Sıfatların Tevhidi

Ademoğullarından bilinen herhangi bir kesimin, bu tevhidin aksine bir kanaate sahip olduğu bilinmemektedir. Aksine kalpler, fıtri olarak O?nun varlığını diğer bütün varlıklardan daha ileri bir derecede ikrar ve itiraf edecek şekilde yaratılmıştır. Nitekim Yüce Allah?ın bize aktardığına göre peygamberler de böyle demişlerdir: "Peygamberleri şöyle demişti: Gökleri ve yeri yaratan... Allah hakkında mı şüphe ediyorsunuz?" (İbrahim, 14/10)

2- Siyasi Tevhid

Şunu da belirtelim ki; Allah?ın peygamberlerinin kendisine davet ettikleri ve indirilen kitapların ihtiva ettiği tevhid iki türlüdür: İsbat ve bilmek bakımından tevhid ile gözetilen maksat itibariyle tevhid.

"Kendileri yaratılmış oldukları halde hiçbir şey yaratmaya kudreti olmayanları mı eş koşuyorlar?" (el-A?raf, 7/191) Yine yüce Allah bir başka yerde şöyle buyurmaktadır: "Yaratan, yaratmayan gibi olur mu hiç? Artık iyice düşünmeyecek misiniz?" (en-Nahl, 16/17)

Onlar putların kainatı yaratmakta Allah?a ortak olduklarına inanmıyorlardı. Aksine onlar da Hint, Türk, Berber ve diğer ümmetlerin müşrikleri ile aynı durumda idiler. Kimi zaman bunların peygamber ve salihlerden iyi bir takım kimselerin heykelleri olduklarına inanırlar, onları şefaatçı kabul ederler ve Allah ile kendileri arasında aracı görürlerdi. İşte Arapların şirk koşmalarının esası buna dayanır. Yüce Allah Nuh kavminin söylediklerini bize şöylece nakletmektedir: "Ve: Tanrılarınızı sakın bırakmayın. Sakın Ved, Suva, Yeğus, Ye?uk ve Nesr?i terketmeyin, dediler." (Nuh, 71/23)

Yüce Allah bir başka yerde ondan ve kavminden şöylece söz etmektedir: ?Kalpleri onlara inandığı halde zulümle büyüklenmeleri sebebiyle onları inkar ettiler." (en-Neml, 27/14)

2-Meşruiyetini onu yapan insanların bilgi, görgü, zaaf, heva ve heveslerinden alan beşeri siyaset.

Akli ilimler ile uğraşanlar nezdinde meşhur olan bunun; "Temanu, Delili" ile isbatlanmasıdır. Temanu? Delili de şudur: Şayet kainatın iki yaratıcısı bulunsa -mesela onlardan birisi bir cismi hareket ettirmek isterken diğeri durdurmak istese yahut birisi ona hayat vermek isterken öbürü öldürmek istemesi halinde olduğu gibi- biribirleriyle anlaşmazlığa düşecek olurlarsa, ya ikisinin de maksadı gerçekleşir yahut onlardan birisinin maksadı gerçekleşir ya da onlardan hiçbirisinin istediği olmaz.

Burada -bazılarının ileri sürdükleri gibi- buyrukların anlamı kişi tevhidi de şirki de bilmez bir halde yaratılır, denilemez. Çünkü kaydettiğimiz ayet-i kerimeler ile Peygamber Sallallahu aleyhi vesellem?in aziz ve celil olan Rabbinden bize naklettiği şu buyruğu böyle olmadığını ortaya koymaktadır: "Ben kullarımı hanifler olarak yarattım. Sonra şeytanlar onları sağa sola sürüklediler..."

Bundan dolayı Firavun bilen bir kimsenin bilmezden geldiğini ortaya koyan bir üslup ile inkar ve red maksadı ile: ?Alemlerin Rabbi dediğin nedir?" diye sorunca Musa -Aleyhisselam- kendisine şu cevabı vermiş: "Göklerle yerin ve onların arasında olanların Rabbidir. Eğer gerçekten inanan kimseler iseniz...

Peygamber -Sallallahu aleyhi vesellem- de şöyle buyurmaktadır: "Her doğan fıtrat üzere doğar ama anne babası onu yahudi, hristiyan ya da mecusi yapar."

Tevhid; imanda birlik, insanda birlik, toplumda birlik, güç ve hükümde birlik, evrende birlik ve dirliğin öbür adıdır.

Yüce Allah?ın Ortağının Bulunmasına İmkan Yoktur

Onlar bu bakımdan rububiyyete kısmen ortak koşarlar. Arap ve Arap olmayan müşriklerin pek çoğu kabul ettikleri ilahlarının yüce Allah?ın yaratması söz konusu olmaksızın, bir takım faydaları sağlayıp yahut bir takım zararları önlediklerini zannedebilirler.

Kendisini meşru kılan kaynaklar açısından siyaset iki kısımdır.

Rububiyyet Tevhidi

çok güzel anlatılmış tevhid kafamda bazı şeyler şekillenmeye başladı teşekkürler

Yaratıcının inkarını izhar etmek ve O?nu bilmezlikten gelmek noktasında bilinen en ünlü kişi Firavun?dur. Halbuki o içten içe O?nun yaratıcılığına kesinlikle inanıyordu. Nitekim Musa -Aleyhisselam- kendisine şöyle demişti: ?Andolsun ki bunları birer ibret olmak üzere göklerin ve yerin Rabbinden başka kimsenin indirmediğini bilmişsindir." (el-İsra, 17/102)

Böylelikle istenen tevhidin aynı zamanda rububiyyet tevhidini de ihtiva eden uluhiyyet tevhidi olduğu açıkça ortaya çıkmaktadır. Yüce Allah?ın: "Sen yüzünü hanif olarak dine, insanların üzerine yaratıldığı, Allah?ın fıtratına doğru çevir. Allah?ın yaratışını değiştirmek söz konusu değildir. Dosdoğru din işte budur, fakat insanların çoğu bilmezler." Buyruğundan itibaren: "... Hemen ümitlerini kesiverirler." (er-Rum, 30/30-36) buyruğuna kadar bu mahiyetiyle tevhid dile getirilmektedir.

Kur?an?ın Allah?ı, İslam?ın Allah?ı bütün bunlara müsait bir ilah değildi. Bu nedenle Kur?an?ın hükümlerini, İslam?ın siyasetini yasaklayıp kendilerine yeni ilahlar, yeni kitaplar, hatta yeni dinler aramaya koyuldular. Siyasette şirkleri onları ibadette, itikatta, rububiyette ve ubudiyette şirke kadar götürdü.

Müslim?in Sahih?inde de yine Peygamber -Sallallahu aleyhi vesellem-in vefatından beş gün önce şöyle dediği nakledilmektedir: "Sizden öncekiler peygamberlerinin ve aralarından salih olan kimselerin kabirlerini mescit edinirlerdi. Dikkat edin, sakın kabirleri mescit edinmeyiniz. Ben sizlere bunları yasaklıyorum."

Kainatın birbirine denk iki yaratıcısının varlığının özü itibariyle imkansız olduğunu bilmek, fıtratta fiilen var olan bir şeydir ve apaçık akıl tarafından batıl olduğu bilinen bir husustur. İşte iki varlığın ilah olmasının batıl olduğu da böylelikle anlaşılmaktadır.

Tevhidin ihtiva ettiği ikinci husus rububiyyet tevhididir. Herşeyi yaratanın O olduğunu, kainatta sıfat ve fiilleri birbirine denk iki yaratıcı bulunmadığını kabul etmek, buna örnektir.

Yine ayet-i kerime şunu göstermektedir. Göklerin ve yerin düzeni ancak her ikisinde de yüce Allah?ın bizzat kendisinin ilah olmasına bağlıdır. Şayet kainatta kendisine ibadet olunan iki ilah bulunacak olursa kainatın tümünün düzeni bozulur.

Yüce Allah bir başka yerde de: "Gökleri ve yeri yaratan... Allah hakkında mı şüphe ediyorsunuz?" (İbrahim, 14/10) diye buyurmaktadır.

O?nun yöneticiliğini ve siyasetini göğe has kılıp da yeryüzünü O?nun siyasetinden uzak tutmak tevhid-i siyasiye aykırıdır ve her ne ki tevhide aykırıdır o şirkten bir şubedir. O kendisine siyasette şirk koşmasınlar diye aynı gerçeği kitabında sık sık tekrarlamaktadır:

Tevhid; birlemek, tekleştirmek, her şeyi O?na has kılmak.

Bizi yaratan; toprağın, suyun, yerin ve göğün de yaratıcısıdır. Bu nedenle bütün bunlar yaratılışta eşimizdir. Müslümanın baş eğdiğine onlar da baş eğdikleri için kullukta yoldaşımızdır. İşte bu yüzdendir ki toprağın kimin elinde olduğu, onun üzerinde kimin hükümlerinin icra edildiği bir müslümanı doğrudan ilgilendirir. Çünkü felsefesiyle, teorisiyle, pratiğiyle yönetim demek olan siyaset tevhidin ayrılmaz bir parçasıdır ve dolayısıyla müslümanın akidesidir.

Birincisi imkansızdır, çünkü iki zıt şeyin bir arada bulunmasını gerektirir.

Bütün bu olanlar O?nun yerde de gökte de bir ilah oluşunun, olayların dilinden bilmem kaçıncı kez isbatıydı. Onlar Rabb olmayan, ahlaksızlıklarına ses çıkarmayan, yaptıkları zulümlerden hesaba çekmeyen, siyasetlerine karışmayan, menfaatlerine dokunmayıp bilakis onları din perdesi altında garanti altına alan iktidarsız bir ilah arıyorlardı.

vay k. m. nerelerdesin yav.!!

Kur?an-ı Kerim?in rububiyyet tevhid?ini beyan edip, Allah?tan başka yaratıcı olmadığını açıklaması buna bağlı olarak da O?ndan başka hiçbir kimseye ibadet edilmemesi gerektiğini vurgulaması bunlar arasındadır. Böylelikle o rububiyyet tevhid?ini ikincisine delil olarak göstermektedir. Zira onlar birincisini kabul ediyor, fakat ikincisi hakkında tartışıyorlardı. Bundan dolayı şanı yüce Allah?da onlara şunu açıklıyordu: "Sizler Allah?tan başka bir yaratıcı olmadığını bildiğinize ve kullara faydalı olan şeyleri ulaştıranın, onlara zarar verecek şeyleri kendilerinden uzaklaştırıp önleyenin O olduğunu, bu hususta O?nun hiçbir ortağının bulunmadığını bildiğinize göre; ne diye O?ndan başkasına ibadet ediyor ve O?nunla birlikte başka ilahların varlığını kabul ediyorsunuz?" Yüce Allah?ın şu buyruklarında olduğu gibi:

1-Meşruiyetini değişmez kılan kaynaklar açısından siyaset iki kısımdır.

Tevhid; İslam itikadının anahtarı, en geniş manada mazi, hal ve istikbal olarak kuşatan bitimsiz hayatın muazzam tanımıdır.

Üçüncüsü de imkansızdır, çünkü o taktirde cisim hakkında hareketin de sükunun da söz konusu olmaması gerekir, bu da imkansızdır. Aynı şekilde her ikisinin de aciz olmasını gerektirir. Aciz bir varlık ise ilah olamaz. Onlardan birisinin maksadı gerçekleşir, diğerininki gerçekleşmeyecek olursa o vakit maksadı gerçekleşen gücü yeten ilah demektir, diğeri ise acizdir ve ilah olmaya elverişli değildir.

Tevhid; maddenin ve mananın, ahiret ve dünyanın en büyük kanunudur.

Peygamberleri yalanlayan geçmiş ümmetler arasındaki müşriklerin durumu da böyledir. Nitekim yüce Allah bize Salih -Aleyhisselam-ın kıssası arasında Yüce Allah adına onu ve aile halkını öldüreceklerine dair yemin eden dokuz kişiden söz etmektedir. Bu müfsit ve şirk koşanlar Yüce Allah adına peygamberlerini ve onun aile halkını öldürmeye yemin etmişlerdi. Bu da onların müşriklerin iman ettikleri şekilde Allah?a inanan kimseler olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Tevhidin Türleri ve Anlamları

Bu ise zorunlu olarak tutarsız olduğu anlaşılan bir görüştür. Çünkü hiçbir sıfata sahip olmayan, bütün sıfatlardan soyutlanmış bir varlığın kabulü dış dünyada tasavvur olunamaz. Ama zihin bazen imkansız olan birşeyi varsayabilir ve tasarlayabilir. Böyle bir iddia ta?tilin en ileri derecesidir.

Bu ilkeye dair tamamlayıcı açıklamalar ilgili bahislerde ele alınmıştır.

Tevhid: Nusayrilerin İnancında, bütün alemi Allah yaratmıştır. Allah yalnız ve tektir, ortağı yoktur. ?Onun hiçbir benzeri yoktur. Hem o işitir ve görür.? (Şura 11) Kur?an-ı Kerim?de Hz. Peygamberine: ?Deki; O Allah tekdir. Ululuk onda nihayet bulmuştur. Doğmamış, doğurulmamıştır. Onun hiçbir eşi de yoktur.?

evet fena bir konu değil teşekkürler kardeş

Bir başka yerde de şöyle buyurmaktadır: "Onlar Allah?tan başka kendilerine ne bir zarar ne de bir fayda vermeyecek olan şeylere taparlar. Bir de: Bunlar Allah katında bizim şefaatçilerimizdir, derler. De ki: Siz Allah?a göklerde ve yerde bilmeyeceği bir şeyi mi haber veriyorsunuz? Haşa, O ortak tutmakta oldukları herşeyden münezzeh ve yücedir." (Yunus, 10/18)

Evet, O kendisini dünyaya karıştırmak istemeyenlerinde de Rabbidir. O kendisine inandığını söyleyip de emekli etmek isteyen tüm sömürücülerin de Rabbidir. O Allah?sızların, kitapsızların, peygambersizlerin, sekülaristlerin ve ateistlerin de Rabbidir.

" : O sizin de Rabbinizdir, sizden önceki atalarınızın da Rabbidir, dedi.

Yahut ta hiçbir şeyi O?na ortak koşmaksızın yalnızca O?na ibadete, O?nun dışında tapınılan varlıkları terketmeye bir davettir. O takdirde bu iradi ve talebi bir tevhid?dir. Yahut bir emir, bir yasak ve itaatine bağlanma isteğini dile getirmektedir. Bu da tevhid?in hukuku ve tamamlayıcı unsurlarıdır.

Kur?an surelerinin büyük çoğunluğu hatta surelerinin tamamı her iki türüyle tevhidi ihtiva etmektedir. Çünkü Kur?an-ı Kerim ya Yüce Allah?ın isim, sıfat ve fiilleri hakkında bize haber vermektedir ki, o takdirde bu ilmi ve haberi bir tevhid?dir.

Bu ayet-i kerime tevhid?in hakikatini isbatı ve bütün sapık kesimlerin kanaatlerini reddetmeyi ihtiva etmektedir. O bakımdan bu ayet-i kerime şahidliklerinin en üstünü, en büyüğü, en adaletlisi ve en doğrusunu, en yüce şahidler vasıtasıyla ve hakkında şahidlik edilen en yüce gerçek hakkındaki şahidliği ihtiva etmektedir.

Hz. Nuh?un, Hz. Musa?nın, Hz. İsa?nın, Hz. İbrahim?in, Hz. Muhammed?in Rabbi olduğu kadar Nemrut?un, Firavun?un, Ebu Cehil?in ve onların çağımızdaki uzantılarının da Rabb?idir. Özetle o bütün kafirlerin, tağutların, putların ve putçuların Rabb?idir.

Şu akli ilimlerle uğraşanların ve onlara uygun kanaat belirten sufilerin ileri sürdükleri rububiyyet tevhid?i, tevhid?in en ileri derecesi olarak kabul ediliyorsa şüphesiz ki bu peygamberlerin getirdiği ve indirilmiş kitaplarda yerini bulan bir tevhid?dir. Şu husus bilinmeli ki yaratıcının isbatına dair deliller ile peygamberlerin doğruluğuna dair deliller gibi bunun pek çok delilleri vardır. Bir ilme insanların ihtiyacı ne kadar çok olursa, Allah?ın kullarına rahmetinin bir tecellisi olarak onun delilleri de daha bir açıktır.

Ya O?nun tevhid?ini kabul edenlere lütuf ve ihsanlarını haber vermekte, dünyada onlara neler yaptığını, ahirette onlara ne gibi ikramlarda bulunacağını bildirmektedir. Bu da kendisini tevhid etmenin bir mükafatıdır.

? Ya herbir ilah kendi yarattığını ve egemenliğini bir başına alır ve sürdürür.

Bütün bunlar yaratıcının varlığını kabul ediyorlar. Kainatın iki yaratıcısı bulunduğunu söylemiyorlardı, fakat bu aracıları şefaatçi edinmişlerdi. Nitekim Yüce Allah şu buyruğuyla onlar hakkında böylece haber vermektedir: "Ondan başka veli ler edinenler: Biz bunlara ancak bizleri Allah?a yaklaştırsınlar diye ibadet ediyoruz " (ez-Zümer, 39/3)

Bilgi ve Maksat İtibariyle Tevhid

" : Doğunun batının ve onların aralarında olanların Rabbidir, eğer akıl ederseniz, dedi." (eş-Şuara, 26/24-28)

Onların nasıl terbiye ettiğinin, evrensel ve rabbani siyasetiyle onları nasıl siyaset ettiğinin sayısız örnekleriyle doludur insanlık tarihi. O?nu siyasetlerine karıştırmak istemeyen, çalıp çırpmalarına, ahlaksızlık ve namussuzluklarına O?nu ve siyasetini engel görüp Allah?sız ve seküler bir toplum yaratmak isteyen Lenin?lerin, Stalinler?in, Çavuşesku?ların, Hitler?lerin ve onların başka topraklardaki kopyalarının nasıl tarihin çöp sepetine atıldıklarını, bazılarının, leşlerine yer dahi bulamadıklarını şaşkınlıkla izledi insanlık.

hımmmmm fena değil...

Allah?ın sıfatlarının olduğunu kabul etmeyenler, sıfatları kabul etmeyip nefyetmeyi tevhidin kapsamı içerisinde kabul ederler. Cehm b. Safvan ve onun görüşlerini benimseyenler gibi. Bunlar derler ki: Allah?ın sıfatları olduğunu kabul etmek vacib ?in birden çok olmasını gerektirir.

Yine akli ilimlerle uğraşanların pek çoğunun iddiasına göre Temanu? Delili Yüce Allah?ın: "Eğer göklerle yerde Allah?tan başka ilahlar olsaydı ikisinin de düzeni bozulup gitmişti" (el-Enbiya, 21/22) buyruğunda ifade edilmektedir. Çünkü onların kanaatine göre açıklayıp ispatladıkları rububiyyet tevhidi Kur?an-ı Kerim?in beyan ettiği, peygamberlerin de kendisine davet ettiği uluhiyyet tevhidi ile aynı şeydir.

Nitekim Yüce Allah onlara dair bize şöylece haber vermektedir: "Andolsun onlara: Göklerle yeri kim yarattı, diye sorsan, onlar elbette; Allah diyeceklerdir." (Lukman, 31/25); "De ki: Yer ve oradakiler kimindir, eğer biliyorsanız Onlar: Allah?ındır, diyeceklerdir. Sen de ki: O halde siz iyice düşünüp, ibret almaz mısınız?" (el-Mu?minun, 23/84-85) Kur?an-ı Kerim?de buna benzer buyruklar ise pek çoktur.

İşte kozmik vahdet, onu oluşturan üyelerin Allah?ın buyruğuna ve arzusuna teslim olmasıyla gerçekleşti. Her şey bu evrensel senaryodaki yerini alarak kendilerine biçilen rolü oynamaya başladı. Söz konusu vahdetin sonucu göz kamaştırıcı bir nizama kavuştu evren.

Yüce Allah kullarını, bu görüşleri iyice anlayıp, kavradıktan sonra tutarsızlıklarına hükmedebilecekleri bir şekilde yaratmıştır. Genel olarak onlar, birbirine her bakımdan denk iki yaratıcıyı kabul etmezler.

Tevhid işin başı ve sonudur. Bundan kastımız ise uluhiyyet tevhidinin gereklerinin yerine getilmesidir. Tevhid üç türü ihtiva etmektedir:

Oysa durum böyle değildir. Aksine peygamberlerin kendisine davet ettiği ve indirilen kitapların dile getirdiği tevhid, rububiyyet tevhidini de ihtiva eden uluhiyyet tevhididir. Bu ise ona hiçbir şeyi ortak koşmaksızın bir ve tek olarak Allah?a ibadet etmektir. Araplardan Allah?a ortak koşan müşrikler rububiyyet tevhidini kabul ediyorlardı. Gökleri ve yeri yaratanın bir ve tek olduğunu itiraf ediyorlardı.

Ayet-i kerime göklerde ve yerde birden çok ilahın bulunmasının imkansız olduğunu göstermektedir. Ancak bir tek ilahın varlığı söz konusudur. Yine ayet-i kerime bu bir ve tek ilahın yüce Allah?tan başkasının da olamayacağına, göklerde ve yerde düzenin bozulmasının ikisinde birden çok ilahın bulunmasının ve bir ve tek Allah?tan başka ilahların varlığının kaçınılmaz sonucu olduğuna delildir.

Siyaset sahibi biri bunu kendi bilgisi, görgüsü, kapasitesi, kendisine tanınan yetki ve varsa kendisine yönetme hakkını tanıyan yasa ya da meşruiyetini aldığı organların müsaadesi doğrultusunda yapar.

Buhari ile Müslim?de, Peygamber -Sallallahu aleyhi vesellem-?in vefatı ile sonuçlanan hastalığında şöyle dediği kaydedilmektedir: "Allah yahudilerle, hristiyanlara lanet etsin. onlar peygamberlerinin kabirlerini mescid edindiler." O bu sözleriyle yaptıklarından sakındırıyordu. Aişe -Radıyallahu anha- dedi ki: Eğer bu olmasaydı, onun kabri açıkta bırakılırdı, fakat kabrinin mescid edinilmesini hoş karşılamadı

?İlahınız bir tek ilahtır, yalnız O?na teslim olun?

Uluhiyyet Tevhidinin, Rububiyyet Tevhid?ini Kapsaması

İnsanların siyasetinden sözedilen bir yerde Allah?ın siyasetinden de söz edilecektir elbet. Kendisini?Rabbu-l Alemin? olarak tanımlayan Allah sadece yeryüzünün ve insanların değil tüm evrenin?varsa evrenlerin- tek ve en büyük siyasetçisi, terbiye edicisi, görüp gözeticisi, var edicisi ve yönlendiricisidir.

3- Uluhiyyet tevhidi Yüce Allah?ın, O?na hiçbir şeyi ortak koşmaksızın tek kendisinin ibadet olunma hakkına sahip olmasını kapsar.

Buna kozmik tevhid de diyebiliriz. Bu tevhid sayesinde nötron ve protonlardan oluşan çekirdek ve bu çekirdeğin etrafında dönen elektronlar birlikte atomu; atomlar da birleşip maddeyi oluşturuyorlar. Hücreler birleşip dokuyu, dokular birleşip organı oluşturuyorlar. Maddeler birleşip yıldızları, yıldızlar birleşip güneş sistemlerini, güneş sistemleri birleşip galaksileri, galaksiler birleşip nebulaları oluşturuyorlar. Tabi bütün bunlarda birleşip evrenleri oluşturuyorlar. Ondan ötesine henüz aklımız ve de hayalimiz ulaşamıyor. Kimbilir belki evrenlerde birleşip evren çiftliklerini oluşturuyorlardır.

Müslim?in Sahih?inde, Ebu?l-Heyyac el-Esedi?den şöyle dediği sabittir: Ali b. Ebi Talib -Radıyallahu anh- bana dedi ki: Rasulullah -Sallallahu aleyhi vesellem-?in beni gönderdiği şartlarla, seni de göndereyim mi? O bana: "Yükseltilmiş ne kadar kabir görürsen mutlaka onu dümdüz etmemi ve ne kadar heykel bulursam onu silmemi emretmişti."

Bu anlamı dile getiren işaret edilen ayet-i kerime?nin manasına yakın bir hususu da şu ayet-i kerime dile getirmektedir: "Eğer göklerle yerde Allah?tan başka ilahlar olsaydı, ikisinin de düzeni bozulup gitmişti." (el-Enbiya, 21/22)

Bu hikaye yine Ebu Hanife dışında başka kimselerin başından geçmiş olarak da nakledilmektedir.

? Yahut ta hepsi de kendileri üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunan, buna karşılık kendilerinin üzerinde tasarruf imkanını bulamadıkları bir tek kişinin kahrı ve mülkü altında olurlar ve bu kişi tek başına ilah olur, kendileri ise her bakımdan yenik düşürülen ve kendilerine rububiyyetini kabul ettirenin kulları olurlar.

Şirkin sebeblerinden birisi de yıldızlara ibadet etmek ve yıldızların tabiatlarına uygun düştüğü zan olunan özelliklere uygun olarak putlar edinmektir. İbrahim -Aleyhisselam- kavminin şirki -denildiğine göre- bu kabilden idi. Melekleri ve cinleri Allah?a ortak koşup, onlar adına putlar yapmak ta böyledir.

Kur?an-ı Kerim insanlara her tür örneği vermiş bulunmaktadır. Bunlar ise dini maksatlar uğrunda ortaya konulmuş faydalı, akli ölçülerdir. Şu kadar var ki Kur?an-ı Kerim hüküm ve delil noktasında hakkı beyan eder. Zaten hakkın ötesinde sapıklıktan başka ne olabilir ki? İttifakla kabul edilmiş, zorunlu olarak bilinen önermeleri delil olarak ortaya koymakla birlikte onlara dair istidlalde bulunmak ihtiyacını da duymaz. Açıklamalarda açık ve anlaşılır olan bir hususun ayrıca zikredilmesinin gereği yoktur. Bu da Kur?an-ı Kerim?in izlediği yoldur. Halbuki Kur?an-ı Kerim?de delillendirme yönteminin yer almadığını zanneden cahillerin iddiasının aksinedir. Bu hususta şüphe ve tartışmaların aksine olarak Kur?an-ı Kerim delillendirme yollarını genişçe açıklar ve maksadına dair delilleri gösterir.

Sıfat ve fiilleri itibariyle birbirine denk, kainatın iki tane yaratıcısı vardır diye bir kanaat sahiplenmiş herhangi bir kesimin bulunduğuna dair bir şey bilinmemektedir. Mecusi?lerden Seneviyye ile biri nur, diğeri karanlık olmak üzere iki esasın bulunduğunu kabul eden ve alemin de bunlardan meydana geldiğini ileri süren Maniheist?ler dahi nurun karanlıktan hayırlı olduğunu, övülmeye değer ilahın o olduğunu, karanlığın ise kötü ve yerilmiş olduğunu ittifakla kabul etmişlerdir.

İnsanlar arasında Allah?a, Rububiyyete ortak koşmak görülen bir husus olduğundan dolayı Kur?an-ı Kerim şu buyruklarında olduğu gibi bunun batıl olduğunu açıkça beyan etmiş bulunmaktadır: "Allah hiçbir evlat edinmedi. Onunla birlikte herhangi bir ilah da yoktur. Eğer olsaydı bu takdirde herbir ilah yarattığını alır, elbette kimisi kimisine üstünlük sağlardı." (el-Mu?minun, 23/91)

Birincisi yüce Rabbin hakikatinin sıfat, fiil ve isimlerinin isbat edilip kabul edilmesidir. Bütün bu hususlarda hiçbir şey O?nun eşi ve benzeri değildir. Nitekim kendisi de kendi zatı hakkında böylece haber vermiştir, Rasulü de bize böylece bildirmiştir. Kur?an-ı Kerim bu türü gayet açık bir şekilde ortaya koymuştur. el-Hadid ve Taha surelerinin baş tarafları ile el-Haşr suresinin sonlarında, es-Secde suresinin, Al-i İmran suresinin başlarında, İhlas suresinin tamamında ve diğer buyruklarda görüldüğü gibi.

Teslis?i kabul eden Hristiyanlara gelince; Bunlar alemin biri diğerinden ayrı üç rabbi olduğunu ileri sürmemektedirler. Aksine onlar alemin yaratıcısının bir olduğunu ittifakla kabul ediyorlar ve: "Baba, oğul ve ruhu?l-kudüs?ten ibaret olan bir tek ilahın adı ile" derler.

Onlar bu şirklerini ideolojileştirip topluma uyguladırlar. Fakat çok geçmeden şirk-i siyasi şirk-i içtimaiyi doğurdu. Çünkü tevhid-i siyasi ortadan kaldırılmıştı. Tevhid akidesinin bu bölümü yara alırsa bu yara doğrudan topluma sirayet eder ve tevhid-i ictimai de tedavisi güç yaralar alırdı. Yani toplumsal birlik de bozulur, kargaşa ve kaos ortamı oluşur, sonuçta bir toplum kamplara ayrılarak rahatça bölünebilir duruma gelir. Allah kimseyi hakiki manada tevhid?den ayırmasın, her konuda tevhide ihtiyacımız var.

?O gökte de ilahtır, yerde de ilahtır.? (43/84)

" etrafında bulunanlara: İşitmiyor musunuz? dedi.

1- Kevni Tevhid

Buna göre Kur?an-ı Kerim?in tümü tevhid, tevhid?in hukuku, tevhid?in mükafatı ile şirk, müşrikler ve onların cezaları hakkındadır.

Kur?an Surelerinin Büyük Çoğunluğu Tevhid?i Bütün Türleriyle Dile Getirmektedir

asi-nesil, güzel kardeşim, çok güzel konular açıyorsunuz, ve çok önemli şeyleri dile getiryorsunuz, kutlarım.

Tevhid kelimesi La ilahe illALLAH'ın bu derece fazilet ve önemine rağmen bu gün içerisinde yaşadığımız şu zamanda akide üzerinde gerçekleşen en büyük sapmalardan bir tanesi yine la ilahe illALLAH kelimesi üzerinde olmuştur. Tüm esasların ve kavramların büyük bir cehalet karanlığı içerisinde gerçek anlamlarını tamamen yitirmeleri ister istemez saf tevhid inancının da zihinlerde ilk günkü berraklığını kaybetmesine neden olmuştur. Öyle ki inanç dünyasında ve pratik hayatta la ilahe illALLAH tevhid kelimesi hiçbir anlam ifade etmemektedir. Artık la ilahe illALLAH, sadece dilde tekrar edilen bir kelimeden öteye geçmemektedir. Dilleri ile defalarca la ilahe illALLAH diyen ama bu söylemleri ile neleri reddetmeleri gerektiğini ve neleri kabul etmeleri gerektiğini bilmeyen insan toplulukları meydana gelmiş, diğer taraftan da bu bilgisizliği ve cehaleti mazeret kabul eden sözde alimler ve hoca efendiler türemiştir. Bu cehaletin doğal bir sonucu olarak da bir taraftan ALLAH'tan başka ilah olmadığını devamlı surette tekrar etmelerine karşın, günlük yaşamda ALLAH'tan başka her şeyi ilah edinen kitleler zuhur etmiştir.

İslam inancının özünü oluşturan tevhid?in içerisinde tevhid-i siyasinin ayrı bir yeri vardır. Çünkü siyaset en geniş anlamıyla yönetme ilmidir. Terbiye etmek, gütmek, sahiplenmek, bakımını üstlenmek gibi anlamlara da gelir. Bu nedenle at terbiyecisine aynı kökten gelen seyis denir. ?Falancanın kendine göre bir siyaseti vardır? dediğimizde bununla o kimsenin yönetme, idare etme üslubunu kasdederiz.

O halde şu üç husustan birisinin olması kaçınılmazdır:

Az önce kaydedilen hadis-i şerifte buna delil olacak bir husus da vardır. Çünkü: "Onu yahudi yahut hristiyan ya da mecusi yaparlar" diye buyurduğu halde onu müslüman yaparlar, diye buyurmamaktadır. Bir rivayette: "Millet üzere doğar" denilirken diğerinde de "bu millet üzere doğar" denilmektedir.

Bütün alemin işinin düzen içerisinde olması, işinin son derece sağlam yürütülmesi; onu çekip çevirenin, idare edenin, bir tek ilah, bir tek malik ve egemen ve bir tek rab olduğunun en açık bir delilidir. Mahlukatın O?ndan başka hiçbir ilahı yoktur. O?ndan başka onların bir Rab?leri de yoktur. Nitekim Temanu? Delili de kainatın yaratıcısının bir olduğunu, ondan başka hiçbir rabbi bulunmadığını, dolayısıyla bu rabbin dışında bir ilahlarının da bulunmadığını ortaya koymaktadır. İşte yaratışta ve var edişte temanu? bu olduğu gibi ibadet ve uluhiyyette de bu şekilde temanu? söz konusudur. Yani kainatın birbirine denk iki yaratıcı rabbinin bulunması mümteni? olduğu gibi; bütün kainattaki varlıkların kendisine ibadet edilen iki ilahının bulunması da imkansız bir şeydir.

Ebu Hanife -Allah?ın rahmeti üzerine olsun- den nakledildiğine göre; kelam ile uğraşan bir takım kimseler rububiyyet tevhidinin kabulü ile ilgili olarak onunla bir tartışmaya girişmek istediler. Onlara dedi ki: Bu mesele hakkında sizinle konuşmadan önce bana şu hususta görüşünüzü bildiriniz: Dicle?de bir gemi var, gidiyor. Yiyecek, eşya ve buna benzer pekçok malzemeyi bizzat kendisi kendisine yüklüyor ve yine kendi kendisine dönüyor, kendi kendisine demirliyor. Kendi kendisine yükünü boşaltıyor ve aynı şekilde geri dönüyor. Bütün bunlar herhangi bir kimsenin idaresi söz konusu olmaksızın cereyan ediyor. Ne dersiniz? Onlar: Bu imkansız bir şeydir. Kesinlikle böyle bir şey olmaz, deyince onlara: Bir gemi için bu imkansız olduğuna göre yukarısıyla, aşağısıyla bütün bu kainatta böyle bir şey nasıl olur.

Kur?an?ın Verdiği Örnekler, Dinin Gereklerini Ortaya Koyan Akli Ölçüleri De Ortaya Koyar

Uluhiyyet tevhidi rububiyyet tevhid?ini de ihtiva eder, ama aksi söz konusu değildir. Çünkü yaratmaya kadir olamayan aciz demektir. aciz varlığın ise ilah olması uygun değildir. Yüce Allah şöyle buyurmaktadır:

ben buralardayım :))

Yine Buhari ile Müslim?de kaydedildiğine göre; Hz. Peygamber?e vefatı ile sonuçlanan hastalığında Habeşistan?da bulunan bir kiliseden söz edildi. O kilisenin güzelliği ve içindeki resimlerden ona bahsedildi. Şöyle buyurdu: "Onlar öyle kimselerdir ki, aralarından salih bir kişi öldü mü kabri üzerinde bir mescit bina ederler ve o mescitte bu suretleri yaparlardı. Onlar Kıyamet gününde Allah?ın huzurunda mahlukatın en şerlileridirler."

Kur?an-ı Kerim, Tevhid?in bu türünün anlatılması, açıklanması, ona dair misaller verilmesi ile dopdoludur.

2- Rububiyyet tevhidi herşeyi yaratanın yalnızca Allah olduğunun açıklanmasıni içerir.

Yüce Allah bu ayetlerin herbirisinin sonunda: "Allah ile birlikte bir ilah mı var?" diye sormaktadır. Yani bunları Allah ile birlikte yapan bir başka ilah daha mı var? Bu inkar anlamında bir sorudur. Böyle bir şeyin olmadığını ihtiva eder. Onlar da zaten bunları Allah?tan başka yapan bir kimsenin olmadığını kabul ediyorlardı. Böylelikle bunu onlara karşı bir delil olarak göstermiş oluyordu.

? Yahut biri diğerine üstünlük sağlar;

O halde ayet-i kerime fıtrat?ta yer etmiş bulunan rububiyyetin tevhid?i gerçeğine uygundur ve onun bu uygunluğu uluhiyyetin de tevhid?ini gerektirmekte, ispatlamakta ve ona delil teşkil etmektedir.

Onların teslis?e dair görüşleri kendi içerisinde çelişkilidir, tutarsızdır. Hulul görüşleri ise bundan da tutarsızdır. Bundan dolayı hem bunu anlamakta, hem de bunu yorumlayıp ifade etmekte birbirleriyle çelişkiye düşmüşlerdir. Onların hiçbirisi bunu aklın kabul edebileceği bir şekilde ifade edememektedir. Hemen hemen iki kişi dahi bu hususu aynı anlama gelen ifadelerle dile getirmezler. Çünkü onlar "zatı itibariyle birdir, uknumları itibariyle üçtür" derler. Uknum?ları da kimi zaman özelliklerle, kimi zaman sıfatlarla, kimi zaman da şahıslarla açıklarlar.

Rububiyyette ortak koşmak, bütün insanlar tarafından -sıfat ve fiillerde birbirine denk iki yaratıcının varlığını kabul etmek anlamında- olabilirliğinin imkansızlığı kesinlikle bilinen bir husustur. Ancak bir takım müşrikler alemde kısmen bazı şeyleri yaratan bir yaratıcının olduğu kanaatine sahip olmuştur. İki tanrı kabul eden lerin karanlık hakkındaki görüşü ile, Kaderiye?nin canlıların fiilleri ile ilgili görüşü, dehri filozofların feleklerin hareketi ile ilgili yahut nefislerin hareketleri ya da tabii cisimlerin hareketleri ile ilgili görüşleri bu kabildendir. Bütün bunlar yüce Allah?ın yaratması dışında, bir takım işlerin yaratılmış olduğunu kabul etmektedirler.

"Allah?a hamd olsun, seçtiği kullarına da selam olsun, de. Allah mı hayırlıdır yoksa koştukları ortaklar mı? Göklerle yeri yaratan ve sizin için gökten bir su indiren mi? Onunla göz alıcı bahçeler bitirdik. Onların ağaçlarını bitirmek sizin için mümkün olmaz. Allah ile birlikte bir ilah mı var? Hayır, onlar sapan bir topluluktur." (en-Neml, 27/59-60)

?İlahınız birdir. Göklerin, yerin ve bunlar arasında bulunanların Rabbi ?dir O.?

Yahut müşriklere dair ve dünya hayatında onlara verdiği ibretli cezalar ile, ahirette karşı karşıya kalacakları cezaları bildiren haber mahiyetindedir. Bu buyruklar da tevhid?in hükmünün dışına çıkanların cezasını bildirir.

İkincisi ise gözetilen maksat itibariyle tevhid?dir. Nitekim: "De ki: Ey kafirler..." (el-Kafirun, 109. sure) suresi ile "De ki: Ey kitab ehli! Bizimle sizin aranızda adil olan bir kelimeye geliniz..." (Al-i İmran, 3/64) ayeti ile "kitabın indirilmesi..." (ez-Zumer, 39) diye başlayan surenin başı ve sonları ile Yunus suresinin baş tarafları, ortaları ve sonları el-A?raf suresinin baş tarafları ve sonları ile el-En?am suresinin tamamının muhtevası buna örnektir.

1- Sıfatlara dair açıklamalar

" Dedi ki: Size gönderilen bu elçiniz mutlaka delidir.

Çünkü kainatın düzeni ancak adalet iledir. Adaletle gökler ve yer dimdik ayakta durur. Kayıtsız ve şartsız olarak en büyük zulüm şirktir, en ileri derecedeki adalet ise tevhid?dir.

Burada anlatmak istediğimiz şudur: Kainatın her bakımdan birbirine denk iki ayrı yaratıcısının olduğunu kabul eden dini hiçbir kesim yoktur. Bununla birlikte kelam, mantık ve felsefe ile uğraşan pek çok kimse bunu isbatlamak için çokça uğraşmışlardır. Hatta aralarından akıl yoluyla bunu isbatlamaktan aciz olduklarını itiraf edenler ve bunun ancak sem? yoluyla algılanabileceğini iddia edenler dahi vardır.

Şimdi apaçık, son derece özlü bu lafızlarla ortaya konulmuş bu gözkamaştırıcı delil üzerinde dikkatle düşünelim. Hak olan ilahın mutlaka yaratıcı ve fail olması gerekir. Kendisine ibadet edene fayda sağlamalı ve ona gelecek zararı önleyebilmelidir. Eğer şanı yüce Allah ile birlikte mülkünde ortak bir başka ilah bulunsaydı, onun da bir takım yaratıkları ve fiilleri de olması kaçınılmazdı. O takdirde böyle bir ortaklığa da razı olmaması gerekirdi. Aksine gücü yettiği takdirde o, ortağını kahreder, başına mülke kendisi sahip olur ve tek başına uluhiyyeti elinde tutardı. Bunu yapabilecek olsaydı, elbette yapardı. Eğer buna güç yetiremeyecek olursa kendi yarattığı ile başbaşa kalır ve bu yarattıklarını alır, bir kenara çekilir. Nitekim dünyadaki hükümdarlar da eğer biri diğerini yenik düşüremiyor ve ötekine üstünlük sağlayamıyor ise kendi ülkesinin egemenliği ile bir kenarda tek başına durur.

Tevhid-i siyasi vahyin etrafında döndüğü ana eksenlerden birini oluşturur. Bu konudaki ayetlerin tümünü buraya almak imkansız. Ancak kendi kişisel çıkar ve zevklerine göre tanzim ettikleri suni siyasetlerini sürdürebilmek için Allah?ı dünyaya ve dünya işlerine karıştırmak istemeyen mantığa ilahi bir red olan şu ayeti alıntılamakta yarar var:

Uluhiyyeti Tevhidi: (Rububiyyet Tevhidini de Kapsa

Buhari?nin Sahih?inde, tefsir kitaplarında, peygamber kıssalarında ve diğerlerinde İbn Abbas?tan ve onun dışında selef?ten bir takım kimselerden şöyle dedikleri nakledilmiştir: Bunlar Nuh kavmi arasında salih bir takım kimselerin isimleridir. Bunlar öldükten sonra kabirlerinin başından ayrılmadılar, sonra onların suretlerini yaptılar. Aradan uzun bir zaman geçtikten sonra onlara ibadet etmeye başladılar. Bizzat bu putlar sonunda Arap kabilelerine geçti. İbn Abbas bu kabileleri tek tek zikretmektedir.

Kur?an-ı Kerim?in Uluhiyyet Tevhid?ine Dair Açıklamaları

Yüce Allah aynı şekilde bu tevhid ile kendi zatı hakkında şahitlikte bulunduğu gibi O?nun melekleri, peygamberleri ve rasulleri de bu hususta O?na şahidlik etmişlerdir. Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: "Allah kendisinden başka hiçbir ilah olmadığını, adaleti ayakta tutarak açıkladı. Melekler de, ilim sahipleri de. O?ndan başka hiçbir ilah yoktur. Mutlak galiptir, Hakimdir. Şüphesiz Allah nezdinde din islam?dır." (Al-i İmran, 3/18-19)