Bundan dolayı, Süfyan-i Sevri ve daha başka İslam büyükleri şöyle demişlerdir:

"Şüphesiz ki, Allah işledikleri kötülüklere çok tevbe edenleri ve onlardan iyice temizlenenleri sever"(Bakara: 2/222)

Bu hadise anlatmaktadır ki, içki içerek ya da başka bir şeyle günahkar olan bir kimse, bazan Allah ve Rasulü'nü sevebilmektedir. Allah ve Rasul sevgisi ise, iman kulplarının en sağlamıdır. Nitekim abid ve zahid olan bir kimse de kalbinde mevcut bir bid'at ve nifakdan dolayı Allah ve Rasulü katında bu esasa göre bazan sevilmeyen biri olur. Yine mesela, "Sıhah"da ve daha başka hadis kitaplarında yaygın bulunan, Emirü'l-mü'minin Ali b. Ebu Talib ile Ebu Said el-Hudri ve başkalarının Rasulullah'tan naklettikleri şu hadis de bu hususa delil teşkil eder: Rasulullah Haricileri zikrederek buyurur ki:

Yine Rasulullah , Ebu Hüreyre'nin rivayet ettiği bir hadisinde şöyle buyurur:

Yine Allah Teala, şu yüce kavlinde mealen, dini toplayıcı mahiyetteki birr sahibi, davasında sadık kimseleri şu şekilde anlatmıştır:

Yine şöyle buyurur:"Göz yaşarır, kalp üzülür; biz ise, ancak Rab azze ve cellenin razı olacağı şeyi söyleriz"

Bundan dolayı, İslam'ın esası "Allah'tan başka bir İlah olmadığına şehadet etmek" olmuştur ki, bu ifade, sadece Allah'a ibadet etmeyi ve O'ndan başkasına ibadeti terketmeyi, içine almaktadır. Bu da Allah'ın gerek önceki ümmetlerden ve gerekse sonrakilerden , din olarak ondan başkasını kabul etmediği, umumi manada olan ispatıdır. Nitekim, yine Allah Teala bu hususla alakalı olarak şöyle buyurur: "Kim İslam'dan başka bir din arzulayıp ararsa, ondan asla kabul edilmeyecektir. Ahirette de o, zarara uğrayanlardandır" (Al-i İmran: 3/85)

Fakat üzüntü, kalp zayıflığına, Allah ve Rasulü'nün emirlerini yerine getirmeye engel olursa, bir başka bakımdan iyi olsa da, kötü görülür.

"Haberiniz olsun ki, Allah dostlarına hiçbir korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir de" (Yunus: 10/62)

Bu örnekler çoğaltılabilir.

Bundan sonra, şu gelecekteki arzedeceğim açıklamalar, kalpler hakkındaki amellerle ilgili bir takım kısa ve özlü sözlerden ibarettir. Bu kalp amellerine makamlar ve haller de denilir.

Allah azze ve celle Kur'an'in bir çok yerinde ibadetle tevekkülü bir araya getirmiştir. Çünkü bu ikisi, dinin bütününü oluştumaktadır. Bundan dolayı geçmişteki büyük zatlardan biri şunu söylemiştir:Allah semavi kitapların bütün ilmini Kur'an'da toplamıştır. Kur'an'in ilmini mufassalda (Kur'an-ı kerim'in son yedide birinde, yani: Hucurat suresinden Nas suresine kadar olan surelerde toplamıştır. Mufassalın ilmini, Fatiha'da toplamıştır. Fatiha'nın ilmini de de toplamıştır.

2- Havas kısmı: Bunlar da hayra koşanlardır. Ancak, hayra koşanlar , evvelkilerden daha üstün dereceye sahipdirler. Bunlar, mesela: Peygamberler ve Sıddıklar gibi zatlardır.

1- Avam kısmı: Bunlar, mu'tedil hareket eden kimselerdir.

"Ganimet malı bir de fakir muhacirleredir ki, onlar yurtlarından ve mallarından çıkarıldılar; Alah'ın geniş lütuf, bol ihsanını ve hoşnutluğunu arzulamaktalar; Allah'a ve Rasulü'ne canlarıyla ve mallarıyla yardım ederler. İşte imanlarında sadık olanlar da bunlardır" (Haşr: 59/8)

Bilinmesi gerekir ki, sıdk ve tasdik hem sözlerde ve hem de amellerde olur. Buna misal olarak Rasulullah'ın bir sahih hadisindeki şu sözleri verilebilir:

"Kendisine Hımar adı verilen bir adam var idi, Rasulullah'ı bazen güldürürdü. Adam içki de içerdi ve Rasulullah kendisine dinen, tekdir edilen sopa cezası tatbik ederdi. Bir keresinde yine huzura getirildiğinde, bir adam onun için:

"İnsanoğlunun zina nasibi, yazılarak zaptedilmiştir... Şüphesiz kişi, bundan kaçamaz ve nasibine mutlaka yetişecektir. : Gözler zina eder, onların zinası bakmaktır. Kulaklar zina eder, onların zinası dinlemektir. Eller zina eder, onların zinası tutup sıkmaktır. Ayaklar zina eder, onların zinası yürüyüp gezmektir. Kalp ise arzu edip iştah bulur. Fere da onu ya doğrular ya da yalanlar."

ELİNE DİLİNE BELİNE SAHİP OL

Cehenneme giren Kıble ehli bir kimse oradan bir daha çıkmaz. Büyük günahlar hususunda, cehenneme girişten evvel ve sonra, ne Rasulullah'ın ve ne de bir başkasının şefaati olamaz; bir şahısda mükafat ve ceza ile iyilikler ve kötülükler birleşemez. Hatta, mükafat gören ceza görmez; ceza gören de mükafat görmez.

"Kalp hükümdardır, uzuvlar ise onun askerleridir. Hükümdar iyi ve hoş olursa, askerleri de iyi ve hoş olur; hükümdar kötü ve nahoş olursa, askerleri de kötü ve nahoş olur"

Bu ameller imanın Özünden ve dinin temellerinden sayılırlar. Bunlar mesela; Allah ve Rasulü'ne muhabbet, Allah'a tevekkül, O'nun için dini ihlas, şükür, hüküm ve takdirine sabır, O'ndan her halükarda korkar olmak, her hususta O'ndan ümid duygusu taşımak ve benzeri gibi. Bazı alimler, şu sayılan esasları da kullara vacip kabul etmişlerdir. Ne var ki, hepimiz onlara karşı umursamaz ve ihmalkarız.

"Allah hiçbir peygamber göndermemiştir ki, ondan şu misakı almasın: Rasulullah peygamber olarak gönderildiğinde kendileri hayatta olurlarsa ona mutlaka iman edeceklerine ve yardımda bulunacaklarına, ayrıca her peygamber, ümmetinden, Muhammed peygamber olarak gönderildiğinde hayatta olurlarsa mutlaka O'na iman edip yardımda bulunacaklarına dair söz almışlardır"

1- Nefsine zulüm ve haksızlık eden: Emirleri terketmek ve yasakları işlemek suretiyle Allah'a asi durumunda olan kimsedir.

Ben ancak, O'na dayanıp güvenirim ve O'na yönelirim" (Hud: 11/88) "... De ki: O benim Rabbim'dir, O'ndan başka İlah yoktur. Ancak O'na yönelip dayanırım, tevbem ve dönüşüm de O'nadir"(Ra'd: 13/30)

Bundan dolayı bazı şeyhler müridlerine tevbeyi emrettiklerinde, onlara nefret hissi vermemek ve kalplerini dağıtmamak gayesiyle, doğruluğu tavsiye ederdi. Onun için din şeyh ve imamlarının, büyüklerin sözlerinde sıdk ve ihlas kelimeleri çok geçer. Hatta şöyle derler: Doğru olmayana söyle, bana tabi olmasın! Ve yine derler ki: Sıdk, Allah'ın yeryüzünde kılıcıdır, neyin üzerine konsa onu keser.

Münafıkların durumlarını anlatan buna benzer deliller Kur'an-ı Kerim'de daha çoktur.

Bu gibi misaller Kur'an'da çoktur.

Münafık ise sadık mü'minin aksinedir; o, verdiği haberde yalancıdır, yahut amelinde mürai kimse gibi yalancıdır. Bununla alakalı olarak Allah Teala mealen şöyle buyurur:

"Onların hüzünlenme; kurdukları hile ve tuzaktan dolayı telaşlanıp sıkıntıda kalma"(Nahl: 16/127)

"Ne vakit ki, onlar meyledip saptılar, Allah da onların kalplerini eğik haie getirdi. Allah, hakkın sınırlarını çiğneyip bozan topluluğu doğru yola çıkarmaz" (Saf: 61/5)

BU KADAR DETAYA GEREK YOK..

Bu anlattığımız, konu önemli hususları ihtiva eden bir mes'eledir ki, onu bu konuyu başka bir yerde genişçe açıkladık.

Bu iki zümre yani, mu'tedil hareket edenlerle hayırlara koşanlar, Allah'ın Kitabı'nda mealen şu tarzda zikrettiği evliyadandırlar:

Anlatmak istediğimiz mesele ile alakalı bu gibi misaller daha çoktur. Sıdk ve İhlasın her ikisi de hakikatte, iman ve İslam'ı gerçekleştirip sağlamlaştırmak, manasındadır. Zira İslam'a girdiklerini açıklayanlar iki kısma ayrılırlar: Mü'min ve münafık... Mü'min ile münafık'ın arasını ayıran şey ise sıdk tır. Çünkü nifak'ın üzerine kurulduğu temel, yalandır. Bundan dolayı Allah imanın hakikatmdan bahsettiği zaman onu sıdk ile anlatır. Nitekim, şu yüce kavlinde mealen buyurur:

Dedi. Bunun üzerine Rasulullah o adama şu cevabı verdi:

Allah Teala bir ayetinde mealen şöyle buyurur:

Bu duruma göre, "Evliya"nın tarifi yapılacak olursa: Mü'min ve muttaki kimseler demek olmaktadır. Fakat onlar da şu iki kısma ayrılır:

"Yüzlerinizi doğu ve batı yönüne çevirmeniz birr değildir. Ama birr; Allah'a, ahiret gününe, meleklere, kitab'a ve peygamberlere inananların; malı ona olan sevgisiyle beraber yakınlarına, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara, dilenenlere, köle ve esirleri kurtarmaya harcayanların; namaz kılan ve zekat verenlerin; andlaşıp, anlaştıkları zaman verdikleri sözü yerine getirenlerin; zorda, darda ve savaşın kızıştığında sabredenlerin bu durumları ve imanlarıdır. İşte bunlardır doğru olanlar ve bunlardır muttakiler"(Bakara: 2/177)

Ebedi kalır, diyenler ise: Hariciler ile Mu'tezile'dir:

Allah'a sevgi, ihlas, tevekkül, O'ndan razı olmak gibi batini amellerin hepsi, havas ve avam her mü'min hakkında bir emirdir. Makamı yüksek de olsa, hiçbir mü'minin onları ter ketmesi caiz olmaz.

Zira, Kitap Allah Teala tarafından indirilmiştir. Nitekim O bu hususta şöyle buyurur:"Bu Kitab'ın indirilişi, o çok güçlü çok üstün hikmet sahibi Allah tarafındandır" (Zümer: 39/1)

"Allah Peygamberlerden şöyle kesin söz almıştı: And olsun ki, size kitap ve hikmet verdim, sonra sizinle beraber bulunanı doğru kabul eden bir Peygamber gelince, mutlaka ona inananasınız ve ona muhakkak yardım edesiniz; bunu ikrar ettiniz mi, bunun üzerine ahdi kabul ettiniz mi? demişti. Onlar da; 'İkrar ettik!' diye kesin söz vermişlerdi. Öyie ise şahid olun, ben de sizinle beraber şahidlerdenim buyurmuştu. (Al-i İmran: 3/81)

İman sahibinden nefsine zulüm ve haksızlık edene gelince: Ona fisku fücuru derecesinde zıddı da mevcut olur... Zira bir şahısda mükafatı gerektiren iyilikler ile, cezayı gerektiren kötülükler bazan birleşebilir. Böylece onun mükafat ve ceza görmesi mümkün olur. Bu görüş Rasulullah'ın bütün ashabının, İslam büyükleri ile ehl-i sünnet ve cemaatin: Kalbinde zerre ağırlığınca iman olan cehennemde ebedi kalmaz, diyenlerin kabul ettikleri görüştür.

"Münafıklar sana geldikleri zaman derler ki: Biz muhakkak senin Allah'ın Peygamberi olduğuna şehadet ediyoruz. Allah senin kendi peygamberi olduğunu elbette bilir ve Allah, münafıkların herhalde yalancı olduklarına şehadet eder" (Münafikun: 63/1)

Bu durum ise ancak, bildiği hakka tabi olmakla gerçekleşir. Zira:"Bildiğiyle amel edene Allah bimediğini de öğretir"

3- Hayırlara koşan: Gücünün yettiği vacip ve müstehab fiillere yönelen, haram ve mekruh fiilleri de terkeden kimsedir. Fakat bununla beraber, "mu'tedil hareket eden" ve "hayırlara koşan" diye isimlendirilen bu iki zümrenin günahları, ya tevbe ile yok edilir. Nitekim, ayet-i kerime'de mealen:

"Münafıklar Allah'a karşı düzenbazlıkta bulunmak isterler; Allah onların düzen ve oyununu boşa çıkarıp başlarına geçirir. Onlar namaza kalkınca üşenerek kalkarlar, insanlara gösteriş yaparlar; Allah'ı pek az anarlar"(Nisa: 4/142)

Yusuf B. Esbat Ve Daha Başkaları Da Şöyle Der:

Allah sevgisi, O'na tevekkül, ihlas ve benzeri şeylerin hepsi ise sırf hayırdan ibarettir. Bütün bunlar, her nebi, sıddık, şehid ve salih zatlar hakkında güzel, iyi haller ve hasletlerdir. Kim bu makamların havas zatlar için değil de avam için olduğunu söyleyecek olursa, havassı bu makamlardan çıkarmakla hata etmiş olur. Çünkü hiçbir mü'min bunların dışında kalmaz. Ancak kafir ve münafıklar hariçte kalır. Bazıları bu görüşte hata olduğunu söylemişlerse de bizim bu konuşmalarımız, o makamlar hakkında kısa bir açıklamadan ibarettir. Burası bu konuları genişçe anlatmanın yeri değildir.

Rasulullah , bu iki kısmı, Buhari'nin "Sahih'inde, Ebu Hüreyre'den rivayet ettiği şu hadis'inde zikretmektedir:

Bu hususla alakalı olarak bir çok mes'ele kurulur. Bundan dolayı, kendisinde gerçek iman bulunan kimsede imanı derecesinde bu amellerden olması lazımdır. Her ne kadar kendisinde, Buhari'nin "Sahih'inde Ömer b. Hattab'tan rivayet ettiği şu hadis'deki gibi bir takım günahlar olsa da:

"And olsun ki, Biz peygamberimizi açık belgelerle gönderdik ve insanlar adaletle iş görsünler diye onlarla beraber Kitab'ı ve Mizan'ı indirdik. Demiri de indirdik; onda şiddet ve sertlik ile, insanlar için faydalar vardır. Bu da Allah'ın kimin O'na ve Peygamberine gıyabında yardım ettiğini bilip tesbit etmesi içindir. Şüphesiz ki Allah çok güçlüdür; çok üstündür" (Hadid: 57/25)

İnsanlar arasında söylenen sözlerde de buna misaller vardır. Mesela; Onlar düşmana doğru olarak, gerçekten saldırdılar, derler. Buna da savaşanların savaşa olan istekleri sabit ve kesin olduğu zaman söylerler.

Aynı ayet-i kerime'de mealen geçen kelimesi, "Elifini esre okuyanlara göre kesinlik ifade eder ki, o zaman yine manası; Onlara mucize gelse yine de kesinlikle iman etmezler, onların kalplerini ve gözlerini ilk önce inanmadıkları gibi ters çeviririz, demek olur. Bundan dolayı Seleften Said b. Cübeyr gibileri şöyle demiştir:

İyiliğin mükafatı ondan sonra iyiliktir. Kötülüğün cezası da, yine ondan sonra kötülüktür.

Kul, Allah'a ancak O'nun için yaptığı iyilikle sıdk sahibi olabilir.

Bu konu ile ilgili olarak Allah Teala şöyle buyurmuştur:

"... O, arkadaşına, "hüzün duyma, Allah bizimle beraberdir" demişti" (Tevbe: 9/40)

Kul: İhdinassıratal müstakim, sıratallezine en'amte aleyhim, ğayri'l-mağdubi aleyhim veladdallin: Bizi doğru yola ilet, ni'metine erdirdiğin kimselerin yoluna, kendilerine gazab edilmiş olanların ve sapmışların yoluna değil , der. Allah: Bunlar kulum içindir ve kuluma istediği verilecektir" Geçen ayet-i kerime'deki ilk yarıda yer alan sena ve hayır, Rab azze ve celle içindir. Diğer yarıda yer alan dua ve istek ise, kulundur. Bu iki cümle Rabba ait olanla, kula ait olanı toplamaktadır. "Iyyake na'büdü" Rab azze ve celle içindir, "Ve iyyake nes-tain" kul içindir"

Allah Teala, bir ayet-i kerime'de bu manada mealen şöyle buyurur:"... Vah Yusuf'a! diyerek üzüldü. Ve üzüntünden gözlerine ak indi" (Yusuf: 10/84)

Ya o günahı mahvedici bir takım iyilik ile yok edilir; ya keffaret sayılacak bazı musibetlerle, ya da bunlara benzer şeylerle yok edilir.

Nitekim, Allah Teala bu hususta mealen şöyle buyurur:"Ben, cinleri ve insanları ancak Bana ibadet etsinler, diye yarttım" (Zariyat: 51/56)

3- Hayırlara koşan (sabikun bi'1-hayrat).

Allah azze ve celle bu ayet-i kerime'de mealen; Adaletle iş görülsün ve ayrıca hem kendine hem de Rasulü'ne yardım edeni bilip tesbit etsin diye Kitab'ı, Mizan'ı ve demir'i indirdiğini bildirmektedir. Bundan dolayıdır ki, dinin ayakta durması ve nizam'i, doğruya sevkeden Kitab'a yardım eden kılıç sayesinde olmaktadır.

"Bid'at İblis'e, ma'siyetten daha sevimlidir. Çünkü bid'atın tevbesi olmaz, ma'siyetin ise tevbesi olur. Bid'at'ın tevbesi olmaz sözünün manası şudur: Allah azze ve celle ile Rasulü'nün vaz'etmedikleri bir din edinen bid'at ehline kötü ameli süslü gösterilir, onu güzel olarak görmeye başlar. Kötü olan o amelini böyle güzel devam ettiği müddetçe de tevbe etmiş olmaz. Zira tevbenin evveli, işlediği fiilin tevbe edeceği kötü fiil olduğunu bilmesi yahut tevbe edecek ve onu yapacak vacib ya da müstehab mahiyyetindeki emredilen güzel bir ameli terkettiğini bümesidir. Fakat o, gerçekte kötü olan bir fiilini güzel görmeğe devam ettiği müddetçe, tevbe etmiş olmaz.

"Müslümanların ayrılığa düştüğü sırada Harici İslam'dan çıkar. Onları iki taifeden Hakka en yakın olanı öldürür"

Buhari ve Müslim'in "sahih"lerinde, Muaz b. Cebel şöyle rivayet etmektedir:Bir merkeb üzerinde Rasulullah'ın terkisinde bulunuyordum, buyurdu ki: "Ey Muaz, biliyor musun, Allah'ın kullar üzerindeki hakkı nedir?" Ben: "Allah ve Rasulü daha iyi bilir dedim. Bunun üzerine: "Allah'ın kullar üzerindeki hakkı: O'na ibadet etmeleri ve hiç bir şeyi O'na ortak koşmamalarıdir" Yine buyurdu:"Bunları yerine getirdiklerinde, kulların Allah üzerindeki hakları nedir, bilir misin?". "Allah ve Rasulü daha iyi bilir, dedim. Bunun üzerine de şöyle buyurdu:"Kulların Allah üzerinde hakları: Allah'ın, kendilerine azab etmemesidir"

Rasulullah'ın ashabı Emirü'l-mü'minin Ali b. Ebu Talib ile beraber, Rasulullah'ın emri üzerine onlarla mukatele etmişlerdir. Zira Rasulullah şöyle buyurmuştu:

"Eğer kendilerine bir mucize gelirse, herhalde ona inanacaklarına dair olanca yeminleriyle yemin ederler. De ki: Mucizeler ancak Allah katındadır farkında değilsiniz, onlara mucize gelse yine de inanmazlar. Onların gönüllerini ve gözlerini ilk önce inanmadıkları gibi ters çeviririz ve kendilerini azgınlıkları içinde bırakırız da bocalayıp dururlar" (En'am: 6/109)

Kitap böyle: demir ise, içinde yaratıldığı dağlardan indirilmiştir.

Buhari ve Müslim de, İbn-i Mes'ud yoluyla Rasulullah'm şöyle buyurduğu rivayeti mevcuttur:

Yine bir yüce kavlinde de mealen şöyle buyurur:

"Şüphesiz ki sen Kur'an-ı O yegane hikmet sahibi " (Nemi: 27/6)

İslam, kelimesi hem geçişsiz lazım ve hem de geçişli , olarak kullanılır. Nitekim, Allah Teala bu manada mealen şöyle buyurur: "Ve hani Rabbi ona teslimiyette devam et deyince; o da 'alemlerin Rabbine teslim olup 'demişti" (Bakara: 2/112)

Rasulullah buyurur:"Kul: Elhamdü lillahi Rabbi'l-alemin: Hamd, alemlerin Rabbi Allah'a mahsustur, der. Allah azze ve celle: Kulum beni övdü , buyurur. Kul: Er-Rahman erRahim, Rahman ve rahimdir, der, Allah: Kulum bana senada bulundu , buyurur. Kul: Maliki yevmiddin: ceza gününün yegane sahibidir, der. Allah: Kulum beni ta'zimde bulundu, buyurur.

Üzüntünün emredilmemesinin sebebi, bir fayda sağlamadığı gibi hiç bir zararı da gidermediği içindir. Üzüntünün hiç bir faydası yoktur. Faydası olmayan bir şeyi de Allah Teala emretmez. Evet, üzülen kimse, musibetlere üzülen gibi, üzüntüsüne bir haram eklemediği müddetçe günahkar olmaz. Nitekim, Rasulullah şöyle buyurmuştur: "Allah Teala ne göz yaşı, ne de kalp üzüntüsünden dolayı muaheze etmez. Lakin, şundan dolayı muaheze eder veya acımada bulunur:'Rasulullah bunu söylerken dilini işaret etmekteydi'.

Burada, Rasulullah haber vermiş oluyur ki; doğruluk, iyiliği gerektiren bir asıldır. Yalan ise, fücur'u gerektiren bir vesiledir.

"Helal bellidir, haram da bellidir; ancak aralarında şüpheli şeyler vardır ki, insanların çoğu onları bilemez. Kim şüpheli şeylerden kaçınırsa hem ırzını hem de dinini temize çıkarmış olur. Kim de şüpheli şeylere düşerse harama düşmüş demektir. Tıpkı korunun veya yasak bölgenin kenarında sürülerini otlatan ve neredeyse içeriye girecek durumda bulunan çoban gibi. Dikkat edin! Her hükümdarın bir yasak bölgesi vardır. Allah'ın yeryüzündeki korusu ve yasak bölgesi ise haramlardır. Dikkat edin! Cesedde bir et parçası vardır, eğer o iyi ve sağlıklı olursa, cesedin tümü iyi ve sağlıklı olur; eğer o fena ve bozuk olursa, cesedin tümü de fena ve bozuk olur, işte o, kalpdir!"

Hamd yalnız Allah'a mahsustur. Saiat ve selam, kendisinden sonra bir daha peygamber gelmeyecek olan Rasulullah muhammed mustafa'ya olsun.

Allah Peygamberleri bu gayeyle göndermiş, Kitapları da bu gayeyle inzal buyurmuştur.

İbn-İ Abbas Da Şöyle Der:

Bu mes'eleyi isbat edecek deliller Kitap ve Sünnet'te çoktur. Keyfine göre hareket ederek, bildiği hakka tabi olmaktan yüz çeviren kimse de aynen böyledir; bu amelsizliği ona cehalet ve sapıklık kazandırır, apaçık olan hak'ka karşı kalp gözünü kör eder. Nitekim Allah Teala bu mevzuda da şöyle buyurur:

"Bedeviler, "iman ettik" dediler. De ki: Siz iman etmediniz, belki İslam'a girdik , deyin. İman, henüz kalplerinize girmedi. Eğer Allah'a ve Rasulü'ne itaat ederseniz, amellerinizden hiçbir şey eksiltmez. Şüphesiz ki Allah, çok bağışlayan ve çok merhamet edendir. Mü'minler ancak o kimselerdir ki, Allah'a ve Rasulü'ne iman etmişler, sonra da şüpheye düşmemişler ve mallarıyla, canlarıyla Allah yolunda cihad etmişlerdir. İşte onlar doğrulardır" (Hucurat: 49/14-15)

"Mütevekkil, nefsi, azık isteme durumunda korur. Havas kimse, nefsini korumaz. Mütevekkil, tevekkülü ile herhangi bir şeyi isteyebilir. Arif, her şeye teferruatıyla şahid olur, fakat ondan bir şey istemez" Bu hususta şöyle denir:

1- Nefsine zulüm ve haksızlık eden,

2- Mu'tedil hareket eden ,

Ancak, bu makamlarda insanlar Havas ve Avam diye ikiye ayrılırlar. Havas'ın özel tarafı vardır. Avam'ın da genel tarafı vardır. Bunlara örnek olarak, karşı görüşte olanların şu sözleri verilebilir; derler ki:

"Ona lanette bulunma, çünkü o kesinlikle Allah ve Rasulü'nü sevmektedir"

"Allah'a karşı verdikleri sözü yerine getirmedikleri, vaadlerini tutmadıkları ve yalan söyledikleri için Allah da kendisine kavuşacakları güne kadar, yaptıklarını kendi kalplerinde nifaka çeviriverdi" (Tevbe: 9/77)

Son ayet-i kerime'de mealen geçen, bilir misiniz? manasındaki kelimesi, olumsuzluk ve red manasını ifade eden bir soru cümelesidir. Yani; Farkında değilsiniz, bilmiyorsunuz; onlara mucize gelse yine de iman etmezler. Biz onların gönüllerini ve gözlerini ilk önce inanmadıkları gibi ters çeviririz demektir.

"Doğru yola bulanların ise Allah hidayetlerini artırmış ve onlara takvalarını vermiştir" (Muhammed: 47/17)

Burada Kitap ve demir'in indiriliş itibariyle müştereken söylenmesi, onlardan birinin diğeri indirilmeden indirilmiş olmasını menetmez.

2- Mu'tedil hareket eden: Vacip i yerine getirip haramları işlemeyenlerdir.

"Allah, kendinden başka İlah olmadığına şahitlik etti. , azizdir, hakimdir. Allah katında Din İslam'dır..." (Al-i İmran: 3/18-19)

"Onların kalplerinde hastalık vardır, Allah da hastalıklarını arttırmıştır (Bakara: 2/10)

Bütün hamdü sena Allah içindir. O'ndan yardım isteriz ve O'ndan mağfiret dileriz. Nefislerimizden gelecek şerlerden ve işleyeceğimiz kötü amellerden Allah'a sığınırız. Allah'ın hidayete erdirdiğini, hiç kimse ayırıp da dalalete sevkedemez. Yine, dalalete sevkettiğini de hiç kimse çekip hidayete getiremez.

Üzüntüye gelince: Onu, ne Allah ve ne de Rasulü emretmemişlerdir. Hatta, dini hususlarla alakalı dahi olsa, Kur'an-ı Kerim'in bir çok ayetinde nehyedilmiştir. Mesela mealen şöyle buyurulur: "Gevşemeyin, hüzün duymayın, eğer inanıyorsanız, muhakkak üstünsünüzdür (Al-i İmran: 3/139)

Allah Teala münafıkları da müteaddid ayet-i kerimelerde yalancılıkla tavsif etmiştir. Bunlarla ilgili olarak da şu yüce sözlerinde mealen şunları buyurur:"Kalplerinde hastalık vardır. Allah da onların hastalığını arttırmıştır. Yalan söylemelerine karşılık onlara elem verici bir azab vardır" (Bakara: 2/10)

Nitekim Allah Teala da şöyle buyurur:

Buraya kadar anlattıklarımız ifade etmektedir ki, hakikatte Din'in aslı, ilim ve amellerle ilgili batini bir takım mes'elelerdir. Zahiri ameller, batini ameller olmadan pek fayda sağlamaz. Nitekim, Rasulullah , İmam Ahmed'in "Müsned"inde Enes'den rivayet edilen bir hadis'inde şöyle buyurur: "İslam alenidir, iman ise kalpdedir. . Takva burada, takva burada!" Eli ile göğsünükalbini gösterdi.

"Sizden biriniz kendi orucunu onların, oruçları yanında, kendi kıraatini da onların kıraatleri yanında hakir ve hafif görür. Onlar Kur'an okurlar, ama Kur'an gırtlaklarından öteye geçmez. İslam'dan, ok'un yaydan çıktığı gibi çıkarlar. Onlara nerede rastlarsanız öldürünüz. Çünkü onları öldürme hususunda öldüren için Allah katında ecir vardır. Ben onlara yetişirsem, Ad kavminin katli gibi onları katlederim"

Ancak bid'at sahibinin tevbesi, hakkın ortaya çıkması için, Allah hidayete ve doğruya sevketmesi suretiyle, mümkün ve gerçek olan bir hususdur. Nitekim, Allah Sübhanehu ve Teala kafirlerden, münafıklardan, bid'at ve dalalet sahibi gruplardan, hidayete sevkettiğini, etmiştir.

Gerçek tevekkül, dünya işleri hususundaki tevekkülden daha geneldir. Mütevekkil, kalbinin, dininin iyi olması, dilinin ve iradesinin korunması hususunda Allah'a tevekkülde bulunur. Bu da ona göre, en mühim mes'eledir. Bundan dolayı, Rabbine her namazda şu sözüyle yalvarışta bulunur: " Yalnız sana ibadet eder ve ancak senden yardım dileriz" (Fatiha: 1/5)

Bu yüce kavliyle Allah azze ve celle, İman davasında sadık olan kimselerin, iman edip de imanları şüpheyi takip etmemiş ve Allah yolunda mallarıyla canlarıyla cihad etmiş kimseler olduğunu bildirmektedir. Bu mes'ele de hem önceki ümmetlerden ve hem de Rasulullah'ın ümmetinden gelenlerden alınan bir sözdür. Nitekim yüce Allah şöyle buyurur:

İhlas'a gelince; O, İslam'ın hakikatidir. Çünkü "İslam" başkasına değil sadece Allah'a teslim olmak, bağlanmaktır. Nitekim Allah Teala bu manada mealen şöyle buyurur: "Allah, birbirleriyle geçinemeyen birkaç ortak kişinin kölesi olan bir adam ile, yalnız bir kişiye bağlı olan bir adamı misal veriyor; bunlar bir olur mu? Hamd Allah'a mahsustur. Ama onların çoğu bilmezler"(Zümer: 39/29)

"Eğer kendilerine yapılan öğüdü yerine getirselerdi, her halde haklarında daha hayırlı sebat etmesi bakımından daha sağlam ve sıhhatli olurdu. Ve o zaman biz de, kendi katımızdan onlara büyük bir mükafat verir ve kendilerini elbette doğru bir yola eriştirirdik" (Nisa: 4/66-68)

"Doğru yolu gösterici ve yardımcı olarak Rabbin yeter"(Furkan: 25/31)

Bundan dolayı Rasulullah , Buharı ile Müslim'in ittifak edip Nu'man b. Beşir yoluyla rivayet ettikleri bir hadis'inde şöyle buyurmuştur:

Dİİ Mİ AMA

Bazan, sahibinin sevap göreceği, övüleceği şeyler de üzüntüyle beraber olabilir. Bu ise, üzüntü bakımından değil de iyilik ve sevab bakımından güzel bir şey olur. Mesela: Dininde meydana gelen bir musibete, müslümanların başına gelen umumi bir felakete üzülen kimse gibi ki, böyle kimse kalbindeki hayır sevgisinden, şer nefretinden ve buna benzer şeyden dolayı sevaba nail olur. Fakat bunlara üzülmek, sabır, cihad, bir faydanın elde edilmesi ve bir zararın giderilmesiyle, alakalı bir emrin terkine sebep olursa, yasaklanmıştır. Şayet böyle bir durum yoksa, üzülen kişi muhasebe olunur, üzüntü bakımından olan günah ise kaldırılır.

Yine, mealen şöyle buyurur:"Artık, O'na ibadet edin ve O'na güvenip dayanın"(Hud: 11/123)

Ben derim ki: Şu amellerin hepsi, din büyüklerinin imamların ittifakıyla, dinin asıllarıyla emredilmiş bütün insanlara vacipdir. İnsanlar ise bu amellerde, -bedenle ilgili amellerde de olduğu gibi- "Üç derece" halinde bulunmaktadırlar:

"İyiler mutlaka nimet içindedirler. Kötüler de mutlaka Cehennem'dedirier" (İnfitar: 82/13-14)

"Elif Lam Ra. Bu Kitap'dır ki, ayetleri hikmet sahibi, her şeyden haberi olan tarafından sağlamlaştırılmış, sonra da bir bir açıklanmıştır" (Hud: 11/1)

"Doğru olunuz. Zira doğruluk birr'e sevkeder. İyilik ise Cennet'e götürür. Kişi doğru olmaya ve doğruluğu aramaya devam ettiği takdirde, Allah katında, sıddık olarak yazılır. Yalandan da sakınınız. Zira yalan fücur'a sevkeder. Fücur ise, Cehennem'e götürür. Kişi yalancı olmaya ve yalanı aramaya devam ettiği takdirde, Allah katında, yalancı olarak yazılır"

Şehadet ederiz ki, Allah'tan başka bir ilah yoktur. O, tekdir ve bir ortağı yoktur. Yine şehadet ederiz ki, Muhammed , O'nun kulu ve Rasulü'dür. Allah O'na ve aline salatü selam etsin.

"Elinizden çıkana tasalanmamanız ve size verdiğine fazla sevinmemeniz için"

TEKRAR BİZE SERVİS ETMİŞ.,

İbadet ise, Allah'ın kulları bilhassa onun için yarattığı bir gayedir ki, bu da Allah'ın bir emri, sevgisi ve hoşnutluğu bakımından olmuştur.

Yine: Falan sevgisinde sadıktır, denir. Bu sözleriyle de: O, isteğinde, kasdında ve dileğinde sadıktır; işinde sadıktır; haberinde ve sözünde sadıktır, manalarını kastederler.

"Allah, iman edenlerin dost ve yardımcısıdır; onları karanlıklardan aydınlığa ulaştırır ve doğru bir yola koyar"(Maide: 5/16)

"Allah azze ve celle buyuruyor ki: Benim bir veli kuluma düşman olan Bana savaş açmış demektir. Kulum kendisine farz kıldığım ibadetlerin edasından daha üstün bir şeyle Bana yaklaşamaz. Kulum nafile ibadetlerle bana yaklaşmaya devam ettiği takdirde ben onu severim; sevdim mi de, onun işiten kulağı olurum, gören gözü olurum, tutan eli ve yürüyen ayağı olurum; benimle işitir, benimle görür, benimle tutar ve benimle yürür; benden isteyecek olursa, ona mutlaka veririm, bana sığınacak olursa onu mutlaka sığındırırım. Mü'min kulumun ruhunu kabzetmekte gösterdiğim tereddüt kadar, mutlaka yapacak olduğum hiç bir şeyde terddüt göstermedim; çünkü o, ölümün şiddetinden dolayı ölmek istemiyor, ben de ona kötülük etmek istemiyorum, ama gene de o ölüm ona zaruri olur"

İbadet, Allah azze ve celleye en mükemmel ve nihai sevgiyi, en büyük ve nihai itaati kendinde toplayan bir kavramdır. İtaatten uzak bir sevgi ile sevgiden uzak bir itaat ibadet olamaz. İbadet, bu her iki hususu ifade ve ihtiva eden bir kelimedir. Bundan doluyı ibadet, ancak Allah için yaraşır. Her ne kadar o ibadetin faydası kul için olsa da. Zira Allah, bütün alemlerden zengindir, hiç bir varlığa ihtiyacı yoktur. Ancak, Allah'ın ibadeti kullarına emretmesi, onu arzulaması ve ondan hoşnut olması bakımından gereklidir. Bu sebebledir ki, Allah, üzerinde yiyip içeceği bulunan devesini korkunç ve ıssız sahrada kaybedip de uyuyacağı zaman ondan ümidini kesen, uyanınca bulan kulunun tevbesinden Çok hoşnud olur. Devesiyle bu şekilde bir hale ma'ruz kalıp da yüce zatına yönelerek tevbede bulunan kulundan gayet razı olur.

"Ey iman edenler! Allah'tan korkup, sakının; O'nun peygamberine inanın ki size rahmetinden iki pay versin; size, aydınlığında yürüyeceğiniz bir nur sağlasın ve sizi bağışlasın. Allah, çok bağışlayan ve çok merhamet edendir" (Hadid: 57/28)

Allah ona la'net etsin, ne de çok Rasulullah'a getiriliyor!

Rıza, Sabır Ve Tevekkül

Bu meseleye ilişkin Kitap, Sünnet ve Ümmet'in selefinin icmaından çokça deliller vardır, fakat yeri burası değildir. Onları kendi konularında genişçe anlattık.

Bu iki mübarek cümle , Rab ve abdi kendinde toplayan cümlelerdir. Nitekim, "Müslim"in "sahih"inde Ebu Hureyre'nin rivayet ettiği Hadis-i şerifde de Rasulullah aynı şeyi buyurmuştur: Allah Sübhanehu Buyurur Ki:"Namazı Benimle kulum arasında ikiye böldüm. Yarısı, Benim içindir, yarısı da kulum içindir. Kulum için istediği vardır "

Ailah'a teslim olmayan kimse, büyüklenmiş demektir. Allah'a ve başkasına teslim olup bağlanan ise, O'na şirk koşmuş demektir. Büyüklenme ile şirkin herbiri İslam'a zıd şeylerdir, İslam da yine kibr İle şirkten herbirine zıd bir mefhumdur.

CÜMLESİNİN

ALLANIP PULLAANIP, UZATILIP

Kul: Yalnız sana ibadet eder, ancak senden yardım dileriz, der. Allah: İşte, şu ayet, benimle kulum arasında ikiye ayrılmıştır ve kulum için istediği verilecektir, buyurur.