Bunu bilip de hiç tepki vermeden durmak kolay değil, bunu bilip de sessiz kalmak kolay değil ama bunu bilip de ses çıkarmak da kolay değildi o zamanlar.

Bunu bilmek istiyor muydunuz?

Biz bilmediğimiz için de o adam, ?beni öldürdüler? diyerek öldü.

?Abi, beni öldürdüler.?

Bilmiyorlardı çünkü bilmek istemiyorlardı.

İkinci Dünya Savaşı?ndan sonra birçok Alman, NAZİ?lerin yaptıklarını bilmediklerini söylemişlerdi, kendi vicdanlarını bu?bilinçli? cehaletle yatıştırmaya çalışmışlardı, o zaman dünyanın birçok aydını, bu?cehaleti? gizli bir işbirliği olarak değerlendirmişti.

Daha ölmeden kendi ölümünü kabullenip bunu söylemek, herkes gibi?öleceğini? değil de herkesten çok farklı olarak?öldüğünü? bilmek, hala hayattayken kendini bir?ölü? olarak görmek, canlı bedeninde dolaşan ve biraz sonra bütün o bedeni esir alacak olan ölümü hissetmek ve?öldüğünü? henüz hayattayken haber vermek beni her zaman derinden yaralar.

? Beni öldürdüler.

Bu suç ortaklığının, bu tercih edilmiş?cehaletin? altından kalkmak, o son sözleri unutmak o kadar kolay olmayacak.

Cehaletimiz, aslında gizli bir suç ortaklığının üstünü örtmek için kullandığımız bir bahane, bilmiyorduk çünkü bilmek istemiyorduk.

Bu Kürtçe lafı hiç unutmayacağım.

Bizim durumumuz da biraz öyle değil mi?

Ahmet Altan.

Bir suçu olmayan, savcılıkta serbest bırakılacak biri, bir asteğmenin işkencesiyle ölüyor.

Biz hiç?bilmediğimiz? için o köylüyü öldüren asteğmen on sekiz yıl boyunca serbest dolaştı.

Edemezdi.

Öldürülen Abdulkadir?le birlikte gözaltına alınıp işkenceden geçtikten sonra savcılığa çıkarılan on bir köylüyü görünce savcı, ?bunların ne günahı var? deyip hepsini serbest bırakmış.

Bunun gerçek hayatta tekrarlanması, belki de hayatında hiç Shakespeare ya da Márquez okumamış birinin, korkunç bir işkenceden geçtikten sonra abisine son kez seslenerek, ?beni öldürdüler? demesi, bu kez sadece canımı yakmadı, aynı zamanda beni utandırıp kederlendirdi.

Oralarda olanlarla hiç ilgilenmedik.

?Bira ez kuştim.?

Márquez?de aynı cümleye rastladığımda da aynı duyguları hissetmiştim.

İnsanoğlunun söyleyebileceği en korkunç ve en sarsıcı cümlenin iki kelimelik bir cümle olduğuna Macbeth?i ilk kez okuduğumdan beri inanırım.

Onun için bilmedik.

Öldürülen Abdulkadir Kurt?la birlikte gözaltına alınan ve onunla birlikte işkence gören abisi Musa Kurt, kardeşinin son anlarını anlatırken, ?kardeşim Abdulkadir?le aynı nezarethanedeydik. Akşam saat 22 sıralarında iki kişi gelip götürdü. Bir süre sonra da iki askerin kolunda geri getirdiler. Durumu çok kötüydü. Kürtçe?bira ez kuştim- abi beni öldürdüler? diyordu. Durumu çok kötüydü? diyor.

O son sözler çınlayıp duracak.

Akan kan gerçek, ölen gerçek, söylenen söz gerçek.

İnsanoğlunun söyleyebileceği en dehşet verici cümle, bu iki kelimelik cümledir benim için.

Bizim Veysi Polat?ın bugün okuyacağınız haberi, 1992 yılında köylülere işkence yapan ve aralarından birini öldüren bir asteğmenin müebbet hapse mahkum oluşunu anlatıyor.

Ama biz hiç ilgilenmedik olup bitenlerle, yaşanan vahşete bilerek isteyerek arkamızı döndük, bilmemeyi tercih ettik.

Buna cüret edebilir miydi?

O köylünün ölümünden elbette ona işkence yapanlar sorumlu ama o asteğmene?işkence yapabileceği, insanları öldürebileceği? güvenini veren, onun on sekiz yıl boyunca özgürce dolaşmasını sağlayan bizim?bilinçli? cehaletimiz değil mi?

Shakespeare?in piyesinde öldürülen bir kral, Márquez?in romanında öldürülen bir genç değil Güneydoğu?da öldürülen bir Kürt köylüsü söylüyor bunu.

Biz, on sekiz yıl önce 36 yaşındaki bir köylünün ağır işkencelerle öldürüldüğünü, son sözlerinin?bira ez kuştim? olduğunu hiç bilmedik, hiç duymadık.

Bir geceyarısı kanlar içinde getirilen adamı, onun?bira ez kuştim? deyişini, kardeşinin ölümünü çaresizlikle izleyen ağabeyi düşünün.

Biz, oralarda, ?uzaklarda? neler yaşandığını merak etseydik, insanlara sahip çıksaydık, o asteğmen günahsız bir köylüyü bir gece yarısı işkencehaneye alıp, korkunç acılar çektirerek öldürebilir miydi?

Ancak şimdi müebbede mahkum oldu.