İşgal yıllarında (1919-1922) İstanbul'daki hükumet ve nazırlar, günü gününe HAÇLILARA rapor verdiler

Mustafa Kemal o dönemde İngiltere için çok büyük bir tehdit olarak görüldü. Birinci Dünya Savaşı?ndan sonra İngiltere Osmanlı Sultanlığı makamını korumak istedi. Padişahlık devam etsin isteniyordu. Mustafa Kemal?in bağımsız Cumhuriyeti'nden ziyade, itaat eden zayıf bir Osmanlı Devleti tercih ediliyordu.

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 2. C., s. L/137)

1920 yılı: İngiliz Askeri İstihbaratı Tarafından İngiltere Dışişleri Bakanlığına, hazırlanan TÜRKİYE raporu:

?Bütün olumsuzluklara ve Ordusunun sağ ve sol cenahındaki kuvvetlerin dağılmasına karşın cesaretle, mahareti ve dirayeti sayesinde Ordusunun çökmesine meydan vermeden Halep?e çekilmeyi başaran Mustafa kemal, bu çekilmeye rağmen şehrin güneyinde İngiliz kuvvetlerini de mağlup etti. Bu savaş sonucu tuttuğu hattı savunmaları için ordularına emir verdi. Halep?in kuzeyinde Antakya çevresindeki cepheyi tutan birlikler düşmanı geçirmemekte başarılı oldular. Bu hatı hemen hemen bugünkü Türkiye?nin sınırı idi.?

Anadolu'da Mustafa Kemal önderliğinde başlayan KURTULUŞ HAREKETİ'ni boğmak için tam 24 isyan çıkarttılar. Bu isyanlardan 23 adedi; Şeyhülislam Dürrizade Abdullah'ın desteklediği ŞERİAT isyanlarıydı. Bereket ki, bunların hepsi bastırılmıştı.

17 Haziran 1920, Amiral de Robeck'ten Lord Curzon'a: "Milliyetçilerin Asya yakasından İstanbul'u tehdit ettikleri... Müttefik kuvvetlerin bu tehlikeyi püskürtmeye yeterli olmadığı... Tezelden takviye gönderilmesi..."

(B. N. Şimşir, Sakarya'dan izmir'e, s.23)

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 3. C., s. XLVI/136)

(Turkey/Türkiye, s.98; kitabın orijinali 1926'da yayımlanmıştır)

20 Haziran 1920, Lympne toplantısında L. George: "Mustafa Kemal'e çok kuvvetli bir yumruk indirelim. Bu şarttır. Mustafa Kemal'in bu başarısı Araplara sıçrayabilir, bu nedenle mutlaka ezilmesi gerekir."

A. J. Tonybee şöyle yazıyor: "İngiltere hükümeti, kararlaştırılacak barış koşullarını kabul ettirebilmek için gerekli kuvveti Doğu'da bulundurma olanağından yoksundur. Yunanistan askeri birlik sağlayabilir ve İngiltere'nin deniz desteği ve diplomatik yardımı ile, barış koşulları Yunan isteklerini de kapsadığı takdirde, Yunanistan bunu sevinçle yapacaktır... Eğer Türkiye'ye Yunanistan'ın kara kuvvetiyle egemen olunabilirse, Yunanistan'a da deniz gücüyle egemen olunabilir. Böylece İngiltere, Orta ve Yakın Doğu'daki savaş amaçlarını, İngiliz can ve parası harcamaksızın da gerçekleştirebilir." (Aktaran D. Avcıoğlu, Milli Kurtuluş Tarihi 1. C., s.164)

Ian Fleming, Ajan Dunderdale?ın çalışmalarını nasıl bilebilir? İngiltere adına çalışan bir ajan çalışmalarını gidip bir senariste anlatır mı?

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 2. C., s. LXII/183)

7 Temmuz 1920, Spa Konferansında, L. George: "Yunan ordusunda İngiliz subayları vardır, bunlar Yunan ordularını çok beğeniyorlar." (Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.235)

4 Haziran 1920, İngiltere'nin Atina Elçisi Lord Granville'den Lord Curzon'a: "Doğu Akdeniz'in emniyeti için Yunanistan'a küçük fakat çok kıymetli bir donanma kurmalıyız." (Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.239)

5 Temmuz 1920, Yüksek Komiser Amiral de Robeck'ten Lord Curzon'a: "Yunanlılar Bursa üzerine yürürken, İngiliz donanmasının da Mudanya'yı vurmasına ." (B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 2. C., s. LKIII/ 183'ün eki)

25 Eylül 1922, Ankara'ya getirilen General Trikupis'in açıklaması: "Ordunuzmüthiş! Müthiş!" (KS Günlüğü, 4. C., s.705)? 26 Eylül 1922, ihtilalciler, Kralın tahtan vaz geçererek yerini veliahtabırakmasını istediler. (Yunan Askeri Tarihi, 993)? 27 Eylül 1922, General Harington'dan İngiliz Genelkurmay Başkanlığına:"Kabine isterse, yapacağım şey bu, ama niyetim, burada direnmek uğruna, yüzlerceinsanın canına kıymamak. Neden hemen işe girişip, Türki-708ye'ye, İstanbul ile Meriç nehrine kadar Trakya verilmiyor? Böylece her şeybitmiş olur." (D. VValder, Çanakkale Olayı, s.310)? 27 Eylül 1922, Müttefiklerin baskısı sonucu, Yunan donanması İstanbul'danayrılır. (D. VValder, Çanakkale Olayı, s.341)? 28 Eylül 1922, Rumbold'tan Lord Curzon'a: "Türkler tarafsız bölgeyealdırmıyorlar. Kemal, ingiliz askeri tarafsız bölgeden çekilirse Türk askeri deçekilir' demiş." (B. N. Şİmşir, İngiliz Belgelerinde, 4. C., s. CXXXVII/573)? 28 Eylül 1922, İngiliz Bakanlar Kurulunun kararı: "Gerekirse seferberlik ilanedilmesi... Türkler, Trakya'ya asker çıkarırsa, Yunanistan'ın bunu önlemesineengel olunmaması." (B. N. Şİmşir, İngiliz Belgelerinde, 4. C., s. CXXXVIII/ 574)? 28 Eylül 1922, Lord Curzon'dan Rumbold'a: "M. Kemal tarafsız bölgedençekilmezse, Yunan donanmasının da Marmara'yı ve Çanakkale Boğazı'nı kullanmasınaizin verilecektir." (B. N. Şİmşir, İngiliz Belgelerinde, 4. C., s. CXXXVIII/ 578)? 28/29 Eylül 1922, Savaş Bakanlığından General Harington'a: "Çanakkale'yitakviye için İstanbul ve Kocaeli'ni boşaltabilirsiniz. Politikamız, her nepahasına olursa olsun, Gelibolu'yu elde tutmak ve askeri yönden büyük rizikoyagirmeden, Çanakkale'de dayanmaktır." (D. VValder, Çanakkale Olayı, s.330)? 29 Eylül 1922, İngiliz kabinesinin kararı: "Yunanlılara, Trakya'dançekilmemeleri bildirilecek. Bütün Bakanlar, Londra'ya çağrılacak. GeneralHarington'a aşağıdaki yazı yollanacak: 'Çanakkale çevresindeki Türkkuvvetlerinin kumandanı derhal bulunacak ve sizin tarafınızdan tayin edileceksaate kadar kuvvetlerini geri çekmediği takdirde, savaş hattına girecek bütünkuvvetlerimizin, kara, deniz ve hava olmak üzere, üzerlerine ateş açacakları, kendisine bildirilecektir. Tanınacak süre kısa olmalı ve istihbaratımıztarafından verilen tarih, yani 30 Eylül, mühlettayin edilirken, unutulmamalıdır.' "29S (D. VValder, Çanakkale Olayı, s.332-333;General Harington, savaşı başlatmamak için bu ültimatomu Türklerebildirmeyecektir.296)? 29 Eylül 1922, Ankara, Mudanya'da mütareke görüşmele'rinin başlamasının kabuledildiğini bildirir. (TİH, 2/6, 4. Kitap, s.49)295) "Doğrusu, savaş patlak verirse, resmi sebepleri pek sudan ve delicesayılacaktı. Türkler., hiçbir şiddet hareketine başvurmamışlardı.. Kışkırtıcı, zorlu, bazan tehditkar olmuşlar, fakat bir tek kurşunsıkmamışlardı." (D. VValder, Çanakkale Olayı, s.334-335)296) Harington'un cevabı: "... Barut fıçısına ateş atmam demek olan ateş açemrim, her şeyi alt üst edeceği ve bu yoldan bir daha geri dönüş olmayacağı içinasla kabul edilemez. Ben aralıksız barış için çalıştım ve Majestelerinin hükümetinin isteğinin de barış olduğundan şüphem yoktur." (D. VValder, ÇanakkaleOlayı, s.348)"London Opinion'da bir karikatür yayımlanır. Altında şöyle yazıyordu: 'Barışçıasker, savaş köpeklerini tutuyor1. Karikatürde, Harington bir uçurumun başındaiki azman köpeği zorlukla tutmaya çalışıyordu ve köpeklerin başı, Churchill ve L. George?u gösteriyordu.? (age, s.351)

D Arnold J. Toynbee: "Mustafa Kemal, Çanakkale muharebelerinde Anafartalar'da, İngiliz kuvvetlerini durdurduğu zaman, hem Türkiye'de, hem Almanya'da bir kahraman olarak tanınmıştı."

23 Haziran 1920 günlü rapor: "Milliyetçi kuvvetlerin İzmit'te İngiliz askerlerine saldırdığı..."

(1919, Jeschke, İngiliz Belgelen, s.101)

Hain Padişah-Halife, Sadrazam Ferit ve Şeyhülislam Dürrizade ile tüm saltanatçılar ve hilafetçiler de İngiliz dostu ve hayranı oldukları halde, İngiliz-Fransız-İtalyan-Yunan-Rum-Ermeni birliği; O'nun üstün iradesi karşısında aciz kalmışlardı.

28 Temmuz 1920, Avam Kamarası'nda hükümet adına yapılan konuşmada, "Yunanistan'ın 20 Temmuz 1920 günü Trakya'ya yaptığı çıkarmaya, İngiltere'nin üç savaş gemisi, dört destroyer ve bir uçak taşıyıcısı ile yardım ettiği" açıklanır. (Ö. Kürkçüoğlu, Türk-ingiliz İlişkileri, s.74)

Mustafa Kemal Paşanın 7. Ordusu, bundan sonraki günlerde de birçok kere taarruza uğramış ve hepsini geri püskürtmeyi başarmıştır. Mustafa Kemal, bu başarısından sonra, Birinci Dünya Savaşı?nda yenilmeyen tek Türk Komutan olarak tarihe geçmiştir. Böylece uzun ve felaketli dört savaş yılının kanlı boğuşmalarından, hiç yenilgiye uğramadan çıkan tek Türk komutanı Mustafa Kemal?di.

8 Haziran 1919, Y. Komiser Yardımcısı Amiral Webb'ten Sir R. Graham'a özel mektup: "Çanakkale Savaşı'nda bir hayli şöhret yapan Mustafa Kemal, Sadrazam tarafından Samsun'a Müfettiş olarak gönderildi. Sadrazamın niyeti kötü değildi ama Mustafa Kemal, Samsun'a gittiğinden beri Milliyetçi hareketlere girişti. Sadrazam onu geri çağıracağına söz verdi."

14 Şubat 1920, Müttefikler arası Londra toplatısında, L. George'un iddiası: "İstanbul Türk değildir, Yunanlıdır. Türkler oradan atılmalıdır..." Fransa temsilcisi P. Cambon'un görüşü: "Boğazlan kontrol edip para alsak, yılda birmilyon sterlin toplarız."

4. İtalyanlar,

ATATÜRK engeli ortadan kalksa, hain Padişah ve Halife Vahidettin ile Şeyhülislam Dürrizade Abdullah sayesinde işleri çokca kolaylaşacaktı.

1. Yunanlılar,

Mustafa Kemal; hem isyanlar ve hem de savaşlarla başetmek zorundaydı.

11 Kasım 1919, Y. Komiser Amiral de Robeck'ten Lord Curzon'a: "Şimdi her tarafta Milliyetçi adı altında çeteler türedi. Mustafa Kemal ve adamları, bütün yabancıların ve özellikle İngilizlerin gitmelerini istiyor."

14 Haziran 1921, Lord Curzon'dan Paris'teki İngiliz Büyükelçisi Lord Harding'e- "İngiltere hükümetinin, Türklere bazı ödünler vererek yeniden müzakerelere girişilmesini önereceği, Kemalistler bunu kabul etmezlerse, Yunanistan'a silah, cephane, uçak vb. yardımlar yapılacağı... Bolşeviklerden yardım almalarını önlemek için Karadeniz limanlarının abluka altına alınacağı... Türk başarısının, Müttefiklerin savaştan elde ettikleri her kazancı tehlikeye sokacağı ve Orta Doğu'nun barışçı yolla yeniden kurulması ihtimalini ortadan kaldıracağı... İngiltere'nin Yunanistan'a, şeref ve dostlukla bağlı olduğu..," (B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 3. C., s. CIV/378; Sakarya'dan İzmir'e, s.30-33)

Tarihi gerçekler burada bir kere daha herkesin bilgisine sunulmuş! Emekleri için teşekkür ederim.

James Bond Atatürk?e karşı!

(B. N. Şimşir, ingiliz Belgelerinde, 3. C., s. XCVvd./341 vd.)

(28 Haziran 1919, E. Ulubelen, s.192, belge sayısı433)

Şubat 1920, Müttefikler arası Londra toplantısında, Lord Curzon, "Ermenistan mandası altında bir Lazistan kurulmasını..." önerir. (D. Avcıoğlu, Milli Kurtuluş Tarihi, 1. C., s. 139)

(Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.221)

G Albayrak gazetesi : "Anafartalar'da milli şerefi, tarihin bugünkü nesilden beklemekte olduğu kutsal görevi yükselten ve yücelten bu saygıdeğer komutanı, bugün de Milli Mücadele'nin başında görmek, mutlu bir görüntüdür."

?Bu akşam Halep ilerisindeki kuvvetleri geri çekeceğim, yarın Halep?in kuzey batısında İngiliz ve Araplar?la muharebe edeceğim, buna göre hareketinizi düzenleyiniz!?

Kasım 1918, "İngilizler, Musul'u işgal ettikleri andan itibaren, Kürt milliyetçiliğini teşvike koyulmuşlardır." (A. J. Toynbee, Türkiye, s.296)

Atatürk; Kurtuluş Savaşı için Türklerin başına başına geçmiş oluyordu.

İngiliz casusları Mustafa Kemal?i neden bu kadar takip ettiler? O?nun bağımsızlık hareketini ve Kurtuluş Savaşı?nı önlemek miydi amaç?

Benim bu dediğimi ilk ağızdan James Bond karakterinin yaratıcısı olan Ian Fleming doğruladı. James Bond?u Mustafa Kemal?i 1920?li yıllarda izleyen Ajan Dunderdale?dan esinlenerek yarattığını kendisi de belirtti.

30 Temmuz 1920, Lord Curzon'dan Amiral de Robeck'e: "Mustafa Kemal'in yenilmesi veya yok edilmesinin, barış andlaşmasının onaylanması için en etkili garanti olacağı... Kemalist direnişi yıkmak için İstanbul ve Yunan yönetimleri baskılarını sürdürmeli."

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, s. LV/158)

Dağarcık hocam sağolun.

Ajan Dunderdale, Fleming?in arkadaşıydı. Yıllar sonra o dönemdeki casusluk çalışmalarını Bond?un yaratıcısıyla paylaşıyor. Ve böylece Bond karakteri ortaya çıkıyor.

İngilizler, her dediklerini bunlara kuzu kuzu yaptırıyorlardı.

43. Tümenin, 20. Kolordunun doğu yanını ve Kilis istikametini savunması planlanmış, 20. Kolordu, 26 Ekim 1918 sabahı yeni mevziine hareket etmeden önce Bedeviler Sebil?de bulunan Mürettep Süvari Alayına hücum etmişler, İngilizler 26 Ekim 1918 günü saat 10.40?da Hava desteğinde Halep-Katma yolunun iki tarafından taarruza başlamşlar, 7. Ordu Komutanlığınca durdurulmuşlardı.

İngilizlerin nazarında en tehlikeli düşman, Mustafa Kemal idi..

D M. Z. : "Osmanlı tarihinin en şerefli bir sayfasını işgal edeceğine şüphe olmayan Çanakkale başarısı, orada çarpışan Türklük ruhunu, Türklük fedakarlığını ispatettiği gibi bir de Mustafa Kemal gibi büyük bir kahramana malik olduğumuzu gösterdi. Tarih Çanakkale vakasını kaydederken hiç şüphesiz Mustafa Kemal ve Cevat Paşaların isimlerini de altın harflerle yazacaktır... Büyüklerini tanımak mecburiyetinde olan gençlik, Mustafa Kemal adını da belleklerine eklemeli ve kurtarıcılarımızdan birinin de o olduğunu unutmamalı."

(Kinross Lord, Atatürk, Bir Milletin Yeniden Doğuşu, s.163)

Mustafa Kemal, Allenby?ın ilerleyişine karşı son direnişi hazırlamış ve Halep?in kuzeyinde bulunan Haritan?da son çarpışma, 26 Ekim 1918?de meydana gelmiştir. Hintli bir esirin ifadesinden; taarruz eden İngiliz kuvvetlerinin 500?er mevcutlu iki süvari alayıyla çeşitli cins 200 otomobilden kurulu bir birlik, ölülerinin üzerinden çıkan evraklardan da bu birliğin 15. Süvari Tümeni olduğu anlaşılmıştı. 7. Ordunun, mevzilerinde, cesaret ve kahramanca savunması sayesinde, düşman büyük kayıplar vererek geri çekilmiştir.

İngiliz devlet adamlarının tamamı TÜRK DÜŞMANI idi. Hele de, ATATÜRK düşmanlığı! Bunu 1914-1919 yıllarında tam anlamıyla yaptılar ama bitmedi.. Kurtuluş Savaşımıza da sirayet etti, bulaştı. 1919-1922..

D Amiral Cartorpe'tan Lord Curzon'a: "Çanakkale Savaşı'nda ün yapmış bulunan Mustafa Kemal Paşa..."

Q L'İllustration dergisi: "Kararlı, sert ama iman etmiş olan Mustafa Kemal Paşa, dünyaya baş kaldırmıştır. Meslekten askerdir. Çanakkale'de, İngilizler karşısında kazandığı büyük zafer, anılmaya değer."

Evet, İngiliz ajanlar tarafından bir hata yapılmış. O zamanki endişeler başka. 1923?te İngiltere en büyük İslami imparatorluktu. En fazla Müslüman barındıran ülkeydi. Bu yüzden İngiltere o dönem Mustafa Kemal?in olası bir pan-İslamist bir hareketinden oldukça korkmuş. Bu da bir bakıma hatalı rapora sebep olmuş.

Bütün bu yazılanlar yaşandı, tarihe geçti. Kurtdereli Pehlivan'ın dediği gibi, Atatürk önderliğindeki Türk Ulusu gavurlara pes etmedi ve onları tek başımıza yendik.. Üstelik, Padişahın Hilafet Ordusu ve Şeyhülislam ile yerli Rum ve Ermeniler de onlardandı.

(B. N. Şimşir, ingiliz Belgelerinde, 3. C., s. LI/158)

Mustafa Kemal Paşa.

Le Temps gazetesi: "Yunanistan Anadolu üzerindeki hülyalarına, Atina Maslahatgüzarı Bentick'ten Lord Curzon'a: "Generalırıyoruz, işte hediyelerin. Haydi almaya git. Fakat dikkat et, bu, The Times gazetesinde, İngiliz milletvekili Aubrey Her-." (Jeschke, TKS Kronolojisi l, s.192), L. George'un açıklaması: "Biz Türkleri İstanbul'dan mahrumEylül 1922, dört gündür Rumbold tarafından bekletilen Yunan mütarekeEylül 1922 günü İngiliz Kabinesinin aldığı kararlar: "İngiltere'nin Yakınsa, ingiltere, silahla karşı koyacaktır." (B. N. Şimşir, Sakarya'dan, Yunan hükümeti istifa eder. (B. N. Şimşir, Sakarya'dan İzmir'e, Eylül 1922, İzmir Başkonsolosu H. Lamb'tan Lord Curzon'a: "Yunan ordusununBakanlığının açıklaması: "İzmir'eEylül 1922, Bentick'ten Lord Curzon'a: "Atina'da ihtilal havası esiyor."Eylül 1922, İzmir Başkonsolosu H. Lamb'tan Lord Curzon'a: "Türk süvarisi, Eylül 1922, ABD İzmir Konsolosundan Washington'a: "Türkler, İzmir'e tam veden Washington'a: "Yakında İzmir deEylül 1922, Lord Curzon'dan Rumbold'a: "Yunanlıların İstanbul'u işgaleri korkusu, M. Kemal ile müzakerelerde önemli bir koz olabilir. BuEylül 1922, Celal Nuri'nin İleri gazetesindeki yazısından: "İzmir'de1922, Eleftheron Vima gazetesi: "Türk ordusu izmir'i işgal etti. Eylül 1922, Rumbold'dan Lord Curzon'a: "Fransızların da Kemalist başarıdan

İngiltere Mustafa Kemal?in hareketini önlemek için başka neler yaptı?

Araştırmanızda MI6?nın Osmanlı?nın son dönemi ve Atatürk dönemlerinde yoğun bir şekilde casusluk operasyonlarına ağırlık verdiği görülüyor. Bunu sebebi nedir?

2 Mart 1921, İngiliz casusluk örgütü, Mustafa Kemal'in Londra'daki Türk Kurulu Başkanı Bekir Sami Beye kapalı telgrafla yolladığı talimatı ele geçirir ve şifresini çözer. Talimatın son maddesi şöyledir: "Barışı sağlamak için İngilizlere bazı zahiri ayrıcalıklar tanımak yolundaki görüşünüzü uygun bulmuyoruz. Zahiri bile olsa, İngilizlere ayrıcalık tanımak, milli davamızın ruhu olan bağımsızlığımızı yok etmeye yetecektir. Yetkiniz, Milli Misak'la sınırlıdır!"

Rıza Tevfik: "Aşiyan'da Tevfik Fikret'e yapılan ilk anma töreni için geldiği zaman kendisini kapıda karşılamış ve ihtifale başlamadan evvel, orada bulunanlara ve T. Fikret'in eşine, 'Anafartalar kahramanı meşhur Miralay Mustafa Kemal Beyefendi' diye takdim etmiştim."

Yunanistan?ın hırslarını fazlasıyla destekledi. Bölgedeki İtalyan işgalini onayladı. Mustafa Kemal?in bağımsızlık hareketini bitirmek için her yol denendi. 1922?nin Ekim ayında İngiltere?nin Lloyd George hükümeti, Kemalist güçlere karşı Çanakkale?de savaş açmak üzereydi.

23 Eylül 1920, İng. Y. Komiserliğinden A. Ryan'ın muhtırası: "Kürtlerin İngiltere tarafından ustalıkla Kemalizme karşı kullanılabilecekleri..." (B. N. Şimşir, ingiliz Belgelerinde, 2. C., s. XCI/328)

Mart 1920, Müttefikler arası Londra toplantısında, Fransa temsilcisi P. Cambon: "İlk yapacağımız iş, milliyetçi liderleri yok etmek olmalıdır." L. George: "Sultana şöyle deriz: ''Biz bütün etleri alıyoruz sen de birkaç kemikle yetin."

5. Padişahın Hilafet Ordusu, Asiler,

İngiltere gizli servisi MI6?nın arşivlerini incelemeniz için niçin başka bir akademisyeni değil de sizi seçtiler?

bozkurt orda mısın?

Tevhid-i Efkar gazetesi: "Çanakkale'de iki defa İstanbul'u kurtarmış olan Mustafa Kemal Paşa, bu defa da vatanı kurtaracaktır."

"Yunanlılar denize döküldü diye Mart ayında aldığımız kararlan yırtmak olur mu?"

D Kont Sforza.-"Mustafa Kemal'in ünü halk arasında yaygındı."

Kitabınızda bir yerde bir rapor var. İngiliz ajanları Mustafa Kemal?in zamanında büyük bir İslami federasyon devleti kurma amacı taşıdığını söylüyor. Bu tamamen palavra. İngiliz ajanlar yanılmış ya da Mustafa Kemal tarafından yanıltılmış olamaz mı?

İngiltere?nin esas ilgisi Türkiye?nin stratejik pozisyonundan, İngiltere?nin Akdeniz?deki ve tabii ki Ortadoğu?daki emperyal çıkarlarından kaynaklanıyor. Ayrıca İngiltere, Türkiye?nin Rusya?yla yakınlaşmasını hiç istemedi. Bu ve bunun gibi ana emperyal sebeplerden dolayı İngiltere, Atatürk zamanlarında ajanlarını İstanbul?a yerleştirdi.

? 13 Eylül 1922, izmir Başkonsolosu H. Lamb'ten Lord Curzon'a: "M. Kemal, İngiltere ile savaş halinde olduğunu ve İngiliz Temsilcilerini tanımadıklarınısöyledi. Tezelden talimat bekliyorum." (B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 4. C., s. XCIII/403, ayrıca 171-180 sayılı belgeler)294? 16 Eylül 1922, Lord Curzon'dan Rumbold'a: "Kabine, M. Kemal'in Boğazlar veİstanbul üzerine yürüyeceğinden kaygılıdır ve oralarda yeterince kuvvetbulundurmaya kararlıdır." (B. N. Şimşir, ingiliz Belgelerinde, 4. C., s. XCVIII/418; LGeorge şöyle der: "Yunan, Romen, Sırp ve İngiliz kuvvetlerini bir arayagetirmekle hatırı sayılı bir ordu yaratılabilir. M. Kemal 60.000 kişiyleBoğazları aşarsa, karşısında 60.000 kişilik bir kuvvet, ayrıca ingilizdonanmasını bulur." D. VValder, Çanakkale Olayı, s.254)? 16 Eylül 1922, ingiliz hükümetinin İngiliz halkına bildirisi: "M. Kemalcikuvvetlerin, İstanbul ve Çanakkale Boğazlarına yaklaşması ve Ankara hükümetininileri sürdüğü isteklere boyun eğildiği takdirde, son savaşta Türkiye'ye karşıkazanılmış olan zaferin sonuçları, elden kaçırılmış olacaktır... Türklerindüşmanca ve şiddetli saldırısını önlemek için gerekirse kuvvet kullanılacaktır. Müttefiklerin, M. Kemalci küvetler tarafından İstanbul'dan dışarı sürülmesi, sonderece feci sonuçlar doğuracak, bütün islam ülkelerinde, nereye varacağı belliolmayan tepkiler yaratacak, Büyük Savaş'tan yenik çıkan bütün ülkelerdefırtınalar kopartacaktır.. Muzaffer Türklerin tekrar Avrupa'da görünmesi, bütün Balkanlarda son derece ciddi kargaşalığa sebep293) Yunanistan'da geçerli takvime göre gazetenin tarihi 29 Ağustostur. Miladitakvimle Yunan tak-l vimi arasında 13 gün fark olduğuna dikkat etmeyendizinin yazarı, şöyle diyor: 'Yunan gazeteleri bir şaşkınlığı yansıtmaktadır... Gazete, İzmir'i on gün önceden Türklere işgal ettirmiş.'insan bu farktan kuşkuya düşüp sebebini araştırmaz mı?294) "Müttefikleri bir an evvel mütarekeye zorlamak lazım... Başkumandandüşünüp taşındıktan sonra, İzmir'den kuzeye doğru harekat tekrar başladı. (13Eylül) Şimdi Boğazlar üzerine yürüyoruz. Büyük kuvvetlerle Çanakkale'ye doğrugidiyoruz. Fakat kararlıyız. Üstün kuvvetlerle gideceğiz ve silahatmayacağız..." (İ. İnönü, Hatıralar, 1. C., s.301) "Bazı yerlerde ingilizkıtaatına, 20-30 metre yakın mesafeye sokuldular. Askerlerimiz, silah atmak içindeğil, silah taşımak için vaziyet almış insanlar halini muhafaza ediyorlardı. Silahlarını arkalarına takmışlar, kollarını sallayarak, ingilizlerin yanınayaklaşıyorlar, yanlarından geçip yürüyorlar." (a. g. e., 2. C., s.18) "Tedbir, keskin bir ilaç gibi derhal tepkisini bütün dünyada gösterdi, ingiltereBaşvekili, müttefiklere ve bütün dominyonlara, Türk tehlikesini feryat etmeyebaşladı. Dört beş gün süren dünya ölçüsünde bir gerginlik ve hazırlıktan sonra, bizi mütareke müzakeresine çağırdılar. Yeni hayatın penceresi artık açılmıştı."(a. g. e., 1. C., s.301)Çanakkale'yi saran ve İstanbul'un doğusunda, Marmara'dan Karadeniz'e kadaryayılan Türk birliklerinin konumu için: TİH, 2/6, 4. Kitap, 4. kroki; ayrıntılariçin s.159 vd.)706olabilir. Belki de yeniden geniş çapta kan dökülmesine yol açacaktır." (D. VVal-der, Çanakkale Olayı, s.268-269)

Yüzyıllık bir tarihi olan İngiliz Gizli Servisi MI6, arşivlerinin kapılarını ilk kez İrlandalı Profesör Keith Jeffrey?e açtı. Arşivlerde Mustafa Kemal?i izleyen İngiliz casuslarla ilgili belgeleri inceleyen Profesör Jeffrey, James Bond karakterinin Atatürk?ü izleyen bir ajandan etkilenilerek yaratıldığı gerçeğini ortaya çıkardı. İşte Queens Üniversitesi?nin ünlü profesörü Keith Jeffrey?in o röportajı?

O'nun üstün askeri ve idari dehası yüzünden, muratlarına eremediler.

(Bilal N. Şimşir. İngiliz Belgelerinde ATATÜRK. Cilt. III. No:110)

(19.8.1918, Biraz da Ben Konuşayım, s.49)

Temmuz 1921'de, Fransız Başbakanı Briand, Müttefiklerin, 'tam tarafsız' Curzon bu öneriyi, 'şimdilik' kaydıyla reddedecektir. Türk gemilerine el koyacak, Karadeniz kıyısındaki bazı Temmuz 1921 kalma müsaadesi vermekle, Temmuz 1921, General Harington'dan İngiltere Savaş Bakanlığına: Temmuz 1921, Atina Elçisi Lord Granville'den Lord Curzon'a: "Kütahya'nın: "Davit , Yunan saldırısının başarısızlığa uğramasından veı işletebileceği stratejik Temmuz 1921 Y. Komiser Vekili Rattigan'dan Lord Curzon'a: "Kemalistlerin Temmuz 1921, Yüksek Komiser Vekili Rattigan'dan Lord Curzon'a: "HariciyePaşa], Anadolu'daki ordunun % 65'i ile Millet Meclisi'nin %Ali'dekiTemmuz 1921, Yunan Başbakanı Gunaris'in demeci: "Barışa giden en kestirme sorununun çözümlenmesidir." (B. N. Şİmşir, Sakarya'dan izmir'e, s. Temmuz 1921, Lord Granville'nin raporundan: "Bir Yunan gazetesi şöyle Temmuz 1921; General Harington'un raporu: "Milliyetçi ordunun kötü bir Temmuz 1921, Yunan ordusu Kurmay Başkanı Albay Pallis'in açıklaması:Ağustos 1921, İngiliz Genelkurmay Başkanlığı'nın raporu: "Yunan ordusu, güç, Sakarya'dan İzmir'e, s.180)Ağustos 1921, ingiliz Genelkurmayının raporundan: "Türk çekilmesi... Ağustos 1921, Yunan ordusunun Ankara'ya yürümesine karar verilmesi üzerine, Dış Politika, 2. C., s. 179; bu arada"Konya'da, Türk ordusu aleyhinde bir isyan hareketi derdu." (General Stratigos, Yunanistan Küçük Asya'da, 2. C., Ağustos 1921, Lloyd George'dan A. Chamberlain'e talimat: "ingilize, İngiltere Dışişleri Bakanlığı, özel bankaların, Yunanistan'aAğustos 1921, L. George, Avam Kamarasında konuşarak, ' Yunanların, öteki Eylül 1921, General Harington'un raporu: "Yunanlılar çekilirken, bütün Ağustos 1921'de, Yüksek Komiser Rumbold ile görüşen Vahidettin, bu isyan için bulduğu ve görevlendirdiği adam, Delibaşprofesör D. Kitsikis şöyle yazıyor: "Şir Basil Zaharof, gemiler, Eylül 1921, General Harington'dan Savaş Bakanlığına: "Yunan ordusuna yeni Genelkurmay Başkanlığının Sakarya Savaşı hakkındaki genel1, The Times gazetesi: "Müttefikler şimdi acıklı bir çıkmazlar." (B. N. Şİmşir, Sakarya'dan İzmir'e, s.241)Eylül 1921, Rumbold'tan Lord Curzon'a: "Ankara Dışişleri Bakanı Y. Kemaln Samsun'a girerek arama yapmasını ve Yunan., 3. C.,7 vd.)287Eylül 1921, İngiltere'nin Atina Elçisi Lord Granville'den Lord Curzon'a:ler için pek vahim olacaktır. Bu Fransa ve İtalya için Eylül 1921, Yunan Kralı Konstantin, canını zor kurtarıp Afyon-EskişehirRobeck'in, İngiliz torpidoları ile ilgili olarak Rumbold'ain işgalida, 26 Ağustosta gider ve ellerinde ne varsa alır'Eylül 1921, ingiltere'nin Bağdat Yüksek Komiseri Sir P. Cox'danf Lord" (B. N. Şimşir, Sakarya'dan izmir'e, s.246-247)Ekim 1921, Hindistan İşleri Bakanı Montagu'nun Ankara'da İngiltere'nin bir1921, Lord Curzon, hükümete sunduğu muhtırada, ilk defa Milli And'aa ilişkin bazı tavizlerEkim 1921, İngiltere Savaş Bakanlığının muhtırası: " Ekim 1921, İngiliz Genelkurmayının raporu: "Yunan ordusu, Türk1921, Yakın Doğu Çerkezleri Hukukunu Sağlama Derneğinin İzmir, Lord Curzon, Yunan Başbakanı Gunaris'ten, "barış görüşmelerineesi için Yunanistan'ın, kendisini Müttefiklerin ellerine bırakmasını"Kasım 1921, Yunan Başbakanı Gunaris ve yanındakiler ile görüşen L. George, Kasım 1921, Türk- Fransız anlaşması üzerine Lord Curzon, Fransızz Anlaşması ile, Türkiye'nin egemen otoritesi olaraknKasım 1921, Ankara ile ilişki kurulması düşüncesinin taraftar bulmasıir. M. Kemal kabul ederse ne ala. Reddederse, HindistanKasım 1921, Rumbold'dan Lord Curzon'a: "irlanda sorunu halledilinceye1921, yine Rumbold'dan Lord Curzon'a: "Ankara, Milli Mi-r. Türkiye reddederse, Akdeniz ve Karadeniz limanları abluka altınaa ilişkin hükümler şiddetlendirilecek; Sevresı ile Dışişleri Bakanları, Cannes şehrinde toplanır ve ilkeAralık 1921, Anadolu'ya silah kaçırmak için kiralanan Fransız bandralıAralık 1921, İçişleri Bakanı Fethi Bey, İngilizlerin Pontusçu Rumlara, Ocak 1921, Rumbold'tan Lord Curzon'a: "Ankara'dan dönen İtalyan Tuozzi'ninİngilizlerden nefret ediyor."1922, Rumbold'dan Lord Curzon'a: "Yeni barış şartları Sultana teklifŞubat 1922, İngiltere'nin Türklere baskı uygulanmasında ısrar etmesiinŞubat 1922, İngiliz Dışişleri Bakanlığından Osborne'un notu: "Türki olur. Bugünkü çıkmaz sürüp giderse, sonunda M. Kemal'in gücüayı içinde İngilizler, M. Kemal'i devirmek hedefini güden çeşitliMart 1922, Hükümet adına Avam Kamarası'nda konuşanMart 1922, Rumbold'tan Lord Curzon'a: "İstanbul hükümeti de Yunanlılarınarını istiyor ama Misak-ı Milli'den yana değil. Ankara'nın, Lord Curzon, Londra'ya gelen Ankara Dışişleri Bakanı Y. Kemal1922, Müttefikler arası Paris Konferansı. Lord Curzon'unParis Konferansı için Mareşal Foch'un hazırladığı rapordan:klarını temelden sarsacağı." (B. N. Şimşir, Sakarya'dan İzmir'e, s.503)

Le Temps gazetesinin, 'Curzon'un Projesi' başlıklı başyazısı:i bir savaşın durdurulması söz konusudur. Ama gerçektein iradesi ile, Rumbold'dan Lord Curzon'a: "Yunan ordusunun... çe\ kümesiNisan 1922,. İngiltere Savaş Bakanlığının görüşü: "Ankara teklifi kabulNisan 1922, Yunanlılar, İtalyanların boşalttığı Söke'yi işgal ederler. (KS1922, İstanbul hükümeti, birkaç nokta dışında, ön <- . v Artlarınıettiğini bildirir. (B. N. Şimşir, Sakarya'dan İzmir'e, s.386-387)289, Yunanlılar, İtalyanların boşalttığı Kuşadası'nı da işgalAnkara'nın zaman içinde çökeceği umuduyla işi uzattıkça uzatırlar. Sirin, silahlı teşkilat hakkındaki raporu, s.421)Mayıs 1922, General Tavvnshend'in Avam Kamararası'nda yaptığı konuşmadan:a yaptığımız yardımın felaket yaratan sonuçlarını hepimiz. Sayıca üstünlüklerine, malzeme, mühimmat ve silahların en iyilerineHaziran 1922, Yunan ordusu komutanlığına, General Hacı Anesti atanır. (KSHaziran 1922, General Harington'dan Savaş Bakanlığına: "Taraflardan birinin1922, aralarında Sadık Bey, Rıza Tevfik ve Vasfi Hocanın bulunduğuHaziran 1922, Yunan savaş gemileri Samsun'u bombalarlar. (KS Günlüğü, Temmuz 1922, ingiltere'nin Atina'daki temsilcisi Lindley'den LordDoğudaki prestijinin sonu olur." (B. N. Temmuz 1922, Yunan hükümetinin kararı: "Şimdilik hiçbir kuvvet Anadolu'dan, Sakarya'dan İzmir'e, s.425)ığı hükümete bir rapor verir ve, Sakarya'dan izmir'e, s.451)Temmuz 1922, mahut Yüzbaşı Armstrong'un görüşü: "Ankara Türkleri çokTemmuz 1922, Tecüman-ı Hakikat gazetesinden: "Bursa MüftüsüTemmuz 1922, İngiliz Genelkurmay Başkanlığı, hükümete sunduğu bir gizliTemmuz 1922, İyonya Devletinin kurulduğu, bu ad kullanılmaksızın, ilan22, Yunanlıların İstanbul'u işgal için yaptıkları hazırlıklar22, Ankara'nın barış şartlarını son bir defa daha açıklamakAğustos 1922, Yunan Dışişleri Bakanı Baltazzi, İngiliz Elçiliğine, "YunanAğustos 1922, Lloyd George, Avam Kamarası'nda, Yunanlıları öven, Ağustos 1922, İngiltere, Fransa'ya, barış görüşmelerinin Venedik'teAğustos 1922, Türk Büyük Taarruzu başlar. Ağustos 1922, Yunan ordu karargahından Yüzbaşı Elefteros Kaza-nidis,1922, İzmir Başkonsolosu H. Lamb'ten Lord Curzon'a, ilk haber: "26Ağustos 1922, Peyam-ı Sabah: "Atina askeri çevreleri, M. Kemal'inAğustos 1922, H. Lamb'ten Lord Curzon'a: "Yunanlılar, Afyon'u boşaltmak1922, İngiltere'nin Şam Konsolosu, Anadolu'da dört ay kalmış birAğustos 1922, Rumbold'tan Lord Curzon'a: "Oldukça geniş çapta olduğunuAğustos 1922, İngiltere'nin Atina Maslahatgüzarı Bentick'ten Lordın Sö. madesinde de, bu çeşit bir çözüm yolu ima edilmişti.", Sakarya'dan izmir'e, s.462)Ağustos 1922, İngiltere'nin Atina Maslahatgüzarı Bentick'ten Lord1922, Peyam-ı Sabah'ta Ali Kemal şöyle yazar: "Anadolu'da harp veAğustos 1922, Bentick'ten Lord Curzon'a: "Durum tamamen sakin.";Ağustos 1922, İzmir Başkonsolosu H. Lamb'ten Lord Curzon'a: "Askeri durum, Ağustos 1922, Rumbold'tan Lord Curzon'a: "Milliyetçilerin taarruzu, inden korkmaktadır." (B. N. Şimşir, Sakarya'dan izmir'e, s.467)Eylül 1922, izmir Başkonsolosu H. Lamb'ten Lord Curzon'a: "Asken durum pekarı Bentick'ten Lord Curzon'a: "Bu gece cephedenş olduğu anlaşılmıştır. Ordu moralini kaybetmiş görünüyor. DışişleriEylül 1922, izmir Başkonsolosu H. Lamb'ten Lord Curzon'a: "Askeri durum, Sakarya'dan izmir'e, s.474), Atina Maslahatgüzarı Bentick'ten Lord Curzon'a: "izmir'e savaşir."; "Yunanndan bir cevap yok." (B. N. Şimşir, Sakarya'dan İzmir'e, s.475-477)Eylül 1922, ingiliz Dışişleri Bakanlığı, izmir'deki İngiliz kolonisininEylül 1922, Rumbold'tan Lord Curzon'a: "Milliyetçi ordunun harpten bıkmışEylül 1922, ABD İzmir Konsolosunun raporu: "Askeri durumun, Yunan ordusununEylül 1922, General Harington'dan Savaş Bakanlığına: "Alınan haberlerde, ine güvenim, güveni yeniden, Atina Maslahatgüzarı Bentick'ten Lord Curzon'a: "İngiltere'ninEylül 1922, Rumbold'tan Lord Curzon'a: "Yunan [mütarekej teklifini,, Sakarya'dan izmir'e, s.493), Sakarya'dan İzmir'e, s.490, 495)nı, elindeki iyi kozu [İzmiri yitirmemelerini, Türk ordusu İzmirkalır. (T. İ. Hrisohoos, Küçük Asya Savaşında Yunan Süvarisi,, Levant 3teamship Kumpanyasına ait 4 gemi ile İngilizEylül 1922, Rumbold'tan Lord Curzon'a: "Yunanistan'a sempati, ingiltere'yiı, ingiltere için istanbul ve Irak'ta tehlike yaratacak, ingiltereEylül 1922, izmir Başkonsolosu H. Lamb'ten Lord Curzon'a: "Yunanlılar, Eylül 1922, General Harington'dan Savaş Bakanlığına: "Trikupis'in. Yunanlıların durumu bugün daha iyi ve kanaatimceEylül 1922, Rumbold da Lord Curzon'a, aynı uyarıyı yapar: "M. Kemal, Sakarya'dan İzmir'e, s.504), Atina Maslahatgüzarı Bentick'ten Lord Curzon'a: "Biz, General, Sakarya'dan izmir'e, s.501)

Tarih: 1921 Temmuz..

Lozan Anlaşması?nda İngilizler Türklerin kartlarını gerçekten biliyordu. Çünkü İngiliz gizli servisi, Lozan?daki Türk heyetiyle Ankara hükümeti arasındaki mesajlaşmaların hepsini ele geçirmişti. Bu İngilizler açısından tam doğru ve başarılı bir gizli servis operasyonuydu.

BOZKURTLAR arkadaşı kalben kutluyorum. Çalışmaları için teşekkürler..

28 Kasım 1919, Mr. Kidston'dan E. Crovve'a: "Kürtlere her ne kadar inanmazsakda, onları kullanmamız çıkarımız gereğidir." (Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.206)

25 Mayıs 1921, Bedirhan ailesinin reisi Emin Ali, A. Ryan ile görüşür, "Kemalistlere karşı Kürtleri ayaklandırmak için Yunanlılarla ilişki kurduğunu bildirir." (B. N. Şimşir, ingiliz Belgelerinde, 3. C., s. XCII/333)

Mustafa Kemal 5 Ağustos 1921 tarihinde BAŞKOMUTAN olunca tarih yazarak destanlaştı.

R. Eşref Onaydın: "Ben, Kanije müdafii Tiryaki Hasan Paşa ile yahut Plevne aslanı Gazi Osman Paşa ile görüşmek mukadder olsaydı, bugünkü muhavereden daha fazla mı bir heyecan duyacaktım? Memleketin en tehlikeli zamanlarında, can verircesine vazife başına atılan bu kahramanın elini sıktım. İçimde ona karşı derin bir hürmet, bir İstanbul çocuğu ruhu ile derin bir şükran olduğu halde yanından ayrıldım. 28 Mart 1918.

Kurtuluş Savaşını başlatmak için Samsun'a çıkan ve o andan itibaren Haçlılara karşı direnmeyi öğütleyen ve örgütleyen Atatürk, Havza ve Amasya'dan tüm illere gönderdiği genelgelerle resmen direnmeyi ve savaşmayı önermişti.

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 3. C., s. KCVIII vd./356 vd.; B. N. Şimşir, Sakarya'dan İzmir'e, s.26)

16 Eylül 1922, Müslüman Partisi organı Vaşa Pravda gazetesi :"Kemal Paşa, Avrupa diplomatlarının çözemediği sorunu çözdü. Yunanistan veİslamın kanlı düşmanı L. George, şimdi Türkiye'nin büyük kurtarıcısı önünde dizegeliyorlar." (B. N. Şİmşir, İngiliz Belgelerinde, 4. C., s. CXXXII vd./ 555)? 17 Eylül 1922, ingiliz Kabinesi Sekreterinin yazısı, gizli: "Kabine bu sabahşu kararlan aldı: Boğazlar İngiliz çıkarları için çok önemlidir ve buradaKemalistlere kuvvetle karşı konulacak. Donanma, Kemalistlerin Geliboluyarımadasına atlamalarını engelleyecek. M. Kemal istanbul Boğazı'ndan geçmeyekalkışırsa, kendisine bütün kuvvetlerle karşı konulacak... Gelibolu'ya Mal-ta'dan takviye yollanacak..." (B. N. Şİmşir, ingiliz Belgelerinde, 4. C., s. CI/426;ingiliz kabinesinin savaş hazırlıklarıyla ilgili 18 Eylül toplantısının tutanağıiçin de: CII/429)? 18 Eylül 1922, ingiltere'nin Atina temsilcisi Lindsey'den Lord Cur-zon'a:"Yunan ordusu en ucuz silah olarak kullanılabilir." (B. N. Şİmşir, İngilizBelgelerinde, 4. C., s. CIII/436)

?... Ertesi gün, yine rahatsız olarak Karargahımda uzanmış yatıyordum. Bir aralık Halep şehrinin içinde bir ateş koptu. Balkona çıkıp sokağa baktım, herkes heyecan içinde ve bir kalabalık otele hücum halindedir. Herkes bana doğru geliyor? Durumu kavradım, kırbacımla önce kalabalığı otel dışına çıkardım. Alt kattaki taraçaya indiğim vakit Halep Komutanı, heyecandan okuyamadığı bir raporu bana verdi. Sükunetle okudum, rapordan anlaşılıyordu ki, Halep hücuma uğramıştır. Bulunduğum otelin kapısından sağa saparak yüründüğü zaman bir dört yol ağzına rastlanır, o noktaya kadar geldim, bütün yolları tutturmuştum. Düşman uçaklarından atılan bombalara, bazı damlardan atılan bombalar da ilave oluyordu. Bu beni güldürdü, çünkü ben, Halep?i korumayı düşünüyordum. Akşam vaktiydi, bulunduğum yerden ileride birçok adamların yere serildiğini görüyordum. Bunlar beni yalnız sanarak hücum eden zavallılardı. Ben Halep şehrinde tabiri caizse sokak muharebesini idare ettim. Hücum edenler, tümüyle mağlup ve perişan olarak geri atılıp takip edildiler, şehirde duruma tamamen hakim olduk ve sükunet sağlandı. Akşam yaklaşmıştı. Sokak muharebesini idare ettiğim noktanın yakınında şoförüm bekliyordu. İşaret ettim, bulunduğum noktaya yanaştı, otomobile binmeden önce Halep Komutanı?na emirlerimi ve talimatımı verdim. Verdiğim talimatta, gizli olan şu nokta vardı:

15 Haziran 1920, Amiral de Robeck'ten Lord Curzon'a: "Biz Türklerle savaşabaşladık, bu savaşa devam edecek miyiz? Yunanlıları derhal harekete geçirmek lazımdır." (Ömer Kürkçüoğlu, Türk-İngiliz İlişkileri, s. 148)

10 Mayıs 1921, General Harington'dan Savaş Bakanlığına: "Buradaki durumun yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyorum... Mustafa Kemal tamamen haşindir. Bizim içerdeki ve dışardaki güçlüklerimizi pek iyi bilmektedir. Tarafsızlık çabalarımıza inanmamaktadır. Yunanlıları tekrar yeneceğinden ve sonra bizi önüne katacağından muhtemelen emindir."

18 Mart 1921, "L. George, 'Yunan ordusunun hemen harekete geçmek zorunda olduğunu' bildiren Yunan Savaş Bakanı Gunaris'e, 'başlayacak savaşın sorumluluğunun Türklere yüklenmesini' önerir ve 'Anadolu'daki askeri harekatı finanse etmek üzere Maliye Bakanlığına bir muhtıra vermesini' söyler. "Gunaris, Daily Telgraph muhabiri Beaumont'a şöyle der: "Başarı kazanırsak, ingiliz hükümetinin yardımda bulunacağını anladım." Kütahya-Eskişehir savaşlarından sonra, İngiltere gerçekten yardımda bulunacaktır. (B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 3. C., s. LXXI/249; Sonyel, Dış Politika, 2. C.,685s. 142)

James Bond karakterinin zamanında Mustafa Kemal?i izleyen İngiliz ajan Dunderdale?dan etkilenilerek yaratıldığını söylüyorsunuz. Bu çok büyük bir iddia. Bunu neye dayandırıyorsunuz?

12 Şubat 1921, Rumbold'dan Lord Curzon'a: "İstanbul hükümetinin, Mustafa Kemal'i yola getirmek için gösterdiği çabaların başarısız kaldığı..."

Büyük ATATÜRK'e, şehit ve gazilerimize en derin saygılarla..

(Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s. 192)

Ama İngiltere savaşamadı. Neden?

(31 Ağustos 1921, KS Günlüğü, 4. C., s.21)

Mustafa Kemal Paşa, Halep?te yaşadığı bir olayı hatıra defterine şöyle yazmıştır:

10 Mart 1921, Londra Konferansı; bugünkü sabah oturumunda Yunan Savaş Bakanı Gunaris, "Sevres Andlaşmasını Türklere zorla kabul ettirmek için Yunanistan'ın bütün fedakarlığa hazır olduğunu ve Kemalist orduları üç ay içinde dağıtabileceklerini" açıklar. (B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 3. C., s. LXIH/213) Ordunun Ankara seferi planını, Albay Sarıyanis özetle şöyle açıklar: 'Yunan ordusu Ankara'ya ilerlerken, Rum nüfusunun fazla olduğu Karadeniz kıyısına da çıkartma yapılacak, orada bir üs kurulduktan sonra da, Ermenilerin yardımı ile Sivas ve Erzurum da işgal edilecek. Bunun gerçekleşmesi için üç aya ve 340 milyon drahmiye ihtiyaç var.' (General Stratigos, Yunanistan Küçük Asya'da, 1. C., s. 175)

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 2. C., s. LXXII/240)

11 Mayıs 1921, Damat Ferit'in ünlü Harp Divanı Başkanı Nemrut Mustafa Paşa hakkında Rumbold'un görüşü: "Bu Kürt önderi iyi yönetilirse, Irak'taki İngiliz yetkililerine yararlı olabilir." (S. R. Sonyel, Dış Politika, 2. C., s.165 ve103. dipnot)

21 Haziran 1920, Bonar Law, Avam Kamarası'nda, hükümet adına yaptığı açıklamada, "Yunanistan'ın Müttefik devletlerden biri olduğunu, Yunan askerininöteki Müttefik kuvvetleri gibi gerektiğinde kullanılabileceğini, Yunan ilerlemesinin asi milliyetçilerin barış andlaşmasının uygulamasına yönelttikleri saldırıya karşı koymayı amaçlayan Mütttefik harekatının bir parçası olduğunu" söyler. (Ömer Kürkçüoğlu, Türk-İngiliz İlişkileri s.73)

Dunderdale, tıpkı James Bond gibi son derece şık ve iyi giyinen biri. Çok cesur bir karaktere sahip fakat belki de en önemlisi ve bu iddiamı doğrulayan unsurlar şunlar: Dunderdale güzel kadınlara ve hızlı arabalara son derece ilgisi olan biri.

Onlar için Atatürk, baş edilmez bir üstün deha olmuştur.

17 Temmuz 1920, Yunan ordusundaki İngiliz gözlemci General Bridges'in raporu: "Kemalistlere karşı yapılan Yunan harekatı sürdürülmeli. "Hiç kuşku yok ki İngiliz Karadeniz Ordusu kurmayları, planların hazırlanmasına katıldı, İngiliz deniz güçleri de, mümkün olanher yerde, bu hazırlığın içindeydi.' (A. J. Tonybee'den aktaran D. Avcıoğlu, Milli Kurtuluş Tarihi 1. C., s.167)

16 Mayıs 1921, General Harington'un, 'Ankara hükümetinin İngiltere'ye karşı tutumu' hakkındaki raporu: "Milliyetçilerin İngiltere'ye karşı sürekli olarak düşmanlık duyguları besledikleri... Ocak 1921'deki Yunan saldırısının önlenmesini (1. İnönü), Kemalistlerin, yalnız Yunanistan'a karşı değil, aynı zamanda İngiltere'ye karşı da kazanılmış bir bir zafer saydıkları... 23 Martta başlayan ikinci Yunan saldırısının (2. İnönü), Anadolu'da İngiliz aleyhtarlığını daha da artırdığı... Yunan yenilgisinin de İngiliz politikasının başarısızlığı olarak yorumlandığı... Ankara'da aşırı milliyetçilerin güçlendiği, İngiltere'ye karşı düşmanlığın arttığı..."

(Yanya'dan Ankara'ya, s.329)

(23 Haziran 1919, B. N. Şimşır, İngiliz Belgelerinde Atatürk, 1. C., s. XXVI)

(Cemal Kutay, Ardında Kalanlar, İstanbul, Cem Ofset Matbaacılık Sanayi Basımevi, 1988, s.247 - Kinross Lord, Atatürk, Bir Milletin Yeniden Doğuşu, s.157)

Büyük ATATÜRK önderliğindeki satılmamış Türkler, dünyalara bedeldir.

21 Şubat 1921, Londra Konferansı sürüyor; bugünkü tutanağa göre L. George şöyle der: "Sevres Andlaşması, İzmir bölgesi ile Trakya'nın Yunanistan'a bırakılmasını kararlaştırdı. Ancak Mustafa Kemal kumandasındaki büyük kuvvetler bu andlaşmaya karşı çıktılar. Bunun sonucu, andlaşmada bazı değişiklikler yapılması için genel bir arzu belirdi. Bu amaçla bu konferans toplandı."

(Anafartalar Kumandanı ^Jvl. Kemal ile Mülakat, s.48, 91, Hamit Matbaası, istanbul, 1930; bu mülakat ilk olarak 1918 yılında Yeni Mecmua'nın Çanakkale özel sayısında yayımlanmıştır.)

Amiral Webb'ten Sir R. Graham'a: "Çanakkale Savaşı'nda bir hayli ün yapan Mustafa Kemal, Sadrazam tarafından Samsun'a müfettiş olarak gönderildi."

31 Mayıs 1921, Bakanlar Kurulu toplantısında, Londra'ya çağrılan General Harington'un açıklaması: "İstanbul'daki Müttefik kuvvetleri, Mustafa Kemal'e karşı koyabilecek durumda değillerdir. İstanbul'da kalmak yersiz ve tehlikelidir. "Lord Curzon, Harington'a şu cevabı verir: "İstanbul'dan çekilmenin geniş ve felaketli yankıları olacaktır. İngiltere, zaferin bütün meyvelerini yitirecektir. Mustafa Kemal büsbütün güçlenecek ve İngiliz İmparatorluğu için tehlike olacaktır... Doğu Trakya'yı mutlaka Yunanlılara kazandırmak lazımdır. Türklerin Çatalca'dan öteye, Avrupa'ya geçmeleri önlenmeli... İstanbul'a Yunan askerlerini getirmek ihtimali de düşünülmeli... İstanbul'dan çekilmek, İngiliz politikası ve İngiltere'nin Doğudaki çıkarları için tehlikeli olur." Churchill de Lord Curzon'un görüşlerine katıldığını açıklar.

6 Kasım 1920, Albay Stokes'ten Lord Curzon'a: "Sünniler ile Şiiler arasındaki zıtlık büyüktür. Biz bu zıtlığı daha da geliştirebiliriz." (Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.270)

(14 Temmuz 1919, C. Dursunğlu, MilliMücadele'de Erzurum, s.94)

O zamanki İngiltere?deki iç muhalefet buna izin vermedi. Ayrıca uluslararası destek bulamadı. Fransa bu durumu desteklemedi. Kanada ve Avustralya yine aynı şekilde İngiltere?nin bölgede savaşa girmesine karşı çıktı. Ve bu süreç, Türkiye?yle yapılan 1923 yılındaki Lozan Anlaşması'yla bitti.

(Winstone H. V. F., Orta Doğu Serüveni, 1898-1926 Yılları Arasında Orta Doğu?daki Siyasi ve Askeri İstihbaratın Öyküsü, s.437 - Atay Falih Rıfkı, Çankaya, Atatürk?ün Doğumundan Ölümüne Kadar, s.122)

(Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.233)

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 2. C., s. XLI/99)

30 Mayıs 1921, İngiliz Savunma Bakanlığının, Yunan yenilgisi ardından Müttefiklerin Boğazlar bölgesinden çekilmesini önermesi üzerine, Dışişleri Bakan Yardımcısı E. Crowe'un hazırladığı muhtıra: "Müttefiklerin, Kemalistler önünden kaçmalarının, İngiltere'ye Büyük Savaşta kazandığı zaferin bütün meyvelerini kaybettireceği... İngiliz çıkarları bakımından, İstanbul'da İngiliz askeri bulundurmanın, İrlanda da asker bulundurmak kadar hayati önem taşıdığı... Ankara'nın İstanbul'u yutmasını önlemek için Fransa'nın da desteğinin aranması..."

7. Cahil-Cühela takımları..

21 Haziran 1920, Boulogne Konferasında galip devletler, "Yunan ordusunun ileri yürüyüşe geçmesine" karar verirler. (B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde,2. C., s. LIV/150)

(Osmanlı Sarayının Son Günleri, s.356, 381)

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 4. C., s. CVIII/450)

Yukarıda yazılanlar harbiyen ve harfiyen doğrudur.

(20 Mart 1919, Büyük Mecmua, 3. Sayı, aktaran M. Kaplan, Devrin Yazarları, 1. C., s.84)

11 Ocak 1920, Dışişleri görevlilerinden Vansittart'ın muhtırası: "Erzurum, yeni kurulacak Ermeni devletinin başşehri olacaktır." (Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.211)

Bunların hepsi düşmanlarımızdı. Buna rağmen KURTULUŞ SAVAŞI kazanıldı.

Aynı şekilde Sovyet Rusya konusunda da hata yapılmadı mı?

Ajan Dunderdale ile James Bond arasında nasıl benzerlikler var?

Mustafa Kemal Atatürk, 1914-1922 yıllarında İngilizlere kök söktürmüş ve onların dünya devleti olma iddialarını hepten çürütmüştür.

Savaş içinde ölçüsüz cesareti ile tanındı. Almanlar ile ilişkileri gergindi. 1919 yılı başlarında Milliyetçi Hareketin tohumlarını attı. Genel Müfettiş olarak Anadolu'ya atanınca Milliyetçi Hareketin başına geçti ve bu hareketin tartışmasız lideri oldu.

Kimlerle savaştık?

Bunun ardından Sakarya ve Dumlupınar Meydan Savaşlarını kazanmış ve Anadolu'daki tüm Haçlıları silip süpürmüştür. O, askeri bir dehadır.

12 Şubat 1921 günlü tutanağa göre, Londra Konferası sırasında, L. George'un Yunan Başbakanına söyledikleri: "İzmir'i ve Trakya'yı isteyen Kemalistlere karşı, meşru haklarından vazgeçmemeleri... Bu hususta Yunan halkına güvendiği..."

İngilizlerin hinoğlu hin oldukları, Birinci Dünya Savaşında belliydi.

Olaylar dilediğim gibi cereyan etti. Ertesi gün sabahleyin benim kuvvetlerimin çekildiğini sanan Arap ve İngilizler sevinçle ilerlemeye başladılar, tarafımızdan alınmış olan tertiplerle mağlup ve perişan oldular. İşte orada bu zafer sonucu bir savunma hattı saptayıp sınırını belirttim ve kuvvetlerime emir verdim ki, düşman bu hattın ilerisine geçmeyecektir, nitekim geçememiştir. Gerek Erzurum Kongresi?nde, gerek Sivas Kongresi?nde, Türkiye?nin milli sınırlarını saptamak için bir medeni ıstılaha dayanmak gerektiği vakit ben, Türk süngülerinin işaret ettiği bu hattı esas kabul ettim. Bilirsiniz, Milli Misakı en nihayet Ankara?da saptamıştım. Sorunun yabancısı olan birtakım kişiler, bunda amil olmak istediler ve milli sınır söz konusu olduğu zaman gerçeği bilmedikleri için türlü türlü kanılara kapıldılar. İtiraf edeyim ki, ben de milli sınırı biraz Wilson Prensipleri?nin insancıl amaçlarına göre ifadeye çalıştım. Hemen açıklayayım, o insancıl prensiplere dayandığımdandır ki, Türk süngülerinin savunup saptadığı sınırları savunmuşumdur. Zavallı Wilson anlamadı ki süngü, kuvvet, şeref ve haysiyetin savunamadığı hatlar, başka hiçbir prensiple savunulamaz.?

(B. N. Şimşir, İng. Belgelerinde, 3. C., s. LX/201 vd.)

Lozan Anlaşması?nda İngiltere masada briç oynarken Türkiye?nin elindeki kartları biliyordu diyorsunuz. Bu ne demek?

online görünüyorsun, mesajını cevapladım ama yanıt gelmedi senden.

(Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.205)

26 Mart 1920, Y. Komiser Amiral de Robeck'ten Lord Curzon'a: "Kürdistan, Türkiye'den tamamen ayrılıp bağımsız olmalıdır. Ermeniler ile Kürtlerin çıkarlarını bağdaştırabiliriz. İstanbul'daki Kürt kulübü Başkanı Seyyid Abdülkadir ile Paris'teki Kürt lideri Şerif Paşa hizmetimizdedir." (D. Avcıoğlu Milli Kurtuluş Tarihi, s. 141)

6. Yerli Rum ve Ermeniler,

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 3. C., s. XCVIII/351)

1 Haziran 1921, Kabine toplantısında, "L. George, Mustafa Kemal'e karşı 'mümkün olduğu kadar kötü davranılmasını' savunur ve 'Yunanlıların desteklenmesini' önerir."

Araplar, 7. Ordu Karargahının bulunduğu Merkez Komutanlığına hücum ederek, ele geçirdilerse de kısa süre sonra geri atılarak, şehirden tamamen çıkarılmışlardı. Şehir halkından bir kısmı, Şerif Faysal?ın Arap Ordusunun yanında askerlerimize karşı savaşıyordu. Mustafa Kemal, akşama doğru Karargahını tren istasyonunun iki kilometre kadar kuzeyinde bulunan tepeye almış ve Halep şehrini boşaltmıştır.

(Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.268)

7 Temmuz 1920, Spa Konferansı tutanağından: "Türklere acımamak... Mustafa Kemal'e ders vermek için Türkiye'nin teklif ve isteklerinin reddedilmesi..."

22 Ağustos 1920, Lloyd George'un Lucerne'de, İtalyan Başbakanı Gioletti'yle yaptığı görüşmenin tutanağından: "L. George'un, İngiltere'nin daha fazla asker gönderemeyeceğini belirterek, Gelibolu yarımadasının Yunan kuvvetleri tarafından işgal edilmesini teklif ettiği..." (B. N. Şimşir, ingiliz Belgelerinde, 2. C., s. LXXX/282)

(Tezer Şükrü, Atatürk?ün Hatıra Defteri, 3. b., Ankara, TTK Yayınları, 1995, s.173 - Karal Enver Ziya, Osmanlı Tarihi, İkinci Meşrutiyet ve Birinci Dünya Savaşı, 1908-1918, Ankara, TTK Yayınları, 1996. c. IX, s.539)

(Ünsal Yavuz, Atatürk, İmparatorluktan Milli Devlete, Ankara, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1990, s.38)

"Anadolu'yu Milliyetçilere karşı cesaretlendirmeliyiz. Halkın, Milliyetçilerden bıkkın olduğu teorisini yaymalıyız."

(Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.215)

Benim bu konularda 30 yıllık bir tecrübem var. Bu yüzde İngiltere?nin MI6 gizli servisinin arşivlerine dünyada ilk defa girip bir kitap yazmam teklifinde bulundular. Benim dışımda dünya çapında başka akademisyenlere de bu teklifi götürdüler. Bir dizi mülakatlar yapıldı, incelemelerde bulunuldu. Sonunda ben seçildim.

26 Haziran 1920, Yüksek Komiser Amiral de Robeck'ten Lord Curzon'a: "Biz şimdi Türk milliyetçileri ile savaş halindeyiz. Türklere yenilirsek, bütün tesirimizi kaybedeceğiz."

1918 Kasım ayından itibaren Padişah-Halife Vahidettin ile İstanbul Hükumeti ve Şeyhülislam Dürrizade Abdullah; İngilizlerin elinde birer oyuncaktan farksız olmuşlardı.

20 Eylül 1922, Paris, Lord Curzon'un Fransız Başbakanı Poincare'ye itirazı:

10 Kasım 1920, Y. Komiser Amiral de Robeck'ten Lord Curzon'a: "Yunan ordusunu tam anlamıyla harekete geçirmek lazımdır. " (Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s.271)

Veliaht Vahidettin Efendinin beraberinde Almanya'ya gideceğimiz gün gördüm. Trene bineceğimiz sırada, orada bulunan bir zat, Tanışmıyor musunuz?' diye sorarak bizi birbirimize takdim etti. Çanakkale'deki övünç ve gurur verici hizmetleriyle, herkes gibi ben de kendisini gıyaben tanıyordum; fakat şahsen görüşmemiştik. Hizmetlerinden ve başarılarından dolayı kendisini orada tebrik ettim. Tanışmaktan duyduğum şeref ve iftihar duygularımı bildirdim."

(D. VValder, Çanakkale Olayı, s. 170)

Orada da benzer bir hata var. Ajanlar tarafından Mustafa Kemal?in Sovyet Bolşevik?lerle çok yakın ittifak içinde olduğu rapor edilmiş. Bunların hepsi Mustafa Kemal?in esas amacını tam olarak çözemedikleri için olmuş. Mustafa Kemal?in istediği, İngiltere, İslam ya da Sovyet herhangi bir bağı olmadan, özgür ve tam bağımsız bir Türkiye ulus devleti hedefiydi.

3. Fransızlar,

(Ö. Kürkçüoğlu, Türk-İngiliz ilişkileri, s.148; B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 2. C., s. LVIII/165)

(Atay Falih Rıfkı, Atatürk?ün Anıları, 1917-1919, Ankara, Olgaç Matbaası, 1982, s.80-83)

18 Eylül 1922, Daily Mail'in manşeti: "Durdurun Bu Yeni Savaşı!"; DailyExpress'in manşeti: "İmpratorluk Seferberlik Halinde!" (B. N. Şimşir, İngilizBelgelerinde, 4. C., s. CIII/436)? "Dünyanın dört bir yanındaki Müslüman halk, bu Türk zaferini, İslamınHıristiyanlığa, Doğunun Batıya, Asya'nın Avrupa'ya, Kemalist Türkiye'ninemperyalist İngiltere'ye kazandığı en büyük zafer' olarak kutlamaktadır." (20Eylül ve sonraki tarihli ingiliz belgelerine dayanarak, S. R. Sonyel, DışPolitika, 2. C., s.269/154. dipnot)t? 20 Eylül 1922, General Harington, İstanbul Harbiye Nazırını çağırarak, Türkler tarafsız bölgeye tecavüz ederlerse, İstanbul'daki Kuva-yı Milliye-cileritutuklatacağını' bildirir. (H. Himmetoğlu, istanbul'un Yardımları, 2. C., s.321vd.)? 20 Eylül 1922, Fransa ve İtalya, Yüksek Komiserlerce Çanakkale'ye yollanansembolik Fransız ve İtalyan birliklerinin, Çanakkale'den geri çekilmesine kararverirler. (D. VValder, Çanakkale Olayı, s.264-265; M. L. Smith, Anadolu ÜzerindekiGöz, s.344)? 20 Eylül 1922, Paris, Lord Curzon'un Fransız Başbakanı Poincare'ye itirazı:"Yunanlılar denize döküldü diye Mart ayında aldığımız kararlan yırtmak olur mu?"(B. N. Şİmşir, ingiliz Belgelerinde, 4. C., s. CVIII/450)? 22 Eylül 1922, Paris, Lord Curzon, Fransız ve İtalyan temsilcilerine, özetleşu açıklamayı yapar: "İngiltere savaş istemiyor. 1918 zaferinin meyveleriniyit'rmek de istemiyor.. M. Kemal savaş öncesi Trakya sınırını istiyor. Bu, Müttefikler için intihar olur..." (B. N. Şİmşir, ingiliz Belgelerinde, 4. C., s. CXVII707vdr/493 vd.) Aynı gün öğleden sonra, Poincare, Yunanlıları koruyan Lord Cur-zon'u ağır şekilde tahkir eder. Curzon odayı terk edecek ve ağlayacaktır.(D. VValder, Çanakkale Olayı, s.279-280) Poincare şöyle der: "Türk zaferi üzerineislam dünyası baştan başa bayram ediyor. Fransa bunun tehlikeli sonuçlarınakatlanamaz. İngiltere bilmeli ki Fransa, Yunanistan'ın yanında savaşmaya hiçbirzaman razı olmayacaktır." (B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 4. C., s. C¥IX/493)? 22 Eylül 1922, İngiltere Deniz Bakanlığından, Akdeniz Filosu Komutanlığına:"Donanma, Kemalist kuvvetlerin Anadolu'dan Avrupa'ya geçişlerini önlemekleyükümlüdür. Boğaz'daki tüm gemileri uzaklaştırmak veya yok etmek de dahil olmaküzere tüm önlemleri almaya yetkilisiniz." (B. N. Şimşir, ingiliz Belgelerinde,4. C., s. CXVII/492)? 23 Eylül 1922, Müttefik Dışişleri Bakanları, M. Kemal'e, mütareke yapılması vebarış konferansı ile ilgili ortak öneride bulunurlar. (TİH, 2/6, 4. Kitap, s.40;ortak öneri için yapılan görüşmelerin tutanağı: B. N. Şimşir, İngilizBelgelerinde, 4. C., s. CXXII/517)? 23 Eylül 1922, Koloniler Bakanı Churchill'den Kanada, Avustralya, YeniZelanda ve Güney Afkika Birliği'ne: "Kabine, Trakya'ya yapılacak Türksaldırısına ve M. Kemal'in İstanbul'dan Müttefikleri atmasına karşı koymaya veGelibolu yarımadasını elde tutmaya karar verdi.. Fransa ve İtalya bizimleberaber. Boğazları savunmak için Yunan, Romen ve Sırp hükümetlerinin de askeriyardımını sağlayabileceğimizi umuyoruz. Yenilgimiz, Hindistan'da ve ötekiMüslümanlar arasında vahim sonuçlar yaratır. Hükümetinizin, bir askeri birlikgönderip gönderemeyeceğini bilmek istiyorum." (B. N. Şimşir, ingiliz Belgelerinde,4. C., s. CXXIV/530; cevaplar: s. CXXV-CXXVIII/532-541)? 24 Eylül 1922, İngiliz birlikleri Çanakkale'de, daha dar bir geri hattaçekilirler. (Jeschke, İng. Belgeleri, s. 196)? 24 Eylül 1922, Milli Mücadele'ye karşı olanların İstanbul'dan kaçışları devamediyor. (KS Günlüğü, 4. C., s.700)? 25 Eylül 1922, İngiliz istihbarat raporu: "Kemalistler, Zonguldak'tanTrakya'ya asker taşıyorlar." (B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 4. C., s. CXXXI/550)? 25 Eylül 1922, Sakız ve Midilli'de ihtilali başlatan kuvvetler, Pire'yehareket ederler. (Yunan Askeri tarihi, 991; Kral Konstantin, 27 Eylülde tahtınıoğlu Yorgi'ye bırakarak yurt dışına çıkmak zorunda kalacak ve üç ay kadar sonra,11 Ocak 1923'te Palermo'da ölecektir.)

İsmail Hakkı Okday : "Vahideddin Efendi bu seyahate çıkarken, kendisine refakat etmek üzere, o zaman"Anafartalar Kahramanı" diye anılan Mustafa Kemal Paşayı da yanına almıştı."

(26 Şubat 1921/4069. sayı, aktaran: Bardakçı, Taş-han'dan Kadifekale'ye, s. 168-170)

İsmet Paşa komutasında olan Batı Cephesindeki kuvvetlerimiz, Afyon-Kütahya-Eskişehir dolaylarında pek üstün kuvvetlere karşı yenilip zayıf durumlara düşmüştü. Batı Cephesi kuvvetleri bozulunca, TBMM; askeri sevk-ü idareyi Mustafa Kemal Paşa'ya verdi. TARİH: 5 AĞUSTOS 1921

"L. George, Yunan Savaş Bakanı Gunaris'in, kendisine yazdığı bir mektupla, 'ne isterse onu yapacağına söz verdiğini'açıklar." (T. Baytok, ingiliz Kaynaklarından Türk Kurtuluş Savaşı, s.137)

2. İngilizler,

22 Mayıs 1920, Amiral de Robeck'ten Lord Curzon'a: "Milliyetçilerin kurduğu basın ajansı bülteninde, özellikle İngiltere aleyhtarlığı yapıldığı, İrlanda'dan Hindistan'a kadar İngiltere'nin güçlüklerinin sömürüldüğü..."

(B. N. Şimşir, İngiliz Belgelerinde, 3. C., s. XLIV/131)