Mevlana ashabın ne denli faziletli, cömert ve tevazu sahibi olduklarını izah ederken Hz. Ömer?den bir hikaye nakleder: "Hz. Ömer zamanında çok ihtiyarlamış bir adam vardı. O kadar ihtiyarlamıştı ki, kız çocuğu ona süt verir ve hizmetini görürdü. Hz. Ömer: 'Bu zamanda senin gibi babasına hakkı geçmiş bir çocuk yoktur.' buyurdu. Kız çocuğu, 'Doğru buyuruyorsun, ancak babamla benim aramda bir fark vardır. Babam beni büyüttü, yetiştirdi ve bir zarar gelmesin diye üzerime titredi. Ancak ben babama hizmet ediyorum ve gece gündüz zahmetinden kurtulmak için de Allah?a dua ediyorum.' şeklinde cevap verdi. Bunun üzerine Hz. Ömer: 'Bu genç Ömer?den daha ziyade fakihtir.' buyurdu."16 Mevlana, 'Haşa! Ömer işlerin, sırların hakikatini bilmez olur mu? Yalnız ashabın tabiatı böyle idi. Kendilerini küçük gösterip başkalarını överlerdi.' diyerek Hz. Ömer?in şahsında sahabenin fazilet sahibi olduklarına vurgu yapmaktadır. Ashab-ı Kiram'ın ahlaki vasıflarına dikkat çeken Mevlana, insanlara bunu örnek göstermekte ve "Ahlakını Hz. Peygamberin ahlakına benzeten kimselerin, Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer gibi öleceklerini" söylemektedir.17 Burada Ashab-ı Kiram'ın Allah Resulü 'in ahlakıyla ahlaklandığına, bu vesile ile de yüksek bir ahlaka sahip olduklarına işaret vardır. Bu genel izahtan sonra Mevlana?nın Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer ve diğer sahabiler hakkındaki görüşlerine bazı örnekler verilecektir.

Kad cae kalenderim mubahı

Mevlana, kamil insanın vasıflarını anlatırken Hz. Ebu Bekir?den örnekler vermektedir.21 Bir yerde o, Hz. Ebu Bekir?in imanının büyüklüğünü anlatırken "Ebu Bekir?in imanı tartılsa bütün dünya imanına üstün gelir." mealindeki hadisi nakleder ve Hz. Ebu Bekir?in imanının muhkemliğini, yakin derecesine ulaştığını ifade eder. Başka bir vesile ile, Hz. Ebu Bekir?in faziletini anlatırken yine imanının mükemmel oluşunu örnek vermektedir: "Ebu Bekir namazı, orucu ve sadakası sebebiyle diğer ashaba tercih edilmedi. O, kalbindeki iman ile tercih olundu."22 diyerek Ebu Bekir?in sahabenin en üstünü olduğuna dikkat çekmektedir.

Pes ma çl zenim ey kalender

Günümüzde bazı çevreler, Mevlana?nın, kendi döneminde etkili olan Şii-Batıni görüşlerin tesirinde kaldığını, hatta Batini fikirleri dile getirdiğini ileri sürmektedir. Aslında hangi mezhep ve meşrepte olursa olsun ilmi, ameli ve kişiliğiyle insanların teveccüh ettiği büyük şahsiyetler, her mezhep sahibince kendi taraftarı olarak gösterilmeye çalışılır. Bu itibarla ünlü şahsiyetlerin nesebi ve milliyeti konusunda tartışmalar olduğu gibi inancı, fikriyatı ve mensubiyeti hususunda da tartışmalar olabilir. Bu tartışmaları doğru bir şekilde sonuçlandırabilmek için söz konusu şahsın kendi eserlerine ve burada ortaya koyduğu görüşlere inmek, tarafsız ve ilmi bir tarzda bunları incelemek çoğu defa yeterli olacaktır.

-Kötü zan sahibi olan kişi ne söylense de doğruyu işitmez. Ahmakla konuşmak deliliktir. Ey ahmak kişi ; neden benim şerrimden Allah?a ağlayıp sızlanıyorsun?... Sen o aşağılık nefsinin şerrinden ağla. Sonra da suçu yokken İblis?e lanet edersin. Niçin o şeytanlığı kendinde görmezsin. Sevdiğin şeyler seni kör ve sağır eder. Bana suç bulma ben kötülükten de hırstan da kinden de usandım. Bir kere kötülük ettim hala pişmanım. Gecem gündüz olsun diye bekler dururum.

On bade ki ber halk haramest haram

Medreseyle minare yıkılmadıkça kalenderlik düzene giremez. İman küfür, küfür de iman olmadıkça hiçbir Tanrı kulu, hakkiyle Müslüman olamaz .

-Adım açıkça söyleyeyim ki ; İblisi Şaki?dir dedi.

-Ey yol kesici!... Sen bir dolandırıcısın!... Boşuna delil getirerek beni kandırmaya çalışma. Başaramazsın. Her sözünde yüz binlerce sihir olan fitneci İblis ; doğru söyle niçin beni uyandırdın?...

2- Hz. Ali Sevgisi

Mevlana, Mesnevi?nin özellikle birinci cildinde Hz. Ali?den övgüyle bahseder. Bir yerde, ihlasın nasıl olması gerektiği hususunda Hz. Ali?yi örnek gösterir ve onun fiillerinin hile ve aldatmadan uzak olduğuna vurgu yapar.9 Bir yerde, Hz. Ali?nin nazar ve akıl sahibi büyük bir veli olduğuna dikkat çekmektedir.10 Başka bir yerde ise, "Ey gönlü sözlerle dolu olduğu halde susan aşık; ötelerden bir haber var mı? Sen "Hel eta" suresini oku, "La feta" nüktesini söyle!" diyerek İnsan suresine işaret etmektedir. Bu surede, insanın insan haline gelmeden önce maddi varlığının geçirdiği safhalara işaret edilir. Surenin 8. ayetinden sonra?bazı tefsirlerde belirtildiği üzere- Hz. Ali ve Ehl-i Beyt?e sevgi, saygı duyulmasına işaret edilir. Mevlana, burada Ehl-i Beyt'e hususi bir saygı gösterilmesi gerektiğine dikkat çeker.

Muaviye :

Nist kalender ez beşer yek be tu goft-i muhtasar

21. Mevlana, Fihi Mafih, s.206.

Ender girihi girih-guşa ni

SİZE ÖYLE BİR BİLGİ YAZAYIM Kİ BUNU NE DUYARSINIZ NE DE OKURSUNUZ MEVLANA HAKKINDA... BUNU BİL EVLİYAULLAHTAN DİNLEDİM ELHAMDULİLLAL...

Be cid çün bicuyi yakıyn mahrem ayi

Mevlana, Hz. Ebu Bekir?den "Sıddik-i Ekber" olarak söz eder.18 Nitekim o, Ebu Cehil?in Hz. Peygamber?in doğruluğunu sırf kin ve nefretinden kabul etmediğini belirtirken Ebu Bekir?in Efendimiz?i manevi bir güneş olarak görüp kabul ettiğini bildirir. Mekkeli müşriklerin Allah Resulü?nü inkar ettikleri ve alaya aldıkları bir dönemde o, bütün samimiyetiyle Allah Resulünü tasdik etmiştir. Bu sebeple Mevlana, onu en büyük tasdik edici anlamında "Sıddik-i Ekber" ismiyle anmaktadır. Diğer taraftan Mevlana, Hz. Ebu Bekir?i "mağara arkadaşı, dostu"19 olarak da isimlendirmektedir.20 Burada o, hicret sırasında Efendimiz ile Hz. Ebu Bekir?in arkadaşlığına ve özellikle mağarada beraber geçirdikleri üç güne atıfta bulunmakta ve bu arkadaşlığın çok önemli bir ayrıntı olduğuna işaret etmektedir.

okudum ve etkilendim gerçekten ilgi çekici. hz mevlanaya şia iftrası atanlar kul hakkını bu kadar basite indirgememeli.

4- Hz. Aişe

15. Mevlana, Fihi Mafih, s.347.

14. Mevlana, Fihi Mafih, s.242-243.

28. Mesnevi, c. VI, by.793 vd.

bi bilirizki hz mevlana tüm sahabeleri sever oysa şialar sevmez hatta tekfir eder

Dipnotlar

Bütün bu telmihlerin rastgele olmasına ihtimal vermek biraz güçtür. Hele tacir kılığında gezdiğini kaynaklardan anladığımız Şems'in bugün Konya Müzesinde bulunan külahının, Melametilikten meydana gelen Babailik yolundan ayrılan ilk Bektaşilerin Horasani elifi dedikleri taç oluşu, gerçekten dikkati çekecek birşeydir. Demek ki hususi bir kisveyle gezmemekle beraber Şems, bazan bu tacı da giyiyordu. Bu tacın kubbesinde «Allahu rabbi, lengerinin önünde «La ilahe illallah, ardında «Muhammedür rasulullah, lengerinin iç tarafında «Bismillahir rahmanir rahim yazılıdır . Kalenderilerle Bektaşilerde de böyle yazılı taçlar vardır. Mesela İstanbul'da Belediye Müzesinde bulunan bir kalenderi tacının üstünde «Meded ya Ali yazısı var. İstanbul' da, Defterdar'dan Eyüb'e gidilirken Zalpaşa camii karşısında, arkada, duvardaki taşta bulunan yazıdan Avranos Dede'ye aidiyetini anladığımız mezarın baş taşı, Şems'in külahının aynıdır, yani Horasani elifi taçtır, yalnız kubbesi, fazlaca yüksektir, Burhan-ı kaatı', «zavrakıy maddesinde «Bir nevi kalender kisvesidir ki kayık şeklinde diküp başlarına giyerler diyerek (Terc. Matb. Amire - 1268, s. 326) gerçekten de yandan, tam bir kayığa benzeyen bu tacı, İran kalenderlerinin giydiğini ve adına «zavrakıy dendiğini bildirmededir. «Türkiyat Mecmuası nda Fuat Köprülü'nün «Mısırdaki Bektaşilik adlı makalesine eklenen ve altında «Eski Bektaşi minyatürlerinden iktibas edilmiştir kaydını taşıyan Kaygusuz Abdal'a aid bir minyatürde de Horasani elifi taç, yani zavrakıy vardır. Ancak bu tacın kubbesinde dilimler ve tepesinde düğme görünmededir (c. 6, 1936 - 1939, s. 33). Köprülü tarafından kimin yaptığı ve nerde bulunduğu bildirilmeyen bu minyatür, sonradan öğrendiğimize göre Topkapı Sarayındadır ve XVIII. yüzyılda Levni tarafından yapılmıştır. Ancak, XVIII. yüzyılda, artık bu çeşit taç olmadığı düşünülürse, Levni'nin, bu minyatürü, eski bir minyatürden kopya ettiği sonucuna varırız.

10. Mesnevi, I, 300, by. 3760; Şerh-i Mesnevi, V, 1731, by. 3748.

6. Biz bu çalışmamızda Mesnevi (çev.: Veled İzbudak, Gözden Geçiren; Abdülbaki Gölpınarlı, İstanbul 1988, I-VI) ve Şerh-i Mesnevi?yi.(Tahirü?l-Mevlevi, Şerh-i Mesnevi, İstanbul 1963, I-IX) birlikte kullandık. Buradan sonra ilk eser Mesnevi, ikinci eser ise Şerh-i Mesnevi diye zikredilecektir. "Sen ilim şehrinin kapısı ve ilim güneşinin şuasısın" ifadesi için bkz.: Mesnevi, I, 300, by.3764; Şerh-i Mesnevi, V, 1733, by. 3754; ayrıca bk. Şems-i Terbizi, Makalat, , I, s.98.

Ta ki kalender dil-i men dad mey-i muzhil-i men

Çu şeb şod cumlegan der hab reftend

Muaviye bunun üzerine dedi ki :

18. Şerh-i Mesnevi, IV, 1146-1147, by. 2370-2372. ayrıca bkz.: IV, 1275, by. 2692.

Adam :

K'o hod çİ kesest ya çl dared

Gece oldu hepsi de uykuya daldı, kendinden geçti, Hepsi de balıklar gibi suya daldı, Herkes sebeplerin derdinde, fakat onlar, kalendercesine sebepsiz yürüdüler .

Aşk ordusu geldi, şehrin ta göbeğine kondu. Ey kalender dost, hele bir kurtuluş sesi duy bakalım .

"Ey muaviye ben seni şunun için uyandırdım ki cemaate yetişesin de Nebi?nin ardında namaz kılasın. Eğer namazı kaçırsan vakit geçse idi bu cihan sana nursuz kapkaranlık gelecekti. Bu ziyandan dolayı gözlerinden yaşlar dökecektin. Bu dert yüzlerce namaza değer. Namaz nerede o niyazın ışığı nerede?... O teessüf o figan o niyaz yüzlerce namazdan üstündür. İstedim ki öyle bir ah etmeyesin bu suretle de o yola sahip olmayasın. Ben hasetçiyim. Hasette bulundum."

8. Mesnevi, I, 238, by. 2960.

-Böyle düşünme. Ben mihenk taşıyım. Hak beni ; halisle kalpı ayırmak için yarattı. Söyle sahte olanın yüzünü ne zaman kararttım?... Kurt ceylandan bir yavru doğursa onun cinsinden şüphe edilir. Önüne kemik ve ot koy hangisine çabuk giderse o cinstendir. Kahırla lutuf ta eş oldu birinden hayır diğerinden şer doğdu. Otla kemiği gösterdiğinde tene mi cana mı koşuyor görürsün?... Güzeli çirkin yapabilir miyim?... Rab değilim ki ben!. Hintli aynayı adamı kara suratlı gösteriyor diye kırdı. Ayna dedi ki : ?Suç benim değil ki sen yüzümü cilalayanı beni gammaz yapanı bul!... Güzel kim çirkin kim olduğunu söylemem için beni doğru sözlü O yaptı!...?

23. Mevlana, Fihi Mafih, s.186-187.

Der ayn-i hüfr cevheri iman rubudei

7. Mesnevi, V, 1388, by. 2958.

Bir yerde o, Hz. Ebu Bekir?in imanının büyüklüğünü anlatırken "Ebu Bekir?in imanı tartılsa bütün dünya imanına üstün gelir."

iranda çok seviliyormuş mesnevi.. neden?

Mevlana, hal dilinin önemini anlattığı bir yerde Hz. Osman?dan örnek vermektedir. "Osman halife olunca minbere çıktı. Halk, acaba ne buyuracak diye bekliyordu. O sustu ve hiçbir şey söylemedi. Sadece halka baktı ve onlarda öyle bir hal ve vecd hasıl etti ki artık dışarı çıkacak halleri kalmadı. Birbirlerini unutmuşlardı. Şimdiye kadar yüzlerce zikir, namaz ve hutbeden onlarda böyle bir durum hasıl olmamıştı?"26 Bu husus Mevlana?nın Hz. Osman?ı Allah dostu olarak gördüğünün delilidir.

YENİ ÜMİT DERGİSİ.

Kalender, insan değildir. Sana işte kısaca bir söz: Baştan başa bakıştan ibarettir, görüştür; gönül sözü, sükut içindedir .

-Niçin şaşırıyorsun dedi. Biz evvelden melek değilmiydik?... İlk sevgi unutulur mu ilk sanat gönülden çıkar mı?... Biz de bu şarabın sarhoşlarından bu kapının aşıklarındandık!... Varlığımız O?nun Fazl ve İhsanından değil midir?... Beşiğimi kim salladı kim yetiştirdi beni?... Ayrılık bile vuslatın kadrini bilmek içindir!...

Ancak şunu da söyleyelim ki Şems, ister Kalenderiyyeden bir şeyhe mensub olsun, ister Fütüvvet yolunda ilerlemiş ve ahilik makamına ulaşmış bulunsun, Şuttardan olduğu ve bir Melametiden daha ziyade melameti temsil ettiği muhakkak bulunan bu zat, ömrü boyunca herhangi bir yola bağlanmış değil. O, bulut altına girmeyen yakıcı, kavurucu bir güneş. Yanmış, yakmış, ziyasiyle ortalığı aydınlatmış, kainata Mevlana'yı göstermiştir. O, dibi, kıyısı görünmeyen, dalgalanıp köpüren bir deniz. Coşmuş, kabarmış, kıyıya değer biçilmez bir inci olan Mevlana'yı armağan etmiştir.

-Nebi sahte ile gerçeği ayırdedecek mihengi vermiştir : ?Yalan kalplerde şüphe uyandırır. Doğru ise kalplere emniyet ve neşe verir!...? buyurmuştur. Beni neden uyandıracaksın ki?... Halbuki sen uyanıklığa düşmansın. Çarmıha gerdim seni doğruyu söyle hile yapma. Senden hayır için uyandırmayı ummam.

Der duzahiy-yu cennet u kovser giriftei ly arifi ki ez sırı ma'ruf vakıff Vey sadei ki reng-1 kalender giriftei

16. Mevlana, Fihi Mafih, s.331-332.

Mevlana, Hz. Ömer?in imanının büyüklüğünü anlatırken onun bir kerametini zikreder. Hz. Ömer, düşmanlarına karşı kullansın diye kendisine getirilen zehir dolu bir kaseyi, kendi içindeki düşmanını yani nefsini öldürsün diye bir yudumda içer. Bu zehir Hz. Ömer?e tesir etmez.23 Burada, Hz. Ömer?in düşman olarak sadece kendi nefsini gördüğüne işaret ederek kendisiyle mücadelesine değinir ve onu büyük bir Allah dostu olarak kabul eder.

-Doğruluktan başka hiç bir şey seni elimden kurtaramaz. Doğruyu söyle elimden kurtul. Hilelerinin aldatamaz beni.

Mevlana Celaleddin - Hayatı, Eserleri, Fesefesi 1999 sh. 60-66

Mevlana?nın eserlerinde Hz. Peygamber ?in ayrı bir yeri olduğu gibi O?nun arkadaşlarının da çok özel bir yeri vardır. O, zaman zaman ashaptan örnekler vermektedir. Bu örneklerinde Mevlana?nın çok samimi bir dil kullandığı, onları saygı ve muhabbetle andığı görülür. Nitekim Mevlana, Ebu Bekir, Ömer, Osman ve Ali?nin sahabe arasında mühim bir konuma sahip olduklarını, hatta sahabe denildiğinde bunların isimlerinin akla geldiğini belirterek dördüne de aynı önemi vermektedir.

Baka ender baka başed tarıyk-ı kem - zenan iy dil

-Ey muaviye ben seni şunun için uyandırdım ki cemaate yetişesin de Nebi?nin ardında namaz kılasın. Eğer namazı kaçırsan vakit geçse idi bu cihan sana nursuz kapkaranlık gelecekti. Bu ziyandan dolayı gözlerinden yaşlar dökecektin. Bu dert yüzlerce namaza değer. Namaz nerede o niyazın ışığı nerede?... O teessüf o figan o niyaz yüzlerce namazdan üstündür. İstedim ki öyle bir ah etmeyesin bu suretle de o yola sahip olmayasın. Ben hasetçiyim. Hasette bulundum.

inanılır gibi değil..

-Hey sen kimsin?.. Adın nedir?...

Abdülbakİ Gölpınarlı: Seçme rubailer: Maarif V. İslam - Şark Klasikleri: 11 it. - 1945, s. 23, Rubai : LXXXIX.

Tacın, başa geçen ve çok defa üstteki kısımdan ayrı ve dikişle o kısma birleşmiş bir parça olan kısmına lenger, tepeyi örten üst kısmına kubbe, kubbede ve lengerde bulunan parçalara terk, yahut türkçe olarak dilim denir.

A- MEVLANA?DA EHL-İ BEYT SEVGİSİ

26. Mevlana, Fihi Mafih, s.202; ayrıca bk. Mesnevi, IV, 40-43.

Mevlana, Rum elçisinin Hz. Ömer?in yanına gelmesi ve kerametlerini görmesi konusuna değinir. Burada, Hz. Ömer?in sade bir hayat yaşadığına; saltanat, para ve şöhrete hiç önem vermediğine, halkla birlikte olup onların dertlerine çareler aradığı hususuna işaret eder. En önemlisi de Hz. Ömer?in adalet sahibi veli bir kul olduğuna vurgu yapmasıdır.

MEVLANA MEZHEPLER ÜSTÜ BÜYÜK BİR İNSANDI. İRANDA ŞİİLERİN ONUN ESERLERİNİ ORJİNAL FARSÇASINDAN OKUMASI ONLARIN BİZDEN DAHA ÇOK ONA ÖNEM GÖSTERDİĞİ GERÇEKDİR. MEVLANA HAYATI BOYUNCA İSLAM İÇİNDE MEZHEP VE TARİKAT AYRILIĞINI KÖÜRKLEYECEK BİR HAYAT YAŞAMADI BUNUN EN BÜYÜK GÖSTERGESİ BUGÜN EHLİ SÜNNETİN BİDAT TASAVVUF OLARAK GÖSTERDİĞİ KALENDERİLİĞİN MEVLANNIN TÜRBESİNDE YATAN DERVİŞLERİN ÇOĞUNU YETİŞTİRMESİDİR ;AYRICA ŞEMS, DE KALENDERİ RİND TASAVVUFUNDAN YETİŞMİŞDİR;İSTER SÜNNİ İSTER Şİİ VEYA BAŞKA BİR YOLDAN OLAN HER MÜSLÜMAN İSTEDİĞİ KADAR SAHİP ÇIKABİLİR ÇÜNKİ O KURANIN BENDESİ VE PEYGAMBERİN HİZMETİNDE BİR İNSANDI...

Ey gönül, yokluk kumarını oynayanların yolu, varlık içinde varlıktır. Ey gönül, şüphe yok ki kalender, yakıyn içinde yakıyn sahibidir. Tebrizli Şems'i duydun, ondan birşey umdun. Nihayet ey gönül, açıkça bir sevgiye, bir mahbubluk sırrına nail oldun .

13. Mesnevi, I, 301, by. 3773; Şerh-i Mesnevi, V, 1736, by. 3764.

-Namaz vakti gelmişti. Hemen mescide koşman gerek. Mustafa ne diyor :?Acele edin ibadetleri vaktini geçirmeden yapın!...?

4. Ehl-i beyt terimi hakkında geniş bilgi için bk. Mustafa Öz, "Ehl-i Beyt", DİA, X, 498-500.

bu yazılarla hem muharririnin nasıl bir gönüle sahip olduğunu müşahade ediyoruz hem de sahabelerden aktardıkları örneklerle onları daha iyi tanıyor kişiliklerindeki pırlantaları görmüş oluyoruz...

Ayrıca bir itirafçı gibi itirafta da bulunuyor:

Ve liykin nist ez esrar fariğ Zi evvel mikeşed u har-ı bisyar Heme gül keşt-u keşt ez har fartğ

"-İşte şimdi doğru söyledin. Sen bir örümceksin ancak sinek tutabilirsin. Ben sinek değil ak doğanım. Beni ancak padişah avlar."

Mesnevi : 2. Cilt - Sayfa : 200 -...- 214

K'on çarh çl şod duta çl dared

Mevlana?nın yaşadığı dönemde Şii-Batıni düşüncelerin Türkler arasında etkili olduğu ve az da olsa taraftar bulduğu bilinmektedir. Söz konusu aşırı Şii gruplar, Hz. Ali başta olmak üzere onun evladına birtakım üstün vasıflar atfetmiş ve bu çerçevede İslam dininin özüne uygun düşmeyen görüşler ileri sürmüşlerdir.

Şii anlayışa göre Hz. Peygamber?in hadislerinin, ya Ehl-i Beyt imamlarından ya da bu imamlara gönül vermiş Ehl-i Beyt taraftarlarından gelmesi gerekir. Bu anlayışın tabii sonucu olarak Şiiler, sınırlı sayıdaki sahabeden gelen hadis rivayetlerini kabul ederler. Onlar, Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Aişe, Hz. Talha ve Hz. Zübeyr başta olmak üzere sahabenin hemen hiçbirini adalet sahibi kabul etmediklerinden onların rivayetlerini de kabul etmezler. Bu itibarla Hz. Aişe?den gelen hadisleri kaynaklarında zikretmezler. Halbuki Mevlana, Hz. Aişe?ye Mesnevi?sinde yer vermekte, Hz. Peygamber'le aralarında geçen bazı olayları örnek olarak aktarmakta, ondan "Sıddika" diye söz etmekte ve Hz. Aişe?yi saygı ve hürmetle anmaktadır.27

Burada gerçeği açıklıyarak seytanlığını unutuyor. Nasıl olmuş sa... Demek Seytan tam kötü değil, yarım kötü-yarım iyi.

Kalender-var bi esbab reftend

Herşeyi mübah gören bir kalender çıkageldi. Ey saki, şarap kadehiyle karşıla, böylece ta sabahadek sun ona ey güvencim, ey bana şifa veren .

Mevlana, Hz. Muhammed ?e ve Ashab-ı Kirama olan sevgisini ifade etmeyi bizzat O?nun bir tavsiyesi olarak kabul etmiş ve bunu her fırsatta dile getirmekten geri durmamıştır. O, hem haliyle hem de diliyleHz. Peygamber ?e daima hürmet ve muhabbet beslediğini ifade etmiştir. Nitekim bir rubaide; "Canım bedenimde oldukça Kur?an?ın kulu ve kölesiyim; seçilmiş Muhammed?in yolunun toprağıyım. Birisi, sözlerimden bundan başka türlü bir söz naklederse o kişiden de bizarım ben, o sözden de" diyerek hem Kur?an?a hem de Hz. Peygamber?e bağlılığını dile getirmiştir. O, hayatıyla ve eserlerinde ortaya koyduğu fikirleriyle Efendimiz?i ve O?nun soyundan gelenleri kendine rehber edinmiştir. Aslında onun Ehl-i Beyt muhabbeti de Efendimiz 'e duyduğu sevginin tabii bir sonucudur.

-Köşke kimse giremez. Bu küstahlıkta bu cürette bulunan kim acaba? diyerek söylenirken etrafa bakınmaya başladı. Kapı ardında yüzünü perde ile örtmüş bir herif gördü sordu :

Sure. XLIX, el-Hucurat, ayet. 2. Bu ayetin nüzul sebebi, yüksek sesle Kur'an?jyus değildir, tefsirlere bakınız.

Ey er, sen küfrün ta içinden iman incisini almışsın. Cehennemdesin, cenneti elde etmiş, Kevsere sahib olmuşsun. Öylesine bir irfanın var ki ma'ruf sırrına vakıfsın. Öylesine safsın, öylesine mücerretsin ki. Fakat kalenderlik rengine boyanmışsın .

Mevlana, Hz. Ali?nin ağzından; "Perde kalksa benim yakinim artmaz." diyerek imanının ne denli güçlü olduğuna işaret etmekte ve onun imanının yakin derecesinde olduğunu ifade etmektedir.12 Mevlana?nın bir Şii olup olmadığını göstermesi bakımından Hz. Ali?yi kaçıncı sırada zikrettiği önem arz etmektedir. O, Hz. Ali'yi dört halifenin dördüncüsü olarak kabul eder ve fazilet sıralamasında onu bu konuma yerleştirir.

Halka haram olan şarap, kalenderlere mübahtır, içer - dururlar. Saki, kendine gel de artık yeter, bitti deme. Nerde başlangıcımız, hani tamamlamamız? .

Çun horşidet derin sema ni

SELAMU ALEYKUM

Yassı ve keskin olan Mevlevi külahına, kılıca benzetilerek bu ad verilmiştir.

Aşağıda, Şii anlayışı diğer İslami gruplardan ayıran farklılıklar dikkate alınarak Mevlana?nın eserlerinde söz konusu iddiayı destekleyecek Şii unsurların bulunup bulunmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. Özellikle Hz. Ali, Hasan, Hüseyin ve Kerbela gibi figürlerden hareketle Mevlana?nın bu konulardaki görüşlerinde Kur?an ve sünnete aykırı bir anlayışının olup olmadığı incelenmiştir. Bununla birlikte onun Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Aişe ve genel itibarıyla Ashab-ı Kiram hakkındaki görüşleri de önem arz etmektedir. Çünkü Şia?ya mensup bir Müslüman'ın Hz. Ebu Bekir, Ömer, Osman gibi sahabilere saygı ve hürmetle bakması ve bunların faziletini dile getiren güzel sözler söylemesi mezhebi ölçülerle izah edilemez. Biz burada, Mevlana?nın hem Hz. Ali ve ahfadına hem de Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer ve diğer sahabeye karşı tutumunu değerlendirmek suretiyle onun bir Sünni ya da Şii veya Şia sempatizanı olup olmadığını açıklamaya çalışacağız.

1-Mevlana?da Peygamber Sevgisi

Kalender gerçi fariğ minemayed

Mevlana Celaleddin Rumi, fikirleri ve eserleriyle İslam düşüncesinde önemli bir yere sahiptir. Bu özelliği sebebiyle bazı çevreler onu kendi taraflarında gösterme çabası içine girmişlerdir. Bu gayeye matufen onun eserlerine bazı müdahaleler yapılmış ve şiirleri arasına kendisine ait olmayan bazı şiirler karıştırılmıştır. Bunlar, aşırı Şii gruplardan İsmailiyye mezhebine mensup şairlerin Hz. Ali?yi tanrılaştıran şiirleridir. Nitekim İranlı edip Hidayet Han?ın Divan-ı Şemsi?l-Hakayık adıyla hazırlayıp 1280/1863 yılında Tahran?da neşrettiği Divan?da Mevlana?ya ait olmayan bazı şiirler bulunmaktadır. Dilimize de tercüme edilen Divan,1 içerdiği bazı şiirler sebebiyle Mevlana hakkında farklı mülahazaların ileri sürülmesine zemin hazırlamaktadır. Ancak Tahran Üniversitesinden Prof. Firuzanfer, Şia tarafını tutmadan, ilim aşkıyla uğraşarak şimdiye kadar basılmış veya basılmamış Mevlana?ya ait bütün divanları inceleyerek, nüsha farklarını da göstererek gerçekten ona ait şiirleri ortaya koymuş ve neşretmiştir. Onun bu gayretleri sonucunda Divan?da Hz. Ali?yi ilahlaştıran şiirlerin olmadığı anlaşılmıştır.2 Ancak önceki eseri okuyan bazı kimseler, kendine ait olmayan ve Hz. Ali?ye insanüstü bir konum atfeden bu şiirlere dayanarak Mevlana?nın Şii-Batıni olduğunu ileri sürmüşlerdir.3

-Yalan konuşma doğruyu söyle ; beni niçin uyandırdın?.

3. Gölpınarlı, Abdülbaki, Mevlana'dan Sonra Mevlevilik, İstanbul 1983, s.300.

5. Hakim, Müstedrek, 3/137; Taberani, Mucemu'l-Kebir, 11/65; Tirmizi, Menakıb 20.

3- Hz. Osman

-Hayır hayır senin böyle bir maksadın olamaz. Bir hayra vesile olmana imkan var mı?... Hırsıza nasıl inanabilirim?...

KARDEŞLER YAZILARINIZ ÇOK UZUN OKUMAZ KİMSE BUNU AZ YAZALIM ÖZ YAZALIM..

Ev halkı anlamına gelen "Ehl-i Beyt" terkibi, ev sahibiyle onun eşini, çocuklarını, torunları ve yakın akrabalarını kapsar. Ehl-i Beyt tabiri İslami dönemden günümüze kadar sadece Efendimiz?in ailesi ve soyu manasına gelen bir terim olmuştur. Ehl-i Beyte kimlerin dahil olduğu hususunda farklı görüşler mevcuttur.4 Biz, en dar kapsamıyla Ehl-i Beyt derken; Hz. Peygamber, Fatıma, Ali, Hasan ve Hüseyin?i kastetmekteyiz.

Gofta ki feragatlst mara

11. Divan-ı Kebirden Seçmeler, III, 49.

Raks - künan delk - keşan canib-i hammar şodem

Ya mu'teemdlyy-u ya şifai

25. Sultan Veled, Maarif, I, s.118-19.

Rivayete göre Hz. Ebu Bekir, kendisinden sonra kimin halife olacağıyla alakalı bir temayül yoklaması yapmış ve Hz. Ömer?e: "Benden sonra halife olursan ne yaparsın?" diye sormuştu. Ömer , buyurdu ki: "Ben adalet gösterir, hakkı gözetirim." Ebu Bekir: "Doğru söylüyorsun, senden adalet yağıyor." diyerek onu tasdik etmiştir.

Haşem-ı ışk deramed rubuz-ı şehr beramed

22. Mevlana, Fihi Mafih, s.325-326.

Şeytan :

Heme çün mahiyan der ab reftend

Mevlana Celaleddin Rumi, fikirleri ve eserleriyle İslam düşüncesinde önemli bir yere sahiptir. Bu özelliği sebebiyle bazı çevreler onu kendi taraflarında gösterme çabası içine girmişlerdir. Bu gayeye matufen onun eserlerine bazı müdahaleler yapılmış ve şiirleri arasına kendisine ait olmayan bazı şiirler karıştırılmıştır. Bunlar, aşırı Şii gruplardan İsmailiyye mezhebine mensup şairlerin Hz. Ali?yi tanrılaştıran şiirleridir. Nitekim İranlı edip Hidayet Han?ın Divan-ı Şemsi?l-Hakayık adıyla hazırlayıp 1280/1863 yılında Tahran?da neşrettiği Divan?da Mevlana?ya ait olmayan bazı şiirler bulunmaktadır. Dilimize de tercüme edilen Divan,1 içerdiği bazı şiirler sebebiyle Mevlana hakkında farklı mülahazaların ileri sürülmesine zemin hazırlamaktadır. Ancak Tahran Üniversitesinden Prof. Firuzanfer, Şia tarafını tutmadan, ilim aşkıyla uğraşarak şimdiye kadar basılmış veya basılmamış Mevlana?ya ait bütün divanları inceleyerek, nüsha farklarını da göstererek gerçekten ona ait şiirleri ortaya koymuş ve neşretmiştir. Onun bu gayretleri sonucunda Divan?da Hz. Ali?yi ilahlaştıran şiirlerin olmadığı anlaşılmıştır.2 Ancak önceki eseri okuyan bazı kimseler, kendine ait olmayan ve Hz. Ali?ye insanüstü bir konum atfeden bu şiirlere dayanarak Mevlana?nın Şii-Batıni olduğunu ileri sürmüşlerdir

Ya sakıyu akbili bi rahi

Bicu buy-ı Hak ez dehan-ı kalender

Herhe ender gam-ı esbab işan

17. Divanı Kebirden Seçmeler, II, 972, by. 466.

Hele ey yar-t kalender bişinov bang-i selamet

Mevlana, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin?in güzel ahlak sahibi ve örnek kimseler olduklarını bir misal ile açıklar. "Hasan ve Hüseyin çocukken bir adamın yanlış ve kurallara uymayan bir şekilde abdest aldığını gördüler. Ona en iyi tarzda, nezaketle abdest almayı öğretmek istediler. Adamın yanına gelip 'Bu, bana yanlış abdest alıyorsun, diyor. Her ikimiz de senin önünde abdest alalım. Bak bakalım hangimizin abdesti daha doğrudur?' dediler ve her ikisi de adamın önünde abdest aldılar. Adam, 'Ey oğullarım sizin abdestiniz çok doğru, şeriata uygun ve güzel! Ben zavallının abdesti ise yanlıştı.' dedi."14 Burada Mevlana, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin?in küçük yaşta olmalarına rağmen sahip oldukları üstün ahlak ve fazileti dile getirmektedir.

B- MEVLANA?NIN SAHABEYE BAKIŞI

3- Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin Sevgisi

Mevlana?nın Şii olup olmadığı hususunda bir fikir verecek diğer bir konu da onun Kerbela matemiyle alakalı tutumudur. Onun Aşure matemini anlatış tarzı gerçekten dikkat çekicidir. O, Halep şehrinde öğrenci iken Şiilerin Aşure günü mateme girmelerini görmüş ve daha sonra bu konuyu Mesnevi?de anlatmıştır.28 Burada Mevlana, Hz. Hüseyin ve taraftarlarını övmüş, onların Hakk?a mensup olduklarını, Müslümanların önde gelen şahsiyetleri bulunduklarını belirtmiş ve onların beden kafesinden kurtulup cennete girdiklerini açıklamıştır. Taraftarlarının Aşure matemi adı altında onlar için feryat etmelerini ise, Hz. Hüseyin ve yanındakilerin ulaştıkları yüce makamları bilmemekle açıklamıştır. Sonra da onlara dönerek "Sizler kendinize ağlayın, kendinizi kurtarın." diye tavsiyede bulunmuş; üst-başlarını yırtmak ve ağlayıp sızlamakla ne Hz. Hüseyin?e ne de kendilerine bir fayda geleceğini anlatmıştır? Mevlana?nın Şii veya Şia sempatizanı olması halinde, Aşure gününü bu şekilde karşılaması ve Şiilere bu tarzda öğütler vermesi söz konusu olamazdı. Zira Aşure matemi, Şiilerin en önemli günlerinden olup bu günde yasa girmek, ağlayıp sızlamak, elbiseleri parçalayarak dövünmek en büyük faziletler arasında sayılmaktadır.

27. Örnek olarak bk. Mesnevi, I, 160-165; Şerh-i Mesnevi, IV, 979, by. 1970-1973; IV, 997, by. 2010; IV, 1004-1006, by. 2025-2032 ; VIII, 1010, by. 7358.

Vaskıyhf keza ilessabahi

Mevlana'nın kendisini Abdal zümresinden sayıp imamlığın tasavvuf ve temkin ehline layık olduğunu söyliyerek Sadreddin Konevi'yi imamlığa geçirmesi de manalıdır (140. a, Nefahat terc. s. 518). Nihayet Mevlevilikte Bektaşiliğin mücerret kolunda olduğu gibi tıraşın, esas erkandan olduğu da malumdur (55. b). Filvaki Sühreverdiyye tarikatiyle diğer tarikatlerin bir kısmında da tıraş vardır amma şüphe yok ki bu, Kalenderilikten geçmiştir. Mevlevilikle Kalenderilik arasındaki bu yakınlık Tibyan sahibini yanıltmış ve Kalenderiyye'yi, Mevleviliğin bir şubesi sanıp bu tarikati Divane Mehmed Çelebi'ye nisbet etmesine sebeb olmuştur (47. b -77. a).

Mevlana, Hz. Ömer devrinden pek çok örnek verip her vesile ile onun ilim, irfan, adalet sahibi ve mütevazı bir mümin oluşundan bahseder. Halbuki Şia, Hz. Ömer?i gasıp imam olarak kabul eder. Yani Hz. Ali?nin hakkını zorla elinden almış, dolayısıyla zalim bir yönetici olarak görür. Şii olan ya da Şia'ya meyleden birisinin Hz. Ömer hakkında?yukarıda olduğu gibi- hüsnü şehadette bulunması söz konusu olamaz.

Mevlana, Hz. Ali?nin ilim ve anlayış noktasında bizzat Hz. Peygamber tarafından övüldüğünü belirtir. Hadis-i şerifte "Ben ilim şehriyim, Ali de onun kapısıdır."5 buyrulmasından ilham alan Mevlana, Hz. Ali için "Sen ilim şehrinin kapısı ve ilim güneşinin şuasısın."6 diyerek bu hususu dile getirir. Yine Mevlana, "Sen Allah?ın aslanısın, pehlivanısın, cesurusun."7 diyerek Hz. Ali?yi över. Bununla birlikte o, Allah Resulü?nün bu kadarla yetinmediğini, Hz. Ali?ye aslanlığına ve cesaretine güvenmemesi gerektiğini ve kamil bir insanın yanında olmasını tavsiye ettiğini de belirtir.

12. Mevlana, Fihi Mafih, s.45.; Şems-i Terbizi, Makalat, I, s.30; Sultan Veled, Maarif, , I, s.42-43.

Mevlana'yı incelerken Tebriz'i öncesi ve sonrası diye ayırmak lazım.

Kalender hest der keşti nişeste Revan der rah-u ez reftar fariğ

Hak kokusunu kalenderin ağzından ara. Adam-akıllı ararsan şüphe yok ki mahrem olur, aradığını bulursun .

Bütün bu izahatın sonucunda biz, Şems-i Tebrizi'yi Kaalenderiyeden göstermek cesaretini gene de kendimizde bulamıyoruz. «Makaalat ta, bu hususta açık bir sözünü bulabilseydik tereddüdümüz kalmazdı. Fakat yalnız birisinin «dostlarımız esrarla kızışırlar. Kur'anda da esrara aid bir şey yoktur. Bu yüzden helal olduğunda icma' vardır sozüne karşılık «bu esrarı Peygamber zamanında sahabe kullanmazdı. Kullansalardı buna aid bir ayet gelirdi. Her ayet ihtiyaca göre ve ihtiyaç miktarınca geliyordu. Her ayetin inmesine bir sebep vardı. Mesela Peygamber'in yanında Kur'an'ı yüksek sesle okudular. Ey inananlar, Peygamberin yanındayken seslerinizi, onun sesinden üstün olarak çıkartmayın ayeti indi . Sahabe esrar kullanmadığından zamanımızda bu esrar, Acem diyarında Kalenderlere düştü dediğini bulabildik. (Konya nüshası, s. 51, satır. 19-26). Fakat şu muhakkak ki Şems'i meşrep ve hal bakımından olduğu gibi sözleriyle de tarikat erbabından ve klasik sufilerden saymamıza imkan yok. O, Şuttar taifesinden ve Melameti neşesini haiz bir er. Şeyhi olan ve hal tercemesini bilmediğimiz Tebrizli Sepetçi ve Zembilci Ebu-Bekr, belki de bir Kalenderi şeyhiydi. «Sele-baf diye anıldığına ve bir sanat sahibi olup esnaf bölüklerinden bir bölüğe mensup bulunduğuna göre de herhalde Fütüvvet erbabındandı. Netekim Şems'in de Fütüvvet ehliyle münasebeti var. «Makaalat teki şu sözler bunu açıkça gösteriyor: «Fütüvvet Adem'e erişti, böyleydi. İbrahim'e erişince de böyleydi. Emirül mü'minin Ali'ye erişince de böyleydi. Her biri, zamanlarında kendi miktarlarınca sözler söylemekteydiler. Benim nöbetim gelince çok ısrar ettilerse de ben birşey söylemedim, söylemem dedim. Orda bir derviş vardı, başını aşağıya eğmişti, hiçbir şey söylememişti. Bunun üzerine söylemeyi arzuladım, dedim ki: İnsan, ömründe ancak bir kerecik bir küçük ve ehemmiyetsiz suç işleyebilir. İşledi mi de artık ömrü boyunca babasının yolunu tutup o suça istiğfar etmesi gerektir. Çünkü babasına benzeyen zulmetmez derler. Bu sözleri söyledim ve Adem'in nasıl küçük bir suç işleyip ne tarzda tövbe ettiğini anlatmaya koyuldum. (s. 112, satır. 17 - 21). Görülüyor ki Şems, bu sözlerle adeta bir Fütüvvet eri gibi konuşuyor, Fütüvvetin yeni bir tarifini yapıyor, mevcut tariflere bir yeni tarif katıyor. Şems'in bu sözleri, aynı zamanda Konya'ya ikinci gelişinde kendisini Mevlana ile beraber karşılayanların arasında Fütüvvet ehlinin de bulunuşunun manasını açıklamaktadır (Eflaki, 175. a).

Sultan Veled'in kızı Mutahhara Hatunla Germiyan'lı Süleyman Bey'in soyundan gelen ve Sultan Aba-puş-ı Veli diye tanınmış bulunan Bali Mehmed Çelebi'nin oğlu ve Afyonkarahisar şeyhi Divane Mehmed Çelebi'nin bazan düz, bazan seyfi Mevlevi külahı, bazan da «sikke-i devazdeh küngüre-i Şemsiyye, yani oniki terkli olan ve Şems'e nisbet edilen Kalenderi tacı giydiğini ve çok defa kalenderiler gibi çhar-darb olduğunu, yani sakal, kaş, bıyık ve saçlarını usturayla tıraş ettirdiğini de biliyoruz (Sefine-i Nefise-i Mevleviyan, cüz. I, s. 16 ve devamı). Bektaşiler tarafından kabul edilen ve Kalenderi, Celali ve Hüseyni diye anılan kubbesi oniki, lengeri dört terk tacın Şems'e nisbet edilmesi de dikkate değer. Mevlana'nın, bir gün berbere «o kadar dipten kes ki ancak erkek olduğum anlaşılsın deyip sakal ve bıyığını ta dipten kestirdiğini ve ertesi gün de «gıpta ederim kalenderlere, hiç sakalları yoktur. Sakalın az oluşu, insanın kutluluğuna delalet eder diyerek «sakal erkeğin ziynetidir. Çokluğu adama gurur verir. Gurursa insanı tehlikeye sokar hadisini okuduğunu ve «uzun sakal sufilere hoştur amma sufi, sakalını tarayıncaya dek arif Tanrıya ulaşır dediğini biliyoruz. (Eflaki, 103. b).

19. Bu hususla ilgili bkz.: Tevbe suresi, 40.

Kalender, hiçbir şeyle mukayyet değil gibi görünür amma sırlardan mücerret değildir. Önce birçok tikenlerin derdini çekerdi, fakat simdi baştan başa gül oldu, tikene aldırış bile etmez... Kalender gemide oturmuştur, yol alıp durmadadır, fakat kendisi yürümemekte .

-İşte şimdi doğru söyledin. Sen bir örümceksin ancak sinek tutabilirsin. Ben sinek değil ak doğanım. Beni ancak padişah avlar. Sen beni uyandırdın ama o uyandırış uykunun ta kendisiydi. Sen beni daha iyi bir hayırdan mahrum etmek için hayra sevk ettin.

İblis bunun üzerine lafı ağzında geveleyerek dedi ki :

Muaviye ile Şeytan'ın sohbetinde Muaviye Ondan daha becerikli olduğunu söylüyor; Haklı... Daha becerikli:

2. Can, Şefik, Mevlana, Hayatı, Şahsiyeti, Fikirleri, Ötüken Yay. İstanbul 1997, s. 327.

1- Hz. Ebu Bekir

Ey kalender, düğümü açan olmadıktan sonra ne diye düğümleyelim? Ey Tebrizli Şemseddin, senin güneşin gibi bir güneş bu gökyüzünde yok .

2- Hz. Ömer

okuyalım.

Anam aşk babam aşk. Peygamberim aşk Allahım aşk. Ben bir aşk çocuğuyum. Bu aleme aşkı ve sevgiyi söylemeye geldim

20. Divan-ı Kebirden Seçmeler, II, 160, by.441; III, 1198, by 556; V, 2173, by.1064.

Cümle nazar buved nazar der hamuşi kelam-ı dil

Goftem be kalenderi ki binger.

Ama bence gene Seytanlığını yapıyor Muaviye'yi muminlerin içine yani mescite gönderiyor. Bu şeytan... güvenilir mi?

Bir kalendere, bak dedim, o gökyüzü neden iki büklüm olmuş ne derdi var? Dedi ki: Kimdir, nesi var? Aldırış bile etmeyiz biz .

Mevlana'nın şiirlerinde kalenderliğe ve kalenderilere ait birçok beyitlere rastlıyoruz. Bu beyitlerde, bir kalendere aid hayli telmihler de var. Bunların bir kısmını yazıyoruz :

Hz. Ali, Ashab-ı Kiram arasında Kur?an, hadis ve özellikle fıkıh alanındaki bilgisiyle temayüz etmiştir. Beş yaşından itibaren hicrete kadar Hz. Peygamber?in yanında yetişip büyümesi, damadı ve amcasının oğlu olması, Tebük seferi dışındaki bütün savaşlarda hazır bulunması gibi önemli özellikleri sebebiyle Müslümanlar Hz. Ali?ye büyük değer vermişlerdir. Hz. Ali?nin fazilet ve menkıbelerine dair rivayetler, diğer sahabe hakkında nakledilen rivayetlerle kıyaslanamayacak derecede çoktur. Diğer taraftan Şia'ya mensup fırkalar, Hz. Ali?nin sahih haberlerde bildirilen faziletleriyle yetinmemiş, özellikle imamet ve imamın vasıfları hususunda İslam?ın ruhuna aykırı olan birtakım aşırı görüşler ileri sürebilmişler ve ayrıca Hz. Ali?nin rakibi olarak kabul ettikleri Hz. Ebu Bekir, Ömer, Osman gibi sahabileri de kötülemişlerdir. Bu itibarla genelde Ehl-i Beyt, daha dar anlamda Hz. Ali hakkında ortaya konulan tavır, kişi veya grupların İslami akide bakımından hangi noktada durduklarını belirlemede önemli bir kıstas olmuştur.

1. Mithat Bahari Beytur, İran ediplerinden Hidayet Han'ın Divan-ı Şemsi?l-Hakayık adlı kitabını üç cilt halinde dilimize tercüme etmiş ve Divan-ı Kebir?den Seçmeler adıyla Kültür Bakanlığı tarafından yayımlanmıştır. Ne yazık ki bu üç ciltlik tercümede, Mevlana'ya ait olmayan birçok şiir bulunmaktadır. Bu şiirler birtakım Şii ve İsmaili şairlere aittir. Söz konusu eserin bir ayıklama yapılmadan dilimize çevrilmesi yurdumuzda, Mevlana'nın yanlış tanınmasına sebep olmuştur.

Halbuki bu durum, Şia'nın imamet anlayışına tamamen aykırıdır. Şia'nın en temel görüşü yalnızca Hz. Ali?nin imametinde düğümlendiğine göre, bir kimsenin Şii kabul edilebilmesi için imamet görüşünü mutlaka kabul etmesi gerekir. Aksi takdirde o kimse Şia'ya dahil edilmez. Bu açıdan Mevlana?nın Şii olduğunu söylemek mümkün değildir.

duhan

Nihayet şu kalender gönlüm, bana varlığımı unutturan bir şarap sundu da oynaya - oynaya, hırkamı çeke - sürüye meyhaneciye doğru gittim .

Mahdumi-l Şems-i din-i Tebriz

Yakıyn - ender yakıyn başed kalender bi guman [y dil Şunudi Şems-İ Tebrizi guman bordi ezu çizi Yeki sırr-ı dil? aviz! be tu amed iyan iy dil

-Ey hayal kuran düşüncelere dalan!... Doğruyu yalanı nasıl anladın?.

-Doğru ama bunlardan senin payın eksiktir. Sen benim gibi yüz binlerce kişinin yolunu vurdun. Hem ateşle neft olasın hem de yakmayasın imkan var mı?... Sana bütün hırsızların üstadı demişler işte lanet budur. Hilelerin saymakla bitmez ; Nuh?un kavmi senin hilenden feryada düşmüştür... Ad kavmine rüzgarı sen yolladın... Lut kavminin başına taş yağmasına sen sebep oldun... Nemrut?un beyni senin yüzünden döküldü... Firavun?un aklının körleşmesi Ebuleheb?in de Ebucehil?in de düştüğü haller senin yüzünden değil mi?... Bunlardan ancak Allah?ın sakladıkları kurtulmuştur.

İblis :

MUAVİYE İLE ŞEYTAN

24. Mesnevi, I, 111, by. 1390; Şerh-i Mesnevi, III, 728 vd., by. 1390 vd.

Ber can-ı kalenderan müdamest müdam Han iy sakıy megu temamest temam Agaz-u temaın-ı ma kudamest kudam

9. Mesnevi, I, 297, by. 3721; Şerh-i Mesnevi, V, 1719, by. 3712.

Sonuç olarak; Eğer Mevlana, iddia edildiği gibi Şii olsaydı, Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Aişe?den hiç bahsetmezdi ya da bunların hakkında kötüleyici ifadeler kullanırdı. Ancak o, Hz. Peygamber?in bütün ashabını ve özellikle yukarıda isimleri açıklanan bu seçkin sahabileri övgüyle anmış, onlardan pek çok yerde söz etmiştir. Bununla birlikte o, Hz. Ali ve ahfadını da hayırla yad etmiş ve onların faziletlerini anlatmıştır. Aslında Allah?ı ve Peygamberi seven her Müslüman'ın Hz. Ali?yi ve evlatlarını sevmesi gayet tabiidir. Bir bakıma bu durum, imanın tabii bir sonucudur. Ancak bu sevgi, hiçbir zaman Kur?an ve Sünnet'in çizdiği çerçevenin dışına taşmamalı; Hz. Ali?ye ve evlatlarına insanüstü vasıflar kazandırmamalıdır. Ayrıca Hz. Ali?yi sevmek, diğer sahabeyi kötülemenin bir gerekçesi de olamaz. Mevlana, Hz. Ali?yi sevdiği gibi Hz. Ebu Bekir ve Ömer?i de sevmektedir. Onun hem Ali?yi hem de diğer sahabileri kucaklayan, onları övgüyle anan bu yaklaşımı, Ehl-i Sünnet anlayışını yansıtmaktadır. Mevlana?nın eserlerini okuyan ve manevi dünyasını bir nebze anlayan bir kimsenin onun Şii olduğunu iddia etmesi makul değildir. Şu halde Mevlana?nın Ehl-i Beyt sevgisi hiçbir zaman aşırı fikirler içermemiş; bu muhabbet zirvede olduğu halde Sünni çerçevede kalmıştır. Mevlana?nın Ali muhabbeti, yukarda delilleriyle ortaya koyduğumuz üzere onun Şii diye isimlendirilmesine imkan vermez. Zira o, başta Hz. Ebu Bekir, Ömer, Osman ve Aişe olmak üzere sahabenin hepsini hayırla anmış, haklarında Şii argümanları destekleyecek bir yaklaşımda bulunmamıştır.

Halkın gelip gitmesinden yorulan Muaviye köşkünün kapısını içeriden kilitleyerek uykuya daldı. Ansızın birisi uyandırdı kendisini ama gözlerini açınca sır oldu ortadan kayboldu. Kendi kendine :