Yumuşak huylu oluşu,

Rasulullah?ın torunu ayakta dururken oturmak reva değildir.

Daha çocukken

Onlar hem ilimleriyle, hem de ahlak ve takvalarıyla önder kimselerdi.

Bunun üzerine İmam Şafii rh. a.:

Evlerinin kapısına gelince bir hizmetçi kendisine bir kese altın uzatıp, efendisinin selamı ile bunu kabul buyurmasını rica etti. Şafii hazretleri keseyi kabul etti. Biraz sonra biri gelip:

? Bana da ilim öğretiniz, dedim. Bunun üzerine kaftanının altından bir terazi çıkarıp:

hadis-i şerifinde bildirilen alim odur.

İmam Şafii rh. a.?in tahsil hayatındaki en önemli safha İmam Malik hazretlerine talebe olmasıyla başlamıştır.

?Bir bayram günü Şafii hazretleri ile beraber mescitten çıktık.

Bir defasında ders verirken on defa ayağa kalktı. Sebebini sorduklarında buyurdu:

Hafızlıktan sonra da ilim iştiyakı başladı.

Hiç kimse işin içinden çıkamadı.

onun çocukluk yıllarına rastlamasına rağmen şöyle demiştir:

Kalbime onun yanına gidip talebesi olma isteği doğdu. Medine?ye gidip, kendisine isteğimi anlattım. Bana baktı:

İsmi, Muhammed b. İdris b. Abbas b. Osman b. Şafii b. Saib Kureyşi?dir. Künyesi Ebu Abdullah?tır.

? Sualin neyse sor, dedi. İmam Şafii:

?Sen ilimde önder olacaksın ve Sünnet üzere olacaksın.

Ok atmayı öğrendim.

Anne ve baba tarafından soyu Peygamber Efendimiz?le birleşmektedir.

İlim tahsiline altı yaşında başladı.

Bu hareketi, kendi ilminin ve Rasulullah?ın ilminin

On beş yaşında iken fetva verirdi.

? Evet, vallahi böyle bir hadise başımdan geçmişti. Gençliğimde hoşuma giden bir kadınla başbaşa kalmıştık, dilediğimi yapabilirdim. Allah?tan korktuğum için kadına dokunmadım.

? Oğlum, Şafii?nin insanlar arasındaki yeri gökteki güneş gibidir. O, ruhların şifasıdır, buyurmuştur.

? Cevap ver ey Harun! Senin mi bana ihtiyacın var, benim mi sana, diye sordu. Halife:

Onlardan da, bir sonraki nesil olan Tabiin nesli gördü, öğrendi ve sonrakilere öğretti.

? Beni bir tahta oturtup üzerime altın ve mücevher saçtı. Dünyanın yedi yüz bin mislini bana verdi, buyurdu.

İmam Şafii hazretlerinin talebelerinden Rebi b. Süleyman anlatıyor: Hocamı rüyada görüp:

? Ey Muhammed! İleride büyük bir şanın olacak.

İmam Muhammed onu kendi himayesine alıp, Irak?ta tedvin edilen fıkıh ilmini öğretti.

onu herkesin önünde görüyorum.?

Zamanının büyük alimi ve üç yüz bin hadis ezberi olan İmam Ahmed b. Hanbel rh. a. ondan ders almaya gelirdi.

Bu süreci de kendisinden dinleyelim:

Efendimiz s. a. v.?in sünnetinden zerre kadar şaşmazdı.

? Kur?an?a dayanıyorum.

?Harun cennetlik mi, yoksa cehennemlik midir?

? Sen kimdensin?

Miladi 767 (hicri 150) yılında Gazze?de doğdu. Henüz bebekken babası vefat etti. Annesi onu iki yaşındayken asıl vatanı olan Mekke?ye getirdi.

?İmam Şafii?yi çok severim.

Allah rızası için biraz para istiyorum, dedi.

Bugün mezhep imamları dediğimiz büyük zatlar bu dönemde yetişip İslam fıkhını tedvin ettiler, bir araya getirdiler.

Terazinin manası ise, Hakikat-ı Muhammediyye?ye kavuşacağının alametidir.? dediler.?

Ertesi gün gelip okumaya başladım.

Öğrencilerinden biri anlatır:

O da keseyi hiç açmadan olduğu gibi o şahsa verdi. Halbuki biliyordum ki, kendisinin de hiç parası yoktu.?

? Bizim ezberlediklerimizin manalarını o biliyor.

Yine İmam Şafii hazretleri anlatıyor:

Fakat çok fakirdik, bir yaprak kağıt almaya bile gücümüz yoktu. Derslerimi ve öğrendiğim meseleleri kemik parçaları üzerine yazardım.?

Hace Abdullah Ensari k. s. de şöyle buyurur:

? Önce ben sana bir mesele soracağım, sen bana cevap verirsen, ben de senin meseleni cevaplandıracağım, dedi. Halife:

benim güzel okumam onu hayretler içerisinde bırakır:

?İmam Muhammed?den öğrendiğim ilimle birçok kitap yazdım.

Kur?an-ı Kerim okurken dinleyenler mest olur, kendilerinden geçerlerdi. Yüzüğünde, ?bereket, kanaat etmektir? yazılıydı.

Fıkıh kapısı kapanmıştı.

? İlimde ve dünya işlerinde hiç kimse İmam Muhammed kadar bana faydalı olmamıştır.

Onlarla birlikte bir süre kaldım.

Yine kendisi anlatıyor: ?Ben Mekke?den çıktım. Çölde Huzeyl kabilesinin yaşayışını ve dilini öğrendim.

Eğer o olmasaydı ilim kapısının eşiğinde kalmıştım.

Bize de şefaatini nasip eylesin.

? Ben senin kabilendenim, dedim.

Dördüncü dedesi Şafii?nin ismine nisbetle ona da Şafii denildiği için bu isimle meşhur olmuştur.

? Benim sana ihtiyacım var, dedi. İmam Şafii:

? Günah işleme imkanın varken hiç o günahtan vazgeçtiğin oldu mu?

? Bir çocuğum oldu.

bu iki yolu birleştirdi ve Şafii mezhebi doğdu.

Harun, Zübeyde?yi çok seviyordu, bu yüzden çok üzüldü.

? Ben senin cennet ehlinden olduğuna hükmediyorum, deyince alimler seslerini yükseltti:

Etrafındakiler İmam Ahmed?e:

Topluluğun arasından ayağa kalkan bir çocuk:

Onun açtığı yoldan nice büyük alim yürümüş ve Ehl-i Sünnet?e büyük hizmetler vermişlerdir.

İnsanlar içinde güneş gibi

Yarın birisi ile gel, sana Muvatta?yı okusun buyurdu.

Bunların bazıları şunlardır:

Fahr-i Kainat Efendimiz s. a. v.?in insanlığa tebliğ ettiği Din-i Mübin?i Ashab-ı Kiram efendilerimiz öğrendiler, uyguladılar ve öğrettiler.

? Muhammed, dedim.

Mekke?ye döndüğüm zaman birçok rivayet ve edebiyat bilgisine sahip olmuştum.?

? Seyyidlerden bir çocuk kapının önünde oynuyor.

? O halde tahttan aşağıya in, çünkü alimlerin mevkisi yüksektir, dedi. Bunun üzerine Halife kalkıp onu tahta oturttu. İmam Şafii:

benim dinimi herkese onun ile öğretir.?

O sırada Medine?de bulunan Malik bin Enes?in büyüklüğünü, müslümanların imamı olduğunu işittim.

Tellal çıkartıp, Bağdat ulemasının toplanarak bu meselenin halledilmesini emretti.

İmam Şafii hazretleri,

Zira Hak Teala buyurur ki:

Ehl-i Sünnet?in amelde dört hak mezhebinden olan Şafii mezhebinin kurucusu ve evliyanın büyüklerindendir.

İmam Şafii rh. a.,

Naklederler ki, bir gece Halife Harun Reşid, eşi Zübeyde ile bir hususta tartışmaya girmişti. Zübeyde, Harun?a:

Büyüklerimizden Süfyan Sevri hazretleri (d. 95 / v. 161 hicri)

Mekke?deki bu ilk tahsilinden sonra Arapçanın inceliklerini ve edebiyatını öğrenmek için Mekke?nin dışında yaşayan Huzeyl kabilesinin yanına gitmiştir.

? Galiba bu çocuk deli, bu kadar büyük alimlerin aciz kaldığı meselede o ne söyleyebilir, dediler.

Allah Teala onu rahmetine gark etsin. Bize de şefaatini nasip eylesin.

Bunu ancak Allah Teala bilir!? dediler.

Bu rüyamı tabir ettirdim.

?Çocukluk zamanımda, Mekke?de rüyamda Peygamber Efendimiz?i gördüm. Tam bir heybetle Mescid-i Haram?da imamlık yapıyorlardı. Namaz bitince yanlarına gidip:

bana geçmesinin alameti idi.?

? Beni bir tahta oturtup üzerime altın ve mücevher saçtı.

Bu cevap üzerine bütün alimler hayranlıklarını dile getirdiler: ?Daha çocukken böyle! Genç olunca nasıl olur? demekten kendilerini alamadılar.

Allah Teala senin kalbine bir nur vermiş.

Allah Teala onu rahmetine gark etsin.

Ramazanda ise gece ve gündüz birer hatim olmak üzere, altmış hatim okurdu. Miladi 820, hicri 204 senesinde Mısır?da bir Cuma gecesi vefat etmiştir.

Mezhep İmamlarımızdan İmam Şafii rh. a.

Beş yıl kadar bu görevi yaptıktan sonra, Bağdat?a giderek İmam Azam rh. a. hazretlerinin talebesi İmam Muhammed rh. a.?ten ders almaya başladı.

o zamanın meşhur alimi İmam Malik rh. a.?in 1720 hadisten oluşan Muvatta adlı kitabını dokuz gecede ezberlemiştir.

Gençliğinin ilk yıllarında kendisini tamamen ilme vermişti.

? Bana yaklaş, buyurdular. Yanlarına gittim. Mübarek ağzının suyunu dilime ağzıma ve dudaklarıma sürüp:

Edep ve cömertlik abidesi

Amin Hocam inşallah,

Bu mübarek zatları İmam Şafii hazretlerinden başlayarak hatırlayalım ve analım.

(Naziat, 40).

Irak alimleri de Kufe alimlerinin çocuklarıdır.

? İzzet ve celal sahibi Allah sana ne yaptı, diye sordum. Dedi ki:

?Kur?an-ı Kerim?i ezberledikten sonra devamlı Mescid-i Haram?a gidip, fıkıh ve hadis alimlerinden çok istifade ettim.

Kapının önüne gelip kendisini gördüğüm zaman ona hürmeten ayağa kalkıyorum.

?Allah Teala her yüzyılda bir alim yaratır,

Bütün insanlar ilimde Irak alimlerinin,

? Eğer ben cehennemliksem sen benden boş ol, demiş ve bu suretle birbirinden ayrılmışlardı.

semerkant...

İmam Şafii hazretleri, İmam Malik?in ve İmam Azam?ın talebesi İmam Muhammed?in ilim meclislerine katılarak bu iki imamın içtihat yollarını öğrendi,

İslam?a şimdi ondan daha çok hizmet eden birini bilmiyorum.

Yedi yaşına gelince Kur?an-ı Kerim?i ezberledi.

Ebu Ubeyd de İmam Şafii hazretlerinden şöyle duyduğunu anlatır:

İmam Şafii şöyle anlatmıştır:

Eğer onu görmeseydim ilmin kapısında kalacaktım.

O ilim, takva, marifet, zeka ve hafıza bakımından zamanındaki alimlerin önderiydi.

parmağıma taktı.

? Bunun cevabını ben veririm, deyince halk şaşırdı ve hayretle:

? Ey cehennemlik, demiş. Harun da:

?Bir gün rüyamda, Hz. Ali efendimizi gördüm.

?Kim de, Rabbinin huzurunda duracağından korkar ve nefsini arzularından alıkoyarsa, şüphesiz cennet onun sığınağıdır?

Onlar da Ebu Hanife?nin çocuklarıdır.?

İmam Şafii hazretleri onun ilminden ve kitaplarından çok istifade etmiştir. Nitekim kendisi şöyle buyurmuştur:

Mekke?de bulunan o zamanın büyük alimlerinin derslerine ve sohbetlerine devam etti.

? Sen böyle büyük bir alim iken, çocuğun yaşındaki bir genç karşısında nasıl oturuyorsun, dediklerinde şu cevabı vermiştir:

İmam Şafii hazretlerinin yüzü gayet güzel ve nurluydu.

Bir mesele üzerinde sohbet ediyorduk.

? Onu ezberledim, ezberden okurum dedim.

?Şanın büyük olacak?

İmam Şafii hazretleri Kur?an?a çok düşkündü.

? Haydi Allah Teala sana bereket versin, buyurdular.?

? Adın ne, dedi.

O, usul-i fıkıh ilmindeki meseleleri ilk defa sınıflandırıp?er-Risale fi?l-Usul? adlı eserinde toplamıştır.

Çünkü evliyalıkta hangi makama baksam,

Kendisi o günlerden şöyle bahseder:

Dünyanın yedi yüz bin mislini bana verdi, buyurdu.

Onu masiyetle söndürme!

Parmağından yüzüğünü çıkardı,

Artık yüksek bir ilmi mertebeye erişen İmam Şafii hazretleri Mekke?ye dönünce, Yemen valisi onu Yemen?e götürüp kadılık vazifesi verdi.

?Bir gece rüyamda Efendimiz s. a. v.?i görmekle şereflendim. Bana buyurdu ki:

İmam Malik onu himayesine alıp dokuz yıl boyunca ilim öğretti.

Bu kabile, Arapların dil bakımından en fasihi idi.

tevazusu, cömertlik ve saygınlığı ile örnek bir şahsiyetti.

?İmam Şafii?nin aklı,

Hadis alimlerinden İmam Nesai, kelam alimlerinden Ebü?l-Hasan Eş?ari ve bunun yanında Maverdi, Gazali, Nevevi, Abdülmelik b. Abdullah, İbn-i Hacer Mekki, Beyhaki, Suyuti ve daha nice şahsiyet?

Ahmed b. Hanbel hazretlerinin oğlu Abdullah, babasının İmam Şafii hazretlerine çok dua ettiğini görerek sebebini sorunca:

Ben de:

İmam Şafii hazretleri, İmam Malik rh. a.?in yanına geldiği zaman yirmi yaşlarında idi.

Yanımda hiç param yok.

Allah Teala bu kapıyı kullarına İmam Şafii ile tekrar açtı.

zamanındaki insanların yarısının akılları toplamından fazladır.?

Ne zaman imamı üzme korkusuyla dursam,

Bu çocuk İmam Şafii rh. a. idi. Saraya gidildi. Halife ile eşini karşısın alıp:

? Bu senin içindir, buyurup bana hediye ettiler.

İmam Şafii hazretleri daha on yaşında iken,

? Hangi delile dayanıyorsun, dediler. Şafii dedi ki:

? Ey genç okumaya devam et, buyururlardı.

İmam Şafii hazretleri, Bağdat?ta el-Kitabü?l-Bağdadiyye adını verdiği eserini yazdı.

Ömrünün sonuna kadar her gün bir hatim olmak üzere, ayda otuz hatim okurdu.

İmam Şafii hazretlerinden dinlemeye devam edelim:

Daha on üç yaşında iken, Harem-i Şerif?te?Bana istediğinizi sorun? derdi.

?İlk zamanlar Mekke?de Müslim b. Halid?den fıkıh öğrendim.