Bataklığa gömülen hayaller

İstanbul, önce Stefan Batory'yi, sonra da İsveç prensi Vasa'yı seçtirdi. Bu, paşalara hitab ederken kullanılan formülle yazılan bir emirdir: ?Mucibince amel oluna!? Bir yeniçeri subayı da Viyana'ya gelerek bir Alman namzedi çıkarmamalarını tebliğ ediyor, böylece Padişah ona, kendi himayesinde muhafaza edilen Polonya ile meşgul olmamasını ihtar ediyordu (11).

Layoş çok gençti ve Belgrad?ın kaybından sonra, kendini eniştesi Şarlken?e bir an önce ispat etme telaşındaydı. Kurmayları ise Şarlken?in gazabının yakında kendi üzerlerine dönebileceğinden o kadar korkuyorlardı ki sağduyularını büyük ölçüde o şık şatolarında bırakarak gelmişlerdi buraya. Layoş, bu savaşa geç de olsa iyi hazırlanabildiğini düşünüyordu. Osmanlı akıncılarının ilk hücumlarının nasıl da kolaylıkla kırıldığı ortadaydı işte! Hem Şarlken?in o birbirlerine zincirlerle bağlı korkunç süvarilerinin sekiz yüz okkaya erişkin ağırlıklarına ve uzun mızraklarına kim karşı koyabilirdi?

12) Ilter, Aziz Samih, Şimali Afrikada Türkler, ist. 1937, s. 11.

18) Mughul, Yakup. Portekiz. Tehlikesi Karşısında Osmanlı Müslümanl Hind Münasebetleri, İst. 1975, s. 38.

Orta Asya'da:

Okay TİRYAKİOĞLU

11) Grenard. a. g. e.. s. 98,

!6) orhonlu. Cengiz, Osmanlı-Bomu Münasebetlerine Aid Belgeler, İst. 1970. s. 123,

Avrupa'da:

Sonuç olarak Osmanlı Devleti bilinen dünyanın hemen her köşesinde faal ve etkili bir siyaset takip etmekledir. Bütün bir islam dünyasının korunması, müdafaa edilmesi devletin asıl vazifesidir. Ve bu vazifeyi asırlarca bihakkın yerine getireceklerdir.

Osmanlı Devleti'nin takip ettiği dış politikanın ana hatları şöyleydi:

Osmanlı Devleti takip ettiği politika gereği derhal harekele geçti. Süveyş limanını kurdukları?Hint Donanması? için bir üs haline getirmişler ve bir?Hint Kaptanlığı? ihdas etmişlerdi. Kaptanın görev sahası Kızıldeniz, Hint Okyanusu ve Güneydoğu Asya'nın güvenliği idi.

22) Akgündüz, Doç. Dr. Ahmed. Belgeler Gerçekleri Konuşuyor 2, İzmir. 90. s.

Güney-Dogu Asya'da:

Bu noktada Yavuz Sultan Selim Han ile kuvvetlenen merkezi devlet geleneğine dikkati çekmeliyiz. Sultan Süleyman Han, babası Yavuz?dan devraldığı cevval istihbarat teşkilatı ve mütekamil dış siyaset geleneği ile Osmanlı Devleti?ni zirveye taşıdı. Kanuni, aşağıdaki muhteşem satırları, Katolik dünyasındaki hakimiyet mücadelesinde, Kutsal Roma İmparatoru Şarlken?e Pavia Harbi?nde (1525) yenik düşen müttefiki I. Fransua?ya hitaben yazmış ve dış siyasetin nasıl idare edileceğinin mehabetli bir numunesini sunmuştur.

Mohaç Meydan Muharebesi tarihe tüm zamanların en büyük imha savaşlarından biri olarak geçecekti. İki saat içinde kesin sonuç alınmış, Macar ordusunun tamamına yakını kılıçtan geçirilerek ya da bataklıkta boğularak, hamileri Şarlken?e ve dolayısıyla Kutsal Roma İmparatorluğu?na gereken mesaj verilmişti. Bu safhadan sonra görülüyordu ki, Osmanlı-Habsburg ilişkilerinde ibre çok uzun bir süre daima Osmanlı?dan yana olacaktı. Bu zaferle 657 yıllık kadim Macar devleti yıkılmış oluyor, Osmanlı İmparatorluğu resmen Orta Avrupa devletlerinden biri haline geliyor ve güçlü dış politikasını dayandırdığı gaza ruhuyla dopdolu ordusu Avrupa içlerinde ilerlemeyi sürdürüyordu. Kanuni?nin?muhteşem? şahsında şunu da açıkça görmekteyiz ki, güçlü dış siyaset, verilen sözlere ne pahasına olursa olsun bağlılıkla doğru orantılıdır.

Nihayet Kanuni, Layoş?un şahsında Şarlken?e iyi bir ders verme fırsatını da elde etmiş oluyor, Engürüs üzerine sefer eylemeye karar veriyordu.

20) Kura, Prof. Dr. A. Nimet, Türkiye ve İdil Boyu. Ank. 1966. s. 76?78.

16. asrın ikinci yarısından itibaren Ruslar Orta Asya Türk illerini ele geçirmeye başladılar. Kazan Hanlığı'nda, İdil boyunda, bütün Orta Asya'da Osmanlı padişahı?Halıfe-i ruy-i zemin? olması hasebiyle adı ve sanı çok büyüktür. Halifenin adı bura ahalisi nazarında efsaneleşmiş ve yücelmiştir. Fakat mesafenin çok uzak olması, İstanbul ile münasebeti imkansız kılmakta idi. Rusların, Türkistan'dan gelen ve Hacca gitmek isteyen müslümanlara birçok müşkülat çıkarmaları ve hac yolunu kapamaları üzerine Orta Asya müslümanları?Rum Sultanı?na yani Osmanlı padişahına mektup ve elçiler göndererek?Moskof keferesi?nin zulümlerine nihayet vermesini istiyorlardı. Osmanlı devleti önce diplomatik yolla olayın üzerine gitmiş ve hac yolunun açılmasını istemiştir. Çar IV. Ivan gönderdiği cevabi mektupta, Osmanlı Devletine?sadakat ve istikametle ubudiyet ve dostluk üzere? olmak istediklerini. Buhara ve Semerkant'dan gelen müslümanlar için de tedbir aldıklarını söylemektedir (20).

8) Asrar, Dr. Nisar Ahmed, Kanuni Sultan Süleyman Devrinde Osmanlı Devletinin Dini Siyaseti?, ist. 1971. s. 83.

17) Mughul, Dr. M. Yakup. Osmanlıların Hint okyanusu Politikası. İst. 1975, s. 10.

Ona Afrika ve Ekvator civarında da gözler İstanbul'a çevrilirdi. Afrika'nın hemen ortasında bulunan Bornu Sultanlığı da Osmanlı Devleti ile siyasi, kültürel, askeri münasebetler kurmuştu. Onların yardım istekleri üzerine Osmanlılar, Bomu ordusunda ateşli silahlar kullanmak ve öğretmek için Orta Afrika'ya gelmişlerdir (16).

?Ben ki sultanlar sultanı, hakanlar hakanı hükümdarlara taç veren, Allah?ın yeryüzündeki gölgesi, Akdeniz?in ve Karadeniz?in ve Rumeli?nin ve Anadolu?nun ve Azerbaycan?ın ve Şam?ın ve Halep?in ve Mısır?ın ve Mekke ve Medine?nin ve Kudüs?ün ve bütün Arap diyarının ve Yemen?in ve nice memleketlerin sultanı ve padişahı Sultan Bayezid Han oğlu Sultan Selim Han oğlu Sultan Süleyman Han?ım. Sen ki Fransa vilayetinin Kralı Fransua?sın. Hükümdarların sığındığı kapıma elçinizle mektup gönderip, ülkenizi düşman istila edip, şu anda hapiste olduğunuzu bildirip, kurtuluşunuz konusunda bizden yardım talep ediyorsunuz. Söylediğiniz her şey dünyayı idare eden tahtımızın ayaklarına arz olunmuştur. Her şeyden haberdar oldum. Yenilmek ve hapsolunmak hayret edilecek bir şey değildir. Gönlünüzü hoş tutup üzülmeyesiniz. Böyle bir durumda atalarımız düşmanları mağlup etmek ve ülkeler fethetmek için seferden geri kalmamışlardır. Biz de atalarımızın yolundayız ve daima memleketler ve alınmaz kaleler fetheylemekteyiz. Gece gündüz daima atımız eyerlenmiş ve kılıcımız belimizde kuşanılmıştır. Yüce Allah hayırlara bağışlasın. Allah?ın istediği ne ise o olur. Bundan başka haberleri gönderdiğiniz adamınızdan öğrenesiniz. Böyle biliniz.?

Henüz görünürde Macar ordusundan eser yoktu. Fakat istihbaratlar doğrultusunda gelen sahih bilgiler mevcuttu. Şarlken?in gönderdiği, sayıları kırk bin civarındaki ağır zırhlı süvariyle Macar ordusunun toplam süvari sayısı altmış bine ulaşmıştı. Ordularının genel rakamı ise Osmanlı ordusunun iki katı, yani iki yüz bin civarıydı. Ateş güçleri yüz adet kısa menzilli toptan oluşuyordu, ancak tüfekli askerlerinin sayısı Osmanlı kuvvetlerinden kat be kat fazlaydı. Şunu da hatırlatmakta fayda var ki, Macarların ağır zırhlı süvarileri birbirlerine zincirlerle bağlıydılar ve hücum hattında karşılarına çıkan her şeyi ezip geçmeleri meşhurdu. Bu yüzden Osmanlı ordusu, Kanuni?nin halasının oğlu, Semendire Beyi Balı Bey?in tavsiyesiyle klasik Türk harp yürüyüş nizamında dizilmeye karar verdi. Yani muharebe nizamını düz hatlar arasında oluşturmadan, şövalyelerin hücumunu yürüyüş kolu tertibinde karşılayıp geri çekilecek, merkez sabit haldeyken, hilal taktiğiyle düşmanı iç kısıma çekip etrafını kıskaca alacaklardı. Top bataryaları da, merhum Yavuz Sultan Selim Han?ın uyguladığı şekilde üç sıra aralıksız destek ve tahrip atışı yapacak şekilde konuşlandırıldı. Sadrazam Pargalı İbrahim Paşa, topçu taburlarının yarısını alarak, ?şahi?leri en geride, diğer ağırlıklarla birlikte ovanın alçak yamaçlarına doğru çekti. Anadolu Beylerbeyi Behram Paşa, Rumeli askerlerinin gerisinde ikinci hattı oluşturacak, ikinci grup bataryayı da o kuracaktı. Semendire Beylerbeyi Gazi Hüsrev Bey Bosna süvarileriyle birlikte ovanın diğer yanına doğru keşfe çıkacak, düşmanı taciz ederek onların değil, kendilerinin istediği yerde harbe kışkırtacaktı. Zira, ?Beklemek fetih ordusunun törpüsüdür,? derdi merhum Yavuz Sultan Selim. Balı Bey, ağırlıkların ve şahilerin güvenliğinden mesuldü. Kanuni Sultan Süleyman ise, Ayas Paşa ve Mustafa Paşa ile birlikte Hassa birlikleriyle birlikte merkezde yer alacaktı.

Orta Afrika'da:

15) Hitti, Prof. Dr. Philip K. Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi, c. 2, İst. 1979. s. 1146.

?Biz burada O'nun yetimleriyiz? (21).

Kanuni?nin mektubu

Kuzey Afrika'da:

Mohaç sahrası, Belgrad?ın ortalama otuz iki fersah kuzeybatısında, Budin?in ise otuz fersah güneyindeydi. Osmanlı ordusu 28 Ağustos 1526?da Büyük Macar Ovası?na girdi. Bu mevkide Mohaç kasabası Tuna Nehri?nin sağ kıyısında kalıyordu. Ovanın doğu tarafı Tuna Nehri?nin birçok koluyla kaplı ve bataklık halindeydi. Ovanın batısında elli metre yüksekliğe ulaşmayan alçak tepeler ve bu tepelerin en yüksek kesiminde bir kilise göze çarpıyordu.

Azamet ve izzet devrimizde değil ordu göndermek, İstanbul'un gönderdiği bir mektup bile bu kadar etkili oluyor, Ruslar müslümanlar için gerekli tedbirleri aldıktan başka, ubudiyet ve dostluk üzere olmak istediklerini belirtiyorlardı.

Osmanlıların en ön safını teşkil eden Rumeli askerlerinin başındaki İbrahim Paşa, birliklerin karşılaşmalarına elli arşın kadar kala süvarilerin önce yavaşlamalarını sağlamış, sonra da kırmızı ricat flamalarını çektirmişti. İşte bu noktada ordu, orta yeri apansız çöken ve ölümcül bir girdap oluşturan devasa bir nehir gibi ikiye bölündü. Kanatlar yerlerini muhafaza ettiler ancak Macarlar, hücumun o dönüşsüz hızıyla ister istemez gerileyen orta kısma doğru dev bir huniden süzülürcesine akmaya başladılar. Macar süvarileri Osmanlı atlarının da birbirlerine zincirlerle bağlı olduğunu işte o anda fark ettiler ancak artık çok geç kalmışlardı. Macar Ordusu mağrur ağır zırhlı süvarileri önde olmak üzere, kısa sürede tamamıyla kuşatılmıştı bile.

16. asırda da devletin asıl ilgi odağı Avrupa'dır. Devlet, en büyük gayretini ve imkanlarını buraya taşımaktadır. Mecburdur... Zira Avrupa'nın denetim ve kontrol altında tutulması hayati önem taşımaktadır. Bu devirde Avrupa, gerek kara ve gerekse denizlerde Osmanlı gücü karşısında tamamen çaresizdir. Hele 1526 Mohaç savaşında Avrupa'nın en güçlü ordularından birine sahip olan Macaristan krallığının, kralları ile birlikte birkaç saat içinde tarihe gömülmesi, diğer devletler için korkunç bir tecrübe olacak ve aynı akibete uğramaktan şiddetle kaçınacaklardır.

15. ve 16. yüzyıllara olanca görkemiyle ağırlığını koyan Osmanlı İmparatorluğu, yalnızca yakın coğrafyasında değil, cihanın neresinde olursa olsun tüm dost unsurların sonsuz güven kaynağıydı. Kendisine bir dünya devleti olma hüviyetini kazandıran da işte bu etkin ve tavizsiz dış politikası olmuştur. Hatta eski gücünde olmadığı 17. ve 18. asırlarda bile aynı kararlılığı sürdürmüş, düşman üzerindeki tesir kudretini muhafaza edebilmiştir.

Kosova ovasında temsil ettiği dava ve insanlar için ölen Murad-ı Hüdavendigar'ın Kosova'daki türbesini ziyarete gelen Priştineli yaşlı bir ananın şu sözleri ne kadar manidar, ne kadar iç yakıcıdır:

G. Yver'in belirttiği gibi, Türklerin gelişi, Hıristiyanların ilerlemelerini durdurup, Afrika'da İslamiyeti kurtardı. İspanyolların, Endülüste yaptıkları katliam ve mezalimin aynısını Afrika'da da yapacaklarında şüphe yoktu. Osmanlılar, Kuzey Afrika'da kuvvetli ve muntazam idareleriyle bir sükun ve istikrar amili oldular (14). Bölge halkı 16. asır boyunca her geçen gün daha da genişleyip yükselmekte olan Osmanlı hilalinin gölgesi altında asırlarca, her türlü baskı ve müdahaleden uzak bir hayat yaşadı. Afrika sahillerine gaza ve cihad için Anadolu'dan gelen ve çok iyi yetiştirilmiş?Leventler? ordusu, mükemmel bir şekilde donatılmış bir deniz filosu ile bütün Akdeniz üzerinde devletin planladığı politikayı her an uygulamak üzere hazır beklemekteydi (15)

Kaynaklar:

1572 yılında Lehistan kralının varis bırakmaksızın Ölmesi, Osmanlı Devleti'nin dikkatlerini buraya çekmiştir. Zira; Avusturya, Rusya. İsveç ve Fransa kendi namzetlerinin seçilmesi için Polonya Diyet Meclisi'ne baskı yapmaktadır. Rus veya Avusturya namzetlerinden birinin Lehistan kralı seçilmesi Osmanlı Devletinin kuzey siyaseti için büyük bir tehlike demekti. İstanbul, kendisinin göstereceği bir namzetin seçilmesine karar verir. Bu kat'i karar II. Selim'in Lehistan Diyet Meclisi'ne gönderdiği 11 Mart 1573 tarihli fermanda şöyle ifade edilmiştir;

Devlet, bazen Avrupa devletlerinden birini diğerlerine karşı koruyor ve himaye ediyordu.

9) Uzunçarsılı, Prof. Dr. İ. Hakkı. Osmanlı Tarihi, c. 2. Ank. 1983. s. 400. .

Bazen Osmanlı Devleti'nin diplomatik yollarla bazı memleketlerin içişlerine müdahale ettikleri ve kendi siyasetlerine uygun, tarafdar hükümdarların iş başına geçmesini sağlamaya çalıştıkları görülür. Ancak bu müdahale, günümüz emperyalist sömürgeci devetlerin müdahaleleriyle karıştırılmamalıdır. Zira bu devletlerin açık veya gizli bütün müdahaleleri çıkarları doğrultusunda olup ölçüleri?Hak kuvvetdedir? Yani kuvvetli olan haklıdır... Osmanlıların tavırları ise açıklanacağı gibi tamamen müdafaaları ile ilgilidir ve ölçü?Kuvvet Haktadır? yani haklı olan kuvvetlidir.

Miladi 24 Ocak 1526?da Şarklen, Fransua?ya ağır şartları olan Madrid Antlaşması?nı imzalatarak serbest bıraktı. Ancak bu politik mağlubiyetin intikamı olarak da Macar Kralı genç Layoş?u Osmanlı üzerine kışkırtmaktan geri durmadı. Ayrıca Fransua özgürlüğünü elde edebilmek adına, Osmanlı?ya karşı yapılacak yeni ve büyük bir Haçlı Seferi?ne katılma maddesine de imza atmak zorunda kalmıştı.

Hindistan'da:

Semerkand Dergisinden Alınmıştır.

14) İlter. s. 3.

Kibrin ve zekanın savaşı

Sefer başlıyor

Çok geniş bir coğrafyada mazlum ve mağdur insanların feryadı lisan-ı halleriyle hep aynı şeyi söylüyor: ?Ne zaman sahip çıkacaksınız?.

1989 Haccında, Fas Yüksek Devlet Konseyi Üyesi Prof. Dr. Ahmed Ma'ul Ayneyn ise şunları söylemiştir: ?Şu anda bütün alem-i İslam aynı ızdırap içinde.. Ne zaman alem-i İslam'a sahip çıkıp bizide sevindireceksiniz?(22).

Mesela Pavye muharebesinde, Osmanlıların Avrupa?daki en büyük rakibi Alman imparatoru V. Şarl'a esir düşen Fransa kralı 1. Fransuva'ya bu maksatla yardım edilmişti. Fransız kralı, Osmanlı Devleti'nin lütf ve mürüvvetine sığınarak kendisinin kurtarılmasını istiyordu. Kanuni?Sen ki Françe vilayetinin kralı Françesko'sun...? diye hitap ettiği meşhur mektebunu göndererek yardım edeceğini söylüyordu (9).

19) Uzunçarşılı. s.503.

Kral Layoş ve kurmayları çemberin süratle kapanmaya başladığını gördüler ve fedaileriyle birlikte bir huruç harekatı düzenlediler. Neredeyse çemberi yarmaları mümkün olacaktı, ancak yamaçlara ustalıkla yerleştirilerek düşmanı çapraz ateşte bırakan Şahi toplarının menzili içindeydiler artık. Bu sırada Layoş?un emriyle son ve çaresiz bir denemeye daha kalkışıldı. Peter Marczali komutasındaki kırk kişilik Schmerenburg Süvarileri, Hünkar Tepesine doğru müthiş bir atağa kalktıklar. Öyle bir güçle ve hızla saldırıyorlardı ki, önlerine çıkan azapları biçip geçiyorlardı. Amaçları Kanuni?yi öldürüp, Osmanlı askeri arasında manevi bir yıkıma sebep olarak, gidişatı son anda tersine çevirebilmekti. Ancak umdukları gibi olmadı.

Kanuni üç okla isabet aldığı halde, zırhı yaralanmasına engel oldu. Peter Marczali ve komutasındaki askerler, hassa askerlerinin arasında ekin tarlasındaki orakçı misali ilerlemeyi sürdürüyorlardı. Fakat sayıca neredeyse tamamen erimişlerdi. Süleyman Han?ın bile bizzat vuruştuğu bu çetin taarruz çok geçmeden son buldu ve artık tüm ümitlerini yitiren Kral Layoş, Tuna istikametindeki Karasu Bataklığı?na doğru çekilmeye mecbur oldu. Nihayetinde ağır zırhlı askerileriyle birlikte o bataklıkta boğulmaktan kurtulamadı.

?Ferman-ı celil-ül-kadrime mugaayir içünüzden birinün kabulü hususunda gaflet ve tekasül olunup mabeynünüzde ihtilal zuhur idüp rızayı şerifüme mugaayir, hariçden kimesne getüresüz, bir veçhile özrünüz mahall-i kabulde vaki' olmaz? (10).

Osmanlıların müdahale ettikleri devletlerden biri de, Lehistan dedikleri Polonya'dır. Avrupa?daki Osmanlı topraklarının kuzeyinde olduğu için, devletin kuzey siyaseti bakımından çok mühim bir yeri vardır. Kanuni devrinde Polonya, Avusturya ve Rusya'nın tehditleri üzerine Osmanlı Devletine yanaşmış ve jeopolitik zaruretlerden dolayı Osmanlı-Lehistan ittifakı doğmuştur.

güncel

10) Danişmend. c. 3. s. 9.

Osmanlı Devletinin bu bölgedeki faaliyet 16. asır boyunca Portekiz'in ve daha sonra İspanya'nın Ortadoğu - Hindistan yolunu kesme çabalarını boşa çıkartmış. Kuzey Afrika örneğinde olduğu gibi, Afrika?nın doğu sahillerinin, Hindistan ve Güneydoğu Asya'nın Endülüs'ün akıbetine uğramasını önlemiştir.

MOHAÇ Meydan Savaşı; Tarihin ender, kesin sonuçlu zaferlerinden biridir.

Osmanlıların Avrupa?da takip ettikleri siyaset genel olarak şöyle idi; Osmanlı topraklarının güvenliğini tehdit edebilen, yahut politika ve faaliyetleri ile müslümanlar için bir tehlike teşkil eden bütün hristiyan devletlere karşı askeri harekat yaparak onları hareketsiz veya takatsiz bırakmak... (8).

Portekizliler, Hint Okyanusunun doğusundaki adaları da zapta çalışıyorlardı. Bu adalardaki hükümetler içinde en kuvvetlisi Açe İslam Devleti olup, Sumatra adasıyla Malaka yarımadası bunlara aitti. Portekiz müdahalesi üzerine Açe elçileri İstanbul'a gelerek yardım istediler. Osmanlı Devleti Hint Filosunu harekete geçirmiş, gönderilmesi gereken silah, harp araç-gereçleri ve teknik elemanlar sevk edilmiş (19) bunların bir kısmı bir daha geri dönmeyerek oralarda yerleşmişlerdir.

16. asrın başlarında Kuzey Afrika da merkezi bir devlet ve güç yoktur. Bu durum İspanya ve Portekiz'in gözünden kaçmadı (12). Bu devletler Endülüs İslam hakimiyetine son verdikten sonra, aynı şeyi Kuzey Afrika'da da yapmak üzere harekete geçtiler. Kendilerine engel olabilecek bir güç de gözükmüyordu. Nihayet İspanyollar, İber yarımadasında müslümanlara karşı henüz bitirdikleri ehl-i salip seferine Afrika'da devam etmek için Cezayir'e çıktılar. Kuzey Afrika kıyılarının önemli liman ve kalelerini birer birer ele geçiriyorlardı (13). Hıristiyanlar, sahilin önemli yerlerini tutmuşlar ve Afrika'yı tehdide başlamışlardı. İşte her şeyin bittiği sanıldığı bir anda Osmanlılar Kuzey Afrika'da güründüler.

Portekizliler, Hint Okyanusunda gözüktükleri zaman Hindistan zayıf ve siyasi birlikten mahrumdu. Batı Hindistan'ın yerli müslüman hükümdarları ilk defa kuzey geçitlerinden değil de, denizden gelen Portekiz tehlikesine karşı koyabilmek için kendilerini yeterli derecede kuvvetli bulmayarak İslam dünyasının yegane deniz kuvvetine sahip Osmanlı Devleti'nden yardım talebinde bulunmuşlardı (18).

20 Zilkade 932, miladi 29 Ağustos 1526 Çarşamba seher vakti, hafifçe çiseleyen bir yağmurun altında tüm ordu, başlarında Kanuni Sultan Süleyman olduğu halde sabah namazını birlikte kıldı ve muharebe nizamına geçildi. Macar ordusunun merkezinde Kral Layoş ve ağır zırhlı Alman süvari birlikleri bulunuyordu. İkinci hatta ise üç biner kişilik gruplar halinde konuşlanan diğer piyade birlikleri mevcuttu. Piyadeler tüfekli ve oklu olmak üzere bölükler halinde dizilmişlerdi. Hemen önlerine de küçük bir hendek kazmaya vakit bulabilmişlerdi görünüşe göre. Kademe kademe derinliğine tertiplenen Macar ordusu sayı üstünlüğünü de kullanabilirse bu muharebeyi kazanabilirdi. Artçı birliklerinin arasında?Schmerenburg Süvarileri? adı verilen, gözlerini budaktan sakınmaz bir Felemenk müfrezesi de bulunuyordu. Bu fedailerin ürkütücü namını Avrupa?da işitmeyen kalmamıştı. Bunlar harp alanına gelmişlerse eğer, mutlaka bir intihar görevi var demekti.

Osmanlı Devleti daha kuruluştan itibaren gaza sahası olarak Batıyı seçmiştir. Kuruluştan yarım asır sonra 14. asrın ikinci yansında Avrupa'ya adım atmışlar, bu andan itibaren de bütün Avrupa'yı karşılarında bulmuşlardır.

21) Bakiler. Y. Bülent. Usküpten Kosovaya. İst. 1970. s. 124.

Osmanlıların Batı Akdeniz ve Kuzey Afrika'daki faaliyetleri üzerine Avrupalılar başka bölgelere yöneldiler. Portekizliler 16. asrın başından itibaren Hint Okyanusunda görünerek, Hindistan ile Yakın-doğu arasındaki bağı kırmak isteyeceklerdir. Hatta Kızıldeniz'e girerek, hac yollarını kapatmaya çalışıyorlardı. O zaman İslam dünyasının ümit gözleri, Hıristiyan dünyasına karşı 200 yıldan beri basarı ile savaşan Osmanlılara, Anadolu gazilerine döndü. Portekizlilere karşı, İslam?ın bu gaza cephesine Anadolu'dan "Levent"lerin koşması gecikmedi (17).

Bugün: Filistin'den, Batı Trakya'ya, Keşmir'den Filipinler'e, Eritre'den Azerbeycan'a, Türkistan' a ve topyekun Orta Asya'ya kadar ağlayan, ah u efgan eden, ayaklar altında ezilen hep bizim insanlarımız... Biz şu anki perişanlık ve çaresizliğimiz içerisinde "Devlet-i Al-i Osman"ın büyüklüğünü bir kez daha anladık ve yokluğunu hissettik. Devletlerini kaybeden İslam dünyası darmadağın, perişan, öksüz ve yetim kaldı.

Fransa uzun müddet gerek kara, gerekse denizden Osmanlı yardımı almıştır. Türk donanması Nice'i zaptetmiş, Toulon'da Osmanlı hakimiyeti hüküm sürmeye başlamış, şehir Grenard'ın ifadesiyle?sarıklı küçük bir İstanbul'a? dönmüştür.

Mohaç Meydan Muharebesi tarihimizin görkemli zaferlerinden biridir. Fakat Mohaç?ı sadece büyük bir askeri başarı olarak değil, büyük devlet olma sorumluluğunun hakkının verilmesi, etkin ve aktif dış politikanın bir sonucu olarak da görmeliyiz.