Tesbit ettiğimiz kadarıyla, bugün Türkiye'nin meşhur zenginlerinin birinin İstanbul Boğazındaki yalısında yirmiye yakın kadın hizmetçi vardır. Her halde bu hizmetçilerle, bunları hizmetçi olarak çalıştıran zenginimizin cinsi münasebete girdiğini düşünemezsiniz. Bu hizmetçilerin görevleri, sabahtan gelip ve hatta bazıları köşkte gece de kalıp yalının yemek, temizlik ve benzeri hizmetlerini yürütmektir. Bu hizmetleri karşılığında işvereninden ücretini alacaktır. Hizmetçi statüsündeki cariyelerin de bunlardan isim ve bazı hükümler dışında ciddi bir farkı yoktur.

Kitabın yazarı Aslı Sancar, "Osmanlı kadını hapsedilmiş değildi, kendi rızasıyla haremde yaşıyordu. Akla şu soru gelebilir belki: 'Osmanlı kadını haremi neden bu kadar benimsedi?' Bu sorunun cevabını da tasavvufta buluyoruz" diyor. Sancar ayrıca Osmanlı kadınlarını çok zarif ve "feminen" diye övüyor.

Bu son gözlemin sahibi olan Julia Pardoe, "Erkek olsaydım ve başkalarına hizmet etmek zorunda kalsaydım, hiç tereddüt etmeden bir Türk ailesinin kölesi olarak yaşamayı seçerdim" diyor.

"Başımı örttüğümde huzurlu oluyordum"

gelen hizmetçi t karı koca miinı sinin evindekil sinde karı-Ko:ai

16.04.2009 - 06:30

Toplumun ja?ıi ;S

189. İslam Hıi cariyeleri b| dir?

ben hazırım okumaya hadi bismillah...

Birincisi; İslamiyet'in, daha önceki hukuk sistemlerinde yok iken, ilk defa kaide olarak ortaya koyduğu yani İslam'ın müessisi olduğu hükümlerdir. Zekat gibi, miras payları gibi. İslam alimlerinin açıklamasına göre, bu çeşit hükümler, yüzde yüz insanoğlunun yararınadır; insanlar tarafından anlaşılmasa da hikmetleri ve maslahatları vardır.

187 Kur'an, Nisa, 25; Damad, Mecma'ul-Enhür, I, sh. 328 vd.; 364 vd.; Akgündüz, Osmanlı Kanunnameleri, c. II, sh. 311 vd.

186 Damad, Mecma'ul-Enhür, c. I, sh. 364-365.

İslam Hukukundaki cariyelerin çoğunluğu, asrımızdaki işçi kadınlar veya evlere gelen hizmetçi kadınlar gibidirler. Değişen sadece isimleridir. Yani her cariye ile illa da karı koca münasebeti akla gelmemelidir. Başkalarının hanımı bulunan ve sadece efendisinin evindeki hizmetleri görmekle mükellef olan cariyelerin sayısı, belli şartlar çerçevesinde karı-koca hayatı yaşanılan cariyelere nisbetle en az on katıdır. Bugün hizmetli

Batılı bir kısım yazarların Harem'le ilgili kitapları, erotik romanlar gibidir ve tamamen hayali olan sahnelerle doludur. Mesela Harem isimli son zamanlarda yayınlanan roman türü bir eser, tarihi gerçeklerden maalesef çok uzaktır. Bilimsellik adı altında kaleme alınan çoğu araştırma eserlerinin bu etkiden kurtulamadığı görülmektedir. Harem için odalık cariye temini hakkında, ilk kalem oynatanlar Batılı yazarlar olmuştur. XVII. yüzyılda başlayan bu yazıların ilkini, III. Mehmed'in harem kadınlarını tasvir eden Thomas Dallam (1599)'ın yazıları teşkil etmektedir. Bunu Venedik Elçisi Ottaviano Bon (1606-1609), Robert VVithers (1650), Rico, Madam Montegü (1717-1718) ve Fransız Fabrikatörü Flachat (1745-1755) takip etmiştir. Mesela Venedik Elçisi Bon'un Padişahlara odalıkların takdimi ile alakalı ve tamamen erotik romanları hatırlatan tasvirini, maalesef, bütün Batılı yazarlar tekrar etmişlerdir. Biz, bunların yalanlarını nakletmeye utandığımız gibi, mevcut belgelerin ve hatıraların hiçbiri, bu nakledilenleri tasdik etmemektedir.

:)))İDDİALI BİR BAŞLIK DEĞİLMİ:)))

185 Kur'an, Nisa, 24; Nur, 32.

ederim ki..."demesi.'. O halde İsıa t.-çiş safhası olarak vas::-nnın çoğunda burr:-Hukuku, yukarı haline getirdi.

"Rık yani kölelik kelimesi, otuz sene önce kaleme alınan Amerikan romanlarını okumaya alışan bir Avrupalının önünde telaffuz olunursa, derhal hatırına, ayaklarına ağır zincirler, ellerine demir kelepçeler takılan, sopalarla dövülerek hayvan sürüleri gibi bir yerden bir yere sevk edilen, bedbaht ve yeterli ekmeğe bile kavuşamayan, karanlık bir taşdan başka evi ve barınağı olmayan o Amerikan köleleri geiir. Ben burada bu durumu isbat etmek üzere ayrıntılara girecek değilim. Fakat gerçek şudur ki, İslamiyetteki kölelik Hıristiyanların anladığı manadaki kölelik müessesesine tamamen aykırıdır".

"Yani bir san'at sahibi olup da kendi geçimlerini temin edecek durumda iseler ve hayatı tek başına yürütebilecek güç kendilerinde var ise akid yapınız. Aksi takdirde onları insanların üzerine yırtıcı köpekler gibi salıvermeyiniz".

183 Kur'an, Nisa Suresi, Ayet, 3; Kurtubi, Muhammed bin Ahmed, El-Cami' Li Ahkam'il-Kur'an, Beyrut 1965, c. V, sn. 17-18; Kasani, Bedayi'us-Sanayi", c. IV, sh. 134; Kamil Miras, Sahih-i Buhari Muhtasar-ı Tecrid-i Sarih Tercemesi ve Şerhi I-XIII, 3. Baskı, Ankara, 1973-1975, c. VII, sh. 465-467. .,, -?:

İşin doğrusunu ve Batılı yazarların nasıl meseleyi çarpıttıklarını ise, 196O'lı yıllarda Harem'in restorasyonunda görev alan ve bir Fransız tarihçisi olan Robert Anhegger ile evli olan Mualla Anhegger'den dinlemek icabediyor:

Kölelik ikinci çeşit hükümlerdendir. İslamiyet, daha evvelki toplumlarda yok iken köleliği getirmiş değildir. Belki daha önceki toplumlarda var olan köleliği tadil ederek kabul eylemiştir.

çok ilginç bir araştırma. tüm dengeleri altüst edip tartışmalar yaratacak bir çalışma gibi duruyor şööyle bir bakınca...

Bu cümleleri, Konunun Özeti diye takdim etmek bile mümkündür. Gerçekten; "Yabancıların yazdıkları eserler, çok kere hayal mahsulüdür. Kulaktan kulağa gelenlerin yazı ve resimle ifadesinden başka bir şey değildir. Bu eserlerin hiç birisi, haremi hayal yuvası olmaktan, karanlık ve sırlar aleminden kurtaramamıştır. Bu durum, muhtelif sebeplerden ileri gelmektedir: Bunların başında Müslüman olan kadınlarımızın, erkeklerden kaçması, dışarıda örtülü gezmesi, kadınlı erkekli toplantılara iştirak etme-meleriyle izah edilebilir. Avrupa hükümdarlarının kadın ve kızlarının hayatlarına, görünüş ve giyinişlerine dair bir çok resim, heykel ve yazılar mevcud olduğu halde -bir kaç sefir hanımının saraylılarla görüşmesi ve onları tasviri bir tarafa bırakılırsa-, bizimkiler için böyle kaynaklar mevcut değildir".

193. Batılı bir kısım yazarların Harem'le ilgili kitapları hakkında neler söylenebilir? Bunlar gerçekleri yansıtıyor mu?

özellikle evlerde çalışan hizmetli kadınlar gibi, fakat kölelik statüsünde olarak efendisinin evine gelip hizmetlerini görmeye devam edecek. Efendisinin kölesi ve kocasının da karısı olacak. Demek ki, cariye demek, kölenin kadını demektir; efendisiyle istediği gibi karı-koca hayatı yaşayan ortalık kadını demek değildir.

Ahmed Cevdet Paşa'nin ifadesiyle "Müslümanlıkta köle almak, köle olmaktır".

yarıyı (I daha fi saydı, sıkıftl

"Bir Türk ailesinin kölesi olmayı seçerdim"

İkinci ihtimal, cariyelerin hür erkekler ile evlenmeleri halidir. Kur'an-ı Kerim, hür erkeklerin cariyelerle nikah yaparak evlenmelerini, Müslüman hür kadınlarla ile evlenebilme gücü ve imkanı bulunmama şartına bağlamaktadır. Bu şart gerçekleşmesi halinde de, ayrıca cariyelerin Müslüman veya Ehl-i kitap olmaları şartı aranmaktadır. Hanefi hukukçular, hür bir erkeğin cariye ile evlenebilmesi için, hür bir kadınla evlenmeye imkanının bulunmamasını, aksi takdirde evlenmenin gayr-ı sahih ve bazılarına göre de mekruh görüldüğünü beyan etmektedirler.

Kitabın son bölümünde, Osmanlı hukukunda kadının geniş haklara sahip olduğu öne sürülüyor. O dönemde İngiltere'deki kadınların böyle hakları olmamasına karşın Osmanlı'da bazı saraylı kadınların dava açarak eşlerinden şikayetçi olmaları buna kanıt olarak sunuluyor. Ayrıca Osmanlı'da kadınların evlenmeden önce özel bir kontrat imzalayarak mirasını koruyabildiği, kocalarının üstlerine kuma getirmelerini engelleyebildiği; Osmanlı'da birden çok kadınla evlenmenin çok nadir görüldüğü gibi iddialar ortaya atılıyor.

"Artık çok sevinçliydim çünkü Müslüman bir kıyafet giyiyordum. Eski halimi düşününce kendi kendime gülüyordum. Evet daha evvel tenimi örtmüştüm ama vücut hatlarım belliydi. Bir kadının vücut hatları meydanda iken onu tesettürlü saymak mümkün mü? Sadece vücut hatları değil, bir kadının güzelliği meydandayken o kadın tesettürlü sayılmazdı. Tesettür sadece 'örtünmek' manası değil, 'saklanmak' manası da taşıyordu. Yani kadının güzelliğini hatta şahsiyetini bile gizlemesi lazımdı."

olmak yoluyla bile olsa katılmayı kendisi için

Evvela; Köleliğin sebeplerini hafifleştirmiştir. Daha önce ve özellikle Roma ve benzeri hukuk sistemlerinde dokuz ona çıkan kölelik sebeplerini ikiye indirmiştir. Ayrıca insanlığın fıtratına ters olan bu müesseseyi ortadan kaldırmak için çeşitli tedbirler almıştır. Köle azad etmenin manen teşvik edilmesi; kölelere imkan tanınarak bedelini ödemek şartıyla azad olabilme imkanının verilmesi ; kölelerin bu durumdan kurtarılması için onlara zekat verilmesinin tavsiye edilmesi ve zıhar, yemin bozma ve benzeri bazı suçlardan dolayı dini bir müeyyide olarak konulan keffaretlerin birinci alternatifi olarak köle azad etmeyi şart koşması bunlara misal olarak verilebilir.

182 Kur'an, Nur, 32; Bu konular, İslam Hukukunda Kölelik-Cariyelik Müessesesi ve Osmanlı'da Harem adlı eserimizde bütün ayrıntılarıyla açıklandığından, ayrıntıya girmiyoruz ve merak edenleri söz konusu eserimizi tavsiye ediyoruz.

Kuşe kağıda tamamı renkli olarak basılan kitap, henüz içeriğine bakılmadan yazarın konuya yaklaşımı ile ilgili ipuçları veriyor. Kitabın tüm sayfalarını kaplayan 'ihtişamlı' Osmanlı motifleri ve kadın figürleri, Osmanlı kadınlarının imrenilecek bir yaşantısı olduğu kanısını destekleme amacını taşıyor.

187. İslamiyet neden köleliği birden bire ortadan kaldırmadı?

Osmanlı Hukukunda zikr edilen şer'i hükümlerin aynen tatbik edildiğini Havass-ı Kostantınıyye'nin 19-25. maddeleri açıkça isbat eylemektedir. Bu maddelere göre, hanımı vefat eden kullar veya hizmete yeni girmiş mücerred yani bekar kullar, cariyelerle evlenirler. Eğer cariyeler, onlarla evlenmeyi reddeder ve haricden hür erkeklerle evlenmeyi isterlerse, kullar da zaruret gereği gayr-i müslim hür kadınlar ile evlenebilirler. Ayrıca Müslüman kullarla cariyelerin birbiriyle evlenmeleri için cebredilmemesi şer'an tavsiye edilmektedir. Kulların hür kadınlarla evlenmesi durumunda, çocuklarının hür olması durumu Kanunname'de özellikle belirtilmektedir ve hatta bir çok kölenin bu yolla neslini hür hale getirdiği de ifade edilmektedir. Dikkatimizi çeken noktalardan biri de gerdek resminin hür kadınların bakire olanları için 60 akçe ve dul olanları için 30 akçe olmasına rağmen, cariyelerden evleneceklerin bakire olanlarına 30 ve dul olanlarına 15 akçe gerdek resmi veya resm-i arus denilen verginin takdir edilmiş olmasıdır.

Harem'deki kariyer fırsatları

184 Zerka, Mustafa Ahmed, El-Fıkh'ul-İslami Fi Sevbih'il-Cedid, Dımaşk 1967-1968, c. I, sh. 44; Gustav Lebon, Arap Medeniyeti adlı kitaptan naklen Ahmed Şefik Beğ, Er-Rıkku Fil-İslam, İstanbul 1314, sh. 50-51

ilga etmek, hemj köleler için, so kurtarmak olan birf hayat itibariyle MİS da aykırıdır. İşte bu j Fakat olduğu menbaını kurutmaya,! kölelere de normal^ Lebon un şu testi "Rık yani kölelik k rupalının önünde IsIMİ lan, sopalarla döviileretf kavuşamayan, karanlırf durumu isbat etmek yt, yanların anladığı ım«R

Bu son gözlemin sahibi olan Julia Pardoe, "Erkek olsaydım ve başkalarına hizmet etmek zorunda kalsaydım, hiç tereddüt etmeden bir Türk ailesinin kölesi olarak yaşamayı seçerdim" diyor. Fakat kitaba göre Osmanlı toplumunda sadece erkek kölelere değil, kadın kölelere ve cariyelere de son derece mutlu bir yaşam vaat ediyor.

Diğer taraftan ise, Kur'an, cariyeleri mümkün mertebe evlendirmeyi ve onları aile hayatına kavuşturmayı tavsiye ve teşvik eylemektedir: "cariyelerinizden evlenmeye uygun olanları evlendirin; eğer onlar fakir iseler de, Allah onları fazi u ihsanı ile zenginleştirir".

186. Kölelik ve cariyeliği ilk defa İslam Hukuku mu vaz' etmiş ve daha önce yokken yeni mi ortaya koymuştur?

Gerçekten de İslamiyet geldiği zaman Arap Yarım Adasında yaşayan insanların yarıya yakını köle idi. Her insanın evinde mevcut olan nüfusun yarıya yakını ve bazan daha fazlası kölelerden oluşuyordu. Eğer İslamiyet, kölelik müessesesini birden kaldır-saydı, hem köle sahibi efendiler ve hem de kölelerin kendileri açısından çok büyük sıkıntılar meydana gelecekti. Efendilerin, asırlardır alıştıkları bu işten birden bire vazgeçmeleri fıtratlarını değiştirmek kadar zor olacaktı; belki de İslamiyetin kaldırıcı emrine itiraz ettikleri gibi bazı zulümlere de yol açacaklardı. Köleler ise, çoğunlukla aile hayatından kopuk ve uzak bir hayat yaşadıklarından dolayı, sokağa atılmış sahipsiz yetim çocuklar gibi olacaklardı. Bu da sosyal ve ekonomik bir felaket demekti.

1... Toplumda yerleşen mana ise, cariye denilince, sahibinin ve efendisinin istediği zaman cinsi duygularını tatmin için bir zevk aleti olarak kullandığı kadınlar şeklindedir ki, bu mana İslam Hukuku açısından doğru değildir. Cariye denilen kadın köleler ile efendilerinin, İslam Hukukunun aradığı şartlara uymak kuralıyla karı-koca münasebetine girmeleri ve meşru1 dairede bunu bir evlilik müessesesi gibi yürütmeleri mümkündür. Ancak her cariye, efendisi ile karı-koca münasebetine giriyor demek değildir. Kur'an-ı Kerim'deki şu ayet de bahsettiğimiz ayırımı açıkça ifade etmektedir: "Aranızdaki bekarları, erkek kölelerinizden ve cariyelerinizden durumu müsait olanları evlendiriniz. Eğer bunlar fakir iseler, Allah kendi lütfü ile onları zenginleştirir". Şimdi sormak gerekmiyor mu? Eğer her cariye, efendisinin cinsi münasebetleri için kullandığı bir zevk aleti ise, bir efendi, Kur'an'ın bu emri gereği başkasıyla evlendirdiği cariyesi ile yine karı-koca münasebetini sürdürecek midir? Haşa.. Böyle bir hükmü İslamiyet tasdik edemez. Peki nasıl olacak? Efendi, cariyesini evlendirecek. Cariyesi, başkasının karısı olacak.

"Türkiye'ye ilk geldiğimde açıktım; herhangi bir batılı kadına benziyordum. Tesettürden haberim bile yoktu. Kadının özel bir yaratılışı olduğunu ve onun muhafaza edilmesi gerektiğini bilmiyordum. Sonra yavaş yavaş İslam'ı öğrendikçe, tesettürün hikmetlerini idrak etmeye başladım.

SON ALINTININ EN ÖNEMLİ YERLERİNİ MADDELİYORUM:

Yani bu ikinci nokta ile söylemek istediğimiz şudur: İslamiyetteki kölelik ve cariyelik müessesesi, Hıristiyan aleminde bilinen köleliğe benzememektedir ve İslamı bilmeyen insanların anlattıkları gibi değildir184.

Haremdekiler son derece iyi yetişmiş, terbiye edilmiş, zeki ve yetenekli kimseler. Yalnızca güzel değil, aynı zamanda zeki de olanlar devlet kademelerinde yükselmek istiyorlar. Bunda şaşılacak, ya da ayıplanacak bir yön göremiyorum. Kendilerine güvenen erkekler gibi, haremin kadınları da şanslarını sonuna kadar zorluyorlar. Sanılanın aksine, yükselmek için dünya güzeli olmaya gerek yok. Kendisine verilen eğitimi en iyi özümsemiş olan, güzel yazan, güzel konuşan bu yarışa avantajlı başlıyor.

hmde nasıl:)

Peki cariyelik kavramında, efendisi ile karı-koca hayatı yaşayan köle kadın manası yok mudur? İslam hukukunda, cariye ile karı-koca hayatı yaşama hakkına istifraş hakkı veya teserri denmektedir. Şer'i şartlar ve hükümler çerçevesinde, bu statüde olan cariyeler de vardır. Ancak bunlar, evli kadınlardan çok az hükümlerle ayrılmaktadır. Sadece efendisi ile yatıp kalkmakta ve bunun için de belli sınırlar bulunmaktadır. Bu soruyu Fatih dönemi soruları arasında cevaplandırdığımızdan tekrar etmiyoruz182.

İslamiyet, daha önceki hukuk sistemlerinde bulunan kölelik müessessini iki açıdan medeni bir kalıba sokmuştur:

sine ye" ile ka- ¦ cası re t-Yanı as görer ¦? efene--

bunla-niz B. yalının f işvere

Bu hususi statü incelendiğinde görülecektir ki, bugün gayr-ı meşru bir şekilde yürütülen ve adına metres, sevgili yahut aşk hayatı denilen gayr-i meşru ilişkilere göre, aranan şartlar altında cariye hayatını devam ettirmek zikredilenlere kıyasla evlilik kadar mükemmeldir. Nitekim bu manayı Kur'an da tesbit etmiş ve özellikle cariyeler üzerindeki eğer var ise, istifraş hakkının şartları çerçevesinde ve fuhşa sevk etmeyecek şekilde kullanılmasını ısrarla tavsiye etmiştir: "Şimdi cariyeleri efendilerinin izniyle nikahlayın ve herhangi bir mazeret ileri sürmeden maruf bir şekilde mehirlerini verin; ancak iffet sahibi cariyelerle zinadan ve onları gizli dost hayatı yaşamaktan yani metres edinmekten şiddetle kaçınmak şartıyla.". Fuhşa zorlanan cariyelerin Maliki ve Hanbeli hukukçulara göre hürriyetlerine kavuşacaklarını biliyoruz.

Bu kısa genellemeden sonra şimdi de cariyelerin ayrı ayrı statülerini görelim: Yukarıdaki hükümlerden anladık ki, köle olan kadınlar yani cariyelerin iki ayrı statüsü vardır: Birincisi; hizmetçi statüsündeki cariyeler. İkincisi; bazı farkları ile birlikte istifraş hakkı bulunan eş statüsündeki cariyeler. Bu kısımla ilgili ayrıntılı bilgiyi, Fatih döneminde verdiğimizden burada ayrıntıya girmiyoruz185.

Evinden çıkamıyor ama tamamıyla özgür!

Şimdi sormak gerekmiyor mu? Eğer her cariye, efendisinin cinsi münasebetleri için kullandığı bir zevk aleti ise, bir efendi, Kur'an'ın bu emri gereği başkasıyla evlendirdiği cariyesi ile yine karı-koca münasebetini sürdürecek midir? Haşa.. Böyle bir hükmü İslamiyet tasdik edemez. Peki nasıl olacak? Efendi, cariyesini evlendirecek. Cariyesi, başkasının karısı olacak. Ancak tıpkı bugün

Acaba, İslam hukukunda cariyelerle efendileri sınırsız bir karı-koca münasebetine sahip midir? Cariyeler, bugünkü metresler gibi, her gücü yeten hür erkek ile yatıp kalkmakta mıdırlar? Cariyeler, cinsi zevkleri tatmin için kullanılan zevk aleti midirler? Maalesef cariyelik müessesesi denilince, bugün için kamu oyunda bu tür manalar akla geldiğinden, bu sorulan sorarak konuya girme mecburiyetini hissettik. Aslında buraya kadar yaptığımız izahlar ve özellikle kölenin hukuki statüsü ile ilgili hükümler, bütün bu soruların cevabının "Hayır" olduğunu haykırıyor. Cariye, kadın köle demektir. Cariyeler de diğer köleler gibi, İslam Hukukunun köleler için tesbit ettiği hukuki statüye sahiptir.

ederim ki..." demesi, bu zikrettiklerimize en müşahhas delilidir.

İŞTE BU CENTİLMEN OSMANLI ERKEĞİ. O DÖNEMİN KADINLARI ÇOK ŞANSLIYMIŞ..

188 Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti'nln Saray Teşkilatı, 2. Baskı, Ankara 1984, sh. 147; Uluçay, Çağatay, Harem II, sh. 7 vd.; Pakalın, Tarih Deyimleri, c. I, sh. 742-747.

Kölelik ve cariyelik kavramlarının, toplumumuzda ayrı kavramlar olarak algılandığını ve özellikle cariye kelimesinin çok yanlış manalarda kullanıldığını esefle müşahede ediyoruz. Bu sebeple kelime ve kavramlar üzerinde kısaca duracağız.

"Leyla, genç ve güzel bir Kanadalı Müslümandı. Eşi Kerim Bey, genç, Fas asıllı bir Müslümandı. Onları ilk gördüğümde Leyla uzun, bol kaftan şeklinde İslami bir kıyafet içindeydi. Başında kaftanı ile aynı kumaştan büyük bir örtü örtmüştü. Kerim Bey ise, koyu yeşil bir cüppe giyiniyordu, sakallıydı, başında beyaz bir sarık ve elinde bir baston vardı. Leyla'ya baktım. Onun Müslüman bir kıyafet içinde rahat huzurlu ve vakur bir hali vardı. Bu durumda Leyla'nın ne kadar hür bir kadın olduğunu idrak ettim. Evet, hür bir kadındı. Neden? Çünkü kendisi Batıda doğduğu ve büyüdüğü halde, Batı modasının zincirlerini kesip atmıştı ve hürriyetine kavuşmuştu. Leyla'ya imrendim ve karar verdim: Ben de hür bir kadın olacağım.

Acaba, i sahip midir? ( kalkmakta mıd Maalesef cari geldiğinden, I kadar yaptıjjılij soruların cevabı de diğer kölelerj|

Bunlardan kasıt, efendilerinin kendileri üzerinde istifraş hakkı bulunmayan yani cinsi münasebet hakkı olmayan, sadece istihdam hakkı bulunan cariyelerdir. Bu tür cariyelerle efendisi dahil kimsenin cinsi münasebet kurma hakkı yoktur. Bu cariyeler, İslam hukukunun hükümlerine göre, efendilerinin iznini alarak hür veya köle başka erkeklerle evlenmişlerdir veya evlenebileceklerdir. Daha evvel zikrettiğimiz gibi, başka erkeklerle evlenmek için kasden Efendi'nin cariyesine izin vermemesi halinde, mahkeme yoluyla cebredilebilir. Biraz önce zikrettiğimiz ayet de bu manaya işaret etmektedir.

Bunu izleyen "Özgürlük" başlığında ise, bahsi geçen Avrupalı yazarların "Türk kadını tamamıyla özgürdür. Bu gerçek rahatlıkla müşahade edilebilir", "Bir bütün olarak bakıldığında Türk kadınlarının imparatorluk içindeki en özgür kesim olduğunu düşünüyorum", "Osmanlı erkekleri hanımların kullandığı ifadelerden asla gocunmazlar, hatta onların yenilip yutulmayabilecek kelimeleri karşısında tepkisiz kalabilmek erkeklerin felsefesinin bir parçası haline gelmiştir" gibi yorumlarına yer veriliyor.

hocam siz teneffüs arası vermezsiniz bilirim forumdan birileri arada bir zil çalsın..

soL Aslı Sancar'ın "Osmanlı Kadını: Efsane ve Gerçek" adlı kitabı, tam da Yeni Osmanlı tartışmalarının üzerine bu hafta piyasaya çıktı. Aslen Amerikalı olan ve üniversitede okurken tanıştığı bir Türk ile evlenerek Müslümanlığa geçen yazar, Aişe Aslı adını alarak yaklaşık yirmi yıl önce İstanbul'a taşınmış. Türkiye'ye geldikten kısa bir süre sonra tesettüre giren Sancar, Osmanlı İmparatorluğu'nda kadınların yeri ile ilgili on yıldır sürdürdüğü araştırmalarını bu kitapta toplamış.

BİLİNMEYEN OSM^1...

Saniyen; Köleliğin medeni hale sokulmaya çalışılmasının ikinci yolu da mevcut kölelelere meşru dairede iyi mu'amele edilmesini ısrarla tavsiye etmesidir. Bugün bile bir kısım Müslümanlar sırf Müslüman oldukları için medeniyim diyen insanlar tarafından öldürülürken ve onlara temel hak ve hürriyetleri dahi çok görülürken; İslamiyet, köleleri, bulundukları ailenin fertleri gibi kabul etmiş ve korumuştur. Hatta Osmanlı arşivlerinde bulunan mahkeme kararlarında Hıristiyan kölelerin yemin ederken dini inançlarına uygun tarzda yemin etmesi ve mesela "İncil'i Hz. İsa'ya indiren Allah'a yemin

"Bir müddet sonra ben evin içinde bile başım açıkken huzursuzluk hissetmeye başladım. Başımı örttüğümde huzurlu oluyordum ve böylece örtünmeye başladım. Tabi ki tesettürü tam manasıyla uygulamıyordum. Baş örtümü türban şeklinde bağlıyordum. Kıyafetlerim yine Batı modeliydi.

Kitabın "Osmanlı Haremindeki Cariyeler" kısmında, "Avrupalı kadınların anlattıklarına göre, köle kadınların hepsinin keyiflerince vakit geçirecek bol bol zamanı olur, haremde istedikleri gibi konuşup hareket edebilirlerdi. Bu kadın gezginler ayrıca Türkiye'deki bir cariyenin yerinin Batı'daki bir ev hizmetçisininkine tercih edilebilir olduğunu belirtmişlerdir" deniliyor. Buna ek olarak, önceden köle olan ve seçkin kimselerin haremlerinde yetişen kadınların genelde "çok iyi konumdaki erkeklerle evlendiği" söylenerek başka bir yazardan şu alıntı yapılıyor: "İngiliz erkekleri için Hindistan neyse, Doğulu kadınlar için de kölelik oydu: Mertebe atlama vesilesi..."

İhtişamlı kitap, ihtişamlı yaşantılar

olarak o, paylan;, noğlunu' . i vardır.

Toplumda yerleşen mana ise, cariye denilince, sahibinin ve efendisinin istediği zaman cinsi duygularını tatmin için bir zevk aleti olarak kullandığı kadınlar şeklindedir ki, bu mana İslam Hukuku açısından doğru değildir. Cariye denilen kadın köleler ile efendilerinin, İslam Hukukunun aradığı şartlara uymak kuralıyla karı-koca münasebetine girmeleri ve meşru1 dairede bunu bir evlilik müessesesi gibi yürütmeleri mümkündür. Ancak her cariye, efendisi ile karı-koca münasebetine giriyor demek değildir. Kur'an-ı Kerim'deki şu ayet de bahsettiğimiz ayırımı açıkça ifade etmektedir: "Aranızdaki bekarları, erkek kölelerinizden ve cariyelerinizden durumu müsait olanları evlendiriniz. Eğer bunlar fakir iseler, Allah kendi lütfü ile onları zenginleştirir".

f pa-lolan r'sta

Kitap büyük ölçüde, hayatının bir bölümünü İstanbul'da geçirerek saray kadınlarının yaşantılarını gözlemleme şansı bulan Avrupalı kadınların anı notlarına dayanıyor. Bu kadınlar arasında 1716'dan itibaren, yani Lale Devri'nin başlangıç yıllarında İstanbul'da görev yapan İngiliz büyükelçisinin eşi Lady Mary Montague, 1835'de İngiliz kraliyet ordusundaki görevi nedeniyle İstanbul'da dokuz ay kalan bir binbaşının kızı olan Julia Pardoe ve 1849-1934 yıllarında yaşayan gezgin-araştırmacı Lucy Garnett gibi isimler yer alıyor.

sorumlulukları olduğu kadar, bugünkü tabirle hizmetçisi ve o günkü tabirle cariyesi olması hasebiyle efendisi ile de bir iş münasebeti vardır. Cariyenin kocasının tebvi'e hakkı yoktur. Tebvie hakkından kasıt, başkasıyla evli olan cariyenin kocasının evinde onunla birlikte olması ve efendisinin evinde veya işinde ona hizmet etmemesi demektir. Kocamla beraberim diyerek, efendisi olan insanın hizmetini ihmal edemez. Ancak efendisi, bu hakkı cariyesine verebilir.

"Osmanlı kadını haremi kendi rızasıyla seçti"

Kitabın "Batılıların gözüyle Osmanlı kadını" başlıklı ilk bölümünde, Osmanlı kadınları şu özellikleri bakımından ele alınıyor: temizlik, dindarlık, misafirperverlik ve cömertlik, tevazu ve namus, özgürlük, doğa sevgisi.

kabul t) Gs

Osmanlı Sarayı'nın Harem kısmında bazı tarihçiler tarafından verilen 60, 70 ve hatta 100 cariye vardı şeklindeki ifadelerden de, hizmetçi statüsündeki cariyeleri anlamak icabettiğini arşiv belgelerinden öğreniyoruz. Böyle bir cariyenin, kocası olan hür veya köle erkek ile münasebeti ise, tamamen karı-koca münasebetidir. Ancak eş olarak münasebetleri, efendisi ile olan iş münasebeti sebebiyle sınırlandırılmıştır. Hatta bazı hukukçular, işini ihmal eder korkusuyla, kocasından çocuk sahibi olma konusunda e-fendisinin rızasına baş vuracaktır demektedirler. Hizmetçi statüsündeki cariyelerin, başkalarının hanımı olan hür kadınlardan ayrıldığı bir nokta da, efendisinin evinde ve işinde onun hizmetlerini ifa ederken, hür kadınlara göre daha serbest davranmasıdır186.

tedirler.

18< Zerka, Arap Medeniye;:: 4

Yazdır Arkadaşına gönder "Osmanlı Kadını" adlı kitapta, Osmanlı kadınının çağının en hür kadını olduğu öne sürülüyor. İslamı benimseyip tesettüre girmesini "Kadın, kişiliğini saklayarak özgürleşir" diye temellendiren Amerikan asıllı yazar Aslı Sancar, kitapta harem yaşamını 'kariyer fırsatları' sunduğu için övüyor ve ailelerin kızlarını hareme satmalarını haklı buluyor.

2... İkinci ihtimal, cariyelerin hür erkekler ile evlenmeleri halidir. Kur'an-ı Kerim, hür erkeklerin cariyelerle nikah yaparak evlenmelerini, Müslüman hür kadınlarla ile evlenebilme gücü ve imkanı bulunmama şartına bağlamaktadır. Bu şart gerçekleşmesi halinde de, ayrıca cariyelerin Müslüman veya Ehl-i kitap olmaları şartı aranmaktadır. Hanefi hukukçular, hür bir erkeğin cariye ile evlenebilmesi için, hür bir kadınla evlenmeye imkanının bulunmamasını, aksi takdirde evlenmenin gayr-ı sahih ve bazılarına göre de mekruh görüldüğünü beyan etmektedirler.

185. Kölelik ve cariyelik kavramlarını açıklar mısınız?

iŞTE Osmanlıda sosyal, içtimai hayat böyle ihtişamlıydı.

"Kadın, şahsiyetini gizleyerek hür olur"

Asıl üzüldüğümüz nokta ülkemizde yetişen Cumhuriyet dönemi yazarlarının da, belgelere dayalı bir ilmi araştırma yapmak yerine, bu yabancı yazarları aratmayacak şekilde ve onların yazdıklarını yahut çizdiklerini aynen taklid ederek yazılar kaleme almalarıdır189.

190. Hizmetçi statüsündeki cariyeler ne demektir? Bunlarla karı-koca i-lişkisi mümkün değil midir?

Toplumun yarıya yakınının köle olduğu bir durumda, kölelik müessesesini birden ilga etmek, hem köle sahipleri ve hem de daima bir efendi'nin yanına sığınmış olan köleler için, sosyal ve ekonomik açıdan mümkün değildi. Hedefi insanları küfürden kurtarmak olan bir Peygamber'in, senelerce toplum fertlerinin ülfet ettiği, ahlaken ve hayat itibariyle imtizaç ettikleri bu müesseseyi, birden bire ilga etmesi irşadın ruhuna da aykırıdır. İşte bu sebeple İslamiyet kölelik müessesesini hemen ilga etmemiştir. Fakat olduğu gibi de bırakmamıştır. Tedricen ortadan kaldırmak için, önce köleliğin menbaını kurutmaya, izlerini azaltmaya ve o günlerde cari olan hükümlere aykırı olarak kölelere de normal insan gibi nazar etmeye insanları teşvik etmiştir. Burada Gustav Lebon'un şu tesbitlerini aktarmak yerinde olur kanaatindeyim:

Oysa Sancar, tesettüre girmesinin sebeplerine yer verdiği "İslam'ın Işığına Uyanmak" adlı kitapta "kadının vücut hatlarını, güzelliğini ve şahsiyetini gizlemek için örtünmesi gerektiğini" söylüyor:

O halde İslam hukukundaki kölelik müessesesini, esirlik ve kölelikten hürriyete geçiş safhası olarak vasıflandırabiliriz. Zira İslam Dini geldiğinde, kölelik, dünya toplumlarının çoğunda bütün dehşetiyle devam eden sosyal ve ekonomik bir vakıaydı. İslam Hukuku, yukarıda izah ettiğimiz şekilde tedbirler alarak, köleliği istisna bir müessese haline getirdi.

Aşağıdaki alıntılar konunun üstadı Ahmed Akgündüz'ün Bilinmeyen osmanlı adlı kitabından:

?Osmanlı?da cariye olmak vardı!..?

189. İslam Hukukunda cariyelerin hukuki statüleri nelerdir? Efendiler cariyeleri ile karı koca hayatı yaşayabilirler mi? Bunun kaynağı nedir?

İslam

sorumlıi.? olması -' hakk, r-onunla: Kocaca? dis co ¦ B -

"Haremin Avrupalıların yüzyıllarca yazıp çizdiği ile hiç bir alakası olmadığını fark ettim. Harem Padişahın dilediği kadınla yatması için düzenlenmiş bir kurum değil. Mimarisi bile buna göre düzenlenmemiş. Padişahın cariyeleri görebilmesi ve aralarından birini seçebilmesi mümkün değil. Kapılar, daireler, geçişler buna göre planlanmamış. Cariyeler 25 kişilik koğuşlarda yatıyor, üst katta yatan kalfaların sıkı denetimi söz konusu. Padişahın annesi kendi bölümünde, padişahın kadınları kendi bölümlerinde, padişah ise kendi dairesinde. Padişahın kadınını annesi seçip, oğluna sunabilir. Padişahın kalkıp cariyelerin bölümüne geçmesi için kuş olup uçması lazım! Harem, bir üniversite gibi düşünülmüş. Cariyeler ise öğrenci. Zaten cariyelerin yaşadığı bölümün kapısında "Allahım bize de hayırlı kapılar aç" yazıyor. Ve bu yazı doğrultusunda, çoğu padişah tarafından çeyizleri verip evlendirilmiş. Çünkü cariye köle değil, cinsel köle hiç değil, bence doğru deyim cariyenin padişahın evlatlığı olduğudur. Ve gerçekten de evlatlık gibi hoş tutulup, iyi eğitildikleri anlaşılıyor. Haremin mimarisi düzenlenirken, burada yaşayan herkesin bir dakika bile boş kalmaması hedeflenmiş olmalı. Dans, müzik, dikiş, eğitim... Harem sanki askeri bir teşkilat. Bu askeri teşkilat düşüncesini haremi restore ederken sık sık fark ettim. Ve sonunda kendimi öylesine kaptırdım ki, kabul edilemez nedenlerle, devlet tarafından yevmiyem kesildiği halde, gün boyu çalışmayı sürdürdüm. Kısacası harem res-

getirmij ü

"Hür bir erkeğin, daha evvel evlendiği hür bir kadın yoksa, ehl-i kitap veya Müslüman olan bir cariye ile evlenmesi, hür bir kadınla evlenme imkanı bulunsa dahi, sahih ve caizdir. Hür bir kadınla evli olan hür erkeğin bir cariye ile evlenmesi ise sahih değildir. Zira Hz. Peygamber, "Hür bir kadın üzerine cariye ile evlenmek sahih olmaz" buyurmuşlardır. Bu hususda İmam Malik, hür kadının rızasıyla böyle bir evliliğin caiz olacağını ifade ederken, İmam Şafi'i de kocanın köle olması halinde böyle bir evliliğin caiz olduğunu söylemektedir".

Örneğin "Tevazu ve Namus" başlığının altında şu ifadelere yer veriliyor: "Kadın zamanını evde geçirir. Evlerin sokağa bakan pencereleri kafesli cumba şeklindedir. Bahçeli evleri olanlar durduk yere dışarı çıkmazlar. Ama bütün bunlar kadının evinden çıkamayacağı anlamına da gelmez. Kadın eğer hamama gitmek, ailesini ziyaret etmek, alışverişe gitmek istiyorsa bunu yapabilir. Ama bunu tek başına yapamaz."

bazı tör? torl hatta ij mak kasrı veya kfee münasesej hukuk(s| fendisin-başkatej işinde.

Cariyesi başkası ile evli ve nikahlı olan Efendi'nin cariye üzerindeki istihdam hakkı ortadan kalkmaz. Çünkü başkasının cariyesi ile evli olan hür veya köle bir erkeğin eşinin diğer eşlerden farkı da buradan kaynaklanmaktadır. Böyle bir cariye, kocasına karşı

188. İslamiyet kölelikle ilgili yeni olarak ne getirmiştir? Diğer sistemlerden farklı olan yönleri nelerdir?

İkincisi; İslamiyetin ilk defa ortaya çıkarmadığı ve belki daha evvel var olup da İslamiyetin sonradan tadil yoluna gittiği yani İslamiyetin mıTaddil olarak rol oynadığı hükümlerdir. Yani İslamiyet bu hükümleri ilk defa ortaya çıkarmış değildir. Belki bu hükümler, daha önceden çeşitli toplumlarda ve hukuk sistemlerinde vardır ve vahşi bir şekilde uygulanmaktadır. İslamiyet, bu tür hükümleri, birden bire kaldırmak insan yaratılışına aykırı olduğu için, tadil etmiştir. Vahşi bir suretten medeni bir kalıba sokmuştur. ;

Yani ister mükatebe akdiyle veya isterse başka yollarla köleleri hürriyetlerine kavuşturarak azad etmek de her zaman hayırlı değildir. Düşünün ki, cemiyeti teşkil eden fertlerin yüzde ellisi köledir. Bir anda bunları hürriyetlerine kavuşturup sokaklara başıboş salıverdiğinizi tasavvur ediniz. Cemiyet hayatı felç olacaktır. Yıllarca belki asırlarca başkalarının yanında çalışmaya alışmış ve müstakil hayatı hiç denememiş insanları birden sokağa salıverirseniz, hem sosyal açıdan ve hem de ekonomik açıdan bu insanları felakete sürüklemek manası taşıyacaktır. Köleliğin tedrici olarak kaldırılmasının en önemli hikmetlerinden birisi de budur183. ;

Yani bu ik. lik müessesesi,! yen insanların anfai

191. Hizmetçi statüsündeki cariyeler, kiminle karı-koca hayatı yaşarlar?

Bir kısım hukukçular, bu durumun hür erkeğin birinci Hanımı'nın hür bir kadın olması halinde söz konusu olduğunu, halbuki hür bir kadınla evlenme imkanı varken, önceden hür bir kadınla evli olmamak şartıyla, cariye ile evlenmesinin sahih ve caiz olduğunu ifade etmektedirler. Fetvaya esas olan da bu olduğundan dolayı, Osmanlı Padişahları, hür bir kadınla evlenme imkanları bulunmasına rağmen, cariyelerle evlenmeyi adet haline getirmişlerdir. Osmanlı Devletinin resmi Kanun-ı Umumisi sayılan Mülteka'daki ifade aynen şöyledir:

Dışardan bakan o ihtişamlı yaşantının içine köle veya cariye

Bu durumdaki cariyenin, efendisi ile münasebeti, sadece iş münasebetidir. Efendisine yemesinde, içmesinde, temizliğinde veya başka işlerinde hizmet edecektir. Kocası ile karı-koca hayatı yaşayayım diye efendisinin hizmetlerini ihmal eylemeyecektir. Kocası ile tebvie hakkını elde etmişse, efendisi artık nafakasını temin etmekten vazgeçer. Yani asıl olarak kocası ile yaşayan ve efendisine arada sırada uğrayıp bazı hizmetlerini gören cariyenin nafaka hakkı, kocası üzerinedir. Tebvie hakkı olmayan ve asıl itibariyle efendisinin hizmetleriyle meşgul olan cariyenin nafaka hakkı ise, efendisine aittir.

BİLİNMEYEN OSMANLI

Bu sorunun cevabını da kısaca izah etmek gerektir:

Maalesef kölelik ve cariyelik müessesesi İslamiyetten önce yokmuş da, İslamiyet getirmiş gibi İslama hücum edilmektedir. Halbuki İslam'ın hükümleri iki kısımdır:

I- OSMANLI HUKUKUNDA KÖLELİK VE CARİYELİK

Efendi'nin, cariyesi ile karı-koca hayatı yaşama hakkına istifraş hakkı diyoruz. Efendi'nin köle veya cariye üzerinde sahip olduğu mülk-i menfaatten kaynaklanan onları çalıştırma hakkına ise istihdam hakkı diyoruz. Cariye demek, Efendi'nin birinci derecede istihdam hakkı bulunduğu kadın köle demektir. Efendilerin istifraş hakkına yani istedikleri zaman cinsi münasebet hakkına sahip oldukları cariyelerin hususi statüleri vardır.

II. Bayezid döneminde tedvin edilen Havass-ı Kostantınıyye Kanunnamesinde konuyla ilgili tatbikattan örnekler yer almaktadır. Yukarıda da belirttiğimiz üzere, böyle bir evlilikte, nikah akdinde aksine şart yoksa ve cariyelerin evlendikleri erkekler kendi efendileri değilse, doğan çocuklar, anneye tabi olarak, köle statüsünde doğarlar. Efendi kendi cariyesiyle evlenmesi durumunda ise, doğan çocukların hür olacaklarını ve ümm-i veled müessesesinin devreye gireceğini biliyoruz. Bu sebeple, cariyeler, kendi efendileri ile evlenmeyi isterler veya ondan çocuk sahibi olmayı arzu ederler. Ayrıca erkek kölelerin, genellikle hür kadınlar ile evlenmeyi istemeleri de neseblerinin hür olarak devam etmesi arzularındandır187.

Yazarlardan yapılan alıntılar, bazı saray kadınları ile ilgili gözlemlerden yola çıkarak Osmanlı'da kadınlara çok değer verildiği, onlara Avrupalı hemcinslerinden çok daha üstün haklar tanındığı gibi saptamalardan oluşuyor. Aslı Sancar, buradan yola çıkarak Osmanlı hareminin ne oryantalist fantazileri süsleyen egzotik bir yer, ne de kadını erkeğin kölesi yapan bir müessese olmadığını; tam tersine harem yaşantısı sayesinde Osmanlı kadınlarının tüm dünyanın en hür kadınları haline geldiğini savunuyor.

Neden İslam hukuku, bu tür müesseselerle köleliği tedricen kaldırmayı gaye edindiği halde, birden bire köleliği lağvetmedi? sorusuna Hz. Peygamber, sosyo-ekonomik açıdan çok önem arz eden bir cevap vermektedir: Bilindiği gibi ayette mükatebe akdi, "Eğer onlar hakkında hayırlı olduğunu biliyorsanız" şartına bağlanmıştır. Bu hayırlı olmayı, Hz. Peygamber şu ifadeleri ile açıklamaktadır:

torasyonundan elime maddi olarak hiç bir şey geçmedi, ama karanlıkta kalmış bir kurumu, el yordamıyla da olsa kavramayı başardım.

İkincil

ama ben zorlama yorumlarında olabileceğini düşünüyorum okumak lazım:)

Burada önemle ifade edilmesi gereken husus şudur: Köle tabiri ile cariye tabiri arasında hukuki muhteva itibariyle hiçbir mana farklılığı yoktur. Her ikisi de rıkkıyet yani kölelik manasını ifade etmek üzere kullanılmıştır. Sadece köleliğe maruz erkekler için kul veya köle tabiri kullanılırken, köleliğe maruz kadınlar hakkında da cariye veya eme tabiri kullanılmaktadır.

miztl

Kızını cariye olsun diye satan örnek aileler

bir?kariyer? olarak görüyordu..

Bölümün devamında, "Bu içtimai şartların sonucu olarak birçok kız gönüllü olarak köleliğe girer yahut aileleri daha iyi bir gelecek sahibi olacağını düşünerek kızlarını belli bir fiyat karşılığında köleliğe verirlerdi" denilerek haremin hikmetleri anlatılıyor. Çarpıcı bir örnekte de, bir İngiliz lordunun Kafkasya'daki aileleri çocuklarını köle olarak satmaktan caydırmaya çalıştığında annelerin öfkesi ile karşılaştığı, çünkü bu annelerin hepsinin hayalinde kızlarının hareme girerek Valide Sultan olmasının yattığı belirtiliyor.

İşte bu nedenle de haremin, belirli dönemlerde politik iktidara el koymuş olması son derece doğal. Elbette haremden acımasız ve muhteris sultanlar çıkmıştır. Ama ben, harem kadınlarını, şanslarını kendileri yaratmaya çalışan, aynen erkekler gibi bunu bazen başaran, bazen başaramayan ve bu uğurda, şartlar gerektiğinde, erkekler kadar acımasız olabilen kimseler olarak değerlendiriyorum.".

kadınlar ile işverenleri arasında hangi münasebet varsa, İslam Hukukunda da cariye ile efendi arasında o münasebet vardır. Kendisi ile Efendi'nin karı-koca hayatı yaşadığı cariyenin efendisiyle olan münasebeti ise, çok az hükümler dışında hür kadın ile kocası arasındaki münasebet gibidir.

Dini kitaplara ağırlık veren Kaynak Kitaplığı Yayınları'ndan çıkan kitap, aynı yayınevinin bünyesindeki Tughra Books tarafından bir buçuk yıl önce de İngilizce olarak yayınlanmış. Amazon.com sitesinde kitap için yer verilen tanıtım yazısı da, Today's Zaman gazetesinden alınmış.

Birinci İhtimal, bunlar, ya kendileri gibi köle olan bir erkek ile efendilerinin iznini alarak evlenebilirler. Havass-ı Kostantıniyye Kanunnamesinde cariyelerin kullar yani erkek kölelerle evlenmeleri konusunda ayrıntılı hükümler bulunmaktadır. Burada beytülmala ait hassa kullar ile hassa cariyelerin yani devlete ait olan cariyelerin hangi şartlarda ve nasıl evlenecekleri konusunda uzun bilgiler bulunmaktadır. Kendileri gibi köle erkeklerle evlenmeleri durumunda, doğacak çocukları da doğumla kölelik statüsüne sahip olurlar. Önemle ifade edelim ki, köleler, Hanefi hukukçulara göre en fazla iki cariye ile evlenebilirler. Yani onlarda birden fazla evliliğin sınırı, ikidir. Maliki Hukukçular, tıpkı hür erkekler gibi dört cariye veya hür kadınla evlenebileceklerini kayd etmek-