gerçeklestirdikleri eserleri temsil etmektedir.19 Hadis, ilk dönem cemaati

kim olursan ol yine gelll... mevlanayı bilmeyen okumayan sufiye sufi demem haberin ola:)))

gördügümüz üç tanesi ile ilgili birtakim hususlara dikkat çekerek bazi

fazlurrahman a gelince.. benim derdim kişilerle değilki.. taşıdıkları zehirli fikirlerle.. dolayısı ile hep aynı tarikatten yazdığın için hep muhalefette kalmamız normal olsa gerek.

Ebu Davud söyle demektedir: Ahmet b.

ihtiyaçlarini göz önünde bulundurarak yorumlamislardir. Her nesilde ortaya çikan

hadis içinde belirtilen hususlarin tekrar ta?dad edilmesinden baska

Peygamberin söz fiil ve uygulamalarinin esas

kazanarak nakledilmesiyle de hadisler tesekkül etmis oluyor.

değerli huseyncan Allah acil şifalar versin kardeşim.. forumda eksikliğini hissedeceğiz.. Çabuk gelmeye bak..

gülmek de lazım... kimse kendini islamın kurtarıcısı göstermese... islam olduğu yerde duruyor... onu anlamaya kuru değil kur'an lazım gelir...

sünneti? kavrami ile ilgili görüsleri dogru degildir.5 Bu degerlendirmesinden

ibni arabiden aktarımlar yapsana...

Fazlurrahman tarafindan?ikinci anlamdaki sünnet? olarak adlandirilan ve

20; Müslim, Hacc, 93-94; Tirmizi, Hacc, 105; Ibn Mace, Menasik, 91; Ahmed b. Hanbel,

Kuran ve sünnetin yorumlanmasi sonucu ortaya çikan içerik yani devam ede

dayanirsa da, hal- i hazirdaki konumunda cemaatin uygulamasini da içerir.14

Sünnet ise bir uydurma degil, fakat Nebevi Sünnetin sürekli bir biçimde

Abdülmelik b. Mervan?a yazmis oldugu kader hakkindaki mektuba J. Schacht

sünnet?in, ilk Müslüman kusaklari için sadece Hz. Peygamber?in sünnetini

hareketle, ?fikhi hadislerden daha önceleri ortaya çikan dogmatik hadislerin

ama allah şifa versin.. hem bedenine hem ruhuna..

elbisesi ile kefenleyin? yani: ölü iki elbise ile kefenlenir, ?O?nu su ve

FAZLURRAHMAN, Islamic Methodology In History, Islamic Research Institute,

?Fazlurrahman?in Sünnet Anlayisi ve?Yasayan Sünnet? Kavrami Üzerine?, s.290. I Hakki

2 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, çev. Salih Akdemir, Ankara

ilgili olarak Ebu Hanife söyle demektedir: ?Eger malindan bir sey alip onu ehli

hadis hareketinden sonra? sünnetin kaynaginin teke indirilip, sadece Hz.

da belirttigi gibi, ne Ebu Yusuf?un ne de Evzai?nin böyle bir iddiasi vardir.35

Dünya fani

hükme mi? Biz bu mesele hakkinda senden önce münakasa etmis veya söz

37 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.43.

30 Bu iddianin kritigi için bkz. Fazlurrahman, Islam, s.77; A?zami, Mustafa, Islam Fikhi ve

ilgili olarak açikça görülmektedir ki bunlar, Fazlurrahman?in iddialarini teyid

Maarifi?n Numaniyye, Misir 1357, s.131.

Genis kapsamli hadis hareketinden sonra, sünnet, içtihad ve icma? arasindaki

bizim yazılarımıza yorum getirmek yerine bizleri karalayarak mı bu emelinize ulaşacaksınız dünya fani..

terekesinden karsilanir).41? ?

11 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.42.

pazar görevlisinin yahut ta her hangi bir görevlinin bir kararina

etme- formüle etme? terimini kullandik. Çünkü hadis, söz olarak Hz.

22 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.90.

olarak, mevzu hadislerle ilgili olarak da söyle demektedir: ?Hadisler hakkinda

?Nebi ?e, ihramli iken bineginden düserek, boynu kirilip ölen bir

26 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.19, 25.

b. Mervan?a, (v. 85/704) irade hürriyeti ve sorumluluk lehine Hz.

sadece Rasulullah?in yetkisinde ve Mekke?ye has oldugunu, dolayisiyla

olarak sunulan bu tarihi belgelerden, bizim büyüteç altina almaya çalistiklarimizla

muhtevasi ve tarihi süreci hakkindaki görüslerini, ?Tarih Boyunca Islami

Fazlurrahman?in bu mektubu görüslerini delillendirmede mesned olarak

34 Fazlurrahman, Islamic Methodology In History, Islamic Research Institute, Iind. Reprint,

Sevri, sünnet konusunda degil, fakat Hadis konusunda bir otorite idi. Evzai için ise

hicretten sonra I. yüzyilin sonuna dogru veya II. yüzyilin ilk yillarinda hadis

4 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.18, 28, 31, 32, 44.

alindiginin altini çizmektedir.

36 Ebu Yusuf, er-Redd ala Siyeri?l-Evzai, s.134-135.

bir sey degildir. Yani, yeni ve hadiste isaret edilmemis farkli bir uygulama

18 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.84.

?Kendisine tabi olunmaya ve sünnetine uyulmaya en çok layik olan kisi

hadis yazdım... sıkmış olmadım... rivayetçilerin yalancısıyım...

Fazlurrahman?in, yukarida aynen verdigimiz üç madde ile ilgili mütaalasi

41 Ebu Davud, Cenaiz, 80.

aceba vesile nedir?

hür düsünce faaliyetlerinin bir sonucu oldugunu;

insnalara sert davransaydın etrafından dağılıp giderlerdi diyor peygambere allah cc... onlarla en güzel şekilde mücadele et... savaş cephesinde değilsin... insanların dini konumunu belirleyecek makamda da değilsin... sen kafir sen münafık sen sünnet düşmanı... böyle gitmez bu iş..

Rasulullah dir.? 10 sözünden hareketle söyle demektedir: Bu ifadenin

21 Bizatihi saçma ve batil olan rivayetlerin ruhunun Hz. Peygamber?e nasil ulasacagi merak

Sayi 4, Ekim, 1990.

2. Sünnetin büyük bir kismini ise; sahsi içtihadlariyla, mevcut sünnet?ten

mümkün gözükmemektedir.

fikir yürüttügünü bilmiyordu; Halbuki senin salah- i halini, dindeki faziletini,

28 Ocak 2009 13:22 Düzenle Sil

Istanbul, 1992.

amaç galibiyetse galip olan daimen Allah'tır...

fakihleri, teorisyenleri ve siyasileri, Nebevi modeli , Müslümanlarin

Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayi : 12 Yil : 2002 (237-249 s.)

anlayis ve tanimlarindan oldukça farkli olan Fazlurrahman?in, sünnetin

hadis/sünnet hakkindaki görüsleri sematik olarak söyle özetlenebilir:

Abdülmelik b. Mervan?a (65-85 h.) yazmis oldugu mektupta27, kaderle ilgili

delillerinden, bize göre en önemli üç tanesini ele almak istiyoruz:

çikmaktadir. Öncelikle su hususu belirtmek gerekir: Her ne kadar, Evzai de

var olmalidir; bu, akli basinda birinin üzerinde süpheye düsmeyecegi bir

yoluyla bir hadisten yapilan sonuçlamalara sünnet adinin verilmesi son derece

Hadis

mektupta Fazlurrahman?in iddia ettigi gibi?Hasan Basri?nin Abdulmelik b.

ama ben severim kuruyu o nun için başka bir deyim aramam lazım google den..

yorumlarini da içeriyordu. Bu son anlamiyla sünnet, esas itibariyla sürekli bir

özdestir ve dolayisiyla ilim adamlarinin içtihadi ile siyasi otoritelerin devleti

Burada, Evzai?nin aksine, Ebu Yusuf tarafind an, insanlarin çogunun

malzemeler ve yeni ihtiyaçlar dogrultusunda, Allah elçisinin göstermis oldugu

bulunmaktadir.? Mütalaasi, Fazlurrahmanin iddia ettigi gibi Ebu Davud?a

Emire?l-Mü?minin, senden nakledilen bu sözü begenmedi. Bu meseledeki

ya da uygulamadan istidlallerde bulunan ve - hepsinden de önemlisi - sünnet?e

Evzai, Ebu Hanife?nin bu görüsüne, Rasulullah?in Mekke?nin fethi

çikarimlara ve yorumlara istinad etmeyip tarihi belgelere dayandiriliyor

ettigine? dair hiçbir iddiada bulunmamaktadir. J. Schacht, Hasan Basri?nin

eğer eliniz kalem tutuyorsa fikirlere yorum getirir onları çürütürsünüz. bizler de hatamız varsa bunları görürüz. ama siz bunu yapmak yerine bizleri aklınızca sindirmeye çalışıyorsunuz.. bunu yaparken de bazen kul hakkına giriyorsunuz.

?Yasayan Sünnet? Kavrami Üzerine?, s.289.

bizzat Peygamber?in sünnetini degil, ayni zamanda Nebevi Sünnet?in

itikadını düzelt öyle gel. bizde böyle güzelim.

kabul etmesine ragmen, bu konuda yine de Peygamber?in sünnetinden söz

kanunudur.2

kullaniminda neredeyse tamamen?Hadis-Sünnet? çiftine tekabül etmektedir.

örtmeyin?, güzel koku sürmeyin, kefen malin tamamindandir (vefat edenin

olarak bkz. Kirbasoglu, M. Hayri, ?Ehlu?s-Sunne Kavrami Üzerine?, Islami Arastirmalar

Dipnot). Bu örneklerde geçen sünnet lafzinin?itikat? anlaminda kullanildigi ile ilgili

Ilk dönemin kadilari, fakihleri, teorisyenleri ve siyasileri, Nebevi modeli

Fazlurrahman, ?Nebevi Sünnet, mutlak olarak spesifik bir muhteva ile

eder halde diriltecektir.? buyurur.40

Islami Metodoloji Sorunu adli eserinde,26?Hasan Basri?nin, Emevi Halifesi

Ebu Davud, Sünen?inde, Kitabu?l-Cenaiz?in 80. babinda, Ibn Abbas

malzemeden tefekkür yoluyla çikarilan çözüm yollari anlamina geldigi?

gün be gün yönetirken yaptiklari içtihadlari da içermektedir. Ilk dönemin kadilari,

gözükmesindendir.

ile icma?in, bu sünnetin içinde tedricen olustugu zorunlu tamamlayicilari ve

Mektupta hiç bir hadisin yer almadigi dogru olmakla birlikte, biz bu

Islamabad 1984, s.29; Krs. Ünal, Ismail Hakki, ?Fazlurrahman?in Sünnet Anlayisi ve

Fazlurrahman, sünnetin muhtevasi ile ilgili iddialarinin dogal sonucu

12 Ebu Yusuf, er-Redd ala Siyeri?l-Evzai, s.76.

herkes ebu bekri olamıyor bazılarıda ömeri oluyor.

kurunun yanında pilav iyi gider

Öncelikle sunu belirtelim ki, Hasan Basri?nin, Emevi Halifesi

kanaliyla su hadisi nakletmektedir:

önemli, dikkate deger bir husustur. Nitekim Ebu Davud (v.275/888), bir hadis

Ikinci Baski, Istanbul, 1992.

Peygamber?in sünneti, ilk dönem müslümanlarinin, ellerindeki yeni

zan ediyorsun gibime geliyor..

harb birine ) emanet ederek, Islam beldesine hicret eden kimsenin mali ile

6 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.17.

hüküm koymak dogru olmaz. Sana açikladigimiz zaman görüp bilecegin üzere,

Ancak bizleri burda lafla sindirmek yada laf kalabalığı yaparak gözden düşürmeye çalışmakla hiçbiryere varamayacağınızı öğrenmiş olmanız gerek

nesillerin ürünü. Temelini ictihad ve icma olusturuyor.)

1. Fazlurrahman, Islam adli eserinde25 ve bu eserine atfen Tarih Boyunca

hükmü elestiren Ebu Yusuf, bu elestirisinin gerekçesini söyle ortaya koyar:

Yayinlari, II. Baski , Istanbul, 1992.

EBU DAVUD, Süleyman b. El-Es?as, Sünen, I-V, Çagri Yayinlari, II. Baski ,

söylemis bir kimse isitmedik, bu husustaki görüsünü Emire?l-Mü?minin?e

KAYNAKÇA

devrinden sonra sünnet artik fiili tatbikattan degil, sadece açik bir sekilde

20 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.86.

9 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.41.

Argümanlardan Bazilari Üzerinde Degerlendirmeler

3 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.18.

büyük ölçüde, bu Nebevi Modelin ya da ruhun, içinde bulunulan sartlar

sahabeden hiç birinin bu konuyu senin izah ettigin gibi anladigini ve hakkinda

Fazlurrahman?a göre sünnet, ister fiziki isterse zihni eylemler söz konusu

onlar üzerinde bir öncelik hakkina sahiptir.11

adam getirilir. Hz. Peygamber de: iki elbisesi ile kefenleyin, su

14 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.44.

gelisme süreci olan Ümmet?in Icma?inin bir uzantisi olup onu da içermektedir.

etmemistir.

hiçbir hadis olmamakla birlikte, yine de bunun Hz. Peygamber?in sünneti

E. Ü. Ilahiyat Fakültesi

bi de kuru sıkı:))))

Fazlurrahman bu iddialarini ispat sadedinde, bazi yorum ve akli çikarimlarinin

bu çalismamizla bu husus un altini çizmek istedik. Mesnedleri ortadan kalkan

?Helal ve haram konularinda, insanlar hala böyle yapmaktalar diyerek

Nebevi Model

Birinci anlami, bizzat Hz. Peygamber?in sünneti.3

TIRMIZİ, Ebu Isa Muhammed b. Isa, Sünen, I-V, Çagri Yayinlari, II. Baski ,

Yukaridaki örneklerden hareketle Fazlurrahman söyle demektedir: Bu

Ebu Yusuf ise, Hz. Peygamber?in Mekke?nin fethinde izledigi tutumunun

sünnet koyabilir. Hz. Peygamberin koymus oldugu sünnetler ile diger

IV. Sonuç

ilme karsi olan anlayis, istek ve titizligini biliyordu. Bütün bunlardan sonra,

bulunmaktadir.? Yani ameli kurallar niteligindeki bes husus bu hadisten

bir de kin dolu yazıyorsun gibime geliyor... hislerim beni yanıltıyordur inş..

Ebu Yusuf, Hicazlilarin sünnet anlayislarini söyle elestirmektedir:

FAZLURRAHMAN, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, Çev. Salih

Sünnet, Oryantalist J. Schacht?a Elestiri, çev. Mustafa Ertürk, Iz yayincilik, Istanbul 1996,

yorumdur.20

?Fazlurrahman?in Sünnet Anlayisi ve?Yasayan Sünnet? Kavrami Üzerine?, s.289.

25 Fazlurrahman, Islam, çev. Mehmet Dag-Mehmet Aydin, Selçuk yayinlari, II. baski,

su iki anlami içerdigi açiktir:

Leipzing, 1933? de yayinlanmis bulunan?Studien zur Geschicte der Islamichen

40 Ebu Davud, Cenaiz, 80. Bu hadis ayrica su kaynaklarda da geçmektedir: Buhari, Cenaiz,

Fazlurrahman?in sünnetin muhtevasi ve tarihi süreci hakkindaki görüslerinin

Halife Abdülmelik b. Mervan?a Mektubu? adiyla Türkçe?ye tercüme edilmis ve A. Ü. I. F.

16 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.45.

33 Ebu Yusuf, er-Redd ala Siyeri?l-Evzai, s.131.

anlasilmiyordu. Sünnet kavrami, Hz. Peygamber?in döneminden sonra, sadece

uygulamasi degil) ancak Rasulullah?in sünneti, O?nun ashabindan olan selefin

çok, genel bir semsiye kavram olarak gören Fazlurrahman?a göre: Sünnet, cemaatin

Der. cilt III, sayi 3-4, s.75-84, Ankara, 1954 de yayinlanmistir.

otoritelerce konulmus olan sünnetler arasindaki yegane fark bir önceliksonralik

anlamina geldigi? seklindeki iddiasi ile ilgili olarak su örnekleri vermektedir:

Hanbel?i söyle söylerken isittim: Bu hadiste bes sünnet vardir: ?O?nu iki

History? 1 adli eserini esas alarak özetlemeye ve Fazlurrahman?in sünnet

anlamdaki sünnetin içerigi icma ile aynidir.4

10 Ebu Yusuf, er-Redd ala Siyeri?l-Evzai, tahkik, Ebu?l-Vefa el-Efgani, Lecnetu Ihyai?l-

sünnet malzemesi, Sünnet?in ise, bu malzemeden akil yoluyla pratik normlar çikarilmasi

yanlis olurdu. Su halde?ifade etme? terimi lafzen dogru bir terimdir.

da temas etmekte, fakat Fazlurrahmanin iddia ettigi gibi, ?Hasan Basri?nin, Hz.

sonuçlamalara sünnet adinin verilmesi? iddiasina mesned teskil edemeyecegi

nisbeten geç bir kavramdir?6 iddiasina katilmamakla birlikte, sünnetin

fikrini O?na yaz. Bu iddiada nereye dayaniyorsun? Rasulullah?in ashabindan

Sahih, I-VIII, Çagri Yayinlari, II. Baski , Istanbul, 1992.

tembellik yok... hazıra konmacılık da yok... bırak insanlar gelsin... sen onlara tebliğ et ve onları irşad et... mesulsün...

değilmi gülüm.

1. Bu arastirmacilar, sünnet?i olusturan muhtevanin bir kisminin,

kullanmasinin söz konusu olamayacagi kanaatindeyiz.

35 Ebu Yusuf, er-Redd ala Siyeri?l-Evzai, s.131-135; Krs. Ünal, Ismail Hakki,

13 Ebu Yusuf, er-Redd ala Siyeri?l-Evzai, s.11; Krs. Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami

Nebevi Sünnet?i, mutlak olarak spesifik bir muhteva ile dolu olmaktan

sünnetinden söz eder. Bu, ?Nebevi Sünnet? kavraminin anlasilmasi hususunda

bir deyisle bir sünnet, ister bir kere ister sikça tekrarlanmis olsun, davranis

Özel Sayisi, cilt IV, sayi 4, Ekim, 1990, s.285-294.

faaliyetlerinin temelini iste bu?Ideal Sünnet? fikrinin olusturdugunu ve içtihad

Hz. Peygamber?in Hadisi konusuna gelince, Fazlurrahman bu konuda

Üzerine?, s.294.

bölgelere göre degisiklik arzetmis olsa da, bu tedrici ama sürekli yoruma da

tefekkür yoluyla çikarilan çözüm yollarini ifade etmektedir. Bu gerçek,

farkidir. Peygamber sünnetinin digerlerine önceligi vardir o kadar.

tatbikatinin sünnet teskil etmedigini belirtmektedir.34 Halbuki, I. Hakki Ünal?in

çözüm yollarini, hükümleri vb. de içerdigini kanitlamak hususunda? eger bir

Peygamber?e nispet edilen sünnet?in muhtevasi sayi olarak çok zengin degildi

3. Nihayet, ilk döneme ait sünnet?in bütün muhtevasinin, - Hadis?in

SÜNNETIN TARIHİ SÜRECI HAKKINDA

olusturmustur. Su halde hadis, bu yasayan sünnetin sözlü bir biçimde

oldugunu anlattigina? dair bir ibareye rastlayamadik. Bu durumda,

?Yasayan Sünnet? kavrami ile ilgili ifadeleri ise söyledir: ?Yasayan Sünnet?,

rivayet ettikten sonra söyle mütalaa etmektedir: ?Bu hadiste bes sünnet

yapmaktadir.

I. Giris

gerçektir... Sairlerin siirlerini, kahinlerin kehanetlerini, hakimlerin ve kabile

olmadigini kabul etmesine ragmen, bu konuda yine de Hz. Peygamber?in

bize olumlu bir ipucu vermektedir.?28 Bu mektupta, ?Hasan Basri, Abdulmelik

III. Fazlurrahman?in Sünnet Anlayisini Temellendirmede Kullandigi

Peygamber?in Mekke?nin fethindeki uygulamasini istisna sayip, sünnet kabul

MÜSLIM, Ebu?l-Hüseyn Müslim b. Haccac b. Müslim el-Kuseyri en-Nisaburi, el-

reislerinin sözlerini ezberleyip nesilden nesile nakleden Araplarin, Allah elçisi

gün be gün yönetirken yaptiklari içtihadlari da içermektedir.15

in sünneti ve O?nun geçmis Ashabinin ve fukahanin uygulamalaridir. Bkz. Ayni yer.

sünnet?in tam olarak vazedilmis kurallar serisi olmaktan çok, bir yol gösterici

5 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.17-18.

reddetmelerinin sebeplerini su üç maddede özetliyor:

ve sidr ile yikayin, kafasini örtmeyin, Allah onu kiyamet gününde telbiye

vermeye çalistigimiz sünnet hakkindaki görüslerini ispat sadedinde zikrettigi

etmedigini, ayni sekilde Evzai için de, Ebu Yusuf?un delil aldigi Peygamber

Bu yazimizda biz, sünnet anlayisi ve buna bagli olarak da sünnet tanimi,

Dipnotlar

söyledir: Esas itibariyla, sünnetin gelismesiyle ilgili yukaridaki açiklamalar,

Fazlurrahman, ?Hadis?in sünnet malzemesi, sünnet?in ise, bu

nesredilmistir. Hasan Basri?nin bu mektubu, az önce bahsedilen edisyon kritikli metin esas

Mervan?a, irade hürriyeti ve sorumluluk lehine Hz. Peygamber?den gelen

?Mevzu? terimi ile es anlamlilarinin, hadisin mahiyeti hakkinda kullanilmasi

etmekten uzaktir.

anlayisini temellendirmede kullandigi argümanlarindan en önemlisi olarak

dayanarak denildiginde ise:

söyle demektedir: Hz. Peygamber?in Hadisi daha Islam?in baslangicindan beri

birinden duyulmamis bir tarzda kader meselesini izah etmekte oldugun,

örneklerdeki sünnet lafzinin itikad manasina gelmesi durumunda, iddianin mesnedsiz

Kavrami Üzerine?, Islami Arastirmalar Der. Fazlur Rahman Özel Sayisi, IV,

insanlarin çogu, Rasulullah?in yasakladigi, helal olmaya n, lüzumsuz islerle

Efgani, Lecnetu Ihyai?l-Maarifi?n-Numaniyye, Misir, 1357.

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="1a6f637b685a7f687973637f69347f7e6f346e68">

Asagida zikredecegimiz, Ahmet b. Hanbel?in sözünü ise sadece Ebu

Hevazin?in fethindeki uygulamalarinin esas alinmasi gerektigini ifade

BUHARİ, Ebu Abdillah Muhammed b. Ismail b. Ibrahim el-Cu?fi, el-Camiu?s-

dahil olmak üzere ilk dönem fakihleri tarafindan kullanildigi sekliyle sünnet

yansimasindan baska bir sey degildir.18 Hadis nihai temel olarak Nebevi

kuru fasulye misali nimetten olmak..

Akdemir, Ankara Okulu Yayinlari, Ankara, 1995.

örnegi yorumlamak suretiyle yaklasmaya çalistiklari bir idealdir ve farkli

birinin rivayetine mi, yoksa kendi fikrine mi, yahut ta Kuran?in tasdik ettigi bir

Araplarin Islam-öncesi örf ve adetlerinin dogrudan bir devami oldugunu;

?Peygamber?in Sünneti? korumasi altinda bizzat Hz. Peygamber?e isnad

organik baglar yok olmustur.7 Bu ifadeleriyle Fazlurrahman, ?genis kapsamli

mektubunda hadislerden hiçbir iz bulunmamasina vurgu yaparak, buradan

özellikle sünnetin muhtevasi ile ilgili olarak dogrudur. Ancak, ?Peygamber?in

bildir ve açikla.? seklindeki mektubuna cevaben yazilmistir.32

malzeme, yasayan sünneti olusturmustur. Su halde hadis, bu yasayan sünnetin sözlü

geçerli ve etkili olan bir kavramdi ve sonralari da öyle kalmistir. Hz.

uygulamalarindan yeni unsurlar ilave eden ilk dönem Islam Hukukçularinin

bu kadarı sıkıyor yahuu...

ulasmasi gerekli en ileri uç noktalari oldugunu kanitlamaktadir.?29 demektedir.

Arapçalarindan da görülecegi üzere, ?Bu hadiste bulunan bes sünnet? mezkur

8 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.25; Fazlurrahman?in sünnet

bir biçimde yansimasindan baska bir sey degildir.

AHMED B. HANBEL, Müsned, I-VI, Çagri Yayinlari, II. Baski , Istanbul,

aksi söz konusu idi; Imam Malik ise, bu iki özelligi sahsinda mükemmel bir biçimde bir

degil, fakat ayni zamanda ondan istidlal yoluyla çikarilmis olan bütün fikhi

da tekrarlanmasinin imkan dahilinde olup olmadigina da delalet eder. Baska

yorumlanmasi ve ifade edilmesidir.?22

olarak kabul ettikleri birinin islerini ve sözlerini görmezlikten gelmeleri ve

?Abdurrahman b. Mehdi (v.198/813) nin söyle dedigi rivayet olunmustur: Süfyan es-

etmistir.36 Bu durumda, Fazlurrahman?in iddia ettigi gibi, ? (Ebu Yusuf

Ünal?in mezkur ibareyi tercümesi ise söyledir: Esas alinacak sey sadece Rasulullah

hareketle, Fazlurrahman?in, batili arastirmacilarin?Peygamber?in sünneti

klasik hadis usulü eserlerinde yer alan ve genel kabule mazhar olan sünnet

38 Ebu Davud, Cenaiz, 80.

Bize göre, Fazlurrahman?in, sünnet anlayisinin ana eksenini olusturan

I, 328.

Anahtar Sözcükler : Hadis, Sünnet, Yasayan Sünnet, Içma, Ictihad

19 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.85.

Fazlurrahman?a göre, sünnet kavrami iki anlam içermektedir.

esnasindaki tutumunu delil göstererek karsi çikar ve söyle der:

Ebu Hanife?nin, düsman topraklarindan Islam ülkesine dönülmeden,

1. Sünnet ya da otorite gücüne sahip bir önerme, yetkili her hangi bir

itikadını düzelten neye gelsin artık... gelsin ki itikadını düzeltesin..

görüslerine özet olarak temas ettikten sonra simdi de, yukarida ana hatlariyla

A?ZAMİ, M. Mustafa, Islam Fikhi ve Sünnet, Oryantalist J. Schacht?a Elestiri, Çev.

rivayet edilen hadisten çikarilabilmistir. Fakat her hangi bir devirde yorum

degerlendirmelerde bulunmaktadir: Sahabiler

işine gelindiğinde uydurma gelmediğinde dayanak olan, işine gelince peygamberin söylediği gelmeyince ravi uydurması olan bazen emevi uydurması bazen sığınılacak liman olan sözlere denir.

bulunmamaktadir.)

feydir.?

Metodoloji Sorunu? adiyla Türçe?ye çevrilmis olan?Islamic Methodology In

Gayet tabii ki burada hadis, sünnet malzemesini, sünnet ise, bu malzemeden

sen de hep aynı tarikten bakıyorsun ama...

Modele sahip olmakla birlikte, ilk dönem nesillerinin bu modeli esas alarak

birincisi, bu yazinin maksatlari arasinda Fazlurrahman?in tüm iddia ve

anlayisina yönelik bazi tenkitler için bkz. Ünal, Ismail Hakki, ?Fazlurrahman?in Sünnet

sadece Rasulullah?a ait degildir. Hz. Peygamber?in disinda diger otoriteler de

ya da bildiğin başka alimlerden, insanların istifadesine sun...

özellikle üçüncü asirda bir halk hareketi haline gelmesi sonucu - sözlü olarak

ve sünnet denilince de, kesin olarak, sadece Hz. Peygamber?e mahsus olan sey

konusudur.

?sünnet? denilmistir.?9 ifadesiyle de sünnetin kaynaginin tek olmadigina vurgu

24 Ünal, I. Hakki, ?Fazlurrahman?in Sünnet Anlayisi ve?Yasayan Sünnet? Kavrami

sekilde ihtiva eden, konu ile alakali temel eseri durumundadir.

IInd. Reprint, Islamabad, 1984.

Der., sayi 1, Temmuz, 1986. Fazlurrahmanin iddiasini teyid için vermis oldugu

17 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.46, 84, 90, 96, 184.

dolayisiyla onlari anlatmaktan geri kalmalari beklenemez.16

görüslerin subjektif ve spekülatif yorumlar olmaktan öte geçemeyeceği ise ilim ehlinin malumudur.

Sidr ile yikayin? yani: Yikamanin tamaminda Sidr kullanilir, ?Kafasini

23 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.137. Fazlurrahman, ?Hadis?in

ve özellikle bu görüslerini dayandirdigi mesnedlerinin dikkatlice ve

Fazlurrahman?a göre, ?Peygamber?in Sünneti? daha baslangiçtan beri

Peygamber?den gelen ve Nebevi modeli olusturan az sayidaki sünnetin zaman

Dr. Ahmet UYAR

Metodoloji Sorunu, s.44.

müslüman elinden dilinden emin olunandır/hadis

Peygamber?e ulasmasa da, ruhu kesinlikle ulasmaktadir;21 bu bakimdan Hadis

kimse tarafindan konulabilir.

alinarak, Lütfi Dogan? Yasar Kutluay tarafindan?Hasan Basri?nin Kader Hakkinda

II. Fazlurrahman?a Göre Sünnetin Muhtevasi ve Tarihi Süreci

muhtevasi hususunda onlarla ayni kanaatleri paylastigini görmekteyiz.

onu da mı istemiyorsun.. çok istemezükçüsün sende yahu..

Istanbul 1992, s.76.

yorumlamislardir. Her nesilde ortaya çikan malzeme, yasayan sünneti

delile gereksinim duyuyorsak? en saglam delillerden birini olusturmaktadir.23

oldugu kader hakkindaki mektup, Halifenin, ?Daha önce geçen alimlerden hiç

degerlendirmelerde bulunmaya çalisacagiz. Degerlendirmelerimizi sadece üç

?Mevzu? ya da?Uydurma? terimlerini kullanmadik; ama onun yerine ifade

DOGAN, Lütfi- KUTLUAY, Yasar, ?Hasan Basri?nin Kader Hakkinda Halife

, Müslümanlarin ihtiyaçlarini göz önünde bulundurarak

Hadise mevzu diyemeyiz; zira Yasayan Sünnet?i yansitmaktadir. Yasayan

ugrasirlar. Bu konuda hükümlerimize kaynak olacak sey (insanlarin çogunun

Yukaridaki olayi naklettikten sonra Fazlurrahman, Ebu Yusuf?un, Hz.

EBU YUSUF, Yakub b. Iblrahim, er-Redd ala Siyeri?l-Evzai, Tah., Ebu?l-Vefa el-

sen yumuşak davran o da lazım..

2. Hz. Peygamber?in sünneti bütün emsallere egemendir ve dolayisiyla

huseyn

15 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.44-45.

?Sünnet bu sekilde cereyan etmistir diyorlar. Fakat, belki de bu, bir

çikartilmasi söz konusu degildir. Bu durumda, mezkur naklin mevcut haliyle,

Yasayan Sünnet

kalacagi ortadadir.

Halife Velid?in öldürülmesine kadar (126/744?te), müslümanlar, düsman

İnşaallah güzel bilgiler vermişsindir:)(

ben kafirlerin dışında kimseye kafir demedim dikkatini çekerim.. kafirede müslümansın demem kusura bakmayasın.. allah ın hatrı seninkinden ağır basar.

Okulu yayinlari, Ankara 1995, s.13.

Yukarida verdigimiz semada da net olarak görüldügü üzere, bizzat Hz.

27 Bu mektup H. Ritter tarafindan?Der Islam, Band XXI, Heft I, ss. 1-83, Berlin und

tedvininin gerçeklestigi zamanda bile hemen hemen mevcut olmadigini

çikarilabilir.39

göstermektedir.?30 sonucuna ulasmaktadir.31

(Teknik hadis de deniliyor. Ilk üç asirdaki yasayan sünnetin sözle ifade edilmis

argüman üzerinde toplamamizin iki sebebi bulunmaktadir ki bunlardan

?Hicaz Ehli bir konuda bir hüküm veriyor ve kendilerine, kimin görüsüne

bu kadar negatif olmayı nasıl beceriyorsun fani kardeş...

FAZLURRAHMAN, Islam, Çev. Mehmet Dag- Mehmet Aydin, Selçuk yayinlari,

Evzai?nin, insanlarin çogunlugunun uygulamasindan hareketle vardigi bu

eyleme degil, ayni zamanda bu eylemin fiilen tekrarlanip tekrarlanmadigina ya

Fazlurrahman, Evzai?nin:

28 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.19-20.

Mustafa Ertürk, Iz Yayinc ilik, Istanbul, 1996.

baktım akla ve nakle/kur'an'a aykırı bi durum gözükmüyor.. paylaşmak istedim...

uygulamasi hüküm çikarmada kaynak olarak görülmemektedir.

muazzam bir birikim ortaya çikiyor ve nihayet bu birikimin resmi bir statü

gelen süreçtir.17

Fazlurrahman, batili arastirmacilarin Nebevi Sünnet kavramini

dogrultusunda yorumlanmasi ve ifade edilmesidir. Bu sebepledir ki,

1 Bu kitap, Fazlurrahman?in, sünnet hakkindaki düsüncelerini, iddia ve delillerini en genis

Fazlurrahman?in, sünnetin muhtevasi ve tarihi süreci hakkindaki

disaridan, özellikle Yahudi kaynaklar ile Bizans?in ve Iran?in idari

Rasulullah dir.? 33

ve fukahanin olabilir.?12?

fazlurrahman

ve resmi statü kazanmis sekli.)24

dayanmaktadir.?13

Peygamber tatbikatini sünnet saymamasi gibi bir durum söz konusu degildir.

içinde yorumlanmasi ve formüle edilmesiyle?yasayan sünnet? denilen

Der., Sayi 1, Temmuz, 1986.

harb olan bir adama emanet etmisse ayni sekilde

bu arada çok hastayım... bana da dua et... salihlerin duasına ihtiyacım var... iyileşince gelirim.. slm..

7 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.18.

yani sira birtakim tarihi belge ve bilgileri de mesned olarak zikretmektedir. Delil

Peygamber?den gelmis yazili ya da sözlü hiçbir sünnetin mevcut olmadigini

2. Daru?l- Harb?te müslüman olduktan sonra, mallarini (daru?l- harpte, ehli

argümanlarinin serdedilip kritize edilmesinin bulunmamasi, ikincisi ise burada

hz mevlana değilim maalesef... deryam da küçük maşrabamda.

Mervan?a Mektubu?, A. Ü. I. F. Der. cilt III, sayi 3-4, s.75.

Yukarida serdettigimiz degerlendirmelerimiz muvacehesinde,

tarafindan) sünnet?e olan aykirilik da?sünnet? olarak ifade edilmistir?37 demek

ben bildiğimden şaşmam diyenler okumamalı, şaşırtma tehlikesi yüksek düzeydedir..

Camiu?s-Sahih, I-III, Çagri Yayinlari, II. Baski , Istanbul, 1992.

32 Dogan, Lütfi-Kutluay, Yasar, ?Hasan Basri?nin Kader Hakkinda Halife Abddülmelik b.

ÜNAL, Ismail Hakki, ?Fazlur Rahman?in Sünnet Anlayisi ve?Yasayan Sünnet?

Emire?l-Mü?minin?e ulasti; Emire?l-Mü?minin, zamanina kadar yasayan

dolu olmaktan çok, genel bir semsiye kavramdir.?8 sözüyle de, ?Hz.

Ahmed b. Hanbel?den naklettigi:

esirlerin alinip satilmasini uygun bulmamasina karsi çikan Evzai söyle der:

Anlayisi ve?Yasayan Sünnet? Kavrami Üzerine?, Islami Arastirmalar Der. Fazlurrahman

Abdülmelik b. Mervan?a Mektubu?, A. Ü. I. F. Der. III, Sayi 3-4, Ankara, 1954.

iddiasini teyiden söyle demektedir: ?Ilim-Fikih? çifti ilk dönemin

mlesini Fazlurrahman?in yanlis tercüme etmesi ile ilgili olarak bkz. Ünal, Ismail Hakki,

olsun, davranisla ilgili bir kavramdir; bu bakimdan bu kavram sadece basit bir

Burada öncelikle suna isaret etmek gerekiyor ki, ?Bu hadiste bes sünnet

Onlarin yaptiklari, Hz. Peygamber?in farkli zamanlardaki farkli

?Bu hadiste bes sünnet bulunmaktadir.?38 rivayetiyle alakali olarak su

Hasan Basri?nin, Emevi Halifesi Abdülmelik b. Mervan?a yazmis

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="85f0fce4f7c5e0f7e6ecfce0f6abe0e1f0abf1f7">

Frömmigheit. I. Hasan al-Basri? adli makalesinin sonunda edisyon kritikli olarak

tarafindan, Hz. Peygamber hakkinda yapilmis muazzam ve abidevi bir

Fazlurrahman?in?Her hangi bir devirde yorum yoluyla bir hadisten yapilan

39 Fazlurrahman, Islam, s.80.

Daha sade ve kolay anlasilabilir olmasi için Fazlurrahman?in

(Nebevi sünnetin sürekli gelisen bir yorumu ve formülasyonu ilk Müslüman

FAZLURRAHMAN?IN GÖRÜSLERI

olarak, Hz Peygamber?den gelmis yazili ya da sözlü hiçbir sünnetin mevcut

29 Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.25-26.

edildigini farketmislerdir.

topraklarinda esirleri alip-satmislar ve bu hususta iki kisi bile ihtilaf

Peygamber?in sünneti oldugunu anlatmaktadir... Hasan Basri?nin bu pasaji,

üzerinde degerlendirmelerde bulunacagimiz üç argümanin, bazi akli

ayrıca dua konusunda da; kendinle çelişme.. dua vesiledir.. ..

kavrami, ideal olarak, süpheye yer birakmayacak sekilde Nebevi modele

Davud nakletmektedir. (Ahmed b. Hanbel?in bu sözü müsnedinde

icmai ile özdestir ve dolayisiyla ilim adamlarinin içtihadi ile siyasi otor itelerin devleti

degil, Ahmed b. Hanbel?e aittir. Ebu Davud sadece nakildir. Metinlerin

araya getirmistir.? Fazlurrahman, Tarih Boyunca Islami Metodoloji Sorunu, s.137 ( 22.

KIRBASOGLU, M. Hayri, ?Ehlu?s-Sunne Kavrami Üzerine?, Islami Arastirmalar

Ikinci anlami, Nebevi sünnetin yorumlari, fiili uygulama ki bu ikinci

oldugunu açikça gözler önüne sermekte, Müslümanlarin ilk dönem düsünce

31 A?zami, Mustafa, Islam Fikhi ve Sünnet, s.155.

tartismalardan, delillerden ve karsi delillerden bazi hususlar açikça ortaya

s.155-156.

IBN MACE, Ebu Abdillah, Muhammed b. Yezid el-Kazvini, Sünen, I-II, Çagri

3. Fazlurrahman, Islam adli eserinin 80. sayfasinda, Ebu Davud?un

Bu ifadelerden anlasilan su ki: Fazlurrahman?a göre sünnet koyma yetkisi

kanaatindeyiz.

bu tavrınız bizi ancak motive eder... çünkü bu tavır gerçeğe ulaşma amacına değil, bizleri karalamaya yönelik nefsi bir hezeyana yöneliktir.

sonralari ezici bir hareket haline dönüsmesi ve ikinci asrin sonlarinda ve

uygulamalarina istinat etmeleridir. Evzai?nin, Ebu Yusuf?un esas ald igi

kendisine?yasayan sünnet? de denilebilen bu sünnet, cemaatin icmai ile

hadis e yeni tanım getiriyorum;

"sıkma" o zaman.

derinlemesine tetkik edilmesi geregi açikça ortaya çikmaktadir ki, zaten biz de

Peygamber?den gelen hiçbir hadis olmamakla birlikte, yine de bunun Hz.