Burada tipik bir misal vereceğim:

Beş yüz sahabiyle görüştüğü söylenen ve bir beldeye vardığında: "Beş yüz sahabi görmüş bir insan geliyor." denen, tabiinin büyüklerinden.. ve İmam Ebu Yusuf'a, hatta İmam Ebu Hanife'ye Kufe'de büyük tesiri olan Abdurrahman İbn Ebi Leyla: " Yüz yirmi sahabi tanıdım ki, -bir mescitte aynı anda yüz yirmisi de oturuyor olabilir- kendilerine bildikleri bir şey sorulduğunda hep birbirlerinin yüzlerine bakarlar; konuşurken, Resulullah'ın sözlerine bir kelime karıştırıveririm korkusuyla başkasının cevap vermesini beklerlerdi." demektedir. Kimse cevap vermeyince de nihayet bunlardan biri dişini sıkar ve Allah'a dayanarak, -İbn Mesud gibi- hatırlatmasıyla rivayette bulunurlardı.

Aktarma sırasında Hayatında bir defa yalanına rastlanan bir zattan artık hadis alınmıyor, hatta sika olmakla birlikte zamanla vehme düşenlerden de rivayette bulunulmuyordu.

Google'da, Hadis araştırma yolculukları ya da er-Rihle fı talebi'l-hadis adını aratarak bu yolculuklar ve hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.

Sahabe-i kiram, Resulullah'tan aldığını nakletmekle kalmıyor, aynı zamanda öğrenip belledikleri şeyleri aralarında müzakere de ediyorlardı.

Sahabei kiram olsun, ihsanla onlara ittiba eden tabiini izam ve tebei tabiini fiham olsun, hepsi de duyduklarını hemen kabul ediveren insanlar değildi. Bunlar kalben çok safi olmakla beraber, bu mevzuda titiz ve ehli tahkik idiler.

Resulullah'ın havarisi ve kahraman halası Safiyye'nin oğlu, ilk Müslümanlardan, Aşerei Mübeşşere arasında bulunmakla serfiraz Hz. Zübeyr İbn Avvam, o kadar az hadis rivayet etmiştir ki, bir gün oğlu kendisine: "Baba, sen neden hadis rivayet etmiyorsun?" diye sorduğunda: "Bir kelimede bile Resulullah'a muhalefet ederim diye ödüm kopuyor. Çünkü O: 'Benim üzerime yalan söyleyen, Cehennem'deki yerini hazırlasın!' buyurmuştur." şeklinde cevap vermişti.

İşte bu büyük sahabi, Abdurrahman İbn Ebi Leyla, kendisinden bir hadis rivayet etmesini isteyince irkilmiş ve: "Evladım, yaşlandık.. unuttuk. Resulullah'tan hadis rivayeti çok ağır, çok zor bir iştir." cevabında bulunmuştu.

Kendileri müzakere ettikleri gibi, daha sonra talebelerinin de bu meseleleri müzakere etmelerini istiyorlardı. KMesela, sahabi efendilerimizden Ebu Said el-Hudri ve İbn Abbas, talebelerine şöyle derlerdi: "Bu hadisleri belleyin ve aranızda müzakere edin. Onların bazısı bazısını hatırlatacaktır; dolayısıyla, bunları aranızda devamlı mütalaa etmelisiniz."

Şimdi, doğrulukları cihanı tutmuş ve çok kısa bir zamanda İslam'ı dört bir yana yayıp, beşeriyetin mürebbileri olmuş böyle bir cemaatten bu tehdide masadak olacak bir davranışı beklemek, nasıl kabul edilebilir ki?

Saygılarımla.

Doğruyla yalanın arasındaki farkın, Resulullah ile Müseylimetü'l-Kezzab veya gökle yer arası kadar birbirinden uzak bulunduğu o dönemde, en büyük ve en mühim hususiyetin doğruluk olduğu düşünülecek olursa, o ışık asrında her mü'min, hele bu mü'min sahabe ve sahabeyi takip eden tabiinden ise, bırakın Efendimiz'e karşı yalan söylemeyi, Efendimiz'i heva ve hevesleri istikametinde konuşturmayı, en ufak bir yalanı bile söylemeleri mümkün değildi. O kadar ki, Hz. Ali Efendimiz : "Ben, size Resulullah Efendimiz'den bir şey söylerken, gökten yere düş benim için, O'nun üzerine yalan söylemekten daha ehvendir." buyururlardı.

Hikayeler Hikayeler:) Kurandan uzak yaşarsanız çook daha hikaye dinleyecek bu insanlar. Nihat hatipoğlu tv de anlatıyo dinleyin durun:)

Hadisin, sünnetin ehemmiyetini çok iyi kavramış bulunan ve yine hadis-i şerifte ifade olunduğu üzere, meleklerin ehl-i ilmin ayakları altına kanatlarını serdiğini bilen sahabe, hadislere dört elle sarılıyor, onları hafızasına yerleştiriyor, müzakere ediyor ve sonra da naklediyordu.

Yine, bizzat Efendimiz , bu hususta: "Kim yalan olduğunu bile bile benden bir söz rivayet ederse, o da yalancılardan biridir." buyurarak, tahşidat üstüne tahşidat yapıyordu.

1. Efendimiz'in Tahşidatı

<i>-</i>

Her şeyden önce şu husus iyi bilinmelidir ki, Resulullah Efendimiz:

Efendimiz'i gördüğü gibi, Hz. Ebu Bekir'le diz dize, Hz. Ömer'le omuz omuza yaşamış bulunan ve üzerine aldığı vazifesinde <u>kılı kırk yaran o hazinedar-ı hulefa</u>, yani halifelerin maliye nazırı Zeyd b. Erkam , Hz. Osman'ın hazineye bıraktığı malından alıp da akrabasına dağıttığını görünce, anahtarları getirerek Hz. Osman'a teslim etmiş ve: "Ya emire'l-mü'minin, halk hakkında suizan edecek ve benim hakkımda da suizanda bulunacaklar. Müsaade ederseniz, ben bu işi daha fazla yapamayacağım." deyip sonra da istifa etmişti.

Meselenin bu denli hassasiyet istemesi, sahabeyi öylesine titiz ve temkinli yapmıştı ki, pek çoğu hadis rivayet etmekten adeta ürkerlerdi.

"Resulullah buyurdu ki" diye başlar ve sonra gözleri dolar, başını eğer, yukarı kaldırır, derin bir soluk alır, düğmelerini çözer, göğsü açılır nihayet hadisi rivayet eder, sonra da:

Ebu Davud'un Sünen'inde ismine çok rastlanan İbn Ebi Lehia adlı biri vardır. Zühdde, takvada çok ileri olan bu zat, hafızasından değil, kitaplarından rivayette bulunurdu. Bir aralık kitaplarını zayi edince, birdenbire hadis rivayeti hususundaki kadr ü kıymetini yitirdi. Artık bundan sonra kendisinden hadis alma mevzuunda o kadar hassas davranılıyordu ki; mesela İmam Buhari, ondan yalnızca başka hadislerle teyit edilen hadisleri veya sadece fetvaları alıp kaydetti.

Tam on yıl bila-fasıla, Resulullah'a hizmet etmiş bulunan Hadim-i Nebevi Hz. Enes b. Malik , bir gün: "Eğer hata ederim endişesi ve korkusu olmasaydı, Resul-i Ekrem'den daha çok şeyler anlatırdım." buyurmuştu.

İlk Müslümanlardan olup hakkında sahabe-i kiramın: "Biz, onu tanıdığımız andan itibaren Ehl-i Beyt-i Resul'den bir fert olarak bilirdik." diyecek derecede hanei saadete teklifsiz girip çıkan ve Hz. Ömer devr-i hilafetpenahilerinde Kufe'ye amil olarak gönderilirken: "Ey Kufeliler, sizi nefsime tercih etmeseydim, İbn Mesud'u size göndermezdim." dediği Abdullah İbn Mesud Hazretleri, kendisinden bir hadis rivayet etmesini istediklerinde:

Kur'an bile sanırım indiğinde hemen kayıt altına alınmamış; Hadislerin ise kayıt altına alınması daha uzun süre almış, bu durumlar ise islam felsefesinde bile tartışılmıştır. Kur'an ile Hadisler İslam dininin kaynağıdırlar, ama kayıt altına alınmaları sırasındaki söylenceler bazı kişilerce eleştirilmektedir halen...

İşte, böyle bir vasatta hadisler hafızalara yerleşti, nakşedildi, hayata hayat yapıldı ve bize kadar geldi...

<i> </i>

<u>" bunun üç aşağı-beş yukarı veya buna yakın yahut da buna benzer birşey buyurdu." şeklinde ikazda bulunmayı da ihmal etmezdi.</u>

"Kim benim üzerime yalan uydurursa, Cehennem'deki yerini hazırlasın!", bir rivayette: "Kim kasden benim üzerime yalan uydurursa, Cehennem'deki yerini hazırlasın!" buyurmuşlardı.

Bazı sahabiler ise, günler geceler süren boyu uzun yolculuklar yaparak hadisi kaynağından öğrenmek için hadis araştırma yolculuklarına çıkmışlardır.

Sünneti büyük bir titizlik içinde hafıza ve kitaplarına aldılar; rivayetleri çok büyük bir titizlikle tahkik ettiler ve yine aynı titizlikle naklettiler. Bunun misalleri pek çok ise de, biz bunlardan sadece birkaç tanesini zikredeceğiz.

2. Sahabe ve Tabiinin Temkini