erişilmesi gerçekten zor olan bu bilgilerden çok daha muhteşem olan 400

Süleymaniye Camii, Mimar Sinan?ın İstanbul?daki en muhteşem eseridir. Yirmiyedi metre çapındaki büyük kubbe, zeminden itibaren tedricen yükselen binanın üzerine gayet nisbetli ve ahenkli bir şekilde oturtulmuştur. Sükunet ve asaleti ifade eden bu sade ve ahenkli görünüşü ile Süleymaniye Camii, olgunlaşmış bir mimariyi temsil etmektedir. Sekiz ayrı binadan meydana gelen Süleymaniye Camii ve Külliyesi, Fatih?ten sonra şehrin ikinci üniversitesi olmuştur

Mimar Sinan?ın en güzel eseri, seksen yaşında yaptığı Edirne Selimiye Camii?dir. Selimiye?nin kubbesi, Ayasofya kubbesinden daha yüksek ve derindir. 31,50 metre çapındaki kubbe, sekizgen şeklindeki gövde üzerine oturmuştur. Üç şerefeli ince minarelerine üç kişi aynı anda birbirini görmeden çıkabilmektedir. Sinan bu camiin ustalık eseri olduğunu ve bütün sanatını Selimiye?de gösterdiğini belirtmektedir.

Yaptığı işin 400 sene sonrasını bile düşünen gerçek bir usta.

taşları Anadolunun neresinden getirttiklerini söylerek izahlarına devam

Mimar Sinan, Osmanlı İmparatorluğu'nun en güçlü olduğu çağda yaşamıştır. I. Süleyman , II. Selim ve III. Murat olmak üzere üç padişah döneminde mimarbaşılık etmiş, imparatorluğun gücünü simgeleyen mimarlık başyapıtlarının tasarlanıp uygulanmasında birinci derecede rol oynamıştır. Etkisi ölümünden sonra da sürmüş, her dönemde saygınlığını korumuştur. Atatürk ona ilişkin bilimsel araştırmaların başlatılmasını, onun bir heykelinin yapılmasını istemiştir. 1982'de İstanbul'daki Devlet Güzel Sanatlar Akademisi çekirdek olmak üzere oluşturulan yeni üniversiteye onun adı verilmiştir. Sinan'ın yetişmesine ilişkin doyurucu bilgi yoksa da, dülgerliği Acemi Oğlanlar Ocağı'nda öğrendiği sanılmaktadır. Acemi Oğlanlar, başka işlerin yanı sıra yapı işlerinde de görevlendirilirlerdi.

Sinan mimarbaşılığından önce de askeri amaçlı olmayan yapılar tasarlamış ve uygulamış olmalıdır. Ama ilk önemli yapıtı İstanbul'da ki Şehzade Camii'dir. Kendisinin çıraklık dönemi yapıtı olarak nitelendirdiği bu cami, dört ayağın taşıdığı ve dört yarım kubbenin desteklediği bir kubbe ile örtülüdür. Dış görünüşlerin kitlesel etkisi azaltılmış, içerde ise daha aydınlık bir mekan oluşturma yoluna gidilmiştir. Onu izleyen Üsküdar'daki Mihrimah Sultan Camii'nde ise yarım kubbelerin sayısı üçe indirilerek daha rahat bir iç mekan araştırılmıştır. Osmanlı-Türk mimarlığının en önemli yapılarından biri Süleymaniye Camii ve Külliyesi'dir. Sinan kalfalık dönemi yapıtı olarak adlandırdığı bu yapıda İstanbul'daki Bayezid Camii'nde kullanılan taşıyıcı sistemi yinelenmiş, dört ayak üstüne oturan kubbeyi giriş-mihrap yönündeki yarım kubbelerle desteklenmiştir.

"Bir Mimar Sinan eseri olan Şehzadebaşı Cami'nin 1990'li yıllarda

Sinan?ın mimarbaşılığa getirilmeden evvel yaptığı üç eser dikkat çekicidir. Bunlar Halep?de Hüsreviye Külliyesi, Gebze?de Çoban Mustafa Paşa Külliyesi ve İstanbul?da Hürrem Sultan için yapılan Haseki Külliyesi?dir.

çıkardığımızda hayretle iki taşin birleşme noktasında olan silindirik

Amaç günümüzdeki gibi para kazanayımda nasıl olursa olsun değil.

şöyle anlatmıştı.

o zamanın adamları adammış...

alacaktık ve yeniden yaparken bu notlardan faydalanacaktık.

Koca Sinan mektubunda böyle başladıktan sonra o kemeri inşa ettikleri

Mimar Sinan, gördüğü bütün eserleri büyük bir dikkatle incelemiş, fakat hiçbirini aynen taklid etmeyip, sanatını devamlı geliştirmiş ve yenilemiştir. Eserlerindeki sütunlar, duvarlar ve diğer kısımlar taşıdıkları yüke mukavemet edebilecek miktardan daha kalın değildir. Kullandığı bütün mimari unsurlarda bu hesap dikkati çeker.

Sökmeye kemerin kilit taşindan başladık. Taşı yerinden

ben size, bu kemeri nasıl inşa edeceğinizi anlatmak için yazıyorum.?

modern çağın insanlarının bile zorlanacağı taşın ömrünü bilmesi, yapı

Bu mektup bir insanın, yaptığı işin kalıcı olması için

devam eden restorasyonunu yapan firma yetkililerinden bir inşaat

kemeri nasıl yeniden inşaa edeceğinizi bilemeyeceksiniz. İşte bu mektubu

Kalıbı soktuk.

zarfında bu taşlar çürümüş olacağından siz bu kemeri yenilemek

muhendisi, caminin restorasyonu sırasında yaşadıkları bir olayı tv'de

Restorasyon programında bu kemerlerin yenilenmesi de yer alıyordu. Biz

Cami bahcesini çevreleyen havale duvarında bulunan kapıların

mimar sinan türk mü değil mi diye bakmak için mezarını açan kafatası milliyetçileri utansın

?Bu kemeri oluşturan taşların ömrü yaklaşık 400 senedir. Bu müddet

Mimarbaşı olduktan sonra verdiği üç büyük eser, O?nun sanatının gelişmesini gösteren basamaklar gibidir. Bunların ilki, Şehzadebaşı Camii ve Külliyesidir. Külliyede ayrıca imaret, tabhane , kervansaray ve bir sokak ile ayrılmış medrese bulunmaktadır.

1532?de Alman, 1534?de Tebriz ve Bağdat seferlerinden dönüşte?Haseki? rütbesi aldı. Bağdat seferinde Van Kalesi Muhasarasında, göl üzerinde nakliyat yapan kalyonlara top yerleştirdi.

Sorumluluğun ne demek olduğunu 400 sene sonrasındaki insanlara ders verircesine gösteren işinin erbabı bir mimar.

Mimar Sinan tarafından yazılmıştı. Şunları söylüyordu.

öğrenmiştik fakat taş kemer inşaası ile ilgili pratiğimiz yoktu.

gösterebileceği çabanın insan üstü bir örneğidir. Bu mektubun ihtişamı,

Güncel

tekniğinin değişeceğini bilmesi, 400 sene dayanacak kağıt ve mürekkep

sonuç olarak kemeri alttan yalayan bir tahta kalip çakacaktık. Daha

Elli yıla yakın bir süre! Osmanlı İmparatorluğu'nun mimarbaşılığını yapmış olmasına karşın, bunların hepsini onun tasarlayıp uygulamış olduğunu söylemek güçtür. Çoğunluğu İstanbul'da olmak üzere imparatorluğun her yanına dağılmış bulunan bu yapıların bir bölümünü öğrencileri ya da ona bağlı mimarlar örgütü yapmış olmalıdır. Bunların arasında onarımlar da vardır. Bu tür sayılar Sinan'a gösterilen saygıyı ortaya koyar. Onun asıl önemi, yapılarında gerçekleştirdiği deneyler ve getirdiği yeniliklerle Osmanlı-Türk mimarlığını "klasik" olarak adlandırılan doruğuna ulaştırmasındadır.

Bu, Ayasofya ile ortaya atılan strüktür sorunun, onun tarafından bir kez daha ele alınışıdır. Süleymaniye, darülkurrası, darüşşifası, hamamı, imareti, altı medresesi, dükkanları ve Kanuni Süleyman ile Hürrem Sultan'ın türbeleriyle büyük bir alana yayılmış kentsel bir düzenlemedir ve Türkler'in dinsel yapılara toplumsal hizmet yapısı içeriği katmalarının en önemli örneğidir. Kubbe ve yarım kubbeler, yüklerini, uyumlu geçişlerle bir sonrakine iletirler. Yapı bu düzenden gelen bir dinginlikle, İstanbul'un Haliç'e bakan tepelerinden birinde yer alır. Dönemin önde gelen tüm sanatçılarının katkıda bulunduğu Süleymaniye, her ayrıntısıyla bir bütün olarak ele alınmıştır. Yedi yıl gibi kısa bir sürede bitirilmiş olması Sinan'ın mimarlıkta olduğu kadar örgütleme alanındaki dehasını da ortaya koyar. Yapının yapıldığı döneme ışık tutan muhasebe defterleri de günümüze kalmıştır. Sinan yapı ile çatı örtüsü için en yetkin taşıyıcı sistemi, en yetkin biçimi bulmak yolunda deneyler yapmış, hatta zaman zaman geçmişte kullanıp sonra terkedilen yöntemleri yineleyerek bunların nasıl ileri götürülebileceğini araştırmıştır. Kimi zaman bu tür deneyleri birbirine koşut olarak sürdüğü de görülür

üzerindeki kemerleri oluşturan taşlarda yer yer çürümeler vardı.

Sinan daha sonra ordunun yapı gereksinimini karşılayan birimlerinde görev almış, buradaki çalışmalarıyla öne çıkmıştır. Gerek ordunun bu birimleri tarafından usta-çırak ilişkisi içinde gerçekleştirilen yapım ve onarım çalışmaları, gerek orduyla birlikte gittiği yerlerde görme olanağı bulduğu yapılar, Mimar Sinan'ın eğitiminin parçası olmuştur. Çeşitli kaynaklara göre Sinan 84 cami, 52 mescit, 57 medrese, 7 okul ve darülkurra, 22 türbe, 17 imaret 3 darüşşifa, 7 su yolu kemeri, 8 köprü, 20 kervansaray, 35 köşk ve saray, 6 ambar ve mahzen, 48 hamam olmak üzere sayılamayanlarla birlikte üç yüz elliyi aşkın yapı gerçekleştirmiştir.

bilgiler de o koca mimarın erişilmez özelliklerindendir. Ancak

Kayseri?nin Ağırnas köyünde doğdu. Yavuz Sultan Selim zamanında devşirme olarak İstanbul?a getirildi. Zeki, genç ve dinamik olduğu için seçilenler arasındaydı. Sinan, At Meydanı?ndaki saraya verilen çocuklar içinde mimarlığa özendi, vatanın bağlarında ve bahçelerinde su yolları yapmak, kemerler meydana getirmek istedi. Devrinin mahir ustaları mahiyetinde han, çeşme ve türbe inşaatında çalıştı. 1514?te Çaldıran, 1517?de Mısır seferlerine katıldı. Kanuni Sultan Süleyman zamanında yeniçeri oldu ve 1521?de Belgrad, 1522?de Rodos seferinde bulunarak atlı sekban oldu. 1526?da katıldığı Mohaç Meydan Muharebesinden sonra sırası ile acemi oğlanlar yayabaşılığı, kapı yayabaşılığı ve zenberekçibaşılığa yükseldi.

ediyor ve ayrıntılı bir biçimde kemerin inşaasını anlatıyordu.

Kemerleri nasıl restore edeceğimiz konusunda ustalarla toplantı yaptık,

inşaat fakültesinde teorik olarak kemerlerin nasıl inşaat edildiğini

bir boşluğa yerleştirilmiş bir cam şişeye rastladık. Şişenin içinde

. Süleyman döneminde 1521'de Belgrad, 1522'de Rodos seferlerine katıldı, subaylığa yükseldi. 1526'da katıldığı Mohaç seferinden sonra zemberekçibaşı oldu. 1529'da Viyana, 1529-1532 arasında Alman, 1532-1535 arasında da Irak, Bağdat ve Tebriz seferlerine katıldı. Bu son sefer sırasında Van Gölü'nün üstünden geçecek üç geminin yapımını başarıyla tamamlaması üzerine kendisine haseki unvanı verildi. 1536'da Pulya seferlerine katıldı. 1538'de yer aldığı Karabuğdan seferi sırasında Prut Irmağı üstünde yaptığı bir köprüyle dikkatleri üstüne çekti. Bir yıl sonra mimar Acem Ali'nin ölümü üzerine onun yerine sermimaran-ı hassa oldu. Günümüzdeki bayındırlık bakanlığına eş düşen bu görevi ölümüne değin sürdürdü.

kullanması gibi yüksek bilgi seviyesinden gelmektedir. Şüphesiz bu yüksek

sonra kemeri yavaş yavaş sokup yapım teknikleri ile ilgili notlar

MİMAR SİNAN (1490-1588)

Bilinen eserleri: 84 camii, 53 mescid, 57 medrese, 7 darülkurra, 22 türbe, 17 imaret, 3 darüşşifa, 5 su yolu kemeri, 8 köprü, 20 kervansaray, 35 saray, 8 mahzen, 48 hamam olmak üzere 364 adettir.

şeyler yazıyordu. Hemen bir uzman bulup okuttuk. Bu bir mektup idi ve

Mimar Sinan aynı zamanda bir şehircilik uzmanıdır. Yapacağı eserin, önce çevresini tanzim ederdi. Yer seçiminde de büyük başarı göstermiş ve eserlerini, çevresine en uygun tarzda yerleştirmiştir.

sene sonraya çözüm üreten sorumluluk duygusudur.

Bazı Eserleri

dürülmüş beyaz bir kağıt vardı. Şişeyi açıp kağıda baktık. Osmanlıca bir

isteyeceksiniz. Büyük bir ihtimalle yapı teknikleri de değişeceğinden bu