Amaç-araç ikilemine sıkışmış durumda düşünce dünyası. Dürüstlük ve vicdan gibi erdemler kendilerine her inanışta bir yer bulma çabasında. Fakat ne yapılırsa yapılsın bunların mahiyetini asla bilmek mümkün değil. En azından diğer kişiler için. Niyet in yönelimselliğini kim bilebilir ki?

Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci

Teoloji FAKÜLTESİ

İslam'dan önce insanoğlu neyi düşünmüş, neyi kendine dert edinmiş diye merak eden İlahiyatçıların eksik kalacağı düşüncesindeyim. Hele hele dinin böyle baskın ve manipüle edilebileceği siyasi bir konjonktürde kaldırılması düşünen bu 2 dersin çok da fazla bir yük olmadığı kanaatindeyim.

bir ilahiyatçı, hele şu zamanda, bir Alim, dini ilimlerin yanında ciddi bir matematik, fizik-kimya-biyoloji alanında en azından ansiklopedik bilgiler, sosyoloji-psikoloji bilmiyorsa pek de işe yaramaz. ilahiyatçılara bu vizyonu vermiyorlar-veremiyorlar.

o dersler varken de ilahiyatçılar "İslam'dan önce insanlık acaba ne düşünmüş" diye sormuyordu.

İnsanoğlu her zaman yaradılışın sırrını merak etmiş; kainatı anlamaya çalışmıştır. Peygamberler ve semavi dinler, buna ilahi bir izah getirmiş; bunlardan haberi olmayanlar ise bu işi akıllarıyla çözmeye çalışmıştır. Bundan da felsefe doğmuştur. Yunanca filo+sofya, bilgiye duyulan aşk demektir. Felsefe, bunun Arapçasıdır. İsa aleyhisselam dünyada az kaldığı için Hristiyanlığın mukaddes metinlerinde bu işi çözecek ipucu azdı. Bu sebeple coğrafi yakınlık itibariyle Yunan felsefesinden medet umuldu. Eflatun?un her şeyi üçlü bir tarzda izah eden felsefesi de, teslis olarak Hristiyanlığa girdi. Şu halde felsefeyle bu temas, Hristiyanlığa pek de hayır getirmedi. Asırlarca sürecek inanç ihtilaflarına zemin hazırladı.

Felsefe, su gibi durdurulamazdır. Asgari müşterekler oluşturur ve daha fazlası için çabalar. Görünen evrendeki en gelişmiş şey olduğu düşünülen insan beyni ve bilinç kendi mecrasını arar durur. Bir zaman Batı yaklaştığını düşünür gerçekliğe bir zaman Doğu. Gezegen insanı olmak lazım; Batı'nın veya Doğu'nun değil.

Fakültesi de kapatıldı. Şu anda bile Türkiye?de münhasıran İslam dininin öğretildiği müstakil maarif müesseseleri bulunmamaktadır. Felsefeden evvel, temel dini derslerin daha ciddi okutulması gereken ilahiyatlar, teoloji fakültesi hüviyetiyle var olmalı; bunun yanında Avrupa?nın ileri demokrasilerinde olduğu gibi, tamamen devletten müstakil dini tahsil müesseseleri bulunmalıdır.

Demokrasiye geçildikten sonra İnönü, dindarların Demokrat Parti?ye rağbetini önlemek maksadıyla, devlet eliyle dini tedrisata izin verdi. İmam-Hatib Mektebi yanında, 1949?da Ankara?da bir İlahiyat Fakültesi kuruldu. Hoca kadrosuna, eski ulemadan ziyade, umumiyetle dini ve ilmi ciheti zayıf, fakat inkılaba sadakati müseccel kimseler getirildi. Dini ilimler yanında, felsefe, psikoloji, sosyoloji, sanat tarihi gibi ilahiyat fakültesi için elzem dersler konuldu. Buna rağmen dindarlar tarafından -istisnalar bir yana- insanların görmeye alıştığı ihtiram telkin eden İslam bilginleri yerine, resmi ideolojiye bağlı okumuşlar yetiştireceği endişesiyle pek hüsnü kabul görmedi. Tek Parti Hükümeti?nin arzusu da muhtemelen felsefe yardımıyla, dini gelenek ve prensiplerin, yeniden dizayn edilmesiydi.

aslında biz de teoloji var. ilahiyatçıların tezleri, lisans yazıları vs.. hepsinin üslubu buz gibi felsefedir. ama çok soğuk, çok taklitçiler.

Medrese yanında modern tarzda İlahiyat Fakültesi, 1900?de Darülfünun?a bağlı olarak kuruldu. 4 yıllık bu fakültede tefsir, hadis, hadis usulü, fıkıh, fıkıh usulü, kelam, İslam tarihi, ahlak, tasavvuf, dinler tarihi, Arap edebiyatı ve felsefe okutulurdu. 1924?te medreseler, 9 sene sonra da İlahiyat Fakültesi kapatıldı. Böylece ahalisinin % 95?i Müslüman olan bir ülkede, İslam dini tedrisatı ortadan kaldırılmış oluyordu.

Felsefenin kurandaki ismi Hikmettir zaten!

Müslümanlar bu bakımdan daha şanslıydı. Gerek Kur?an-ı kerimde, gerekse Hazret-i Peygamber?in sözlerinde, varlığının sırrını aydınlatmaya matuf ipuçları fazlaydı. İslam bilginleri, hikmet adı verilen bu nakli delilleri esas alarak, akli delilleri de kullanıp bir manevi tabiat anlayışı meydana getirdiler. Gazali gibi İslam bilginleri, felsefeyi reddetmediler; ama semavi dinden haberi olanların, kainatın sırrını akıl ile değil, öncelikle nakil ile anlamaya çalışması gerektiğini bildirdiler. Yaratılmış olan aklın, yaratıcıyı hakkıyla kavramasının mümkün olmadığını söylediler. Felsefe ile kainatın sırları anlaşılır; dinin emirlerinin hikmetleri anlaşılır; ama inanç esasları ve dinin hükümleri anlaşılamaz dediler.

İslam medreselerinde, hikmet-i tabiiyye adıyla fizik, kimya, biyoloji, matematik ve astronomi okutulduğu gibi; kelam ve fıkıh ilmi çerçevesinde hikmet-i şer?iyye adıyla da dini emir ve yasakların sebepleri üzerinde durulurdu. Buna Batı?da?İslam felsefesi? deniyorsa da, doğru bir tabir değildir. Zira Müslümanlıkta hikmet, sebebin üzerinde tutulamaz. Yani bir hüküm, öncelikle ilahi emir olduğu için yapılır; güzel veya çirkin olduğu için değil. Felsefe, ilahi hükümlerin konuluş sebeplerini anlamada insana yardımcı olur. Şarklılar buna tefekkür demeyi tercih etmişlerdir. Avrupa?nın aksine, İslam dünyasında felsefeye ihtiyaç hissedilmemiştir.

Benim fikrime göre, zorunlu olmaktan çıkan Felsefeye Giriş ve Felsefe Tarihi derslerinin içeriğinin İlahiyat Fakülteleriyle ilgileri muğlak tır. Bu derslerde, felsefenin temel problemleri gözden geçirilir ve sistematik çözümleme yapılmaya çalışılır. Felsefe Tarihi dersinde de belli başlı filozofların dönemsel etkileri üzerinde durulur. Bu derslerde felsefe yapılmaz, felsefenin temel mesele lerine değinilir.

Öncelikle bu konuda eksik bilgilendirme ve bilgi kirliliği yaşandığını düşünüyorum. Keza İlahiyat Fakültelerinden kaldırılmak ve seçmeli olarak bulunması istenen dersler ''Felsefeye Giriş'' ve ''Felsefe Tarihi'' dersleridir. Fakat müfredatlarda bulunan ''İslam Felsefesi'',''Din Felsefesi'' ve ''Din Sosyolojisi'' dersleri korunmaktadır. En son YÖK'ün bu kaldırma kararını geri çekmesi gündemdeydi.

Demokrat Parti zamanında (1959), daha gelenekçi bir görüntü veren İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü kuruldu. Zamanla bunların sayısı arttı. 1980 ihtilalinden sonra hepsi ilahiyat fakültesine dönüştürüldü; 1971?de kurulan ve istikbal va?deden Erzurum İslami İlimler

18.09.2013

İlahiyat fakültelerinin adının "İslami Bilimler fakültesi" olarak değiştirilmesi ve ilahiyatlarda felsefe derslerinin kaldırılması gündemdeydi en son. zannedersem yazı da buna istinaden yazılmış.

İlahiyatların hali hakkaten içler acısı. Batı, aristo felsefesini terk edeli neredeyse 300 yıl oldu, bizimkiler hala aristo'nun kopyası ve şarki versiyonu olan ibn sina, farabi, ibn rüşd'den öteye gidemiyorlar.

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="45202e3720286b202e2c2b262c0531226b262a286b3137">

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="c2a7a9b0a7afeca7a9abaca1ab82b6a5eca1adafecb6b0">

Felsefeye kim muhtaç?