Gönül kapılarının ardına kadar açılıp sevgilinin muhabbetine gark olmak ve vesile olandan hakiki olana koşmak. İşte bu mukaddes yolculuğun ilk adımı tamamlanmış oldu.

Nihayet yıllarca hasretle beklenen bir diğer an gelmiştir. İhramlara bürünüp Adem babamızla Havva anamızın buluştuğu rivayet edilen yerde Hac vazifesi ifa edilecektir. Milyonlarca hacı bembeyaz kefenleriyle Arafat'ta kurulan mahşer yerinde bir araya gelecek, saçlar-sakallar toza toprağa belenip, eller Dergah-ı Nezd-i Ehadiyet'e açılacak, hıçkırıklar boğazlarda düğüm düğüm olacak, dualarla feryad u figanlar kopacaktır. Allahu Teala'nın meleklere karşı iftihar ettiği bu tablo karşısında, Arş adeta ihtizaza gelip sallanacaktır. O gün müminin hayatında bir dönüm noktası olacak, aczini, kusurunu, günahlarını itiraf ederek yalvaracak. Bu içli yakarışların neticesinde başımızın üzerinde asılı duran musibetlerin bir bölümü inşallah yok olup gidecek, hayatımız boyunca vicdanımızda ağırlığını hissettiğimiz günahlarımız silinip gidecek, kişi anasından doğduğu gibi tertemiz hale gelecektir.

?Şüphesiz insanlar için kurulan ilk mabed, Mekke'deki çok mübarek ve bütün alemlere hidayet kaynağı olan Beyt dir.? beyanı ile Kabe?yi,

Mevcudatın fıtratındaki latif ve safiyetin yanı sıra, çok önemli bir tarafları daha var: Bütün varlıklar Yüce Yaratıcıyı hatırlatan birer izdir. Tefekkür gözü açık insanlar için Alemlerin Rabbi?ne götüren birer iz. İnsan hem kendi varlığında, hem de bütün kainatta O?nu hatırlatacak, O?nun kudretini ve azametini anlatacak binlerce işaretle her an yüz yüzedir.

Traşınızı olup ihramdan çıktığınızda, bir derecede yeniden melekiyetten sıyrılıp beşeri hayata dönmüş gibi olursunuz. Şayet ara sıra içine girdiğiniz beşeri sıfatınızda uzun süre kalmaz, beş vaktinizi Beytullah'da değerlendirir, yeme-içmenize dikkat eder, her fırsatta zikir ve hizmetle meşgul olursanız, hayatınızın karını elde edebilirsiniz. O çağlayan içerisinde heyecan ve cezbe ile kendisini bütün bütün unutan ruhlar, ledünni ve ruhani bir aleme açılabilirler.

Allah?ın Mukaddes Kitabımızda zikrettiği veya Resul-i Ekrem Efendimizin Sünnet-i Seniyyesi?nde öğrettiği mukaddeslerimiz, günümüzde ne yazık ki sıradan kişi, mekan veya zaman gibi gösterilmeye çalışılıyor. Hatta hürmet ve tapınma arasındaki çok büyük fark dikkatlerden kaçırılarak müminlere ağır ithamlarda bulunuluyor.

Ayrıca hac ve ziyaretlerle ilgili vazife ve edepleri layıkıyla anlatma hususunda bizlere tercüman olacak samimi hocalara ve dostlara çok ihtiyaç var.

Yaradılışlarındaki safiyetten ve Alemlerin Rabbi?ni hatırlatmalarından dolayı bütün mevcudatın mukaddeslik özelliğinden söz etmiştik. Bu genel mananın yanı sıra, bir de doğrudan Alemlerin Rabbi?yle irtibatımıza vesile olan mukaddes kişiler, mekanlar ve zamanlar vardır. Bunlara mukaddeslik özelliği bizzat Allahu Teala tarafından verilmiştir.

Sonraki durak Mekke-i Mükerreme?dir. Oraya varış Marifetullah?tır. Ravza?da ubudiyetin sırrına eren kul, artık Beytullah?ta marifet makamına ermeye hazırdır. O mübarek mekanda Marifetullah?ın tadına varılır.

?Oraya gitmeye gücü yetenlerin Kabe'yi ziyaret etmesi Allah'ın insanlar üzerinde bir hakkıdır? buyurulmaktadır.

Mekke? Harem sınırları dahilinde dokunulmaz belde. Yüzlerce Nebi'nin mübarek bedenlerini sinesinde barındıran kudsi şehir. Canlı ve cansız her varlığı ile hürmete layık. Otunu dahi koparamazsınız. Karıncanın yolunu bile değiştirmemelisiniz. O beyaz üniforma ihramın içinde siz de hürmete layıksınız. Saçınızdan sakalınızdan, vücudunuzdan bir zerre koparamazsınız. Babanızın katili dahi olsa, kimseye kem söz söyleyemezsiniz. Orası emin belde?

?Bu, sana indirdiğimiz mübarek bir kitaptır ki,? ve

Babu's-Selam'dan içeri süzülüp biraz ilerlediğinizde, o muhteşem an gelmiştir. İşte Allah'ın evi bütün mehabetiyle karşınızda... Hacılar bembeyaz ihramlarıyla küçük bir kainat gibi dönerek akıp gidiyor. Ya da elektronların çekirdek etrafında dönmesi gibi, iç içe kümeler halinde her şey yüzüyor. Allah'ı zikredenlerin velvelesi birbirine karışıp Arş'a yükseliyor. Kimileri Kabe'nin örtüsüne yapışmış iniltilerle ağlıyor. Kimileri rüku ediyor, kimileri secde? Duanın binbir çeşidi dillerde, gönüllerde?

O?nun beldesine, Ravza-i Mutahharası?nın bulunduğu Medine-i Münevvere?ye varış, o Nebiler Nebisi ?in huzurunda Rabbü?l Alemin?e kulluğu ilan etmektir. Çünkü en büyük kulluğu o Habib-i Edib yapmıştı. İnsan bu yüksek huzurda Rabbine kul olmanın hakiki şuuruna erer, o huzurda ubudiyet duygusu ulaşabildiği en son zirveye ulaşır.

Bu düşünceler içinde iken, O'nun müşrik kavmine dahi, ?Allahım Kavmime hidayet eyle, onlar bilmiyorlar.? dediğini hatırlar, böyle merhamet sahibi bir sultanın huzurunda olmaktan dolayı rahatlarsınız. Bu duyguları Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer'in önünden geçerken de hissedersiniz. Ardından binlerce salat u selam ve duayla ayrılırsınız.

Tıpkı bu mekanlar gibi simge zamanlar da vardır. Kadir gecesi, cuma günü, bayram günleri, aram aylar, dua ve namaz vakitleri gibi zamanlar, bizzat Alemlerin Rabbi tarafından diğer zamanlardan ayrı tutulmuştur. Akıp giden bütün zamanda, gündüzlerin geceyi takip etmesinde şüphesiz ibretler vardır ve bu yönüyle mukaddestir. Ama zikrettiğimiz türdeki seçilmiş zamanların kutsiyeti daha başkadır.

Kabe?nin bulunduğu yerin böyle büyük bir gaye için tahsisi, Hz. Adem ?ın yeryüzüne teşrifinden belki binlerce yıl öncesinden kararlaştırılmıştı.

?Bir zamanlar Kabe'nin yerini İbrahim'e şu şekilde hazırlamıştık: Sakın bana hiçbir şeyi ortak koşma; tavaf edenler, orada duranlar, ruku edenler ve secdeye varanlar için evimi tertemiz et.? emri ilahiyesiyle mü?minlerin imanlarının olgunlaşması ve emre itaatın gerçekleşmesi mahali olarak yapılmasını emretmektedir.

Ziyaretinizi tamamlayıp memleketinize döndüğünüzde, bütün o mübarek hatıralar gözünüzde tüllenip durur. Her an oraların hasretiyle yanıp kavrulmaya başlarsınız.

Arafat, Müzdelife, Safa ve Merve tepeleri, Mescid-i Aksa gibi mekanlar da mukaddes simgelerdir. Buralar Allah?ın peygamberlerinin, veli kullarının hatıralarını saklar, O yerleri ziyaret etmekle Allah?ı hatırlar, O?nun rahmetiyle yıkanırsınız. Kabe?de, Safa ve Merve?de ilk insan ilk peygamber Hz. Adem a. s.?ın, İbrahim ve İsmail ?ın, Hacer Validemizin ve iki Cihan Güneşi Efendimiz ?ın hatıraları canlandırır. Buralarda günah kirlerinden indiğinizi ve Allah?a daha yakın olduğunuzu hissedersiniz.

Ardından tam bir rabıtayla Cennetü'l-Baki'ye gider, Ehl-i Beyt ile dertleşir, cennetlik hanımların seyyidesi Hz. Fatıma annemizin yanında göz yaşlarınızı sebil edersiniz. Sonra onbinlerce sahabi efendilerimizle hemhal olur, ruh-i tayyibelerine dualar okursunuz. Uhud'u gezerken, hayalen Efendimizin yanında bir Mus'ab bin Umeyr olmak için bin tane ruhunuz olsa feda etmeyi yine bin can ile arzu edersiniz.

Hz. İbrahim: ?Ya Rab! Benim sesimi kim duyar ki? dedi. Cenab-ı Hak: ?Sen davet et, duyurmak bana ait.? buyurdu. Hz. İbrahim Ebu Kubeys dağına çıkıp dört bir yana: ?Ey insanlar! Bu kadim beyti hac ve ziyaret size farz kılındı? diye seslendi.

Hacca gitme imkanına kavuştuğu halde sürekli tehir eden ve sonunda vazifesini yapamadan ölen bir Müslüman, Allahu Teala?ya isyan ile ölmüş olur. O yüzden Hz. Peygamber s. a. v. Efendimiz: ?Haccetmek isteyen acele etsin. Zira sizden kimse, hastalanacak mı, fakir mi düşecek, başına ne geleceğini bilemez.? buyurmaktadır.

Ta ki kendilerine ait birtakım menfaatlere şahit olsunlar; Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği hayvanları belli günlerde kurban ederken O'nun adını ansınlar. Siz de onlardan yiyin, yoksulu, fakiri de doyurun.

Baba oğul iki peygamber Allah'ın emrini yerine getirmek için şevk ve muhabbetle çalışıyorlardı. İsmail taş taşıyor, babası İbrahim ?da ilk peygamber Adem 'ın kurduğu temeller üzerine Kabe'nin duvarlarını yükseltiyordu.

Arafat'ta kazandığınız mana ve marifeti şuurlu hale getirirseniz, Müzdelife'de geçireceğiniz sihirli gecede, yıldızların şahadetinde nefs-i emmareyi kara taşlar altında ezer, toprağa gömersiniz. Yeniden insan olarak haşrolmak için, ertesi sabaha Mina'da bir tek şeytanla hesabınız kalmıştır.

Unutulmamalıdır ki, mübarek mekanda iyi ve kötü bütün amelleriniz yüzbinle çarpılır. Burada kılınan bir vakit namaz, başka yerde kılınan yüzbin namaza eşittir. Burada bir kere Allah demek, başka yerlerde yüzbin kere Allah demeye bedeldir. Yahut da burada ikram edeceğiniz bir bardak su, başka yerlerde yüzbin kişiye ikram edeceğiniz suya eşittir. Aynı şekilde bu kudsi beldede işleyeceğiniz bir günah ve adapsızlık da yüzbinle çarpılır.

Gönüllere aralanan kapılar ve ruhlara açılan menfezlerin çokluğu gibi, Ravza-i Mutahhara?nın da pek çok kapısı vardır. Bu kapılar arasında en meşhuru Babu?s-Selam kapısıdır. Selam verip bu kutlu kapıdan içeriye girenler, iki adım ötede gönüllerin efendisiyle sanki zahiren de karşılaşacakmış gibi bir duyguya kapılırlar. Böyle bir hisle kendilerini bambaşka bir iklimin kollarında bulurlar..

Cennet bahçelerinden bir bahçe olan Hane-i Saadet ile Minber-i Şerif arasında yer bulabilirseniz, Hz. Resulullah?ın yanı başında gözyaşlarına boğulup bütün dertlerinizi dökersiniz. Bununla da kalmayıp, asrın bütün helaket ve felaketlerini de bir bir şikayet eder, yüzünüzü yere koyup şefaat dilenirsiniz. Sonra bütün amellerin binle çarpıldığı yeryüzünün ve göklerin en mübarek makamı olan Ravza-i Tahire'de ibadet ile yeniden semalara kanatlanırsınız.

?Allah?ın şearini ve ibadetlerini yüceltmek, kulun takvasından gelir? ayeti, Allah?tan başka şeylerin de Allah için sevip yüceltileceğini ifade etmektedir.

Fakat o mübarek mekanlara kiminle gittiğiniz çok önemlidir. Halden, edepten anlayan, tasavvuf terbiyesi görmüş mana dostlarıyla gitmek hiç şüphesiz çok farklıdır. Aksi halde kar yerine zararla dönmek işten bile değildir.

Evinden ayrılıp, mübarek beldeleri hac veya umre için ziyaret, insanın Yaratıcısı?na olan sevgisine işarettir. Müminin sevdiği her şeyini, vatanını, evini, ailesini, ana-babasını bir mukaddes gaye için terk edip, bu çileli ve zahmetli ama kudsi yolculuğa çıkabilmesi, ancak ondaki muhabbetullah duygusunu ifade eder.

Bu eşsiz mekanda hayat, aşk ve şevkin gelgitleri arasında bir vuslat demi, bir şeb-i arus muhabbeti içinde yaşanır. Her ağlayış, her inilti, Dost?un Dostu?na açılan kapıların gıcırtıları gibi yüreklere şevk ürpertileri salar. Ruh adeta?vuslat, vuslat? nağmeleriyle inler de inler.

Bu iki belde, İslam?ın en büyük şiarı, alameti ve imanın kalesidir. Onları tanımak, sevmek uzağında dahi gereken hürmeti yapmak imanın gereğidir.

Kur?an-ı Kerimde zikredilen bu ve buna benzer mukaddesler Allah?ın şiarlarıdır. Yani O?nun özel aldığı, binlerce emsali arasından seçip?bana aittir? buyurduğu simge varlıklar. Bu şiarların en başında Kitabımız, RasulullahEfendimiz ve Kabe gelir.

Safa ve Merve tepelerinin arasında koşuştururken, Hacer validemizin yanında, sulbünde Hazret-i Muhammed Mustafa'yı taşıyan kundaktaki İsmail 'a birlikte su ararsınız. Sa'yi bitirip emzem'i yudumlarken, kendinizi Havz'ın suyundan içer gibi hissedersiniz.

MEKKE-İ MÜKERREME VE MEDİNE-İ MÜNEVVERE?NİN FAZİLETİ

Sonra kirlerini giderip temizlensinler. Adaklarını yerine getirsinler. Kabe?yi tavaf etsinler.?

Yüce Rabbimiz mukaddes olarak yarattığı varlıkların kadr ü kıymetinin muhafazasını insana vermiş, kutsiyetini ona emanet etmiş. İnsana; çünkü dağları bile titreten emanet onun omuzlarında. Ve o, Allah?ın yeryüzündeki halifesi.

?İnsanları hacca çağır; yürüyerek veya incelmiş binekler üstünde her derin vadiyi aşarak sana gelsinler.

Evet, insanoğlu, hem kendi, hem de bütün varlıkların kutsiyetini vakit kaybetmeden yeniden hatırlamak zorunda.

Yolun da, yolculuğun da farkında olan insanın adı mümin. Elinde vahiy pusulası, önünde rehberlerin en güzeli. Ve bir kafile: Başında, o en güzel rehberin veraset makamında bir kılavuz. Yaratan?ın bahşettiği kulluk ve halifelik sıfatına yaraşır bir yolculukla, yine Ona yürüyen bir kutlu kafile...

Evet, insan her şeyden önce mukaddeslerin en başında yer alan tertemiz bir Allah inancını, tevhidi her türlü şirkten korumakla görevli. Çünkü şirkin her türlüsü pistir, bulanık ve kirleticidir. Sadece tertemiz yaratılan kalbi değil; hayatın bütün tezahürlerini, bütün bir dünyayı kirletir. Yeryüzünün yaşadığı yukarıda belirttiğimiz bozulmanın en dipteki sebebi, insanlığın imanındaki bu karmaşa değil mi? Her türlü şirkten itikadını arındıran insan, kendine tertemiz ve kutsal bir latife olarak verilen kalbinin ve iç dünyasının mukaddesliğini korumuş olur. Kalp salim olduğu sürece insanın bütün varlığı da kutsiliğini muhafaza etmiş olacak, insanların kutsilik sıfatıyla üzerinde yaşadığı dünya tertemiz kalacak.

Bu müberra belde ve mücella makam, yani Ravza-i Mutahhara hakkında bir şeyler söylerken, sanki iffetiyle tanıdığımız bir namus abidesini anlatıyor gibi yanlışın en küçüğüne dahi düşmemek için titreriz.

Hz. İbrahim'in Allah adına yaptığı daveti duyup, ?İşittik ve itaat ettik? diyen sevgili kullarına, Cenab-ı Hak mübarek bir sefer nasip edecek. Keşke onların yerinde olabilseydim diyenlerle, daveti duyduğu halde, dünyanın ayaklarına dolanması sebebiyle bu yıl da icabet edemeyecek olanların çelişkisinin tezahür edeceği bir hakika-i gerçeği yaşanacaktır. Bunların bir bölümü ebediyyen fırsatı kaçıracak, hayatının sonuna kadar o mübarek beldeleri ziyaret edemeyecekler, bir bölümü de sevgilinin davetine icabet etmekle ulviyetin doruğunda imanın inkişafa ermesinin hazzını yaşayacaktır. Zira davete?Lebbeyk? demek imanın inkişafının alametidir.

?İşte bu da mübarek bir Kitap'tır.? emri ile kur?an-ı mübini,

Peygamber huzurunda bulunmanın vakar, ciddiyet ve temkiniyle namaz kılan, dua eden, salat ve selam okuyan Hak aşığı gönül erlerinin arasında, nurlu bir koridorda yürüyormuş gibi ışık alarak, aşk ve şevkle dolarak, mübarek muvaceheye doğru ilerleyen kalbi uyanık bir insan, her adım başı akla hayale gelmedik sürprizlerle karşılaşacağı heyecanıyla yürür. Muvaceheye ulaşan nezih ruhlar, artık gözleri hiçbir şey görmüyormuşçasına sadece O?nu anar, inler; sadece O?nunla teselli bulurlar. Hele bir de önceden oranın aşkıyla yanıp tutuşmuş, hayalinde birkaç defa o pak eşiğe baş koyup, gönlünün sınırsızlığıyla oraya varmışsa, işte o zaman o hali izah etmede sözler anlamsızlasın

Yolculukta ilk durak, Allah?ın Habibi ?ın şehri, O?nun mübarek mekanı, ulvi kapısıdır.

?O apaçık Kitab'a andolsun ki biz onu gerçekten mübarek bir gecede indirdik.? Ayeti ile de kadir gecesini Kur?an-ı Kerim de beyan buyurmaktadır.

Babu's-Selam'dan iki büklüm içeri girerken kalbiniz tık diye duracak gibi olur. Alemlerin Efendisi'nin o mehabetli huzurunda dururken, karmaşık duygulardan kendinizi alamazsınız. Binlerce hacının huzurunda Ahmed el-Rıfai Hazretleri'ne öptürmek için Ravza'dan çıkan o mübarek el, ya bana tokat atmak çıkarsa diye düşünürken dizlerinizin bağı çözülür gibi olur. Hangi yüzle karşıma geldin, derse ne olur benim halim?

Kabe-i Muazzama dost mahremiyetine açık bir haremlik, çevresi herkese açık bir selamlıktır. Safa ve Merve tepeleri hakikat semasını temaşa için hazırlanmış birer kuledir. Makam-ı İbrahim öteler ötesine yükselten bir merdivendir. Ve Zemzem Kuyusu bu aşk meclisinde adeta bir saki... Bunların hepsi birden aşk yolcusunu selamlayınca, insan adeta uhrevileşir. Ruhunda açılan pencerelerden Melekut Alemi?ni temaşaya başlar ve engin ufuklara doğru yol alır. Beytullah?ta her vazifenin kendine göre bir ilahi huzuru vardır. Artık imanlı sinelerin bu büyünün tesirinde kalmamaları mümkün değildir.

Allah?u Teala, bazı mekanları, varlıkları, şahısları özel seçmiş, onlara ayrı bir kıymet bahşetmiş, onları dininin şiar yapmış insanları onlarla denemiştir.

Hacer-i Evsed'in karşısına gelip selam verdiğinizde, kendinizi kameraya alınmış gibi hissedersiniz. Cennetten kopup geldiği rivayet edilen bu mübarek taş, kim bilir belki de bir meteor olarak göklerin ötesinden ihtiyar küremize misafir olmuştu. Kıyamet günü şahitlik edecekti. Sırlarla dolu olduğu her haliyle belli idi.

Dua ve niyetinizi yaptıktan sonra, siz de o selin arasına girip akmaya başlıyorsunuz. Sanki ayaklarınızın yerden kesildiğini hissediyorsunuz. Uçar gibi tavaf ederken, dünya ve içindekilerine ait hiçbir kaygıyı hissetmiyorsunuz. Büyük bir aşk ve heyecanla uçar gibi süzülüp akıyorsunuz.

Bu itibarla görünüşüyle diğer herhangi bir yapıya benzeyen bir yapıyı, yine görünürde diğer mekanlardan bir farkı olmayan mekanı, akıp durmakta olan zamanın bir dilimini seçip mukaddes kılan Yüce Allah, hiç şüphesiz yaratılmışların en güzeli ve alemin özeti olan insanoğlundan bazılarını da seçmiş, simge insanlar olarak numune kılmıştır.

Kızgın güneşin altında kızılımsı siyah renge dönüşen dağların ve tepelerin kucağında kafileler halinde akıp giderken, gözleriniz hep siyah inciyi arar. Kürre-i arzın kalbi, kainatın ilk mescidi tepeler arasında ustaca gizlenmiştir. Nihayet yıllarca hasretle beklediğiniz an gelmiştir. İhramınızın ayaklarınıza dolandığına, terliklerinizin ayaklarınızdan fırladığına, kavuran sıcakların beyninizi kaynattığına aldırış etmeden caddelerde uçarsınız. Kalabalık yollar, dükkanlar arasından göklere yükselen misk kokularını içinize çekerek?Lebbeyk? diyerek koşarsınız.

Bayram sabahı Mina'da şeytan ve onun temsil ettiği kötülüklere karşı kahraman bir nefer edasıyla yerler alınır, kumandanımız İbrahim ve oğlu İsmail 'dır. Cephaneniz elinizdeki minik taşlardır. Şeytanın gözünü kör eden taşları birbiri ardınca, şarapnel parçası gibi fırlatırsınız. Ziyaret tavafıyla haccınızı ikmal ettikten sonra, muzaffer bir kumandan edasıyla başınızı secdeye kor, veda tavafıyla vedalaşıp, tekrar yaşantının devam edecek mahale dönüş yapmak üzere yolculuğu yapmaya hazırlanırız.

Başta Server-i Kainat Efendimiz olmak üzere bütün peygamberler böyledir. Sonra derece derece Ashabı Kiram, kamil veliler, diğer sadık ve Salih zatlar gelir. Bütün bu ve benzeri zatlar Alemlerin Rabbi?ne giden yolun işaretleridir.

?Etrafını mübarek kıldığımız Mescid-i Aksa'ya? İfadesiyle Mescid-i Aksa?yı,

Mukaddes veya kutsal kavramına bu geniş mana yeniden nasıl kazandırılabilir? Şüphesiz, bir ve mutlak olan Yüce Yaratıcıya imanın ve teslimiyetin saflığını ve temizliğini koruyarak. Yani kutsiyetini koruyarak?

Ravza-i Mutahhara karşısında hayat, hep bir hülya ve rüya gibi yaşanır. Ona yönelen ruh, O?nün elinden ilahi aşk şarabı içip mest olmuş gibi bir türlü bu mana aleminden ayrılmak istemez. Orada fikirler durur, ruhlar manevi duyguların cezbesine teslim olur, gönülleri bir vuslat arzusu kaplar.

Allah?u Teala; akil, baliğ, hür, maddi ve bedeni gücü yerinde olan bütün Müslümanlara haccı farz kılmıştır. İslam ülkesinde yaşayan Müslümanların bu farziyyeti bilmemesi dahi mazeret sayılmaz. Ancak yol güvenliği olmayan müminler, yanında eşi ya da mahremi bulunmayan veya iddeti dolmayan hanımlar hacdan muaf olabilirler. Kur'an-ı Kerim'de:

Her yıl ehl-i iman, dünyanın dört bir yanından türlü vasıtalarla onun yumuşak, yemyeşil ve ötelere kanat açtıran iklimine koşar. Bu kutlu yolculukta hemen herkes başka bir alemin ufkunda, farklı bir aleme yol aldığını hisseder gibi olur.

Kainattaki bütün varlıklar yaradılışları gereği mükemmel bir denge ve uyum içinde vazifesini yerine getirirken, akıl ve irade sahibi insan hür bırakılmış: Ya o da yaratıcısına teslim olarak bu mükemmel nizamın bir unsuru olacak, ya da isyanla kendine ve mevcudata zulmedecek ve kirletecek. İşte İslam bu uyumun, kendi varlığının ve bütün varlıkların hukukunu korumanın reçetesi. Mümin de bu reçeteyi hem kendi varlığına, hem de temas halinde olduğu her şeye uygulayan insan?