-Allah'in sevgili kullari, yani veliler, vasil olduklarina ancak edeble vasil oldular. Yoksa ne çok amel, ne de baska benzerleri ile degil.

o Edeb; Hakka giden yolun azigidir. Edeb her seyin basidir. Ruhun terakkisi ancak edeble elde edilir.

Serpmisti arkasina edeb misali erler.

Irfan sahibleri ile, ancak edeb tavrini takinarak oturunuz. Çünkü onlarla oturur iken edeb kaidelerine uymayan bir çok kimseler, çok kere ilahi darginliga ugradilar ve Hak yakinligi divanindan silindiler.

- Hizmet eden sonunda kendisi de hizmet edilen durumuna gelir. Itaat eden sonunda kendisi de itaat olunan kisi seviyesine yükselir. Ikram eden sonunda ikram olunan kisi durumuna gelir. Allah'a yaklasan yakinlasdirilir. Tevazu gösteren yüceltilir. Kerem ve ihsan sahibi olmaga gayret eden sereflendirilir. Güzel edeb sahibi olan, Allah'a yakinlasir. Güzel edeb, seni Allah'a yakinlasdirir. Güzel edeb, Allah'a taatdir. Çirkin davranislar ise ona karsi günahkarlikdir.

- Tarikat tümden edebdir... Bir de, edeblendirmek. Yani, hem edeb sahibi olmak, hem de baskalarini edeb sahibi kilmak. Süphesiz bu yolun ehli, münakasa da ederler, ama Hak için... Hakdan yana. Onlar Hakkin sohbetinde otururlar. Onlar tam bir edeb sahibidirler.

Edebdir insani, Hakka uçuran kanat.

Zünnun Misri kuddise sirruh:

o Hakikatden maksad ancak edebdir.

Ebu Abdullah Nibbaci kuddise sirruh:

- Edebden az bir seye dahi çok muhtaciz. Ilimden çok seye muhtaç olmamiz böyle degildir.

o Insanla hayvan arasindaki fark, edebdir.

Hazret-i Ali radiyallahu anh'den; Resulü Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu:

Ibn-i Ata kuddise sirruh buyurdu ki;

Hikemül Ataiyye'den

Edeb hakkinda pek çok sözler söylenmisdir, asagiya bunlardan bir kaçini aliyoruz:

Adiyy bin Müsafir kuddise sirruh:

Imam Rabbani kuddise sirruh buyurmusdur ki:

Ebu Ali Dekkak kuddise sirruh buyurur:

Mahmud Sami Ramazanoglu kuddise sirruh, edebi dolayisiyla ömrü müddetince iki dizi üzerine oturmuslar, bagdas dahi kurmamislardir.

- Bir kimse ki bidayet ehlinin edebi ile, bu yola girerken edeblenmez ise son haddi bulanlarin makamina nasil yükselir?

- Muhabbet ehli, sevgi isinde, iyi niyete sahib oldukça edebleri artmaga baslar.

Onun baslica sirri, hudutlara riayet

- Çok çesitli tarifini yapmislardir, biz de deriz ki; Edeb, insanin nefsini bilmesi, tanimasidir, buyurmusdur.

Genislik ve darlikda sabretmek ve bollukda tam sükretmek.

- Edebi terk etmek ilahi huzurdan kovulmagi icab etdiren bir sebebdir. Her kim padisahlarin önünde edebsizlik ederse kapiya, kapida edebsizlik ederse ahira bakmaga gönderirler.

- Himayen altindakilere iyilik yapmak istersen, onlara terbiye ve edeb ögret.

- Veli kullar arasinda, bid'ate saplanan tek kisi görmek mümkün degildir. Bilhassa onlar, dini edebe, erkana pek riayet ederler. Ümmetlerin efendisi, Hazret-i Rasul'ü -sallallahu aleyhi ve sellem- izlerler. O'nun edeb kaynagi ise Kur'an'dir.

- Bu nasil olur? denilince, buyurdular ki:

Seyh Ebu Ali Sakati buyurur:

- Arifin edebi, bütün edeblerin üstündedir. Zira ona edeb ögreten marifetdir.

Ilave ederdi:

Abdullah bin Mübarek kuddise sirruh buyurdu:

o Edeblerin anasi, az konusmakdir.

- Edeb, fukaranin mesnedi, zenginin ziynetidir.

- Gerek asikar, gerek gizli, Yüce Allah'la olan muamelenin edebe dayanmasidir. Böyle oldun mu acemi de olsan edibsin.

Sünneti ihya etmek, bid'atlerden sakinmak, kiriklik içinde yani mütevaziyane devamli olarak Rabbina yalvarmak, yakarmak. Allah'dan baskasinin hatira gelmemesi için çok çalismak, görmek gözün isi oldugu gibi, huzuru da kalbin isi melekesine getirmek, hatta kalbin dünya ve ahirete aid her seyden yüz çevirip, hakiki mahbub, yani gerçek sevgili olan Allah Teala'dan baskasina bagliliginin kalmamasini saglamak.

Ebussud b. Ebuasair buyurdu ki:

o Edeb; Seytani öldüren bir silahdir.

- Yirmi senedir ayagimi uzatip oturmadim. Dedim ki Rabbime karsi edebli olmak, benim için daha evladir.

-Islamiyet yolunda en önemli edebler sunlardir:

Yusuf u Razi kuddise sirruh:

- Güzeldir, denilen seyleri kollamakdir.

- Dört güzel haslet ile üstün hale kavusdum. Besir bin Haris'i rüyamda gördüm. Buyurdular ki: Dört haslete yöneldin, fakat edebi terk ettin. Halbuki edeb, en önemli istir.

- Her kim edebden mahrum kaldi, cümle hayirlardan mahrum kaldi.

Evet bütün bu zikir, fikir, murakabe ve teveccüh; seriati mutahharanin ahkamina riayetle beraber, bir kimsede toplanirsa nurun ala nurdur. O kimse hakikaten büyük bir kurtulusa ermisdir. Ama bu da insanin yaradilis gayesi olan ibadet ve ubudiyyete ihlasla devam etmeksizin asla hasil olmaz.

- Kim, tam bir edeb ile edeblenirse, Allah Teala'nin sevdigi, muhabbet ehli kimselerden olur.

Ebü'l-Mevahib kuddise sirruh buyurur:

Gene buyururdu ki:

- Güzel edeb, Allah Teala'nin gazabini söndürür.

o Edeb; Evliyaullahin delili ve Allah'a kavusma vesilesidir.

Ibn-i Ata' ya "edeb nedir?" diye sorulunca:

Ebu Osman Nuri kuddise sirruh buyurur:

Cenab-i Hakkin rizasi, ancak edebli bir ubudiyyetle elde edilir.

Ibn-i Ata kuddise sirruh:

- Edeb nedir? sorusuna:

o Hersey çogaldikça ucuzlar, fakat edebi çogaldikça kisinin degeri artar.

Ebu Muhammed Hariri kuddise sirruh buyurur:

Hizir aleyhisselam bir kimseye söyle buyurmusdur:

Islam dininin ahkamina tam tabi olmak.

Ibrahim Düsuki kuddise sirruh buyurdu ki:

Eriyeyim edeble, dönüseyim saskina.

Abdülkadir Geylani kuddise sirruh buyurur:

Istedigin insansa, onu edeble donat

o Tasavvufun tamami edebdir.

Gene buyurdular: - Kisinin çocugunu terbiye etmesi, ona edeb ögretmesi her gün yarim sa' (1750 gram hurma ve saire gibi) sadaka vermesinden daha hayirlidir.

- Su kimse ki; edebini, edeb ögretenlerden almaz; o kendisine uyanlari fesada götürür.

Ebu Imran söyle demistir.

o Edeb, aklin disdan görünüsüdür.

- Müstahsenata vukufundur, razi olunan begenilen seyleri yapmandir, buyurmusdur.

Hazret-i Ali radiyallahü anh buyurur:

Abdullah bin Menazil kuddise sirruh'a edeb hakkinda sorulunca:

Gene edeb hakkinda:

- Bütün edeblerin basi, hem rahatlikda hem de sikinti zamaninda Allah Teala'nin emirlerine uyup, yasaklarindan kaçinmakdir.

Edib geçinen birini düsünün. Bu iddiasi ile o, bir sofiyye terbiyesi görmemisdir. Iste... hali anlatildigi gibi olan kimse edib olamaz.

Buyuruldu ki:

o Edeb; Halik Teala'nin sevdigi kullarina bahsettigi ilahi bir tilsimdir.

- Ilmi elde etmek istiyorsan, edebli olmalisin, buyurmuslardir.

Ibn-i Abbas radiyallahu anhüma buyurur:

o Edeble varan, lütufla döner.

Hasan Basri kuddise sirruh :

Beka bin Batu kuddise sirruh:

- Üç haslet vardir ki, bunlara sahip olan, mahrum kalmaz. Edeb ehliyle beraber oturmak, güzel edeb sahibi olmak ve baskasina eziyet etmemek.

- Ey edeb isteyen, san ve seref; dua ve taleb degil, ancak senin merzuk u hüsnü edeb olmakligindir.

- Yirmi sene bile çalisilsa, edeb ögrenilmeden ilim ögrenilmez.

- Bilesin, adabdan velevki bir edebi muhafaza, mekruhlardan velevki tenzihi olsun bir mekruhu terk etmek, zikirden tefekkürden, murakabe ve teveccühden çok daha efdaldir.

Edeb, ihsan et Rabbim, sevdiklerin askina

- Edeb yolunu tutmadan büyüklerin sohbetinde bulunan onlardaki faydalardan, nazarlarinda mevcud olan feyz ve bereketlerden mahrum olur. Onlardaki nurlardan kendisinde hiç bir sey zuhur etmez.

o Hakiki güzellik, ilim ve edeb güzelligidir.

- Beni Rabbim edeblendirdi, edebimi de üstün ve güzel eyledi.

Kalir mi insanda hak, gözetilmezse sayet

o Sofilerin terbiye etmedigi kimse, edebin hakikatini anliyamaz.

o Edeb; Sünnet-i Resulullaha uygun hareket etmektir.

- Her seyin bir hizmet edicisi vardir, dinin hizmet edicisi de edebdir.

"Din edebdir" buyurdu ol Hz. peygamber

Mevlana Halid Bagdadi kuddise sirruh buyurmuslardir ki:

Hayri Nisaburi kuddise sirruh, edebe çok önem verirlerdi.

Süfyan-i Sevri kuddise sirruh buyurur:

Yahya bin Muaz kuddise sirruh buyurur:

o Ademoglunun edebden nasibi yok ise, insan degildir.

- Dünya ve ahiretde kul için en faydali edeb, dine baglilik, dünyaya düskün olmamak ve Rabbini tanimakdir, buyurmusdur.

o Edebi terk eden, arif degildir.

-"Allah'im! Sana kulluk yapmam hususunda bana güzel edeb ihsan eyle," diye dua et.