?Rızkını arayan bir sinek dolaşıp dururken bir köşede duran bal küpünü gördü. Balın arzusuyla gönlü elinden gitti. Coştu, köpürdü, feryada başladı; 'Nerede bir er ki' dedi, 'Benden bir arpa alsın da o küpe atılmamı sağlasın. Vuslat böyle meyve verir mi bir daha? Baldan daha iyi ne var ki dünyada?'

Feridüddin Attar buyurdu ki:

Feridüddin Attar'ın Mantıkut-tayr eserinden epey etkilenerek yazılmış ve daha nice tasavvufi hazret vahdetin anlatılmasında kompozisyonun bir parçası olmuştu.

Bütün gece köpek görsün diye ve köpek için ibadette bulundun. Ne olurdu bir gececik de Allahü teala için uyanık kalsaydın. Ey nefsim! Senin bir gece bile Allahü teala için riyasızca ibadet ettiğini görmedim. Sen, Allahü tealadan utanmaz mısın? Kendi kadrini mevki ve dereceni şimdi gördün. Alemde elinden bir iş gelmez. Gelse bile ancak köpeklere layık olur." dedi.

gerçekten öyle, izah etmek mumkun olmaz değl mi...

Ebü?l-Fazl üzgün bir halde cevap verdi:

Şeyh Feridüddin-i Attar hazretleri buyurdu ki:

?Ey temiz gönüllü yiğit! Öyleyse seni nereye defnedelim, neresini istiyorsun? dediler

Moğol istilasında, Feridüddin-i Attar bir Moğol askerinin eline esir düştü. O asker onu öldürmek istediğinde, askere halk; "Bu ihtiyarı öldürmekten vazgeçersen, kanına bedel olarak bin altın akçe veririz." dediler. Moğol askeri onu bu fiata satmak istedi. Fakat Feridüddin-i Attar ona; "Sakın beni bu fiata satma. Çünkü sana kanım için daha fazla fiat verirler." deyince, asker satmaktan vazgeçti.

Bunun üzerine sinirlenen Moğol askeri onu şehid etti. Şehadet şerbetini içen Feridüddin-i Attar, kesik başını elleri arasına alarak yarım fersahlık (3 km'lik) bir mesafeyi koşarak kat etti. Şimdi türbesinin bulunduğu yere varınca, ruhunu teslim etti ve oraya düştü.

'Aşka uçma kanatların yanar'

Bunun üzerine;

"Ey gafil! Sen nefs sahibisin. Bu dünyada kendini hesaba çek. Kalbindeki pislikleri temizlemek için mücahede et. Büyükleri de kendine kıyas etme. Zira bir veli, zehir de yese o zehir bal olur."

'Aşka uçmayacaksan kanatlar neye yarar.

Feryat etti: 'Beni bu bal kahretti, zehirden beter oldu. Demin bir arpa verdim, şimdi iki arpa vereceğim. Yeter ki birisi çıksın da beni şu beladan kurtarsın.' Bu vadiye aklı başında olan erden başkası girmemeli. Giren de bir an bile aylak durmamalı.

Büyük veli Feridüddin-i Attar hazretleri kitabında, tesavvufu kuşların ağzından anlatmakdadır. Farisi adlı eserinin bir kısmı İstanbul?da tarafından içinde basılmıştır.

Rabbim ayırmasın dostlarından dualarında bulunmayı nasip etsin,,,

Salihlerden biri bir mescide sabaha kadar ibadet etmek için girmişti. Geceleyin bir ses duydu. Sanki mescidde biri vardı. O zat, kemal sahibi birisinin geldiğini zannetti ve aklından; "Böyle yere büyük zatlar ancak Allahü tealaya ibadet etmek üzere gelir. Bu zat beni görür, halime nazar kılar." diye düşündükten sonra, bütün geceyi seher vaktine kadar ibadetle geçirdi. Duada bulundu. Kendini nasıl göstermek istiyorsa öyle yaptı.

Ey Allah'ım! Bu Attar kulun, senin sevgi ateşinde yanmaktadır. Bana yol göster de sana kavuşayım."

Bu mübarek zat, ?İlahiname? isimli eserinde şöyle bir menkıbe nakleder:

Bir gün Allahü tealaya şöyle münacatta bulundu:

Bir zamanlar İstanbul Büyükşehir Tiyatrosunda "Can Ateşinde Kanatlar" oynardı. Şimdi de vardır belki...

Ey gaflet içindeki gönül, kalk! Bu aşılması güç vadiyi aş. Uç, kol kanat aç, candan gönülden alakanı kes. Çünkü bu yola canla, gönülle giren gafildir. Sen de gafil olma! Canını yola saç, gönlünü feda et. Yoksa istisna ile işi değiştirirler.?

Feridüddin-i Attar'ın yazdığı şiirlerinde üstün bir akıcılık, incelik, nasihatlerinde büyük bir tesir, arifane sözlerinde akılları hayrette bırakacak bir hal vardır.

Sırra mahrem kimseyi bulamayınca,

Alçaktan yükseğe çıkmak istedim.

Birisi sineğin muradını yerine getirdi. Küpün ağzını açtı, sinek de aralıktan içeri süzülüverdi. Fakat bala konmasıyla yapışması bir oldu. Kurtulmak istedikçe daha çok yapıştı sinek, sıçramaya çalıştıkça daha fazla daldı.

Celaleddin-i Rumi gibi büyükler onun eserlerinin tesiri altında kalmışlardır

"Sırlar alemine uçan kuş idim.

İLAHİNAME ADLI ESERİ VAR OKUMANIZI TAVSİYE EDERİM..

Bir süre sonra başka bir şahıs gelerek askere; "Bu yaşlı zatı öldürmekten vazgeç. Onun kanına karşılık sana bir torba saman vereyim." deyince, Feridüddin-i Attar; "İşte beni şimdi sat. Çünkü esas fiatımı, ve kanımın değerini buldum. Bundan fazla para etmem." dedi.

?ORADAKİLERİN HEPSİ GÜNAHKAR?

?Ey gafil! Sen nefs sahibisin. Bu dünyada kendini hesaba çek. Kalbindeki pislikleri temizlemek için mücahede et. Büyükleri de kendine kıyas etme. Zira bir veli, zehir de yese o zehir bal olur.?

O kamil kişilere karışmaya hakkım yok benim. Her ne kadar bu insanlar, pek karanlık olsa da Allah?ın rahmet nuruna onlar daha yakındır. Susuzluk, bir yerde son hadde vardı mı nihayet susuz, suya kavuşur. Acizlik de nerede daha fazlaysa rahmet oraya daha fazla iner...?

Feridüddin-i Attar, bir sohbet esnasında amel yaparken riyanın, korkunç bir afet olduğunu, Allahü tealanın rızasına uygun olmayan işlerin, amellerin beyhude olduğunu söyledikten sonra şöyle bir menkıbe anlattı:

?Mezarımı şu tepenin üstüne kazın. Orada bir hayli sarhoş var. Elinde hiçbir sevap olmayan bir hırsız da orada gömülü. Kötü kişilerin birçoğu orada. Oradakilerin hepsi günahkar. Beni de onların yanına gömün. Başımı, onların ayağına koyun. Ben ancak onlara layığım, hakikatte onlardan pek farkım yok. Yerim bu günahkarların arasındadır.

?Sakın ha! Orası ekabire aittir. Biz kim oluyoruz ki, bizim gibi yüzlerce elsiz, ayaksız kim oluyor ki mezarının öyle bir yerde olmasını istesin?

Sırat köprüsünde Cehennem'e düşmekten, kereminle ancak sen kurtarabilirsin. Mizanda ancak sen, lütfunla günahlarımı af ve mağfiret edersin. Nefsimin eline öyle düşmüşüm ki, doğanın eline düşmüş topal serçe gibiyim.

Nitekim

NASİHATLERİ ÇOK TESİRLİYDİ

Girdiğim kapıdan ben yine çıktım."

Horasan valilerinden Ebü?l-Fazl Hasan, ölüm anı yaklaştığında biri dedi ki:

Feridüddin-i Attar'ın Farisi bir şiirinin tercümesi:

allah dostlarına selam olsun.

Şeyh dedi ki:

"Ey Rabbim! Gönlümüze senin hamd bahçende yücelik sıfatlarını öğrenmek nasib oldu. Kıyamet günü ümidim sende. Dert ve nedametten, pişmanlıktan başka bir şeyim yok ama, keremini ummaktayım.

mantık-tayr ı pkumuştum yıllar geçti üstünden ama çok güzel şeyler kalmış aklımda...

?Ey şeriati mamur eyleyen yiğit! Can Yusuf?u kuyudan kurtulunca seni filan yere gömelim.?

Seher vakti etraf ağarınca geriye dönüp baktığında bir köpeğin yattığını gördü. Kalbi utanç ateşi ile yandı ve kendi kendine; "Ey edepsiz herif! Allahü teala seni şu köpekle terbiye etti.

Mantıku't-Tayr / Ferudiddin Attar

Feridüddin-i Attar hazretlerinin nasihatlerinde büyük bir tesir, arifane sözlerinde akılları hayrette bırakacak bir hal vardı. Celaleddin-i Rumi gibi büyükler onun eserlerinin tesiri altında kalmışlardır. Yazdığı eserlerden Tezkiret-ül-Evliya hariç, hepsi manzumdur...

deyip varılacak yere varmış ve şaşkına dönmüşlerdi.

hüdhüdün dilinden tasavvuf gerçekten çok hoştu...