İnsanın şahsiyetini ve onun en önemli kısmını oluşturan fikri muhtevası ile duygu dünyasını donmuş, değişme kabul etmez yapılar olarak ele almak kolaycı, dogmatik ve çoğu defa tefekkür cehdine yabancı kafalar için &amp;#8216;uygun&amp;#8217; bir çözüm yolu olmuştur. Dogmaların şablonlarına göre &amp;#8216;doğrular-yanlışlar&amp;#8217; zaten &amp;#8216;büyükler&amp;#8217; tarafından belirlenmiştir. O halde bir kişiyi hayatının bir noktasındaki bir hareketinden, sözünden, davranışından ele alarak şablonla karşılaştırmak ve buna göre &amp;#8220;iyi-kötü&amp;#8221; diye sathi bir değerlendirmeden sonra &amp;#8216;hükmünü vermiş hakimlerin rahatlığı&amp;#8217; ile o şahsiyeti zihninin &amp;#8216;şahane&amp;#8217; çöplüğünde bir yere atıvermek ne kadar da kolaydır&amp;#8230;

(l2)Safahat, Safahat Dışında Kalmış Şiirler, sh.526.

Mehmed Akif&amp;#8217;in incelememizde ele aldığımız şiiri ömrünün işte bu son safhasında Mısır&amp;#8217;da 1932&amp;#8242;de kaleme alınmıştır. Bu küçük ve ilk bakışta &amp;#8216;basit&amp;#8217; düşünülebilinen şiirin önemi de bu sebeple artmaktadır. Bu şiiri yazdığı sırada Akif 59 yaşının olgunluğunu yaşıyor ve arkasında dolu dolu yaşanmış nice yılların kazandırdıkları bulunuyordu. Bu arada yıllar süren Kur&amp;#8217;an-ı Kerim tedkiklerini de tamamlamıştı. Büyük acı, sevinç, hicran, hüzün dalgalanmaları yaşayan gönlü ise tasavvufa meyletmişti. Öte yandan Mısır&amp;#8217;da Abbas Halim Paşa&amp;#8217;nın izzetli bir misafiri ve Ezher&amp;#8217;de kürsü sahibi idi. Ezher örneğinde birçok İslam alimi ile tanıştı, münazaralarda bulundu. Ayrıca 1926-1932 yılları arasında halkın durumunu tedkik ederek Arap kavminin &amp;#8216;hali&amp;#8217;ni de yakından müşahede etti. Mey&amp;#8217;us ve mahzun ayrıldığı &amp;#8216;vatan&amp;#8217;ındaki değişimleri de takibediyordu.

22 Zilhicce 1337, 18 Eylül 1935(1919)

(4)Safahat, Hakk&amp;#8217;ın Sesleri, sh.205-206.

Ama gerçek böyle midir? İslam&amp;#8217;ın bize her konuda en &amp;#8216;emin&amp;#8217; metodu verdiğine iman ettiğimize göre kendi beşeri değerlendirmelerimizi bir kenara koyarak İslami kıstasları gözden geçirelim: İslam&amp;#8217;a göre &amp;#8216;insan kendi içinde tekamül üzre&amp;#8217;dir (Buradaki tekamülü şu mahut &amp;#8220;türlerin tekamülü&amp;#8221; ile karıştırmayın lütfen!) Buna işaret eden Hadis-i nebevi&amp;#8217;de şanlı Peygamberimiz &amp;#8220;İki günü birbirine denk olan ziyandadır.&amp;#8221; buyurmaktadır. İnsanın hep iyiye, hep güzele doğru, hergün bir önceki günden daha ileride olmağa teşviki ne de güzel formüle edilmiştir. İslami tebliğ ve yaşayışın bir mektebi olan tasavvuf ehlinin &amp;#8216;seyr ü süluk&amp;#8217; olarak adlandırdığı da bundan başka bir şey değildir. En global bazda İslam&amp;#8217;ın iman hususundaki hükmü nihai noktadaki duruma göre belirlenir. Bu konudaki en çarpıcı örnek olarak -hepimizin bildiği- Hz. Ömer &amp;#8217;in ömür safahatını hatırlatarak geçiyorum.

(5)Safahat, Hatıralar, Sh.320.

&amp;#8220;&amp;#8230;Gerçekten ırkı, dili, muhiti, adetleri, kısaca herşeyi bir diğerine zıt olan bu kadar milleti müslümanlık kardeş yapmıştı, milliyetçiliği , ırkçılığı aradan kaldırmıştı. Fakat son zamanlarda biz müslümanlar bu hakikatten gafil olduk. Aramıza sonsuz tefrika girdi. Bırakalım yabancı memleketlerdeki müslümanları, Osmanlı memleketinde bu kadar millet var: Öyle ya Arnavud, Çerkes, Boşnak, Arap, Türk &amp;#8230; kısaca daha birçok milliyetler mevcut.

İlk milli kaynaşma ve savaşlarda üstad Balıkesir'e gelmişti. O'nun samimi arkadaşlarından biri Gönen'e teşkilat kurmaya gitmişti. Dönüşünde o arkadaş dedi ki:

TÜRK ERİYİZ silsilemiz Kahraman!

(s. 189-193) diye ortaya koyduğu ifadesinden dolayı, &amp;#8220;milliyet&amp;#8221; karşıtı kimselerin propagandasının etkisinde kalarak, Onu, Arnavut olarak bilmektedir. Halbuki bu beyitteki ifadesi, 1910&amp;#8217;larda Balkanlardaki etnik unsurlara bağlı ayaklanmalara karşı Osmanlının gerileyişini durdurmak maksadıyla son olarak Arnavutların Osmanlı ile birlikte olmalarını sağlayabilir ümidiyle sarf ettiği bir sözdür. Bu dönemde, O, her türlü etnik unsuru öne çıkarmanın devleti küçülteceğini, memleketi ve orduyu tarumar edeceğini, düşmanın, milleti ülkeden kovmasına neden olacağını anlatmaya çalışır. İşte, bu sözü bu şartlar altında söylemiştir, gerçekten Arnavut olduğu için değil&amp;#8230;

Hasan DEMİR - Yeniçağ

Mehmet Akif Ersoy

Ağustos 1936&amp;#8242;da Mısır&amp;#8217;dan Hatay&amp;#8217;a geldi, ancak hasta olarak Mısır&amp;#8217;a döndü.1936&amp;#8242;nın sonlarında hastalığının ciddiyeti sebebiyle son günlerini &amp;#8216;vatan&amp;#8217;ında geçirmek arzusuyla Türkiye&amp;#8217;ye geldi ve &amp;#8220;Ben de Peygamberimin yaşında ölüyorum.&amp;#8221; diye sevinerek 26 Aralık 1936 Pazar günü 63 yaşında vefat etti.

Mehmed Akif&amp;#8217;in bu kısa ve sade şiirini tahlil için seçişimizin sebeplerini açıklamamız, incelememizin temelini teşkil etmesi dolayısiyle bir mecburiyet olarak önümüzdedir. Bu şiirin tahlilinden hareketle bir eserin, bir şahsiyetin oluşumunda etkili olan, ancak dikkat edilmezse hemen fark edilemeyen, sosyal muhit ve tarihi vetirenin önemini vurgulayacağız. Böylesi bir inceleme için hayatı ve eserleriyle &amp;#8216;bulunmaz&amp;#8217; bir örnek teşkil eden Akif&amp;#8217;in diğer bazı şiirlerinden de hiçbir yorumlamaya tabi tutmadan iktibaslar yapacağız. Ancak şiirlerin yazıldığı yılların belirleyici olaylarını ortaya koyduğumuzda varılacak yorum okuyucuya bırakılmıştır.

Sebilürreşad, IX. sayı:230, 29 Safer 1331 (1915). Metinde geçen Hadis-i şerifin kaynağı belirtilmemiştir

Mehmed Akif Şiirinde Milliyet Kavramı / Hayati BİCE

1911-1912 Osmanlı-İtalya savaşı, Rusya&amp;#8217;nın desteğini alan Balkan halklarına 1908&amp;#8242;den beri aradıkları fırsatı vermiştir. Böylece 8 Ekim 1912&amp;#8242;de Balkan Savaşı başladı. 6 Mart 1915&amp;#8242;de Yanya, 22 Nisan 1915&amp;#8242;de İşkodra, 26 Mart 1915&amp;#8242;de Edirne sırasıyle Yunan, Karadağ-Sırp ve Bulgar kuvvetlerine teslim oldu. Balkanlarda bir kısmı müslüman olan Osmanlı tebaasının &amp;#8216;isyan&amp;#8217; hareketlerinden müteessir olan Akif, İtalyan-Türk savaşı esnasında Arab asıllı müslüman kardeşlerimizin de aleyhimizdeki tutumlarına şahid olmuştu. Balkan savaşı sonunda kurulan Arnavutluk Arnavutların yarısını barındırıyordu; Arnavutların diğer yarısı ise Sırbistan da kaldı. İşte bu yıllarda Mehmed Akif vargücüyle &amp;#8216;İslam ümmeti &amp;#8216;nin kavmiyetçi duygularla -Batılı emperyalistlerin kışkırtması sonuucu- ayrılık derdine düşmesine engel olmak için kalemine yol veriyor ve şöyle diyordu:

(l0) Safahat, Asım, sh.426

Bu eleştirilerde haklılık payı hiç yoktur. Çünkü, korkusuzluk hikayeleri hiçbir insani yön taşımaz ve gerçeği yansıtmaz. Türk Milletinin istiklal mücadelesi, kelimenin tam anlamıyla olmak ya da olmamak üzerinedir. İstiklal Marşının yazıldığı tarihte daha İstiklal Savaşı kazanılmamıştır. Türk Ordusu, bu şiir yazıldıktan bir yıl sonra, 26 Ağustos 1922 sabahı Büyük Taarruza geçecektir.

-Ya ne zannediyorsun? Türk&amp;#8217;e hiçbir kavmin horoz olmasına tahammül edemem!

&amp;#8220; KAHRAMAN IRKIMA bir gül&amp;#8230; Ne bu şiddet, bu celal?

Bu şiir, 1905&amp;#8217;ten itibaren Balkanlardaki Bulgar, Yunan, Makedon, Boşnak, Arnavut gibi etnik unsurların Osmanlı&amp;#8217;ya karşı ayaklanarak teker teker bağımsızlık kazandığı, Osmanlıyı dize getirdiği bir dönemde yazılmıştır. Beyitteki bu ifadesi, Osmanlının gerileyişini bir nebze de olsa durdurmak maksadıyla, son olarak da Arnavutların Osmanlı ile birlikte olmalarını sağlayabilir ümidiyle sarf ettiği bir sözdür. Zira bu şiirin yazıldığı tarih olan 6 Mart 1913 tarihi, Balkanlar için çok önemli bir dönüm noktasıdır. Şairimiz bu şiiri yazdığı tarihte I. Balkan Savaşının son aşamasına gelinmiş ve 8 Ekim 1912&amp;#8217;de başlayan savaş sekiz ay sonra, 30 Mayıs 1913&amp;#8217;te Arnavutluk&amp;#8217;un bağımsızlığını kazanmasıyla son bulmuştur.

Dr. Hayati BİCE ÜLKÜ-YAZ Genel Başkanıdır.

Mehmed Akif ülkemiz ve insanımızın çok köklü değişikliklere maruz kaldığı bir zaman periyodunda çok büyük acıların, büyük hasretlerin, büyük ülkülerin boy attığı buhranlı günlerini yaşamıştır yakın tarihimizin&amp;#8230; Bu arada Berlin örneğinde Batı dünyasını Mısır ölçeğinde de Arab alemini müşahede imkanı bulmuştur. O&amp;#8217;nun birçok şiirinde bu müşahedelerin izleri kolayca görülebilir. Böylesi çalkantılı dönemlerde bir &amp;#8216;tek insan&amp;#8217;ın kendisine çizdiği rotayla vardığı noktanın ne idüğü sadece ve sadece kendisini ilgilendirir. Ancak sözkonusu &amp;#8216;tek insan&amp;#8217; Mehmed Akif gibi birisi olduğunda işin vechesi -ister istemez- değişmektedir.

<i>Başka bir şey diyemem.. İşte perişan yurdum</i>&amp;#8221;

KAHRAMAN IRKIMA BİR GÜL VE &amp;#8220;BEDR&amp;#8217;İN ARSLANLARI&amp;#8221; MESELESİ

&amp;#8220;<i>Bunu benden duyunuz, ben ki, evet Arnavudum</i>

Başka bir şey diyemem.. İşte perişan yurdum&amp;#8221;

DİPNOTLAR:

6-7 yıl öncesinde bir kısmını örneklediğimiz şiirlerinde, hitabelerinde &amp;#8220;Ümmet-i İslam&amp;#8221;ın akıbetini kaygı eden Mehmed Akif artık yaşadığı günlerin etkisiyle yüzünü Türk&amp;#8217;ün yurduna çevirmiştir. Temelde bir biyoloji ilmi olan veterinerlik tahsil etmiş olan Akif&amp;#8217;in şiirlerindeki &amp;#8220;gürbüz babalar&amp;#8221;, &amp;#8220;dimdik Türk&amp;#8221; , &amp;#8220;arslan gibi ırk&amp;#8221;, &amp;#8220;civan unsur&amp;#8221; gibi deyimler son derecede dikkat çekicidir.

(s. 189-193) diye ortaya koyduğu ifadesinden dolayı, &amp;#8220;milliyet&amp;#8221; karşıtı kimselerin propagandasının etkisinde kalarak, O'nu, Arnavut olarak bilmektedir. Halbuki bu beyitteki ifadesi, 1910&amp;#8217;larda Balkanlardaki etnik unsurlara bağlı ayaklanmalara karşı Osmanlının gerileyişini durdurmak maksadıyla son olarak Arnavutların Osmanlı ile birlikte olmalarını sağlayabilir ümidiyle sarf ettiği bir sözdür. Bu sözü, Merhum Alparslan Türkeş&amp;#8217;in Kürtlerle ilgili olarak sık sık söylediği &amp;#8220;Kürtler ne kadar Kürt ise, ben de o kadar Kürdüm, Ben ne kadar Türk isem Kürtler de o kadar Türk&amp;#8217;tür, &amp;#8230;. Biz et ile tırnak gibiyiz&amp;#8230;.&amp;#8221; sözünün altında bulunan &amp;#8220;birleştiricilik&amp;#8221; anlamı ile maslahat için sarf edilmiş bir sözdür.

Irk vurgusunu İstiklal Marşı&amp;#8217;nda çok açık seçik bir biçimde ortaya koymaktadır:

&amp;#8230;Şimdiki felaketin sonsuz sebepleri var ki en birincisi milliyetçilik yüzünden meydan alan tefrikadır. Yalnız 4-5 senedir bu yüzden ne hale geldik? Milliyetçilik gayretiyle ayaklananları ıslah etmek için ordumuzu yorduk. İhtilalden çıktık, ihtilale girdik; müşkilattan çıktık, müşkilata düştük! Çünkü yabancılar böyle istiyor, memleketlerimizi elimizden almak için programları bu. Bir taraftan alıyor, sürekli alıyor; hem emin olmalı ki, Allah korusun, memleketimizi tamamiyle bitirmeyince rahat olmayacaklardır&amp;#8230;&amp;#8221; 6

- Orada bir Türk Ocağı açınız ve mücadele ediniz!

Bu dönemde, O, her türlü etnik unsuru öne çıkarmanın devleti küçülteceğini, memleketi ve orduyu tarumar edeceğini, düşmanın, milleti ülkeden kovmasına neden olacağını anlatmaya çalışır. İşte, bu sözü bu şartlar altında söylemiştir, gerçekten Arnavut olduğu için değil&amp;#8230;

18 Mart 1333(1915)10

Sizi bir aile efradı yaratmış yaradan;

15 Ramazan 1330, 15 Ağustos 1328(1912)3

Hilvan14, 15 Teşrinisani 1348(1932)

(7)Safahat, Gölgeler, sh.462

I. Cihan Harbi mevzii zaferlerimize rağmen bizim de yer aldığımız İtilaf Devletleri&amp;#8217;nin mağlubiyeti ile sonuçlandı. 30 Ekim 1918&amp;#8242;de imza altına alınan Mondros Mütarekesi ile de bu durum tescil ediliyordu. 13 Kasım 1918&amp;#8242;de İstanbul işgal edildi. Artık İslam&amp;#8217;ın son kal&amp;#8217;ası olan Türk&amp;#8217;ün anavatanı Anadolu toprakları da &amp;#8216;ehl-i salib&amp;#8217;in işgali bahtsızlığına maruz kalıyordu. Yunan ordusu 15 Mayıs 1919&amp;#8242;da İzmir&amp;#8217;i işgal etti. Parçalanan vatanımız değil de sanki Mehmed Akif&amp;#8217;in yüreğidir:

Kanunuevvel 1334(1918)

İSTİKLAL MARŞI NEDEN &amp;#8220;KORKMA&amp;#8221; SÖZÜ İLE BAŞLAR?

(Balıkesirli Hasan Basri Çantay, Akifname, İstanbul, 1966, s.13-14)

Akif&amp;#8217;in Mısır&amp;#8217;dayken, saygı duyduğu yakın dostlarından Yozgatlı Mehmed Efendi&amp;#8217;ye söylediği şu sözler, hastalandığı yıllarda II. Abdülhamid hakkındaki görüşünü değiştirmiş olduğuna bir delil olarak kabul edilebilir: &amp;#8220;Ölmez de iyileşirsem şu, şu konuları nazma döküp işleyeceğim. Bir de hatıralarını yazmak istiyorum. Hatıralarımda Sultan Abdülhamit&amp;#8217;e karşı i&amp;#8217;tizar ve itiraflarım olacak.&amp;#8221;

Bir edebiyat adamı olduğu kadar -belki de daha fazla- bir aksiyon adamı da olan Mehmed Akif artık sadece yazmakla yetinemez hale gelmiştir.1920 Şubat&amp;#8217;ında Balıkesir&amp;#8217;e giderek hitabeler iradetti. Bu gibi faaliyetleri işgal altındaki İstanbul&amp;#8217;daki &amp;#8216;güçler&amp;#8217;in gözünden kaçmıyordu ve &amp;#8216;Dar-ül Hikme&amp;#8217;deki görevinden azledildi. Aynı yılın Nisan ayında Ankara&amp;#8217;ya gelerek Birinci Millet Meclisi&amp;#8217;nde Burdur milletvekili olarak yerini aldı. Bir yandan Milli Mücadele teşkilatlanması hızlanırken Anadolu&amp;#8217;daki işgalciler de ilerlemeğe devam ediyorlardı. Osmanlı&amp;#8217;nın beşiği Bursa 9 Temmuz 1920&amp;#8242;de Yunanlılar tarafından işgal edildi. Nihayet 10 Ağustos 1920&amp;#8242;de dayatılan Sevr Andlaşması ile Türk vatanının yağması kağıt üzerinde tamamlandı. Milli Mücadele artık Türk&amp;#8217;ün kurtuluşunun tek yolu ve teşkilatıydı; Mehmed Akif de onun mümtaz bir neferi!

İşte bu şartların oluşturduğu bir vasatta yazılan şiirin, bu &amp;#8220;back-ground&amp;#8221; gözönüne alınarak okunursa çok şey anlattığı &amp;#8216;fark&amp;#8217; edilecektir. El üstünde tutulan, ancak vatanından ayrı bir İslam mütefekkiri olarak yazdığı bu yalın şiir kadar Mehmed Akif&amp;#8217;in safahatını özetleyen bir başka şiire &amp;#8216;Safahat&amp;#8217;ta rastlanmaz!..

Türkiye&amp;#8217;de insanların Akif&amp;#8217;i anlama kıtlığı maalesef bütün hızıyla devam ediyor. Mehmet Akif Ersoy&amp;#8217;un soyu anne ve baba tarafından da Türktür. Mehmet Akif Ersoy&amp;#8217;un soyu, baba tarafından Yozgat&amp;#8217;tan İstanbul&amp;#8217;a, İstanbul&amp;#8217;dan da Kosova&amp;#8217;nın İpek sancağına yerleşmiş Mehmet Tahir Efendi&amp;#8217;ye, ana tarafı ise Buhara&amp;#8217;dan Tokat&amp;#8217;a yerleşmiş olan tacir Mehmet Efendi&amp;#8217;ye dayanmaktadır. Yani, her iki taraftan da Türk idi (Balıkesirli Hasan Basri Çantay, <i>Akifname </i>, İstanbul, 1966, s.13-14).

Mehmet Akif Ersoy&amp;#8217;un hem öğrencisi, hem de arkadaşı olan Hasan Basri Çantay şöyle diyor:

28 Rebiülevvel 1331, 21 Şubat 1328(1915)4

Bu çalışmada öncelikle, Mehmed Akif&amp;#8217;in &amp;#8220;milliyetçilik&amp;#8221; konusundaki tavırları şiirlerinden yola çıkılarak ele alınmıştır. Bu şiirlerle tarihi gerçeklerin üstüste projeksiyonu sonucunda ortaya çıkacak tablonun okuyucuya çok şeyler anlatacağı görülecektir.

Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşı Ve Çanakkale

Ankara,17 Şubat 192112

&amp;#8220;Bunu benden duyunuz, ben ki, evet Arnavudum

PROF. DR. MUSTAFA ÜNAL, ERCİYES ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ÖĞRETİM GÖREVLİSİ

15 Ramazan 1330, 15 Ağustos 1328 (1912)8

Mehmet Akif Ersoy&amp;#8217;un Kurtuluş Savaşını teşkilatlandırma çalışması için ortaya koyduğu gayretlerinden dolayı tanıdık birisi O'na, &amp;#8220;Üstad, sizi Türkçü görüyorum&amp;#8221; deyince, Akif&amp;#8217;in ağzından alev gibi şu kelimeler çıktı:

(11) Safahat, Asım, sh.380-381

Anasır'ın paylaştığı şiirler Balkan Savaşı sırasında milliyetçilik akımıyla Osmanlı'dan kopmaların ve isyanların olduğu dönemde yazılmıştır.

Ordunun Duası - 1921

Bu inceleme Türk Edebiyatı Vakfı tarafından akademisyenler arasında düzenlenen &amp;#8220;Mehmed Akif&amp;#8221; konulu inceleme yarışmasında ikincilik ödülü almıştır.

(9)Safahat, Hatıralar, sh.311

Balkan Savaşı sonrasında iyice keskinleşen kavmiyetçi eğilimlerin tebaada yaygınlaşması karşısında sesini yükselten Türkçülük akımını hedef alan şiirleri; Mehmed Akif&amp;#8217;i nihai planda &amp;#8220;ümmetçi&amp;#8221; olarak şablonlaştıranlar elinde bayrak olurken, O&amp;#8217;nu &amp;#8220;milli şair&amp;#8221; olarak seven Türk milliyetçileri tarafından da görülmezden gelinmiştir. Her iki tavır da aynı &amp;#8216;dogmatik&amp;#8217; görüşün iki yansımasıdır ve aynı oranda yanlıştır. Devrin şartları içinde ve müktesebatının uyarınca Akif&amp;#8217;in samimi feryadları olarak kabul etmemiz gereken bu şiirlerin en &amp;#8216;meşhuru&amp;#8217;nu verelim:

Ebediyen sana yok, IRKIMA yok izmihlal&amp;#8221;

Nevruz&amp;#8217;a (1932) adlı şiirinde (s. 496) ırk vurgusunu çok güzel ortaya koymaktadır:

1873 yılında doğmuş olan Mehmed Akif, Osmanlı imparatorluğunun son günlerini tükettiği yıllarda, I. ve II. Meşrutiyet dönemleri ile II. Abdulhamid devri İstanbul&amp;#8217;unda gençliğini geçirdi. Veteriner Fakültesi&amp;#8217;nde tamamladığı tahsiliyle çağının maddi ilimlerine vakıf olurken, diğer yandan gayet köklü bir İslami eğitim almıştır. Böylece 1912 yılına geldiğimizde 39 yaşındaki Akif&amp;#8217;le beraber &amp;#8220;Safahat&amp;#8221;ında &amp;#8216;seyr&amp;#8217;imize başlamanın zamanıdır.

- 'ler Türklere cefa ediyorlar Milli teşkilatı boğmaya çalışıyorlar.

20 Haziran 1329(1915)5

İnsanlık da Türkiye&amp;#8217;de, Milliyetçilik de Türkiye&amp;#8217;de, Müslümanlık da Türkiye&amp;#8217;de, Hürriyetçilik de Türkiye&amp;#8217;de&amp;#8230; Eğer varsa, ALLAH benim ömrümden alıp, (Mustafa Kemal&amp;#8217;i kastederek) O&amp;#8217;na versin&amp;#8230;&amp;#8221;

&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;

(15)Safahat, Gölgeler, sh.509

Bu yıl İstiklal Marşı&amp;#8217;nın kabul edilişinin 90. Yılı&amp;#8230; 12 Mart İstiklal Marşının kabul tarihi ile 18 Mart Çanakkale Savaşlarının yıldönümü altı gün arayla bir araya gelmiştir. Bu durum her yıl bu tarihler arasında mana ikliminin yükseldiği bir dönemdir. Akif&amp;#8217;in bizatihi kendisi Türk Milletinin karakterini en iyi yansıtan bir şairdir. Akif&amp;#8217;in istiklal duygusunu ve Çanakkale ruhunu bu derece güzel anlatmasındaki sebep bu olsa gerektir.

Mehmet Akif Ersoy Mısır&amp;#8217;a üniversitedeki görevine döndükten sonra yazdığı bir mektubunda şöyle diyor:

(13)Yeni Türk Ansiklopedisi, Cild:5, sh.832

Üstüste gelen felaketlerin kararttığı bu günlerin tablosunda Çanakkale&amp;#8217;de &amp;#8216;kahraman Mehmedçik&amp;#8217;in kanıyla-canıyla yazdığı destan tek ışıklı noktaydı. Bu &amp;#8216;tek&amp;#8217; nokta bile Akif&amp;#8217;in İslami doktrin yönünden oldukça cür&amp;#8217;etli mısralar yazmasına yol açacak kadar O&amp;#8217;nu coşturuyordu:

Akif, Osmanlı Devleti sınırlarını aslında kimin yurdu olarak telakki ediyordu?

Mehmet Akif Ersoy&amp;#8217;u Türkiye&amp;#8217;de herkes, Onun Safahat adlı şiir kitabının Hakkın Sesleri adlı üçüncü kitabının 6 Mart 1913 tarihinde yazdığı 3. Şiirinde

(14)Hilvan, Kahire&amp;#8217;ye yakın bir kasabadır. Mehmed Akif&amp;#8217;in Mısır&amp;#8217;da kaldığı sürede ikametgahı orada idi.

(8)Safahat,5üleymaniye Kürsüsünde, sh. l73

Arnavutlukla, Araplıkla bu millet yürümez..

Evet, ona tam bir İslam şairi diyebiliriz. Kuvvetli, imanlı, ateşli bir İslam şairi! Fakat, Türk daima başta kalmak şartıyla. Dört lisanı edebiyatıyla bilen Akif, Türk olarak yazdı, Türk olarak düşündü, Türk olarak yaşadı ve nihayet Türk olarak öldü.

(Safahat , Hazırlayan: M. Ertuğrul Düzdağ, Ankara 1990, Kültür Bakanlığı Yayınları, s. 335)

Eğer durumunuz bu kadar vahim olmasa, Çanakkale destanındaki &amp;#8220;Bedr&amp;#8217;in arslanları bu kadar şanlı idi&amp;#8221; mısralarına da eleştiri okları yöneltmezdiniz. Nasıl olur da Bedir Savaşı ile Çanakkale Savaşını aynı kefeye koyar diyenler, bugün Akif&amp;#8217;i anladığını iddia ediyorlar. Halbuki onların Akif&amp;#8217;ten zerre kadar haberleri yoktur. Onlar, Akif&amp;#8217;i kendi ucuz emelleri için kullanma niyetindeler. Şair ruhunu ve edebi sanatların zirve yaptığı beyitleri anlamak işlerine gelmiyor. Lütfen kendi çıkarlarınıza Akif&amp;#8217;i kullanarak varmaya çalışmayın. Mehmet Akif Ersoy, bu milletin bir değeridir. Akif, Türk Milletinin kalbinin tam ortasında durmaktadır.

Mehmed Akif inandığı fikirlerini yalnızca şiirlerinde işlemekle kalmıyor, halka verdiği vaazlarda da dile getiriyordu. Bayezid Camii kürsüsünden &amp;#8220;cemaat-i müslimin&amp;#8221;e şunları söylüyordu:

(2) İlk baskılardaki şekli :&amp;#8221;Son siyasetse Türklük, o siyaset yürümez&amp;#8217;.&amp;#8221;

Pekala! Hepsinin arasındaki bağ nedir? Diyanet bağı! Şimdiye kadar bu bağ sayesinde kardeş gibi yaşadık. Türk, Türklüğünün ne olduğunu bilmiyordu. Arnavud milliyetinden dem vurmuyordu. Zaten Müslümanlıkta milliyetçilik yoktur. Hz. Peygamber buyuruyor ki: &amp;#8220;Milliyet gayreti güdenler bizden değildir&amp;#8221; yani müslüman değildir, milliyet sebebiyle vuruşan da bizden değildir, milliyet güderek ölenler de bizden değildir&amp;#8230;&amp;#8221;

(6)İsmail Kara: Türkiye&amp;#8217;de İslamcılık Düşüncesi-I- Risale Yay. Sh.378, 1986. &amp;#8220;Mehmed Akif, Hutbe ve mevaiz, Bayezid kürsüsünden vaaz&amp;#8221;

Mehmet Akif Ersoy&amp;#8217;un soyu, baba tarafından Yozgat&amp;#8217;tan İstanbul&amp;#8217;a, İstanbul&amp;#8217;dan da Kosova&amp;#8217;nıın İpek sancağına yerleşmiş Mehmet Tahir Efendi&amp;#8217;ye, ana tarafı ise Buhara&amp;#8217;dan Tokat&amp;#8217;a yerleşmiş olan tacir Mehmet Efendi&amp;#8217;ye dayanmaktadır. Yani, her iki taraftan da Türk idi

(Aktaran: Şemseddin Şeker,&amp;#8221;Mehmed Akif ve Sultan Abdülhamit&amp;#8221;, Kültür: Sanat, Araştırma Dergisi, Sayı: 2, Ocak 2006, s. 67)

Eserleri veya icraatlarıyla arkalarında &amp;#8216;iz bırakmış&amp;#8217; devlet ve fikir adamlarıyla ilgili subjektif eğilimlere göre belirlenen lehde ve aleyhdeki tavırların ne kadar yanlış hükümlerle sonuçlandığı ötedenberi dikkatimi çekmiştir. Bir kişinin ömrünün bir yerinde ulaştığı bir sonuç, yine aynı kişinin başka bir ömür noktasında vardığı noktada çelişebilmektedir. Bu durumda sözkonusu kişiyi daha sonraları çok farklı eğilimler ömür çizgisinin -kendi işlerine gelen- bir noktasından tutarak yüceltmekte ve bir başka noktadan da salvo atışlarına tutmakta beis görmemektedirler. Bu tavrın pekçok örneğini yakın-uzak Türk tarihine dair değerlendirmelerde de görebilmekteyiz.

Son siyaset ise Türklük, o siyaset yürümez.

Bu genel izahat ile Mehmed Akif&amp;#8217;in bir küçücük şiirinin hayat çizgisi ve tarih perspektifinde değerlendirilmesi arasındaki ilişkinin çözümü olarak özetlenebilecek tahlilimize geçebiliriz:

17 Şubat 1921&amp;#8242;de tamamladığı İstiklal Marşı&amp;#8217;nı &amp;#8220;Kahraman Ordumuza&amp;#8221; ithaf etti. İstiklal Marşı T. B. M. M. tarafından 12 Mart 1921&amp;#8242;de kabul edildi. Milli Mücadele 9 Eylül 1922&amp;#8242;de Türk Ordusu&amp;#8217;nun İzmir&amp;#8217;e girişiyle &amp;#8216;askeri&amp;#8217; alanda zaferle noktalandı.14 Ekim 1922&amp;#8242;de imzalanan Mudanya Mütarekesi ve 24 Temmuz 1925&amp;#8242;de imza altına alınan Lozan Andlaşması ile Milli Mücadele nihai siyasi sonuca ulaştı. Böylece Mehmed Akif&amp;#8217;in İstiklal Marşı&amp;#8217;ndaki ümidleri de bir yerde gerçek oluyordu.

Sınırları muhakkak ki, iman kadar net ve kesin olarak konulamasa bile fikir bazında da insan ötürünün değişik yönlenmeleri olabileceğinden yola çıkarak şiirin tahliline geçmeden önce şu hususu da açıklamak yararlı olacaktır. Dogmatik bir şablonculuğa göre bir kişinin &amp;#8220;böyle&amp;#8221; düşünüyorken bazı &amp;#8216;şeyler&amp;#8217;i farkederek &amp;#8220;şöyle&amp;#8221; düşünmeğe başlaması fanatik taraftarlarca &amp;#8216;ihanet&amp;#8217; olarak da vasıflandırılagelmiştir. Halbuki yaşadığı günler ve tarihin ortaya koyduğu gerçeklerden hisse alarak büyük bir yüreklilikle nefs muhasebesi yapabilen kişinin mücahedesi ne güzeldir!

(3)Safahat, Süleymaniye Kürsüsü&amp;#8217;nde, Sh. 178-179.

Buı süreçten sonra Akif gerçeği görmüş ve O da Türk kimliğini önplana çıkarmaya başlamıştır.

Peki insanlar Arnavut hikayesini nereden uydurdular?

S. Burhanettin Akbaş

Mehmet Akif Ersoy gibi, Mimar Sinan gibi değerlerin nereli olduklarını öne çıkarmak ve etnik köklerini tartışmak için bu konuyu açmadık. Lakin, ortada bir gerçek varsa ve birileri bunu sırf Türk düşmanı oldukları için bu gerçeği tahrif etmeye başlamışlarsa, hiç kimse kusura bakmasın, Akif&amp;#8217;in soyca Arnavutlukla zerre kadar ilgisi yoktur. Akif&amp;#8217;in Yozgat&amp;#8217;la, Kosova ile İstanbul&amp;#8217;la ilgisini kurabilirsiniz, anne tarafı ise Özbekistan&amp;#8217;tan Tokat&amp;#8217;a gelmiş Buharalı bir Türk ailesidir. Hepsi bu kadardır, öte tarafı yoktur. Var diyen belgesini alır getirir. Kulaktan dolma şeylerle İstiklal Marşımızın şairimizi tanıtamayız.

Aynı çevrelerin Akif&amp;#8217;i çok seviyormuş gibi yapıp sohbetlerinde bahsettikleri önemli eleştiriler vardır. Mesela &amp;#8220;Kahraman ırkıma bir gül, ne bu şiddet, bu celal&amp;#8221; derken Akif, Çanakkale Savaşlarına atıfta bulunuyor ve bayrağımıza &amp;#8220;bu kahraman ırka yüzünü asma, onun senin için yaptığı büyük kahramanlıkları unutma&amp;#8221; diyor. İşte, burada diyorlar ki Akif, keşke burada &amp;#8220;ırk&amp;#8221; değil de &amp;#8220;millet&amp;#8221; deseydi. Acı acı gülüyorsanız, gülün, çünkü bu adamların durumu gerçekten vahim&amp;#8230; Çünkü, &amp;#8220;kahraman ırk&amp;#8221; sözünden Türk Milleti anlaşılıyor diye kıvranıyorlar. Hele bir de ırk demiş, kesin olarak Türkler bunu kendilerinin üstüne alırlar. Zihniyete bakın, ağlar mısınız, güler misiniz? Akif&amp;#8217;i anlamaktan ne kadar uzaklar. Akif, ırk dese ne olur, millet dese ne olur, ümmet dese ne olur. Hepsi de aynı kapıya çıkar ve hepsi de aynı insanı anlatır. Türk Milletini meydana getiren unsurları herkes biliyor da Akif mi bilmiyor? Türküyle, Kürdüyle, Çerkeziyle, Lazıyla, Arabıyla, Gürcüsüyle, hepsi de Kahraman Türk Milleti değil mi? Yazık, hem de çok yazık size. Türk&amp;#8217;e ve Türk Milletine düşmanlığınız tavan yapıyor, o yüzden çok yazık.

(Kaynak: Belgelerle Türk Milliyetçi Hareketi&amp;#8217;nin Lideri Başbuğ Atatürk, Hazırlayanlar: Yusuf Koç-Ali Koç, 6. Baskı, Kamu Birlik Hareketi Eğitim Yayınları, Ankara 2006. sy. 243)

Akif&amp;#8217;in İstiklal Marşına &amp;#8220;korkma&amp;#8221; sözüyle başlamasını bazıları anlamakta güçlük çekmişlerdir. Hatta diyorlar ki, Türk Milletinin hayatında korkuya yer yoktur, Türk Milleti korkusuzdur, bir milli marşın böyle başlaması isabetli bir seçim değildir.

&amp;#8220;Mısır&amp;#8217;da onbir yıl kaldım. Fakat onbir saat daha kalsaydım artık çıldırırdım. Sana halisane bir fikrimi söyleyeyim mi:

AKİF&amp;#8217;E ARNAVUT DEMEK DE NEREDEN ÇIKTI?

Mehmet Akif Ersoy&amp;#8217;un 26 Haziran 1913 tarihinde yazdığı Hatıralar bölümünün 4. şiirinde (s. 286-87) Devletin düşmanlardan kurtarılması yolunda, Müslümanların birliğinden ümidini kesince, çareyi atalarının kanında aramıştır:

Ersoy, Mehmed Akif: Safahat, Yedinci Kitap, Gölgeler, Sh.509, 11. baskı, İstanbul 1977.

(Balıkesirli Hasan Basri Çantay, Akifname, İstanbul, s.225)

Mehmed Akif bu yıllarda yazdığı bazı şiirlerinde ise -belki de bir sevk-i tabii ile- İslam ümmeti içerisinde en mümtaz mevkii Türkler için ayırmış görünmektedir:

15 Haziran 1329(1915)9

Mehmet Akif Ersoy&amp;#8217;u Türkiye&amp;#8217;de herkes, Onun Safahat adlı şiir kitabının Hakkın Sesleri adlı üçüncü kitabının 6 Mart 1913 tarihinde yazdığı 3. Şiirinde;

<i> </i>

Milli mücadele&amp;#8217;den sonraki yıllar Mehmed Akif&amp;#8217;in hayat safahatının &amp;#8220;yeni&amp;#8221; bir safhasını teşkil eder. Akif zaferden sonra teşekkül eden İkinci Millet Meclisi&amp;#8217;nin dışında bırakıldı. Türkiye&amp;#8217;nin Batıcı istikametteki &amp;#8216;yönelişleri&amp;#8217; ile O&amp;#8217;nun idealleri ve dünya görüşü birbirine uymuyordu, hatta zıttı&amp;#8230;13 1923-1924 kışlarını Mısır&amp;#8217;da geçirdi. 1925 yılında ise Prens Abbas Halim Paşa&amp;#8217;nın himayesinde devamlı ikamet etmek üzere Mısır&amp;#8217;a gitti. Mısır&amp;#8217;da ilmi ve edebi faaliyetini sürdürdü. 1926 yılından itibaren Kahire&amp;#8217;de ünlü Cami-ül Ezher &amp;#8217;de Türkoloji dersleri verdi.

&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;&amp;#8212;-

Akif'in o zaman hiç düşünmeden, kükreyerek verdiği cevap şudur:

Mehmet Akif Ersoy gibi, Mimar Sinan gibi değerlerin nereli olduklarını öne çıkarmak ve etnik köklerini tartışmak için bu konuyu açmadık. Lakin, ortada bir gerçek varsa ve birileri bunu sırf Türk düşmanı oldukları için bu gerçeği tahrif etmeye başlamışlarsa, hiç kimse kusura bakmasın, Akif&amp;#8217;in soyca Arnavutlukla zerre kadar ilgisi yoktur. Akif&amp;#8217;in Yozgat&amp;#8217;la, Kosova ile İstanbul&amp;#8217;la ilgisini kurabilirsiniz, anne tarafı ise Özbekistan&amp;#8217;dan Tokat&amp;#8217;a gelmiş Buharalı bir Türk ailesidir. Hepsi bu kadardır, öte tarafı yoktur. Var diyen belgesini alır getirir. Kulaktan dolma şeylerle İstiklal Marşımızın şairimizi tanıtamayız.

Bu şiirlerin yazıldığı günleri takibeden aylarda Osmanlı imparatorluğunun kaderini noktalayacak I. Cihan Harbi&amp;#8217;nin ilk satırları tarihe yazılmağa başlanmıştı. Türk Devleti 3 Kasım 1914&amp;#8242;de İtilaf Devletleri olan Almanya Avusturya-Macaristan yanında savaşta yerini aldı. Türkler cepheye çıkınca İngilizler Basra&amp;#8217;ya çıkartma harekatını başlattılar.11 Mart 1917&amp;#8242;de IV. Türk ordusu çok üstün İngiliz-Hind kuvvetlerine yenilerek Bağdat&amp;#8217;ı bıraktı. Müteakiben 9 Aralık 1917&amp;#8242;de İngilizler ve müttefikleri Filistin cephesinde de mübarek Kudüs&amp;#8217;ü işgal ettiler.