Köy Aleviliği de, temel din inançlarını Bektaşilikle paylaşır. İlk üç halifeyi Ali?nin hakkını çalanlar olarak görür. Hacı Bektaş Veli?yi, Yol?un kurucusu, en ulusu olarak bilir. Aynılıkların yanında Tekke Bektaşiliği ile Köylü Aleviliği arasında, devletle ilişkileri, toplum düzeni içersindeki yerleri ve çevre inançlarına bağlılıkları bakımından önemli ayrılıklar görülür.

Enel Hak sırrı, emeğin ve alınterinin hakkını içinde saklayan bir sırdır. Bu sırrı Emek-Hak diye anlamak gerekir. Bu yeni yorumun halka benimsetilmesinde Pir Sultan Abdalın çok büyük bir önemi vardır.

erenler okuruz ya neden okumayalım...

Çamlıbeller bölük bölük bölünür

Kallaşlık ile urma dem

Katip ahvalimi Şah?a böyle yaz. ?

Nesimi esrarı faşetme sakın

Hakikat bahsinde hata bilmeyiz

Hacı Bektaş Veli, bir Babai ayaklanmasını gerçekleştiren Baba İlyas?ın müridi. Bu doğru. Onun ayaklanması ezildikten sonra müritleri çevresine toplamış. Kırşehir?e konmuştur. Ancak, Hacı Bektaş Veli Tekkesi kurulduktan sonra, artık Bektaşi ayaklanması diye bir şey görülmez. Batını ayaklanmaları?Kızılbaş İsyanları? olarak nitelendirilir.

Kıyl ü kal bilmeyiz ifta bilmeyiz

Köy Aleviliği toplumcu, toplayıcı, dayanışmacı bir değerler bütünüdür. Bu değerlere sınırlı bir ekonomik yardımlaşma, dayanışma da eklemiş, bunu din törenlerinin ayrılmaz bir parçası yapmıştır. Bu dayanışma kurumunun adı Müsahiplik, ya da Yol Kardaşlığıdır. Her Alevi, Hak yoluna girmeden, bir Yol Arkadaşı seçecektir. Yol Kardaşları birbirlerine keselerini alıp verirken paralarını saymamalıdır. Malları birbirlerine helaldir. Biri fukara düşse öteki elinden tutacaktır. Birinin işi bozulsa öteki yardıma koşacaktır.

Pir Sultan?ın bize kadar gelmiş şiirlerinden hiçbiri, eksiksiz artıksız O?nun dilinden ve telinden çıkmış değildir. Günümüze bunlar, halkımızın dilinde ve telinde evrile çevrile, eksile artala, bozula düzele ulaşmışlardır. Bu değişe gelip, değişe gitme, halk şiirimizin sözle yaratılmasından ve sözlü yaşamasından ileri geliyor.

Köylü Aleviliğinin en büyük özelliklerinde birisi de devletle uzlaşmaya yanaşmamış olmasıdır. Alevilik her fırsat bulduğunda Osmanlının baskı ve zulmüne karşı ayaklanmıştır. Fırsat bulmadığı zamanlarda ise devletten uzak durmuş ve soğuk davranmıştır. Alevi geçmişindeki bu ayaklanma geleneği daha Selçuklular zamanında Anadolu?da, İran?da beliren ve despot devletlere karşı daha demokratik eğilimli düzenler kurmak için çarpışan Batıni hareketler zincirinin bir parçası Baba İlyas?ın, Baba İshak?ın, Şeyh Bedreddin?in ayaklanmaları bu zincire bağlanabilir.

Görülen o ki, Pir Sultan geleneği bu üç çevrenin bir bileşimidir, ama O?nun temelinde Köylü Aleviliği yatar. Bu gelenek Köy Aleviliğinden doğmuş, oradan diğer çevrelere yayılmıştır.

Pir Sultan Abdal geleneği, bize değiştirilmesi istenen düzenin yerini alacak, özlenen, uğrunda savaş verilen toplum düzeninden de çizgiler verir. Pir Sultan Abdal şiiri bize gelecek güzel günler için umudun türküsü olmuştur. Bizde bu umudu diri tutmasıdır önemli olan. Bu umudun uğruna döğüşülür, baş verilir olduğunu göstermesidir. Bunun içindir ki, bozuk düzene karşı gelen genç kuşaklar yanlarında Pir Sultan?ı bulmuşlar; şiirde, oyunda, düz yazıda O?nun türküsünü yeni bir özle doldurarak yeniden söylemeye durmuşlardır.

Sorma behey softa mezhebimizi

ama ben extra bizim kitabımızın kuran ve diğer 2 kutsal kitap olduğunu söylemek istiyorum... biz özüyüz esonto can... biz bütün dinlerin bütün mezheplerin bütün inançların geçmişten geleceğe bütün yaşam biçimlerinin özüyüz... ama ne olursa olsun kuranı esas kitap sayarak esonto erenler... en azından ''zahir'' yönümüz olarak bu kadar da bizim hakkımız olduğunu düşünüyorum...

Son örnek ise, İstanbul gibi kentlerin Bektaşi Tekkelerinde yaşayan türkülerden alınmadır.

ginza Kuranda ismi geçen Saabi inancının kutsal kitabıdır. şinasi soy ismi sanırım gündüz olmalı, çevirisi var bir göz at sanırım internet ortamında da bulursun kısmi bilgiler.

1960?ların toplumcu Alevi ozanlarına göre, Alevi geleneğinin Hak için kavgası, insan hakları için verilmiş bir kavgadır. Yüzyıllar süren bu kavga, ezilen, hor görülen, hakları yenen, fukaralıkta sürünen bütün halkın siyasi ve ekonomik hakları için yapılmıştır.

Köy Aleviliğinin tekkesi yoktur. Alevi köyleri kutsal saydıkları birer Ocağa bağlıdırlar. Ocaktan gelenlerin Peygamber soyundan geldiğine inanıyorlar. Din törenleri tekkelerde yapılmaz. Köy Aleviliğinde din törenleri bir köy evinde, bir avluda, kutsal sayılan bir tepede, bir yatır önünde, bir su başında, bir ağaç altında yapılır. Tekke Aleviliğinde dört duvar arasına sıkıştırılan Alevilik, köy toplumuna, doğaya, köy evine, köy meydanına açılıyor.

İncil'i Dizebilirim

Aşıktan ahval isterler

Köylü Aleviliğinde, 12 Cem hizmetinin eksiksiz yapıldığı törenler hemen hiç görülmez. her şeyden evvel köy yerinde, bu hizmetler için eğitilmiş 12 hizmetli bulmak olanaksızdır. Sonra da her hizmetlinin altına birer posttan 12 post kolayına ele geçmiyor. Dedenin altına bir post seriliyor, yanına da bir dem sunan katılıyor, tören böylece yapılıyor. Tarikat Ceminin, Alevilikte önemini yitirmesine karşılık, Abdal Musa Cemi gibi, Hıdırellez Cemi gibi Anadolu?nun bolluk törenlerine bağlanabilecek toplantılar, onların arasında önem kazanıyor.

Köy Aleviliğinin Özellikleri

Aşık kısmı türküsünü çoğunlukla, uzun boylu düşünüp taşınmadan, dinleyici ile yüz yüze yaratan adamdır. Bu türküler ve sözler süreç içinde, çeşitli çevrelerde, yeniden söylenecektir. Aşık türküsünü değişik yerlerde ve zamanlarda değiştirerek de söyleyebilir. Bazen düzelmeler, bazen bozulmalar olasılık dahilindedir.

Pir Sultan?ın eserlerini en güzel açıklayacak sözcük imece?dir. O?nun şiiri, insanlarımızın ele ele verip çektiği halay gibi, bulgur gibi, ektiği tohum gibi, biçtiği ekin gibi imece ile dokunmuş bir halk kumaşıdır. İncelikler, yoğunlukları ile bu şiirin tümünü Pir Sultan Abdal düzüp koşmuş, dokuyup yaratmış olamaz.

Kıblem sensin yüzüm sana dönerim

Bizlerden bekleme züht ü ibadet

?Gel benim uzun boylu selvi çınarım

Tasdik ehli kal isterler?

Bu şiir, 16. yüzyılda yazılan Menakib-el Esrar Behçet-el-Ahrar adlı kitaptan alınmıştır. Aşağıdaki örnekler ise Sivas Banaz köyünden ve Aşkale?nin Persor köyünden alınmadır.

?Serseri girme meydana

Biz mezhep bilmeyiz yolumuz vardır

Pir Sultan Abdal?ın Banaz?ın kerpiç duvarlı, toprak damlı evinde doğup büyümesi, oradan kopmaması, Pir Sultan geleneğini, Anadolu Bozkırının yoksulluk kültürüne sıkıca bağlar. Sivas, Malatya, Kırşehir, tokat, Yozgat gibi bozkırda kurulmuş kentler ve onların küçük küçük konmuş köyleri, Aleviliğin en yoğun yaşadığı çevredir.

Mihrabımdır iki kaşın arası?

Şah-ı Velayet?e olmuşuz hep kul

"ben extra bizim kitabımızın kuran ve diğer 2 kutsal kitap olduğunu söylemek istiyorum..."

Tevella olmaktır bize alamet

''ginza'' hatta hep unuttuğumuz ''zebur'' da bizim kitabımız..

Açılın zindanlar Pire gidelim

Ey zahid surete tapma hakkı bul

bizim dinimiz sevgi dinidir.. biz başka din bilmeyiz...

esonto can.. süper hocam yav..

ben hep islamın dışı olduğumuzu ayrı bir kültür ayrı bir felsefe olduğumuzu söylerdim... beni bilmen gerekir..

Hakikat şehrinden geçer bize yol

Kur'an'ı Sezebilirim

Biz şerbet içmeyiz dolumuz vardır

Madem Ki Ben Bir İnsanım

Tevrat'ı Yazabilirim

Sultan ve Hızır paşa kötülüklerin baş sorumlusudur. Padişah masumları boğdurur; sağırdır, halkın feryadını duymaz; ahirette eşek sıpası olup zırlayacaktır. Hızır Paşa zalimdir, hırsızdır, yetimlerden yediği haram mal ile palazlanmıştır. Onun yediği haramı itler bile yemez. Kadılara gelince rüşvet yerler, yalan fetva verirler, hak söyleyen dilleri kestirirler?

Biz müfti bilmeyiz fetva bilmeyiz

4 Temmuz 1998

Bektaşilik, Tekkeler çevresinde gelişen ve yaşayan bir tarikattır, bir yoldur. Tekke kültürü, gerek Osmanlı Devleti, gerek medrese Sünniliği ile uzlaşmış, kurulu düzenin bir parçası haline gelmiştir. Nu yüzden Tekkenin vakfı vardır. Tekke her zaman devletten belli bir pay almıştır.

Ne bilsin ham ervah likasın Hakk?ın

Tutmuşuz evvelden rah-ı selamet

batın yönümüz zaten bir derya.. taaaaa ilk insanlıktan beri biriken bir kültür...

Şah-ı Merdan gibi Ulumuz vardır

?Kalenin kapısı taştan demirden

Sanma ki sağımız solumuz vardır

Pir Sultan?ın bize kadar gelen şiirlerinde de önemli dil ve söyleyiş farklılıkları görülmektedir.

Başka şey bilmeyiz Ali?miz vardır

İlhan BAŞGÖZ

Çağırma meclis-i riyaya bizi

Yıkılın kaleler Şah?a gidelim..?

Ben dosttan ayrıldım bağrım delinir

Pir Sultan Abdal geleneğinin en önemli örneklerini onun kavga şiirlerinde görmekteyiz. Pir Sultan köylülerle birlikte ele ele, omuz omuza bir kavgaya katılması, şiirlerinin bütün insanlığa seslenen bir çizgiye ulaşmasını, evrenselliğini göstermektedir. Aşk şiirimizde irili ufaklı, yerme, taşlama, kınama geleneği vardır. Ama Pir Sultan en büyük yergilerini Sultan?ın kendisine yöneltir.

Bizim Hak katında elimiz vardır

Hakk?ı bilmeyene Hak olmaz yakın

eenternasyonelita can, bunların yanına birde ginzayı oku derim kitap sayın artacak gibi senin :):)

Kaynak : Bu makale?Anadolu Aleviliği ve Pir Sultan Abdal? adlı kitaptan alınmıştır

Yüreğime bir od düştü yanarım

Bir kimsem de yok ki, dellal bağırdam

esonto erenler.. zaten hep aynı noktadaydık...

valla snerde buluyorsun bu konuları..

üstadımızın bir dizesi var...

Köy Aleviliği birçok bakımdan Tekke Aleviliğinden ayrılır. Alevi topluluğu içinde doğup büyüyen, Alevi ana babadan gelen herkes Alevidir. Köy Aleviliğinin en önemli töreni Tarikat Cem?i, yahut Görgü Aleviliğe giriş töreni değildir. Kişi bu görgüden geçmeden de Alevi?dir. Bu tören, ancak erginler ve evliler arasına katılma hakkı verir. Alevinin hayatında bir başlangıç değil, bir aşamadır.

beni izlemeye devam et can :))) zaten aleviliği algılayış açısından yavaş yavaş aynı noktaya geldik gibi :

?Sivas ellerinde sazım çalınır

Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Yayınları

Yanlarım çürüdü yaştan yağmurdan

bir de esonto ve perçem erenler ben bu ''gençalevilere'' üye oldum.. ama hiç anlamadım.. foruma nasıl giriliyor. nasıl oluyor.. bit yere tıklıyorum tekrar aynı sayfaya yönlendiriliyorum.. forum tam olarak nasıl girecem?