Hayır, anlayışlı olmakta

Fakat denilebilir ki, bazen biri çıkıyor karşınıza, cahillere mahsus bir cüretle saçma sapan fikirlerin doğruluğunu iddia ediyor. Böylelerinin tutarsızlığını ispatlamak üzere şöyle esaslı bir münakaşaya girip ağızlarının payını vermekten kaçınalım mı peki? Niyetimiz, söyledikleri baştan ayağa yanlış da olsa muhatabımızı alt edip küçük düşürmekse, evet! Zira muhatabı yenme arzusunda nefs vardır; dolayısıyla?hayır? yoktur. ?Ya hayır söyle, ya sus!? emri mucibince sükut etmeli, sükut ederek de konuşulabileceğini hatırlamalı ve dile getirdiği iddiasından önce karşımızdaki insanı anlamaya çalışmalıdır. Anlamak için?anlayışlı olmak?, yani muhataba müsamaha ile şefkat ve muhabbetle yaklaşmak şarttır. Zor iştir.

Terbiyecisi medya olan yeni nesiller, Laf olsun kabilinden seviyesizlikler bir yana, televizyonların tartışma programlarındaki ağız dalaşlarını konuşma zannediyorlar. Düşüncelerini söz veya yazıyla anlatırken hep bir cedel üslubunu tercih ediyor, polemik yapmayı maharet sanıyorlar bu yüzden. Diyalektik mantığın akademik çevrelerce tek akıl yürütme metoduymuş gibi adeta kutsanarak bilimsel bir kisveye büründürülmesi de, kabul etmek gerekir ki, cedelleşmenin fiyakasını artırıyor.

Bu sebepledir ki yarasının bizimkine nispetle ağır olduğunu düşündüğümüz insanlardan istikrahla, onları itip kakarak toplum nezdinde küçük düşürmekte hayır yok. Hayır, cedelleşmek yerine konuşarak o yaraları sarmaya, insanları kazanmaya çalışmakta. Oysa kelimelerin kurşun yapıldığı ve hedefin isim zikredilerek alenileştirildiği bir cedel tarzında muhatabı öldürme kastı vardır.

Bu zorluğu aşmanın yolu, önce günümüz müslümanlarının tutum, düşünce ve hatta inançlarındaki sakatlıkların yalnız onların şahsi hatasından kaynaklanmadığını kabul etmekten geçiyor. Neredeyse iki asırdır?ilim?le irtibatımız kesilmiş, bize hakikati öğretecek alimlerimizin kökü kurutulmak istenmiş. İthal ideolojiler eğitim yoluyla küçük yaşlardan itibaren kazınmış zihinlere. İlmin bu fetret dönemi hepimizi bir şekilde yaralamış aslında.

Elbette bir hususu anlatmak, kabul ettirmek için bizim bugün kabaca tartışma diye bildiğimiz cedel de bir metottur. Lakin demir leblebidir. Kaş yapayım derken göz çıkarma ihtimalinin daha kuvvetli olduğu tehlikeli bir yoldur. Şartları ve adabı çok ağır olan bu metodu kullanmak ehliyet ister. Nitekim Ehl-i Sünnet uleması, muhatabın inadını kamçılayarak hakkı inkarda ısrar etmesine sebebiyet vermek gibi bir vebalden dolayı, işin ehli olmayanları cedelden sakındırmışlardır.

Haklılık iddianız durumu kurtarmaz. Ne kadar haklı olursanız olun, üslubunuzdaki sertlik ve şahsileştirilmiş tenkitler, karşı tarafın son derece tutarlı itirazlarınızı dahi kendi varlığına yönelik bir saldırı gibi anlamasına sebebiyet verecektir. Beşeri bir savunma refleksidir bu.