Köylüler yanına geldiklerinde kaldığı mağaranın yanında kazılmış bir mezar, üzerinde de kefen ve cenaze için gerekli şeyler durduğunu gördüler. Hemen cenaze işlerini tamamlayıp, namazını kıldıktan sonra kazılmış olan mezara defnettiler.

Şihabüddin Sühreverdi hazretlerinin yanında kemal mertebesine kavuşan Celaleddin Tebrizi hazretlerinin kerametleri meşhur oldu. Hülagü?nün işgal ettiği Bağdat?ta, halife olan Mu?tasım?ın katledileceğini, Allahü tealanın izniyle, bir gün önceden işaretle haber verdi. Ertesi sabah halife hunharca katledildi.

Amin inşallah...

Feridüddin-i Genc-i Şeker , çocukken çok zikreder ve kendinden geçmiş bir halde bulunurdu. Öyle ki, ona insanlar; ?Kadı divane çocuk? derdi. Bir defa Celaleddin Tebrizi oraya geldi. ?Burada bir derviş var mıdır? dedi. ?Bir çocuk vardır. Divane haldedir. Büyük mescidde düşmüş kalmıştır.? dediler. Şeyh Celaleddin onu görmeye gitti ve eline bir nar verdi. Çocuk oruçlu idi. O narı oradakilere taksim ettiler. Nardan bir tane yere düşüp kaldı. İftar vaktinde, çocuk yaştaki Feridüddin-i Genc-i Şeker, o bir tane ile orucunu açtı. O gün derecesi pek yükseldi. Kendi dedi ki: ?Eğer o narı tamamen yeseydim, kim bilir ne faydalara kavuşurdum.? Şeker-Genc, Şeyh Kutbüddin?e bu hikayeyi anlattı. Şeyh buyurdu ki: ?Baba Celaleddin ne verdiyse, senin için olan, yediğin o bir nar tanesinde verdi.?

Talebelerine vasıyyetinde; ?Benim size nasihatim, Allahü tealadan korkarak, O?nun emir ve yasaklarına riayet etmenizdir.? buyurdu.

Meşhur seyyah ve alim İbn-i Battuta, Seyahatname?sinde anlatır: ?Çin taraflarında Celaleddin hazretlerinin ziyaretine gittim. Onun ikamet ettiği yere iki gün mesafe kala, talebelerine misafir oldum. Akşamleyin bana, nereden gelip nereye gittiğimi sordular. Onlara; ?Ben Acem memleketinden gelip, Çin memleketine Celaleddin hazretlerinin ziyaretine gidiyorum.? deyince, onlar da onun talebeleri olduklarını söylediler. Bana; ?Her gece yatsı namazından sonra Celaleddin hazretleri yanımıza gelir, bir saat yanımızda kalır ve ondan sonra gider.? dediler. Ben bu hale çok sevindim ve hakikaten yatsı namazından sonra talebeler bir telaş içine girdiler ve Celaleddin hazretleri geldi. Biz orada onunla müşerref olduk, bir saat sohbet ettiler ve kalkıp gittiler. Sabah olunca, ben yine onun bulunduğu dağ köyüne hareket ettim. Yanına vardığım zaman elini öptüm. Benim memleketimi sual ettiler. Acemistan olduğunu söyledim. Sonra şehrimi sual etti. Bulunduğum şehri de ona söyledim. Sonra talebelerine; ?Bu, benim bir Arab misafirimdir. Ona çok izzet ve ikramda bulunun.? buyurdu. Ben de; ?Efendim! Ben Arab değilim, ben Acemim.? dedim. Bana; ?Ya İbn-i Battuta! Senin falan deden Bağdat?tan oraya gitmiştir. Onun için senin aslın Arabdır. Ben de ona istinaden size Arab dedim.? buyurdu. Daha önce, benim öyle bir şeyden haberim yoktu. Memleketime döndükten sonra araştırdım. Baktım, hakikaten o hazretin buyurduğu gibi dedem, Bağdat?tan oraya hicret etmiş ve bizim esas soyumuz Arab imiş.

Gideceğim zaman, onun bulunduğu yere vardım ve vedalaşmak istedim. Yanında edeble oturan bir şahıs gördüm. O anda beni yanına almadı. Bir müddet sonra beni huzuruna çağırdı. Talebelerine sual edip, yanında bulunan şahsın kim olduğunu sordum. Yanında edeble oturan şahıs, kafir olan, bu beldelerin padişahıymış. Kısa bir zaman sonra yine Celaleddin Tebrizi?nin yanına gittiğimde, o kafir padişahın müslüman olduğunu öğrendim.

Şihabüddin Sühreverdi?nin yanında Zahiri ve batıni, maddi ve manevi ilimleri öğrenen Celaleddin Tebrizi, hocasına hiçbir talebeye nasib olmayan hizmetleri yaptı. Şihabüddin hazretleri, her sene hacca giderdi. Sonunda yaşlandı. Zayıf ve güçsüz oldu. Onun için bulundurulan yiyecekler, bünyesine pek uygun değildi. Bu sebepten Şeyh Celaleddin Tebrizi, hocası için bir tencere ile tencere altı yapıp başının üzerinde taşırdı. Bunu öyle yapmıştı ki, başını yakmazdı. Hocası yemek isteyince, hemen önüne sıcak yemek koyardı. O mübarek kimsenin duası bereketiyle çok yüksek makamlara kavuştu. Şihabüddin Sühreverdi bir gün hacdan dönmüştü. Bağdatlılar, huzuruna geldiler. Herbiri fakirlere verilmesi için para ve diğer hediyeler getirdiler. Bu arada bir ihtiyar geldi ve eski elbisesinin cebinden bir gümüş çıkarıp verdi. Şeyh Şihabüddin, o bir gümüşü aldı, hediyelerin en üstüne koydu. Sonra orada bulunanlara; ?Kime ne lazımsa bunlardan alsın.? buyurdu. Her biri kalkıp, para kesesi ve elbiseleri aldılar. Şeyh Celaleddin Tebrizi de orada idi. Ona işaret edip; ?Sen de birşey al.? buyurdu. Şeyh Celaleddin kalktı. İhtiyarın getirdiği gümüşü aldı. Şeyh Şihabüddin bunu görünce; ?Bunların hepsini sen aldın.? buyurdu.

Allahü tealanın dinini yaymak ve kullarını ebedi olan Cehennem azabından kurtarmak için çalışırdı. Müinüddin Çeşti hazretlerinin hizmetinde bulunmak ve feyzlerinden istifade etmek için Hindistan taraflarına gitti. Dehli?de bulundu. Onun yüksek derecesi, hallerinin açıklığı, bazı kimselerin kıskançlığına sebep oldu. Bunlar arasında zamanın Dehli Şeyh-ül-İslamı da vardı. Necmeddin Sugra adındaki bu kimse, onu çirkin bir suçla itham eyledi ve Bengal tarafına sürdürdü. Bengal?e gelince, bir gün bir su kenarında oturuyordu. Kalktı, yeniden abdest aldı ve orada olanlara; ?Gelin, Dehli Şeyh-ül-İslamının cenaze namazını kılalım. Zira bu saatte vefat etmiştir.? dedi. Gerçekten böyle söylediği an vefat etmişti. Namazdan sonra yüzünü insanlara çevirip; ?Dehli Şeyh-ül-İslamı bizi şehirden çıkardıysa, Rabbimiz de onu dünyadan çıkardı.? buyurdu.

BENDE BİR GÜMÜŞ KALDI

Celaleddin Tebrizi, kırk sene gündüzleri hep oruç tuttu. On günde bir kendi ineğinden sağdığı sütten bir mikdar içer, başka hiç bir şey yemezdi. Bütün gecelerini namazla geçirirdi. Gecede bin rekat namaz kıldığı olurdu.

Allah bizleri evliya muhabbetinden ayırmasın.

Celaleddin-i Tebrizi vefat etmeden önce, vefatını haber verdi. Vefatından bir gün önce yanına gelen talebelerine; ?Yarın öğle vakti, inşaallah ebedi sefere çıkacağım, onun için vedalaşmak isterim. Zira, bu dünyada bir daha birbirimizi görmeyeceğiz.? buyurdu. Hakikaten, ertesi gün öğle vakti, namaz kılarken, son rekatın son secdesinde ruhunu teslim etti.

Bir vakitler Çin taraflarına gitti. Oranın insanlarının da huzur ve saadete kavuşmaları için çalıştı. Bir dağ köyünde ikamet etti. O köylüler ve çevre sakinleri hep kafir idi. Onun bereketiyle, bulunduğu köy ve çevresindekiler müslüman olmakla şereflendiler. Bir dergah inşa ettiler. Yıllarca orada insanlara feyz membaı oldu. Devlet ileri gelenleri ve diğer kimselerden birçok talebeleri oldu. Tayy-i mekan ve tayy-i zaman sahibi olup, gitmek istediği yere Allahü tealanın izniyle kısa zamanda varırdı. Dünya sanki ayağının altındaydı. Her gün sabah namazını Mekke?de kılardı. Her sene Arefe ve bayram günü insanların gözünden kaybolur. Hacca giderdi. Kimse onun nereye gittiğini bilmezdi.

Celaleddin-i Tebrizi, Behaeddin Zekeriyya?ya yazdığı bir mektubunda; ?Allahü tealadan başka şeye gönül bağlamak, dünyaya tapmak demektir.? buyurdu.

Celaleddin hazretlerinin yanında bir müddet kaldım. Birçok kimsenin onu ziyaret için geldiklerini gördüm. Onların içinde inanmıyanlar da vardı. Onun sohbetinde bulunan bu inançsızlar, Allahü tealanın izni ile hidayete kavuşurlar, müslüman olurlardı. Öyle kalabalık olurdu ki, gelen misafirleri evi almaz, mağarada yatarlardı.

Celaleddin Tebrizi hazretleri, Bedayin şehrine vardığı sıralardaydı. Birgün evin önünde otururken, sokakta bir yoğurtçu göründü. O, yoğurt satmak behanesiyle eşkıyalık yapıp milleti soyan bir adamdı. Celaleddin-i Tebrizi, ona acıdı. Merhametinden keskin nazarlarla bakıp; ?Muhammed aleyhisselamın dininde, böyle adamlar da olur.? buyurdu. Adam, hemen tövbe etti. Şeyh, ismini Ali koydu. Evine gidip yüz bin gümüş getirdi. Celaleddin Tebrizi hediyesini kabul etti ve buyurdu ki: ?Bu gümüşleri yine sen sakla, söylediğimiz yere harcarsın.? Vel-hasıl bu gümüşleri herkese, her muhtaca, verdiriyordu. Kimine yüz, kimine elli, kimine daha az, kimine daha çok verin diyordu. En az verdiği beş gümüş idi. Bu dağıtma işi bir müddet devam etti. Bütün gümüşleri verdi. Sadece bir gümüş kaldı. Tövbekar olan bu talebesi, bundan sonrasını şöyle anlatır: Kalbimden; ?Bende bir gümüş kaldı. Hocamın en az ikramı ise beş gümüştür, bir kimseye daha verin derse, ben ne yapacağım.? diye düşünüyordum. Böyle düşünürken, bir dilenci çıka geldi. Şeyh bana: ?Bir gümüşü de ona ver.? buyurdu.

Ertesi sene yine Çin tarafına seyahat edip Hanbalık?a gittim. Sagurci Zaviyesine vardım. Orada Burhaneddin isminde büyük bir zat vardı. Onun ziyaretine gittim. Üzerime Celaleddin hazretlerinin hediyesi olan şalı almıştım. O mübarek zatın elini öpmek istedim. Benim yüzüme bakıp elini öptürmedi. Tutup, elimi kendisi öptü. Sebebini sorduğumda; ?Ben, senin elini üzerindeki şal için öptüm. İlk önce şalı tanıdım. Ancak nereden elde edebileceğinizi düşündüm. Hocama rabıta ettim. Kendisinin hediye ettiğini söyledi. Ben de hocamın şalına hürmeten senin elini öptüm.? dedi. Burhaneddin hazretlerinin yanında bir müddet kaldım. Sohbetlerinde hep Celaleddin hazretlerinden bahseder, onun çok büyük bir alim ve veli olduğunu söylerdi. Bu durumdan sonra Celaleddin hazretlerinin büyüklüğü kalbime daha çok yerleşti. Buradan yine onun bulunduğu dağlık bölgeye gittim ve onu ziyaret ettim. Beni görür görmez; ?Ya İbn-i Battuta! Şimdi de benim kardeşim olan Burhaneddin?den anlat, onun durumu nasıldır acaba? dedi. Ben de iyi olduğunu ve selamlar gönderdiğini söyledim. Sonra; ?O, çok mübarek bir zattır. Üzerinde hocasının şalı bulunan kimseye elini öptürmez ve o onun elini öper.? dedi. Ben bu hale çok hayret ettim ve şaşırdım. Bir müddet sonra yine ziyaretine gittiğimde; ?Bundan birkaç ay evvel vefat etti.? dediler.?

Hindistan evliyasının büyüklerinden. Tebriz taraflarında doğduğu için Tebrizi nisbet edildi. Doğum tarihi belli değildir. Celaleddin lakabı verildi. 1345 (H.746) yılında Bengal bölgesinde vefat etti. İlim tahsiline hocası Ebu Said Tebrizi?nin yanında başladı. Hocasının vefatından sonra, Şihabüddin Sühreverdi hazretlerinden ilim öğrenip feyz aldı. Feridüddin-i Attar hazretlerinin nazarlarından istifade etti. Hace Muinüddin-i Çeşti hazretlerinin vefatından önce Hindistan taraflarına gitti. Onun sohbetleriyle de şereflendi. Kutbüddin Bahtiyar Kaki ve Behaüddin Zekeriyya ile sohbet etti.

Celaleddin hazretlerinin üzerinde güzel bir elbise vardı. Kalbimden; ?Keşke, şu elbiseyi bana verse de bereketlensem.? diye geçirdim. Başka bir gün huzuruna vardığımda, bana; ?Ey İbn-i Battuta, bu elbiseler bana hocamdan yadigardır. Buna rağmen iki parçadan birini sana vereceğim.? deyip, elbisenin şal olan parçasını bana verdi. Onun bu söz ve hareketine hayret ettim. Çünkü bu isteğimi yalnız kalbimden geçirmiş, kimseye söylememiştim.