Osmanlı Devleti?nde şeyhülislamlık makamı hukukun en üst temsilcisidir. Günlük hayatta tıkanan her konu, şeyhülislam yahut ona bağlı müftülerin fetvalarıyla çözülmüştür. Misal olarak Kanuni devrinin meşhur Şeyhülislamı İbn Kemal (d. 1469 / v. 1534) hazretlerinin bir fetvasını okuyalım.

İşte İbn Kemal hazretleri bugün bile düstur olarak benimseyeceğimiz şu fetva ile meseleyi çözmüştür:

Semerkand Dergisinden Alınmıştır.

Fetvadan anlaşıldığına göre, Muhyiddin ibn Arabi (d. 1165 / v. 1240) hazretleri hakkında ileri geri konuşanlar olmuştur. Hatta tarih kitaplarından öğrendiğimize göre bazı hasetçiler işi tasavvuf erbabını sürgün göndermeye, görevinden etmeye kadar vardırmıştır.

Ali SÖZER

Bu kitaplardaki bu incelikleri kavrayamayanlara bu şahsiyyet hakkında konuşmak değil, susmak düşer. Hak Teala bu yönde İsra suresinin 36. ayetinde şöyle buyurur:

Anlamadığın ve bilmediğin bir şey üzerinde durma. Zira kulak, göz, kalp bütün bu azalarınız sizleri sorumlu tutar.?

Bu zatın birçok telif kitapları vardır. Bunlardan en önemlisi Fütuhat-ı Mekkiyye ile Füsusu?l-Hikem?dir. Bu kitapların içeriğindeki bazı meseleler ifade ve mana yönünden açık ve anlaşılır bir vaziyettedir.

İlahi emirlere ve Rasulullah s. a. v. Efendimiz?in koyduğu şeriata uygundur. Bazı meseleleri de ehl-i zahirden gizli ve onların anlayışına kapalıdır. Fakat bu gizli ve anlaşılmayan hususlar ehl-i batın ve keşif sahiplerine açık ve onlara aittir. Ehl-i zahir bunları yanlış anlar.

Ey insanlar! Şunu biliniz ki büyük şeyh, keramet ehli, ariflerin kutbu, tevhid ehlinin önderi, Endülüslü Şeyh Muhyiddin adıyla meşhur olan Muhammed b. Arabi Tai noksansız, tam içtihad sahibi kamil bir şahsiyet ve faziletli bir uyarıcıdır. Üstün ve akla sığmaz birçok keramet ve menkıbeleri vardır. Çok talebe yetiştirmiştir, bu talebeleri dahi alimler, fazıllar ve salihler katında gözdedir.

Kim ki onu inkar ederse ve aleyhinde konuşursa, o kişi sapıklık yolundadır. Kim ki inkar eder ve aleyhinde ısrar ederse padişaha o kişinin te?dibi düşer. Bununla beraber hem te?dibi, hem itikad ve fikrinin değiştirilmesini talep eder.

?Allah?a hamd ve senalar olsun ki bizleri bilgili, itaatli içtihad sahibi kullarından eylemiştir. Dalalette olanları ıslah etmek için ilahi emirle gönderilmiş olan Peygamber?ine salat ve selam olsun.