Suriye-Türkiye zirvesinde gündeme gelebilecek konular iki ülkeyi doğrudan ilgilendiren konular ile yine en az birini doğrudan ilgilendiren alanlar olabilir. Bunlar özetle şöyledir:

b. Doğu Akdeniz?deki deniz sahalarının paylaşımı hususunda görüş alış verişi.

Türkiye?de son haftalarda gündeme oturan?Demokratik Açılım? bağlamında ve PKK terörüyle mücadelede iki ülkenin karşılıklı bilgi-görüş paylaşımı gündeme gelebilir. Zira, Suriye?de de bir milyon civarında Kürt varlığı bulunduğu, PKK elemanlarının bu kesimden korku ya da tehditle destek aldığı bilinmektedir.

Suriye-İsrail arasındaki?Golan Tepeleri? konusundaki barış sürecinde Türkiye?nin katılımı gündemde yer alacaktır. Suriye?nin bu arzusuna karşılık, İsrail?in pek istekli olmadığı bilinmektedir. Her ne kadar ne Başbakan Netanyahu, ne de Cumhurbaşkanı Perez tarafından dillendirilmemiş olsa da, bazı bakanlar ve parti ileri gelenleri Türkiye?nin aracılığını istemediklerini söylemekten geri kalmadılar. Sebebi ise Türkiye?nin Suriye ile artan ölçüdeki ilişkilerinin düzelmesi, Türkiye?nin bölgede İsrail?in tek yanlı ve zaman zaman insanlık dışı uygulamalarını eleştirmesi, son olarak da bu yılın başlarında Davos?taki Gazze Paneli?nde Başbakan Erdoğan ile Perez arasında yaşanan?One minute? krizidir.

16 Eylül 2009 Suriye

Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad, 16-17 Eylül 2009 tarihlerinde İstanbul?u ziyaret ediyor. Bu ziyaret tam da İstanbul?un?doğal? afet yaşadığı, henüz yaralarını saramadığı bir dönemde gerçekleşmektedir. Esad, geçtiğimiz yıl Ağustos ayında tatilini geçirmek üzere Bodrum?a gelmişti. Bu kez mekan değişti. AKP İstanbul İl Teşkilatı?nın iftar yemeğine de katılacak olan Esad, bu yemekten sonra iki ülke arasında görüşülen konulara kısaca da olsa değinecektir kuşkusuz. Zira bir devlet başkanı, İstanbul?a sadece Boğaz?ı ve tarihi zenginlikleri görmek için gelmez. Aksine iki ülke ilişkilerini pekiştirirken, fırsattan istifadeyle İstanbul?un gizemini keşfetme fırsatı bulabilir.

c. Kıbrıs sorunu konusunda görüş alışverişi.

Sonuç

Suriye-ABD ilişkileri: Suriye?nin en büyük sıkıntılarından biri de ABD ile yaşananlardır. Bunlar da; Lübnan?daki Suriye etkisi, Bölgede İsrail karşıtı gurupların Suriye tarafından desteklendiği iddiası, Irak?taki direnişçilere ve teröristlere Suriye?nin destek verdiği söylentisi gibi hususlardır. Ancak son zamanlarda ABD?nin Suriye ile ilişkilerinde fark edilebilir bir düzelme başladığı da söylenebilir. Bu konunun en önemli ara kesiti, Başbakan Erdoğan?ın Ramazan Bayramı?nın ilk günü ABD?yi ziyaret edecek olmasıdır. Bu ziyarette Suriye-ABD ilişkilerinde gündeme getirilmesi istenen hususlar da Türkiye?den talep edilebilir.

Doç. Dr. Celalettin Yavuz

Beşşar Esad?ın Türkiye Sevdası

e. İslam Konferansı Örgütü ile ilgili diğer ayrıntılar.

Türkiye-Suriye ilişkileri, yukarıda açıklananların da ötesinde ve çok kapsamlıdır. Buraya ekonomik ve kültürel ilişkileri koymadık bile. Son yıllarda iki ülke ilişkilerindeki iyileşme dikkate alındığında, AB ülkelerinin?Şengen Anlaşması? benzeri bir?vizesiz? karşılıklı geçiş dışında, pek çok meselenin olumlu yönde geliştiği söylenebilir.

f. Lübnan?da Hariri?nin hükümet kuramaması nedeniyle çıkabilecek yeni tablo hakkında görüş-alışverişi.

TÜRKSAM Başkan Yardımcısı

Esad? Erdoğan Zirvesi?nin Muhtemel Konuları

a. İran?ın nükleer silah ürettiği iddiası üzerine, bu ülkeye uygulanabilecek yaptırımların bölge istikrarına etkileri üzerinde görüş alış verişi.

d. Türkiye?nin?Ermenistan Açılımı? konusunda bilgilendirme.

25 Ağustos 2009?da Irak?ın Şam Büyükelçisi?ni çekmesi üzerine gerilen Suriye-Irak ilişkilerinde Türkiye?nin arabuluculuğu gündemde olacaktır. Zaten Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Ağustos 2009 sonunda Bağdat, Şam ve Kahire?yi ziyaret ederek bu konuda ilk adımı atmıştı. Bilindiği üzere Irak, 19.8.2009?da Bağdat?ta Dışişleri ve Maliye Bakanlıkları önünde patlatılan araç ve patlama sonunda 100?ün üzerinde ölüme, 600 yaralıya sebebiyet veren olayın sorumlularının Suriye uyruklu teröristler olduğunu ileri sürmüş, bu kişileri Suriye?den istemişti. Suriye iddiaları yetersiz bulup istenen kişileri vermeyince, gerilim doruğa çıkmıştı. Bu konuda Suriye?nin bilinçli ve?devlet politikası? şeklinde bir hareketle teröristleri desteklemesi düşük bir ihtimaldir. Zira Irak Başbakanı el-Maliki daha olaydan bir gün önce Şam?da çok kapsamlı ikili ilişkiler için tarihi sayılabilecek anlaşmaları imzaladı. Ayrıca kendisi, Saddam Hüseyin döneminde sürgün hayatını Suriye?de geçirmiş olup, iki ülke ilişkilerini düzeltebilecek en doğru?Iraklı? devlet adamıdır. Suriye?nin kendisine yakın bir devlet adamını, üstelik de kapsamlı anlaşmanın imzalanmasından bir gün sonra baltalamış olması mantıki değildir.

İsrail-Filistin gerilimi de gündemde yer alacaktır. Bu konuda AB de ABD de Netanyahu Hükümeti ile aynı dili konuşamamakta; İsrail ısrarcılığını ABD ve AB?ye rağmen sürdürmektedir. Bu sebepledir ki, tarihinde olmadığı kadar büyük bir İsrail-ABD Yönetimi ve AB soğukluğu mevcuttur. Öyle ki hem ABD?nin Orta Doğu Özel temsilcisi Gordon Mitchell, hem de AB?nin çeşitli üst düzey bireyleri çeşitli temaslarda İsrail?i ikna etmek için uğraşmalarına rağmen, İsrail?i kararından caydırabilmek mümkün olamamaktadır?

Suriye?nin özellikle Batı dünyasıyla yaşanan sıkıntılarında Türkiye bütün samimiyetiyle yardımcı olmak istemektedir. Keza, komşularıyla ilişkilerinin düzelmesinde de samimi bir çaba sarfetmektedir. Zira Suriye-Batı dünyası ve Suriye-komşu ülkeler ilişkilerinin düzelmesiyle Orta Doğu önemli ölçüde istikrara kavuşacaktır. Bu istikrar da bölge ülkeleri olarak hem Suriye?nin, hem de Türkiye?nin ekonomik gelişmelerinde olumlu rol oynayacaktır. İlişkilerin bu yönü Suriye tarafından da görünmüş ise, Orta Doğu?yu daha aydınlık günlerin beklediği söylenebilir? Beşşar Esad?ın Türkiye?sevdasına? bakılırsa, buna inanmış görünmektedir?

Fırat?ın sularının paylaşımı hususu: Son yıllarda iklim değişikliği sebebiyle Fırat ve Dicle?nin kaynak sularında azalma oldu. Bu durum Türkiye?nin bıraktığı su miktarını etkilediği gibi, Suriye?nin de Fırat üzerinden Irak?a bıraktığı su miktarını etkiledi. Bu husus da gündeme gelecektir.

Diğer Muhtemel Konular:

Güney Akım ve Nabucco gibi Türkiye geçişli enerji hatlarına Suriye?nin katılımı konusundaki ayrıntılar gündeme gelebilir.

Terör Enstitüsü