dır. Fakat Kur'an, herhangi, bir yaratığı AI-

Islami düsüncenin sartlarindan ikincisi ise dini naslar disinda önceden hiçbir otoritenin hiçbir pesin fikrin kabullenilmemis olmasidir. Otorite sahislar yerine otorite ilkeler kabul edilmelidir. Otorite yerine ilkelerin kabul edildigi toplumlarda özgürlükten söz edilebilir. dÜsünce ya da kendi aklini kullanma konusunda Kur'an-i Kerim'de 300'e yakina yerde insanlar kendi akillariyla düsünmeye çagrilmaktadirlar. bAzi ayetler özellikle babalari körü körüne taklit etmekten sakindirmaktadir. (Bkz. Bakara 17; Maide 104; A'raf, 28; ...)

A- İslam?da asıl olan, ferdin suçsuzluğudur . Bu hal, kişinin herhangi bir suçtan dolayı sanık durumuna düştüğünde de devam eder ve sanık adil bir mahkeme önünde yargılanıp suçu sabit görülünceye kadar sürer.

lar için mutlak bir rehber olmuş ve olmakta de-

Madde 2 : HÜRRİYET HAKKI

kullanılabilir.

küm çıkarılan eylemler. Aksi halde, kıyasa da-

"Yoksa Muhammed onu uydurdu mu diyorlar? De ki, onun benzeri bir sure getirin, eger iddianizda dogru iseniz. Allah'tan baska gücünüzün yettigi kadar kimseleri çagirin." (Yunus 37-38)

fi anlamda son karardır. Çünkü İcmanın hayatın

"Kur'an'dan okuyup çok etkilendiğim bir ayette; 'Doğu ve Batı Allah'ındır. Her nereye dönerseniz, Allah'ın yüzü oradadır' diye bildirilmesi, sanırım bir anlamda buna işaret etmektedir. Birbirimizden öğreneceğimiz çok fazla şey var, bunun için ilk adım olarak; İngiliz okullarında, daha çok Müslüman öğretmeni görevlendirebiliriz. Dünya'nın her yerinde insanlar, İngilizce öğrenmek istiyorlar. Ancak burada, bizim zihinlerimize olduğu kadar, gönüllerimize de hitap edecek bir şeyler öğrenmeye ihtiyacımız var ve bunu Müslüman öğretmenler yapabilirler."

harekete geçirecek, idraki yükseltecek ve bil-

keler yolumuzu aydınlatan bir ışık olarak ka-

net gibi kesin deliller icmayı meydana getiren

Magna Charta ile insanlara bazi haklarin tanindigi inker edilemez. Ancak batililarin "insan haklarinin temelini" bu fermanla baslatma iddialari tamamen asilsizdir. Oysa ki yeryüzünde insan hak ve vecibeleri konusnuda ilk yazili belge Hz. Muhammed'in baskanliginda 4 büyük grubu temsil eden yetkilerin 622'de imzaladiklari Medine Sözlesmesi'dir.

her anlayışa uzanmak ve her seviyedeki insa-

tefsiri kanusunda, çak zengin kaynakların oldu-

rıü bulmak değil, aynı zamanda geçmişi de yer-

ya dönüşmüştür.

rüşünü savunurlar. Fakat Şah Veliyullah ve İk-

tedir. Gerçek şudur ki, İcmanın amacı, sadece

Hz. Ömer dönemi İslami yasaların dinamiz-

li yerine oturtmaktır. Sünnetin ne olduğunu a-

Madde 13: DİN HÜRRİYETİ

mak değildir. Bir eylem, Kur'an ve sünnetle ya-

D- Neşrinde devletin ve toplumun emniyetine zarar verecek unsurlar ihtiva etmediği sürece, doğru hakikat ve bilgilerin neşrinde herhangi bir mahsur yoktur.

ler, yirmi iki seneyi aşkın bir süre içerisinde,

İlham, filozofların bil-

Kur'an "Biz sizi vasat bir millet yaptık." diye bu-

vardır burada; o da, müctehidin, Kur'an ve Sün-

Hollanda Roterdam İslam Üniversitesi Rektörü Prof Dr. Ahmet Akgündüz, 2007'de düzenlenen "Avrupa ve Türkiye'de Gelecekle Alakalı Yeni Perspektifler" konulu konferansta; Avrupa ülkelerinin, büyük bir toplumsal çöküşün eşiğine geldiğini hatırlatarak:

Kur'an ve Sünnetin dışındaki kaynaklara, me-

lüne göre kanunlar kayarak veya kanunlar fes-

an, kavrama yeteneği ne olursa olsun, herkese

Islam'in insanliga sagladigi bazi haklari söyle maddelendirebiliriz:

tür İcmalar "ümmetin icma'ı" veya "tüm toplu-

na sesini duyurmaya çalışmaktadır.

aynı görüşü paylaşıyoruz.

na Peygamberin izinde gitmeyi farz kılmıştır.

N. J. Coulson, ön yargıyla, Kur'an'ın kap-

sunmak için gönderilmiştir. Bu yüzden, ne sün-

ma ve savaş sorunlarıyla ilgilidir. Bu ayetlerin

dır. " Kur'an mahluk mu, değil mi? " konusunda

hakeme gününe, bu dünyadaki tüm davranış-

tılıyor : "Ey insanlar.! Size Rabbinizden, bir öğüt,

ta üzerinde fikir birliğine varmayacaktır." demek

Madde 14: FİKİR AÇIKLAMA HÜRRİYETİ

Bismillahirrahmanirrahim

Fransa'nın büyük gazetelerinden Le Figaro:

Davranışlarımızda olduğu gibi yansır. Hadis, yal-

sız kurallar ve değer yargıları sürülecektir or-

lozofların mistik algıları ile vahiy arasındaki fark

ki ayetlerin ağırlık merkezi, insan ve insanın iyi-

Islam, Habesli bir köleyi ordularinin basina getirirken, ezilenleri, dislananari koruma mücadelesi verirken, dünya bu alanda düsünmeyi bile aklina getirmiyordu. Bati Dünyasi'ndaki insan haklari düsüncesinin geçmisine baktigimizda, tarihte üç olayin adeta insan haklarinin dönemeçleri kabul edil-digini görürsünüz. Bunlardan birincisi, Ingiltere'de baskaldiran ingiliz baronlari-na haklar tanimak amaciyla Kral Yurtsuz John tarafindan 1215'te çikarilan ferman-dir. "Büyük Ferman" anlaminda "Magna C arta" adi verilmistir. Insan haklarinin Avrupa'daki ilk sözlesmesi sayilan Magna Charta hürriyetin besigi sayilan Ingiltere'de 15 Haziran 1215'te istemeyerek te olsa Kral John tarafindan mühürlenip imzalandiktan sonra ilan edil-mistir. Oysa ki bu tarih Hz. Muhammed'-in Medine'de müslüman, yahudi ve müsriklerle anlasarak 47 madde halinde imzaladiklari kar-deslik, yurttaslik ve yardimlasma muka-velesi olan Medine sözlesmesinden tam 593 yil sonradir.

nusuna girmez. AI Mavardi'ye göre, İçtihat se-

calıdır. Çünkü sebepli oluş, Kur'an'ın ebedi olu-

lamıştır. Ayrıca Kur'an Müslümanları, Peygam-

şayan bir gelenek olarak uygulamıştır. Öte

A- Sanıktan da öte, suçluya dahi işkence yapmak caiz değildir. Nasıl ki, bir şahsı işlemediği suçu itiraf etmeye zorlamak caiz görülmemiştir ve ikrah ve icbar yoluyla elde edilen beyan ve ikrarlar, geçersiz batıldır.

rasında dağıtılmasının yasaklanması ve aldığı

ras, günahlar, suçlar ve faiz gibi iç teşkilatlan-

. Herkes siyaset yapma hakkina sahiptir. (Bakara, 279)

vs. gibi, İslam dininin temel ilkeleri İçtihad ko-

söylemek belki fazla olacaktır. Geçmiş, gele-

ki bilgisizliği gerçeğin öteki yüzünü görmesine

Herkes, istedigi gibi düsünme ve düsündügünü açiklama hakkina sahiptir.

baş vurması zorunludur. Bu kaynaklarda, soru-

Kur'an'da "Allah'ın indirdiği ile hükmetmesi." is-

İcma, ya din bilginleri veya toplumun, bir konu

mış ve bu problemleri çözmek için yeni yeni yo-

şünmeye itmiş ve düşünmeleri gerektiği konu-

işte buradadır. Çünkü ilhamda, fikir, duygu, sez-

sus apaçık belirtilmiştir Kur'an'da. (XIV: 16, 44)

İngiltere'de dini açıdan en önemli on kişiden biri olan Rochester Psikoposu, Pakistan asıllı Michael Nazir-Ali ise, Daily Mail' e verdiği bir demeçte; Hıristiyanlığın çöktüğünü ve onun boşluğunu İslam'ın doldurduğunu söyledi. Özellikle aile hayatının yok olduğunu söyleyen psikopos, bu ahlaki ve ruhsal boşluğun, İslam'ın yükselmesine sebep olabileceğini belirtti.

nan Mutezilenin görüşünü kabul etmeğe imkan

kanalıyla ortaya çıkan bazı görüşlerin kişisel-

"Yoksa Kur'an'a uydurma mi diyorlar? De ki, uydurulmus on sure getirin, eger gücünüz yetiyorsa, davanizda dogru iseniz, Allah'tan baska gücünüzün yettigi kimseleri çagirin." (Hud, 13)

rendeki ilahi yasalara, onların işleyişine ve bun-

karşılık İcma, hızla gelişen toplum karşısında

İngiliz başbakanı Toni Blair'in, "Al-Jazeera" ile 9 Ekim 2001'de yaptığı konuşmada; Kur'an'ı okuduğunu söyleyerek; İslam konusundaki görüşünü şöyle dile getiriyor:

rına ışık tutabilmelidir. Kur'an ve Sünnetin tef-

B- Azınlıkların medeni ve şahsi hallerinde ise, eğer Müslüman?ların hukukunun uygulanmasını isterlerse İslam Hukuku hakim olur. Eğer Müslüman?ların hukukunu hakem kabul etmezlerse, ilahi bir kaynağa dayanmak şartı ile kendi dini hukuklarına göre muamele görürler.

dan, Peygamber, Kur'an'ın tefsircisidir. Bu hu-

İçtihat kapısını açık tutmaktadır. Ancak bir şart

B- İnsanın maddi ve manevi varlığı, korunmuştur; İslam Hukuku, hayatında ve ölümünden sonra insanın varlığını korur. İnsan cesedine saygı ve rıfk ile muamele etmek, mü?minin vazifesidir. İnsanın ayıplarını ve örtülmesi gereken uzuvlarını örtmek bir vecibedir.

yalanın kendine asla ulaşamıyacağını ilan et-

kukçuları izlemeye başladı. Bu, bir bakıma. mez-

detme ve değiştirme yeteneği vardır. İcmanın di

"20 yıl içinde Brüksel'de ilk din İslam olacak. Bugün Brüksel'de, nüfusun üçte biri Müslüman ve genç kuşaklar, daha çok ibadet ediyor. Avrupa'nın Başkenti, 20 yıl içerisinde Müslüman olacak" diye yazdı.

örnekleşen davranış ve hareket.." anlamına dö-

Tony Blair

E- Hiç kimse, İslam Hukuku?na aykırı bir emre itaat etmesi için bir Müslüman?ı zorlayamaz. Böyle bir emir karşısında ve masiyetle emredildiği taktirde, emreden makam kim olursa olsun, Müslüman ferdin de?Hayır? demek vazifesidir. Müslüman toplumun ise, ferdin bu reddini ve hatta desteklemesini ve onu korumasını beklemek, Müslüman derdin tabii hakkıdır.

b) Sünnet

len sünnet, İslami literatürde ".. Peygamberde

Baskalarina zarar vermedikçe insanlarin neyle ugrastiklariyla ugrasmak, casusluk yapmak yasaktir. (Hucurat, 12)

Kur'an yaratılmamıştır ve Allah'ın Peygambere

menlerden söz ederek, muhakemeler kurarak

İSLAM?DA İNSAN HAK VE HÜRRİYETLERİ BEYANNAMESİ

şuna ters düşmektedir. Herkes, ayetler ge-

tadır. Bu bakımdan, Sünnet, İslam hukukunun

ye çağırmaktadır. Allah, böylece, her müslümn-

riye sürdüğü bir başka yanlıştır. Eğer "kanun"

Allah'ın Peygambere gönderdiği mutlak bir me-

la birlikte, açık veya kapalı olarak yasaklar içe-

Insanlarin meskenleri koruma altindadir. Izinsiz girmek yasaktir. (Nur, 27)

"Bilim bize, Dünya'nın bildiğimizden çok daha karmaşık olduğunu gösterdi. Ancak bu modern, materyalist ve tek boyutlu yapı, pek çok şeyi açıklamaktan aciz. Bu materyalist bakış açısı, Müslümanlara tamamen ters bir bakış açısıydı. Müslüman bir sanatçı veya bilim adamı, bir eser ortaya çıkardığında, bunu kendi zekasının bir ürünü olarak görmez, ancak Allah'a sunmak için yaptığını bilir.

maktadır. Fakat bununla birlikte, Onun, kendi

sünnetin yorumunu yaparken, meseleyi tarihi

(1) İslam. Thp Moaning for Modern man,

dır. Fakat Kur'an'ın gerçek anlamı hakkında,

kazandığı zaman, Sünnet daha çok pratiktir.

edilmiştir. Bu ayetler bir hukuk sistemi olması

mekte, ama ayrıntılara girmemektedir. Ayrıntı-

yor ki, yanlış görüşleri ortadan kaldıran icma,

şaklarda, ister istemez, "yaşayan bir gelenek"

liği vardır. Fakat Sünnet, İcma ve İçtihat, bir-

. Haklarin korunmasi için sahitlik yapma ve isteme hakki vardir. (Isra, 23)

bir yandan Allah'a bağlanmanın ve bu bağı sür-

de, aynı şekilde, yasaklanmış demektir. Bunun

caklamak mümkündür.

insanlar Adem'in çocuklari olup esit hak-lara sahip olarak dogarlar.

yanarak değil de naslara dayanarak yasaklan-

alıp açıklamaya çalışacağız.

. Her insan egitim ve ögretim özgürlügüne sahiptir. Ögrendiklerini baskalarina ögretme hakkina da sahiptir.

hakkında, görüş birliğine_ varmasıdır. Sünnet'-

Madde 6: YÜKSEK OTORİTENİN ZULMÜNDEN KORUNMA HAKKI

rumunu yapmaktan ibarettir. Sekizincisi ise

Berlin Açık Üniversitesi Arapça ve İslam Çalışmaları Kürsüsü Başkanı Prof. Dr. Angelika Neuwirth:

sındaki görüş ayrılığı, Allah'ın rahmetinin bir i-

na açık bir çözüm bulunmazsa İcmaya başvu-

rıntılardan değil, ana ilkelerden sözeder ve ev-

gönüllerde olan dertlere bir şifa, müminler için

başlıca amacı..." Burada N. J. Coulson, gerçe-

lar, yer çekim kanunları kadar kesin ve doğru-

İslam, insana ait bütün meseleleri ihtiva e-

Peygamber ve Ebubekir zamanında uygulan-

yoktur. İçtihat, toplumda, zaman zaman orta-

likten çıkıp tüm topluma ilişkin bir kural olma-

sonuncusu, sadece, Sünneti yorumlayarak ba-

Bu bakımdan öyle görünüyor ki, ibadet ve

larından sorguya çekileceklerine inanmaya ça-

dan hayatın gittikçe artan sorunlarını çözebile-

Bugün hadisleri kendi ruhu içerisinde ele

yatla tamamlanmaktadır

bu ayetlerde muhaliflere taninan düsünce özgürlügünü, dünyada hiçbir düzen ya da siyasal rejim tanimamistir. Islam bir inancin bir düsüncenin baskiyla degil, özgür bir ortamda akil ile ve düsünülerek benimsenmesini istedigi gibi, kendisi hakkinda süpheye düsenleri yok etme mahkum etme yerine, serbest düsünce yolunu ardina kadar açma üslubunu benimsemistir. Bu durum islam'da düsünce özgürlügünün zirvede oldugunu gösterir. Kur'an bütün peygamberlerin ümmetlerine düsünce özgürlügü tanidiklarini, geçmis büyük peygamberlerin mucizeler gösterdigini, insanlara baski ile degil, ikna ederek kendi akillariyla inandirma anlayisini hakim kildiklarini göstermektedir.

bir noktada zihinleri bulandırmaktadır. Eserin

bakımdan, İslam yasaları, gerçekten tek ve eş-

yapıcı faaliyetlerin temelidir. Doğrusu, Kur'an'da

için, Müctehidin, ilk önce, Kur'an ve Sünnete

rı çoğaltmak, yeni bir hukuk kuralı ortaya koy-

giler aracı zihnin kopmaz bir parçası olmakta-

: Bakara(2/115)

B- Her ferdin, ma?ruf ile emr edip münkerden nehy etmesi, iyilik ve takva üzerine yardımlaşmayı temin gayesiyle, fertlere bu sorumluluğun altından kalkacak fırsatları doğuran müesseseleri tesis etmelerini toplumdan istemesi, hem hakkı ve hem de görevidir.

sürmektedir. Şöyle diyor Coulson: ".. İnsanlar a-

mektedir. Geçmişteki tüm araştırmalar bu ger-

tin çelişir gibi göründüğü hususlarda "Sünnetin

Tarih incelenirse, bu konuda, yani Sünnetin

bir sevap kazanırken, doğru İçtihat yapan iki

tefsiri" niteliğinde olduğu için, Kur'an'la Sünne-

ması için herhangi bir makamın tasdiki gerek-

Kur'an, hiçbir emir ve talimati, insanlara baski ile pesin hükümle, düsünmeksizin, beyin yikayarak kabul ettirmek istemez. Kur'an düsünceye bir sinir koymamistir. Allah'a inanmayan ya da müsrik insanlara yasak koyma ya da baski kurma yerine, onlari özgürce düsünmeye çagirmak, sorular sorarak süpeheye düsürmek suretiyle düsündürme metodunu seçmistir. (Bkz. Tarik, 5; Abese, 24; A'raf, 185; Rum, 9; Gasiye, 17; Al-i Imran, 137; Bakara, 259; Yusuf, 109)

tihat veya Kıyas da vazgeçilmez bir kaynaktır. Bu

İslamın çok önemli bir geçitten geçtiğini

lendiği gibi kıyası ve analojiyi gerektiren husus-

"Kur'an'ı, dilimize tercüme edilmiş hali ile okudum. İslam hakkında eserleri de okuyorum ve bundan çok zevk alıyorum. Kur'an hakkında, daha önce bilmediğim ve Hıristiyanları da çok ilgilendirdiğini düşündüğüm pek çok şeyi öğrendim."

B- Seri bir nass yani bir kanun metni bulunmadan kimse suçlanamaz. . Dinin zaruriyet denilen hükümlerini bilmemek, Müslüman için mazeret teşkil edemez. Ancak bilmemezlik hali sabit görüldüğünde, kanunu bilmemek, sadece had cezalarını düşüren bir şüphe olarak kabul edilir.

hukuk kaynağı olarak, İcmanın gerekçeleri hem

Bu nedenle, İslam'a yöneliş ve değişim; derin bir dalga olarak sürmektedir. Çok uzak olmayan bir gelecekte, Hıristiyanlığın çöküşüyle birlikte İslamın yükselişinin, Batı'da bir "tsunami yaratacağı", sanırız kehanet değildir.

nız pratik kuralları deği!, dini inanç ve ilkeleri

sosyal kurumları da tamamlamış ve Sünneti ya-

Madde 4: ADALETE BAŞBURMA HAKKI

Madde 10: AZINLIK HAKLARI

lar, olduğu gibi yerine getirilmelidir. Bu, yazılı

ları çıkarabiliriz: Kur'an'ın kendine has bir kim-

larak, insanı, bütün tabii olaylar üzerinde dü-

genel niteliği sebepli oluşlarıdır. Çünkü ortam

Özellikle Sünnet ve İcma, farklı olmalarına rağ-

"Kur'an, mükemmel bir metne sahip, eşi benzeri bulunmayan bir dini kitap. İçindeki pek çok konu, şiirsel muhteşem bir Arapçayla ve derin manalarla örgülenmiş" diyor.

rallarına dayanır. Zaman ilerlerken sosyal hayat,

bilginler arasında, yanlış fikre kapılanlar var-

nomik problemler de dahil, tüm sorunlarını ku-

mış olacaktır.

gönderildiğine inanmış gibi görünmektedirler,

ayetlerle bütün insanlara açıklamıştır temel il-

Kur'an'ın mutlak bir rehber olduğu fiilen görül-

bir hidayet ve rahmet gelmiştir." (X :' 57)

ler, O'nun kendi zihninin bir parçası olmakta-

Bu bakımdan, halk, belirli ekollere mensup hu-

sunda sık sık onları uyarmıştır.

turduğu gerçek mantık sınırına kadar genişletil-

laki disiplini içerisinde yaşaması gereğidir

Papa 16. Benedikt'in özel sekreteri, 2007'de yaptığı bir konuşmada; İslamiyet'in, Batı'da hızla yayılmasına karşı uyarıda bulundu.

sözcüğü ile, çıkar düşüncesi, ırk ayırımı vb. mo-

siz konularda görüş ayrılıkları olmuştur. Fıkıh

) İctihat

sajdır. O, ebedi, evrensel ve mutlak bir mesaj-

Fakat "sebepli" deyimi son derece sakın-

de en güçlü faktör İcmadır. Belirli bir süre için

tiflerle hareket eden, çoğunlukla tek taraflı, in-

ra varmak zorunlu değildir. Kişi, gerçeği bulmak

ğini neleri tasvip ettiğini, neleri hoş karşılama-

"Sünnet" veya "mükemmel örnek" olarak bak-

Kimi hukukçular, hadisle sünnet arasında,

kan farklı görüşleri birleştiren bir araç olarak

muhafaza ederek yeni yorumlar yapılabilir.

taya. Bu da Kur'an'ın evrenselliğine zarar ve-

bir yerinde şöyle demektedir. "... Bunun içindir

esas alınacağı" görüşünü savunanlar vardır. Bu

Müslümanlar için pratik bir kural olma niteliği

neti tam anlamıyla bilmiş olması ve İslamın ah-

büyük bir günah saymış ve yasaklamıştır.

Peygamberin öğretileriyle sınırlanmıştır. Buna

"Islerinde mü'minlere danis" (Al-i Imran, 159) ayeti dünya üzerinde en kati dikta rejimlerin hakim oldugu bir zamanda Islam'in düsünceye tesvikini, düsünmeye tesvik edecek mekanizmalari nasil harekete geçirdigini çok açik bir biçimde ortaya koymaktadir. Sura Meclisi baskanlarinin görüslerinin dikkate alindigi ve müzakere edildigi yer demektir. Islam devli anlamda ve uygulamali olarak düsünce üretecek mekanizmalari kurma ve gelistirme noktasinda da dünyaya isik tutmus ve bir devrim meydana getirmistir. Seyh Galib'in konuyla ilgili su misralari da kaydedilmeye degerdir.

nasların bıraktığı sınırlar içerisinde her türlü

sun bırakıldığımız anlamına gelmez. O günkü

Bu Kur'an Allah katindan olup ondan baskasi tarafindan uydurulmus degildir. Fakat kendinden öncekini dogrulayici ve kitabi da açiklayici olarak gönderilmistir. Kur'an'da hiçbir süphe yoktur. O alemlerin Rabbi tarafindan dir. "

p. 86.

Hayvanlarin hayatina yön veren sey taklitçiliktir. Insanda asil olan ise onlarin tam tersine düsünerek, konusarak, muhakeme ederek is yapmaktir. Bu yetenekleriyle insanlar diger bütün canlilari emirleri altina alirlar. Bu durum düsüncenin ve aklin önemini ve gücünü kavramamiza isik tutmaktadir. Insanogluna yeryüzünün musahhar kilinmasinin sebebi, akil, düsünme ve bilgi edinmedir. Bilginin temeli düsünme, düsünmenin temeli de akildir. Iste bu yüzden Islam akla ve düsünmeye büyük önem vermistir ki Kur'an'in "707" ayetinde düsünmekten bahsedilmektedir.

lık merkezi Kur'an'dan Sünnete kaydırılmak is-

lidir.

latımdır. Peygamberin ne yaptığını, ne söyledi-

Bu bakımdan, Kur'an yaratık değildir. O, insan-

Her şahıs, inanç hürriyetine ve itikadına uygun olarak da ibadet hürriyetine sahiptir.

E- Gayr-i Müslim?lerin dini şe?arine hürmet etmek, Müslüman?ın ahlakındadır. Bu sebeple başkasının inançlarıyla alay etmek ve toplumu başka dinlerden olanlara karlı tahrik etmek, hiçbir fert için caiz olamaz.

Kıyasın rolü, Kur'an'ın ve Sünnet'in oluş-

varmak için harcanan her türlü çabadır İçtihat.

günden güne, daha bir girift olmakta ve çözüm

yacak tutanaklarımız vardır. Bu konuda biz de

1- Bütün şekilleriyle aldatmayı haram kılmıştır

Madde 7: İŞKENCEDEN KORUNMA HAKKI

Sünnet, neden İslam hukukunun bir kay-

lardan insanların yararlanmasına dikkati çeker,

Islam'da Düsünce

o halde, bu ruhsal kanunlar veya dinsel değer-

şöyle diyor: "Vahyin gelişi anında, Peygamber,

san yapısı yasaları kastediyorsak, kuşkusuz

Kanunu ortaya çıkaran neden, bir şeyin ay-

Ferdin ırz ve namusu muhteremdir, dokunulmazdır; bunların hurmeti asla çiğnenemez. Kişinin özel hayatının tecessüsü, gizli ve ayıp hallerinin araştırılması, onun şahsiyetine ve özel hayatına izni olmadan müdahale edilmesi haramdır; yani şiddetle yasaklanmıştır.

B- Mekke-i Mükerreme?de ki, Beytullah?il Haram, , bütün insanlar için emniyet ve eman yeridir; hiçbir Müslüman buradan engellenemez.

. Hiçkimsenin mali haksiz yollarla gaspedilemez. (Nisa, 29)

lı yorumlar getirmektedir. Bu, "oy çoğunluğu"

Ferdi sorumluluk esastir. Kimse kimsenin yaptigindan dolayi sorumlu tutulamaz. (En'am, 164)

gizli olabilir. Bu genelizim veya hukuk kuralı o-

Kur'an'da belirtilmiştir. Peygamber (gerçek mak-

Madde 3: EŞİTLİK HAKKI

görüşler için dayanak olabilirler. Öyle görünü-

İnsanoğlu, şayet insanlığını kaybedecek kadar şeytani bir dönüşüme uğramamışsa ve bu nedenle de akıl tutulması yaşamıyorsa; Hıristiyanlığı sorgulamak zorundaydı. Bugün bu sorgulamaların, büyük boyutlarda olduğunu görmekteyiz.

müslümanların kurulu ekolleri izlemesi gerekti-

lı, daha dinamik, daha hızlı bir atılıma dönüş-

mektedir.

lama alanında insan refahının yükselmesini sağ

A- Bütün insanlar, kanun önünde eşittirler. Hukuk?un fertlere uygulanması açısından aralarında herhangi bir kimsenin imtiyaz hakkı mevcut değildir. Aynı şekilde hukukun fertleri koruması hususunda da herhangi bir imtiyaz mevzu bahis olamaz.

çıkarılan sonuçlara, her dönemde, "Sünnet" de-

ğırmaktadır. Daha önce de belirttiğimiz gibi,

için gönderilmemiştir."

Islam'in dünya görüsü son zamanlarda iyice ihmal edilerek, temeli yabancilara uzanan düsünceler hakim kilinmaya çalisilmistir. Islam'in dünya görüsünün aynasi, en önemli sorunlardan olan düsünce ve inanç özgürlügüne getirmis oldugu yaklasimlardir. Uygar dünya uzayi fethetmekle insani fethetmis olmadi. Oysa ki evrendeki en önemli unsur insanogludur. Islam'in insanliga vermis oldugu üstün mesajlar, ona sagladigi genis haklar ne yazik ki hala çagdas insanlara verilmemis durumdadir ve hala insanlar dinlerinden, irklarindan, düsünce ve inançlarindan ötürü bogazlanmakta, kilik kiyafetleriyle ugrasilmakta her gün biraz daha baskilar artmakta, iskence ve izdiraplar dinmek bilmemektedir. Her vesileyle çarenin demokrasi oldugu vurgulanmaktaysa da bunun dertlere çare olmadigi apaçik görülmektedir.

gamberin kesinlikle birbirinden ayrı olduğunu

net" kavramı değişmemiştir. Yeni maddeler or-

vermeyi gerektirir. Bir Şeriat sorununu çözmek

Zafirullah Han'ın deyimiyle -söyliyelim: "Kur'an,

iddia üzerinde fazlaca durmayı gereksiz sayıyo-

manevi gerilime önem veren bir vesika olarak

tenmektedir Peygamberden. (V: 47-48) Öte yan-

ayetler, Mekke'lileri, ölümden sonra dirilişe, mu-

layan esaslar verilmektedir. Kur'an'da hatırla-

sela mantığa dayanarak manalar çıkarmaktır.

inanca ilişkin bazı karanlık noktaların çözümün-

bir bölümü sebeplidir. O halde, çeşitli kuralla-

sal sorunlar ortaya çıkacaktır. Gerçekten, İslam

tenmektedir.

berde örnekleşen bir hayatı izlemeye çağırmak-

e) Sonuç

Canterbury Başpsikoposu:Dr. Rowen Williams

gelmez. İçtihat vetiresi, hukuki niteliğine göre,

ki, Onun bütün davranışlarına, müslümanlar,

Islami düsünceyi iki kisimda mütalaa edebiliriz. : biri Islam Dini'nin temel hükümleri üzerinde düsünmektir. Bunlar da iman, ibadet ve ahlaka yönelik hükümlerdir. Bu gibi hükümler üzerinde düsünüp yeni bazi düsünceler üretmek sözkonusuolamaz. inanç, ibadet ve ahlak konularina akli sokmamak ve düsünce üretmemek bu ilkeleri oldugu gibi kabul etmek dinin tabiatindandir. Din ancak bu ilkelerin korunmasiyla korunabilir. Önemli olan ise inanilacak seylerin tesbitinde ve kavranmasinda akli kullanmaktir. Inanç esaslari, ibadet ve ahlak ilkeleri sabit olunca, mü'minler akillarini sadece dünya islerinde kullanacak ve daha yogun bir sekilde düsünce üreteceklerdir. Aklin dünyamizla ilgili islerde kullanilmasi böylece düsünce üretilmesi Islam'in dünya hayatina verdigi önemi de vurgulamaktadir. Islam akli dünya islerinde kullanarak düsünme üretmenin kapisini bundan 15 asir önce açti. Hz. PeygamberS'in dünya islerinde ashabiyla istisare ettigi, Hz. Ömer'in bu konulardaki ictihadlari tarihin kaydettikleridir. Rey ekolü sahibi Ebu Hanife'nin bir rivayete göre 63000 olan ictihadi ve mezhebinin bir çok yerinde yayilmis olmasi akli ve düsünceyi aktüel hale getirmesindendir.

sında bir ayırım yapmak gerekir. Hadis, bir an-

. Insanlar, inanç özgürlügüne sahiptirler. (Bakara, 256)

rılmaz veya geçici niteliği olabilir. Açık veya

vardır. Bunun değeri takdir edilemez. Onun a-

yasaların, bilindiği gibi, dört kaynağı vardır. Bun

On üç yüzyılı aşkın bir süredir

rın, Kur'an'ın değişik ayetlerinden türetilmesi

Rochester Psikoposu:Dr. Michael Nazir Ali

nu belirterek devam etmektedir. Tabiatıyla bu

ması gereken en önemli bir faktördür.

şaretidir."... "

ru, O'nun idraki, ruhsal kanunlarla özdeşleşir-

Prens Charles, 1996 yılında Wilton Park'da yaptığı bir konuşmada; Batı materyalist felsefesi ve İslamiyet konusunda şunları söylüyor:

E - Tabii servet kaynaklarını ve üretim yollarını, İslam ümmetinin maslahatı için yönlendirmek ve tanzim etmek, devletin vazifesidir (vacibdir-; bunların ihmal edilmesi yahut tamamen kendi haline bırakılarak bir nevi iptal edilmesi asla caiz değildir.

bir Hadisine göre. İçtihadında hatalı olan kişi

haklı olarak, bu konuya şöylece değinmektedir:

bir kaynağıdır. Sünnet, "Kur'an'ın ayrıntılarda

liği üzerinde toplanmaktadır. İnsan, yaratılışın-

nellikle sebeplidir, diye düşünmeye başlarsa,

evlenme, boşanma konularıyla, savaş ve barış

me, deyim ve söyleyiş biçimi, Peygamberin kont-

lacaktır. İslamın adalet, eşitlik, hakikat, doğ-

keleri. Her dönemde insana yol gösteren İslami

Aynı şekilde, tabii kaynakların İslam hukukunun haram kıldığı yahut toplumun maslahatına zara veren işlerde kullanmak da caiz değildir.

açıdan ele almak ve incelemek, tarihi gelişim

nağını şu hadisten almaktadır: "Ümmetim ara-

5- Riba yani faizi ve insanların dara düştükleri halleri istismar eden her çeşit muameleyi şiddetle yasaklamıştır.

misli sevap kazanacaktır. Bu hadis, her zaman

ğu görülecektir. Genellikle yorumlar aynıdır. Yal-

gerçek tek ve bölünmez olduğu için mutlak il-

di. Öte yandan, Dr. Rahman, başka bir yerde

ihtiyaçlarına göre özümseme, benzetme, red-

A- Her fert, şeriat önünde hak arama hürriyetine sahiptir ve sadece İslam Hukuku hükümlerine göre yargılanmayı talep etme hakkına haizdir.

yoluyla bir karar verirken, göz önünde tutul-

len kurallardır. İcma, Sahabilerle başlamış ve

rumlarla İslam hukuku inkişaf etmiştir. Bu yüz-

kumuz da genişlemektedir. Peygamberden gü-

Gerçekten başından sonuna kadar, ahlaki ve

Insanlarin canlari, mallari ve irzlari koruma altinda olup kutsaldir.

racılığıyla geçmişteki bir çok sorunlar çözüm-

dur. Çünkü Allah, Resulü kanalıyla gönderdiği

yaşantının bir anlam kazanması için, geçmiş,

mez. Aksi halde, hukukun bağımsız bir kayna-

rasındaki ilişkileri değil de insanın yaratıcısı ile

3- Ölçü ve tartı muamelelerinde yapılacak hilelerle kar sağlamayı ve karşı tarafı aldatmayı da haram kılmıştır.

Davud, bir hadisi sonuca bağladıktan sonra "Bu

. Zulmün, iskencenin ve haksizligin her çesidi yasaklanmistir. Zulüm yasak oldugu gibi, zulme karsi çikmamak ta yasaktir. (Bakara, 283)

ortadadır. Kuşkusuz, ahlaki ve manevi gerilim,

yandan, İçtihat gide gide, maddi ve manevi

rulabilir. Bütün bunlardan sonra, ancak, kişi,

den, İçtihadın her zaman doğru olduğunu savu-

Düsünmek fazilettir. Düsünen kafalar cesaret sahibi olur. Düsünmeyen ve baskalarinin kafasiyla düsünenler ürkek ve korkak olurlar. Eger düsünmekten endise edilecek olsaydi Kur'an insanlari sIk sIk düsünmeye çagirmaz, hatta Kur'an'in "Allah sözü" inanmayanlara meydan okumazdi: "Eger kulumuza indirdigimiz süphede iseniz kur'an'in benzerinden bir sure getirin ve Allah'tan baska sahitlerinizi de çagirin. Eger iddianizda dogru iseniz. (Bakara. 23-24)

Hukuk açısından, İçtihadi görüşlerde hata payı

nuda yorum getirip getirmediği açısından ele

öylesine canlı olduğu zamanlar vardı." Yani al-

olmak ve insanlara fiilen ideal bir hayat örneği

C- Her ferdin, despot bir otorite, zalim bir idareci yahut İslam?a muhalif bir nizamdan korkmadan, zulmü reddettiğini ve çirkin karşılandığını ilan etmesi ve imkan nispetinde karşı koyması, hem hakkı ve hem de ödevidir. Bu, cihadın en faziletlisidir.

net Kur'an'a, ne de Kur'an sünnete aykırıdır.

B- Şura prensibi, idareci sınıf ile İslam Ümmeti arasındaki münasebetlerin esasını teşkil eder. Bu esası uygulayarak, hür iradesiyle kendi idarecilerini seçmek İslam Ümmeti?nin tabii hakkıdır. Ayrıca İslam Hukuku?na aykırı hareket ettiklerinde, idarecilerini muhasebeye çekip kontrol etmek ve icap ederse azletmek, İslam Ümmeti?nin meşru hakkıdır.

tacağının bir delili, bir güvencesidir. Muhammed

uydurmak için icmaya önem vermek zorundadır.

veya "görüş birliğine varılan uygulama" kavra-

müştür. Bu, ebediyete kadar insanlığa ışık tu-

mını ortaya çıkarmıştır ki, buna "İcma" denil-

yaşaması içindir. Bundan dolayı, Allah'ın mut-

geleceğe doğru mutlaka akmalıdır. Daha can-

İngiltere'de, Canterbury Başpsikoposu Dr. Rowan Williams; geçtiğimiz Şubat 2008' de; İslam'ın bazı hükümlerinin, İngiltere hukukunda uygulanabileceğini ve uygulamanın sosyal bütünlüğü sağlayacağını ifade etmişti. Bu açıklamalarıyla da, dikkatleri üzerine çekmişti.

ruz. Çünkü bu iddia ile İslam yasalarının ağır-

Bati'da insan haklarinin ikinci dönemeci kabul edien "Fransiz insan ve Yurttas Haklari Beyannamesi"dir. Fransiz Ihti-lali'nin (1789) etkisiyle meydana getirilen Fransiz Halkinin Milli Meclis halinde toplanan mümessilleri tarafindan ilan edilen bu beyannameye ancak sinif çatismasi, kan, savas ve buhran sonucu ulasilabilmistir. Oysa ki miladi 622 yilinda Hz. Muhammed çatisma ve kan olmaksizin anlasma saglamisti.

risine katılmamalıdır, hakkında zorlanarak hü-

oloylar üzerine indirildiği için, Kur'an'ın büyük

ğin bir yüzünü görmektedir. Kur'an kanusunda-

Fertler, haklarını koruyup adaletle muamele edecek ve maruz kalacakları zarar ve zulmü defedecek bir yüksek otoriteye müracaat etme hakkına da sahiptir. Müslüman devlet reisinin, böyle bir yüksek otoriteyi tesis etmesi ve bu organın bağımsızlığını ve tarafsızlığını temin edecek bütün tedbirleri alması en önemli vazifesidir.

Islam'da Düsünce ve Düsünce Özgürlügü

A- İşkenceye ve zulme maruz her Müslüman, Dar?ül İslam sınırları içerisinde, emin olabileceği bir yere sığınma hakkına sahiptir. İslamiyet bu hakkı, cinsiyeti, inancı veya rengi ne olursa olsun, her eziyete maruz şahsa tanır ve Müslümanlara da kendilerine sığınacak kimselere emniyet ve güven içinde yaşama hakkını vermeleri görevini yükler.

nüşmüştür. Sünnet kavramı, daha sonraki ku-

lar Kur'an, Sünnet, İcma İçtihat ve Kıyastır. Biz

B- Her fert, maruz kalacağı zulme karşı kendini müdafaa etme hakkına sahiptir. İmkanları ölçüsünde, başkasının maruz kaldığı zulmü defetmek, her ferdin vecibesidir.

gösterir.." Burada bir uzlaşmazlık vardır. Şöyle

Hukukçuların çoğu, gerek akli gerekse şer'i

ğı olarak, icmanın varlığı bir fayda sağlamaya-

her zaman, yeni manevi gerilimler, idari ve ya-

ile olabilir.

ve şartlar gerektirdiği zaman bu ayetler inzal

Öte yandan, bilgilerimiz artarken düşünce uf-

Madde 5: ADİL YARGILANMAYI TALEP ETME HAKKI

Burada şu sonuç çıkmaktadır: İçtihat, kısmen

İslam, bu anlamda bir yasa getirmemiştir. Ne

zaman, Peygamberin lisan ve uslubu içerisinde

organik ilişki yoktur. Bu yüzden Kur'an ebedi-

toplumunun teknolojik ufku genişlerken, bir

ginlerin ve şairlerin normal erişme gücünün ö-

Redhouse sözlügüne baktigimizda Magna Charta su sekilde tanimlanmistir. "Ingiliz derebeyleri ve Kral John tarafindan 1215'te çikarilan büyük ferman ki halkin sahsi masumiyetini ve sahsi haklarini taniyan ilk siyasi vesikadir, ingiliz demokrasisinin temelini teskil eder; sahsi hürriyeti müdafaa eden bir anayasa" (Redhouse, s.633)

sını sağlamaktadır İcma.

seslenmektedir. O, deliller göstererek, örnekler

hayatımızın birbirine ters düşen sorunlarının

yazılı kaynakların yorumuna, kısmen mantık ku-

ve sözlü olarak bize bildirilmeyen sorunlar için,

içtihat yapabilir. İçtihatta mutlaka doğru kara-

Yukarıdaki kısa incelememizden şu sonuç-

kontrol etme gücünde olmadığı bir gerçektir.

6- Yalan ve aldatıcı olan her türlü beyan, iddia ve reklamları da yasaklamıştır.

B- Hür düşünce, sadece bir hak değil, aynı zamanda bir görevidir.

dığını belirten, genellikle çok kısa, sözdür Ha-

İcma kanalıyla doğrulanmaktadır.

D - Fakirlerin, zenginlerin mallarında mukarrer bir hakkı mevcuttur ve bunu zekat tanzim etmiştir. Bu öyle bir hakdır ki, idareciler tarafından iptali, engellenmesi ve müsamaha gösterilmesi caiz değildir; hakkın zekat vermeyenlerle savaş etme sonucuna götürse bile, bu hakkı engelliyenler karşı müsamaha gösterilmeyecektir.

ikinci dönemde gelen ayetler, daha çok, miras,

Madde 11: KAMU HİZMETLERİNE KATILMA HAKKI

şeklinde anlaşılmıştır.

A) Kur'an

biidir. Bu, İçtihat kapısının kapandığı anlamına

dır. Kur'an, Müslümanları, Peygamberi izleme-

Madde 12: FİKİR, İNANÇ VE FİKİR AÇIKLAMA HÜRRİYETİ VE HAKKI

Misal: Kur'an, namaz -ve zekattan söz et-

B- Hiçbir milletin bir diğer milletin hürriyetine tecavüz etmesi caiz olamaz. Tecavüz eden milletin, bu tecavüzünden hemen vazgeçmesi ve ihlal ettiği hürriyeti mümkün olan bütün yollarla derhal iade etmesi gerekir. Milletlerarası kuruluşlarında, hürriyet için mücadele eden milletlere yardımcı olmaları icap eder. Müslümanların ise, bu vecibeyi yüklenerek bu hususta ihmal göstermemeleri dini bir vazifedir.

nız Hariciler ve kimi tarikatçılar ayrıntılarda fark

A - Tabiat, gerçek anlamda, bütün servetleriyle Allah?ın mülküdür. Tabii servetler, Allah?ın insana ata ve ihsanıdırlar. Onlardan yararlanmak üzere, insanlara lütfetmiş; bu tabii servetleri yok etmeyi ve ifsad etmeyi haram kılmıştır. Hiç kimse, kainattaki rızık kaynaklarından başkasını mahrum edemez ve başkasının bunlardan intifa?ına engel olamaz.

dir. Dr. F. Rahman "İslam" adlı kitabında aynı

katın toplanma tarzında getirdiği usuller, Hz.

Madde 8: IRZ VE NAMUSUNU KORUMA HAKKI

sorunlarıyla, zina, hırsızlık ve adam öldürmede

yaşayan toplum için dinamik bir güç kaynağı-

saklanmışsa, buna ortak olan başka bir eylem-

edip etmemekte serbesttir. Bu yüzden on dört

lumun değil de yalnız bilginlerin üzerinde birleş-

İslam yasalarının üçüncü kaynağı İcmadır

öteki tedbirler, İçtihad yaparken ortam ve şart-

ruluk ilkeleri öylesine dinamik, öylesine evren-

Prens Charles

buluş bu gerçeği doğrulayacaktır. (XLI:43). Kur'-

görüşlerini körükörüne kabul" anlamına gelen

kiz bölüme ayrılır. Yedi bölümü Kur'an'ın yo-

larak bakarlar. Çünkü bu hususta da bir İcma

A- Her fert, münferiden veya müştereken, dini ictimai, kültürel, siyasi ve benzeri yönlerinde sosyal hayata iştirak etmek hakkına sahiptir; bu hakkını kullanabilmek için zaruri olan esasları inşa etmek ve gerekli vesilelere başvurma hakkı da, söz konusu hakkın tabii bir sonucudur.

temel ilkeleri göz önüne alınarak, bir çok pra-

. Ailede ana-babaya itaat esastir. (Ankebut, 8)

Kur'an'ın, Peygambere. sözlü olarak gönderildi-

Ayetlerin bir hukuk sistemi olması için gön

Batı'da Hıristiyanlık Çöküyor: Yakın Geleceğin Dini "İslam"

dır. Müslüman toplumlar, gelişen şartlara ayak

recektir. Gerçek şudur ki, Kur'an'daki buyruk-

dine), esas olarak, zekat, evlenme, ganimet, mi-

ki: Peygamber ruhsal kanunlarla birleşiyorsa,

ma'ı" olarak bilinmektedir. Bu icma, bilginlerin

merika ğibi demokratik ülkelerde halkın görüş-

mun icma'ı" olmaktadır. Öte yandan, tüm top

namizmi buradan gelmektedir. N. P. Agnides,

dis. Bunun için, Hadis, daha çok teoriktir. Oy-

seldir ki, onlarla bu günkü hayatın, sosyo-eko-

B - Her insan, rızık elde etmek üzere, meşru? yollardan çalışıp helal kazanç elde edebilir.

çıklayan ve Kur'an'ın en doğru yorumunu yapan

kurallar edinmemize yardım eder. Çünkü içtihat

Kur'an'dır. O, bütün insanlara ışık tutması için

nümüze dek, yeni yeni problemler ortaya çık-

kıyas yoluyla, bazı kurallar çıkarmaktan yok-

çeği doğrulamış ve ilerde ortaya çıkarılacck. her

Kur'an'ın tabiatı hakkında bazı bilim adam-

bilginleri, buna, Allah'ın lutfunun bir belirtisi o-

içerisinde kazandığı anlamları yakalamak ge-

4- İhtikar?ı (kara borsacılığı- ve serbest rekabet mümkün olmayan ve haksız rekabete sebep olacak olan her şeyi haram kılmıştır.

Madde 9: SIĞINMA HAKKI

D- Hiçbir halde, cezanın, İslam Hukuku?nun suç için çizdiği sınırı tecavüz etmesi caiz değildir. Had cezalarını bertaraf etmek için, suçun işlendiği şart ve halleri göz önünde bulundurmak, İslam Hukuku?nun temel esaslarındandır.

veya içtihat kanalıyla davranışlara ilişkin bazı

"Avrupa'daki sosyal sıkıntılar, Hollanda'da da kendisini gösteriyor. Aile tükenmek üzere. Toplumsal ilişkiler büyük oranda aşınmış durumda. Avrupa büyük bir arayış içindedir. İslam, bu açıdan önemli bir alternatif oluyor. Zaten bu yüzden İslam, Avrupa ülkelerinde hızla yayılıyor."

Islam'da "düsünce suçu" diye bir mefhum yoktur. Böyle bir bahis de yoktur. Hz. Peygamber'in tertemiz esi Hz. Aise validemiz hakkinda münafiklarca atilan iftira Kur'an ayeti ile reddedilmis, Hz. Aise aklanmisti. Islam tarihi'nde "ifk olayi" diye adlandirilan bu olayda Hz. Peygamber iftirayi atanlara herhangi bir ceza uygulamamistir. Oysa ayet inmeden önce sahabenin ileri gelenleri olaylailgili görüs belirtiyor, bazi düsüncelerini aktadiyorlardi. hHz Ali'nin Hz. Peygamber'e "Sana dünyada ondan baska kadin mi yok" mealindeki teskin etmeye yönelik sözleri mervidir. Islam'in düsünce özgürlügüne yaklasimini su ayetler çerçevesinde açmaya çalisalim:

G - Amme maslahatını gözetme ve genel İslami değerlere ehemmiyet vermek gerekir. Bu ikisi, Müslüman toplumlarda, iktisadi gelişmenin temel şartıdır.

engel olmuştur. Oysa Kur'an, hayatın tüm mad-

Batı'da giderek artan İslamlaşma süreci, görünenden daha derin ve daha yaygındır. Özellikle aydınlar ve bilim adamları arasında, derinden ve sesizce bir İslam dalgası yayılmaktadır. Bu dönüşümün görünmeyen boyutları, açıkta seyredenden daha büyüktür. Zira İslamı seçen insanlar üzerinde, mahalle baskısının da ötesinde, görünmez bir baskı vadır. Eski marksistlerden, Dünya çapında bilim adamı, Fransız R. Garaudy'nin, İslamı seçtikten sonra başına nelerin geldiği hatırlanmalıdır.

olmaması için bir sebep yoktur. İcmanın varol-

sonraki kuşaklara intikal etmiştir. Dinamik bir

di ve baki bir mucizeden almaktadır. Bu yasa-

Psikopos, Hıristiyan değerlerin kaybolup, Batılı değerlere saygı göstermeyen İslam'ın, yükselişte olduğunu savundu. Nazır Ali, daha önce de, İslam'ı eleştirmiş ve 3000 İngiliz'in Müslüman olması durumunu, tehlike olarak nitelendirmişti.

E- İnsan, başkasının suçundan dolayı yargılanamaz. Her insan, kendi fiilinden müstakil olarak sorumludur; yani cezai sorumluluk şahsidir. Hiçbir halde, bir şahsa ait sorumluluğun, onun aile ve yakınlarına yahut çevresi ve arkadaşlarına yüklemesi caiz olamaz.

bu kanunlar, insanlığın intiharı için değil, onun

ğildir. Yani Peygamberle vahiy arasında hiç bir

lah'a ortak eden her türlü girişimi yasaklamış-

Ebu Davud, müslümanlar için, bu hadisten, pra-

tiği gerçeğine işaret etmektedir. Bu, İçtihat

sadı Allah bilir) Kur'an'ın öğretisine bir misal

gi ufkumuzu genişletecektir. Kur'an, sürekli o-

nilmesi ilgi çekici ve anlamlıdır. Bu yüzden, Ebu

. Devlet hizmetinde çalisan ya da özel islerde çalisanlarin devlet ya da isverenleri üzerinde günün kosullarinda normla sartlarda geçinebilecekleri bir ücret alma haklari vardir.

toplumun içinde olunduğu şartlar üzerine ge-

C - Özel mülkiyet meşru?dur; münferit ve müşterek mülkiyet şeklinde olabilir. Her insan çalışması ve gayretiyle kazandığını iktisap eder. Kamu mülkiyeti de meşru?dur ve bütün milletin maslahatı için kullanılır.

balin derin bilgisine dayanarak söyliyebiliriz ki;

gılama hassası öylesine güçlüydü ki, O'nun şuu-

da var olan bu gerilimlerle iş yapar. İnsan, gön-

Çünkü İcma, bazı ilkeleri meydana çıkarmamıza

rer: "Bunun için, ikinci dönemdeki ayetler (Me-

"taklit" eğilimi, halkın içine tamamen sinmişti.

A- Azınlıkların dini meselelerinde, Kur?an-ı Kerim?in?dince icbar ve ikrah yoktur? şeklinde özetlenebilecek olan genel prensibi hakimdir.

bekleyen yeni yeni sorunlar ortaya çıkmaktadır.

çok sorunlar ortaya çıkmıştır. Fakat "ideal sün-

Özel sekreter Georg Gaenswe, haftalık "Süddeutsche Zeitung" dergisine verdiğ bir demeçte; İslam Dini'nin, Batı'da yayılmasını, inkar edemeyeceklerini belirterek; Avrupa'nın kimliğine yönelik, İslam tehdidine karşı hareketsiz kalınmaması gerektiğini ifade etti.

ları pratik olarak, sahabilere Peygamber açık-

Orta çağda, İçtihad kapısının kapandığı ve

bir yanlış anlayış vardır. Bu konu uzun boylu

yurmaktadır. Peygamber "Benim ümmetim ha-

ya çıkan bir şer'i mesele ile uğraştığı için, o-

man Teorisi.." adlı eserinde şu görüşü ileri sü-

Yazı, bütün toplum tarafından kabul edil-

de kapsamaktadır.

yal yaşam için gerekli herşeyi açıklamaktadır.

şimdi ve gelecekteki sorunların doğru çözümü-

cağıa varsayımı da yanlıştır. Tam tersine, aklı

etmenin güçlüğünden ötürü, icmanın olamıya-

tartışmalara yol açmıştır. Mutezile ekolu ve ba-

melidir. Hukukçulara göre, analoji ile kanunla-

tik kurallar çıkarılmıştır. Hadislerin tefsirinden

den, her dönemde geçerli ilkeler getirmiştir. Bu

maktadır. Mekke'de gelen, özellikle ilk gelen

kişisel ve meşru çalışmaları sonunda ortaya çı-

burada her kaynağı, hayat için gerekli, her ko-

Her fert, yürütme, yasama ve yargı gibi yüksek otoritenin tecavüzlerinden korunma hakkına sahiptir. Bu sebeple kendisine isnat edilen kanuna aykırı fiili işlediğine delalet eden kuvvetli karineler bulunmadıkça, kimse yaptığı iler ve içinde bulunduğu hallerin gerekçesini açıklamak mecburiyetinde bulunamaz ve herhangi bir itham da yapılamaz.

D- Hiçbir gerekçe ile bir ferdin nefsini müdafaa etmesine yani savunma hakkına karşı çıkılamaz ve engellenemez.

birine çok yakın ilişki içerisinde bulunmaktadır.

makta olan, fethedilen toprakların askerler a-

Her dogan canli yasama ve özgürlük hakkina sahiptir.

nağı olmaktadır? Bu sorunun cevabı Kur'an'da

derilmediğini sanmak ta bu ilim adamlarının ile-

A- Hürriyet hakkı, tıpkı insan hayatı gibi dokunulmazdır. İnsanın doğuşu ile birlikte var olan tabii ve ilk hakkıdır. İnsanla beraber kalır ve hayat devam ettikçe devam eder. Kimse hürriyet hakkına tecavüz edemez. Fertlerin hürriyetlerini korumak için yeterli kanuni tedbirlerin alınması icap eder. Şer?i hükümler çerçevesinde ve hukukun kabul ettiği yollar dışında, hürriyetlerin kayıtlanması ve sınırlandırılması caiz değildir.

Lügatta yol, adet, alışkanlık anlamına ge-

Merdüm-i dide-i ekvan olan ademsin sen!

dürmenin önemini belirtmekte, öte yandan sos-

İcmaydı. Son incelemelerde, Kur'an ve Sünnet

ği ve Peygamberin, indirilenleri, bilinçli olarak

Bu çerçeve içerisinde, kişi, gerçeği kabul

"Bizler, Batı'da, kendi kökenimizi yeniden keşfedebilmek için; İslam'ın, doğanın yaratılışına karşı duyduğu derin saygıdan faydalanmalıyız. Modern materyalizmin, dengesiz ve uzun vadeli sonuçları çok zarar vericidir. Bilim, üzerimizde katı bir hükümdarlık kurdu. Din ve bilim, birbirinden iki ayrı şeymiş gibi gösterildi. Artık bunun tehlikeli sonuçlarını, daha iyi görebiliyoruz.

rekir. Çünkü hızla gelişen ve genişleyen bir top-

Papa 16. Benedikt

uygulanacak cezalarla ilgilidir. Böylece. Kur'an,

nun hükmü, her zaman geçerli değildir. Zaman-

için, bütün çabalarını harcar da sonuç doğru

kendini aştığı zamanlar ve ruhsal bilgi algıla-

Islam, yaratilisinin geregi insana tüm haklari vermistir. Insanlar arasinda mal-mülk, kabile, renk, cins ayrimi yoktur. Bunlar insani insan olarak degerlendirme-de ölçü olarak kabul edilmemistir. Insana verilen bu deger Kur'an'da ifadesini söyle bulmustur. "Ey insanlar! Biz sizi bir erkek ve bir disiden yarattik. Millet ve kabileler halinde topluluklar kildik ki birbirinizi taniyasiniz. Allah katinda en üstün olaniniz ondan en çok sakinaninizdir. "

Batinin üçüncü dönemeci ise BM insan Haklari Bildirgesi'dir. BM teskilatina üye olan devletlerce 10 Aralik 1948 tarihinde toplanan Paris Kongresi'nde kabul edilen, bütün insanlara taninan temel haklari belirten bu bildiri de ancak her iki dünya savasinin yarattigi dehset ve meydana getirdigi yikimdan ürkmenin bir sonucu olarak ortaya konulabilmistir. Oysa Islam'in getirdigi insan haklari ayni zamanda fitri haklar olup 15 asirdan bu yana Islam dünyasinin fiilen yasattigi ve uyguladigi haklardir. Halbuki Bati'da insan haklarinin modern anlamda dogusu katolik ve protestanlarin, azinlikta olduklari topluluklarda ve ülkelerde cezalandirilmalari nedeniyle Avrupa'da baslayan Rönesans sonrasi döneme denk düser.

vererek, benzetmeler yaparak, tabiattaki feno-

sa, aynı anlatım uygulamaya dönük olduğu ve

nın bu birleştirici gücüne rağmen bazı önem-

gereklidir. Nitekim N. P. Agnides ".. İslamın Finans

cağını ileri sürmektedir. Hindistan, İngiltere, A-

2- Sonu belli olmayan ve aldanma ihtimali bulunan muamelelerle unsurlarından biri meçhul olan muameleleri kısaca garer?i, cehalet?i ve ilerde çekişmelere anlaşmazlığa yol açacak her şeyi haram kılmıştır.

ruhsal kanunlarla birleşiyorsa, bu, vahiyle Pey-

vam edecektir.

her kanunun köküne inmeyi ve bunlara öncelik

lumda, kişinin iç hayatına ve dıştaki davranışla

miş ve görüş birliğine varılmış konular olduğu-

Bu örnekler daha da çoğaltılabilir. Daha Hz. İsa hayattayken, "Sahih Vahyin" tahrif edilmesiyle ortaya çıkan bir Din, kaynakları ve kitaplarının çelişkili; somut kanıtlardan mahrum olması yanında; akla ve ilme uygun olmayan akidesiyle, yıkılmaya mahkumdur. Batıdaki dinsizliğin , bu kadar yaygın olmasının temel sebebi de budur. Hırıstiyanlık, tarih boyunca bilimle savaşmakla kalmadı; "bozuk-temelsiz akide"sini sürdürerek, insan aklıyla alay etti.

ideal Sünnet kavramı değişmemiştir: Çünkü; tef-

Madde 1 : HAYAT HAKKI

Kur'an'da hem de Sünnet'de yer almaktadır.

rolü dışında, Allah tarafından, O'nun kalbine

çözümünde çok önemli bir rol oynayan İcma-

dan doğruya, kural çıkarma yeteneğinde olma-

Bütün insanlar dogustan günahsizdir. Suç ve ceza mefhumlari ergenlikten itibaren söz konusudur.

hep kurucularının çok güçlü olmasından ve

sir, Sahabilerle başlamış ve o zaman, Kur'an'ın

dır. Peygambere inen vahiyde durum böyle de-

samı konusunda doğru olmayan bir görüş ileri

Islam'da Düsünce Özgürlügü

C- Her ferdin, sırf Allah rızası için ve talebe ihtiyaç duymadan , diğer fertlerin ve cemaatin yani kamunun haklarını müdafaa etmesi, hem hakkı ve hem de görevidir.

ileri gelmektedir. Kur'an ve Sünnet'den, doğru-

Berlin Açık Üniversitesi Arapça ve İslam Kürsüsü Başkanı: Prof Dr. Angelika Neuwirth

Islam, okumayi, yazmayi vahyin baslangici kilan ve kutsal kitabinin ilk ayetini "oku" diye baslatan bir dindir. Okumayi, yazmayi, ögrenmeyi temel alan Islam cehalete karsi da amansiz bir savas açmistir. Ayni zamanda Kur'an düsünmeye ve düsünceye de büyük önem verir. Kur'an'da dogrudan mü'minleri düsünmeye çagidan "200" civarinda ayet vardir. Kur'an'da "72" yerde "Düsünme" kelimesiyle mü'minler düsünme egzersizine tabi kilinmaktadir. Kur'an'in "29" yerinde. "Tefekkür edesiniz, taakul edesiniz, tezekkür edesiniz" ifadeleri yer almaktadir. Yine "142 yerde. "Düsünmez misiniz?, düsünmüyorlar mi? düsünen bir kavim için" ifadeleri yer almaktadir. Bu ifadelerde dikkati çeken nokta soru biçiminde insanlara yaklasilmis olmasidir. Bu da düsünmeyi saglamak içindir.

Çagimizda Islam Dini'nin en büyük sanssizliklarindan biri, bugün yasamakta olan müslümanlar arasinda, özellikle dünya milletleri arasinda çok az taninmis olmasi, yahut yeterince taninmamis olmasi, baska bir ifade ile oldugundan farkli tanitlmis olmasidir. Insanlarin ve bilmeyen müslümanlarin kafasinda olusan yanlis imajlari silmek ve katiksiz olarak Islam Dini'ni bütün yönleriyle tanitmak en önemli hizmetlerinden biridir.

nakşedilmiştir. Şairlerin, ilim adamlarının ve fi-

la sosyal ihtiyaçlar kavramı değişmektedir. Bu

tik beş kural çıkarabileceğini ifade etmek iste-

tesinde olmasına rağmen, yine de bu yeni bil-

ceğin bir müjdecisi olmak zorundadır. Şimdiki

selim akıl ve mantığa dayanarak ortaya sürü-

Prof. M. A. Mannan

asır önce gelen Kur'an'ın aklı durgunlaştıra-

zı müslüman olmayan bilginler, Kur'an'ın bu

A- İnsan hayatı mukaddes ve dokunulmazdır. Hiç kimsenin insan hayatına tecavüzde bulunması caiz değildir. Bu dokunulmazlık ve kutsiyet, ancak şer?i hükümler çerçevesinde ve onların kabul edeceği yollarla kaldırılabilir.

Bu nedenle, onlar Kur'an'ın mahluk olduğu gö-

İslam yasasının değişmez ve ana kaynağı

Adalet dünya hayatinin temelidir. Herkes adaletten pay alma hakkina sahiptir. (Nisa, 58)

rüşünü savunurlar. Fakat Sünnetle Hadis ara-

olmazsa, yine sevabını alacaktır. Peygamberin

"... islam hukukunda İcmanın çok büyük bir yeri

A- Her şahıs İslam hukukunun kabul ettiği umumi sınırlar çerçevesinde kaldığı sürece, kimsenin müdahale ve engellemesi olmaksızın, fikir, itikat ve bu fikir ve itikadını ifade etme hürriyeti mevcuttur. Ancak batılın tasviri ve neşri caiz olmadığı gibi, İslam Ümmeti?nin küçük düşürülmesine yahut fuhşiyyata teşvik manasını taşıyan şeylerin neşri de caiz değildir.

B- Ferdin işlediği suç ne olursa olsun ve İslam Hukuku?nun o suça taktir ettiği ceza nasıl olursa olsun, ferdin insaniyeti ve insan olması hasebiyle sahip olduğu şeref ve asaleti, mahfuz kalır.

lak haşmeti ve üstünlüğü, en çarpıcı bir dille,

hederek, gözü kapalı, intihara gidemez. Çünkü

geçerlidir. icmanın kararı son kararsa, bu, iza-

larda, müslümanların, İslamın özünden ayrı-

Yaklaşansaat, 02/06/2008

taya konmuş ve benzetmeler yapılmış, fakat

Peygambere vahyedilmiştir. Fakat uslup, keli-

mantık alternatiflerini kullanmış olmalarından

. Herkes kazanma hakkina sahiptir. Rantiyecilik yoktur.

ma hassasının öylesine keskin, öylesine hassas,

zı yasalar çıkarmakla kalmamış, yeni idari ve

siri... O, katı bir şekilciliğe mahkum edilmeme-

almak ve yorumlamak zorundayız. Hadis ve

C- Her fert fırsat eşitliği çerçevesinde ve diğer fertlere tanınan fırsatlar ve imkanlar dairesinde, kamuya ait maddi kaynaklardan yararlanma hakkına sahiptir. Gösterilen gayret ve emek aynı olduğu ve ücrete hak kazandıran iş kemiyet ve keyfiyet itibari ile farklılık arz etmediği sürece fertler arasında ücret ve emeğin karşılığı açısından ayırım yapılması caz değildir.

men, birbirinden ayrılması güç iki kaynaktır. İç-

len sembolik ayetlerdir.

Madde 15? İKTİSADİ HAKLAR

zaman ve öz bakımından, bir fark olmadığı gö-

meselelerde, kıyası kabul etmişti. Bunu ispatlı-

sizdir. İslam yasaları, kaynağını, değişmez, ebe-

mini belgeleyen örneklerle doludur. Onun, Ze-

yan halk kesiminin bu mezhepleri izlemeleri ta-

olsa da, büyük bir ihtimalle, doğru kabul edi-

bir konuda herkesin kendi isteğine uygun sayı-

vahyettiği ebedi bir mesajdır. Kuşkusuz, ayet-

Bir meselede, belirli bir ihtimalle, karara

görüşü savunmaktadır. Fakat onun görüşleri

olan münasebetlerini düzenlemektir. Kur'an'ın

lıp sapıkların sürükklenmeleri önlenmiştir. İcma-

Düsünce özgürlügü denilince akla ilk gelen Islam'dir. Çünkü, özgürce düsünmeyi dünyaya ögreten din sadece Islam Dini'dir. Islam, güveni ve acimayi simgeledigi gibi bu adin ilk çagristirdigi anlamlardan biri de süphesiz özgürlüktür. Islam Tevhid inancini getirmistir. Tevhid inanci özgürlügün sembo-lüdür. Kulu, kullar karsisinda kul olmaktan kurtarip, sadece en büyük kudret sahibi olan Allah'a kulluk etmeyi gerektirir. Allah'a inan-an, yalniz O'na kulluk eden bir mü'min veya mü'minler toplulugu kulluk sinirlari karsisinda birbirlerine karsi tam bagimsiz bir sekildi hareket ederler. Tevhid inancinin iyice yerlesmedigi toplumlarda ya da zedelendigi toplumlarda insanlar birbirlerine kulluk ederler. Esyaya, çikar iliskilerine, rantiyeye, silah gücüne taparlar. Bu tip insanlarin özgür oldugunu söylemek mümkün degildir. Tevhid inanciyla özgürlesen insan hem düsünce, hem de inanç açisindan özgürlesir. Baskalarini hosgörüsle karsilar. Farkli inanç sahiplerinesaygili olur. Çünkü Islam, düsünce inanci tam anlamiyla özgürlestirmistir.

dünyaya ait olduğuna ve Allah'ın ebedi sözü ol-

caktır. Kıyas, kişisel bir görüş Kur'an ve Sün- .

gi ve kelimeler arasındaki organik ilişki ruhi ha-

madığına inanmaktadır. Onlar, Kur'an'ın, zaman

B- Bütün insanlar insan olmaları itibari ile eşittirler. Aralarındaki üstünlük ancak amellerine göre olabilir. Herhangi bir şahsın bir diğerinin maruz bırakılamayacağı zarar veya tehlike ile karşı karşıya bırakılması asla caiz değildir. Fertler arasında, cinsiyet, ırk renk, dil yahut din esasına göre ayırım yapan her fikir nizam ve yasama faaliyeti, İslam?ın bu zikredilen umumi esası ile tezat teşkil eder.

le İcma arasında kavram farkı vardır. Sünnet,

Hosça bak zatina zübde-i alemsin sen!

nedenle Kur'an ve sünnetin temel ilkelerini

yani görüş birliği vardır. Bu konudaki İcma, kay-

tır. Ve bizzat Peygamber, böyle bir girişimi, en

ları yanlış bir zan içindedirler. Onlara göre, a-

melidir yakın geçmişin durgunluğu. Kuşkusuz,

F - İktisadi gelişmeyi rayına oturtmak ve muhtemel tehlikeleri bertaraf etmek için İslamiyet;

tiği konular da vardır. Bu durum "bilginlerin ic-

c) İcma

Kimi bilginler, toplumun görüşlerini tesbit

C- Tam kaza yetkisine sahip bir mahkeme önünde, reddedilemez delillerle suçu işlediği sabit olmadıkça, hiç kimsenin suçlu olduğuna hükmedilemez ve herhangi bir cürümden dolayı cezalandırılamaz.

hadiste beş sünnet vardır." diye ilave eder. Yani

de bu anlamda bir ahlak sistemidir. Kur'an, ay-

cek güç ve yetenektedir. Gelişen bir toplumda

ların değişikliklerini gözönünde tutmak gerek-

yetler, o zamanki Arap toplumunda ortaya çıkan

di ve manevi ihtiyaçları arasında bir denge kur-

lerini tesbit mümkün olduğuna göre, İcmanın

lir. Allah'ın birliği, Peygamberin gönderilmesi

ği söylenmiştir. Çünkü o dönemde "başkasının

A- İslam Ümmeti?nin her ferdi, amme maslahatı bulunan kamuya ait işlerden haberdar olma ve hayatında cereyan eden bu tür şeyleri bilme hakkına sahiptir. Ayrıca İslam Hukuku?ndaki şura prensibi gereği, sahip olduğu kabiliyetler ve gücü nispetinde kamu işleri ve hizmetlerine katkıda bulunması da bir vazifesidir. İslam Ümmeti?nin her ferdi, şer?i şartları bulunması halinde, kamu hizmet ve makamlarına ehil kabul edilir. BU ehliyet vasfı herhangi bir bölge yahut ırka mensup olma gibi sebeplerle sakıt olmaz ve eksilmez.

Sünnetin dinamik bir gücü vardır. Bu bakım

labilir. Bu nedenler, bazan, bilginlerin oy birliği

Gerçekte, gerek teorik ilkelerde, gerekse uygu-