ESAD'A ZAMAN TANINMALI

- Suriye'de kaçırılan vatandaşlarınızın durum nedir?

İran Genelkurmay Başkanı Hasan Firuzabadi'nin, Suriye'de yaşananlardan Türkiye'yi de sorumlu tutarak "Sırada Türkiye var" şeklindeki açıklaması ve buna Ankara'nın verdiği sert tepkinin ardından Ankara'ya gelen İran Dışişleri Bakanı Ali Ekber Salihi, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ile yaptığı görüşmenin ardından Cumhuriyet'ten Utku Çakırözer'in sorularını yanıtladı.

- Daha kötüsü derken neyi kastediyorsunuz? Kürt devletini mi?

Allah aşkına memleketi ne hale getirdiler...

- Ankara ile Tahran arasında son günlerde karşılıklı sert açıklamalar var. Bunları nasıl değerlendiriyorsunuz?

"Orada görüştüğümüz vatandaşlar, ambulansların Suriye?ye giderken mühimmat götürdüğünü, gelirken de yaralı getirdiğini söylediler. Oradaki herkes bunu söylüyor. Bu iddia doğru ise kabul edilebilir değildir. Hükümetin bu işin içinde doğrudan parmağı var demektir. Bu durum ülkemizin hükümet tarafından içinden çıkılamaz bir bataklığa sürüklenmesidir. Sınır köylerinde bazı evlerin karargah olarak kullanıldığı da vatandaşlarımız tarafından ortaya sürülen iddialar arasında yer alıyor. Bu durum da en çok dikkatimizi çeken konulardan biri oldu. Daha önceden sınır nöbetlerinin kaldırıldığını duymuş ve bunu soru önergesi ile TBMM?ye taşımıştım. Bu incelemelerde gördüm ki Suriye sınırımız tam anlamıyla bir yolgeçen hanına dönüşmüş. Ne giren belli ne çıkan belli. Bu durumun tek sorumlusu da doğrudan Sayın Başbakan Recep Tayyip Erdoğan?dır. Suriye krizini yönetemeyen bu hükümet daha fazla ülkemize zarar vermeden ya yanlıştan dönmeli ya da istifa etmelidir."

CHP Hatay Milletvekili Mevlüt Dudu, Suriye sınırına yakın köylerdeki vatandaşlarla görüştüğünü belirtip, "Vatandaşlar ambulansların Suriye?ye mühimmat götürdüğünü, dönüşte de yaralı getirdiğini söylediler" dedi.

Yolda bir ambulansla karşılaştıklarını, sürücüye sorduğunda Suriye?den geldiğini ve 2 yaralıyı getirdiğini söylediğini aktaran Dudu, sözlerini şöyle sürdürdü:

TÜRKİYE'Yİ SUÇLAMAYA GELMEDİM

?AMBULANSLARLA SURİYE?YE MÜHİMMAT TAŞINIYOR?

Öte yandan Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad?a bağlı ordu birlikleri ile rejim karşıtlarının çatışmalarına sahne olan Halep?ten son 24 saat içinde mayın döşeli bölgeden sınırı geçen bin 500 Suriyeli Kilis?e geldi. Azez İlçesi?nden sınırı geçen Suriyeliler ise Kilis?ten tüpgaz alarak geri ülkelerine dönüyor. Suriyeliler, tüpleri sırtlarında taşımaları dikkat çekti.

- İşte anlattıklarıma somut bir örnek ortada. Size mozaik dedim. Farklı etnisiteler, dinler var bu coğrafyada. Türkler, Kürtler, Araplar, İranlılar var bu coğrafyada. Neden yüzyıllardır bozulmayan bu mozaiğin, barış içinde ve birlikte yaşam geleneğinin kırılmasına izin verelim ki. Durum şu anda kötü olabilir ama eğer dikkatli davranmazsak daha beter bir noktaya sürüklenebiliriz.

Dünyada hükümetsiz bir ülke düşünülemez. Biz Suriye hükümetini destekliyoruz. Ama aynı zamanda açık biçimde söylüyoruz ki Suriye hükümeti, halkının meşru taleplerini karşılamakla yükümlüdür. Suriye halkının da dünyanın diğer hakları gibi demokrasiyi, çok parti sistemini, seçimleri yaşama hakkı vardır. Ama Suriye yönetimine de bu sözleri yerine getirmesi için zaman ve fırsat verilmesi gereklidir. Bölgemiz, Suriye, İran, Türkiye, Irak, Lübnan çok güzel bir etnik ve dini mozaiğe sahip. Müslümanlar var, Hıristiyanlar var, Museviler var. Araplar, Kürtler, Aleviler var. Bu insanlar asırlar boyu bu coğrafyada birbirleriyle barış içinde yaşadı. Şimdi bu güzel yapıyı yıkmak için çalışan unsurlar olduğunu görüyoruz. Umut ediyoruz ki bölge ülkeleri bunun farkındadır ve bu mozaiğin parçalanmasına izin vermezler.

HALEP?TEN KAÇANLAR MAYINLI ALANDAN GELİYOR

- İki ülke arasındaki resmi açıklamalar sadece ilgili yetkililerce yapılabilir. Bu yetkililer, Türkiye'de cumhurbaşkanı, başbakan ve dışişleri bakanıdır. İran'da ise dini liderimiz, cumhurbaşkanı ve dışişleri bakanıdır. Bunlar dışında farklı kişi ve pozisyonlar tarafından yapılan açıklamalar bizim resmi görüşümüzü yansıtmaz. Bazen bu tür açıklamalar bilgi eksikliğinden kaynaklanabilir. Elinizde bir parça bilgi olabilir ama bu tam ve kapsamlı değilse, bunun ışığında gerçeklerle uyumlu olmayan açıklamalar yapabilirsiniz. Bu her ülkede olur.

Yahu, şu hale bakın...

Esad direndikçe hükümet batağa saplanıyor.

- Esad rejimi yıkılırsa ne olur?

- Suriye'nin kuzeyindeki gelişmeleri bu tabloya nasıl oturtuyorsunuz?

- Ortaya çıkacak olan bir otorite boşluğudur. Sonucunu öngörmek çok zor. Herkes bu boşluğu kendi çıkarlarına göre değerlendirmek isteyecektir. Bunu engellememiz lazım.

- Biz Türkiye ile çok açık ve samimi biçimde konuşuyoruz. Bazı konularda farklılıklarımız olabilir. Ama ortak noktalarımız o kadar fazla ki ilişkimizi onlar üzerine kurmakta yarar var. Ülkeler ilişkilerini, diyaloglarını ortak noktalar yerine farklar üzerine inşa etmeye kalkarsa aradaki ayrılık daha da derinleşir. Örneğin Suriye ve Türkiye arasından yaşananlara bakın. Bir buçuk yıl önce ilişkiniz ne kadar güzeldi. Serbest ticaretiniz vardı, vizeleri kaldırmıştınız, stratejik ortaktınız. Şimdi bu ilişki, bir anda düşmanca eleştiriler içeren bir yapıya dönmüş durumda. Böyle olmaması gerekirdi. Bu ilişkiyi onarmalıyız. Dinimize göre iki kardeş birbiriyle tartışırsa bize düşen onları daha da ayırmak değil aralarında barışı sağlamaktır.

- Ben de Ankara'ya yapılan açıklamalar için değil vatandaşlarımızın durumu için geldim. Suriye'ye hac için giden 48 vatandaşımız Özgür Suriye Ordusu olduğu belirtilen grup tarafından kaçırıldı. Daha önce de olmuştu kaçırılan İranlılar. Türkiye sayesinde onları bıraktılar. Şimdi Türk kardeşlerimizden devreye girmelerini istedik. Her yıl 700 bin hacı gider Suriye'ye. Bu sefer 48 vatandaşımız var.

İran Dışişleri Bakanı ALİ EKBER SALİHİ

DAHA BETER NOKTAYA GELEBİLİRİZ

- Hayır, ben suçlamaya gelmedim. Vatandaşlarımın bırakılması çabamızın bir parçası olarak geldim. Hangi ülke rol oynayabilirse bırakılmalarından memnuniyet duyacağız. Türkiye bölgede çok özel bir pozisyona sahip. Sesi duyuluyor. O yüzden devreye girmesini istedik.

- Bazı yetkilileriniz Türkiye'yi ima eden suçlamalarda bulundu.

Bence Türkiye ve İran bölgenin iki önemli ve güçlü ülkesi olarak "Artık yeter" diyerek el ele vermelidir. Ortak akıl, mantık ve sağduyu ile bölgeye barış ve istikrar getirebiliriz. Aksi halde eğer bu konuyla dikkatle ilgilenmezsek şu anda mevcut "kötü" durumdan daha kötüye gidebiliriz. En kötüsünü engellememiz gerekir. Suriye'deki siyasi sürecin dinamiklerinin kendi doğal akışında gidişini sağlamalıyız. Bu doğal akışın müdahale ile bozulması, bizi bilinmeyen, öngörülmeyen bir noktaya getirebilir. Şu anda kararları etkileyebilecek, karar verebilecek konumdayız. Ama bunun biraz ilerisi olasılıklara açık bir noktadır. Oraya geçersek sonucunu bilemeyiz.

İşte Cumhuriyet'in sürmanşetten verdiği o röportaj:

ARTIK YETER DEMELİYİZ

İran Dışişleri Bakanı Ali Ekber Salihi, Türkiye ile İran'ın Suriye konusunda "artık yeter" diyerek el ele verip ortak akıl ve sağduyu ile bölgeye barış ve istikrar getirebileceğini belirterek, "Dikkatli olmazsak daha beter bir noktaya sürüklenebiliriz" dedi. Bölgede "böl-yönet" politikası izlendiğine dikkat çeken Salihi, "Suriye'de doğacak otorite boşluğunun olumsuz sonuçlarından biri de bölgeye aşırı unsurların yayılma tehlikesidir. Afganistan'a bakın. Şimdi Avrupa'nın dibinde aynı terörün yeşermesi için verimli topraklar hazırlanıyor. Cihatçı radikaller bölgede zemin kazanıyor" diye konuştu.

- Başbakan Erdoğan da tepki göstererek Suriye politikanızı gözden geçirmeniz gerektiğini söyledi.

- Genelkurmay başkanınınızın açıklamasından üzüntü duyuyor musunuz?

7 Ağustos?ta Hatay?ın Reyhanlı İlçesi?ne bağlı sınır köyleri Kuşaklı, Harran ve Bükülmez?de incelemelerde bulunduğunu anlatan CHP Milletvekili Dudu, gördükleri ve duydukları karşısında hayretler içinde kaldığını söyledi. İzlenimlerini paylaşan Dudu, gezisinde Türk askerlerinin engellemesiyle karşılaştığını öne sürüp, şunları söyledi:

- Tabii ki. İlişkilerimizi rahatsız edecek şeylerden biz memnuniyet duymayız. Sizin basınınızda da benim ülkemle ilgili kabul edilemez değerlendirmeler yapılıyor. Siyasi ilişkimiz retorik ya da açıklamalara dayamamalı, ilişkimizde sabırlı olmalıyız. Burada önemli olan şudur: Türkiye ile siyasi ilişkimiz o kadar köklüdür ki, bu tür açıklamalardan hiçbir zaman zarar göremez.

"Askerlerimizin bizi sokmadığı bölgeye bir okul müdürünün kendi sivil arabası ile sorgusuz sualsiz girdiğini gördüm. Bunu görevli askerlere, ?bizi durdurdunuz, o aracı neden durdurmuyorsunuz? diye sorduğumda, ?O Genelkurmaydan görevli? yanıtını aldım. Sivil bir okul müdürünün Genelkurmay ile ne ilişkisi olabilir? Neden Suriyelileri taşıyor, anlamak mümkün değil. Daha sonra Samandağ plakalı bir kamyonet gördük. İçinde bir koli ilaç, dolu mazot bidonları ve sedyeler vardı. Sürücüye nereye gittiğini sorduğumda aldığız cevap?Suriye? oldu. Bu ilaç, mazot ve sedyelerin sorgusuz, sualsiz nasıl Suriye?ye gittiğini, buna kimlerin izin verdiğini oradaki yetkililerden bir türlü öğrenemedik."