Bugün ülkemizde anonim şirketlerin çeyrek yüzyıl önce, o günün kıymetlerine göre çıkarılmış hisse senetleri, halkın elinde bulunmaktadır. Yıllarca tamamen veya kısmen dağıtılmayan karlar, kullanılan krediler ve enflasyonlar yüzünden, şirket mal varlığındaki gerçek karşılığı, bazen 150-200 katını aşan bir hisse senedinin 3-5 misli nominal bir değerle alıcı bulması, çözüm için yeterli değildir. Şirketlerin mal varlıkları yeniden değerlemeye tabi tutularak, ellerinde o şirketin hisse senedi olanlara, yeni değerler üzerinden hisseleri verilmelidir. Üzerinde bir milyon yazan, fakat ticaret şirketindeki mal karşılığı 50 katına çıkmış bulunan bir senedi 3 milyon nominal değerle satan ortağı, gerçekte 50 milyona yakın bir satın alma gücünü 47 milyon TL. eksiğine devrettiği halde, %300 karla sattığını düşünmesi, ekonomik gerçeklerle çelişmektedir.

aleykümselam

Kısa vadeli küçük kredilerin daha düzenli ve faizsiz olarak temini için, "yardımlaşma sandıkları" da oluşturulabilir. Bu sandığa her ay belli bir aidat ödenerek, ihtiyaç olduğunda, biriken primlerin birkaç katına kadar kredi alınması ve bunun anlaşma şartlarına göre geri ödenmesi mümkündür. Diğer yandan böyle bir sandık ticaret ortaklığı olarak düzenlenirse, kullanılmayan krediler işletilir ve daha büyük krediler sağlama imkanları meydana getirilebilir. Sandık, ortaklarının çek ve senet tahsillerini yapar, vadesiz mevduatlarına da sahip çıkabilirse, küçük çapta banka işlemleri bu çerçevede ve faizsiz olarak çözülebilir.

"Bir kimse gıda maddelerini toplayıp günün rayiç fiyatı ile satsa, sanki bunları yoksullara ve ihtiyaç sahiplerine tasadduk etmiş gibi ecir alır" (l0). "Gönül hoşluğu ile görevini yerine getiren, harama el uzatmayan veznedar, Allah rızası için sadaka verenin ecrini alır. Yani harcaması ve transferi kendisine emanet edilen bütün paraları, yolsuzluk yapmaksızın hak sahiplerine ulaştırdıkça, sanki onları yoksullara dağıtmış gibi sevap kazanır" (l1).

Ne dersiniz? Allah?ın buyruğunu yukarıdaki Peygamber kavliyle birlikte düşünsek... Belki o zaman bunların, ufkumuzu açan birer kutlu davet olduğunu yeniden idrak edeceğiz; nefsimizi bu manada sorgulayacağız. Her işi hakkaniyetle yapmaya çağıran ayetlerin davetini can kulağıyla dinleyeceğiz.

Muşareke'de ilk anapara mala dönüştükten sonra, ortakların hakları, kuruluştaki hisse oranlarına göre, şirketin mal varlığı üzerinde devam eder. Hesap dönemi sonlarında dağıtılmayan veya kısmen dağıtılan karlar veya enflasyon gibi sebeplerle şirketin mal varlığının büyümesi, ortakların hisselerinin de büyümesi anlamına gelir. Bu fazlalığın hisse senetlerine yansıtılması gerekir. Mesela; 100 kişi, her biri 1 milyon TL. koyarak bir ticaret şirketi kursalar, 5 yıl sonra şirketin mal varlığı yeniden değerleme sonucu 3 milyar TL. na yükselmiş bulunsa, her ortağın hissesi %1 üzerinden 30 katına, yani 30 milyona çıkmış olur. Eski hisse senetlerinin, 30 milyon yazan yenileri ile değiştirilmesi gerekir. Böylece bir şirketten, bir ortak ayrılmak isteyince, mallar bölünebilir cinstense, malın %1 ini alır veya ortağın hissesi şirketçe ödenerek, diğer ortakların hisselerine eklenir. Ya da bu hisse pazarlık yoluyla 3ncü bir şahsa satılabilir (8).

Üretim için gerekli olan şeyleri ortaklaşa karşılayarak ihtiyaca dönük üretim yaparsak, ne çok kar yapma endişesi içine gireriz nede iflas etme derdine düşeriz. Doğada ki malzemeleride uygun şekilde kullanmış oluruz.

Hepimiz bu günkü toplumun içinde yaşamaktayız. Doğrusu, cemiyet hayatının geldiği nokta itibariyle; faiz yasağını bildiren ayetleri yeniden teslimiyetle okumak, manası üzerinde düşünmek ve bazı sualleri nefsimize sormak gerektiğine inanıyoruz.

Bazı yerlerde imece usulü vardır. Bir işi ortak ve çabuk yaparlar ve ondan yararlanırlar.

İnanıyoruz ki, bu gün herkes, muamelata karıştığı ölçüde inancı kemiren bir illetle, arasında bulunması gereken mesafeyi yeniden ölçmek durumundadır. Çünkü ribasız bu günkü işlerin yürümeyeceğini düşünmek, kişiyi tehlikeli bir inanç zaafına sürükler...

Şu halde içine Allah katından bir bereket sinmeyen mal, çoğalıyor gibi görünse dahi, gerçekte erimektedir. Daha doğrusu kahr ile kesb edilen şey, dünyada ve ahirette yüz güldürmeyecek...

Nitekim dini literatürde riba; ?herhangi bir alışverişte karşılıksız kalan fazlalık? olarak tarif edilir. Başka bir deyişle o, karşılık kastıyla bir şeyi karşılıksız bırakmaktır. Bu cihetle riba, aslı esası olmayan mevhum bir şeydir. Elmalılı merhum, ribacının mübadele iddiasını şöyle tarif eder; ?bu, altınların şıngırtısı karşısında altın satmaktan daha hayali bir muameledir.?

Arzu edilen odur ki üretim kaynaklarını ortak kurmak ve işletmek. Üretimi paylaşmak.

şüpheli görüp uzak mı durmalı yoksa faize bir alternatif mi görmeliyiz?

Düşünün; İslam ferdi ve ictimai hayatı ifsad eden bu illetin karanlık gölgesini insanlığın üzerinden kaldırmıştı. Oysa günümüz toplumlarının geldiği seviyede bu henüz bir ütopyadır. Ve hali hazırdaki eğilim, faizin bütünüyle kaldırılması yönünde olmayıp, belki oranlarının aşağı çekilmesi cihetindedir.?

Kur?an-ı Kerim?de, övgü ya da yergi için seçilen kelimelerin niteliği önemlidir. Ancak mealini arz ettiğimiz ayetlerdeki ilahi ikazı, sadece faiz yiyenlere yönelik olduğu zannıyla okuyup geçmek büyük bir yanılgı olur. Basit gerekçelerle faizli işlemlere karışıp, faiz veren taraf olmayı kabullenmek, Müslüman kişiliği rahnedar eder... Rasulullah ?in; ?Faiz yiyene, yedirene, şahit olana ve onu yazana Allah lanet etsin? sözü ortada iken, buna nasıl cesaret edilebilir?

İnsanın tasavvur etmesi istenen tablo şudur; faiz malı yiyen kişi, kıyamet günü kabrinden sar?a nöbetine tutulmuş gibi kalkacaktır. Öyleyse onun aldığı ne fenadır. Buğz-ı ilahiyi celb eden ne kötü bir metadır ki, etkisi dünya hayatından ta haşre kadar sürmektedir. Öyle kötü bir koku görülmemiş; hiçbir çözücü onu bulaştığı yerden çıkartamıyor. Yıllar ve asırlar onu söküp atamıyor...

Diğer yandan İslam ekonomisinde altın, gümüş ve öteki misli mallar şirket sermayesi olarak belirlenebilir. Hatta bazı müçtehitler fels adı verilen ve maden değeri dışında, nominal bir değerle dolaşan madeni paraların şirketlerde anapara olamayacağını söylemişlerdir. Osmanlılarda 1464 M. tarihinden itibaren kurulmaya başlayan para vakıflarında, altın ve gümüş para, mudarabe veya bidaa yoluyla esnaf ve tüccar için önemli finansman kaynağı olmuştur. Hatta buğday, arpa vb. diğer misli mallar da vakfedilmiş, bunlar altın veya gümüş paraya çevrildikten sonra, yine finans ihtiyacı olanlara mudaraba veya bidaa yoluyla kredi olarak verilmiştir. Vakıf anaparayı bu şekilde kredi olarak kullandırmaya devam eder ve elde edilen kardan vakfın hissesini, vakfedilen cihete harcardı (9).

Bakara suresinde ilgili ayetlerin meali şöyledir: ?Faiz yiyenler şeytan çarpmış kimselerin cinnet nöbetinden kalktığı gibi kalkarlar. Bu hal onların; ?alış veriş de faiz gibidir? demeleri yüzündendir. Halbuki Allah, alış verişi helal, faizi haram kılmıştır.

3) Mudaraba ortaklığı. Bir ortak sermayeyi, diğeri emeğini ortaya koyarak şirket kurabilirler. Buna mudaraba denir. İslam'da mudaraba, özel sektörün uzun veya kısa vadeli her çeşit kredi ihtiyacını karşılamaya elverişli bir ortaklık çeşididir. Elinde büyük sermaye birikimi olan birçok kimseler bunu işletmek, bir ticaret işinde kullanmak ister. Ancak bilgisi, tecrübesi veya sağlığı elverişli olmadığı için bu arzusunu gerçekleştiremez. Yine toplumda, bilgili, yetenekli ve ticaret işine yatkın birçok kimseler de sermaye yokluğundan dolayı ticarete atılamaz. İşte, mudaraba, birbirine muhtaç olan bu iki unsuru bir araya getirir ve iki taraf da bundan karlı çıkar. Böylece toplumda muattal kalan sermayeler ve iş bulamayan kabiliyetler değerlenmiş olur. Bu çeşit ortaklık itimada dayanır. İşi yürütmeyi üzerine alan ortak güvene layık olmaya çalışır. Giderek dürüst iş adamları meydana gelebilir. İşletmeci , örneğinin karşılığı olarak net karın, sözleşmede belirlenen yüzdesini alır. Bu kar'a mahsuben avans olarak maaş da alabilir. Hesap dönemi sonunda zarar ortaya çıkarsa, bu yalnız sermaye sahibine aittir. Zarar, önce kardan karşılanır. Kar yeterli olmazsa anaparadan ödeme yapılır. Bu takdirde işletmeci herhangi bir şey alamaz. Kasıt ve kusuru bulunmadıkça işletmeci zarardan sorumlu tutulmaz. Zarar halinde, sermaye sahibi sermayesinin tamamını veya bir bölümünü kaybederken işletmeci de emeğinin karşılığını alamamaktadır (7).

Yukarıda birkaçına temas ettiğimiz kredi kaynaklarından başka, devlet bütçesinin yatırımcılara kullandıracağı krediler, borçlarını ödeme güçlüğü çekenlere zekat fonunun desteği, ziraat ortakçılığı esasına göre dağıtılacak tarım kredileri, kiralama vb. sayılabilir.

Başlama için iyidir.

Görünürde eksildiği zannedilse dahi, hakiki artış, Allah?ın?bereketli kılacağım? buyurduğundadır; içinden sadaka verilen maldadır.

1) Paranın satın alma gücünün sağlam bir esasa bağlanması. Günümüz dünya ekonomilerinde kağıt para, kabul görmüş örfi bir paradır. J. Dobrestberger, Mısır'da M. Ö. 1600 yıllarında banknot tedavül ettiğinin belirlendiğini söyler. İktisat tarihlerinin sözünü ettiği bu uygulama , Hz. Yusuf 'un Mısır merkez olmak üzere Orta Doğu yöresinde uyguladığı, çeyrek yüzyılı içine alan bir dizi ekonomik tedbirlerin bir parçasıdır. O, yedi yıllık bolluk döneminde halkın elindeki ihtiyaç fazlası hububatı ve tasarrufları devlet hazine ve depolarına emanet olarak almış; sahiplerine, emanet bıraktıkları şeylerin cins ve miktarlarını belirten birer makbuz vermiştir. Elinde böyle bir makbuz olan kimse, belge üzerinde yazılı cins ve miktardaki, altın, gümüş veya hububatı dilediği zaman çekebilirdi. Ticaretle uğraşanlar hamiline yazılı olan bu makbuzları mal ve para yerine kabul ediyorlardı. Hatta belgeler Fenike ve Mezopotamya'ya kadar yayılmıştı. Temelde vahye dayanan ve uygulamada kağıt banknotun arkasında misli eşyanın bulunduğu açıktır (2).

İslam'da, özel sektörün uzun vadeli ve büyük kredi ihtiyaçları için ise, "kar-zarar ortaklığı" esası getirilmiştir. Mudaraba ve müşaraka bunlar arasında sayılabilir. Kredinin süresi uzadıkça ve hacmi büyüdükçe, bunu karz-ı hasen ölçüleri içinde çözmek mümkün olmaz.

Selam.

Bundan sonra kime Rabbi?nden bir öğüt gelir de faizden vazgeçerse, geçmişte olan kendisinindir ve artık onun işi Allah?a kalmıştır. Kim tekrar faize dönerse, işte onlar cehennemliktir; orada devamlı kalırlar.

Faiz ise, temelde karşılıksız/haksız bir muameledir. Bu sebeple Kur?an-ı Kerim mü?minlerini faiz gibi bir illetten şiddetle sakındırır. Peygamber Efendimiz, o sömürü aracının?ebediyyen ayaklar altında? olduğunu bildirir...

Allah, faizi tüketir; sadakaları ise bereketlendirir. Allah, küfürde ve günahta ısrar eden hiç kimseyi sevmez.? (2/275-276)

2) Karz-ı hasene işlerlik kazandırmak. Allah ihtiyaç sahiplerine ödünç para vereni övmüş, ahırette ona kat kat ecir verileceğini bildirmiştir (4). Diğer yandan, hadis-i şeriflerde; iki defa ödünç verenin bir defa tasaddukta bulunmuş sayılacağı (5), bir sadakaya on katı, karz-ı hasene ise on sekiz katı ecir verileceği nakledilmiştir (6).

Günümüzde esnaf ve tüccarın kullandığı faizli kredi maliyetlerinin %100'ü aştığı bilinmektedir. Ödenen faizler, müteşebbis tarafından üretilen malların maliyetlerine yansıtıldığı için faiz, eşya fiyatlarının aşırı yükselmesine sebep olmaktadır. Böyle bir kredi, çıkarılacak kar-zarar tahvilleriyle, mudaraba veya müşareke ölçüleri içinde kullanıldığında ise, üretim maliyetleri aşağıya düşer, taraflar ve toplum meşru ticaretin bereket ve semeresini hissetmeye başlarlar.

Hz. Ömer?in bu konudaki titizliği müsellemdir. O, Hazreti Peygamber?in, bu ayetleri tamamen beyan etmeden irtihal ettiğini söylerdi. Biz, ribaya düşme korkusuyla helal şeylerin onda dokuzunu terk ettik, derdi.

İşletmecinin yaptığı işi, daha düzenli ve geniş ölçüde bir kuruluş yaparsa, tasarruf sahiplerinin mevduatını ticarete ve yatırımlara yönlendirdiği, dürüst ve yetenekli alt işletmeci leri bulmada aracılık ettiği için ilk mudaraba anlaşmasında belirlenen işletme karını almaya hak kazanır. Faizsiz kredi kullandıran böyle bir finans kuruluşu, mevduat sahiplerine daha fazla kar verebilmek için gereken ihtimamı gösterir. Aksi halde kar miktarının belirsiz oluşunun doğuracağı olumsuz etki kendisini gösterir.

Bizce asıl tehlike; insanların faizli muameleleri kanıksayıp, onu alış veriş gibi görmeye başlamasıdır. Ribadan sakınma hassasiyetinin yitirilmesidir. Kesin ve açık bir harama kalplerin meyl etmesidir. Tahripkar ve yıkıcı olan budur. Cafer Durmuş

?Riba illeti, sadece iki ucundan tutanları değil, toplumun tamamını ilgilendirir. Bu sebeple onun bir cemiyette neşv ü nema bulması, oradaki huzuru ifsad eder; sıhhatli bir toplumun vücut bulmasına mani olur. Ve onun revaç bulduğu bir toplulukta, insani erdemler dinin öngördüğü ölçüde tekamül etmez. Kardeşlik ve yardımlaşma duyguları istenen seviyede filiz vermez.

Toplumun ihtiyaç maddelerini üretip dağıtanlar ve ekonomik faaliyetleri dürüst olarak yürütenler Allah Rasulünün diliyle şöyle övülmüştür:

d8 ülkelerinin kararlarında dikate aldıkları tavrı bilemem.

Günün sorusu şu olmalı; dinin açık hükmüne rağmen ribadan ve riba şüphesi bulunan işlemlerden gereğince sakınıyor muyum?

Çünkü orada toplumun huzur ve refahı bazı kişilerin çıkarı uğruna feda edilmiş olur. Mü?minler birbirini ikaz edip, büyüyen tehlikeye karşı yekdiğerini uyarmazsa, bezginlik duygusu zamanla cemiyete sirayet edebilir. İnsanlarda artık ribasız sosyal hayatın tesis edilemeyeceği hissi uyanabilir. El emeği göz nuru ile kazananlar ümitsizliğe düşebilir...

d8 buna bir alternatifmiydi sence

4) Muşareke ortaklığı. İki ve daha çok kişinin ticaret yapmak ve elde edecekleri karı paylaşmak üzere ortaklık kurmasıdır. Tasarrufların doğrudan yatırımlara ve ekonomik faaliyetlere sevki, sanayi, ticaret ve tarım kesiminde sermaye birikimi oluşturulması muşareke yoluyla mümkündür. Burada şirkete, her ortak belli miktar sermaye veya hem sermaye, hem de emeği ile ortak olur. Net karın paylaşılması serbest sözleşme ile olur. Zarara katlanma ise, sermaye oranlarına göredir.

Müslümanlık mal yığmak, başkasında olanı toplamak olmadığına göre.

finans kurumlarının çalışmalarını nasıl değerlendirmek lazım?

Dipnotlar: 1) Feridun Ergin, İktisat, İstanbul 1964,5.569. 2) Yusuf, Ayet,40-111, Elmalılı, Hak Dini Kur'an Dili, İstanbul 1960, IV,2861 Vd. 3) Hamdi Döndüren, age.36-45. 4) Hadid, Ayet,11. 5) eş-Şevkani, Neylü'l-Evtar, V,229. 6) ibn Mace, Sadakat,19; el-Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, IV,126. 7) es-Serahsi, el-Mebsüt, XXII,19,98;el-Kasani, Bedayiu's-Sanayi, VI,87,98;İbnü'l-üHmam, age. V,58,70 vd.; İbn Rüşd, Bida-ye, II,204. 8) es-Serahsi, age. II,151; el-Kasani, age. VI,57-62; İbn Kudame, el-Muğni, V,27. 9) el-Mevsıli, el-ihtiyar, III,14,15; İbn Abidin, Reddü'l-Muhtar, terc. A. Davudoğlu, İst.1983, IX,278,279; T. Çiller-M. Çizakça, Türk Finans Kesiminde Sorunlar ve Reform Önerileri, İst.1989, s.3-12.10) İbn Mace, Ruhun,16.11) Buhari, Zekat,25.

peki buna neden müsade edilmedi faizi yok edeceği içinmi

Müslümanlar faize kareşı sitem geliştirmek zorundadır.

Sonuç olarak, İslam ekonomisi her konuda olduğu gibi ekonomik problemlere gerçekçi çözümler getirmiştir. Bu sistemde, tasarruf sahipleriyle müteşebbisler doğrudan temas halindedir. Krediye ihtiyacı olan iş adamı dürüst çalışır, sermaye sahiplerini gerçek mal varlığına ortak yapar ve gerçek karı paylaşmaya, ya da ortakların anaparalarına eklemeye razı olursa, kredi problemine faizsiz çözüm yolu bulmak mümkündür.

İslam'da bir şirket, yatırımlarını büyütmek isterse, mudaraba veya müşareke esasına göre, kısa veya uzun vadeli bütün kredi ihtiyaçlarını doğrudan halkın tasarruflarına başvurmak suretiyle karşılayabilir. Ancak yeni hisse senedi çıkarıldığında, eski hisse senetlerini yeniden değerlemeye tabi tutarak, şirketin o tarihteki mal varlığını eski senetlere yansıtmak gerekir. Aksi halde daha önceki yıllarda dağıtılmayan karlara yeni hissedarlar da ortak yapılmış olur.

Şu halde aslolan; ribayı da, içinde riba şüphesi bulunanı da terk etmek olmalı... Nitekim fıkıh ilminde; ?ribada şüphe muteberdir,? denir. Kişi ribadan sakındığı gibi, riba şüphesi olandan sakınmalıdır.

Birbirine güvenmeli ve ortak yatırımlar yapmalıdır. Hizmet üretmeli ve bu hizmetten yararlanmalıdır.

Düşündüğümüz şey nasıl olur da kaynakları olumlu kullanabilir, Faizsiz sitem kurulur.

İslam'da faizsiz ödünç para verme yoluyla kısa vadeli ve küçük kredileri temin etmek mümkündür. Ticari olmayan ihtiyaçlar, dar ve sabit gelirlilerin kısa süreli para sıkıntıları ve yine esnaf ve tüccarın geçici ve kısa süreli ekonomik finansmanları bu yolla karşılanabilir. Günümüzde çek ve senetlerin ödenmesinde veya protesto olan senet bedellerinin karşılanmasında tüccar sık sık kısa süreli, kimi zaman birkaç saatlik kredilere ihtiyaç duyar. Bu gibi kısa süreli ihtiyaçların hısımlar, esnaf, tüccar ve komşular arasında çözümlenmesi ve bundan maddi bir yarar beklenmemesi en güzel ve kalıcı bir çözümdür. Bu uygulama müslümanları birbirine yaklaştırır, iyilik yapma duygularını güçlendirir, ayrıca taraflar sürekli olarak karz-ı hasen sevabına nail olurlar.

Ayet-i kerimede belirtildiği üzere; ribacıların söz konusu cezaya çarptırılmaları, ?alış veriş de faiz gibidir? demeleri yüzündendir. Halbuki gerçekte durum onların iddia ettiklerinden farklıdır. Ve faiz işlemi, alış veriş gibi karşılıklı mübadele değildir. İkisi birbirine benzemediği içindir ki Allah, bunlardan birini helal, diğerini haram kılmıştır.

Düşünün ki; bu ayetler bize günün telaşı içinde boğulup kalmamayı tembih etmektedir. İleriyi, daha ileriyi hedef göstermekte; ?önemli olan kıyamet günündeki duruşundur. Muamelatına dikkat et!? demektedir... Tercihlerin, o büyük günde huzura alnı ak olarak taşıyacak netlikte olmalı...

Mudaraba ortaklığının bir başka önemli yönü de, ortaklığın yürütülmesinde işletmeciye tanınan esnekliklerdir. İşletmeci kendisine verilen sermayeyi işletmek üzere üçüncü şahıslarla yeni ve ayrı mudaraba ortaklıklarına girebilmekte, hatta bu ortaklıklar çok sayıda olabilmekte ve bunların sayısına bir sınırlama getirilmemektedir. Mudarabanın bu özelliği, İslam bankacılığının esasını oluşturur. Sermaye sahibine veya sahiplerine ilk işletmeci muhatap olacağı için, onun menfaati haleldar olmaz. Belki daha iyi işletme yüzünden kar marjı artabilir.

Faiz, ekonominin olmazsa olmaz bir rüknü değildir. Ekonomik faaliyetlerin faizsiz bir sistem içinde daha sağlıklı bir biçimde yürütülmesi mümkündür. Ancak bu yapının oluşabilmesi için, sistem bazında aşağıdaki noktalara ağırlık verilmesi gerekir.

İslam, mensuplarından insani ilişkileri hakkaniyet üzere tesis etmelerini ister. Zarar görmemek ve hiç kimseye zarar vermemek bizim dinimizde esastır.

Bizce, bu konuda Müslüman?a gereken şuuru tazelemek için, Hak Dini Kur?an Dili?nden ilgili ayetlerin izahına bakılmalı. Bilinmesi elzem olan bilgileri edinmek için ise; Hamdi DÖNDÜREN?in Ticaret ve İktisat İlmihali?nden, ilgili maddeler okunmalıdır. En azından, ?kar ile faiz arasındaki fark? gibi mühim konularda görüşümüz netleşmeli... Prof DÖNDÜREN; ?mala karışan haramın temizlenmesi? konusunda şöyle diyor: ?servetteki helal ile haram birbirine karışmışsa ve bunların hangisinin ne olduğu bilinmezse; şüpheyi giderecek ölçüde haram sayılan kısım ayıklanmalıdır. İlk bakışta uygulaması zor gibi görünen bu çözüm, inanç ve azimle yürütülürse; darlık değil bolluk, sıkıntı değil rahatlık getirir.?

Cenab-ı Hak ayetlerde; faiz karışan malın bereketini gidereceğini, sadaka verilen malı ise arttıracağını duyurmaktadır. Demek ki, her şey zahirde görüldüğü gibi değildir. İşler sadece maddi sebeplerle yürümemektedir. Belki, görünen kısmın manaya tabi olduğunu söylemek daha doğrudur.

Kağıt paranın 16. yüzyıldan itibaren Avrupa'da, 19. yüzyıldan itibaren ise Osmanlılarda ortaya çıkış ve gelişme süreci daima altına göre olmuş ve satın alma gücünü altından almıştır. Durum böyle olunca, altınla ilgili hükümleri, onu temsil eden kağıt paraya uygulamada tereddüt edilmemiştir (3). Ancak 20. yüzyılda altınla kağıt para arasındaki bu bağ kopmuştur. Günümüz ekonomisinde kağıt para veya benzeri menkul kıymetlerin, altın başta olmak üzere bazı misli eşyaya yeniden bağlanması, satın alma gücünü, temsil ettiği misli maldan alan, sağlam bir para anlayışını ortaya çıkarabilir. Enflasyona karşı kendisini koruyabilen böyle bir para karz, kredi ve sermaye birikimi için daha elverişlidir.