- Allah'a değil, taptığın evhama dayandın;

Düşdükse bu hüsrana, onun narına yandık!

Kur'an duramaz, nezd-i İlahiye dönerdi.

Şaşkınlık olur köhne telakkileri ihya;

Davranmıyacak kimse bu meydana atılmaz.

Zulmü alkışlayamam, zalimi asla sevemem; Gelenin keyfi için geçmişe kalkıp sövemem.

Osmanlı'nın son günleri yaşadığı ve hemen her konuda Batı hayranlığının revaçta olduğu bir devirde, Mehmet Akif Ersoy kalemini hak yolda sabit bıraktı. İyi bir ilmi birikimi olan şair; düşünür, veteriner, öğretmen, vaiz, hafız, yüzücü, milletvekili kimlikleriyle Mehmet Akif halkın gönlünde büyük bir taht kurdu.

Çiğner ya, tabi'i, ne düşünsün de bıraksın?

Mutlak değil elbette, vazifeyle mukayyed.

Madem ki uyandın o medid uykularından,

"- Allah'a dayanmak mı? Asırlarca dayandık!

anlamak lazım... anlamak... anlamak...

ZULMÜ ALKIŞLAMAZ VE ZALİMİ SEVMEZDİ

Takyid-i İlahi ki: Bila-kayd ona münkad,

Bir kupkuru çöl var; ne ışık var, ne de vaha!

Mehmet Akif, Mısır'da Kur'an-ı Kerim'in Türkçe mealini hazırladı. "Hayattaki en büyük idealim Kuran'ı Türkçeye çevirmek" diye söylediği meal çalışmasını dört yılda bitirdi.

KURAN-I KERİM'İN TÜRKÇE MEALİNİ YAZDI

Çok güzeldi teşekkür ederiz. Onu rahmetle anıyoruz. Ruhu şad olsun.

"Dünya koşuyor" söz mü? Beraber koşacaktın;

Şeyda-yı terakki, koşuyor, baksana dünya.

DİNİ YÖNÜ AĞIRLIKTA BİR EDEBİYAT TARZI

(Al-i İmran, 159)

Ma'na yı tevekkül bu mudur? Hey gidi nadan!

Cumhuriyetin kurulmasından sonra Mısır'a gitti. Mustafa Kemal ve arkadaşlarının laik uygulamalarına tahammül etmediğinden dolayı gittiği rivayet edilir. Ülkeyi terk ederken, bir arkadaşına,"Arkamda polis hafiyesi gezdiriyorlar.

Dersen ki: Ufuklarda bir aydınlık uyansın;

Allah gani gani Rahmet eylesin inşallah

Dünya koşuyorken yolun üstünde yatılmaz;

Ey yolcu, uyan! Yoksa çıkarsın ki sabaha:

Yattın, kötürümler gibi, yattın mütemadi!

Allah rahmet eylesin...

Heyhat, bütün azmi sen arkanda bıraktın!

Maziyi, fakat yıkmaya kalkma bu yolda.

Bir parçacık olsun, hadi, hiç yoksa, kımıldan.

Çoktan kürenin meş'al-i tevhidi sönerdi;

Madem ki didinmez, edemez, uğraşamazsın;

Yetmez mi çocukluktaki efsaneye hürmet?

La-kayd olamazdın, biraz insafın olaydı,

Ey Yolcu

"Ben vatanını satmış ve memlekete ihanet etmiş adamlar gibi muamele görmeye tahammül edemiyorum ve işte bundan dolayı gidiyorum"

Bugün Mehmet Akif'in meali ortada yoktur. Yaygın kanaate göre, meal yakılmıştır. Nasıl ve kimler tarafından yakıldığı konusunda da muhtelif teoriler söz konusudur. Mehmet Akif, bu mealin Kur'an yerine okutulacağı endişesi içindeydi."Tercüme güzel oldu, hatta umduğumdan daha iyi. Lakin onu verirsem namazda okutmaya kalkacaklar. Ben o vakit Allah'ın huzuruna çıkamam ve Peygamberimin yüzüne bakamam.' diyerek endişesini dile getirmiştir.

Üstad Mehmet Akif, yaşamı boyunca hak bildiği yolda kararlılıkla mücadelede etmiş, Kurtuluş Savaşı'nda yaptığı vaazlar ile halkı mücadeleye davet etmiş ama Cumhuriyet dönemi uygulamalarına karşı koyduğu için Mısır'a gitmek zorunda kalmıştır.

"Allah'a dayandım!" diye sen çıkma yataktan...

Duydukça bütün sine-i hilkatten o kaydı.

Maziyi ateş vermeli, baştan başa yansın!

Ecdadını, zannetme, asırlarca uyurdu;

Ne yapıp ye'simi kahreyleyeyim, bilmem ki?

İksir-i beka içsen, emin ol, yaşamazsın.

Miras-ı diyanetle yaşar mıydı bu millet?

Üstad Bediüzzaman'ın da üyesi olduğu Dar'ül-Hikmet'ül-İslamiye'nin başkatipliğini yaptı. Düşman orduları Osmanlı topraklarını işgale yeltendiklerinde, camilerde ve sohbet ortamlarında verdiği vaazlarla halkı mücadeleye davet etti. Şehir şehir dolaşarak halka direnme çağrısı yaptı. Halka yaptığı vaazlar, kitapçık halinde basılarak cephelerde dağıtıldı. İlk TBMM'de Burdur milletvekili oldu.

Elemim bir yüreğin karı değil, paylaşalım:

Kalbinde cihanlar daraban eyliyen eb'ad.

Alemde "tevekkül" demek olsaydı "atalet';

Bunu şiirlerinde şöyle dile getirmiştir;

UĞRUNA SAVAŞTIĞI VATANINDA GARİP KALDI

Üç kıt'ada, yer yer, kanayan izleri şahid:

Ensendekiler "leş" diye çiğner seni sonra;

Ba'sin de kalır ta gelecek nefha-i Sur'a!

Elverdi masal dinlediğim bunca zamandır;

Edebiyat dili olarak Milli Edebiyat akımına karşı çıktı ve edebiyatta Batılılaşma konusunda Tevfik Fikret ile sert şekilde çatışmıştır. Akif, ayrıca, halkın içinde bulunduğu acıları, sevinçleri, ümitleri, hayal kırıklıklarını ve özellikle manevi konularını manzum bir tarih, bir roman ve bir hikaye şeklinde yazmıştır. Bunun yanında Balkan Savaşı yıllarından itibaren de destansı şiirler yazmaya başlamıştır. İstiklal Marşı, Akif'in yazdığı destansı şiirlerden birisidir. Halkçı olduğunu gösteren bir diğer olay da İstiklal Marşı'na verilen sermayeyi savaşta zamanında muhtaç durumda olan halka dağıtmasıdır.

Nerden bulacaktın o zaman eldeki yurdu?

Mehmet Akif, şiir yazmaya Baytar Mektebi'nde öğrenci olduğu yıllarda başladı. Akif, küçük yaşlarında şiir yazmaya başlamış hayat şartlarından dolayı farklı alanlarda uğraşsa bile bu, onu şiir yazmaktan alıkoymamış. Yayımlanan ilk şiiri Kuran'a Hitap başlığını taşır. Sanat sanat içindir" görüşüne karşı çıkan Akif, İslami bir edebiyat tarzı benimsemiş.

1926-1936 arasında Kahire'deki Cami-ül Mısıriyye Üniversitesi'nde Türk Dili ve Edebiyat müderrisliği yaptı. Yakalandığı siroz hastalığının tedavisi için döndüğü İstanbul'da 27 Aralık 1936'da vefat etti. Cenazesine resmi bir katılım olmadı ancak büyük bir üniversiteli genç topluluk katıldı. Mezarı iki yıl sonra, üniversiteli gençler tarafından yaptırıldı; 1960'ta yol inşaatı nedeniyle kabri Edirnekapı Şehitliği'ne nakledildi.

Yumuşak başlı isem, kim demiş uysal koyunum Kesilir belki, fakat çekmeye gelmez boyunum!"

Ahlafa döner; korkarım, eslafa hücumu:

74. yılıydı...

Müstakbeli bul, sen de koşanlarla bir ol da.

Dinlenmedi birgün o büyük nesl-i mücahid.

Yatıyor şimdi... Nasıl yerlere geçmez insan?

SIKINTILI VE YOKLUKLU BİR YAŞAM

Bir parça kımıldan, diyorum, mahvolacaksın!

ruhu şad olsun diyecektim ama böyle büyük yürekler ancak "anlaşılmakla" şad olur...

Kim yaparsa ve ne pahasına olursa olsun her türlü zulme, haksızlığa ve yanlışa karşı çıkardı.

HALKI DİRENİŞE ÇAĞIRDI

Gitme, ey yolcu, beraber oturup ağlaşalım:

Ah! Karşımda vatan namına bir kabristan,

AZİMDEN SONRA TEVEKKÜL

1873 yılının Aralık ayında İstanbul'da Fatih ilçesinin Karagümrük semtinde doğdu. Dünyaya geldiği çevre dindar ve mütevazı idi. İlim öğrenmeye, ilme değer veren babasının hocalığında başlamış, babasının vefatının ardından da devrin müderrisleri ile devam etmiştir. Babasının vefatı onu ister istemez ailevi bir sorumluluğa itmişti. Maddi imkansızlıklardan dolayı da başarılı bir öğrenci olduğu mülkiye okulundan bir an önce meslek sahibi olmak uğruna yatılı okullu ziraat okuluna geçti. Küçük yaşlarında medrese hocası tarafından verilen dil eğitimine merak salan Mehmet Akif, rüştiyedeki eğitimi boyunca Türkçe, Arapça, Farsça ve Fransızcada hep birinci oldu.

Ben kanmıyorum, git de sen aptalları kandır!"

"... Bir kerre de azmettin mi, artık Allah 'a dayan..."

Hiç olmazsa Bir Yasini Şerif yada 11 ihlas 3 Fatiha şerif okuyarak ruhlarına hediye edelim arkadaşlar...

Mazisi yıkık milletin atisi olur mu?

Mefluc ederek azmini bir felc-i iradi,

Şu mezarlar ki uzanmış gidiyor, ey yolcu,

Nereden başladı yükselmeye, bak, nerde ucu!

Yandınsa eğer, hakk-ı sarihindi ki yandın...

Himmeti nefsi değil, diniydi. Batı hayranı şair tarafından bu kişiliği uğruna nice eleştirilere maruz kalmıştı. Devrin idarecileri ile de arasında problemler yaşamıştır. Almanya'ya yaptığı seyahatinden sonra ona, Almaya hakkında görüşü sorulduğunda: "Dinleri bozuk, tıpkı bizim işlerimiz gibi ama işleri gayet düzgün bizim dinimiz gibi." diyerek cevap vermişti.

Mevcud ise bir hakk-ı hayat ortada, şayed,

sagol varol ya huu bende böyle bir başlık açmayı düşünüyordum

M. A ERSOY

Öyle dehşetli muhitimde dönen matem ki!..

demiştir.