Bakü'deki boru hattının açılış töreninde -Doğu ve Batı arasında malları ve düşünceleri taşıyan- eski Ipek Yolunu hatırlatan Türkiye Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer oldu. Türk dünyası ile ilgili olan 'Fatihlerin Oğulları' adlı kitabın yazarı Hugh Pope, boru hattının Türkiye için psikolojik açıdan önemli olduğunu söyledi ancak -Hazar'dan Çin sınırlarına kadar uzanan bir bölge olan- Orta Asya'nın bir süredir Türkleri sürekli olarak kendine çektiğini de sözlerine ekledi.

Ancak Istanbul'dan Semerkant'a uzanan pan-Türki bir ulus nosyonu, 15 yıl önce Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla ilk Türk işadamları dalgası bölgeye akın ettiğinde ortaya çıktığı üzere, şimdi de romantik bir şekilde zorlama olmaya devam ediyor.

Pope, 'Orta Asya kentlerindeki yabancı işadamlarının çoğu Türk. Havaalanlarını, boru hatlarını kim inşa ediyor, otelleri ve süpermarketleri kim işletiyor? Türkler. Ancak bu faaliyetlerin çoğu uluslararası radarın dışında kalıyor' dedi.

Türkiye'nin B Planı Mı?... Türkler Orta Asya'yı Yeniden Keşfediyor

Bir Türk diplomat, 'Geçmişte Türkiye Orta Asyalı liderlerle iyi ilişkiler kuruyor ama muhalefet partilerini ve sivil toplum kuruluşlarını ihmal ediyordu. Bu değişiyor' dedi ve Türkiye'nin Özbekistan'daki olaylara eleştirel yaklaşımına işaret etti.

Türkiye AB ile üyelik müzakerelerine 3 Ekim'de başlayacak ancak AB'deki pek çokları -bazı üst düzey Fransız ve Alman politkacılar da dahil- büyük, görece yoksul, Müslüman ülkeye tam üyelik yerine özel bir ortaklık sunmak istiyor.

Gareth Jones

Bir AB adayı olarak Türkiye'nin dış politikasını 25 üyeliği Birliğinkiyle aynı çizgiye getirmesi gerekiyor. Bu, bazı diplomatlara göre, Ankara'nın Orta Asya'daki insan hakları ve siyasi özgürlük meselelerine karşı daha duyarlı olması gerektiği anlamına geliyor.

Ancak siyasi uzmanlar Türkiye'nin Orta Asya'da demokrasiyi destekleme isteğinden ve yeteneğinden kuşkulular.

Ancak ayrıca, Türkiye'nin Brüksel müracaatının kısmen, Avrupa'nın gelecekteki enerji ihtiyacının en önemli tedarikçileri olan Azerbaycan veya Kazakistan gibi ülkelere yakınlığına dayandığını da ileri sürüyorlar.

Tarihsel Çekim

AB Boyutu

10 Ağustos 2005 Türkiye

Ogan, 'Şimdi daha iyimserim. Orta Asya'daki gençler Batı'ya, öncelikle Türkiye'ye bakıyorlar. Sovyet sonrası dönemde büyüdüler, seyahat ediyorlar ve Rusça dışındaki dilleri biliyorlar. Onlar için Türkiye doğal bir ortak' dedi. 25 Mayıs'ta törenle açılan, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'yü Türkiye'nin Akdeniz limanı Ceyhan'a bağlayan ABD destekli 4 milyar dolar değerindeki petrol boru hattı, filizlenen ticaret ilişkilerinin en belirgin işareti. Boru hattı tam faaliyete geçtiğinde Azerbaycan'dan günde 1 milyon varilden fazla petrol pompalayarak bölgenin Rusya'ya olan ekonomik bağımlılığını azaltacak. Gürcistan'dan geçerek aynı dolambaçlı yolu izleyecek bir doğalgaz boru hattı ise gelecek yıl açılacak.

Ankara'daki düşünce kuruluşu Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi'nden Sinan Ogan, 'Türkiye Orta Asya'ya yeniden daha dikkatli bakmaya başladı, ama şimdi olasılıklara ilişkin öncekine nazaran daha gerçekçi bir bakışımız var. 1990'ların başında çok fazla heyecan vardı. Türkiye kendisini Türki ailesinin uzun süredir kayıp olan üyelerini yeniden bulan ağabey olarak görüyordu. Ancak daha sonra Orta Asyalıların bir Rus yerine Türk ağabeyi artık istemediklerini öğrendik' dedi.

Pope, 'Orta Asyalılar ayrıca pan-Türki fikirlerden kaçınarak Atatürk'ün laik ulusal kalkınma modelini izliyorlar' dedi.

Türk milliyetçiler bazen Orta Asya ile yakın ilişkileri, Ankara'nın AB üyeliğine yönelik giderek engebeli bir hal alan yoluna alternatif bir vizyon olarak öne sürüyorlar. Uzmanların çoğu, Orta Asya'nın AB'nin ikamesi olmadığını söyleyerek bu fikri reddediyorlar. Örneğin AB, Orta Asya'nın sadece yüzde 2 oranına karşılık tüm Türk ihraç ürünlerinin yarısından fazlasını satın alıyor.

Azeriler, Özbekler ve Türkmenler, modern Türkiye'nin kurucusu Kemal Atatürk'ün 1920'lerde Türkçe için Arap alfabesini kaldırma kararını taklit ederek Rusların empoze ettiği Kiril alfabesinden vazgeçtiler ve artık Latin alfabesini kullanıyorlar.

?21. yüzyıl Ipek Yolu? olarak tasarlanan, Hazar petrolünü Türkiye üzerinden küresel piyasalara taşıyan yeni bir boru hattı, Türkler ve Orta Asyalı kuzenleri arasında büyüyen bir ticaret ağı ve kültürel ilişkilerin altını çiziyor.

Türkiyeyi idare edecek adamların kanında, yüzde yüz Türk kanı olmadıgı sürece, orta asya ne keşfedilir, ne Türkiyenin b planı olur...

Orta Asyalılar Türkçe pop müzik dinliyorlar ve Istanbul bölgedeki çok fazla sanatçı ve müzisyen için bir çekim merkezi konumunda. Islam dünyasının en büyük ekonomilerinden, en güçlü ordularından ve en iyi işleyen demokrasilerinden birine sahip olan Türkiye, dilsel, kültürel ve etnik bağlar göz önüne alındığında Orta Asya'nın bağımsızlığını yeni kazanmış cumhuriyetleri için açıkça bir rol modeli oluşturuyor.

Hakkında - Arşivi

Pope, 'Türkler ihtiyatlı hareket etmek zorunda. Ne de olsa onlar aileden' dedi. 24/06 Reuters

Ankara Bilkent Üniversitesi'nden Hasan Ali Karasar, 'Orta Asya her zaman, elbette A Planı Avrupa ve Batı olan Türkiye'nin B planı olageldi. Ama AB ve Orta Asya birbirini dışlayan şeyler değil. Türkiye'nin bu yolu, tam AB üyeliği yerine sadece Avrupa ile 'imtiyazlı ortaklık'la son bulsa bile Türkiye yine de AB'deki ekonomik ve siyasi çıkarlarının Orta Asya'da gerçekleşmesini sağlayabilir' dedi.