Anadolu Ajansı Muhabiri Cemal Kutay 19 Kasım 1938 günü yaşanan o görüntülenemeyen sahneyi şöyle anlatır:

kimin ne dediği ne yaptıgı önemlimi atatürk sizde bilirsiniz kendisi mekkede inmiş kitaba verdiği önemi kendi bildiklerin yazmış gerisi mekkede kalsın bize ne e bu durumda namazını kılınması nı neden istesinki

"Dolmabahçe Sarayı'ndaki hazırlıklar erkence başlamıştı. Büyük ölünün son ihtiram nöbetini bekleyen yaverleri ve dostları, büyük üniformalı subaylar, vali ve belediye reisi, bu hazırlıklara nezaret ediyorlardı. İçeride merasim başlamadan, ailesinin talebi ile büyük ölünün namazı kılınmak suretiyle hususi merasim yapılıyor. Tekbir Türkçe verilmiş, namazı İslam Tetkikleri Enstitüsü direktörü Ord. Prof. Şerafettin Yaltkaya tarafından kıldırılmıştır."

Şimdi tekrar gelelim iç tenkide. Yukarıda tırnak içinde verdiğim sözlerden sonra metnin sonunda ise Armağan şu sözleri söylüyor: "En yakın silah ve çalışma arkadaşları böyle dini törenlerle gömülürken, neden aynı tören Atatürk'ten esirgenmiştir? Şöyle yüz binlerin katılacağı muazzam bir cenaze namazı görüntüsü, onu bu milletin kalbinin daha derinlerine yerleştirmez miydi? Ve hala devam edip giden "Atatürk dinsiz miydi?" tartışmasına bir son nokta konulmuş olmaz mıydı?

Artık orasını da siz düşünün.

Sn. Deede ali yanli insanlarin yorumlari uzerinden tarihin tozunu da siz attiriyorsunuz gordugum kadariyla. . Ve ne gariptir ki suraya aktarmis oldugunuz yazinin zamanda yer aldiginin farkinda degilsiniz:) kaynaklar bizi nereye goturucegeni tahmin etmemiz bakimindan onemlidir. ayrica ben tebesir tozu attiriyorum, saygilarimla

Yazılarımın sonuna kıymık yerleştirmeyi seviyor muyum ne? Buyurun Abdülhalık Renda, Refik Saydam, Fevzi Çakmak, Kemal Gedeleç, Celal Üner ve Nevzat Tandoğan imzalı 'protokol'e. Aktarıyorum:

Mustafa Armağan yanınızda olsa adamın kafasını, gözünü kırardınız herhalde.

cenaze namazinin camide kilinmasi serri bir zorunluluk degildir. bunu bizzat donemin ilahiyat fakultesi islam dini felsefesi alimi prof dr Serafettin Yaltkaya kendisine sorulan soru uzerine acikliga kavusturmustur. simdi bunun altinda aranmasi gereken art niyetin neresi mantiklidir? soruyorum Ataturk un cenazesi dolmabahce toren salonunda kilinmayip camide kilinsaydi Ataturk daha mi dindar olacakti?

size daha iyi günler...

en azından kaynaklar sizi bilmediğiniz bir yere götürmez, rahat olun...

İlk verdiğim paragrafta Atatürk'ün ölümünde dinsel motifler kullanılmaması ile Atatürk'ün değil, aslında dönemin ileri gelenlerinin dinsel kimliğini sorgulayan Armağan, tırnak içinde verdiğim ikinci sözlerinde ise bununla çelişkili bir biçimde eğer dönemin ileri gelenleri cenazede dinsel motifler kullansa imiş Atatürk dinsiz miydi sorusunun yanıtı alınırmış gibi bir absürtlüğe düşüyor. Oysaki birinci paragraftaki mantık devam etseydi 2. paragraf Atatürk'ün değil dönemin ileri gelenlerinin dindarlığını sorgulamakla ilgili cümleleri içermeliydi.

Mustafa Armağan hakkında atıp tutmaya gerek yok. Kendinizi ondan daha fazla bilgili görüyorsanız, söyleyin neden Atatürk'ün ceneze namazı neden cami de kılınmadı?

BİTKİNİZ, bilgi paylaşımı olsun diye konuyu açmıştık, sen tatlı canını sıkma yeterince kitap okuyoruz...

benim hicbir zaman oyle bir suphem olmamistir. yok mu surayi okuyupta bu zat i tarih ilimi almis sanan? elbet bilenler de vardir. benim yorumlarimin maksadini da siz anladiniz umarim simdi.. tartismanin icini bosaltmayalim gereksiz munakasalarla, iyi gunler

Tarihçi diye geçinen bu adamın Atatürk'ün Türk milletinin geleceğine ışık tutacak çok mühim ve çok tesirli icraatları etkin bir biçimde anlatılmayı ve aktarılmayı beklerken, milletimizin kaşınmaya müsait ve meyillli yönlerini iyi bilerek, tabir yerindedir sanırım "yumuşak karnını" bilerek, Atatürk'ün cenaze merasimi gibi aydınlatıldığında hiç bir işe ve hiçbir şeye yaramayacak ama belirli çevrelerde cehaletten müstenit bir hayret ve hayranlık da uyandıracak bir konuyu ele alması, mevzubahis etmesi, bunu laiklik, Atatürkçülük gibi kavramları tenkit etmeye mesnet yapması, ucu Amerika'ya uzanan bir zincire bir halka eklemekten öte bir anlam ifade etmese gerek.

Arkadaşlar bakınız bu adamın kim olduğu, nerede yazdığı, hangi amaçla yazdığı, yayınevi gerçekten önemlidir. Tarih kitap ya da makalelerinde buna dış tenkit denilir ve tarih yazarının çok özetle tutum ve zihniyetinin esere tesiri bir takım testlere tabi tutulur. Bu testlerden tutarlılık sonucu çıkarsa bu kez de iç tenkit denilen ve aslolan bilgi ve yorum tutarlılığı incelenir.

"Ebedi şef Atatürk Etnoğrafya Müzesi dahilinde muvakkaten yaptırılan medfene... 31 Mart 1939 Cuma günü saat 14.00'te konulmuştur." Nasıl? Biz 21 Kasım 1938'de konulduğunu bilmiyor muyduk Etnoğrafya Müzesi'ne? Aradan geçen 4 ay içerisinde Atatürk'ün naaşı neredeydi ki?

Gericilik..

Ancak bu sırada bütün fotoğraf makineleri ve varsa kameralar kapattırılmış ve herhangi bir görüntü alınmasının titizlikle önüne geçilmiş olduğunu hatırlatalım. Elimizde böyle bir fotoğraf olsaydı laiklik elden mi giderdi? Anlamak zor hakikaten.

Değişik...

2. soru ise: Ataturk'un islama ve Kur'An a yonelik olumsuz tutumlar gosterdigini ima etmek isteyenlere, Diyanet kendi sitesinde yayinladi Ilk Turkce Kur'An tefsirini yaptiran Ataturktur. buradan hangi art niyeti cikartiyorsunuz merak ettim?

Bir adım daha atalım ve artık sorulmasının zamanı gelen, o ucu zehirli soruyu soralım: Atatürk'ün cenaze töreni boyunca neden hiçbir dini simgeye yer verilmedi?

Ben sadece aşağıdaki makale için bir iç tenkit yapmak istedim. Bakın sonucu da sizinle paylaşayım. Mustafa Armağan kendince çok önemli sorusunu sorduktan sonra kendisine bir kalkan oluşturuyor. Eleştiriden kurtulacak ya! Buyrun bu cümleler: " Şimdi bunu sordum ya, birtakım işgüzarlar buradan kim bilir kaç demet nane devşirecekler. Vay, Atatürk'e dinsiz dedi, falan filan. Yahu burada ölmüş bir Atatürk'ten söz ediyoruz. Kendi cenaze törenini kalkıp kendisi düzenleyecek değildi ya. "

Bu kırıntı kabilinden bilgiler şöyle bir manzara doğuruyor gözümüzde:

zaman gazetesinden al kopyala yapistir. . Ataturk'u tanimak istiyorsan Allah askina al bir kitap oku. . kac tane kitap okudun Ataturk le alakali? 1 elin parmak sayisini gecmez bile diyemiyorum. . ancak ZAMAN GAZETESINE HIZMET EDERSINIZ BU KAFAYLA. .

biraz harf hatalari yapmisim artik kusuruma bakmayin.

En yakın silah ve çalışma arkadaşları böyle dini törenlerle gömülürken, neden aynı tören Atatürk'ten esirgenmiştir? Şöyle yüz binlerin katılacağı muazzam bir cenaze namazı görüntüsü, onu bu milletin kalbinin daha derinlerine yerleştirmez miydi? Ve hala devam edip giden "Atatürk dinsiz miydi?" tartışmasına bir son nokta konulmuş olmaz mıydı?

Mustafa Armagan edebiyatci, tarihten elini ceksin. . tarihi herkes yorumlar ama yazamaz. . gercekmis gibi kustahca, bu adama birilerinin haddini bildirmesi lazim. sadece bu yazisiyla yetinmeyin okuyun digerlerini de. . Ataturk nefretini goreceksiniz ama insan nefret etse de saygi duymali sahte silahsorler gibi ortada dolanmanin alemi yok.

Halbu ki sadece "Neden Atatürk'ün cenaze namazı neden camide kılınmadı?" diye sormuş.

birbirimize taş attğımıza, göre iki tarafta birbirini anladı...

neden böyle bir olayı, Türk milletinin, ruhunu karıştırmak için ortaya çıkarmaya çalışırlar ki; armagan gibi edebiyaçı geçinen edeb çiler?

O zaman tekrar soralım o zehirli soruyu: Atatürk'e bu 'ladini' cenaze törenini kimler düzenledi? Dolmabahçe Sarayı'ndaki tabutunun etrafına o kocaman 6 adet meşaleyi kimler dikti? (Güya Cumhuriyet Halk Partisi'nin 6 okunu sembolize ediyordu bunlar. 'Meşaleler ebediyete kadar yanacaktır', diyordu zamanında yayınlanan bir dergi.)

Buyurun, torunu Gülsün Bilgehan anlatsın bize İnönü'nün son anlarını:

Atatürk'e dini motifleri de olan bir cenaze töreni düzenletmeyen İnönü'nün kendi cenazesinde normal bir Müslüman'a yapılması mutad olan son görevlerin eksiksizce yerine getirildiğini görünce şaşkınlığımız daha da artıyor.

Aslinda pek coy seyin ispati var ki bazilari anlamak istemezler. ama yine de benim kisisel kanaatim sudur: Ataturk onderimizdir ona dindar misyonu yuklemek yada dinsiz olarak yaftalamak kimsenin isi olmamalidir Allah'la onderin arasindadir bu. Dinsiz de osa Dindar da olsa. . keza bunlarin ispati var ama varsayalim dinsiz ortada tek bir gercek var Suphesiz Ataturk dunya lideridir. benim Atam dir.

Hakkı Tarık Us ise kendi çıkardığı "Kurun" gazetesindeki yazısında ilginç bir ayrıntıya yeniden dikkatimizi çekiyor. Atatürk'ün çok sevdiği bilinen Hafız Yaşar, sandukanın başında "Türkçe ezan" okumuştur. Muhtemelen namaz sonunda da Türkçe telkin verilmiş ve yine Türkçe tekbirler getirilmiş olmalıdır.

Bu Armağan denilen keşşaf bu kez de bunu mu sermiş Türk gençliğinin, Türk tarihçiliğinin önüne.

Şimdi bunu sordum ya, birtakım işgüzarlar buradan kim bilir kaç demet nane devşirecekler. Vay, Atatürk'e dinsiz dedi, falan filan. Yahu burada ölmüş bir Atatürk'ten söz ediyoruz. Kendi cenaze törenini kalkıp kendisi düzenleyecek değildi ya. Törenin birinci derecedeki sorumluları, o sırada cumhurbaşkanı olan İsmet İnönü ile Başbakan Celal Bayar ve bir de Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak'tır. Görünüş böyle. Ancak her üçünün de cenaze namazı camilerde kılınmıştı ve 'dinsel simgeler' şöyle ya da böyle eşlik etmişti son yolculuklarına.

Makbule Hanım ağabeyinin cenaze namazı kılınmadan gömüleceğinden endişelenerek müdahale etmiş ve namazın kılınmasını istemiştir. Bunun üzerine dışarıda bir camide, muhtemelen en yakında bulunan Dolmabahçe Camii'nde cenaze namazının kılınması gündeme gelmiş, ancak "bazıları" buna, laikliğe aykırı düşeceği endişesiyle karşı çıkmışlar ve sarayda kılınmasını istemişler, Diyanet'ten de "caizdir" fetvası alınınca "sayısı mütevazi olan" bir cemaat ile (kaç kişi olduğunu bilmiyoruz, 10-15 kişi olduğu tahmin edilebilir) Türkçe ezan ve tekbirlerle kılınan cenaze namazının ardından dua edilmiş ve böylece dini tören tamamlanmıştır.

Cenaze Namazı da neymiş...

Halbuki Atatürk'ün en yakın silah arkadaşlarından Fevzi Çakmak ve İsmet İnönü'nün son anlarında ve cenaze namazlarında açıkça 'dinsel simgeler' yer bulabilmiş ve hiç de laiklik elden gitmemiştir.

Hatta Atatürk'ün cenaze namazı kılındı mı? Anadolu Ajansı'nın haberine bakılırsa evet, kılındı. O sırada ajansın muhabiri olarak töreni takip eden Cemal Kutay'a göre de kılındı, başkalarına göre de. İyi ama neden herhangi bir görüntü yok ortada? Madem kılındı, tek bir fotoğraf karesi olsun neden esirgendi milletten? Sessuzluk.

BİTKİNİZ, kimin ne olduğunuda, bu yazının nerede yayınlandığınıda biliyoruz, sen tebeşir tozu attırdığına göre okumuş bir insansın, yayınlar farklı olsada, kime ve neye hizmet ettiğini ayırtedebilecek kadar da zekisinizdir...

"Aile fertleri, koruma polisleri, yakınlar sırayla yanına girip, sessizce Kur'an okuyorlardı. Mevhibe Hanım kefen ve cenaze gereçlerini almıştı, yıllardır sandığında saklıyordu. Hocalar gerekli dini işlemleri yaptılar, koruma polisleri ve yakınların yardımıyla kütüphanede bekleyen tabuta yerleştirdiler. Hareket etmeden önce hoca cemaate bir konuşma yaptı ve bahçe kapısına doğru omuzlarda tabutla yol alındı cenaze namazının kılınacağı Maltepe Camii'ne doğru uzun bir yürüyüş başladı."

Yobazlık...

Baksanıza, az kalsın, cenaze namazı dahi kılınmayacakmış. Annesi gibi dindar biri olduğu belli olan Atatürk'ün kızkardeşi Makbule Hanım, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak'ı sıkıştırıp da, "Ağabeyimin cenaze namazı hangi camide kılınacak?" diye sormasa onu bile gürültüye getirecekleri anlaşılıyor. Bunun üzerine Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi'ye durum sorulmuş, o da namazın camide kılınmasının şart olmadığını söylemiş: "Onun cenaze namazı" demiştir Börekçi, "tertemiz hale getirdiği bütün vatanda bu farizanın yerine getirilebileceği her yerde kılınabilir."

zaman gazetesi okuyan ve diğer yayınlarınıda takip eden birisi değilim, git fırçanı tozlu ev eşyalarına at...

Peki Fevzi Çakmak'ın cenaze töreni? Onunki zaten bir askerin değil, bir evliyanın cenaze töreni gibidir. Üzerine Kabe örtüsü serilmiş, tabutu yüz binlerin elleri üzerinde taşınmış, İstanbul sokakları o gün Arapça tekbirlerle tam 7,5 saat boyunca inlemiş ve cenaze, Eyüpsultan Mezarlığı'na, şeyhinin yanı başına dualarla gömülmüştür.

Mutafa ARMAĞAN

"Gökten geldiği iddia edilen kitaplarla bu memleket idare edilemez" diyerek mecliste konuşan birinin cenaze namazının pek tabii son anda kızkardeşinin baskısıyla kılınması ve bunun da camii dışında bir yerde kılınarak geride hiç bir delil bıraktırılmaması normaldir. Mevtanın sonsuz yaşamında süreceği hayatı, bu dünyada ektiklerinin karşılığı sonunda belli olacaktır. Orası da bizi ilgilendirmiyor tabi. Kemal adında sarı saçlı mavi gözlü birinin yedi düvele karşı mensubu olduğu halkını kurtaracağı konusunda raviler olmuştur tarihte. Ama bu raviler düşmana topraklarını kurtardığı halkın inancını kuruttuğuna değinmemişlerdir. Sonuç ne olursa olsun kimsenin inancından dininden sorumlu değiliz. O şu anda toprağın altında ve dirilip hesaba çekileceği günü bekliyor.

Laik bir ülkedeyiz yahu...

namaz kılmak istemeyenlerin cenaze namazı neden kılınır ben onu anlamıyorum bu atatürk bile olsa

Neyse ben her zaman eleştirelliğin, merakın, sorgulama yetisinin, gerekirse kendi bilgine karşı dahi septikliğin ve tabiki bilimsel ahlakın bizi hakikate taşıyacağına inanıyorum arkadaşlar. Eğer böyle yaparsak Armağan yanında daha nice köpüklerin Türkiye'de medya gücünü, dinsel ya da gayridinsel cemaat gücünü arkasına alarak ahkam keser hale geldiklerini görürüz. Düşünün hele bir cematleri olmasa bugün Armağan adını nerden bilecektik?

Tarihçilerin çoğu bir makale ya da kitap yazmaya başladıklarında aslında temel tezlerinin zayıf yönlerini bilirler. Dolayısıyla o yönü kapatmak için politik bir tavırla kendilerine kalkan olacak birkaç cümleyi metne eklerler. Geçmiş olsun! Eserin bilimselliği bu şekilde kaybolmaya başlamıştır bile.