Zihnimi yokladığımda Komor Adaları ismini ilk defa üniversite tahsilim sırasında duyduğumu hatırlıyorum. II. Abdülhamid devrinde İstanbul?da yaşamış, daha çok Hadis ilmi alanındaki çalışmalarıyla ünlü, dersiam ve aynı zamanda tasavvuf büyüğü olan bir mübarek zatın bu adalarda temsilcilerinin ve öğrencilerinin bulunduğunu duyduğumda şaşırmıştım. Fakat bana bunu nakledenler de Komor Adaları?nın bizim Kamer Adalarımız olduğundan haberdar değillerdi. Zaten bizim neden haberimiz var ki?

Adaların harikulade tabii güzelliği, tarıma ve balıkçılığa elverişli oluşu ve Afrika kıtası bağlantı yolları üzerinde bir kavşak noktası teşkil etmesi yeni yerleşimciler için buraları cazibe merkezi haline getiriyordu. Bu durum uzun asırlar süren bir yerleşme ve göç hareketine sebep oldu. Sonuçta Kamer Adaları İslam ve müslümanlar açısından ciddi bir merkez ve üs halini aldı.

Müslümanlar kısa zamanda buralarda ve Afrika kıyılarında sultanlıklar kurdular. 16. yüzyılda adalarda yaklaşık 20 kadar sultanlık hüküm sürmekteydi. Kabarık sayıdaki bu sultanlar arasında sözü geçerli olanına?Sultan Tibe? deniliyordu. Tarihi dönemler içerisinde sayıları bazen 3?e kadar inen bu sultanlıklar, varlıklarını 20. yüzyılın başına kadar korumayı başardılar.

İnanırsınız veya inanmazsınız, rivayete göre bu mutlu çift balayı için sizlere tanıtmaya çalışacağımız adalara gelmişlerdir. Adalılar bunu hala iftiharla anmaktadırlar.

Herhalde dünya mülkü kendisine verilmiş bir peygambere de burası yakışırdı. Yeşilin binbir tonu, sahilleri süsleyen devasa palmiyeler, camgöbeği rengi menevişli sularıyla Hint Okyanusu, kıyıları boyunca ufuk çizgisine uzanan bembeyaz kumlar, her yerde karşınıza çıkıveren dünyanın en güzel papağanları?

İlahi kudret gökyüzünü ayla bezerken, yeryüzünde de Afrika kıtasının doğu kıyılarına, Madagaskar?ın kuzeybatısına, Hint Okyanusu?nun içine bu takımadaları ay şeklinde dizivermiştir sanki. Bu diziliş bayraklarına ilham kaynağı ve adalarla, üzerinde kurulan devlete isim olmuş: Kamer?

ne adalar varmış.. maaşaallah...

İlk müslüman yerleşimleri döneminde adaları mahalli kabilelerin?Beca? dedikleri yaklaşık kırk reis idare ediyordu. Bunlar müslüman olunca kendilerine?Fani? denildi. Yeni gelen Arap yöneticiler bunların kızlarıyla evlenmeyi tercih ettiler. Böylece siyasi açıdan büyük bir önem ve güç kazanıyorlardı. Adalarda değişik dönemlerde sultanların?Cumbe? unvanı verilen kızları da tahta çıkabiliyordu.

Sömürgecilik dönemine kadar bu adla anılan adalar, Fransızların Kamer?i?Komor? okumaları üzerine artık Komor Adaları olarak anılmaya başlanmıştır.

Arap denizcilerin de, 7. yüzyıldan itibaren sıklıkla uğradıkları bu adalarda İslam?ı yaydıkları kabul edilmektedir. İslamiyetin ilk kez Anjuan?dan yayılmaya başladığı rivayeti yaygındır.

Hz. Osman zamanından beri

Burada bir de Tuz Gölü varmış ki, görenler anlatmaya doyamazlar. Dediklerine göre artık aktif olmayan bir kraterin ağzında yer alan bu göl sabahları koyu yeşil, akşamları ise parlak mavi bir renk alırmış. Kamerliler, gölün Temmuz ve Ekim ayları arasında kahverengi, hatta beyaz bir renk aldığını da iddia ederler. Kısaca, gezmeye, görmeye, tanımaya değer bir İslam coğrafyasıyla karşı karşıyayız.

Ünlü Osmanlı denizcisi Piri Reis (vefatı 1554), kendisi kadar ünlü Kitab-ı Bahriyye adlı eserinde Kamer Adaları?nın konumu, Portekizliler?le münasebetleri, yerli ahali ve müslüman bir toplum olarak hayat tarzları, idari yapıları, köle ticareti, bitki örtüsü, burada yaşayan canlılar gibi konularda ayrıntılı bilgiler vermektedir.

Müslümanların, Hz. Adem?le Hz. Havva, Hz. Peygamberimiz ile Hz. Hatice validemiz, Hz. Ali ile Hz. Fatma? gibi örnek aldığı çiftler vardır. Hz. Süleyman ile Belkıs da kutsal kitaplarda anlatılan çiftlerdendirler. Peki, Hz. Süleyman a. s.?ın Saba Melikesi Belkıs ile evlendikten sonra balayına çıktığını bilir misiniz?

İslam?ın adalara yerleşmesinde ve yöre halkının müslümanlaşmasında evliliklerin rolü büyük olmuştur. Zira İslam diyarlarından göçerek adalara yerleşen müslüman erkekler genelde yalnız geldikleri için yerli hanımlarla evleniyorlardı. Henüz müslüman olmayan yerlilere?Cafres? ve bu evlilikler sonucu dünyaya gelen melez nesle?Makoas? deniliyordu.

İslamiyetin buralarda yayılış tarihi konusundaki rivayetler farklı olmakla birlikte, yerliler arasındaki yaygın kanaate göre iki Kamerli, Hz. Osman r. a.?ın halifeliği zamanında Medine?ye giderek İslam?ı öğrenmişler. Döndüklerinde yoğun bir tebliğ faaliyeti yürütmüşler.

Ylang-ylang bitkisini duydunuz mu hiç? Bu bitki kozmetik sanayiinin en vazgeçilmez ham maddelerinden biridir. Vanilya ve karanfile yasemini, hanımelini, orkideyi, gardenyayı da eklediniz mi, bu adaların buram buram parfüm koktuğunu söylemeye gerek kalmaz. Batılılar boşuna?Parfüm Adaları? demiyorlar sizin anlayacağınız.

Kamer, Arapça bir kelimedir ve hilal, yani ay anlamına gelir. Onun için Araplar ve Osmanlılar bu adaları Kamer adıyla anmışlardır. Adaların İslam?la ve müslümanlarla bağlantısını koparmaya çalışanlar tarafından uydurulmuş hissi veren bir söylenceye göre ise bu ad, Kartala Yanardağı?ndan dolayı yerli dilinde?ateşin bulunduğu yer? anlamına gelirmiş.

Bir süre sonra meşhur Piri Reis?in Kitab-ı Bahriyye?sinde Kamer Adaları?na geniş yer verdiğini görünce şaşkınlığım bir kat daha arttı. Dolayısıyla?Neden haberim var ki? sorusu, en azından benim için artık daha bir anlam kazandı.

Havası Parfüm Kokan Adalar