(cümleyi şunlardan hangisiyle bitireceğime karar veremedim:

Bir noktaya daha dikkat çekiliyor, ?6-7 Eylül sonrasında korkarak kaçanların çoğu Yunanistan vatandaşıydı. Onların akrabaları, damatları, kızları da arkalarından gittiler ama kovulan ya da terk etmek zorunda bırakılan tek bir azınlık mensubu olmadı. Gidenler ikamet tezkeresi ile burada kalan yabancılardı, bu ülkenin vatandaşı değillerdi?

8-10 kişilik gruplar halinde toplanan Yunanlar, önce Türklerin kahvehanesine ardından Türklere ait dükkanlara taş ve sopalara saldırırlar. Helsinki Watch, olaya ilişkin raporunda, hiçbir Yunan dükkanının saldırıya uğramadığını kayıt altına almıştır. Ayrıca ABD Dışişleri Bakanlığı?nın yayınladığı 1990 İnsan Hakları Raporu?nda da saldırılara polisin hiçbir şekilde müdahale etmediği ifade edilmiştir.

Bölge Uzmanı

bugün hala daha Batı Trakya?daki Türk azınlığa yönelik temel insan hakları ihlallerinin sürmesi de doğaldır.)

Buna rağmen, Yasak Bölge dahil olmak üzere Batı Trakya?nın her tarafından binlerce azınlık mensubu, Gümülcine?ye gelmeye başladı. Gümülcine?ye giriş yapılabilecek noktalar polis barikatlarıyla kapatıldı ve Kavala?dan polis gücü takviyesi yapıldı. Eski Cami ve Yeni Cami ibadete kapatıldı. Bu arada Gümülcine?ye girebilen ve barikatlar nedeniyle giremeyen azınlık mensubunun sayısı 20 bine ulaşmıştı.

Yerel yönetimlerin güçlendirilmesine paralel biçimde bölgeselleşmeye de hız verilirken yeni yedi reyondan birisinin Kosova olması, çarpıcı bir karar. Gerçi Sırbistan henüz nihai statü konulu müzakereler devam ederken, 2006?da, Kosova?yı?ülke topraklarının ayrılmaz parçası? ilan eden yeni anayasasını kabul etmişti. Şimdi Kosova?yı yedi bölgesinden biri olarak belirlemesi, bu iddiasının arkasında durduğunu gösteriyor. Kosova ise şüphesiz ki bu yasayı, ?komşu bir devlet?in kendi ülkesine yönelik tehditkar bir girişimi olarak değerlendirecektir.

Ekonomi ve ticari konulardaki işbirliğinin arttırılması konusunda görüş birliğine varılacak

29 Ocak Milli Direniş Günü?ne geri dönecek olursak, bugün Batı Trakya Türkleri 29 Ocak?ı hala devam eden bir direniş günü olarak anıyorlar. 29 Ocak?ın önemi ve 29 Ocak 1988/1990?da yaşananlar, Türkiye kamuoyunda bile 6-7 Eylül olayları kadar bilinmiyorsa, sebebi?

Seçimlere dönük daha geniş bir değerlendirme için bkz. Gözde Kılıç Yaşın, Kosova?nın Bağımsızlığı Sonrasında Sırbistan İstikrarsızlaşıyor, Cumhuriyet Strateji, S.195, 24 Mart 2008

Yunanistan?ın, Türkiye?nin yetiştirdiği kadar?aydın? yetiştirememesidir.

20 Ocak 2008 tarihli ilk tur seçimde hiçbir aday yüzde 50?lik oy barajını aşamadı. 3 Şubat 2008?de yapılan ikinci tur seçimlerde Boris Tadiç yüzde 50,5: rakibi Tomislav Nikoliç ise yüze 47.7 oranında oy aldı.

Yunanistan yürüyüşe izin vermedi. Gümülcine radyosunun Yunanca ve Türkçe anonsları yoluyla Türklerin herhangi bir şekilde bir araya gelmesinin yasaklandığı duyuruldu.

Sırbistan Hükümeti?nin Reyonsal Gelişme Kanunu?nun Avrupa kriterlerine uygunluğu Avrupa İstatistik Ajansı?nca onaylanmıştır. Yasayla ilan edilen yeni yedi bölge: Doğu, Orta, Güney ve Kuzey Belgrat reyonları, Voyvodina ve Kosova-Metodiya?dır.

28 Ocak günü azınlığın ileri gelenleri, üst düzey yetkililerle mevlit programı için temas kurmaya çalışırken, Yunanistan?daki yerel radyolar bir Türk?ün tedavi gördüğü hastanede bir Yunan?a saldırdığı haberini verdi. Solakidis isimli bir Yunan?ın, Müslüman?ın saldırısına uğraması haberiyle birlikte Yunanlılar 29 Ocak mevlidini engellemeye çağrılıyorlardı. Gümülcine-Maronia Kilisesi Metropoliti Damaskinos?un da aynı çağrıda bulunduğu kulaktan kulağa yayılmaktaydı.

Balkanlar

Görüşmelerin kesilmemesi ve yakınlaşmanın artması için Barı Trakya Türklerinin bir kez daha feda edilip edilmeyeceği ise önümüzdeki süreçte ortaya çıkacak.

Cumhuriyet, 1 Şubat 1988

29 Ocak Direnişini Doğuran Gelişmeler

Kosova bölünmeyecek,

Kapanmayan Yara Kosova

Bağımsızlık kararının Lahey Adalet Divanına Taşınması

Yunanistan?ın Batı Trakya Türkleri ile ilgili herhangi bir konuyu, Türkiye?nin herhangi biryetkilisi ile konuşmaya yanaşmayacağı da Başbakanı Yorgos Papandreu?nun Türkiye Başbakanı Recep Tayip Erdoğan?a yazdığı cevabi mektuptan bir kez daha anlaşılmaktadır. Zira mektupta?dini, kültürel ve etnik köken farkı gözetmeksizin tüm Yunan vatandaşlarının insan haklarına saygı gösterilmesinin Yunan devleti ile bizzat kendi sorumluluğu olduğu? vurgusu bulunmaktaydı. Hatta Papandreu?nun?Batı Trakya?da yaşayan Müslüman azınlık üyeleri Yunan vatandaşıdır ve diğer vatandaşlarla aynı haklara sahiptir? ifadesi, Yunanistan?ın?Türk? kimliğini kabule hala hazır olmadığı anlamına da gelmektedir. Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi genel kurulunda yaptığı konuşmayla Türkiye?yi AİHM kararlarına uymaya davet eden Papandreu?nun, aynı AİHM?in?Türk? kimliğini reddedilmesi konusunda Yunanistan?a yaptığı uyarıyı ve Türk derneklerinin kapatılması nedeniyle verdiği insan hakları ihlali kararını dikkate almadığı görülüyor.

29 Ocak 1988 Direnişini Perçinleyen 29 Ocak 1990 Saldırıları

Askeri yöntemler, Kosova?da yerleşik NATO gücü nedeniyle de zaten Sırbistan?ın kullanamayacağı bir yoldur.

Sonuç olarak, Kosova?dan vazgeçmeyeceğini defaten ilan eden Sırbistan, uluslararası hukukun ilkeleri üzerinden ve geri dönüşü de kolaylaştırmak için ülkeyi azınlıklar için bir?cennet? haline getirme çabalarıyla Kosova mücadelesini sürdürüyor. Sırbistan sabırla Lahey Adalet Divanı kararını bekliyor ve beklerken de boş durmuyor. Aslında tüm yeni yasal düzenlemeler, Sırbistan?ın AB kriterlerini ülkede geçerli kılması anlamına ve demokratikleşme anlamına geliyor. Yani reform paketleri birer birer meclisten geçiriliyor. Voyvodina?nın statüsünde değişiklik yapılması ve azınlıklara tanınan hakların genişliği nedeniyle ülke içerisinde ciddi bir muhalefetle karşılaşılsa da yasaların içerisine Kosova?nın dahil edilmesi, Kosova?ya dönük uzun vadeli bir plan izlenimi yaratması nedeniyle muhalefeti susturmuştur. Ne var ki, Kosova?nın bağımsızlığı artık geri döndürülemez bir süreç. Kosova?nın bağımsızlığını tanıyanlar ve tanıma niyeti taşıyanlar açısından UAD?nın?tavsiye kararı? bir değişiklik yaratmayacaktır. Belki kararda, Sırbistan?ın Sırpların yoğun olarak yaşadığı Kosova?nın kuzey bölgesine uyarlayabileceği, ?iki halkın bir arada yaşamasının imkansızlaşması? gibi bazı unsurlar bulunacaktır. Ancak Kosova?nın bütünlüğünün korunması garantisi ile Kosova?nın Arnavutluk ve Makedonya?daki Arnavutlarla birleşmesi yasağının içiçeliği, Kosova?nın bölünmesini de imkansızlaştırıyor. Müzakere sürecinin tek yanlı bağımsızlık ilanı ile kesilmiş olması bu birbiriyle bağlantılı temel prensiplerin geçerliliğini şüpheli duruma soksa da bölge istikrarını tehdit edecek bir girişim en azından AB tarafından engellenmek istenecektir.

Ege sorunları üzerindeki görüşmeler eskiden olduğu gibi teknik düzeyde yapılacak çalışmalara bırakılacak ancak bunların da sadece Yunanistan?ın sorun olarak gördüğü noktaları ele alınacak.

30 Ocak 1988?de Davos?ta gerçekleşecek Özal-Papandreu buluşmasına giden süreçte alınan karara Türkiye görüşmenin aksamaması için tepki gösteremedi. Hatta merkezi İstanbul?da bulunan Batı Trakya Türkleri Dayanışma Derneği?nin 24 Ocak günü İstanbul-Taksim?de düzenlemek istediği?Yunanistan?ı Protesto Mitingi?ne de izin verilmedi. Yunanistan?daki Türkler yalnız bırakıldıklarını hissettiler.

Batı Trakya Türkleri?nin kendileri adına lobi faaliyeti yapacak dostlarının bulunmayışıdır.

Sırp yaklaşımı, 1920?lerde?çok yakın bir tarih olması nedeniyle önemlidir- Kosova?nın nüfusunun yüzde 80?inin Hıristiyan, yüzde 20?sinin Müslüman olduğu yönündedir. Arnavutlar ise Kosova?nın Sırbistan?a geçişini Sırp?kolonizasyonu?nun başlangıcı olarak lanse etmektedir. Bundan sonra 1920?ye dek süren bir etnik temizlik başlatıldığı ifade edilmektedir. Kolonizasyon vurgusunun halkların kendi kaderini tayin hakkı bakımından uluslararası hukukta güçlü bir karşılığı vardır. Yine de Kosova bağımsızlık tezini mahkemede?ırkçı yönetimler? üzerine oturtmaktadır. Mahkemenin bu yaklaşıma sempati duyması şaşırtıcı olmayacaktır.

ABD?nin 1990 tarihli Yunanistan Raporu?nun çevirisi için bkz. Ahmet T. Yılmaz, Bülten , Nisan 1991, S.9.

Voyvodina Tüzüğü, Sırp Parlamentosu?nda 30 Kasım 2009 tarihinde hazır bulunan 163 milletvekilinin 138?inin oluru ile onaylanmıştır.

6-7 Eylül olaylarını yaşayanlardan biri olan Bojidar Çipof da, iki olayı karşılaştırırken, iki noktaya dikkat çekiyor:

Yine bir Davos öncesinde, Yunanistan Başbakanı, Türkiye Başbakanı?na gönderdiği mektupla Türkiye-Yunanistan arasındaki ilişkileri iyileştirme amaçlı yakınlaşma süreci başlıyor. Liderlerin birbirlerine yolladıkları mektupların tam içerikleri açıklanmadı ama en azından belli başlı maddeleri basına verildi.

Kosova hükümeti ve Uluslararası Sivil Varlık tarafından hazırlanan ve Kosova kurumlarını Sırp paralel yapıların egemenliği altındaki bölgede işlevsel hale getirme amaçlı projenin Sırbistan?a rağmen uygulanması başarılırsa Kosova, Sırbistan?dan bağımsızlığını kesinleştirmiş olacak. Avrupa Birliği Yargı ve Polis Misyonu EULEX?in Kosova?nın kuzeyinde görevi devralması konusunda yaşanan güçlüklerin tekrarlanması ve Sırbistan?a yine defalarca ikna turlarının düzenlenmesi durumunda ise tam tersi olacaktır. Son gelişmeler ise ikinci yargıyı doğrular nitelikte. Kosovalı Sırpların, Belgrad gibi Kosova?nın bağımsızlığını tanımıyor olması da bunun temel sebebi

Yunanistan?da, Batı Trakya Türkleri?ne dönük baskı ve yıldırma politikaları her alanda?bugün de olduğu gibi- sürüyordu. Azınlık Yüksek Kurulu 29 Ocak 1990?da, yıldönümü olması nedeniyle iki yıl önce yaşanan üzücü olayları, Eski Cami?de düzenlenecek mevlitle anma kararı aldı.

Kosova?nın bağımsızlığının uluslararası hukuka aykırılığı konusunun Uluslararası Adalet Divanı?na taşıması bu adımlardan en önemlisiydi. İddia ve savunmaların sunulması sona erdiğinde görüldü ki, Sırbistan tarihsel tezleri bakımından olduğu kadar uluslararası hukuk noktasında da oldukça iyi hazırlanmıştı mahkemeye. Mahkemenin ortaya çıkaracağı kararın çok incelikle hazırlanması şart çünkü sonuçları tüm dünyayı etkiyecek ama sonuçlarından ilk faydalanacak olan yine Sırbistan olacaktır. Belki Kosova davası için ama o olmazsa Bosna-Hersek?in federasyonu Sırp Cumhuriyeti için ya da Sırp nüfusun yoğun yaşadığı Kosova?nın kuzey bölgesi için?

BM Güvenlik Konseyi?nde 22 Ocak 2010 tarihinde söz konusu projeyle ilgili bir toplantı gerçekleştirildi. Toplantıda Kosova Dışişleri Bakanı İskender Hiseni?nin?paralel yapıların kabul edilemez olduğu ve sona ermesi gerektiği sözlerine Sırbistan Cumhurbaşkanı Tadiç?in kurumların meşru olduğu ve yegane paralel kurumların Kosova?nın 2008?de ilan ettiği tek taraflı bağımsızlık ilanı sonucu kurulan kurumlar olduğu cevabını vermesi, Kosova sorununun bitmeyeceğinin de göstergesidir.

Yunanistan Açılımına Denk Gelen 29 Ocak Milli Direniş Günü

zaferlere odaklanmış olan Türklerin, acılara odaklı tarih anlayışını tercih etmemesidir.

29 Ocak, 1999?da artık acısı daha da artan bir gün olmuştur. Çünkü 29 Ocak 1999?u izleyen haftalarda da saldırılar devam etmiştir.

Elbetteki Arnavutlar da bölgeye Sırplardan çok daha önce geldiklerini iddia ediyorlar.

Klan Kosova Tv, 23.01.2010; ?Church wants to preserve Kosovo? B92, 27.02.2010

29 Ocak 2010 Balkanlar

?Kosova meselesi, Sırbistan için kapanmadı.? Sırbistan Cumhurbaşkanı Boris Tadiç de, Sırp-Glas Srbije radyosuna verdiği demeçte aynen bu ifadeyi kullandı. Üstelik Tadiç, Sırbistan siyasi yelpazesinin reformcu-demokrat kanadından ve Demokrat Parti?nin de eski lideri. Yani milliyetçi söylemleri bir tarafa bırakan ve Sırbistan?ın geleceğini AB içerisinde inşa etmeye çalışan, Batı ile entegrasyonu tartışmasız kabul eden isimlerden birisi. 2008?deki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rakibi ve?Kosova?nın bağımsızlığını ilan etmesi durumunda savaş kaçınılmazdır? sözlerinin de sahibi Sırp Radikal Partisi Başkan Yardımcısı Tomislav Nikoliç?i az farkla geride bırakmıştı. Tadiç?in reformist bir demokrat olması nedeniyle seçim sonuçları, Sırbistan?ın tercihini Batı?dan yana kullandığı şeklinde yorumlanmıştı ancak gerçekte oylar radikal milliyetçi Nikoliç ile Tadiç arasında yarı yarıya dağılmıştı. ?Kosova?ya rağmen Batı? diyenler, ?Kosova her zaman Sırbistan?ın parçasıdır? diyenlerden yüzdelik bazda sadece birkaç puan öndeydi. Mayıs 2008 tarihli genel seçimlerde bu kez?Kosova?sız Sırbistan? düşünemeyenlerin toplamdaki oy oranları daha fazlaydı. Sırbistan için kullanılan?Batı?yı seçti? söylemi, ?Kosova?nın bağımsızlığını artık mesele yapmayacak ve hazmedecek? anlamında kullanıldı. Tamamen Batı tandanslı bir yorumdu ve bir niyet beyanından ibaretti. Gerçekte Sırbistan için Kosova hala vazgeçilemez kutsal toprak parçası. Kosova?nın geri dönülmez biçimde yitirildiğinin farkında olan ve bunu kabullenen siyasiler ise?en azından? şimdilik pazarlığın kendileri için henüz bitmediği izlenimi veriyorlar.

Yerel basın, 29 Ocak sabahı Solakidis?in öldüğü haberini yaptı. Gerçekte Solakidis ölmemişti ama Yunanların saldırganlaşmasında bu haber?iyi? iş yapmıştı.

?Kosovalı Arnavutlar Biyometrik Sırp Pasaportları İçin Başvuruda Bulundu?, SE Times, 20.01 2010; Kosova Live, 19.01.2010

irredentist bir ülke olmakla suçlanmaktan çekinen Türkiye?nin bu nedenle acıları görmezden gelmesi ve soydaşları adına hak arayışını da zamana bırakmasıdır.

29 Ocak 1988 ve 29 Ocak 1990?da gerçekleşen olayları ayrıntılı olarak ele alan bir eser için bkz. Baskın Oran, Türk-Yunan İlişkilerinde Batı Trakya Sorunu, Bilgi Yayınevi, 1986

Olayların ertesi günü Davos buluşması gerçekleşti. Papandreu, görüşme sonrasında yaptığı basın açıklamasında, Özal?ın azınlıklar konusundaki tutumuyla kendisinde hayretler uyandırdığını belirterek? Özal?ın bu denli içte ve açık görüşlü olduğunu buraya gelmeden önce bilmiyordum? diyordu. Batı Trakya?daki olaylarla ilgili soruyu cevaplarken de?kendisi gibi Özal?ın da Batı Trakya?daki son olayların provokasyon olduğu görüşünde mutabakata vardıklarını? söyledi.

Gözde KILIÇ YAŞIN

Bir başka ülkeyle birleşmeyecek,

Göstericilerin dağılması istendi. Bağımsız milletvekili Ahmet Faikoğlu?nun konuşmasının ardından topluluk dağılmaya başladı. Ancak çatışma ve haksız tutuklamaların haberinin gelmesi ile dağılma, yürüyüşe dönüştü. Yürüyüş de polis şiddetine ve dövülmeye dönüştü.

AB?nin 19 Aralık 2009?dan itibaren Makedonya ve Karadağ ile birlikte Sırbistan pasaportları için de vizeyi kaldırması ancak aynı hakkı Bosna-Hersek ve Arnavutluk?a vermemesi, Bosna-Hersek kadar Kosova için de yeni kriz anlamına geliyor. Hatırlanacak olursa ülkeyi bir arada tutmakta güçlük çeken Bosna-Hersek, bu karardan sonra AB üyeliği için gereken reformların yapılmasını sağlama iradesini kaybetmişti. Hırvatlar Hırvatistan üzerinden, Sırplar da Sırbistan üzerinden AB vatandaşı olunca ülkeyi AB üyeliği hedefine kilitlemek de hayal olmuştu.

Sırbistan?ın Kosova mücadelesini tamamen diplomasi ve uluslararası hukuk düzleminde sürdürdüğünün altı çizilmeli.

Eski Cami?de hazır bulunan cemaat, saldırı haberini alınca Türklerin sığındığı Gümülcine Türk Gençler Birliği binasına gitmek isterler ama caminin çevresini tutan polis onların geçişine izin vermez. Her nasılsa polisin varlığı saldırganları durdurmamıştır. Gümülcine Müftüsü Mehmet Emin Aga ve bağımsız milletvekili Ahmet Faikoğlu ile birlikte civardaki Türkler taş, sopa, bıçak ve demir çubuklarla yaralanmıştır. Helsinki Watch Raporu, saldırganların 1000 kişi kadar olduğunu, 400 kadar azınlık işyerine verilen maddi zararın yarım milyon dolar olduğunu ifade etmektedir.

Sırbistan Kosova?dan Vazgeçmiyor

En Etkili Silah: Sırbistan Pasaportu

Yine de, Sırbistan en güçlü iki kozunu elinde tutmaya devam ediyor: Bosna-Hersek?ten ayrılmak isteyen Sırp Cumhuriyeti ve Kosova?nın kuzeyinde mukim Sırp nüfus. Öte yandan herkes gibi Sırbistan da biliyor ki, tüm dünya tanısa bile Kosova?nın bağımsızlığı ancak Sırbistan?ın da tanıması durumunda nihai statü halini alacaktır. Kozların kullanılmasındansa tehdit unsuru olarak elde tutulması, daha fazla kazanım sağlar. Dolayısıyla Sırbistan için de pazarlık sadece Balkan haritasının yeniden çizilmesi anlamına gelmiyor.

Nüfus bilgisi için OSCE?nin 2006 verilerine bakınız.

Kıbrıs, Ada?da süregiden müzakere sürecine müdale anlamına gelmemesi için iki ülke arasındaki görüşmelerin konusu olmayacak.

bkz. Gözde Kılıç Yaşın, Efsaneden Gerçeğe Sırp Milliyetçiliği, Cumhuriyet Strateji, S. 150, 14 Mayıs 2007

Türkiye-Yunanistan Yakınlaşması

Dolayısıyla Sırbistan?ın son dönem açılımlarının Kosova?yı kapsaması, siyaseten Sırp kamuoyuna dönük bir girişimden ibaret kalacak gibi görünüyor. Kosova?nın bağımsızlığında geri dönüş mümkün olmayacaktır ve düzenlemelerden Kosova?nın çekilip çıkarılması durumunda ortada sadece daha?demokratik? ve AB?ye daha entegre bir Sırbistan kalacaktır.

Bulgar Kiliseleri Vakfı eski Yönetim Kurulu Üyesi olan Bojidar Çipof?la 29 Ocak 2010?da yapılan mülakattan.

Batı Trakya?da bir zaman diliminde yağmalanan ve yakılan dükkanların toplamı, 6-7 Eylül?de burada yağmalanan dükkan sayısından fazladır. Üstelik Türkiye?de yağmalanan yerler arasında Türklere ait dükkanlar da vardı ve Türkiye hem zararları tazmin etti hem de sorumluları yargılayarak cezalandırdı.

Ancak UAD?nin kararının, uluslararası hukukun ilkelerine bağlılık bakımından tüm dünyayı ilgilendiren bir karar olacağı da kesin. Özellikle Kosova?nın emsal oluşturma kabiliyetini sınırlandırma adına kararın gerekçesinde uluslararası hukukun genel ilkelerine yeni bir takım istisnalar getirilmesi ve halkların kendi kaderini tayin hakkının da yeniden yorumlanması şaşırtıcı olmayacaktır.

Baskın Oran, 29 Ocak 1990 olayının, ?6-7 Eylül 1955?le bir çok bakımdan benzerlikler gösteren bir kitlesel saldırı olayı? olduğu belirlemesini yapar. Solakidis isimli bir Yunan?ın bir?Müslüman? tarafından öldürüldüğü haberi ile 6-7 Eylül?deki Atatürk?ün Selanik?teki evinin bombalanması haberi arasında bir paralellik görülmektedir. Oran?a göre?güvenlik güçlerinin olaylara seyirci kalması, hatta saldırganlara yer yer yol göstermesi ve Yunanlı esnafın dükkanlarına küçük Yunan bayraklarının yapıştırılması? da olayların bir diğer benzer noktalarıdır. Olayın 26-27 Ocak tarihlerinde Gümülcine?yi ziyaret eden dönemin Dışişleri Bakanı Samaras ile Metropolit Damaskinos arasında yapılan bir toplantıda tertiplenmiş olduğu iddialarını da yabana atmamak gerekir.

6-7 Eylül sonrasında Türkiye?de fazla baskı olmadı. En fazla yapılan: ?Vatandaş Türkçe Konuş? sloganıydı. Ancak 29 Ocak olaylarını, etkisini bugüne dek hiç azaltmayan bir asimilasyon süreci takip etti.

Batı Trakya Türkleri, ?29 Ocak Toplumsal Dayanışma ve Direniş Günü?nü Gümülcine, İskeçe ve bazı Avrupa kentlerinde düzenledikleri etkinliklerle anıyorlar. 29 Ocak, Batı Trakya Türkleri için toprakları üzerinde yaşadıkları asimilasyona, vatandaşlık haklarının sınırlandırılmasına, azınlık haklarını alamamalarına, kimliksizleştirilmelerine karşı gösterdikleri iradenin yıldönümüdür.

1999 öncesi statüsüne geri dönmeyecek, şeklindeydi.

Tadiç?in savaş ihtimalini eleyen ve sırtını hukuka dayayan makul ölçüdeki mücadelesi, aşırıları yalnızlaştırıyor, ülkedeki tansiyonu düşürüyor ve halkı da büyük ölçüde tatmin ediyor. Yine de bölge istikrarı açısından bakarsak bu dönemi, bir bekleme süreci olarak değerlendirmek gerekir. Çünkü aslında Kosova hayali Sırplarda oldukça canlı. Kosova?nın Sırpların tarihi toprağı olduğu ve demografik yapısının sonradan Arnavutlar lehine değiştiği konusunda ise Sırpların hiçbir tereddüdü bulunmuyor.

Milliyet, 24 Ocak 1988 akt. Baskın Oran, a. g. e, s.189

Milli Azınlık Konseyi ve Yeni Sırbistan Haritası

29 Ocak Direniş Günü?nün haberlere dahi konu olamıyor oluşudur.

Sırbistan?a tanınan serbest dolaşım hakkı, Kosova?yı da etkileyecek. Kosovalı Arnavutların da biyometrik Sırp pasaportları için başvuruda bulunduğu yönündeki haberler, Sırbistan?ın en başarılı girişimine işaret ediyor. Belgrad?a ve Priştine?nin 10 km dışındaki Gracanica?daki Sırp paralel yapılarına Arnavutların Sırp vatandaşlığı için başvuruda bulunması, Kosova Yönetimi?ni şaşırtmış olsa gerek. Tüm yaşananlara rağmen Kosovalı bir Arnavut?u Sırp makamlarına götürebilen güç, işsizlik, düşük ücretler, fırsat yoksunluğu ve ekonomik darlığın yarattığı umutsuzluk ve Avrupa hayalidir. Sırbistan Batı?nın kendine sağladığı avantajlarla Bosna-Hersek?te olduğu gibi Kosova?da da bir kez daha kendi lehine bir durum yaratmış oldu.

Hakkında - Arşivi

Batı, Sırbistan?ın Kosova?dan vazgeçmesinin kolay bir süreç olmayacağını zaten biliyordu. Ultra-kolaylaştırılmış AB üyeliği süreci, 2007 Eurovizyon yarışmasındaki birincilik ve hatta Bosna-Hersek v. Sırbistan davasından çıkan ve Sırbistan?ı soykırımdan sorumlu tutmayan Lahey Adalet Divanı kararı ve son olarak da AB?de serbest dolaşım hakkı, bu geçiş sürecini hafifleştireceği ve Sırbistan?ın Batı ile entegrasyonunu hızlandıracağı düşünülen etkenlerdi.

Türkiye ile Yunanistan arasında yeni bir yakınlaşma sürecinin başlaması, düşünüldüğü gibi Batı Trakya Türkleri açısından bir umut olarak algılanmıyor. Aksine ekonomi, ticaret, enerji, çevre gibi konularda işbirliğinin arttırılması, Ege sorunları, kıta sahanlığı, ulusal hava sahası gibi teknik meselelerin halledilmesi, insani bir mesele olan Batı Trakya Türklerinin durumunun görmezden gelinmesi anlamına gelebiliyor. 29 Ocak gününü bir direnişe çeviren olaylar zincirinde dönemin Türkiye Başbakanı Turgut Özal ile Yunanistan Başbakanı Andreas Papandreu?nun meşhur Davos buluşmasının da büyük bir etkisi vardı. Turgut Özal?ın Türkiye-Yunanistan arasındaki sorunları çözebilecek diyolog sürecini başlatma istekliliği, Yunan Mahkemesi?nin?Türk yoktur? kararına sessiz kalınmasına sebep olmuştu.

Bugün Cumhurbaşkanlığı koltuğunda Batı yanlısı bir demokrat oturuyor; Mirko Zvetkoviç Başbakanlığı?ndaki hükümet ve meclis çoğunluğu da aynı kanada ait ancak resmi ağızdan yapılan açıklamalar Sırbistan?ın Kosova?dan vazgeçmeyeceği yönünde. Görevine 23 Ocak 2010?da başlayan Sırp Ortodoks Kilisesi?nin yeni Başpiskoposu Irenij?in kendisi için düzenlenen törendeki vurgusu da?Kosova?sız Sırbistan, Sırbistan değildir.? üzerineydi. Irenij, ?Sırplar?ın Kudusü? olan Kosova?nın Sırbistan?ın bir parçası olarak kalmasını sağlamayı da Sırp Ortodoks Kilisesi?nin en önemli görevlerinden birisi olarak tanımladı. Ortodoks kiliseleri ile milliyetçilik arasında karşılıklı birbirinden beslenme söz konusudur. Ortodoks ülkelerde Kilise?nin milleti dönüştürme gücünün -ve hatta kan akıtmadaki teşvik edici etkisinin- modern çağlarda da devam ettiğini, yakın tarih, gerek Kafkasya?da gerek Balkanlarda gerekse Kıbrıs?ta defalarca gösterdi. Bu nedenle Sırbistan söz konusu olduğunda Sırp Kilisesi?nin mesajları görmezden gelinemez.

Sırbistan Anayasası, 28-29 Ekim 2006 tarihinde referanduma sunulmuş ve yüzde 51.4 oranında kabul oyu almıştır.

İber Nehri?nin böldüğü Mitroviçe kentinin kuzeyinde 17 bin, hemen yakınlarındaki Leposaviç, Zubin Potok ve Zvecen yerleşim bölgelerinde de 36 bin Sırp yaşıyor ve bu nüfus Sırbistan?ın anayasal ve hukuk düzeni içinde kalmak istiyor. Sırbistan da Kosova?yı Kosova Sırpları üzerinden yönetmeye, Kosova?nın geleceğini biçimlendirmeye çalışıyor. Girişimleri, Kosova?nın bağımsızlığını kabul etmemesi ve?nihai statü? konulu müzakerelerin yarım kaldığı iddiası ile örtüşüyor. BM?nin Kosova misyonu UNMIK?in hala Kosova?dan çekilmemiş olması da Sırbistan?ın iddialarını kuvvetlendiriyor.

Kısacası Sırbistan, ruhen Kosova?yı unutmamaya ve geri almaya programlı. Kosova, Sırbistan?daki siyasi partilerin intikamcı ve ırkçı çizgide olanlar için de, ılımlı milliyetçi çizgide olanlar için de çok önemli. Bu partilerin tabanını da ülkenin yarısından fazlası oluşturuyor. Çok rahat ateş alabilen milliyetçi duyguların, ?teslim olunduğu? yakıştırması yapılabilecek girişimlerle idare edilebilmesi mümkün değil. Tadiç?in ya da hükümetin Kosova?nın bağımsızlığını tanıması ya da halkı ikna edecek bir mücadeleyi göstermemesi söz konusu olamaz. Böylesi bir ima dahi, güçlü bir halk tepkisine ve ülkeyi de ciddi bir istikrarsızlığa sürüklerdi. Batı destekli Tadiç?in ya da Sırbistan hükümetinin Kosova?ya ilişkin açıklamalarının Batı?dan tepki almamasının nedeni budur. Sırbistan?ın Kosova?nın bağımsızlığını şiddetle reddetmesinin, ?kontrollü gerginlik ve kriz? mimarlarına tüm Balkan bölgesinde etkinliklerini sürdürmede avantaj sağlaması da konunun diğer bir boyutunu oluşturur.

Sırbistan sadece uluslararası toplantılar ya da basın önündeki açıklamalarla yetinmiyor. Sırbistan halkının Kosova hayalini canlı tutmak ya da halkın gönlünü hoş tutmaktan daha ötesinin amaçlandığı kesin. Sırbistan Hükümeti?nin 30.10.2009 itibariyle azınlıkların kendi özyönetimini hayata geçirmek üzere?Azınlıklar Milli Konseyi? kurulması kararını alması ve akabinde ülkeyi yedi reyona ayıran yeni bir idari düzenlemeye gitmesi, ademi merkeziyet ve bölgeselleşme konusunda atılmış önemli birer adım.

Batı Trakya Türklerinin seçilmiş müftülerinin görevlerine iadesi meselesi ve imam yetiştirilebilecek okulların kapalı tutulması meselesi gibi eğitim, ekonomi, kimliğinin tanınması gibi sorunlar ise Yunanistan?ın iç işi olduğu için görüşmelerin konusu olamayacak.

Ahmet T Yılmaz?dan akt. B. Oran, a. g. e, s. 192

1930 doğumlu İriney Gavriloviç, rahip olduktan sonra Irinej ismi ile takdis olunmuştur.

Kosova Temas Grubu, müzakerelerin başında üç temel kriter belirlemişti. Bunlar:

AB?nin Milli Azınlıklar Kurulu Sözleşmesi çerçevesinde yapılan düzenleme ile ülkenin 28 azınlık grubu için anadilin ve milli sembollerin resmi kullanımı dahil olmak üzere getirilen haklar toplamı son derece ilerici bir yaklaşım. Eğitim, kültür, dil kullanımı ve haberleşme alanında milli konseylerin kendi başlarına karar alma haklarının olması, etnik kimlik bağlamında tanınan birer özerklik niteliğinde. Voyvodina?ya bunlara ek olarak Avrupa ülkelerinde temsilcilik açma hakkı da tanındı. Aslında bu düzenleme, Kosova?nın nihai statüsü konulu müzakereler sürecinde Sırbistan?ın Kosova için masada tuttuğu öneri ile örtüşmekte. Eğer 1999?daki NATO bombardımanı öncesinde böylesi bir düzenleme getirilmiş olsaydı, Sırbistan Kosova?yı kaybetmezdi. Kosova bağımsızlık konusunda uluslararası desteğini büyük ölçüde kaybederdi. Ancak bağımsızlık sonrasında Kosova Arnavutları için?genişletilmiş özerklik? bir alternatif olamayacağı gibi hiçbir anlam da ifade etmeyecektir.

6-7 Eylül ile ilgili sayısız sinema filmi çekilirken 29 Ocak?larda Yunanistan?da yaşananlar hakkında sayılı bir iki kısa belgeselden fazlasının yapılmamış olmasıdır.

Yunanistan Yargıtay?ı, ?Batı Trakya?da Türk yoktur? iddiası ve gerekçesiyle 4 Kasım 1987?de?Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği? ve?Gümülcine Türk Gençler Birliği?nin kapatılması kararını verdi. Mahkeme kararını Türkler ancak 5 Ocak 1988?de öğrenebildiler. Derneklerin kapatılması ve Türk kimliklerinin inkar edilmesi kadar böylesi bir karardan haberdar edilmelerinin bu denli uzun bir süre alması zaten baskılardan bunalmış olan Batı Trakya Türklerinin tepkilerini arttırdı.

Sırbistan?ın Kosova?yı?geri? kazanma çabaları

Yunanistan?ın tarihiyle yüzleşmesi meselesini ne Yunanistan?da ne Türkiye?de kimse sorun olarak görmemektedir.

Fener Rum Patrikhanesi ve Ruhban Okulu meselesi, AB ilerleme raporlarına girmiş olduğu için ve Türkiye?nin AB?ye karşı yükümlülüğü olduğu için görüşülecek ve Türkiye?ye ikaz ve harekete geçmede teşvikte bulunulacak.

28 Ocak 2010 Balkanlar

Anma etkinliklerinin amacı sadece o günü anmak değil. 29 Ocak tarihinin Batı Trakya Türkleri için bir direniş günü haline gelmesinin sebebi, isminde Türk kelimesi geçen derneklerin Yunan devleti eliyle kapatılması kararıdır. Çünkü Yunanistan?a göre Yunanistan sınırları içerisinde Türk yoktur. Karar da Yunanistan?da?Türk? olmadığının resmi kabulü anlamına gelir. Mahkemenin kararını ve aslında devletlerinin kendilerini kimliksizleştirerek yok sayma kararlılığını protesto etmek üzere binlerce Türk yollara dökülür ve polis şiddetiyle karşılaşır. O gün protestosu yapılan uygulama bugün de devam ediyor; ?Türk? kimliği reddediliyor, AİHM?in kararına rağmen de Türk isimli derneklerin faaliyetlerine izin vermedi. Dolayısıyla Batı Trakya Türkü?nün?kimliksizleştirerek Yunanlaştırma? girişimlerine direnişi de devam ediyor. Batı Trakya Türkleri için 29 Ocak etkinlikleri sadece birer anma programları değil, asimilasyona direniş için bütünleşme günüdür.

Azınlık Yüksek Kurulu 25 Ocak?ta toplanarak protesto kararı aldı. Karara göre?Olayı protesto etmek için bir yürüyüş yapılacak?, ?azınlık okulları bir gün süreyle kapatılacak? ve?yetkili tüm devlet mercilerine bu karar telgrafla bildirilecekti?. Yürüyüş, 29 Ocak 1988 günü, Cuma namazından sonra Gümülcine Eski Camii?nden Vilayet Konağı?na kadar yapılacaktı.

6-7 Eylül Olayları ve 29 Ocak Olayları

Sırbistan hükümetinin son dönem adımları da hem Sırp halkının Kosova konusundaki beklentilerine uygun hem de aşırı milliyetçi kesimlerin hareketlerini sınırlandırıcı. Böylece aşırı milliyetçiliğin Sırplar arasında yayılması ve bölgesel istikrarı tehlikeye sokacak gelişmeler de engellenmiş oldu. Kosova için savaşmaya hazır?Prens Lazar Muhafızları?nın Kosova gösterilerinin de muhalefetin vatan hainliği suçlamalarının da etkisini kaybetmesi, buna uygun birer örnek oluşturur. Böylesi sancılı bir dönemde, askeri güç kullanımını asla ima dahi etmeden, diplomasi diliyle Kosova?dan vazgeçilemeyeceğinin açıklanması ve tamamen hukuka yaslanılması son derece önemli.

Bağımsızlık ilanının üçüncü yılına giren ve 65 ülke tarafından tanınan Kosova için ekonomik sıkıntıları bir tarafa bırakırsak temel problem ülkenin kuzeyindeki?Sırp paralel yapıları?nı ortadan kaldıramaması, kendi topraklarında kendi hükmünü geçerli kılamamasıdır. Bu da Sırbistan?ın en güçlü kozunu oluşturuyor. Kosova?da kalan 130 bin Sırp?ın üçte birini barındıran Kuzey Kosova topraklarının akıbeti belirsizliğini koruyor.

Geçmiş tecrübeler ve Yunanistan?ın temel duruşu gösteriyor ki, teknik konularda alt çalışma gruplarının çalışmalarının devam etmesi yönünde görüş birliğine varılacak, bazı konuların görüşülmesi Yunan tarafınca açıkça reddedilecek: