Olayın sonrasında bakanlar soruşturmaya tabi tutulmuştur.. ve yaklaşık 1 yıl sonra (27 mayıs 1960 sonrasında idam edilen) hasan polatkanın yeniden maliye bakanı olduğunu görüyoruz.

6-7 EYLÜL 1955 OLAYLARI

askerin sivil siyasete dahil olmasının; Talat aydemir olayında net olarak gördüğümüz hava kuvvetlerinin kara kuvvetleri ile çatışması ve savaşması gibi son derece tehlikeli sonuçlara neden olduğuna şahitlik ediyoruz...

27 mayıs 1960 darbesinin planlayıcısı yarbay Faruk güventürk ile birlikte 9 subay darbe planlamak suçundan binbaşı Samet kuşcu tarafından mayıs 1958 de ihbar edilir. Ancak yargılamalar sonucunda 9 subay suçsuz bulunur ve ihbar eden Samet kuşcu cezalandırılır.

meclis başkanı Refik Koraltanın felç olan eşi, idam kararın ağırlığında ezilir ve sabaha karşı kalp krizi geçirerek vefat eder, cenazeye çiçek göndermek dahi darbeciler tarafından yasaklanır...

Demokrat partinin hoşuna gitmeyen, eleştirel yazıları nedeniyle bazı gazetecileri tutuklattığını bu dönemde görüyoruz. 1955 te Cüneyt arcayürek?bir kedi bir fare yazısı? için kısa süre için hapse atılıyor..

Menderes in 3. Döneminde sürekli bir gergin atmosferden bahsetmek mümkün.. muhalefetin yaptıklarına cevap olarak demokrasi ile çelişen bir takım uygulamalara yasalara başvurduğunu görüyoruz. 18 nisan 1960 da kurulan tahkikat komisyonu bu anlamda bir zirveyi teşkil ediyor.. 3 ay için kurulan ve 15 DP milletvekilinden oluşan bu kurul CHP yi ve basını soruşturacak, haklarında kararlar verecek, ceza verme yetkisine sahip olacak? ve bu cezalara karşı çıkma, itiraz etme söz konusu olmayacak..

Maalesef Milli eğitimin orta öğretimde 1938 den sonrasını hiç anlatmaması nedeniyle bilinmeyen bir dönem bu.. ve yine maalesef bu dönem bilinmediği için bugün yaşanan bir takım olayların doğru çözümlemesini yapmak da mümkün değil.. ben elimden geldiğince olayları yorumsuz olarak anlatmaya çalışacağım.. elimden geldiğince gereksiz ayrıntılardan arındırarak yalın bir anlatım ortaya çıkarmak istiyorum. ve bu forumda boş beleş yazılar yazacağınıza 20dk ayırın ve o dönemin olaylarının neden ve sonuçları hakkında fikir sahibi olmak için bu yazıları okuyun.. hiçbir şekilde nasıl düşünmeniz gerektiğinden bahsetmeyeceğim.. sadece olayları anlatacağım ve kendi fikirlerinizi üretmenizi ve bunu yaparken tarafsız olmanızı umut edeceğim..

27 MAYIS DARBESİ

Nisan 56 ya geldiğimizde basın yasası ile "resmi şahıslar hakkında kötü düşünceyi sevkedecek" yazılar yazmak suç kapsamına alınıyor.. o döneme kadar son 4 yıl içinde 200 ü aşkın gazetecinin mahkun edildiğini görüyoruz.

Faydalı analizler..

Bu esnada meclis konuşmasında ; demokrat parti grubunun ne kadar güçlü olduğunu söyler.. onlara tüm kabineyi lağvedecek kadar güçlü olduklarını anlatır ve sonunda onların muktedirliğine dair şu örneği verir ;

başlık, yazı ve özellikle bazı tespitler hoşuma gitti, devamını bekliyorum.

bugün için olayın en trajik noktası tüm bu gelişmelerin bu ülke gençliği tarafından neredeyse hiç bilinmemesi

Tüm demokrat parti döneminde özellikle yürütme ve yasama erkine zımnen 3 güç hakimdir. Celal Bayar, menderes ve demokrat parti grubu.. zaman zaman demokrat parti grubunun hükümete ciddi gensoru önergeleri verdiği ve bazı bakanların?kellesini istediği? görülüyor.

İngiltere Kıbrıs tan çekilme kararı aldığında adada rum ve Türkler arasında nasıl bir denge sağlanacağı sorunu ortaya çıkar.. Türkiye kendi kamuoyu desteğini artırmak için türk gizli servisi Atatürk ün Selanik teki evine bomba atıldığı haberini İstanbul da yayar.. haber asılsızdır.. bu olayın menderes tarafından bilinip bilinmediği de bugün için muamma.. sonrasında İstanbul halkı ayaklanır ve beyoğlundaki Rumlara ait veya gayrimüslimlere ait dükkanları talan ederler..

1958 sonunda Muhalefet partilerinin kendi aralarında birleşmesi DP yi rahatsız ediyor ve oy kaybını engellemek için Vatan Cephesi adını verdiği ocakları kuruyor.. Bu ocaklara dahil olan kişiler hergün haber bülteninde tüm ülkeye isimleri okunarak ilan ediliyor. Bu durumun ülke içinde cepheleşmeye neden olan etkilerinden bahsetmek mümkün..

Takip eden dönemde cumhuriyetçi millet partisi genel başkanı ve milletvekili Osman Bölükbaşının dokunulmazlığı kaldırılıp meclise hakaret ettiği gerekçesi ile tutuklanıyor. Bu olayın ardından dörtlü takrirden hatırladığımız ve Demokrat partinin 4 kurucusundan biri fuat köprülü bu yapılanı gerekçe göstererek " partisini artık tanıyamadığını " belirterek partiden istifa ediyor.

54 seçimlerinin hemen ertesinde menderes; kendisine oy vermeyen malatyayı Adıyaman+Malatya olarak ikiye bölerek ve muhalefet milletvekili osman bölükbaşını meclise yollayan kırşehir ilini, ilçeye çevirerek cezalandırma yoluna gitmiştir.

Seçim sonucunda Demokrat parti oylarını artırmıştır. %57 ye %35 gibi bir üstünlük sağlamıştır CHP ye..

Mayıs 56 da toplantı ve yürüyüş yasası çıkıyor ve açık alandaki toplantılar yasaklanıyor. bu toplantılarda polise kalabalığa hedef gözetmeksizin ateş etme yetkisi veriliyor.. bu kapsamda açık hava mitingi yapmak isteyen CHP genel sekreteri kasım gülek 6 aylığına hapse atılıyor..

1957 seçimlerine gidilirken gergin bir ortamdan bahsetmek mümkün. Demokrat partinin 2. Döneminde ilk dönemdeki Marshall yardımlarının olmaması ülkedeki yatırımların yavaşlamasına ve ülkede devalüasyon ihtimalinin ortaya çıkmasına neden oluyor.

9 SUBAY OLAYI

?isterseniz hilafeti bile getirebilirsiniz? der.. bu bir örnektir.. sonrasında olayın bağlamını bilmeyenler tarafından 28 şubatta irtica tehlikesini vurgulamak için kullanılmıştır..

1959 şubatında menderes in Londra dan türkiyeye dönüşte uçağının düşmesi ve şans eseri son anda uçak patlamadan dışarı çıkarak kurtulması menderes e olan sevginin yeniden bir parça yükselmesine neden oluyor.

Seçim sonrasında menderes devalüasyon kararı alıyor ve dolar 2,8 tl den 9 tl ye yükseliyor.

<i> "Maalesef Milli eğitimin orta öğretimde 1938 den sonrasını hiç anlatmaması nedeniyle bilinmeyen bir dönem" </i>ve güzel bir tespit..

Yüzlerce üniversite öğrencisi öldürüldü, cesetleri kıyma makinelerinde kıyıldı. Bu cesetlerden hayvan yemi yapıldı. Pek çok gencin cesedi buzhanelerde buz kalıplarının içinde saklandı, öldürülen gençlerin bir kısmı da yollara gömülüp, üstlerine asfalt döküldü,1500 Harbiyelinin imha planı ele geçirildi. Celal Bayar, 103 milyonu İsviçre bankalarına kaçırdı, Her görkemli bina Demokrat Parti ileri gelenlerden birinindir. Demokrat Parti taraftarlarını silahlandırarak kardeş kavgasını hazırlamaktadır. Kars, Ardahan gizli anlaşmalarla Moskovaya satılmıştır şeklinde gazetelerde aspragas haberler çıkmıştır darbeden önce...

27 mayıs öğlen saatlerine kadar Tüm DP milletvekilleri tutuklanmış, Bayar ve menderes de ele geçirildikten sonra madanoğlu öncesinde düşünmediği bir sorun ile karşı karşıya kalıyor.. tamam iktidarı devirebiliriz ama ülkeyi nasıl yöneteceğiz..

Demokrat parti hikayesini kabaca haziran 1945 te refik koraltan, fuat köprülü, celal bayar ve Adnan menderes in verdiği?4?lü takrir? ile başlatmak mümkündür. 4?lü takrir hükümetin bir takım politikalarını beğenmeme sonucu bahsedilen 4 kişinin mecliste görüşülmek üzere verdikleri önergedir.. ismet İnönü bu 4 kişinin parti içinde değil yeni bir parti kurarak muhalefet etmelerini istemiştir ve bu 4 kişi CHP den ayrılmışlardır ..

Tüm bunlar özellikle bir takım gösterilerin çoğalmasına neden oluyor ki bunların en ünlüsü 555k denilen 5 mayıs saat 5 te Kızılay meydanındaki gösteri..

6 -7 eylül olayları ve hasan polatkan aleyhinde çıkan yolsuzluk haberleri sonrasında 22 kasım 1955 te demokrat parti grubunda kabineye karşı isyan çıkar.. ve mecliste kabinenin lağvedilmesi istenir. Menderes önce durumu anlamaz ama sonra demokrat parti grubunun kendisine karşı tepkili olmadığını fark ederek tüm kabinenin istifası sonrasında sadece kendisi için meclisten güven oyu alır.

Darbenin tohumları orduda 1954 seçimlerinden sonra Faruk güventürk tarafından atıldığı iddia edilir.. Darbe 26 mayıs gecesi rütbeleri tümgeneral ile yüzbaşı arasında değişen 30 kadar subay tarafından gerçekleştirilmiştir.

Ocak 1946 da demokrat parti cumhurbaşkanı İnönü nün onayı ile kurulmuştur. Ve temmuz 1946 da ilk genel seçime gitmiştir.. bu seçim 1947 de olması gerekirken 1 yıl önceye alınmış ve demokrat partinin henüz kuruluş aşamasında gerçekleşmiştir. seçimlerde açık oy, gizli tasnif bulunmakla birlikte bir takım şaibeli olayların yaşandığı ve adil bir seçim olmadığı İnönü dahil birçok CHP li tarafından sonradan kabul edilmiştir.. seçim CHP nin zaferi ile sonuçlanmıştır. Takip eden dönemde CHP seçimlerde gizli oy açık sayım uygulamasını yasalaştırmıştır.

1953 te seçimler yaklaşırken demokrat parti iktisap hakkı yasasını meclise getirdi. Bu yasa ile CHP ye ataürkten kalan veya devletin kuruluş aşamasında CHP ye hibe edilen malların hazineye teslim edilmesi istendi.. bu mallar arasında CHP nin yayın organı ULUS gazetesi de vardı.. yasa meclisten geçti ve CHP nin bir kısım mallarına el konuldu.

Bundan sonrasını başka bir zaman ayrıntılı olarak anlatacağım.. ama kısaca darbe sonrasında ordunun kendi içinde bölündüğünü ve devirdiği DP nin yerine bir türlü meşru bir hükümet koyamadığını sırf darbe yapanların cezalandırılmasını engellemek için bir takım yargılamalara gidildiğini ve bu yargılamaların neden olduğu idamlar ve cezaların meşruluk sorunun ülkenin sonraki 50 yılında sorun olmaya devam ettiğini.. görüyoruz..

Aslında belki kuşak farkı itibari ile hem ismet İnönü de hem de celal Bayar da bulunan devletin o statik yaklaşımlarının menderes te bulunmadığını söylemek mümkün.. Adnan menderes in özellikle iktidarının ilk yıllarında halkta yıllardır birikmiş olan tepkilere kulak verdiğini görüyoruz.. 1938 te orduyu ayaklanmaya kışkırtmaktan 25 yıl hapse mahkum edilen nazım hikmet 1950 de demokrat partinin çıkardığı af yasası ile salıverilmiştir.

Türk filminden betersin.

57 seçimlerinde demokrat parti oy kaybediyor ve kıl payı iktidar olmayı başarıyor. DP %47 oy alırken chp %41 oy alıyor.

1954 e kadar süren demokrat partinin ilk döneminde genel olarak olumlu bir havadan bahsetmek mümkün. 1950 de güney koreye asker göndererek İnönü döneminden beri talep edilen NATO ya dahil olma hususu 1953 te gerçekleşmiştir. Adını ABD dış işleri bakanı George Marshall dan alan ekonomik yardımlar sayesinde Seyhan barajı dahil ülke de önemli yapılaşmalara gidilmiştir.. ve refah seviyesi artmıştır.

Menderes halkta 1932 den beri büyük rahatsızlıklara neden olan Türkçe ezan meselesini iktidara geldiği ilk dönemde halletmek istedi. Yasayı meclisten geçirdi ve cumhurbaşkanına gönderdi.. Ancak laiklik ile ilgili orduda veya başka kesimlerde rahatsızlığa neden olabileceği gerekçesi ile Cumhurbaşkanı celal Bayar menderes ile hemfikir değildi. Yasayı onaylamadı bekletmeye aldı? bunun üzerine menderes Bayar a istifa yazısını göndermiş ancak Bayar bu istifayı kabul etmeyip Türkçe ezan yasasını onaylamayı seçmiştir..

1960 da türk ordusu bugünkü homojen Kemalist çizgisinden farklı bir yapıdaydı.. ordu içinde DP taraftarı üst rütbeli subaylar da buluyordu.. 26 mayıs gecesi darbenin başındaki isim olan tümgeneral cemal madanoğlu 3 ordu ya darbeyi haber verdiğinde; haberi alan 3. Ordu komutanı orgeneral Ragıp gümüşpala eğer darbenin başında kendisinden daha kıdemli bir subay yoksa ordusu ile ankaraya yürüyüp darbecileri ve darbeyi bertaraf edeceği cevabını vermişti.. madanoğlu ise darbenin başında gümüşpaladan daha kıdemli orgeneral cemal gürsel olduğunu söylemiş.. ve sonrasında cemal gürsel e darbe nin başına geçmesini teklif etmişti.. daha başlangıtaki bu olay darbelerde ordunu kendi içinde bölünüp birbirine zarar verme ve hatta yok etme potansiyelini açıkça gösteriyor..

4 yıl sonraki mayıs 1950 seçimlerinde gizli oy, açık tasnif e dönülmüş ve demokrat parti %52 ye %39 oy oranı ile CHP nin önünde yer almış ve iktidar olmuştur.. o dönemin kurallarına göre seçimi kazanan parti cumhurbaşkanını seçme hakkına sahipti. Seçim sonucunda Celal Bayar Cumhurbaşkanı olmuş Adnan menderes ise başbakanlığa getirilmiştir.

İnönü nün bu çok partili hayata geçme isteği için 2 faktörden bahsedebiliriz.. birincisi 2. Dünya savaşı sonrası kurulan milletler cemiyetinin batı yanlısı ülkelerden demokrasi talebi mevcuttu. Ayrıca kuzeydeki rusyaya karşı yalnız olmamak için Türkiye nin batı ile ittifak arayışı vardı. Ayrıca cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren 2 kez denenen çok partili hayata geçiş zamanının geldiğini düşünmüş de olabilir..

1954 seçimlerine gidilirken seçim kampanyaları hakkında fikir vermesi açısından şu olay manidar.. Kasım Gülek CHP genel sekreteridir. Ve kolejden mezun olurken giydiği cüppeli fotoğraf basına yansıtılıp Kasım gülek in papaz olduğu ve sünnetsiz olduğu iddia edimiştir.. Kasım gülek ise bu konu kendisine sorulduğunda muzipçe?kızları da çok gevezeymiş? şeklinde yanıtlamıştır..