a. O'nun içtihadına göre "gece namazlarını gecenin son vaktinde kılmak daha faziletlidir.'Bu bakımdan halkın teravihi gecenin son bölümünde evlerinde ayrı ayrı kılmalarını gecenin daha ilk saatlerinde toplu halde mescidde kılmalarına tercih etmiştir.

Hz. Aişe dedi ki:

baybars beni yanlış anladığını tahmin ediyorum. bende hz ömerin içtihatıyla amel edip devam eden biriyim. ama çok yakın bir arkadaşım diyorki; allah rasulü ilk üç gün cemaatle kılıp sonrasında kılmamışsa bende sonrasında kılmam diyor. benim kronolojiyi sormaktaki maksadım şu: eğer allah rasulü sonraki ramazanlarda da ilk üç gün dahil hepsini tek kılmışsa "ilk üç gün cemaatle kılıp sonrasında yalnız kılmak sünnettir" demek zahircilikten başka bir şey olmayacak. çünkü allah rasulü vahiy gelme endişesiyle cemaate kıldırmadı.

bu 2. rivayeti değerlendirirsek:

baştaki soruda hangi yıl olduğunu zannedersem olayın nesh-mensuh durumunu tespit için sormuşunuz.. tarih önemli değil zira son veya ilk efendimizden gelen uygulama bu.. bu uygulamaya bakıp hz ömerin yaptığı içtihadda ortada

senin dediğin türden arkadaşları fazla tınlamıyorum.. ondan belki biraz değişik geldim sana..

hala gncl

Tabakatu'I-kübra, III, 202; Tarihu'l-Taberi, III, 490, VI, 209.

2- Bize Abdullah ibnu Yusuf tahdis edip şöyle dedi: Bize Malik, ibn Şihab'dan; o da Humeyd ibnu Abdirrahman'dan; o da Ebu Hureyre 'den haber verdi ki, Rasulullah : "İnanarak vesevab umarak ramazanda ibadetle kaaim olan kimsenin geçmiş günahları mağfiret olunur" buyurmuştur. ibnu Şihab şöyle dedi: Ramazan gecelerindeki namaz işi bu hal üzere iken Rasulullah vefat etti. Sonra bu iş, Ebu Bekr'in halifeliği zamanında ve Umer'in halifeliğinin ba-e şında da Peygamber devrinde olduğu gibi isteyenin cemaatsız olarak I yalnız başına kılması suretiyle kılınır oldu . x, Ve yine Malik, İbn Şihab'dan; o da Urve ibnu'z-Zubeyr'den; o, da Abdurrahman ibn Abdin el-Kaari(80)'den rivayet etti. Bu Abdur-., rahman şöyle demiştir: Bir ramazan^ecesi Umer ibnu'l-Hattab 'ın beraberinde mescide çıktım. Bir de baktık ki, insanlar yalnız ve dağınık topluluklar halinde teravih namazı kılmaktalar. Kimisi kendi başına yalnızca namaz kılıyor, kimisi de namaz kılıyor ve bunun namazına bir kısım insanlar uyup namaz kılıyordu.

Öyleyse Hz. Ömer, Peygamber 'in dar-ı bekaya irtihal etmesiyle vahy ve teşri' döneminin sona erdiğini ve teravihin cemaatle edasının farz kılınması tehlikesinin ortadan kalktığını görerek artık halkın bunu cemaatle kılmasında bir sakıncanın kalmadığını anlamış ve hemen uygulamaya geçmiştir. Çünkü yukarıda da belirttiğimiz gibi Resul-i Ekrem'in namaz kılarken kendisine uyarak teravih namazı kılanlara üç gece ses çıkarmaması teravihin cemaatle kılınmasının meşru' olduğuna en büyük delildir. Çünkü dini bir meselede cevaz sabit olunca, Hz. Peygamberin vefatından sonra o cevazı yürürlükten kaldıracak yeni bir hüküm olamaz. Hz. Ömer'in bu uygulamasına seleften hiç bir kimse karşı çıkmamıştır. Bu da teravihin cemaatle kılınmasının caiz olduğuna dair icma' bulunduğunu gösterir.

Hz, Ömer de kendi halifelik döneminin ilk yıllarında bu meseleyle ilgilenmemişti. Nihayet Ramazan gecesi mescidde herkesin ayrı ayrı dağınık bir şekilde kendi başına namaz kılmakta olduğunu görünce bunların teravih namazlarım cemaatle kılmalarının daha doğru olacağını düşünerek buna karar verdi ve hemen uygulamaya geçilmesini te'min etti. Sonra bir gece baktı ki cemaat imamlarıyla birlikte teravih kılıyorlar, bunu görünce çok sevindi ve "Bu ne güzel bir bid'attir" buyurdu. Rivayetler Hz. Ömer'in uygulamaya geçtiği tarihin hicretin 14. senesine rastladığını kaydetmektedirler.

Resulullah ne ramazanda ne de ramazandan başka gecelerde onbir rekattan fazla namaz kılmış değildir. Dört rekat namaz kılardı. Artık onların güzelliğini ve uzunluğunu sorma! Sonra dört rekat kılardı. Onların da güzelliğini ve uzunluğunu sorma! Sonra üç rekat namaz kılardı ben; "ya Resulullah vitri kılmadan mı uyursun?, dedim. Resulullah :

Muvatta' ramazan 3; Neylü'l-Evtar, III, 63.

eş-Şatıbi, et-t'ÜsAm, I, 256.

Bu durum Hz. Ebu Bekr'in halifeliği döneminde de aynı şekilde devam etti. İmam Şatibi'ye göre Hz. Ebu Bekr'in teravihin cemaatle kılınmasını sağ-lamayışının başlıca iki sebebi vardır:

Arkadaşlar.. Ramazan'da Allah Rasulünün ilk üç gün cemaatle teravih kılıp sonrakinde farz olur endişesi ile kıldırmadığı ramazan ayı hicretin kaçıncı yılı olduğunu bilen var mı? İlk ramazan veya son ramazanda kıldırdığına dair bi delile ulaşan var mı? Kaynak ile yazarsanız çok sevinirim... Selametle...

Umer: Ben zannediyorum ki, ba dağınık olarak namaz kılan insanları bir tek okuyucu imamın arkasında toplarsam daha faziletli olacak, dedi. Sonra buna kat'i olarak karar verdi. Ve akabinde (ertesi günü, hicretin.14. senesi içinde) o insanları Ubeyy ibn Ka'b'ın arkasında topladı . Sonra diğer bir gece yine Umer'in beraberinde mescide çıktım. İnsanlar okuyucu imamlarının namazına uyup namaz kılıyorlardı. Umer bu manzarayı görünce: "Ni'me'l-bid'atu hazihi " diye sevincini belirtti ve: "Fakat bu namazlarını gecenin sonuna bırakıp da bu namazdan sonra uyuyanlar, şimdi namaz kılanlardan daha faziletlidirler" sözünü de ilave etti. Umer, teravihi gecenin sonunda kılmayı kasdediyor. İnsanlar ise teravihi gecenin evvelinde kılmakta idiler .

2... buhariden :1-... Ebu Hureyre şöyle demiştir: Ben Rasulullah 'tan işittim, ramazan için şöyle buyuruyordu: "

1... İmam Şatıbi'nin beyanına göre de, Resul-i Ekrem'in bu uygulaması Ramazanda nafile namazları mescidde cemaatle kılmanın meşru olduğunu, fakat henüz vahy ve teşri' zamanı olduğu için halkın teravihi cemaatle edasının üzerlerine farz kılınmasına sebeb olur endişesiyle bundan vazgeçtiğini gösterir. eş-Şatıbi, el-t'tisam, I, 256.

merak iyidir. bizde merak yüzünden böyleyiz ya..

Müslim, müsafirin 125; Muvatta' ramazan 3; Buhari, teravih 1.

değerli kardeşim sana birkaç tane cevap yazacağım hepsi tek başına yeterlidir.. ama tüm delilleride etraflıca öğrenmek isteyeceğini varsayarak kpasamı geniş tutuyorum:

ayrıca merakını takdir ediyorum... inşaallah cevabını bulursun...

bana sorarsan evet peygamber efendimiz sürekli teravih kıldırmamış çoğunlukla evde kılmıştır, hatta 8 veya 4 rekat kıldığı rivayetleri bile vardır ancak iş yerinde olduğum için kaynaklarını hatırlamadığım için buraya yazamayacağım.

Hz. Ömer bununla da kalmadı. Belli başlı bütün yerleşim merkezlerine haber göndererek teravihin cemaatle kılınmasını emretti. Medine'de biri erkeklere, biri de kadınlara olmak üzere iki imam tayin etti.

1588- Nuaym b. Ziyad ebu Talha ?dan rivayete göre, şöyle demiştir: ?Numan b. Beşir?in, Hımıs?ta minberde şöyle dediğini duymuştum: Rasulullah ile beraber Ramazan ayının yirmi üçüncü gecesi gecenin ilk üçte birine kadar gece namazı kıldık. Yirmi beşinci gecesi de yine gece yarısına kadar kıldık. Yirmi yedinci gece kıldığımız namazı o derece uzattı ki felahı kaçıracağımızı zannettik. O zamanlarda sahura felah ismi verilirdi. (Tirmizi, Savm: 81; İbn Mace, İkametü?s Salat: 173)

ancak şu parantezide açmak isterim, konu içtihat müctehid meselesi değil. benim konuştuğum arkadaşımda alim biri değil. kendide itiraf ediyor. amacımız bir birimize görüşlerimizi kabul ettirmek değil. sadece o hadisenin yaşandığı yılı merak ettim. mevzu başka bir şey değil..

Buhari, teravih 1; Muvatta; ramazan 3.

el-İ'lisanı, I, 257. Fazla bilgi için bk. M. Baltacı, Menhecu Ömer b. el-Hattab fi't-teşri", s. 343-348.

J. Osborne..

b. Dinden dönenlerle meşgul olurken teravih meselesinde yeni bir düzenlemeye girişme imkanı bulamamıştır. Çünkü dinden dönen kimselerle o gün için mücadele etmek teravih namazının mescidde ve cemaatle kılınmasını ele almaktan daha mühim idi.

"Ya Aişe! Gerçekten benim gözlerim uyur, fakat kalbim uyumaz" buyurdu.

saygılar

lütfen az da bilgisi olan cevaplayabilir mi

Sünen-i Ebu Davud Tercemem ve Şerhi, Şamil Yayınları: 5/226-230.

yok mu bir bilen yaw :( malumatta mı yok..!

sana küçük bir soru: hz ömerin içtihadını, neden başka bir halife kaldırmamış, uygulamaya devam etmiştir. yada hz ömer seviyesine çıkan günümüzde kim var ki, de hz ömerin içtihadını içtihad ederek değiştirsin?

güzel kardeşim neden bu kadar merak ediyorsun peygamberin ilk ramazanda mı son ramazanda mı ilk üç gün teravih kıldırıp daha sonra farz olur endişesiyle bir daha kıldırmadığını? diyelimki öğrendin bu sana ne kazandıracak neye delil olacak bende bunu merak ettim şimdi.

Fakat yine İmam Malik'in Yezid b. Ruman'dan naklettiği bir hadiste Hz. Ömer zamanında halkın teravihi 23 rekat olarak kıldığı ifade edilirken diğer bir rivayette de yirmi bir rekat olarak kıldığı söz konusudur.

Aynı yer.

çünkü bi arkadaş var. teravihin ilk üç gününde cemaatle sonrasında evde kılınması gerektiğinin sünnet olduğunu belirtiyor. hz. ömer farz olma endişesi kalmadığından cemaate kıldırtıyor. eğer bu ilk ramazanda olmuş ve sonrasında allah rasulü diğer ramazanlarda ilk üç günde de evde kılmış ise bu sünnet olmamış oluyor. hadislerde kronoloji önemli bi konudur ve gerçekten merak ettiğim için soruyorum

Hz. Ömer'in; "bu ne güzel bid'attir" sözüne bakarak, teravihi cemaatle kılmanın bid'at olduğunu zannetmek doğru değildir. Çünkü Hz. Ömer buradaki bid'at sözünü lügat manasında kullanmış, ıstılahı manasında kullanmamıştır. Başka bir deyişle Hz. Ömer bu sözüyle "dinin aslında bulunmadığı halde sonradan ihdas edilmiş bir ibadet şekli" kast etmemiş, bilakis "dinde yeri olduğu halde o güne kadar uygulamaya konulamayan fakat yeni uygulamaya konulabilen bir ibadet şeklini" kast etmiştir.

Üstat allah razı olsun yazdıkların için. sorumla ilgili net bi cevap alamasakta bilmediğimiz yeni şeyler öğrenmiş olduk. ilgilendiğin için allahta senin sorularına kolaylıkla çıkış yolları nasib etsin. Dediğin gibi nesholunmuş mudur diye sormuştuk ancak senin yazdıklarındanda anladım ki allah rasulü bu hadisenin dışında yine cemaatle kıldırdığına rastlanmış.. eyvallah

eş-Şatibi, el-t'tisam, I, 256.

3... son olarak:baştaki rivayete ek olarak ayrı bir rivayetide de nazara alırsak hz ömer efendimizin içtihadını aydınlatma ve anlama imkanımız artacaktır.. rivayet ne diyordu efendimizin teşviğinin hemen akabinde ilk birkaç gece ardı arkasına teravihler efendimizizn cemaat teşviki olmasa da cemaatle kılınmış.. efendimizi bu ilginin belkide giderek artan yoğunluğuna bakarak belkide peygamberane ferasetinin devreye girmesiyle bu cemaatle kılınma durumunu münferide. çevirmişti.. bu mantıken ilk teşviğin olduğu yılda olması gerekir.. zaten rivayetlerin analizinden bu yoruma ulaşmak zor değil.. oysa hangi gecelerin cemaatle kılındığına dair ayrı bir rivayet daha vardır:

yiede bilmek istersen baştaki soruya benim cevabım şu olurdu:önce ramazan geceleri için teravih namazına teşvik.. sonra bu teşviği duyan sahabiler bunu en mükemmelen yerine getirmek için efendimizin arkasında sessizce toplanmaları. daha sonrada efendimizin bu toplanmadan haberdar olup farazolur endişesini belirterek bu toplanmayı yasaklması gelişimine bakarsak bu cemaatle -ki o da imamaın teşvikiyle değil-kılış ilk ramazan ayına olmuştur yani teşviğin yapıldığı ilk ramazan.. geri kalan diğer tüm ramazanlarda muhtemeldirki efendimizden toplanmayın ricasını alan sahabi artık münferiden kılmışlardır.

İmam Malik'in rivayetine göre Hz. Ömer, imam olarak tayin ettiği Übeyy b. Ka'b ile Temim ed-Dari'ye; "halka onbir rekat namaz kıldırmalarım emretti. Gerçekten bu rivayet, Müslim'in şu hadisine de uygun düşmektedir:

a)cemaatle kılınan geceler sıralı değildir.. demekki bu deminki rivayetten başka bir ramazandan bahsediyor ve deminde dediğimiz gibi mantıkende muhtemelende ilerki bir yıl.. bu duruma göre efendimiz hernekadar münferit kılın diye buyursada yiede belli mutad bir topluluğa hemde ilk rivayetin aksine bilerek ve isteyerek imamlık yapmışmıştır. tabi bunlar kısıtlı bir metinden çıkan yorumlar.. farklı bir okuyuşla farklı manlar çıkabilir.. ama sonuç şu. teravihin cemaatle kılınması asıldır. ki efendimiz münferit kılın demesine rağmen bunu belkide bu emrinden sonra bile cemaat yaparak burdaki münferitliğin geçiciliğini ve anacak ve ancak bunun farz olma endişesiyle kayıtlı bir emir olduğunu göstermektedir.. umarım faydalı olmuştur.

günümüz sivri leri asla müctehid falan olamazlar, olsalarda hz ömer olamazlar. kim ne derse desin hz ömerin uygulaması başım üstüne dir her zaman . yeni yetme içtihad benzeri kişi izimlerine dayalı din yorumlarına ihtiyacım yok. sende böyle düşünürsen hiç bişeye ihtiyaç duymazsın.