- Soru: Varis-i nebide ve mürşid-i kamilde bulunması gereken vasıflar nelerdir?

- Soru: Gerçek ihlası elde edebilmenin yolları nelerdir? İhlas başlı başına bir mevzu ise bunun şubeleri nelerdir? Var mıdır?

Cevap: Peygamber Efendimiz, iyi kimse ile oturup sohbet etmeyi koku taşıyan kimseyle oturmaya, kötü arkadaşla oturmayı ise körük çekenin yanında bulunmaya benzetmiştir. Şu farkla ki, kötü kimsenin yanında zarara uğrayan elbise değil, inanç ve faziletlerdir. Çiçeği bulunan dikeni, dikeni bulunan çiçek ile denk tutmak mümkün ise, iyi kimse ile kötü şahsın sohbetini de birbirine eşit tutmak kaabil olur. Aksi halde, kişi iyi arkadaşların sohbetini aramak ve tercih etmek durumundadır. Şair ne hoş ifade etmiştir:

Tasavvuf daire-i feyzine girmiş bulunan mü'minlerden, taklidi inançlardan kurtulup iman-ı hakiki'ye ulaşmasını ister. Fakat tasavvufun hedef edindiği hizmet, bu kadarla son bulmuş değildir. Din kardeşlerimize tavsiyemiz şu olacaktır: "Semaya perde germekle ay karartılamaz. Güneşin balçıkla sıvanması hiç kabil değildir" diyerek, tasavvuf sevgisi içinde hak bildiğiniz yolda devam ediniz. Şair ne hoş demiş:

Cevap: İmam Rabbani Hazretleri, diğer mektuplarında buna ışık tutacak cevaplar vermiştir. Mektubat-ı Şerifi bütün olarak inceleme imkanını bulursanız, sorunuzun cevabını bizzat O büyük zatın ifadelerinden almış olursunuz. Bilhassa 23. mektubu dikkatle okuyunuz.

b) Akidetü'l-Vüsta" adlı eserinde de şöyle ifade etmektedir: "Şunu kesin olarak bil: Allah Teala, icma ile birdir. Tek olanın makamı yücedir. Ona bir şeyin hululü veya onun bir şeye hululü, yahut onun bir şeyle birleşmesi mümkün değildir."

- Soru: Tasavvuf ile tarikat ayrı ayrı şeyler midir?

Cevap: Hallac Mansur Hazretleri büyük bir veli ve ehl-i sünnet alimi, mütteki bir zattır. Ondan sadır olan bu sözün zahiri manası, İslam dininin esaslarına uymamaktır. Hallac Mansur'un kendisi İslam dinine bağlı bulunduğu dikkate alınınca sözünün tevili yoluna gitmek gerekir. "Ene alelhak" şeklinde tevil edilir ve "Ben, hak olan yol üzereyim" manasına gelir. Hallac'ın ağzından çıkan söz, haşa, "Enellah" şeklinde olsaydı tevile müsait görülmeyebilir idi. Fakat ondan sadır olan sözün tevili mümkün ve caizdir.

c) "Tarikatlar, belli bir şahsa bağlanmayı ve o şahıstan feyz almayı esas alır."

Ahmed bin Hanbel'in Müsned'inde tahric ettiği Hadis-i Şerifte şöyle ifade edilmektedir: Resulullah cemaat halinde veya tek başına bulunan sahabelerine zikri telkin etmiştir. Yusuf Kurani'nin ve başkalarına sahih senedi ile rivayet ettikleri Hadis-i Şerifte şöyle açıklanmıştır:

- Soru: Tasavvuf terimlerinden bulunan "Bakaa billah" ne demektir?

- Soru: Sohbet ne demektir ve va'z ile sohbet arasındaki fark nedir?

Ayrıca her yüz senede, rivayete göre gelip geçen her 124 bin peygamberin, her birinin varisi olarak 124 bin evliyaullah bulunur. Kıyamet gününe kadar da bu mevcut hiç eksilmez. Kutbül aktab olan zaat, vakti gelip emri Hak vukuuyla darı bekaya intikal edince, Gavsul Azam?ı Allah-u Teala?nın ve Rasulullah efendimiz in emriyle Kutbül Aktablık makamına oturturlar. Bazen de emrolunur: ?Falan yerde şu şekilde bir kişi var.? Denilir.

Soru: Evliyanın kerameti hak ve sabit midir? Ehlullah'ın kerametini inkar etmek caiz midir?

- Soru: Tarikatla Şeriat arasındaki farklılık konusunda bir yazı okudum. Bunlar kafama takıldı. Bu hususta bizi aydınlatır mısınız?

Cevap: Vahdet-i vücut; maneviyat erbabının, seyr-i sülük sırasında, taayyün mertebesine geçiş anında çok nurani bir halin gözleri kamaştırması üzerine hiçbir şeyi ve hatta kendi nefsini bile göremeyecek duruma gelmesi üzerine söyledikleri ve tashihe muhtaç bir sözdür. Bu söz manevi bir hazzın tesiri ile söylenmiş olduğu için sahibi mazur bulunmaktadır. O manevi hazzı o an tadanların dışındakilerin bunu sarfetmesi yanlış ve tehlikelidir. Cenab-ı Hak Vacibü'l Vücut'tur. Kainat ise mümkinü'l vücuttur. Varlığı vacib olan Allah ile, olması ile olmaması müsavi bulunan kainat nasıl bir olabilir? İmam Rabbani Hazretleri, "Vahdet-i vücut değil, vahdet-i şühud vardır" diyor. Allah'ın varlığı kainatla birleşmiş olmamakta, görüş birliği olmaktadır. Yani o kimse, gözünün kamaşması sebebiyle, Allah'ın varlığından başka bir şey kalmamış sanmakta ve görüşteki birliği vücutta birlikmiş gibi his galatına düşmektedir. Elmalılı M. Hamdi Yazır Hak Dini Kur'an Dili adlı tefsirinin 8. cildinde ve Sure-i İhlas'ın tefsiri sırasında şöyle demektedir: "Vahdetçilik diye mümkinattan ibaret olan alemi, vacibü'l-vücut görmek isteyen panteistlerin küfrü ilhadına düşmekten sakınmalıdır. Mümkinat vücuda gelmek için illete muhtaçtır. Varlığı kendisinden olmayan şeyler, haddi zatında kendine kalınca yok demektir."

Cevap: Kişi bu yolun marifetlerine kemaliyle vasıl olmadan önce, üstadının emriyle hareket etmeye devam etmelidir. Çünkü o büyük bir tabibi andırmakta ve kendisini tedavi için tavsiyelerde bulunmaktadır. Her vücudun marifet-i zevkıyyesi ve Rabbani hüküm neyi gerektiriyor ise onu verir. Onun şifa bulması için layık olan ve gıdası için elverişli bulunan hangisi ise onu tevdi eder.

Tarikattan düşsen Şeriate tutunursun. Mazallah Şeriatten düşsen? Ne olursun?

Bir erin ve ermişin bin kişinin arasındaki hali, bir kişiye bin tane adamın va'zından faydalıdır. Kişi araştırmasını mürşidinden ders almadan önce yapar. Bu onun hakkı ve vazifesidir. Onu kitap ve sünnet üzerine hareket eden bir kimse olarak bulmuş ise ona sıkı yapışır ve onunla birlikte edeplenmeye çalışır ve onun halinden iktisap suretiyle derununu arıtmaya ve ağartmaya çalışır.

bi de bunu:)

- Soru: Tasavvuf yolunda takip edilecek sohbetin edeplerinden biraz bahseder misiniz?

Cevap: Bunların tarif ve izahları bakımından aralarında fark varsa da gaye ve metod bakımından aralarında büyük bir fark yoktur. Hele uyuşmazlık hiç mevcut değildir. Seyyid Şerif Cürcani, Tarifat adlı eserinde tarikatı şöyle tarif etmektedir: "Menzilleri kat etmek ve makamlara yücelmekten ibaret bulunan Allah Teala'nın yoluna salik olanlara mahsus bir sirettir."

ama birilerinin amacı merak değil

Peygamberimiz'in Buhari'deki bir Hadislerinde, erkek sahabelerle olan bey'ati şöyle açıklamakta: "Hiçbir şey'i Allah'a ortak tutmamak, hırsızlık yapmamak, zina etmemek, çocuklarınızı öldürmemek, kendinizden uyduracağınız hiçbir yalanla iftira etmemek, maruf olan hiçbir işte isyan etmemek üzere bana bey'at ediniz."

Cevap: Allah'a karşı dini vazifelerini yaparken, Cenab-ı Hakk'ı görür gibi kulluk vazifesi yapmaya "ihlas" adı verilmektedir. Yapılan her ibadeti yalnız O'nun rızası için yapmak ve katkısız bir kulluk anlayışı ile hareket etmektir. İhyau'l-Ulum'dan bu bahsi tetkik etmenizi tavsiye ederiz.

Önce ŞERİAT'ta mıyız o önemli.

- Soru: Mektubat-ı Şerifin birinci cildinde Rabbani , 286. mektupta şöyle diyor: "Gerçek tasavvufçu, keşfinde yanılsa müctehide benzer." Keşfinde yanılan bu tasavvufçuya uyan müridin hali ne olacaktır?

Cevap: Bu ifade, ekseriyetle tasavvuf alimlerince kullanılmakta olup, dokuz felek, anasır-ı erbaa, cemad, hayvan ve insan, melekut alemi ve bir de insan-ı kamil olmak üzere sayılmış on sekiz olmaktadır. Bunlardan her biri, zuhur itibariyle bin kabul edilerek "On sekiz bin alem" denilmiştir.

Allah razı olsun.

Hadis-i Şerifte "Mü'min, mü'minin aynasıdır" buyrulmuştur. Teveccüh sırasında birbirinin kalbinde bulunan diğerinin kalbine akseder. Çok kere zikrin nuru kalp aynasından hizasında bulunan hayvan veya diğer eşyaya akseder de onu da zikirle dile getirir. Nitekim Davud Aleyhisselam'da da böyle olmuştu. Bu Peygamber zikre başladığı zaman, dağlar, taşlar ve kuşlar kendisi ile birlikte zikre koyuluyorlardı.

İyi kimselerin meclisini tercih bölünmek değil, bölücülük yapmak hiç değildir. Ahlaksız insanların muhitinde imanını ve Kur'an'nı, ahlakını ve faziletini çaldırmamak için iyi kimselerin etrafında perçinleşmektir. Bölücülük yapıldığı iddiası, bunları parçalamaya muvaffak olamayan kurtların iftiralarıdır. Peygamber Efendimiz bir Hadis-i Şeriflerinde: "Kişi arkadaşının dini üzerine tir. O halde kimi dost edineceğine iyi baksın" buyurmaktadır. Allah Resulü'ne bir gün şöyle denildi: "Bizimle otur anın hayırlısı hangisidir?" Efendimiz şu hikmetli cevabı lütfetti: "Onu görmek, size Allah'ı hatırlatır, konuşması işinizi arttırır ve onun işi size ahireti hatırlatır?"

Bu iddia eksiktir. Çünkü, tasavvuf hem geçmiş asır insanlarına hitap etmiş hem de içinde yaşadığımız asrın insanlarını -ezeli istidadları nisbetinde- irşada çalışmaktadır. Hedef aldığı hizmet anlayışı içinde, gelecek asırların insanlarına da hitap edecektir.

Seyyid Ahmed er-Rıfai Hazretleri'nin "el-Bürhanü'l-Müeyyed" adlı eserinde ifade buyurdukları üzere, "Şeriat ayni tarikat, tarikat ayni Şeriattır" düsturundan hareket eden tasavvuf erbabı, İslam'ın nasları ile bu yolun edebini hacimde şekil gibi birbirine bağlı görerek hareket eder.

c) "Babü'l-Esrar" adlı kitabında ise hululü şu ifadeler ile reddetmektedir: "Kim hulul iddiasında bulunursa o hastadır. Çünkü hulul ile hüküm, sahibinden ayrılmayan bir hastalıktır. İttihadı (Allah'ın eşya ile ittihad ettiğini) ilhad ehlinden başkası söyleyemez."

Bazı muhakkiklerin ibarelerinde vaki olan ittihad kelimesi, onlar tarafından tevhidin hakıykatine bir işarettir. Onlar katındaki ittihad, tevhitte mübalağadır. Tevhid, bir olan ile tek olan Allah'ı bilmektir. Anlayışı kıt olan kimseler, onların işaretlerini anlayamamış, bu sözü mahallinden başka yere haml etmiş ve hata edip helak olmuşlardır.

Cevap: Sohbet, dost ve arkadaşça olan, samimi konuşma tarzına denilmektedir. Arapça'da sahip, arkadaş manasına gelmektedir. Bu kelime cemilendiği zaman sahb ve ashab denilmektedir. Va'z ile sohbet arasındaki farka gelince, va'zda bir kişi konuşur, diğerleri dinler. Arada bir sormak, izahat talebinde bulunmak, va'zda rastlanmaz. Sohbette sormak ve karşılıklı fikir teatisinde bulunmak mümkündür. Va'zı yapan konuşurken hakimane konuşmakla birlikte hakimce bir eda tarzı takip eder. Sohbette ise daha mülayim bir üslup, daha candan bir konuşma yolu takip edilir. Bundan dolayı sohbetin yapıcı tesiri daha fazladır.

- Soru: On sekiz bin alemi açıklayınız. Bunların hepsi dünyada mı ve hepsinde canlı var mı?

Cevap: Tasavvuf bir ilimdir ki, kalbleri ıslah ve Allah Teala'ya tahsis edebilmek için masivadan ayırmaktır.

f) "Tarikatlar, insanda mevcut olan imandan istifade cihetine gider."

Cevap: Allah'ın emirlerine ve Peygamber Efendimiz'in sünnetlerine tam ittiba, yasakların tamamından, mekruhlardan ve hatta mubah olan şeylerin fazlasından sakınmak; füyuzat-ı Rabbani'ye mazhariyet ve irşada manen mezun olmaktır.

- Soru: O halde neden hep sohbet yapılmıyor da va'z yapılma ihtiyacı duyuluyor?

"Mürşidler için keramet şart değildir. . Zira, kerametin ashabın ve tabiinin hepsinden nakl olunmuş değildir. Ancak bazılarından zuhur ettiği bilinmektedir.

Fetva ile ilgili nakil:

Soru: Kişinin bir şeyh edinmeksizin zikir ve fikirde bulunması, evrad-i şerife okuması caiz değil midir?

d) "Tarikatlar, belirli bir insan grubunu tesiri altına alır."

Soru: Camilerde açıktan ve yüksek sesle Allah'ı zikretmek caiz midir?

Şeyh İzzüddin bin Abdisselam, "Kavaidü'l-Kübra" adlı eserinde şöyle demektedir: "Kim batıl bir inanca kapılarak Allah'ın insanların veya başka bir şeyin cismine hulul ettiğine inanırsa o kafirdir."

Ali bin Ebi Talip , "Allah Teala'ya en yakın olan, Allah'ın kulları üzerine en kolay bulunan ve Allah katında faziletçe en ileride bulunan yola bana yol gösteriniz" diye istekte bulundu. Bunun üzerine Peygamber şöyle buyurdu: "Açıkta ve tenha yerlerde Allah'ı zikretmen lazımdır." Bunun üzerine Hazret-i Ali, "Nasıl zikredeyim?" dedi. Peygamber , "İki gözlerini yum ve benden üç kere dinle sonra, sen söyle ben dinleyeyim" buyurdu da Aleyhissalatü Vesselam Efendimiz, gözlerini yumarak ve sesini yükselterek üç defa "La ilahe illallah" dedi. Hazret-i Ali de onu dinliyordu. Sonra Ali gözlerini yumup sesini yükselterek üç defa "La ilahe illallah" dedi. Peygamber Efendimiz de onu dinlemişti. Nebi buyurdu ki: "Benim ve benden evvelki peygamberlerin söylediklerinin faziletçe en üstünü "La ilahe illallah" dir. Yeryüzünde Allah Allah denilmeyesiye kadar kıyamet kopmaz."

Cevap: Vahdet-i vücud inancı kabul edilemez. Cenab-ı Hak , hiçbir şeye hulul etmez. Hulul ancak aynı cinsten olan şeylerde olur. Allah cins değildir ki eşya ile ittihad etmiş eşyaya hulul etmiş bulunsun. Allah Teala, Vacibü'l-vücut, kainat, bütün eczası ile mümkinü'l-vücuttur. Bunların ittihadı nasıl mümkün olur. Allah'ın eşyaya hululünü iddia etmek, eşyanın ilahlaşmasını kabul manasına geleceğinden küfürdür.

- Soru: Bazı mutasavvıflara nispet edilen ve dini hükümlerle bağdaştırılması zor bulunan sözleri nasıl izah edersiniz?

Cevap: Zikr-i cehri ve zikr-i hafi olmak üzere iki manevi yol vardır. Bu iki yolda yürüyüp, bunların usulüne göre hareket eden bazı büyük zatlara izafeten anılan ve bu iki yolun şubeleri durumunda olan yollar ve manevi kollar bulunmaktadır. Hatırımızda tavsiye edebileceğimiz bir isim yoktur.

Soru: Mürid ile mürşid arasında yapılan ahdin dini bir dayanağı var mıdır?

Hubb-ı nefsi değil, başkalarını kendinden önce sevmeyi emreden tasavvuf, elindeki imkanları insanlığın hayrına harcamaya teşvik eder ve fakat tazyikte bulunmaz. Hakiki tasavvuf erbabının elinde çok kere bir şey bulunmayışı, çalışmaya karşı olduğundan değil, elindeki varlığı beşeriyetin salahına ve felahına feda etme gözü tokluğundan ileri gelmektedir. Tasavvuf erbabı, aşırı mal heveslisi değildir. Eline geçeni de "insanların hayırlısı, insanlara hayırlı olandır" Hadis-i Şerifinde müjdelenen ufka erişmek için tereddüt göstermeden harcamaya gayret göstermiştir. Onun için aşk-ı mutlak, rıza-i hakdır. Ona erişmek için gönül buhurdanındaki ateşle tutuşturduğu hayırhahlık, etrafa buram buram hoş kokular ve insanlık örnekleri saçar. Balı elde eden kovanı fedada tereddüt gösterir mi?

Evet, o kimse zikrin ve vird okumanın adabını bilirse mümkün dir. Fakat ruhani mesafeleri kat'edemez. Bunun izahı, dolaba koşulmuş canlının benzeridir. O canlı, yürümesi ile mesafeleri katediyorum sanmış olsa da, gözleri bağlı olduğu için hakikati göremez. O, dolabın etrafında dolanıp durmaktadır.

- Soru: Sahih bir nisbeti bulunan bir mürşidden ruhsat ve icazet almaksızın, bir şahsın kendi kendine müridlerini irşad ve terbiye etmeye muktedir olabilir mi?

- Soru: Büyük bir zatın türbesine para atmakta bir beis var mıdır?

İşte bu , Hazret-i Ali'ye zikr-i cehrinin telkin edildiğine dair bir nisbettir. Kalbi ve batini zikirlerin telkinine dair nisbete gelince, bu, Sıddık-ı Azam'a mahsus olup, başka bir sahabeye tahsis olunmamıştır. Resulullah 'a teveccüh ederek batınan almış bulunmaktadır. Zira Resulullah şöyle buyurmaktadır: "Allah benim göğsüme hiçbir şey koymamıştır ki, ille onu Ebu Bekr'in göğsüne dökmüş bulunuyorum."

- Soru: İrşada salahiyeti olan mürşidin keramet ehli olması şart mıdır?

"Bir acep sevdaya düşmüş, çalışır emsi müdam,

Cevap: Sabittir.

Hakka makbul olmak ister, halka makhur olmadan" - Soru: Bazı kimseler konuşurlarken, "İslam felsefesine göre şöyledir" gibi laflar etmektedirler. İslam felsefesi tabiri doğru mudur?

Cevap: Cenab-ı Hak, mekandan münezzehtir. Buradaki huzur tabirinin mekanla asla bir ilişiği yoktur. Onların huzuru ile muradı, Aziz ve Celil olan Allah'ın huzurunda idrak ettiği şühud halidir. Şühud perdelendiği zaman kendini o huzurdan çıkmış saymaktadır.

Bu beyanlar, tasavvuf yolunda mürid ile mürşid arasındaki ahidleşmenin dayanağını teşkil etmektedir.

Ayrıca?üçbinler? ?yedibinler? ve?onbinler? de vardır. Bunlar kamil ve mükemmeli olsalar bile tasarruf işlerine hiç karışmazlar.

Nübüvvet Hz Muhammed de son bulduğu halde mirası nübüvvet olan velayet ve velayetin en yüksek kademesi olan kutbiyyet kıyamete kadar devam eder. Her asırda en mübarek en mükemmel insan o asrın kutbudur. Kutbül Aktab ın çevresindeki evliyalar ise yeryüzünün en mübarek en mükemmel insanlarıdır.

Önce dinimizin temel bilgileri sonra isteyen tarikat erbabı olur.

Tarikat, Aksa'l-ğaye bulunan Hakk'ın rızasını tahsilde mürşid-i kamilin terbiyesinden istifade için takip edilen bir usuldür. İnsan kalbi, küçük watlı ampul gibidir. Şehir ceryanından faydalanıp etrafına ışık saçabilmesi için mutlaka bir transformotore ihtiyacı vardır. Aksi halde, gelecek ceryana ampul tahammül gösteremeyip patlayacaktır. Mahzen-i feyz-i ilahi ve maksem-i nur-i Rabbani olan mürşid, kendisine rabt-ı kalb edenlerin istifadesine yardımcı olur. Bu usul, bir talebenin üstadının önünde diz çöküp onun ders ve terbiyesinden faydalanmasına benzer.

Cevap: Müctehid; Ayet-i Kerime ile veya Hadis-i Şerif ile hükme bağlanmış bir meseleye kıyasla ictihad edebilir. Mevrid-i nasda içtihada müsaade yoktur. Ayet-i Kerime ile hükme bağlanmış veya Hadis-i Şerifte ifadesini bulmuş bir meselede asla ictihad yapılamaz.

Cevap: Hakikat yolu tarikattan geçer. Şeriat, tarikat, hakikat ve marifet birbirine bağlıdır. Bunları birbirinden ayırmak veya ayrı olarak düşünmek, fikri sapkınlık içinde bulunanların düşüncesidir.

Cevap: Hayatta paraya ve dünya malına değer vermemiş bir zatın vefatından sonra türbesine para atmak manasız bir hareket ve İslam'a aykırı bir iştir.

Kadınlarla olan bey'ati de hemen hemen bu ifadeleri taşımaktadır. Bir de kocalarınızın malını almayınız" ziyadesi vardır.

Bu iddia tasavvufun kucakladığı hizmet anlayışının ancak bir yönünü dile getirmek ve fakat diğer cihetlerini görmezlikten gelmek olur. Bu iddia ilmi olmaktan uzaktır.

b) "Tarikatlar, geçmiş insanlara hitap eder."

Allah razı olsun çok gerekli bir başlıktı açtığınız iyi olmuş insanlar bunları okusun ve tarikatlılara öcü gibi bakmasınlar artık...

MİFTAHÜL KULUB - El-Hac Mehmed Nuri Şemsüddin el-Nakşibendi

- Soru: İrşada salahiyeti bulunan mürşidin şartı ve alameti nedir?

Cevap: Doğruluk, hayırhahlık, şefkat ve merhamet gibi güzel huylar ile ahlaklanmış olması, kötü huylardan uzaklaşmış bulunması şarttır.

Hadis-i Şerifte, Peygamber , amcasının oğlu Cafer bin Ebi Talib 'e hitaben: "Sen benim yaratılışıma ve huyuma benzemektesin" demiş. Bu sözden son derece büyük bir hazz-ı manevi duyan Hazret-i Cafer , Peygamber Efendimiz'in önünde raks etmeye başlamıştı. Sufiyye'nin zikir esnasındaki vecd haliyle raks etmelerine bu Hadis-i Şerif bir asıl ve kaynak teşkil etmektedir.

Muhyiddin bin Arabi Hazretleri büyük bir İslam alimi ve Allah dostu bulunmaktadır. Bu noktada, kalbinde yarası bulunandan gayri, her ilim adamı ittifak etmiş bulunmaktadır. Vahdetçilerin ona nisbetle söyledikleri söz, onun tarafından söylenmiş olamaz. Çünkü Muhyiddin bin Arabi'nin diğer eserlerinde bunu reddeden sarih ifadeler vardır. Şöyle ki:

Ebu Yezid Bistami'nin "Sübhani ma azame şani" sözü, hulul inancı ile söylenmiş olmayıp, Allah Teala'dan hikaye yolu ile söylenmiş bulunmaktadır. Yani "Allah Teala Sübhani ma Azeme şani buyurdu" takdirindedir.

Bu anlatılan kutublardan başka?yediler? ve?kırklar? diye tabir edilen zaatlar da her biri birer kutub olmakla beraber, Kutbül Aktaba hizmetçi düşmüşlerdir. Onların her birisi hallerine göre birer yere memurdurlar. O mübarek zaatlara uzaklık diye bir şey yoktur. Uzak yakın müsavidir. Bunlardan başka?yüzler? ?üçyüzler? ?yediyüzler? ve?binler? vardır. Tarafı ilahiden bunlar da Kutbül Aktab ın ve diğer kutubların hizmetine memurdurlar.

Bu suretle seçilen kimseyi Kutbül Aktab olarak Rasulullah efendimizin huzurundaki divana götürürler. Huzuru saadette hilalini giydirerek vefat edenin yerine geçirirler. Her asırda bu suretle kutublar ve Ehlullah bu hal üzere gelip geçmektedir ve kıyamete kadar da bu durum böyle devam edecektir.

allah sufileri fitneden, tefrikadan uyanıp şerre karşı birleşme nasip eylesin.

Bu ifadedeki kayd-ı ihtirazi "sadece" değil, "başlıca" olacaktır. Zira, kalp, vücut ikliminin sultanıdır. Onun ıslahı da vücudun diğer uzuvlarının salahına medar olur. Kalp, Rahmani feyze nail olunca aklı da akl-ı maaş olmaktan çıkarak "akl-i mead" derecesine ulaşır. Tasavvufun ehemmiyet derecesine göre, ön planda ele aldığı hususu dikkate alıp diğer cihetleri ihmal etmiş şekilde göstermek yanlış ve ilim ölçülerine aykırıdır.

a) "Tarikatlar, sadece kalbe ehemmiyet verir."

Cevap: Olamaz.

Mürşid-i kamilin müride olan başlıca faydası, müridi Allah Teala'dan uzaklaştıran ayıbı açığa koymak, o kusuru teşhis edip müride göstermek ve tedavisinin ilacını haber vermektir. Bu da nefsinin dizginlerini şeyhine teslim edip onun dediği yoldan ayrılmayan sadık mürid için mümkün olur. Bunun için de mürid, nefsindeki hastalığı gizlemeyip mürşidine haber vermelidir. Velev ki onlardan bir tanesini olsun, gizler de haber vermezse, elbette şeyhinden kemaliyle faydalanamaz.

Cevap: Erbab-ı zikrin sallanması, zikrin tesiri ile vücudun neşat ve ferah duymasından ileri gelmektedir. Bu, kasti yapılmamaktadır. Bu itibarla hoş görülmüş bulunmaktadır. Peygamber Efendimiz'in asrında Habeşistan'dan birtakım kimseler gelmiş ve Mescid-i Nebevi'de, kılıç-kalkan oyununu andıran birtakım hareketler yapmaya başlamışlar ve bu sırada Arapça karşılığı "Muhammed salih bir kuldur" manasına gelen Habeş lisanı ile ve yüksek sesle tempo tutuyorlardı. Peygamber Efendimiz bunların hareketlerini gördü ve ne dediklerini sordu. Durumu öğrendiğinde onları ne hareketlerinden men etti ne de söylediklerini engelledi. Hadis-i Şerifi Ahmed bin Hanbel "Müsned"inde Enes 'den rivayet etmiştir. Hadisin senedi sahihdir. Efendimiz 'in bunları engellemeyişi, takrir hükmü ifade etmektedir. Niyet sahih olunca işlerin de iyiliğe hamli gerekir. Zira amellerin hükmü niyetlere bağlıdır.

- Soru: Vahdet-i vücud fikri doğru sayılabilecek şekilde tevil edilebilir mi? Böyle bir sözü Muhyiddin bin Arabi söylemiş midir?

Soru: Nakşi tariki sadatının mutadı olduğu üzere, dil kıpırdamadan, harf ve savt olmaksızın, sadece kalp ile Allah'ı zikretmek meşru mudur?

Cevap: Hakikati bulmak ve bilmek, cahilane bir iddia ile olmaz. Kişi bir kimseyi ve bağlı bulunduğu zatı sevebilir. Fakat başkasına dil uzatmaktan çekinmeli ve edebini korumalıdır.

- Soru: Bu sohbette iyi arkadaşları seçme lüzumu var mıdır? Varsa, bu, ayırım ve bölücülük olmakta değil midir?

- Soru: Kaç çeşit tarikat var, bunlardan bahseden bir kitap tavsiye eder misiniz?

Ebu Erake, Hazret-i Ali ile birlikte sabah namazı kıldığını ifade eden ve daha sonra Hazret-i Ali'nin şöyle konuştuğunu rivayet etmiştir: "Ben, Muhammed 'in ashabını gördüm. Allah'a andolsun ki, bugün onlara benzeyen bir şey göremiyorum. Onlar secdede ve kıyamda gecelerler, Allah'ın kitabını okurlar, kah bir ayağının kah diğer ayağının üzerine ağırlık verirlerdi Sabaha erdiklerinde Allah'ı zikrederler, rüzgarlı bir günde ağaçların sallandığı gibi sarsılırlardı. Gözlerinden akan yaşlar elbiselerini ıslatırdı."

Şeyh Abdü'l-Gani en-Nablusi, bir risalesinde bu Hadis-i Şerif ile istidlal ederek zikirde sallanmanın mendup olduğunun delilini çıkarmış ve "Bu Hadis, Ashab-ı Kiramın zikir sırasında şiddetli sarsıntıya uğradıklarının sarih ifadesidir. Bu şekilde zikir sırasında ihtizaz'ın mubah olduğu sabit bulunmaktadır. Hazret-i Ali Efendimiz'in beyanındaki "Ashab, fırtınalı günde ağaçların sarsıldığı gibi sarsılırlardı" sözü, zikir esnasında sallanmanın bid'at olduğunu iddiaya kalkışan kimsenin sözünü iptal etmektedir.

Cevap: Bizim gayemiz, başka bir görüşün üzerinde fikir beyan etmekten ziyade, tasavvufun ulvi prensiplerini dile getirmektir. Mektubunuzda belirttiğiniz maddeleri sırayla ele alıp cevaplandırmaya çalışacağız.

Tasavvuf, her yüce ahlakı kullanmak ve alçak huyları terk etmektir.

- Soru: Rabıtayı bırakan kimse, sonra yapmak isterse bu hususta hangi şartlar gerekir?

kardeş hoş bir baaşlık olmuş

Cevap: Önce o sözün sadır olduğu kimsenin İslamiyet'in umdelerine sadık bir kimse olup olmadığı tetkik edilir. Şayet dinimizin icaplarına hakkıyla bağlı bir kimse olduğu anlaşılır ise sözünün sahih bir noktaya yüklenmesi ve tevili cihetine gidilmesi uygun olur. Eğer o kimsenin dinimizin haram kıldığı şeylerden kaçması ve emrettiği şeylere koşması görülemezse ağzından çıkan söz onu ya itaat dairesinden dışa çıkararak fasık kılar veya İslam dininin tamamen dışına çıkarıp "kafir" olarak damgalanmasına sebep olur.

amaç çökertmek

"Koyamam kargayı bülbül yerine,

Kainat Hakk'ın aynı değildir. Cenab-ı Hak eşyaya hulul etmiş de değildir. Muhalfarz, kainat Hakk'ın aynı olsaydı Allah Teala kadim olmazdı.

Cevap: Tasavvuf yolunda kemal sahibi olmak dileyen bir mürid, mürşid-i kamilden kendisine ders vermesini istediğinde, şeyhinin ondan ahid almasının sarahat veya işaret yolu ile dini dayanağı vardır, şöyle ki, Peygamber Hudeybiye'de Ashab-ı Kiram ile Bey'atü'r-rıdvan"da onlardan ahid almıştı. Cenab-ı Hak buna işaret buyurarak, "Gerçek, sana bey'at edenler ancak Allah'a bey'at etmiş olurlar. Allah'ın eli onların elleri üstündedir." "Karşılıklı muahede yaptığınız vakit Allah'ın ahdini yerine getirin. Sapasağlam yaptığınız yeminleri bozmayın" buyurmaktadır.

Allah Teala'nın eşyaya hulul veya eşya ile birleştiğini iddia etmek, sufilerin yolu olamaz. Bu lafı ancak gulat söylemektedir.

Bu iddia, yuvarlak bir laftır. Mesele, yapılacak hizmetin şer-i şerife uygun biçimde ifa edilmesi ve maşeri vicdanda ma'kes bulup gönüllere maya tutması ve halkın hidayete erişmesine vesile olmasıdır. Asr-ı saadetten beri safiyetini korumuş bulunan tasavvuf yolları, tarih boyunca, on binlerin, yüz binlerin hak yolu bulmasına vesile olmuştur ve olmaktadır da.

- Soru: Zikr-i cehri ile meşgul bulunan bazı tasavvuf erbabı, ayakta zikir yaparken sallanmaktadır. Bu hareketleri doğru mudur?

Kutbül Aktab ile Hızır memur olunurlar, gidip o zatı getirirler. Şöyle de vaki olur: ?Varın cihanı dolaşın, gecenin yarısında uyanık agah birisini bulursanız getirin.? Diye emrolunur. O hazretler gittiklerinde birkaç kişi uyanık bulunursa aralarında en layık olanı alırlar.

Cevap: Va'z geniş kitlelere hitap tarzıdır. Sohbet ise daha dar bir zümreye mahsus kalmaktadır. Görüş, inanç ve harekette asgari müşterekte birleşen insanlara karşı sohbet edilmesi daha uygun olmaktadır. Bundan dolayı Şah-ı Nakşibend Hazretleri, "Bizim yolumuz sohbet yoludur" buyurmuştur.

Cevap: Bunun caiz olduğunda bir tereddüt yoktur. Hazret-i Aişe , "Peygamber her halinde Allah'ı zikrederdi" demiştir. Cenab-ı Hak, göklerde ve yerde, gece ile gündüzün ihtilafında akıl sahipleri için deliller olduğunu haber verdikten sonra, bu kimseleri, "Onlar; ayakta oturarak ve yanları üzerinde Allah'ı zikrederler" diye medih buyurmaktadır.

- Soru: Meşayih-i kiramın adeti olduğu üzere, müridlerine zikir yapmalarını telkin edip öğretmek dinen sabit midir?

a) "Akidetü's-Suğra" adlı eserinde, "Sonradan olmuş varlıkların ona hulul etmesinden veya onun eşyaya hulul etmesinden Hak Teala Yüce dir"

Fatiha'nın sonunda 'd' ile mi bitiriyoruz yoksa 'z' ile mi?

Cevap: Önce bir tesbih namazı kılmalı, daha sonra bu işe salahiyetli bir kimseden tekrar "destur" almalı ve aralıksız derslerine devam etmelidir.

- Soru: Hallac Mansur'un sarf ettiği "Enel-hak" sözünü nasıl tevil edersiniz?

Namazlarda okunan kısa surelerde kha yerine ha mı okuyoruz?

Peygamber Efendimiz sahabelerine gerek toplu oldukları halde, gerekse tek başına bulundukları sırada zikri telkin etmiş ve öğretmiştir. Hazret-i Ali Efendimiz'e cehri zikri, Hazret-i Ebu Bekir Efendimiz'e kalbi zikri tek başına bulundukları sırada telkin etmiştir.

Bu fetva ile alakalı olarak İmam Şar'ani'den nakil: Bir kimse için nisbet-i saliha bulunmazsa, o kimsenin, babası meçhul olup da sokağa bırakılan çocuk gibi olduğunda ittifak olunmuştur. O şahsın başa geçip, irşad mevkiine oturup da müridlerini irşada kalkması caiz değildir. Ancak, bu yolun kamil bir mürşidinden tarikin edeblerine dair bilgi aldıktan sonra, kendisinin irşada mezun olduğuna dair sarih bir izin verilmesini takiben irşad edebilir.

Cevap: Caiz ise de hiç mesafe almış olamaz ve yükselme kaydedemez. Bu fetva ile ilgili nakil:

- Soru: Mutasavvıflardan bazıları tarafından söylenen "Allah'ın huzuruna girdik, Allah'ın huzurundan çıktık" sözünün tevili nasıl olacaktır?

- Soru: Vahdet-i vücut düşüncesi nasıldır? Mevlana Celaleddin-i Rumi Hazretleri "ney"e üfürmüş müdür? Yoksa şimdiki Mevlevilerin yaptıkları uydurma mıdır?

Soru: Nakşi sadatının mutadı olduğu üzere, müridlerine teveccüh etmesi caiz midir?

Cevap: Caizdir ve hata müstahsendir.

Cevap: Bakaa billah, kulun Allah Teala'nın bütün varlıkları üzerine kıyamını görmesi demektir. Bakaa billah makamı, kulun Hakkın varlığı ile var olması ve Hakkın bakaası ile baki olması manasına gelmektedir.

Utbe bin Abd , "Ben, Resulullah ile yedi bey'atte bulundum. Beşi taat, ikisi ise mahabbet üzerine olmuştur" demektedir.

Çiçek açmış dikeni gül yerine!"

Bu fetva ile ilgili nakil:

Bu iddia, boşlukları bulunan bir izah ve eksik bir tariftir. Tasavvufun feda ettiği dünya, kişiyi Rabbinden alıkoyan dünyadır. Yoksa, tarik-i dünya olmayı istemek değildir.

Tasavvuf, nefsi ibadete dadandırmak ve onu rububiyyet hükümlerine çevirmektir.

Buradaki hululü bir arazın cevhere hululü olarak kabul etsek, Allah araz değildir. Bir cevherin diğer cevhere hululü şeklinde düşünsek, Allah Teala cevher de değildir. Yaratılmışların arasında bile hululü mümkün değildir. İki adamın birbirine hulul ederek tek adam haline gelmesi mümkün değildir. Çünkü zatları birbirine zıt bulunmaktadır.

Tasavvufun tamamı ahlaktır. Kim senin üzerinde ahlakı artırırsa senin üzerine tasavvufu arttırmıştır.

Cevap: Mekteb-i nur-i Nübüvvetin feyizli tariki ile yücelip, kemale ermiş ve taraf-ı ilahiden halkı ıslah ve irşada memur olmuş kamil insandır. Tarih boyunca yetişen tasavvuf büyüklerinin hep bu yolda kemale erdikleri bilinen bir gerçektir.

Şu ciheti bilhassa belirtmek isteriz ki, dinimizin müsaade etmediği çalgılı toplantılar tertip edip, onların tesiri ile sallanmalar, zikrin tesiri ile ve irade dışı sallanmalara kıyasla, asla meşru kabul edilemez. Onlar haramdır. Çünkü, irade ile ve nefse dayalı olarak işlenmektedir.

- Soru: Tasavvuf nedir?

Cevap: Şart değildir.

Bu fetva ile ilgili Ruhu'l-Beyan'dan nakil:

e) "Tarikat; müntesiplerini, dünyayı, hatta her şeyi terk ettirme yolu ile fani alemin gafletlerinden uzaklaştırmayı esas alır."

Cevap: meşrudur ve zikirlerin faziletçe en ileride olanıdır.

Soru: Bir cemaatin ayakta iken zikir yapmaları caiz midir?

- Soru: İnsanların bazıları derler ki, "Bu zaman tarikat zamanı değildir, hakikat zamanıdır", siz bu hususta ne dersiniz?

Namazlarda tadili erkana uyuyor muyuz?

- Soru: Kamil mürşid kimdir?

Batını rezaletlerden tasfiye edip, çeşitli faziletlerle bezemeye tasavvuf denilmektedir. Evveli ilim, ortası amel ve sonu ilahi bir mevhibeye erişme yoludur. İnsan nevinden bulunan kemal ehlinin, saadet merdiveninde nasıl yüceldiğini bildiren ilme tasavvuf denilmektedir.

- Soru: Müctehid adı verilen bir kimse, her meselede ictihad edebilir mi?

Cevap: Kerahatsiz olarak caizdir.

Hareketlerinde, hayırlı işler arasından hangisini öne almak gerektiğini mürşidine sorar: Zira ashab da böyle yapmışlardır. Abdullah bin Ömer 'den rivayet olunan bir Hadis-i Şeriften öğreniyoruz ki, bir adam gelip harbe gitmek için Peygamber 'den izin istemişti. Resul-i Ekrem : "Annen ve baban hayatta mı?" buyurdu. O da "Evet" deyince, "Git de onların arasında cihad vazifesini gör" buyurmuştur. Bu cihad, cihad-ı asgar'dır. Nefisle olan cihad-ı ekberde ise bu hususa daha fazla dikkat göstermelidir. Ashab bile kendi işinde re'sen karar vermemiş ve cihad gibi hayırlı bir işte Allah Resulü'ne sormadan yola çıkmamıştır. Bu yolun yolcularına layık olan da Ashab-ı Kiramın takip ettiği yoldan gitmektir.

Cevap: Bu ifade doğru değildir. Çünkü İslam'ın hüküm vermedeki ölçüleri ile, felsefenin ölçüleri tamamen farklıdır. Felsefe, kendi sahasına giren meselelerde kanun-ı akle göre hüküm verir. Velev ki o mesele dinle ilgili bir husus olsun. İslam kanun-ı nakle göre meseleleri hükme bağlamaktadır. İslam felsefesi tabirini bırakın, Müslüman felsefesi sözü bile tarizden ve tenkitten uzak kalabilecek bir ifade değildir. Ancak "Müslüman filozof" sözü bir dereceye kadar doğru görülebilir.

Cevap: Evliyanın kerameti hak ve sabittir. Bunu inkar etmek doğru değildir.

Kendisi için irşad sahih olan mürşidin şartı, tertemiz dinimizin gerekli gördüğü işleri yapan, haktan meyl ve inhiraf etmeksizin doğruluk üzere bulunan; halkı, dinin hükümlerine tabi olmaları ve huzur içinde Allah'ı zikretmeleri hususunda irşad eden ve insanlardan mümkün olanlara nasihatta bulunan kimse olması gerekir.

Soru: Dindar geçinen birçok kimseler, "Biz falan tarikatın bağlılarıyız. Müntesip bulunduğumuz zat, şöyle büyüktür, böyle büyüktür, başkaca büyük mürşit tanımıyoruz. Siz hakikate bağlı değilsiniz, biz bağlıyız" diyerek kendilerinin bağlı olmadıkları bir zat hakkında, ağıza alınmayacak çirkin isnatlarda bulunuyorlar. Pek tabii bu durum, Müslümanlar arasında yan bakmalara ve düşmanlıklara yol açmaktadır. Bu hususta sizin tavsiyeniz nedir?