"Senin Rabbin kim?" diye sorulur. O da;

Ahmed Muhammed Davud, Akidetu?t-Tevhid, Ravza Yayınları: 52.

Allah'ın mutlak istiğnasına keyfiyetsiz ve kemmiyetsiz melaike-i kiramın bir ayinedarlığı söz konusudur ki, o hususiyet insanlarda yoktur. Çünkü onlar, yiyip içmekte, evlenmekte, tebeddül ve tegayyur etmektedirler. İnsanda meleğin meleklik yönü vardır. Ancak o da, tıpkı cevheri taştan topraktan ayrılmamış maden-toprak bileşimi gibi bir şeydir. Zaten o, tasaffi etmek ve melekleşmek üzere bu dünyada bulunmaktadır. Posa ve tortu burada ayrılacak, ıstıfa edecek ve o ahiret yurduna öyle gidecektir. Melek ise, posası ayrılmış saf ve som altın durumunda bir varlıktır. Öyleyse ondaki şe'n-i Rububiyet, tecelli, esma-i ilahiyenin cilvelenmesi insandan çok farklı olacaktır. İnsan, bir yönüyle esma-ı ilahiyi kesif, donuk ve mat olarak, melekler ise melekut yönüne bakan yönüyle çok saf ve duru bir şekilde aksettirirler. Evet, insan, Cenab-ı Hakk'ın bilinmesi ve tanınması mevzuunda bir kitap olduğu gibi melaike-i kiram da ayrı bir kitaptır.

Cenab-ı Hak mahlukatı, ihtiyaçtan dolayı değil, tezahür-ü rububiyet nokta-i nazarından yaratır. Allah, "Ben, kenz-i mahfi idim. Bilinmekliğimi murat ettim ve mahlukatı yarattım." buyurmaktadır. Melekler de bu çerçeve içinde mütalaa edilmektedir. Evet, beşer, semek, eşcar, zemin O'ndan gelen bir kitaptır ve her biri, bir dil halinde O'nu ifade etmektedir.

Meleklerin mana ve hakikatı, cinsleri, sıfat ve özellikleri hakkında Ehli Sünnet alimlerinin Kur'an-ı Kerim ve Peygamberimiz 'in sahih hadislerine dayanan ortak görüşleri, her müslümanın inanması gereken melek anlayışını ortaya koymaktadır. Vasıfları ve görevleri Kur'an-ı Kerim'in pek çok ayetlerinde tafsili olarak anlatılan meleklere iman etmek, İslam'da iman esaslarından biridir. Bu inanç, İslam dininin inanç sistemi arasında çok önemli bir yer işgal eder. Çünkü melekler; Rab Teala'nın insanlara bir lütfu ve keremi sayılan "peygamberlik müessesesi"nin temeli olan Allah'ın "ilahi vahyini", görülmeyen gayb aleminden, insanlara, onlar arasından seçilen peygamberlere indiren "Allah'ın ilahi elçileri"dir. Melekler, yaratılan bu alemin, göklerde ve yeryüzünde nizam ve intizamını sağlayan Allah'ın ruhani yaratıkları, insanları koruyan, onlara hayrı ve iyiliği ilham eden, yaptıkları işleri yazan şerefli katipler, nurani yüce varlıklardır.

Meleklerin erkeklik ya da dişilik gibi bir özellikleri sözkonusu değildir. Buna rağmen cahiliyye döneminde meleklerin dişi olduğu ileri sürülüyor, hatta onlara?haşa- Allah?ın kızları deniliyordu. Allah, bu yakışıksız isnadları şu ayetlerle reddetmiştir:

Mücadele: 58/22.

Allah Teala'nın her bir insana işlerini yazmak için iki melek tayin buyurması aklen mümkündür. Peygamberliği delillerle isbatlanmış olan Hz. Muhammed ve onun Allah katından tebliğ ettiği Kur'an-ı Kerim, aklen mümkün olan Kiramen Katibin meleklerinin varlığını bildirmiştir. Mutlaka bunlara inanmak lazımdır.

Ayeti kerimede geçen?Hafaza? tabiri, görevli meleklerin, insanın davranışlarına göz kulak olmak, gözetlemek anlamınadır. Melekler nurani ve manevi latif varlıklar oldukları için, onların kayıt şekilleri insanınkine benzemez. Allah Teala şöyle buyuruyor:

Meali verilen Secde suresinde (32/11) ise, ruhların yalnız bir melek tarafından alındığı açıklanmıştır. Cumhurun kabul ettiği bir görüşe göre; ölüm meleği bir tanedir. Ancak o, pek çok yardımcı melekle güçlendirilmiştir. Aralarında, askerlerle komutanları arasındaki ilişki gibi manevi bir bağ kurulmuştur. Bu husus, bir de; güneşin ışınlarının tek bir merkezden bir anda dünyamızın her bir cüzüne ulaşmasına benzetilebilir. Allah melekü?l-mevti yarattı. Ona ruhları kabzetme, onu bedenlerden ayırma yetkisi verdi. Onunla beraber olacak, emirlerine uyarak işleri yapacak birorduyu da yanına verdi. Bu durumda; ruhları kabzeden Melekü?l-mevt?tir. Uygulayanlar emrindeki yardımcılarıdır. Ruhu ve cesedi bilfiil öldüren ise, Allah Teala?dır.

"Yemin olsun saf saf dizilenlere, toplayıp sürenlere, zikir okuyanlara? (Saffat: 37/1-3)

Saffat: 37/6-10; Hicr: 15/18; Mülk: 67/5.

HAFAZA MELEKLERİ

? Adn cennetlerine girerler. Babalarından, eşlerinden ve çocuklarından iyi olanlar da onlarla beraber girerler. Melekler de her kapıdan yanlarına girip: ?Sabretmenize karşılık, size selam olsun. Burada ne güzel oldu? derler.? (Ra?d: 13/23-24)

İbn Kesir, a. g. e. 7/120.

Meleklerin Görülüp Görülmemesi

A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 100.

"Melekleri görürsün ki Rablerine hamd ile tesbih ederek arşın etrafını kuşatmışlardır. Artık aralarında adaletle hükmolunmuş ve Alemlerin Rabbi olan Allah?a hamdolsun, denilmiştir." (Zümer: 39/75)

"De ki; üzerinize memur edilen ölüm meleği, canınızı alır. Sonra Rabbinize döndürülürsünüz." (es-Secde: 32/11)

Ferit Aydın, İslam?da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 233.

'Ey pis can, haydi Allah'ın kızgınlığına ve gazabına çık gel!' der. Böylece o can, bedeninden ayrılır. Azrail, onu, çok parçalı bir şişi ıslak yünden çekip kopardığı gibi çeker çıkarır. Onu aldığı zaman, elinde bile tutmadan hemen o sert ve kalın kumaşa sarar. O zaman ondan, yeryüzünde bulunan leş kokularının en kötüsüne benzer bir koku çıkar. Melekler onunla beraber yükselirler ve uğradıkları her melek topluluğu,

"Biliyor musun sakar nedir? O, ne geri bırakır ne de azabdan vazgeçer. İnsanın derisini kavurur. Üzerinde görevli on dokuz vardır." (el-Müddessir: 74/27-30)

İslam'da İnanç Esasları, 239 ve devamı; Ahmed Kalkan, Kur?an Kavrma Tefsiri.

Bu ayet, meleklerin inmesi ile söz konusu olan şeyin günahkar kulların başına geleceği söylenen ceza olduğunu gösterir. Başka bir yerde ise, "Meleklerin, kafir olanların canlarını aldıkları zaman, yüzlerine, arkalarına vurup 'cayır cayır yakıcı ateş azabını tadın' dediklerini" (Enfal: 8/50), onların yüzlerine, arkalarına vurarak canlarını alacakları (Muhammed: 47/27), "meleklerin ancak hak ile indirileceği ve o zaman onlara mühlet verilmeyeceği" (Hicr: 15/7-8) bildirilmektedir.

Furkan: 25/21; Bakara: 2/210.

Azral'in, bu kadar kalabalık bir dünyada kıtalar ve ülkeler arasındaki büyük mesafeleri nasıl kestiği ve aynı anda birçok insanın, ruhunu nasıl alabildiği bazı kimseler tarafından daima merak konusu olmuştur. Eski çağların basit düşünen bazı insanları için bu merakın gerekçeleri vardı. Ama günümüzün başdöndürücü açılımları artık zihinlerdeki bu tür soru işaretlerine fazlasıyla cevap vermektedir.

Buhari, Bed'ü'l-halk: 7.

'Bu güzel ruh kimdir?' diye sordukça, onlar, hayatta iken insanların ona verdiği en güzel ismi ile,

Bir misalle açalım: Bir endam aynasının olduğunu düşünelim. Bu aynanın karşısına geçip baktığınızda nasıl iseniz aynaya öyle aksetmiş olursunuz, ama karşısında dev aynası olan bir insan, kendini olduğundan çok farklı görür. Zira bu, farklı bir aynadır ve kendince göstermektedir. Bir de şöyle bir ayna düşünelim ki, bu ayna kişiyi buudlarıyla göstererek ona bir derinlik kazandırmaktadır. Bunun dışında bir de şöyle bir ayna farz edelim; bu ayna da, doğrudan doğruya buudla kalmamakta, aynı zamanda harekatı da göstermektedir. Evet, görüldüğü gibi görünme şekli çeşitli aynalara göre değiştiği ve farklılaştığı gibi cismaniyet Allah'a ayrı bir ayna, melaike-i kiram her türlü hırs, kapris, kin, haset ve emre isyan etmekten münezzehiyet gibi özel yanlarıyla farklı bir aynadır. Vakıa, Allah yemez içmez, üzerinden zaman geçmez, tebeddülden, tegayyürden, beridir; aynalar ise öyle değildir; zira ayna mütecellinin aynı değildir.

8) Cennet İşleri ve Ehliyle İlgilenmek:

Ancak Mutezile buna muhalefet etmiştir. Kabirdeki sual ve azap, ruhun cesede iade edilmesiyle mümkündür. Peygamber Efendimiz, ölüyü defnettikten sonra; "Kardeşiniz için Allah'tan mağfiret dileyiniz, çünkü o, şu anda sorguya çekilmektedir." buyurmuşlardır.

Melekler bir an içinde en uzak mesafelere gidebilir, verilen vazife ne kadar ağır olsa yapar, diledikleri şekle girerler. Bütün bunlar Cenab-ı Hakk?ın onları bu kabiliyette yaratması, izin ve müsaadesiyledir. Aşağıya meallerini alacağımız ayetler bu hususlara delalet etmektedir.

Bazı sahih hadislerde; salih amel sahibi mü?minlere ölüm meleğinin daha yumuşak davrandığı ve ölümün onlar için daha kolay olacağı, buna karşılık ölüm meleğinin kötülük ve isyan içinde olanlara görevini daha sert ve acımasız uygulayacağı ve böyle kişilerin ölümlerinin daha zor olacağı beyan edilmiştir. Ancak bu husus, kesin ve sürekli geçerli bir kanun hükmünde değildir.

el-Bakara: 2/97-98; et-Tahrim: 64/4.

?Gerçek şu ki ayırt günü belirlenmiştir;?

"Onlar öyle bir cemaat ki onlarda oturan kimselerşaki olamazlar." buyurur.

Dünyadan ayrılıp, ahirete gitme zamanı geldiğinde, kafir kula da gökten, beraberlerinde kalın ve sert kumaşlar bulunan siyah yüzlü melekler gelirler ve gözünün göreceği yere otururlar. Sonra Azrail yaklaşıp başucuna oturur ve

c) Cebrail aleyhisselam, peygamber efendimize bazen Dıhyetü?l-Kelbi, bazen kimsenin tanımadığı bir insan suretinde gelir, bazen ufku kaplamış bir halde görünürdü. Hz. İbrahim?e melekler, misafirler şeklinde gelmiş Hz. Lut?a genç ve güzel delikanlılar suretinde varmışlar, hatta bu peygamberlerden her ikisi de onları kendilerini tanıtıncaya kadar tanımamışlardı. Bunların herbiri ayet ve hadislerle sabittir.

Levh-i Mahfuz?da Allah'ın yazılı iradelerini okumak ve bu iradelerin yerine getirilmesiyle görevli olan mukarreb meleğe bildirmek de İsrafil 'ın görevlerindendir.

1) Melekler, Allahu Teala'nın yarattığı kullarıdır. Öyle ise onlar, Hak Teala'nın haşa kızları, çocukları olmadıkları gibi, asla düşmanları da değildir .

"Muhakkak Allah?ın yolda dolaşan, zikir ehlini arayan melekleri vardır. Allah?ı zikreden bir topluluk görürler ve geliniz hacetinize, diye nida ederler. O zikredenleri dünya semasına kadar kanatlarıyla kuşatırlar. Rableri kullarının durumunu onlardan daha iyi bildiği halde onlara:

En?am: 6/73, Kehf: 18/99, Taha: 20/102, Mü?minun: 23/101, Neml: 27/87, Yasin: 36/51, Zümer: 39/8, Kaf: 50/20, Hakka: 69/13, Nebe: 78/18

?Şimdi de sor onlara: ?Rabbine kızlar da onlara oğlanlar mı?!? (Saffat: 37/149)

Buhari, Bed'ü'l-halk: 6.

"Kullarım ne diyorlar?" diye sorar. Melekler:

Melek İsmi Hakkında Bilgi:

Enbiya: 21/19-20.

İnsanların amellerini, kıyamette kendilerine sağdan, soldan veya arkadan verilecek defterlere yazma göreviyle vazifelidirler. Bunlardan biri sağdadır, sevapları yazar, diğeri soldadır, günahları tesbit eder. Sağdaki soldakinin amiri durumundadır. Bu gözcüler insanın her yaptığını, her işlediğini tesbit ederler, o kadar ki Kıyamette kitap dağıtımı neticesi, dünyada onda yaptığını bulan insan: ?Bu kitaba ne olmuş, küçük büyük hiç bir şey bırakmayıp saymış.? (Kehf: 18/49) demekten kendini alamaz.

"Ne Mesih İsa, ne en yakın melekler Allah?ın kulu olmaktan çekinmezler. Kim O?na kulluktan çekinir ve kibirlenmek istenirse, düşünsün ki Allah onların hepsini huzurunda toplayacaktır." (Nisa: 4/172)

İbn Sina " Melaike" risalesinde Arş'taki meleklerin tesbih ve tahmid ile Rablerine kulluk ettiklerini ve mü'minler için istiğfar ve duada bulunduklarını kaydeder. Erzurumlu İbrahim Hakkı "Allah dört büyük melek yaratmıştır, bunlar Arş'ı taşır, Hamele-i Arş denilen bu meleklere Kerubiyyun da denilmiştir. Allah'ın yanında bütün meleklerden daha üstün ve faziletlidirler. İsrafil de bu meleklerdendir, İsrafil diğer üçünden daha üstündür" der.

'Ben senin kötü işlerinim' der. Bunun üzerine o kul, kabrine açılan kapıdan, cehennemde kendisi için hazırlanmış gördüğü azaptan korkarak 'Ey Rabbim, kıyameti koparma!' der..."

Cebrail 'in görevi Allah ile peygamberleri arasında elçiliktir. Allah'tan aldığı emir ve hükümleri peygamberlere bildirir. Bütün kitap ve vahiyler Cebrail vasıtasıyla indirilmiştir. Kur'an-ı Kerim de Hz. Muhammed 'e onun vasıtasıyla indirilmiştir. Kur'an-ı Kerim'de bu hususta şöyle buyurulur:

Kur'an-ı Kerim'de insanların topraktan; cinlerin ve şeytanın yalın ateşten yaratıldıkları, "Cin'i de, yalın ateşten yarattık." (er-Rahman: 55/15) ayetiyle beyan olunmakta ise de; ? Ben ondan daha üstünüm. Beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın' dedi." (es-Sad: 38/76) ayetinde görüleceği gibi; meleklerin hangi maddeden yaratıldığı bildirilmemiştir. Ancak Sahih-i Müslim'de Hz. Aişe dan nakledilen sahih bir hadiste Peygamber Efendimiz , "Melekler nurdan, cinler yalın bir ateşten yaratıldı." buyurmuştur. Bu hadis, meleklerin maddi olmayan nurani, latif varlıklar olduğuna, meleklerle cinlerin iki ayrı asıldan gelen iki ayrı varlıklar olduğuna delalet etmektedir.

" Uyaranlardan olman için Kur'an'ı senin kalbine apaçık Arapça diliyle Ruhu'l-Eınin indirmiştir." (eş-Şuara: 26/192-195)

Suyuti, Cem'u'l-Cevamı' 6624 nolu hadis, ed-Dürri'l-Mensur, ilgili ayetlerin tefsiri: 5/47, Mısır, 1314; Ali el-Mutteki, Kenzu'l-Ummal, 10192, 10212 nolu hadisler, Lakkani, Şerhu Cevhereti't- Tevhid, Mısır, 1375/1955, s.210.

Melek kelimesi Kur'an-ı Kerim'in birçok yerinde geçmektedir. Çoğulu?Melaike? dir. Ancak günümüz Türkçesinde bu kelime?Melekler? şeklinde kullanılmaktadır.

"Biz her insanın amelini boynuna doladık. Kıyamet gününde onun için bir kitab çıkarırız ki, açılmış olduğu halde o buna kavuşur; kitabını oku, bu gün sana karşı bir hesab görücü olmak bakımından nefsin yeter " (el-İsra: 17/13-14)

'Seni sevindirecek şeylerle müjdelen, yani müjdeler olsun, sevineceğin şeylere ulaşacaksın. İşte bu, va'dolunduğun gündür.' Ona,

1) Cebrail:

Hz. Peygamber bir hadisinde:

Hafaza Melekleri insanı, Allah'ın henüz gerçekleşmemiş kazalarından, belalarından ve intikamından yine Onun izniyle korurlar.

Müslim, İman: 1; ayrıca Buhari, Ebu Davud, Tirmizi ve Nesai de benzerlerini rivayet etmişlerdir.

Cenab-ı Hakk'ın melekleri yaratmasının hikmeti nedir? İhtiyacı olmadığı halde onları niçin yaratmıştır?

"İsrafil Sur'u tutmuş hazır bir şekilde kendisine ne zaman üfürmek için emredileceğini bekliyor."

"Gökyüzünün beyaz bulutlar ile yarılıp meleklerin bölük bölük indirildikleri gün, gerçek mülk, çok merhametli olan Allah'ındır. O gün kafirler için de pek çetin bir gündür." (Furkan: 25/25-26)

22) Temiz Kimseler Ölürken Onları Selamlamak ve Müjdelemek, Kafir ve Fasıkların İse Yüzlerine ve Arkalarına Vurmak:

Kur'an ve hadis metinlerinde yer alan bazı ifadelerde meleklerden tabiat kanunlarının kast edildiğini söyleyenler yanında, onları maddenin mikrodalga boyutundan salt enerji boyutuna kadar uzanan kuantsal bir yapı olarak niteleyenler de bulunmaktadır. Bu yorumlar, çağın teknik terimlerini kullanarak melekleri tanımlama çabaları ve bilinmeyen şeyleri merak edip gaybın sınırlarını zorlama gayretleridir. Halbuki kaynaklardaki melek kavramına dikkatli ve doğru bir çerçeve içinde bakıldığında onların vahiy getirme, suçluları cezalandırma, eylemleri yazma, insanlara yardım etme, canları alma, cehennemi koruma, cenneti yönetme gibi görevleri bulunduğuna ilişkin ifadeler bir araya getirilince, mahiyetlerinin böyle çağdaş bilimsel yaklaşımlar doğrultusunda olmadığı, gerçek yapılarının hiçbir zaman şimdiye kadar bilinemediği ve bundan sonra da keşfedilemeyeceği ortaya çıkar.

"Yemin olsun iyilik için birbiri peşinden gönderilenlere" (Mürselat: 77/1)

"İşte biz, o elçilerden kimini kiminden üstün kıldık. Allah onlardan kimiyle konuştu, kimini de derecelerle yükseltti. Meryem oğlu İsaya da açık deliller verdik ve O'nu Ruhul-Kudüs ile destekledik." (el-Bakara: 2/253)

Buhari, İman: 1; Müslim, İman: 1.

sanki insanoğluna ihtiyacı olduğu için mi yaratmış, kimseye ihtiyacı yok ama yaratmış işte. askerde bir laf vardır, emrin mantığı sorgulanmaz.

Allah, bir ayet-i kerimede iman edilmesi gerekli olan esasları özlü bir şekilde bildirerek şöyle buyurur:

?Hatırla ki Rabbin meleklere: Ben yeryüzünde bir melek yaratacağım, dedi. Onlar: Bizler hamdinle sana tesbih ve seni takdis edip dururken, yeryüzünde fesad çıkaracak, orada kan dökecek birini mi yaratacaksın? dediler. Allah onlara: Sizin bilmeyeceğinizi ben bilirim, dedi." (Bakara: 2/30)

Çeşitli şekil ve biçimlere girmeye, çeşitli görünümler kazanmaya yapıları uygundur. Tahmin ve takdir edilemeyecek kadar güçlüdürler. Bu bakımdan insanın, sayı ve ölçü ile ifade edemeyeceği olağanüstü işleri yapmak üzere Allah tarafından görevlendirilir ve bu görevleri yine Allah'ın izniyle yaparlar. Onların biçimleri hakkında bir fikir vermesi bakımından (35'inci) Fatır Suresi'nin birinci Ayet-i Kerime'si dikkat çekicidir. Bu sureye ayrıca?Melaike Suresi? de denir.

Sur'un üfürülüşü ve İsrafil 'ın sur'a üfürmesini anlatan uzun bir hadis Tefsir kitaplarında konu ile ilgili ayetlerin açıklanmasında zikredilmiştir. Bu hadisin bazı cümleleri sahih hadis kitaplarında konu ile ilgili anlatıları bahislerde geçmekle beraber, bazı cümleleri ifade ve mana bakımından peygamber sözü olmayacak derecede münker kabul edilmiştir. Bu hadisin tek ravisi olan İsmail b. Rafi' Medine'nin kıssacılarındandır. Ahmed b. Hanbel ve Ebu Hatim er-Razi gibi hadis tenkidçileri hadislerinin münker olduğunu hatta metruk bir ravi olduğunu söylemişlerdir.

'Onun kitabını en aşağı yer tabakasındaki "siccin"e yazın!' der. Böylece onun ruhu aşağılara atılır. Derken cesedine döndürülür ve iki melek gelip yanına oturur ve ona,

el-Bakara, 2/87, 253, el-Maide: 5/110.

Böylece cennetin esintisi ve güzel kokusu ona gelir, kabri göz alabildiğine genişletilir. Derken yanına güzel yüzlü, güzel elbiseli, güzel kokulu bir adam gelir ve der ki:

Allah'ın emri ve izni ile canlıların, ölecekleri zaman canlarını almakla vazifelidir.

Peygamberler ve Peygamberimiz için meleklerin duası ise, onları övmek ve salatü selam getirmekti. Meleklerin şefaatından şöyle söz edilir:

?Andolsun ki elçilerimiz İbrahim?e müjde getirdiler de selam dediler. O da selam, dedi ve beklemeden kızartılmış bir buzağı getirdi. Ellerini yemeğe uzatmadıklarını görünce, onları yadırgadı ve onlardan kalbine bir korku girdi. Dediler ki: Korkma. Çünkü biz melekiz. Lut kavmine gönderildik. O esnada hanımı ayakta idi güldü. Ona da İshak?ı, İshak?ın ardından da Yakub?u müjdeledik. vah halime! Ben bir kocakarı, bu kocam da bir ihtiyar iken çocuk mu doğuracağım? Bu gerçekten şaşılacak bir şey, dedi. dediler ki: Allah?ın emrine şaşıyor musun? Ey ev halkı Allah?ın rahmeti ve bereketi sizin üzerinizedir. Şüphesiz ki O övülmeye layıktır, iyiliği boldur." (Hud: 11/69-73)

Meleklere inanan bir müslüman, meleklerin kendisini takip ettiğini, gözetlediğini, iyilik ve kötülüklerinin yazıldığını bilir. Ve bu bilinçle davranışlarına çeki düzen verir. Böylece, meleklere olan inancımız bizi kötülük ve günah yapmaktan vazgeçirir.

Kur'an'da kanat anlamına gelen "cenah" kelimesi, kuşların kanatları gibi somut ve maddi varlık anlamına alınabileceği gibi, manevi varlıkların görevlerini en seri şekilde yapabilmelerini sağlayan kudretin sembolü olarak da anlaşılabilir. Kuşlar için kanat, nesneler için taraf anlamına gelen "cenah" kelimesi, insan için kullanıldığında "el" anlamına gelir. Nitekim Cenab-ı Hakk'ın Hz. Peygamberimiz'e "Mü'minlere kanat ger" (Hıcr: 15/88; Şuara: 26/285) emri, onları "himaye et" anlamındadır. Din ve dünya ilimlerine sahip olan bir kimseye, mecazen "zü'l-cenahayn/iki kanat sahibi" dendiği gibi, anaların çocukları için şefkat ve merhamet kanatlarından bahsedilir. "Çocukların ana babaları üzerlerine kanat germeleri" (İsra: 17/24) istenir. Hıristiyanlar ise melekleri, bir kuş gibi kanatlı olarak düşünür ve tasvir ederler. Onların İslam itikadından ayrıldıkları bir husus da budur.

CEBRAİL

"Kitabı solundan verilene gelince..." (el-Hakka, 69/25)

"Gökleri ve yeri yaratan, melekleri ikişer, üçer, dörder kanatlı "elçiler" yapan Allah'a hamdolsun. Allah dilediğine dilediğini arttırır. Şüphesiz Allah herşeye kadirdir." (el-Fatır: 35/1).

"Yaptığınız bütün hileleri meleklerimiz kaydediyor." (Yunus: 10/21)

Meleklerin diğer bir görevi de; cenneti ve cennet ehli mü?minleri idare etmek, onlara cennet nimetlerini ikram etmektir. Kur?an-ı Kerim?de cennet meleklerine genellikle Rıdvan, idarecilerine de mutlak manada Hazene-i cennet adı verilmiştir. Bu konuda Kur?an-ı Kerim?de şöyle buyrulur:

2- Mukaddes kitap olan Kur'an ve diğer bir görüşe göre İncil demektir.

6) Melekler güzel kokulardan, güzel söz ve hareketlerden, Kur?an dinlemekten, ilim meclislerinde Allah?ın zikredildiği yerlerde bulunmaktan? hoşlanırlar. Soğan, sarımsak? ve benzeri kokulardan hoşlanmadıkları, yapılan fena bir hareketin, söylenen kötü bir sözün, dinin örtülmesini emrettiği bir tarafın açılmasının onlara eziyet verdiği hadis-i şeriflerde bildirilmiştir.

Sahih-i Müslim 7/226 1333 H.

" Meleklerin "Selam sizin üzerinize olsun" diyerek iyilikle canlarını aldıkları kimselerdir." (Nahl: 16/32)

"Sen samimi iman üzerinde idin, bu sağlam iman üzerinde öldün ve inşallah iman üzerinde dirileceksin" denir."

Aynı zamanda şunu da bilmek gerekir ki Azrail, Allah Teala'nın, can almak için görevlendirdiği bir melektir. Dolayısıyla can almak onun görevidir. Can ise Allah 'ın, bir çeşit bize ödünç olarak verdiği bir emanetidir. Emanetin adı üstündedir; Bir gün gelir asıl sahibine iade edilir. Hem sonra Allah 'ın bu dünyamızda canlılar için koyduğu disiplin ve yasalara bakıldığında hiç kimsede bu emanetin sonsuza dek kalmayacağı açıkça anlaşılmaktadır.

Hafaza melekleri, sağ ve sol tarafta bulunan melekler Allah katında değerli, şereflidir. Kul hela, cima', banyo gibi avret mahallerinin açılmasına sebep olacak hallerde olunca bu melekler geçici olarak ayrılır.

"Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed 'in, Allah'ın kulu ve Rasulü olduğuna şehadet ederim." diye cevap verir. Melek de ona;

'dinin nedir?' diye sorarlar, o,

"Hangi dinde idin?"diye sorulur. O;

Ebu Hureyre Efendimizin şöyle buyurduğunu anlatıyor:

Onların dualarının sonucu olarak salih kulların her çeşit karanlıktan aydınlığa çıkarıldığı bildirilmektedir:

Bakara: 2/30-34.

Kur'an-ı Kerim'de yalnızca bir harfi değişik olan ve buna çok benzeyen "İsrail" adı, tam 43 kez geçmesine karşın, Allah'a en yakın oldukları söylenen dört melekten birinin bu ismi bir tek defa bile geçmemektedir. Kaynaklara göre Kıyametin kopması için ilk uyarıyı, Allah'ın izniyle bu melek verecektir. Bu uyarı ise "Sur'a üflemek" le gerçekleşecektir. Kur'an-ı Kerim bu olaydan on kez söz etmekte ve bunlardan birinde şöyle demektedir:

'haa, haa.. Bilmiyorum' der.

Ali Arslan Aydın, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/127-129.

Tahrim: 66/6.

Sur'a üflemek:Boru, ya da düdük öttürmek anlamına gelir. Bazı ayetlerden bu uyarının dehşet verici olduğu anlaşılmaktadır. Ancak?Sur? denilen aracın gerçekte ne olduğu ve nasıl öttürüleceği hakkında söylenmiş birçok şeyler ve çeşitli görüşler bulunmakla beraber bu olayın içyüzünü, bizim için takdir edilmiş bilgilerle anlamak ve kavramak pek mümkün olmasa gerektir. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de buna ilişkin ayrıntılara rastlamamaktayız.

Meleklerin Bulundukları Yerler:

Ancak, yukarıda ismi geçen zatların meleklerle yaptıkları görüşmelerin keyfiyeti bilinmemektedir. Bu olaylar, tartışmayı meleklerin görülüp görülmemesinden çıkarıp, peygamber olmayan kişilerin onları görüp göremeyeceği noktasına getirmiştir. Zira peygamber, meleği görmekle kalmaz, sesini de işitir. Bu sebeple melek onun için elle tutulur, gözle görülür bir realitedir. Melek, gayr-i maddi bir varlık olduğu için peygamber onu bazen insan şeklinde, bazen de başka şekillerde görür. Cebrail, ekseriya insan şeklinde görülmüştür. Fakat Peygamber'in onu kendi şekliyle gördüğü de olmuştur. Ancak bunun nasıl gerçekleştiği belirtilmemiştir. Belki de bu manevi gözle ve tasviri imkansız bir şekilde olmuştur. Bir defasında da Peygamber, Cebrail'i altı yüz kanadı ile birlikte görmüştür. Bu da meleğin muazzam kudretine bir işarettir. Bir başka seferinde ise melek, bulutun içinde görülmüştür.

b) Arş-ı A?zam dört adet melek tarafından taşınmaktadır. Kıyamet günü bu meleklerin sayısısekiz olacaktır. "O gün Rabbinin arşını onların üstünde bulunan sekiz melek yüklenir.? (Hakka: 69/17) ayeti, onların kuvvetleri hakkında bilgi verir. Allah Teala?nın Kürsisi, semavat ve arzı kaplamıştır. Arş-ı A?zam ise Allah Teala?nın yarattıklarının en büyüğüdür. Kürsi?yi de kaplamıştır.

Kur'an-ı Kerim'de bir yerde "Mikail" olarak zikredilmektedir.

Meleklerin, müminlere inişi, onların dünyada hayrı ve doğru olanı kalplerine ilham etmeleri şeklinde olabileceği gibi; onları huzurlu kılmak, Allah'ın kendilerine vadettiği Cennetle müjdelemek şeklinde de olabilir. Bu gruptaki yardımcı melekler, müminlere dünya ve ahirette dost ve arkadaş olduklarını söyleyerek, sıkıntılı hallerinde onları teselli ederler. Nitekim Hak Teala, Peygamber 'e ve beraberindeki Ashab-ı Kirama, kafirlerle Allah yolunda savaşırken onlara yardım eden ve müminleri düşmanlarına muzaffer kılan melekler gönderdiğini bildirir. Bu konuda Cenab-ı Hak şöyle buyuruyor:

"Bu adam hakkında ne diyorsun?" diye sorarlar. O da hayatta iken söylemekte olduğu;

Ali Arslan Aydın, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/130-131.

Varlığı kabul edilen bu kadar mevcut arasında bir melek denilen nurani bir varlığın bulunmasını akıl caiz ve mümkün sayar. Nakil yani kitap ve sünnet ise onların varlığını, hatta varlığına inanmanın mecburi olduğunu bildirmektedir.

Zübeyr Tekkeşin, Şamil İslam Ansiklopedisi: 2/290-291.

Azrail'in kimseye karşı özel bir düşmanlığı da yoktur. Bu nedenle Allah'ın bütün elçileri gibi Azrail 'i de saygı ile anmak imanımızın gereğidir. Allah'ın selamı O'nun ve diğer bütün Allah elçilerinin üzerine olsun.

Cebrail ve Mikail Kur?an-ı Kerim?de anılmışlardır.

Ölüm meleği olduğu için Azrail?in adı insanlar arasında adeta korku sembolü haline gelmiştir. Dolayısıyla bazı kimselerin bu meleğe karşı duyguları olumsuzdur. Ancak bu düşünce hem yersizdir, hem de iman gerçeğiyle uyuşmaz. Çünkü iman, ayrıca sevgi, saygı, bağlılık ve teslimiyet ister. Azrail, Allah?ın, can almak için görevlendirdiği bir melektir. Dolayısıyla can almak onun görevidir. Her şey gibi, canımızın da sahibi Allah?tır. Can, Allah?ın bize bir çeşit ödünç olarak verdiği bir emanetidir. Emanet, bir gün gelir, asıl sahibine iade edilir. Her nefis, ölümü tadacak, her emanet sahibini bulacaktır. Azrail, bu konuda sadece görevini yapmaktadır. Onun hiç kimseye karşı özel bir düşmanlığı da yoktur. Bu nedenle, Allah?ın bütün elçileri gibi Azrail?i de saygıyla anmak imanımızın gereğidir. Allah?ın selamı O?nun ve diğer bütün elçilerinin üzerine olsun.

Melek; Tanımı ve Mahiyeti

Meryem: 19/17-21.

Suyuti, Lübabü?n-Nükul fi Ashabi?n-Nükul: 408.

Ali Arslan Aydın, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/129-130.

Saffat: 37/8; Sad: 38/69.

d- Kulların işlerini bilerek yazarlar. Bir işi resim ve yazı ile zaptetmek ilim değildir. İlimde şuurlu olarak idrak etmek şarttır. Şahidlik, şuurlu olarak bilmekle caiz olur. Kiramen Katibin kıyamet gününde şahitlik ederlerken, kulların yaptıklarını ve bunlara dair ne yazdıklarım gayet iyi bilirler.

Elektiriğin ve ışığın saniyedeki hızı düşünülürse?ki saniyede 300.000 kilometredir- Allah Teala?nın da melekleri aynı hızda, hatta daha büyük hızda yaratması rahatça kabul edilebilir.

"Melekler o kafirlerin yüzlerine ve arkalarına vurarak canlarını alırken onları bir görseydin." (Enfal: 8/50)

"?Ve eğer ona karşı birbirinize arka olursanız onun dostu ve yardımcısı Allah, Cibril ve müminlerin iyileridir. Bunun ardından melekler de ona arkadır." (et-Tahrim: 66/4)

Bu kudsi hadiste bildirilen karar vermek duygularla ilgili bir özellik olduğu için bunu hafaza melekleri nasıl tespit ederler meselesi tartışılmıştır. Bu husus Süfyan es-Sevri'ye sorulunca şöyle cevaplandırmıştır:

Bu ve benzeri ayetler, azab meleklerinin, kafirlerin tepelerine ineceğini ve cezalarını vereceğini gösterir.

Bir kudsi hadisi şerifte Rasulullah şöyle buyuruyor:

"Şüphesiz melekler ilim tahsil edenin yaptıklarından duydukları memnuniyetleri sebebiyle kanatlarını sererler."

Gerçi biz onları göremiyoruz ama, peygamberler görmüşler ve büyük bir melek olan Cebrail elçiliği ile Allahu Teala'nın vahyine mazhar olmuşlardır. Onlar, vahiy meleği aracılığı ile Allah'ın emir ve yasaklarını alıp, öğrenmişler ve insanlığı hidayete ve saadete yöneltmişlerdir. Nitekim Kur'an-ı Kerimde, Peygamberimiz 'e aynı şekilde indirilmiş ve bize meleklerin varlığını haber vermiştir. Onun içindir ki bütün müslümanlar, Kur'an-ı Kerim'in ve Peygamber Efendimizin haber verdiği ve aklın da varlığını inkar etmediği meleklere inanırlar. Çünkü melekleri inkar, mukaddes kitapları ve peygamberleri de inkar etmeyi gerektirir.

Kurtubi, el-Camiu li Ahkami?l-Kur?an: 14/94.

Cenab-ı Allah'ın bütün melekler içinde üstün kıldığı dört büyük melek.

Melekler, "gaybiyyat" denilen görülmeyen alemde mevcut nurani latif varlıklar olduklarından; biz onları göremezsek de, var oldukları, dini nakli delillerle sabit olduğundan, insan aklı da onların varlığını inkar edemez. Gerçi akıl, melaikenin ne varlığını, ne de yokluğunu kesin delillerle isbat edemez. Fakat, aklı selim, gözle görülmeyen bu gibi latif varlıkların varlığının imkansız olmadığına, aksine onların da, "vücudu caiz" olan şeylerden olduğuna delalet eder. Çünkü; meleklerin varlığını inkar edebilmek için, akli, felsefi veya ilmi verilere dayanan hiç bir delil ortaya konulamaz. Aksi halde; gözümüzle göremediğimiz ve bu gün ilmin ve felsefenin mahiyet ve hakikatini tesbit edemediği "hayat cevheri"nin, "insan ruhu"nun ve aklımızın da varlığını inkar etmemiz gerekir. Fakat göremiyoruz veya mahiyetini bilemiyoruz diye; ne ruhu, ne aklı, ne hayat gerçeğini ve ne de görünmeyen, fakat varlığı ilmen bilinen kuvvet ve enerji gibi gerçekleri inkar edemeyiz. O halde, ruh ve akıl gibi maddi olmayan ve "mücerredat" denilen maddeden soyutlanmış manevi, gaybi varlıklara da inanmaya mecburuz. Bu gibi soyut varlıklar, müşahede ve tecrübeye dayanan müsbet ilmin sınırları dışında kalan fizik ötesi, gaybi, manevi yaratıklardır. Nitekim, özellikle Sokrat ve Eflatun gibi İlahiyat Felsefesiyle uğraşan ve bir çok eski filozoflar, fizik ötesi ruhani varlıkların var olduğuna inanmak zorunda kalmışlar ve onlara "misaller alemi", "ervahı ulviyye" ve "nüfuz-ı mücerrede" gibi felsefi isimler vermişlerdir. Bu günkü müsbet ilimlerle uğraşan meşhur bilginlerin büyük çoğunluğu, fizik ötesi bir takım kuvvet ve varlıkların bu maddi-kevni alemde görülen bazı olayların meydana gelmesine sebeb olduğunu kabul ve itiraf etmektedirler. Bütün bu gerçekler ve ilmi veriler, meleklerin varlığının aklen caiz ve mümkün görüldüğüne kesin olarak delalet etmektedir. Özet olarak diyebiliriz ki, melekler de, aklımız ve ruhumuz gibi vardır.

Ruh kelimesi Kur'an'da birkaç yerde geçmekte ve değişik manalara gelmektedir. Ruhu'l-Kudüs ise, yalnız dört yerde geçmektedir. Bulunduğu ayetlerdeki manası hakkında alimlerin farklı yorumları olmuştur. Ancak çoğunluğun kanaatına göre, vahiy meleği olan Cebrail demektir. Ruhul-Kudüs kelimesinin geçtiği ayetlerden birinin meali şöyledir:

"Şüphesiz ki Allah ve melekleri peygambere çok salat ve tekrim ederler. Ey iman edenler, siz de ona salat edin, tam bir teslimiyetle de selam verin.? (el-Ahzab, 33/56)

Tirmizi, Cenaiz: 70.

"Ölü defnedildiğinde, ona gök gözlü simsiyah iki melek gelir. Bunlardan birine Münker diğerine de Nekir denir. Ölüye:

08.05.2007

"Hatırla ki insanın hem sağında hem solunda oturan ve onun amellerini tesbit etmekte olan iki de vardır. O bir söz atmaya dursun mutlaka onun yanında hazır olan gözcü vardır." (Kaf: 50/17-18)

"De ki: Kim Cibrile düşmansa, bilsin ki, o, Kur?an?ı Allah'ın izniyle -kendinden öncekileri tasdik edici ve müminlere yol gösterici ve müjdeci olarak- senin kalbine indirmiştir." (el-Bakara: 2/97)

?Melekler de onun çevresindedirler. O gün Rabbinin Arş?ını onların üstünde sekiz melek yüklenir.? (Hakka: 69/17)

Vahye ve peygamberliğe, hatta ahirete ve gaybiyyat denilen ahiret hallerine, cennet ve cehenneme inanmak, ancak meleklere iman etmekle mümkün olur. O halde peygamberlere ve onlara indirilen semavi kitaplara inanmadan önce, onlara peygamberliği getiren, vahyi ve kitapları indiren "meleklerin varlığı"na kesin olarak inanmak şarttır. Meleklere gerektiği şekilde iman etmeyen, diğer tüm iman esaslarını kabul etse bile mü?min vasfını kaybeder. Zaten böyle bir kimse, melekler aracılığıyla gerçekleşen diğer iman esaslarına da ister istemez inanmamış olacaktır. Melekleri inkar eden kimse, dolayısıyla vahyi, ilahi kitapları, peygamberleri, ruhları ve kıyameti inkar etmiş olur.

Şair Hassan'ın naklettiğine göre, Hz. Muhammed onun için dua etmiş ve duasında "Ya Rabbi, Hassan'ı Ruhul-Kudüs ile takviye et." demiştir. Hassan bunu söylerken, Ebu Hüreyre'yi de şahit olarak göstermiştir.

İnsan, yeryüzündeki diğer canlılardan farklı olarak irade sahibi bir varlık şeklinde yaratılmıştır. İrade, ?farklı seçeneklerden birini tercih etmek? demektir. Allah, insana iradi fiillerinde farklı alternatifler sunmuş ve onun dünyaya gelişinin gayesini?imtihan olmak? şeklinde tespit etmiştir. İnsan, bu imtihana giren alanda kendisini iyilik veya kötülüğe teşvik eden, iradesini daha özgürce kullanmasını sağlayan manevi menajerlerle karşı karşıyadır. Allah insanı şerre ve kötülüğe çağırmak üzere şeytanı, iyilik ve hayra davet etmek üzere de melekleri yaratmıştır. İnsanın meleklere inanması demek, önünde şeytan ve meleklerin sunduğu seçeneklerle dolu ruhi bir hayat olduğunu, meleklerin telkin ve teşviklerine göre hareket edip mevcut yeteneklerini bu yönde yükseltmesi gerektiğini kabul etmesi, Allah?ın görevlendirdiği meleklerin kendisini daima gözetlediğini ve yaptıklarını kaydettiklerini unutmaması demektir. İnsana iyi düşünceler aşılayan meleklerin yanı sıra, ona vesveseler telkin eden şeytanın varlığı da bir gerçek olmakla beraber, Kur?an, şeytana değil; meleklere imanı öne çıkarmak , tağutu inkar edip Allah'a iman edenin sağlam bir kulpa sarılmış olacağını bildirmek suretiyle şeytanın varlığını ikinci dereceye almış, onunla hemhal olmayıp aksine meleklere kulak vermeyi öngörmüştür.

b) Meleklere inanmamak veya onlara düşman olmak, imansız olmayı, kafir olmayı gerektirir.

?Allah?a yalan iftira edenden yahut kendisine hiçbir şey vahyolunmamışken?Bana da vahyolundu.? Diyenden, bir de: ?Allah?ın indirdiğinin benzerini ben de indiririm.? diyenden daha zalim kim olabilir? Sen zalimleri ölümün sıkıntıları içinde meleklerin de ellerini uzatarak: ?Canlarınızı çıkarın! Allah?a karşı hak olmayanı söylediğiniz ve O?nun ayetlerine karşı kibirlendiğiniz için bugün alçaltıcı bir azapla cezalandırılacaksınız.!? derlerken bir görsen!? (En?am: 6/93)

Hikmetleri uzatmak mümkündür. Ben şimdilik bir fikir vermek için bu kadarla iktifa etmek istiyorum.

?Benden ne istiyorlar?" buyurur. Melekler:

Zümer: 39/75.

Anlaşılıyor ki Allah Teala'nın, her işle görevlendirdiği çeşit çeşit melekleri bulunmaktadır ve Kur'an da bunların sadece bir kısmından bahsetmiştir; bir kısmı peygamberine ayrıca bildirmiş ve dolayısıyla O, hadislerinde bize bize bildirmiştir. Elbette bunların dışında da kim bilir daha nice melekler vardır.

"Mü'min kulun dünyadan kopup, ahirete gitme zamanı geldiği zaman, gökten ona, yüzleri sanki güneş gibi beyaz melekler iner. Beraberlerinde cennet kefenlerinden bir kefen ve cennet kokularından birtakım kokular bulunmaktadır. Mü'minin göz mesafesine otururlar. Sonra ölüm meleği yaklaşır ve başucuna oturup

13) Tabiat Olaylarını Allah?ın İradesine Uygun Olarak İdare Etmek:

Günümüzde bazı ilim adamları, çağımızın teknik terimlerini kullanarak melekleri tanımlamaya çalışıyorlar. Tabiatıyla bu gayret, bilinmeyen şeyleri merak etmekten kaynaklanıyor. Ancak belki de bilinmemesi gereken bazı şeyler vardır. Örneğin meleklerin ve cinlerin gerçekte yapılarının ne olduğu, her şeye rağmen insanoğlu tarafından hiç bir zaman keşfedilemeyecekse bir ilim adamının çıkıp melekleri?Atomaltı boyuta ait mikrodalga bedenli canlılar ve kuantsal yapı? olarak nitelemesi, insana lüks bir açıklama gibi gelmektedir.

"Öğüt telkin edenlere" (Mürselat: 77/5)

Kur?an-ı Kerim?de melekler hakkında, doksan kadar ayet mevcuttur. Biz bunlardan ikisinin mealini alıyoruz:

Kur'an-ı Kerim Melekleri Nasıl Anlatıyor

Allah Teala melekleri Adem?den önce yaratmıştır.

Cebrail her şekle girebilir. Peygamber Efendimiz onu biri vahyin başlangıcında Hıra'dan Mekke'ye gelirken, diğeri Mirac'dan dönüşte Sidretü'l-Münteha'da olmak üzere iki defa kendi asli şekliyle görmüştür. Cebrail bazan da insan kılığına girerek Rasülullah 'a vahiy getirirdi. Bu durumda çoğu kez yakışıklı ve genç bir sahabi olan Dıhye el-Kelbi'nin suretinde görünürdü. Cebrail İsra ve Mirac hadisesinde Rasulullah 'a Mekke'den Kudüs'e ve oradan Sidretü'l-Münteha'ya kadar eşlik etmiştir.

"Senden cennet istiyorlar." derler. Allah :

Necm: 53/53.

"Örtüsüz hamama girilince iki meleği kişiye lanet eder"

"Rabbimiz Allah'tır deyip dosdoğru yolda yürüyenlerin üzerlerine melekler iner. Onlara: Korkmayın, mahzun da olmayın, size vadedilen Cennetle sevinin. Sizin dünya hayatında da, ahirette de dostlarınız Biziz." (el-Fussilet: 24/30-31)

Müslümanlara düşen; kesin naslarla sabit gaybi bir hakikat olan ölümle ilgili gerçeklere ve ölüm meleğine kesin olarak inanmasıdır. Meleklerin çeşitli görevleri Kur?an ve hadislerle belirtilmiş ise de, Cibril ve Mikail dışındaki meleklerin isimleri kesin naslarla bildirilmemiştir. Onların isimlerini ve herbirinin özelliklerini Allah bilir. Ölüm meleği, bazı kitaplarda Azrail olarak adlandırılmış ise de, bu husus, inanılması zorunlu kesin bir bilgi sayılmaz. İslam Ansiklopedisi Leyden baskısı tercümesinde yer alan Azrail maddesinde, İslam alimlerince muteber sayılmayan ve güvenilmeyecek derecede İsrailiyata geniş yer verilmiştir.

"Cuma günü olunca, mescidin kapılarından her birinde, evvel geleni ve daha sonra gelenleri sırasıyla yazan melekler bulunur. İmam?minbere çıkmak üzere- geldiği zaman defterleri kapar ve hutbeyi dinlemeye gelirler. Erken gelen, bir deve kurban etmiş gibidir. Daha sonraki bir sığır, ondan sonrası bir koç kurban etmiş gibi sevap alır. Daha sonra gelen, Allah rızası için tavuk, en sonu bir yumurta hediyye eden gibidir."

İnsanı koruyup, ona bir anlamda hizmet ederler. Kur'an'da önünde ve arkasında insanı koruyan takipçilerin bulunduğu bildirilmektedir. Ayrıca hem Kur'an'da hem de hadislerde insanı takip eden bir refakatçinin bulunduğundan söz edilmektedir.

"Her kim Allah'a ve meleklerine ve peygamberlerine ve Cibril'e ve Mikail'e düşman olursa Allah da kafirlere düşmandır." (el-Bakara 2/98)

Melekler doğmazlar, doğurmazlar. Nasıl yaratıldıklarını, nasıl çoğaldıklarını ve sayılarının ne kadar olduğunu ancak Allah Teala bilir.

Ahmed Kalkan, İslam Akaidi: 122-123; Ahmed Kalkan, Kur?an Kavrma Tefsiri.

Ahmed Muhammed Davud, Akidetu?t-Tevhid, Ravza Yayınları: 59-64.

Ayrıca bk. İslam Ansiklopedisi İsrafil maddesi. Ali Arslan Aydın, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/131-132.

Meleklerin Kanatları:

Şuara: 26/193.

Buhari, Mevakid: 16; Bed'ül-Halk: 6; Müslim, Mesacid: 210; Ahmed b. Hanbel, Müsned: 2/257, 486; Nesai, Salat: 21.

"Muhakkak sizin üzerinizde gözetici çok şerefli yazıcılar vardır ki bunlar yaptığınız amel ve işlerin hepsini bilirler." (el-İnfitar: 82/10-12)

"Allah hem meleklerden, hem insanlardan peygamberler seçer. Allah her şeyi hakkıyla işiten, kemaliyle görendir." (Hacc: 22/75)

Cebrail bu gelişlerinin sadece iki defasında asli suretinde görünmüştür. Bunlardan birisi (en-Necm, 53/6-7) ayetlerinin nuzulünde, diğeri ise yine Necm suresinin 13. ve 14. ayetlerinin nuzulü esnasındadır.

Tarık: 86/4.

Meleklerle İnsanlar Arasındaki Efdaliyet:

b- Bu melekler kerimdirler. Yani şerefli, doğru ve adildirler. Çünkü hain, şerefsiz ve yalancının şehadetiyle hüküm sabit olmaz.

Bazı İslam alimleri, bu meleklerin mübah olan işleri yazmadığına kail olmuşlarsa da, kulun zahire çıkan her şeyini yazdıklarına dair rivayetler daha kuvvetlidir. Sağdaki meleğin yazmadığı şeyleri soldaki melek yazmakla görevlidir. Böylece, kulun her işini, hatta hastalık anındaki inlemesini bile melekler yazarlar.

9) Arşı Taşımak:

Melekler, nurdan yaratılan, ruhani ve latif varlıklar oldukları için, kendilerine mahsus olan bu mahiyet ve hakikatları onların insan gözüne görünmesine engel teşkil eder. Çünkü, maddi olan insan gözü, melekler gibi nurani, latif ve soyut varlıkları görebilecek şekil ve vasıfda yaratılmamıştır. Ancak Cenabı Hak, hidayet rehberi olarak gönderdiği üstün vasıflı insanlar olan peygamberlerine bu kuvveti verdiğinden, yalnız onlar melekleri hakiki hüviyetleri veya Allah'ın dilediği surette görebilirler.

Dört büyük melekten biri. Buna Cibril de denir. Bu tabirle Kur'an-ı Kerim'de üç yerde geçmektedir. Cibril, "cibr" ve "il" kelimelerinden meydana gelmiş İbranice bir kelimedir. Cibr kul, il ise Allah anlamına olup ikisi beraber Allah'ın kulu demektir. Cebrail, Kur'an-ı Kerim'de "Ruh", "Ruhu'l-Kudüs" ve "Ruhu'l-Emin" isimleriyle de anılmaktadır.

Müslim, Müsafirin: 200; Ebu Davud, Salat: 119.

Ferit Aydın, İslam?da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 240-241.

1) İnsanların peygamberleri, meleklerin peygamberlerinden üstündür. Allah Teala insanlar arasından peygamber seçtiği gibi meleklerden de seçmiş, onları diğer meleklerden üstün kılmıştır. Bir ayet-i kerimede bu durum açıkça ifade edilmiştir:

'Sen kimsin? Yüzün, uğur getiren bir yüz' diye sorar. O,

Kaf: 50/23.

?Şüphesiz ki şeytanın Ademoğlu için kalbe inmesi ve meleğin de kalbe inmesi vardır. Şeytanın kalbe inmesi şerri vadetmek, hakkı yalanlamaktır. Meleğin kalbe girmesi ise hayrı vaadetmek ve hakkı tasdik etmektir. Her kim bundan bir şey sezerse bilsin ki o Allah?tandır, ona hamdetsin. Her kim diğerini sezerse şeytandan sığınsın.? Rasulullah sonra şu ayeti okudu: ?Şeytan siz fakirlikle tehdit eder ve sizin cimri olmanızı emreder. Allah ise size katından mağfiret ve lütuf vadeder. Allah her şeyi ihata eden ve her şeyi bilendir.? (Bakara: 2/263)

Mikail'in görevi: yağmurun yağdırılması, rüzgarın estirilmesi ve mevsimlerin tanzimi gibi tabiat olaylarını Allah'ın emri ve izni ile vukua getirmektir.

Melekler, bilfiil vardır. Onları görememiş olmamız onların yokluğu yolunda bir delil teşkil etmez. Onların bizim tarafımızdan görülmemesi, farklı bir şekilde yaratılmış bulunmalarından, vücudlarının ruhani ve nurani olmalarındandır. Bizim gözümüz ise onları görebilecek şekilde yaratılmamıştır. Nitekim kendi aklımızı ve ruhumuzu da göremiyoruz, fakat onların varlığına inanıyoruz.

Bakara: 2/87, 253; Maide: 5/110; Nahl: 16/102.

Daniel: 10/13.

Fakat bu rivayeti, müfessirler bozuk ve merdud kabul ederler. Kur'an, bu iki melekle ilgili olarak yahudiler arasında meşhur olan hikayeleri onaylamaz.

Ancak bu kadarıyla bile Rabbimizin bizi ne çetin bir sınavdan geçirdiğini, bizzat hayatımıza karşı yaratmış bulunduğu tehlikelerin bile gelip bizi bulmasına melekleri engel yaparak bu sınavda bize nasıl süre tanıdığını bu ayetlerden ibretle öğreniyoruz. Doğrusu bu bize bir ilahi lutuf ve bir müjde olsa gerektir. Dolayısıyla insanın, bu harika nöbetçilerini her zaman hatırlayarak özellikle kuytu köşelerde, zifiri karanlıklarda ve tehlikelerle burun buruna olduğu anlarda onların kendisini korumaya devam etmeleri için Allah'a dilekte bulunması, Allah?ın izniyle belaların bertaraf olmasına bir vesile oluşturabilir. Bu, aynı zamanda insanın, Rabbiyle olan irtibatının güçlülüğünü ve sürekliliğini kanıtlamış olur. Kur?an?da?Kesinlikle üzerinizde koruyucular vardır. Onlar değerli yazıcılardır. Yaptığınız her şeyi bilirler.? (İnfitar: 82/10-12) diye kendilerinden söz edilen melekler vardır ki, bunlar söylediğimiz her sözü yazarlar. Dolayısıyla insanoğlunun havada kaybolup giden tek kelimesi bile yoktur.

Rasulullah hafaza meleklerinin vazifelerini anlattığı bir hadiste şöyle buyurur:

MELEKLERE İMAN

Halid Erboğa, Şamil İslam Ansiklopedisi: 2/386.

En'am: 6/93.

Allah'ın kendisine verdiği emirle canlıların ruhlarını almakla görevli olan ölüm meleğinin özel adıdır. Kur'an-ı Kerim ve hadis-i şeriflerde Azrail şekliyle değil, doğrudan anlamı olan Melekü'l-Mevt terimi kullanılmaktadır.

Bu ayetten anlıyoruz ki, meleklerin, nurani mahiyetlerine uygun ikişer, üçer, dörder kanatları vardır. Ancak; gayb alemden olan, maddi kesafetten soyutlanmış, mahiyeti bilinmeyen melekleri kuşlar gibi kanatlı, maddi varlıklar olarak tasavvur etmek, yanlış bir anlayıştır. Çünkü onlar Allah Teala'nın irade ve takdiri ile bizim gözlerimizle görülecek şekilde yaratılmamış, Kur'an-ı Kerim'de bu konuda açık bilgi verilmemiştir. Sözü edilen kanat, meleğin yaratılış gayesi ve nurani mahiyeti ile bağdaşan, vazifelerini en süratli bir şekilde yerine getirmelerine delalet eden manevi bir kanat, bir kuvvet ve iktidar sembolüdür. Bu söz, temsili ve mecazi bir ifade tarzıdır.

Ferit Aydın, İslam?da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 235-236.

Müşrikler Allah?a şirk koşarlarken, bazıları görünen maddi cisimleri, bazıları da görünmeyen manevi cisimleri Allah?a eş tutuyorlardı. İşte, mü?minin melek kabul ettiği varlığı müşrikler tanrı, tanrı çocukları veya tanrı kızları olarak kabul edebilmektedir. Mü?min, onların dişi veya erkek olmadıklarına inandığı gibi, o meleklerin kendi nam ve hesaplarına hiç bir yetkiye sahip bulunmadığına da inanır. Onlara tapmak, onlardan yardım beklemek insanlar için küçüklük olur. Çünkü ilk insanın yaratılışında Allah, onları Adem ?in önünde secde ettirdi. Ve Hz. Adem?e onlardan fazla bilgi verdi. Sonra da Hz. Adem?i kendisine halife yaptı. İnsan için, kendisine secde etmiş bir mahluktan yardım istemek ve ona tapmaktan daha büyük bir zillet olur mu?

el-Bakara 2/87, 253; el-Maide 5/110.

Allah Teala?nın melekleri yaratışı ve onlara vazifeler vermesi, onları büyük hizmetlerde kullanması onlara muhtaç olduklarından dolayı değildir. Bu hizmetlerin onlar tarafından yapılması da mecburi ve zaruri değildir. Mesela Hak Teala, Cebrail olmadan peygamberlerine vahyetmeğe kadirdir. Kıyametin vukuu için, İsrafil?in sura üfürmesi mutlaka gerekli değildir. Azrail olmadan ruhları alma kudretindedir. Onun ilmi, katib meleklerin amellerimizi yazmasına hacet bırakmayacak kesinliktedir. Fakat O?nun sünnet ve adeti bu şekilde cari olmuştur. Böyle olmasını murad buyurmuştur.

?Cebrail?e kim düşman ise şunu iyi bilsin ki Allah?ın izniyle Kur?an?ı senin kalbine bir hidayet rehberi, önce gelen kitapları doğrulayıcı ve mü?minler için de müjdeci olarak O indirmiştir. Zira kim Allah?a, düşman olursa bilsin ki Allah da inkarcı kafirlerin düşmanıdır." (Bakara: 2/97-98)

"?Meryem oğlu İsa'ya apaçık deliller verdik, onu Ruhu'l-Kudüs ile destekledik." (el-Bakara: 2/87, 253).

Peygamber şöyle buyurmuştur:

17) Zikir Meclislerinde Bulunmak:

Meryem: 19/19.

Radyonun bulunmadığı zamanlarda büyük dedelerimize, kapalı bir odada iken, şu anda etrafımızda duymadığımız pek çok ses var desek ve bu iddiada ısrar etsek deli olduğumuza hükmederlerdi. Frekansı insanın işitebileceğinden düşük veya yüksek olan seslerin duyulamayacağını, fakat bir alet vasıtasıyla duyulmasının mümkün olduğunu kime anlatabilirdik?

?Allah Teala buyurdu ki: Kulum bir günah işlemek istediği zaman, onu hemen yazmayın. İşlerse ona bir günah yazın. Kulum bir iyilik yapmak isterse ve henüz yapmamışsa ona bir sevap yazın. Eğer onu yaparsa onu on olarak yazın.?

İnsana, "Bu deftere senin işlediğin her şey yazıldı, hiç bir şey eksik bırakılıp unutulmadı" denilir. O gün herkes defterinde yazılanlara vakıf olacaktır. İnsanın yaptıkları, bütün iyi, kötü amelleri boynuna dolanmıştır. Hiç bir kimseye yaptığı amelinin sorumluluğundan kaçış ve kurtuluş yoktur.

- Ben ancak sana açmaya memur oldum. Senden önce hiçbir kimseye açmayacaktım, diyecek"

c- Katiptirler. Kulların bütün işlerini yazarlar. Zira, insanın ömrünün başlangıcından sonuna kadar bütün işlerini ezberleyip bilmek mümkün olsa bile, bunları yazmakta daha fazla bir sağlamlık vardır. Yazı ile bir şeye dair şüphe ortadan kalkar ve ilim sağlamlaşır.

3) Melekler son derece güçlü, kuvvetli ve süratle hareket edebilen varlıklardır. Meleklerin, nurani mahiyetlerine uygun ikişer, üçer, dörder kanatları vardır. Bu husus, Allah kelamı Kur'an ayetleriyle sabittir. Ancak; gaib alemden olan, maddi kesafetten soyutlanmış, mahiyeti bilinmeyen melekleri kuşlar gibi kanatlı, maddi varlılar olarak tasavvur etmek, yanlış bir anlayıştır. Çünkü onlar Allahu Teala'nın irade ve takdiri ile bizim gözlerimizle görülecek şekilde yaratılmamış, Kur?an-ı Kerim?de bu konuda açık bilgi verilmemiştir. Sözü edilen kanat, meleğin yaratılış gayesi ve nurani mahiyeti ile bağdaşan, vazifelerini en süratli bir şekilde yerine getirmelerine delalet eden manevi bir kanat, bir kuvvet ve iktidar sembolüdür. Bu söz, temsili ve mecazi bir ifade tarzıdır. Nitekim, din ve dünya ilimlerine sahip olan bir kimseye, mecazen "zül-cenaheyn" iki kanat sahibi dendiği gibi; anaların çocukları için "şefkat ve merhamet kanatları"ndan bahsedilir. Hristiyanlar ise melekleri, bir kuş gibi kanatlı olarak düşünür ve tasvir ederler. Onların İslam itikadından ayrıldıkları bir husus da budur.

Bak: Hicr: 15/51 ve daha sonraki ayetler. Tac: 1-24?deki Cebrail hadisi. Hz. Ömer Cebrail?i şöyle tarif eder: ?Bembeyaz elbiseli, simsiyah saçlı bir adam. Üzerinde sefer alameti görünmüyor, buna rağmen bizden de kimse onu bilmiyordu.? A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 93-94.

Fethu?l-Bari: 4/32; Şerhu?l-Akidetu?t-Tahaviyye: 15.

Enes b. Malik Peygamberimizin şöyle buyurduğunu anlatıyor:

"Allah demişti ki: Ey Meyrem oğlu İsa, sana ve annene olan nimetimi hatırla, hani seni Ruhul-Kudüs ile desteklemiştim." (el-Maide: 5/110)

"Sana ruhtan sorarlar. De ki: Ruh, Rabb'imin emrindendir. Size ilimden pek az bir şey verilmiştir." (el-İsra: 17/85)

Ferit Aydın, İslam?da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 233-235.

İnsan bir hayır yapmak için türlü engel aşmak mecburiyetindedir, melek hayır yapmaktan başka bir şeye güç yetiremez durumdadır. Etrafı düşman askerleriyle sarılı bulunan ve daima gelen hücumu karşılama mecburiyetinde olan bir asker, şayet bu vazifesini yerine getirirken ufak tefek kusurlar yaptıysa, vazifesini unutmadıysa tebriğe layıktır. Bununla, her türlü emniyet tedbirlerinin alındığı, hiçbir tehlikenin gelemeyeceği bir yerde nöbet tutan asker arasında elbette bir fark bulunmalıdır. Birinci asker insanın, ikincisi ise meleğin misali olabilir. Düz bir cadde üzerinde yürüyeni alkışlamak kimsenin aklından geçmemiştir. Fakat yerden on metre yükseklikte kurulu bir ip üzerinde yürümek bir maharettir.

İnsanlar tarafından, ses tesbiti için teyp, hareket ve şekil tesbiti için de fotoğraf ve filim makinaları yapılmıştır. Belki yarın bunların çok daha mütekamil olanı yapılacaktır. Bu makinelerin insan tarafından icad edilmesi, insanı yaratan Allah?ın, insan amellerini olduğu gibi tesbitteki sonsuz kudretini göstermektedir.

?Onu görselerdi nasıl olurdular? buyurur. Melekler:

"Melekler, küfürleri sebebiyle zulmedenlerin canlarını alacakları zaman onlar?biz hiçbir fenalık yapmazdık? diye diye teslim olurlar. Hayır, Allah sizin neler işler olduğunuzu muhakkak ki çok iyi bilendir." (Nahl: 16/28)

Şeytanın kalbe girmesi vesvese ile, meleğin kalbe girmesi ise ilham ile olur.

Kur?an?da meleklerin varlığını kabul etmeyenler açık bir şekilde kafir ve sapık olarak nitelendirilmiştir:

?Sizi şahit tutuyorum ki ben onları affettim.? buyurur. Meleklerden bir tanesi:

Bunlara "illiyyun" ve "kerubiyyun" melekleri de denilmektedir. Nisa: 4/172. ayetinde Mesih ve Allah'a yakın meleklerin Allah'ın kulu olmaktan çekinmedikleri bildirilmektedir. Enbiya suresinde ise göklerde ve yerde bulunanların O'nun hizmetinde oldukları beyan edildikten sonra; O'nun huzurunda bulunanların O'na ibadet hususunda kibirlenmedikleri, ibadetten usanmadıkları, gece gündüz O'nu tesbih ettikleri bildirilmektedir. Kur'an'da arşı taşıdıkları ve onun çevresinde bulundukları ifade edilen, Allah'ı hamd ve tesbih eden melekler de bunlar içinde sayılmaktadır.

en-Nisa: 4/163.

Münker-Nekir, kabirde sorgu-sual işi ile görevli olan meleklerdir. Kur'an'da adları geçmemektedir. Hadislerde ise ölü defnedildiği zaman ona, birine Münker, diğerine Nekir denilen siyah tenli mavi gözlü iki meleğin geldiği, ölüyü kabrinde oturtup sorular sorduğu, verdiği cevaplara göre kabrini genişlettiği veya daralttığı rivayet edilmektedir.

"Hamele-i Arş şu anda dörttür, Kıyamet günü Allah onları bir dört melekle daha kuvvetlendirir, böylece sekiz olur"

Peygamber 'e Sur'un mahiyeti sorulunca şöyle demiştir:

'bu, falan oğlu falandır' diye cevap verirler. Böylece birinci göğe ulaşırlar ve kapının açılmasını isterler. Onun için göğün kapısı açılır. Her gökte, o göğün en kıymetli melekleri, bu ruhu bir sonraki göğe kadar teşyi ve ona refakat ederler. Neticede yedinci göğe gelinir. Allah Teala,

"Allah, kullarından dilediğine kendi emrinden bir ruh ile "melekleri" indirerek şöyle der: uyarın ki; benden başka ilah yoktur. Benden korkun." (en-Nahl: 16/2)

Ahmed Muhammed Davud, Akidetu?t-Tevhid, Ravza Yayınları: 58.

Meleklerin Kuvvet ve Süratleri:

?Biz ancak Rabbinin emri ile ineriz. Önünüzde, arkanızda ve bunlar arasında onlan her şey ona aittir. Senin Rabbin unutkan değildir." (Meryem: 19/64)

"Derken bir iş çevirenlere" (Naziat: 79/5)

"Onu sıkıştır" denir. Arz onu sıkıştırır da kaburga kemikleri birbirine geçer. Allah onu yattığı bu yerden tekrar diriltinceye kadar kendisine azap edilir."

3) İnsanların, salih mü?minleri, muttakiler, sıddıklar, şehidler, ilmiyle amil olan alimler... meleklerin peygamber olmayanlarından üstün ve efdaldir.

"Gökleri ve yeri yoktan var eden, melekleri ikişer, üçer ve dörder kanatlı elçiler yapan Allah'a hamdolsun. O, yaratmada dilediğine artırır. Muhakkak ki Allah her şeye kadirdir." (el-Fatır: 35/1)

Melekler, ruh gibi latif, nurani, mahiyetleri Allah katında malum, varlıkları bizim dünyamıza ait olmayan fakat insanlarla ilgili bir takım görevleri bulunan varlıklardır. Akıl ve nutukları olup; şehvet ve gadap gibi beşeri ihtirasları, yemeleri, içmeleri yoktur. Evlenmek, doğmak ve doğurmaktan uzaktırlar. Çeşitli şekillere girebilirler. Allah'ın emrine asla isyan etmezler, yerde ve gökte bir takım vazifeler ile meşgul olurlar. Daima Yüce Allah'ı tesbih ve zikrederler. Meleklerin bu özellikleri için bakınız: (el-En'am, 6/9, 100; el-Hicr 15/8; el-Fatır 35/1; el-Mearic 70/4)

Cemil Çiftçi, Şamil İslam Ansiklopedisi: 3/190.

Yaptığınız bütün işler melekler tarafından muhafaza edilmektedir.

?De ki: Göklerde ve yerde Allah?tan başka kimse gaybı bilmez." (Neml: 27/65)

"Şüphesiz ki Allah, melekler ve gökler ile yeryüzünün ehli insanlara hayrı öğretenlere elbette salat eder."

Zalimlerin canlarını alışları da şöyle ifade edilir:

Kur'an-ı Kerim'de "Melekü'l-mevt" olarak geçmektedir.

İnsanoğlunun havada kaybolup gittiği tek kelimesi bile yoktur.

Şamil İslam Ansiklopedisi: 1/ ; Ahmed Kalkan, Kur?an Kavram Tefsiri.

inancın mantığı aranmaz. sadece inanırız.. yoksa kabenin etrafında dönmenin, ibadet etmenin, kurban kesmenin de bir mantığı yoktur. kader inancının da hakeza.. inançta mantık aranması büyük bir hatadır. çünkü somut verilere zaten dayanmazlar.. inanç kalp işidir.. sorgulanmamalı... sorgulanırsa inanç olmaz..

" ; Tutun onu da denilir, sürükleyerek cehennemin ta ortasına götürün." (ed-Duhan: 44/47). Bu mealler dikkatle incelendiğinde el-Müddessir: 31 ve ez-Zümer: 44/71 ayetlerinde zebanilerin "Cehennem bekçileri" ve "Melek" oldukları, et-Tahrim, 6 ayetinde ise cehennem görevlisi zebanilerin "Sert tabiatlı melekler" olduğu açıklanmıştır. Ed-Duhan, 47. ayetinde zebanilerin "Cehennemlik kişileri iteleyerek" cehenneme attıklarına atıf vardır. Zebani kelimesi bir tek ayette, "Biz de zebanileri çağırırız" (el-Alak: 96/18) açık olarak geçmektedir.

Kur'an-ı Kerim'de, meleklerin kafir olan bir kul ile mümin olan bir kulun canlarını alışları tasvir edilmektedir. Kafirlerin can verişleri şöyle tarif edilmektedir:

Kimi hakka secde kılmış ba huşu?

Allah Teala, amellerini yazmakla vazifelendirilmiş oldukları kullara şahidlik edecekleri için, yazdıkları defterlerin önemine dikkat çekerek bu şerefli meleklerin dört özelliğini belirtmektedir:

Bu dört meleğin dışında, her insanın yanında bulunan ve daima onun küçük, büyük, gizli ve aşikar yaptığı bütün işleri yazan melekler vardır ki, bunlara "Kiramen katibin" denir. Ayrıca öldükten sonra kabirde sual sormakla vazifeli "Münker ve Nekir" melekleri de vardır.

Macdonald Melek mad. İA., Fazla bilgi için bk. İbni-Manzur Lisanül-Arap, 12/386-387; Rağıb el-Müfredat s. 49; M. Hamdi Yazır Hak Dini Kur'an Dili, 1/301-303; Ali Arslan Aydın, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/126-127.

Suyuti, ed-Dürrü'l-Mensur: 5/323; Lakkani, Şerhu Cevhereti't-Tevhid, s.208.

Evvela şunu herkes bilmelidir ki, Allah yaptığı işlerden dolayı sorguya çekilmez. Allah'ın yaratmasında hikmet, hilkate tabidir. Bu hakikati İbrahim Hakkı Hazretleri, "Her işte hikmeti vardır, abes fiil işlemez Allah." ifadeleriyle dile getirir.

Mü?minler gaybe inanmakla yükselme ve ilerleme yolundaki ilk adımlarını atmış olacaklardır. İnsanlar, heva ve hevesinden, hayvanlık mertebesinden ancak bu ilk adımla kurtulabilir ve gerçek insanlık mertebesine yükselirler. Bir hayvana gaybı anlatamazsınız. O daha kıymetli de olsa göremediğini tercih etmez; önündeki otları herşeye tercih eder. Kainat, mevcut olan, bilinen ve görünen varlıklardan ibaret değildir. Bu görünüp bilinen şeylerden daha başka varlıklar da mevcuttur; ki biz bunları görmeden sadece doğru haber üzerine verilen bilgiyle bilir ve kabul ederiz.

?Sekar?ın ne olduğunu biliyor musun? Hem geride bir şey bırakmaz; hem de azaptan vazgeçmez, durmadan derileri kavurur. Üzerinde on dokuz vardır. Biz cehennem bekçilerini yalnız meleklerden yaptık, sayılarını onu inkar edenler için bir imtihan yaptık..? (Müddessir: 74/27-31)

Ahmed Hulusi, RUH İNSAN CİN S. 23 10. Baskı, KİTSAN

Allah, niçin, meleklerin yaptığı işi, onlar olmadan da yapabilecek iken melekleri yaratmıştır? ikna edici, açıklayıcı, delilleri ile birlikte cevap arıyorum, lütfen yardımcı olun...

BÜYÜK MELEKLER

"Şayet seni görselerdi sana daha sağlam ibadet eder, seni daha fazla ulular ve sana daha çok tesbih ederlerdi.? derler. Allah :

"Sizden söz gizleyen ile onu açığa vuran, geceleyin gizlenen ile gündüzün yürüyen eşittir. Onun önünde ve arkasında Allah'ın izniyle kendisini koruyan takipçileri vardır." (Ra'd: 13/10-11)

?Onlar cenneti gördüler mi? buyurur. Melekler:

Celaleddin es-Suyuti, el-Habaik, s.106. Lakkani'nin naklettiğine göre Kiramen Katibin, kulun itikad, niyet, ve kasıtlarının hepsini anlayıp muhafaza ederler Lakkanı, Şerh-u Cevhereti't- Tevhid, s. 108.

Ehl-i Sünnet'e göre, Münker ve Nekir, ölen kişiye Rabbini, dinini ve peygamberini sorarlar. Mü'min kişi bu sorulara cevap verir, ama kafir veremez. Bu husustaki hadisler pek çoktur. Söz konusu iki melek ölünün kabrine gelir, Allah ölüyü diriltir ve melekler sorularını yöneltirler.

Bu ayetin tefsirinde geçen iki rivayet için bk. et-Taberi: 1/324, 327; el-Beydavi: 2/91; ez-Zemahşeri: 1/92.

Bu uzun hadis-i şerif, ayrıca Ebu Davud'un ve İbn Mace'nin Sünenlerinde; İbn Kesir'in Tefsirinde yer almakta, hasen bir hadis kabul edilmekte, delil kabul edilen güvenilir raviler tarafından rivayet edildiği bildirilmektedir. Görüldüğü gibi bu hadiste, ölüm meleği ve yardımcılarının yanı sıra, kabirde insanı ilk hesaba çeken iki melekten bahsedilmektedir. Kur'an'da bu iki melekten bahsedilmese de, bu hadis dışında sahih birçok hadiste kabirdeki bu meleklerden bahsedilmiştir.

Ehl-i Sünnet'e göre Münker ve Nekir'in kabirde ölüyü sorguya çekmeleri haktır. Kabrin sıkması ve azabı haktır. Bu bütün kafirler ve asi bazı mü'minler için olan bir şeydir.

?Melekler nurdan yaratıldı. Cinler de halis ateşten yaratıldı. Adem de size vasfedilenden yaratıldı."

"İmam Gazaba uğramışların ve sapıkların yoluna değil, ayetini okuduğu zaman, amin deyin, zira melekler de amin der. İmam da amin der. Her kim meleklerle beraber amin derse geçmiş günahları bağışlanır."

3) Mü?minleri Desteklemek:

İçinde yaşadığımız dünyada ve bulunduğumuz fizik ortamda bile bu kadar kalın surlarla çevrili olduğumuzu bir an düşünecek olursak, melekler ve cinler gibi başka alemlere mensup esrarengiz varlıkları neden görmediğimize artık şaşmayız.

Kur?an?da cehennemin başında iri gövdeli, sert tabiatlı, Allah'ın buyruklarına karşı gelmeyen ve emredildiklerini yapan meleklerin bulunacağı ifade edilmektedir.

"Rabbim Allah'tır, Peygamberim Muhammed 'dir" diye cevap verir. İşte mü'min ölünün böyle cevabı; "Allah iman edenleri sabit söz ile dünya hayatında ve ahirette metanetli kılar" mealindeki ayetin ifadesidir.

Mukaddes ruh, vahiy meleği Ruhul-Kudüs, "ruh" ve "kudüs" kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Bu kelimelerin ikisi de Arapçadır. "Ruh"; hayat, idrak ve hareketin kaynağı, maddenin tanı mukabili, manevi varlık, vahiy, Allah kelamı, Kur'an-ı Kerim, kuvvet, vahiy meleği, Cebrail, his, duygu ve benzeri manalar işin kullanılır.

c) Bütün meleklere Hazret-i Adem?e secde etmeleri Allah Teala tarafından emredilmiş ve bütün melekler bu emre uyarak, Adem?i kıble edinerek secde etmişlerdir. Eğer melekler daha üstün olsalardı, kendilerinden daha aşağıda olana tazim ve hürmetle emredilmiş olurdu.

İnsanların fiillerini kaydederler. Kur'an'da, üzerinde bir koruyucu ve denetleyici bulunmayan hiçbir kimsenin bulunmadığı , insanların üzerinde muhafızlık eden değerli katiplerin mevcut olduğu ve onların yapmakta olduklarını bilip yazdıkları haber verilmektedir. İki melek, kişinin yaptıklarını yazmaktadır. İnsan hiçbir söz söylemez ki yanında gözetleyen, yazmaya hazır bir melek bulunmasın.

7) Gaybı, bilgisi sadece Allah'a ait bulunan konuları bilemezler. Onlar, Allah'ın talim ettiği hususları, öğrettiği kadarıyla bilebilirler. Kur'an-ı Kerim mutlak gayb bilgisinin Allah'a has olduğunu beyan etmekte ve O, bu bilgileri meleklerle bile paylaşmamaktadır. Nitekim Hz. Adem'in yaratılışını dile getiren ayetlerde melekler bunu itiraf etmişlerdir.

Allah'ı hamd ile tesbih etme, O'na secdede bulunma , Allah'ı gece gündüz övme ve takdis etme. Meleklerin görevlerindendir.

"Aileme dönüp onlara haber versem mi?" diye sorar. Onlar da;

?Rablarına karşı gelmekten sakınan lar bölük bölük cennete götürüldüler. Oraya varıp ta kapıları açıldığında, bekçileri onlara: ?Selam size, tertemiz oldunuz! Artık ebedi kalmak üzere buraya girin? dediler.? (Zümer: 39/73)

12) Eceli Gelenlerin Ruhlarını Kabzetmek:

Ayrıca "hazene", cennetlikleri karşılarken takındıkları tavırdan mü'minlere karşı güleryüzlu, tatlı sözlü olduklarını öğreniyoruz.

"Rablerine karşı gelmekten sakınanlar ise zümreler halinde cennete sevkedilir. Oraya varıp da kapıları açıldığında bekçileri onlara: Selam size! Tertemiz geldiniz. Artık ebedi kalmak üzere girin buraya, derler." (ez-Zümer: 39/73)

İnsan aklının bilinmeyen alemleri idrak edememesi, onların mevcudiyetinin inkarını gerektirmez. Bu konuda mü?mine düşen; işi, akıl kuvvetinin üstündeki diğer kudrete bırakmasıdır. Mü?minin, öğrenmek istediklerini Alim ve Habir olan, görüneni ve görünmeyeni, gizli ve aşikarı bilen Allah?tan ve O?nun Rasülünden öğrenmesi lazımdır. Fakat eskiden olduğu gibi, bugün de materyalist kafalılar Allah?ın ilmini önemsemeyerek, insanoğlunu gerilere, hayvanlık mertebesine götürmek istemektedirler.

Muhamed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur' an Dili: 1/431.

Meleklerin varlığına, günahlarından uzak, şerefli, daima Allah?a itaat eden, hiç isyan etmeyen kullar olduklarına inanmak, imanın altı esasından biridir. Peygamberimiz, kendisine bir insan şeklinde gelerek, "İman nedir ya Rasulallah?" diyen Cebrail aleyhisselama, "İman: Allah?a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kadere, hayır ve şerrin onun yaratmasıyla olduğuna inanmadır.." buyurmuştur.

Mearic: 70/4; Nebe': 78/38; Kadr: 97/4.

A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 95.

Tirmizi, Cenaiz: 70; Ahmed bin Hanbel III/126; IV/140; Ahmet Kalkan, Kur?an Kavram Tefsiri.

"Onlara vardığımızda namaz kılıyorlardı, ayrıldığımızda da namaz kılıyorlardı" derler.?

Meleklere inanmamak, bir bakıma vahyi, peygamberi ve peygamberin getirdiği kitabı ve tebliğ ettiği dini inkar etmek demektir. Çünkü bütün peygamberlere peygamber oldukları ve tebliğ edecekleri dini hükümler vahiy yoluyla ve melek vasıtasıyla ulaştırılmıştır.

Ahmed Muhammed Davud, Akidetu?t-Tevhid, Ravza Yayınları: 55.

İbn Kesir, Tefsiru'l-Kur'ani'l-Azim, 8/239.

?Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun. Onun başında iri gövdeli, sert tabiatlı, Allah?ın kendilerine buyurduğuna karşı gelmeyen ve emredildiklerini yapan melekler vardır.? (Müddessir: 74/27-31)

Ölen kimseyi mezarında sorguya çeken ve gerektiğinde onu cezalandıran iki Melek. Bunların, Münker ve Nekir diye isimlendirilmeleri, her ikisinin de aşinası olmadığımız garip bir surette olmalarındandır. Nitekim Arapça'da bir kimsenin, bilmediği veya tanımadığı bir şeyi bilmediğini ifade etmek için, "nekirtü'ş-şey'e" der.

Bu surenin 30-32. ayetlerini okuyunuz. A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 95-96.

Ahmed İbn Hanbel, Müsned: 3/3, 40.

Melek kavramı insan tasavvurunu zorlayan bir karmaşıklığa sahiptir. Bu nedenle melek denen varlığı, duyularımızla algılanabilecek bir nitelik içinde tanımlamak mümkün değildir. Kur'an-ı Kerim'de meleklerden çokça söz edilmesine rağmen onların yapıları ve orijinleri hakkında pek açık bilgiler verilmemiştir. Bu nedenle günümüze kadar kaleme alınmış bütün kaynak eserlerde meleklerle ilgili bölümler son derece kısa ve anlam bakımından kapalıdır.

Mikail?in ismi Kur?an-ı Kerim?de yalnız bir defa geçer.

"Şu adam kimdir?" diye sorulur. O da;

Suyuti, el-Hakaik fi Ahbari'l-Memalik, Beyrut 1988/1408, s.92.

Yahudilerin ve Müslümanların Mikail hakkındaki düşüncelerini öğrenmek için bu ayetin nüzul sebebiyle ilgili bulunan iki rivayete göz atmakta yarar vardır:

'Allah'ın kitabını okudum, ona inandım ve onun doğru olduğunu kabul ettim' der. Bunun üzerine gökten bir ses, 'Kulum doğru söyledi. Binaenaleyh onun için cennetten bir döşek serin, ona cennetten bir elbise giydirin ve ona cennetten bir kapı açın!' der.

"Gönderilen peygamber, Rabbi tarafından kendisine gönderilene iman etti, mü?minler de iman ettiler. Onlardan her biri Allah?a, O?nun meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine iman ettiler." (Bakara: 2/285)

a) Allah Teala insan için Kitab-ı Keriminde?Halife? tabirini kullanır. Halbuki melekler hakkında böyle tekrim vaki olmamıştır.

"Allah Teala bir kulunu sevdiği zaman Cibril?i çağırır ve buyurur ki: Ben falanı seviyorum sen de onu sev. Cibril de onu sever. Sonra gökyüzünde nida eder ve der ki: "Allah falanı sever siz de onu sevin." Gök ehli de onu sever. Sonra o yeryüzünde de kabul görür. Bir kuluna da buğz ettiği zaman Cibril?i çağırır ve der ki: "Ben falana buğzediyorum, sen de bugzet." Cibril de ona buğzeder. Sonra gök ehline şöyle nida eder: "Allah falan kuluna buğzetti siz de ona buğzedin." Sonra yeryüzünde de buğz ile karşılanır."

Meleklerden bir kısmının insanlarla ilgili bazı özel görevleri vardır. Bunlardan bir kısmının görevi; değişik şartlarda ve çeşitli işler sırasında insanları muhafaza etmek, onları koruyup gözetmek, yaptıkları iyi ve kötü her türlü iş ve davranışları kaydetmektir. Bunlar, Kur?an?da Hafaza, Muakkibe, Kiramen Katibin adları ile anılırlar. Bunlara Hafaza melekleri denir. Her insan için görevli olanlar ayrıdır. Allah Teala şöyle buyuruyor:

İsra: 17/92-95; Hicr: 15/8; Furkan: 25/21-22; En'am: 6/8.

Buhari, Müslim, Tac: 1/63.

Allah'u Teala Cebrail'i kuvvet ve emanet sıfatı ile tavsif etmiştir:

Nisa: 4/97.

A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 91-92.

'Ne bildin, ne de uydun!' denilip, ona demirden bir topuz ile öyle bir vurulur ki, insan ve cinlerden başka bütün varlıkların duyduğu bir çığlık atar."

Azrail Cenab-ı Hakk'ın emrindeki öteki melekler gibidir. Dört büyük melekten birisidir. O yalnızca kendisine verilen emri yerine getirir ve eceli tamam olmuş kulların ruhlarını alıp bu ruhu isteyene götürür. Onun emrinde de bazı melekler vardır. Bu melekler de kendilerine Allah'u Teala tarafından ulaştırılan emirleri yerine getirirler.

İman edilmesi gereken şeylerin ayetteki sıralanışı içinde meleklerin yeri, onlara imanın önemini göstermektedir. Bu sıranın, Allah isminden sonra, kitaplar ve peygamberler?den önce oluşu, meleklerin Allah ile peygamberler arasında elçilik-habercilik yaptıklarına, Allah?ın kitaplarını getirmede aracı olduklarına, yani vahiy getirme görevlerine işaret eder mahiyettedir. Melekler, Allah'ın insanlara bir lutfu ve keremi sayılan "peygamberlik müessesesi"nin temeli olan Allah'ın ilahi vahyini, görülmeyen gayb aleminden insanlara, onlar arasından seçilen peygamberlere indiren Allah'ın ilahi elçileridir.

İbn-I Hudayr demiş ki: ?Atın Yahya?yı çiğnemesinden korktum. Kalkıp yanına gittim. Bir de ne göreyim. Başımın üstünde gölgelik gibi bir şey! İçinde kandillere benzer bir şeyler var. Bu gölgelik göğe çıktı, hatta onu göremez oldum. Ertesi sabah Rasulullah?a giderek:

?De ki, size vekil kılınan ölüm meleği canınızı alacak, sonra Rabbinize döndürüleceksiniz.? (Secde: 32/11)

Melek kelimesi, ?mülk? kelimesinden türemiş Arapça bir kelimedir. Türediği bu kelimeler, risalet, yani elçilik, ve kudret, kuvvet anlamlarına gelir. Dolayısıyla?melek? de, elçi, güçlü, kuvvetli idare eden anlamındadır. Bundan dolayı Allah, bu kelimeyi; kulları, peygamberleri ve diğer yaratıkları ile kendi arasında elçilik-habercilik görevini yapan ve evrendeki olayların meydana gelmesi için verilen görevleri yerine getiren güçlü-kuvvetli yaratıklarına isim olarak vermiştir.

"Bir de sabah namazını çünkü sabah namazı şahitlidir." (İsra: 17/78)

a- Kiramen katibin melekleri müvekkel oldukları kulun iyi ve kötü bütün amellerini hıfz ederler, unutmazlar. Çünkü unutmakla bir işe dair hüküm sabit olmaz.

Günümüzde de batılılardan esinlenerek melekleri bayan gibi düşünen, kızlarına?Melek? ismi veren, güzel bir bayanın meleğe benzediğine dair şiirler yazıp söyleyen, şarkılar mırıldanan insanlara rastlayabilmekteyiz. Bunlar, İslam itikadı açısından çok vahim manzaralardır.

Kur'an'da "İsrafil" olarak ismi geçmemektedir. Ancak, kıyametin vukuu ile ilgili ayette " Sur'a üflenince Allah'ın dilediği müstesna göklerde olanlar ve yerde olanlar bayılırlar . Sonra Sur'a üflenince ölüler mezarlarından kalkıp bakınıp dururlar." (ez-Zümer 39/68) buyurulmakta, dolayısıyla isim olarak olmasa da bu meleğin vazifesi bu ayetle belirtilmektedir. Buradan kıyametin ve ahiret gününün yani yeniden dirilmenin başlangıcında bir Sur'a üfürme olacağı anlaşılmaktadır ki, bu işle vazifeli melek İsrafil dır. Bu görevinden dolayı İsrafil'e "Sur meleği" ismi de verilmektedir.

et-Taberi, Camiu'l-Beyan, Mısır 1954, I, 404 vd.; el-Kurtubi, el-Camiu li Ahkamil-Kur'an, Mısır 1967, II, 24; er-Razi, et-Tefsirul-Kebir, III, 177.

İşte bunlar Allah?ın melekleridir.

MİKAİL

'Dinin nedir?' diye sorarlar, o,

el-Alak: 16/18.

O halde gerçek şudur ki; meleklerin varlığı naklen sabit, aklen caizdir. Çünkü, bütün peygamberler meleklerin var olduklarını bildirmişler. Hz. Peygamber 'de onları bizzat görmüş ve var olduklarını haber vermiştir. Kur'an-ı Kerim?de meleklerden, onların vasıflarından yaptıkları çeşitli vazifelerden, Allah katındaki yüksek derecelerinden söz eden pekçok ayet vardır. Allah kelamı olan Kur'an'ın her verdiği haber haktır ve gerçeğin kesin ifadesidir. Peygamberler ise, masumdurlar. İsmet, sıdk, tebliğ ve emanet sıfatları ile muttasıf olduklarından, asla yalan söylemezler. O halde müslümanlar, Kur'an ayetleri ve sahih hadislerle kesin olarak sabit olan, bütün geçmiş peygamberlerin ve semavi dinlerin varlıklarında ittifak ettikleri meleklere iman etmekle mükelleftirler. Bu sebeble, şer'an sabit olan melekleri inkar etmek, küfrü gerektirir. İnkar edeni iman ve İslam dairesinden çıkarır. Bu konuda varid olan muhkem ayetleri ve şer'i delilleri te'vile kalkışmak asla caiz değildir.

İsrafil?in bu mühim görevi yerine getireceği Kıyametin kopması anına kadar geçen uzun zaman içinde, Levh-i Mahfuz?da yazılı olan Allah?ın ilahi iradelerini okumak ve her defasında mukarreb meleğe bildirmekle görevli olduğu, ayrıca üç yıl süreyle Peygamber Efendimiz?e refakat ettiği, ona peygamberliğini onun bildirdiği, Cebrail?in daha sonra Kur?an-ı Kerim?i tebliğ etmeye başladığı rivayet edilmiştir.

HAZENE-İ CENNET

b) Adem aleyhisselam, bütün meleklerden daha bilgili idi. Alim olanın alim olmayana üstün oluşu hakkında ihtilaf yoktur. Kur?an-ı Kerim?de de: ?De ki bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? (Zümer: 39/9) buyurulmuştur.

2) Peygamberleri Desteklemek:

çok uzun yazılar var... yine de okudum, fakat çoğu konumuzla ilgili değil, yalnızca şu kısmı işe yarar buldum.

Alimler hela ve cima halinde hafaza melekleri bulunmadığından dolayı, konuşmayı caiz görmemişlerdir.

Müslim, İman: 203.

Ferit Aydın, İslam?da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 235.

Münker ve Nekir'in kabirdeki sorularıyla ilgili pek çok hadis varid olmuştur. Bu ahad haberler, lafızları itibariyle tevatür derecesine ulaşmamışlarsa da, bu konudaki hadislerin çokluğu, konuyu manevi mütevatir derecesine yükseltir.

4) Mikail:

?Seni tenzih ederiz. Senin bize öğrettiğinden başka bizim hiçbir bilgimiz yok..." (Bakara: 2/32)

"Hiçbir kimse Allah'ı görmeye layık değildir" diye cevap verir. Bu soru ve cevaplardan sonra onun için ateş tarafına bir pencere açılır. Ölü ona bakarak ateş alevlerinin birbirini kırıp yenmeye çalıştığını görür. Sonra ona;

"Belki onlar, Allah'ın şerefli kullarıdır. Onlar Allah'ın sözünden önce söz söylemezler ve O'nun emrettiklerini yaparlar."(el-Enbiya: 21/26-27)

Kur?an-ı Kerim?de tekil ve çoğul olarak 87 yerde melek kavramı geçmektedir. ?Melek? kelimesi yanında Kur?an-ı Kerim?de, çoğu ayette, meleklerden aynen peygamberler gibi, ?rasul? ve bunun çoğulu olan?rusul? diye de söz edilmektedir. Bu kelimeler, elçi ve elçiler manasındadır. Aynı zamanda bu kelimeler, meleklerin esas vazifelerinin, elçilik olduğunu da gösteriyor. Bu elçilik, bazen Allah ile peygamberler arasında, bazen de Allah ile diğer varlıklar arasında oluyor. Onlar, vahiy getiriyor, kainattaki hadiseleri, Allah Teala?dan aldıkları emirler çerçevesinde yürütüyor ve böylece aracılık-elçilik görevini çok değişik şekillerde yerine getiriyorlar.

"Onlar sabah akşam ateşe sunulurlar. Kıyamet çattığı gün; Fir'avn'ın adamlarını azabın en ağırına sokun, denir." (el-Mü'min: 40/46) ayetinin de kabir suali ve kabir azabı ile ilgili olduğu tefsir kitaplarında belirtilmiştir.

Ahmet Kalkan, Kur?an Kavram Tefsiri.

Cehennem meleklerine "Zebani" denir. Başındakine ise "Malik adı" verilir.

Pezdevi, "Ehl-i Sünnet Akaidi" Çev., Şerafettin Gölcük, İstanbul 1980, 237.

Peygamberlerden birinin meleklerden üstün olduğu tesbit edildikten sonra diğerlerinin de üstün olduğu kendiliğinden meydana çıkar. Kur?an-ı Kerim?deki?Peygamberlerden hiçbirini, diğerlerinin arasından ayırmayız...? (Bakara: 2/285) ayeti, herbirinin peygamberlik rütbesinde bir olduğunu gösterir. ?Herbirine alemlerin üstünde meziyyetler verdik.? (En?am: 6/86) ayeti ise, yaratılmışların en faziletlisinin peygamberler olduğu hususunda delildir.

Öyle ise değil bir melek göndermek, Hz. Muhammed in bizzat kendisi Allah tarafından melek kılınsaydı, insanlar O'nu göremeyeceklerdi. Binaenaleyh Allah Teala yine O'nu bir adam şekline koyarak ancak insanlarla yüzyüze getirecekti. Bu da demek oluyorki: peygamberlerin dışında kalan sıradan insanlar, melekleri görebilecek özel yetilere ve onları algılayabilme gücüne sahip değildirler.

Al-i İmran: 3/124-125.

"İşi ayıranlara? (Zariyat: 51/6)

"Kim Allah?a, meleklerine, peygamberlerine, Cebrail?e, Mikail?e düşman olursa... Şüphesiz Allah da o gibi kafirlerin düşmanıdır." (Bakara: 2/98)

Hud: 11/69-70; Meryem: 19/16-17; Hicr: 15/51-52; Zariyat: 51/24-28; Buhari, İman: 37; Müslim, İman: 1.

a) Meleklere inanmak, imanın altı esasından birini teşkil eder.

Bu hadislerin bir kısmında ölünün sorguya çekileceğinden söz edilmekte, ancak herhangi bir melekten bahsedilmemektedir:

"De ki onu "Ruhu'l Kudüs" Rabbinden hak olarak indirdi." (en-Nahl: 16/102)

İbn Mace, Zühd: 32; Ayrıca bk. Buhari, Tefsir, Sure, 14.

Allah Teala insanlar gibi meleklerden de elçiler seçtiğini , Nuh'a ve ondan sonraki peygamberlere vahiy indirildiği gibi Hz. Muhammed'e de vahiy gönderildiğini ve Cebrail'in, Kur'an'ı Peygamber'in kalbine indirdiğini haber vermektedir.

7) Cehennem İşleri ve Ehliyle İlgilenmek:

Ferit Aydın, İslam?da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 239-240.

İsrail: Peygamber Hz. Yakub 'un bir diğer adı olduğu söylenmektedir.

İman konusunda, Rasulullah'dan Hz. Ömer 'in rivayet ettiği meşhur hadiste, peygamberimiz , vahiy meleği Cibril ile konuşmuş, kendisine "İman nedir?" diye sorduğunda Rasulullah şöyle cevap vermiştir:

Melekler Hakkında Tashih Edilmesi Gereken Bazı Yaklaşım ve Batıl İnançlar

Ahmet Kalkan, İslam Akaidi: 124.

5) Melekler nurdan yaratılmış varlıklardır. Erkeklik-dişilik, yemek-içmek, evlenmek, uyumak, yorulmak, usanmak, gençlik, kocalık? gibi beşeri hallerden uzaktırlar.

Tirmizi, Tefsir II, 364.

'haa, haa.. Bilmiyorum' der. Bunun üzerine gökten bir ses,

Bazı meleklerin adları da sahih hadislerde zikredilmiştir.

Bu hadis, kütübü sittenin hepsinde rivayet edilmiştir. Bazı rivayetlerde kabirde ölüye sorulan sorular; "Rabbin kimdir, dinin nedir, peygamberin kimdir?" diye üçe çıkarılmıştır.

Onlar için erkeklik ya da dişilik gibi bir özellik söz konusu değildir. Buna rağmen cahiliyet döneminde meleklerin dişi olduğu ileri sürülüyor, hatta onlara "Allah'ın kızları" deniliyordu. Allah bu yakışıksız isnadları şu ayet-i kerimelerle reddetmiştir:

Bkz. A'raf: 7/27; İsra: 17/92-95; Tevbe: 9/26; Ahzab: 33/9; Buhari, İman: 37; Müslim, İman: 1; Ebu Davud, Sünnet: 15.

Ahmed Muhammed Davud, Akidetu?t-Tevhid, Ravza Yayınları: 63.

Bakara: 2/177, 285.

Meleklere İman, Her Müslümana Farzdır:

Görüldüğü gibi yukardaki hadiste herhangi bir melekten söz edilmemekte, mücerred olarak kabir suali zikredilmektedir. Başka bir hadiste ise ölüyü sorguya çekecek olanın bir melek olduğu belirtilmekte ancak isminden bahsedilmemektedir:

'cehennemdeki şu yerine bak! İşte onu, cennetten bir yer ile değiştiriyoruz' , yani 'Eğer sen mü'min olup da bu soruya doğru cevap veremeseydin, o cehennemdeki yere girecektin' denilir. Mü'min, bunların her ikisini de görür. Ama kabre konan kişi münafık ve kafir ise, ona,

Kişinin halis olarak iyi niyeti, niyetsiz amelinden hayırlıdır. Kul, Allah rızası için iyi amel işlemeye niyet edince, hastalık gibi bir engel çıkınca, veya sıhhatli zamanındaki gibi salih ve çok amel işleyemeyince, Allah, ona sıhhatli zamanında işlediği gibi niyetine göre sevab yazdırır. Bu konuda pek çok hadis vardır: İbn Ömer'den; Rasulullah buyurdu ki:

18) İlim Ehlini Tebrik Edip Onlara Karşı Tevazu Göstermek:

İbn-i Mesud?un ivayet ettiğine göre Rasulullah şöyle buyurmuştur:

Buhari ve Müslim?in rivayetine göre Rasulullah şöyle buyurmuştur:

Dört mukarreb büyük melekten biri olan Mikail?in görevi, bazı hadislere göre kainatta meydana gelen rüzgarların esmesi ve yağmurların yağması gibi çok çeşitli tabiat hadiselerini yönetmek, insanların rızkını temin eden her çeşit ihtiyaçlarını sevk ve idare etmektir. Çok kuvvetli ve iri yapılı olduğuna ve bu görevi emrindeki meleklerle yerine getirdiğine dair bazı hadislerde işaretler mevcuttur.

Melekler Gaybı Bilmezler:

Müslim, İman: 85.

Ahmed b. Hanbel, Müsned: 2/194, 198.

Tecrid-i Sarih Tercümesi: 9/35. Dıhya b. Halife el-Kelbhi : Hz. Peygamber 'in elçilerindendir. Bizans İmparatoru Herakleios'a gönderdiği mesajı ileten elçisi olarak kaynaklarda geçmektedir. Genç, güzel giyinen, güzel konuşan, cesur ve yakışıklı olduğu nakledilmektedir.

"Ben İslam dininde idim" diye cevap verir. Sonra ona;

kısa ve öz yazarsak bir de vurucu cümleler.. ikna edici olmalı...

Bu görüşü benimseyen alimlere göre, aşağıdaki ayetlerde geçen Ruhul-Kudüs de Cebrail demektir:

?Onlar ki, gaybe inanırlar, namazı dosdoğru kılar ve kendilerine rızık olarak verdiğimiz şeylerden de infak ederler.? (Bakara: 2/3)

?Andolsun ki insanı biz yarattık ve nefsinin kendisine fısıldadıklarını biliriz ve biz ona şah damarında daha yakınız. Çünkü onun sağında ve solunda oturan iki alıcı kaydetmektedir. hiçbir söz söylemez ki; yanında gözetleyen, dediklerini zapteden hazır bulunmasın.? (Kaf: 50/16-18)

Melekler, peygamberlerle beraber olan, onların yolunda yürüyen imanları kuvvetli gerçek müminlere ve salih kullara da kuvvet vererek destek olurlar. Müminlere darlık zamanlarında yardım ederler ve müjdeler verirler. Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulur:

Ayrıca İsrafil'in, "Levh-i Mahfuz" da yazılanları okumak ve ilgili meleğe haber vermekle de görevli olduğu bilinmektedir.

1- Hz. Peygamber , Medine'ye hicret ettiği zaman Fedek Yahudilerinden Abdullah İbni Suriya bir kaç kişiyle birlikte gelir ve bazı sorular sorar. Hz. Peygamber , onların sorularını cevaplandırır. Yahudiler, cevapları olumlu bulurlar ve kabul ederler. Son olarak kendisine hangi meleğin vahiy getirdiğini sorarlar Hz. Peygamber 'de "Cebrail" cevabını verir. Yahudiler buna şiddetle itiraz ederler, "O bizim düşmanımızdır" derler. Gerekçe olarak Cebrail'in "Kıtal ve Şiddet", Mikail'in ise "müjde, ucuzluk, bolluk" getirdiğini ileri sürerler.

Bir çok ayetlerden ve onları açıklayıp manaca destekleyen pek çok sahih hadislerden, her müslümanın melekler hakkında, aşağıda sıralanan özelliklerine inanması gerekmektedir:

A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 101-105.

Meleklerin Görevleri:

Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'an Dili: 5/3125.

Melekler Hakkındaki Modern Görüşlerin Tenkidi:

Bu gruptaki meleklerin diğer bir görevi de; bütün insanların hidayetleri ve doğru yolu bulmaları için duada ve şefaatta bulunmalarıdır. Şefaat, hüküm gününde günahkar mü?minler hesabına Allah'a yalvarmaktır. Bu dua ve şefaat; "Rahmeti her şeyi kuşatan Allahu Teala'nın iradesiyle bütün insanlar için ise de; meleklerin yalnız müminlere mahsus olan duaları daha kuvvetlidir. Nitekim Hak Teala şöyle buyurmuştur:

?Arş'ı yüklenen ve bir de onun çevresinde bulunanlar , Rablerini hamd ile tesbih ederler, O'na iman ederler. Müminlerin de bağışlanmasını isterler: Ey Rabbimiz! Senin rahmet ve ilmin her şeyi kuşatmıştır. O halde tevbe eden ve senin yoluna gidenleri bağışla, onları cehennem azabından koru! .? (Mü?min: 40/7)

'bilmiyorum, insanlar ne derlerse ben de onu derdim' cevabını verir. Bunun üzerine,

"Kudüs" kelimesinin aslı ise, "kuds"dür ve mukaddes, mübarek, her türlü fenalıktan arınma demektir. Bu iki kelimenin birleşmesinden meydana gelen "Ruhul-kudüs", herhangi bir şaibe ile lekelenme ihtimali olmayan, mukaddes ve temiz ruh, vahiy meleği, Cebrail demektir.

"Onu, er-Ruhu'l-Emin indirdi." (eş-Şuara: 26/193)

Ahmed bin Hanbel II/134.

Rasulullah şöyle buyurdu:

Suyuti, ed-Dürrü'l-Mensur, VI, Mısır, 1314; s.104, el-Habaık, s.95; İbn Ebi'd-Dünya, el-İhlas.

"Ey Allah'ım, Cebrail, Mikail ve İsrafil'in Rabbi, göklerin ve yerin yaratıcısı, gaybı ve şehadet alemini bilen. Sen kullarının arasındaki ihtilaflar hakkında hüküm sahibisin. Beni izninle ihtilaf edilen şeylerde hakka kavuştur. Sen dilediğini sırat-ı müstakim'e kavuşturursun.?

Meali verilen bu iki ayet ve evvelki hadisten anlaşılmıştır ki:

İsrafil 'ın ve diğer meleklerin kadrinin yüceliğinden dolayı Hz. Peygamber bazen onların ismi ile dua etmiştir. Hz. Peygamber gece namazına kalktığında şöyle dua ederdi;

"Allah, iman edenleri sabit bir söz ile metanetli kılar" ayeti, kabir azabı hakkında indi. Ölüye kabirde;

Ayetten anlaşıldığına göre Allahu Teala, ilahi vahyini vahiy melekleri vasıtasıyla, dilediği seçkin kulları olan peygamberlerine indirir. Onlar insanlara, Allah'ın birliğini, ibadete ve korkulmaya layık tek mabud olduğunu bildirirler. Ayette vahiy, ruha benzetilmiştir. Çünkü ruh, nasıl cesedin dirilmesine sebeb olursa; vahiy de insanları ve milletleri dirilten bir ruh gibidir. Bu iki ayette vahiy meleklerinden bahsedilmekte ise de, Kur'an-ı Kerime göre Hz. Muhammed 'e vahyi getiren meleğin ismi Cebrail'dir. Bu kelime bazı alimlerin görüşlerine göre, "Allah'a hizmet eden", manasına olup, Arapçası "Cibril"dir. Allah şöyle buyuruyor:

İman, ibadetten önce geldiğine ve gerçek anlamda iman etmeyen kimsenin ibadetleri de geçersiz olacağına göre, müslümanlar için meleklere iman, diğer tüm inanç esaslarıyla birlikte öncelikli bir öneme sahiptir.

Meleklerin Mahiyeti, Hususiyeti, Yaratılışı ve Özellikleri:

Mikail kelimesi Ahd-i Atik 'ta "Mikael" biçiminde geçmektedir. Mikail'in "büyük reis", "İsrail oğullarının hamisi" olduğu zikredilmektedir. İsrail oğullarını, İranlılara, Yunanlılara karşı koruyan da Mikail'dir.

'Bu, falan oğlu falandır.' Böylece birinci göğe gelinir ve kapının açılmasını isterler, ama ona göğün kapısı açılmaz. Allah Teala,

?O kullarının üstünde yegane hakimdir. Size koruyucu lar gönderir.? (En?am: 6/61)

Meleklerin mahiyetiyle ilgili farklı görüşler, beraberinde onların görülüp görülemeyeceği tartışmasını getirmiştir. Kur'an-ı Kerim'de meleklerin önce Hz. İbrahim'e gelip onu bir erkek evlat ile müjdeledikleri, ardından Lut 'a giderek adamları ile şehri terketmelerini söyledikleri , Cebrail'in Hz. Meryem'e insan şeklinde görünerek ona tertemiz bir erkek çocuk bağışlaması için Allah'ın elçisi olduğunu söylediği ve Hz. Peygamber'in onu apaçık ufukta ve sidretü'l-müntehanın yanında gördüğü haber verilmektedir.

Buhari, Bed'ü'l-vahy 3; Ahmet Kalkan, Kur?an Kavram Tefsiri.

Ancak bu kadarıyla bile Rabbimizin bizi ne çetin bir sınavdan geçirdiğini, bizzat hayatımıza karşı yaratmış bulunduğu tehlikelerin bile gelip bizi bulmasına melekleri engel yaparak bu sınavda bize nasıl süre tanıdığını bu ayetlerden ibretle öğreniyoruz. Doğrusu bu bir ilahi lütuf ve bize bir müjde olsa gerektir.

?Kiramen katibin? adıyla da anılan bu melekler, her mükellefin yaptıklarını yazarak bir kitapta muhafaza ederler. Bu meleklerden biri insanın sağında, diğeri solunda durur, yaptığı iyilik ve kötülükleri kaydederler. Allah bu görevi yapan meleklere rakıp ve atid vasfını vermiştir. Kur?an?da şöyle buyrulur:

"Aralarında onlardan olmayan filan da var. Bir ihtiyaç için gelmişti." oer. Allah :

Daniel: 10/20, 21

Ali Arslan Aydın, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/127.

"Bunlar meleklerdir. Seni dinliyorlarmış. Eğer okumaya devam etseydin, sabaha kadar seni dinlerler, halk ta onları görür, halktan gizlenmezlerdi." buyurdular.

"Arşı yüklenen ve çevresinde bulunanlar, Rablerini överek O'nu tesbih ederler, O'na inanmışlar. Müminler için: "Rabbimiz, rahmetin ve ilmin herşeyi kuşatmıştır. Tevbe edip Senin yoluna uyanları bağışla, onları Cehennem azabından koru. Rabbimiz onları da, onların atalarından zevcelerinden nesillerinden iyi olanları da kendilerine vadettiğini And cennetlerine koy. Şüphesiz aziz ve hakim olan sensin. Bir de onları her türlü kötülüklerden koru. Sen kimi kötülükten korursan o gün muhakkak ki onu rahmetine mazhar etmiş olursun. Bu en büyük kurtuluştur." diye bağışlanma dilerler." (el-Mümin: 40/7-9)

3) İsrafil:

"Bu Kur'an, Arş'ın sahibi katından değerli, güçlü, sözü dinlenen ve güvenilen Şerefli bir elçinin getirdiği sözdür." (et-Tekvir: 81/19-21)

Cebrail, bu görevi yerine getirirken peygamberimize çeşitli şekil ve suretlerde gelirdi. Birçok defa insan şeklinde bu görevini ifa ederdi. İnsan şekline girdiğinde daha ziyade Dıhye isimli sahabenin kılığında, bazan da normal bir bedevi olarak gelirdi ki, "Cibril hadisi" diye bilinen hadisin vukuunda Hz. Peygamber'e bu kılıkta gelmiştir.

"Kim, Allah?a, meleklerine, peygamberlerine, Cebrail?e ve Mikail?e düşman olursa, şüphesiz Allah da kafirlerin düşmanıdır." (Bakara: 2/98)

Kimi tesbihu kimi tahmid okur

'Dinim İslam!' der.

Kainat öyle kesin bir disiplin içindedir ki bu disiplinin gözümüzle görebildiklerimiz veya daha doğrusu ilmin ve aklın kanıtlayabildiği bir cephesi vardır, bir de ilmin ve aklın asla ulaşamayacağı, açıklayıp tanımlayamayacağı diğer bir cephesi daha vardır İşte bu görünmeyen cepheyi melekler ordusu oluşturmaktadır. Kainatın fizik kozmozundaki disiplin ve yasalar böylece metafizik bir kozmozun daha var olduğunu açıkça kanıtlamaktadır.

Müslümanlar, Cebrail'in ve Mikail'in büyük meleklerden olduğuna inanırlar. Her ikisini de dost kabul ederler. Bunlardan birisine dost olup diğerine düşman olmak melekler hakkındaki İslam inancına ters düşer. Her iki melek de Allah'ın elçisidir. Allah'tan aldıkları görevleri yerine getirmekle yükümlüdürler. Bu yükümlülüğün dışına çıkmaları da mümkün değildir. Allah evrende meydana gelen olayların idaresini Mikail'e vermiştir. Tabiat olaylarını idare etmek, yağmuru yağdırmak, rüzgarı estirmek böylece, bitkilerin üretimini sağlayarak, insanların ve diğer canlıların rızıklarını tayin etmek Mikail'in başlıca görevleridir.

11) Kabirde Sorguya Çekmek:

"Bu ümmet kabirlerinde imtihan edilecek. İnsan defnedilip arkadaşları ondan ayrılınca, elinde topuzla bir melek gelerek onu oturtur ve;

Melekler gaybı bilmezler. Ancak Hak Teala?nın kendilerine bildirdiği kadarını bilirler. Onların bize görünmeyişler, bize göre gayb aleminde bulunmaları hatta insanın kalbine hayırlı fikir ve ilhamlar bırakmaları onların gaybı bilmelerini gerektirmez. Aşağıdaki ayetler bu hususta delildir:

"Melekler, kafirlerin canlarını alırken onları görseydin... Onların yüzlerine ve arkalarına vuruyorlar: Haydi, yangın azabını tadın diyorlardı." (el-Enfal: 8/50)

bk. Tecrid-i Sarih Tercemesi: 9/7; Zübeyr Tekkeşin, Şamil İslam Ansiklopedisi: 2/320.

İnfitar: 82/10-12.

Meleklerin Reisleri:

?Ben yine okudum. Fakat hayvan sonra tekrar şahlandı." Rasulullah yine:

Enbiya: 21/19.

'Rabbin kim?' diye sorarlar. O,

İsrafil'in birinci üflemesi ile yer ve gökteki bütün canlılar ölecek ve dünya hayatı sona erecektir. İkinci defa üflemesiyle de bütün canlılar dirilecek ve ahiret hayatı başlayacaktır. Sur'un ilk üflenişine "nefha-i ula"; ikinci üflenişine "nefha-i saniye" denilir. İsrafil 'a Sur'a üfüreceği için Sur Meleği de denilmiştir.

Bkz. Fahreddin Razi, Tefsir-i Kebir, 2/Bakara, 102. ayetin tefsiri.

Ebu Hüreyre'den; Hz. Peygamber şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir:

Meleklerin sayısını Allah Teala?dan başka kimse bilmez. Bildiğimiz sadece pek çok olduklarıdır.

2- Yahudiler, Hz. Ömer'e sorular sorarak cevaplar alırlar. Hz. Peygamber 'e vahiy getiren meleği sorarlar. O da "Cebrail" der. Yahudiler "vahiy getiren Mikail olsaydı ona inanırdık" derler. Hz. Peygamber 'e inanmamalarının sebebini ona vahyi Cebrail'in getirmesine, Mikail'in getirmemesine bağlarlar. Cebrail'in "azab, kıtal, şiddet", Mikail'in "ucuzluk, bolluk, refah" getirdiğini ileri sürerler.

Bu ayetlerden başka, Hz. Adem?in yaratılmasıyla ilgili olarak, meleklerle Allah arasında geçen konuşmada melekler tarafından şöyle denilmiştir:

Fatır: 35/1; En?am: 6/93.

Bakara: 2/97, 98; Tahrim: 66/4.

"Yemin olsun söküp çımaranlara, yavaşça çekenlere, kolayca yüzenlere, yarış edenlere." (Naziat: 79/1-4)

Fetih: 48/4, 7.

Müşrikler Allah?a şirk koşarlarken, bazıları görünen maddi cisimleri, bazıları da görünmeyen manevi cisimleri Allah?a eş tutuyorlardı. İşte, mü?minin melek kabul ettiği varlığı müşrikler tanrı, tanrı çocukları veya tanrı kızları olarak kabul edebilmektedir. Mü?min, onların dişi veya erkek olmadıklarına inandığı gibi, o meleklerin kendi nam ve hesaplarına hiç bir yetkiye sahip bulunmadığına da inanır. Onlara tapmak, onlardan yardım istemek, yani onlara dua etmek insanlar için küçüklük olur. Çünkü ilk insanın yaratılışında Allah, onları Adem ?in önünde secde ettirdi. Ve Hz. Adem?e onlardan fazla bilgi verdi. Sonra da Hz. Adem?i yeryüzüne halife yaptı. İnsan için, kendisine secde etmiş bir mahluktan yardım istemek ve ona tapmaktan daha büyük bir zillet olur mu?

Bu rivayetlere temas eden bazı alimler, Cebrail'i Hz. Peygamber dışındaki insanların göremedikleri yorumunu yapmaktadırlar. Bizce, melekler mahiyet itibariyle bizim görme duyumuzun sınırları dışında bir yapıda yaratılmış varlıklardır. Zaten bu özellikleri dolayısıyladır ki onlara iman, bir amentü esası olmuştur. Duyularımızın gayb alemine ait varlıkları müşahedesi bir kenara, madde alemine ait birçok varlığı görme eşiği dışında olması dolayısıyla müşahede edemediğini bildiğimize göre, "görememe" gibi bir savunma ile onları inkara kalkışmak tutarlı ve ilmi değildir. Aksi takdirde görülemeyen şeylerin hepsini inkar etmek gerekir ki bu müşahede ettiğimiz fizik alemin kat kat fazlasını inkar demektir.

16) Sabah ve İkindi Namazlarında Bulunmak:

En?am: 6/61.

ÖLÜM MELEĞİ

İbn Kesir, "Tefsirü'l-Kur'ani'l-Azim", 40/46. ayetin tefsiri.

Bakara: 2/97; Şuara: 26/193-194.

Yukarıdaki ayetten; Cenab-ı Allah'ın, "hazene-i cennet"ten sözederken onları çoğul siğası ile zikrettiğini görüyoruz. Demek ki, "Cennet hazenesi"nin sayısı ikiden fazladır. Zira Arapça'da çoğul, üç ve daha yukarısı için kullanılır.

Kiramen Katibin meleklerinin tuttuğu defterler mahkeme-i kübrada sahiplerine verilecektir. Bu konuda Cenab-ı Allah şöyle buyurur:

"Muhakkak sizin üzerinizde hafız melekler var. Kiram katipler var. Her ne yaparsanız bilirler." (el-İnfitar: 82/10-12)

Abdurrahim Güzel, Şamil İslam Ansiklopedisi: 1/262-263.

HARUT-MARUT:

Hz. Ali da şöyle buyuruyor:

Melekler, Allah tarafından verilen görevleri eksiksiz yerine getiren itaatkar varlıklardır. İnsanlarla ilgili görev alanlar ise, onların ruhi ve manevi hayatı ile ilgilenmektedirler. Bazıları ortak, bazıları da müstakil olmakla beraber, Allah tarafından meleklere verilen görevler vardır.

Rasulullah şöyle buyuruyor:

Tekvir: 81/23; Necm: 53/13-17.

Bu esasa göre, vahye ve peygamberliğe, hatta ahirete ve gaybiyyat denilen "ahiret ahvali"ne, Cennet ve Cehenneme inanmak ancak meleklere iman etmekle mümkün olur. O halde peygamberlere ve onlara indirilen semavi kitaplara inanmadan önce, onlara peygamberliği getiren, vahyi ve kitapları indiren "meleklerin varlığına" kesin olarak inanmak lazımdır. Bu bakımdan, "meleklere iman", "peygamberlere iman" demektir. Melekleri inkar ise, peygamberliği de inkar sayılır. İşte bu sebepledir ki, meleklere iman; "iman esasları" arasında "Allah 'a iman"dan sonra yer almıştır. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de; Allah'a imandan sonra meleklerine, daha sonra kitaplarına ve peygamberlerine iman etmek emredilmiştir: Bakara suresinde, ?Peygamber, Rabbinden kendisine indirilene inandı, mü'minler de inandılar. Her biri Allah'a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine inandı..." (2/285) buyurulur.

"Kitabı arkasından verilene gelince..." (el-İnşikak, 84/10)

Durak Pusmaz, Şamil İslam Ansiklopedisi: 1/278-279. Ferit Aydın, İslam?da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 237-238.

Cehenneme gidenlerle meşgul olan melek, cehennemlikleri cehenneme atmaya memur edilen melek, cehennem bekçisi. Çoğulu "zebaniyyun"dur. Bu manalardan ayrı olarak polis ve zabıta manalarına da gelmektedir. Cehennem bekçisi olan zebaniler, azap melekleri diye tavsif edilmiştir. Kur'an-ı Kerim diliyle zebani, "Cehennem koruyucusu"dur. Halk inançlarında zebani karşılığında "malik" kelimesi de kullanılır.

?Ben artık okumaktan vazgeçtim. Yahya ata yakındı. Onu çiğner diye korktum. O sırada gölgelik gibi bir şey gördüm. İçinde kandillere benzeyen birşeyler vardı. Bu gölgelik göğe çıktı. Nihayet onu göremez oldum." Bunun üzerine Rasulullah :

Hafaza ve Kiramen Katibin melekleri İnsanların iyi ve kötü fiillerini kaydeden, onları koruyan meleklerdir. Kur'an'da "hafaza" (En'am: 6/61), "muakkıbat" (Ra'd: 13/11), "rusulüna... yektubun" (Zuhruf: 43/80), "el-mütelekkıyan" (Kaf: 50/17), "rakıybun atid" (Kaf: 50/18), "hafizıyn" (İnfitar: 82/10), "kiramen katibin" (İnfitar: 82/12) kelimeleri ile ifade edilmektedirler.

"Meleklerin Görevlendirilmesinin Hikmeti:

'Sen şu zat hakkında ne der idin?' denildiğinde,

MÜNKER-NEKİR

Hud: 11/70; Enbiya: 21/19-20; Saffat: 37/149-153; Zuhruf: 43/19; Müslim, Zühd: 10; Ahmed bin Hanbel, Müsned: IV/168.

Müslüman olmuş Mekke'li arkadaşlarını yanından kovması için müşrikler Hz. Peygamber 'e baskı yapınca Allah O'na şu cevabı vermesini emretti:

Kur'an-ı Kerim'in beyanına göre melekleri, şu üç büyük grupda toplamak mümkündür:

Cibril Kur'an'da "Ruhu'l-Emin" ve "Ruhu?l-Kudüs" olarak da geçer:

2)Allah Teala'nın, devamlı alarm durumunda bulunan askerleridirler. Melekler, Allah'ın emirlerine harfiyen bağlıdırlar. O'na asla karşı gelmez ve isyan etmezler, herhangi bir yasağını çiğnemezler, günah işlemezler. Çünkü "İsmet" ve "Emanet" sıfatlarıyla muttasıfdırlar. Bütün meleklerin ortak özelliği; daima Allah'a hamd ve senada bulunmak, O'nu itaat ve ibadetle, tesbih etmektir.

Örneğin? Gözün, duyarlık alanının dışında kalan mor ötesi ve kızıl ötisi ışınları da aynı şekilde idrak edilememektedir.? Keza?Genç bir insanın kulağı saniyede 16'dan 20 000'e kadar titreşimleri duyabilmektedir.? Yani bu limitlerin ne altındakilerini, ne de üstündekilerini duyabilir.

?Onu daha şiddetle isterler ve onun hakkındaki rağbetleri de artar." derler. Allah :

Meleklere inanmak, müslümanlığın iman ve itikat esaslarındandır. İnanmayan, müslüman olamaz; inkar eden de dinden çıkar. Zira, Kur'an-ı Kerim'de meleklerin varlığından bahsedilmekte, bir kısmının ise bizzat isimleri geçmektedir. Yüce Allah şöyle buyuruyor:

'Rasulullah!' der.

Melekler, ilahi cezaları icra eden elemanlardır. Mü'minlere destek oldukları gibi; kafirler hakkında takdir edilen cezaları da icra etmektedirler. Kur'an, kendilerine elçi olarak melek gönderilmesini isteyen kafirlere şöyle cevap vermektedir:

Ahmed Kalkan, Kur?an Kavrma Tefsiri.

'Size peygamber olarak gönderilen kimdir?' derler, o,

RUHU'L-KUDÜS

Kaf: 50/21.

?Peygamber de, mü?minler de kendilerine Rablerinden indirilene iman ettiler. Her biri Allah?a, O?nun meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman etti.? (Bakara: 2/285)

'Sen şu zat, yani Muhammed hakkında ne der idin?' O kişi mü'min ise,

Kainatın idaresi ve ilahi kanunların icrasıyla görevlidirler. Kur'an'da çeşitli fonksiyonlarıyla alemi idare edenlere yemin edilmesi , insanların canını alan "ölüm meleği"nden söz edilmesi , meleklerin yalancı peygamberlerin ve kafirlerin canını pençelerini onlara uzatarak , yüzlerine ve arkalarına vurarak ve "tadın yakıcı cehennem azabını" (Enfal: 8/50) diyerek alacaklarının bildirilmesi; hadiste ana rahminde teşekkül eden her canlı için bir doğum meleğinin mevcut olduğundan söz edilmesi , Cenabı- Hakk'ın insanı yaratacağı zaman bu iradesini meleklere açması ve yarattığında ona secde etmelerini istemesi onların dünya ile irtibatlarının bulunduğunu ve ilahi iradenin yerine getirilmesinde vasıta olarak kullanıldıklarını gösterir. Aksi takdirde kendilerine insanın yaratılacağı isteğinin açıklanmasının bir anlamı olmaz. Ayrıca arşı taşıyan ve arşın etrafında dolaşan meleklerin fonksiyonları da düşünüldüğünde meleklerin tabiat kanunlarının yerine getirilmesinde çok etkili oldukları görülür. Çünkü arş, kainatın ilahi varlık tarafından idaresini gösteren bir semboldür ve bunu taşıyan melekler de bu idarenin temini hususunda kullanılan vasıtalardır.

"Arşı taşıyanlar ve çevresinde bulunanlar Rablarını hamd ile tesbih ederler, O'na inanırlar ve mü'minlerin bağışlanmasını isterler. Rabbımız ilim ve rahmetle herşeyi kuşattın; tevbe edip senin yoluna uyanları bağışla ve onları Cehennem azabından koru." (el-Mü'min: 40/7)

Tevbe: 9/26, 40; Ahzab: 33/9.

Bakara: 2/30; A?raf: 7/11.

Gaybi konularda akidenin kaynağı Kur'an ve mütevatir sünnet olup melek inancı da Kur'an'ın kesin bildirimleri ile sabit bir konudur. Temel itibariyle melekler, insanoğlunun beşeri idrak vasıtalarıyla tanınamayacak yapıda varlıklardır. Bu nedenle onların yaratılış biçimleri, cevherleri, görünme şekilleri gibi konulara dalmamak gerekir. Böyle teferruatlardan sorumlu olmadığımız gibi sadık haber dışında geliştirilecek bütün yorumların herhangi bir yararı ve dini değeri de yoktur.

Buhari, Müslim.

A. Lütfü Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 96.

Nahl: 16/50; Enbiya: 21/27; Tahrim: 66/6.

"Yat!" denir.

4- Vahiy meleği olan Cebrail demektir. Alimlerin ekseriyeti bu görüştedir. Çeşitli hadislerde ve şairlerin şiirlerinde de, bu manada kullanılmıştır.

"İman; Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, hayriyle şerriyle kadere inanmaktır." Bu ve benzeri kesin nasslarla sabit olan meleklerin varlığını inkar eden; Kur'an, Sünnet ve İcma-ı Ümmet ile, kafir olur. Çünkü Hak Teala, ?Kim Allah?ı, meleklerini, kitaplarını, peygamberlerini ve ahiret gününü inkar ederse; o uzak bir sapıklığa düşmüştür." (en-Nisa: 4/136) buyurmuştur. Dolayısıyla, melekleri inkar etmek, hem Kur'an'ı, hem de peygamberliği inkar sayılır.

Meleklerin Mahiyetleriyle İlgili Kur'an'daki Tasvirler

Mikail kelimesi Kur'an-ı Kerim'de bir ayette, Mikal şeklinde geçmektedir.

HAZENE-İ CEHENNEM

"Ey inananlar! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun. Üzerinde iri yapılı, kaba ve sert tabiatlı, Allah'ın kendilerine verdiği buyruklarına baş kaldırmayan, kendilerine emredileni yerine getiren melekler vardır." (et-Tahrim : 66/6)

A. g. e. S. 37

Kurtubi bu gece ve gündüz meleklerinin Kiramen Katibin meleklerinden başka olduğunu söylemiştir. Çünkü Kiramen Katibin melekleri gece ve gündüz ayrılmaksızın kulları gözetlerler. Halbuki hadiste bildirilen bu melekler gece ve gündüz vazife değiştirirler.

A) "İlliyyun, Mukarrebun" diye anılan melekler. Bunlar, daima Allahu Teala'yı tenzih ve tehlil ile, O'na ibadet ve taatla meşguldürler. Muhabbetullah ile istiğrak halindedirler.

4) Kur'an'a ve Sünnete göre melekler, gözle görülmeyen, nurdan yaratılmış olmalarına rağmen, Cenab-ı Hak onlara, gerektiğinde diledikleri kesif cisimler ve insan şekline girerek görünme gücünü bağışlamıştır.

Bkz. Bakara: 2/3.

İSRAFİL

"Mü'minler alametlerinden tanınırlar." (er-Rahman: 55/41)

"Seni tesbih ediyorlar, seni tekbir ediyorlar ve seni ululuyorlar." derler. Allah :

Müslim, İman: 1; ayrıca Buhari, Ebu Davud, Tirmizi ve Nesai de benzerini rivayet etmişlerdir.

A. Lütfü Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 98-99.

Kaf: 50/17-18: Ahmed Kalkan, Kur?an Kavram Tefsiri.

Bakara: 2/256.

3- Ruhul-Kudüs, Allah'ın ruhu demektir.

Melekler Allah?ın en büyük ordusudur.

"... Nihayet birinize ölüm gelince elçilerimiz onun canını alırlar, onlar hiç geri kalmazlar." (el-En'am: 6/61)

Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Size arşı taşıyan meleklerden bahsetmem konusunda bana izin verildi. Onlardan her birisinin kulak memesi ile boynunun arasındaki mesafe yedi yüz yıldır" Abdullah b. Amr "Arş'ı taşıyan melekler sekiz tanedir" der. Sa'id b. Cübeyr ayetteki "sekiz melek" ifadesini sekiz saf melek olarak tefsir etmiştir. Bu meleklere Allahu Teala?ya yakın ve meleklerin efendileri olmalarından dolayı Kerubiyyun melekleri denilir. İbn Abbas?tan nakledilen bir rivayete göre Kerubiyyun melekleri, sekiz bölümdür. Onlardan her bir cinsinin insan, cin, şeytan ve melek gücü kadar gücü vardır.

Dolayısıyla insanın, bu harika nöbetçilerini her zaman hatırlayarak özellikle kuytularda, zifiri karanlıklarda ve tehlikelerle burun buruna olduğu anlarda onların kendisini korumaya devam etmeleri için Allah'a dilekte bulunması -Allah'ın izniyle- belaların bertaraf olmasına bir vesile oluşturabilir. Bu, aynı zamanda insanın, Rabbiyle olan irtıbatının güçlülük ve sürekliliğini kanıtlamış olur.

Meleklerin görevlerinden biri de; cehennemi ve cehenneme girenlerin oradaki işlerini idare etmek, cezalarını infaz etmektir. Kur?an-ı Kerim?de, cehennemde görevli melekler için Zebaniye terimi kullanılmıştır. Onlar, cehennem zabıtaları, bekçileridir. Büyükleri on dokuzdur. Hazene-i cehennem, cehennemin idarecileridir. Cehennem ve bekçileri olan melekler hakkında şöyle buyrulur:

- Sen kimsin? diyecek. Ben de:

"Böyle söylediğini zaten biliyorduk" derler. Sonra arza:

Hicr: 15/59-69; Hud: 11/77-82.

2) Azrail:

"Üfürülen bir boynuzdur"

"Göklerde nice melekler vardır ki, şefaatları hiç bir fayda vermez. Ancak, Allah'ın dilediği ve razı olduğu kimseler hakkında O'nun izniyle fayda verir." (en-Necm: 53/26)

Kur'an'ın verdiği bu on dokuz rakamı üzerinde durup, çeşitli yorumlarda bulunanlar eksik değildir. Oysa Kur'an'ın kendisi bunun hikmetini yukarda geçen ayetin devamında şöyle açıklamaktadır:

?Hani Rabbin meleklere: Muhakkak ben sizinle beraberim, haydi iman edenlere destek olun, diye vahyediyor.? (Enfal: 8/12)

'Ey Rabbim! Kıyameti hemen kopar, kıyameti hemen kopar ki aileme ve malıma, yani benim için cennette hazırladığın evlere ve yüce makamlara kavuşayım' der.

İnsanın sağ ve sol omuzlarında bulunan hafaza melekleri insanın günah ve sevaplarını kaydederler. Bu melekler insandan cima, hela ve gusül anında bu haller bitinceye kadar ayrılırlar. Hz. Peygamber şöyle buyuruyor:

Tahrim: 66/6; Zuhruf: 43/77; Mü'min: 40/49-50; Alak: 96/18.

"Allah'ın seni koruduğu ateşe bak" denir. Daha sonra onun için Cennet tarafına bir pencere açılır. O da bu defa Cennetin süsüne ve nimetlerine bakar. Kendisine;

M. S. Ramazan el-Buti, Kubra?l-Yakiniyyat el-Kevniyye, tercüme Mehmet Yolcu, 278-280, 312-313.

A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 96.

Sünnetten Delili: Cibril?in "İman nedir?" diye sorduğu meşhur hadiste meleklere iman da belirtilmiştir.

Secde: 32/11.

?Seni, bizi daha fazla ziyaretten alıkoyan nedir? diye sordular, dedi ki: Hemen şu ayet nazil oldu:

A'raf: 7/27.

Buhari, Müslim

a) "Melekler de, ruh da oraya bir günde yükselip çıkar ki mesafesi elli bin yıldır." (Mearic: 70/4)

"Allahu Teala şöyle buyurmuştur: "Kulum bir günah işlemeye karar verirse onun cezasını yazmayın. Şayet o kötülüğü işlerse ona bir günah yazın. Bir iyilik yapmaya karar verirse yapmasa bile ona bir iyilik yazın. Yaparsa on iyilik yazın "

Ebu Davud, Cenaiz : 67; es-Sabuni, "el-Bidaye Fi Usuli'd-Din ", Nşr. B. Topaloğlu, Dımaşk 1979 s. 97; Halid Erboğa, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/363-364.

Ali Arslan Aydın, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/132.

Ebu Hureyre?nin rivayetine göre Rasulullah şöyle buyurmuştur:

"O, Allah'ın kulu ve Rasulüdür. Allah'tan başka Allah olmadığına, Muhammed in O'nun kulu ve elçisi olduğuna şehadet ederim." sözlerini söyler. Melekler;

C) Her şeyden önce, Peygamberlere vahyi ilahiyi ulaştırmakla görevli olan ilahi elçilerdir. Bunlar genellikle bütün insanların ruhi halleri ve tekamülleri ile meşguldürler. İnsanlarla ilgili çeşitli görevleri vardır.

Müslim?de Aişe?den rivayet edildiğine göre Rasulullah şöyle buyuruyor:

Ve sonraki ayetlerde Lut?un başına gelen hadiseler.

"Hazene", muhafız, bekçi cehennem kapısının bekçi ve görevlileri manasına gelen "hazin"in çoğuludur.

Ahmed b. Hanbel, Müsned: 2/196.

'Rabbim Allah!' der.

Hud: 11/114; Furkan: 25/70; Al-I İmran: 134-136.

"Onlar Rahman'ın kulları olan melekleri dişi sayıyorlar. Yoksa nasıl yaratıldıklarını mı gördüler Bu şahitlikleri yazılacak ve sorgulanacaklardır." (Zuhruf: 43/19)

Tekvir: 81/19.

Kurtubi, el-Ca'm'i li-Ahkami'l Kur'an: 29/248.

Hemen şunu hatırlatmak gerekir ki meleklerin yapıları hakkında onların sahip bulunmuş olabilecekleri bilgiler eğer insanlara iletilmesi gereken ilahi mesajların kapsamı içine girmemişse bu bilgileri insanlara aktarmak onlar için bir zorunluluk değildir. Farklı ve yüce bir algılama yeteneğine sahip bulunan peygamberlerin, ilahi mesajlar dışında da öğrendikleri o kadar çok olağanüstü bilgiler olabilir ki sıradan insanların beyin gücü bu şifreleri yüklenemez. Dolayısıyla onlara bu bilgileri vermek şöyle dursun, peygamberlere özgü sırlar olarak bunların asla açıklanmaması gerektiği bile büyük olasıdır. Her şeye rağmen Hz. Peygamber 'in melekler hakkında sahabilerine hiç bilgi vermediği ileri sürülemez. Ama bu bilgileri herhalde onların anlayabileceği düzeylere indirgeyerek vermiş olması düşünülmelidir.

Kur?an?da İnkar edenleri bölük bölük cehenneme sürülecekleri, kapıların açılacağı ve cehennem bekçilerinin onlara, "Size, içinizden Rabbinizin ayetlerini okuyan ve bugüne kavuşacağınızı ihtar eden peygamberler gelmedi mi?" diyecekleri ifade edilmektedir.

"Ey Muhammed de ki; size vekil kılınan ölüm meleği canınızı alacak, sonra Rabbinize döndürüleceksiniz." (es-Secde, 32/11)

'Sen kimsin? Suratından şer akıyor' diye sorar. O,

"Bu adam (Rasulüllah hakkında ne dersin "? diye sorar. Kişi mü'min ise;

Şurası bir gerçektir ki, haklarında sadece: ?Nurani ve latif varlıklardır, nurdan yaratılmışlardır.? diye kaynaklarda ancak bu kadarcık bilgilere rastladığımız melekler, Allah ile elçileri arasındaki yoğun vahiy trafiğinde, peygamberlerle o kadar yüzyüze gelmiş, o kadar çok görüşmüşlerdir ki peygamberlerin onlar hakkında tıpkı bizim gibi hiç bir şey bilmemiş olmaları ihtimalden uzaktır.

"Ey iman edenler, gerek kendilerinizi, gerek ailelerinizi öyle bir ateşten koruyun ki, onun yakacağı insanla taştır. O ateşin üzerinde iri gövdeli sert tabiatlı melekler vardır..." (et-Tahrim: 66/6)

Kulun nefsinde gizli kalan düşünce, niyet ve vesvese gibi şeylere gelince; kulların organları ile işleyerek zahire çıkan işleri ile beraber bütün bunları bilir: "Andolsun, insanı Biz yarattık, nefsinin ona ne vesveseler vermekte olduğunu da biliriz. Biz ona şah damarından daha yakınız" (Kaf: 50/16) ayeti bunu açıkça ifade etmektedir. Kulların, işlemeyi azmetmeyip kastetmedikleri vesvese ve düşünceleri yazılmaz. Peygamberimizden rivayet olunduğuna göre; Kul, hayırlı bir işi işlemeyi kasdeder de, işleyemezse buna bir sevab yazılır. Kötülük işlemeyi diler de, bunu bilfiil teşebbüs etmeyerek işlemezse, bir günah bile yazılmaz. Melekler, gaybı, kulun içinden geçen niyetlerini bilmezler. Fakat, kul bir iyilik yapmayı kasd edince, ondan meleklerin idrak edeceği misk kokusu gibi bir koku yayılır da bundan o kulun iyilik yapmaya azmettiğini bilirler. Kötülüğü kasdedince de, onun kötülük yapmaya niyet ettiğini anlarlar.

Kur?an-ı Kerim?de adı geçen meleklerden biri de cehennem bekçisi olan Malik?dir.

'Rabbin kim?' diye sorarlar, o,

?Onu , önünden ve ardından izleyiciler vardır; Onu Allah?ın emrinden korurlar.? (Ra?d: 13/11)

"Hakikat tohumlarını yaydıkça yayanlara" (Mürselat: 77/4)

"Kuşkusuz Rabbinin katındakiler O?na kulluk etmekten asla kibirlenmezler, O?nu tesbih eder ve yalnız O?na secde ederler." (A?raf: 7/206)

İsrafil?in, kıyamet günü herkesten önce uyandırılacağı, Kudüs?te Sahratullah?a dayanarak Allah?ın emri ile ölülerin dirilmesi işareti veren Sur?u ikinci defa üfleyeceği kabul edilir.

İşte bu kadar muhit bir ilimle eşyayı yaratan Allah karşısında yeryüzünde kuş gagasına bulaşmış ilmiyle zavallı insan, elbette ki Allah'ın ilmine dayalı meleklerin hikmetini hakkıyla kavrayamaz. Bu itibarla da insan haddini bilmeli ve Allah'a karşı edepli olmalıdır.

Melekler normal şartlarda gözle görülmezler. Peygamberler onları asli suretleri ve büründükleri biçimleri ile görebilirler.

Melek kelimesi Arapça'da "haberci" anlamına gelmektedir. Çoğulu "melaike" olarak gelmekte ise de, gerek Türkçe'de ve gerekse Arapça'da çoğul manasına "melek"' olarak da kullanılmaktadır.

Buradan da, "Hazene-i Cennet"in diğer melekler gibi, yalnızca kendilerine emrolunan şeyleri yaptıklarını öğrenmekteyiz.

Meleklerin nefisleri olmaması demek, tamamen faziletsizdirler demek değildir. Kafirler hakkında: ?Onların kalpleri var, bunlarla idrak etmezler; Gözleri vardır, bunlarla görmezler; Kulakları vardır, bunlarla işitmezler. Onlar dört ayaklı hayvanlar gibidir, hatta daha sapıktırlar. Onlar gaflete düşenlerin ta kendileridir.? (A?raf: 7/179) buyurulur. Peygamberimiz de kafirin değersizliği hakkında şunları söyler: ?Şayet Allah indinde dünyanın kıymeti bir sivrisinek kanadı kadar değersiz olsaydı, kafir olana o dünyadan bir içim su bile vermezdi.? Halbuki meleğin hayvandan daha aşağı olması bir tarafa, onlarla beraber olması diye bir husus bile mevzuu bahis değildir. Melekler hakkında, onların şereflerini, kadr ve kıymetlerini bildiren ayetler ve hadisler vardır. Mü?min olabilmek için kendilerine inanmanın mecburi oluşu, Allah?ın emirlerini yerine getirmek için yaratılmış olmalar, insanlara daima iyi ve hayırlı fikirler ilham etmeleri, hatta bir kısmının Allah Teala ile konuşması, zikir ve ilim meclislerini ziyarette bulunmaları... gibi hususlar onların şeref ve şanlarına delalet eder. Onlara karşı düşmanlık ise küfürdür. Allah indinde kıymetsiz bir şey düşman olmanın küfür olması ise aklın, mantığın alacağı bir şey değildir. ?Kim Allah?a, meleklerine, peygamberlerine, Cebrail?e, Mikail?e düşman olursa şüphesiz Allah da o gibi kafirlerin düşmanıdır.? (Bakara: 2/98) ayeti bunu açıkça anlatmaktadır.

Cennet meleklerinin başındaki meleğin adı?Rıdvan?dır.

Lutfullah Cebeci, Kur?an?da Göre Melek Cin Şeytan, s. 25.

el-Bakara 2/98.

Azrail?in bu kadar kalabalık bir dünyada kıtalar ve ülkeler arasındaki büyük mesafeleri nasıl aştığı ve aynı anda birçok insanın ruhunu nasıl alabildiği bazı kimseler tarafından daima merak konusu olmuştur. Manevi alemi, maddi durumlara bire bir uydurmanın getirdiği yanlıştır bu. Eski çağların insanları için düşünce ve teknik açılımları yönüyle bu soru, bir yönüyle makul olsa bile; günümüzün baş döndürücü açılımları, dünyanın bir ucundan bilgisayarlara bilgi aktarılabildiği veya virüsler ulaştırılabildiği bir zaman diliminde bu tür soruların cevap vermeye değmeyecek yersizlikte olduğunu vurgulamak gerekmektedir.

Nahl: 16/28, 32.

Nitekim, özellikle Sokrat ve Eflatun gibi birçok eski filozoflar, fizik ötesi ruhani varlıkların var olduğuna inanmak zorunda kalmışlardır. Bu günkü müsbet ilimlerle uğraşan meşhur bilginlerin büyük çoğunluğu, fizik ötesi birtakım kuvvet ve varlıkların bu maddi-kevni alemde görülen bazı olayların meydana gelmesine sebep olduğunu kabul ve itiraf etmektedirler. Bütün bu gerçekler ve ilmi veriler, meleklerin varlığının aklen caiz ve mümkün görüldüğüne kesin olarak delalet etmektedir. Özet olarak diyebiliriz ki, melekler de, aklımız ve ruhumuz gibi vardır. Gerçi biz onları göremiyoruz ama, peygamberler görmüşler ve büyük bir melek olan Cebrail 'in elçiliği ile Allah Teala'nın vahyine mazhar olmuşlardır. Onlar, vahiy meleği aracılığı ile Allah'ın emir ve yasaklarını alıp öğrenmişler ve insanlığı hidayete ve saadete yöneltmişlerdir. Nitekim Kur'an-ı Kerim?de, Peygamberimiz'e aynı şekilde indirilmiş ve bize meleklerin varlığını haber vermiştir. Onun içindir ki bütün müslümanlar, Kur'an'ın haber verdiği ve aklın da varlığını inkar edemediği meleklere iman ederler.

Hadiste de meleklerin şefaatlerinden söz edilmektedir.

?Bize dönmeyi, karşılaşmayı ümit etmeyenler dediler ki: ?Bizim üzerimize ya melek indirilmeliydi, yahut Rabbimizi görmeliydik.? Andolsun ki , kendi nefislerinde büyüklenmişler ve azgınlıkta pek ileri gitmişlerdir. meleklerini gördükleri gün, işte o gün suçlulara hiçbir sevinç haberi yoktur. ?müjde size yasaktır yasak? derler. Yaptıkları her işi de alır toz duman ederiz.? (Furkan: 25/21-23)

Kur'an-ı Kerim'de adı geçen dört büyük melekten birisi.

21) Allah?ın Sevdiğini ve Sevmediğini İlan Etmek:

"Rabbinizin, indirdiği üçbin melekle yardım etmesi yetmez mi?" (Al-i İmran, 3/123)

?Şayet onu görselerdi ondan daha şiddetle kaçarlar daha fazla da korkarlardı." derler. Allah :

Meleklerin Yaratılış Hikmetleri

Fussılet: 4130-32.

Naşitat meleklerinin müminlerin canlarını da tatlılıkla alışları şöyle ifade edilmektedir:

Hasan-ı Basri, Hamele-i Arş meleklerinin sayısının sekiz mi sekiz bin mi olduğunun ancak Allah tarafından bilinebileceğini söyleyerek meseleyi Allah Teala'nın ilmine havale eder. Sa'lebi'nin rivayet ettiği bir hadiste Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur.

Bu ayette Allah , yüce zatı ile peygamberleri arasında risaletini ve ilahi vahyi onlara tebliğ eden "melekler" yarattığını bildiriyor. Kanat tabiri; ruhlar aleminde, meleklerin kudretini ve Allah'ın ilahi emirlerini süratle yerine getirdiklerini beyan eden mecazi bir ifadedir. Başka bir ayette de şöyle buyurur.

?... Artık birinize ölüm gelince, elçilerimiz onun canını alırlar...? (En?am: 6/61)

İkinci olarak, Allah'ın yarattığı her varlığın Allah'a farklı şekilde ayna olma keyfiyeti söz konusudur. Cenab-ı Hak, "Cin ve insi Beni bilsin ve Bana kulluk yapsınlar diye yarattım." buyurmaktadır. Cin ve ins, Allah'ı bilecek, O'nu bi kem u keyf gösterecek, bilme ve göstermesine göre de tesbih ve takdis edecektir. Yani her şey kendi ruhuna ve kabiliyetine göre O'na aynalık yapacaktır. Ancak cismaniyet başka, nuraniyet başkadır. Cinlerin yaratıldığı "maric" ve "nar" farklı, melaikenin yaratıldığı "nur" farklıdır. Yine esir alemi başka, atom ve elektronlar alemi başkadır. Bunların hepsi kendilerine has alemlerin diliyle Allah'ı gösterirler.

"Ey Malik Rabbin bizim işimizi bitirsin! Diye seslenirler. Malik de, siz böyle kalacaksınız, der." (ez-Zuhruf: 43/77)

Vahiy meleğinin özel adıdır. Kur'an-ı Kerim'de üç yerde Cibril şeklinde geçmektedir. Ayrıca Cibril kast edilmek üzere er-Ruh , Ruhuna , Rasulun kerim , Rasulu rabbik , er-Ruhu'l-emin ve Ruhu?l-kuds isimleri de zikredilmektedir. Hadiste ise Cebrail, bunlara ilaveten "en-Namus" diye isimlendirilmektedir.

Kur'an-ı Kerim'in altı ayrı suresinde dokuz ayette "zebani" kelimesine atıflar vardır. Kelime açık olarak ve "ez-zebaniyye" şeklinde yalnız bir ayette geçmektedir. el-Müddessir, 74/30. ayetinde zebanilerin sayısının 19 olduğu açıklanmış, onların melek olduğu özellikle belirtilmiştir. Kur'an-ı Kerim'deki "zebani" kelimesinin atıf şeklinde geçtiği ayet meallerinin ilgili cümleleri şöyledir:

"Sur'a üflenince, Allah'ın dilediği bir yana, göklerde olanlar, yerde olanlar hepsi düşüp ölür. Sonra Sur'a bir defa daha üflenince hemen ayağa kalkıp bakışıp dururlar." (ez-Zümer: 39/68)

Kitaptan delili:

'Size peygamber olarak gönderilen kim?' diye sorarlar, o,

Başka bir ayette beşbin melek indirildiği; bir diğerinde, "kuvvetli rüzgar ve göremediğiniz askerler gönderdik." (el-Ahzab 33/9) buyurulur. Nitekim müslümanların, kafirlerle yaptıkları üç savaşı da Allah'ın izni ve meleklerin yardımı ile kazandıkları tarihen sabittir.

Ayrıca Kur'an'da Fatır suresinin bir diğer adı da "Melaike suresi"dir.

Arap dili uzmanlarına ve bazı İslam alimlerine göre "Melek", arapça bir kelime olup, "Eluk" veya "Eluke" kökünden gelir. Eluk, "götüren", eluke ise "haber götüren" manasınadır. Çoğulu "melaike" gelir. Ancak "melek" kelimesinin, Arapça'da bazan, hem tekil, hem çoğul manasında cins ismi olarak kullanıldığı da görülür. Bu kelimenin kökü sayılan "elk", aslında, "risalet" yani "elçilik"; melek de, "elçi" demektir. Kelime önce, mef'al vezninde "me?lek" idi. Sonra hemze "lam" harfinden sonraya alınarak "mel?ek" olmuş; daha sonra hemze de kaldırılarak "melek" haline getirilmiştir. Bu gibi değişikliklere Arapçada çokça rastlanır.

Bakara: 2/30-34; Hicr: 15/28-31.

d) Meleklerin en faziletlisi olan Cebrail aleyhiselam, Allah Teala ile insan peygamberleri arasında elçilik vazifesi görmüştür. Elçi olanın ise, elçi olarak gönderilenden üstün olması düşünülemez.

Bazı alimler kafirlerin hafaza meleklerinin olmayacağını, çünkü onların durumunun belli olduğunu, amellerin yalnızca kötülük olduğunu, sağlarında bulunan meleklerin mü'min olmadıklarından hayır yapamayacağını ileri sürmüşlerdir. Nitekim Allahu Teala şöyle buyurur:

Hz. Peygamber şöyle buyuruyor:

Kimi kıyamda kimi kılmış rüku

Ancak genel olarak İslam alimleri kafirlerin de hafaza meleklerinin olduğunu kabul etmişlerdir. Allah Teala şöyle buyurmuştur:

Meleklere iman gaybidir. Gayb: Hislerle veya akılla bilinmeyen, görülmeyen şeydir. Mü?min gayb alemine inanmakla yükümlüdür. Allah?ın ve Rasülünün bildirdikleri ister zahiri, isterse gaybi olsun mü?min ona inanandır. Bazı kafirlerin gayba iman etmediklerini, ?ben gözümle göremediğim varlıklara inanmam; melek, cin gibi varlıklar uydurmadan ibarettir? dediklerini biliyoruz. Gaybe iman büyük bir imtihandır. Çünkü insanlar gördükleri şeylere inanmak zorundadırlar. Bunlara karşı gözlerini yumamazlar. Fakat Hz. Allah?ın imtihanı öyle değildir. İnsanların görmediği ve göremediği şeyleri yaratması ve sonra da bunlara?inanın? demesi büyük bir imtihandır. Mü?min, sadece Allah?ın ve Rasülünün haber vermesiyle onlara inanır ve teslim olur. Mü?minlere düşen?dinledik ve itaat ettik? demeleridir. Zaten, gözüyle göremediğinin varlığını kabul etmeyenlere; akıllarını, duygularını, düşüncelerini, rüzgarı, elektrik akımını... göremedikleri halde varlıklarını nasıl kabul edip kendileriyle çelişkiye düştükleri sorulabilir. Böylece görülecektir ki, onlar görmedikleri için inkar etmiyorlar, görseler bile hakkı kabul etmeyecek sapıklar olduklarından şeytana ve nefislerine uyarak küfrü tercih ediyorlar.

Her biri bir dürlü taatte kamu

Kur'an'da İsrafil adı geçmemektedir. Birçok yerde, sura üfleneceği haber verilmektedir. Kıyametin kopması ve yeniden diriliş ve mahşerde toplanılması için sura iki defa üfleyecek olan melek olduğu hadis rivayetlerinden anlaşılmaktadır. Hadis-i şeriflerde onun adı dört büyük melek içinde zikredilmiştir. Bu dört melek, meleklerin "rasulleri"dir.

5) Mü?minlere Dua ve İstiğfarda Bulunmak, Onlara Şefaat Etmek:

"Kul iyiliğe karar verince ondan bir misk kokusu yükselir. Kötülüğe karar verince de leş kokusu yükselir. Bunu melekler duyar ve yazarlar" Nitekim ayet-i kerime de şöyle buyurulmuştur.

ÖrneğinMekke'li müşrikler, gözlerinin önünde Hz. Peygamber 'e bir melek inmediğini gerekçe göstererek O'nu sihirbazlıkla suçluyorlardı. Bunun üzerine Allah Teala, onlara şu cevabı verdi.

Meleklerin asıl mekanları göklerdir. Bir kısmı vazifesi icabı yeryüzünde vazifesi tamam oluncaya kadar durur, bir kısmı yine vazife gereğince yeyüzüne iner, yerden göğe çıkar.

ez-Zümer: 39/71, 73; ed-Duhan: 44/47-50; et-Tahrim: 66/6; el-Mülk: 67/8; el-Müddessir: 74/31; el-Alak: 96/18.

Ra'd: 13/11.

?Onlar cehennemi gördüler mi? buyurur. Melekler:

"Şüphesiz ki Kur'an, alemlerin Rabbinin indirdiği tır. Onu "Ruhu'l-Emin" senin kalbine, uyaranlardan olman için indirmiştir." (eş-Şuara: 26/192-193)

?Gaybın anahtarları onun yanındadır. Kendinden başkası bunları bilmez." (En?am: 6/69)

Ahmed Muhammed Davud, Akidetu?t-Tevhid, Ravza Yayınları: 52-53.

3/124.

"Bir müslüman bir rahatsızlığa düşünce Allah onu koruyan hafaza meleklerine şöyle emreder: "Kulumun her gün ve gecede yaptığı iyiliklerin sevabını ona bu hastalık müddetince yazın."

Melek İnancının Etkileri

Demek ki, inkarcılar ve kalbinde hastalık bulunanlar "Bu sayıdan ne murad edilmiş" derler ve muhtemelen; "ondokuz kişi cehennemliklere nasıl güç yetirecek?" şeklinde konuyu küçümsemek isterler. Belki de bu görevlilerin, Allah'ın kendilerine büyük bir güç verdiği meleklerden olduğunu düşünemiyorlar. Böyle bir ihtimale Cenab-ı Allah'ın cevabı:

Ruhul-Emin de, Ruhul-Kudüs ile eş anlamlıdır Yani o da Cebrail demektir. Kur'an'da yalnız bir yerde geçmektedir:

Kiramen Katibin, kulun iyi ve kötü her işinin günah ve sevablarını yazarlar. Fakat kul iyi işini içinden samimi olarak, Allah rızası için yapmayınca, katıksız Allah rızası için yapılmayan ameller geçersiz sayılır. Hatta melekler, kulun iyiliklerini çok sayıp beğenerek Allah'ın dilediği katına ulaştırdıklarında, Allah, onlara şöyle vahyeder: "Siz kulumun amelini gözetip zapt eden idiniz. Ben ise kulumun nefsinde olan niyetinin gözeticisiyim. Kulum, amelini halis ve katıksız olarak benim rızam için yapmadı. Bunu Siccin'e atınız". Melekler, az ne önemsiz buldukları kulun amelini de Allah'ın dilediği mülk ve saltanatından olan katına ilettiklerinde, Allah onlara vahyeder ki, "Sizler kulumun işini yazıyordunuz. Ben ise onun nefsinde olanı bilir ve gözetirim. Amelini katlayın da onu İlliyyin'e atın"

Meleklere iman da imanın rükünlerinden biridir. Bu Kitap ve Sünnetin kesin delilleriyle sabittir.

Meleklerin Görevlendirilmesinin Hikmeti:

En'am: 6/73; Kehf: 18/99; Taha: 20/102.

Meleklerin görünmeyişleri, mevcut olmadıklarından veya asla görünmez olduklarından değil, bizim onları görecek kabiliyyet üzere yaratılmadığımızdandır. Var olduğu bilinen, ilim yoluyla isbat edilen, hissedilen fakat görünmeyennice varlıklar vardır. Yine kainatta, var olduğu halde duymadığımız pek çok seslerin varlığını inkar etmek mümkün müdür? Mesela aklın ve ruhun var olduğu, inkar edilemeyecek gerçeklerdendir. Röntgen şuaları, x ışınları, radyo aktivite, güneşin ultraviyole ışınları gibi hakikaten var olan fakat gözle görünmeyen mevcutlar vardır. Yine, yer çekimi, hava basıncı vücudda hissedilen ağrılar, sızılar, elemler, haz ve lezzetler, sevmek, nefret etmek gibi mefhumlardan hangisini gözle görme imkanı vardır?

6) İlahi Cezaları İnfaz Etmek:

Vazifesi, Allah'ın emir ve nehiylerini peygamberlerine bildirmektir. Bütün vahiy onun vasıtasıyla nazil olmuştur.

Istılahta melekler, Allah tarafından yaratılmış, çeşitli şekillerde peygamberlere görünebilen, zor işlere gücü yeten, yemeyen içmeyen, erkeklik ve dişilikleri olmayan, Allah?a devamlı ibadet ve itaatten ayrılmayan latif varlıklar olup İslam?da iman esaslarından birini oluşturmaktadır.

15) İbadet ve Tesbih Etmek:

?Kim Allah?ı, meleklerini, kitaplarını, peygamberlerini ve ahiret gününü inkar ederek kafir olursa, hiç şüphesiz ki uzak bir dalaletle sapıp gitmiştir.? (Nisa: 4/136)

melekler allahın gücünün somut göstergesi ve tezahürüdür açıklaması yetersiz kalmış.. çünkü bu sefer akla, yaratması amenna da neden görev vermiş sorusu gelir..

10) Mükelleflerin Söz ve Amellerini Gözetmek, Onları Saymak, Yazmak ve İnsanı Hayat Merhalelerinde Çeşitli İşlerinde Korumak:

Bkz. Fatır: 35/1; Hakka: 69/17; Mearic: 70/4.

Buhari, Cenaiz: 93; Halid Erboğa, Şamil İslam Ansiklopedisi: 2/385-386.

"De ki: İnsanları sağlamlaştırmak ve müslümanlara yol gösterici ve müjde olmak üzere onu, Ruhul-Kudüs , Rabb'inden hak gereğine indirdi.? (en-Nahl: 16/102)

Meleklerin yaratılışında, insan gibi her iki cihete gidecek bir kabiliyyet olmadığı için daima hayır üzeredirler. Hayvani arzulardan uzak; günah ve hatalardan beridirler. Allah'ın kendilerine verdiği görevleri yaparlar, O'nun emrinin dışına çıkmazlar. Onların bu itaatları nuraniyyetinin ve safiyetin icabıdır. Şerre kabiliyetleri yoktur.

Kiramen Katibin melekleri kullar cima ettiklerinde ve ayak yoluna çıktıklarında yanlarından ayrılırlar. Hatta kişi guslederken, çıplak vaziyette bulunduğu zaman ve cünüb iken de yanından ayrılıp geriden gözetlerler. Fakat insan her ne vaziyette bulunursa bulunsun mutlaka onu gözetleyip amelini hıfzedip yazarlar. Kişi ölünce de kabrinin başında beklerler.

Osman Cilacı, Şamil İslam Ansiklopedisi: 6/439.

?Onlar Rahman?ın kulları olan melekleri dişi sayıyorlar. Yoksa nasıl yaratıldıklarını mı gördüler?! Bu şahitlikleri yazılacak ve sorgulanacaklardır.? (Zuhruf: 43/19)

Rasululah şöyle buyuruyor:

"Hayır vallahi seni görmediler." derler. Allah :

Bunlar hakkında farklı görüşler olmakla beraber, "Babil'de insanlara sihir öğretmek suretiyle onları imtihan etmek üzere gönderilen iki melek" oldukları, en yaygın görüştür. Kur'an-ı Kerim, bu olayla ilgili daha başka bilgi vermemektedir. Muteber hadis kitaplarından Buhari'de Kitabu't-Tıbb'ın sihre tahsis edilen 47. babının başlığında Bakara suresinin 102. ayeti zikredilmekte, bu münasebetle ayet içinde Harut ve Marut adı geçmektedir. Bunun dışında söz konusu isimlerle ilgili bir bilgiye rastlanmamaktadır. Ahmed bin Hanbel'de ise, insanlar gibi birtakım arzu ve istekleri bulunan varlıklar olarak tasvir edildiği görülmektedir.

Bununla beraber Cenab-ı Hakk'ın melaikeyi yaratmasının çok hikmetleri vardır. Evvela, melaike-i kiram, insandaki ruh gibi cansızlar aleminde bir bakıma ruhun vazifesini görmektedir. Mesela ağaçlara müekkel melaike, ağacın hal ve keyfiyet diliyle Allah'ı göstermesini dille seslendirir, O'nu tesbih u takdis eder ve ona melek diliyle tercüman olurlar. Melaikeden öyleleri vardır ki, onlar da küre-i arza müekkeldir. O geniş kabiliyet ve istidadıyla, "İleyhi yes'adü'l-kelimu't-tayyibu..." fehvasınca yeryüzünden Allah'a doğru yükselen bütün güzel kelimeleri ve salih amelleri temsil eder, alkışlar ve Allah'a takdim eder. Eşya camid yanıyla yaptığı işleri şuuru ve hissiyle yapmaz; melekler buna şuur katar ve bu işleri, şuur ve idrak buudlu olarak Allah'a takdim ederler. Mesela yağmur ve karın katrelerine bir kısım melekler müekkeldirler. Kar kristalleri, fotoğraflarıyla ilim adamlarını hayrette bırakmışlardır. Bu küçük parçacıklarda bile sanat izhar eden Allah, onları da müekkelsiz bırakmamıştır. Ayrıca ehl-i tahkik ve ehl-i şühud da müekkel meleklerin var olduğunu ifade etmektedirler. Evet, en küçük atom olan hidrojenden uranyuma, hücreden en büyük varlıklara, ondan da sistemlere kadar canlı-cansız her şeyde müekkel melaike vardır ve melekler, bu varlıkların tesbihat ve takdisatlarını Allah'a takdim etmektedirler.

HAMELE-İ ARŞ

19) Kur?an Okunurken İnerek Dinlemek:

Meleklerin Sayısı ve Çeşitleri:

"Akrabalarından en çok sevdiği kimseden başkası kendisini uyandırmayan, güveğinin uyuması gibi uyu!" derler. Böylece, yattığı yerden, Cenab-ı Allah onu tekrar diriltinceye kadar uyur. Eğer münafık ise,

Bu konuyla ilgili bir diğer hadiste bu iki melekten birinin adının "Münker"; diğerininse "Nekir" olduğu bildirilmiştir.

'Bilgin nedir?' derler, o,

"Muhammed , Allah'ın Rasulüdür. O, bize Allah katından apaçık ayetler getirdi; biz de O'nu doğruladık" diye cevap verir. Daha sonra bu ölüye;

A. Lütfü Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 98.

?Göklerin ve yerin gaybı Allah?a mahsustur." (Nahl: 16/77)

Meleklerin bir kısmının görevi de, Arş-ı yüklenmektir. Bunlara Hamele-i Arş denir. Kur?an-ı Kerim, kıyamet gününde onu yüklenip taşıyacak meleklerin sayısının sekiz olduğunu bildirir. Şöyle der:

?Öyleyse melekler, yüzlerine ve arkalarına vura vura canlarını aldıkları zaman nasıl olacak?(Muhammed: 47/27)

"Ben kıyamet gününde cennetin kapısına gelerek açılmasını isteyeceğim. Cennetin bekçisi:

4) Meleklerin peygamber olmayanları, insanların kafir, münafık, itikad yönüyle fasık, büyük günahlarda ısrar eden amelsiz ve ahlaksız olanlarından efdaldir.

Melekler, gaybiyyat denilen görülmeyen alemde mevcut nurani latif varlıklar olduklarından; biz onları göremezsek de, var oldukları, dini-nakli delillerle sabit olduğundan, insan aklı da onların varlığını inkar edemez. Gerçi akıl, meleklerin ne varlığını, ne de yokluğunu kesin delillerle isbat edemez. Fakat, akl-ı selim, gözle görülmeyen bu gibi latif varlıkların varlığının imkansız olmadığına, aksine onların da, vücudu caiz olan şeylerden olduğuna delalet eder. Çünkü, meleklerin varlığını inkar edebilmek için, akli, felsefi veya ilmi verilere dayanan hiçbir delil ortaya konulamaz. Aksi halde; gözümüzle göremediğimiz ve bu gün ilmin mahiyet ve hakikatini tesbit edemediği hayat cevherinin, insan ruhunun ve aklımızın da varlığını inkar etmemiz gerekir. Fakat göremiyoruz veya mahiyetini bilemiyoruz diye ne ruhu, ne aklı, ne hayat gerçeğini ve ne de görünmeyen, fakat varlığı ilmen bilinen kuvvet ve enerji gibi gerçekleri inkar edemeyiz. O halde, ruh ve akıl gibi maddi olmayan ve maddeden mücerret soyut, manevi, gaybi varlıklara da inanmaya mecburuz. Bu gibi soyut varlıklar, gözlem ve tecrübeye dayanan müsbet ilmin sınırları dışında kalan fizik ötesi, gaybi, manevi yaratıklardır.

"Hatırla ki sağında ve solunda oturan, yaptıklarını tespit eden iki melek vardır. İnsan bir söz söylemeye dursun, mutlak onun yanında görüp gözetlemeye hazır bir vardır" (Kaf: 50/17-18)

"Biz o ateşin bekçiliklerine meleklerden başkasını memur etmedik" (el-Müddessir: 74/31)

Gördü gök ehli ibadette kamu

?Muhakkak ki üzerinizde bekçiler vardır, yaptıklarınızı bilen kiramen katibin vardır.? (İnfitar: 82/10-11)

'O kulum yalan söylüyor. Dolayısıyla ona ateşten bir döşek hazırlayın ve cehennemden bir kapı açın!' der. Böylece ona cehennemin sıcaklığı ve zehirli yakıcılığı gelir; kabri de, kaburgalarını birbirine geçirecek kadar daraltılır. Derken çirkin yüzlü, kötü elbiseli ve pis kokulu bir adam gelir ve ona,

Sur'a üfleyecek olan melek ise -kaynaklara göre- işbu İsrafil'dir.

Daha önce geçen Ebu Hüreyre hadisinde iki sorgu meleğinden söz edilmekte ve birinin adının Münker, diğerinin de Nekir olduğu beyan edilmektedir.

Kiramen Katibin, Cenab-ı Allah'ın İnsanların her birinin iyi ve kötü bütün işlerini yazmakla görevlendirmiş olduğu iki melektir. Bu iki melek Kur'an-ı Kerim'de şu şekilde anlatılır:

"Ölü mezara konulur. Salih kişi kabrinde endişesiz ve korkusuz oturtulur. Sonra ona;

Ebu Davud Sünne: 18.

Meryem: 19/17.

14) Sur?a Üfürümek:

Muhiddin Bağçeci, Şamil İslam Ansiklopedisi: 3/379-380.

"Ona üstün bir güç ve hikmet sahibi öğretmiştir, (ki görünümüyle çarpıcı bir güzelliğe sahiptir. hemen doğruldu. O en yüksek bir ufuktaydı. Sonra yaklaştı, derken sarkıverdi. Nitekim ikisi arasındaki uzaklık iki yay kadar oldu, yahut daha da yakınlaştı. Böylece Allah'ın kuluna vahyettiğini vahyetti." (Necm: 53/5-10)

Akaid kitaplarının hemen hemen tümünde, Münker-Nekir'den, bunların kabirde ölüye yönelttikleri sorulardan bahsedilir. Kur'an-ı Kerim'de bu iki meleğin adından söz edilmediği gibi kabirde ölünün sorguya çekileceğine dair açık bir ifadeye de rastlanmaz. Ancak bazı ayetlerin buna işaret ettiği, hatta bazılarının tamamen kabir suali ile ilgili olduğu Ehl-i Sünnet alimlerince kabul edilmiştir. Ömer Nesefi'nin "Akaid"inde: "Münker ve Nekir'in suali Kitap ve Sünnetle sabittir" denmektedir.

"Oku İbn-i Hudayr.? buyurdular. :

İbn Sa?d, Tabakat: 2/9-10; Mikail maddesi. Ayrıca bak. İslam Ansiklopedisi Mikail maddesi 8/309.

"Vücuduna bir hastalık ve bu bela isabet eden müslümanların amellerini muhafaza eden meleklere Allah Teala şöyle emreder: Kulum için benim bağım ile engellendiği müddetçe, önceden her gün ve her gece işlediği kadar hayırlı ameli yazınız."

Muhamed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur' an Dili: 1/429.

Meleklerin kanatları vardır. "Gökleri ve yeri yaratan, melekleri ikişer, üçer, dörder kanatlı olmak üzere elçiler yapan Allah?a hamdolsun." (Fatır: 35/1) ayetinde onların kanatlı olduklarından bahsedilir. Fakat bu kanatların mahiyeti nedir? Bir kuş veya tayyare kanatları gibi bir şey midir? Yahut bildiğimizkanat çeşitlerinden ayrı mıdır? Bu hususta ayet ve hadislerde verilmiş malumat yoktur. Bu hususlar, aslında bilemeyeceğimiz ve bilsek de bir faide hasıl olmayacak meselelerdir. Kur?an-ı kerim?in veya hadis-i şerif?in tafsilat vermediği, aklın düşünmekle bulamayacağı sahalarda yapılacak en doğru hareket: Allah indinde hakikat ne ise ona inandım demek ve böyle meseleleri fazla araştırmamaktır.

İngiliz müsteşriklerinden D. B. Macdonald, melek kelimesinin İbraniceden Arapçaya geçmiş olabileceği düşüncesine kapılmış ise de, daha sonraki araştırmalarında İbranicenin çok eski kitabelerinde böyle bir fiilin hiç bir izine rastlanmadığını itiraf etmiştir.

Müfessir İbn Hayyan ve dilcilerden Rağib el-İsfahani, melek kelimesinin, "kuvvet ve iktidar sahibi" anlamına gelen "melk" veya "mülk" kökünden türetildiği görüşündedirler. Dolayısıyla melek kelimesi lügat bakımından; haberci, elçi, kuvvet ve iktidar sahibi, tedbir ve tasarruf manalarına gelmektedir. İslam dininde ise; melek denince, akla önce, peygamberlere gönderilen ilahi elçiler; sonra, insanlar ve kainat üzerinde Allah namına tasarrufta bulunan ve O'nun emirlerini ve verdiği vazifeleri aynen yerine getiren kudret sahibi manevi varlıklar gelmektedir.

"Avret mahalli açık olduğu melek kişiye yaklaşmaz"

Alimlerin bu ayette geçen Ruhul-Kudüs hakkındaki değişik görüşlerini şöyle sıralayabiliriz:

Tabiatıyla ölüm meleği olduğu için Azrail'in adı insanlar arasında adeta korku sembolü haline gelmiştir. Dolayısıyla bazı kimselerin bu meleğe karşı duyguları olumsuzdur. Ancak bu düşünce hem yersizdir hem de iman gerçeğiyle uyuşmaz. Çünkü iman, ayrıca sevgi, saygı, bağlılık ve teslimiyet ister.

Ayrıca Peygamber , Cibril 'i insanlardan biri suretinde gördüğünü meşhur Cibril hadisinde beyan etmiştir.

Gerçekten de insan, risklerle ve tehlikelerle dolu bir dünyada yaşamaktadır. Bunlara, ayrıca kötülüklerin karşılığı olarak Allah?tan her an gelebilecek intikam darbelerinin ihtimallerini de ekleyecek olursak, onun, yaşadığı yıllar boyu ne büyük bir manevi koruma altında bulunduğunu kestirebiliriz. Bu girift olayın içyüzünü daha derinlemesine bilmek bizim için mümkün değildir.

Ferit Aydın, İslam?da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 241.

Ebu Said el-Hudri?den rivayet edildiğine göre bir gece Useyd b. Hudayr hurma harmanında okurken birden bire atı şahlanmış. Fakat yine o okumaya devam etmiş. Sonra at tekrar şahlanmış.

'Şehadet ederim ki O, Allah'ın kulu ve peygamberidir' der. Bunun üzerine ona,

?Gece melekleri ile gündüz melekleri sabah ve ikindi namazlarında bir araya gelirler. Allah bu meleklere "kullarım ne yapıyorlar?" diye sorar. Melekler;

Sur'a üfleyecek olan melek; dört büyük melekten birisi olan İsrafil kıyamet günü Sur'a üflemekle vazifeli melektir. Kıyamet günü Allah'ın emri ile iki defa Sur'a üfleyecektir.

Daniel: 12/1.

?Uluke? ise ulağın taşıdığı haber, ya da yazılı belgeye denir. Türkçedeki?ulak? sözcüğünün, ?uluke? ile bir ilişkisi olduğu ihtimali uzak gibi görünmekte ve konumuzun dışında kalmaktadır.

"Sizden hela ve cima hali hariç ayrılmayan Kiramen Katibin'e saygı gösterin. İçinizden biri banyo yaptığında bir bez parçası ile avret mahallini örtsün"

Ruhların tek bir melek, yani Azrail tarafından mı, yoksa bir çok melek aracılığıyla mı alındığı konusu tartışmalıdır. Çünkü bu sorunun cevabı, Kur?an?da açık ve kesin değildir. Mesela şu ayette onların birden çok olduğu ifade edilmiştir:

"Onlar, üstlerindeki Rablerinden korkarlar ve kendilerine ne emrolunursa onu yaparlar." (Nahl: 16/50)

Bu ayetler kafirlerin kitaplarında hafaza melekleri tarafından yazıldığını gösterir. Sağda bulunup hayır yazan melekler de kendisi bir şey yazmasa da solda bulunan meleğe kafirlerin kötülüklerini yazarken şahitlik yapar.

Buhari ve İmam Ahmed?in rivayetine göre Rasulullah Cibril?e:

Arşı taşıyan melekler. Allahu Teala'nın Arş'ı taşımakla vazifelendirdiği sekiz müvekkel melek. Arşın mahiyetini bilmediğimiz gibi bu meleklerin arşı taşıma keyfiyetini de bilemiyoruz. "Gök yarılmış ve o gün bitkin bir hale gelmiştir. Melekler onun çevresindedir. Ve o gün Rabbının Arş'ını, onların da üstünde sekiz tanesi yüklenir" (el-Hakka: 69/16-17). Bu ayette anlatılan olay müteşabihdir. Nasıllığı hakkında izahlar, sahih rivayetlerin ötesinde fazla bir kıymet taşımaz. Bu melekler "Subhanallahi ve bihamdihi" diyerek Arş'ı tavaf ederler.

İyi ve kötü her yapılanı gözetip hıfz etmek ve korumakla görevli melekler. Hafaza ve hafızin, hafız kelimesinin çoğuludur.

Melekleri görmemek, onları kavrayamamak, aramızdaki yapı farklarından, daha doğrusu onları algılayacak doğal yapı ve yeteneklere, bizim sahip bulunamayışımızdan kaynaklanıyor olsa gerektir. Çünkü insan olarak bizim algılama, duyma ve görme yeteneklerimiz son derece sınırlıdır.

Tevbe: 9/26; Ahzab: 33/9.

"Ya Rasulallah! Dün akşam ben gece yarısı hurma harmanında Kur?an okurken birden atım şahlandı.? dedim. Rasulullah hemen:

"Biz de bunu söylediğini biliyorduk zaten" derler. Sonra kabri yetmiş çarpı yetmiş zira' kadar genişletilir ve aydınlatılır. Sonra ona

Darimi, Rikak: 56.

Melekler Neden Görünmezler?

'Bu pis ruh kimdir?' diye sorarlar. Onlar, hayatta iken insanların ona verdiği en çirkin ismini kullanarak derler ki:

Meleklerin en önemli ve en büyük görevlerinden biri de; insanların eceli gelince, yaratan Rabbu?l-Alemin?in izniyle onların ruhlarını kabzetmektedir. Bunlara, ölüm meleği denir. Bunların başı, dört büyük ve mukarreb melekten biri olan Azrail?dir . Canları yaratan Allah Teala?nın ilahi hikmeti, ruhların kabzedilmesini, mukarreb olan meleklerden birine havale etmeyi gerektirmiştir. Kur?an?da şöyle buyrulur:

Bu ayet-i kerimeden mealen anlaşılanlar, biraz daha ayrıntılı olarak şudur: "Eğer Hz. Muhammed 'e, onların görebileceği bir melek gönderseydik, onu yine adam şeklinde onlara gösterecektik. Hal böyle olunca da tabiatiyla onlar yine itirazda bulunacaklardı. Çünkü insan suretinde gördükleri meleğin, gerçekten melek olduğuna birtürlü inanamayacaklardı.

Tirmizi, Cenaiz 70, III/383.

Melek arapça bir sözcüktür. Çok ender kullanılan?uluke? masdarının bir türevi olarak ?Sıfat-ı müşebbehe? dir. Dilciler ve bazı tefsirciler bu sözcüğün etimolojik analizi üzerinde durmuşlardır.

Ayrıca melekler, şeytanların aksine insanları iyi işlere sevkederler. Her insanın biri melek, biri de şeytan olmak üzere iki arkadaşı bulunmakta olup, Kur'an, birincisine "şahid", ikincisine "saik" demektedir. Hadiste ise insana refakat eden bir melek ve bir de şeytanın olduğu ve her ikisinin de insana telkinde bulunduğu beyan edilmektedir.

ZEBANİ

İsrafil ismi ise İbranice serafim kelimesinden geldiği, sonra serafin ve serafil şeklinde değiştirilerek İsrafil haline getirildiği, şan ve şeref anlamında olduğu söylenmştir. Dört mukarreb ve büyük melekten biri olup, başlıca görevleri; kıyametin kopmasını, sonra ölülerin dirilmesini bildiren Sur?u iki defa üflemektir. Bu sebeple Sur meleği diye bilinir. Bu çok önemli hadisenin kesin delili şu ayeti kerimedir:

Melekler, aynı zamanda ilahi cezaları icra ve tenfiz eden vasıtalardır. Yani onların bir görevi de, kötü ruhlu insanlara ve inkarcılara verilen ilahi cezayı aynen yerine getirmektir. Bunun, mü?minlere kuvvet ve destek verme göreviyle çok yakın ilgisi vardır. Çünkü inanan salih kullar ile, inkarcı kötü kullar arasındaki mücadelede ikincileri cezalandırmak, mü?min kullara destek ve onlara mükafat sayılır. Nitekim hakka ve ilahi gerçeklere savaş açarak onları yok etmek isteyen kafirler hakkında şöyle buyrulur:

Fethullah Gülen

Enfal: 8/12.

Bir de, Münker ve Nekir adları verilen Kabir melekleri vardır. Bunlar ölen ve kabre konan her kula, Rabbi, peygamberi ve kitabı hakkında soru sormakla görevlidirler.

Haşiyetü'l-Kesteli ala Şerhi'l-Akaid, İstanbul 1973, 133, 134.

Kur'an-ı Kerim'de geçen pek çok ayetlerde meleklerin çeşitli görevleri belirtilmiş, yaptıkları işlerin önemine ve özelliğine göre aldıkları özel isimler beyan olunmuştur. Yerlerde ve göklerde, Kürsi'de ve Arş etrafında, Beytu'l-Ma'mur ve Sidre-i Münteha'da, Cennet ve Cehennem'de sayısız melekler vardır. Bütün meleklerin çok çeşitli olan görevlerine ve yaptıkları işlerin mahiyetine göre tanzim edip bunları yöneten dört büyük melek, meleklerin başları ve amirleridir. Bu görevlerin en başta geleni ve en önemlisi; peygamberlere Allah 'ın ilahi vahyini ulaştırmak, yani Allah'ın emirlerini tebliğ etmektir. Bu bakımdan, melek denilince akla her şeyden önce, "Cebrail" adıyla tanınan vahiy meleği gelir. Sonra diğer görev gruplarının başları olan Azrail, Mikail ve İsrafil gelir. Bu dört melek meleklerin "Resulleri"dir.

Rabbimiz bize, cehennemde görevli bekçilerin sayısının on dokuz olduğunu bildirmektedir.

?Onlar bulut gölgeleri içinde Allah?ın ve meleklerin kendilerine gelmesini ve işin olup bitmesini mi bekliyorlar? (Bakara: 2/210)

Melek; erkeklik ve dişilik özelliği olmayan, yemeyen, içmeyen, evlenmeyen, doğmayan, doğurmayan, normal gözle görülmeyen, Allah'ın emirlerine itaat eden yaratıklardır.

Allah Teala Cibril hakkında şöyle buyuruyor:

Daha evvel geçtiği üzere, bu meleklerin sayısı kıyamet günü, sekiz olacaktır. Bunlar Allah Teala?nın akıl için asla yok olmayan hikmetlerindendir. Niçin halen dört melek taşıyor, neden kıyamet günü sekiz tanesi yüklenecektir. Bütün gök cisimlerini boşlukta durduran Allah Teala neden arşı bu şekilde taşıtmayı murad etmiştir. Bu sualler karşısında vermemiz mümkün olan cevap: Böyle olmasını murad ettiği için... demekten ibarettir. Başka türlü izah yapmak imkanımız yoktur.

Bununla birlikte Kur'an, Peygamber'e itiraz ederek bir melek görmek istediklerini, yahut peygamber / elçi olarak melek gönderilmesinin gerektiğini söyleyenlere cevap olarak meleklerin görünür varlıklar olmadığını, eğer dünyada insanlar değil de melekler yaşasaydı ancak o zaman elçi olarak gönderilebileceğini, meleklerin ferman-ı ilahi ile indirildiği zaman onlara mühlet verilmeyeceğini ve meleklerin görüleceği gün günahkarlara hiçbir sevinç haberinin olmayacağını vurgular. İnsanlara, görmedikleri askerler gönderildiğini , aynı türden varlıklar olan cin ve şeytanların da insan gözüyle görülmediğini beyan eder.

Müslim.

Kimi tehlilü kimi temcid okur

Taberi, Camiu'l-Beyan: 7/211; İbn Kesir, Tefsiru'l-Kur'ani'l-Azim, Mısır, t. y. 3/276.

2) Meleklerin peygamberleri, insanların peygamber olmayanlarından üstündür. Çünkü onlar da peygamberdir, peygamber olanla olmayan arasında, mutlaka bir derece farkı vardır.

"Onların sayısını inkarcılar için sadece bir imtihan yaptık ki, böylelikle kendilerine kitap verilenler kesin bir bilgiye sahip olsun, iman edenlerin imanını artırsın; hem kendilerine kitap verilenler hem de mü'minler şüpheye düşmesinler; kalblerinde hastalık bulunanlarla kafirler: Allah bu misalle ne demek istemiştir ki desinler." (el-Müddessir: 74/31)

Kur'an-ı Kerim "Hazene-i Cennet" hakkında detaylı bilgi vermez. Ne sayıları ne isimleri ne de görevlerinin mahiyeti hakkında insanları yeterince aydınlatmaz. Buna gerek de yoktur. Yalnızca iman etmek ve Allah'ın bildirdiği kadarını bilmek kafidir. Allah'ın ve Rasulü'nun bildirmediği ve ancak Onların bildirmesiyle bilinebilecek mevzularda yorum yapmak, ileri geri konuşmak da caiz değildir.

"Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O'nundur. O'nun katındakiler O'na ibadet etmekte kibir göstermezler ve yorulmazlar. Gece ve gündüz durmadan O'nu tesbih ederler." (el-Enbiya: 21/19-20)

İbn Mace, Zühd: 32.

Ademoğlunun nitelendirildiği hiçbir vasıfla vasıflanamazlar. İnsan suretine ve diğer hissi suretlere bürünebilirler. Bu suretleri onlara asıl özelliklerini kaybettirmez. Harikulade güce sahiptirler.

inanç tartışmaya açılmamalı.. inancı inanç yapan, sorgusuz kabul edilmesidir.. mantık ararsanız, içinden çıkamazsınız.. kırmızı neden kırmızıdır demeye benzer..

MUKARRABUN MELEKLERİ

"İşte bu yer senin makamındır" denildikten sonra;

Eğer denirse ki: Peygamberler, bildiklerini insanlara kesinlikle anlatmak durumundadırlar, Aksi halde onlar için, ilahi elçilik gibi olağanüstü bir görevi kötüye kullanmak söz konusu olacaktır ki böyle bir çelişkiye düşmek peygamberler için imkansızdır.

Tecrid-i Sarih Tercümesi, IX, 95.

Görüldüğü gibi ayette o, Melekü?l-mevt diye adlandırılan, büyük bir melektir.

Tirmizi, Feyzü?l-Kadir: 5/328.

?O gün Sur'a üflenecek, akın akın geleceksiniz.? (Nebe: 78/17, 18)

?el-Melaike? kelimesi?melek? veya?melak? kelimesinin çoğuludur. Aslı ise elçilik anlamına gelen?ülüke? kelimesinden türeyen?melek?dir.

el-Bakara 2/97, 98; et-Tahrim 66/4.

İmam Azam, "Fıkh-ı Ekber", trc. Hasan Basri Çantay, Ankara 1985, s. 14.

'Ben senin salih amelinim' der. Kul o anda,

"Mü?minlerden her biri, Allah?a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine inandı.." (Bakara: 2/285)

"Ben size demiyorum ki Allah'ın hazineleri yanımdadır; Gizliyi de bilmem; Meleğim de demiyorum. Gözleriniz hor gördü diye "Allah O'nlara iyilik yapmayacak" da demiyorum." (Hud: 11/31)

Bkz. Hud: 11/70; Enbiya: 21/19-20; Saffat: 37/149-153; Zuhruf: 43/19; Müslim, Zühd: 10; Ahmed bin Hanbel, Müsned: IV/168.

Bu meleğe seyyidü?l-melaike de denir. Hak Teala ile peygamberleri arasında elçilik vazifesi ile mükellef kılınmış, bütün kitaplar ve vahiyler Cebrail aleyhisselam vasıtasıyla indirilmiştir.

Meleklerin bir vazifesi de; insanların ruhen yükselmelerine yardım etmek ve onları, iyi, güzel ve hayırlı işlere yöneltmektir. İnsanlar ancak meleklerin indirdiği ilahi vahiy ve telkin ettikleri ilahi ilham ile ruhi hayatın ne olduğunu anlayabilir ve ruhi melekelerini geliştirerek ruhen yükselebilirler. Melekler, müminlere manevi kuvvet vererek ruhen yükselme düşüncesinin dünyada yerleşmesini sağlarlar. Meleklerin müminler, hatta kafirler için dua etmeleri, bütün insanları ruhen yükselme yoluna sokmak içindir. Müminleri Allah'ın izniyle hidayete sevkederek onları aydınlığa çıkarmaları, hep bu ruhi yükselmeyi sağlamak içindir. Meleklerin insanlarla ilgili olan bu görevleri; onların ruhen yükselmelerine yardım etmek, böylece onları ruhi olgunluğa eriştirmek gayesi taşır. Genel olarak her türlü iyi, güzel ve hayırlı işler, bu ilham meleklerinin iyi telkinleri ve bizi o işlere yönlendirmelerinin sonucudur.

A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 101.

"Hani siz Rabbinizden imdat istemiştiniz. O da; "Ben size birbiri ardından gelen bin melekle imdat ediyorum" diye duanızı kabul etmişti." (el-Enfal: 8/9-10)

Bazı alimler, Kiramen Katibin meleklerinin şu hadiste bildirilen melekler olduğunu söylemişlerdir: "Gece bu takım melekler, gündüz bir takım melekler size gelirler. Bunlar, sabah ve ikindi namazlarında bir araya gelip buluşurlar. Sonra sizinle kalmış bu meleklerden yukarıya çıkanlara, Rableri-onların hallerini en iyi bilen olduğu halde- kullarımı ne halde bıraktınız? diye sorar. Onlar da namaz kılarlarken bıraktık; namaz kılarlarken kendilerine gittik derler."

"Sizi karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için üzerinize melekleriyle beraber rahmetini gönderen O?dur. Allah mü?minlere karşı çok merhametlidir." (Ahzab: 33/43)

Suyuti, ed-Dürrü'l-Mensur, 6/105; Cema'u'l-Cevami 5089 nolu hadis; ali el-Muttaki, Kenzü'l-Ummal, 42967 nolu hadis.

"Hayır vallahi yarabbi cenneti görmediler." derler. Allah :

?Şayet onlar cenneti görseler nasıl olur? buyurur. Melekler:

"Sur üfürülünce, Allah?ın dilediğinden başka göklerde ve yerde ne varsa hepsi ölür . Sonra Sur?a bir daha üflenince, ayağa kalkıp bakışır dururlar" (Zümer: 39/68)

"Şüphesiz Rabbimiz Allah?tır deyip sonra dosdoğru yolda yürüyenlerin üzerine melekler iner. Onlara: "Korkmayın, üzülmeyin, size vaadolunan cennetle sevinin." derler." (Fussilet: 41/30)

B) "Müdebbirat" diye bilinen melekler olup, bu kainatın nizam ve intizamını temin etmekle görevlidirler. Allah'u Teala'nın yerlerde ve göklerde irade ve kudretinin tecellisine aracılık ederler.

?Ey Malik! Rabbin bizim işimizi bitirsin, diye seslendiler." (Zuhruf: 43/77)

'Hoşuna gitmeyen şeyleri sana müjdelerim! İşte bu, tehdit olunduğun gündür' der. O,

el-Ahzab: 33/56.

Gerçekten de insan, risklerle ve tehlikelerle dolu bir dünyada yaşamaktadır. Bunlara, ayrıca işlediği kötülüklerin karşılığı olarak Allah Teala'dan her an gelebilecek intikam darbelerinin ihtimallerini de ekleyecek olursak onun yaşadığı yıllar boyu ne büyük bir manevi koruma altında bulunduğunu kestirebiliriz. Bu girift olayın içyüzünü daha derinlemesine bilmek bizim için mümkün değildir.

4) Hakkı Ve Hayrı İlham Etmek Suretiyle İnsanlarda Bulunan Ruhi Güçleri Gayrete Getirmek :

Peygamber de, rüyasında kendisine cehennem ehlinin durumu gösterilirken, önündeki ateşi yakmakla meşgul birine gözü takılır. Kim olduğunu sorduğunda: "Cehennem bekçisi Malik?tir" cevabını alır.

Gayba ve Meleklere İman

Bakara: 2/98.

"Hazene-i cehennem"in önde gelen ismi Malik'tir. Kur'an, cehennemliklerin çektikleri azaptan kurtulmak için:

?Her insanın boynuna işlediklerini dolarız ve Kıyamet günü açılmış bulacağı Kitab?ı önüne çıkarırız. Kitabını oku! Bugün sana hesap sorucu olarak kendi nefsin yeter.? (İsra: 17/13-14)

Meleklerin çeşitlerine gelince, Kur'an, göklerin ve yerin ordularının Allah'a ait olduğunu , mü'minleri görünmeyen ordularla desteklediğini beyan etmekte; göklerde ulular meclisi anlamına gelen "mele-i a'la"nın bulunduğunu , cin ve şeytanların burada olup bitenleri ve meleklerin kendi aralarındaki konuşmaları dinlemelerine mani olmak üzere göklerin muhafaza altına alındığını kaydetmektedir. Bununla beraber naslarda çeşitli görevlerle vazifeli meleklerin bulunduğu beyan edilmiş, bunların bir kısmı özel adlarla isimlendirilirken , bir kısmı da görevleri ile zikredilmiştir .

"İnsanların söylediklerini duyup aynısını söylerdim, bilmiyorum." der. Melekler de,

Buhari, Bed'u'l-Halk: 6; Salat: 1.

?Melekler onları nefislerine zulmeder oldukları halde alırken: ?Ne yapıyordunuz? derler. ?Biz yeryüzünde mustazaf olanlardık.? derler. Derler ki: ?Allah?ın arzı geniş değil miydi? Orada hicret etseydiniz ya!? İşte onlar var ya; onların barınağı Cehennemdir, doğrusu ne kötü dönüş yeridir.? (Nisa: 4/97)

Kur'an-ı Kerim'de meleklerin "kanatlı" oldukları belirtilir.

Melekler mahlukatın bir çeşididir. Allah onları göklere yerleştirmiş, mahlukatıyla ilgili görevleri onlara yüklemiştir. Onlar Allah?a isyan etmez ve emrolunanlarını hemen yaparlar. Gece gündüz Allah?ı tenzih ederler ve kesinlikle Allah?a isyan etmezler. Bu sebeple bizim onlar hakkında Kitap ve Sünnette varid olan haberlere inanıp bunun dışındaki bilgilerden kaçınmamız gerekir. Bu konular bizim bilebileceğimiz konular değil. Bunları Allah ve Rasulünün bildirmesiyle biliriz.

Mikail hakkında. Muteber kitaplarda güvenilir fazla bilg yoktur. Bu konda İsrailiyat da çoksa da, bazı kaynaklarda; Allah Teala?nın Hz. Adem?e secde emrini meleklere ve İblis?e bildirmek üzere, Mikail?i görevlendirdiği, Kur?an-ı Kerim?i yedi kıraate göre okutması için Cebrail?i teşvik ettiği, Bedir savaşında müslümanlara yardım için indirilen melekler arasında olduğu rivayetleri vardır. Bunlardan biri de; Peygamber efendimizin çocukken veya İsra gecesinden önce göğsünü yaran ve temizleyen melekler arasında Cebrail ile birlikte Mikail?in de bulunduğu rivayetidir.

- Muhammed'im diyeceğim. Bunun üzerine:

A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 100-101.

?Arş?ı taşıyan ve etrafında bulunanlar, Rablerini öğerek O?nu tesbih ederler? (Mü?min: 40/7)

M. Said Ramazan el-Buti, Kübra?l-Yakiniyyat el-Kevniyye, s. 271-278; Ali Arslan Aydın İslam İnançları: 1/402-403; Ali Arslan Aydın, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/127; Ahmed Muhammed Davud, Akidetu?t-Tevhid, Ravza Yayınları: 53-54; A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 92-93; Ahmed Kalkan, Kur?an Kavram Tefsiri.

Öyle melekler ki, yalvarıp yakarma, ağlayıp sızlama onları etkilemez, görevlerini yapmaktan bir nebze olsun alıkoymaz.

"İnsanın arkasında ve önünde, Allah'ın emriyle onu koruyan ve yaptıklarınızı kaydeden melekler vardır." (er-Ra'd: 13/11)

İmam Ahmed bin Hanbel'in Müsned'inde naklettiği uzunca bir hadiste Rasulullah , ensardan bir adamın kabri başında, iki veya üç defa "Kabir azabından Allah'a sığının!" dedikten sonra, bir mü'min için ölüm ve sonrasını şöyle anlatır:

Hacc: 22/75.

Gerçek şudur ki; bütün meleklerin ne gibi görevleri olduğunu tafsilatıyla bilmemize imkan yoktur. Ancak Kur'an-ı Kerim, meleklerin bazı görevlerini ve her göreve göre onlara verilen melek ismini haber vermiştir. Onlara, bildirildiği isim ve vasıflarıyla inanmak gereklidir. Çünkü bu görev ve isimler kesinlik ifade eden dini nasslarla sabit olmuştur. Genellikle insanların ruhi tekamülleri, dünya ve ahiret hayatları ile ilgili olan meleklerin, Kur'an ayetleri ve Peygamberimizin sahih hadisleri ile beyan olunan görevleri ve her birinin isimleri ana hatlarıyla şöylece özetlenebilir:

Ehl-i sünnet alimlerinin çoğunluğu insanların peygamberlerini, meleklerin peygamberlerinden üstün görür. Peygamber Efendimizin ise yaratılmışların tamamının en faziletlisi olduğu hususunda kat?i icma vardır. En küçük ihtilaf yoktur. Ehli sünnet alimlerine göre:

?Kitap?ta Meryem?i de an. Hani o, ailesinden ayrılarak doğu tarafında bir yere çekilmişti. Meryem onlara karşı bir perde çekmişti. Derken biz ona ruhumuzu gönderdik de o, kendisine tastamam bir insan şeklinde göründü." (Meryem : 19/16-17)

Süleyman Çelebi?nin Mevlid?inden şu satırları nakledelim:

Ahmed bin Hanbel, IV/287.

Bak: Mearic: 70/4.

Kitap ve sünnetten anlaşıldığına göre her türlü iş için ayrı ayrı melekler vardır. Allah Teala dağlar, bulutlar, yağmur, insanın yaratılışı, kulun işlerini saymak ve yazmak, kabir suali vs. Her türlü olay ve işe ayrı ayrı melekler tahsis etmiştir.

Mü'min: 40/7-8; Hakka: 69/17.

1) Vahyi İnzal Etmek:

Hicr: 15/59-69; Hud: 11/77-82; Al-i İmran: 3/39, 42-45.

Mülk: 67/2.

Sonsuz kudret sahibi olan yüce Rabbimiz, dilediği herşeyi, hiçbir kimseye ihtiyaç duymadan sadece "ol" demekle yapabildiği halde, hikmeti gereği birçok meleği çeşitli vazifelerle görevlendirmiştir. "Hazene-i Cehennem" de bu görevlilerden bazılarıdır. Bunu Kur'an-ı Kerim'in: "Cehennemde görev yapanları ancak meleklerden kıldık" (el-Müddessir: 74/31) ayetinden anlamak mümkündür.

Meleklerin sayısı ve her birinin hangi işlerle vazifeli oldukları bizce malum değildir. Ancak bunlardan bir kısmı ve vazifeleri Kur'an-ı Kerim'de ve Hz. Peygamber'in hadislerinde bildirilmiştir. Bu bilgilere göre "büyük melekler" olarak tanınan dört melek vardır ki, bunlar: Cebrail, Azrail, İsrafil ve Mikail'dir.

'Ey güzel ve hoş can, haydi Allah'tan bir bağış ve hoşnutluğa çık gel!' der. O can, ağızdaki suyun aktığı gibi akıp kolayca çıkar. Azrail de onu alır ve elinde bir an bile bekletmeden, o kefene ve kokuların içine sarar. Bu esnada o candan, yani ruhtan, yeryüzünde bulunan misk kokularının en güzeli gibi bir koku çıkar. Ölüm melekleri onu alıp, birlikte yükselirler. Uğradıkları her melek topluluğu,

Allah Teala?nın her şeye gücünün yettiği, herhangi bir şeyi yaratır ve yok ederken meleklerin aracılığına veya sebeb durumunda olmasına veya meleklerin belirli bir görev almasına muhtaç olmadığı açıkça bilinmektedir. Çünkü melekleri yaratan ve onlara o gücü veren de Allah?tır. O halde meleklere, yukarıda belirtilen görevlerin verilmesinin hikmeti nedir? Bunun hikmeti; Allah Teala?nın kullarına ilahi kudretini ve mutlak hakimiyetini göstermesi ve ona hayatlarında alışık oldukları, düşünce ve idraklerinin ülfet ettiği somut bir tarzda ortaya koymaktan ibarettir. Bu, Hak Teala?nın kainatta kurduğu nizamın ve illiyet kanununun zorunlu bir sonucudur.

Kur'an-ı Kerim'de, buraya aktarılamayacak kadar meleklerle ilgili birçok ayetler vardır. Bunlar arasında bir fikir vermesi bakımından aşağıya alınan ayet-i kerimeler önemli bilgilerle yüklüdür.

Sebe: 34/30, A?raf: 7/34, Yunus: 10/49, Nahl: 16/61

Bakara: 2/30.

"Melekler iyi insanlar olarak canlarını aldıkları kimselere de: Selam size, yaptıklarınıza karşılık Cennet'e girin' derler." (en-Nahl: 16/32)

İnsan, meleklerin iyilik ve kötülüklerini yazdığına ve Allah'ın da her şeyi bildiğine inanınca, günahlardan vazgeçip iyilik yapmaya çalışır. Kişi mahşerde, günahını inkara yeltenirse, Allah'ın bilmesi, meleklerin şahidliği ve defterlerin elde bulunması onu susturur. Biz bu defterlerin mahiyetini bu dünyada bilemeyiz. Allah'ın bu meleklerini kullarının yanında bulundurup bunlara amellerini yazdırması, O'nun tam adaletinin gereği ve tecellisi ve kıyamet kopunca, kurulacak büyük mahkemenin önemini belirtmek içindir.

Buhari, Salat: 68; Müslim, Fedailu's-Sahabe: 151, 152; Nesei, Mesacid: 24; Nureddin Turgay, Şamil İslam Ansiklopedisi: 5/278-279.

"Kim, Allah'a, meleklerine, peygamberlerine, Cebrail'e ve Mikail'e düşman olursa bilsin ki, Allah da inkar edenlerin düşmanıdır" (el-Bakara: 2/98)

"Doğru söyledin" der..."

"O küfredenler, ayrı ayrı bölükler halinde cehenneme sürüldü. Nihayet oraya geldikleri zaman onun kapıları açıldı. Cehennemin bekçileri onlara şöyle dedi...? (ez-Zümer, 39/71),

"Gökleri ve yeri yoktan var eden, melekleri ikişer, üçer ve dörder kanatlı elçiler yapan Allah'a hamd olsun. O, yaratmada dilediğine artırır. Muhakkak ki Allah her şeye kaadirdir." (Fatır: 35/1)

Ragıb el-İsfahani, el-Müfredat Garibil-Kur'an, Mısır 1961, "ruh" md.

Bu ayet-i kerimede Hz. Peygamber'in ısrarla gizliyi bilmediğini ve melek olmadığını müşriklere anlatması emredilmektedir. Bundan anlaşılan şudur: Gizliyi Allah Teala'dan başka hiç kimse bilemez Ayrıca: "Ben meleğim de demiyorum."sözlerinin, "gizliyi bilmem" sözleriyle birlikte söylenmiş olması melekle gizlilik arasındaki ilişkiyi anlatmak bakımından önemlidir.

Kur'an'da geçen pek çok ayetlerde meleklerin çeşitli görevleri belirtilmiş, yaptıkları işlerin önemine ve özelliğine göre aldıkları özel isimler beyan olunmuştur. Yerlerde ve göklerde, Kürsi'de ve Arş etrafında, Beytu'l Ma'mur ve Sidre-i Münteha'da, cennet ve cehennemde sayısız melekler vardır. Bütün melekleri çok çeşitli olan görevlerine ve yaptıkları işlerin mahiyetine göre tanzim edip bunları yöneten dört büyük melek, meleklerin başları ve amirleridir. Başta Cebrail olmak üzere, Mikail, Azrail ve İsrafil meleklerin en büyükleri ve peygamberleridir.

'Haa, haa.. Bilmiyorum' der. Ona,

Kurtubi, el-Cami'u li-Ahkami'l-Kur'an, 12/266.

"Hayır vallahi onu görmediler." derler. Allah :

Meleklerin hangi şeyden yaratıldığına dair Kur?an-ı Kerim?de herhangi bir bilgi yoktur. Fakat bir hadis-i şerifte?cinlerin ve şeytanların ateşten, Hz. Adem?in Kur?an?da bildirildiği gibi toprak ve çamurdan, meleklerin ise nurdan yaratıldığı? bildirilmektedir. Kur?an?dan, meleklerin insanlardan önce yaratıldıkları , güçlü ve kuvvetli oldukları , Allah?ın hitabına muhatap olup O?nunla konuştukları , Hz. İbrahim, Lut, Zekeriyya ve Meryem ile konuştukları ve ahirette cehennemliklerle konuşacakları , arşın etrafında tavaf ettikleri , iri gövdeli ve sert tabiatlılarının bulunduğu kanatlarının ve ellerinin mevcut olduğu anlaşılmaktadır. Kur?an ve hadislerde yer alan bu ve benzeri ifadeler yanyana konulduğu zaman meleklerin soyut varlıklar oldukları anlaşılmaktadır.

"Andolsun, Musa'ya Kitabı verdik, arkasından peygamberler gönderdik. Meryem oğlu İsa?ya da açık deliller verdik ve O'nu Ruhu'l-Kudüs ile destekledik." (el-Bakara: 2/87)

Nisa: 4/163.

Buhari, Tevhid: 24.

20) Namaz Kılanlarla Beraber Amin Demek:

Melekler, Allah'tan vahiy getiren ilahi, elçilerdir. Meleklerin insanlarla ilgili en büyük ve en önemli görevleri; onları hidayete sevkeden, iki cihanda saadet ve selamete ulaştıran ilahi vahyi peygamberlere tebliğ etmek, Allah'ın kelamını, emir ve hükümlerini, mümtaz kulları olan peygamberlerine ulaştırmaktır. Meleklerin başta gelen bu görevleri, bir çok Kur'an ayetleri ile sabittir. Allah şöyle buyuruyor:

Esasen diğer iman esaslarına iman etmek de, herşeyden önce Allah Teala'ya, sonra O'nun meleklerine inanmakla mümkün olur. Bu bakımdan meleklere iman, Kur'an?da, Allah'a imandan hemen sonra zikrolunmuştur. Bu konuda Rasulullah 'den Hz, Ömer 'ın rivayet ettiği meşhur hadiste, peygamberimiz , vahiy meleği Cibril ile konuşmuş, kendisine "iman nedir" diye sorduğunda Rasulullah , şöyle cevap vermiştir:

Salih mü?min, günah işlemeyen insan demek değildir. Hayatı boyunca onlar da bilmeyerek bir çok günah işleyebilir. Hatta bilerek günah işlemeleri de mümkündür. Onların esas vasıfları, günahta ısrar etmemek, işledikleri günahtan tevbe etmek veya günahı bir sevapla gidermeğe çalışmaktır. Halbuki melekler aslında günah işlemez, ne emredilirse onu yaparlar. Hal böyle iken günah işleyebilen ve işleyen salih mü?minlerin onlardan üstün olmasının sebebi, insanın şeytan, nefis, dünya sevgisi, şehvet hırsı... gibi çeşitli engellerle etrafının çevrilmiş olması, fakat meleklerin böyle olmamalarıdır. Melekleri ne Allah yolundan çevirecek şeytanları, ne her arzu ettiğini yapmağa teşvik edecek nefisleri vardır. Ne de birbirlerini hak yolunda çevirmek için en küçük faaliyetleri yoktur.

Şura: 42/5; A'raf: 7/206.

Müfessirlerin verdikleri bilgilere göre bu ayette geçen "ez-Zebaniyye" kelimesinin özellikle "İten kimse" anlamına geldiği anlaşılmaktadır. Fahruddin er-Razi "ez-Zebaniyye"yi, "Onlar ehl-i meclis ve ehl-i meşveret olan azab melekleridir ki, şiddetle tutmak ve atmakla cehennemin işlerine memur olmuşlardır" şeklinde açıklamıştır. İnsanları şiddetle cehenneme itmeğe muktedir oldukları için onlara "zebani" denmiştir.

Zümer: 39/71.

Meleklerin önemli vazifelerinden biri de; Allah'ın sevgili kulları olan peygamberlerini destekleyerek onlara kuvvet vermek, karşılaştıkları güçlükleri kolaylaştırmak ve üzüntülü anlarında onları teselli etmektir. Bu yardım ve manevi destek, hemen her peygamber için daima görülmüştür. Bunun örnekleri çok olup, pekçok Kur'an ayetleriyle sabittir. Bu konuda, diğer peygamberler arasında Hz. İsa 'nın ismi çok geçer. Çünkü İsa peygamber ve annesi Hz. Meryem, Yahudilerin ciddi hücumlarına ve çirkin iftiralarına maruz kalmıştır. Kur'an-ı Kerim'de üç yerde Hz. İsa'ya; Ruhu'l-Kudüs, yani Cebrail tarafından kuvvet verildiği bildirilmiştir. Bir ayette şöyle buyurulur:

Cennet kapısının bekçileri ve cennetin muhafızlarıdır.

"Allah, iman edenleri dünyada da ahirette de değişmeyen sağlam söz üzerinde sabit kılar. Zalimleri ise saptırır. Allah dilediğini yapar." (İbrahim: 14/27) ayetinde geçen ahiret hayatından maksat kabir; "sabit söz''den maksat da "Kelime-i Şehadet''tir denmiştir. İbn Mace, Sünen'inde şöyle demektedir:

Ahmed Kalkan, Kur?an Kavram Tefsiri.

peygamberlere görevli melek yerine Allah mı vahiy getirme işini yapsaydı. büyük makamdaki insanlar bile elçilerle işleri görüyorlar. bu onların mevkilerine zul getirmiyor bilakis onların büyüklüğüne işarettir. bizim niye elçimiz yok.

Müslim, Müsafirun: 200; Şamil İslam Ansiklopedisi: 3/207.

"Sen Allah'ı gördün mü? diye sorulur. O da

Ehl-i sünnet alimlerine göre, bütün peygamberler, meleklerin rasulleri sayılan dört büyük melekten efdal, yani Allah katındaki dereceleri daha yüksek ve faziletlidir. Meleklerin rasulleri ise, bütün insanlardan daha faziletlidir. Bu hususta icma vardır. İnsanlardan takva ve salah sahibi olan mü?minler de, meleklerin tamamından daha faziletli, dereceleri daha yüksek sayılmıştır. Çünkü melekler yaradılış bakımından günah işleyemezler. Allah?a itaat ve ibadet onlar için fıtri ve zorunludur. Onları böyle olmaktan alıkoyacak hiç bir iç ve dış tesir yoktur. Halbuki insan, akıl ve nefis sahibi olup, her türlü iç ve dış etkiler altındadır. Buna rağmen insan, bütün menfi egelleri aşar, Allah7a itaatlı, takva sahibi bir kul olursa, elbette meleklerden daha faziletli olur.

Naziat: 79/5.

ö.1780.

'Bu kulumun kitabını, "illiyyin"e yazın ve onu yeryüzüne geri götürün! Çünkü ben onları, yerden-topraktan yarattım, oraya geri çeviriyorum, tekrar oradan çıkaracağım' buyurur. Bunun üzerine onun ruhu kabirdeki bedenine iade edilir, yani yeniden diriltilir ve ona iki melek gelip yanına oturur.

Gözetlemeye memur melekler insandan hiç ayrılmaksızın her an onu murakabe etmekte ve her hareketini yazmaktadırlar. Bütünüyle bu işin nasıl olduğunu da bilemediğimiz gibi keyfiyetini bilmekle de mükellef değiliz.

Şüphesiz, melaike-i kiramın yaratılmasının da pek çok hikmetleri vardır. Bununla alakalı değişik şeyler söylenmiştir, ama biz aklımızın ermediği yerde Allah'a soru sormayız. Allah bize sorar da biz soramayız; sadece "Acaba şunun hikmeti ne ola ki?" deriz. Her şeyden evvel bu edebi bize bizzat Kur'an öğretmektedir. Çünkü Allah, ilmiyle bütün kevn ü mekanları muhittir. İnsan ise O'nun ilminden yine O'nun tecellisiyle ancak belli bir miktara mazhardır. Hz. Musa ile Hızır'ın karşılaşmasında bir vak'a vardır. Hızır, Hz. Musa'ya, denize gagasını daldırıp çıkaran bir kuşu gösterir ve şöyle der: "Ya Musa! Senin ve benim bildiklerim, Cenab-ı Hakk'ın ilmine nispeten, şu kuşun gagasına bulaşan suyun okyanusa nispeti gibidir."

Meleklerin reisleri üçtür. Cebrail, Mikail, İsrafil. Hayat görevleri bunlara verilmiştir. Vahiy, Cibril?e; su ve yağmur işleri Mikail?e; sura üfürme görevi de İsrafil?e vermiştir.

Mü?min, sadece meleklere değil, gaybi olan ne varsa hepsine Allah ve Rasülünün bildirdiği şekilde iman eder.

Bakara: 2/255.

"Şimdi de sor onlara: Rabbine kızlar da onlara oğlanlar mı " (Saffat: 37/149)

"Onlar neden sığınıyorlar?" buyurur. Melekler:

"Onlar, Allah'ın emirlerine karşı gelmezler ve emrolundukları şeyleri yaparlar." (et-Tahrim: 66/6)

Ahmet Kalkan, İslam Akaid: 124.

Bununla beraber, ruh'un gerçek manasını Allah'tan başka kimse bilmez. Çünkü bu husus, Yüce Allah tarafından şöyle haber verilmiştir:

Ferit Aydın, İslam?da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 238-239.

Peygamberimizin açıklamalarından öğrendiğimize göre; bu meleklerden kulun sağ tarafındaki iyilikleri yazar. Sol tarafındaki melek sağ taraftakinin emrindedir. İnsan bir iyilik işlediği vakit, hemen sağ taraftaki melek on sevap yazar. Fakat bir günah işlendiğinde sağ taraftaki melek sol taraftaki meleğe- ki bu yazmak istediği halde- yazmayı bırak, altı saat bekle, belki pişman olur, Allah'a tevbe istiğfar eder; eğer tevbe ve istiğfar etmezse bir günah olarak yaz, diye söyler.

İbn Kesir, Tefsiru'l-Kur'ani'l-AzimB 3/274-282.

A. Lütfi Kazancı, İslam Akaidi, Marifet Yayınları: 93.

Evren öyle kesin bir disiplin içindedir ki, bu disiplinin gözümüzle görebildiğimiz veya daha doğrusu ilmin ve aklın kanıtlayabildiği bir cephesi vardır, bir de ilmin ve aklın asla ulaşamayacağı, açıklayıp tanımlayamayacağı diğer bir cephesi daha vardır. İşte bu görünmeyen cepheyi melekler ordusu oluşturmaktadır. Mü?min olabilmenin olmazsa olmaz şartlarından biri de bu gerçeğe inanmaktır. Dolayısıyla meleklere inanmamak, Allah'a, peygamberlere, kitaplara ve ahiret gününe inanmamakla eş değerdedir.

"Kul kabrine konup da ailesi ve arkadaşları onu orada bırakıp gittikleri ve o kul, çekip gidenlerin ayak seslerini duyduğu zaman, iki melek gelip onu oturturlar ve derler ki:

KİRAMEN KATİBİN

Buhari ve Müslim?in rivayetine göre Rasulullah Cibril?i altıyüz kanatlı iken görmüştür.

1- Ruhul-Kudüs, Yüce Allah'ın isimlerinden biridir.

Peygamberlere ve mü'minlere destek olup manevi güç vermek, onları sıkıntılı ve üzüntülü anlarında teselli etmek, kafirleri ise sıkıntıya sokmak meleklerin görevlerindendir. Kur'an'da meleklerin Allah'a inanıp doğru yolda istikametle yürüyenlerin üzerine inerek onlara moral ve manevi güç verecekleri , Allah'ın, kendisine ve ahiret gününe inananları katından bir ruh ile desteklediği , melekler göndererek düşmanlarına karşı mü'minleri takviye ettiği , iman edenlere destek olmalarını, kafirlerin boyunlarına ve parmaklarına vurmalarını emrettiği haber verilmektedir.

Taberi, Tefsir: 30/88.

"Eğer O'nu bir melek kılsaydık, yine de O'nu bir adam yapardık da onları düştükleri kuşkuya yine düşürürdük." (En?am: 6/9)

Meleklerin hakikatı, cinsleri, sıfat ve özellikleri hakkında bazı farklı görüşler varsa da; Ehl-i Sünnet alimlerinin Kitap ve Sünnete dayanan ortak görüşleri icmali olarak şöyledir: Melekler; Allah Teala'ya ibadet ve taatle meşgul olan ruhani, nurani, latif varlıklardır. Allah'ın kendilerine verdiği her emri derhal ve aynen yerine getirirler ve asla itaatsizlik etmezler. Melekler, "emanet" sıfatıyla muttasıfdırlar. Kur'an-ı Kerim'in birçok ayetlerinde meleklerin, kainattaki bütün varlıklar gibi bağımsız olarak yaratılan, fakat insanlara ve diğer canlı ve maddi yaratıklara mahsus olan yeme, içme, uyuma ve evlenme gibi sıfatlardan; erkeklik ve dişilik gibi cinsiyetten ve her çeşit günah işlemekten uzak, daima Allah'ı tenzih ve tesbih eden nurani latif varlıklar olduğu bildirilmiştir. Bu özellikleri sebebiyle, Cenab-ı Hak tarafından kendilerine verilen her türlü işleri yapmaya, en kısa zamanda en uzak yerlere süratle gitmeye, diledikleri şekil ve surette görülmeye muktedir olan, Hak Teala'nın mükerrem kulları, şerefli ve kutsal yaratıklarıdır.

Kur'an'da üç yerde "Cibril" olarak geçmekte diğer bazı ayetlerde de kendisinden Ruhu'l-Kudüs ve Ruh olarak bahsedilmektedir.

Hz. Muhammed 'den önceki peygamberlere de vahyin aynı yolla indirildiği bildirilmiştir. Cebrail 'a "Vahiy meleği" ve "Namusu Ekber" de denir. Dört büyük melekten biri olarak, "Rasul" diye de anılır. O, Vahiy meleklerinin başı ve rasuludur. En büyük ve en şerefli melektir.

"Belki onlar, Allah'ın şerefli kullarıdır. Onlar Allah'ın sözünden önce söz söylemezler ve O'nun emrettiklerini yaparlar." (el-Enbiya: 21/26-27)

"Cehennemden" derler. Allah :

İslam'da İnanç Esasları, 234 ve devamı; Ahmed Kalkan, Kur?an Kavram Tefsiri.

. Prof. Dr. Ayhan Songar, Beynimiz ve Sinirlerimiz. Yeni Asya Yayınları, S.34

Meleklerin sayısını ancak Allah Teala bilir. Kur'an-ı Kerim'de cehennem işleri ile görevli melekler bulunduğu belirtildikten sonra onların sayısının on dokuz diye belirlenmesinin sadece bir imtihan vesilesi olduğu beyan edilmekte ve "Rabbının ordularını, kendisinden başkasıbilemez" (Müddessir: 74/31) buyurulmaktadır. Bu ifadelerden meleklerin sayısının çok fazla olduğunu anlamakla beraber herhangi bir rakam vermenin mümkün olmadığını ve onların sayısını ancak Allah Teala'nın bildiğini anlamaktayız.

Melekler duyu organlarıyla anlaşılmayan latif bir gayb alemidirler. Onlar insanlar gibi değildirler.

Bu konudaki deliller ve yapılan tartışmalar için bk. el-Cürcani, Şerhu?l-Mevakif: 3/216-220, İstanbul 1311 H; et-Taftazani, Şerhu?l-Mekasid: 2/146-149, İstanbul 1277; Ali Arslan Aydın, Şamil İslam Ansiklopedisi: 4/132.

Gökler ve yeryüzü, bunların içindeki her türlü olay bu meleklerin işidir.

Bu ayetin tefsirinde İbn Kesir "Allahu Teala, Arş'ı taşıyan dört mukarrebun melek ile onların çevresindeki "Kerubiyyun melekleri'nin Allah'ı tesbihle Rablerine hamdettiklerini haber verir" der. Bu ayete dayanılarak meleklerin sayısının dört olduğu iddia edilmiştir.

Kur'an'da meleklerin cennetlikleri "İşte bu, size vaad edilmiş olan gününüzdür" (Enbiya: 21/103) diye karşılayacakları, müttakiler bölük bölük cennete sevkedilip kapılar kendilerine açıldığında, "Onun bekçileri : Selam size! Tertemiz geldiniz. Artık ebedi kalmak üzere girin buruya!" (Zümer: 39/73) diyecekleri, meleklerin Adn cennetlerine babalarından, eşlerinden ve çocuklarından salih olanlarla beraber gireceklerin yanına her kapıdan vararak, "Sabrınıza karşılık size selam olsun! Dünya yurdunun sonu ne güzeldir!" (Ra'd: 13/23) diyecekleri haber verilmektedir.

"İman; Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, hayriyle şerriyle kadere inanmaktır."

Mevdudi, Tefhimu'l-Kur'an, İstanbul 1986, 7/176.

"Hafızın" gözetleyici, amelleri ezberleyen, muhafaza eden ve koruyan anlamında tefsir edilmiştir. Ayette hafaza melekleri "kiramen" değerli, şerefli sıfatlarıyla anılmıştır. Melekler Allah katında şerefli ve değerlidirler. Bu suretle kalplerde o şerefli meleklerin yanında utanma ve toparlanma hissi uyarılmak istenmiştir. Zira insanoğlu yüksek mevkide bulunanların huzurunda söz, hareket ve davranış bakımından bir hata yapmamak hususunda son derece dikkatli ve itinalı hareket eder. "Kiramen" vasfıyla anlatılan meleklerin her an ve her durumda kendilerini gözetlediğini bilen kimselerde huy ve davranışlarını dikkatle ve güzel bir şekilde yapmalarıdır.

Buhari, Cenaiz: 68, 87; Müslim, Cennet 70, 4/2200; Tac: 1/375.

"Birbiri ardınca birtakım melekler geceleyin, birtakım melekler de günüzleyin sizin aranıza gelirler. Bunlar sabah namazı ile ikindi namazında toplanırlar. Sonra sizin aranızda geceleyenler semaya çıkarlar. Rableri kullarının hallerini pekala bildiği halde onlara kullarımı ne halde bıraktınız? diye sorar. Melekler: Onları namaz kılarken bıraktık. Kendilerine vardığımız zaman dahi namaz kılarken bulduk, derler."

Medine döneminde Yahudi bilginleri, kitaplarındaki bilgilere dayanarak Peygamber efendimizi imtihan etmek için birkaç soru sormuşlar, hepsine doğru cevap alınca bu defa kendisine vahiy getiren meleğin ismini sormuşlar, Rasulullah "Cibril" cevabını verince; "O, bizim düşmanımızdır, harp ve şiddet getirir. Bizim vahiy meleğimiz Mikail'dir. Mikail müjde, ucuzluk ve bolluk getirir. Sana gelen o olsa idi, iman ederdik" demişler, bunun üzerine: "De ki Cebrail'e düşman olan kimse Allah'a düşmandır. Çünkü o, Kur'an'ı Allah'ın izniyle kendinden öncekini tasdik ederek, yol gösterici ve inananlara müjdeci olarak senin kalbine indirmiştir. Allah?a, meleklerine, Cebrail?e ve Mikail?e düşman olan kimse inkar etmiş olur. Şüphesiz Allah inkar edenlerin düşmanıdır." (el-Bakara, 2/97-98) ayetleri inmiştir.

Bu sayılanlardan ayrı olarak, daha birçok vazife ile mükellef melekler vardır. Bunlardan kimi Allah Teala?yı tesbih ve tahmid ile uğraşır, kimi Rasul-i Ekrem efendimize okunan salavat-ı şerifeyi ona ulaştırmakla vazifelendirilmiştir. Cuma günleri cuma namazına gelenleri tesbit etmekle ve hutbe okunurken içeri girerek hutbeyi dinleme görevinde olanlar vardır. Yeryüzünde kurulan ilim ve zikir meclislerini şenlendirmek üzere dolaşan melekler bulunduğu, kainatta vaki olacak hadiselerin taksimatını yapanların varlığı ayet ve hadislerden anlaşılır. Ayrıca Mukarrabin denilen ve Allah Tealaya yakın bulunan son derece şerefli melekler mevcuttur. Şu ayet-i kerimede onlardan bahsededer:

es-Saati, el-Fethu'r-Rabbani: 8/5.

Zümer: 3975; Mü'min: 40/7.

Fakat hemen söylemek gerekir ki melek, bir Kur'an gerçeği olarak kesinlikle vardır. Her ne kadar zaman zaman fizik boyutlarda ve genellikle yakışıklı bir insan tipinde peygamberlere görünmüş iseler de yapıları hakkında insanoğlunun bilgisi yoktur. Peygamberlerin, bu konuda daha farklı bilgilere sahip bulunmuş olduklarına da ihtimal vermek gerekir. İlahi terbiye ile fıtrattan seçilmiş bulunan bu müstesna şahsiyetleri sıradan insanlar gibi düşünmemek icap eder.

Melekler, Peygamber Efendimiz için, daima salavat getirirler, onu yüceltirler.

Buhari, Ezan: 31, Mevakit: 16, Nesai, Salat: 21.

Mümin olabilmenin kesin şartlarından biri de bu gerçeğe inanmaktır. Dolayısıyla meleklere inanmamak, Allah'a, peygamberlere, kitaplara ve ahiret gününe inanmamakla eş değerdedir.

"Onlar beni gördüler mi?" buyurur. Melekler: