sadece şurda durmak istiyorum, konunun can damarı bana göre burada...

Türkiye, İsrail ile Araplar arasında yaşanan çatışmalara da girmemektedir. Ancak, bu yeni bir gelişme olmayıp, evvelce de girmemiştir. Kafkaslarda Güney Osetya ve Abhazya?da yaşanan yerel çatışmalara, daha önce Çeçenistan?da yaşanan çatışmalara girmemiştir. Ancak, Balkanlarda Bosna-Hersek?teki katliamlara ve 1999?da Kosova?daki katliama seyirci kalamamış, BM ve HATO şemsiyesi altında iştirak etmiştir. Bu çatışmalar sonucundadır ki, anılan bölgelerde istikrarı sağlamak mümkün olabilmiştir.

Türkiye?de bir süredir dış politika değişikliğinden söz edilmekte ve adına da?Sıfır Çatışma? denilmektedir. Bu kavrama bakıldığında, Amerikan strateji ve düşünce kuruluşlarının sık sık ortaya attıkları suni kavramlar akla gelmektedir. Yani, ?Önleyici Harekat, Önleyici Harp? kavramındaki uluslararası hukukun hiçe sayıldığı tutuma?meşruiyet? kazandırmaya çalışmak gibi. Ya da Türk yöneticilerinin?eş başkanlığa? dahi soyunduğu?Büyük Ortadoğu Politikası? gibi. Veya son aylarda, aslında?küresel güç? özelliğini yitiren ABD?nin, bu kez de?Akıllı Güç? adıyla dünyaya pompalanmaya çalışıldığı gibi?

Tabii bu arada Türkiye?nin inisiyatifi dışında gelişen, dünya siyasetinin gidişatının da Türkiye?ye yardımcı olmuştur. Ancak, ?Sıfır Çatışma? adıyla parlatılan ve Amerikalı strateji kurumlarının sıkça tekrarladıkları?yeni söylemler? gibi bu kavrama da neden sarılıp kabullenildiği anlaşılamamaktadır. Belli ki, bunun dış politikada bir?değişim?i işaret ettiği zannedilmiştir. Oysa bunun çok daha anlamlısı, bu ülkenin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk tarafından, ?Yurtta Sulh, Cihanda Sulh? sözleriyle çok daha önceleri söylenmiştir. Bundan başkası düşünülememektedir. Aksi halde sorunların, ?Ver kurtul? ile aşıldığı akla gelebilir. Kuşkusuzdur ki, bu yol hiç kimsenin arzulayacağı bir dış politika rotası olamaz?

İran? Türkiye İlişkilerinin Düzelmesi:

Soğuk Savaş?ın sona ermesiyle Türkiye bir taraftan yeni Türk dünyası ile hayal bile edemeyeceği bir?Türk Jeopolitik Zenginliği?ne kavuşurken, bir taraftan da Batı ittifakı içerisinde?NATO?ya, dolayısıyla da Türkiye?ye ihtiyaç yok!? şeklindeki özellikle Avrupalı ülkelerin söylemleri karşısında paniklemekten kendini alamdı. İkinci dünya Harbi sonrasındaki kadar olmasa da, gene de yeni bir?yalnızlık? politikası içerisine düşer gibi oldu. Yani yeni siyasi oluşumu okuyamadı ve anlayamadı. Batı ittifakından ayrılmak zorunda kalırsa, NATO?nun savunma şemsiyesinden yararlanamayacağını, bunun da ülkesine?tehdit? olarak geri dönebileceği kabusunu yaşadı. Zira her ne kadar beş yeni Türk Cumhuriyeti ortaya çıkmış ise de, Rusya?nın yeni pozisyonu bilinmediği gibi, bu yeni Türk cumhuriyetlerinden Türkiye?ye önemli savunma ve siyasi desteğinin gelebileceği de beklenmemekteydi? Ancak, geçen yıllar içerisinde Türkiye ve Rusya pragmatik bir şekilde örtüşen çıkarlarının farkına vardılar. Hele de PKK elebaşısının yakalanmasının ardından, Rusya?nın PKK?ya desteği kalmadığı inancı Türkiye?de yerleşince ve Rusya da Çeçenistan?da istikrarı sağlayınca, karşılıklı güven bunalımı daha da rahat aşılabildi.

Türkiye, tarafsız ya da bağlantısız bir ülke değildir. Milli menfaatleri gereği gerekirse çatışmaya girebilir. Türkiye?nin sorun yaşadığı komşularıyla ilişkilerinin düzelmesinde 1990?lı yıllardaki faaliyetlerinin önemli roller oynadığı görülmektedir. Bunlar; (1) Çatışma , (2) Tehditle caydırma (1996?da GKRY?nin SS-300 füzesi alma isteği ve 1998?de Suriye?ye verilen ültimatom gibi), (3) Ya da?barış taarruzu? şeklinde kotarılmıştır. Bunların dışında?Sıfır Çatışma? politikası da mümkündür. Adı ise: ?Ver kurtul!?dur?

ABD ile özellikle Irak ekseninde çıkarlar çatışmış, ancak pek çok alanda örtüşen çıkarlar mevcuttur. Bu çıkarlar bile ABD ile çatışmanın gereksizliğini ortaya koyar. Öte yandan, ABD?nin dünyanın en büyük silahlı ve ekonomik gücü olduğu, BM Güvenlik konseyi üyesi olduğu gibi caydırıcı hususlar da dikkate alınmalıdır. O halde, ABD ile çatışmanın önlenmesinde?Sıfır çatışma? politikasının uygulanmasının bağlantısı yok gibidir.

Suriye 1980?li ve 1990?lı yıllarda PKK teröristlerini ve elebaşısını barındırdığı, kontrolü altındaki Beka Vadisi?nde PKK dahil pek çok terör örgütünün üs kurup eğitim almasına destek verdiği, Fırat?ın suları, Hatay?ın kendisine ait olduğu iddiası, Suriyeli Türklere uyguladığı fena muameleler, Yunanistan-GKRY ile birlikte?Stratejik Savunma? anlaşması yapması vb. sebebiyle Türkiye ile gerilimli bir dönem yaşamıştı. Nihayet Eylül 1998 içerisinde dönemin kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Atilla Ateş?in Reyhanlı/Hatay?da yapmış olduğu ve Suriye?yi aleni tehdit eden konuşması üzerine buzlar çözülmeye başladı. Suriye PKK elebaşısı Öcalan?ı ülkesinden attı. Ardından iki ülke arasında Adana Mutabakatı Türkiye?nin istekleri doğrultusunda imzalandı. 2000 yılında Suriye?nin Devlet başkanı ve diktatörü Hafız Esad?ın ölümü ve yerine oğlu Beşşar Esad?ın?Devlet Başkanı? seçilmesiyle, iki ülke arasındaki ilişkiler daha da düzeldi. Bunu iki ülkenin ticari ilişkileri ve kültür alanındaki ilişkilerinin iyileştirilmesi izledi. İki ülke iyi birer dost ve komşu ülke olabileceklerini hatırladılar. Hatta Türkiye, bölgede Suriye?nin sığınabileceği en?güvenilir? dost ve?Güvenli liman? haline geldi. Yani, Suriye ile dostluk ve iyi komşuculuk ilişkileri, henüz?sıfır çatışma? kavramı hortlatılmadan önce başlamış ve geliştirilmişti.

yazı içeriginde itiraz edilecek, elşeştiri yapılacak yer olmasına gerek var aslında da, sorun yapmayacagım onları...

Türkiye, tarafsız ya da bağlantısız bir ülke değildir. Milli menfaatleri gereği gerekirse çatışmaya girebilir. Türkiye?nin sorun yaşadığı komşularıyla ilişkilerinin düzelmesinde 1990?lı yıllardaki faaliyetlerinin önemli roller oynadığı görülmektedir. Bunlar; (1) Çatışma , (2) Tehditle caydırma (1996?da GKRY?nin SS-300 füzesi alma isteği ve 1998?de Suriye?ye verilen ültimatom gibi), (3) Ya da?barış taarruzu? şeklinde kotarılmıştır. Bunların dışında?Sıfır Çatışma? politikası da mümkündür. Adı ise: ?Ver kurtul!?dur?"

04 Mayıs 2009 Türkiye

Bu ülkeler dışında Türkiye?nin zaman zaman gerilim yaşadığı başak ülkeler de vardır. Bunların en başında müttefiki ABD gelmektedir.

Sonuç

10-11 Aralık 1999 tarihli AB?nin Helsinki Zirvesi?nde, Türkiye?nin AB üyeliğiyle ilgili önemli bir adım atıldı. Bu zirvede alınan karar gereği, Türkiye 2004 yılı sonuna kadar komşularıyla sorunlarını çözdüğü takdirde AB adaylık süreci için görüşmeler başlayacaktı. Bu yeni durum Türkiye?nin Kıbrıs ve Yunanistan?la ilgili ilişkilerinin yumuşamasında muhtemeldir ki, en önemli etkendi. Nitekim 2004 yılı içerisinde Kıbrıs?ta Türk toplumu %80?e varan bir oranda ve Kıbrıslı Türkler ve Türkiye?nin pek de lehine olmayan BM?Annan Planı?nın çözüm yoluna onay verirken, Kıbrıslı Rumlar ise olumsuz oy vermişlerdi.

Doç. Dr. Celalettin Yavuz

hükümetlerimiz, neden TSKyı zamanında ırak ya da her hangi bir dış sorunumuzda, mecliste, teskere çıkartmayı gerekli görmektedir?

bu soru ve cevabını bulan varsa beri gelsin...

Türkiye?nin sorunlu komşularından İran?la ilişkiler de 199?de?reformcu? Hatemi?nin Cumhurbaşkanı seçilmesiyle birlikte daha da düzeldi. 1996-1997 yıllarında REFAH-YOL Hükümeti sırasında ABD?nin hilafına İran?la birçok ticari ilişkiler yanında, doğalgaz alımı konusunda da anlaşma imzalandı. Hele de PKK elebaşısı Öcalan?ın 1999 yılı başlarında yakalanması, ardından tasfiye sürecine gidilmesi üzerine, diğer komşu ülkelerde olduğu gibi, İran?dan da PKK?ya olan destek kesildi. Üstelik 2003?te ABD?nin Irak müdahalesi sonrası hem bu ülkedeki Müslümanlara yapılan fena muamele, hem de George W. Bush yönetiminin bölgeye olan husumeti iki ülkeyi biraz daha birbirine yakınlaştırdı. 1979?da gerçekleştirildiği ilk yıllarda rejim ihracı içerisinde olan ve bölge-komşu ülkeler içerisinde Türkiye?yi de oldukça rahatsız eden İran?ın?Molla Rejimi?nde de artık sular durulmuş, bu rejimin yeni yöneticileri de plansız ve çıkarlarını zedeleyen bu tip hesapsız politikalarla fazla mesafe kat edilemeyeceğini görmeye başlamışlardı. Öte yandan, Türkiye de İran?ı yeniden keşfetmiş, bu ülkenin daha düne kadar İran?da Türk hanedanlarının hüküm sürdüğünü, 1920?lerde Şah Rıza Pehlevi?den itibaren Fars hakimiyetinin başladığını, ülkenin yarıya yakının Türk olduğunu anlamaya başlamıştı. Ayrıca tarihte en azından 400 yılı aşkın bir süredir iki ülkenin bölgesel güç olma yarışı dışında birbirleriyle silahlı mücadele yapmamış oldukları da hatırlanmıştı. Türkiye-Suriye ilişkilerinin düzelmesi, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin düzelmesi, Türkiye?nin AB giriş süreci gibi hususlar da iki ülke ilişkilerinde onarıcı roller oynamıştır. Aksine, Türkiye-İran ilişkileri hiç de yeni bir inisiyatifle ve iddia edildiği gibi?Sıfır Çatışma? politikasının uygulanmasıyla düzelmemiştir.

Her şeyden önce?Sıfır Çatışma? ya da?Sıfır Sorun? kavramı Türkçe?ye tam anlamıyla uygun değildir. Sıfır çatışma denilince, akla?çatışmasız? bir dış politika gelmektedir. Veya?Sıfır Sorun? denilince de, dış politikanın?sorunsuz? olacağı düşünülmektedir. Çatışmasız dış politikanın var olabilmesi için olmazsa olmaz koşullarından biri, İsviçre ya da Türkmenistan gibi?tarafsız? ülke statüsünde olmaktır. Peki Türkiye tarafsız mıdır? Elbette?hayır!? Kaldı ki, ?tarafsız? statüsünde bulunan ülkeler de?tehdit? altında kaldıklarında son çareye, yani?silaha? sarılabileceklerdir. Bunun adı da?meşru müdafaa?dır. Neden?Sıfır Çatışma? adıyla dış politikada yeni bir adım atıldığı ileri sürülmektedir? Bu soruya cevap bulunmaya çalışılmıştır.

iş bitmek üzereyken, askerin harekat gücü zayıflarken, teskereye, onay vermektedir?

Her ne kadar Baku-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının inşasında çıkarları çatışsa da, ?Mavi Akım? gibi, örtüşen çıkarlarını da keşfederek ortak projeler üretmeye başladılar. Karadeniz?de istikrar konusunda ortak hareket ettiler ve ABD?nin Karadeniz?e girme isteğinin önünde birlikte ve Karadeniz?deki deniz taşımacılığının zarar görmemesi için elbirliği ettiler. ?BLACKSEAFOR, Black Sea Harmony? gibi ortak projelere diğer Karadeniz sahildarı ülkeleri de ortak ettiler. Tüm bunlar yapılarken, 2000?li yıllarda, özellikle de AKP Hükümeti?ne ve?danışmanlarına? yorulan?Sıfır Çatışma? politikası düşünülmemişti bile?

Türkiye? Irak İlişkilerinin Aldığı Seyir:

Türkiye, PKK terör örgütünün Irak?ın kuzeyinde yuvalanması sebebiyle, eski Irak yönetimi sırasında, 1926 Ankara Anlaşması hükümleri gereği yapmış olduğu yeni anlaşmalarla Irak?ın kuzeyine?sınır ötesi harekat? adıyla kara ve hava harekatıyla sürdürüyordu. Mart 2003?ten itibaren ABD ve bazı müttefiklerinin Irak?a müdahalesi üzerine, geçen yıllar içerisinde PKK yeniden yeşerip güçlenmiş ve Türkiye?yi yeniden büyük ölçüde tehdit etmeye başlamıştı. Öyle ki, Ekim 2007 içerisinde PKK?nın son üç terör eylemi sonucunda pek çok şehit verilmiş ve masum insanlar katledilmişti. Bunun üzerine Türk kamuoyu ayaklanmış, hatta Irak?ın kuzeyinde TSK?nin müdahalesiyle bir?tampon bölge? oluşturulması gerektiği en sık telaffuz edilen söylemlerden biri haline gelmişti. Bu durumu, Irak?ın kuzeyinde neredeyse?ilan? aşamasına gelen bir?ajan? devletin durumu da tetikleyici olmuştu. Bu hava içerisinde TBMM 17 Ekim 2007?de, Hükümete Irak?ın kuzeyindeki PKK yuvalarına ve elemanlarına müdahale için?sınır ötesi harekat? yapma iznini verdi. Bunu 5 Kasım 2007?de ABD?de Başkan Bush ile Başbakan R. Tayyip Erdoğan?ın görüşmesinden çıkan ABD?nin?Anında istihbarat? desteği verme anlaşması izledi. TSK, 1 Aralık 2007?den itibaren hava harekatıyla Irak?ın kuzeyinde PKK militanlarını ve yuvalarını vurmaya başladı. Hatta Şubat 2008 içerisinde kısa süreli ve mahdut sayıdaki bir kuvvetle Irak?ın kuzeyine bir?kara harekatı? da düzenledi. TSK?nin hava ve kara harekatı ile sadece PKK?nın terör eylemlerinde azalma yaşanmadı, ayrıca Irak?ın kuzeyinde kurulması hayallerin ötesine taşan yeni bir devletin kurulması da en azından bir başka bahara kaldı. Gerçi bu ajan devletin kuruluşunun geciktirilmesi, hatta belki de kesinlikle sonlandırılması sürecinde, TSK?nin harekatı yanında ABD?nin Irak?tan?tası tarağı toplayıp? bir an önce çıkma ve ekonomik krizle baş etme düşüncesinin de büyük rolü vardı.

TÜRKSAM Başkan Yardımcısı

"Sonuç

Komşu Ülkeler Dışında Çatışma Riski taşıyan Ülkelerle İlişkiler:

Suriye? Türkiye İlişkileri Nasıl Düzeldi?

Kıbrıs Meselesi ve Türk-Yunan İlişkilerinin Düzelmesi:

Türkiye? Rusya İlişkileri ve Türk Dünyası:

Irak?la ilişkiler, Irak?ın kuzeyinde kurulması düşünülen Sözde devletle ve PKK terörüyle ilgili hususlarda Türkiye lehindeki gelişmelerde alınan mesafede, ?Sıfır Çatışma? politikasından çok, TSK?nin?çatışması? önemli rol oynamıştır. Yani bu durumda da, ?Sıfır Çatışma?nın sadece?suni? bir söylem olduğu söylenebilirr.

Diyelim ki sıfır çatışma, yani?Çatışmasız Dış Politika? izlenmeye başlandı. Acaba bu gelişme yeni mi? Bu hususu komşularımız ve Türkiye?ye etki eden ülkelerle birlikte düşünerek biraz derinleştirmekte yarar vardır:

Türkiye?nin Sorun Yaşadığı Komşuları ve Terörle Mücadelesindeki Hareket Tarzı

?Sıfır Çatışma? Yeni Bir Kavram mı, Yoksa Bilinen?Yurtta Sulh Cihanda Sulh mu?

Aynı yıllarda, yani 1996 başlarında, Ege?de anlaşmalarla aidiyeti tespit edilmemiş adacık ve kayalıklardan Kardak Kayalıkları konusunda Türkiye ile Yunanistan savaşın eşiğinden döndü. Yunanistan da GKRY gibi, PKK?ya bazı üsler de açarak destek vermişti. Bu gerilimli günler 1999 yılında iki ülkede yaşanan yıkıcı depremler sonrası yerini yumuşamaya bıraktı ve nihayet Türkiye 2000 yılı ilk çeyreğinde Yunanistan?la ilişkileri düzeltmek, ya da en azından ilişkileri?dondurmak? adına?Güven Artırıcı Önlemler? paketi hazırladı. İki ülkenin Ege?yle ilgili sorunlarını barışçı yollarla ve çatışmaya sebebiyet vermeksizin çözmeyi hedefleyen bu çalışmanın, ufak tefek hususlar dışında başarıya ulaştığı söylenebilir. Bu sayede, bir zamanlar özellikle?Ege deniz sahalarının paylaşımı? konusunda sık sık sorunlar yaşanılan Yunanistan?la en azından 9-10 yıldır belirgin bir sorun yaşanılmadığı görülmektedir. Bunun gerçekleştirilmesinde, hiç de 2000?li yıllara atfedilen?Sıfır Çatışma? politikası marifetinin ilgisi olamadığı açıktır.

1973?te Yunanistan?ın bir Norveçli bir şirkete Ege?de petrol araştırmaları yapması için ruhsat vermesi üzerine Türkiye-Yunanistan arasında başlayan gerilimin ilk perdesi, 1974?te Kıbrıs?ta darbeci Nikos Sampson?un, Kıbrıs Cumhuriye?tinin kuruluş ilke ve prensiplerini kapsayan 1959 ve 1960 Londra ve Zürich anlaşmalarını ortadan kaldırmaya yönelik faaliyeti üzerine, adaya yapılan?Kıbrıs Barış Harekatı? ile kapandı. Bu perdeyi adayla ilgili görüşmelerde anlaşma sağlanamaması üzerine Kasım 1983?te KKTC?nin kuruluşunun ilanı izledi. Bu ilanla birlikte Kıbrıs?ta iki toplumun liderleri özellikle BM şemsiyesi altında?sonuçsuz? da olsa görüşmeye başladılar. Bu görüşmeler 2008?in son çeyreğinde yeniden başlamış olup, halen GKRY Lideri Hristofyas ile KKTC Cumhurbaşkanı M. Ali Talat tarafından sürdürülmektedir. Adada çözüme ulaşılabilmiş değildir, ama bir gerçek var ki, o da 1974?ten bu yana Kıbrıs?ta silah atılmıyor, iki toplum birbiriyle savaşmamaktadırlar?

Kıbrıs?taki sükunete karşılık Ege?de Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkiler 1970?li, 1980?li ve 1990?lı yıllar oldukça gerilimli idi. 1993 yılında Yunanistan, GKRY ile tesis ettiği?Stratejik Savunma? hattını daha sonra Suriye?yi de alarak genişletti. Bu hatta daha sonra çok daha farklı coğrafyalardaki Ermenistan, hatta İran?ın da dahil olduğu ortaya çıktı. 1996-1997 yıllarında GKRY, Rusya?dan SS-300 hava savunma füzeleri satın almak isteyince Türkiye tüm gücünü ortaya koyarak, bu silahların Kıbrıs?a satışını önledi. Aynı silahları Yunanistan almak mecburiyetinde kaldı.

Terör Enstitüsü