerine geri gelmek mecburiyetinde kaldığı iki klasik düşünürdür. Kal Marx ve Sigmund Freud.

4/3. Yki?Kuva-yy Milliye?

?Osmanlı borçları?nın son taksidinin 1954?te ödenmesi, borçlanma tarihinin tamamen sona erdiği manasına gelmez. Olsa olsa borçlanma tarihinin 1. asrının sonunu belirten bir hadise olabilir. Hatta denilebilir ki, borçlanma, yabancılaşmış bürokrasinin idarede müessiriyeti sürdükçe devam edecek bünyevi bir hastalıktır. Tek parti devrinin son yıllarında, borçların son taksidinin 1954?te ödenmeden 8 yıl önce, Türkiye Amerika?dan 500 milyon dolar borç istemiştir(13.4.1946). Böylece, Cumhuriyet devrinin tek parti döneminde başlayan yeni bir borçlanma tarihi söz konusudur.

b) Teklif ettikleri hal çarelerinde ümmet yapısına sandıklarından çok daha bağlı kalmışlardır.

4-Anadolu?da Türk-Yunan Harbinden Türkiye Cumhuriyetine

Özellikle I. Dünya savaşından sonra ansızın dünya sanatının asıl mayasının, bilhassa bütün filmlerin sadece iki unsura sahip olduğunu görürüz:

2. BÖLÜM

Biz onlarca yıldır batıya bağımlı kaldık. Dolayısıyla düşman yaşamsal ilişkilerimizin derinliklerine kadar kök salmış. Evet büyük şeytan, uzun yıllar bu su ve toprağın davetsiz misafiri olmuştur. Eğer o Vietnamda ateşleyici ve napalm bombalarıyla her tarafı yıkıp yaktıysa İrandada alçakça ve sahtekarca daha da derin harabeler bıraktı. Varolan tek fark, Orada her şey ayan beyan iken burada gizlidir. Bu büyük şeytan İrandaki hükümeti boyunca milletimiz için icad ettiği bağımlılıkları şimdi yüzümüze vuruyor ve bizi gıda ve sanayi boykotuyla tehdid ediyor. Genelde çözüm yolu düşünmemiz, siyasal bağımsızlığı akabinde sınai, bilimsel, sanatsal kültürel ve ekonomik bağımsızlığa kavuşmak için de seferber olmamız gerekiyor.

Osmanlı Devleti?nin Tasfiyesi Düyun-ı Umumiye?nin Devamı

1960 sonrasında kanunen DP adını taşıyan bir parti kurmak mümkün değildi ama, bu partinin oylarının en azından önemli bir kısmının CHP?ne akmayacağı da tahmin edilebiliyordu. İhtilalciler bu maksatla Yeni Türkiye Partisi ?ni kurdular. Ardından, emekli bir orgeneral başkanlığında Adalet Partisi kuruldu. Halk seçimlerde yönetimin sağ partisi yerine AP?ye daha fazla meyletti. AP, DP?nin devamcısı olarak iktidar oldu. Ancak AP, DP?yi tasfiye edenlerin kurduğu sistemi hiçbir zaman tasfiye sürecine sokamadı. 1960?larda basın ve bürokrasi mekanizması, aşırı sol eğilimleri gürbüzleştiren bir atmosfer oluşturmuştu. Ordunun 1970 sonrasında 12 Mart Muhtırası?yla bir taraftan bu mekanizmayı boşa çıkartan, öte yandan siyasi iktidarı saf dışı bırakan tutumu üzerinde dikkatle durmak gerekir. 1960?da siyasi iktidara karşı açıkça tavır koyan ordu, 1970 sonrasında başka şeylere de karşı tavır koymak durumunda kaldıysa, bunun dünya dengeleriyle alakalı olduğu düşünmek daha isabetli olacaktır.

Fakat, daha sonra bir deliden ziyade söz dinleyen bir padişahla işlerin daha iyi yürüyeceğini anlarlar. Üst seviyede yenilikçi idareciler Abdülhamid?de bu vasfı görürler. 2. Abdülhamid, Kanun-ı Esasi?yi ve Meşrutiyet?in ilanını bürokrasinin kabul eder. Fakat bunların uzun bir süre devamını sağlamaz. Böylece Tanzimat bürokrasisinin sultanla beraber iktidar arayışlarının üçüncüsü de muvaffakiyetle neticelenmedi(daha öncekiler Abdülaziz ve 5. Murad?la). 2. Abdülhamid bir kaç yıl içinde iktidarına ortak olmak isteyen bürokrasi güçlerini çevresinden uzaklaştırdı. Bundan sonradır ki, bürokrasi, aydınlar kendilerine padişahsız iktidar düşünmeye başladılar.

İlk başlarda islamiyetin toplumsal yapı bakımından belki en önemli niteliği, kabile ilişkilerinin çok kuvvetli olduğu bir ortamda belirmiş olmasıdır. Fakat islamiyet esas itibariyle mevcut olan bir şehirsel yapının üzerine kurulmuş yapıttır. Fakat bu şehirsel yapı gelişmemiş olduğundan dinin birleştirici rolü burada her zamankinden kuvvetli olmuştur. İslami inancın bu yapısal pekiştirici rolü dolayısıyladır ki islam dininden az da olsa ayrılanlar islam devletinin dışında kalırlar. Bunlar böylece bir anda hem zındık hem toplumdışı ve hem de devlet dışı kişiler olurlar.

Her devrimin asaleti ve değeri, halk kitleleri üzerindeki misyona, hedefe ve dünya mustaz'aflarını harekete geçirerek şiar seçimine bağlıdır. Bir takım insanlar, herkese "ekmek ve ev " slonagıyla devrimci olurlar. Halk ekmek ve meskeni elde ettiği zaman bu devrimcilerin misyonu bütünüyle sona ermiştir. Çeşitli devrimler meydana getirip onların en başarılıları, halkın mahrum ve mustaz'af kitlesinin sahnede olduğu, hareketin sloganınımustaz'af insanların seçtiği mücadele silah ve yönetimini ele geçirmede de egemen güçlere bağımlı olmaksızın bağımsız bir şekilde hareket ettiği devirlerdir. Bu şeklin dışında milletin içinde bir hareket vücuda gelirse bir kıyıdan öbür kıyıya düşer. Bu şekildeki devrimin namı da güzel değildir. Güçlere bağımlılık, bağımsızlığın ortadan kalkması veya saddolunmasıyla sonuçlanır. Bağımlı olan ve güçler birliği tarafından yönlendirilen mücadelerin hiçbir değeri yoktur.

Jean Paul Sartre "Yeryüzü Lanetlileri" adlı eserinin girişinde şunları söyler: Biz bir grup Afrikalı ve asyalı genci bir kaç ay Amsterdam Paris, Londra, Brüksel vb. yerlere getirir ve gezdiririz. Bir kaç gün geçtikten sonra Avrupai elbiselerle onları giydiririz.

Müslüman aleminin özelliklerinden birinin "ümmetçi yapısı olduğu bilinen bir gerçektir. Hatta, Atatürk devrimleri bazen Türkiye'de ümmetçi yapıyor ortadan kaldırmak için girişilmiş bir çaba olarak değerlendirilir. Bunun yerini vatandaş, birey, yurttaş ideolojisi yerleştirilmeye çalışılmıştır.

Osmanlı Devleti?nin gerileme devrinde artan mali sıkıntılar için çare olarak, para değerinin-içindeki altın ve gümüş miktarı azaltılarak-düşürülmesi yoluna başvurulurdu. Daha sonraları, Galata?da bulunan Rum, Ermeni veya Yahudi bankerlerden borçlanma yoluna gidildi. Osmanlı Devleti?nin dış borçlanma devri 24 Ağustos 1854?te başladı. Batıcı devlet erkanı, yeni Osmanlı bürokrasisi batılılaşma yolunda teminat mesabesinde de gördükleri borçlanmayı padişaha ve geleneklik tarzı devam ettiren devlet erkanına kabul ettirmekte güçlük çektiler. Sultan Abdülmecid ve geleneği sürdüren devlet erkanı, kafire borçlanmayı bir haysiyet meselesi olarak görüyorlardı. Bu yüzden ilk borç anlaşması padişahın tasvibi alınmadan, batı eğilimli yeni bürokrasi tara-fından yapıldı. Savaşın zoru altında sonradan padişaha da kabul ettirildi.

Kadın özgürlüğü adıyla ortaya çıkan bu özel modernizmle mücadele, genellikle kör ve mutaassıp karşı çıkışlarla yapılmıştır. Dolayısıyla, hücumlar karşısında direnememiştir. Çoğunluğu sağlayan yeni tahsilliler, batıbenzerliler bu krizi, şiddetle kabul ettiler ve bu yıkıcı başkalaşmanın en güçlü, temsilcileri, yayıcı ve takviye edici faktörleri oldular. İslami toplumlarda kadın özgürlüğünün modernist saldırısına karşı, yapılan mücadele her ii cenahtan da takviye, kabul ve teyid edici idi. Şibih aydın ve acemice direnişlerle, bilim ve mantık dışı karşı koyuşlarla yanlış bir şekilde hareket ederek onun devamını sağladılar.

Birisi şöyle der: Düşünüyorum o halde varım

a) Toplumun genel hatlarını tamamlayıcı

IV. BÖLÜM

Osmanlı toplumu iki ana sınıfa ayrılıyordu. Askeri denen ilki saltanat beratı ile padişahın dinsel yetki yada yürütme yetkisi tanıdığı kimseleri, yani saray memurları, mülki memurlar ve ulemayı içine alıyordu. İkincisi reaya olup vergi veren, fakat hükümete katılmayan bütün müslüman ve müslüman olmayan uyrukları içine alıyordu.

2-Osmanlı Çöküşünün Kurumları: Tercüme Odası ve Hariciye Nezareti

Hitap Ettiği Okuyucu Kitlesi: Özel İlgi

Ghazw, gazanın kökü Arap kabilelerinin mahalli talan faaliyetlerine verilen addır. Gazi, bu bakımdan bir kabilenin geçim vasıtasını İslam devleti kurulduktan bir kaç yüzyıl sürdürmüş olan bir kimsedir. Max Weber islam dininin bir üst tabaka için talan imkanını veren bir yapıt olduğunu iddia etmiştir. İslamiyetin amaçlarını böylece tanımlamak meseleyi belkide biraz fazla basitleştirmektir. Fakat herhalde cihad islamiyetin başından beri islam toplumunun önemli bir yönünü teşkil etmiştir. İslamiyet uğruna savaşmak, islami toplumlarda çok yüksek sayılan değerler arasında başta gelmektedir. Wittek'in belirttiği gibi kuruluş devrinde Osmanlı İslam?ının her yönü gaza ideolojisi ile girift haldedir. Seyyid Battal Gazi böylece Araplardan Türklere intikal eden bir kahraman haline gelmiştir.

4. BÖLÜM

AMPİRİK KANITLAR

DÜYUN-I UMUMİYE?NİN 2. YÜZYILI

1977 Seçimleri Ve Sonrası

Kültür bütünlerinin bir kere ortaya çıktıktan sonra toplumun, değişen şartları dolayısıyla ihtiyaçları değiştiği zaman bile, kendini devam ettirmeye eğilimli olmasıdır. Mesela, doğum kontrolünün kötü olduğu şeklinde dinsel planda oluşan bir inanç, DDT kullanan ve o sayede o zamana kadar rastlanmadık bir şekilde üreyen bir toplum da başlangıçtaki toplumu yaşatıcı fonksiyonunu kaybettiği halde, kendiliğinden meşru inanç olmaktan çıkmaz.

Eğer kadının insani ve islami haklarını verirseniz; onu bu hücuma en iyi direniş gücü olması için en güzel unsur yapmışsınız demektir.

Ümmet dünya görüşünün Cumhuriyet aydınlarına tevarüs etmiş olan şekli sosyal hakikatlerin basit hakikatler oldukları fikridir. Bundan dolayı kendi içinde bir anlam taşımayan "hurafe" kavramı ülkemizdeki birçok aydınlar için yeterli bir izah teşkil etmektedir. Fakat bu hurafelerin bir sistemi olduğu da karşısına geçilmez basit bir gerçektir.

Bu toplum örgütlenmesinin dinsel bir formüle dayanması olayının örneğin siyaset için olan sonuçlarını bir islamiyet alimi şöyle ifade etmiştir.

Osmanlı devleti çok ağır şartlarda borçlanıyordu. Yüz lira borçlanıl-dığında devletin eline çoğu zaman otuzüç lira civarında para geçiyordu. Bu yüzden, 1854?ten 1874?e kadar yirmi sene içinde yapılan onbeş borçlanmada devlet 238.773.000 altın lira borçlandığı halde, eline ancak 127.120.000 lira geçmişti.1876?da ödemeler tamamen durdu. Osmanlı Devleti?nin ödeme gücünün tükenmesi neticesinde Düyun-ı Umumiye idaresi doğdu. (8 Aralık 1881) O zamana kadar ödenmeyen borç toplamının 219.938.559 lira olduğu tespit edildi. Hem devletin gücü, hem de, borçlanmaların ağır şartlarla yapılmış olması dikkate alınarak borçlar 12.305.045 altın liraya indirildi. Ödemelerle ilgili işleri yürütecek tahvil hamillerinin vekillerinden oluşan bir?Düyun-ı Umumiye-i Osmaniye Meclisi İdaresi? kuruldu.

DEVRİMLERİN DEĞERİ

Zemini onun davetinin kabulü için, onun yakın çalışma arkadaşlarından daha çok hazırlıyor. Durum böyle iken bir grup çıkıyor, o davetle acemice mücadele ediyor. Bu grup gerici, sapık, düşünsellikten uzak, insani olmayan geleneklere dayanarak alçak taassublarla bu davet karşısında kendilerini korumak istiyorlar. Neticede bir düğüm oluşuyor. Bunlar ne şekilde bu meşum davetçiyle işbirliği yapıyor?

Sorun nasıl anlamak sorunudur. Mesele şudur ki; Yeniden Hz. Fatımanın hal şerhini yaptığımız zaman, Onun durumu ve işinden, sosyal, düşünsel ve dini yönünden nasıl dersalabilir ve nelerinden faydalanabiliri?Mesele budur. Bu mesele temel bir meseledir. "Nasıl anlamak?"

Seks

1. Dünya Savaşı?nın sonunda batırdıkları vatanı ve milleti kurtarmak iddiasındaki Milli Mücadele ekibi bu yüzden İttihatçılarla özdeşleşmiş olan bürokrat niteliklerini gizlemeye çalıştıkları kadar, padişah otoritesine bağlılıklarını ifadeden de geri kalmamışlardır. Milli mücadeleden sonra görünen şudur: 2. Mahmud?un uysal, söz dinler katipleri daha yüz yıl geçmeden toplumda güç dengesini tamamen kendi lehlerine çevirmişlerdir.

Önce Tarih, Sonra Tekerrür

Acemice direnişler ve mantık dışı mücadeleler, her zaman karşı cephe ya da düşünceyi kuvvetlendirir. Bu genel bir yasadır.

Kitap objektif bakış açısıyla, ilmi tahlillerin, metodların ışığı altında yazılmıştır. Kitapda toplumun anatomisi batılı sosyal ilim adamlarının kuramına göre açıklanılmaya çalışılmıştır? Dinin toplumdaki gücünün tam hakkı verilmemiştir. Dinin toplumun bütün sorunlarını çözmede tek başına kesinlikle yetersiz kalacağı ileri sürülmüştür.

Durum bu iken aydınları görüyoruz ki, dünyada hemşireliği ilk o icad etmiştir diye I. dünya savaşına katılan filan Amerikalı kadını göklere çıkarıyor. Diğer taraftan ise; sosyal görüş bakımından geleneksel olan bir başka kişiyi görüyoruz ki bu, işe temelinden her şeyiyle muhalefet ediyor ve yaptığı bu hareketin adını da din koyuyor. O dini bu şekilde telakki ediyor.

Dini değerler gerçekten diridirler. İslam diridir dediğimiz zaman, hem fikir ve inançları, hem yasaları ve sosyal ilkeleri, hem yönü ve hem de gösterilen ve ortaya konan örnek insanlar bakımından diri olduğunu söylemek istiyoruz.

Bir asırdır Türkiye?de değişmeyen tek şey, bürokrasinin devlet idaresindeki rolüdür. Bir asır içinde, idari, hukuki, siyasi çok şey değişmiştir. Devletin şekli, kanunları, adı, dini, yazısı vb. bürokrasinin istediği yönde değiştirildi. Değişmeyen yalnız ve yalnız bürokrasi ve onun zihniyetidir. Baştan beri kendine ve milletine güvenemeyen bürokrasi yabancı tesirlerin esiridir. Yardımsız, dış desteksiz ve müdahalesiz yapamaz! Bütün bağımsızlık lafları boştadır ve züğürt tesellisi mesabesindedir.

TÜRKİYE?DE DARBELER MÜDAHALELER ve SİYASİ SİSTEM

Düşman, gerçekten her devrinim zafer faktörlerine darbe vurma niyetiyle adım atıyor. Düşman yine, bir milletin hayatının devamı için kendi güç merkezinin hayatına bağlılığını temin edecek, böylece maddi yönden koptukları zaman bağımlı olan ülkenin yaşantısının devam etmesinin mümkün olmamasını sağlıyacak ilişkiler ayartma çabası içerisindedir. Siyasi ve ekonomik bağımlılıktan daha kötüsü, kültürel bağımlılıktır. Kültürel bağımlılığın gerçekleşmesi durumunda halk arasında devrim durumu iyice azalır

İdeoloji ve Bilim Sosyolojisi

Diğeri de cevap verir: Hissediyorum o halde varım.

Kadın hakları ve kadının rolü bilimsel ve düşünsel bir sorun olmuştur. Özellikle 18. 19. ve 20. yüzyıldan itibaren ve ikinci dünya savaşından sonra kadının sosyal hakları ve insani özellikleri meselesi bilimsel toplantılarda, dünyanın siyasi ve sosyal akımlarında şiddetli bir ruhi hadise ve sarsıntı şeklinde, devrimci bir kriz şeklinde ortaya çıkmıştır.

? Düyun-ı Umumiye elindeki devlet gelirlerinin kontrolü yeni hükümetin eline geçti.

"Her ne kadar islamiyeti, biz bir din olarak tanımlamaya eğilimliyse de, Peygamberin onu daha çok bir millet olarak tanımlamış olması muhtemeldir. D. S. Margoliut'un bu ifadesi islamiyetin bir millet olarak kavramlaştırılmış olmasının yapı bakımından sonuçlarını bunların neler olduğunu araştırmaya itiyor. Bir sistem olarak islamiyet bu açıdan diğer dinsel sistemlerden nasıl ayrılıyor?

4/5.1. Yngiliz Politikasyna Katky

Yngilizler Tanzimatla birlikte Osmanly Devleti?ni bürokratik pa?alarla istedi?i yöne sevketmi?lerdir. Fakat, 2. Abdülhamid?in, Yngiliz gücüne kar?y olu?turdu?u dengeler, Osmanly devleti?ni tekrar uluslararasy müessir bir kuvvet haline getirmi?tir. Artyk bundan sonra, Yngilizlerin tek hedefi di?er müslüman ülkeleri de ky?kyrtan Osmanly?ya gereken cezayy vermektir. Bu cezalandyrma, Osmanly Devleti?nin ve Türklerin itibaryny sömürge halklary üzerinden kaldyracak bir sonuç do?urmalyydy. Bize, Yngiliz siyasetinin asyl rengini, siyasilerin, askeri yetkililerin söz ve davrany?laryndan ziyade istihbarat te?kilatynyn yapyp ettikleri vermektedir. Bununla birlikte, Yngiliz politikacylary zaman zaman çok sarih biçimde?Türkiye Devleti?nden, hatta zymmen?Türkiye Cumhuri-yeti?nden söz etmi?lerdir. Hem de, 1918?lerde, 1919?larda, 1920?lerde? Hatta Lord Curzon devletin ba?kentinin Ankara veya Bursa olaca?yndan bile bahsetmi?tir.

Birçok rakip halifeliklerin baştan itibaren halifeliği paylaşmadıkları bir ortamda müslümanların aradıkları asıl meşruiyyet kaynağı islamiyetin şanına uygun bir ortamda sürdürebilecek bir güce sahip olmaktır. Bu güçte karizma olarak nitelenmektedir.

Ve ansızın cinsel özgürlük meselesi gündemegeldi. Bu cinsel özgürlük şiarıyla kadın; bütün yoksunlukların, insanlık dışı kayıt ve sınırlamalarınyok olup gittiğini görünce onu şiddetle kabul etti.

İdeolojiler, yönetilenler katında da mevcuttur. Bunu Lane'in çalışmalarında görüyoruz "Sıradan Amerikalı inandıklarına niçin inanıyor? Lane'in gayesi bir New England kasabasında "sokaktaki adam"ın siyasetle ilişkili olarak kafasının içindekileri tespit etmeğe çalışmaktadır. O basit vatandaşın fikri kalıplarının kendi içindeki anlamını atamaktadır. Üzerinde durduğu kişiler her ne kadar nisbeten basit kimseler iseler de dertleri, kaygıları, tutumları ve inançları bir sosyal kimlik meydana getirmektedir. Sokaktaki adamın fikirleri mantıki tutarlılığa sahip değilse de yaşadığı çerçeve içine konduğu zaman bir tutarlık kazanmaktadır.

Tarihin Tekerrürü

Toplum yapıları ise, düzenliklerini toplum bireylerinin içinde bulundukları durumları "anlamaları" sayesinde muhafaza ederler. "Anlama"nın insan topluluklarındaki yapısal önemi son yirmi yılda muhtelif şekillerde işlenerek artık sosyolojinin esasları arasına girmiştir. İdeoloji bir anlam kümesi olarak toplumun stratejik fonksiyonlarının birinin başköşesini tutmaktadır. İdeolojileri bu açıdan ele aldığımız zaman onları, insanlara istikamet vermeğe yarayan birer "harita" olarak görürüz.

Yayınevi : İletişim Yayınları

Toplumun mutlaka halledilmesi gereken problemlerinden biri, kişilerin şahsiyetlerinin dengesini sağlamaktadır. Denge her şahsın hayatının ilk yıllarından itibaren kendine tedricen bir "şahsiyet" imal etmesiyle sağlanır. Tam bir kimlik ancak çocukluk ve ergenlik bunalımlarının başarı ile çözülmesiyle ortaya çıkar. Bunalımlardan sağlanan başarı kişinin kimliğine her defasında yeni bir kat ilave eder. İdeoloji bu kimlik tamamlama sürecine iki yerde girmektedir. Bir kere kişinin kendisine imal ettiği kişilik bütünleşmiş bir tutuklar ve davranışlar tümü olduğu bir "iç ideoloji" teşkil eder. Kişinin bu vicdani kılavuzu bir nevi ideolojidir. İkinci planda bu krizlerden bazıları mesela ergenlik krizi, dış alemde bulunan ideolojilerin etkisine özel bir şekilde tabidir. Gençler kendi kişiliklerinin son katını verecek olan cevapları dış alemdeki siyasal ve sosyal ideolojilerde ararlar.

Bu konunun amacı islami inançların Türkiye'de halk katındaki gelişme şeklinin etkilerini incelemektir. Araştırılan alan islamiyetin bugün, Türkiye'de sokaktaki adamın fikri kalıplarını etkileme mekanizmasıdır. Daha uzak amaç bu fikri kalıplar ile toplumsal ve siyasal eylem arasındaki bağları bulmaktır. Bu itibarla islam dinini incelerken onu tümüyle değil, halkın islami inaçlarına ilişkin bazı yönleriyle ele almak gerekiyor. Daha sonra da Türkiye'de bunların nasıl şekillenebilmiş olacakları aranıyor. Kısaca doğmadan çok doğmanın halkın inançlarına bununda toplumsal eylemine olan etkisi araştırılıyor.

Dr. Şeriatinin detyimiyle Fransız sömürgeciler, Cezayirli kadının örtüsünden, savaşçıların silahından daha çok korkmuşlardı.

Düyun-ı Umumiye İdaresi, daha başlangıçta, hem yabancı devletlerin, hem de Avrupa sermayesinin mümessili olarak kendini hissettirmeye başladı. Meclis azaları, aynı zamanda çeşitli yabancı şirketlerin men-faatlerin korumak için de faaliyetten geri kalmıyorlardı. Böylece Düyun-ı Umumiye, mali ve siyasi mekanizmayı yabancı ülkelerin tercihleri yönünde sevk etmek için iyi bir vasıta haline geldi.

Tarikatlar

Mutlak manada örtü islami bir kavram iken özel bir kavmin sosyal geleneğine hastır. Çarşaf bir giyim biçimidir. Bu giyim biçimi, bu memleketten o memlekete, o zamandan bu zamana değişiklik arzeder. Fakat netice itibariyle islami hicab ilkesi her bilinçli ve aydın insanın kabul ettiği fıkhi bir kanundur. Ama bu gün çarşaf iki ve örtü iki müteradif kelime haline gelmiştir. O zaman aydın saldırma ve hamle yapmak adına hicaba saldırıyor. Buna karşılık mutaassıplar, hicabı savunmak adına maalesef sadece çarşafı savunuyorlar.

19. yy?da Osmanlı Devleti önceki yy?ın kısmi batılılaşma tavrının ötesinde bir değişim içine girdi. Devlet kendisiyle özdeşleşmiş kurumları ıslah edemediği gerekçesiyle kaldırdı. Bağımsızlık hareketlerinden dolayı, o zamana kadar Osmanlıların azılıklardan bilhassa Rumlardan tercüman istihdam ederek yürüttükleri bazı faaliyetlerin sürdürülmesi imkan haricine çıkmıştır.1833?de Bab-ı Ali dış ilişkileri müslüman görevlilerle yürütmek için Tercüme Odası?nı teşkil etti. İlk mensupları arasında mühtediler önemli bir nispetteydi. Bu büro, hem Avrupa?daki elçiliklerin hem de yeni Osmanlı bürokrasisinin kadrosunun yetişme vasatı olarak fonksiyon icra etti.2. Mahmud?un bir nevi laikleştirme sayılabilecek uygulamaları yüzünden, bürokraside ulemadan ve ayanlardan ziyade elçilik teşkilatları ve Tercüme Odası söz sahibi idi.

Etrafındaki dünyayı anlamasına yarayan bir model temin etmesinde

Bu yolda her ne kadar toplumun yek vucud gibi çalışması gerekirse de onun abaşrısı, toplum üyelerinin, görevlerini yerine getirmelerine bağlıdır. Kadın, toplumun vucudunun yarısı olarak diğer yarısından daha çok sorumluluklarıyla sadece uzun yıllar boyunca daha çok darbe görmüş, istismar ve saldırı konusu olmuştur. Evrensel sömürü, diğer ülkeleri emperyalistlerin gücünden yaralanarak bağlamış ve kadın hareketini felç etmekle de toplumun diğer yarısını, yani erkekleri zillete düşürebilmiştir.

Fakat bundan evvel, Kilisenin din adına savundukları ve her zaman dinin bekçilik ettiği üsleri, kadının manevi, sosyal ve insani değer, hak ve şahsiyetini yok etmiştir. Evet kilise bunları din namına savunmuştur. Rönesasnstan burjuvazinin devriminden sonra bireysel özgürlük kültürü olan Kiliseye karşı bir zafer kazandı. Burjuvazinin hamle yapması neticesinde kilisenin hukuki ahlaki, bilimsel, ruhi ve bilimsel egemenliği ve beraberindedin de yok oldu.

Doktor Şeriatinin alaylı değişiyle Benim okum var o halde varım

Bir parantez açıp, Türkiye?de dış borçlanmaların, yeni bürokrasinin tarihi ile paralelliklerini hatırlatalım. Reşit Paşa için ilk dış borcu Sultan Abdülmecid?e kabul ettirmek mesele olmuştu. Neticede padişahın kabulü sağlanmadan yüksek seviyede bürokratlarımız İngiltere?den ilk yardımı aldılar. Bu borçlanmalar sonraki yıllarda artarak sürdü. Neticede, borçların ödenememesi yüzünden, bazı gelir kaynakları rehin edilmeye başlandı. Bir buçuk asırlık batılılaşma tarihimizin bazı değişmeyen gerçekleri olduğu böylece ortaya çıkmaktadır:

4/4.2. ?Bol?evik Tehlikesi? ve Etkileri

Din'i Türkiye'de bir eylem aracısı olarak ele almamız gerekir. Bunun nedeni dinin Türk kültürün de önemli bir unsur olarak belirmesidir. Aralarında seçim kaybetmiş "laiklerin" başta bulunduğu bir kısım politikacılar din faktörünün Türkiye'de karşısına geçilmez bir varlık olduğunu anlatırlar? Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana, Türkiye'de fertlerin kişilik ve kimlik krizlerini halletmekte zorluk çekmiş oldukları açıktır. Türkiye'nin değer boşluğu gözleri kamaştıracak kadar belirlidir. "Alt sınıflarda bu değer boşluğu İslami olarak bildikleri itikatlara sıkı sıkıya sarılmak suretiyle halledilmek istenmiştir.

Müslüman Kadın

Fıkıh da müslümanlara ait olmayan ülkeler darü?l-harb, darü?l-cihad mütaala edilir. Bu yüzden bunlarla eşit ilişki kurulmaz.

Zamanımızda sosyal bilimlerde kaydedilen ilerlemenin dini "endişe azaltıcı" ve "kişiliği billurlaştırıcı" sembolik bir süreç olarak kavramlaştırmamızı yol açmış ve bu anlamda "yumuşak" bir ideoloji olarak incelenmesinin imkanlarını ortaya çıkarmıştır. Günümüzün dinle uğraşan sosyal antropologlarının ekseriyeti Marx'ın tek yönlülüğüne, aksi istikamette çalışan tek yönlülükle cevap vererek artık dinin otorite strüktürlerini destekleyen yönlerini bir tarafa bırakmaya temayül etmektedirler.

TÜRKİYE?DE DARBELER, MÜDAHALELER VE SİYASİ SİSTEM

Öğrendik ki, emperyalizm ne bir şahıstır ne de bir grup, tersine tarihi bir akımdır.

Ele aldığımız bu meselenin diğer bir yönü ise, islam toplumlarında tüzel kişiliğe hiçbir zaman Roma'da tanındığı kadar geniş bir örgütlenme meşruiyet ve hareket serbestisi tanınmamış olmasıdır. Bu ikincil yapıların yerini ümmet yapısına bağlı olarak "tarikat" yapısı görmektedir.

Yktidar ve Bürokrasi

İlk alınan borçların bir kısmı harp masrafları, bir kısmı da iktisadi yatırımlar için kullanıldı. Ancak, bu ilk borçlanmadan başlayarak çoğunlukla, cari masraflara ve tüketime dönük harcamalara ağırlık verildiği görüldü. Bir müddet sonra o hale gelindi ki, alınan paralar, cari masraflar ve eski borçların ödenmesi için kullanılır oldu. Batı mali kaynakları da 1854?ten sonra üretim tarzına tesir edici yatırımlara girmekten kaçındı. İşi tüketim seviyesinde tutmağa itina gösterdi.

Bir noktadan sonra yeni Osmanly bürokratlary kendi varlyklaryny devletin varly?y ile özde?le?tirmi?ler ve ona?ekil verme, kurtarma hak ve yetkisini yalnyz kendilerinde görmü?lerdir. Bu yüzden 2. Abdülhamid?in yslahat ve modernle?me hareketlerini dahi irticai faaliyetler olarak nitelemekten kaçynmamy?lardyr.

Düşmanın deniz kadar bir gırtlağı vardır. O ne varsa bu memlekette her şeyi yutmak ister. Bizim artık burnumuzun Paris kokularını teneffüs etmekten kurtulacağı bir günün beklentisi içinde olmamız gerekmektedir.

M. Kemal?in?Ordular ilk hedefiniz Akdeniz?dir emrinden sonra, ikinci hedefin, Ystanbul ve Trakya olmasy gerekiyordu. Fakat böyle harekete giri?ilmemi?tir. Çünkü, Ystanbul?a girmi? bir M. Kemal?in ya i?galciilerle çaty?masyya da i?galcilerin tarafsyz kalmasy halinde ise Ystanbul yönetimiyle meselesini halletmesi gerekiyordu. Padi?ahla kar?y kar?yya gelecek bir M. Kemal?in ya ona ba?lylyk arzetmesi, ya da ihannetini ileri sürerek onu tahtyndan indirmesi ya da ortadan kaldyrylmasy gerekirdi. Fakat, Padi?ahyn hain oldu?una geni? kitlelerin inandyrylmasy mümkün de?ildi. Bu açydan dü?ünülürse en elveri?li yol son padi?ahyn Yngilizler eliyle Ystanbul?dan uzakla?tyrylmasyydy.