?SİZ HALA ANNENİZİN MARGARİNİNİ Mİ KULLANIYORSUNUZ?

KUŞAK ÇATIŞMALARININ KAYNAĞI NE?

ÇATIŞMA ASLINDA KUŞAKLAR DEĞİL DEĞERLER ARASINDA

Gençliğin kimlik edinme dönemi olduğu bir bakıma doğrudur. Bu da anne babanın ve tecrübeli kişilerin rehberliğine daha çok ihtiyaç duyduğunu gösterir. Gençliğin otoriteye isyan döneminde olduğu gibi bir anlayışın bilimsel bir temeli yoktur. Hatta bunun tam tersi pek çok gözlem söz konusudur. Gençler bir otoriteye itaat etmeye gerçekte daha eğilimlidir. Çünkü bu dönemde aidiyet bilinci gelişir. Ancak bana kalırsa mevcut sosyo-kültürel koşullar ebeveyn ve çocuğun arasını açacak beslemeler yapıyor. Anne babaya benzemek açıktan kınanıyor, eleştiriliyor. Anne baba aslında kendi çocuğuyla değil konjonktürün dayattığı anlayışla mücadele ediyor. Yani bir bakıma mevcut materyalist değerler anne babanın karşısına kendisi çıkmıyor, çocuğunu çıkarıyor. Bu çok tehlikeli bir durum. Örneğin şu reklam repliği bu çatışmanın körüklediği anlayışı çok iyi yansıtıyor: ?Siz hala annenizin margarinini mi kullanıyorsunuz?

-Şimdiki gençler çok dayanıksız, biz bunların yaşında yorulmak nedir bilmezdik...

-Atın ölümü arpadan olsun annecim, hem sen hamburger yediği için ölen gördün mü?

Dolayısıyla genç; ?Beni görün, duyun, dinleyin, farkıma varın, sözlerimi dikkate alın, ama üzerimde baskı kurmaya çalışmayın? demek istiyor. Yetişkinler olarak şunu kabul etmeliyiz ki, gençlerin bize ne kadar ihtiyacı varsa bizim de gençlerin düşüncelerine ihtiyacımız var. Çünkü en başta gençler yeni fikirlere ve gelişmelere yetişkinlerden daha açık, daha yatkınlar. Aynı zamanda fiziksel ve zihinsel güçlerinin doruk noktasında olduklarından bireysel ve toplumsal projeleri hayata geçirmede daha dinamik, daha tesirli olacaklardır. Hal böyleyken her ne kadar zaafları da olsa genç kuşağın iyi bir destek ve itici güçle insanlığı istenen seviyeye taşıyacakları görünen bir gerçektir. O halde gençlik de büyüklerinin fikir ve tecrübelerinden faydalanmayı göz ardı etmemelidir.

Her bireyin kendi yaşamış olduğu zamanın sosyo-kültürel çizgisi, teknik imkanları vb. farklılıkları sebebiyle elde ettiği hayat tecrübesi değişiklilik gösteriyor. Bir iki kuşak sonrasında?eski?ye atılan düşünceler, kavramlar, hayat felsefeleri yeni nesil için çatışma sebebi olarak karşımıza çıkabiliyor. Bununla birlikte hayata ve insana dair temel?doğrular? olduğu yerde durmaya devam ediyor.

Kuşak çatışmasının özünde tehlikeli bir kavram olduğunu söyleyebiliriz. Zira modernist algının dayatmasıyla gençle ebeveynin arası açılıyor, sevgi, saygı, edep gibi kavramlar ortadan kalkıyor. Gültekin?e göre aslında çatışma kuşaklar arasında değil?değerler? arasında ve insan değil değerler ve anlayışlar değişmektedir.

İşte o anda çatışma başlar. Ve belki de istenmeyen noktalara kadar gidebilir.

-Siz bizim kadar kafa patlatmamışsınız derslere bence. Baksana evden dershaneye, sınavlardan etüte koşturup duruyoruz. İnsanda hal mi kalıyo?

Meselenin bir de şu yönü var: Evet, büyükler gence baskı yapmamalı, kendini ifade etme özgürlüğü vermeli ama genç de bu rahatlık içerisinde saygı ve edep sınırlarını aşarak çatışmaya sebebiyet vermemeli.

Psikolog Mücahit Gültekin batılı eğitim modellerindeki serbest uygulamaları eleştirirken bu anlayış nedeniyle gencin, yaptığı her şeyin ebeveyni tarafından anlayışla karşılamasını beklediğini ifade ediyor ve şöyle devam ediyor: ?Batılı anlayışa göre anne baba gence baskı yapmamalı, onun özel yaşamına saygı göstermeli, arzu ve isteklerini gerçekleştirmesine fırsat vermelidir. Neden? Çünkü ergenlik dönemi gencin kimlik edindiği bir dönemdir. Fırtınalıdır, gergindir, otoriteye isyan dönemidir. Bu bakış açısına göre ergenin her yaptığı?gelişimsel dönemin bir ürünü? gibi algılanmakta ve normalleştirilmektedir. Örneğin pek çok eğitimcinin kafasında ergenliğin?otoriteye isyan? dönemi olduğu gibi bir anlayış gelişmiştir. Bu anlayış zaten gencin anne babasına karşı gelmesini doğallaştırmaktadır. Bu çok tartışmalı bir anlayıştır.

Doç. Dr. Sefa Saygılı gençlik ve yaşlılık dönemlerinin anlayışının, dünyaya bakışlarının ve psikolojilerinin farklı olduğunu belirterek aralarında çatışma olmasının olağan sayılabileceğinin altını çiziyor. Ve şunları ekliyor: ?Özellikle eski kuşak ile yeni gelişmeler, kitle iletişim araçları kuşaklar arasındaki zıtlığı daha da derinleştirmiştir. Şimdiki çocuklar cep telefonu, bilgisayar oyunları ve çizgi filmler ile büyümektedir. Eski değer yargıları ve yaşam anlayışı değişime uğramıştır. Eski kuşaklar yeniliklere ayak uydurmakta güçlük çekerler. Geleneklere, eski hayat görüşüne bağlıdırlar. Gençler ise yeniliklere açıktırlar. Toplumda kendilerine yer edinme çabasındadırlar. Haksızlığa dayanamazlar.?

-Sizin zaman geçti annecim, teknolojiye ayak uydurmak lazım...

?En temel insani değerler değiştirilmekte ve yeni nesiller bu şekilde yetiştirilmektedir. Bu da çok önemli bir sorundur. Örneğin bundan elli yıl önce?ar/haya/utanma? çocuk eğitiminde çok önemli bir kavram iken, şimdi modern psikoloji utanmayı olumsuz bir duygu olarak görüyor. Çocuklarımıza ve gençlerimize?kendini gerçekleştirme? adı altında her istediklerini yapmalarını salık veriyor. Şimdi sorun gençlerimizde mi, yoksa çocuklarımızı-gençlerimizi yetiştiren eğitim anlayışında mı? Kısacası?kuşak çatışması?nı sağlıklı atlatabilmek için genç yaşlı el ele seküler değerlerin yerine ilahi değerlerin hakim olduğu sosyo-kültürel bir yaşamı inşa için çabalamalıyız.?

Diye bir yığın şikayet sıralayan orta yaş-yaşlı kuşağın yanında gençlerden şu tip tepkileri duyar olduk:

Çocukken ailesinin sözünden çıkmayan, onların dediklerini tek doğru olarak kabul eden fert, gençliğe adım attığında ilkin arkadaşlarından ve girdiği sosyal ortamlardan etkilenecek ve ailesine karşı bir tavır almaya başlayacaktır. Bu, kendini aileden bağımsız bir birey olarak görme isteğinin doğal bir sonucudur. Dolayısıyla gençle ebeveynin birçok fikri uyuşmayacak, tezatlıklar yaşanacaktır.

PSİKOLOG MÜCAHİT GÜLTEKİN

-Bizim zamanımızda ne böyle internetler ne cep telefonları vardı...

Semerkand Aile Dergisinden Alınmıştır.

Genç nesil meraklı, her türlü değişime açık ve istekli. İşte bu açıklık, kendisinin başta ebeveyni olmak üzere büyüklerine tepki vererek tartışmaya girmesine sebebiyet veriyor. Peki acaba gencin büyüklerine karşı gelmekle anlatmaya çalıştığı bir şeyler de var mı? Bu sorunun cevabını Doç. Dr. Sefa Saygılı şöyle veriyor: ?Genç artık kendinin de büyüdüğü, yetişkin insan olduğu mesajını vermek istiyordur. Kendisine karışılmasına karşı çıkar, çünkü onun da aklı ve fikri vardır. Aslında anne babasının dediklerine ve tavırlarına ihtiyacı vardır ve dikkat kesilir, ancak direkt müdahale edilmesini de kabullenemez. Onu yok ve bilgisiz sayan tepeden inme direktiflere tahammül edemez.?

GENÇLER ÇATIŞMAYA GİRMEKLE NE ANLATMAK İSTİYOR?

-Eskiden büyüğe saygı vardı, nerdee annemizin babamızın yanında böyle ayaklarımızı uzatacaktık!

Genç nesiller, çevre ve şartların hızlı değişimi karşısında kendilerini yenilemede ve uyum sağlamada bir kuşak öncekilere oranla daha hızlılar. Mesela yeni geliştirilen bir elektrikli araba üretimini duyan bir yetişkin bunu garipseyebilir, uygulanabileceğinden kaygı duyar ya da kendisi kullanmak istemeyebilir. Ama aynı haberi genç bir delikanlı büyük bir sevinçle ve heyecanla karşılayabilir, hatta hemen o arabadan bir tane de kendisine alınmasını ister.

Nurbahar AYDIN

-Nedir bu zavallıların yedikleri ayol, hamburger cips... Karın doysun da sağlıklı mı yarayışlı mı umurlarında değil. Biz dolmalarla, su börekleriyle, cacıklarla, şerbetlerle büyüdük. Ama şimdi nerdeee...

-Öyle yorgunum ki peder ya, düşünme bunları, rahat ol. Ayaklarım kokmuyo ki!

70'li yıllardan sonra doğan kuşağın, genelleme yapacak kadar bencil, sorumsuz ve kendi içinde çatışma yaşayan bir kuşak olduğunu düşünüyorum.

Duymaya alışık olduğumuz bu karşılıklı atışmaların ve anlaşmazlıkların temelinde?kuşak çatışması? denilen olgu yatıyor. Ve bu olgu da hem gençleri hem de yetişkinleri zora sokan sorunlardan birini oluşturuyor.

Sonuç olarak denebilir ki gençler ve yetişkinler arasındaki uyuşmazlıklar, kuşak çatışmaları bir yere kadar normal. Ancak bu durumu gencin her olumsuz hareketinin açıklaması gibi görmek, yani gence hata yapmada sınırsız bir özgürlük alanı sağlamak doğru değil. Dikkat edilmesi gereken şey gencin yaşını, içinde bulunduğu dönemi göz ardı etmeden anlayışlı olmak ama temel doğruları da bir kenara bırakmamaktır. Gencin hatalarının üzerini örtmek değil, onu anlayacağı dilden uyarmak ve bu şekilde güzel olana sevk etmektir.