Breh, breh!..

Bu durumda Osmanlı suçlamak da ayrı konu.

Günümüzde özellikle dou illerinde kızlarını halen daha okula göndermeyenler var. İnkar eden hatalıdır. Fuyuzatıhamidiye gibi kız öğretmen okulu açan, Fatma Alime gibi bayan yazarlar bir devletin temel felsefesinin kızlarını okula göndermemek olduğu düşünmek bir kasıttır. Bu toplum sorunuydu ve Osmanlı çoktan bu soruna el atmıştı. Savaşların uzaması çalışmaları aksatmıştı, hatta geriletmişti. Günümüzde bile hala devamı olan bir mesele.

Osmanlı devletinde, kızlar 1600-1900 arasında koyu taasup ve şeriat gereği ikinci sınıf yaratık olarak görüldüğünden okul-mokul yoktu..

II. Abdülhamid döneminde eğitim programlarında birtakım değişiklikler yapılmış, sıbyan mektepleri çerçevesinde düzenlemeler olmuştur. Bu hususta diyebiliriz ki, Kanun-u Esasi ile ilköğretim mecburiyeti anayasa metnine konulmuş ve 1879?da yapıla bir değişiklikle Maarif Nezareti bünyesinde?Mekatib-i Sübyaniye Dairesi? kurulmuştur. Bunlar da devletin ilköğretim meselesini ne kadar ciddiye alındığının göstergesidir. Ayrıca uygulamalar ilköğretim müfettişleri vasıtasıyla denetlenmiştir.

Kur'an Hocası; "Emme de uzun bir oğlanmış ha! O kadar yukarıya akıl ve zeka pek çıkmaz ya, uğraşıp çalışalım, bakalım!.." diyordu.

Osmanlı sarayının içindeki cariye ve kölelere verilen eğitime eğitim mi diyorsun?

1. Her mahalle ve köyde en az bir sıbyan mektebi kurulacak.

?YELKENCİ, Ömer Faruk, Türk Modernleşmesinin Osmanlı Kökenleri: Sultan II. Abdülhamit Dönemi Eğitim Konuları, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s.79.

Adam gibi medrese eğitimi almış biri asla dünya öküzün boynuzları üstünde demez.

İlber Ortaylı'nın bu konularda çok güzel yazısı vardı. Osmanlının tüm dönemlerinde haremin gerçek bir kadın üniversitesi olduğunu ve haremden yetişenlerin çok iyi yetiştiklerini, özel bir sınıf olduğunu, 19. yy.'da kadınlara yönelik açılan okullar ile haremdeki yetişen hanfendilere Anadolu halkından eş değer kültürde hanımların yetişmeye başladığını ve bunun ilk örneğininde ilk bayan Türk yazarı Fatma Aliye hanfendinin olduğunu anlatıyordu.

Osmanlı'nın kız çocuklarının eğitimine bakışı

Bunlara verilen eğitim, sadece efendilerine nasıl hizmet edilip onlara kul olunacağı yönünde idi.

ATATÜRK; dinin icabından oaln KÖLELİK, CARİYELİK ve KUMALIK olayını yasakladı. Hepten yasakladı.

Nizamnameye göre eğitim kurumlarında ağırlıklı olarak dini ilimler okutulacak. Bunun yanında ahlak dersleri, tarih ve coğrafya gibi ilimler de öğretilecekti.

Çocukluğumda yaşlı ninelere dedelere rastlıyordum. 1910'lular, 1920'ler, Kur'an okumasını biliyordular ama okur yazar değildiler, sayılımıyordular.

Osmanlı döneminde; kalın kapılar arkasına sıkıca kapatılan kadınlar ve kızların okutulmadığını bilmiyorsak, biz hiç okumuyoruz demektir.

Ne okulu?.. Üstelik de kızlar için ha?..

Atma!.. İlber Ortaylı da bizim diğer delikanlının 12 sene önceki SBF den hocasıydı.

Hacı-Hocalar "Saçı uzun olanın, aklı da pek kısa olur!.." diyorlardı.

CUMHURİYET öncesinde 1600-1700-1800 yılları "CAHİLİYYE DEVRİ" idi.

KAYNAKÇA

Okuyun, cahal kalmayın.

Bahsettiğin sözler medreselere değil, okursca bunları yönetemem diyen bazı siyasilerin, köy ağalarının, aşiret reislerin vs yaptığı propaganları. Geri dönüş sevdalılarını susturmak için kendini savunamayan medreseleri halkın gözünde küçültmek içinde kullanılmış sözler.

Köle ve cariyeler tek başlarına dışarıya çıkamadıkları gibi, harem odaları dışına da gidemezlerdi. Efendileri öl derse ölecek türde eğitim alıp yetiştirirlerdi.. Bunları efendileri öldürürse, cinayet suçu da oluşmazdı. Gerekirse bunlar zindana atılır, zincire vurulurlardı.

Tanzimat yıllarına kadar durum böyleyken Tanzimat?ın ilanıyla birlikte bu durum değişmeye başlamıştır. 19. yüzyılın ortalarına kadar Osmanlı?da kız çocuklarının eğitimi için örgün eğitim kurumları yoktu. 19. yüzyılın sonlarına doğru alınan kararlarla birlikte kız çocuklarının eğitimine ayrı bir önem verilmeye başlanmıştır. Kız ve erkek çocukları bahsettiğimiz yaşlarda okula başlarlar ve öğrenime aynı ortamda devam ederlerdi. 9-10 yaşlarından itibaren ise öğrenim görmek üzere farklı okullara giderlerdi. Öğretmen açığının olduğu dönemlerde kız çocuklarına eğitim vermeleri için yaşça büyük ve ahlaklı erkek öğretmenler seçilmekteydi. Ancak bu uygulama daha sonra açılacak bayan öğretmen yetiştirme okullarıyla birlikte düzelmeye başlayacaktır.

İsmet İnönü, Hatıralar C.2 sayfa 223

3. İki sıbyan mektebi bulunan bölgelerde mekteplerden biri erkekler için diğeri ise kızlar için tahsis edilecek. Tek mektep varsa erkek ve çocuklar bir arada eğitim görecekler ancak karışık oturmayacaklardır.

O kadar kaynağı kurcaladım bu %3 olayına sadece burada rastladım. Elimde TÜİK verilerine dayanan istatistik var, ona göre de ilk nüfus sayımı 1927 diyor ve okur yazarlık oranını %11 gösteriyor.

1924 yılında Milletvekili seçimi yapılırken, seçmenlerin okur-yazar olup olmadıkları, resmi tutanak ve istatistiklere geçmiş olduğundan, bir yerde EĞİTİM DÜZEYİMİZ de 1924 de tesbit edilmiş oluyordu.

Dedelerimiz, ninelerimiz, onların babaları ve anneleri okuma yazma bilmiyordu.

saraydaki haremdeki yetişen kızlarda o dönemin en üst rütbelileriyle evlendirilirdi iyi eğitimli arapça farsça bilen saray kültüründe yetişmiş hanımlar saraya yakın evlerde oturur bulunduğu mahallede gözde olurlardı, etrafına ışık saçan bu yabancı kökenli hanımlar asaletleriyle örnek olurlardı

Döneminde Milli Eğitim Bakanlığı yapan Hasan Ali Yücel'de şehirlerde yetişen öğretmenleri köylerde tutamadıklarından bahseder. Şimdi bile köylerde hemen her türlü imkan sunulduğu halde bir çok öğretmen kalmak istemeyip tayin istiyor. O zamanların yolsuz ve susuz köylerinde durum nasıldı siz düşünün.

"Bundan böyle kadın-erkek herkes okuyacak, cehaletten kurtulacaktır."

Dedem Yozgat'ta medrese hocasıydı ve de "Nakıpzade Medresesi" bizim aileye aitti.. 1920 doğumlu olan annem, hiç okuma yazma bilmiyordu.

Biz belgelerle yazıyoruz, durumu özetliyoruz. Aksini iddia edenler, neden belgesiz, kendi düşünceleri olan bilgilerle yazıyor. 1600'lı yıllardaki Osmanlı eserlerini ve 1700'lerde özellikle Lale Devrindeki çalışmaları, 1800'lerde telgrafı Avrupa'da ilk bizim kullandığımızı kaynakları vererek yazmamı mı istiyorlar acaba.

Esir kölelere ve esir cariyelere saray içinde verilen oturup kalkma, yol yordam ve terbiye derslerini kölelik derslerini "milli eğitim" den mi sanıyorsun?

GENÇ NESİL; benim de oğlum Doçent Doktor.. O da, her hafta Hacettepe Tıp'ta TIP makaleleri yazıyor.. Yazar ama o makaleler uluslararası tıp otoriteleri ve bilimsel organlar tarafından, üniversiteler tarafından hüsn-ü kabul görmezse, itibar görmez ve sadece TEZ olarak kalır.

Sonuç olarak diyebiliriz ki, kız çocuklarının eğitimi 19. yüzyıla kadar revaçta değildi. Daha çok sıbyan mekteplerinde çocuklar eğitim görmekteydi ve bu eğitim programsızdı. Dini bilgilere ağırlık verilmekteydi. 1869 yılında ilan edilen Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile birlikte çocukların eğitimi hususuna açıklık getirilmiş, eğitim sistemi programlı bir hale getirilmeye başlanacaktır.

II. Abdülhamid döneminde kız çocukları için açılan Füyuzat-ı Hamidiye mektebi kızların eğitimine ne derece önem verildiğinin bir göstergesidir.

2. Abdülhamid gerçekten eğitim alanında başarılı çalışmaları olmuştur. Doğrudur. Lakin eğitim sistemini baştan sona yenilemeden yapılan hiçbir yenilik başarılı olamazdı, olamadı da.. Eğitim sistemi tam olarak Cumhuriyetle birlikte istediği yeniliği yakalamıştır ve Türkiye Cumhuriyetini bilimde olsun, ekonomide olsun... kısacası her şeyiyle islam devletlerinin kat be kat üstünde bir başarı yakalamıştır. Bunu kim inkar edebilir ki...

HAREM EĞİTİM YERİYDİ

Kız çocukları bazı toplumlarda dışlanmış, toplumdan soyutlanmış, hatta kimliksiz bırakılmışlardır. Ancak dinimizin kadınlara verdiği önem neticesinde bu anlayış tam tersine dönmeye başlamıştır. Özellikle cahiliye devrinden sonra İslam?ın zuhuruyla birlikte bu değişim hissedilmeye başlanmıştır.

5. Ayrıca 500 evi geçen yerlerde bir rüştiye mektebi açılacaktır.

Kadınların eğitimine ayrı bir önem verilmesinin gereği hem ilmi yönden donanımlı olmaları hem de bu ilimle yeni neslin yetişmesinde büyük katkılarının bulunduğu olmalıydı. Çünkü her dönemde incelendiği zaman çocukların annenin elinde ve anne ahlakıyla ahlaklandığı görülmektedir. Bu nedenle kadınların özellikle küçük yaşlardan itibaren dini ve pozitif ilimlerle donatılması ve eğitimde izlenen metotların da çeşitli kurallar çerçevesinde ve cinsiyetlerin de göz ardı edilmediği bir şekilde olması, ortaya çıkacak neslin de tabiri caizse kalitesini belirleyecektir. Yahya Akyüz kadınların eğitimi hakkındaki fikirlerini şu şekilde aktarmaktadır: ?Erkeklere verilen eğitim yalnız kendi şahıslarında kalır, ölümleriyle yok olur. Kadınlara verilen eğitim ise çocuklarına ve gelecek nesillere de geçer. Erkekleri eğitmek gölge veren bir ağaç dikmek, kadınlara eğitim vermek ise hem gölge hem meyve veren bir ağaç dikmektir. Gölge, kendi eğitilmişliğinden topluma yapılacak iyilik, meyve ise yetiştirilecek eğitim görmüş çocuklardır. Kadınları eğitmeksizin yalnızca erkekleri eğitmeye çalışan bir toplum, kum üzerine temelsiz bir köprü kuran, yağmur yağdıkça köprünün yıkıldığını görüp yeniden yapmaya mecbur olan bir adama benzer. Bir toplumun eğitiminin temeli kadınların eğitimidir. Kadınlar toplumun esasıdır. Uygarlığın oluşumu, toplumun mutluluğu kadınların eğitilmesine bağlıdır.? Böylece diyebiliriz ki, yeni neslin iyi bir çerçevede yetişmesi, kız çocuklarının daha küçük yaşlardan itibaren sağlam bir eğitim programına tabi tutulmalarına bağlıdır.

Kapkara cehaletten çıkıp, ATATÜRK ile aydınlanmaya başladık.

Şeriat uygulayan islam ülkelerinde bunlar devam ediyor.

?TAŞKIN, Ünal, Klasik Dönem Osmanlı Eğitim Kurumları, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, s.346.

1869 yılında ilan edilen Maarif-i Umumiye Nizamnamesi?nde de bahsettiğimiz bütün bu hususlara açıklık getirilmiştir. Nizamnamenin ihtiva ettiği konulara genel hatlarıyla değinecek olursak:

1924 yılından başlayarak, eğitim seferberliği sayesinde okul ve öğrenci sayımız hızla arttı.

Yoksa Kurtuluş Savaşı'nın kahraman komutanlarından, ikinci cumhurbaşkanımız İsmet İnönü'nün bu sözü aklıma geldi:

Onlara; Fizik ve Kimya, Bioloji, Matematik dersleri mi veriliyordu?

kadınların ve kızların hiç bir değeri yoktu.

KARA CEHALET.. Osmanlıyı bunlar yıktı.

Okur yazarlığın düşük kalmasının nedeni de uzun süren savaşlar ve kırsal yerleşmenin fazlalığı.

İlk?oku? emriyle birlikte müslümanlar okumaya ayrı bir önem göstermişlerdir. Çünkü ilimsiz amel olamayacağı aşikardır. Ve her alanda başarının şartı okumaktan geçmektedir. Ancak okumanın nasıl olacağı, kim tarafından olacağı ve nelerin okunacağı noktasında birtakım görüş ayrılıkları dönem dönem ortaya çıkmıştır. Biz bu yazımızda Osmanlı?nın eğitime bakışını ve eğitim yöntemlerini genel hatlarıyla incelemeye çalışacağız.

2. Hıristiyan ve Müslümanlardan oluşan karışık topluluklarda ise her toplum için ayrı bir okul açılacak.

"İnsanlar hür olarak doğar, yaşar ve ölürler.. Kölelik, cariyelik ve kumalık insanlık ayıbı olduğundan, bunlar yasaklanmıştır" K. ATATÜRK

Arapların adet ve gelenekleri icabı, şeriat kuralları gereği olarak,

1924 yılında yapılan seçimde yapılan istatistiklerde koskoca Anadolu'nun okuma-yazma oranı sadece % 3 idi. Trakya ve İstanbul da dikkate alındığunda bu oran % 8 küsura yükseliyordu.

4. Nizamnameye göre ilköğretim zorunlu hale getirilmiştir ve bu kurala uymayan aileler de para cezasına çarptırılacaklardır.

1920 doğumlu, okula başlama 7, hadi hatırın için 6 olsun. 1926 yılında başlamış olsun. Bahsettiğin medreseden okur yazarlık öğrenmiş olsun. Gerçi bu imkansız, 1924'de Tevhiditedrisat kanunu ile medreseler kapatıldığında o kimse daha 4 yaşındaydı.

"Şaşılacak durum, haremdeki okuma yazma yüzdesi dışardakilere göre çok yüksekti. Hatta buralarda zeki kızların içinde Hürrem Sultan gibi okuma yazma ve Türkçe öğrenimi o derece geliştirenler vardır ki pekala Osmanlı İmparatorluğunun şairler asrında bir şaire olarak ismi geçebilirdi."

tarihçi arkadaşlar sizden bir konuda yardım istiyorum. ben de tarih mezunuyum ama bu yıl kpss de öğretmenlik umudum yok. memur olarak atanabilmek için ortalama kaç puanım olmalı?

?AKYÜZ, Yahya, Türk Eğitim Tarihi M. Ö. 1000-M. S. 2008, Pegem Yayınları, Ankara, 2008.

EY GENÇ NESİL;

Sultan Abdülmecid 1845 tarihli bir iradesinde eğitimin din ve dünya açısından herkese gerekli olduğunu belirtmiş. Ardından sıbyan ve rüştiye kurumlarında düzenlemeler yapılacağını ve bir Darü?l-fünun kurulacağını vurgulamıştır. Böylece çocukların küçük yaşta başlayacakları sıbyan mektebinde ve orta yaşlarda devam edecekleri rüştiye mekteplerinde alacakları bilgiler kendilerine normal yaşamlarında yeterli seviyede olacaktır. Darü?l-fünun?da ise yüksek öğrenimlerini tamamlayacaklardır.

Biline ve akledile!.. Destur, Ya DESTUR!..

Demek iyi eğitimci olmak sizin aileye eğitim vermeye bağlı. Halimiz yaman o zaman. Sizin toruna hocalık mı yapsak acaba!

Medreselerde; "Dünya sarı öküzün boynuzlarının üstünde durur, o öküz huysuzlandığında da depremler olur!.." deniliyor, anlatılıyordu.

"İnsanlar hür olarak doğar, yaşar ve ölürler.. Kölelik ve cariyelik ile kumalık yasaklanmıştır.." K. ATATÜRK

1920 yılından bahsetmişsin. Anca da o yılı örnek verebilirsin. Biraz mantık yürütsen o kişinin eğitiminden Osmanlının değil Türkiye'nin sorumlu olacağını anlarsın.

Osmanlı?nın eğitim sistemine baktığımızda son dönemlerine kadar hemen hemen tek tiplilik hakimdi. Osmanlı?da medreseler çok yaygın ve güçlü örgün eğitim kurumları haline gelmiş, toplumu derinden etkilemişlerdir. Öyle ki, eğitim açısından, tüm Osmanlı dönemine medrese dönemi denebilir. Tanzimat yıllarına kadar Osmanlılarda kız ve erkek çocuklar 5-6 yaşlarından itibaren sıbyan mektebi denen kurumlara beraberce giderler, 3-4 yıl kadar öğrenim görürlerdi. Bu mekteplerin hocaları genel itibariyle cami hocaları idi. Daha sonraları erkek öğrencilerin öğretmen açıklarını gidermek için Daru?l-Muallimin ve kız öğrencilerin öğretmen açıklarını gidermek için de Daru?l-Muallimat öğretmen okulları açılacaktır. İlmi yönden donanımlı bayanlar mahallelerde küçük erkek ve kız çocuklarına ve kadınlara Kur?an okumayı öğretirler ve çeşitli dini bilgiler aktarırlardı.

BAK: GOOGLE'den "Nakıpzade Camii ve Medresesi.."

Rıdvan Badur/ Dünya Bülteni - Tarih Dosyası

Üsteki linkte Prof. İlber Ortaylı haremi anlatıyor.

Haremdeki köle ve cariyeler birer esir olduklarından ve şahsi karar verme melekeleri olmadığından birer mal olarak görülürlerdi. Hala da Araplar veya İranlılarda, Afganlılarda böyleleri var.

Hacılar "Okullar kafirlik öğretir.." deyu, cahil halkı morfinliyordu.

6. İstanbul?da bir Darü?l-fünun kurulacaktır.

Osmanlı İmparatorluğu?yla ilgili yanlış bilinen konu ve olaylara değinen İlber Ortaylı kitabında "Sarayda erkek öğrencilerin eğitim gördükleri Enderun neyse harem de cariyeler açısından benzer bir işlev görmektedir. Haremde yetişen cariyelerden birçoğu Enderunlar?la evlendirilir. Bu saraylı hanımlar gittikleri coğrafyalarda bir saray hanımefendisi olarak kültürlerini geleneklerini halka yansıtırlardı" diyor. İmparatorluk merkezinin detaylarıyla anlatıldığı kitap okurlarını, bir zamanların en önemli sarayının ihtişamlı günlerine götürürken, diğer taraftan saraydaki gündelik hayattan Osmanlı devlet protokolüne kadar bilmediğimiz birçok inceliği keşfetmemizi sağlıyor.

"Harf devriminin tek amacı ve hatta en önemli amacı okuma yazmanın yaygınlaştırılması değildir. Devrimin temel gayelerinden biri yeni nesillere geçmişin kapılarını kapamak, Arap-İslam dünyası ile bağları koparmak ve dinin toplum üzerindeki etkisini zayıflatmaktı. Yeni nesiller eski yazıyı öğrenemeyecekler, yeni yazı ile çıkan eserleri biz denetleyecektik. Din eserleri eski yazılmış olduğundan okunmayacak, dinin toplum üzerindeki etkisi azalacaktı."

Bunlar ikinci sunıf yaratıklardı. Kolayca alınıp satılıyorlar ve baş göz ediliyorlardı. İslam dünyasında şeria gereği KÖLELİK, CARİYELİK ve KUMALIK adettendi.

Kızlarımız okutulmamasının bir nedeni de günümüzdeki imkan olmadığından kızların uzağa gönderilmek istenmemesiydi. Köylerde okul olmadığından 10 yaşından küçük çocuklar uzaklara gitmek zorundaydı.

"Okuyanlar kafir olur, haaa!.."

Bir zamanlar dünyanın en büyük kütüphaneleri olan Süleymaniye, Fatih Kütüphaneleri tozlar içinde kalmış, okuyabilen kimse yok diye. Nasıl bir yüzde üç imiş ki o kadar esere imza atmışlar.

Evet..

ATATÜRK tarafından kaldırılmıştır.. Padişahlık ve Halifelik ile birlikte tarihin derinliklerine, iptidai çağların depo arşivlerine kaldırılıp maledilmiştir.

Osmanlılarda var olan "kölelik, cariyelik ve kumalık" müesseseleri

OSMANLI dönemindeki Anadolu'da okuma-yazma bilenlerin oranının % 3 olduğu resmi belgelere daytalıdır. Anadolu halkının % 97 kadarı, adını bile yazanmadığından, gerektiğinde sol elinin baş parmağını kullanıyordu. Kişilerin son el başparmaklarının ucu hep siyah renkli boya olurdu.

1928'de Harf Inkılabı oluyor, her şeye rağmen o ninenmiz okuma yazma öğrenmiş olsa da resmen yine okur yazar değil. Millet mektepleride oralara ulaşamamışsa o ne yapsın.

Hadi hayırlısı!..

Destur!.. Ya Destur..

Sen konuşmaya devam et ihtiyar. Aslını inkar etsen de İlber Ortaylı hoca hiç de senin gibi söylemiyor.

Biz kalkıp bir doçentimizin ekliyoruz, esenbalık mahalle kahvesinde okumadan mantık budur, böyle gerektirir diyenlerin sözlerini ekliyor. Birde kalkmış okyun diyor. Kim okumuyor ihtiyar, doçentlerin, profesörlerin sözleriyle hareket eden kim? Bu foruma göz atan bile anlar.

Araplarda, Afganlılarda, İranlılarda, Sudan ve Yemenlilerde, Cezayir ve Tunus'ta bunlar; ŞERİAT GEREĞİ OLARAK hala devam etmektedir.

"Boyu uzun olan ile saçı uzun olanların aklı da kısa olduklarından, bunların okuması israftır.." deniliyordu.

Sana sorsak İlber Ortaylı'da Avrupa'da rağbet görmüyor dersin.

Videodan bazı cümleler sunacak olursak:

Bu esirler, yani köle ve cariyeler birer robot misali efendilerinin her dediğini harfiyen ve anında, hemen en iyi biçimde yapmak zorunda idiler. Bunlar ruhen ve bedenen efendilerinin eşyası, malıydılar.