Aslında bu başlıga siyasilerin hatıraları yazılabilirdi neden atladık ki:((

HİZMET İÇİN YAZILANI AZ!

Hatıralar, zevkle okunur. Politika alanında olsun, san?at, edebiyat alanlarında olsun ünlü kişilerin söylediklerini herkes merak eder. Bizzat yazdıkları veya söyleyerek sekreterlerine yazdırdıkları hatıralarında anlattıkları, acaba doğru mudur? Bu soru, meslek hayatımda okuyucularımdan en yoğun gelen konulardan biridir.

BİRER TARİHİ BELGE

Konuya tam anlamıyla vakıf olmayan çok tarihçiler, bu tip maharetle yazılmış hatıraları kaynak diye kullanagelmişlerdir. Belge mahiyetindeki yazılarda bile aynı hileler görülebildiği için, gerçek tarihçinin, kaynaklarını tam bir esprit qritique ile kullanması şarttır. Hatıralar, çeşitli maksatlarla kaleme alınır: Zevk için, vakit geçirmek için, telif ücreti için, hasımlarını yermek için, kendini savunup haklı görünmek için, taraftarlarına destek vermek için, ün kazanmak için, yazarlıkta başarı göstermek için... Tarih gerçeklerini açıklayarak ilme, milletine, insanlığa hizmet edebilmek için... Ama sevgili okuyucularım, çeşitli ülkelerden binlerce hatırat okumuş, birkaçını yayınlamış bir tarihçi olarak söylüyorum: Bu son çeşitten olanlar o kadar azdır ki...

Hatıralar çeşit çeşittir. Bir kısmı, baştan başa tarihi belgelerle doldurulmuştur. Ve bu belgeler gerçektir, çoğunun fotokopisi bile verilir. Hatıra sahibi üstelik çok tarafsız görünmeye dikkat eder. Belgelerin, yalanlanması zor gücüyle, kendisi kalem karıştırmaksızın, siyasi veya edebi hasmını alt etmeye çalışır.

Hatıra sahibi, çok defa kariyerinin sonuna doğru, şahid olduğu olayları, sonraki gelişmelere göre değerlendirerek yazar. İşine geleni yazar, gelmeyeni pas geçer. Çok defa apaçık yalan söyleyerek kendini veya ideolojisini savunur. Zira politikacı olsun, edebiyatçı olsun, bir tarafın mensubudur.

Bu tip hatıralarda hile şudur: Sonsuz sayıdaki belgeler arasından yalnız yazarın işine gelen, yazarı destekleyenler seçilip yayınlanmıştır. Halbuki aksi yönde daha sayısız belge mevcuttur. Ancak okuyucu, hatta çok defa o konunun uzmanı, aksini gösteren belgelerden habersiz olduğu için, büyük bir kitle kandırılmış olur.

Hatıraların yayınlanmasında, o dönem siyasi veya edebi tarihinin uzmanı bir tarihçi tarafından notlanması gerekir. Ki, okuyucu, aldatıcı ve karanlık ifadeler üzerinde aydınlanabilsin.

Bir hatıra türü de, samimi itiraflar içerir. Eskilerin "itiraf-ı zünub", Frenkler?in "confessions" dedikleri çeşittir. Marquis de Sade?ın (1740-1814), Jean Jacques Rousseau?nun (1712-1778) Fransızca, bizde Dr. Rıza Nur?un Türkçe hatıraları bu çeşittendir. 1974?te Fransız asıllı bir İngiliz düşesi, bu çeşit bir hatıra kitabında kendi cinsi sapıklıklarını anlattı.

Hatıralar, tarih ilminin kaynakları arasındadır. En tehlikeli kaynaklar... Hiçbir tarihçi, ele aldığı konuda yazılmış hatıra türlerini pas geçemez. Hatıra sahibinin anlattıkları doğru mudur? Doğru olsa bile gerekçeleri, anlattıklarını değer-lendirmeleri doğru ve haklı mıdır? İyi tarihçi, gerçek tarihi, bu ayırımı yaparak hatıraları kaynak olarak kullanır. Zayıf tarihçiler veya sıradan tarih yazarları, bu tefriki yapamaz. Yanılır. Okuyucusunu da yanıltır. Hele hatıra sahibinin etkisinde kalmışsa, hatıra yazarı tarihçinin kahramanı ise, söylenenleri gerçeğin ta kendisi olarak, tabiatiyle tarih uzmanı olmayan büyük okuyucu kitlelerine intikal ettirir.

Hiç yalan söylemeyen, şahsi savunma kitabı olmayan, kültür yüklü, üstün edebi dille yazılmış, orijinal bilgi veren veya fikir açıklayan hatıralar da vardır. Ne yazık ki çok azdır. İlk Çağ?da Ksenofon?un (M. Ö 427-355) Yunanca Onbinlerin Ric?ati, Yulyus Sezar?ın (M. Ö 101-44) Latince Galya Savaşı, Yeni Çağ başında Timuroğlu Babür Şah'ın (1483-1520) Türkçe Babür-name?si hatıra türünün bu çeşitteki şaheserleridir.

Bu çeşit hatıralarda yazar çok içten görünmek peşindedir. Aleyhinde öyle şeyler anlatır ki, okuyucu?kendisi hakkında bunları yazabilen bir kişinin başkaları hakkında söyledikleri de doğru olmak gerekir? diye düşünür.

TÜRÜN GERÇEK ŞAHESERLERİ

Tarihin En Tehlikeli Kaynağı: Hatıralar