"- Her kim sabahleyin kalkar kalkmaz dilini boş laf, gıybet ve sövüp saymakla meşgul ederse, bilirim ki bu hal, yediği haram gıdadan kaynaklanmaktadır. Her kim de sabahleyin kalktığında dilini Allah Teala'nın zikri, kelime-i tevhid ve istiğfarla meşgul ederse, onun aldığı gıda da helal yoldandır... Çünkü helal de haram da, sahip oldukları özelliklere göre insanların fiillerine yansırlar..."

Bu hale şaşırıp kalan talebe, derhal Ebu Abbas Hazretleri'nin yanına geldi. Hazret-i Pir, o henüz bir şey söylemeden şöyle buyurdu:

Bu durum talebenin canını sıktı, gönlünü daralttı. Doğruca Ebu Abbas Hazretleri'nin yanına gitti. Hadiseyi tam arz edecekti ki, Ebu Abbas onun konuşmasına fırsat vermeden, sattığı külahının karşılığı olan bir akçeyi infak etmesi için kendisine uzatıp:

Şöyle izah etti:

KISSADAN HİSSE:

"- Önüne çıkan ilk kişiye bu akçeyi ver! diye tembihledi.

"- Yedi gündür, bir şey bulup da çoluk çocuğuma yediremedim. Ben ve hanımım sabrediyorduk, ama çocuklarımın artık açlığa tahammülleri kalmamıştı!.. Buna rağmen dilenip insanlardan bir şey istemek, asla yapamayacağım bir işti. Binbir ızdırap içinde kıvranırken, senin görmüş olduğun, çürümeye yüz tutmuş o ölü kekliği buldum. Zaruret sebebiyle onu yemeleri için çocuklarıma götürecektim. İçimden de Allah'a yalvarıyor: "Ya Rab, halime inayet eyle!" diye niyaz ediyordum ki, sen gelip o akçeyi verdin. Ben de Rabbime şükrederek o yenemeyecek durumda olan kuşu mezbeleye bıraktım. Şimdi pazara gidecek ve verdiğin akçeyle yiyecek bir şeyler alacağım..."

"- Evladım! Demek ki, sen kazancına şüpheli veya haram bir şeyin karışıp karışmadığına dikkat etmemişsin. Bu yüzden de dikkat ettiğin halde zekatın, şaraba gitti. Zira kazanılan şeyler, nereden ve nasıl elde edilmişse, aynı şekilde elden çıkar. Nitekim senin bir kese altınına mukabil benim bir tek akçemin salih bir insanın eline geçmesinin hikmeti de, onun sırf el emeği ile kazanılmış olmasından, yani helalliğindendir..."

Aldığı bu cevapla hocasının yanından ayrılan talebe, yolu üzerinde dilenen bir ama gördü. Gönlü ona ısındı. Zekatı olan bir kese altını çıkarıp verdi. Keseyi eliyle şöyle bir yoklayan ama, sevinçle oradan ayrıldı. Ertesi gün aynı yerden geçen talebe, bir önceki gün kendisine zekat verdiği amayı başka bir ama ile konuşurken gördü. Kulağına şu cümleler ilişti:

Ebu Abbas Nihavendi'ye, ticaretle meşgul olan zengin talebelerinden birisi geldi ve zekatını kime vermesinin daha uygun olacağını sordu. Ebu Abbas -kuddise sirruh- da:

"Haydan gelen huya gider!" demişlerdir.

"- Dün bana bir beyzade tam bir kese altın verdi. Ben de meyhaneye gidip bir güzel demlendim..."

Sordular:

Talebe, bir şey diyemeden verilen vazifeyi ifa için oradan ayrıldı. Hocasının dediği üzere karşısına çıkan ilk kişiye bu akçeyi verdi. Ancak içini kemiren bir merakla o şahsı takibe koyuldu. Adamcağız, şehrin kenar semtlerinden birisine gitti ve bir harabeye girdi. Sonra elbisesinin altından ölü bir keklik çıkartıp yere bıraktı. Tam oradan ayrılacaktı ki, talebe önüne geçip sordu:

"- Sabahları kalkınca insanlara bakarım; kimin helal, kimin haram yediğini anlarım!" buyurdu.

"- Ey yiğit! Allah için doğruyu söyle, bu ne haldir! Şuraya attığın ölü keklik nedir?"

"- Bunu nasıl anlıyorsun?"

Her şey, müsbet veya menfi sahip olduğu hususiyetlere göre değer kazanır veya kaybeder. Bu gerçek, helal ve haram meselelerinde daha da barizleşir. Onun için eskiler mal ve mülk hakkında:

"- Gönlün kimde karar kılıyorsa ona ver!" dedi.

Adamcağız kendisine akçeyi veren şahsı karşısında görünce kekeleyerek şunları söyledi:

Bu, iki manaya da gelir. Birincisi; "Hayy" olan Allah'tan gelen yine "Hu" olan Allah'a gider, demektir. İkincisi de; havadan kazanılan, şüphe ve haramla karışık kazançlar da yine havaya/boşa gider, anlamındadır. Kısaca helal helale vesile olurken, haram da harama sebebiyet verir. Nitekim bu hakikati ifade sadedinde Ebu Bekir Verrak Hazretleri bir sohbetinde: