Mü'min işi, reng olmaz,

"Dinim icin ALLAH bana kafidir.

N'eylerse, güzel eyler...

İbrahim Hakkı hazretleri, Tillo'ya geldiği günlerde gördüğü bir rüyayı şöyle anlattı: "Rüyamda gökyüzünü beyaz serçelerle dolu halde gördüm. Bir ara serçeler hep birden halkın üzerine doğru saldırdılar. Bana saldıranları babam uzaklaştırdı. Ancak bir serçe fırsat bulup, sağ koltuğuma sokuldu. Sabahleyin rüyamı babama anlattım. Babam koltuğumun altına baktıktan sonra, orada taun, veba hastalığının belirtilerini gördü. Hastalığa yakalandığım ilk beş gün kendimden habersiz olarak yattım. Altıncı gece gözümü açtığımda babamı başucumda ağlar gördüm. Muhterem hocamız İsmail Fakirullah hazretleri de yanındaydı. Mübarek ellerini kaldırdı. Bana uzun uzun dua ettikten sonra babama; "İbrahim'in işi bitmiş iken Allahü teala ihsan ederek onu yeniden diriltti." buyurarak müjde verdi."

Ve sen bütün işlediklerinden sorumlu tutulacaksın Sakın gafil olma Gaflet uykusundan bir an önce kendini kurtar Hiç kimseyi O'na tercih etme Sana gelen belalara sabret Allah-u Teala'nın hükmüne ve kazasına rıza göster Allah-u Teala'nın verdiğine kanaat et

Ger bend u ger zindan da

İmam-ı Rabbani hazretleri, hocası Muhammed Bakibillah hazretlerinin ikinci defa huzuruna gidip bir müddet kaldıktan sonra, tekrar memleketine döndü. Bir müddet daha taliblere, isteklilere feyz vermekle meşgul oldu. Bu sırada pek yüksek derecelere kavuştu. Bu hallerini hocasına mektuplar yazarak bildirdi. Bundan sonra üçüncü defa hocasını ziyarete gitti. Bu ziyaretinden sonra Delhi'den Serhend'e dönüp birkaç gün kaldı ve Lahor'a gitti. Lahor şehrinde herkes, imam-ı Rabbani hazretlerinin teşrifini büyük bir ganimet bildi. Talebelerinin en meşhurlarından olan; Mevlana Muhammed Tahir, Hace Muhammed, Mevlana Esgar Ahmed ve Mevlana Ravh Hüseyin gibi zatlar bu sırada talebesi olup, sohbetinde pişip yüksek derecelere kavuştular. İmam-ı Rabbani hazretleri Lahor'da bulunduğu sırada, oranın meşhur alimleri kendisine çok hürmet ve edep gösterdiler. Nice bilinmeyen ve çözülmesi zor meseleleri ondan sorup doyurucu cevaplar aldılar.

"Şükür Allahü tealanın ihsan ettiği nimet ile O'na isyan etmemek O'na isyan için ihsan ettiği nimeti sermaye olarak kullanmamaktır."

Hamidüddin Hazretleri Kayseri?de insanlara Allah Teala?nın emir ve yasaklarını öğretmeye başladı. Talebeleri ondan feyz almaya, hasta kalplerine şifa olan nasihatleriyle, sohbetleriyle şereflenmeye başladılar. Somuncu Baba bir gün talebelerinden Şuca-i Karamani?yi huzuruna çağırarak; ?Ankara?da Nu?man isminde bir müderris vardır, onu bulup buraya davet ediniz? buyurdu. Şuca-i Karamani de hocasının emrini yerine getirmek için Ankara?ya gidip durumu bildirdi. Müderris Nu?man Hazretleri; ?Bu davete icabet etmek lazımdır? diyerek beraberce Kayseri?ye geldiler. Kurban bayramı günü buluştukları için hocası ona?Bayram? lakabını verdi. Müderris Nu?man, Hamidüddin Hazretlerini tanıyıp sohbetlerini dinleyince onun ne büyük bir alim ve veli olduğunu anladı. Kısa zamanda pek çok kerametine de şahit oldu. Onun teveccühleri altında yetişmeye başladı. Hocasından zahiri ve batini ilimler öğrenerek kısa zamanda büyük mesafeler kat etti. Bir gün hocası; ?Hacı Bayram! Zahiri ilimleri ve bu ilimlerde yetişmiş alimleri ve derecelerini gördün. Batini ilimleri ve bu ilimlerde yükselmiş velileri ve derecelerini gördün, hangisini murad edersen onu seç!? buyurdu. Hacı Bayram da velilerin yüksek hallerini görerek kendisini tasavvuf yoluna verdi ve bu yolda daha yüksek derecelere kavuşmak için çalıştı. Zamanın büyük velilerinden oldu.

O zamanın sultanı Selim Cihangir Hanın devlet adamları, hatta büyük veziri, baş müftüsü ve etrafındakiler Ehli sünnet düşmanı idiler. Halbuki imam-ı Rabbani hazretlerinin birçok mektupları ve bilhassa ayrıca yazdığı Redd-i Revafıd Risalesi, Eshab-ı kiram düşmanlarını red etmekte, böylelerinin cahil, ahmak ve alçak olduklarını anlatmaktaydı. İmam-ı Rabbani bu risalesini Buhara'da bulunan en büyük Özbek hanı Abdullah Hana yollamıştı. "Bunu İran'da, Şah Abbas-ı Safevi'ye gösterin! Kabul ederse ne iyi, etmezse onunla harb caiz olur" demişti. Kabul etmedi. Harb oldu. Abdullah Han, Herat'ı ve Horasan'daki şehirleri aldı. Buralarını daha evvel Safeviler almıştı. İşte bundan sonra, Hindistan'daki bozuk fırkalar, Eshab-ı kiram düşmanları elele verdiler. Sultana gidip imam-ı Rabbani hazretleri hakkında çeşitli iftiralarda bulunarak şikayet ettiler. Sultan, oğlu Şah Cihanı gönderip, imam-ı Rabbani hazretlerini, evlatlarını ve yetiştirdiği talebelerini çağırıp, hepsini öldürmeye karar verdi. Bunun üzerine Şah Cihan, bir müftü ile yanına gitti. Sultana secde caiz olduğunu gösteren bir fetvayı da götürdü. İmam-ı Rabbani'nin üstünlüğünü biliyordu. "Babama secde edersen seni kurtarabilirim" deyince, imam-ı Rabbani hazretleri bu fetvanın zaruret zamanında izin olduğunu, azimet ve din bütünlüğünün secde etmemek olduğunu, ecel gelince, ölümden hiçbir şeyin kurtaramayacağını söyledi ve secde etmeyi kabul etmedi.

Kendisinden baska hic bir iilah olmayan ALLAH U TEALA ban kafidir.

AŞK-I İLAHİ uzun zamndır forumda lüzumsuz konular açuılmaya başlamıştı ama bu başlığın çok faydalı bir başlık olduğu kanaatindeyim ama lütfen günde en fazla 2 evliyanın hayatını paylaşalım ki daha kalıcı olsun

Cüneyd-i Bağdadi Hazretleri

Nefsinin ona yaptığını görünce hemen kalkıp, buzu kırdı ve nefsine ceza olarak, hırka ile beraber gusletti Gusülden sonra da hırkasını çıkarmadı Hırka buz bağlamıştı Sonra "Ey nefsim! Tenbelliğin cezası işte budur" dedi

Tasavvuf barışı olmayan bir savaştır.

değişik bir başlık olmuş, inşaAllah devamı gelir bizde nasibimizi alırız..

İbrahim Hakkı; babasından, tefsir, hadis, fıkıh gibi zahiri ilimleri öğrendi. Babasının arkadaşı MollaMuhammedSıhrani hazretlerinden de, astronomi, matematik gibi zamanın fen ilimlerini tahsil etti. Allahü tealanın zatında ve sıfatlarında marifet sahibi olmak, hasta kalbine şifa bulmak için de İsmail Fakirullah hazretlerinin sohbeti ve hizmetiyle şereflendi.

"Molla! Allahü tealaya, bütün arzularını sana kolayca vermesi için yalvardım ve dua ettim. Allahü tealadan, bütün maksatlarına kavuşmanı ümid ederim."

N'eylerse, muvafıktır,

Kahrın da hoş, lütfun da hoş

Hiç kimseye hor bakma,

İmam-ı Rabbani hazretleri, benzeri az yetişen, müstesna bir İslam alimi ve büyük bir mürşid-i kamildir. Peygamber efendimizin vefatından bin sene sonra da İslam düşmanları dine, imana insafsızca saldırmışlardı. Allahü teala kullarına acıyarak, imam-ı Rabbani gibi bir müceddid yarattı. Ona derin ilimler ihsan eyledi. Onun vasıtasıyla din düşmanlarının korkunç saldırısını durdurdu. Hakkı batıldan ayırıp, çok kalblerden batılı kaldırdı. Bu yüce İmamın mektup ve kitapları, insanları gafletten uyandırdı. Dünyaya ışık saldı. Yani Allahü teala onu, Peygamber efendimizden bin sene sonra, din-i İslamı yenilemek ve kuvvetlendirmek için göndermişti.

Takdiri kefilimdir,

Ya derd gönder ya deva

"Güleç yüzlü, güzel sözlü ol ey can"

4) Mebde' ve Me'ad

Somuncu Baba, durumunun anlaşılması üzerine; ? Sırrımız faş oldu, her kes tarafından anlaşıldı? diyerek Bursa?dan ayrılmak istedi. Bir sabah erkenden Gavas Paşa Medresesi?nden birkaç talebeyi yanına alarak yola çıktı. Somuncu Baba?nın Bursa?yı terk etmekte olduğunu işiten Molla Fenari, Bursa çıkışında bir çınarın yanında ona yetişti. Gitmeyip Bursa?da kalması için çok yalvardı, ricalarda bulundu ise da kabul ettiremedi. Sonunda Bursalı?lara dua etmesini istedi. Somuncu Baba bu çınarın yanında Bursa?ya dönerek feyizli ve bereketli bir şehir olması ve yeşil olarak kalması için dua etti ve vedalaşarak ayrıldılar. Bursa?da bu çınarın bulunduğu bölgeye?Dua Çınarı? denildi.

O hatıralara çok bağlıydı. Hemen her hadisenin tarihini düşürürdü. Bunu daha çok yakınları için yapmıştır. 1759 (H.1172) yılında oğlu Osman Nedim'in ölümü için:

Cana cefa kıl ya vefa

Zannetme ki gayr eyler,

İkisi de cana safa

İmam-ı Rabbani hazretleri Ecmir seferinden Serhend'e dönünce, artık evinde inzivaya çekildi. Bir müddet, beş vakit namaz ve Cuma namazı hariç, evden dışarı çıkmadı. Nur ve esrar menbaı olan hususi odasına; Muhammed Haşim-i Keşmi'den, yüksek oğullarından, talebelerinden ve hizmetçilerinden iki üç kişi hariç, başkalarının girmesi çok nadir oluyordu. Halveti seçtiği günlerden bir gün, soğuk bir nefes çekip; "Şeyh-ül-islam'ın meşrebi çok yükselince, meclisinde insan kalmadı" sözünü söyledi. Burada olduğu gibi, ömrünün sonuna doğru, imam-ı Rabbani hazretlerinin meşrebi de o kadar yüksek oldu ki, talebelerinin en yüksekleri bile onun yanında mektebe yeni başlayan küçük çocuklar gibi kalıyorlardı.

1) Tecvid kitabı, 2) Tertib-ül-Ulum, 3) Divan , 4) Marifetname, 5) İrfaniyye, 6) İnsaniyye, 7) Mecmu'at-ül-Me'ani, 8) Lüb-ül-Ulum, 9) Vuslatname, 10) Türkçe-Arapça-Farsça sözlük, 11) Seadetname, 12) Vaslname, 13) Şükürname, 14) Mesarık-ul-Yuh, 15) Sefine-i Nuh, 16) Kenz-ül-Fütuh, 17) Definet-ür-Ruh, 18) Ruh-uş-Şüruh, 19) Ülfet-ül-Enam, 20) Mahzen-ül-Esrar, 21) Tuhfet-ül-Kiram, 22) Nuhbet-ül-Kelam, 23) Urvet-ül-İslam, 24) Hey'et-ül-İslam, 25) Mi'yar-ül-Evkat.

Her sözde nasihat var,

Hamidüddin Hazretleri manevi bir emir üzerine Tebriz?e gitti. Tebriz?den de Anadolu?ya gelip, Bursa?ya yerleşti. Hacı Bayram-ı Veli sık sık Bursa?ya gelip hocasını ziyaret ederdi. Hamidüddin Hazretleri, Bursa?da ümmi bir kimse gibi hareket edip, ilminin varlığını kimseye belli etmedi. Hayatının son dönemlerinde Hacı Bayram-ı Veli ile hacca gittiler. Dönüşlerinde Hacı Bayram-ı Veli?yi kendisine halife, vekil tayin etti. İnsanları irşad etmekle vazifelendirdi.

Az ye, az uyu, az iç,

Bak sonuna, sabr eyle,

Mısırlılar onu çok sever bağırlarına basarlar. Minik evi ziyaretçilerle dolup taşar. Bazen diz bükecek kadar bile yer kalmaz. Veliler, abidler, arifler nurlu kapıyı aşındırır, hisse almaya bakarlar. Mübarek gün boyu misafir ağırlar. Herkesi dinler, dertleriyle dertlenir. Ancak birara Hicaz?a dönmeyi ve sakin bir hayat sürmeyi düşünür. Bunu duyan Mısır emiri ayağına kadar gelip yalvarır ve kendi evini ona bağışlar. ?Halkımız haftada sadece iki gün ziyaretinize gelsinler? der, ?bundan böyle ibadetinize mani olmasınlar?

"Bir ayet-i kerime gördüm Allah-u Teala o ayet-i kerime de kendisine ve sana, hizmet ve itaat etmemi emrediyor Ya benim için Allah-u Teala'ya dua et, sana hizmet ve itaat etmem kolay olsun veya beni serbest bırak, hep Allah-u Teala'ya ibadet ile meşgul olayım"

Nefsinle dahı kalma,

Bir ara İmam-ı Şafii Hazretleri hastalanır. Talebelerinden birini Seyyidet Nefise?ye yollar ve dua ister. Mübarek kadın?Allah şifa versin? der. Talebe döndüğünde hocasını sapasağlam bulur. İmam- Şafii Hazretleri bir zaman sonra yine rahatsızlanır, yine talebesini yollar, yine dua ister. Ama Seyyidet Nefise bu kez hüzünle mırıldanır: ?Allah rahmet eylesin!?

İki Olay

3) İsbatün-Nübüvve: "Peygamberlik nedir?" adı ile Türkçeye tercüme edilmiştir. Hak sözün Vesikaları kitabı içinde bir bölüm olarak yayınlanmıştır. Ayrıca Arapçası, İngilizceye ve Fransızcaya da tercüme edilmiştir.

Cüneyd 7-8 yaşlarındadır. Bir gün babasını ağlarken görür.

Sırriyi Sekati tutulur kalır. Şiir gibi bir cümle, içinde bin mana. Büyük veli kucağını açar, Hem gümüşleri kabul ettim der, hem de seni!

"Biz dört kişi, hocamız Muhammed Bakibillah hazretlerine hizmette diğerlerinden ilerdeydik. Hepimizin ayrı bir bağlılığı, ayrı bir düşüncesi vardı. Bu fakir yakinen biliyorum ki, böyle bir sohbet ve cemiyyet, terbiye ve irşad kaynağı, Peygamber efendimizin zamanından sonra dünyada çok az görülmüştür. Gerçi insanların en hayırlısı olan Resulullah efendimiz zamanında bulunamadık, sohbetine kavuşamadık ama, Muhammed Bakibillah hazretlerinin saadetli sohbetinden de mahrum kalmadık. Bunun için bu büyük nimetin şükrünü yerine getirmek lazımdır. Onun huzurunda herkes kendi bağlılığına, muhabbetine göre bir şeylere kavuştu."

Biraz sonra senin o yüksek üstadın imam-ı Rabbani, kalktı. Beni çağırdı. "Bu oturan zat, Hazret-i Ali'dir. İyi dinle! Bak ne buyuruyor" dedi. Yanlarına gidip, selam verdim. "Sakın, sakın! Resulullah efendimizin eshabına karşı, kalbinde bir dargınlık bulundurma! O büyüklerden hiçbirini, asla kötüleme. Aramızda muharebe şeklinde görünen işlerimizin, hangi iyi niyetlerle yapıldığını, biz ve o kardeşlerimiz biliriz!" dedi. Senin yüksek hocanın adını söyleyerek; "Bu zatın yazılarına da sakın karşı gelme!" buyurdu. Bu nasihati dinledikten sonra, kalbimi yokladım. Bu husustaki tereddüdün ve soğukluğun, kalbimden çıkmadığını gördüm. Bu halimi hemen anladı. Öfkelendi. Senin yüksek hocana bakarak; "Bunun gönlü daha temizlenmedi. İyi bir tokat vur!" dedi. Şeyh hazretleri, kuvvetli bir tokat vurdu. Tokadı yiyince, kendi kendime; "Bunu sevdiğim için onlara düşmanlık etmiştim. Halbuki kendisi onlara düşmanlığımdan bu kadar çok incinmektedir. Bu halden vazgeçmeliyim!" dedim. Kalbimi yokladım. Düşmanlık, kırgınlık kalmamış, tertemiz buldum. O anda uyandım. Şimdi de kalbim o kinden temizlenmiştir. O rüyanın, o sözlerin tadı, beni başka hale soktu. Kalbimde Allah?tan başka hiçbir şeyin sevgisi kalmadı. Senin yüksek hocan imam-ı Rabbani'ye ve onun yazdıklarındaki marifete inancım iyice arttı."

Dünya zıll-i zaildir. Ona güvenen nadimdir. O seninle kalsa da, sen onunla kalamazsın. Dünyadan çıkmadan önce, kalbinden dünya sevgisini çıkar. Dünya lezzetlerine aldanmayan Cennet nimetlerine kavuşur. İki alemde aziz ve muhterem olur. Dünya haraptır. Şerbetleri seraptır. Nimetleri zehirli, safaları kederlidir. Bedenleri yıpratır. Emelleri arttırır. Kendini kovalayandan kaçar. Kaçanı kovalar. Dünya bala, içine düşenler de sineğe benzer. Nimetleri geçici, halleri değişicidir. Dünyaya ve buna düşkün olanlara inanılmaz. Çünkü, bunlarda vefa ve sefa bulunmaz. Fani olanı ver ki, baki olanı alasın. Kendini bilen kişinin bu dünyaya düşkün olmasına şaşılır. Şakiler dünyaya sarılır. Saidler baki olana sarılır. Bedeninle dünyada ol, kalbinle ahireti bul! Nefsin arzularını terk eden pak olur, afetlerden selamet bulur. Allahü tealanın razı olmadığını terk edene, Allahü teala ondan iyisini ihsan eder. Dünyayı anlayan, onun sıkıntılarından üzülmez. Dünyayı anlayan, ondan sakınır. Ondan sakınan, nefsini tanır. Nefsini tanıyan, Rabbini bulur. Mevlasına hizmet edene, dünya hizmetçi olur. Dünya insanın gölgesine benzer. Kovalarsan kaçar. Kaçarsan, seni kovalar. Dünya, aşıklarına mihnet yeridir. Lezzetlerine aldanmayanlara, nimet yeridir. İbadet edenlere kazanç yeridir. İbret alanlara hikmet yeridir. Onu tanıyanlara selamet yeridir. Ana rahmine nisbetle, Cennet gibidir. Ahirete nisbetle çöplük gibidir.

Ölümden önce olan her şeye dünya denir. Bunlardan, ölümden sonra faydası olanlar, dünyadan değil ahiretten sayılırlar. Çünkü, dünya ahiret için tarladır. Ahirete yaramayan dünyalıklar, zararlıdır. Haramlar, günahlar ve mübahların fazlası böyledir. Dünyada olanlar dinimize uygun kullanılırsa, ahirete faydalı olurlar. Hem dünya lezzetine, hem de ahiret nimetlerine kavuşulur. Mal iyi de değildir, kötü de değildir. İyilik, kötülük, onu kullanandadır. O halde mel'un olan, kötü olan dünya, Allahü tealanın razı olmadığı, ahireti yıkıcı yerlerde kullanılan şeyler demektir. Kendini ve Rabbini unutup, lezzetlerine, şehvetlerine düşkün olanlar, yolda hayvanının süsü ile, palanı ile, otu ile uğraşıp, arkadaşlarından geri kalan yolcuya benzer. Çölde yalnız kalıp, helak olur. İnsan da ne için yaratılmış olduğunu unutup, dünya zinetlerine aldanır, ahiret hazırlığı yapmazsa, ebedi felakete sürüklenir. Dünya sevgisi ahirete hazırlanmaya mani olur. Çünkü, kalb onu düşünmekle, Allah'ı unutur. Beden, onu elde etmeye uğraşarak ibadet yapamaz olur. Dünya ile ahiret, doğu ile batı gibidir ki, birine yaklaşan, ötekinden uzak olur. Bir kimse ibadetini yapmaz ve geçiminde, kazancında, Allahü tealanın emir ve yasaklarını gözetmezse, dünyaya düşkün olmuş olur. Allahü teala herkesin kalbini bundan soğutur. Bunu kimse sevmez.

Her kuluna her anda,

"Molla İbrahim! Esas olan kalptir, şart olan muhabbettir. Kalbinde arzusu olan Mevlayı bulur. Çünkü o kuluna yakındır ve onunladır."

Hakkın kulları üzerine inayet nişanı odur ki amel kapısını aça, faidesiz söz kapısını kapaya. Amelsiz cennet istemek vebaldir. Allah emrine muti olmadan rahmet ummak cehildir.

Talebelerinden biri onu rüyasında görür. Merakla sorar: -Efendim, Allah-ü teala size nasıl muamele etti?

Bil elsine-i halkı,

Ey kardeşim! Allah , seni seçme ile te?yid etsin, ihtiva ile seni birleştirsin ve sana akıl erbabının ilmini versin ve seni en üstün bilgiye muttali kılsın. Senden, Kendisine almak istediğini senden tam olarak alsın, sonra seni senin olandan boşaltarak kendisiyle doldursun ki, Kendi çevir mesinde sana göstereceği şeyle seni tek kılsın. Öyle ki, artık seni o halden çıkaracak hiçbir şahid sana yetişemez .

tarihlerini düşürdü.

Bu sırada; Risalet-üt-Tehliliyye, Redd-i Revafid, İsbat-ün-Nübüvve adlı eserlerini yazdı. Edebiyata çok meraklı olup, fesahatı ve belagatı, sürat-i intikali, zekasının şiddeti herkesi hayrette bırakıyordu.

Fa'al ü Hakim oldur,

Sırriyi Sekati Hazretleri bu cevheri çok sever. Çünkü o, en girift meseleleri bile berrak bir şekilde ifade eder. Onu yanından ayırmaz olur hatta birlikte hacca giderler. Bir ara Hicaz alimlerinin oturduğu bir meclise katılırlar. Mevzu şükürdür. 400 alim şükrü en veciz şekilde tarife çalışır. Tam dağılacaklardır ki içlerinden biri Durun hele der küçükbeye sormadık Cüneyd Şükr Allah-ü tealanın ihsan ettiği nimetlerle ona isyan etmemektir der ki o ana kadar yapılan tariflerin en manalısıdır.

- Gerçeksin, ben de utandığımdan böyle yerim dedi. Maruf başını kaldırdı. Havada gördüğü bir kuşu çağırdı. Kuş başını tüyü arasında gizledi. Maruf'un önünde oturdu. Dayısı:

Nagah açar, ol perde,

Geh hafid ü geh rafi'

Cüneyd-i bağdadi hz nin hizmetini bir yahudi görmektedir. abdest alacağı zaman ibriğini falan tutar eline su döker ve diğer günlük işlerini yapmakta. çevresindekiler hayret etmekte. ve ona sormaktalar sen bunca zamandan beri Cüneyd-i bağdadi hz nin hizmetini görmektesin. neden müslüman olmuyorsun? yahudinin cevabı mükemmeldir. "ben sizin gibi müslüman olmayı istemem, cüneyd gibi müslüman olmak isterim, onu da ben beceremem" der. cüneydi bağdadi hz bu sözü duyar ve bundan hoşnut olur. yahudiye bir nazar eder. yahudi kelime-i şahadet getirip mülüman olur ve oracıkta günahsız bir şekilde hayatını teslim etmiş

Rüyamda, senin o büyük üstadın öfkeli ve kızgın bir halde yanıma geldi. İki mübarek elleri ile kulaklarımı çekti ve; "Ey cahil çocuk! Sen bizim yazdığımızı beğenmiyorsun ve kitabımızı fırlatıp, yere atıyorsun. Benim yazımı okuyunca şaşaladın ve inanmadın. Ama gel, seni bir zata götüreyim de gör! Resulullah efendimizin eshabını sevmediğin için, aldandığını ondan işit" buyurdu. Beni çekerek, bir bahçeye götürdü ve kapısında bırakıp kendisi yalnızca ilerledi. Uzakta görünen büyük bir odaya doğru yürüdü. Orada nur yüzlü, büyük bir zat oturuyordu. Çekinerek ve saygı ile o zata selam verdi. Önünde diz çöküp oturdu. Ona bir şeyler söylüyor, beni gösteriyordu. Uzaktan bana bakışlarından benden bahsettiği anlaşılıyordu.

İmam-ı Rabbani hazretleri, Müceddid-i elf-i sanidir. Yani hicri ikinci binin müceddididir. Eski ümmetler zamanında, her bin senede yeni din getiren bir resul gönderilirdi, yeni din öncekini değiştirip, bazı hükümleri kaldırırdı. Her yüz senede de bir Nebi gelir, din sahibi peygamberin dinini değiştirmez, kuvvetlendirirdi. Hadis-i şerifte, bu ümmete ise, her yüz yıl başında İslam dinini kuvvetlendiren bir alim geleceği haber verilmektedir. Peygamber efendimizden sonra peygamber gelmeyeceğine göre, kendisinden bin sene sonra, İslam dinini her bakımdan ihya edecek, dine sokulan bid?atleri temizleyip, asr-ı seadetteki temiz haline getirecek, zahiri ve batıni ilimlerde tam varis, alim ve arif bir zatın olması lazımdı. Hadis-i şerifler bunu bildirmektedir. Bu mühim hizmeti imam-ı Rabbani hazretleri yapmıştır.

nasihati aldığımıza göre, Rabbimiz bizleri bu vebalden uzak tutsun...

Sen Hakk'a tevekkül kıl

Sedirin üzerine yatınca, sünnet üzere sağ elini sağ yanağının altına koyup, zikirle meşgul oldu. Büyük oğlu Muhammed Said, babasının sık sık nefes aldığını görünce; "Hal-i şerifiniz nasıldır babacığım?" diye arzetti. "İyiyim ve kıldığım o iki rekat namaz kafidir" buyurdu. Bundan sonra bir daha konuşmadı. Yalnız Allahü tealanın ismini söyledi ve biraz sonra da vefat etti. Peygamberlerin büyüklerinin çoğunun son sözleri namaz olmuştur. Bu hususta da Peygamberlerin Serverine tabi oldu. Vefatı 1624 senesi, Safer ayının yirmi sekizi, güneş hesabı ile yirmi dokuzu, Salı günü kuşluk vakti vaki oldu.

İmam-ı Rabbani hazretleri hapiste üç sene kaldıktan sonra, sultan yaptığına pişman oldu. Hapisten çıkarıp ikram ve ihsan eyledi. Hatta halis talebesinden ve sadık dostlarından oldu. Bir müddet, asker arasında kalmasını istedi. Sonra serbest bırakıp, hürmetle vatanına gönderdi. Hapisteki bu sıkıntılardan ve uğradığı dertlerden sonra, evvelce bulundukları hallerin ve makamların binlerce üstünde derecelere yükselmiş olarak memleketine döndü. İmam-ı Rabbani hazretleri önceleri; "Yetiştiğim derecelerin üstünde, daha çok makamlar vardır. Onlara yükselmek celal sıfatı ile, sert terbiye edilmekle olabilir. Şimdiye kadar cemal sıfatı ile okşanarak terbiye edildim" buyurmuştu. Talebesinden bir kısmına; "Elli ile altmış arasında üzerime dertler, belalar yağacak" buyurmuştu. Buyurduğu gibi oldu. O makamlara da yükselmek nasip oldu.

Dil gülşenine gel göç,

Garibim günlerce sızlanır durur, kah ağıtlar yakar, kah kendini paralar. Evin küçük kızı?Üzülme be anacım? der, ?bir kucak ip dünyanın sonu değil ya, Allah büyüktür, bakarsın rızkımızı başka taraftan verir.? Sonra çilekeş kadının elinden tutar, Seyyidet Nefise?ye götürür. Dertli kadın bu nurlu büyüğün sohbetiyle çok ferahlar. Gerçi bir ara yine?kartaldan, ipten, paradan? söz açmaya niyetlenir ama Seyyidet Nefise biliyormuş gibi?hele sabret? der, ?görelim bakalım neler olacak?

-İkisi de olsun.

İşte o günden sonra vaaza başlar ve Bağdatlı Cüneyd, Cüneyd-i Bağdadi olur.

Cüneyd 297/909 tarihinde Bağdat?ta vefat etmiştir. Lüma?, Taarruf, Kutu?l-Kulüb, Kuşeyri?nin Risalesi, Hucviri?nin Keşfu?l-Mahcub?u ve Gazali?nin İhya?sı başta olmak üzere bütün tasavvuf klasikleri onun çeşitli terimlerle ilgili tespit, teşhis ve yorumlarıyla doludur.

Kahrın da hoş lütfun da hoş

Mizan aninda Latif olana ALLAH U TEALA ban kafidir.

"Molla! Cennet ve Cehennem için değil, belki Allah yolunda muhabbetimiz içinsin."

"Molla İbrahim! Ben babamdan, o da dedemden bütün ilimleri okutmaya mezunuz. Mesabih'in talimi, Mealim-üt-Tenzil tefsiri ve din ilimlerini öğretmekte seni me'zun kıldım."

Hayatını ilim öğrenmek, öğretmek ve kitap yazmakla geçiren İbrahim Hakkı hazretlerinin vefatında, iki oğlu ve iki kızı vardı. Oğulları, İsmail Fehim ve Muhammed Şakir'dir. Babasının neslinin devamını Muhammed Şakir sağladı. Kızları Şemsi Aişe ile Hanife Hatun'dur.

Ey padişah-ı lemyezel

Somuncu Baba ve Emirsultan

- Bu hoş taamı niçin yersin? dediler. - Ben konuğum, konuğa ne verirlerse onu yer dedi.

İbrahim Hakkı ömrünün sonlarına doğru, eserlerinin dille değil gönülle okunmasını istemiştir. İbrahim Hakkı hazretleri, açık fikirli, neşeli bir arifti. Bilhassa bu hususlar, yakın dostu Şair Hazık'la olan yarenliklerinde ve kendi hanımlarına yazdığı mektuplarında görülmektedir. Bir de annesinin ismini koyduğu kızı Hanife'ye söylediği manzum öğüdünde bunlara yer vermiştir. Kızına:

Biz bu tasavvufu dedikodu ile tahsil etmedik.

Yine şöyle anlatmıştır:

İbrahim Hakkı hazretlerinin "Tefvizname" adlı şiiri şöyledir:

"Günah hastalığı ile hasta olanlar için bir ilacınız var mıdır?" diye sordu Baştabib cevap veremeyip susunca, ayağı zincirle bağlı olan delilerden biri, Bayezid-i Bestami 'nin teveccühü ile şöyle dedi;

- Bu nişan sende yoktu, neden oldu? diyee sordum.

Şiirleri, Divan'ında ve yer yer Marifetname'sinde yer almaktadır. Marifetname'deki şiirlerin pek çoğu divanından alınmıştır. Yalnız bu eserde yer alan ve mevzuları toplayarak anlattığı şiirler, öğretmek içindir ve bir bakıma işlediği konuların özeti durumundadır. O, bu şiirlerinde hep Hakki mahlasını kullanmış ve hep kendisine öğütlerde bulunmuştur. Şiirlerinin büyük bir kısmını Türkçe ile yazmıştır. AyrıcaArapça ve Farsça ile yazdığı şiirleri de vardır. Daha çok bu şiirlerde; Hakki yanında Ferdi mahlasını da kullanmış olmasına rağmen, en fazla Fakiri mahlasına yer vermiştir. İbrahim Hakkı'nın bu mahlası kullanması hocasına olan bağlılığının tezahürüdür. Bir de insanın aczini bu kelimede görmüştür.

Gel hayrete dal bir yol,

Zahirine önem veren bir derviş gördün mü bil ki batını haraptır.

Sen adli zulüm sanma,

Dua eyle Hakki ana şöyle tarih,

Bayılmasının sebebi sorulduğunda Bayezid-i Bestami ; "Sen kim oluyorsun? Senin haddine mi düştü ki ismimi ağzına alıyorsun? Şeklinde bir nida gelir diye çok korktum da onun için bayılmışım" buyurdu

- Sana ait olmayan şeyi neden sorarsın.

Edipler parmak ısırır

Hazreti Maruf vefat eyledi. Hayatında bile Maruf bizdendir deye lütfundan, hüsn-u hulkundaki kemalinden, cühudlar, hristiyanlar, müslümanlarla çekişirlerdi.

"Molla! Burada biz seni terbiye ederiz. Allahü teala seninledir. O, senin yardımcındır. O seni korur. Sana uzun ömür, çok evlad versin ve sonunu hayır eylesin."

-Dayına zekat için bir kaç gümüş yolladım, almadı. Yoksa ben ömrümü Allah adamlarının beğenmediği şeyleri kazanmak için mi geçiriyorum?

Cüneyd-i Bağdadinin talebelerinden biri şeytanın vesveselerine kapılıp kemale geldiğini zanneder. Birbirinden cazip rüyalar görmeye başlar ve bunları arkadaşlarına da nakleder. Cüneydi Bağdadi Hazretleri onun durumuna çok üzülür. Talebesinin ayağına kadar gider ve Eğer rüyanda seni cennete götürürlerse üç defa La havle? oku diye tenbih eder. Hakikaten o gece rüyasında onu alıp cennete götürürler. Aklına hocasının sözü gelir. La havle? okuduğu anda kendini çöplükler, pislikler içinde bulur. İçine düştüğü durumu anlar ve tevbe eder. Mübarek, Herkese bir mürşid-i Kamil lazımdır der aksi halde melun şeytan musallat olur ve oyuncak eder.

Derman eder ol derde,

Tallahi güzel etmiş,

- Ey Maruf! Utanmaz mısın ki itle beraber yersin dedi:

[Cüneyd-i Bağdadi Hazretleri

İbrahim Hakkı hazretleri, Hasankale'de evlendi, sonra İstanbul'a gitti. Mahmud Han ile görüştü ve saray kütüphanesinde çalışmalar yaptı. Bir sene sonra talebe yetiştirmek için Abdurrahman Gazi Zaviyesine tayin edilerek Erzurum'a geldi. Talebe yetiştirmek için, uzun ve yorucu bir çalışmaya girdi. Hanımı Firdevs Hatun'dan, İsmail Fehim ve Ahmed Naimi isminde iki oğlu dünyaya geldi.

9) Mearif-i Ledünniye

Ey lutfu bol kahrı güzel

Billahi güzel etmiş,

- Benim suyumdan içen kişiye Allah rahmet eyleye... Maruf aldı o sudan içti. Müridler orucu bozdun dediler.

Günümüze sadece bazı mektupları ulaşmıştır. (Süleymaniye ktp. Şehit Ali Paşa kit. Nu. 1374). Bu mektupları Ali Hasan Abdülkadir İngilizceye (London, 1962) Süleyman Ateş Türkçeye çevirmiştir. (Cüneyd-i Bağdadi Hayatı Eserleri ve Mektupları, İstanbul, 1970).

Berberin ihlası

Somuncu Baba?nın asıl adı Şeyh Hamid ve Şeyh Hamidüddin olarak zikredilmekle birlikte, Şeyh Hamid-i Veli, Hamid-i Kayseri, Hamid-i Aksarayi, Somuncu Koca, Ekmekçi Koca isimleriyle de anılmaktadır.

Bu günlerde hastalığı şiddetli olmasına rağmen cemaatle namaz kılmayı terk etmedi. Ancak son dört-beş gün, yalnız başına namaz kıldı. Duaları, tesbihleri, salevatları, zikri ve murakabeyi, hiçbir eksiklik olmadan yapıyordu. Dinimizin ve hocalarının yollarının inceliklerinden hiçbirini terk etmiyordu. Bir gece, gecenin üçüncü yarısında kalkıp abdest aldı. Teheccüd namazını ayakta kıldı ve; "Bu bizim son teheccüdümüzdür" buyurdu.

6) Ta'likat-ül-Avarif

İsmail Fakirullah hazretleri, talebesi İbrahim Hakkı için pekçok sözler söylemiş, ondan iftiharla bahsetmiştir. Bunlardan bazıları :

-İlim ve marifet dolu sözlerimin hiçbir faydası olmadı. Sadece gece kıldığım namazlar imdadıma yetişti.

Ölümünde de bu münakaşa yapılırken, bir müridi dedi ki:

Hoş sabr-ı cemilimdir,

Arif anı seyr eyler,

Meşhur bazı sözleri şunlardır:

O ARSiN RABBiDiR VE BEN ONA TEVEKKUL EDERiM

Akşemseddin hazretleri, orada insanlara vaz ve nasihat ediyor ve onların dertlerine derman oluyordu İbrahim Tennuri, bundan sonrasını şöyle anlattı: "Onun sohbet meclisinde, bir köşede oturup dinledim Mecliste bulunanların herbiri, bedeni bir hastalığıyla ilgili sual sorup, sualine uygun bir cevap alıp gidiyordu Herkes gitti Akşemseddin hazretleriyle başbaşa kalınca; "Ruhi hastalıklardan hiç soran yok, herkes bedeni hastalıklardan soruyor" buyurdu Kalkıp önüne diz çöktüm Akşemseddin hazretleri bana; "Sana kim derler, nerelisin ve adın nedir?" diye sorunca, ben de Kayseri'de müderris olduğumu bildirdim ve; "İçime bir ateş düştü, gizli derdime bir derman ümidiyle geldim " dedim Bunun üzerine Akşemseddin hazretleri; "Bize ne hediye getirdin?" buyurunca, utandım ve terledim "Çok fakir olduğum için bir şey getiremedim" dedim Bunun üzerine; "Benim hediye dediğim dünya malı değildir Allahü tealadan sana ulaşan haller nelerdir?" buyurunca; "Kara bir yüzle size geldim" dedim

- Siz çekişmeyin, ben şeyhten işittim: - Benim cenazem hangi millet katında durursa ben onlardanım demişti. Filhakika cenaze, müslüman kavmi başında durdu. Yukarıya kalktı. Bunun üzerine kabri şerifini müslüman kabristanına kazdılar.

ya olduğu kadar olsun günde bir tane olcak die bişey yok ancak cok fazla olması şu yönden sakıncalı biraz uzun yazılar olduğu için diğer sayfada kalıp okunmama olasışığı artar binlerce olup hic okunmamasından sa bir tane olsun okunsun diye düşünmüştüm.. ama illa bir tane olacak die bir kural yok tabi :))

Sadece Kahireliler mi? Seyyidet Nefise?yi bütün İslam alemi tanır, dualarını ziynetlendirmek için onu anarlar.

10) Mükaşefat-ı Gaybiyye

Ağlatırsın zari zari

İmam-ı Rabbani hazretleri, memleketine gelince ilim ve edep öğretmeye isteklileri yetiştirmeye ve yükseltmeye başladı. Şöhreti her yere yayılıp, her taraftan aşıkları, onun ilminden ve feyzinden faydalanmaya geliyordu. Talebelerine Beydavi Tefsiri, Sahih-i Buhari, Mişkat-i Mesabih, Avarif-ül-Me'arif, Üsul-i Pezdevi, Hidaye ve Şerh-i Mevakıf gibi bazı din kitaplarını ders olarak mükemmel bir şekilde okuturdu. Ömrünün son zamanlarında dahi talebelerine ilim tahsilini sıkı sıkı emreder, buna çok önem verirdi. Herkesin kalbini ilim ve nur ile dolduruyor, Muhammed aleyhisselamın dinini canlandırıyor ve kuvvetlendiriyordu. Zamanının padişahlarını, vali, kumandan, alim ve hakimlerini, çok tesirli mektupları ile, dine, sünnet-i seniyyeye teşvik ediyor, çok alim ve veli yetiştiriyordu.

Rabbinle huzur eyle,

Küçük yaşta iken annesi, kendisini mektebe gönderdi Bayezid-i Bestami büyük bir dikkatle derslerine devam ediyordu Bir gün Kur'an-ı Kerim okumak için gittiği mektebte şu ayet-i kerimeyi okudu;

BEYAZIT'I BESTAMİ HAZRETLERİNİN HAYATI

Bayezid-i Bestami üveysi olup, Cafer-i Sadık 'ın vefatından kırk yıl sonra doğduğu halde İmam-ı Ali Rıza'nın sohbetinden ve bunun bereketiyle Cafer-i Sadık 'ın ruhaniyetinden istifade etti

Ger bağ u ger bostan da

Safer ayının yirmi üçü Perşembe günü, dervişlere, kendi mübarek elleriyle elbiselerini taksim etti. Kendi üzerinde pamuklu, sıcak tutan bir elbise bulunmadığı için, havanın soğukluğu tesir edip, tekrar sıtma hastalığına tutuldu ve tekrar yatağa düştü. Peygamber efendimiz hastalıktan kurtulup, az bir zaman sonra tekrar hasta olmuşlar ve vefat eylemişlerdi. İmam-ı Rabbani hazretleri, bu hususta da ittiba'ı kaçırmadı. Bu hastalıktan evvel hizmetçilerinden birine; "Mangal için şu kadar liralık kömür al!" buyurdu. Biraz sonra tekrar yanına çağırarak; "Söylediğimin yarısı tutarında kömür al, çünkü bir ses kalbime, o kömürleri yakacak kadar zaman kalmadı diyor" buyurdu. Kömürün bir kısmını kendisi için ayırtıp, diğerini çocuklarına gönderdi. Kendisine ayrılmış olan miktar, vefat ettiği gün tamamen bitmişti. Bu hastalık zamanında, yüksek ilimleri, çok fazla olarak kendi yüksek oğullarına anlattı. Bir gün ince hakikatleri beyanda o kadar uğraşıyor ve bunun için o kadar konuşuyordu ki, kıymetli oğulları Hace Muhammed Said; "Hazretinizin hastalığı bu kadar konuşmanıza elverişli değildir, bu marifetlerin beyanını bir başka zamana bıraksanız nasıl olur babacığım?" diye arz etti. Bunun üzerine: "Ey oğlum! Daha zaman ve fırsat var mı? Biliyorum ki, bir başka vakit, bu kadarını söylemeye de kuvvet ve kudret bulamıyacağım" buyurdular.

Bursa?dan ayrılan Somuncu Baba bugünkü Niğde ilinin Aksaray ilçesine geldi. Burada ömrünün sonuna kadar İslamiyet?i yaymak, Allah Teala?nın emir ve yasaklarını insanlara anlatmakla uğraştı. Hem zahiri, hem de batini ilmi ile Aksaraylıların gönüllerinin sultanı oldu. Artık ona Hamid-i Aksarayi denilmeye başlandı. Hacı Bayram-ı Veli ile hacca gittiler. Dönüşlerinde Hacı Bayram-ı Veli?yi kendisine halife, vekil tayin etti. İnsanları irşad etmekle vazifelendirdi.

Somuncu Baba?nın ekmek yer ise Ulu Caminin karşısında yer alan sahaflar çarşısının ortasıdır. Yakın zaman kadar Somuncu Baba?nın ekmek sattığı yer olduğu belirtilen mahalde, çarşı esnafı her hafta Cuma günleri bir araya gelirler, dua ederler ve sonra dükkanlarını açarlardı. Somuncu Baba?nın küçük fırınlarda pişirdiği ekmeklerle Ulu Caminin inşaatında çalışan işçilere yemek yetiştirdiği de nakledilen rivayetler arasındadır.

"Dunyam icin ALLAH bana kafidir.

İbrahim Tennuri hazretleri hocası Akşemseddin hazretlerinden icazet aldıktan sonra, onun izni ile, Kayseri'ye yerleşerek bir tekke kurdu Talebeler yetiştirmeye ve halka İslamiyetin emir ve yasaklarını öğretmeye başladı Rivayet edilir ki, şeyhde zaman zaman tasavvuf yolunda bulunanlarda görülen ve kabz denilen sıkıntı hali vaki olurdu Bir defasında bu hal uzun sürüp gideremeyince, şeyhi Akşemseddin'le görüşmek üzere yola çıktı Rüyasında Akşemseddin hazretleri ona emredip; "Sıcak bir tandır üzerine oturup terlemen gerekir" dedi Ertesi gün İbrahim Tennuri, sıcak bir tandır üzerine oturup, tepeden tırnağa terledikten sonra, kabz hali, "Bast" hali denilen tasavvuftaki rahatlama ve sevinçli olma haline döndü ve sıkıntıdan kurtuldu Akşemseddin hazretleriyle karşılaşınca, rüyasını anlattı Şeyh Akşemseddin bunu hoş karşılayıp, kabz hali olunca böyle yapmasını tavsiye etti Bundan sonra İbrahim Tennuri, yetiştirdiği talebeler kabz haline girdiklerinde, sıcak tandır üzerine oturtur, çok su içirmekle onu iyice terletirdi Bu usulle bast haline döndürüp irşad ederdi Bu yüzden Tennuri diye meşhur oldu

Babası ve dedelerinin hepsi, zamanlarının büyük alimleri, salih ve faziletli kimseleri idiler. Babası Abdülehad Efendi din ve fen ilimlerinde yetişmiş, tasavvufta da en son mertebeye ulaşmıştı.

11) Cezbe ve Süluk Risalesi

Ten mezbelesinden geç,

sayın aşk-ı ilahi böyle bir konuya el atmanız çok iyi oldu. çok teşekkür ederim. devamını merakla bekliyoruz inşallah.

Geldi tarih gitti vay Osman cüvan.

Adamın biri Cüneyd-i Bağdadiye gelip Nerede o eski kardeşlikler der, Hani, Allah için sevenler?

"Efendim! Hanefi mezhebine girseniz de müderrisliği bırakmasanız!" diyenlere; "Bir müderrislik için mezheb değiştirilmez" cevabını vermiştir İbrahim Tennuri bundan sonra kendi halinde bir kenara çekilip, ibadetle meşgul oldu Zaman geçtikçe, Allah sevgisi ile içi yanar oldu Kur'an-ı kerim güzel bir sesle okunurken dinlese; ağlamaya başlar, içinden bir ah eder ve bayılırdı İlahi cezbenin tesiri ile, tasavvufa yönelme isteği fazlalaştı Erdebil sufilerine ulaşmayı çok arzu etti Bu sırada Akşemseddin hazretlerinin ismini ve medhini duyup, ona talebe olup, hizmetinde bulunmaya karar verdi Akşemseddin hazretleri Beypazarı'nda bulunuyordu Beypazarı'na gitti Şeyh'in Göynük'e gittiğini öğrenince, o da Göynük'e gitti ve hizmetine talib oldu

Cenazesi öyle kalabalık olur ki Kahire Kahire olalı böyle izdiham görmemiştir. Zevci onu Medine?ye götürmek ister ama ahali önüne geçer. Yalvarır, yakarır Kahire de bırakması için ısrar ederler. Beyi o gece rüyasında Efendimizi görür. Ona?Mısırlıları kırma? buyururlar, ?Nefise?nin bereketi ile yöre halkına rahmet iner?

Vefatı

Somuncu Baba?nın Bursa?ya Gelişi

- Maruf'u düşümde gördüm. Arşı rahman altında hayran otururdu. Hak'tan hitab oldu ki: - Maruf aşkımızdan hayran oluptur, bizi görmeyince aklı gelecek değildir."

Somuncu Baba , Osmanlı devletinin kuruluş yıllarında Anadolu?da yetişen evliyanın ve ulemanın büyüklerindendir. 750 (Miladi 1349) yılında Kayseri?de doğdu. Babası aslen Türkistanlı olan Şemsettin Musadır. Bu zatın Kayseri?ye ne zaman geldiği tam olarak belli değildir. 815 (Miladi 1412) yılında Aksaray?da vefat etmiştir. Kabri Aksaray?dadır.

Rezzak u Kerim oldur,

Geh kahr u geh ihsanda,

Ol rehnuma'yı rah-ı hakikat, ol arif-i esrar-ı şeyh-i hazret Maruf-ı Kerhi kaddesallahu sırrahul aziz. Ariflerden: Eğer o arif olmasaydı ona Maruf demezlerdi. Kendi kafiroğlu idi. Anası, atası onu kendi din mekteplerine verdiler. Üstadı "Salisun Selase de" dedi. Maruf " La haşa Allah üç olmaz birdir ve cümle mahluku kahredicidir" diye cevap verdi. Üstadı Maruf'u dövdü. Ne kadar çalıştıysa dediremedi, akibet Maruf kaçtı, atası anası gönderdiklerine pişman oldular, keşke göndermeseydik ne dinde olursa olsaydı, biz de o dine döneydik dediler. Hazreti Maruf vardı, imam Ali bin Musa R. A. hazretlerinin mübarek elinde müslüman oldu. Akşam evine geldi. Atası, anası görüp şad oldular. Sordular ki:

"Benim yaptıklarımı yapmadıkça, benim derimin içine girsende istifade edemezsin Bu, Allah-u Teala'nın bir lütfudur" buyurdu

s. a. arkadaşlar nasılsınız bugünde ben her okudukça dahada hayran kaldığım memleketimde metfun bulunan islam büyüğünün kısıtlıda olsa hayatını paylaşmak istiyorum

Sabr eyle ve razı ol,

İlk tahsilini ve tasavvuf neş?esini babası Şemsettin Musa?dan almıştır. İlmi çalışmalarını Kayseri alimleri yanında sürdüren Şeyh Hamid, o devirde meşhur olan müderrislerden okumuş, özellikle Tefsir ve Fıkıh dersleri almış, medrese öğrenimini tamamlamıştır. Buna rağmen hayatının uzun bir bölümünde kendisini ümmi olarak göstermiştir.

Bağdatın genç hatibi

İmam-ı Rabbani hazretlerinin dine yıllarca yaptığı bu büyük hizmetleri, sağlam, ikna edici delillerle sapık fikirlerinin çürütüldüklerini, Ehl-i sünnet itikadının ve doğru din bilgilerinin yayıldığını, bid?atlerin kalktığını gören bazı sapık kimseler, ona cephe aldılar haset ve iftira etmeye başladılar.

Bursa?dan Ayrılışı

güzel bir başlık olmuş. paylaşımda bulunan tüm kardeşlerimizden Allah razı olsun.

Hace Muhammed Bakibillahın talebesinin en büyüklerinden ve en yüksek alimlerden olan Seyyid Mir Muhammed Numan diyor ki: "İmam-ı Rabbani'ye tabi olmayı hocam bana söyleyince, buna lüzum olmadığını anlatmak için; "Kalbimin aynası ancak sizin parlak kalbinizin nuruna karşı duruyor" dedim. Hocam sert bir sesle; "Sen, Ahmedi ne sanıyorsun? Onun, güneş olan nuru, bizler gibi binlerce yıldızı örtmektedir" buyurdu.

Allah ki vekilimdir,

Şeyh Hamid , görünüşte Erdebil?deki Şeyh Alaaddin Ali?den tarikat almış ise de esasen Sultan?ül-Arifin Bayezid-i Bistami?nin ruhaniyetinden manevi terbiye aldığı ve Hızır aleyhisselam ile sohbetleri bulunduğu söylenmektedir ki bu taktirde Somuncu Baba Üveysiyy?ül meşrebdir. Bu makamın?kutb-u a?zam?a has bir nispeti vardır ve Hızır aleyhisselam ile hususi bir münasebeti mevcuttur ki bu makamlar, Makam-ı Hızır, Makam-ı Üveys diye tabir edilir

- Dicle ırmağına varıncaya kadar diri kalacağımı biliyor musunuz, dedi.

İbrahim Hakkı hazretleri, 1763 (H.1177) senesinde hatıralara bağlılığı ve vefa duygusunun çokluğundan, hocasının memleketi olan Tillo'ya gitti. İsmail Fakirullah hazretlerinin torunu Fatıma Hatunla evlendi. Orada kaldı. Talebe yetiştirmeye burada da devam eden İbrahim Hakkı bir sene sonra hacca gitti. Dönüşünde tekrar talebe okutmaya devam etti.

Cüneyd-i bağdadi hazretleri ile ilgili bir vakıa nakletmek istiyorum.

2) Redd-i Revafıd: Farisi olup, Rafızileri reddeden bu kitabın Türkçesi, kitabında, bir bölüm olarak, Hakikat Kitabevi tarafından yayınlanmıştır. Arapça'ya da tercüme edilmiştir.

İncitme, gönül yıkma,

Haktandır o, red etme,

"O derdin ilacı şöyledir; tevbe kökünü istiğfar yaprağıyla karıştırıp, kalp havanına koyarak, tevhid tokmağıyla iyice dövmeli, sonra insaf eleğinden eleyip, gözyaşıyla hamur etmeli Daha sonra Aşkullah ateşinde pişirip, muhabbet-i Muhammediyye balından katarak, gece gündüz kanaat kaşığıyla yemelidir"

Meclisine gelenlerden biri mübareği denemek ister. Aklınca zor bir soru hazırlar ve sorar. Mübarek sözle mi cevap verelim der, yoksa halle mi?

"Molla! Ben Fakirullah'ım. Allahü tealanın sevdiğini severim."

İmam-ı Rabbani hazretlerinin talebelerinin meşhurlarından olan Muhammed Haşim-i Keşmi şöyle anlatmıştır: "Bir gün Hazret-i İmamın huzurunda oturuyordum. Onlar marifetleri yazıyordu. Aniden bevl sıkıştırması sebebiyle kalkıp helaya gitti. Fakat hemen süratle dışarı çıktı. Böyle süratle helaya girip, hemen aceleyle dışarı çıkmalarına hayret ettim. "Bunun sebebi nedir?" dedim. Heladan çıkar çıkmaz su ibriğini istedi ve sol elinin baş parmağının tırnağını yıkadı ve ovaladı. Sonra tekrar helaya girdi. Bir müddet sonra çıkınca buyurdu ki: "Bevl sıkıştırdı, acele ile helaya girdim ve oturdum. Gözüm tırnağımın üzerine gitti. Üzerinde siyah bir nokta vardı. Kalem yazıyor mu diye kontrol etmek için bunu yapmıştım. Halbuki, o nokta Kur'an-ı kerimin harflerini yazarken kullanılırdı. Orada oturmayı doğru görmedim ve edep dışı buldum. Bevl sıkıştırmasından dolayı sıkıntı çektimse de, bu sıkıntı bir edebi terk etmenin vereceği sıkıntının yanında çok az geldi. Dışarı çıktım. O siyah noktayı yıkadım ve tekrar içeri girdim."

- Mabudun hakkıyçün söyle.

İbrahim Hakkı hazretleri dünyaya bağlanmanın kötülüğünü bir sohbetinde şöyle anlattı:

İşte bu, şekillerin yok olduğu evvelin evvelidir. O hal ki -Allah Kendisiyle seni senden kaybeder, senden dilediğini Kendisine çekip alarak seni istila eder. Sonra ilk ayırma tek kılmasında ve tek kılma oluşunun hakikatinde seni senden, senin için tek kılar. Bundan dolayı sen bununla tek kalır ayrılırsan, seni helak eder . Daha sonra Hakk?tan gelen şahidlerle helaki yok eder. Halkın huzurunda bulunmayı mahveder. İşte o zaman Hakk?tan, Hakk için hakikatin hakikati meydana gelir. Tevhid ilminin hakikatine göre bu hal cereyan eder. nu kuvvetlendirir ve onu Kendine nisbet edip bağlıyan birçok şeylerden perdeler, saklar, onu hakikate ulaştırır, seçer

Siratta Kadim olan ALLAH U TEALA bana kafidir.

Haktandır bütün işler,

Somuncu Baba ve Molla Fenari

Bayezid-i Bestami bu ayet-i kerimenin tesiri ile erkenden eve döndü Annesi merak edip niçin erken döndüğünü sorunca, şöyle cevap verdi;

Bayezid-i Bestami namaz kılmak için mescide gelince kapıda bir miktar durur ve ağlardı Sebebini soranlara; "Camiyi, vücudumla kirletmekten korkuyorum Tevbe edip Allah-u Teala'ya yalvarıyorum, ondan sonra giriyorum" derdi

"Ey Müminler! İnsan kendi vücuduna dikkatle baksa, yaratıcısının zatını öğrenir. Arif-i billah olur. Çünkü bir insan düşünüp, vücudundan eser yokken, bedenine ve yaradılışına dikkatle baksa, evvelinde iki damla mayi idi. Ne kemiği, ne eti, ne damarları, ne de kanı vardı. Ne ruhu, ne aklı ve ne iz'anı vardı. Fakat sonradan, içi ve dışı harikalarla dolu, nice akıl şaşırtıcı organlar ve gönül sevici güzel ahlak ile bezenmiş olan bu vücud ve ruhun bir yaratıcısı olduğunu idrak eder. Bu yaratıcı, kainatın bütün zerrelerine hakim olur, onlara dilediği gibi tesir eder. Görünen ve görünmeyen her şeyi bilir. Her vücud, her organ ve her cüz, hep, onun kudret, hikmet ve rahmetine gömülür. İnsan, bedeninin mükemmeliyetine ve organlarının yapı inceliğine, işleyişine ve faydalarına dikkatle bakınca yaratıcısının kudretini, büyüklüğünü daha iyi anlar ve O'na, o derece sevgiyle bağlanır ve bilir ki; bütün bu ince yapılı makina, duyu organları ve kuvvetleriyle, ilim ve tekniğiyle cenab-ı Hakkın lütuf, inayet ve rahmetinin eseridir."

-Neler oluyor baba?

- Birgün Maruf'u bağdad'da gördüm. Yüzü sıyrılmış.

"Molla! Gökler ve yerler yaratılılalıdan beri sen bizim sevgilimizsin."

Tasavvufu dayısı Sırri-yi Sekati'den öğrendi. Asrının kutbu idi. Binlerce veli yetiştirdi. Otuz defa yaya olarak hacca gitti. Kerametleri nasihatları hikmetli sözleri ve ihlaslı amelleri ile meşhur oldu. Zahiri ilimleri İmam-ı Şafii'nin talebelerinden Ebu Sevr'den öğrendi. Ayrıca Haris-i Muhasibi Muhammed Kassab ve başka zatlarla da sohbet etti.

- Beni Allah Teala, sakanın duası berekaatıyle yarlıgadı. Sırrı Sakati der ki:

- Sakanın duasına rağbet eyledim dedi. Vakta ki Maruf Hazretleri dünyadan göçtü, rüya da gördüler:

Bu kadar ilmi ve herkesin üstünde olgunluğu, tevazusu ile birlikte kalbi, Ahrariyye, Nakşibendiye büyüklerinin aşkı ile yanıyor, bu yolda yazılmış kitapları okuyordu. Babasının vefatından bir sene sonra, hacca gitmek üzere Serhend'den yola çıktı. Bu yolculuğunda Delhi'ye varınca, orada tanıdıklarından ve Muhammed Bakibillah hazretlerinin talebelerinden olan Mevlana Hasan Keşmiri ile görüştü. Mevlana Hasan Keşmiri, onu hocasının huzuruna götürüp, tanıştırmak istedi ve; "Bugün Ahrariyye yolunda bu ülkede başka böyle büyük bir zat yoktur. Taliblerin onun bir nazarıyla bakışıyla kavuştukları manevi derecelere günlerce çekilen çileler ve çeşitli riyazetlerle nefsin istediklerini yapmamakla kavuşmak mümkün değildir" dedi.

Hayatında hiçbir zaman okumayı ve okutmayı elden bırakmayan İbrahim Hakkı hazretleri, ideal insan tipi olarak, arif insanı göstermiştir. Kendisi de bu ölçü içinde kalmıştır. Ona göre, arif; gönülle ve akılla bilendir. Fakat gönülle bilmek arifin yegane hususiyetidir. Bu yüzdendir ki o, gönüle, eserlerinde büyük yer vermiştir. Gönül, sevgilinin mekanıdır. Aşk sayesinde bu sevgi vardır. Bu yollarda hikmet vardır. Mevalid bu yolla olmaktadır. Kısaca söylemek gerekirse İbrahim Hakkı; gönül sahibi olan, fen ve sanata yer veren büyük bir alim, hakka rıza gösteren bir velidir. Eserlerinin ismine ve mahlasına bakınca, bütün bunların hepsi görülür. Divanının adı İlahiname' dir. Bu ismi boşuna koymamıştır. Hakikaten hepsi ilahidir. Marifetname ise arifin kitabı demektir.

İmam-ı Rabbani hazretleri, Serhend'e döndükten sonra, Kadiri tarikatının büyüklerinden olan Şah Kemal Kadiri'nin ruhaniyetinden de icazet almakla şereflendi. Bu icazeti şöyle olmuştur: Bir sabah İmam-ı Rabbani hazretleri talebeleri ile murakabe halinde iken, Şah Kemal'in torunu ve onun bütün kemalatının vekili olan Şah İskender, Kehtel'den gelip, Şah Kemal'in bereketli hırkasını İmam-ı Rabbani hazretlerinin mübarek omzuna koydu. İmam-ı Rabbani gözlerini açınca, Şah İskender'i gördü. Tam bir tevazu ile boyunlarına sarıldı. Şah şöyle dedi: "Birkaç zamandır, hal ve rüyamda dedem Şah Kemal'i görüyorum. Bana, hırkasını size vermemi emrediyordu. Fakat, onların bu bereketli hırkasını evden çıkarıp, bir başkasına vermek bana çok ağır geliyordu. Ama tekrar tekrar emredince, emirlerine uymak lazım oldu." İmam-ı Rabbani, o hırkayı giyip hususi odasına gitti. Bir müddet sonra odasından çıkınca, en yakın sırdaşlarına, mahremlerine şöyle söyledi: "Hazret-i Şah Kemal'in hırkasını giydikten sonra, şaşılacak çok garip hal zahir oldu. Şöyle ki, hırkayı giydiğim zaman, insanların ve cinlerin seyyidi Abdülkadir-i Geylani'yi, hazret-i Şah Kemal'e kadar devam eden bütün halifeleriyle yanımda gördüm. Hazret-i Gavs-i Rabbani Abdülkadir-i Geylani kalbimi kendi tasarruflarına aldı ve hususi nisbetlerinin ve yollarının nurları ve esrarı beni kapladı. Bense, o hallerin ve nurların denizine gömülüp o denizin dalgıcı oldum. Bir müddet bu halde kaldım. O hallerin beni kapladığı zamanda kalbime; "Beni Ahrariyye büyükleri terbiye ettiler ve işimin esası bu büyüklerin yolunda olmaktır, şimdi başka oluyor" diye geldi. Böyle düşünürken, Ahrariyye yolunun büyüklerinin, hace-i cihan Hace Abdülhalık-ı Goncdüvani'den hocam Hace Bakibillah'a kadar bütün halifelerinin geldiğini gördüm. Benim işim ve icraatım hakkında konuşmaya başladılar. Ahrariyye büyükleri; "Bunu biz terbiye ettik. Bizim terbiyemizle zevke, hale ve kemale erişti" dediler. Kadiri büyükleri da; "Daha çocukluğunda bizim ona teveccühümüz vardır. Bizim nimet soframızdan tad almıştır. Şimdi de bizim hırkamızı giymektedir" dediler.

İmam-ı Rabbani hazretlerinin Lahor'daki sohbetleri devam ederken, hocası Muhammed Bakibillah hazretlerinin vefat haberi geldi. Kalblerdeki huzur ve ferahlığın yerini, elem ve keder aldı. Bu haber üzerine, hemen Delhi'ye gidip mübarek kabrini ziyaret etti. Oğullarına ve talebelerinin büyüklerine taziyede bulundu. Muhammed Bakibillah hazretlerinin talebeleri, üzüntülerini ve kalblerindeki elemi, onun terbiyelerinin ve sohbetlerinin bereketleriyle gidermek için, huzurlarına gelip, Muhammed Bakibillah hazretlerine gösterdikleri gibi, imam-ı Rabbani hazretlerine de; muhabbet, hürmet ve teslimiyet gösterdiler. Küçük büyük hepsi onu kabul edip bağlandılar.

"Molla! Sen bizim çocuğumuzsun. Sen benim yanımdaAbdülkadir gibisin. Evladım gibisin."

Kahire yakınlarında dört kızı olan dul bir kadın yaşar. Çoluk çocuk bir hafta iplik eğirirler. Kadın bunları alır cuma pazarına getirir ve 20 dirheme satar. On dirhemiyle tekrar iplik yapacak kadar pamuk alır, on dirhemiyle de geçinir gider. İpliğin talibi daima vardır ve az da olsa para eder. Hani nasıl derler, kazandıkları ucu ucuna yeter. Ama bir aksilik olsa var ya... Bir kerecik sekteye uğrasa...

Mektubat'ın birinci cildi 1616 senesinde talebelerinin meşhurlarından Yar Muhammed Cedid-i Bedahşi Talkani tarafından toplanmıştır. Birinci cildde 313 mektup vardır. Bu cildin son mektubu, Muhammed Haşim-i Keşmi'ye yazılmıştır. İmam-ı Rabbani hazretleri birinci cildin son mektubunu yazınca; "Muhammed Haşim'e gönderilen bu mektupla resullerin, din sahibi peygamberlerin ve Eshab-ı Bedr'in sayısına uygun olduğundan, üç yüz on üç mektupla birinci cildi burada bitirelim" buyurmuştur.

kısa da olsa, hazretle ilgili bulduğunuz yazıları paylaşmaya devam ederseniz seviniriz. Allah razı olsun.

1563 yılında Hindistan'ın Serhend şehrinde doğdu. İmam-ı Rabbani ismiyle tanınmıştır. İmam-ı Rabbani, Rabbani alim demek olup, kendisine ilim ve hikmet verilmiş, ilmi ile amel eden, ilim ve amel bakımından eksiksiz ve kamil, olgun alim demektir. Hicri ikinci bin yılının müceddidi olmasından dolayı Müceddid-i elf-i sani, ahkam-ı İslamiye ile tasavvufu birleştirmesi sebebiyle, Sıla ismi verilmiştir. Hazret-i Ömer'in soyundan olduğu için, Faruki nesebiyle anılmış, Serhend şehrinden olduğu için de oraya nisbetle, Serhendi denilmiştir.

Kadı Behlul-i Bedahşani'den; hadis, tefsir ve bazı usul ilimlerinde icazet, diploma aldı. On yedi yaşında iken tahsilini tamamlayıp, bütün ilimlerden icazet aldı. Tahsili sırasında, Kadiri ve Çeşti büyüklerinin kalblerindeki feyz ve lezzeti babasından aldı. Babası hayatta iken, talebelere ilim öğretmeye başladı.

Bir nicedir ol öyle,

İmam-ı Rabbani hazretlerinin fıkıh meselelerinde ilmi çoktu ve her meseleye anında cevap verebilecek bir derecedeydi. Usul-i fıkıhta da tam bir maharet sahibiydi. Fakat ihtiyatının çokluğundan, çoğu zaman kıymetli fıkıh kitaplarına başvururdu. Seferde ve hazarda bazı kıymetli fıkıh kitaplarını yanında bulundururdu. Onların bütün gayreti, müftabih yani fıkıh alimlerinin üzerinde ittifak ettikleri fetvalara, daima uymaktı. Bazı fıkıh alimlerinin caiz dediği, bazılarının mekruh dediği bir işte, o kerahet tarafını tercih eder ve o işi yapmazdı. "Bir meselenin yapılmasında ve yapılmamasında, helal ve haram olmasında ihtilaf olursa, yapılmaması ve haram tarafını tercih etmeyi mümkün olduğu kadar elden kaçırmamalıdır" buyururdu.

Vefatından biraz önce, kendinden geçme hali görüldü. Büyük oğlu, bu kendinden geçme halinin çokluğu, hastalığın şiddetinden mi, yoksa istiğrak sebebi ile midir, diye arz etti. Cevabında; "İstiğrak sebebi iledir. Çünkü, bazı çok yüksek haller görünüyor. Bunun için onlara teveccüh ediyorum, ta ki hepsini oldukları gibi görebileyim ve bunlarla her şeyim tamam ve kamil olsun" buyurdu. Bu derin sırlardan kısaca yüksek oğullarının kulaklarına fısıldadı. Bu kendinden geçme halinden kurtulunca, ciğeri yaralı, kalbi yanık talebelerine elveda sözünü hatırlatan, vasiyetlerini söylemeye başladı. Bu vasiyetlerin çoğu; mutabeata, Peygamberimize tabi olmaya teşvik, sünnete yapışma, bid?atten kaçınma, zikir ve murakabeye devam etme hakkında idi.

Olduysa inad etme,

-Adl edip babama emreden ve ihsan edip seni serbest bırakan Allah için al!

Birisi ona gelir sorar: İhlası kimden öğrendiniz?

"Vuslat günüdür sırdaşım aleme kucak açayım,

en iyi şükür tarifini yapmıştır ona göre

- Hz. Muhammed Mustafa S. A. V. dinindeyim. Bunlar da müslüman oldular. Ondan sonra Maruf, Davudu Tai'nin eşiğine vardı. Çok riyazet çekti. Ve irşad hasıl oldu. Ve müşarün ileyh oldu. Mehmad-i mansur-i Tusi der ki:

Ol, hikmetini işler,

- Ben Allah'tan utanırım. şüphesiz O da benden utanır. Her kim Allah'tan utanırsa, halk da ondan utanır dedi. Dayısı mahcup oldu.

ilki benden İbrahim Terruni

Geh mu'ti ü geh mani',

Naaşını yıkayan talebesi su ulaştırmak için mübarek gözlerini aralamaya çalışır. Melekler dile gelir, Kendini yorma derler, Cüneydin gözü Allahın zikri ile kapanmıştır ve onun didarını görmeden açılmaz.

Her kuladır imdadı,

Zahiri ve batini ilimleri tamamlayıp kutupluk makamına yükselen Somuncu Baba, ikamet yeri olarak o zamanlarda Osmanlı devletinin saltanat merkezinin bulunduğu yer olan Bursa?yı seçmişti. Bursa?ya geldiğinde henüz Ulu Cami yeni inşa edilmeye başlamıştı.

Yine bir gün yaşlı bir kadın huzuruna gelip; ?Efendim! Benim bir ineğim vardı. Sabahleyin sığırtmaca ineği teslim ettim, fakat akşam ineğim dönmedi. Çok aradım ineği bulamadım. Ne olur derdime çare olun!? diye yalvardı. Kadının bu üzüntüsüne dayanamayan Hamid-i Veli; ?Sen burada bekle, biz etrafı biraz araştıralım, bulursak getiririz? buyurdu. Dışarı çıkıp sağa sola araştırma yapmadan hep bir yönde gitti. Kadın da onu gizliden takibe başladı. Hamid-i Veli bugünkü türbesinin olduğu yere geldi. Orada ineğin otlamakta olduğunu görerek; ?Ey mübarek hayvan! Niçin diğer hayvanlardan geri kaldın da bizi buraya kadar yordun? deyince inek lisana gelip; ?Bugün yavruma süt verecek kadar karnımı doyuramamıştım, onun için burada oturuyordum? dedi. Bu konuşmaları işiten kadın Hamid-i Aksarayi?nin derecesinin üstünlüğünü anladı. Onu en çok sevenlerden oldu.

Geh kalbini boş eyler,

7) Risale-i Tehliliyye

Tanıttığınız için teşekkürler.

İbrahim Hakkı hazretleri, babasının vefatından sonra hocasının emriyle Erzurum'a gitti. Amcalarının da teşvikleriyle sekiz sene ilim tahsil etti. Burada tahsilini bitirdi, fakat gönlü, hocası İsmail Fakirullah hazretlerinin ateşiyle yanıyordu. 1728 (H.1140) senesinde yirmi beş yaşında iken tekrar Tillo'ya geldi. Burada hocasının 1734 (H.1147) senesinde vefatına kadar hizmetiyle şereflendi. Sonra Erzurum'a döndü. Küçük yaşta ayrıldığı Hasankale'ye gelip, yerleşti.

Seyyidet Nefise

- Hak Teala size ol cihanda dirlik vermek isterse, tevbe nasib kıla dedi. Yiğitler bu sözü işitince içkilerini döktüler, çalgılarını kırdılar, tevbe eylediler. Şeyhin elini öptüler, ol cihanda da hoş hal dirliğine kavuştular.

Bu fırın bugün Molla Fenari mahallesi diye bilinen bir semtte olup, Somuncu Baba?nın ikamet ettiği evinin bir odasındadır. İki ayrı fırın şeklindedir. Sağdaki daha küçük olup söylendiğine göre pide ve çöreklerini bu fırında pişirirmiş. Büyüklüğü 8-10 Ramazan pidesi konulabilecek kadardır. Soldaki daha büyük olup asıl ekmeklerin pişirildiği fırındır. 70-80 ekmeğin konulabileceği büyüklüktedir. Evin diğer odası da ibadet ve ikamet için kullandığı odadır. Bu odada bir insanın ancak oturabileceği kadar genişlik ve yükseklikte çilehanesi mevcuttur.

Bir gün sohbetinde talebelerine şöyle buyurdu:

Tasavvuf; maddi, nefsani, şeylerden ilgiyi keserek Allah ile beraber olmaktır.

Anadolu'da yaşayan evliyanın ve alimlerin büyüklerinden. Babası Osman Efendi de veli bir zattı. İbrahim Hakkı 1703 (H.1115) senesinde Erzurum'un Hasankale kasabasında doğdu.

Üçüncü cild de imam-ı Rabbani hazretlerinin vefatından sonra 1630 senesinde talebelerinden Muhammed Haşim-i Keşmi tarafından toplanmış olup, bu cildde de Kur'an-ı kerimdeki surelerin sayısınca yüz on dört (114) mektup vardır. Her üç cildde toplam beş yüz yirmi altı (526) mektup vardı. İmam-ı Rabbani hazretlerinin vefatından sonra on mektubu daha üçüncü cilde ilave edilmiştir. Böylece toplam mektup adedi (536) olmuştur.

Hasretiyle ağladı halk-ı cihan,

Geh emin ü geh haif,

"Efendim sizin gibi olmak, yolunuzda bulunmak istiyorum Lütuf elinizi uzatın himmet buyurun da bende kazanayım" dedi Bayezid-i Bestami o gence cevap olarak;

"Molla İbrahim! Bize yakın olan uzak, uzak olan yakındır. Sen nerede olsan benim yanımdasın. Seni denize atsam, Allahü teala tekrar seni bana verir."

Zat-ı ebed hayy-ı ezel

Nurlu çocuk dayısına gider ve gümüşleri uzatır. Büyük veli hem gülümser, hem elini çeker. Hayır Cüneyd der, alamam.

Akıl huyu ceng olmaz,

Beyazıt'ı Bestami

Birgün Maruf hoş taamlar yerdi.

Gelse celalünden cefa

Seyyidet Nefise ölmeden ölenlerdendir. Evinin bahçesine elceğizi ile bir kabir kazar. Namazlarını burada kılar. O çukurda tam 6 bin hatim indirir.

Kartal uçmuş, ip gitmiştir, bu saatten sonra birşey olacağı yoktur ama elden ne gelir? Kadıncağız?haydi hayırlısı? der, boynunu büker. Aradan 10 dakika ya geçer ya geçmez. Genç bir hanım heyecanla içeri girer. ?Seyyide anne? der, ?sana öyle bir şey anlatacağım ki inanamayacaksın?.

İmam-ı Şafii ölüm hazırlıklarına başlar vasiyetini yazar, etrafındakilerle helalleşir. Talebelerine?N?olur cenazeme Seyyide Hanımı da de getirin? der. Kısa bir süre sonra emr-i Hak vaki olur. İmam-ı Şafii?nin talebeleri Seyyidet Nefise?yi çağırmaya cesaret edemez ama naaşı onun ayağına götürürler. Mübarek kadın cemaatin arkasına geçer. Cenaze namazını birlikte kılar beraber fatiha okurlar. Ortalıkta öylesine feyz yüklü bir hava dolanır ki kalabalık ayaklarının yerden kesildiğini hisseder.

Sen nefsine yan çıkma,

İbrahim Tennuri hazretleri ilahiler de söylemiştir

Seyyidet Nefise gemicinin karısını uğurlayınca para kesesini iplikçi kadının önüne koyar. ?İşte paran? der, ?söyle bakalım, yirmi dirhemlik ipi beşyüze satacağın aklına mı gelirdi?

Bohçasını kaptıran kadının?Bir kucak pamuk ipi!? diye haykırası gelir ama heyecanını yener. Gemicinin karısı ağız dolusu dualar yağdırdıktan sonra Seyyidet Nefise?ye döner?Kocam bu 500 dirhemi size hediye etti? der, ?N?olur kabul edin, bizi sevindirin!?

ya her gün bir evliya değildi aslında evliaları tanımak gün mühim değil :)))

İbrahim Hakkı hazretleri, zaman zaman Tillo'da, "Cebel-i Ra'sil Kuva" ismindeki tepeye çıkardı. Talebelerine de; "Bu tepe, yakında büyük bir nama kavuşacaktır." derdi. Bu tepeye bir musalla taşı yaptırdı. Her uğradığında oraya otururdu. Ölümü, ahireti ve hesabı düşünürdü. Yine bir gün üç talebesi ile bu tepeye çıktı. Üçünün de ismi Mahmud'du. Onlara; "Sübhanallah! Hepinizin adı da Mahmud. Herbiriniz de amcalarınızın kızı ile evleneceksiniz. Fakat sadece biriniz Allahü tealanın evliya kulları arasında yüksek derecelere sahib olup; "Memduh" lakabıyla isimlendirilecektir. Ona her taraftan akın akın talebe ilim öğrenmeye gelecektir. O, bu tepeye bir ev yaptırıp herkesin hidayete kavuşmasına vesile olacaktır." buyurdu. Talebeler de kendi kendilerine; "Mübarek hocamızın müjde verdiği o kimse ben olsam." diye temenni ettiler. Bir müddet sonra içlerinden ikisi ayrıldı. İbrahim Hakkı hazretleri yanında kalan Mahmud'a; "Biraz önce müjde verdiğim Mahmud sensin. Fakat bu sırrı, ben sağ olduğum müddetçe kimseye söyleme." buyurdu.

- Bu kuş niçin başını gizleyip, göstermeez diye sordu. Maruf:

Terk eyle müradatı,

Adam aynayı eline aldığında kendini tanıyamaz, çünkü yüzü simsiyahtır. Üstelik bu yola olan muhabbetinden eser kalmamıştır ki bu tard oldu demektir. Büyükleri incitmek böylesine korkunç bir cürettir işte.

Akşemsettin hazretlerinin hikaye serisi vardı bizde çok severdim küçükken dinlemeyi..

Tasavvufi Hayatı

"Yüksek babamı, vefatından sonra rüyada gördüm. Allahü tealanın kendisine verdiği büyük nimetlerden tam neşe ve sevinçle anlatıyordu ve bununla iftihar ediyordu. Kendisine; "Canım babacığım, şükür makamından hiç kimseye bir nasip verdiler mi?" diye arzettim. "Evet, beni de şükredenlerden eylediler" buyurdu. Arzettim ki, Kur'an-ı kerimde mealen; "Şükreden kullar azdır" buyuruluyor. (Sebe' suresi: 13) Bu ayet-i kerimeden anlaşılan, bu cemaatin, Peygamberler olduğudur. Yahut da Peygamberlerin en büyük eshablarıdır. Hazret-i Ebu Bekri Sıddık gibi deyince; "Evet, öyledir. Fakat beni hususi bir ihsan ve inayetle, o cemaate dahil eylediler" buyurdu.

Mevla görelim n'eyler,

Ama annesinin hizmetini de ihmal etmedi Annesinin küçük bir arzusunu, büyük bir emir kabul edip, her durumda yerine getirmeye çalışırdı Çünkü Allah-u Teala'nın emri de böyle idi

Zamanının alimleri, imam-ı Rabbani hazretlerine Sıla ismi ile hitap ettiler. Sıla, birleştirici demektir. Çünkü, o, tasavvufun İslamiyet?ten ayrı bir şey olmadığını İslamiyet?e uygun bir şey olduğunu ispat ederek, ahkam-ı İslamiye ile tasavvufu vasl etmiş, birleştirmiştir. Bir hadis-i şerifte; "Ümmetimden Sıla isminde biri gelir. Onun şefaati ile çok kimseler Cennete girer" buyurularak onun geleceği haber verilmiştir. Bu hadis-i şerif, imam-ı Süyuti'nin Cem'ül-Cevami kitabında vardır. İmam-ı Rabbani hazretleri bir mektubunda; "Beni iki derya arasında "Sıla" yapan Allahü tealaya hamd olsun" diye dua etmiştir. Eshabı, talebeleri ve sevenleri arasında "Sıla" ismiyle meşhur olmuştur. Hadis-i şerifte müjdelenen "Sıla" ismini ondan evvel hiç kimse almamıştır.

Hayran-ı Hak ol, söyle,

Sabır, yüzünü hiç ekşitmeden acıyı yudumlayabilmektir.

İkinci cildi ise 1619 senesinde yine talebelerinden, Abdülhay Pütni tarafından toplanmıştır. Bu cildde Esma-i hüsna yani Allahü tealanın hadis-i şerifte geçen doksan dokuz ismi sayısınca doksan dokuz (99) mektup vardır.

Son nefes, zor nefes...

İlk tahsiline, babasından ders alarak başladı. Babasından okuyup Arapçayı öğrendi. Küçük yaşta Kur'an-ı kerimi ezberledi. İlminin çoğunu babasından, bir kısmını da zamanının meşhur alimlerinden öğrendi. Babasından ders aldığı sırada, çeşitli ilimlere ait küçük kitapları ezberledi. Babasından aldığı dersleri tamamlayınca, Siyalkut şehrine gidip orada, Mevlana Kemaleddin Keşmiri'den ilim öğrendi. Mevlana Kemaleddin meşhur alim Abdülhakim-i Siyalkuti'nin de hocası olup, zamanının en yüksek alimi idi. Bazı hadis kitaplarını da Şeyh Yakub-ı Keşmiri'den okudu.

- Oğul ne dindesin.

Bütün İslam alimleri, bu zatın imam-ı Rabbani hazretleri olduğunda ittifak etmişlerdir. Peygamberimizden tam bin sene sonra ilim ve irşad kürsüsüne mutlak olarak oturup, cihanı Resulullahın nurları ile aydınlattı. Bid?atleri temizleyip İslam dinini ihya etti. Onun zamanında Hindistan'da ve hatta bütün İslam aleminde baş gösteren sapık fikirler, bozuk inanışlar yayılmaya başlayıp, büyük fitneler çıkmıştı. Ayrıca tasavvufta vahdet-i vücudu anlatan sözler, müslümanlar arasında çeşit çeşit şekillere sokuldu. Bu yüksek ve kıymetli bilgi anlaşılamadı. Birçok cahil, büyüklerin sözlerinin manalarını anlamayarak zamanla dinden çıktı. İslamiyet?e karşı olanlar da bunu fırsat bilip, müslümanları doğru yoldan ayırmak için çalıştılar. Böylece tasavvuf bilgileri ile İslamiyet?in hükümleri arasında ayrılık ve çatışma varmış gibi, ikisi birbirinden ayrıymış gibi gösterilerek, müslümanlar çeşitli isimler altında birbirlerinden ayrılmaya ve birbirlerine düşman edilmeye çalışıldı. İmam-ı Rabbani hazretleri başta vahdet-i vücud bilgileri olmak üzere, yanlış anlaşılan daha birçok meseleyi gayet açık bir şekilde izah ederek, insanların zihinlerini ve kalblerini, yanlış ve bozuk inanışlardan, bid?atlerden temizledi. Hakkı batıldan ayırıp, Peygamberimizin hak ve doğru yol olduğunu haber verdiği Ehli sünnet itikadını her yere yaydı. Genç-ihtiyar herkes ve birçok alim onun etrafında toplandı. Kendisine ilk defa ismini veren, zamanının en büyük alimlerinden Abdülhakim-i Siyalkuti'dir. O zamanın diğer büyük alimleri de onu methedip övmüşlerdir.

-Eğer sıkıntılarına katlanacak birini arıyorsan bulamazsın ama sıkıntılarına katlanacağın dostlar arıyorsan çoktur.

Geh aşkına tuş eyler,

Tefviz et ve rahat bul,

Şu gökkubbenin altında dostlarımızın üzerinde konuştukları ilimden daha şerefli bir şey olduğunu bilseydim tahsil için oraya koşardım.

- İlahi bu yiğitlere dünyada hoş dirlik verdiğin gibi, ahirette de dirlik ver dedi. Yiğitler: - Bu sözün manasını anlayamadık dediler. Maruf:

İbrahim Hakkı hazretleri on yedi yaşında yetim kalmasını şöyle anlattı: 1719 (H.1132) senesinde, benim çok sevdiğim babam ve anam, dert ortağım, üzüntülerimin gidericisi, hücredaşım, gurbet yoldaşım Derviş Osman Efendi, Cuma gecesi sabaha yakın dünyadan ahirete göçtü. Hak yolunda can verip Allahü tealaya kavuştu. Maksadına ulaşarak rahmet deryasına daldı. Bu yetim o gece başka misafir odasında yattı. Sabahleyin kalkıp, hasta babamı görmek istediğimde, oradakiler bana; "Git, önce namazını kıl, sonra gel. Hasta şimdi rahatladı." dediler. Bu söze inanıp mescide gittim. Herkes burnunu tutuyordu. Hepsinin nezle olduğunu sandım. Namazdan sonra odamıza geldiğimde babamın vefat ettiğini gördüm. Benim de rahatım gitti. Gönül evim karardı. Bir anda babamın ayrılık hasretiyle viranelerdeki kuşlara döndüm. Öyle feryad etmek istedim ki, sesim göklere çıkacaktı. Ben bu halde iken o merhamet menbaı mübarek hocam geldi. Benden o üzüntü ve elemi aldı. Ben de kalkıp kendi kendime; "Şimdi ayıptır, sabredeyim. Hocam gittikten sonra nasıl ağlayacağımı ben bilirim." dedim. Mübarek hocamız herkese selam verip, garib oğlu Derviş OsmanEfendinin başı ucunda oturdu. Şehid ruhuna bir Fatiha okuyup, sevabını bağışladı ve murakabeye daldı. Ben hocamın karşısında babamın da ayak ucunda idim. Bir anda Allahü tealanın ihsanlarına kavuştum. Vefat eden babam, mübarek başını kaldırdı. Kimya tesiri olan nazarıyla yüzüme bakıp, tebessüm ederek taziyede bulundu. O anda mübarek göğsünden şimşek gibi bir nur parladı. Kalbim titredi, üzüntü ve elem gidip, yerine sürur ve lezzet doldu. Babamı bu halde görünce, bayramlıklarını giymiş bir çocuk gibi sevindim. Üzüntülü duran ahbablar bu sevincime bir mana veremeyip hayret ettiler. Allahü tealanın ihsanı ve mübarek hocamın himmeti bereketi ile olan bu hadiseyi oradakiler görememişti.

Bayezid-i Bestami birgün bir talebesine şöyle nasihatte bulundu;

Her dilde O'nun adı,

Hesap aninda Kerim olan ALLAHU TEALA bana kafidir.

-Ey dostlarım yetmiş yıllık ibadetimi kıldan ince bir ipe astılar. Kah o yana, kah bu yana sallanıyor ve ben bu esintinin kabul yeli mi, red rüzgarı mı olduğunu bilemiyorum.

İmam-ı Ahmed Rabbani

Bir iş üstüne düşme,

Hamid-i Aksarayi Hazretleri bir gün ziraatla uğraşan talebelerinden birine bir miktar tohum verdi ve: ?Bu tohumların yarısını, tarlanızın bir kısmına sizin için, yarısını da tarlanızın bir kısmına bizim için ekiniz? buyurdular. Talebe tohumları ekti. Ekinlerin yetiştiği mevsimde tarlaya gittiler. Talebenin tarlasında fevkalade güzel yetişmiş bir ekin vardı. Diğerinde hiç ekin bitmemişti. Hamid-i Veli, talebesine dönerek; ?Bu tarlalardan hangisi bizim, hangisi sizindir? buyurunca, talebe son derece utandı ve kendi tarlasını göstererek; ?Bu tarla sizindir efendim? dedi. O da ekinlere bakarak; ?Biz ahiret için çalışıyorduk, acaba hangi günahımızdan dolayı dünyamız mamur olmaya başladı? deyip, üzüntüsünü dile getirdi. Hocasının müteessir olduğunu gören talebe, hakikati söyleyerek üzüntüsünü giderdi.

Kalbin ana bend eyle,

ben de bunu duyduğumda bu zata hayran oldum... Rabbimiz yolundan ayırmasın.

Peygamber?in izini takip edenlerden başkası için Allah?a giden bütün yollar kapalıdır.

Sabr et, sakın usanma,

Naçar kalacak yerde,

-Peki hal ile cevabınız nasıl olacak?

Yahut cemalünden vefa

İmam-ı Rabbani hazretlerinin cenaze namazını, oğlu Hace Muhammed Said kıldırdı. Vefatında 63 yaşında idi. Serhend'de evinin yanında defnedildi. Daha sonra Afganistan padişahı Şah-i Zaman, kabri üzerine büyük ve çok sanatlı bir türbe yaptırdı.

Büyük oğlu Muhammed Said buyurdu ki:

İmam-ı Rabbani hazretleri, daha önce mübarek babasından da Ahrariyye yolunun ve bu yolda bulunanların üstünlüklerini ve kıymetini duymuştu. Bu yolun büyüklerinin kitaplarını okuyup onların güzel hallerini bildiği için; "Bu Hicaz yolunda, böyle büyük bir alimden, bu büyükler yolunun zikir ve usullerini almaktan daha iyi ne olur?" diyerek Muhammed Bakibillah hazretlerinin huzuruna gitti. Huzuruna girince kalbinde bir nur parladı. Mıknatıs iğneyi çeker gibi çekildi. Kalbi şimdiye kadar hiç duymadığı, bilmediği şeylerle doldu. Hacdan sonra uğrayıp istifade etmeyi niyet etti ise de, kalbindeki sevgi ve arzu, kendisini bırakmadı. Ertesi gün huzuruna gelip, Ahrariyye feyzine kavuşmak şevkini arzusunu bildirdi ve hizmetinde kaldı. Edeple ve can kulağı ile sözlerine ve hallerine bağlandı. Üstadının da lütuf ve himmeti ile iki ay içinde kimsede görülmeyen hallere kavuştu.

Kıl ana münacatı,

Somuncu Baba, Şam?dan Tebriz yakınlarında bulunan?Hoy? kasabasında bulunan Hace Alaaddin Erdebili hazretlerinin huzuruna gitmiş, ibadet, riyazet ve hizmetle üstün derecelere kavuşmuştur. Alaaddin Erdebili bir gün ona: ? Artık bizden öğrendiğin ilmi, Allah Teala?nın dinini, insanlara öğretmek üzere Anadolu?ya git!? buyurmuş, o da bu emir üzerine alim ve kamil bir veli olarak Kayseri?ye dönmüştür. Bir süre Kayseri ve Darende?de ikamet ettikten sonra Aksaray yoluyla Bursa?ya gelmiştir.

Di firdevs-i a'layı bula Züleyha.

Maruf Hazretinin Hak katında muamelesi öyle idi ki, vefatından sonra Bağdad'lılar onun kabri toprağına müstecab ve tiryak-i mücerreb derlerdi. Ve her ne hacet ki anın toprağına dileyeler, kabul olurdu.

İbrahim Tennuri hazretlerinin tasavvuf hal ve derecelerini bildiren Gülzar adlı eseri çok kıymetlidir O, bu eserini 25 Şubat 1453 tarihinde tamamlayarak, Fatih Sultan Mehmed Hana ithaf ve takdim etmiş, padişahın birçok ihsan ve iltifatlarına nail olmuştur İbrahimTennuri hazretlerinin hocası Akşemseddin'le birlikte İstanbul'un fethinde de bulunduğu rivayet edilmiştir

Vefat ettiği Safer ayının yirmi dokuzuncu Salı günü, gece kendine hizmet eden hizmetçilerine; "Çok zahmet çektiniz, bu sizin son zahmetinizdir" buyurdu.

Zühd, elde bulunmayan şeyin gönülde de bulunmamasıdır.

Muhammed Haşim-i Keşmi şöyle anlatmıştır:

Nefise binti Hasan, Hazret-i Ali Efendimizin torunlarındandır. İmam-ı Cafer Sadık?ın oğlu İshak-ı Mu?temen ile evlenir. Bir ilim ikliminde doğar ve ulema arasında yetişir. Muazzam hafızası ve muhteşem bilgisi bir yana benzeri az bulunan bir zahidedir. Dünya onu terketmeden o dünyayı terkeder. Kalbinden fanilerin sevgisini çıkarır, daima baki olana koşar.

Somuncu Baba?nın Bursa?daki Hayatı

"Dinin hükümlerini yerine getirmekte, sünnet-i seniyyeye uymakta ve edebe riayette zayıf birisine, nasıl olur da keramet sahibi denilir Böyle bir kimsenin, Allah-u Teala'nın evliyasından olması mümkün değildir" buyurdu

"Seyyidlerden bir genç, medresede talebe idi. Onunla arkadaşlık ederdik. Bir gün ağlayarak yanıma geldi ve başından geçen bir hadiseyi anlattı. İmam-ı Rabbani hazretlerinin büyük bir kerametini görmüştü. Dedi ki: "Hazret-i Ali'ye karşı savaşanları, hele Hazret-i Muaviye'yi sevmezdim. Bir gece senin üstadın İmam-ı Rabbani'nin Mektubat'ını okuyordum. Okuduğum yerde; "İmam-ı Enes bin Malik buyurdu ki: "Hazret-i Muaviye'yi, sevmemek onu kötülemek, Hazret-i Ebu Bekri ve Hazret-i Ömeri sevmemek bunları kötülemek gibidir. Ona sövene, bunlara sövene verilen cezayı vermek lazımdır" yazılı idi. Bunu okuyunca, canım sıkıldı ve yerinde olmayan bir yazıyı buraya yazmış dedim. Mektubat'ı yere attım. Yatağıma uzandım. Uyudum.

Bayezid-i Bestami ariflerin sultanı olarak bilinip, Ebu Bekir Sıddık 'a çok benzerdi Künyesi Ebu Yezid olup, asıl ismi "Tayfur"dur

Allah-u Teala'ya güven, vaad ettiklerinin mutlaka yerine geleceğine inan Hiç ölmeyecek ve hep diri olan Rabbine tevekkül eyle Her işinde O'nun inayetini iste O'nun emirlerine riayet et Hayatta olduğun müddetçe bu dediklerimi yapmaya çalış Halkı bırakıp, Hakka yönel İşini O'na ısmarla!"

Müslümanların zayıf düştüğü, küfrün, sapıklığın, zulmetin, felsefecilerin ve sapık kimselerin her tarafı kapladığı bir zamanda, binlerce kafir, çok sayıda fasık ve facir onun güzel hallerini görüp, sohbetini işitip tevbe ederek salih müslüman oldu. Uzaktan yakından pek çok kimse, rüyada ve uyanık iken onu görerek yanına koşmuş, huzuruna geldiklerinde gördüklerini aynen bulmuşlardır. Alim, salih, genç, ihtiyar binlerce kimse onu görüp, sohbetinde bulununca, feyz alarak kalbleri zikreder olmuştur. Huzurundaki pek çok talebeyi hallere, yüksek derecelere kavuşturmuştur. Her an kerametleri görülür feyz ve bereket yayardı. Kerametlerinin altı binden fazla olduğu bildirilmiştir.

Somuncu Baba?nın Fırını ve Çilehanesi

Bundan sonra Bayezid-i Bestami , kendisini Allah-u Teala'ya verdi, emirlerinin hiçbirisini yapmakta gevşeklik göstermedi

Koy gafleti hazır ol,

Bir gece, bazı kimseler Bayezid-i Bestami 'nin nasıl ibadet yaptığını, neler söylediğini işitmek için penceresinin altında dinlemeye başladılar Seher vakti olduğunda bütün kalbiyle "Allah" dedi Sonra düşüp bayıldı

Her nesnede ziynet var,

Layık görür isen narı

İmam-ı Ahmed Rabbani hazretleri, Hindistan'da yetişen en büyük veli ve alim. Ariflerin ışığı, velilerin önderi, İslam?ın bekçisi, müslümanların baş tacı, müceddid, müctehid ve İslam alimlerinin gözbebeğidir. Silsile-i aliyyenin yirmi üçüncüsüdür.

Boştur gam u teşvişler,

Hocamız oradan ayrıldıktan sonra babamın yüzünü açıp baktım. Güler gibi bir hali vardı. Yüzü nurlu, bedeni sıcak ve yumuşak idi. Sanki uyuyordu. Cenaze namazına çevre köyler ve bütün Siirt halkı geldi. Namazını hocamız kıldırdı. Onun vefatına benden başka herkes üzüldü. Alemin babası olan hocamız, bu yetimine şefkat edip iltifat eylediğinden, merhum babamdan sonra onun hizmetleri bize miras kaldı. Mübarek hocam, bu bozuk huyluyu nice hikmet şurupları ile terbiye eyledi. Kalb hastalıklarından beni kurtardıktan sonra, kendi muhabbeti ile yaktı. Böylece bende, ahiret hallerinde yakin hasıl oldu. Tevekkül etme, dert ve belalara, ibadete ısrarla devam etmeye tahammül, her işe rıza gösterme hali hasıl oldu. Pek kıymetli, leziz nimetler ihsan edildi. Hepsinden daha evlası ve kıymetlisi ise, Allahü tealanın zatında ve sıfatlarında bilgi sahibi olmaya, marifetullaha kavuştum.

Hoşdur bana senden gelen

Tedbirini terk eyle,

Maruf'un bir dayısı vardı ki şehrin naibi idi. Birgün geçerken gördü ki Maruf ekmek yer, bir kendi ısırır, bir ite verir. Dayısı:

Molla Fenari bir fırın yaptırdı. Fırının merkebiyle dağdan odun getirir, geceleri hamur yoğurur, ekmek pişirir ve ertesi sabah da kendi fırınında pişirdiği ekmekleri halka satardı. Pişirdiği ekmekleri çarşı Pazar gezdirip satarken?Somunlar Müminler!? diye söylemesi dikkat çekici bir husustur. Onun ekmeklerinin lezzetine doyum olmazdı. Sırtındaki ekmek küfesiyle ekmek satmaya başlayınca, herkes peşinden koşar, ekmeğini kapışırlardı. Halk bu fırıncıya?Somuncu Baba? lakabını takmıştı.

Dilden gamı dur eyle,

Birbirine layıktır,

Allah görelim n'etmiş,

Somuncu Baba?nın manevi durumunu ortaya koyar. Padişah, teklifini Somuncu Baba?ya iletir. Somuncu Baba, sırrının ortaya çıktığının farkındadır fakat artık yapabileceği bir şey yoktur. Duygularını, Emirsultan?a; ?Hay Emir Hay! Niçin bizi faş ettin? diyerek dile getirir. Çevreden büyük alimlerin ve meşayihin de bulunduğu kalabalık bir cemaate önce imamlık ve hatiplik yapan Somuncu Baba, namazdan sonraki vaazını da Fatiha suresinin tefsirine tahsis eder. ? Bu surenin tefsirinde zamanımızdaki bazı ulemanın müşkilleri vardır? diyerek Fatiha suresinin yedi ayrı makamda tefsirini yapar. Cemaat içinde bulunan Molla Fenari?nin gerçekten mevcut olan müşkillerini halleder. Bu olay, camideki hem ulema, hem meşayih, hem de diğer cemaat arasında hayret ve takdir duygularıyla karşılanır. Somuncu Baba?nın büyük bir veli ve kutup olduğu ayrıca onun hem zahir, hem de batin ilimlerine vakıf olduğu bu vaaz ve hitabetiyle anlaşılmıştır. Cuma namazından sonra bütün cemaat Somuncu Baba?nın elini öpmek ve duasını almak ister. Cemaatin bu arzusunu kıramayan Hamid-i Veli Hazretleri kapıda durur, Ulu Caminin üç kapısından çıkan her kes; ? Ben Somuncu Baba?nın elini öpmekle şereflendim? derler. Somuncu Baba yine keramet göstererek Allah Teala?nın izniyle her üç kapıda da aynı anda bulunarak cemaate elini öptürmüştür.

-Müsaade edersen bir de ben deneyeyim.

Cüneyd ibadetten tarifsiz bir lezzet alır ve geceleri asla uyumaz. Bir yandan Sırriyi Sekatinin sohbetleriyle hallere ve sırlara kavuşurken, diğer yandan İmam-ı Şafiinin talebelerinden fıkh ve hadis öğrenir. Ancak muhteşem ilmine rağmen kürsüye çıkmaz. Ta ki rüyasında Resulullah Efendimizi görünceye kadar. Server-i Kainat, ona Ey Cüneyd insanlara nasihat et buyururlar, Zira sözlerin ferahlık vericidir. Allah-ü teala seni insanların kurtuluşuna vesile kıldı.

Yaz mevsimiydi. Bir Cuma gecesi babam murakabe yapıyordu. Ben de yatıp uykuya dalmıştım. Rüyamda Tillo'nun harman yerine bir anda binden çok süvari ve piyade asker geldi. Atlılar inerek bir yere toplandılar. Boyları iki adam yüksekliğinde olan bu askerler, at ve diğer malzemelerini harman yerine bırakıp, üstadımız İsmail Fakirullah hazretlerinin dergahı kapısında saf saf dizildiler. Ben kalabalığı seyrederken, dergah kapısının sağ yanında duran saftan birisi eğilip beni kucağına aldı. Tebessüm ederek öptü ve sol tarafında olanın kucağına verdi. O da alıp muhabbetle öptü ve solunda duranın kucağına verdi. Bu şekilde sıra ile sekizinci kimsenin kucağına geldim. O da beni öptü, onun solunda dergahın kapısı vardı. Beni yavaşça şefkatle yere bıraktı. Kapı açıktı, içeri girdim. Mübarek hocamız Fakirullah hazretlerinin huzurunda sekiz seçilmiş zatın ayakta durduğunu gördüm. Hocamız da ayağa kalktı ve onlarla müsafeha edip sarıldılar. Bu hale şaşırmıştım. O sırada uyandım. Bu rüyanın lezzeti canıma can katmıştı. Sevincimden rüyamı hemen babama anlattım. Meğer babam, uyanık olduğu halde, benim rüyada gördüklerimi görmüş, hadiseye muttali olmuş ve onlarla konuşmuştu. Babam bana şöyle tenbih etti ve; "Bu rüyayı kimseye söyleme. Bu ruhlar için iyi olmaz." buyurdu. Sabah oldu Cuma namazından sonra dergahın kapısı önünde oturmuş duruyordum. Siirt tarafından at üzerinde ak sakallı bir ihtiyar geldi. Kapının önüne gelince atından indi. Benim yanıma gelip elimi tuttu ve öptü, şaşırdım kaldım. Zira bu kimseyi tanıyamamıştım. Hocamızın huzuruna girmek için izin istedi. Verdiği hediyeleri içeri götürdükten sonra hocamın yanına gittim ve; "Kapıda yaşlı bir kimse huzurunuza çıkmak için izin istiyor efendim." dedim. "Gelsin." buyurdular. Misafiri buyur ettim. İçeri girince oturması işaret edildikten sonra; "Ve aleykümselam ey Seyyid Hamza! Bu Cuma gecesi bize çok misafir geldi." buyurdu. Hocamızın bu tatlı hitabından Seyyid Hamza çok şaşırdı. İlk defa gördüğü bu kimse kendi ismini nereden bilmişti. Ve gece gelen misafirlerin arasında olduğunu nasıl anlamıştı. Bunları hem düşündü, hem de kalkıp hocamın elini öptü. Bir müddet ağladı. İzin isteyip dışarı çıktı. Bizim odaya buyur ettim. İçerde babama halini şöyle anlattı: "Ben Siirt'in ileri gelenlerinden Seyyid Hamza'yım. Bu ana kadar Tillo'ya hiç gelmedim. Bu büyük alim ve veliyi de hiç ziyaret etmemiştim. Bu gece rüyamda beş yüz kadar nur yüzlü atlı alim ile beş yüz piyade evliyaya Siirt önünde karıştım. Onlarla birlikte Şeyh İsmail Fakirullah hazretlerini ziyarete geldik. Bu kasabayı ve yolunu rüyada görerek öğrendim. Harman yerine geldiğimizde atlılar atından indi. Beraberce bu dergahın kapısına saf saf dizildik. Sıra ile mübarek hocanızı ziyaret ettik. Bu dergahın kapısı önünde şu küçük oğlunu gördüm. Evliyalar kucaklarına alıp sıra ile sevdiler. Kapının önüne gelince çocuk içeri girdi. Ben de kapının önüne geldiğimde uyandım. Hala o rüyanın tesiri altındayım, duyduğum o lezzet hala devam ediyor. Sabah olunca atıma binip rüyada geldiğim yol ile doğru buraya geldim. Kimseye sormadan dergahı bulup, sizleri tanıdım. Hazret-i Şeyh'e geldim. Bu gördüğüm rüyayı anlatacaktım. Bir gün sonra da ona talebe olup hizmetiyle ve sohbetiyle şereflenecektim. Ben daha anlatmadan; "Ey Seyyid Hamza! Bu gece bize çok misafir geldi." diyerek hem ismimi hem de rüyada olanları anlattı. Şaşırıp kaldım." Seyyid Hamza'nın bu şaşırmasına babam şöyle cevap verdi: "Senin bu gördüğün rüyanın aynısını bu oğlum da gördü. Lakin avamın gördüğü rüyaları, seçilmiş evliya uyanık iken görüp müşahede etmiştir. Allahü tealanın ihsanları sonsuzdur."

Sultanın ikna olduğunu gören iftiracı sapıklar; "Bunun adamları çoktur. Sözleri bütün memlekette yürürlüktedir. Bunu serbest bırakırsak bir karışıklık çıkabilir" diyerek, uzun konuşmalardan sonra sultanı aldattılar. Sultan, imam-ı Rabbani hazretlerinin, memleketin en sağlam ve korkunç kalesi olan Guwalyar Kalesi'ne hapsedilmesini emretti ve hapsedildi. Bu hadiseye çok üzülen talebeleri sultana isyan etmek istediler. Bunu yapabilecek güçte idiler. Fakat imam-ı Rabbani hazretleri onları rüyalarında ve uyanık iken bundan men etti. Sultana hayır dua etmelerini emredip; "Sultanı incitmek bütün insanlara zarar verir" buyurdu. Kendisi de sultana hep hayır dua ediyordu. Sultanın veziri, koyu bir muhalif olduğundan, zindanda, imam-ı Rabbani hazretlerinin başına kardeşini tayin etmiş ve çok şiddetli davranmasını emretmişti. Bu görevli ise ondan çeşitli kerametler, üzülmek yerine heybet, sabır ve hatta neşe görerek tevbe etti. Bozuk itikadını terk edip Ehl-i sünneti seçti ve halis talebelerinden oldu. Kalede hapis bulunan binlerce kafir, onun bereketi ve sohbetleri ile müslüman olmakla şereflendi. Birçok günahkar tevbe etti. Hatta bazıları yüksek alim oldu.

1) Mektubat: İslam aleminde imam-ı Rabbani'nin Mektubat'ı kadar kıymetli bir kitap daha yazılmamıştır. Mektubat, üç cild olup, beş yüz yirmi altı mektubunun toplanmasından meydana gelmiştir. Kelam ve fıkıh bilgilerini, tasavvufun marifetlerini açıklayan uçsuz bir derya gibi eşsiz bir eserdir.

Her dem onu zikreyle,

Zeyrekliği koy şöyle,

İbrahim Tennuri hazretleri, kendine yeni gelen talebeyi, Allahü tealanın rızasına kavuşuncaya kadar gündüzleri çalıştırır, geceyi ise ibadet etmek suretiyle ihya ettirirdi Daima nefsin istemediği şeylerle meşgul bulundururdu Neticede o talebede tasavvufi haller görülmeye başlayınca halvet emrederdi

afferdersiniz ben dünkü tarih zannettim:):)

Seyyidet Nefise Ölmeden?ölen? bir zahide...

şu cümle de çok anlamlıydı:

- Allah sana ne kıldı dediler.

- Ya şeyh Dicle ırmağı yakın iken niçin teyemmüm edersin?

Biliyor musunuz Allah-ü teala bazı kullarını kırmaz. İşte Seyyidet Nefise bunlardan biridir. Kahireliler sıkıntılı anlarında nurlu türbeye gelir Alemlerin Rabbi?nden onun hatırına ister ve ferahlarlar. Yine aynı şekilde neşelerini de bu büyük zahide ile paylaşırlar. Nasıl mı? Mesela bütün sünnet çocukları ve düğün alayları mutlaka bu eşiğe uğrar. Gelin ve damat kutlu kapıda birer fatiha okurlar.

Ulu Caminin Açılışı, Emirsultan ve Somuncu Baba

"Dilini, Allah-u Teala'nın ismini anmaktan başka işlerle uğraşmaktan ve başka şeyler konuşmaktan koru Nefsini hesaba çek İlme yapış ve edebi muhafaza et Hak ve hukuka riayet et İbadetten ayrılma Güzel ahlaklı, merhamet sahibi ve yumuşak ol Allah-u Teala'yı unutturacak herşeyden uzak dur ve onlara kapılma!"

İmam-ı Rabbani hazretleri 1615 senesinde, elli üç yaşlarında iken, talebelerinden çok sevdiklerine; "Benim ömrüm ve hayatım hakkındaki kaza-yı mübremin altmış üç sene olduğunu ilham ile bana bildirdiler" buyurdu. Ve buna çok sevindi. Çünkü Peygamber efendimize tabi olmasının çokluğu, yaş bakımından da uymakla belli oluyordu. Aynı zamanda bu hususta Hazret-i Ebu Bekir'e, Hazret-i Ömer'e ve Hazret-i Ali'ye de uymuş oluyordu.

Birgün Maruf tebevvül etti. Derhal toprakta teyemmüm etti.

Cüneyd-i Bağdadi ?nin ihvanlarından birine yazdığı mektubun başı:

İmam-ı Rabbani hazretlerinin nurlu bedeni yıkama tahtasının üzerine konulup, elbiseleri soyulunca, orada bulunanlar hazret-i İmamın namazda olduğu gibi ellerini bağladığını gördüler. Sağ elinin baş parmağı ve küçük parmağını, sol elin bileğinde halka yaptı. Halbuki, oğulları vefatından sonra, kollarını düzeltip uzatmışlardı. Yıkama tahtasına yatırırken, tebessüm etti ve bir müddet bu şekilde kaldı.

Geh hulkunu hoş eyler,

Amelsiz cennet istemek vebaldir.

Takdirini derk eyle,

Kendin unut O'nu bul,

Yıkayıcı, mübarek ellerini açıp düzeltti. Sol tarafa yatırdı, sağ tarafını yıkadı. Sağ tarafa yatırıp sol tarafını yıkayacağı zaman, orada bulunanlar, velilik kuvvetinin bir alameti olarak, zayıf bir hareketle ellerinin hareket ettiğini, bir araya geldiğini ve eskisi gibi tekrar sağ elinin baş ve küçük parmaklarının, sol elinin bileğinde halka yaptığını gördüler. Halbuki sağ tarafa yatınca, sağ elin sol el üzerine gelmemesi icap ederdi. Bununla beraber öyle bir kuvvetle sol elini tutmuştu ki, ayırmak ve çözmek mümkün değildi. Kefene sardıkları zaman, yine ellerinin bağlandığı görüldü. Bu hal iki-üç defa vaki oldu. Nihayet oradakiler, bunda derin bir mana ve gizli bir sır olduğunu anlayıp, bir daha ellerini açmaya uğraşmadılar ve oğulları Hace Muhammed Said; "Madem ki, muhterem babam böyle istiyor, böyle bırakalım" buyurdu. Peygamber efendimiz hadis-i şerifte; "Yaşadıkları gibi ölürler" buyurdu. Bu, Allahü tealanın büyük bir ihsanıdır. Dilediğine ihsan eyler. Onun ihsanı boldur.

Bayezid-i Bestami bir defasında şöyle buyurdu;

Mübarek vefat edeceği gün çok korkulu ve üzgündürler. Yüzleri kül gibi olmuş rengi uçmuştur. Talebeleri bu halden çok ürkerler. Hatta içlerinden biri Aman efendim der, biz sizin şefaatiniz ile kurtulmayı ümid ediyoruz. Eğer siz bu kadar sıkıntı çekerseniz bizim halimiz nice olur?

Somuncu Baba ve Hacı Bayram-ı Veli

Hep işleri fayıktır,

-Zaten gelen bütün nimetler Allahın lütfudur. Bizim gibi acizlerin ibadetlerinden ne olsun.

Bizim ilmimiz Kitap ve Sünnet?le mukayyettir.

KAHRIN DA HOŞ LÜTFUN DA HOŞ

Bayezid-i Bestami bir gün yolda yürürken bir gencin kendisini takip etmekte olduğunu farkedip döndü ve gence;

Deme şu niçin şöyle,

Talebelerinden biri sorar: Hiç ibadet ve taat yapmadan Allahın lütfuna kavuşmak mümkün müdür?

hergun bir Evliya hayatı dinlemek isterseniz Radyo15 te gece 12 den itibaren ve seher vakitlerinde dinleyebilirsiniz. Bu sabah Seyyidet Nefise hatun annemizin hayatı canlandırıldı... okumaktan daha tesirli gerçekten. Tüm kardeşlerimize tavsiye ederim dinlemelerini...

İbrahim Hakkı, yedi yaşına geldiğinde annesi SeyyideHanife Hatun'u kaybetti. Babası Osman Efendi, İbrahim'i amcasına emanet etti ve tasavvufta kendisini yetiştirecek bir rehber, alim aramak için sefere çıktı. Kısa sürede Siirt'in Tillo kasabasında İsmail Fakirullah hazretlerinin büyüklüğünü, Allahü teala katındaki yüksekliğini anladı. Ondan ilim öğrenmek ve hizmet etmek için geceli-gündüzlü çalıştı. Dokuz yaşına basan öksüz İbrahim Hakkı, babasının hasretiyle yanıyordu. Amcası Molla Ali Efendi, İbrahim Hakkı'yı alarak Tillo'ya babasının yanına götürdü.

Bana haksizlik etmek isteyenlere hilm ve kuvvet sahibi olan ALLAH U TEALA bana kafidir.

İbrahim Hakkı hazretleri için şiir, bir vasıtadır. Ona göre şiir Hakk'ı anlatmalıdır. Edebi bildirmelidir. Hakk'ı anlatmak için, kalemin aşıkın elinde olması gerekir. Ancak o zaman Hak aşığı, Hakk'ı anlatacaktır. Şiirde sevgiliye yer verilince, o kıymet kazanır. Sevgiliden bahsetmeyen şiirde güzellik aramak boşunadır. Şiir böyle olunca hikmettir.

Her işte ganimet var,

Geh darr ü gehi nafi',

Bu Aşık hem sana kuldur

İmam-ı Rabbani hazretleri vasiyetine devamla şöyle buyurdu: "Dinimizin sahibi Resulullah efendimiz, nasihatlerin en incelerini bile; "Din nasihattır" hadis-i şerifi gereğince ihmal etmediler. Dinimizin kıymetli kitaplarından, tam tabi olmak yolunu öğreniniz ve bununla amel ediniz.

-Alacağını zannetmem ama sen bilirsin.

İmam-ı Rabbani hazretlerinin talebelerinden biri şöyle anlatmıştır:

Hanımlarından Züleyha Hatun'un vefatı için de:

Geh abdin eder arif,

Gemicinin nezri

Bayezid-i Bestami 'nin daha annesinin karnında iken kerametleri görülmeye başlamıştı Annesi ona hamile iken şüpheli bir şeyi ağzına alacak olsa, onu geri atıncaya kadar karnına vururdu

Cüneyd-i Bağdadi hazretleri otuz sene cemaatle namazda ilk tekbiri kaçırmadı. Namazda kalbine dünya düşüncesi gelse o namazı tekrar kılardı. Daima Allahü tealayı hatırlardı. Her gün 400 rekat namaz kılardı. Otuz yıl yatsı namazından sonra hiç uyumadan ibadetle meşgul oldu.

O ay yirmi dokuz gün idi. Peygamber efendimizin vefat ayı olan Rebiül-evvel ayının ilk gecesi, Peygamber efendimizin huzuruna kavuştu. Hastalık ve humma çektiği günler, yaşının sene adedi kadar olup, altmış üç gün idi. Hadis-i şerifte; "Bir günlük humma, bir senenin kefaretidir" buyuruldu. Çektikleri hastalık, bu hadis-i şerifin manasına uygun oldu.

Yıldırım Bayezid 798 (Miladi 1396) tarihinde kazandığı Niğbolu zaferine bir şükür nişanesi olarak Bursa?da Ulu Caminin yapımını başlatmıştı. İnşaat 802 (Miladi 1399) yılında tamamlanınca, adet olduğu üzere açılış merasiminin Cuma günü yapılmasına karar verilmişti. Sultan Bayezid, o gün, Cuma namazında hitabet, imamet ve namazdan sonraki vaazın teberrüken damadı Emir Buhari tarafından yapılmasını arzu etmişti. Emir Buhari: ?Bu beldede, yani Bursa?da benden daha alim kimseler vardır ve zamanın kutbu burada iken bana vaaz vermek düşmez. Bu şeref, halkın Ekmekçi Koca dedikleri Şeyh Hamid?e aittir.? diyerek

"Sana yaşadığın sürece tamamen Allah-u Teala'ya yönelmeni, yüzünü hiçbir vakit O'ndan çevirmemeni tavsiye ederim Şüphe yok ki O'na kavuşacak ve O'nun yüce huzurunda duracaksın

Bunun üzerine annesi: "Seni Allah-u Teala'ya emanet ettim Kendini O'na ver" dedi

Maruf birgün oruçlu idi. Müridleriyle giderken ikindi vaktinde gördüler ki bir saka su gezdirir ve derdi ki:

"Madem öyledir O halde o büyük zatı ziyarete gitmemiz lazım oldu" buyurdular Talebelerinden bazıları ile onun bulunduğu yere geldiler Bayezid-i Bestami bildirilen zatın, mescide gitmekte olduğunu ve kıbleye karşı tükürdüğünü gördü Görüşmekten vazgeçip tekrar geri döndü Sonra o kimse hakkında,

Aradığına bağlı

İBRAHİM HAKKI ERZURUMİ

Bunun için bazı kimselerin cefa oklarına, eziyet ve iftiralarına hedef oldu. Nice alimlerin, fadılların, kamillerin kendi yollarından ayrılıp, rehberlerini bırakıp, etrafına ve hizmetine koşuşmaları ise, hasetlerini daha da artırdı. İmamı tehlikeye düşürmek için, hilelere başladılar. Mesela, Cüneyd-i Bağdadi, Bayezid-i Bistami gibi büyük meşayihi aşağı görüyor diyerek, cahil tabakayı aldattılar. Yüksek meşayihin bildirdiği vahdet-i vücudu inkar ediyor, diyerek, görüşü kısa kimseleri İmam'dan soğutmaya başladılar. Onu sevenlere de; "Meşayih-i izamı inkar ediyor, Allahü tealanın marifetine vasıtasız olarak kavuştum diyor" dediler. Çeşit çeşit iftiralarda bulundular.

Bil kadi-yi'l hacatı,

Muhammed bin Hisam diyor ki,"Maruf u kerh i bana, Sana on dua ogretecegim, besi dunya besi ahiret icindir. Bunlar ile kim dua ederse Allah u Teala onun duasini kabul buyurur"dedi. Ben, yazayim mi dedim "Hayir Behr bin Haris nawsil tek tek okuyup bana ogrettiyse, sana da tek tek ogretirim buyurdu. Bunlar sunlardir

Bir gün, hafızlardan biri, kendi minderlerinden aşağı bir minder koyup üzerine oturarak, Kur'an-ı kerim okumaya başladı. İmam-ı Rabbani hazretleri bu durumun farkına varıp, hemen üzerinde oturduğu yüksek minderi bir kenara çekip yere oturdu. Hiçbir zaman Kur'an-ı kerim okumakta olan hafızdan yüksekte oturmazdı."

Allah rahmet eylesin

İbrahİm Tennurİ

Kadın bunu düşünmek bile istemez, lakin aklına gelen başına gelir. Yine bir cuma günü sepetini koluna takar bohçasını başına koyar. Pazara doğru ilerlerken bir kartal bohçayı kaptığı gibi kalkar ve uzaklara uçar. Kadın bir müddet çaresizlikle kuşun peşinden koşar. Sonra bir köşeye çöküp ağlamaya başlar. Kendini o kadar yalnız ve o kadar zavallı hisseder ki...

-Yüzüne bak anlarsın.

Hızır Aleyhisselam ile Sohbeti

İmam-ı Rabbani hazretleri, Muhammed Bakibillah hazretlerini tanıdıktan sonra, edeple ve can kulağı ile bu hocasının sözlerine ve hallerine bağlandı. Birkaç ay sonra, hocası ona icazet verdi. Böylece tasavvuf ilminde ve hallerinde de yüksek dereceye kavuştuktan sonra, memleketi olan Serhend'e dönmesi emrolundu. Hocası, talebesinden çoğunun yetiştirilmesini de ona bırakıp, onları da arkasından Serhend'e gönderdi. Hocası onun için şöyle buyurdu: "Kalblere deva, ruhlara şifa olan bu tohumu, Semerkand ve Buhara'dan getirip Hindistan'ın bereketli toprağına ektim. Taliblerin yetişip kemale gelmesi için uğraştım. O, her dereceyi aşıp, üstünlüklerin sonuna varınca, kendimi aradan çekip, talebeyi ona bıraktım."

Öğren edeb ü hulku

Hallak u Rahim oldur,

Gerek dirilt gerek öldür

1755 (H.1169) senesinde tekrar İstanbul'a gitti. Sarayda, divan katibi Ali Efendi başta olmak üzere, pekçok kimselerle dost oldu. Sultan Üçüncü Mustafa Han zamanında da Abdurrahman Gazi zaviyesinin beratı yenilendi.

Geçmişle geri kalma,

Vallahi güzel etmiş,

-Mekke-i Mükerremede harçlıksız kalmıştım. Basradan para bekliyordum ama gelmemişti. Saçım sakalım çok uzamıştı. Bir berbere girdim Peşin peşin söyliyeyim param yok dedim, Allah rızası için saçlarımı düzeltebilir misin? Berber o anda mevki sahibi birini traş etmekteydi. Onu bırakıp bana başladı. Adam itiraz etti. Berber Kusura bakmayınız efendim dedi, sizi ücreti mukabilinde traş ediyorum. Ama bu genç Allah rızası için istedi Berber dahasını da yaptı, bana harçlık verdi. Aradan birkaç gün geçti, beklediğim para geldi. Ona bir kese altın götürdüm. Asla alamam dedi, İnan Allahın rızası, daha değerli

Aklam-ı Hak ey Hakki

Mektubat'daki mektupların birkaçı Arabi, geri kalanların hepsi Farisidir. Çeşitli zamanlarda basılmıştır.

Birgün bir bölük yiğit Dicle ırmağı kenarında şarap içip fesad işlerlerdi. Maruf'un yolu bunlara uğradı. Bu yiğitler dediler ki: - Ya şeyh bize dua kıl. İşbu suya gark olalım ki bizim şu melanetimiz halka değmesin. Maruf elini kaldırdı:

Kalbinden ırak olma,

İlk tahsilini memleketinde yaptıktan sonra Konya'ya giderek Molla SarıYakub'dan ilim tahsil etti Sarı Yakub'un ölümünden sonra 1438 yılı civarında Kayseri'ye gelerek Hunad Hatun Medresesine müderris oldu Kendisi Şafii mezhebinde olduğundan ve medresenin vakfiyesinde, gerek müderrisin ve gerekse talebelerin Hanefi mezhebinde olmaları şart koşulduğundan, bu medresenin müderrisliğinden ayrıldı

Bu devletin, bu nimetin sevinçlerini saçayım."

Bayezid-i Bestami bir gece ıssız bir su kenarında hırkasını üzerine örtüp uyumuştu İhtilam oldu Hemen kalkıp gusletmek istedi Hava çok soğuk olduğu için, nefsi güneş doğduktan, hava ısındıktan sonra gusletmesini isteyerek gevşek davrandı

Molla Fenari?nin Somuncu Babayla olan ilk münasebeti, Şeyh Hamid?in Ulu Camideki Fatiha suresinin tefsirinden sonra başlar. Namazdan sonra evine dönen Şeyh Hamid?in evine, vaazının tesiri altında kalan Molla Fenari de gelir. Yanında medresedeki müderrislik maaşından topladığı 5.000 akçesi de vardır. ?Şüphesiz helaldir, kabul buyurursanız bunları size hediye etmek istiyorum? der. Somuncu Baba?Helal olduğunda şüphemiz yoktur. İçinden bir akçe verin de merkebimize taze ot getirsinler? der. Verilen akçe ile biraz taze ot satın alarak merkebin önüne korlar. Merkep bir süre kokladıktan sonra otun üzerine çişini yapar. Bunun üzerine Somuncu Baba: ?Bu zamana kadar merkebimiz şüpheli gördüğü şeyi yememiştir? deyince Molla Fenari: ?Talebeniz olmakla şereflenmek istiyorum? diyerek onun eteğine yapışır ve talebesi olur. Molla Fenari?nin mürşidi artık Somuncu Baba?dır.

-Biliyorsun beyim gemicidir. Bunlar İskenderiyye açıklarında seyrederlerken teknenin tahtaları oynuyor ambara su sızmaya başlıyor. Hani ellerinde azıcık pamuk ipliği olsa katrana bulayıp kalafat yapacaklar ama derya ortasında pamuk ipini nerede bulsunlar? Arkadaşları yıkılıyor ama kocam ümidini hiç kaybetmiyor. Birara ellerini açıyor ve?Ya Rabbi? diyor, ?Seyyidet Nefise hürmetine bize yardım eyle.? Tam o sıra ne oluyor biliyor musunuz. Bir kartal geliyor ve güverteye bir bohça bırakıyor. Açınca ne görseler beğenirsiniz?

Anadolu'da yetişen büyük velilerden İsmi İbrahim olup, Tennuri diye meşhur olmuştur Sivaslı olduğu bilinen İbrahim Tennuri hazretlerinin, doğum tarihi bilinmemektedir 1482 (H887) senesinde Kayseri'de vefat etti Kabri Kayseri'dedir

Çocuklarını ve talebelerini bırakıp sultana yalnız gitti. Kendisine yapılan iftiralara karşı sultana güzel ve doyurucu cevaplar verdi. Sultan yüksek hakikatleri anlayabilecek birisi olmadığı halde, neşelendi ve serbest bırakıp özür diledi. Hatta, sultana kendisine yapılan iftiraların asılsız olduğunu açık delillerle anlatırken, orada bulunan ateşe tapıcı Hinduların büyük bir kumandanı, imam-ı Rabbani hazretlerinin dinde olan kuvvetini, sözlerini, lezzet ve kıymetini görerek müslüman oldu.

"Molla! Benden haya etmeyi bırak. Bana dön. Sen bendesin. Ne yaparsan kabulümdür."

"İmam-ı Rabbani hazretlerinin ömrünün son günlerinde, hasta olduğu sırada huzuruna çıkıp, birkaç günlüğüne memleketime gidip gelmek için izin istedim. "Birkaç gün dur!" buyurdu. Sonra tekrar arzedip; "Hemen gidip, döneceğim" dedim. "Birkaç gün sabret!" buyurdu. Fakat; "Gidip en kısa zamanda huzurunuza döneceğim" deyince, izin verdi ve: "Sen nerede, biz nerede, ilkbahar nerede?" mısraını okudu. Bu sözünden birkaç gün sonra vefat etti.

Buyurur ki: Cömertlik nişanı üçtür: 1- Hilafsız vefa, 2- Sualsiz ata, 3- Minnetsiz şefkat. İşte bu üç, evliya nişanıdır. 1- Endişesi hep Allah ola, 2- İşleyeceği işi Allah için işleye, 3- Gönlünün arayış ve kararı yani dolanımı Hak'la ola.

"Allah'ın evliyasını sev ki onlarda seni sevsin, Allah-u Teala hergün ve her gece evliyasının kalbine yetmiş kere nazar eder Ola ki velisinin kalbinde senin ismine de nazar eder de seni sever ve affeder"

Buyurdu ki: "Sünnete çok sıkı sarılmak lazımdır." Bu sözleriyle de Peygamber efendimize uymak istemişlerdi. Çünkü, Peygamber efendimiz vefat edecekleri zaman böyle nasihat eylemişlerdi. Abbad bin Sariye'den, Tirmizi ve Ebu Davud şöyle rivayet eder: "Resulullah efendimiz bize vaaz ediyordu. Bu vaazdan kalbler ürperiyor. Gözler yaşarıyordu. Dedik ki: "Ya Resulallah! Bu sözleriniz veda vaazına benziyor, bize vasiyet ediniz." Resulullah aleyhisselam buyurdular ki: "Size vasiyetim olsun: Allah?tan korkunuz, bir köle bile emr-i ilahiyi bildirse dinleyiniz ve yapınız. Yaşayanlarınız çok şeyler görecek. O zaman benim ve Hulefa-i raşidinin sünnetine gayet sıkı sarılınız, onu elden kaçırmayınız. Dinde bid?atten çok sakınınız. Çünkü bütün bid?atler dalalettir, sapıklıktır."

"Sırrı Sakati der ki:

Müstakbele hem dalma,

"Hak, şerleri hayr eyler,

Somuncu Baba?nın Ulu Camideki vaazında Fatiha suresini yedi ayrı makamda tefsir etmesi ve?Bu surenin tefsirinde zamanımızdaki bazı ulemanın müşkilleri vardır? diyerek; ilk Osmanlı Şeyhülislamı olarak kabul edilen büyük allame Molla Şemsüddin Fenari Hazretlerinin çözemediği hususları açıklaması Molla Fenari Hazretlerini hayrete düşürmüştü. Bu hayretini şu sözleriyle ifade etmişti: ?Şeyh Hamid, bize burada hikmetler saçıyor ve büyüklüğünü gösteriyor. Fatiha?yı yedi vecih üzere tefsir eyledi. Birinci tefsiri herkes anlayabilirdi. İkinciyi, buradaki bazı kimseler anlayabildi. Üçüncüyü ise bir kısmını aklım idrak ettiyse de bir kısmını idrak edemedi. Bundan sonraki vecihleri ise, bizim idrakimizin dışında kaldı. Ancak kendisi idrak edebilir.?

Muharrem ayının on ikinci günü buyurdu ki: "Bana bu dünyadan öbür dünyaya gitmeme kırk veya elli gün kaldığını bildirdiler. Mezarımı da gösterdiler." Bu sözleri dinleyenler üzüldüler ve şaşa kaldılar. Ciğerlerindeki yara yeniden tazelendi. O günlerde, oğlu Muhammed Said bir gün, imam-ı Rabbani hazretlerini ağlarken gördü. Sebebini sordu. Cevabında; "Allahü tealaya kavuşmanın sevinci ile ağlıyorum" buyurdu. Yine oğlu; "Allahü teala, bu işi, bu dünyada çok sevdiklerinin isteğine bırakır. Madem ki, siz bu kadar çok istiyorsunuz, elbette gidersiniz" diye arz etti. Bu sözü söyleyen oğullarında bir değişme gördü ve buyurdu ki: "Muhammed Said! Allahü tealanın gayretine dokunuyorsun." Oğlu; "Kendi halime üzülüyorum" dedi ve gayet samimi bir beyanla, dert ve elem dolu kalbini dışarı vururcasına; "Ey gönlümün süruru babacığım! Bize yaptığınız bu şefkatsizlik ve acımasızlık nedendir?" diye arz etti. Bunun üzerine; "Allahü teala sizden sevgilidir. Ayrıca bizim size şefkat ve yardımlarımız, vefat ettikten sonra, bu dünyadakinden daha çok olacaktır. Çünkü bu dünyada, insanlık icabı bazen ister istemez yardım ve teveccüh tam olmuyor. Halbuki öldükten sonra, beşeri sıfatlardan tamamen ayrılma vardır" buyurdu. Bunu söylediği günden itibaren, o günleri saymaya başladılar. Şöyle ki, Safer ayının yirmi ikinci gecesi kalbleri hasta eshabına; "Bugün söylediğim günlerin kırkıncı günü geçmiş oluyor. Bakalım bu yedi-sekiz günde ne zuhur eder" buyurdu. Yine oğullarına buyurdu ki: "Şu arada hasıl olan birkaç günlük sıhhatte, Allahü teala, Habibine tabi olan bir insanda bulunabilecek bütün kemalatı bana ihsan eyledi." Oğullarının bu sözlerden kalbleri parçalandı. Çünkü, bu sözlerde Hazret-i Ebu Bekri Sıddıkın; "Bu gün dininizi tamam eyledim" ayet-i kerimesi gelince kalblerine gelen, yani Peygamber efendimiz vefat edecektir, ilhamından bir işaret bulunduğunu anladılar.

Bakın İslam alimleri bizlere bir sır fısıldıyorlar. Hani bazen insanın kalbi kırık, gözü yaşlı olur ya... Yahut bir seher vakti ellerinizi açasınız gelir. Böyle anlarınızda bu büyük zahideye hatırlayıp fatiha okuyun. Feyzle kuşatıldığınızı, nurla donandığınızı hissedeceksiniz. İşte o an kendinize, ailenize ve bütün müminlere dua edin.

-Haydi anlat bakalım.

İbrahim Hakkı hazretlerinin yazmış olduğu eserler şunlardır:

"Gerçi insana anasına, babasına de tavsiye ettik Anası onu zayıflık üstüne zayıflıkla taşıdı Sütten ayrılması iki yıl içindedir Bana ve anne-babana şükret diye de Dönüş ancak banadır" (Lokman;14)

Hal ile dahi olma,

1623 senesinde Ecmir'de iken; "Vefat etmemin yakın olduğuna dair işaretler, alametler görülmeye başladı" buyurdu. Serhend'de bulunan kıymetli oğullarına mektup yazıp; "Ömrümüzün sona ermesi yakındır" buyurdu. Babalarının hasreti ve ayrılığı ile yanan, evliyanın gözlerinin nuru kıymetli oğulları, bu mektubu alınca, babalarının bulunduğu yere hareket ettiler. Huzuruna kavuşunca, bir gün, bu yüksek oğullarını hususi odaya çağırdı. Buyurdu ki: "Kıymetli oğullarım, bu dünyaya hiçbir şekilde nazarım ve bağlılığım kalmadı. Öbür dünyaya gitmek icap ediyor, gitme ve yolculuk alametleri görünmeye başladı."

Arif dili teng olmaz,

Netmişse güzel etmiş...

Tefviz-i umur eyle,

Ya taze gül yahut diken

Onlar böyle konuşurken Kübreviyye, Çeştiyye yollarından da birer cemaat geldi. Böylece anlaşmaya vardılar, bundan sonra bu iki şerefli nisbetten de kalbimde, büyük pay, tam bir şevk buldum." İmam-ı Rabbani hazretleri tasavvufta, bu yolların hepsinde talebe yetiştirip feyz verdi.

Ya hil'at ü yahut kefen

İmam-ı Rabbani hazretleri şöyle buyurmuştur.

Gerek ağlat gerek güldür

8) Şerh-i Ruba'ıyyat-ı Abd-il-Baki

Her canda O'nun yadı,

1778 (H.1192) senesinde ömrünün sonlarına yaklaşan İbrahim Hakkı, vasiyetnamesini yazdı. Sık sık hastalanması sebebiyle bizzat kendisi kitap yazmak için uğraşamıyordu. Ancak yazdırmak suretiyle kalan ömrünü bereketlendirmek istiyordu. Bu sebeple oğullarının katib olarak yardım etmelerini istedi. Kendisi söyleyip oğulları yazdılar. Nihayet 1781 (H.1195) tarihinde bir Perşembe günü vefat etti. Tillo'da, hocası İsmail Fakirullah hazretlerinin kabrine komşu olacak şekilde defnedildi. Ölümü için de; "Hudayı bilmeye ancak cihane geldi sultanım." mısraı tarih olarak düşürüldü.

Babasını vefatından sonra Şam?a giderek?Hankah-ı Bayezediyye? de ilmi çalışmalarına devam ederken Tasavvufi hayata yönelmiş, pek çok verilerin sohbetlerine katılmış, kalbi seviyesini yükseltmiş, Allah dostlarından olmuştur.

Her kalbi odur sarif,

5) Adab-ül-Müridin

İmam-ı Rabbani hazretleri bir müddet Serhend'de talebe yetiştirmekle meşgul olup, insanlara doğru yolu anlattıktan sonra, hocasını ziyaret için Delhi'ye gitti. Bir müddet hizmetinde kaldı ve hocası ile çok hoş sohbetleri oldu. Hallerini bulunduklarından daha yukarıya götürdüler. Bütün bu lütufları ile çok yüksek hallere, faziletlere kavuşmasına rağmen, hocasına yapılması mümkün olmayan bir edeple davranıyordu. Muhammed Haşim-i Keşmi şöyle anlatmıştır: "Hace Hüsameddin Ahmed'den işittim. Hocam imam-ı Rabbani'yi methedip övdükten sonra; "Mertebesi yüksek, fazileti çok olmakla beraber, edebe riayette, hocamız Muhammed Bakibillah hazretlerinin talebelerinden hiçbiri, İmam-ı Rabbani gibi değildi. Bunun için bereketler herkesten önce ona nasip oldu" buyurdu.

Somuncu Baba bir gün fırına ekmeklerini sürmüştü. Pişmelerini beklerken yanına padişah Yıldırım Bayezid Han?ın damadı Seyyid Emirsultan geldi. Elinde bir çömlek vardı. ?Selamun aleykum Baba? dedi. O da?Ve aleykum Selam? diyerek birbirlerine bakıştılar. Emirsultan, elindeki yemek çömleğini Somuncu Baba?ya verip içindekinin pişirilmesini rica etti. Somuncu Baba kabı alıp fırının ağzından içeri sürmek istediyse de çömleği fırına sokamadı. Bir daha denedi yine olmayınca Emirsultan?a döndü ve; ? Anladım ki bu çömleği fırına sen süreceksin!? dedi. Emirsultan; ?Peki? diyerek çömleği aldı ve fırının gözünden içeri rahatlıkla sürdü. Fakat fırında hiç ateş yoktu. Somuncu Baba fırının ağzını kapattıktan sonra; ?Birazdan pişer, bekleyiniz? buyurdu. Bir müddet bekledikten sonra kapak açıldı. Fırında hiç ateş olmadığı halde yemeğin piştiğini gören Emirsultan, Somuncu Baba?nın büyük velilerden olduğunu anladı. Orada tasavvuf üzerine bir miktar sohbet ederek dost oldular.

Bütün bu vasıflarıyla birlikte ismi, imam-ı Rabbani Müceddid-i elf-i sani Şeyh Ahmed-i Faruki Serhendi'dir.

Kahire?nin zarif çiçeği

Ger vasl u ger hicran da

İbrahim Hakkı hazretleri, tefsir, hadis, fıkıh gibi nakli ilimlerin yanında, akli ilimlerle de uğraşmış, canlılar hakkında çeşitli teoriler ileri süren Fransız doktoru Lemarck, İngiliz Ch. Darvin, Hollandalı Hugo de Vries gibi batılı ilim adamlarından çok önce, canlılar hakkında, en basitinden en mükemmeli olan insana kadar düzgün bir tekamül bulunduğunu yazmıştır. Bu konuyu ele alırken, bu tekamülde arada görülen belli noktaları, hususi özellikleri ve her birinin hudutlarını tesbit etmiş, hepsinin ayrı ayrı cinsler olduğunu ayrıca belirtmiştir. O sadece biyoloji ilmi ile değil; fizikten kimyaya, matematikten astronomiye kadar, devrindeki bütün ilimlerle uğraşmış, bir ilim ve marifet hazinesi olan Marifetname'sinde, bütün bunlara yer vermiştir. Mevalidi, yani canlı cansız bütün varlıkların yaradılış sırrını bilmek ve irfanı tahsil etmek, onda pek açık olarak görülmektedir.

Anlatıldığına göre Bayezid-i Bestami birgün talebeleriyle giderken delilerin bulunduğu bir hastanenin önünden geçiyordu Talebelerinden birisi, orada delilerin tedavileri için birşeyler yapmaya çalışan baştabibe yaklaşıp;

Sufi yer gibidir. Kötü olan her şey onun üzerine atılır. Fakat ondan güzel olandan başka bir şey çıkmaz.

Bu halden sonra, bana halvette kalmamı emretti Olgunluk ve üstünlük sofrasındaki nimetlerle gönlümü doyurdu O gece ibadet edip uyudum Rüyamda dört yüz hal gördüm Sabah olunca, bu dört yüz hali birer birer hatırladım Halbuki daha önceki zamanlarda, namaza durduğum zaman hangi sureyi okuyacağımı unuturdum Bu halin Şeyh Akşemseddin hazretlerinin bereketinden olduğunu anladım Diğer talebeleriyle birlikte geceleri ibadet ederek geçiriyorduk Diğer talebeler halvette; yemekten, içmekten ve uyumaktan kendilerini alıkoyuyorlardı Bana ise her gece çeşitli yemekler, ekmek ve bir mikdar su gönderiyordu Manevi sofradan doyurduğu gibi, zahir halde bile doyuruyordu Uzun bir müddetten sonra bu derece riyazet çekenler, aç, susuz ve uykusuz duranlar arasında, kendimde insanın hayvanlık yanının ağır bastığı zannı galip gelip, yeme ve içme, bu makama yakışmaz diye düşündüm O gece yemek yemedim ve ibadetle meşgul oldum Ancak önceki gecelerde bulunan haller bu gece görülmedi Bu durum Akşemseddin hazretlerine malum olunca, bana; "Kendi başına iş yapmak dervişin işi değildir Sen şeytanın vesvesesiyle hareket ettin Hocan ve terbiye edicin, senin ahvalini senden daha iyi bilir iken, onun muradına muhalif olmak uygun değildir" buyurdu Halvete girdiğim 87 gece, Berat gecesinde, içimden biberli bir pilav yemek geçti Akşam olunca Akşemseddin hazretleri beni davet etti ve istediğim pilavdan bir tabak ikram edip; "Beni yanında yok farzet ve benden utanma, istediğin gibi ye" dedi Ben de emre uyarak, bir tabak pilavı yedikten sonra, Şeyh hazretlerinin emriyle halvetten çıktım"

Verirsin cennet ü huri

Her anda, o bir şanda,

- Kimseye söyleme. Birgün sabah namazını Bağdad'da kıldım Sonra vardım Kabe'yi tavaf eyledim. Zemzem kuyusuna su içmek için gittim. Ayağım kaydı, düştüm. Bu nişan odur dedi.

Bu arada çok sadaka verdi ve büyük hayırlar yaptı. Esrar mahremlerinden, yakınlarından biri, bu sadaka ve hayratlarının çokluğunu görünce; "Bütün bu hayratlar, belaların giderilmesi için midir?" diye sordu. Buyurdu ki: "Hayır, belki de kavuşmak şevki ile bunları yapıyorum. Ve şu beyti okuyup gözlerinden sevinç gözyaşları döküldü:

Teslim ol nara yanma,

Bu nas ile yorulma,

-Eğer kendi kendini deneseydin, bizi denemeye lüzum görmezdin. Kalbindeki değişimi de mi farketmedin?

Eserleri:

- Maruf'u düşümde gördüm. Arşı rahman altında hayran otururdu. Hak'tan hitab oldu ki: - Maruf aşkımızdan hayran oluptur, bizi görmeyince aklı gelecek değildir.

"Niçin beni takip ediyorsun, istediğin nedir?" dedi Genç edeble;

Hamid-i Aksarayi Hazretleri bir, 815 (Miladi 1412) senesinde, bir gün dostları ve talebeleri ile helalleşti. İki rekat namaz kıldıktan sonra, uzun uzun dua etti. Sonra kelime-i şehadet getirerek vefat etti. Cenaze namazını Hacı Bayram Veli kıldırdı. Geriye iki erkek çocuk bırakarak bugünkü türbesinin olduğu yere defnedildi.

Seyyidet Nefise?nin Zeynep isminde bir yeğeni vardır ki halasına aşıktır, ona severek hizmet eder. Birlikte yılları geçer ama yüce kadını bir kere bile uyurken göremez. Seyyidet Nefise ölüm halleri belirdiğinde oruçludur. Alimler orucunu bozabileceğini söyleyince Zeynep bir şeyler hazırlar, halasına getirir. Mübarek manalı manalı güler, ?ben 30 yıldır oruçlu ölebilmek için dua ediyorum? der. Yanında Kur?an-ı Kerim okurlar. ?Düşünen ve hakkı kabul edenlere, Rableri katında cennet vardır? (En?am suresi ayet 127) mealindeki ayet okunurken vefat eder.

En çok açlıkla değilde, toklukla halvetini tamamlaması çok ilgimi çekti. Halvetin hep açlıkla, çok az bir yemekle yapıldığını okuyordukta böylesini ilk defa duydum. Allahın güzel kullarına akıl sır ermiyor.

derken, mutlaka kendi tecrübelerini ve hallerini de aktarmaktadır.

Onun ruhaniyetinden feyz almakla meşhur oldu İlahi aşk'ta o kadar ileri ve ibadette o kadar yüksekte idi ki, namaz kılarken Allah korkusundan göğüs kemikleri gıcırdar, yanında bulunanlar bunu işitirdi

Bir gün yakınları kendisine: "Efendim filan yerde büyük bir zat var Fazilet ve keramet sahibi bir veli'dir" dediler ve daha başka sözlerle o zatı çok medhettiler Bunun üzerine Bayezid-i Bestami :

Marufu Kerhi hazretleriyle ilgili paylaşımda bulunulursa, çok sevinirim. yalnız her yerde bulunabileceklerden ziyade, özel paylaşımlar olması ricamdır:)

Bana kotuluk etmek isteyenlere, Sedid olan ALLAHU TEALA kafidir.