Muhammed Masum kuddise sirruh yine buyurur ki: "Eğer tarikat aranmadan, zahmet çekilmeden kolayca alınır ve intisab etme işi çabucak gerçekleşirse genellikle himmeti zayıf olan talihler bu işin yüceliğini idrak edemeyerek basit zannederler. Bir şeyi arzu ettikten sonra maksada vasıl olmak, arzu edilen şeyi aziz bilmek ve ona layık olan değeri vermekle mümkün olur. Bu intisabın bir an önce gerçekleşmesini isteyenler, acelecilik gösterenler gerçek talibler olmadıkları gibi, sohbete alınmaya da layık kimseler değildirler. Bilindiği gibi dünyalık bir şeyi elde etmek için dünya talibi olanlar diyar diyar gezmekte ve usanmamaktadırlar. Hak ve hakikati arzu edenler ise bunlardan daha az himmetli olmamalıdırlar. Onlardan daha çok fedakar olmalıdırlar. Sabırlı, azimli ve kararlı olmalıdırlar. Bilmelidirler ki, asırlar boyunca Hak aşıkları, hak ve hakikati bulmak için diyar diyar gezmişler, dünyalık maksadlarla değil, sadece Allah'ın rızasını tahsil için uzak memleketlere hicret etmişlerdir.

Nakşbendiyye büyüklerine göre vasıl olmak için dört esas vardır: Birinci esas: Sohbet. İkinci esas: Rabıta. Üçüncü esas: Şeyhin telkin ettiği zikre devam. Dördüncü esas: Teveccüh ve murakabe.

Müride kesin olarak kabul ettirir ki: Allah'a vasıl olmak ancak Kitab ve sünnete uymakla mümkün olacaktır. Müridi şu konuda da uyarır: Şayed Kitab ve sünnete aykırı düşen bir keşif ona arız olmuşsa buna itibar edilmez.

Şeyhin istihareden sonra ilk emredeceği şey tevbedir. Burada müridin icmali, yani bütün günahlarını hesaba katarak bir tevbe yapması emrolunur. Mürid, süluke başlarken bütün günahlardan tevbe eder.

İkincisi: Kamil şeyhe muhabbet beslemek. Bunun birtakım edebleri vardır. Fakat hepsi bu iki şartta toplanır. Bu güzel ahlakı öğrenip onu tatbik etmek, diğer ahlaki esaslara da riayet etmeyi gerektirir.

Sonra alabildiğine bir mahviyet, inkisar ve huşu ile kusurlarını ve günahlarını hatırla. Sonra çok yakında muhakkak gelecek olan ölümünü gözün önüne getir. Şu anda alıp verdiğin nefeslerini dünya hayatındaki son nefeslerin olarak kabul et. Kabre yalnız başına konulduğunu ve orada bırakılıp gidildiğini bütün safhalarıyla düşün.

Sonra bir defa Fatiha-i şerifeyi ve üç defa İhlas-ı şerifi okuyup sevabını Hazret-i Nakşbend kuddise sirruh'un ruhaniyetine hediye et. Sonra mürşid-i kamilin simasını kendi nasiyene bağlı olarak düşün. Gözlerini kapa, dilini damağına yapıştır, dişlerini dişlerine, dudaklarını dudaklarına yapıştır. Nefesini kendi haline bırak. Sol memenin altında bir et parçası olan kalbine yönel. Zikrinin manasını derinden derine düşünerek Hak Teala hazretlerinin Zat ismini zikret. Zikrin başlangıcında kalb diliyle zikreder.

Nakşbendi tarikında silsileyle gelen zikir hafi zikir, yani kalble yapılan zikirdir. Bu da Zat ismi olan ism-i Celali "Allah Allah" diye kalble zikretmektir.

İmam Rabbani hazretleri şu cevabı verdi: "Onlara zikir telkin edin, tarikat adabını öğretin ve haramlardan sakınmalarını emredin."

Sonra şeyh müridin haline münasib bir mikdar zikir verir. Müridin vazifesine sadakat göstermesine, işe önem vermesine göre gerekiyorsa zikir vazifesini artırır. Sonra tedrici olarak tarikatın adab ve erkanını anlatır, onu Allah'ın kitabına ve Rasulünün sünnetine mutlak surette bağlı kalmaya teşvik eder.

Hakiki ve kamil bir şeyhin sohbetine devam etmek en güzel ve en sağlam esastır. Sohbetten istifade etmenin iki şartı vardır:

Sonra zikrini nefs-i natıkaya nakleder. Nefs-i natıka beyindedir. Bu dört unsurun hepsi de onda dürülüdür.

Avarifu'l-Mearif'de der ki: "Eğer kul, ibadet ve batında süm'a kokusu duyarsa ibadeti terk etmez. İbadete devamla birlikte bundan kurtulmak için çalışır, Allah'a istiğfar eder. Süm'a, bir ibadeti başkaları işitsinler diye yapmak veya işitmelerinden zevk duymak demektir.

Sonra zikrini Ruh'a nakleder. Latife-i ruh, sağ memenin altındadır. Sonra zikrini Sırr'a nakleder. Latife-i sırr, sadrın sol tarafındadır. Sonra Hafi'ye nakleder. Latife-i hafi, sadrın sağ tarafındadır. Sonra Ahfa'ya nakleder. Latife-i ahfa, sadrın tam ortasındadır.

Bu yerlerden her birisi, yukarıda zikredilen tertib üzere zikir mahallidir. Zikir, latife-i nefisde yerleşince latife-i cesede intikal eder. Bu da zikri, cesedin tamamıyla yapmaktır. Mürid Hazret-i Peygamber'in: "Sanki sen onu görüyormuşsun gibi ibadet et" emrine bundan sonra layıkıyla riayet etmeğe başlar. Buna sabırla ve dikkatle devam eder. Artık o hale gelir ki bütün zerreleriyle zikreder. Zikretmeyen hiçbir uzvu kalmaz. Bundan sonra sultan-ı zikr, yani zikrin bütün varlığına hakim olması gerçekleşir. İnsanın her tarafında artık zikrullah hakimdir. Bundan sonra çevresindeki her şeyin de Allah'ı zikrettiğini müşahede eder ve varlıkların zikirlerini duyar.

Bu zamanda himmetlerin zayıf olması sebebiyle şeyh müride yükleyeceği vazifeleri az az yükler. Hepsini birden vermez. Bir müddet böyle devam eder."

Bu letaif de nefs-i natıka ve dört unsurdur. Yani toprak, su, hava, ateş.

Muhammed Ma'sum kuddise sirruh hazretleri el yazısıyla şunları yazmıştır: "Bu letaiflerin nurlarına gelince: Latife-i kalbin nuru sarı, Latife-i ruhun nuru kırmızı, Latife-i sırrın nuru beyaz, Latife-i hafinin nuru siyah, Latife-i ahfanın nuru yeşildir.

Birincisi: Peygamberimizin sünnet-i seniyyelerine tam uymak,

Hadika'da der ki: "Zikrin birçok adabı vardır. Fakat biz onların en önemli olanlarını ve mürid için herhalde lazım olanları söyleyeceğiz: "Önce beden temizliği geliyor. Allah'ın emrettiği şekilde temizlen. Sonra kalbini heva, hırs, şehvetlere düşkünlük ve masivaya eğilim göstermekten istiğfar ile temizle. Sonra güzelce abdest al, halvethanene gir. İki rek'at abdest-şükür namazı kıl. Dua et ve namaz kılarken yaptığın gibi kıbleye doğru otur. Dilinle istiğfar ederken kalbin de istiğfar etsin. .

Bu beş letaif , Cenab-ı Hakk'ın "kün" yani "ol" emriyle yarattığı alem-i emirdendir ki maddeden yaratılmamıştır. Cenab-ı Hak, bunları maddeden yarattığı halk aleminin beş latifesiyle terkib etmiştir.

Şeyh, bir talibden söz almak istediği zaman, şeyh bir defa Fatiha-i şerifeyi, üç defa İhlas-ı şerifi okur, Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem'e ve sonra evliyaullahın ruhlarına ruhlarına hediye eder. Sonra şeyh müride, gözlerini yummasını ve başını kalbi üzerine eğip hayalen kalbine yönelmesini emreder. Sonra müridin haline münasib olan ve ileride nakledeceğimiz zikirlerden bir kısmını telkin eder.

Müellif der ki: Rasul-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem de faizle ve haramla meşgul olanlara islamiyeti telkin etmiş, irşadından onları hariç bırakmamıştır. Kamil mürşidler de Rasulullah'a uyarak böyle yaparlar.

Şayed bir ihtiyaç için konuşmaya mecbur olursan zikrini kesmeden birkaç kelime konuş ve devam et. Hiçbir an kesilmemesi gereken bu zikre Nakşbendi büyükleri "vukuf-i kalbi" derler. Eğer bu layıkıyla yapılırsa kalb zikrettiğini müşahede ederek rüsuh peyda eder.

İmam Rabbani hazretlerine bir defasında şunu sordular: "Bazı erkekler ve kadınlar, yemeleri, giymeleri faizden, Haramdan temiz olmadığı halde tarikata girmek istiyorlar. Bir de "Biz bu faizi hile- i şer'iyye olarak alıyoruz" diyorlar. Bunlara tarikat adabını öğretmek layık mıdır? Yahud böyle kimseler tarikata girmeye ehil midirler?"

Miracü'sseade kitabında nakledildiğine göre İmam Rabbani kuddise sirruh şöyle buyurmuşlardır: "Bir kimse tarikata sülük etmek, şeyhe intisab etmek üzere geldiği zaman şeyhin ona ilk emredeceği şey istiharedir. Şeyh müridin durumuna göre istihareyi üç veya yedi defa yaptırır. Eğer şeyh, müridin kalbinin mutmein olduğunu ve arzusunda sadık bulunduğunu görürse bu da istihare yerine geçer ve doğrudan doğruya tarikatı telkin eder.

Vuslat esaslarından birisi de şeyhin telkin ettiği zikre devamdır.