2) İbadetlere ve amellere ait hükümler

Allah Kadim dir, sonradan var olan şey Allah olamaz. Yüce Allah'dan başka ne varsa, bunların hepsi hadistir .

(11-12)

1) İtikada ait hükümler

Yukarıdaki ayet (Ali imran, 190) ile alakalı olarak peygamberimiz buyuruyor ki:

İşte akıllı insanlar o kimselerdir ki; gökleri, arzı, gece ve gündüzleri, göklerde parıldayan ve her biri güneşten binlerce defa daha büyük yıldızların ihtişamını düşünürler.

Allah dilerse bir anda binlerce alemi yoktan var eder ve dilerse onları bir anda yok eder. Çünkü dilediğini bir anda yerine getiremeyen, istediğini yapamayan bir varlık kainatın İlah'ı olamaz.

Allah'ın bir başka sıfatı da, Kıdem 'dir. Yani ezeli olmak, evveliyeti olmamaktır.

O yüce yaratıcıyı hiç kimse şanına uygun bir şekilde bilemez. O'nun peygamberine uymayan kimse, Allah'ın razı olmadığı ibadetlerin hangileri olduğunu kestiremez, yaratılış hikmetinin ne olduğunu anlayamaz.

"Yazıklar olsun o kimseye ki, bu ayeti okumuş da üzerinde düşünmemiştir."

Hoş gündüzlerin ve sakin gecelerin, ne kadar sağlam bir nizam ve intizam içinde birbirini kovalayıp durduklarını düşünürler. İbretli bakışlarla bu aleme nazar gezdiren insanlar, isteyerek ve teslimiyetle Allah'ın kudret ve azametini kabul ederler.

"Akıl ve anlayış sahibleri o kimselerdir ki, ayakta iken, otururken, yanları üzere yatarken Allah'ı anarlar; göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler ve derler: Ey Rabbimiz; sen bunları boşuna yaratmadın."

Allah'ın bir de İrade sıfatı vardır. Yani dileyebilmek, ihtiyar edebilmek...

İslami hükümler esas bakımından dört kısma ayrılır:

Allah Teala her mümkün varlık üzerinde dilediğini yapmaya kadirdir. Onları yaratmaya ve yok etmeye güçlüdür.

Yüce Allah hakkında mecburiyet düşünülemez; O, her şeyi kendi dilemesiyle yaratır. Hiçbir şeyi yaratmaya veya yok etmeye mecbur değildir. Mecburiyet bir acizlik halidir ki, Allah'ın şanına uygun olmaz.

Evveli olmayana Kadim denir. Sonradan meydana gelene de Hadis denir.

Gerçekten İslam dininde aklın ve düşüncenin büyük yeri vardır. İslam dini tamamen akla ve hikmete uygundur. İslamiyet, düşünen insanların dinidir.

"Şüphe yok ki, göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün değişmesinde akıl sahipleri için büyük işaretler vardır." (Ali İmran, 190)

(12-13)

"Düşünce gibi bir ibadet yoktur."

3) Helal-haram olan şeylere, mubah ve mekruhlara ait hükümler

Kitap yaklaşık 500 sahife.. Bu ilmihalden bazı iktibaslar yapmak niyetindeyim.

4) Ahlaka ait hükümler

Yukarıdaki ayetlerden anlaşıldığı üzere; İslam dini akıl ve düşünceye çok ehemmiyet vermiştir. Bir hadiste de şöyle buyrulur:

Allah'ın sıfatlarından bir tanesi "Vücud" dur. Yani Allah vardır. Şu ayetler çok manidardır:

O, dilediğini yaratır, dilemedikçe hiçbir şey vücuda gelmez.