ilke güvene de saygılar ve sevgiler.

Göktürkçe'de ve Uygurca?da?ruh? için can anlamına gelen?tın? sözcüğü kullanılıyordu. Bu aynı zamanda?soluk? demekti. Ölüm, soluğun kesilmesi, ruhun bedenden ayrılıp uçması biçiminde düşünülüyordu. Bu yüzden de bazen?öldü? yerine?uçtu? denilmektedir. Ruhları öbür dünyaya göç eden ataların, orada rahatsız edilmemeleri, iyi yaşamaları gerektiğine inanılırdı. Bu nedenle Eski Türkler?de mezarları gizleme geleneği yoktur, aksine özellikle büyüklerin özel mezarları yapılıp, üzerlerine bir yapı yapılmış, barkın iç duvarları ölünün yaşarken katıldığı savaş sahnelerini gösteren resimlerle süslenmiştir. Ayrıca mezarın veya mezar yapısının üstüne Balballar dikilmiş, sıradan kişilerin mezarlarına da, belirli olması için tümsek biçimi verilmiştir.

mazlum aliye saygılar...

Şaman'ın üzerine giydiği giysiye yılan, akrep, çiyan, kunduz gibi yabani ve zararlı hayvan şekilleri çizilerek onların kaçırılacağına inanılırdı. Bugün Anadolu?da Türkmen köylerinde dokunan halı, kilim gibi örgüler Şaman giysilerinin izleri taşımaktadır. Türkmen halı ve kilimleri üzerindeki akrep, yılan, kırkayak gibi hayvan resimleri, eski Türk inanış ve geleneklerinden kalma özelliktir. Bunun amacının resmedilen hayvanları uzaklaştırmak olduğu kabul edilir.

KURBAN

Şaman inancındaki üçler, beşler, yediler, dokuzlar ve otuz üçler sembolizmaları, yedi basamaklı merdivenler, hayat ağaçları bugünün akl-ı selimin ve bilimselliğin ön planda olduğu düşünce sistemlerinde de yerlerini korudular. Günümüzde simyanın yerini kimya, sihirin yerini bilim aldı, tıp öbür dünyaya geçiş olarak varsayılan trans durumunu bilimsellikle tarif etti. Genetik yapının keşfi ile ilahi programın ilk satırları deşifre edilmeye başlandı.

Türk Tatarlar, birçok başka halklar gibi gök kubbeyi bir çadır gibi tasarlarlar. Daha önce de belirtilmiş olduğu gibi yıldızları temsil eden çadır dikişleri göğün çeşitli katlarının havalandırılması için açılmış delikler olarak tasvir edilir. Göğün ortasında büyük çadırı bir orta direk gibi tutan Kutup Yıldızı parlamaktadır. Samoyetler ona?Gök'ün Çivisi?, Çukçi ve Koryaklar?Çivi Yıldızı? demektedirler. Altaylılar Kutup Yıldızını bir direk olarak tasarlarlar. Moğol Kalmuk ve Buryatlar'a göre?Altın Direk?, Sibirya Tatarları ve Başkurtlara göre de?Demir Kazık?tır. Dünyanın Direği olan Kutup Yıldızı aynı zamanda atların bağlandığı bir direktir. Kutup yıldızını temsil eden bu direk, mikrokozmosta evin direğidir ve kutsaldır. Bu direğe bez parçaları bağlanır ve dibine sunular konur. Şamanlar'ın?Totem Direği? bu direktir.

Tarih boyunca insanlığın tefekkürü Şamanizm, Hermetizm, Kabbala ve Epifani olmak üzere dört devre geçirmiştir. Budizm, Konfiçyüs dini ile Musevilik, Hıristiyanlık ve Müslümanlık bu dört tefekkürden ilham almış fakat ayrı bir yoldan insanlığı aydınlatmışlardır. Bu dört tefekkür bütün dinlerin dışında kalmış, insanlığı akıl ve hikmet, vicdan ve güzellik duygularıyla etkilemeye çalışmışlardır. Bu tefekkürler İslam aleminde tasavvuf kisvesiyle temelleşmiştir.

evet at, kurt, kartal, şahin... onlar da da kutsal sayılan hayvanlar... ata çok güzel biniyorlar...

Tarih öncesi topluluklar ekonominin avcılığa dayandığı dönemlerde anaerkil özellik gösterirler. Eski Türk toplumlarında da anaerkil denen bir toplumsal dönem yaşanmıştır. Bu dönem erkeğin değil kadının egemen olduğu dönemdir. Şamanlık da anaerkil yapının izlerini taşımaktadır ve bu tarihsel sürecin ürünüdür. Örneğin Yakutlar?da erkek Şamanlar özel cübbelerinin olmadığı zamanlarda ayinlerde kadın entarisi giymektedirler. Erkek Şamanların uzun saç bırakmaları da anaerkil dönemin bir özelliğidir. Eski hanlar ve hakanlar tüm saçlarını uzatmasalar da bir tutam saçlarını uzun bırakarak veya kadına değişik şekillerde benzeyerek geçmişle bağlantı kurmakta, böylece otoritelerini ifade etmektedirler.

Ancak sonsuz büyük uzayda büyük patlama ile oluşan yaşam süreci içinde varoluşun özünü hareketin ve dönüşümün oluşturduğu belki de henüz tam anlamı ile algılanamadı. İçinde yaşadığımız uzayda her şey her an hareket ediyor ve değişiyor. Evren, galaksiler, güneşler, gezegenler ve tabii ki dünyamızdaki canlılar ve insanlar. Evrenin mekanizmasını sürekli hareket ve değişim oluşturuyor. Canlılar için doğum, yaşam ve ölüm de bu büyük değişim sürecinin bir parçası. Her canlı için hareket sağlığı, durma ise çürümeyi getiriyor. O halde ne mutlu gerçeği aramak için çalışanlara, yerinde durmadan araştıranlara ve mücadele edenlere.

Cami avlularında mum yakılması, ağaçlara bez ve çaput bağlanması da Şamanizm döneminden günümüze aktarılan geleneklerdir.

Bilmem başka memleketlerde var mıdır ama bizim Trabzon yöresinde kapı eşiğinde durulması hiç hoş karşılanmaz. Bu inanışa Artvin'de de tesadüf etmiştim. Bahaaddin Ögel'in bir kitabında okumuştum;eski Türk atalar kültü inancında ölen kimselerin ruhunun ailesini korumak için çadır eşiğinde muhafızlık yaptığına inanılırmış. Gök Tengri inancının İslamlık içine sızmış bir unsuru bu.. Şamanlıkla ilgili olmasa da konunun genel konseptine uygun bir anektod aktarmak istedim:)

Gök sırığına enlemesine çakılan 7 veya 9 ağaç, Türk düşüncesinde çok şey ifade eden sembollerdir. Bilindiği üzere gök, Batı Türkleri'ne göre yedi ve Doğu Türkleri'ne göre ise, dokuz kattan meydana gelmişti. Sırık sembolik olarak göğün direği olmakta üzerine çift başlı bir kartal oturtulmaktadır. Bu düşünce düzeni, Çin denizinden İzlanda'ya kadar uzanan, bütün Altay kültüründe yer bulmuştur. Göçlerle geniş bölgelere yayılmış olan bu fikir yer yer değişikliklere de uğramıştır. Bazıları, bu kutsal çift başlı kartalı, göğün üçüncü katına oturtmuşlar ve bazıları da onu göğün dokuzuncu katına kadar çıkarmışlardır. Göğün yedinci veya dokuzuncu katı, Büyük Tanrı'nın bir oturağıdır. Bazı Altay kavimlerince, çift başlı kartalı, Tanrı ile beraber oturtmak hoş gelmemiş, onlar kartalı birkaç kat aşağıya indirmişlerdir.

Bir araştırmaya göre;kızılderili dili ile Türkçe arasında önemli sayılabilecek oranda benzerlikler tespit edilmiş, diye okumuştum bir kaynakta.

Şaman örf adetlerinden görmek isteyen varsa Türkmen yada yörük alevilerini incelesin, hala etkilerini görebilirsiniz..

Ozanların atışmalarında da şaman kültürünün izleri var... dikkatle dinlendiği zaman hissediliyor...

Şaman inanışına göre ruh fiziki bedeni 40 gün sonra terk etmektedir. Türk destanlarında kırk sayısı çok yer alır ve kırk yiğitler, kırk kızlar epeyce geçer. Manas destanında olduğu gibi, Dede Korkut hikayelerinde kırk yiğitler görülmektedir. Kırgız türeyiş efsanesinde de, Sağan Han?ın bir kızı ve otuz dokuz hizmetçisi ile kırk kız bir gölün kenarına giderek sudan gebe kalmışlardı. Oğuz?un verdiği şölende, diktirdiği sırıkların boyu kırk kulaç uzunluğunda idi. Hikayelerde ve masallarda kırk gün ve kırk gece düğünler, kırk haremiler, kırk satır ve kırk katır çok geçer. Bazı ejderhalar vardır ki onlar yenilmez ve ölmezler, ancak bunların tılsımları bozulursa ölürler. Bu gibi ejderhaların kırk günlük bir uyku zamanı vardır. İşte bu zamanda ejderhanın yanına gidilir, üzerinden kırk tane kıl koparılır, ateşe atılarak yakılırsa ejderha da ölür.

Türkler Müslümanlığa eski inançlarını da taşıdılar. İslam?ı aynen benimseme yerine kendi inançlarıyla harman edip yeni bir sentez oluşturdular. Bu sentez, İslam'ın Orta Asyalılaşması olan ve başında Hoca Ahmet Yesevi?nin bulunduğu İslam'ın sufi yorumudur. Sufilik, yani Tasavvuf, İslamiyet'in siyasal mücadelelere, hırs ve menfaate alet edilmesine tepki olarak ortaya çıkmıştır. Türkler arasında İslamiyeti, dinin şer?i kurallarını önemsemeyen, dini sufice yorumlayan, halkın benimseyeceği biçimde ifade eden ve halkın eski inançları ile yeni dini kaynaştıran?sufiler? yaymıştır.

Şamanlar için cübbeden sonra en önemli parça?Şaman Davulu?dur. Şaman cübbesini olduğu gibi davulunu da kendi isteğine uygun olarak değil, hizmetinde bulunduğu ruhun istemleri doğrultusunda yaptırır. Davul kayın veya sedir ağacının temiz ve zedelenmemiş, hiçbir insan eli değmemiş ve hiçbir hayvanın yaklaşmadığı düşünülen dallarından yapılır. Şaman öldüğünde davulu parçalanarak bir ağacın dalına asılır. Şaman da bu ağacın dibine gömülür.

Çok saol Gaspriski... Yine kendine hayran bıraktın. Şamanizm konusunda aynı şeyleri düşünüyoruz. bu başlığı açmaktaki asıl amacımda buydu. Bakalım müslüman bir millet olarak şamanizmin yanlış inançlarına ne kadar meylediyoruz. Ama ben iyi niyetli düşünerek şamanizm demiyorum, şaman kültürü diyorum. Çünkü inanıyorum ki insanlar şaman inançlarını, inandıkları için değil gelenek haline geldiği için sürdürüyorlar. Kötü düşünmüyorum bu konuda. Muhakkak çoğu zaman şirke giden davranışlar oluyor. Ameller niyetlere göredir "diyerek kendimi avutuyorum...:)))

9. ve 10. y. y. da Türkistan?ı adım adım arşınlayan dedeler, babalar, atalar; tıpkı şaman dedeler gibi menkıbeler, nasihatler anlatan, halk üzerinde sevgi ve saygıdan kaynaklanan nüfuzları olan kimselerdi. Daha sonra bu dedeler, babalar göçlerin başında, uzun süren yolculuklar sonunda Anadolu?ya ulaştılar. Bunlar Anadolu?da, dede, baba, abdal ve gazi gibi ad ve unvanlarla Orta Asya?daki misyonlarını sürdürmek için dergahlar açtılar. Mevlana?lar, Hacı Bektaş Veli?ler, Ahi Evran Veli?ler, Abdal Musa?lar, Sarı Saltık?lar, Taptuk Emre?ler, Yunus Emre?ler bu coşkun ırmağın Anadolu?daki kollarıdır.

Şaman Davulu

Anadolu?da halk arasında?nazar? olgusu çok yaygın bir inançtır. Bazı insanların olağandışı özellikleri olduğu ve bunların bakışlarının karşılarındaki kimselere rahatsızlık verdiğine, kötülük yaptığına inanılır. Bunun önüne geçmek için?nazar boncuğu?, ?deve boncuğu?, ?göz boncuğu? v. s. takılır. Nazar olgusu da eski Türk inançlarındandır. Yine, istenmeyen bir olay duyulduğunda tahtaya el ile tokmak gibi üç kere vurulması da, kötülükten korunmak, kötü ruhların duymasını önlemek amacına yönelik eski bir Şaman inanışıdır.

Şaman ayin sırasında yardımcı ruhlarını kullanmaktadır. Ölülerin, ailenin vefat etmiş büyüklerinin, eski Şamanlar'ın ruhlarının, ormanın, suyun ve yerin yardımcı ruhlarının da Şaman'a yardım ettiği kabul edilir. Ölen büyüklerin ruhlarının çoğalması sonucu bu ruhların en kıdemlisinin ruhların başına geçeceğine ve bunun da diğerlerinin yardımı ile Şaman'a yol göstereceğine inanılır. Kuş biçiminde düşünülen bu ruhlar Şaman'a gökyüzüne yapacağı yolculukta yardımcı olmaktadırlar. Toplumda ulu kabul edilen kişilerin ölümünden sonra ruhlarından medet ummak mezarları kutsamış ve bu yerler medet umulan yerler haline gelmişlerdir. Günümüzde mezar, türbe, yatır ve benzeri yerlerin ziyareti ve bunlardan medet umulması da bu inanç sisteminin devamı olarak ortaya çıkmıştır.

Şamanizm'de köpek ruhun yaklaştığını uzaktan acı ulumayla haber verebilmektedir. Sıradan bir kişi bu ruhu görürse bu onun pek yakında öleceğine işaret sayılır. Anadolu?da günümüzde köpek uluması uğursuz sayılmaktadır. Köpeklerin bazı olayları önceden algıladıklarına ve bunu uluyarak anlattıklarına inanılır. Köpekler duyular dışı algılamalarıyla nasıl ki depremleri önceden haber veriyorlarsa bir evden ölü çıkacağını da önceden hissedebilmekte ve uluyarak duyurabilmektedirler.

Şamanizm tefekkürü çok tanrılı çok ruhlu ve totemli gözükmekle beraber, Uygur tapınakları incelendiğinde farklı bir görüntü ile karşılaşılır. Aslında var olan tek tanrı Gök Tanrısı'dır. Tanrının insanlarla veya başka cisimlerle tasvir edilmesini kabul etmemektedirler. Putlar tanrının tasviri olarak yapılmamıştır. Birinin çok sevdiği bir yakını öldüğünde onun sureti yapılmakta ve evde saklanmaktadır. Bu suretin önüne yemekler konur, en sevilen şeylerin ilk lokmaları suretle paylaşılır, önünde saygı ile yere eğilinirdi. Bu davranış biçiminin zaman içinde putperestliği ortaya çıkardığı düşünülmektedir.

Şaman dünyasında ölüme inanılmadığı için Anadolu?da çoğunlukla?öldü? kelimesi kullanılmaz. Ruhun ölmediğini vurgulamak için, ?Göçtü?, ?Dünya değiştirdi?, ?Hakk?a yürüdü? gibi anlatımlar kullanılır.

KURŞUN DÖKME

Bir de delikli taş olayı vardır... uğur getirdiğine, kötü ruhları uzak tuttuğuna inanılır. Destanlarda da sıkça geçer

Kurşun Dökme de Şaman geleneklerinden kalan bir adettir. Şamanlar bu ritüele?Kut Dökme? anlamına gelen?Kut Kuyma? adını vermişlerdi. İnsana musallat olan kötü ruhların olumsuz etkisini ortadan kaldırmaya yönelik olarak çok eski dönemlerde uygulanan sihir kökenli bir ritüeldi. Kurşun dökme, obsesyondan kurtarma yöntemlerinden biri olarak kullanılmış ve günümüzde de Anadolu?da halk gelenekleri arasında yaşamaya devam etmektedir.

40 Sayısı

Baykuşların uğursuzlununa inanılması.

Arap dünyasında mezar taşı yoktur. Ölünün toprakla bütünleşmesi ve zaman içinde kaybolması istenir. Kutsanması günahtır. Mezarlara taş dikilmesi ve bu taşın san'at eseri haline getirilecek kadar süslenmesi İslam coğrafyasında sadece Anadolu?da görülmektedir. Şaman geleneğinin devamı olarak Anadolu?da mezarlara ölenlerin sevdiği eşyalar bile konmaktadır. Gelin ve genç kızların mezarları tel ve duvaklarla süslenmektedir.

Göktanrı'ya inanan Şaman Türkler Müslüman Araplar'ın Orta Asya?ya ulaşması ile binlerce yıllık inançlarını değiştirmek zorunda kalırlar. Türkler?le Araplar'ın ilk karşılaşmaları Kafkasya üzerinden Hazar Türkleri, Horasan üzerinden de Göktürkler?le olmuştur. Türklerin İslamlaşması 300-350 yıl kadar sürmüştür. Oğuzlar iki asırda, Kıpçak Türkleri de 14. yy başlarında İslamlaşmışlardır.

Anadolu'da yeni ayın görünmesi sırasında yere diz çökerek niyaz edilmekte, gökyüzüne, aya ve toprağa bakarak dilekte bulunulmaktadır. Yeni ayın yeni umutlara ve yeni başlangıçlara vesile olacağını düşünülür. Bu olgu da Türkler'in eski Göktanrı inancından kaynaklanmaktadır.

Şamanlığın Anadolu?daki İzleri

Anadolu?da dede olmanın temel koşulu dede soyundan gelmektir. Şamanlar'da da durum aynı idi. Gerek dedelik gerek Şamanlık'ın soydan gelme dinsel özelliği dışında, seçiliş şekilleriyle, kıyafetleriyle, gördükleri hizmetlerle ve kendilerine gösterilen sevgi ve saygıda, bu denli zaman aralığına rağmen aralarında şaşırtıcı benzerlikler bulunmaktadır. Dedeler de Şamanlar gibi tamamen hafızaya dayalı zengin halk şiirini, nefesleri, duaları ve sözlü halk geleneğini nesilden nesile aktaran iletişim organları gibidirler. Şamanlar gibi dedelerin de hastalıkları iyileştiren olağanüstü güçleri olduğuna inanılır. Şaman kendi çocukları arasında Şamanlık'a en çok ilgisi olanı seçer ve geleceğe dayalı gizli bilgiyi de vererek yetiştirir. Bu durum aynen Anadolu Aleviliği?nde dede yetiştirme biçimine taşınmıştır. Şaman giysisindeki özellikler Bektaşi giysilerine de yansımıştır.

Şamanların ayin yapmak için zaman zaman kopuz kullandıkları da görülmüştür. Yenisey Kırgızları'nın da Şaman ayinlerinde saz çaldıkları bilinmektedir. Eski Oğuzlarda, İslam?ın kabulünden sonra Şaman geleneklerini sürdüren ozanlar kopuzu kutsal saymışlardır. Sözgelimi, Dede Korkut her öykünün sonunda kopuzuyla gelmekte, ad verirken, dua ederken kopuz çalmaktadır.

İnsanoğlu, var olduğu günden bu yana hep var oluşunun nedenini sorguladı. Yeryüzünde olmanın mutluluğunu yaşadı ve ölümsüzlüğü araştırdı. İlkel çağda kurtuluşu gökyüzünde sihirde ve büyüde aradı, geliştikçe kavramsallık ön plana çıktı. Kurtuluşu olacağını varsaydığı şeylere anlamlar atadı ve kutsallaştırdı. Kimya ile ölümsüzlüğe erişeceği ilaçları aradı ve Simya ön plana çıktı. Kurtuluş reçeteleri hep zahiri dünyadan geldi. Elçiler tarih boyunca kendinden geçti ve varsayılan öbür alemden mesajlar ilettiler. Sihir ve büyü binlerce yıldan bu yana hep var oldu. Ölümsüzlüğe erişme ya da ölümden sonra devam etme isteği onu semavi dinlerle birlikte bu dünyada dürüst olma, kurallara uyma ve ölümden sonra mükafatlandırılma düşüncesine itti. Semboller ilk çağdan bu yana neredeyse hiç değişmedi, onlara hep benzer anlamlar verildi.

MÜZİK

40 sayısı da totemcilik döneminden kalma bir inanıştır. Semavi dinler dahil tüm dinlerde 40 sembolizmasının görülmesi dinlerin evrim süreci konusunda fikir vermektedir. İslamiyet'te ölümün ardından 40 gün geçtikten sonra Kur'an ve Mevlit okutma adetlerinin, Musa'nın Tanrı'nın buyruklarını Tur dağında 40 gün 40 gecede almasının, eski Mısır?da firavunun ölümünden kırk gün sonra cennete gidebilmek için bir boğa ile mücadele etmek zorunda kalmasının, Hıristiyanlar'ın paskalyaya 40 gün oruç tutarak hazırlanmasının, Ayasofya kilisesinin zemin katında 40 sütununun ve kubbesinde de 40 penceresi olmasının kökeninde o devirlerden kalma şaman veya totem gelenekleri yatar.

Türklerin İslamlaşması

Göktanrı inancında kanlı kurbanlardan başka bir de kansız kurbanlar vardır. Saçı, yalma, yani ağaçlara veya kamın davuluna bağlanan paçavralar, ateşe yağ atma, tözlerin ağızlarını yağlama ve kımız serpme gibi törenler bu kansız kurbanlardır. Kansız kurbanların en önemlisi ruhlara bağışlanarak başı-boş salıverilen hayvanlardır. Bu tür kurbanlara eski Türkler?ıduk? demişlerdir. Bunun kelime karşılığı?salıverilmiş?, ?gönderilmiş? demektir. Terim olarak?tanrıya gönderilmiş, tanrıya bağışlanmış hayvan? anlamını taşır. Anadolu?da da ağaçlara çaput bağlama kafesteki kuşların salıverilmesi halen sürdürülen gelenekler arasındadır.

Eski Türkler dağların Tanrı makamı olduğuna inanırlardı. Dağların, ?ana? olarak algılanan yeryüzünün, göğe uzanan ve?baba? olarak algılanan göksel güçlere dokunmaya çalışan kolları olduğu düşünülürdü. Doğal olarak göksel güçler, önce dağlarla ilişkiye geçerlerdi, bu nedenle dağlar tanrısal mekanlardı. Öldükten sonra yükselen ruhlar, yani iyi insanların ruhları oraya giderlerdi. Her boyun bir kutsal dağı olurdu ve o dağda oturduğu varsayılan kutsal koruyucu ruhların olduğuna inanılırdı. Eski Türkler'in en kutsal dağı Ötüken?in?ıduk-başı? idi. Bugünkü Altay Türkleri'nin hepsince de Altay en kutlu dağdır. Altaylı Şor ve Beltirler de kurbanlarını Kök Tengri?ye yüksek dağ tepelerinde sunarlardı. Dünya üzerindeki çeşitli toplumların eski geleneksel bilgilerinde yer alan?Kutsal Dağlar? inancı Orta Asya?daki bu kültten gelmektedir. Gök tanrıya yakın olmaları düşüncesiyle kutsanan bu dağlar daha sonra tanrıların mekanları olarak görülmeye başlanmıştır. İsa peygamberin havarileriyle Zeytinlik dağında gizli toplantılarını gerçekleştirmesi, Musa peygamberin Sina dağında on emri alması, Muhammed peygamberin birçok sıra dışı olayları Nur dağının Hira mağarasında yaşaması hep bu kültün izlerini taşır. Zeus?un Olimpos dağı, Hintliler'in Meru dağı bunlar arasında en fazla duyulanlarıdır. Bunların diğerlerine nazaran daha fazla bilinmesi bu dağların bu dinlerin kutsal kitaplarında dile getirilmiş olmasındandır.

Şamanlar ayinlerinde davul ve kopuz kullanmışlardır. Müziksiz bir ayin düşünülemez. Oysa İslam dininde Kur'an dışındaki dini eserlerin müzikle okunması günahtır. Şaman geleneğinin devamı olarak Anadolu?da Hz. Muhammed'in, Hz. Ali?nin hayatları müzikle okunmaktadır. Mevlit ve İlahiler sadece Anadolu?da uygulanan müzikli anlatımlardır.

Yakut Türkleri ay tutulmasını ayın küçülmesi olarak yorumlamakta, bu küçülmenin ayın kurtlar ve ayılar tarafından yenmesinden kaynaklandığını düşünmektedirler. Altaylılar ise ay tutulmasının?Yelbegen? isimli yedi başlı bir canavarın ayı yemesi sonucu oluştuğuna inanmaktadırlar. Orta Asya?da bu yaratıkları korkutup kaçırmak ve ayı kurtarmak için de havaya taş atılmakta ve gürültü yapılmaktadır. Bu inanışın devamı olarak bugün de Anadolu?da ay tutulması sırasında havaya silah sıkılır, teneke çalınır ve gürültü yapılır.

MEZARTAŞI

Gökle yeraltı arasında yani güzellik ve kötülük arasında insanların yaşadığı yeryüzü bulunmaktadır. Yeryüzü iki zıtlık arasında yaşamın varolduğu bir yerdir. Siyahla beyazın, iyilik ile kötülüğün, güzellik ile çirkinliğin mücadelesi arasında kalan insanın kendi doğru yolunu ruhlarının yardımı ile bulmaya çalıştığına inanılırdı.

kızılderililerde de vardır bu nevi hadiseler.

Mehmet Kurtoğlu

Orta Asya?da bugüne yansıyan görüntüsü ile Şamanist inanca göre dünya?Gök?, ?Yeryüzü? ve?Yeraltı? olmak üzere üç parçadan oluşmaktadır. Altay Türkleri'nde?Aydınlık Alemi? olarak adlandırılan gökyüzünü?Tanrı Ülgen? ve ona bağlı iyi ruhlar temsil etmektedir. Yeryüzünde, yani?Orta Dünya?da insanlar bulunmaktadır. Yeraltı dünyasını yani?Aşağıdaki Dünyayı? ?Tanrı Erlik? ve ona bağlı kötü ruhlar temsil etmektedir. İyiliğin, gücün ve güzelliğin sembolü olan Göktanrı eski Türkler'de en önemli tanrıdır. Tanrı veya en büyük ruh göğün en üst katında ve insan biçimindedir.

Birde başka bir önemli özellik. Onlarda da atın yerinin apayrı olması.

HALI - KİLİM DESENLERİ

Türklerin İslamiyet'i kabulünden bu yana on asır geçmiş olmasına rağmen, bugün günlük hayatımızdaki birçok kültürel öğe İslam?dan önceki kültürün izlerini taşımaktadır. Şimdi bunlardan bazılarını ele alalım:

Alına kan sürülmesi...

Bazı bölgelerde Şamanlar'ın yeraltına veya gökyüzüne yaptıkları yolculuklarda bir binek hayvanı gibi davul ve tokmağı kullandıklarına inanılmaktadır. Davulun derisinin üzerinde birtakım kozmik resimler bulunmaktadır. Bu resimlerin dinsel ve büyüsel anlamları vardır. Davul üzerindeki ağaç motifi?Dünya Ağacını?, merdiven gökyüzüne tırmanmayı, atlar uzun mesafeleri aşmada yardımcı olmayı sembolize etmektedirler.

bizim oralarda da kapı eşiginde durmanın rıskı azaltacağına inanılır.

evet kızıldereliler de şamanlar gibi ateş etrafında törenler yapıyorlar... gösterdikleri yiğitliklere bakılarak isim koyma gelenekleri... totemleri, savaşçılıkları ve töreye bağlılıkları çok benzer bize...

26.07.2006

Anadolu?da yaygın mimari yapılardan biri de kümbetlerdir. Bunların mimarisine dikkat edilirse, karşıdan çadıra benzemektedirler. Yani göçebe kültürü olan?çadır?ın mimariye taşınmasıdır. Bu kümbetler aynı zamanda, Göktanrı inancından gelen gök kubbelerdir. Göğün mimariye?gök kubbe? olarak taşınmasıdır. Renk verilirken de, kubbelerin gökyüzünü andıran kısmı mavi olur. Bunun da, İslam öncesi Göktanrı inancının mimariye yansıması kabul edilmektedir.

DEDE - ŞAMAN

Bir yerde kızılderiler ile Türklerin akraba olduğunu okumuştum. Ordaki iddiaya göre kızılderiler Bering Boğazı yolu ile Amerika kıtasına geçmişler.

Altay?larda göğün üç ve dokuz katından söz edilmektedir. Ayinler sırasında göğün bu katlarına çıkılır. Bazı toplumlarda 33 gök dairesinden bahsedilmektedir. Altay Türkleri'nde tanrı Ülgen?in yedi veya dokuz kızı ve birtakım yardımcı ruhları bulunmaktadır. Tanrı Ülgen ve eşi göğün en üst katında oturmaktadır. Tanrı Ülgen?in çocukları ve dünyadaki elçileri de göğün değişik katlarında oturmaktadırlar. Altay Şamanları ayinler sırasında transa geçip göğe yükselirken altıncı katta?Ay Baba?yı?, yedinci katta da?Güneş Ana?yı? selamlamaktadırlar.

Şamanlar , tanrılar ve koruyucu ruhlar için arak saçı saçarlar, bu kansız kurban sayılır. Oysa İslam?da içki içilmesi kesinlikle yasaklanmıştır. Eski Türk kültüründe içki içilmesi yaygın bir gelenektir. Özellikle düğünlerde ve mutlu günlerde müzik eşliğinde içki içilmesi geleneği vardır. İçki Şaman ayinlerinin de vazgeçilmez bir parçasıdır. Alevi ve Bektaşi tarikatlerinde içilen içkiye?içki?, ?rakı?, ?şarap? denilmeyip, şaşmaz bir kural olarak?tolu? veya?dolu? denilmesi ve içilen içkinin?dem? anlamına gelmesi benzerlik nedenlerini aydınlatmaktadır.

KÜMBETLER

evet mustaffa ben de okumuştum:)doğrudur. olabilir yani.

Şamanizm ve Türkler