Kula gelen hallerin durumu, mevsimlerin durumuna benzer. Bir senede ilk bahar, yaz, sonbahar ve kış olmak üzere dört mevsim vardır. Bu mevsimler kendi şartlarına göre peş peşe gelip geçtiği gibi, haller de kalıcı değildir.

"Aşkına düştükleri kadardır insanların yolları" diye bir söz okumuştum. O halde yolda kalmamak için kimin aşkına düştüğümüze bakalım önce.

Ancak bir kimse, bu ilimlerden işittiği bir şeyi naklediyorsa o, sözü ilk kaynağından hikaye etmiş olur. Yine bir hali sahibine nispet ederek aktarıyorsa, o bu hali sahibinden nakletmiş olur.

Yusuf 12/26

Bil ki, kalpten geçip giden bin hayalden tek bir manevi hal oluşmaz. Bin halden de bir makam meydana gelmez. Makam, sabit olan ve devam eden şeydir. Kalpteki düşüncelerin gelip geçiciliği gökteki bulutların seyrine benzer. Bir darb-ı meselde şöyle denilmiştir:

Şunu bil ki; Allah'ın sana verdiği azıcık iman, sahih tevhid, az bir ihlas, sıdk ve güzel muamele, O?nun sana uzaktan gösterdiği ve tarif ettiği pek çok şeyden senin için daha hayırlıdır. Sana ait olanlar ancak, görüp aldığın ve eline geçirdiğin şeylerdir. Bir de sahip olduğun ve senin tasarrufuna verilen makamlar sana aittir. Uzanıp alamadığın ve eline geçiremediğin şeyler senin değildir; onlar başkasınındır.

Sonra bir de "Allah rızasına uygun herşey sevgilidir" diye bir söz vardır kime ait olduğunu unuttum yalnız. Bu da bize herşeyi anlatıyor. Önemli olan Allah'u tealanın rızasını aramak, bulmak...

Bu tür ilimlerden bahsetmek uygun değildir. Tevhid ve kudret ilimlerini ancak bu ilimlerden bir müşahedesi olanlara bahsetmek uygundur.

İnsanlara onları öldürecek şeyleri söyleyen kimse de katil olur.

Gelelim bu işin süs kısmına. Bu, zahiren Allah?ı sevenlerin kıyafetine bürünüp, boş işaretlerle yapmacık hal ve tavırlara girmektir. Bu, dünyanın süslü, nefsani arzuların tatlı olmasından ileri gelmektedir.

Bu, muhabbet makamıyla ilgili yaptığımız açıklamanın sonudur. Muhabbet makamı da dokuz yakin makamının sonuncusudur.

Mesela sen semayı görürsün, fakat oraya ulaşamazsın. Orası, senin değil, emirlerine verilen varlıkların/meleklerin yeridir. Sen başkasına ait bir şeyi sadece gördüğünde, bu sana bir fayda sağlamaz, senin bir ihtiyacını da gidermez. O ancak, kime tahsis edilmiş ve kimin eline verilmişse, ona fayda verir, onun ihtiyacını giderir. İnsanlardan bazıları, bir nimetin gösterilmesini kendisi için bir hibe ve lütuf zanneder; gördüğü ve tanıdığı bu şeye sahip olduğunu, ona ulaştığını ve onu ele geçirdiğini düşünür. Halbuki, bu bir aldanmadır. Senin uzaktan gördüğün değil, bizzat ele geçirdiğin şeyler senindir.

Ebu Davut, Diyat 23; Nesai Kasame, 40; İbnu Mace, Tıb, 16.

Allahu Teala, mülkünün hazinesinden dilediği şeyleri insanların dilleri ve azaları üzerinde ortaya çıkarır. Onlar, yeryüzündeki hazineler gibidir. Bu hazinelerde olduğu gibi, onlarda da bir tedbir ve hikmet vardır. Bu hazinelerin ilimleri, zahiri ilimlerdir. Bu ilimler, yeryüzünde ve kulların üzerinde Allahu Teala?nın delilleridir.

İnsanları aldatacak şeyleri ortaya koymanın sayılamayacak kadar örnekleri vardır. İnsanı hakikate ulaştıracak ilahi zuhurat ise, kimsede görülemeyecek kadar azdır.

Yani, sürekli insanları arkadan çok çekiştirip yüzlerine karşı onlarla eğlenen kimselere yazıklar olsun.

Allah tarafından kula verilen asıl hibeler, kalpte yer eden müşahedeler ve amellerle elde edilen manevi derecelerdir. Bunlar, sahibine özel ilim, Allah?ın razı olduğu ahlak, yüksek hal, temiz sıfat gibi salihlerin ahlakından kazandırır. Onlar, özellikle muttakilerin ahlakının, ariflerin sahip olduğu ilimlerin ve Allah'a yakın olanların düşüncelerinin elde edilmesine sebep olurlar.

SEVMEK TEMENNİ DEĞİL, TATMAKTIR

"Şüphesiz nefis, hiç durmadan kötülüğü emredicidir."

Bakara 216

Yusuf 12/54

?Yaz bulutu, az bir rüzgarla dağılır gider.?

Allah, melekut aleminin hazinelerinden de sevdiği şeyleri ortaya çıkarır. Bu manevi hazineler, kalpler, basiretler, hazineler ve diğer gizli şeylerdir. Onlar, semanın hazinelerinden oluşan Melekut aleminin hazineleridir. Göklerde olduğu gibi, onlarda da ilahi kudretler ve ayetler mevcuttur. Bu hazinelerin ilimleri, yakin ilmindendir. Bu, kula fayda verecek batın ilmidir. Allah onu özel olarak sevdiklerine verir. Onlar, ilahi huzurda kabul görmüş dostlarıdır. Hüküm ancak Allah?a aittir.? O, hükmünde hiç kimseyi ortak etmez." O, rahmetini dilediği kimseye verir." Güç ve kuvvet ancak Yüce Allah'tandır.

Bakara 2/105

?Kim tıp ilmini bilmeden tabiplik yapıp da birisinin ölümüne sebep olursa o, diyet ödemek zorundadır.?

Aynen belirtmiş olduğunuz gibi...

Kulun nefsinin hevasını sevdiğinin alameti, onun acil dünya zevklerini, kendisine vaat edilen ahiret zevklerine tercih etmesi ve nefsin sevdiği şeyleri Yüce Allah?ın sevdiği şeylerden öne almasıdır. Halbuki nefis, kötü arzulara muhabbet, hakkı kötü görme, devamlı gizlice kötülüğü emretme ve ortaya koyduğu işlerde yalan söyleme sıfatında yaratılmıştır. Allahu Teala bir ayetinde şöyle buyurmuştur:

"Yazıklar olsun devamlı insanları çekiştiren ve sürekli yüze karşı eğlenen kimselere."

?Nefsinizin sevmediği bir şey sizin için hayırlı olabilir. Onun sevdiği bir şey de sizin için kötü olabilir.?

Eğer bahsedilecek ilim vaaz ve faziletlere teşvik eden bir ilim ise, bunu salih amellerin sonucu olarak manevi dereceler elde eden, devamlı bir halden diğerine intikal eden, dünyadan günlünü çeken, ahireti kazanmak için koşan kimselere anlatmak yerinde olur. Bütün bunlar istikametle birlikte gerçekleşen tövbeden sonra ve bir de Hz. Peygamberden gelen hadis ve haberlerin usul ilmini bilip sünnet cemaat yolunun ilmini tam öğrenerek elde edilecek şeyledir. Yoksa insan zorlama hal ve hareketlere girer; boş davalara dalar.

Kehf 18/26

Hümeze 103/1-2

Yani nefsin en çok yaptığı şey, devamlı emretmektir. O bir şeyi tekrar tekrar isteyip durur. Onun yaptığı budur. Nefse uyup her dediğini yapmak, kulun en azılı düşmanı olan şeytanı sevmek anlamına gelir. Çünkü nefse itaat etmekte, Allah?ın hoşnutsuzluğu ve O?nun emrine muhalefet vardır. Nefis, Allah?ın sevdiği şeylerin zıddını yapmak üzerine yaratılmıştır. Yüce Allah ise nefsin yapmayı arzu ettiği şeylerin zıddının yapılmasını sever. Bu durum, nefsin Allah tarafından imtihan edilmesidir. O bizim için de nefisle yapılan bir imtihandır.

Temenni de böyledir. Temenni, aklın var zannettiği, nefsin hayal ettiği, vehmin hesap ettiği bir şeydir. Yahut temenni, Allah?ın laneti üzerine olsun, sinsi düşman şeytanın kalbe attığı vesveseden oluşan boş bir düşüncedir. Bütün bunların iman ve yakin ilim ile hiçbir alakası yoktur. Bilakis o, şeytanların vesveseleri, boş kuruntuları ve onlara yakın olmanın sonucu oluşmuş düşüncelerdir. Çünkü o günahların kalpte oluşturduğu bir hastalıktır. Bu konuda Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

Aynı şekilde Yüce Allah nefsin, devamlı kötülükleri emredici olduğunu mübalağa sığası ile şu şekilde haber vermiştir:

Görüldüğü gibi ayette nefsin sevgisi kötülükle, nefreti de hayırla beraber zikredilmiştir. Araplar nefse: ?küzebe? ismini vermişlerdir. Bu mübalağa sığasıyla nefsin çok yalan söylediğini anlatmak istemişlerdir. Kur?an?da Hümeze suresindeki şu ayetler de bu mübalağa sığası ile zikredilmiştir: