Bardakçı tarafından yayınlanan bu iki belgenin analizine geçmeden önce bu belgelerin abartılan önemine dair (daha önce aynı kitap hakkında 13 Mart 2009 tarihli Radikal gazetesindeki yazımda değinilmeyen) birkaç tespit ve itirazımı okuyucu ile paylaşmak istiyorum: Öncelikle dikkatle incelendiğinde bu belgelerin tehcir çalışmalarıyla doğrudan ilgilenmeyen fakat Ermeni sorunu konusunda uzman olduğunu iddia eden bazı yazarların ileri sürdüğü gibi tehcir araştırmalarındaki bilgileri değiştirecek, var olduğu iddia edilen resmi tezi kökünden sarsacak ya da ezber bozacak nitelikte olmadığı açıktır. Neden?

Murat asıl olarak büyük bir musiki tarihçisi.

Murat'ı sadece yazılarından tanıyorum. Aynı mekanlarda kısa süreli bir arada bulunmalarımızda birbirimizi fazla tanıma imkanımız olmadı.

Sayfa 2'de Vahdettin'in kızı Ulviye Sultan'ın evliliği 1916 olarak gösteriliyor ki, doğrusu 1914 olacaktır. (Nitekim kitabın 62. sayfasında doğru tarih yazılı.)

KARA KAPLI DEFTERİ DOĞRU OKUMAK

Görüldüğü gibi belgeleri yorumlamak hassas konularda peşin hükme varmamak açısından çok önemlidir. Ne yazık ki Talat Paşa gibi Ermeni terörüne kurban gitmiş bir devlet adamımızın geride bıraktığı belgeler, onu haksız yere mahkum etmenin bir aracı olarak kullanılmaktadır. Bu açıdan üzülerek ifade etmek gerekir ki, Talat Paşa'nın Kara Kaplı Defteri, tarihi amatör olarak yazanların elinde "Talat Paşa'nın Kara Bahtlı Defteri" olarak anılma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Diğer taraftan örneğin Ankara, Erzurum, vs. gibi vilayetlerde sevk olunacak nüfus ile sevk olunan nüfus aynıdır, yani bu şehirlerde tek bir Ermeni bile bırakılmamış gibi görünmektedir. Halbuki 109. sayfada aynı vilayetlerde yerinde kalan Ermeni sayıları verilmektedir. Bu durumda s.77'deki listede naklolunan nüfustan kastın sadece Ortodoks Ermeniler olduğu sonucunu çıkarmak mümkündür. Dolayısıyla sayfa 109'daki 350.000 kişi de olsa olsa tehcirden sonra hayatta kalanlar değil, muaf tutulan ve sevk edilmeyen Ermeniler olarak okunmalıdır.

O dünyada rahat hareket eder, belki de o dünyadandır da bilemiyorum ve yazabildiklerini de bize anlatır.

Bir efsaneyi bitirdiğini iddia ettiği yazıda Siyonist lider Theodor Herzl'in Abdülhamid'le görüşme tarihini 2 yerde 19 Mayıs 1901, 2 yerde ise 19 Mayıs 1902 olarak veriyor. Aynı yazıdaki bu basit çelişkiyi bile fark edemeyen birinin başkasında suç bulmaya yüzü kalmamalı, ama nerde? Üstelik verilen 19 Mayıs tarihi de hatalı. Çünkü Herzl, günlüğüne evet 19 Mayıs tarihini atmıştır ama dikkatli okunduğunda daha önce fırsat bulup da yazamadığını söylemekte ve huzura cuma günü çıktığını kaydetmektedir. Üstelik 19 Mayıs günü pazara denk gelir. Yani görüşmenin doğru tarihi 17 Mayıs 1901'dir.

Şarkiyat kaynaklarını bulma yöntemlerini, metodolojiyi öğrenme sürecinde Türkiye'nin önde gelen alimleriyle çalıştığını, onlardan öğrendiğini biliyorum.

15 Mart 2009 günü "Haber Türk"ün sürmanşetini görenler gözlerine inanamamış olmalı. Haberde Abdülhamid'in Siyonistlerle vatan pazarlığı yaptığı belirtiliyor, Osmanlıca bir 'belge'nin eşliğinde "Abdülhamid'in adı etrafındaki bir efsane de son buldu." deniliyordu.

YANLIŞ HESAP HALEP'TEN DÖNER...

Külyutmaz yazarımız "sevilen"i, "sevilmez", "hüve"yi "nüve" yapabiliyor (s. 556-7). 564'teki "bendenizde" kelimesinin doğrusu ise "kalbimde"dir.

Bütün Osmanlı kaynaklarında yazılanları silip atan yazarımız, Vahdettin'in kızı Sabiha Sultan'ın sözlü hatıralarını esas alıyor (s. 610) ve Vahdettin'in annesi Gülistu Kadınefendi'nin, kocası Abdülmecid'den 4 yıl sonra öldüğünü yazıyor. Halbuki Gülistu Kadınefendi, kocasından bir ay önce ölmüştür ve dolayısıyla hiç dul kalmamıştır! Yani Vahdettin önce annesini, sonra babasını kaybediyor ve üvey anne elinde büyüyor. Hanedanın verdiği belgeleri kritik etmeden kullandığı için Sabiha Sultan'ın iki yerde çelişkili ifadelerde bulunduğunu da göremiyor. Suat Hayri Ürgüplü'ye Vahdettin'in, babasının ölümünden birkaç ay sonra doğduğunu söyleyen Sabiha Sultan, Belge 20 olarak sunulan yazılı hatıralarında (s. 491) ise Vahdettin'in babasını 6 aylıkken kaybettiğini yazıyor. Bir insan hem babasının ölümünden birkaç ay sonra doğacak hem de 6 aylıkken babasını kaybetmiş olacak! Pes yani!

Görüldüğü gibi burada asıl şaşırtıcı ve düşündürücü olan, Bardakçı tarafından yayınlanan belgedeki sevk olunan nüfus ile ATASE tarafından yayınlanan sevki kararlaştırılmış nüfus arasında hiçbir fark olmamasıdır. Bardakçı, bu duruma bir açıklama getirmemekte ve yorumlamayı okuyucuya bırakmaktadır.

Görüldüğü gibi Bardakçı ve ATASE tarafından yayınlanan belgeler birbiriyle karşılaştırılarak okunduğunda, şaşırtıcı, ezber bozucu, ya da TTK'nın yapmış olduğu araştırmaların sonuçlarının tersyüz edildiği gibi aceleci sonuçlar çıkartmak imkansızdır. Aksine TTK'nın tehcir üzerinde yaptığı kapsamlı çalışmaların ne kadar isabetli olduğunu ortaya koymaktadır. Şöyle ki:

Murat'ın gözleri ve gözbebeğindeki hareketlenmeler ise süper bir zekayla karşı karşıya olduğunuzu ortaya koyar.

Türk Müziği Tarihi'yle ilgili çok sayıda araştırması yayınlandı. Osmanlı İmparatorluğu 'nun yıkılış dönemine ilişkin araştırmalarıyla bilinir. Sultan Vahdettin üzerine Şahbaba kitabını yazmıştır. 2006 yılında Kanal D'de yayınlana 'Son Osmanlılar' dizisini de Murat Bardakçı yazmıştır.

6. Yine TTK'nın yapmış olduğu çalışmalara göre karşılıklı çatışmalar, baskınlar, katliamlar ve salgın hastalıklar gibi sebeplerle hayatını kaybeden ya da akıbeti kesin olarak tespit edilemeyen Ermeni sayısı (eğer nüfus 1,5 milyon ise) 200.000'i geçmemektedir.

Onun asıl birikimini gösterdiği yer kitapları.

Siz karar verin şimdi: Biten kimin efsanesiymiş?

Abartmıyorum, bulun?Şahbaba?yı ve okuyun lütfen.

Şu anda okumakta olduğunuz yazı egzersizlerinin amacı bu kuralın ihlal edilmesi durumunda neler olacağını ortaya çıkartmak olmalı.

Prof. Dr. Kemal Çiçek Ermenı Araştirmalari Masasi Bşk./TTK

05.04.2009

adam da bilgi de var, lafta yapmasını biliyor... efsanesi mi biter? kendi mi biter? tereddüd ettim be ya.

3. Bazı Ermeniler sevk esnasında firar ederek gizlenmişler, çetelere katılmışlar ya da Kafkasya'ya gitmişlerdir. Özellikle Erzurum, Bitlis, Van, Muş, Harput ve hatta Trabzon vilayetinden sevk edilen Ermenilerden büyük bir kısmı yolda firar etmişlerdir. Amerikan yardım kuruluşu Near East Relief'in iaşe sağlanan Ermenilere dair verdiği raporlarda Anadolu'dan Kafkasya'ya kaçan Ermeni sayısı en az 325.000 olarak verilmektedir. Yine İran'a firar eden Ermeni sayısı da Tahran Amerikan büyükelçisinin verdiği bilgilere göre en az 40.000 kişidir. Bu insanları da sevk olunan Ermeni rakamlarının içinde değerlendirmek gerekir.

Belgeler ezber bozucu mu?

Türkiye'de ise Halil Berktay, Oral Çalışlar gibi bazı tarihçi ve yazarlar, eserin Ermeni sorunu konusundaki resmi tezleri temelinden yıktığını ve son 15 yılda yazılmış en önemli kitap olduğunu iddia ettiler. Amerika ve Avrupa'da Ermenilere yakın çevreler, Bardakçı'nın kitabında 77. sayfada yer alan ve tehcir esnasında sevk olunan Ermeni sayısına dair belgeye atıf yaparak Ermeni kayıplarının en az 972.246 olduğunu belirlediler

Gazeteci Murat Bardakçı'nın, Talat Paşa'nın özel arşivinde bulunan Kara Kaplı Defteri'ndeki belgeler arasından seçerek hazırladığı "Talat Paşa'nın Evrak-ı Metrukesi" adlı eser, çıktığı günden beri bazı yazarlar tarafından tehcir sonrası Ermenilerin akıbetini açıklamak için kullanılmaktadır.

Sayfa 25'te iktisat tarihçiliğine soyunan yazar, Osmanlı'da ilk dış borçlanmanın 1855'te yapıldığını sanıyor. Oysa ilk dış borcu, bundan bir yıl önce almıştık (24 Ağustos 1854).

Eminim ki yazamadıkları yazdıklarından çok daha fazladır.

Okuyucu bu süper zekanın ve bilgi birikiminin sadece gazetedeki sonuçlarıyla yetinmek zorundadır. Bu yüzden şanssızsınız aslında.

Yazarlığın altın kurallarından bir tanesi insanın sadece bildiği konularda yazmasıdır.

Murat Bardakçı efsanesi bitiyor!

Sayfa 451'de "şerzemme" diye bir kelime geçiyor. Doğrusu "şirzime"dir.

Murat Bardakçı ( 1955)

TEHCİR HAKKINDA GERÇEKLER

New York Times gazetesine, kitap ile ilgili bir haber yapan muhabir Sabrina Tavernise söz konusu kitabın Türkiye'de akademik çevreleri sessizliğe boğduğunu iddia etti. Aynı muhabire bir açıklama yapan Alman soykırım tarihçisi Dr. Hilmar Keiser de bu kitabın Türk tarihçilerin başına sopa gibi düştüğünü iddia etti.

Bu iddiaya kaynak da Bardakçı'nın 109. sayfada yayınladığı "Ermeni nüfusunun tehcir sonrasındaki genel hesabı" başlıklı tablodur. Bu tabloya göre tehcir sonrasında Anadolu'da kalan Ermeni nüfusu 284.157 (belgenin altındaki notta, resmi belgelerde hiç de alışık olmadığımız şekilde, nüfus tamamen yazılmadığından verilen sayıya % 30 kadar ilave etmek gerektiği belirtilmekte, bu durumda yerinde kalanların 350.000 ile 400.000 arasında olacağı kaydedilmektedir) kişidir. Bu zorlama bir çıkarımdır; çünkü bu sayı, ilginç bir rastlantı değilse, pek çok yerli ve yabancı kaynakta tehcirden muaf olan Ermeni sayısı olarak geçmektedir.

Aynı şekilde bu rakam tahmini olarak eklenen % 30 hariç tutulursa, Lozan'a sunulan ve Anadolu Ermeni nüfusunu (281.000) gösteren nüfus ile de aynıdır. Dolayısıyla, bu belgeyi tehcirden sonra kalan nüfus şeklinde değil, muaf ya da yerinde bırakılan Ermeniler listesi olarak değerlendirmek daha mantıklıdır. Bunun sebeplerini aşağıda belirteceğim. Bununla birlikte listede Halep, Zor ve Musul gibi iskan bölgelerinin de yer alması ve burada çok az sayıda Ermeni kaydedilmesi göç ettirilen Ermenilerin öldürüldüğü şeklinde spekülasyon konusu yapılmaktadır. Konunun sözde uzmanı bazı yazarlar, bu listedeki bilmeceyi çözmek yerine sayının azlığını hiçbir kanıt göstermeden katliamların sonucu olarak açıklamaktadırlar.

Yine NER tarafından temin edilen ve Milletler Cemiyeti'ne sunulan (NARA 867.4016/867) Kasım 1922 tarihini taşıyan bir başka belgeye göre, dünya Emeni nüfusu 3.004.000 olup bu nüfusun, 817.873'ü mülteci statüsündeki Osmanlı Ermeni'sidir. Bu sayıya, Türkiye'de İslamiyet'i kabul etmiş 95.000 kadın ve çocuk ile İstanbul ve Anadolu'da yaşayan 281.000 Ermeni'nin dahil olmadığı bu belgede açıkça kaydedilmektedir. Bu durumda toplam 1.193.873 Osmanlı Ermeni'sinin 1922 itibarıyla hayatta olduğu ortaya çıkmaktadır.

mustafa armağan zaman

İkincisi, Bardakçı'nın yayınladığı her iki belge de, herhangi bir Osmanlı dairesinde kayda girip, tarih ve sayı verilmediği için resmi değildir. Özellikle hayatta kalan Ermeni sayısını gösterdiği iddia edilen 109. sayfadaki belgeyi tarihlendirmek eldeki bilgiler ışığında imkansızdır. Belgenin Kara Kaplı Defter'in içinden olmaması mümkündür ve galiba Bardakçı da bir TV programında bu yönde bir ifadede bulunmuştur. Her ne kadar Bardakçı belge için "1915-1916 olabilir" şeklinde bir kayıt düşmüş ise de, buna dair bir delil sunmamaktadır. Tarih metodolojisinde tarihçiler tarafından itibar edilmeyen bu tür belgeler, ancak ihtiyatla kullanılabilir. Elimizde tehcir edilen Ermenilerin toplam sayısını gösteren bir başka belge olmadığı için bu belgeye de ihtiyatla yaklaşılmalıdır. Ayrıca bu belgelerin tarihsiz ve Talat Paşa için hazırlanmış eksik bir bilgi notu olduğu gerçeği göz ardı edilmemelidir.

479'da okuyamadığı için boş bıraktığı iki kelime benden olsun: "bir ferd-i millet..."

Bir insanı ele veren gözleridir. Kafası fazla çalışmayan bir insanı gözlerinden hemen anlarsınız. Bakınız örneğin Tony Blair, George Bush jr., Pierce Brosnan.

Aşağıda Bardakçı'nın kırdığı cevizleri okuyacaksınız. Kendisi gibi günlerce ve tam sayfa yazma imkanım olmadığından ne yazık ki günah galerisinin sadece bir kısmını gezdirebileceğim sizlere.

Murat aynı zamanda?Mavi kanlıların? dünyasını da en iyi bilen insandır.

Okuyucu bu süper zekanın ve bilgi birikiminin sadece gazetedeki sonuçlarıyla yetinmek zorundadır. Bu yüzden şanssızsınız

tşk ederim verdiğiniz bilgiler için ve sizin fikirlerinize katılıyorum

Bütün bunlar neyse de, Latin harfleriyle yazılı bir metni bile hatasız okuyamadığını söylersem lafı uzatmama gerek kalmayacak. Ürgüplü'nün Sabiha Sultan'la konuşması sırasında aldığı notların kitapta yayınlanan tek sayfasında tam 2 hata buldum. Bardakçı metni şöyle okumuş: "Kendi kendime çok dikkatle dinlediğim bu anıları, kendisi ile yalnız konuşmamız sırasındaki sualli-cevaplı bilgileri serpiştirerek tarihe emanet ediyorum." (s. 511) Halbuki orijinalinde Ürgüplü, "kendisi ile" değil, "kendimden"; "sırasında" değil, "esnasında" diyor. Yani Latin harfleriyle kaleme alınmış bir el yazısını bile kaşını gözünü yarmadan aktaramayan bir tarihçi karşısındayız.

Neden çok tartışılmaz bu konu? Benim için anlaşılması mümkün olmayan ve galiba da Türkiye'ye özgü bir durum bu.

Bazılarını büyüteç yardımıyla okuduğum belgelerdeki hatalardan birkaçı şunlar:

"Şahbaba"nın 52. sayfasında Sultan Reşad için "Sakalı kana boyanır inşaallah!" bedduasını savuranın Münire Sultan olduğunu söylerken, "Son Osmanlılar" kitabında (2006, s. 73) bu sözü annesi Sezaidil Hanım'a söyletiyor. İyi de kim etti bu bedduayı? Bağrı yanık anne mi, yoksa kocası idam edilen kızı mı?

Neresinden tutsanız elinizde kalan bu yazıya aynı gün Ülke TV'deki programımda gereken cevapları verdim. Çok geçmeden gazetesinde köpürürken gördüm onu. Güya ben ve benim gibi Abdülhamid'i sahiplenenler, onun sırtından geçiniyormuşuz! Bir kere Abdülhamid'den geçinebilmek, tek kelimeyle şereftir. Ama sizin gibi çamur atarak değil, bu mazlum insanın hakkını tarihin dişlerinin arasından söküp alarak geçinmek. İkincisi, yıllar yılı hanedanın sırtından geçinen, verdikleri belgelerle yalan yanlış kitaplar yazan, belgeseller yapan ve bunları fahiş fiyatlarla satan birinin (mesela "Şahbaba"nın fiyatı tam 44 TL'dir) kalkıp da birilerini Osmanlı'dan geçinmekle suçlaması yavuz hırsızlık değilse nedir? Üç: Kimseyi beğenmeyen hazret, ne yazık ki doğru dürüst Osmanlıca okuyamamaktadır.

Gülüp geçtim, zira yeni hiçbir şey yoktu. Hem orada anlatılanları 22 Şubat 2009'da bu köşede yazmıştım hem de bütün uğraşmalarıma rağmen yazıda "Abdülhamid efsanesi"ni bitiren belgeyi bir türlü göremiyordum. Sürmanşete çekilen belge ise Sultan'ın Siyonistlere vatan sattığını değil, tam tersine, Filistin'e Yahudi göçünü yasakladığını söylüyordu!

Bir facia olan "Talat Paşa" kitabındaki okuma hatalarına ise maalesef yerimiz kalmadı. Arzu ederse "Ereğli"yi nasıl "Erkilet" okuduğunu veya hem de başlıkta "Mülhakatından" kelimesini nasıl "Mültecilerinden" okumayı başardığını da yazarım.

Halbuki tarihçinin görevi, okuyucuyu analizler yaparak aydınlatmaktır. Çünkü "yorumlama" okuyucuya bırakıldığında, konunun uzmanı olmayan kişiler, doğal olarak listede sıralanan vilayetlerdeki bütün Ermenilerin sevk olunduğunu varsaymaktadır. Halbuki durum hiç de böyle değildir. Bu yargımızın nedenleri şunlardır:

Yine gazetenin ilk sayfasında Abdülhamid'in Yahudilere Mezopotamya'ya yerleşmeyi teklif ettiği belirtiliyor ve "az daha İsrail, Kuzey Irak'ta kurulacaktı" deniliyor. Bir kere Mezopotamya, Kuzey Irak'tan ibaret değildir. Basra Körfezi'ne kadar uzanır. 2. Siyonistler ne düşünürse düşünsün, Abdülhamid için bu bir toprak satış görüşmesi değildir. Bir Osmanlı belgesinde denildiği gibi Mezopotamya'da "üç aile şuraya, beş aile buraya" yerleştirilecek, toplu yerleşim olmayacak ve kesinlikle Filistin'e yerleşilmeyecektir. Bu, dedesi II. Bayezid'in Yahudilere kucak açması türünden bir Müslüman hükümdarın zor durumda kalan gayrimüslimlere sığınma hakkı tanıması işlemidir.

SERDAR TURGUT

Birincisi, "sevk olunan Ermeni" miktarını gösteren belge (s. 77) eşsiz bir belge değildir. Nitekim belgeyi kaleme alan katibe ait muhtemelen daha önceki bir tarihte kaleme alınmış benzeri bir belge, ATASE tarafından yaklaşık 3 yıl önce ("Arşiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri, 1914?1918", cilt I, s. 444?445) yayınlanmıştır. Nedense bu belge hiç ezber bozmamış ya da Türk tarihçilerinin başına sopa gibi inmemiştir. Halbuki iki belge arasındaki fark son derece azdır.

aslında. Onun asıl birikimini gösterdiği yer kitapları. Murat ayrıca büyük bir musiki tarihçisi. ?Mavi kanlıların? dünyasını da iyi bilir. O dünyada rahat hareket eder, belki de o dünyadandır da bilemiyorum.

Bu durumda sevk ve iskan sonrasında 972.000 kişinin hayatını kaybettiğini iddia etmek, günümüze ulaşan tarihi belgelere göre tamamen dayanaksızdır. Nitekim I. Dünya Savaşı sonrasında Ermeni Patrikhanesi tarafından hazırlanan ve savaş sonrasında Anadolu'da yaşayan Ermenilerin nüfusunu bildiren bir belge halen Kafkasya ve dünyanın pek çok yerine dağılmış Ermeniler dışında Anadolu'da 644.900 Ermeni yaşadığını il il ortaya koymaktadır (NARA 860J.01/395). Karadeniz Ordusu İstihbarat Birimi'nin 1919 yılında İngiliz Savaş Kabinesi'ne sunduğu bir belgede bu sayı 575.100 olarak verilmekte ve Patrikhane teyit edilmektedir (UK Archives WO 158/933 No: 5796).

4. Suriye ve Musul civarına sevk olunan Ermeni sayısını 500-600.000 olarak tahmin etmek mümkündür. Nitekim Amerika'nın Halep konsolosu J. B. Jackson'ın 8 Şubat 1916 tarihli belgesine göre bölgedeki kamplarda yaşayan Ermeni mülteci sayısı 486.000 kişidir. Konya ve civarında sevk edilmeyi bekleyenler bu sayıya dahil değildir. Nitekim Ermeni Milli Delegasyonu başkanı olarak Paris Konferansı'na katılan Bogos Nubar Paşa da Fransa dışişleri bakanına gönderdiği 1918 tarihli bir mektupta, bu bölgeye sevk olunan Ermeni sayısını 600-700 bin olarak vermiştir. Buna göre Kafkasya'ya gidenlerle Suriye'ye ulaşanlar toplandığında sevk olunan Ermeniler 925.000 civarındadır. Bu, aynı zamanda bu kadar Ermeni'nin akıbetinin bilindiğini ortaya çıkarmaktadır.

İşte "Şahbaba" (8. baskı, 2002) kitabındaki bazı hatalar:

472'de Vahdettin'in kızı Ulviye'ye yazdığı mektupta şöyle bir cümle geçiyor: "Bilmiyorum, yine bir suizanna mı kapıldın!" Oysa mektubun orijinalindeki cümle şu: "Bilmiyorum, yine ben suizanna mı kapıldım." Gördüğünüz gibi anlam tamamen değişiyor.

Öncelikle Bardakçı'nın yayınladığı belgede (s.109) savaş öncesi Osmanlı Ermeni nüfusunun azami 1.500.000 olduğu kaydedilmektedir. Bu nüfus yine derkenar kaydına dayanan bir tahmindir. Çünkü Ortodoks nüfus 1.187.818 olup buna Katolik olan 63.967 kişinin eklenmesiyle 1.256.403 rakamına ulaşılmaktadır. Ancak yaşayan nüfusun tam olarak yazılmadığı kabul edilerek gerçek rakamın 1,5 milyona ulaşabileceği belirtilmektedir. Burada Protestan nüfusun da eksik olduğu düşünülürse rakam makul bulunabilir.

5. TTK tarafından yayımlanan "Ermeniler: Sürgün ve Göç" adlı eserde yer verilen kaynak ve bilgilere göre; ayrıca Suriye, Musul ve Kafkasya'ya ek olarak 1915 yılında Anadolu'dan Mısır'daki Port Said'e 4.500, Amerika'ya 1915-1917 yılları arasında 7.346 Ermeni göç etmiştir.

2. Her ne kadar bugün tehcir denildiği zaman Suriye ve Musul civarına sevk edilen Ermeniler anlaşılmaktaysa da, Bardakçı'nın ifadesiyle "tehcirin geniş çaplı bir yer değiştirme olduğu" şüphesizdir. Anadolu içlerinde de iller arasında sevkıyat yapılmıştır. İzmit'ten Kütahya'ya, buradan Afyonkarahisar'a, Amasya'dan Ankara'ya, buradan da Konya'ya sevk edilen Ermeniler olduğu belgelerle sabittir. Dolayısıyla bir şehirden çıkarılmış olan Ermenileri izlemek olanaksızdır.

HAKKINDA YAZILANLAR

Bu bakımdan söz konusu belgelerin analizini doğru yapmak ve Ermeni tehcirini açıklamak için kullanmak çok daha büyük önem arz etmektedir. Bu noktayı gözden kaçırmadan sevk olunan Ermeni miktarını gösteren (s.77) belge analiz edildiğinde, ATASE ve Bardakçı tarafından yayınlanan ve aynı kalemden çıkan iki belgenin birbirine çok benzer olduğu bir kere daha vurgulanmalıdır. Şöyle ki ATASE tarafından yayınlanan belgedeki sevk olunmasına karar verilen nüfus ile Bardakçı tarafından yayınlanan ve sevk olunan nüfusu gösteren liste arasında hemen hemen hiçbir fark yoktur. Bardakçı'nın yayınladığı tabloda sevk olunanlar toplamı 924.158 iken, ATASE belgesinde sevkine karar verilmiş nüfusu 987.568'dir. İki belgenin arasındaki fark, ATASE belgesinde Van vilayetinden sevk edilecek 67.792 kişi kayıtlı iken, Bardakçı'nın yayınladığı belgede Van'ın olmamasıdır. Buna karşılık ATASE belgesinde de Konya vilayetinden sevk edilecek 4.381 kişi eksiktir. Buradan çıkan sonuç, her iki belgedeki tabloların vilayet ve livalardan sevk olunması öngörülen Ermenilerin deftere kaydından ibare olduğudur.

1955 yılında İstanbul'da doğdu, ekonomi öğrenimi gördü. Musikiye Dr. Selahattin Tanur'la tanbur ve eser meşkederek başlayan Murat Bardakçı, Tanur'dan "icazet" aldı, Ekrem Karadeniz'le teori, teori tarihi ve ses sistemi üzerine çalıştı, Fahire Fersan ve Vecdi Seyhun'dan yararlandı, ilgi alanını daha sonra musiki tarihine yöneltti. Abdülbaki Gölpınarlı'dan şarkiyat kaynakları ve metodolojisi alanlarında büyük ölçüde faydalandı. Bu arada Türk ve İslam Müziği'nin tarihiyle ilgili kitap, belge, fotoğraf, film ve ses kaydı gibi arşiv malzemesi topladı, geniş bir nota kolleksiyonu oluşturdu.

Sayfa 16'da Necip Fazıl Kısakürek'in "Vahidüddin" kitabı hakkındaki bilgiler tamamen yanlıştır. Güya kitap 1975'te çıkmış da, çıkar çıkmaz toplatılmış imiş. Bir kere kitap 1968'de çıkmış olup külyutmaz tarihçimiz elindeki nüshaya iyi bakarsa, 7 yıl sonra yapılan 2. baskısını tuttuğunu görecektir. 3. baskısı 1976'da yapılmıştır, toplatma kararı da işte bu baskı içindir.

Bayanlar, baylar; süper bir zekayla karşı karşıyasınız

Bu belgenin ikinci ve bana göre açıklanması çok daha zor bir başka yanı ise sevk olunan Ermenileri gösteren listede "0" Ermeni kaldığı belirtilen yerlerde, 284.157 (ya da eksikler ilave edildiğinde 350.000) kişinin yaşadığını göstermesidir. Bu belge gerçekten 1916 sonlarında hazırlandı ise nüfusunun tamamının sürgün edildiği ifade edilen vilayetlerdeki tahmini 350.000 kişinin varlığı nasıl açıklanacaktır? Özele indiğimizde ise gerçekten Trabzon gibi Şubat 1916'da binlerce Ermeni'nin yardımıyla Rus işgaline uğrayan bazı yerlerdeki Ermeni varlığı nasıl açıklanacaktır? Tüm konsolos ve misyoner raporlarına karşılık Elazığ'da hiçbir Ermeni kalmadığı nasıl kabul edilebilir?

1. Bardakçı tarafından yayınlanan s.77'deki liste "sevk olunan" Ermeni sayısını 924.158 olarak göstermekle birlikte, bu sayı tehcir bölgesine yapılan sevkıyatı göstermemektedir. Bu sayı, şehirlerden çıkarılan nüfusu ifade etmekte, fakat tehcir edilen Ermenilerin nereye gittiklerini ortaya koymamaktadır. Başka bir ifadeyle bütün sevk edilenleri Suriye ve Musul civarında aramak yanlıştır.

Örneğin Vahdettin'in hayatı üzerine kaleme aldığı eser Türk tarih çalışmalarında büyük bir devrim, bir alt üst oluşa yol açabilecek tarihi verileri ortaya çıkarmış durumda.

Hürportreler Hürriyet 2002 İlavesi

467'de okuyamadığını söylediği kelimeyi hayrına ben yazayım: "İhtar".

Bu eğitimi üniversitede veremezler insana, orada öğretilenler ancak o şekilde usta-çırak ilişkisi içinde öğrenilir ve ancak o şekilde usta olunabilir, bunun başka yolu yok.

Talat Paşa'nın Evrak-ı Metrukesi ya da Kara Bahtlı Defteri