güvenlerinin kalmayacağı ve Osmanlı geleneğine ters düşen?Kendisine sığınan kimseyi düşmanına teslim etmek? durumda olmak ismediği için Timur?a olumlu cevap vermediği anlaşılıyor.

Timur, İran seferinde, Şehname'nin yazarı ünlü şair Firdevsi'nin mezarına giderek, "Kalk, kalk da, her satırında kötülediğin Türk'ü şimdi gör!" demiştir.

Valisi olan Karaboğa Noyan, Baybars?la cenk ettiler. Halifenin amcasını Mısır askeri sanıp, orada şehit ettiler. Kaçanlar şimdiye kadar Kahire?de kaldı ve Hülagu Han onları geri istemedi ve takip de etmedi. Şimdi bu dostunuz feleğin tokadını yemiş bir iki kişiyi himaye etmekle hatırınızı kıracak bir durum olamaz. Zira Hülagu böylesine cüz?i şeylerden vaz geçmiştir. Muradımız Sivas ve

Demir?in Kurduğu Düzen

askerleri gibi hamiyetsiz ve perişan olmayacak kadar onurlu askerlerdir. Yine sen, Osmanlı askerlerini Şam ve Haleb askerlerine de benzetmeyesin...? şeklinde ifadeler kullanmıştır.

demeni uygun görmedik. Onu Sultanu?l-Harameyn elkabıyla anmanız doğru

Yusuf ile Bağdat Sultanı olan Ahmed Celayir?in, Osmanlı idaresine sığınma taleplerini kabul etmemesini, bu iki kişiyi yakalayıp aileleri ile birlikte ya kendisine teslim edilmesini, veya öldürülmelerini, ya da ülke sınırları dışına çıkarılmaları...?21 gibi alternatif tekliflerini iletmiştir. Yıldırım Bayezid; Timur?un bu gibi isteklerini emr-i vaki saymış, muhtemelen kendisine iltica edenlerin kışkırtmaları ve onun daha önceki Sivas kuşatması da dahil, Osmanlıya karşı beslediği istila planları sebebiyle çok sert

Şöyle dedi Beyazıt;

Sonuç

Elbette bende konuşmak fikirlerinizi almak isterim. Türkiye Türküyüm ama bütün kandaşlarımı çok severim.

''TÜRKLÜĞÜ YÜCELTMEK İÇİN YAŞA, TÜRK'E KILIÇ KALDIRAN ELİ KIR'' idi...

Bu yanlışlıklarla ilgili fırsat buldukça başlık açacağım. Mesela Safevi devleti katıksız bir Türk devletidir. Ama bugün bize İran tarihi iranla savaşlar diye anlatılmaktadır. Dememk ki kardeş kavgası 1746 ikinci Kasr-ı Şirine kadar sürdü.

Timur kimdir?

durumunu anlamış haldeyim. Dolayısıyla pek çok Müslümanı rencide etmek, han ve mallarını harab etmek uygun görülmemiştir. Bu sebeptendir ki, güzel cevap vermeyi yüksek bir iş olarak bil, ülkeni harap etmekten kurtarmış olursun. Bizimle anlaşma yoluna döner, özür dileyen bir ifade ile cevap verirsen, aramızda dostluk ve sevgi olur. Böylece Frenk kafirine fırsat vermemiş olur, biz de, Sivas?tan çekilerek geri döneriz. Bizim niyetimiz ve meylimiz sizi zayıf düşürerek meşgul etmek, böylece kefere dinine yardım etmek değildir.

Timurlenk,1381 yılında Tus şehrine girdiği zaman, Şehname?nin yazarı İran?lı şair Firdevsi?nin mezarını sorar. Mezarın bulunduğu yer kendisine gösterilir. Emir Timur, Firdevsi?nin harap mezarı karşısına geçerek: -?Başını topraktan kaldırda Türk kahramanlarının teshir edici pençesinde İran?ın halini gör!? diye seslenir.

Yıldırım Beyazıt Han?a ne söylese fayda yoktu. Aylar geçmesine rağmen hezimetin şokundan kurtulamamıştı. Osmanlı uleması ve ümerası harpten kaçınması için çok gayret etmişti, aylarca Timur?la harbe girme diye gayret sarfetmişlerdi. Ama sanki basireti bağlanmış harp etmeden bir çözüm olamayacak zannına kapılmıştı.

Aksak Timur?un Adaleti

Karşılıklı yazılan mektupların en sonuncusunda Timur?un, Osmanlı

olaylardan dolayı bizim niyyetimizi doğru anlamamışsınız. Biz arzu etsek Mısır?ı feth etmeye her zaman kadiriz. Ahmet Celayir tekrar geri Osmanlı topraklarına gelirse, Kara Yusuf ile birlikte ikisini size teslim etmemi istemişsiniz. Biliyorsunuz ki Hulagu Darü?s-Selam?ı alıp İran?ın çoğunu eline geçirdiği sırada, halifenin amcası çocuklarından bir iki kişi Mısır?a Kahire Valisi Baybars?a sığındılar ve onun himayesine girdiler. Hülagu?nun Bağdat

Atatürk, O?nun savaş dehasına tam anlamıyla hayrandı. O?nun, Demir?in savaşçılığına olan hayranlığını, Mahmut Esat Bozkurt bir anısında şöyle anlatıyor:

otoritesinin sarsılacağı, tarafında yer alan kimselerin Osmanlı idaresine 24 Bkz. Timur?un üçünçü mektubu, Hoca Sadeddin Efendi, Münşeat ve Mükatabat-ı Sultaniye, vrk. 112a Abdurrahman DAŞ 150

Başbuğ Timur

Demir ülkesinde dilenciliği yasak etmişti. Dilenmeye mecbur olanları ise devletin kurumlarına yerleştirirdi. Hastalara, kötürümlere devlet bakardı. Demir ülkesinin her bir yanına bilim yuvaları olan medreseler diktirmişti. Ülkesine sayısız kütüphane yaptırdı.

Anadolu birliği yolunda verilen bunca mücadele, dökülen kanlar heba edilmişti. Bu düşüncelerle ruhu derin bir yara almıştı Beyazıt?ın. Daha sonralar nefsi sıkışıp mum gibi erimeye başladı. Timur ise olan bu duruma çok üzülüyordu. Getirilen doktorlarda hastalığını durduramıyordu.

?Devletli bahadırım! Oğlum Miran Şah?dan olma torunum Ebubekir Mirza ile senin öz kızlarından birini nikahlamak istiyorum.?

Atatürk, Demir?in savaşçılığından da çok önem verdiği yönü ise kurduğu devletin muhteşem sistemiydi. Atatürk; ?Ben Demir zamanında gelseydim, O?nun yaptığı işleri başaramazdım. O, benim zamanımda gelseydi, yaptıklarımdan daha çok büyüklerini yapardı? demişti. 11

idaresinden birkaç kale ve şehrin kendisine teslim edilmesi gibi kabulü mümkün olmayacak yeni şartları da ilave ederek, savaş niyetini daha açıkça belirtiği görülmektedir. Hatta mektuplarda geçmeyen, ancak bazı tarih araştırmalarında rastladığımız?Timur, Yıldırım Bayezid?den oğullarından birini kendisine rehin bırakması? isteğinde de bulunduğunu kaydetmişlerdir. Timur; ?... Şimdiye kadar sulh için çalıştım ve nihayet Sivas?a gelmem söz konusu oldu. Kafire fırsat vermemek, İslam diyarlarını harap etmekten endişe edip, Şam tarafına giderek Mısır azizinden intikamımızı aldık. Sizin

hasta olduğunuz hususu ağızlarda dolaşırken, biz bunu fırsat bilip dikkate almadık. Ancak siz fırsat bulunca bize bağlı olan Erzincan?a gelip valimizi rencide ettiniz. Adamımız olan Taharten sulhu sağlamak için sizin pişman olduğunuzu bize yazmıştır. Biz de güvendik ve sulh için antlaşmaya varılacağı umuduyla birkaç kez mektuplar gönderdik. Ama siz gittikçe artan bir katı tutum içerisinde oldunuz. Ta ki biz ve askerimiz için kafir ve kafirden daha eşed kafirlerdir demeniz sözü her yerde söylenir olmaya başladı. Elçileriniz olan Sungur ve Ahmed adamlarınız uzun süredir yanımızdadırlar. İslamlığımızı ve inancımızı biliyorlar. Hedefimiz Kefe ve Kırım yönüne iken, Şirvan?dan geri dönüp tekrar Erzincan?dan o tarafa varmak icap etti. Semerkand?da bulunan oğlum Muineddin Muhammed Sultan Bahadır da askeri ile birlikte bana katılacaktır. İsteğimiz Erzincan?a varmadan ve askerimiz şehirlerinize girmeden önce Sivas, Malatya, Elbistan, Erzincan ve Kemah?ın bize bırakıldığını sağlam bir ahit-name ile bildirmenizdir. Sulha muhalif değilim ve bağlıyım. Bu sulhun bir suretini Mekke-i Mükerreme?de Babü?l-Haram?da kapalı muhafaza olunsun ki, kimin bu sulha uyup uymadığı ortaya çıksın. Bu mektup Sungur, Ahmed ve Hacı Bayezid ile gönderildi.? Yıldırım Bayezid; savaşın olmaması için Timur?u ikna edebilecek bazı durumları açıklamayı uygun görmüş, antlaşmaya razı olduğu, belki de bazı ön şartlarını kabul edebileceği intibaını vermek isteyerek; ?... Timur-i köregen hazretleri, ilgi uyandıran antlaşmaya dair mektubunuz, ben Sivas?a geldikten sonra ulaştı. Ben bu sırada antlaşma hazırlığı içerisinde bulunuyordum ki; Nagah sulha muhalif bir başka mektup Karaman fesatları elinden orduyu humayunumuza erişti ve antlaşmanın gecikmesine sebep oldu. Devlet erkanımızdan akıllı kişiler bu durumu şöyle değerlendirdiler. İkinci mektup ilk karışık dönem sürecinde yazılarak elçi ile gönderildi. Ankara Savaşı Öncesi Timur İle Yıldırım Bayezid?in Mektuplaşmaları 151 Karaman topluluğu ki eskiden beri ocağımızın düşmanı olmuşlardır, bunlar elçimizi öldürüp, fitne iyice ayyuka çıkıncaya kadar mektubu sakladılar. Musalaha olacağı ihtimalini görünce, bu kez bazı rezilleri üzerimize gönderip

elçilerimizden Irak ve Acem?in büyük saygı duyduğu Bahaddin Savcı?yı haksız yere öldürdü. Yine uzun süredir hapsettiği Gönültaş?ı serbest bırakması için elçi gönderdiğim halde isteğimi yerine getirmedi ve o günahsızı hiç endişe duymadan katletti. Biz Şam ve Haleb?e geldiğimizde, Mısır?da Hacı adındaki elçileri gelip haps olunan Otlamış?ı Haleb?e gönderelim dediler. Fakat bu sözün de aksini yaptılar. Timur, Osmanlı sultanının Memlüklerle irtibat kurmasına,

Abdurrahman DAŞ

Kaynak: Kemal Arkun'un Sultan Yıldırım Beyazıt Han ve Timur Han adlı kitabı

Beyazıt?ın son anlarında ise ağzından çıkan sözler şöyleydi,

Bunun içindir ki, tarihi kaynaklar onu?Emir Timur? şeklinde zikretmektedirler. Abdurrahman DAŞ 148 meşru yollarla iktidarı elinde bulundurdukları ve tek gayeleri, Allah yolunda cihat etmek olduğu, mal ve arazi elde etmek gibi dünyevi emeller peşinde

Demir?in devlet politikasında, halkın huzuru için çalışmak, halkın güvenliğini sağlamak bütün devlet adamlarının görevlerinin en başında gelirdi. Timur?a göre güvenliğin ve huzurun olmadığı bir devlet ölmüş demekti. Demir?in bir diğer hoş huyu ise, meclisinde edebiyat, tarih, şiir, hukuk ve din bilimcilerini bulundururdu.7

Kaynakça1)Sinan Meydan, ?Atatürk ve Kayıp Kıta Mu? , Truva Yayınları, 2. Baskı Ekim- 2005, Sayfa 232)Harold Lamb, ?Emir Timur?, İlgi Yayınları, 1. Baskı Eylül? 2006, Sayfa 7-83)Ziya Gökalp, ?Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak?, Eflatun Yayıncılık, 2. Baskı Mayıs?2005, Sayfa 783)Mahmut Esat Bozkurt, ?Aksak Demir?in Devlet Politikası?, Kaynak Yayınları, 2. Basım Şubat-2005, Sayfa 174)a. g. e. Sayfa 305)a. g. e. Sayfa 306)a. g. e. Sayfa 347)a. g. e. Sayfa 278)a. g. e. Sayfa 379)a. g. e. Sayfa 8410)a. g. e. Sayfa 84

"Biz ki Mülük-i Turan, Emir-i Türkistan'ız: Biz ki Türk oğlu Türk'üz;

?Biz ne için harp ettik? Halbuki ikimizde aynı iman esaslarına dayanıyoruz. Aynı uğurda cihat ediyoruz. Peki biz niye harp ettik? diyerek kendi kendini yiyordu.

Ey Oğul! Herkese yumuşak, alçak gönüllü ve güler yüzle davranmaya gayret et! Ben bir defa nefsime ve öfkeme mağlup olup kendime ve orduma güvenip tevazuu elden bıraktım. Cenab-ı Hak beni rakiplerime esir ederek cezalandırdı. Sakın ola Müslüman Türk?e kılıç çekme!

?Atatürk bir gün Yıldırım ile Demir arasındaki Ankara Meydan Savaşını harita üzerinde değerlendiriyordu. ?Bakınız? dedi. Yıldırım, Demir?i öyle bir kıskaç içine almıştı ki, bu kıskaçtan Demir?den başka bir kumandan kurtulamazdı. O, çıktı ve düşmanını yendi.? 10

yönleri çoktur...? 24 şeklinde tavsiye ve isteklerini dile getirmiş, ?... Ahmed Celayir şimdi Bağdat yakınlarına gelmiş, biz de oraya asker göndermişiz. Tekrar size taraf kaçar gelirse sahip çıkmayıp, bilakis yakalayıp bize teslim etmeniz sizden isteğimizdir. Erzincan?a varıp, yerleri tahrip için şimdilik serhadda durularak elçilerinizin gelmesini beklemekteyiz...? şeklinde düşüncelerini Yıldırım Bayezid?e iletmiştir Yıldırım Bayezid; Timur?un mektuplarında yer alan isteklerini kabul etmeyerek, onu kendi atası olan Hülagu?nun sergilediği tutuma davet etmiş, Osmanlı ülkesine sığınan Bağdat Sultanı Ahmet Celayir ile Kara Yusuf?u teslim alma arzusundan vazgeçmesi için; ?... Mısır hakimi ile aranızda geçen

bağları kuvvetlendirmesine vesile olacak faaliyetlerden rahatsız olduğunu ve Yıldırım Bayezid?in muhtemelen elçileri vasıtasıyla sözlü olarak Mısır Valisi olan kişi hakkında akrabalık ve kutsal mekanlara idarecilik yapmış olması, Timur ile Yıldırım Bayezid arasında arabuluculukta bulunmasına itiraz edip, rıza göstermeyerek; ?... Senin, şimdi Mısır Valisi olan kimseye oğlumuzdur

ANKARA SAVAŞI ÖNCESİ TİMUR İLE YILDIRIM BAYEZİD?İN MEKTUPLAŞMALARI

çevresinden elinizi çekmenizdir. Bunu yerine getirmeniz güzel bir işaretinizin gereği olduğu anlaşılacaktır. Ancak her halde Allah?ın takdirinden kaçılmaz ve bizim kimseden korkumuz yoktur...? şeklindeki düşüncelerini bildirmiştir. Timur, Yıldırım Bayezid ile savaşa girmenin riskli olabileceği husussunda tereddüte düşmüş, elçiler vasıtasıyla savaş yapmadan amacına ulaşma yoluna gitmiştir. Diğer taraftan Yıldırım Bayezid, onun isteklerini yerine getirmekle,

Bilime ve Sanata Verdiği Önem

Beyazıt düşünüyordu, nerede hata yaptım, savaşı neden kaybettim diye. Çandarlı Ali Paşa başta olmak üzere tüm kumandanlar Ankara?ya tepeden iner inmez saldıralım diye yalvarmışlardı. Timur?un ordusunu çukurdayken kıstırmışlardı. Eğer o esnada toplar ateşlenseydi Timur?un ordusundan kimse sağ kalmazdı. Fakat Yıldırım bunu kabul etmedi, çünkü bunu gururuna yediremedi. O yüzden Timur?un toparlanmasını beklediler... Savaşta ise Timur?a esir düştü...

Ey Oğul! Sana bağlılık iddiasında bulunanların, yaptıkları iyilikleri başına kaktıklarını görürsün; çünkü sadakat ve bağlılık adına yaptıkları az bir iyilik karşılığında, pek fazla bir hizmet ve karşılık beklerler. Çok şey ümit ederler; bu ümitlerine bir defa olsun müsaade etmezsen, gösterdikleri sevgi, sadakat be bağlılıklarını derhal bırakırlar.

daha açık ve kesindir. Bu mücadeleler esnasında, çok sayıda kişi bize itaat etmiş ve yolumuzda canlarını feda etmiştir. Siz niçin bize hizmet etmekten kaçıyor, sevgi göster miyorsunuz? Hem yaşça da senden büyük durumdayım. Bu güne kadar hangi tarafa gittiysem, kısa sürede orayı ele geçirdim. Sivas?ı da kısa zamanda elde ettim. Sen Malatya?yı muhasara ettin, dört ay elde edemedin ve geri dönmek zorunda kaldın. Sinop Kale?sini ne zamandan beridir elde edemedin. Mektubundaki gibi tehdit ve gurura kapılma, akıl yolundan uzak

Timur?un gösterdiği kibarlık ve kendisine verdiği önemden dolayı sürekli düşünüyordu Beyazıt.

Yıldırım Bayezid İle Aksak Temir Beğ arasındaki mücadele kardeş kavgasıdır.

doğrudur. Sizin küffarla savaştığınızı biliyoruz. Bu tarafta Gürcü kafirlerle biz savaşıyoruz. Hem siz hem de bizler bu konuda mutluyuz. Bu durumun sayısız faydaları her iki tarafa olmaktadır. Yazdıklarımızda zerre kadar şaibe ve şüphe olamaz. Antlaşma kararı olursa, Mısır?la aramızda olanlardan ıslah edici

Oğluna;

TİMUR DEVLETİNİN ÜSTÜN GÜCÜ

Biz ki milletlerin en kadimi ve en ulusu Türk'ün Başbuğuyuz!..."

Başbuğ Timur Kütahya?da bir akşam sohbetinden sonra ulema ve vuzeranın çekilmesinin akabinde, Yıldırım Beyazıt Han ile baş başa kalmıştı. Her zaman olduğu gibi sabık Osmanlı padişahına büyük teveccüh ve iltifatlarda bulunduktan sonra dedi ki.

IV. Mektup ve Cevabında

I. Mektup ve Cevabında

Yukarıda mektup içerisinde anılan tüm bu ülkeler, Timur?a mağlup olmuş yerler olduğu için, Yıldırım Bayezid buraları kötü birer örnek olarak Timur?a 18 Hoca Sadeddin Efendi, Münşeat ve Mükatabat-ı Sultaniye, vrk. 103-117 19 Hoca Sadeddin Efendi, Münşeat ve Mükatabat-ı Sultaniye, vrk. 114b ; Fuat Köprülü, ?Yıldırım Bayezid?in İntiharı Meselesi? , Belleten, S. VII/1, Ankara, 1943, s. 591-599 20 Mükremin Halil Yinanç, ?Bayezid I.? , İA, C. 2, Eskişehir, 1997, s. 388 21 Mükremin Halil Yinanç, ?Bayezid I.?, İA, C. 2, s. 380 Abdurrahman DAŞ 146 göstermek istemiştir. Ayrıca Yıldırım?ın mektubunda adları geçen İslam ülkelerinde Timur?un, çok sayıda Müslümanı öldürdüğü ve şehirlerini harab ettiği kaydedilmektedir ki, bu durumu Timur da söylemekte bir beis görmemiştir. Böylesine bir akibete uğramak istemeyen Yıldırım Bayeazid, işi savaş yoluyla bitirmek istemiş olacak ki ona yazdığı cevabında; ?... bu mektup eline geçtikten sonra savaş meydanına her kim ki gelmeyip kaçarsa, onun eşi üç talakla kendisinden boş olsun...? diyerek, Timur?u savaş meydanına davet etmiş, gözdağı vermiştir.

Şarkın büyük hakanı, bilim ve sanatın üzerinde özenle duruyordu. Bunun için kütüphaneler, bilim yuvası olan medreseler bir biri ardına yükseliyordu. Orta Asya, Timur?un bilime verdiği önem sayesinde aydınlanma çağını yaşamıştır. Timur, devlet idaresini bilime koşut olarak hazırlamıştır. Meclisinde bilim adamları, şairler bulunurdu.

Osmanlıda Fatih dönemine kadar Türkler ön planda tam bir Türk devleti. Ancak bildiğim ve okuduğum kadarıyla Fatih döneminden sonra Türk sadrazam yok

Neslihan Hanım hem kardeş kavgası hem de daha büyük bir hata yapılmıştır bilinmeden ki bu bu yüzden Doğu Anadoludaki birçok Türkmen kürtleşmiştir.

Yıldırım Bayazıd gibi bir kahramanla, Temir gibi bir cihangirin karşı karşıya gelmesi bir talihsizlik olarak değerlendirilebileceği gibi, bazı sonuçları bakımından hayırlı olduğunu da düşünebiliriz. Merhum Ord. Prof. Dr. Zeki Velidi Togan savaşın sonuçlarını değerlendirirken şöyle yazar:

II. Mektup ve Cevabında

Timur'un bedeninde yapılan araştırmada, boyu 1.73cm , geniş göğüslü ve belirgin elmacık kemikli biri olduğu anlaşıldı. Ayrıca onun kalça incinmesinden dolayı aksaklığı doğrulandı.

Karşılıklı yazılan bu sert ve aşağılayıcı ilk mektuplardan sonra, taraflar daha temkinli olmayı yeğlemiş olmalı ki daha sonra yazacakları mektuplarda üsluplarını yumuşatmayı tercih ettiklerini görüyoruz. Şöyle ki; Timur; ?... Sen kendini Allah yolunda cihad eden, bizi ise haksız yere kan döken bir kafir ve beni yeni yetme bir savaşçı saymışsın. Bil ki, ben kırk yıla yakın bir süredir nefsimi cihada adamışım. Bu cihatlar sonunda kaleler ve ülkeler feth ederek, beldeleri kurtarmakla meşgulüm. Kaldı ki bu halim, dünden

Başbuğ Timur ona ne kadar önem verdiğini belirtmek maksadıyla söylemiş ve kızını istemişti.

19 Haziran 1941'de Sovyet antropolog Mikhail Gerasimov, Timur'un bedenini inceledi. Ancak Timur'un mezarını açmadan önce protestolarla karşılaşmıştı ve mezarın lanetli olduğuna dair geniş bir inanış vardı. Anıt mezarında her kim olursa olsun Timur'un mezarını deşerse ülkesine savaş şeytanlarının dolacağını söyleyen bir yazı vardı. Gerasimov mezarı açtıktan 3 gün sonra 22 Haziran 1941'de Nazi Almanyası Sovyetler Birliğine savaş ilan etti. Kasım 1942'de Slalingrad Zaferinden önce islami törenle tekrar defnedildi.

Demir ilk defa kabahat işleyip adliyesince sabit olanların suçlarını bağışlamıştı. Ama suçunu bağışladıkları tekrar bir suç işlerse cezaları daha ağır olurdu. Demir, memur öldürmekte de asla ileri gitmezdi. Görevini görmeyen çalışanları işten çıkarırdı. Veyahut görevinin rütbesini düşürürdü. Herhangi bir durum olduğunda olayı iyice inceler, doğru olup olmadığını anlar, hükmünü buna göre verirdi. Demir hırsızlara, sarhoşlara ve ırza geçenlere asla anlayış göstermezdi. Aynı zamanda tefecilere, insafsız zenginlerin fukarayı ezmelerine asla izin vermiyordu. Bunun dışında devlet gelirlerini su istimal edenlerin cezası ölümdü.

Tercüman Yay. s:58

MEKTUPLARIN ÖZET İÇERİĞİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ

Ey Oğul! Bu nasihatlerimi iyi belle ve Allah?ın nimetlerine ve sana yaptığı iyiliklere şükredenlerden ol. Bana hayır dua eyle! Kardeşlerine birlik ve beraberlik içinde vatanımızı muhafaza et!

olunması isteğiniz uygun görülmemiştir. Çünkü ölen eski Mısır Valisi,

Timur, katıldığı bütün savaşları kazandı. Hangi işe elini attıysa başarılı oldu. O?nun kazandığı zaferler, belki de en son bahsedilmesi gereken başarılarıdır. O, devlet nizamından sanata, bilimden edebiyata kadar pek çok alanda yeniliklere imza atmış bir hükümdardı. Orta Asya?nın aydınlanmasını sağlamıştı. Kendi adında kanunlar çıkartmış ve bunları?Timur Tüzükatı? adı altında toplamıştı.

ona karşı duyduğu öfkenin mektuba yansımasıdır. Zira, Sivas?ın ilk defa Timur tarafından tahrip edilmesi ve Yıldırım Bayezid?in oğlu Ertuğrul?un öldürülmesi sonrasında, Bayezid?in?Çal çoban çal, Ertuğrul gibi oğlun mu öldü, Sivas gibi kalen mi yıkıldı.? 23 dizelerini söylemiş olması, onu ne derece üzdüğünü göstermektedir.

Edirneli Oruç Beğ - Oruç Beğ Tarihi

Ankara Savaşı Öncesi Timur İle Yıldırım Bayezid?in Mektuplaşmaları

Timur Han zorla Halep?i aldı, Humus?u aldı. Humus?ta büyük mezarlar gördü, süslü idiler. Sordu bunlar kimlerdir dedi. Peygamberin ashablarından Halit Bin velid, Kabül-Ahbar ve Amr Bin Ümeyye?dir dediler. Timur Han bunların yüzü suyuna bu kenti serbest kıldı, kendilerini öldürmedi. Oradan geçip Şam'a vardı. Şam'ın hisarına yürüdü, Yezid?in mezarını buldurdu. Ben Yezid taraflısıyım diye çağırttı. Bu hiyleye kanarak ne kadar Yezidli varsa inanıp geldiler. Hepsini Ümeyye Camisine koyup öldürttü, Bazısınıda ateşte yaktırtdı. Yezid?in mezarını açıp bulduğu kemiklerini yaktırdı ve içini askerin pisliği ile doldurttu.

Timur Yıldırım Beyazıt?dan cevap beklerken, o ise yaşadığı hezimet sonucu girdiği esaret zilletiyle kararan ve bunalan bu gibi şeyleri düşünecek durumda değildi.

Evet ne yazık ki öyle elçibey ve tarih bu kardeş kavgasına ikinci kez Yavuz ile Şah ismalile tanıklık etmiş binlerce Türk kırılmış, katledilmiştir:(

Timur'un Laneti

ilk culusundan itibaren, dört tarafında bulunan kafirlerle gece-gündüz iki yüzbinden fazla askeriyle cihat etmiştir. Bu saltanat yıldızımız bugün dördüncü tabakaya erişmiş ve şimdiye kadar fethettiğimiz kale ve kasabaların sayısı geçmiş sultanların hayalinden geçmesi dahi mümkün olmamıştır...? sözleriyle Osmanlı saltanatının tarihi seyrini açıkladıktan sonra, Osmanlının iktidar

Ankara Savaşı, Timur?la Yıldırım Bayezid arasında 1402?de Ankara?ya 20 km. yakınlıktaki Çubuk Ovasında olmuştur. Savaş olmadan önce Timur, Yıldırım Bayezid?e dört mektup göndermiş, Yıldırım Bayezid dört mektupla ona cevap vermiştir. Ancak bu yazışmalar savaşı önleyememiştir. Savaşın galibi Timur olmuş, Yıldırım Bayezid esir

Bizi ve askerimizi kafir, dinsiz, sapık itikatlı mezhep sahibi ve çirkin adetleri bulunmakla itham etme. Bizim askerimiz babadan ataya Müslüman ve Müslüman çocuklarıdır. Niçin hidayete layık olmasınlar? Kaldı ki, Osmanlı?nın askerleri çoğunlukla kafirlerden devşirme olduğu açıktır. Davamız cihangirlik olup, saltanatımız adına hutbeler okunmaktadır, sikkeler basılıdır. Müslümanların ulü?l-emri olduğumuzda şüphe yoktur. Bizim soyumuz, İlhan-ı Alişan?a ulaşmaktadır. Eğer samimi selamınızla beraber iyi ifadeler içeren mektubunuz gelirse, her iki taraf arasında yumuşama ve sevgi

bildirmiştir. Ancak Yıldırım Bayezid?in göndermiş olduğu önceki mektubu incelendiğinde Memlük Sultanı için yukarıdaki ifadeleri kullanmadığını görüyoruz. Acaba Karaman Beyliğine ait bazı kimselerin Osmanlı elçilerini ele geçirip, gönderilen mektuptaki ifadeleri değiştirdiklerine dair Bayezid?in kast ettiği hadise bu sırada olmuş olabilir mi, sorusu akla gelebilir. Timur mektubuna devamla; ?... Bize dost olmayanı, kendinize yakın ve sevdiklerinize dahil etmeyiniz. Saltanat işleri nezakete bağlıdır. Dikkat edilecek

Aksak Demir?in en önem verdiği konuların başında dil gelirdi. Timur zamanında Maveraünnehirliler Farsça yazmayı terk ettiler. Bunun yerine Türkçenin aslı diyebileceğimiz Çağatayca yazmaya başladılar. Bu olay gösteriyor ki, Demir aynı zamanda milliyetçiliğe önem veriyor. Çünkü Türk dili, Türk ulusunun beynidir, kalbidir. Bir diğer deyişle Léon Cahun?un dediği gibi: ?Türklerin varlıklarını, benliklerini, milliyetlerini kaybetmemelerinin asıl sebebi Türk dilinin sağlamlığı idi.?9

amacını şu ifadelerle duyurmaya çalışmıştır;?... Bizim nazarımızda; dünya ve içindekilerin kıymeti, Allah yolunda cihat etmenin yanında saman çöpü kadar değeri yoktur. Osmanlı askerine Abdullah oğlu demekten fazlasıyla zevk duyarız. Çünkü bütün sahabe-i kiramın ataları kafir iken, kendileri müslüman oldular. Böyle müslüman olanlar, insafı olmayan müslüman-zadelerden çok çok üstündürler...? şeklinde dini kanaatini ifade etmiştir. Timur?un istila ettiği İslam

dedikten sonra mektubuna devamla; ?... İyi bil ki, atam Ertuğrul Han üç yüz kadar gazisiyle beraber, Hülagu Tatar?ından onbin Tatar?a vurup, Alaeddin Keykubat?a galip gelenleri mağlup etmiştir. Bundan sonra devlet idare etme şerefine nail olmuş, hil?at kendisine verilerek, Allah?ın lutfu ile Al-i Selçuk?un yerine idareyi elde tutması isyan ve baş kaldırma ile olmamıştır. Osman Bey?in

Görülüyor ki, Timur yani?Demir? , batı merkezli tarih anlayışında bahsinin geçtiği gibi kan dökücü, vahşi ve barbar bir hükümdar değil, aksine; bilime, sanata, edebiyata, adalete önem veren, muhteşem bir devlet örgütlenmesi kuran bir hakandı. Buradan çıkarmamız gereken sonuç ise, açık ve nettir. Bir an önce batı merkezli tarih tezi yerine, Atatürk zamanında başlatılan Türkiye merkezli tarih tezi olan?Türk Tarih Tezinin? devamını bizler getirmeliyiz. Hiç kuşkusuz milletin benliğini ve yaratıcı yeteneğini geliştirmenin tek yolu ayakları üzerine sağlam basan bir tarihten geçer.

Benim anlamadıgım şu;neden osmalı türkleri TÜRK sayılıyorda diğer TÜRKLER türk sayılmıyor hoş osmanlıda TÜRKLÜGÜN YERİNİ ve onlara yapılan muameleyide biliriz ya neyse.

ülkelerinde yaptıklarını tasvip etmeyerek; ?... Siz Sivas?ı harap idüp, ehl-iİslam?ın ırzını payimal etdükten sonra ne denile bilir ki! Siz, ilk suçlamayı kendinizden gidermeye uğraşıyorsunuz. Arapça ve Farsça gelen mektuplarınızda sertlik, kabalık, kibir ve gururdan başka bir nesne yoktu. Al-i Osman, hile ile ülkeleri kendisine mülk edinmemiştir. Mektuplarımız akıllı devlet erkanımızla yapılan istişareler sonrası yazılmıştır...? tepkisini göstermiştir. Görüldüğü gibi Yıldırım Bayezid, Timur?dan gelen ikinci mektuba, iltifat gösteren diplomatik bir üslupla cevap vermiştir. Timur?un İslam aleminin liderliğini temsil edemeyeceğini belirtirken, Osmanlı Sultanları, liyakat ve 22 Aslı Moğolca olan bu kelime?damat? anlamına gelmektedir. Timur?un kendisi han soyundan gelmediği için, Kazan Han?ının kızı ile evlenerek?Köregen? lakabını almıştır.

Timur kendi adında kanunlar çıkartmış ve bunları ''Timur Tüzükatı'' adı altında toplamıştı. Bizzat kendi eliyle, Çağatay lehçesinde yazdığı Tüzükat-ı Temir 'in ilk maddesi:

147 peyda olur. Aksi halde kılıç ortaya çıkınca, kaleme yer kalmaz ve?s-selam...? ifadelerini içeren ikinci mektubunu Yıldırım Bayezid?e göndermiştir. Yıldırım Bayezid; ?... Zamanın cihan sultanı olan Timur-i Köregen22, Sivas?a gelip yerleşmeyi, bizim Tebriz?e yöneldiğimize benzeterek tuhaf kıyaslamada bulunmuşsun. Kaldı ki biz, Kefe?den Şirvan?a varıp, o ülkeye asker çıkarsak, kim mani olabilir? Kıpçak halkı sizden bıkıp usandığı için bizimle beraber olmayı tercih etmektedir. Malatya ve Sinop hususundaki iddianız da doğru değildir. Bazı sebeplerden dolayı muhasaradan vazgeçilmiştir. Yoksa bizim askerimizin azlığı veya sizin askerinizin çokluğundan dolayı olmamıştır. Kastamonu ve Karaman hakimlerinin inatları ve o sırada fırsat bulup, bazı vilayetlerimize saldırmaları, bizim Malatya ve Sinop?taki muhasarayı kaldırmamızı zaruri kılmıştır...?

Sn elçibey;bir azerbaycan türk'ü olarak Osmanlı tarihini çok araştırdım ve okudum denk gelirsek sizinde görüşlerinizden yararlanmak sizinle bazı konuları tartışmakisterim.

Atatürk Timur?a hep?Demir? derdi. O, Timur?un kurduğu devlet düzenine, dehasına ve savaşçılığına hayrandı. O?nun için Demir, dünyanın en büyük savaşçılarından ve devlet adamlarındandı.

Timur;Yıldırım Bayezid?e yazdığı birinci mektubunda özetle; ?... Kara

23 Osman Turan, Selçuklular ve İslamiyet, s. 127 Ankara Savaşı Öncesi Timur İle Yıldırım Bayezid?in Mektuplaşmaları 149 olmaz. Belki Mücavirü?l-Harameyn demeye layık değillerdir...? tepkisini

?Bahadırım! Senin veya evladının peygamber efendimizin müjdesine nail olacağınıza inanıyorum. Ben de bu kutlu davada pay sahibi olmak istiyorum. Burada yapacağım iş bittiği zaman seni gene ülkenin başına koyacağım. İstiyorum ki sizin gibi temiz ve kutlu bir hanedan ile akraba olalım da, ahirette bu büyük davada biz de pay sahibi olalım.?

?Haklı olanların hakkını hiçbir vakit kaybettirmedim. İntikamla hareket etmedim. Böyle bir hırsa hiç düşmedim. Allah?ın kullarına karşı şiddet ve zulümden sakındım.?8

Demir Timur, bayındırlık işlerine de çok önem verirdi. O?ndan önce hükümranlığı altında bulunan yerler harabe durumundaydı. O, başta Semerkand olmak üzere memleketin her tarafına köprüler, kanallar, hastaneler, köşkler, saraylar, medreseler, kütüphaneler inşa ettirdi. Dolan kanalları temizletirdi. Herkesin emniyet içinde yaşaması için müthiş bir asayiş sistemi kurmuştu. Yollara, köprülere, hastanelere bekçi dikerdi. Buralarda bir hırsızlık oldu mu oranın bekçisi kimse zararı ona karşılatırdı.

Bu saçmalaıkların hepsi Milli bir tarih anlayışımız olmamamsından kaynaklanıyor. Örnekler çok Şah İsmail İle Yavuz Fatih ile Uzun Hasan Timur ile Yıldırım. Öyle kişiler var ki bunlardan birini aşağılayıp diğerini yükseltince milliyetçilik yaptıklarını sanıyorlar.

timur ile yıldırım beyazıt karşılaştırılmayacak komutanlardır. timur dünya tarihinin gördüğü şavaş kaybetmeyen tek hükümdardır.

III. Mektup ve Cevabında

O, devlet idaresinin yabancılara bırakılmaması gerektiğini savunuyordu. ?Devlet işlerine yabancı el sürmemelidir. Bu, hükümet hikmeti icabıdır. İdare yabancı ellere verilmemelidir. Çünkü dünya, çok sevilen bir güzeldir. Seveni de pek çoktur. ?5Demir Timur aklın, mantığın, hakkın ve moralin egemenliğinde idaresini kurmuştu. Halkı ile arasındaki bağı sürekli sıkı tutmuştu. O, devletçilik fikrini şu şekilde ifade ederdi: ? Biz, Tanrı?nın bizlere emanet ettiği halkın iyiliği, mesut olması için çalışmaya borçluyuz. Halkın iyiliğine çalışmak benim tek ülkümdür. Halktan bazılarının mahşer günü?İntikam!? diye eteklerime sarılmasından korkarım!?6

Yıldırım Bayezid?den alınan ikinci cevabın ardında; Timur; ?... Sungur Çavuş ve Hacı Bayezid ile gönderdiğimiz haberler

Atatürk ve Demir

ve hakaret edici cevabi mektubunda ; ?... Ey ihtiyar köpek, tekfurdan daha şiddetli kafirsin. Mektubunda bizi korkutmak ve hile ile kandırmak istemişsin. Osmanlı sultanlarını, Acem padişahlarına benzetme. Osmanlı askerleri de, ne Kıpçak ülkesi Tatarı gibi sıradan insanlar, ne de Hint toplulukları gibi başı boş, sere serpe avare kalabalıklar değildirler. Osmanlı askerleri, Irak ve Horasan

düşmüştür. Bu dört mektup ve cevaplarının Türkçe suretleri, Konya Belediyesi Koyunoğlu Kütüphanesi nr. 13435?de kayıtlı olan el yazması Münşeat ve Mükatabat-ı Sultaniye mecmuasında mevcuttur. İlk kez bu dört mektup ve cevapların özgün metinleri transkripsiyonlu olarak verilmiştir.

ağır ifadeler kullanmaya, onun ilk mektubundaki sert ve kaba sözlerinin yol açtığını izah ederken, ikinci cevap niteliğindeki mektupta Yıldırım Bayezid yumuşak bir ifade ile meseleyi hal etmeye çalıştığı anlaşılmaktadır. Çünkü Timur, Anadolu?ya bu seferden önce geldiğinde verdiği zararı Yıldırım Bayezid çok iyi bilmektedir. Timur?u engellemek için onun psikolojisini bozmak ve vazgeçirmek niyetinde olduğu açıktır. Ancak, Bayezid?in yazdığı ağır ifadeler,

Yıldırım Beyazıt, büyük cihangire dikkatle baktı. Timur onun hayretini gidermek için sözüne devam etti.

Timur?un devletinin temelini oluşturan en büyük özellik, hiç kuşkusuz haklı ile haksızı ayırmasıydı. Çünkü böyle bir devletin bekasının sürmesi ancak buna bağlıydı. Kendisi de kanunlarında bunu açıkça belirtmiştir.

Timur;

? Mamafih Yıldırım zamanında dört defa kuşatılmış olan İstanbul?un fethinin bu hadiseler yüzünden yarım asır sonraya kalması, umumi Türk tarihi bakımından belki de hayırlı olmuştur. Çünkü, Türklerin Avrupa?daki fütühat hareketleri, Batı Avrupa?da Yüzyıl Muharebeleri devam edip Fransa ve İngiltere?nin Orta Avrupa Hıristiyanlarına yardım edemeyeceği bir devirde cereyan etse ve neticede tekmil Avusturya ve İtalya Türklerin eline geçmiş olsa idi, Osmanlıların akibeti eski Batı Hunlarınkinden farksız olurdu. Daha göçebelikten ayrılmamış olan fatih Türk kavmi de çok büyük sahalara dağılmış olurdu. Temür?ün müdahalesiyle bu işin geç kalması, Yüzyıl muharebeleri sona erip, Orta Avrupa?lıların Türklere karşı koyabilecekleri zamana rastladı. Eğer Osmanlılar sonraki devirlerde de Balkanları hiç geçmemiş olsalardı, Türk tarihi bakımından hiçbir şey kaybetmemiş, Karadeniz?in kuzey ve doğusunda daha kuvvetli yerleşmiş olurlardı. Devşirilen Hıristiyanlar Türkleşmişse de, Orhan Gazi?nin daha 1330 yılında fethettiği Apolyon ve Manyas gölleri civarındaki Rumlar, 1923 yılı mübadelesine kadar Türkleşmediler; Viyana ve Roma ahalisinin de, Temür Anadolu?ya gelmeyip Osmanlılar tarafından fethedilmiş olsalardı Türkleşmiş olacaklarını zannetmem.? (U. T. T. G, s. 350)

sözlere cesaret etme. Kaldı ki Sivas?ta ele geçirdiğim adamlarınızdan

Demir?in Türk Diline Verdiği Önem

bizi şüpheye düşürmüşlerdir. Rezillerin eline düşen mektubun gecikmesinin sebebi dahi biz olmadığımız hususu malumunuzdur. Bu durumu yaltaklanma olarak görürseniz hayır, asla düşmandan yüz çevirmek adetimizden değildir. Sulh ve cengin cezası ve mükafatı buna sebep olan tarafa aittir. Eğer bir kimse fitneye sebep olursa, Allah?u Teala onun cezasını versin...?

koşmak olmadığını özellikle belirtmiştir. Ayrıca Osmanlı ordusu, fethettiği ülkelerde Timur?un yaptığı gibi yıkıp yakarak harap etmediklerini de söyleyerek onu, Osmanlı idaresi altındaki yerlere saldırıda bulunma düşüncesinden vaz geçirmeye çalışmıştır. Timur?a yazılan ilk cevap niteliğindeki mektupta, Yıldırım Bayezid?in

Ama Gazi Sultan buna hazır değildi. Lakin Timur onu esir aldığı günden beri ondan hiçbir şeyi esirgememiş, kimslere yapmadığı iltifat ve ihsanlarda bulunmuş ama onu bir kez dahi güldürememişti.