Ömer b. Abdülaziz alimlerden birisine:

Hz. Peygamber bir hadis-i şeriflerinde de:

?Bana öğütte bulun, dedi. Alim:

Efendimiz bu sözleriyle şunu kastetmiştir: Gerçek Müslüman, samimi mümin; Müslümanların, onun elinden ve dilinden emin olduğu kimsedir. Onda müminlerin güzel ahlakları yerleşmiştir; o ufak tefek küçük günahların dışında büyük günahlarla kirlenmemiştir. İşte ölüm, kendisini o küçük günahlardan arındırır; farzları eda etmiş ve büyük günahlardan sakınmış ise, ona kefaret olur .

Hz. Davud?un yanında ölüm ve kıyametten söz edildiğinde, mafsalları birbirinden ayrılma dercesine gelene dek ağlar; Allah?ın rahmetinden bahsedilince de kendisine gelirdi.

· Pişman olup yeni tövbe edenler.

Enes b. Malik?ten rivayet edilen bir hadis-i şerifte Resulullah şöyle buyurmuştur:

Her halükarda ölümü anmakta bir sevap ve fazilet vardır. Çünkü dünya sevgisine dalan dahi ölümü anmakla yavaş yavaş dünyadan uzaklaşmaya başlar. Çünkü artık onun için dünyanın nimetleri sıkıntı vermeye başlar, dünyanın lezzeti gider. İnsana dünyanın lezzet ve şehvetlerini acılaştıran her şey aslında onun için bir kurtuluş sebebidir.

· Dünyaya ve şehvetlerine dalanlar.

?Niçin? diye sordum, o:

Dünyaya ve şehvetlerine dalanlar, ölümü hiç akıllarına getirmezler. Bir gün hatırladıklarında da dünyada yapamadıkları şeyler için vahlanır, ardından da onu kötülemeye başlarlar.

Ebu Süleyman Darani anlatıyor: Ümmü Harun?a :

İbrahim et-Teymi şöyle der: ?İki şey benden dünya zevkini kesip attı; ölümü hatırlamak ve Allah Teala?nın huzurunda nasıl hesap vereceğimi düşünmek.?

?Ölüm, her mümin için bir kefarettir.? buyurmuşlardır.

Ebu Hani Eş?as anlatıyor: ?Hasan-ı Basri?nin sohbetlerine devam ederdik. Onun sohbetlerinin konusu daima cehennem, ahiret olayları ve ölümü anmak oluyordu.?

Bir defasında, Allah Resulü?nün yanında bir adamın ismi anılınca oradakiler onu övmeye başladılar. Bunu üzerine Hz. Peygamber :

Hz. İsa?nın yanında ölümden bahsedilince vücudundan ter yerine kan damlardı.

?Ey Allah?ın Resulü, nedir o zevkleri bulandıran şey? diye sordular. Resulullah :

Hasan-Basri der ki: ?Ölüm dünyanın bütün rezilliklerini ortaya çıkardı da akıl sahipleri için onda zevk alınacak bir şey bırakmadı.?

?Ölümü çokça anın; zira o, günahları temizler ve gönlü dünyadan uzaklaştırır.?

Düşünceniz için teşekkürler. Başlıklar pek sorun olmuyorda içeriği uzun bulanlar oluyor bazen. Yazı dizisi gibi uzun metinleri parça parça aktarıyoruz. Ama uzun da olsa bir yazarın yazdığı yazıyı parça parça aktarmaya gönlüm razı olmuyor. Evet pek okuma sevmiyoruz, doğrudur. Ama alışmak içinde biraz gayret edilmeli. İnsanlar eserlerini saatlerce, günlerce uğraşarak tamamlıyorlar, bizlere de bir 10 dakika ayırmak zor gelmemeli...

Pişman olup tövbe eden kimse ise, kalbinden korku fışkırsın, tövbe etmesinin manası tam yerine gelsin diye ölümü sıkça anar. Bazen o, daha azığını hazırlamadan ve tövbesi tamam olmadan ölümün yakasına yapışıvereceği korkusundan dolayı ölümü hoş görmeyebilir. Fakat o, bu yönüyle ölümden hoşlanmaması bakımından mazur görülür. Bu kişi Resulullah Efendimiz?in,

?Hayır, hoşlanmam, dedi. Ben ona:

Yine Resul-i Ekrem bir hadis-i şeriflerinde:

?Sen ölecek ilk halife değilsin, dedi. Ömer b. Abdülaziz:

Tabiinden Safiye anlatıyor: ?Kadının biri, Hz. Aişe?ye kalbinin katılığından yakındı. Hz. Aişe ona, ?Öyleyse ölümü çokça an; kalbin yumuşar? dedi. Kadın Hz. Aişe?nin dediğini yaptı; kalbi yumuşadı. Sonra ona gelip teşekkür etti.?

Manevi kemalatını tamamlamış arif kimseye gelince o daima ölümü hatırlar. Çünkü ölüm, sevgiliye kavuşma zamanıdır. Seven hiçbir zaman sevdiğine kavuşacağı zamanı unutmaz. Hatta bu arifler çoğu zaman ölümün gelişini yavaş bulurlar; bir an önce günahkar kimselerin doldurduğu bu dünyadan kurtulup alemlerin rabbine kavuşmak için ölümün gelmesini isterler. Nitekim sahabelerden Huzeyfe vefatının son anlarında şöyle demiştir:

SÜREKLİ ÖLÜMÜ ANMANIN FAZİLETİ

Ka?bu?l-Ahbar, ?Ölümü bilen kimseye dünyanın bütün musibetlerini ve kederlerini çözmek kolay gelir? demiştir.

?Biz onun ölümü andığını hiç işitmedik, dediler. Hz. Peygamber :

Hz. Aişe Hz. Resulullah?a, ?Ey Allah?ın Resulü, şehitlerle beraber haşredilecek birisi var mıdır? diye sorduğunda Resulullah :

?Bir nasihatçi olarak ölüm yeter?

?O halde arkadaşınız sizin övdüğünüz gibi değilmiş, buyurdular.

Hikmet ehlinden bir zat dostlarından birine gönderdiği mektubunda şöyle diyordu: ?Ey kardeşim! Ölümü arayıp da bulamayacağın diyara göç etmeden önce bu dünyada iken ondan sakın, hazırlıklı ol.?

Sevgili kardeşim önemli bir hususta bilgi vermeye çalışmışsın bunu taktir ediyorum. Yanlız bir konuda bana katılırsan bu başlıklar daha anlamına binecek ve okunmdan geçilmeyecek. ana başlığı çok uzun bir şekilde ele alma. ne kadar kısa anlatım olursa o kadar okunması kolay olacaktır. malum çok okuyan bir topluluk değiliz. böyle olunca faydan dokunacağı kişilere ulaşamamış oluyorsun. Sevgi ve saygılarla. özü kısa olsun ama manası dünyaları doldursun.

Bir gün Allah Resulü mescide vardığında birtakım insanların konuşup gülüştüklerini duydu; onlara:

?Biraz daha nasihat et, deyince alim şöyle devam etti:

?Evet, bir gün ve gecede yirmi defa ölümü anan kimse şehitlerle beraber haşredilecektir.? buyurmuşlardır.

Hasan-ı Basri der ki: ?Ne kadar akıllı insan gördüysem, muhakkak onun üzerinde ölüm korkusunu ve üzüntüsünü hissetmişimdir.?

?Ey Allah?ın Resulü! İnsanların en akıllısı ve en şereflisi kimdir? diye sordu. Resulullah şu cevabı verdi:

Günahlarından tövbe edip Allah?a güzel amellerle kavuşmak arzusunda bulunan bir kimse, ölümü hoş görmemesinde mazur olduğu gibi, arif kimse de ölümü istemesi ve onu temenni etmesinde mazur sayılır.

?Ölüm müminin hediyesidir?

Bil ki, şu dünyaya dalan, onun süsüne aldanan ve şehvetlerine aşırı derecede muhabbet eden kimsenin kalbi, hiç şüphesiz ölümü zikretmekten gafil kalır. Hatırlatıldığı zaman da hoşlanmayıp ondan tiksinir. Onlar, Allah?ın haklarında şöyle buyurduğu kimselerdir:

Yani, ölümü zikrederek dünya zevklerini kendinize acılaştırın ki, ona olan bağlılığınız kopsun ve bu vesile ile de Allah?a yönelebilesiniz. Resulü Ekrem bir hadis-i şeriflerinde:

?Ölümdür, cevabını verdi.

?O arkadaşınız ölümü nasıl anardı? diye sordu; oradakiler:

Rebi? b. Haysem, ?Kişinin beklediklerinin içerisinde ölümden daha hayırlısı yoktur.? demiştir. Yine Rebi? şöyle diyordu: ?Beni kimseye anlatmayınız; yalnızca Rabbime havale ediniz.?

Bir başka hadislerinde ise buyurmuştur ki:

Bu kişinin durumu, sevgilisinin razı ve hoşnut olacağı bir şekilde ona kavuşmak için hazırlıklar yapan ve bu nedenle kavuşmayı erteleyen sevdalının durumuna benzer. İşte o, bu mana ile Allah?a kavuşmayı kötü gören birisi sayılmaz.

Bu ikisinden daha yüksek bir mertebe ise, işini Allah?a havale eden, nefsi için ölümü veya yaşamı tercih etmeyen kimsenin mertebesidir. O kimse için her şeyin en iyisi ve en sevimlisi Mevla?sı için en sevimli olanıdır. Böyle bir kimse ileri seviyedeki sevgi ve muhabbetinin çokluğundan dolayı rıza ve teslimiyet makamına ulaşmıştır; işte asıl gaye ve hedef budur.

?Kim Allah?a kavuşmayı istemezse, Allah da ona kavuşmayı istemez.? hadisinin tehdidi altına girmez. Çünkü bu kişi, ölümü ve Allah?a kavuşmayı kötü görüyor değil; kusurlarından dolayı Allah?a kavuşabilme fırsatını elden kaçıracağı korkusundan dolayı bunları söylemektedir.

?İnsanların en akıllıları ölümü çokça anan, ona en fazla hazırlananlardır. İşte en akıllı olanlar onlardır. Onlar dünyada şeref kazanıp ahirete Allah?ın ikramları ile giderler.

Ömer b. Abdülaziz, Anbese?ye şunları söylemiştir: ?Ölümü çokça an, eğer rahat içinde yaşıyorsan onu sana daraltır; darlıkta isen onu sana genişletir, teselli eder.?

Bu haldeki bir kimsenin ölümü anması, hatırlaması onu Allah?a yaklaştırmaktan daha çok uzaklaştırır.

Resulullah Efendimiz şöyle buyurmuşlardır:

İSLAM BÜYÜKLERİNİN KONUYLA İLGİLİ SÖZLERİ

?Lezzetleri kesip atan ölümü çokça zikrediniz.?

?Eğer insanların ölüm hakkındaki bildiklerini hayvanlar bilselerdi, onlardan besili bir et yiyemezdiniz.? buyurmuşlardır.

Mutarrıf b. Abdullah b. Şıhhir şöyle diyordu: ?Şu ölüm var ya; servet sahiplerine hayatı zehir etti. Öyleyse ölüm olmayan yer için servetler hazırlayınız.?

?Dost , bana fakirlik halimde geldi. pişmanlık duyan iflah olmaz. Allah?ım! Muhakkak sen biliyorsun ki fakirlik zenginlikten, hastalık sıhhatten, ölümüm de yaşamımdan bana daha sevimli idi. Öyleyse bana ölümü kolaylaştır da sana kavuşayım.?

İnsanlar üç kısımdır:

Ölümü anmanın bu denli faziletli olmasının nedeni, insanı bu aldatıcı dünyadan uzaklaştırması ve ahiret için hazırlık yapmaya teşvik etmesidir. Ölümden gafil kalmak ise insanın dünyanın şehvetlerine dalmasına sebep olur. Hz. Peygamber Efendimiz buyururlar ki:

İbn Şirin?in yanında ölüm anıldığı zaman bütün azaları sanki hayatiyetini kaybetmişçesine dona kalırdı.

?Çünkü bir adama karşı koysam, bir daha onunla karşılaşmak istemem. Allah?a isyan eden birisi olarak, beni ona ulaştıracak olan ölümü nasıl isteyebilirim ki! diye cevap verdi.

Ömer b. Abdülaziz her gece alimleri bir araya toplar; beraberce, ölümden, kıyametten ve ahiretten bahseder, sonra da sanki önlerinde cenaze varmışçasına ağlarlardı.

?Ölümü anın! Nefsimi kudret elinde bulunduran Allah?a yemin olsun ki, şayet benim bildiklerimi sizler bilseydiniz, az güler çok ağlardınız.?

?De ki: Sizin kendisinden kaçtığınız ölüm muhakkak sizi bulacaktır. Sonra siz görüleni ve görülmeyen her şeyi bilen Allah?a döndürüleceksiniz; O size bütün yaptıklarınızı haber verecektir.?

Rebi? b. Haysem evinde bir kabir kazmıştı. Her gün birkaç kez buraya girer, içinde ölümü zikreder ve, ?Bir an olsun kalbimden ölümü hatırlamak çıksa kalbim bozulur? derdi.

?Meclisinizi zevkleri bulandıran şeyle karıştırınız, buyurdu. Oradakiler:

?Ölümden hoşlanır mısın? diye sordum. O:

Ata Horasani anlatıyor: Resulullah içinden kahkahaların yükseldiği bir meclise uğradı ve:

Kişinin ölümden bu maksatla hoşlanmadığının alameti, onun ölüm için daima bir hazırlık içinde bulunması, ondan başka şeylerle meşgul olmamasıdır. Yoksa dünya sevgisine dalan kimselerin bulunduğu gruba dahil olur.

· Manevi kemalatını tamamlamış arif kimseler.

Abdullah İbn Ömer anlatıyor: Resulullah?ın yanında on kişi bulunuyordu en son ben gelmiştim. Ensar'dan bir zat:

?Hz. Adem?e varıncaya kadar bütün ataların ölümü tattı; nöbet sırası sana gelmiştir. Bunları duyan Halife Ömer, ağlamaya başladı.

Hz. Peygamber?in böyle söylemesinin sebebi şudur: Bu dünya müminin zindanıdır; çünkü orada daima bir sıkıntı içerisinde olur. O, nefsine karşı mücahede, dünyanın zevklerine karşı bir riyazet ve şeytanın hilelerine karşı daima bir savunmanın içerisindedir. Ölüm, onun bu işkenceden kurtuluşudur. Dolayısıyla bu kurtuluş da kendisi için bir hediye olmuş olur.

Ebu Bekir Mutarrıf şöyle anlatır: ?Bir gün Basra mescidinde idim. Uykudaki birisinin gördüğü gibi ben de birisinin şöyle seslendiğini gördüm: ?Ölümü anmak, Allah?tan korkanların kalplerini paramparça etti. Allah?a yemin olsun onları şaşkın bir halde görürsün?

?Ayırıcı olarak ölüm yeter? buyururlar.