İlber Ortaylı: Hakikaten sopalık bir toplum olduk

yeni kültür olusturuyoruz kime ne. tarih öyleydi şimdi böyle. işine gelirse.

Cenaze ve mezarlık, bir toplumun düzenini gösterir. Mazide, Türk mezarlıkları ve Türk cenazeleri aslında o toplumun?kendine özgü renkleri? olan hoş bir toplum olduğunu gösteriyor. Bugün bunun anlamı kalmamış. Adam, gidiyor, geçen asırlara ait o güzelim kazasker taşlarını attırıyor; üzerine kendi ailesinin mezarlığını ihdas ediyor. Bütün sülalesinin ünvanlarını işliyor. Bu ilanlar bir?komedi? Neredeyse türbe gibi bir şeyler yapıyorlar kendilerine.

Osmanlı?da sadrazamların bile türbesi yoktur. Padişahların türbesi açık tavanlıdır. Şimdi adam mezar taşına sülalesinin ünvanına kadar işliyor...

pek işime gelmiyor.. yeni kültür oluşturman

mezarlık kültürümüz nerden nereye...

Ölüm benim için çok canlı bir tema. Odamda bir mezarlık resmi hep vardır. Hem de yatak odamda. O da Osmanlı mezarlığıdır hep. Çünkü bence Osmanlı mezarlıkları kadar zarif, güzel, insanlarla iç içe olan, insanların ürpermeden oturabileceği bir mezarlık yok. Biz o medeniyeti devam ettirmediğimiz gibi, bir de mevcutları yok ediyoruz. Hakikaten sopalık bir toplumuz. Osmanlı?da bir çok sadrazamın bile türbesi yoktur. II. Murat?ın türbesi açık tavanlıdır mesela. Ülkeler fetheden Yavuz?un türbesine bakın. Bir de bazı?devletli?lerin yeni mezarlarına bakın. İlki mukayese kabul etmeyecek kadar sade ve çok daha mütevazı.

yazıda güzel bir şeye deyinmiş. koskoca padişah bile haddini biliyormuş, ama şuan günümüze bakılınca bu dedikleri doğru. mezarlarda bir gösteriş olduğu kesin.

cenaze örneğinden başka örneklerde cıkabilir, kendi değerlerimizi korumuyoruz. batıcılık etkisindeyiz yoğun şekilde, hristiyanlardan daha fazla sahiplemişik noeli, yılbaşinı, noel babayı.

Batı mezarlıkları çok temiz ve tertiplidir. Yine de sevmem Batı mezarlıklarını. Osmanılı mezarlıkları çok daha hayata dönük. ?Bizimle yaşıyor? iç içe. Rekleriyle, şekliyle? Batı mezarlığı hayattan kopuşu gösteriyor. Osmanlı ölümü kabullenmiş. Oysa Avrupalı hala yaşamak istiyor bu dünyada? Tüm iddiacılığıyla ve çok eşitsiz. Abide dikilen ölüler yanında Mozart gibi umumi çukura gömülenler de var

Bizim milleti anlamak çok güç. Genellikle cenaze törenlerimiz bir felakettir. Bir hay huy içinde geçer. Desen ki?Bu millet cenazeden anlamaz! Onu söylemek de kolay değil. Mesela Ali Emiri Efendi, ölmeden önce 18 bin kadar yazma eseri ve kıymetli kitabı Millet Kütüphanesi?ne bağışlamıştır. Cenazesi oradan geçerken, o halk, kimsenin düşünemeyeceği bir incelikle Millet Kütüphanesinin önünde tabutunu havaya kaldırdı. Adeta?Kitapları onu selamlasın o da kitaplarına baksın? diye? Öyle götürüp defnettiler Ali Emiri Efendi?yi. Mareşal Fevzi Çakmak?ın tabutunu da mesela top arabasından indirdiler ve Beyazıt Camii?nden Edirnekapı?ya kadar elden ele geçirerek götürdüler.

"İlber Ortaylı Kitabı" bir tarih-kültür hazinesi. İşte, bizi kendimize dönmeye davet eden çarpıcı tespitler: