Artık iyiden iyiye gerçeği anlayıp utanmış bulunan fare:

"- Haydi! Sıçra da hörgücümün üstüne çık, otur! Bu sudan geçmek veya başkalarını geçirmek benim işimdir. Zira vazifem, senin gibi yüz binlerce acize hizmetten ibarettir." dedi ve fareyi nehrin öbür tarafına geçirdi.

"- Öyleyse, gurur ve kibire aldanıp bir daha terbiyesizlik etmeye kalkma; haddini bil! Sana olan hoş görüş ve müsamahama kapılıp şımarma; çünkü Allah, şımaranları sevmez!..

Ey gönül! Nefsin kibir ve gurur çukurundan kurtul da sen de bakır gibi iksire hizmet edip bir altın haline gel! Gönülleri kuşatan sevgiliye hizmet et!.."

"-Arkadaş! Bu su pek büyük, pek derin bir su; boğulurum diye korkuyorum."

Mahcup düşen fare, kekeleyerek şöyle cevap verdi:

Fare çaresiz ve mahcup itirafına devam etti:

Aslında ayette de görüldüğü gibi insan eşrefi mahlukat değildir. Yaratılanların bir çoğundan diyor kuran... Yarattıklarımızın en üstünüdür demiyor. Burası işin dini boyutudur. İşin diğer yanı insan olmasa Evren'in hiçbir anlamı olmazdı. Evren kendisini anlayacak izleyecek çözmeye çalışacak zeki bir varlıktan yoksun olmuş olurdu. İnsan yine de Evren için değerli olmalıdır;ama bu onun kötülük yapmasını masum kılmaz

Hazret-i Mevlana'nın Mesnevi'de anlattığı bu hikayede fare; başından büyük işler görmeye kalkışan, kendini başkalarından üstün gören, böbürlenen bir kişinin sembolüdür. Deve ise sabırlı, tecrübeli, hünerli ve kamil bir insanın remzidir.

Küçük bir fare kocaman bir devenin yularını kapmış, eline almış, kurula kurula gidiyordu. Deve, kendi huyu, uysal tabiatı yüzünden, onunla yol alıp giderken fare, kendi küçüklüğünü göremeden:

?Ey insanogulları. Sizi YARATTIKLARIMIZIN PEK ÇOGUNDAN ÜSTÜN KILDIK=İSRA SURESİ:70. AYET-KURAN?

Bütün bu anlatılanlar gösteriyor ki, "benlik" ve "iddia"nın girdiği yerde mevki ve rütbenin putperestliği başlar, orada asla rahmet tezahür etmez. Zira benlik ve iddia, ruhani hayatın kanseridir.

kibir dediğiniz şey şudur..:

Var git; sen, kendin gibi farelerle boy ölçüş!"

"Bu sevgililer, gönül sahibi olanlardır. Gece ile gündüz birbirinden nasıl çekinir ve ayrılırsa, onlar da dünyadan öyle çekinir, öyle kaçıp dururlar..."

Deve suyun içine girip:

Ancak yine potansiyel olarak esfel-i safilindedir.

potansiyel başka şey, bizzat gerçeklik/gerçekleşmiş olmak başka şey.

"- Tevbe ettim, pişman oldum. Allah için olsun şu öldürücü, şu boğucu sudan beni geçir!" diye yalvardı.

Evet, insan 5 para etmez.

Evet, insan her şeydir.

"- Ey kör fare! Su diz boyu imiş, korkmana gerek yok!" dedi.

işte kibir budur.

"İblis, önceleri melekler arasında büyük tanınmış, kendini üstün görmeye alışmıştı. Bu alışkanlığı yüzünden şımardı ve Allah'ın emrinin azamet ve haşmetinin farkına varmadı; Adem 'ı hakir, aşağı gördü. Böylece aşağıların aşağısı bir akıbete duçar oldu..."

Gide gide bir nehrin kenarına geldiler. Nehri gören fare, kibrinin şaşkınlığı içinde donup kaldı. Onun kibrinin farkında olan deve ise, manidar bir şekilde:

-tanrı beni önemseyip benim için kutsal kitaplar gönderiyor, o kitap geçerliliğini yitirince yenisini gönderiyor, bu kadar hassas..

Bunun üzerine akıllı deve, fareye şu nasihatte bulundu:

-diğer tüm canlılar bu dünya bu nimetler hep bizim için verilmiştir..

Hazret-i Mevlana'nın bu kıssayı nakletmekten muradı da, ondan nice ibretli düşünce, fikir ve hisseler aksettirmektir. Cümlelerinin her birini bir irfan deryası halinde söyleyen Hazret-i Pir, buradan çıkarılması gereken nükteleri de yine kendisi şöyle ifade buyurur:

"- Ey dağda, ovada bana arkadaşlık eden! Neden durakladın? Neden böyle şaşırıp kaldın? Haydi, yiğitçe nehrin içine gir. Sen benim kılavuzum, öncüm değil misin? Yol ortasında böyle şaşırıp kalmak, sana yaraşır mı?" dedi.

Evet, insan dış kapının mandalıdır.

"- Meğer ben ne müthiş bir pehlivanmışım, develeri sürükleyebilecek bir yiğitmişim!" diye böbürleniyordu.

"- Ey hünerli deve! Nehir sana göre karınca, bize göre de ejderha gibidir. Çünkü dizden dize fark vardır. Benimki gibi yüz tane diz üst üste koysak ancak senin bir dizin eder."

İnsan sadece potansiyel olarak eşref-i mahlukattır.

Evet, insan kıymetlidir.

Böylece deve, yine merhamet edip ona acıdı da:

Bil ki, bakır, altın olmadıkça bakırlığını bilmez. Gönül de manevi kıvama ulaşmadıkça hatalarını görmez.

-ben insan olarak özelim, tanrı beni önemsiyor, benim için peygamberler gönderiyor ve cenneti bana vaadediyor..