Buradan bakılınca, ?Kelime-i tevhidin manası, ?Allah?tan başka ilah yoktur? şeklinde mi anlaşılmalıdır? sorusu sorulabilir.

?La? ve?İlla?nın bu kadar müessir kullanılabildiği başka bir yer var mıdır, bilinmez.

Aşk öyle bir ateşdir ki, yanarsa eğer,

Bu da?La?sı ve?illa?sı, ?İyyake? zarfında mündemiç kılınmış bir nefy ü ispat terkibidir.

Bu ayette de?La?nın yerini nefy? olumsuzluk edatı olarak?Ma?almış. Ama sonunda yine?İlla? gelmiş.

Mevlana Hazretleri şöyle buyurmuştur:

Bu tespiti ilk kez İmam-ı Rabbani hazretlerinin mektublarında görmüştüm.

O yüzden, dil ile bin kere?La ilahe? dendiği halde, kalbimizde ve hayatımızda nefsin diktiği putlar varlığını sürdürüyorsa, ?La? hükmünü icra etmiyor, yani ilahları silip süpürmüyor demektir.

Kim bizim zatımızda, hakikatimizde yok olursa, «yok olmak tan kurtulur, beka bulur. Çünkü o illa?dadır; la?dan geçmiştir. Makamı illa?da olanlar ise yok olup gitmez.?

Buradaki kullanımı ile değerlendirsek, sanki bu iki kelimeciğin, birbiri ile yanyana durmak için yaratılmış olduğunu düşünürüz.

dedikden sonra, birşey kaldımı bir bak.

Bu ifadelendiriş şekli, yanlış değildir. Ama dikkat edilirse?La? üzerine kurulu bir ifadelendirmedir bu.

İhtimalleri sıfırlıyor ve büyük gerçeğe zemin hazırlıyorsunuz.

?İlahlığa soyunacak başka varlıklara değil, ancak Sana...? (Fatiha, 4)

Hakdan gayrıyı katl için kılıncı çek,

Müslüman, kelime-i tevhidin düşünce disiplinini gerçek manada hazmedebilirse, bu, hayatın bütün alanlarında hakikatin ikamesinde müessir bir vasıta olacaktır. Ne mutlu tevhid bilincini zihnine kazıyana...

Ama, ?Allah?ın varlığını ve tekliğini, başka hiçbir ihtimale imkan vermeyecek bir netlikte, berraklıkta ortaya koymak için de, önce?külli bir yoksama?, ama ardından en net biçimde bir?varlık ikrarı? gelmiştir.

-La ilahe illallah.

?Cinleri ve insanları başka hiçbir sebeple değil, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım.?

-Tağut diye nitelenen, Allah?a karşı güç iddiasında bulunan tüm güç odaklarının tanrılaştırılması mesela...

Kur?an, bu?nefy ve ispat? yoksama ve varlığı ikrar? mekanizmasını, mü?min bilincini inşada çok sık ve çok farklı terkipler halinde kullanmaktadır.

Oysa, kelime-i tevhiddeki asıl vurgu?illa? üzerinedir. ?İlahın yokluğu?, ?Ancak Allah?ın var olduğu?nu ifade için söylenmiştir. Onun için belki doğru anlamı, Türkçede biraz sakil görünse de?Başka ilah yoktur, ancak Allah vardır? şeklinde ifade etmek gerekmektedir. Onun için zikirlerde ya?Lailahe illallah? tarzında bütün kelime-i tevhidin tekrarı yapılır ya da?İlalllah? tarzında sadece ikinci kısmın tekrarı, ama mesela sadece birinci kısımla, yani?La ilahe? diyerek asla zikir yapılamaz.

Aksine, ?La? ile bir zihni arınma eylemi gerçekleştiriyorsunuz.

Sevin ey aşk! Hakka ortak kalmadı bitdi.

Buradaki?ilahlaştırma damarı? dediğimiz şeyin de doğru anlaşılması gerekiyor. Denebilir ki, insan, kendi kendini mabud yerine koyup karşısında secdeye varmaz, ya da ruhbanı karşısına alıp tapınmaz, ya da mala mülke secde etmez, öyleyse tanrılaştırma nedir?

Hep?La? ile gidemezsiniz. Hep?La? ile gitmek her şeyi yoksamaktır.

Bu, bir zihin disiplinidir.

?Vema halaktü?l-cinne ve?l-inse illa li ya?büduun?

dan başka ne varsa, hepsi gitdi;

?La?nın bu kadar yok sayıcı bir hüviyet kazandığı, ?İlla?nın da bu kadar büyük bir varlık ikrarını seslendirdiği, ve kullanılışında bu kadar hayati nitelik kazandığı başka bir yer var mı, bilinmez.

La demek, tüm var edilenleri Var olana ötelemektir...

?La? ve?İlla...?

Tabii ki, ?Gerçek tevhid? eğitiminde, ?La?nın, gerçek bir zihni arınmayı sağlaması öngörülmüştür.

?La?, zihni tüm olmazlardan ayıklama eylemidir.

Ma?şukdan başka herşeyi yakar, kül eder.

Bunun için de, insan için, ?ilah? konumuna getirilme riski taşıyan her şeyin farkında olunması ve?La? derken, bütün o zihni tortuların silinmesi gerekiyor.

silmektir varlıkları, var olmak ve var etmek için...

-Hevanın? nefsi arzuların tanrılaştırılması mesela...

Olumsuzluklardan arınma ve Hakk?ın ikamesi...

?Allah?ın zatından başka her şey fanidir. Mademki O?nun zatında yok olmamışsın, artık varlık arama.

?İyyake na?büdü...

Kur?an, insanların?ilah? diye tapındıkları şeylere işaret eder ve bunlara karşı kelime-i tevhid bilincini ikame etmek ister.

?Tarif?in tarifi, tam da bu zihin disiplini ile bağlantılıdır.

İslam, tüm bunlara, ve belki buradaki?ilahlaştırma? damarını taşıyan her şeye?La? denmesini istiyor. Buradaki?ilahlaştırma damarı?nın farkında olmak, ayrı bir tevhid şuurunu gerekli kılıyor.

-Taşın, ağacın, güneşin, ayın tanrılaştırılması mesela...

-Malın? mülkün tanrılaştırılması mesela...

Mektubların sonunda şu şiir göze çarpmaktadır:

Kur?an, İslam?ın en temel inanç umdesinde bize bu zihni disiplini kazandırır.

Ve?İlla? ayıklanan ve pirü pak hale gelen zihin zeminini, en temel gerçeği dikme eylemidir.

Yani içinde olmayanları dışarda bırakmak, içinde olanların tamamını da ihtiva etmek üzere sınırları belirlemektir tarif.

-Din adamlarının, ruhbanın, helali haram haramı helal kılmalarını kabul tarzında tanrılaştırılması mesela...

-Siyasi liderlerin kendilerini tanrılaştırması ya da başkalarının onlarda tanrılık gücü bulunduğuna inanması mesela...

Belki de o yüzden İslam, bu dört kelimeye en temel inanç dokusunu sığdırmıştır.

Ama bu, ?La?yı anlamsız kılmıyor, ya da fonksiyonunu azaltmıyor.

?La? ile?İlla?nın, en yakın ve en net kullanımını, kelime-i tevhidde buluruz.

Tanrılaştırma, tüm bunları, Allah?ın bildirdiği sınırları aşmak için vesile olarak kullanmak demektir. ?İlahlaştırma damarı? dediğimizde, işte bunun idrak edilmesi ve?La çizgisi?nin bunun üstüne çekilmesi gerekir.

Şunu da söylemek mümkün ki, kalbimiz, ?İllallah? bilincine kenetlenmiş değilse, ?La ilahe?yi bilinçli bir tasfiye mekanizmasına dönüştürmek mümkün değildir.

35 ve 73. Mektublarda bu konudan bahsedilmektedir. Tavsiye ederim.

?La? ile?İlla?, zihinde belli merhalelerde var olması gereken duraklardır.

Varlığın ikrarını en kararlı niteliğe kavuşturmak için külli yoksama bir zihni vasıta olarak devreye sokulmuştur.

?Ancak sana ibadet eder, ancak senden yardım dileriz.?

Ahmet Taşgetiren

Tarif, ?Bir şeyi efradını cami, ağyarını mani bir şekilde çerçeveleme? işidir.

Selam.

?La ilahe?de, ?İlah yoktur? diyorsunuz. Bu çok ağır bir hüküm. Burada kalınamaz. ?La?yı buradaki rolüyle kalıcı kıldığınızda, zihin dünyanız çöküşe gider. ?İlahsız? bir dünya idraki imkansızdır.

Dünyada bir çok insan, hep?La ilahe? diyerek, yani bütün kudretleri, bu arada Allah?ın varlığını da nefyederek yaşıyor olabilir. Mesela, yoğunlukla entellektüelleri etkileyen agnostisizm? bilinmezcilik diye ifade edilen felsefi akım, evet, tanrı diye tapınılan şeylere inanmıyor ama, ?Allah?a inanç? noktasına da gelemiyor, ?Ben bilemem? de takılıp kalıyor. Oysa, bir Yaratıcı?nın, yani Allah?ın varlığını bilmek gerekiyor. O?nun varlığını idrak edemeyen bir zihni, İslam, koordinatları tebellür etmiş bir zihin dünyası olarak kabul etmiyor. Bir düşünce adamı bu çağdaş sapkınlığı?La?cı entellektüeller? olarak tanımlıyor. Yani her şeye?La? diyen ama bir türlü?İlla?ya gelemeyen bir zihin dünyası...

-Evladü ıyalin, sevilen bir kimsenin Allah?ın emir ve yasaklarını ihlale yöneltecek sevgi- saygı mahalline oturtularak tanrılaştırılması mesela...

İyyake nesteiyn.?

?La?dan?illa?ya vardığında zihin, gerçek itmi?nana erer.