Burada Osmanlı şiirinin kökeninde tasavvufun vazgeçilmez bir yeri olduğu

hangi yaşamsal farklılıgı olursa olsun kardeş da... kısa bir yazıydı belki tamamı bile degildi, netten bulunmuş bir anektoddu, böyle düşünemez misin hiç?

Tasavvufi şiirin yüklendiği sembolik anlam itibarıyla gizemli bir tarafı da bulunmaktadır.

Gerçek alemin yansıması olan fizik aleme ait sanat tasavvurları ise ancak taklit ve vehimden

oluşan manevi bilincin ve bu bilincin ifade vasıtası olan sembolizmin farkına varabilmeyi

şiirlerde kendi içinde bir anlam zinciri bulunduğu ve fakat dışa kapalı (anlamayana

içini dolduran manaları şerh sadedinde mutasavvıflarca pek çok eser yazılmıştır.

üzerine yoğunlaşılmıştır. Özetleyecek olursak; Platon?a göre gerçek dünya / ideler

hususunda entelektüel serüvenini bizlerle paylaşan değerli hocamızı, bu çabalarının

Bülbülün güle olan aşkıdır tasavvuf.. Bu "aşk" Allah'a yöneliştir..

unsurları manaya feda etmiştir. Tıpkı Mevlana gibi ondan sonra gelen sufilerin de şekil

sınırlayıcı bir yönü bulunsa da aruz, tasavvufi görüşün musıki formunda ifade

kavga edecegiz valla kardeş...

ikinci planda gelir. Hatta kemal sahibi insanlara şair nazarıyla bakmak onları

tarihsel süreç içerisinde anlam kaymasına uğramaya başlamasıyla, Osmanlı zihniyet

ıstılahların tespiti ve kavramsal tahliline ayrılmıştır.

Sufi ve Şiir?de izahına önemle gerek duyulan konulardan biri de tasavvufi remizlerdir.

Eserin ikinci bölümü, şairlerin fikri arka planlarının aydınlatılması amacıyla tasavvufi

durumundadır.

değer çalışmaların gerçekleştirildiği gözlenmektedir. Burada değerlendireceğimiz

şiir ve sanata dair görüşleriyle, Osmanlı sufi şiirinin poetikasındaki bazı benzerlikler

tasnifle eser, önsöz ve dört bölümden meydana gelmektedir.

dogrusun kardeş, sen daha fazla Türksün... ne diyeyim, hangi beylikten geldigimi bilmekte istemem, bilsem de önemsiz sayarım...

yar öldü

olup edebiyata da buradan geçmiştir.

dünyada son Türk kalsamda,

ulaşma eylemidir. Sanatçılar arif ve bilge kişilerdir.

Burada dikkati çeken husus, Mevlana?nın şiir söylemeyi bir ifade aracı olarak görmesine

bizse ayırmak derdiyle, " vurun abalıya " diyoruz..

ritmik ayinlerin ateşleyicisi olagelmiştir. Ancak sufi için bu bir amaç değil araç

Osmanlı şairlerinin bağlı bulundukları tasavvuf okulları hususunda değerlendirmelerle

yavuz, Türkmen tebaayı katletti hadi de,

Yok halavet anda hiç atşanı reyyan eylemez matla?lı şiiri ile başlamaktadır. Genel bir

çeşmelerdir. Sufilerce yazılan şiirler, yine sufi olan bestekarlarca bestelenmiş ve tekkelerdeki

etmektedir: ?Peki sufi şairler böyle tehlikeli semboller kullanmak zorunda mıydılar?

hususu üzerinde durulmaktadır.

arasındadır.

sufi düşüncenin kullandığı enstrümanlar ve özellikle şiir dilinin imkanları üzerine kayda

da yararlanmıştır. Bu anlayış, Osmanlı şiirindeki tasavvufi sembolizmin kaynağını

yakın temas halinde olmuştur. Bu bağlamda, Osmanlı şiirinin pek çok sanata hayatiyet

halk saf Türkçe kullanır, osmanlıda da, safevilerde de...

bir de verdiğin fıkrayı anlamadım...

osmanlıya gelinceye kadar Türküm...

Eserin dördüncü ve son bölümü ise Sadık Yalsızuçanlar?ın M. Erol Kılıç?la yaptığı

asıl olanın mana olduğu, işin erbabı şair mutasavvıfların sözlerine yapılan atıflarla zenginleştirilmiştir.

osmanlıyla dilim degişir gibi olsa da,

tabi seyyid imammeddin nesimi favorimdir her daim

seyr-i sülükta elif olmak hevesiyle tutaşan gönüllerin sevdasıdır tasavvuf...:)

dolayı sufi şairlerce bazen küçümsenmişler, bazen de mazur görülmüşlerdir.

inanıldığı için, şiir-aşk ve şair-aşık ilişkileri bu bölümde üzerinde durulan konular

Buraya kadar söz ve mana eksenli bir anlatımın gerçekleştiği eserin bitimine yakın

Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2004/2

yorumu da nasıl yaparız ki bu konuya, edebi bilgi yeterli degil.

Osmanlı şairinin fikri anlamda üstadı İbnü?l-Arabi?dir.

edilmesinde başarı unsuru olagelmiştir. Diğer taraftan mecaz, tezad, teşbih, istiare, kinaye,

katkılarla yeniden yayımlanmış halidir.

Mutasavvıf şairlerin kullandıkları aşk ve şaraba dair remizlerle kastettikleri, herkesin

Tasavvuf Edebiyatı dersi sınavlarında ömrümü çürüten Şeyh Galip...

Yazar, yukarıdaki sorulara cevap mahiyetinde, tasavvufi remizlerin anlam kaymasına

bektaşi veliyi

yabancı dayanamaz ve der ki;

bayram veliyi

yunus emreyi

İbnü?l-Arabi?den sonra ikinci olarak, Osmanlı şiirinin tasavvufi veçhesinin oluşmasında

Şöyle ki: Sufi?nin irfan yolunda merhaleleri kat

düşünmesidir. Bu itibarla Mevlana, tercihini?öz?den yana kullanmış ve şekilsel

Mahmut Erol Kılıç, Sufi ve Şiir: Osmanlı Tasavvuf Şiirinin Poetikası, İnsan

?Aşk, varlık ve şiir üstüne? bir söyleşinin (Hece Dergisi, sayı: 84 Aralık 2003) bazı küçük

oluşturmuştur. Öte yandan kimi mutasavvıf, şair ve edebiyat tarihçilerinin Osmanlı

şah ismail, hiç bir Türkmenin burnunu bile kanatmadı mı dersin?

Saygı ve muhabbetle...:)

Osmanlı şairlerinin manevi otorite kabul ettiği şairlerden üçüncüsü de, aynı zamanda

Mahmut Erol Kılıç kitabına, tasavvufi şiirin poetikasını çok güzel özetlediğini ifade

onun ahengidir, ritmidir. Şiir bu sayede dillerde ve gönüllerde yaşar. Şeyhülislam Es?ad

küçültmek olur. Çünkü onların kemalatları şairliklerinin önünde yer alır. Bu tür şairler

problemlere yol açmış ve karışıklıklar meydana gelmiştir. Ona göre; tasavvufi anlamların

ne kadar dogrudur iman ölçmek?

(ö.1240m.), Mevlana Celaleddin-i Rumi (ö.1273m.) ve Yunus Emre (ö.1320-21m.). Osmanlı

kabul ettikleri üç büyük mutasavvıf öne çıkmaktadır:

fuzuliyi

Osmanlı şairlerinin, tesirleri altında fazlaca kaldıkları ve ruhen manevi otorite olarak

pir sultan abdalı

Sufi düşünceden haberi olmayan zahir ehli kimseler, bu sembolizmi anlayamamalarından

kazandırdığının altını çizdikten sonra yazar, bizatihi sahip olduğu ahenk ve müzikalite

Bununla birlikte mutasavvıflarda manzum olarak ifadesini bulan, sufi düşünüş ve yaşayışın,

Çektiği çileyi zarardan ziyade k@r sayan bir gönül, ağlamayı zayıflık değil irade bilen bir çift göz, Allahı zikretmekten çatlamış dudaktır tasavvuf...:)

ne kadar dogrudur Türklük ölçmek?

Tasavvuf denilince aklıma hep Şey Galip gelir...

Ancak kimi zaman söz konusu remizlerin, anlam kaymasına uğrayarak metafizik ve

ondan daha mı fazla Türküz, Türkçüyüz de, osmanlı yı begenen, safeviyi begenmez, safeviyi şia diye yeren, osmanlıyı farsi kültüre geçmiş diye yerer...

neyden rahatdız olldun ki

bu alana ait kavramların anlam hazinelerinden istifade etmeye yönelttiği bilinmektedir.

-adam manyak msın, dinini soruyorum deyince, Türk ruhu şaha kalkar,

Nef'i, Fuzuli ve Şeyh Galip'i sevmemek ne mümkün.. Hele Nef'i'nin hicviyetine bayılıyorum :)

yaşayan şairler üzerinde değil, hemen hemen bütün İslam dünyasının entelektüel

Sufi şiiri kapalılık bakımından Ortaçağın hermetik şiirine benzeten yazar, bu tür

Mutasavvıf şairler açısından

dünyasının değişmesi ve ardından toplumsal dönüşümlerin gerçekleşmesi arsında derin

bir Türk sorguya alınır;

kapalı) bir yapı olduğu probleminden söz eder.

dünyası, hakikat alemidir. Sanat, bu gerçekler aleminde bizatihi güzele

Tasavvufi geleneğin temsilcileri, manzum söz söylemeye olan ilgilerini tarih boyunca

bağlar bulunmaktadır.

mirasın bu topraklarda zenginleşerek gelişmesinde ve entelektüel birikimin oluşmasında

Efendi?nin ifadesiyle tekkeler, şiir ve musıkinin yegane mercii ve bilgi şerbetinin aktığı

bildiği anlamda zahiri güzeller, gerçek meyhane ve şarap değildir. Her biri hakikatte

biz, isterseniz, tü m kurdugumuz Türk devletlerine bir bahane bulalım, o köklü tarihimizi, bır çırpıda silip, p... ç gibi ortada kalalım, bunu mu istiyorsunuz..?

Muhyiddin İbnü?l-Arabi

safevileyle dökülen kanım, Türktür benim..

şiire karşı pek de olumlu sayılamayacak düşünceler beslemesine rağmen Anadolu?ya

yani zihni ve bedeni pratiklerin gerisindeki varlık ve bilgi tasavvurunun gerekli

Yay., İstanbul 2004, 208s.

sağlıyor. Tarihimize, kültürümüze kısaca her şeyiyle bize ait güzelliklerin anlaşılması

taraf olmamışlar, her iki türde de kalem oynatmışlardır.

EDEBİYAT DİLİ HALKIN KONUŞTRUĞU DİL SARAY DİLİ YAZIŞMA DİLİ

eser, tasavvuf tarihçisi Mahmut Erol Kılıç?ın Sufi ve Şiir üst başlığını taşıyan ve alt başlığı

kök -öz aynıdır...: konar göçer Türkmen kitle... birbirinden devlet olsa da ayrılmaz, orta asyadan tutunda, batıdaki son noktaya kadar Türkün kültürünü, yazı-söz -şiir -savaştaki sistemlerinin bir birine benzemesinden tanıyıp bildi batılılar...

karacaoğlanı

Özetle söylemek gerekirse, önemli olan arif ve hal sahibi olmaktır; şiirsellik

burada türklük yarıştımıyoruz.. eğer yarıştıracaksak ben senden daha fazla saf ve net türküm.. çünkü benim atalarım horasan erenleridir.. saf oğuz türkleridir..1000 li yıllarda anadoluya giren ''nedarioğulları beyi '' benim atalarımdır... hem de saf türkmen, saf seyyid... eğer yaRIŞ YAPACAKSAK HODRİ MEYDAN. :)))))))))))))))

hristiyan mı

Eserde, şiirin anlamı ruha, biçimi de cesede teşbih edilmiştir. Ruh ve cesedin birbirini

şiire öncülük etmiş olan şair/mutasavvıf Yunus Emre?dir.

ilgiyi gördüğü söylenemez. Son zamanlarda Batı dünyasında olduğu gibi ülkemizde de

yüksek olduğu dönemlerde söz konusu kavramların kullanılmasında bir problem yaşanmamış;

şiir poetikasını anlama ve anlamlandırma yolculuğunun ilk durağında İbnü?l-

ibarettir.

AÇAR MISINIZ ÇÜNKÜ HİÇ BİR BAĞLANTI KURAMADIM..

olduğuna dikkatimiz yönlendiriliyor.

da Osmanlı Tasavvuf Şiirinin Poetikası olarak adlandırılan çalışmasıdır.

İbnü?l-Arabi ve Mevlana?da

adeta genişçe bir parantez açılarak sufilerin dilsel araçların dışında da iletişim metotları

rağmen, bazı dilsel ve şekilsel kalıpların manayı tam olarak anlatmasına imkan vermediğini

dadaloğlunu

osmanlı dagılmakta, bulgaristan- yunanistan topraklarında osmanlı uyruguna zulüm yapılmaktadır...

cumhuriyet kurulacakken, Gazi kemal bunun için ugraşmadı ya, cumhuriyet otursun, osmanlı düşmanlıgı ortadan kalksın ya da devam etsin istemedi, bu adam...

ettiği, zahir ehli ile hal ehlinin şiirlerini mukayese niteliğinde olan ve önsözde de açıklaması

Başka semboller yardımıyla bu hakikatleri anlatamazlar mıydı? (s.150)

devlet işlerinde resmiyete dökülmüş, tumturaklı bir jargon esasına dayanır bu yazışma ve konuşma şekli... Türkçeden hiç bir farkı yoktur, sadece biraz daha agdalıdır dedigini duyarsınız...

KATMADAN TASAVVUFUN %40 INI KONUŞRSUINUZ... BUNLARSIZ SUFİZM DÜŞÜNÜLEBİLİR Mİ?

ama sadece tarih kitaplarında şah ismaİL HATAYİNİN DEVLETİ SAFEVİLERİN '' TÜRK OLMAYAN, TÜRK DÜŞMANI '' GÖSTERİLMESİNE SİTEMİM VAR...

Yazar, klasik tasnif yönteminin dışında birinci bölümün başına koyduğu?Genel

Gazi Üniv. Çorum İlahiyat Fak. Türk İslam Edebiyatı Anabilim Dalı

olmak, onunla birlikte hemhal olmak arzusunu sever. Bu hal ile hallenen Sufi?ye sükut

yüce manalar ifade eden bu kavramlar birer araç olarak kullanılmıştır. Kavramların

daha çok bugün için anlaşılmaya muhtaçtır. İşte bu eser, yaşadığımız coğrafyada

yavuzun savaştığı şah ismail yavuzdan 500 kat fazla türktür.. ve türk edebiyatının en büyük şairlerindendir şiirlerini okumanızı tavsiye edebilirim..

Giriş? kısmında, din-sanat, tasavvuf-şiir ilişkileri üzerine değerlendirmelerde bulunmaktadır.

üretiminde çok önemli katkısı bulunmaktadır. Onun eserlerindeki mecazi ve dolaylı

bunada mı bir kulp buldun ya?

ifade gücü ve çağırışım zenginliğinden yararlandıkları bir gerçektir. Diğer taraftan

üzere bütün sufi şairlerde sıkıntı yarattığı ve şikayet konusu olduğu görülür.? (s.76).

mekan olan gönüle vurulmak istenen dilsel/lengüistik zincirlerin başta Mevlana olmak

devamı temennisiyle kutlamak gerekiyor.

eyvallah;dilşad hanım. aslında yanlış yere mi? açtım diye konuyu kızdım kendime.. edebiyat bölümüne gönderseydim, ilgi çekerdi sanırım.

açısından...

" dinin ne

dulkadirogulları olma ihtimali var ama umrumda bile degil..

anlatırken, insanoğlunun daha ziyade dikkatini çekeceği düşüncesiyle cismani unsurlardan

şiir tarihine dair yazdıkları da İbnü?l-Arabi?nin poetikasıyla örtüşmektedir.

irfan seviyesinin düşmesiyle beraber sembollerin kullanılması zaman zaman

yavuzu sevdigim kadar, şah ismaili de severim

Üçüncü bölümde, evrensel hakikatlerin devamlılığı prensibi çerçevesinde, Platon?un

ve tasavvufi sembolizm göz ardı edilerek Osmanlı şiirinin tam olarak anlaşılamayacağı

yalan mı söylüyorum.. cımbızlayarak tasavvuf politijkası öğrenilmez. anlamadığım bu dediklerimin neresinde seni hedef alacajk sözüm geçti? anlamadım...

seyyid nesimiyi

bu edebiyat dili, saray dili sözlerini, bir kez İlber ortalıdan dinleyin da...

bir münasebet bulunmaktadır. Bununla birlikte mutasavvıf şairler, hece-aruz tartışmalarına

vb. edebi sanatlar sadece birer edebiyat terimi değil, aslında tasavvufi/felsefi kavramlar

dil beraberlikleri bulunan ve kurduğu Türkçe tasavvuf ıstılah diliyle bu vadideki

bu arada sende hangi beylikten geldiğini söylesen de bilelim

Şiir sanatı başlı başına bir güzelliği temsil etmekle birlikte başka sanat dallarıyla da

Sonuç olarak söyleyecek olursak bu topraklarda yeşeren irfani bilgi, dün olduğundan

yönden; Mevlana?nın tesiri esasta fikri yönden olmakla birlikte kısmen de şekli yönden;

fıkra, hikaye, sadece Türk olmak paydasıydı... gerisi sana kalmış kardeş...

sufi gelenekteki batıni yorum ve deruni zenginlik, mutasavvıf olmayan söz erbabını da

İyi ki de çürütmüş...

tasavvufi anlamlar yerine cismanilik boyutuna indirgendiği de olmuştur. Kitapta, problem

son bulmaktadır.

çalışılmıştır. Tasavvufi anlayışa göre varoluşun bir aşk neticesinde meydana geldiğine

kaygusuz abdalı

Şiir nedir? Şair kimdir? Sorularına cevap aranılan kısımda, şiir-mana ilişkisinde

yönelir, biçimsel zorunluluklardan kurtarmaya çalışır kendisini. O, sevgiliyle birlikte var

şiirlerini kendiliklerinden söylemezler; şiir bir anlamda onlara ilham olunur.

BELLİ ne güzelde cımbızlamış prof.. helal olsun...

OSMANLI NIN YAVUZDAN SONRA TÜRK ÇİZGİSİNDE OLDUĞUNU DÜŞÜNMÜYORUM... YARI MEMLÜK KÜLTÜRÜNÜ ALAN BİR DEVLET HAliNİE GELDİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM.. AMACIM DİNSEL IRKSAL FAŞİZANLIK YAPMAK DEĞİL..

ve mana paradoksunu yaşadıkları şöyle ifade edilmektedir: ?Tanrı?nın tek sığabildiği

köroğlunu

- Türküm,

Selçukluyla yeşeren Tasavvuf tohumları Osmanlıda meyve vermiştir... Tarihimiz insan-ı kamillerin deryası olmuştur...:)

- Türküz dedik ya, Türk; islamla Türk olmuştur der...

NEDEN ZORUNA GİTTİ?

bu sözün şimdi şu durma benziyor:" ben senden daha fazla müslümanım, imanlıyım"...

alanı olarak görülen sembolik dil meselesi, şu elzem sorularla tartışılmaya devam

var olan ortak noktalar Yunus?ta da mevcuttur. Adı geçen üç büyük mutasavvıfın Osmanlı

benim bnu saydıuğım isimler amazon yerlisii mi

yaraşır. O da tasavvuftaki yüksek bir mevki olan?samt? halidir.

çalışmalarından yararlanılarak şairlerin müştereken kullandıkları tasavvufi kavramlar

Yayımlanmış Divan tahlili

verilen Ahmet Kuddusi?nin (ö.1849m.) Şol şi?r kim sami?i giryanu sekran eylemez/

çoğunlukla pragmatik/faydacı bir amaç etrafında şiirin söyleyiş esnekliğinden,

tamamladığı gibi, şiirde de şekil ve mana birbirini tamamlamakta ve aralarında sıkı

şairleri üzerindeki tesirleri ile ilgili olarak müellif, İbnü?l-Arabi?nin tesiri fikri

Ahmet Yesevi gibi tasavvuf ehli zatların yolunu izleyenlerin varacağı nokta elbet cemal-i mutlak olacaktır...

geldikten sonra şiirle meşgul olması ve bunu bulunduğu çevrenin taleplerine bağlaması,

edinmesini sağlamıştır. Kılıç?ın kelimelerini ödünç alarak söyleyecek olursak, bir çok

neden kavga edelim ki

le lebaleb doludur (s.59). İbnü?l-Arabi kendi şiirlerine yazdığı şerhinde metafizik temaları

uğraması ile ilgili tarihsel bir kırılma noktasına işaret etmektedir: İrfan seviyesinin

şiir anlayışı ve tekniği, bizzat sözlerinden yola çıkılarak izah edilmeye çalışılıyor eserde.

etmesiyle birlikte öyle zaman gelir ki söz de anlamını yitiriverir. Sufi başka arayışlara

tekrar aynı soru, tekrar aynı cevap..

diri tutmuşlardır. Tarihi ve kültürel farklı arka planların mevcudiyetiyle birlikte, mutasavvıfların

dolayısıyla musiki ile ilişkisi üzerine aydınlatıcı bilgiler vermektedir. Şiiri şiir yapan

Kitap Tanıtımı ve Eleştirisi

ama şartlar konar göçer Türkmen tebaayı, yerleşik hale getirmeden, hayatta kalıp kalmama mücadelesine götürdü. yavuzda bunu başrdı ne yazık ki...

tespit edilmiş ve bu kavramlarla şairlerin zihniyet dünyaları arasında bir irtibat kurulmaya

Osmanlı şiirleri onun görüşleriyKitap

anlatım, fikirlerinin metafizik alanda olduğu gibi, edebiyat sahasında da önemli yer

en önemli kilometre taşıdır. Yazara göre, İbnü?l-Arabi?nin sadece Osmanlı coğrafyasında

Tanıtımı ve Eleştirisi

Arabi karşılıyor bizi. Şüphesiz o, Orta Asya?dan Anadolu?ya getirdiğimiz tasavvufi

syadıkların Türk degil mi?

fevkalade önemli izleri olan Mevlana ile buluşuyoruz. Mevlana?nın başlangıçta

aslında Anadolu?daki tasavvufi nitelikli şiirin amacını ortaya koyar gibidir. Mevlana?nın

Ar. Gör. Dr. Ali ÖZTÜRK

Yunus?unki ise hem fikri hem de şekli yönden olduğu tespitinde bulunur. Birinci bölüm,

kendini bile Türk olmakla şeref duyduran Gazi, aynı zamanda bir osmanlı askeri olmakla, onun kültürünü içine hazmetmekte hiç bir sakınca görmedi...

etiketim adım şanım Türk olduktan sonra gerisinin bir önemi yok...