Şimdi secdeyi anlatırken iki secdeden bahsedeceğiz buradan Hz. Adem meselesine girmek istiyorum Hz. Adem Allah?ın lütfuna sahip bir insan olduğu için onda Aşk cevheri vardı ve yasaklanan Aşk elmasını yedi, hata yaptı hatası yüzünden çektiği acıdan peygamber makamına erdi fakat hatasını cüzzün hatası olarak gördü ve Allah?a benim, kulunun hatasıdır dedi işte bunun için Peygamberlikle şereflendirildi. Şeytana ise Allah, Adem?e secde et emri vermişti. Ama şeytan ben ateşten yaratıldım, o ise topraktan. Ateş topraktan üstündür. O halde ben niye secde edeyim dedi, kıyas yoluna gitti ve reddedilenlerden oldu. Sonra da Allah?a bende bir güç ve kuvvet yoktur, yapan yaptıran sensin, isteseydin beni secde ettirirdin diyerek suçladı.

Z. Ü. B.- Evet elesti yaşıyoruz o zaman. Siz önce secdeden bahsederken ne kadar önemli olduğunu söylediniz ve aslında biz namaz kılarken sadece kendimiz namaz kılmıyoruz etrafımızdaki ağaçlar hatta bulunduğumuz mekandaki duvar bile bizimle birlikte namaz kılıyor dediniz. Secde her toplumda en önemli şey değil mi? Eski tarihe baktığımızda biz Allah?a secde ediyoruz ama onlar da taptıklarına bir şekilde mutlaka secde ediyorlar o halde namazın ve hayatımızın ben teslimim demenin kısacası İsmail olmanın ilk kuralı secde sadece secde insanlara da özgü değil malumaliniz Nas Suresi 48. ayette Allah?ın yarattığı şeylerin gölgelerinin dahi nasıl sağdan, soldan sürünüp Allah?a secde ederek döndüğünü görmediler buyuruluyor. Ayrıca göklerde ve yerde bulunan canlıların meleklerin hepsi Allah?a secde ederler, onlar asla büyüklük taslamazlar o zaman secdenin manasına döndüğümüzde hani nasıl namazda nefsi törpülüyoruz kendimizi kurban ediyoruz bir anlamda o halde secde de insanın başına en büyük belaları ören o yedi büyük beladan birini kibri öldürüyor muyuz?

. O zaman bize Kur?an?da şöyle bir emir gelirdi derdi ki sen bu salatı yap ne zamana kadar? Gönlün daim olarak namaz kılana kadar. Ondan sonra bırak derdi, var mı Kur?an?da yok. O halde Peygamberin halinde de buna katiyen aksi bir şey yok devrin

Sağ kolda: Beni tövbekar kullarından,

Adem?e secdeden maksat önünde eğilmek değil, söylediklerine iman edip, yap dediklerini yapmak yapma dediklerini yapmamaktır.

Hani bir psikiyatriste gidersiniz ilk sorusu budur henüz hastalığınla başedecek durumda mısın, hastalığını kabul ediyor musun, itiraf ediyor mu nefis hastalığı işte Allah bu itirafı istiyor orada bizden. Ondan sonra yükselme başlar.

Ettehiyatüden sonra namazı bitirmeden. Ettehiyyatüde ilahi selam ümmetimin üzerine olsun dileğinin neticesi olarak kul manası ile namazı kılıyorsa raziye ve merdiye makamlarına erer diyor insan-ı kamil. Raziye ve merdiye nedir? Raziye bizim Allah?tan razı olduğumuz, her verdiğine şükür ettiğimiz, bunun karşılığında da merd hale geldiğimiz yani Allah?ın da bizden razı olduğu makamlardır. Cenabı Hak bu sefer Ey kulum razı ve merd olduğun halde bana gel hitabında bulunur. Kul yine çalışmaya devam eder?bak çalışma namazdır işte çok önemli- Efal yani şimdi düşün her şey olmuş kul en üst dereceye ermiş, razı olmuş, merd olmuş o zaman Efal yani fiil mertebesinde tevhide ulaşıyorsa burada kendinden zuhur eden bütün iş ve sözler Allah?ın oluyor ve bütün mevcudatı Hakk?ın sıfatlarıyla tanıyor, sıfat mertebesine erişiyor ve devam ederse çalışmaya Zat tecelli ediyor eğer böyle olursa Ey kulum ben senden razıyım, sen de benden razı mısın sözüyle karşılaşıyor ve eskisinden daha çok çalışıyor işte namaz bu demektir.

Kıyam insanın bedeniyle ve kalbiyle ebedi bir Zat'ın huzurunda ayakta durmasıdır. Kıyamda başın eğik olması kalbinin tevazuuna ve kibirden uzak oluşuna işarettir.

Ayaklarda: Ayaklarımı münafıkların ayaklarını kaydırdığın gün sıratında müstakim eyle diye yıkarız.

ettiriliyor, bu secde de ilk secde emrin secdesidir. Et emri ile hiçbirşey düşünmeden, melaike Adem?e secde ederler ilk secdenin manasıdır sonra başlarını kaldırırlar ve Adem?in alnında nuru görürler bir daha secde ederler bu ikinci yani hal secdesidir. Birincisi şeriat ikincisi hakikat secdesidir, ruhların bir kısmı birincide emri dinlemediler fakat nuru gördüler ikinci secdeyi yaptılar bunlar önce Allah?ın şeriatını reddeden, inanmak istemeyen gruptur. İkincisi birinci secdeyi yapmış şeriatta kalmış şeklini yapmış manayı hiç anlamamış Adem?in yüzünde o nuru göremediği için secde etmemiş onlarda namaz görme makamına erdirmemiş demektir. Üçüncüsü her iki secdeyi yapanlardır. Arifi billah evliya ve enbiyadır ne mutlu onlara Allah onların yanında olmayı nasip etsin bize. O halde namazdaki secde bize taa kabu beladan beli deyişimizi hatırlatır. Görüyorsunuz ki namazın içinde tevhid secde ve elest bezmindeki beli sırrı var, hepsinin hatırlanışı.

. Özellikle namaz konusunda Haluk Nurbaki?nin söylediği bir şey benim aklıma takıldı namaz gözümün nuru diyor Peygamber Efendimiz ve madem ki biz imam olarak Efendimizi kendimize rehber ediniyorsak o halde O namaz kıldığı halde biz namazı bitirdik diyebilme hakkına sahip miyiz? Haluk Nurbaki diyor ki: Allaha aşık olup da namaz kılmayı reddedenlerden daha mı az acaba aşıktı ki Fahri Kainat Efendimiz haşa o namaz kılmaya bütün ömrü boyunca devam etti. Buradaki aşktan maksat ne acaba? İbn-i Arabi diyor ki; ?İnsandan zuhur eden Allah?tır? ama o zuhurun olabilmesi için önce ben kulum diye bar bar bağırması lazımdır, bu da namazdır. Aşkın Sultanı olan Hz. Mevlana?nın sabahlara kadar namaz kıldığını biliyoruz. Hatta sabahleyin secdede çok uzun kaldığı için, sakalından donmuş vaziyette -çok soğuk Konya malum- caminin yerine yapıştığını ve sıcak suyla açtıklarını söylerler. Böyle Sultanlar namazı bırakmamışsa biz!!!

Rüku bütün kainatla beraber insanın güçsüzlük ve fakirliğini görerek?Sübhane rabbiyel azim? deyip büyük olan Rabbini zikretmesidir.

Evet geldik din gününün sahibine. Din gününün sahibi olan Allah hangi günün sahibidir? Kıyametin sahibidir. Kıyam nedir? Ayağa kalktığın andır, huzura durduğun andır. Kıyam Allah?ın manasının sende zuhur ettiği andır. Benden zannetme, onun sahibi benim diyor Allah, bizi uyarıyor. Çok önemli bir noktadır evet sorguya çekilecek olan da biziz bize soracak sana el ve ayak verdim, ziraat yaptın mı, vücudundan ziraat yaptın mı, mana zuhur ettirdin mi, mana cevherini ortaya çıkardın mı, o günün sahibiyim ben diyor. Ama o gün hangi gündür. O gün bu dünyada da yaşanabilir o gün insanın ben hiçmişim herşey O?ymuş dediği gündür. İşte o ancak benim lutfumla olur diyor Allah, O günün sahibi benim diyor burada şiddetle bize kendi manasını hatırlatması var. Buradan sonra çok önemli bir noktaya geçiyoruz.

Sonra yüzümü: Sevgililerinin yüzlerini nurlandırdığın gibi benim de yüzümü nurlandır Ya Rabbi.

insan, kalkıyorum, halim var, gücüm var sana ibadet ediyorum, bana şekli güç vermişsin, bir de mana gücüyle yüklemişsin der, kalkar ve sevgilisiyle birleşir. İşte o an çok zevkli bir andır, belki de namazların en önemlisi olan sabah namazı Peygamberin o muazzam sıkıntı ve belalar içinde zuhur ettiği ana da şükürdür. Aynı zamanda beni karanlıkların gafletlerin içinden manaya çıkardığın an ona şükrüdür?bak neler hatırlatıyor bir sabah namazı.

Secde Allah?tan gayri olanı terk ederek O?nun kusursuz güzelliğine kudsi isimlerine, sıfatlarına ve mükemmelliğine karşı hayret ve alçak gönüllülükle?sübhane rabbiyel a?la? diyerek zikretmektir.?

Büyük sufilerden Ebu Said Harras hazretlerine?namaza nasıl durulur? diye sormuşlar. O da: ?Kıyamette Allah?ın huzuruna çıkıp duracağın gibi. Öyle bir duruş ki senin ile onun arasında tercüman bulunmayacak. O sana bakacak ve soracak, sen O?na cevap vereceksin. Ve öyle bir Padişahlar Padişahının huzurunda bulunduğunu bileceksin ki işte zevkten mest olacaksın? diyor.

. Elhamdülillahi Rabbilalemin; Fatiha?nın sırlarından bir tanesi bu üç kelimenin içindedir. Bir kere Alemlerin Rabbine hamd, hamdla başlıyor iş. Yani aslında burada bana hamdı öğret diye bir niyaz var. Hamdda çok önemli iki nokta var hamd şükrün daha üstünde bir makam.

. Namazda tekbirin manası ben Senin huzurunda kurban oldum demektir. Namaz kılmayanlarda bu teslimiyet olamaz. Bismillahirrahmanirrahim?i dedikten sonra, Allah?ın namazı bir tek onunla dahi kılabilirsiniz dediği o muazzam Fatiha Suresi?ne.

Bu hareketleri bir dizi tekrar etmesinden sonra kisi kendini, arada hiçbir vasita veya araci bulunmaksizin dogrudan dogruya sahsen Allahin huzurunda bulur ve ondan istimdad edip yardim talep eder.

Iki varlik karsilastiklarinda daima bu ikisi arasinda bir selamlasma gerçeklestirilir. Iste namazin bir kisminda namazini eda etmekte olan Müslüman, Mirac esnasinda Muhammed ile Allah arasinda teati edilen selamlasma formüllerini aynen tekrar eder:

Akılla idrak Allah?ın manasını ve emrini anlamaya yetmez. O halde idrak mutlaka edeble birlikte olmalıdır. Edeb, Allah?ın manasını bütün yaradılmışlarda görebilmek demektir. Şeriat ve tasavvuf birlikte olmazsa mana zuhur etmez.

Namazın şekil olarak ne kadar iştah açtığını, hazım yaptığını düşünürsek o adeta Bernard Shaw o İngiliz meşhur yazar 21. yüzyılın reçetesi olarak değerlendiriyor namazı o adeta insanı kahvaltıya hazırlayan, güne hazırlayan kuvvettir, öğlen o muazzam çalışmanın içinde dur, yolcu nereye gidiyorsun, bu yaptığın işler, çalışmalar, seni bir yere götürecek mi, hizmet için yapıyorsan ne mutlu, kendin için yapıyorsan vah sana dedirten hatırlatmadır. İkindi için deniyor ki namazın ortasıdır ve çok önemlidir, ikindi tam Allah?tan insanın mahrum kalmaya başladığı, gaflete vardığı andır.

Sücud :

Allah?ın büyüklüğünü tekrar ede ede kalpte yerleşip kökleşmesine çalışmak ve başı rükudan Allah'ın rahmetini ümit ederek kaldırmaktır.

Kıraat :

Sohbetlerde, bayram namazlarında yani cemaatin oluşturduğu ibadetlerde Aşk ateşi insandan insana geçer. Mesela bir hadisi şerif okumuştum?eldivensiz el sıkışınız?, öğrendim ki avucun içinden geçiyor aşka ait manaya ait kalbe giden damarlar. İşte

Z. Ü. B.- Evet siz az önce program başlarında namazın ne kadar önemli olduğundan bahsettiniz ve biz görmüş olduk ki zaten biliyoruz gün namazla başlayıp namazla bitiyor, namazın şekli tarafına geçtiğimizde bir de bizim çok önemli günlerimizin namazla başlaması dikkat çekici geliyor bana iki bayramımız ve iki bayram, bayram varken bir de namazla ayrıca bayram oluyor bunu biraz açıklayalım mı neden bayramlarda biz namaz kılıyoruz?

Namazın içinde kurban da var zaten değil mi? O halde bir kere namaz ve kurban yan yana anılıyor yani ikisi bir arada olması gerekiyor. O halde kurbandan esas maksat nefsi kurban etmektir iç manası ve esas manası nefsin hazlarını kurban etmek demektir

"Et-Tahiyyatü lillahi, ves-salavatü vettayyibatü. es-Selamu eleyke eyyuhen-Nebiyyü, ve rahmetullahi ve berakatüh. Es-Selamü aleyna ve ala ibadillahissalihin

O halde bu rüku anında kul bu güzelliği tekrarladıktan sonra Allah?ın büyüklüğünü kendi yokluğunu itiraf ettikten sonra Allah başını yukarı kaldır der hamdet diye bağırır. Burada yalnız hakiki namaz kılanlar rabbena lekel hamd: hamd senin içindir derler, ayağa kalkarlar fakat kudretleri olmadığından yüzüstü düşerler ve Allah?ın rahmetine nail olmayı dilerler. Secdeye varırlar ve üç kere subhane rabbiyel ala

Sonra başta: Bana havf ve hüznü olmayan kullarından olmayı nasip et.

. Diyor ki Yalnız sana kulluk ederim, yani bir ben varım bir de sen varsın, ben sana ibadet ediyorum benden zannederek ben olarak ibadet ediyorum ama senden yardım isterim ben tek başına hiçbir şey değilmişim, Senden yardım gelirse ancak ben o kulluğu yapabilirim diyor.. Zira yalnız senden yardım isterim dediğimizde bir de hatırlarız ki sıkıldığımızda bir çok yaradılmışa müracaat etmişiz. İşte o zaman yalancılığımız ortaya çıkar. İnsan-ı kamil bu korkuyla titrer.

Sonra kurban keserken Allahu Ekber dersin işte öldürülmeye layık olan nefsi kurban ederken de bu sözleri söylersin, bu aradan Subhaneke okunur. Subhaneke tenzihtir o yüceliği.

Allah?ın kusursuz mükemmelliğine, benzersiz güzelliğine, sonsuz rahmetine karşı?Elhamdülillah? demekle şükretmektir.

İnsan bu vaziyetiyle, devamlı olarak rükuda Allah?a kulluk eden meleklerin ve rüku halindeki bütün dört ayaklı hayvanların ibadetlerini temsil eder.

(En mukaddes ve en zahidane hürmet ve tazimler Allaha aittir. Ey Nebi sana selam, Allahin rahmet ve bereketi de senin üzerine olsun. selami bizim üzerimize ve Allah karsisinda iyi ve mükemmel hareket eden salih kullarin üzerine olsun!)"

Ve Amentü duasını okuruz. Madem ki buluşmaya gidiyoruz, madem ki işin içinde bir randevu var o zaman en güzel şekilde gidiyoruz ve her azamızla bu istekleri de ifade etmeye hazırlıyoruz namazda ayetleri okurken ne çok kısık sesli ne de bağırarak oku buyuruluyor, her an kendi kendimize hatırlatma var çünkü, Cüneydi Bağdadi hazretlerinin buyurduğu gibi: ?Suyun rengi taşıyan kaba bağlıdır? derler

Hamd acı, sıkıntı, bela, Allah?tan her gelenden memnun olma halidir. Ben her gelenden memnun oldum, ey Sevgilim diyor Allah?a ama Allah?ın hangi ismine diyor Rab sıfatına diyor.

okurlar birincide sıfatlardaki güzelliklerin tümünden ala Rabbimizi tenzih ederim der -tenzih bu sefer tarz değiştirmiştir- ikincide bildiğim, kavradığım güzelliklerin tümünden de güzel olan Allahımı tenzih ederim der, üçüncüde sezişteki güzellik kavramlarının tümünden de yüce olan Allahımı tenzih ederim der. Yani kendini yok hisseder bu eğilişte ve Allah ona ey kulum sana nimet verdim hani kazancın der işte bu halde yani oturduğu yerde bu hitapla karşılaşır ve eğer Mirac yapmışsa

Allah bu hali bize nasip etsin inşallah.

Hani şeytan cami kapısı önünde bekliyormuş, adamın biri gelmiş tanımış, ya şeytan demiş ne işin var burada, şurada namaz kılanı kandıracağım, demiş şeytan ama giremiyorum, neden, şurada uyuyan ariften korkuyorum demiş. İşte namazı kılarken

Şimdi geldik secde et ve kurban kese; ?secde et? den maksat, ben olarak başladığın namazda hiç olma seviyesine yükselmektir. Çünki Allah secdede de bizi alınlarımızdan yakalar. Bir insan hiçliğini idrak ederse, hiç olmayı bilen aklından Allah onunla irtibat kurar.

Gönül ustası Hazret-i Mevlana, insanı ilahi huzura ulaştıran tekbir, kıyam, rüku, secde, ve dua gibi namaz rükünlerine oldukça düşündürücü manalar kazandırır. Namaza tekbirle girmek, ?İlahi, biz senin huzurunda kurban olduk? demektir. (Tekbir getirerek kurban kesildiği gibi, tekbirle namaza başlamak da?Allah?ım, canımız sana feda olsun? anlamındadır. Namazda kıyama durmak, Allah?ın huzurunda kıyametteki muhasebeyi hatırlatır, Kul, biraz sonra hakkıyla yerine getiremediği kulluğundan ve işlediği günahlardan dolayı, utancından ayakta durmaya dermanı kalmaz, rüku?a eğilir. Başı rüku?da iken?Hakk?ın suallerine cevap ver!? diye İlahi ferman gelir. Kul, rükudan başını mahcup olarak kaldırır. Ayakta duramaz, yüz üstü secdeye kapanır. Tekrar ona?Secdeden başını kaldır! Yapmış olduklarından haber ver!? diye ferman gelir. O, yine mahcup bir halde başını kaldırırsa da, tekrar yüz üstüne kapanır.

namaz gibi değil de o uyuyan arifin hali gibi kılabilirsek o zaman namaz bizde hal halinde geçiyor. Muhiddin-i Arabi buyuruyor ki: ?Namazı şeklen kılmak derece kazandırır dünya için, ama manen kılmak yakınlık Mustafa derecesine erdirir? işte asıl mesele o derecenin nasib olması demektir ben bunu çok sorulduğunda kendi mesleğimle şöyle anlatıyorum: Bir öğretmen günü gününe ödev yapıp da dersi anlamayan öğrencisine acır ve sınıf geçirtir o zaman diyorum ki bari haliyle kılamıyorsak her an manasını idrak edemiyorsak şekliyle kılalım ki ruzi mahşerde evet manasına eremedim ama ödevimi tam yaptım ben ödevini yapanların hepsine acıdım geçirdim sen de beni geçir Ya Rabbi diyecek gücü kendimizde bulalım inşallah. Yani şimdi konuştukça derinliği artan bir ibadet anlatmaya çalıştık Allah beni affetsin eksiklerimden dolayı ve bana da hallettirsin inşallah namazı ve cümle İslam?a, müslümanlara hallettirsin. Son bir şey söylemek istiyorum yalnız İstanbul öyle bir yüce şehirdir ki iki kıbleyi birlemiştir biliyor musun? İstanbul?dan Kabe?ye doğru namaz kılmaya durduğunda Mescid-i Aksa?dan geçiyor yol ve bu ikisini aynı anda birlemek yalnız İstanbul?a nasiptir, Allah bunun idrakini de bize nasip etsin inşallah.

Ka?de :

Aşk ehli biriyle el sıkıştığın zaman Allah?ın aşkı geçiyor sana oradan. Ama eğer sen hakikaten bunun için sıkmışsan eli o zaman ne kadar önemli. Cami de de namaz kılarken safları sıklaştırın hadisini tekrarlarlar. Bu da o ibadet zevkinin o mananın birbirine geçmesi demektir ve daha yavaş kılarak imama tabi olarak o zevki birlikte yaşamak demektir. Onun için bayramı namazla karşılamak bayram gibi aydınlanma günlerini, kandilleri, namazla karşılamak çok önemli.

Sonra burnumuzda: Burnumu cennetin kokularıyla tatyib et deriz.

Aşk zuhur etti Rahmanla, Aşkla yarattığını Rahim içinde korumaya alan Allah dünya ve alemi koruma altında tutar bu sıfatla. Ama bu sıfattaki koruma hissini yalnız hamd edenler hissedebilirler, ben korunuyorum diye hissederler. Onun için rahim hamdedenler için özel bir ayrıcalıktır, çok yüce bir sıfattır, ana kucağıdır, Allah?ın bize açtığı ana kucağıdır, aşkın kucağıdır rahim. Onun için O Rahman ve Rahimdir diye Allah kendine ait ve Peygamberinde tecelli eden bu iki hakikati bize hatırlatıyor, Fatiha öyle bir sure ki yarısı Allah?ın ağzından yarısı kulun ağzından. Allah?la kulun ortaklaşa paylaştıkları bir sure.

Şimdi bundan sonra da ruküya varır insan. Ruku?Ben sizi nasıl çıplak yarattımsa, size akıl ve idrak verdim ise ya siz bana ne getirdiniz? sorusunun insan tarafından algılanışı ve utancından, eğilişidir Hz. Mevlana böyle anlatıyor. ?Gözyaşlarınıı neye akıttınız, hayatı neye sarfettiniz, size beden toprağından mahsul çıkarmanız için el ve ayak çapası verdim ne ziraat ettiniz? diye Allah bize sorar, biz iki büklüm oluruz. Ve subhane rabbiyel azim deriz üç kere söylenen bu muazzam hitapta birincisinde Allah tüm kavramlardan tenzih ediyoruz, sen azimsin bizim kafamızda oluşan kavramlar gibi değilsin ikincisi benzettiğimiz sıfatlardan tenzih ediyoruz, üçüncüsü tenzih ve tesbih ediyorum diyoruz. Hem tenzih ediyoruz hem tesbih ediyoruz. Yani tüm zanlardan uzaksın sen diyoruz. Peki ama Allah için bir hayal kurmayacak mıyız? Tabii kuracağız işte namaz bizim gözümüzle, bizim kabımızla Allah?ın hayalidir, sadece onu bir şekle oturtup onu tek olarak göstermekten edeb ederiz. Onu sonsuzluğun içinde düşünürüz bu an öyle bir andır ki edeb anıdır çünkü rukü vardır.

Muhittin-i Arabi diyor ki?Ayakta kılınan namazda bütün duvarların, ağaçların sevabını alırsın çünkü onlar da namaz kılarlar halleriyle -işte bu çekiliştir- rukuya vardığında dört ayaklı hayvanların ibadetinin, yere kapandığında sürüngenlerin ve nebatların, bitkilerin ibadetinin manası sana zuhur eder ve bütün onların sevabını -bak bir namaz süresince- bütün halin ibadetini yüklenirsin? diyor. O halde rahman işte bu sıfattır. Herşeyin ibadet ettiği, herşeyin ona çekildiği, farkında olarak veya olmayarak o mananın zuhurudur.

Namaz bir çok yerde Kur?an-ı Kerim?de salat olarak geçiyor, salat sıladan ayrı olmak demektir. Sıla biliyorsun doğduğun yer elest aleminden ayrı olmak demektir esasen insan için namaza başlama vakti yedi yaştır çünkü şeriat ehli der ki yedi sene doğduğu yerden ayrı olan insan hastalanır, içini sıla özlemi sarar, işte insana namaz doğduğu yeri hatırlatan ve onu huzura kavuşturan tek mana olduğu için de çok önemlidir.

Ettahiyyatı nedir? Bütün bu duyduğumuz zevklerden dolayı, bütün bunları bize idrak ettiren Peygamber?in manasını anmak, hatırlamak, şükretmektir. Ettehiyyatüde üç cümle çok önemlidir birinci cümle ruhtan söylenmiş bir cümledir yani ruh tarafından söylenir yahut ruha söylenir, ruh Allah?ın nefesidir, emridir. İkinci cümle Peygambere yani gönle hitaptır. Üçüncü cümle nefsimizle söylenmiştir artık bizi dünyaya doğru çeken cümledir. Şimdi dünyaya çekildik yani namazı güzellikle kıldıysak ne mutlu bize ama sorulara cevap veremediysek diyor Hz. Mevlana -ki kıyamettir namaz diyor Mesnevideki bir bölümde- o zaman orada kul başını sağa çevirip evliya ve enbiyadan yardım diler kul evliya da ona der ki eğer bu dünyadaysa tamam yardımım var, bana selam verdin, aldım kabul ettim, seni ahirete döndürdüm o miractan, fakat kıyamet anındaysa o zaman dünyada yardım istemeliydin çok geç kaldın der. O zaman sola döner ona kendini öğretenlerin hepsinden yani dünyada taptığı herşeyden yarıdım diler onlar da eğer dünyada ise senin vefana teşekkür ederiz ama biliyorsun ki biz sana faydalı olamayız derler. Ahirette ise hiç sana faydalı olamayız, bize taptın da ne oldu dünyada derler. O zaman kul gene Allahıyla baş başa kalır, ellerini kaldırır ve duaya başlar. Anlıyoruz ki secde kendini hükümdar mevkiinde tutan nefse baş eğdirmektir. Kendini hakimi mutlak zanneden nefse secde baş eğdirir. Secde kendini beğenen ve ilah edasıyla fertleri ve cemiyeti de hizmetkar eden nefsin vücudu mutlak önünde eğilmesi, yıkılmasıdır. Secdeden murat insanın kendi yokluğunu idrak etmesi Şahı Hakikinin tecellisine mazhar olan üstadı kamili bulmasıdır.

Sola verir; akraba ve yakınlarının tarafına bakar. Onlardan da bir fayda göremez?

TAHIYYAT VE SELAM

Yorgunsun, güç verilecek sana işte o an kendine hatırlatan bir Allah. Sonra akşam artık kararacak zorluklar başlayacak ona hazırlık güçü gelecek kısa bir akşam namazı. Yatsıda işte ben artık yatmaya hazırlanıyorum ama beni o yatak içinde seninle beraber kıl, ruhumu elest aleminde manana aşikar kıl gibi bir duayla güne son veriyoruz böyle bir program hatırlatan bir namaz, peki bu namazı kılarken neye dikkat etmeli? Şöyle olmamasına Hz. Pir?in Mesnevi?nin II. Cildinden bir yalvarışı?Allahım namazda gönlümü tam manasıyla sana vermezsen ben bu namazı namaz saymam, ben yüzümü senin aşkından ötürü kıbleye çevirdim, yoksa bana sensiz usanç veren namazı, kıbleyi ben ne yapayım, ben bu riyalı namazdan çok utanıyorum, utancımdan gönlüme inemiyorum, seni bulamıyorum, aslında gerçek namaz kılanın melek sıfatlı, melek huylu olması gerekir, halbuki ben hala bir canavarım. Bir kimse üzerindeki elbisesini köpeğe değdirse orasını temizlemedikçe namaz kılamaz ben ise nefis köpeğini kolumda taşıyıp duruyorum benim namazımı ne olur kabul et, benim namaz kılmaktan maksadım odur ki namazda seni gönlümle öyle bulayım, seninle öyle beraber olayım ki ayrılık derdinden artık hiç bahsetmeyeyim yoksa namaz olur mu seninle oturayım da yüzüm mihrabda gönlüm çarşı pazarda olsun.? İşte bu namazı bize telkin eder arifi billahlar hani adamın bir tanesi camiye girmiş sultan namaz kılıyor, merhaba sultanım, demiş, sultan son derece kızmış demiş ki, namazdaki birine hitab edilmeyeceğini bilmiyor mu bu arif, fakat adam hiç oralı değil, namaz bitmiş, sultan selam vermiş, ey gafil demiş namazda kimseye hitap edilmeyeceğini bilmiyor musun, a namazda olsaydınız size de etmezdim demiş arif ama namaz esnasında sarayın duvarlarını ne renge boyayacağınızı düşünüyordunuz kendinize gelin diye hatırlatayım dedim, çünkü namaz insanın en çok şeytanla karşılaştığı yerdir ama kendi kendiyle baş başa kaldı, eksikliğini, kulluğunu hiçliğini görüyor musun bak ne derecedeyim, halbuki dışarıda ahkam kesiyorum, herkese, herşeyi ben öğretmeye kalkıyorum ama bak şurada namazda dahi Allah?la bir birlik kuramıyorum dedirten makamdır o bakımdan da çok önemli.

. Şeyh bir kadına diyor ki; Kızım niye namaz kılıyorsun? namaz kılarken bir sen bir de Allah var. Sanki sen ayrı, O ayrı gibi ona ibadet ediyorsun, bak ikilik ettin diyor. kadının cevabı olağanüstü diyor ki; ?Çok haklısınız ama sizin gözlerinizde de demin sohbette yaş gördüm. Siz Allah?a aşıksınız, bir aşık bir de maşuk var. Bir sen, bir de Allah o halde insan kendi kendine aşık olur mu, niye ağlıyorsunuz? işte işin esası bundan ibarettir. O birlik, ikilikle zuhur eder. İkilik olmazsa birlik olmaz. Kesret olmasa, vahdet olmaz.

Kıyam :

İyyakenağbüdü ve İyyakenestein?de diyorlar ki: Allah o kula ey dil benim huzurumda olduğunu söylüyorsun, benden imdat istiyorsun, bana ibadet ettiğin söylüyorsun halbuki seni vekil eden azalar iftira ediyorlar, onlar benden gafildirler, sen ancak sana ibadet ederiz, ancak senden yardım isteriz diye bana yalan söylüyorsun diye yüzüne vurunca arifi billah bu noktaya geldiğinde tir tir titrermiş. Namazın bu noktası bize kendimizi hatırlatma noktasıdır acaba namazımız yalan söylüyorsun diye yüzümüze çarpılacak mı diye arif olanlar ödleri koparlarmış, kendilerini toplayıp ihtinassıratelmüstakime geçebilirlerse çook bahtiyar addederlermiş kendilerini. Muhittin Arabi dilin namazda göze, kulağa, el, ayağa, karına, kalbe ve bütün vücuda tercüman olduğunu belirtiyor. Arifler bu sebeple namazın bu devresini son derece tehlikeli olarak addediyorlar. İnsan namazın bu devresinde huzurlu ise bütün mevcudiyeti ile Rabbine döner, dilin dediği gibi bütün varlığıyla ona yönelirse bu devrede o zaman namaz mümin için işte Mirac oluyor diyor arifi bilah.

Ağır yükün tesirinden dizleri üstüne çöker. Sağa verir; peygamberler ve melekler tarafına bakar, onlardan şefaat talep eder. Onlar derler: ?Çare ve yardım günü geçti. Çare, ancak dünyada olabilirdi. Orada salih amellerde bulunmadınız, o günler gitti?

Ayrıca bütün işlerin Allah'ın yardımıyla olduğunu ve bütün hamdın O?na mahsus olduğunu belirtmektir. ?iyyake na?büdü ve iyyake nestein ? diyerek sonu olmayan bir Zat?a bağlanmaktır.

İftitah tekbiri :

Kulun rabbine en yakın olduğu an secde anıdır.?

üniversite yıllarımda otobüsle seyahat ederken biryerde mola verilmişti bir kanalda namazın hareketlerinin anlamını açıklıyordu, dinledikçe içim titriyordu, hareketleri şöyle anlatıyordu, aslında namazdaki hareketler bizim mahşerde Allah ın karşısındaki tavırlarımızdır..

Sonra namaz vakit olarak da çok önemli insanı Allah?a davet eder. Sabah vakti insana bütün maddi ve manevi güçlerin hediye edildiği andır o ana teşekkür için kalkar

C. S.- Bayramlarda kılınan aşkın namazıdır, teşekkür namazıdır. Çünkü ben vazifemi yaptım şimdi de vazifemi yapmanın neticesi olarak sana aşkımı ilan ediyorum namazıdır.

Rüku :

Ellerimizi yıkarken: Ellerimizi hayra alet et Ya Rabbi deriz.

huzurlu olarak namaz kılmak. Huzurlu olarak kılmak demek huzurda kılmak yani kendini Allah?ın huzurunda hissetmek, insan ancak öyle huzurda olur, Allah?ın bizi gördüğünü düşünürüz işte o zaman da huzurda oluruz.

insan bu hale geldiği zaman Allah?dan başka bir şey yok.. Onu Allahtan alıkoyan herşeyi terk eder, daha sonra öyle bir aşk oluşur ki Allah?ın lutfu bu aşkı çoğaltır. Bu tecelli yüzü suyu hürmetine ortada hiçbir şey kalmaz şekil de kalmaz yani Allah?la bir ve beraber olur insan bu hale Hz. Mevlana istiğrak hali diyor. Hz. Mevlana diyor ki: ?Bal küpünün içine arıyı batır artık arının kendine ait hiçbir hareketi kalmaz? hareketi balın hareketiyledir o halde hareket eden baldır arı değil ama arı da şahsiyetini kaybetmemiştir sadece hal ve hareketini kaybetmiştir işte insan bu hale gelir ondan konuşan Allah, ondan gören Allah, ondan iş gören Allah olur fakat dikkat ederseniz bu hale gelebilmek için kullukla başladı işe, yoklukla başladı. İşte namaz bütün bu hareketlerin hal diliyle Allah?a seni seviyorum hitabıdır.

İnsan namazdaki bu rükünle devamlı olarak kıyamda Allah?ı zikreden meleklerin ve ayakta duran ağaçların ibadetlerini temsil eder.

Herkesten ümidini kesince, dua için iki elini kaldırır. ?Ya Rabbi, herkesten ümidimi kestim. Kuluna melce ancak Sensin. Senin rahmet ve mağfiretine sınır yoktur...

Namaz kişinin haddini bildiği andır. Şeytan gibi diyebiliriz ki namaza ne lüzum var isteseydin yaptırırdın ben seni seviyorum nikaha ne lüzum var böyle ilişkimizi götürelim gibi, çünkü namaz nikahtır. Namazda biz haddimizi bilip kuluz diyoruz güzel olan tarafı da bu. Onun üzerine bütün melaike Adem?e, devrin sahibine secde

Şimdi İmam eşliğinde namaza başlarken Allahu Ekber diyoruz çok iyi bildiğin gibi bunun manası şudur; Allahım ben senin huzurunda nefsimi kurban ederim; bunu yapabilmek için ellerimizi iki yana kaldırıyoruz dünyayı ve ahireti terk ediyoruz orada yalnız ben, kul ve Allah var. İşte bu namaz yakin olan ikilik hali ile başlıyor. Hamd edilmesi en yüce olana hamd edilir.

Beni sıratında müstakim eyle, burası hakikattir. Şimdi sıratı müstakim herhangi bir sırat değildir, müstakim devam eden sırattır. Dünya hayatına bakarsan insanın sıratı müstakim üzre olması ancak mürşidinin, peygamberinin ahlakıyla ahlaklanmasıyla mümkündür, müstakim bu demektir. İkincisi istikrar mucizedir diyor arifler sabit kadem olmak, yani vazgeçmemek, adam olamadım ben vazgeçeyim, yapamıyorum dememek gayret kılıcını elden bırakmamak, bu sıratı müstakimdir ve sonu tevhiddir. O yüzden Peygamber?in sırat-ı müstakimi tevhiddir. Allah bunu nasip etsin.

?Gah var olup cemale dururum,

Ağzımızı yıkarken: Bana Kevser şarabını içirt Ya Rabbi deriz.

İnsan, bu vaziyetiyle, devamlı olarak secde halinde Allah?a ibadet eden meleklerin ve adeta secde halindeymiş gibi duran sürüngenlerin ibadetlerini temsil eder.

Sol kolda: Beni istiğfar edenlerden kıl Ya Rabbi deriz.

Gah yok olup cemalin olurum?.

İnsan bu vaziyetiyle, devamlı oturarak ibadet eden meleklerin ve oturur gibi görünen taşların, dağların ibadetlerini temsil eder. İnsan sahip olduğu her şeyin Cenab-ı Hakk'a ait olduğunu tahiyyat ile tasdik eder. Allah?ın birliğine ve resulüne şahidlik etmekle imanını yeniler.

Sözlerimi şu iki mısra ile bitirmek istiyorum, namaz iki cümleyle özetlenirse:

Teşehhüt, bir nevi miraç olan namazda, miraçta Cenab-ı Hak ile Efendimiz arasındaki kudsi sohbeti hatırlamaktır.

C. S- Hz. Ali?Görmediğim Allah?a tapmam? diyor ya işte Allah?ı görmek kabiliyeti namazda zuhur eden bir kabiliyettir. Ve Hz. Mevlana buyuruyor ki: ?Namaz kalpte bir nurdur isteyen onunla aydınlansın ve cennetin kapısını açan anahtar namazdır, namaz dinin direğidir kim onu terkederse dinini ve imanını terketmiş olur, kim onu ikame ederse dinini takviye edip ahirete mümin olarak gider?. Kur?an-ı Kerim?Huzur ve huşu ile namaz kılanlar dünya ve ahirette felah bulurlar? buyuruyor,?Namazını muhafaza edenler kurtuluşa ererler? diye de müjde veriyor. Yine Kur?an-ı Kerim?de çok iyi bildiğin gibi Allah buyuruyor ki?Ben sana namaz kılıp kılmadığın için derece vermem, ben seni belalarla imtihan ederim? ama Peygamber Efendimizin bir müjdesi var?Namaz kılanlara ben şefaat edeceğim? bu müjdeden daha büyük bir müjde olmaz o zaman biz kıyamette başımızı çevirdik mi kıldık efendim diyebileceğiz. Şimdi Peygamber Efendimiz O Yüceler Yücesi Sultana sordukları zaman?ne dersiniz namaz için? dediklerinde diyorlar ki: ?Bir kapının önünde bir nehir olsa ve günde beş kere o nehirde yıkansan bedeninde kir kalır mı? ashab?Hiçbir kir kalmaz efendim? diyor Resuli Ekrem: ?İşte beş vakit namaz da buna benzer Allahü Teala namazla günahları siler? buyuruyor.

C. S.- Mesela bir artist beyefendinin geçen gün bir konuşmasını dinledim o da diyor ki ben namazı sadece Allah indinde yokluğumu anlatmak ve secdyeyi yapmak için kılarım diyor çok hoşuma gitmişti ne güzel bir idrak evet secde bu hatta namazı terkedenler için işte demin senin buyurduğun gibi bütün dinlerde secde edenden de daha aşağı bir mevkiye düştüğü ve onların Allah?ın indinde bilmeden dahi secde etmiş olsalar bir puta dahi secde etmiş olsalar o terkedenlerden daha makbul olacağını anlatan bir arifi billah sözüyle de karışlaştım bu çalışmayı yaparken.

Z. Ü. B.- Biz namaz kılarken Kabe?ye dönüyoruz Cemalnur Hanım dünyanın neresinde olursak olalım bir tek yönümüz var son olarak biraz da bundan bahsedelim mi?

ibadetin de bir baş tacı var namaz: . İnsanın sevgilisiyle bir ve beraber olmak isteğinden doğan bir haldir ibadet.

C. S.- Çok önemli, aslında Kabe biliyorsun üç manasıyla tabii ki şekli için Kabe?ye dönüyoruz o anda Kabe?ye dönemiz de çok önemli çünkü hakikaten kim ne derse desin birbirimizin gönlüne secde ediyor, şükür oradaki Kabe?ye dönmek cemaatle namaz kılmak manasındadır onun için çok önemli. Fakat iç manasına gelirsen aslında daim namaz Bakara Suresi?Ben daimi namazı severim? diyor Allah, daimi namaz gönül namazıdır. Gönül namazının kıblesi ise mürşidi kamildir yani sana manayı öğretenin gönlüdür burada demek isteniyor ki namaza durduğun zaman Kabe?ye döndüğün gibi mürşidi kamilin önünde de secde et ki vefa borcunu ödemiş olasın. Allah?ı bu devirde aksettiren O Sultana da secde et ki, Adem?e secde emrini hatırla ki vefa borcunu ödemiş olasın, burası ne olur yanlış anlaşılmasın secde ettiğimiz bir adam değildir insan olursa putperestlik olur, secde ettiğimiz manadır o küçücük bedenden zuhur eden aslanın manasıdır, o manaya secde ediyoruz. Ona secde ediyorsak edelim etmiyorsak insan olarak görüyorsak etmeyelim o zaman küfre götürür bizi, Allah nasip etsin inşallah.

Dünyayı "Allahuekber" diyerek elimizle arkamıza atıp Allah?ın rahmet kucağına sığınmaktır. Allah?ın her şeyden büyük olduğunu tekbir getirerek tasdik etmektir.