İlk radyocularımızdan ve aslen Çankırı'lı olan Ruşen Ferid Kam?ın Prof. Kocabaşoğlu?na aktardığı bilgiye göre, yasağı bitiren Atatürk oldu. Köşkte Tamburacı Osman Pehlivan?dan Rumeli türküleri dinleyen Atatürk, bu türküleri radyodan halka da dinletip dinletmediğini sordu. Osman Pehlivan?ın?Gazi hazretleri, siz radyoda Türk müziği yayınlanmasını yasakladınız, buna imkan bulamıyoruz.? şeklindeki cevabı karşısında Atatürk?Bunu da yanlış anladılar.? dedi ve derhal radyoya gitmesini ve bu türküleri radyodan da yayınlamasını emretti. Böylece türküler radyoda yeniden kendine yer bulmuş oldu, Türk sanat müziği ise birkaç yıl içinde radyoya geri dönebildi. Radyolarda türkü ve şarkılarımızın dinlemeyi kısmen Osman Pehlivan ?a borçluyuz.

RADYOLARDA TÜRK MÜZİĞİ YASAKLANIYOR

TÜRK MÜZİĞİNİN YASAK YILLARI

?Bunu da yanlış anladılar?

Hakkı Duran

arkadaşlar Türk müziğinin ve eğitiminin yasaklanması ile ilgili araştırma yapıyorum da bu konuda bilgili olan arkadaşlar yardımcı olursa sevinirim.

daha doğrusu Türk müziği yayınının ve eğitiminin yasaklanması...

1934 yılı başlarında, radyodaki Türk müziği yayınlarına eleştiriler yoğunlaşmaya başladı. Bu tartışmalara son noktayı Atatürk koydu. 1934 Kasım?ında Büyük Millet Meclisi?nin açılış konuşmasında o yıllarda dinletilen müziğin yüz ağartacak değerde olmaktan uzak olduğunu ifade ederek, ?ince duyguları, düşünceleri anlatan yüksek deyişleri toplamak ve onları son musiki kurallarına göre işlemek? gerektiğini söyledi. Gazi?nin bu konuşmasının hemen ertesinde İçişleri Bakanlığı, İstanbul ve Ankara radyolarında Türk müziği yerine yalnızca?Garp tekniğiyle bestelenmiş? parçaların çalınacağını açıkladı. Bu yasak, 1935?te ve 1936?nın ilk yarısı boyunca sürdü. İki yıla yakın bir zaman diliminde İstanbul ve Ankara radyolarında yayınların yüzde 30?unu söz programları, yüzde 70?ini ise Batı müziği oluşturdu. Klasik Türk müziği kendisine radyoda hiç yer bulamıyor, türküler ise tek tük çalınıyordu. Radyosunda klasik Türk müziği dinlemeye alışmış olan radyo sahiplerinin önemli bir kısmı, Batı müziğine kıyasla Türk müziğine daha yakın olan Arap şarkılarını dinlemek için antenlerini Mısır radyosuna çevirdi. Hatta Kırım ve Erivan?ı dinleyenler vardı.