Hükümdar dışında kendilerini her hangi birine muhatap göstermelerini Emirlere yasaklamıştır. Her kim kendini her hangi birine hükümdar dışında muhatap gösterir ise idam edilir ve izin almaksızın postasını değiştiren her hangi biri de idam edilir.

Kaçan bir köleyi veya esiri bulup sahibi olan kişiye geri vermeyen de idam edilir.

Her hangi bir mezhebe ayrım gösterilmesini, kelimeleri vurgulayarak söylemeyi, onurlandıran unvan kullanmayı yasakladı; Sultan veya herhangi biri ile konuşulurken yalın olarak ismi kullanılmalıydı.

Cengiz Yasası nedir?

- Camiü't-tevarih . Kitabın yazarı İranlı tarihçi Reşidüddin'dir.

Fatih Sultan Mehmed, klasik manada Osmanlı devletinin idari kurucusu sayılabilir. İstanbul'un fethinden sonra kendisini Kaiser-i Rum ilan etmiş ve devlet müesseselerini yerleştirmiştir. Fatih Kanunnamesi ile Atam-Dedem Kanunu dediği gelenekleri yazılı hale getirmiş ve buna Kanunname-i Ali Osman denmiştir. Divanın idaresini sadrazamlara bırakarak, işleri kafes arkasından takip etmeye başlamış, mutlak vekilim dediği sadrazamı geniş yetkilerle donatmıştır. Ayrıca defterdar, kazaskerler ve diğer üst düzey devlet erkanının görevleri tarif edilmiştir. Yeniçeri ordusu 10.000'e çıkarılarak güçlü bir merkezi ordu teşkil edildiğinden uç beylerinin önemi azalmış, böylece merkezi idare sağlamlaştırılmıştır. Anadolu ve Rumeli'nin en kudretli devletinin hükümdarı olarak "Han" ünvanını ilk defa o kullamıştır. İstanbul'un fethinden sonra Yıldırım Bayezid zamanında elden çıkan topraklar yeniden kazanılmış, hatta Rumeli ve Karadeniz kıyılarında yeni yerler fethedilmiştir. Kırım'ın fethi ile Karadeniz bir Türk gölü haline getirilmiş, Anadolu birliği tamamlanmış ve Rumeli'deki Türk varlığı Belgrad'a kadar uzanmıştır. İstanbul, Fatih zamanında bir ilim ve sanat merkezi haline gelmiş, Fatih medreseleri klasik Osmanlı medreselerinin temelini oluşturmuştur. Şairler ve ilim adamları için bir cazibe merkezi haline gelen İstanbul'a bütün İslam dünyasından bilginler gelmeye başlamıştır.

- İbn-i Batuta Seyahatnamesi

Yasa maddelerinden biri de hayvanın bağırsakları ve kanı helaldir şeklindeydi. Böyle kalmış aklımda.

Emirleri askeri birliklerin başına getirdi ve binler, yüzler ve onlar için komutanlar atadı.

Ne yasalarmış bunlar böyle yaw tüylerim diken diken oldu.

Cengiz Han Yasaları, yalanı, hırsızlığı ve zinayı yasaklar ve kişinin komşusunu kendisi kadar sevmesini emreder; insanların, bir diğerini yaralamamasını ve saldırıları tümüyle unutmalarını, gönüllü olarak teslim olan ülke ve şehirleri bağışlamalarını, Tanrıya adanan tapınakları vergiden muaf tutmalarını ve yaşlı ve düşkün insanlara saygı göstermelerini emreder. Her kim bu emirlere aykırı hareket eder ise idam edilir.

Değişik kaynaklardan:

Mesela denir ki bu yasalar sayesinde para kesesi belinde bir kız, Avrupa'dan Asya'nın içlerine kadar tek başına gidip geri dönebilir. Ne parası çalınır ne de namusu lekelenirdi.

Bir cariyeden doğmuş çocuklar meşru kabul edilecek ve babaları tarafından yapılan dağılıma uygun olarak mirastan paylarını alacaktır. Mülkün dağıtımı yaşça büyük oğlun yaşça küçük oğuldan daha fazla alması temelinde olmakta, genç oğula babanın ev halkı miras kalmaktadır. Çocukların yaşça büyüklükleri annelerinin sıralanışına bağlı olmaktadır; eşlerden biri her zaman yaşça büyük olmalıdır, bu öncelikle onun evlenme tarihine göre belirlenmektedir.

Burada yazılan maddelerden Cengiz'in dindar olduğunu anladıysanız o sizin anlayışınız. Kahramanlığına ait tek cümle göremedim burada...

Livatadan suçlu her hangi bir kişi de idam edilir.

İhmalkarlık nedeniyle askerlerin cezalandırılmasını emretti ve topluluk avı sırasında bir hayvanın kaçmasına izin veren avcıların sopayla dövülerek cezalandırılmasını ve bazı durumlarda idam edilmesini emretti.

Cengiz Yasası'ndna bahseden bazı kaynaklar

Fatih Sultan Mehmet'e kadar, Türk devletlerinde, devlet hanedanın ortak malıdır anlayışı hakimdi. Bu anlayış Osmanlı Devleti'nde biraz değişikliğe uğramıştır. Öncelikle II. Murat bu konuda bazı adımlar atmıştır ama en köklü değişiklikler Fatih Sultan Mehmet tarafından yapılmıştır. Üniter bir devlet yapısı oluşmaya başlamıştır.

33 defterden oluşan Cengiz Han Yasası, Moğol hazinesinde saklanıyordu. Cinayet, soygun, yalan, zina, büyü yapmak gibi suçların cezası idamdı. Cengiz Yasaları, kendisinden sonra gelen bütün Moğol devletleri tarafından , uygulanmıştır.

ahlaksız her hangi bir şeyi söylemeyi yasakladı ve her şeyin ahlaklı olduğu konusunda ısrar etti, ahlaklı ve ahlaksız arasında ayırım yapmadı.

- Tarih-i Cihanküşa Kitabın yazarı İranlı tarihçi Aladdin'dir.

Savaşa gitmeden önce birlikleri ve birliklerin teçhizatlarını şahsen kontrol etmelerini, birliklerin sefer için gereksindikleri her şeyi sağlamalarını ve iğneden ipliğe kadar her şeyi gözden geçirmelerini haleflerine emretti ve eğer askerlerden biri zaruri bir şeyi gereksediği takdirde o asker cezalandırılmalıydı.

Mülkünde çalınmış bir at bulunan kişi, bunu aynı cinsten dokuz at ekleyerek sahibine iade etmelidir; eğer bu cezayı ödeyemiyor ise çocukları atların yerine alınmalıdır ve eğer çocuğu yok ise, bizzat kendisi koyun gibi boğazlanacaktır.

Paylaşım için teşekkürler.

Bir yolcu yemek yiyenlerin yanından geçerken, inip onlarla birlikte yemelidir ve onlar yolcuyu engellememelidir.

Bunlardan başka sözlü şekilde kuşaktan kuşağa ulaşan bilgiler de vardır.

Sahibinin iznini almadan bir esire yiyecek veya giyecek veren de idam edilir.

O bütün dinlere saygı gösterilmesini ve aralarında ayrım yapılmamasını emretmiştir. Bütün bu emirlerini tanrıya inanılabilir diye vermiştir.

- Kitabü'l-mevaiz ve'l-itibar adlı Mısır tarihini anlatan eserin "hacib" bölümüdür. kitabın yazarı Makrizi'dir.

Kasten yalan söyleyen veya büyücülük yapan veya başkalarının davranışları hakkında ispiyonculuk yapan veya kavga eden iki kişinin arasına birinin yanında diğerine karşı olarak girenler de idam edilir.

Oğlu Çağatay?a yasaya uyulmasını gözlemeyi emretti

Cengiz Han fakirler, Allah?ın Kuranını okuyanlar, avukatlar, doktorlar, alimler, kendilerini ibadet ve riyazete adayanlar, müezzinler ve ölü yıkayıcılarının vergi ödeme ve iş yapma yükümlülüğüne zorlanamayacağına karar vermiştir.

Erkekler dövüşmek için gittiğinde, onların görevlerini yerine getirmek ve iş yapmaları için kadınların askeri birliklere refakat etmelerini emretti.

Cengiz yasaları günümüze tam olarak ulaşmamıştır. Ancak Moğol tarihine ait bazı eserlerde, kimi maddeleri zikredilmiştir.

Suya işeyen veya suyu kirletenler de idam edilir.

Emirlerini en yaşlısı eğer bir kabahat işlemişse cezalandırılmak üzere hükümdar tarafından gönderilen haberciye -hizmetçilerinin en değersizi olsa dahi- kendisini teslim edecekti ve hükümdar tarafından verilen cezayı uygulamaya başlamadan önce?ki bu ceza idam olsa dahi- onun önünde yere kapanacaktı.

insanlarına, biri prens diğeri esir olsa da verenin tadına bakmadığı yemeği yemelerini yasakladı; yemeği paylaşmaya davet etmeden bir diğerinin huzurunda her hangi bir şeyin yenmesini yasakladı; her hangi bir kişinin yoldaşlarından fazla yemesini, yemeğin piştiği ateşi veya insanların yemek yediği tabağı ezip geçmesini yasakladı.

Teşekkür ederim Neslihan, Çok güzel. Paylaşımınızda da vurguladığınız merkezileştirme konusu ile eski Türk devletlerinden beri yürürlükte olan "Hakimiyet Tasavvuru" konusu çağrışım yaptı. Ne güzel konu konuyu açıyor.

cengizi de dindarmış gibi gösterdiniz yaa helal olsun.. O kadar öldürdğü masum türmenler, araplar müslümanlar hakkında da keşke bieşylersöyleyebilseydiniz.. Adam dünyay gelmiş en büyük kan dökücülerden onu bile kahramanlaştırdınız.. Kuran okuyanlar idam olunacaktır demiyor muydu?

Bazılarını kendisi ve çocuklarına seçebilmesi için her yılın başında bütün kızlarını kendisine takdim etmelerini emretti.

Her kim mal alır ve iflas eder; sonra tekrar mal alır ve yine iflas eder, sonra yine mal alır ve yine iflas ederse, üçüncü defadan sonra o da idam edilir.

Babasının ölümünden sonra, kendi annesi hariç oğlu babasının karılarının hepsini elden çıkarabilir; onlarla evlenebilir veya evlendirerek başkalarına verebilir.

Bilgiler için tşk. ederiz devamını bekleriz efendim :) Aslında bir kısmıda gerekiyormuş o zamanda demi hocam?

İçmekten kendini alıkoyamıyor ise, kişi ayda üç kez sarhoş olabilir; eğer üç kereden fazla yapar ise kabahatlidir; eğer ayda iki kez sarhoş oluyor ise bu daha iyidir; eğer ayda bir kez ise kuşkusuz daha çok övgüye değer; eğer kişi hiç içmiyor ise, bundan daha iyi ne olabilir? Fakat böyle bir kişi nerede bulunabilir? Eğer böyle bir kişi bulunabilir ise, o en yüksek düzeyde saygıya layıktır. (Riasanovsky bu parçanın Cengiz Han?ın vecizelerine -vecize 20- ait olduğunu kabul etmektedir.)

O, iyi zamanda ülkedeki bütün olaylardan haberdar olabilmek için sürekli posta iletişimi kurmasını Sultan?a emretmiştir.

Bu kurallar arasında yazmıyor; ama üniversitedeyken Moğollar dersinde bir kural daha görmüştük. "Yağmur yağarken suya giren adam idam edilir" Çok ilginç gelmişti. Galiba yıldırım çarpması tehlikesine karşı caydırıcı olsun diye koyulmuş bir kural. Belki de değil..

Mirhond ?den:

Bir hayvan yenirken, ayakları bağlanmalı, karnı yırtılarak açılmalı ve hayvan ölene kadar kalbi elde sıkılmalıdır; fakat eğer bir kimse Hz. Muhammet?in inananlarının yöntemi ile hayvanı keserek öldürürse, kendisi de kesilerek öldürülür.

tamamen yıpranmadan elbiselerini yıkamalarını yasakladı.

Cengiz Han?ın Büyük Yasasının bize Makrizi?den gelen parçaları:

yemek üzerinde boğulan kişi hemen kamptan çıkarılmalı ve derhal öldürülmelidir ve ordu komutanının çadırının eşiği üzerine ayağını koyan kimse de idam edilmelidir.

Zina yapan, evli olup olmadığına bakılmaksızın idam edilir.

İbn-Batuta?dan:

Adam öldürme durumunda, kişi para cezası ödeyerek fidye verip kendini kurtarabilir ki bu Hz. Muhammet?e inanan kişi için 40 altın para ; ve bir Çinli için bir eşektir.

Moğol İmparatorluğu'nun askeri örgütlenmesini ve hukuki işlerini düzenleyen kanunlar, 'Cengiz Han Yasası' diye bilinir. Bu yasanın tamamı Cengiz tarafından konulmamış, önceki nesillerden gelen Moğol töreleri, onun yaptığı bazı ilavelerle bir bütün haline getirilerek, resmiyet kazanmıştır.

bir birini sevmeyi, zina yapmamayı, çalmamayı, yalancı tanıklık yapmamayı, hain olmamayı ve yaşlı ve düşkün insanlara saygı göstermeyi. Her kim bu emirlere aykırı hareket eder ise idam edilir.

Kanuni mirasçılar dışında herkes vefat edenin malını kullanmaktan kesinlikle men edilmiştir.

Cengiz'in kim olduğu belli. Burada sadece bir dönem kullanılmış yasalardan bahsedilmiş. Bu kuralları sadece Cengiz oluşturmamış, oğulları ve daha sonra Müslüman olan Moğol devletlerinde de kullanılan yasalardan bahsedilmiştir, o kadar.

Muharebede saldırı veya geri çekilme sırasında eğer bir kişi hurcunu, ya da yayını veya her hangi bir eşyasını düşürürse, arkasındaki adam inmeli ve bu düşen şeyi sahibine geri vermelidir; böyle inerek, düşen şeyi sahibine vermeyen kişi idam edilir.

Bu güzel paylaşım'ı okuyunca bende FATİH SULTAN MEHMET'in Kanunnamesi ekleyeyim dedim.

Vartang?dan:

ellerini suya batırmalarını yasakladı ve su çekmek için kap kullanmalarını emretti.

Seferden döndüklerinde Sultanın hizmetinde belirli görevleri üstlenmelerini savaşçılara emretti.

Mahakia?dan: