BAK: MONDROS Mütarekesi 30 Ekim 1918.. Kurtuluş Savaşı 1919-1922

Ayasofya vakıfları ve bir hukuk mücadelesi

Padişahın fermanı

Bilindiği üzere, Babil Hükümdarı olan Hammurabi Kanunları da ünlüdür. "Her kim; bir başkasının burnunu ısırırsa, ol kişinin dahi burnu ısırıla!.." denilmiştir.. Yani; KISASA KISAS kuralı!

Netice

Kur'an-ı Kerim'in dört temel esasından biri adalettir. Bundan dolayı padişahlar kendilerini 'insanlardan bir insan' görerek hukukun üstünlüğünü esas almışlar; halkı Allah'ın bir emaneti olarak değerlendirmeyi, onları himaye etmeyi ve onlara kimsenin zulüm yapmasına müsaade etmemeyi padişah olmanın bir gereği görmüşlerdir.

bünyesinde bir çok ulusu barındıran imparatorluklar politika gereği bazı imtiyazlarda bulunmalıdır bu hata değildir hata olan bu ulusların sadık olmaması ve yüz verdikçe astarını istemeleridir

Görüldüğü gibi kiracıların ve mütevellinin hukuki ve siyasi imkanları kullanarak, çok uğraşmalarına rağmen, Ebussuud Efendi'den istedikleri kararı çıkaramamışlardır. Karşı tarafın çok güçlü olduğu, padişahtan ferman almalarından anlaşılmaktadır. Her şeye rağmen şeyhülislam, vakfın haklarını ve hukuku zayi etmemiştir. Padişah fermanına rağmen, şeyhülislamın görüşünden dönmemesi, Osmanlı'da hukukun üstünlüğünü ve yargının bağımsızlığını göstermesi bakımından önemlidir. Bir İslam alimi olarak Ebussuud Efendi, vakıf mallarının zayi edilmesine engel olmuş, hukukun ve adaletin tecellisi için sonuna kadar mücadele etmiştir. Kanuni Sultan Süleyman ise, muktedir bir hükümdar olmasına rağmen hak ve adaletin tecelli etmesine engel olmak bir yana, adına yakışır şekilde meselenin hallinde kanunların uygulanmasına razı olmuştur. Bu hadise, Osmanlı Devleti'nde hukuk ve adaletin padişahın iki dudağı arasında olduğuna dair iftiralara manidar bir cevaptır. Zaten hukuk ve adalet, padişahın iki dudağı arasındaki basit ve küçük bir şey olsaydı, Osmanlı Devleti nasıl altı asır cihan devleti olurdu.

Fatih Sultan Mehmed, vakfiyesinde, dükkanların üç yıldan fazla süreyle kiraya verilmeyeceğini şart kıldığı halde, mütevellinin bu şarta riayet etmediği görülmektedir. Vakıf dükkanlar, hanlar ve mahzenler yıllardır aynı kiracıların elinde tutulmaktadır. Bu durumun hukuka uygun olup olmadığı sorulmuştur. Ebussuud Efendi, "vakfı kuran kimsenin koyduğu şartların, tıpkı Allah'ın emri gibi olduğu"nu, vakfa faydalı şartlara uymanın gerekliliğini belirterek, vakfedenin şartı dikkate alınmadan üç yıldan uzun süreyle kiraya vermenin hukuka uygun olmadığına karar vermiştir. Buna karşılık kiracılar ve mütevelli, kira sözleşmelerinin üç yılda bir yenilenmesinin ve dükkanların eski kiracılarının elinden alınmasının vakfa zarar vereceğini ileri sürmüşlerdir. Onlara göre dükkanlara rağbet edilmesinin sebebi kiracıların eşya ve aletlerini dükkana koymalarıdır. Kira sözleşmesinin üç yıl sonra sona ereceğini bilseler kiracıların dükkanları kiralamayacağı ve bundan da vakfın zarar göreceğini iddia etmişlerdir. Halbuki sözleşmenin üç yılda bir yenilenmesinden dolayı vakıf değil, kendileri zarar göreceklerdir. Çünkü yenileme ecr-i misil yani piyasa değeri ile yapılacaktır. Yapılacak olan kiranın ecr-i misil ile üç yılda bir yenilenmesi, bu şartları kabul eden kiracıların yerlerinde bırakılmaları, kabul etmeyenlerin çıkarılmalarıdır. Kabul edenlerle üç yıllığına ve ecr-i misil ile yeni bir kira sözleşmesi yapılmalıdır. Yolsuzluklara engel olmak için de, kira sözleşmesinin gizli saklı değil, şahitler huzurunda yapılması gerekmektedir. Dükkanların gerçek kira bedeli, yani ecr-i misli, kiracıların verdiklerinin on ile on beş katıdır. Çünkü kiracılar, dükkanları ikinci bir kira sözleşmesi ile başkasına kiraladıkları zaman on ile on beş misli bedel almaktadırlar. Böylece vakfın ne kadar büyük miktarda zarara uğratılmış olduğu anlaşılmaktadır. Bu fazla bedelin kiracıların mı, yoksa vakfın mı olacağı Ebussuud Efendi'ye sorulmaktadır. Şeyhülislam da bu fazla bedelden dükkanlardaki kiracılara ait olan eşya ve aletlerin bedeli çıkarıldıktan sonra kalanının vakfa ait olduğuna fetva vermiştir.

Tam tersine, hoş görüsünü ve adaletini eşit dağıtmadıgı için bitmiştir osmanlı, üstelik bu imtiyazlı kesim tarafından yıkıma sürüklenmiştir.

Ya SEVİYE, pozisyonunu arttır ve OKU!.. Bunları bilmiyorsan "okumuş sayılmama" tehlikesi belirir. Aman ha? OKU ve ÇALIŞ!.. Okumamış kalma! Bunları kimse duymasın!..

İslamiyette de "kısasa kısas" kuralı vardır.

3)sırf bu sebepten Türkçe mi eleştirmek en büyük CAHİLLİKTİR

1)ya ile başlayan cümlelerinizden hiç haz almıyorum

Rodos ta camilerimiz yakılıp yıkılırken hemen hemen bütün osmanlının etkileri silinmeye çalışılırken osmanlı fetih yaptığı yerlerdeki halkın inancına ve ibadet özgürlüğüne dokunmamıştır

okuyunca szin gibi tarihine kin kusan biri olmaktansa kara cahil kalırım daha iyi

Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Ayasofya vakıflarıyla ilgili kayda değer bir hukuk mücadelesi yaşanmıştır. Bu hukuk mücadelesinin bir yanında cihan padişahı Kanuni Sultan Süleyman; bir yanında zenginlerden müteşekkil şehrin eşrafı; bir yanda da hukuku servet ve iktidara kurban ettirmeyen Ebussuud Efendi vardır.

Osmanlının uzun yaşam sırlarından biride yabancılara gösterilen hoşgörü idi. Hatırlayalım; bu hoşgörü sayesinde bazı milletler İslamiyeti tercih etmiştir.

Osmanlıda HUKUK'un akordu, 1594 den başlayarak bozuldu.. 1500'lü yıllarda da CELALİ isyanları vardı ve bunlar, "memlekette adalet yok.." diyorlardı ama yine de "kör-topal de olsa 1600 yılına kadar herşey adildi.." denebilir.

Bir devlet, ne kadar güçlü olursa olsun, üç dine ve muhtelif mezheplere mensup, dilleri, kültürleri ve sosyal yapıları farklı milyonlarca insanı geniş bir coğrafyada altı asır sadece askeri gücüyle yönetebilme kudretine sahip değildir. Din, dil ve kültür olarak bu kadar farklı bir coğrafya, adalet sahibi bir yönetim olmadan asla bir arada tutulamaz. Adalet duygusu, Osmanlı devlet yönetiminde öne çıkan en mühim hususiyetlerden biridir.

Malumdur ki; ROMA HUKUKU ünlüdür ve halen de HUKUK Fakültelerimizde okutulmaktadır..

her isyanın çıkmasından bir bahane vardır ama sadece bahane

Kiracılar ve mütevelli, Şeyhülislam Ebussuud Efendi'den istedikleri kararı çıkaramayınca, meseleyi padişaha arz etmiş, padişahtan ferman alarak meseleyi kendi lehlerine çözmek istemiş ve padişah kiracıların istediği bu fermanı vermiştir. Fermanda, dükkan kiracılarından birer akçeden fazla alınmaması, padişahın alimlere, salihlere ve başka kimselere sadakalar ve vazifeler verdiği gibi dükkan kiralarının fazlasının da kiracılara vazife ve sadaka sayılması gerektiği yer almıştır. Bu fermana rağmen Ebussuud Efendi, sadaka ve vazifenin ulema, suleha ve fakirlerin hakkı olduğunu, kimi Müslüman, kimi Yahudi, kimi Hristiyan dükkan kiracılarının sadakaya hakları olmadığını söylemiştir. Gerçekten de sadaka fakirlerin, vazife de müderris, imam ve mütevelli gibi görevlilerin hakkıdır. Dükkandaki kiracılar ise ne fakir, ne de görevlidirler. Bu sebeple sadaka ve vazifeye hakları yoktur. Ayrıca kiracıların içerisinde Yahudi ve Hristiyanlar da bulunmaktadır.

İyi de Osmanlı bahse konu tavizleri çok öncesinden o kesimlere vermişti bu nedenle biat ettiler takiii hakları kısıtlanmaya başlayıncaya kadar.

Kurtuluş Savaşı sırasında; tamamen kokuşmuş olan Osmanlı Hukuku 1923 de CUMHURİYET'in ilanıyla birlikte atıldı.. Artık 1921, 1924 Anayasaları var olacaktı.. Padişahlık ve Halifelik ile birlikte medrese ve kadılık sistemleri, vesaire tümüyle çöpe atılmıştır..

HUKUK okuyunuz. Osmanlı Hukukunu inceleyiniz.

Koca Osmanlıyı; hukuksuzluk, eğitimsizlik, medrese ve kadılık sistemindeki bozukluklar, cehalet batırdı.

Hiç bir ülkede; Osmanlılarda olduğu kadar "çok sayıda İSYAN" olmamıştır.

Kokuşmuş hukuk ve adalet, % 3'lük okuma-yazma oranı ve cehalet, medrese eğitimi, hukuksuzluk yüzünden Osmanlı'nın battığını bilmiyorsan ne diyeyim?

Kadılıklar 1600 yılından sonra hatır-gönül veya rüşvet verilerek elde edilmeye başlayınca, durum bozuldu.. Rüşvet, irtikap, hile ve desise, torpil, adam kayırma derken, hukukun bozulmasıyla Hazine sistemi ve eğitim sistemi de altüst oldu, bozuldu.

Yöneticiye yüklenen misyon, bütün vatandaşlar arasındaki münasebetlerin adaletli bir şekilde sağlanmasıdır. Osmanlı'da kadılar bu görevi; devletin tamamını içine alan bir hukuk sistemi vasıtasıyla yerine getirmişlerdir. Divan-ı Hümayun, idari fonksiyonlarının yanında Osmanlı hukuk sisteminin bir üst mahkemesi olarak görev yapmıştır. Vakıflarla alakalı meselelerde olduğu gibi, alt mahkemelerdeki anlaşmazlıklar. Divan-ı Hümayun'a intikal ettirilirdi. Osmanlı Devleti'nde kamu hizmetlerinin mühim bir kısmı vakıflar tarafından yapılmaktaydı. Vakıflar faaliyetlerini sürdürebilmek için mühim miktarda arazilere ve gayrimenkullere sahiptiler. Vakıfların faaliyetleri devlet tarafından denetlenmekteydi. Denetleme; devlet adına kadı, müftü, kazasker, şeyhülislam gibi adalet mensupları tarafından yapılmaktaydı.

O tarihte toplumun okuma-yazma oranı sadece % 3 idi.. Sadece % 3..

Hayır, sizin adalet dediğiniz şey bana göre bazı etnik gruplara tanınan ayrıcalıktı, hooş görü dediğiniz şey ise Osmanlının kendi asli unsuru olanlara göstermedigi yüzü idi, verdikçe isteyen bir zümreye biat ettirme konusunda yinede iyi dayandılar tabii bunu maddi olanaklarına boçrludur, ne zaman fetihler durdu, ganimet kesildi o zaman çıkar kaygısına düşüp osmanlıyı sırtından vurdular.

Ya kelimesinin Türkçede bir karşılığı yoktur ve sanırım arkadaşımız bunu size saygısızlık olarak değil de arapçada ki kullanım şekli ile almış mesela ya Ali gibi.

Anadolu'daki CELALİ isyanları Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman zamanlarında çıktı ve tam 200 sene sürdü.. "Adalet yok" iddiasıyla YOZGAT taraflarında başlayıp, Bolu, Çorum, Samsun, Niğde ve Antalya, Kayseri dolaylarına yayılan bir isyandı.. Herhalde Köroğlu ismini de duymuşsundur.. Yüzlerce isyan yüzünden Osmanlı zayıfladıkça, zayıflamıştır.. BAK: CELALİ İSYANLARI..

Buna rağmen kiracılar kendilerini savunmaya devam etmişler, vakfın gelirlerinin giderlerinden fazla olduğunu, fazlalığın da Beytü'l-mala aktarıldığını, kendilerinin de vatandaş olmaları sebebiyle Beytü'l-maldan hakları olduğunu ve dolayısıyla kira fazlasının kendilerinin Beytü'l-maldan olan alacaklarına mahsup edilmesi gerektiğini iddia etmişlerdir. Şeyhülislam ise, Beytü'l-maldaki gelirlerin onların hakkı olmadığını, karada ve denizde halkın canını, malını, ailesini koruyan askerlerin hakkı olduğunu, bu gerçekleri gizlemenin Allah'ın lanetine uğramaya sebep olacağını söylemiştir.

Ya SEVİYE; bu nasıl Türkçe?.. Çok kıt ve yarım yamalak!.. Dilimize ayıp olmuyor mu? OKU ve ÇALIŞ! Yeniden başla ve böyle kalma! Aman ha?

hoşgörü ve adalet asırlar süren bir imparatorluğun sırrı...

bu istatistiklere nerden ulaşabiliriz?

belli bir dönemden sonra sıkıntılar çıktı öncesinde hoşgörü ve adalet örnekleri olmasaydı asırlar sürmezdi

2)cümleyi yazarken -dan eki sehven yazılmıştır her insan bişeyler yazarken yanlışlık yapabilir

Hacılar; "Okuyanlar kafir olur ha!.." derse, olacağı budur.

Bu durum, tüm dünyaya, ülkelere yansımıştır.

Biline!.. Ve akledile!..

Anlaşılıyor ki; yarım eğitim alındığu gibi, ansiklopedi veya tarih bilgisi de yok!.. Yüzlerce, binlerce kitap var. Kütüphanelere gitmelisin!

Bu hususta Ebussuud Efendi'nin vakıflar lehine çok sayıda karar verdiği ve vakfın zarara uğratılmaması için gayret sarf ettiği görülmektedir. Buna karşılık kiracılar, saraydan destek alarak bir fermanla meseleyi kendi lehlerine çevirmek istemişler; ancak Ebussuud Efendi, Kanuni'nin fermanına rağmen, vakıf hukukundan asla taviz vermemiş ve kiracıların aleyhine karar vermede ısrarcı olmuştur.

Romalılar 1.500 - 2.000 sene, Bizanslılar 1.100 sene, Osmanlılar 600 sene yaşadı.. Çinliler ve Japonlar ise, bilinen tarih içinde 5.000 sene hüküm sürdüler.. Hala da devam ediyor.

Araplar ŞERİAT HUKUKUNU uyguluyor ama dünyanın en adaletsiz ve bozuk hukukunu yaşıyorlar.. Dünyanın çok gerisindeler.. İSYANLAR, İŞGALLER yaşıyorlar. Onlara özenemeyiz!.. Aman ha!

OKU ve ÇALIŞ!.. Böyle kalma!..

OKUYUP ÇALIŞALIM!.. Cahal kalmak yakışmaz!..

Büyük devlet kolay olunmuyor.

Ayasofya Camii'nin çevresinde bulunan 1.000 kadar ahşap dükkan Ayasofya vakfına aittir. Vakfın başka yerlerde bulunan dükkanlarıyla birlikte bu sayı 1.329'a ulaşır. Bunlar vakfa günde 13.000 akçe gelir getirmekteydi. Ayasofya vakfının menkul ve gayrimenkulleri Fatih Sultan Mehmed tarafından Ayasofya külliyesine vakfedilmişti. Ayasofya vakıfları şehir içindeki binalar, dükkanlar, evler, menziller, değirmenler, hanlar, hamamlar ve Fatih tarafından yaptırılan bedestenlerden müteşekkildi. Bir keresinde bu dükkanların kiracıları ile vakıf arasında kiranın tespitinde anlaşmazlık çıkmış ve Şeyhülislam Ebussuud Efendi'den mevzuyla alakalı fetva istenmiştir. Kiracılar oldukça zengin ve itibarlı kimselerdi. Vakıf ve dükkanların bu kimselere iyi gelir getirmesinden dolayı taraflar arasında büyük bir hukuk mücadelesi yaşanmıştır.