Ermenistan`ın hakim cumhuriyet partisinden olan millet vekili Eduard Şarmazanov ise Moskova anlaşmasına imza atanlar arasında Dağlık Karabağ resmilerinin `devlet başkanının` olmamasına dair eleştirilere cevap vererek şunları belirtti: `Rusya`nın bölgede kendi çıkarları bulunmaktadır ve kararlarını da bu doğrultuda veriyor. Elbette ki biz isterdik ki Dağlık Karabağ resmileri de taraf gibi belgeye imza atsınlar. Ancak şimdiki durumda Ermenistan iki seçim karşısında kaldı. Ya bu şekilde görüşmelere katılacak ya da görüşmeleri boykot edecektik. Şayet ikinci yolu seçmiş olsaydık o zaman Ermenistan`ın sorunun barışcıl yollarla çözümünden yana olmadığına dair fikirler seslenecekti.`

Ermeniler taraflar arasında Aralık ayında nihai anlaşmanın imzalanacağını, Kremlin sarayını yakınlığı ile bilinen milletvekili ise Dağlık Karabağ`ın bağımsız olacağını iddia ediyor.

İran`ın Karabağ siyasetini, Ermenistan ile olan ilişkilerini anlamadan yorumlamak imkansızdır. Ermenistan, İran`ın Kafkasya politikasında bir kaldıraç işlevi görmektedir. Ermenistan`ın Azerbaycan`la gergin ilişkisi, Azerbaycan`ın büyümesini ve İran`daki Türkler için bir çekim merkezi olmasını engellemektedir. Ayrıca Azerbaycan-Ermenistan çatışması, her iki devleti İran`a doğru itmektedir. İkinci boyut, Ermenistan`ın İran açısından Batı`ya karşı Rusya safında tutulması gereken bir ülke olması konusudur. İran, Ermenistan`ın Rusya`dan ayrılıp Batı`nın `güdümüne` geçmesini istememektedir. Başka bir ifadeyle İran, Ermenistan`ın Rusya`dan kopup Batı`ya yaklaşmasından endişe duymakta ve bunu engellemek için kendisi de Ermenistan`ı destekleyerek onu rahatlatmak istemektedir. Bir taraftan İran, Ermenistan`ı, Türkiye`nin Kafkasya`daki etkinliğini sınırlandırmanın araçlarından biri olarak görürken, diğer taraftan da Avrupa ve ABD`deki Ermeni diasporasının küresel politikalara müdahil olarak kendisine bazı kapılar açabileceğini düşünmektedir.

Kosova?nın Bağımsızlığı ve Dağlık-Karabağ Meselesi

büyük devletler için, küçük devletler herzaman lokmadır. sindirimi kolaydır.

Karabağ görüşmelerine Ermenistan ve Rusya`dan iki farklı açıklama geldi, Moskova bağımsızlığı savundu.

Sorunun Tarihsel Kökenleri

İlhanlılar Devleti' nin (1256-1336) yazlık yönetim merkezi Karabağ'da bulunuyordu, İlhanlı hükümdarları, kışları da çoğunlukla Karabağ'da kalıyorlardı. Bu dönemde, Moğollarla birlikte gelen Şaman Türkler, bölgeye yoğun şekilde yerleşti. Timur döneminde de bölgeye yoğun bir Türk İskanı yaşandı. Timur, 1400 ve 1402'deki Anadolu seferlerinden döndüğünde, Türkiye ve Suriye'den getirdiği 50 bin Türk ailenin bir kısmını Karabağ'a yerleştirdi. Eskiden beri mevcut olan ancak tıkanmış bulunan Beylakan şehrindeki kanal Timur tarafından, içinde bir kayık seyredebilecek genişlikte, yeniden kazdırıldı. Timur'un bağlı olduğu Türk boyuna izafeten Barlar Arkı diye anılan kanal, bugün Gavur Arkı olarak adlandırılıyor.

1999 yılında NATO?nun silahlı müdahalesini gerektiren Sırplar ve Kosovalı Arnavutlar arasındaki çatışmaların ardından, Yugoslavya?nın bir parçası olan Kosova uluslararası toplumun kontrolüne geçmiş ve 2008 Şubatındaki bağımsızlık ilanına kadar birçok yeni devletin oluşumuna şahitlik edeceğimiz bir dönem başlamıştır. 1999 yılına kadar çoktan kurulmuş olan Slovenya, Hırvatistan, Makedonya ve Bosna Hersek?in ardından, 2006 yılında Karadağ Sırbistan?la birlikte oluşturduğu federal yapıdan ayrılarak kurulmuş ve en nihayetinde Kosova?nın 17 Şubat?taki bağımsızlığını ilan etmesiyle yeni bir devlet daha bu kervana eklenmiştir.

RUSYA: KARABAĞ ENİNDE SONUNDA BAĞIMSIZ OLACAK

Uluslararası İlişkileri, yeni sistemlerin oluşumunu eski sistemlerin ise tasfiyesini bir sistematik içersinde tanımlamaya çalışan ve diplomasiye bir çerçeve çizen bilim dalı olarak, dar anlamda, tanımlamak herhalde yanlış olmayacaktır. Bölgesel çatışmalar ise bu disiplinin oldukça ilginç bir kısmını oluşturan konular arasında yer almaktadır.

Karabağ, III. Murat zamanında Osmanlı Devleti?nin hakimiyetine girmiştir. 18. yüzyıla kadar Safeviler ile Osmanlılar arasında sıkça el değiştiren Karabağ, daha sonra tekrar İran?a bırakılmıştır. 18. yüzyılda bölgede Penah Ali Bey tarafından Karabağ Hanlığı kurulmuştur. Karabağ Hanlığı Çarlık Rusyası tarafından işgal edildiği 1826 tarihine kadar büyük ölçüde bağımsızlığını korumuştur. Rus hakimiyeti ile birlikte bölgenin demografik yapısı hızla değişmeye başlamıştır. Çarlık Rusyası Generali Sisyanov 1805 tarihinde, Çar?a gönderdiği raporda?Karabağ coğrafi bakımdan Anadolu?nun, İran?ın ve Azerbaycan?ın kapısı sayılır? demek suretiyle, bölgenin stratejik önemini belirtmiş ve burada dengeyi kendi yararlarına çevirebilmek için Müslümanların arasına Hıristiyan unsurların yerleştirilmesini önermiştir. Bu bağlamda 1825?1826 yıllarında Gacar yönetimi altındaki topraklardan gelen 18 bin Ermeni ve 1828?de 50 bin Ermeni (Türkmençay Anlaşması?nın 15. Maddesi Gacar yönetimi altındaki Ermenilerin bir yıl içinde Aras Nehri?nin kuzeyine, yani Rus yönetimi altındaki topraklara göç etmesini öngörmektedir) Karabağ topraklarına yerleştirilmiştir. 1828?1829 Osmanlı-Rus savaşında da Erzincan?a kadar Doğu Anadolu?yu işgal eden Rus kuvvetleri, İran?dan gelen ve sayıları 100,000?i bulan kalabalık bir Ermeni nüfusunu Erivan ve Nahçıvan bölgeleri başta olmak üzere Kafkaslara yerleştirmişlerdir. 1830?lu yıllarda Karabağ?a hem İran?dan, hem de Türkiye?den Ermeniler göç ettirilmiş ve nüfus dengesi değiştirilmeye çalışılmıştır.

Ermeni işgali neticesinde birçok müze dağıtılmış, sergilenen eserler talan edilerek Ermenistan'a götürülmüştür. Bu müzelerde Azerbaycan halkının tarihi ve medeniyeti ile ilgili kıymetli eşyalar, resim, heykeltraşlık eserleri, dünyaca ünlü Azerbaycan halıları, halı ürünleri nümizmatik materyaller, tarihi belgeler, Azerbaycan'ın önemli şahsiyetlerinin hatıra eşyaları, diğer değerli materyaller olmuştur.

AGİT Almatı Toplantısı, Dağlık Karabağ Sorununa Çözüm Arayışları ve Ermenistan Sınırını Sulandırma Girişimleri

Devamı gelecek?

Dağlık Karabağ konusunda gelişmeler bu yönde iken, Türkiye ile Ermenistan arasındaki normalleşme sürecinin tıkanmasına rağmen çeşitli vesilelerle sınırların sulandırılması çabalarının arttığına şahit olmaktayız. Önce 19 Eylül?de Van'ın Gevaş İlçesi'nde bulunan Akdamar Adası'ndaki Akdamar Anıt Müzesi'nde yılda bir defa düzenlenecek olan ayine Ermenistan?dan çok sayıda davetlinin katılması beklendiğinden sınırın geçici olarak açılması gündeme gelmiştir. Bu gerekçe ile 17-21 Eylül 2010 tarihleri arasında gelebilecek heyet için sınırı birkaç günlüğüne açma ihtimali bulunmaktadır.

DAĞLIK KARABAĞ SORUNU

Tunç devrinin Azerbaycan abidesi olan Hocalı kurganları 50 hektar sahada 100'den fazla kurganı kapsamaktadır. Eski devirlerde Hocalı kurgan sahası mukaddes yer sayılmış ve muhtelif bölgelerden ölüleri gömmek için oraya getirmişlerdir. Bu kurganlar dağıtılmış, tarihi abide gibi mahvedilmiştir. Hocalı şehrindeki Dairevi Mabet (1356-1357) ve Türbenin (14. yüzyıl) akıbeti ise belli değildir.

Öte yandan Ermenistan?ın Karabağ Ermenilerinin politikalarına bakıldığında, Kafkaslardaki bu sorunda Azerbaycan?ın ve Azerbaycanlıların mazlum kesimi temsil ettiği görülmektedir.

Ermeni İşgali ve Tarihi ve Kültürel Varlıklarımız

1064'te Gürcistan Seferi'nden dönen Sultan Alparslan, kışlak olarak Karabağ'ı seçti. Alparslan'ın oğlu Melikşah ise, 1076'da burasını baştan başa Türklerle iskan etti. Melikşah'ın ölümünden sonra, Sultan Berkyaruk 'tan ikta olarak Gence'yi alan kardeşi Muhammed, kısa zamanda tüm Karabağ bölgesini ele geçirdi.

1992 yılından bu yana Karabağ konusu, bölge ile ilgili olarak yapılan milletlerarası görüşmelerin gündeminde yer alıyor. Azerbaycan, Ermenistan Parlamentosu'nun 1988 yılında aldığı "Karabağ'ı ilhak kararı"nın geçersiz sayılmasını istiyor. Bu istek kabul edildi. Ermenistan, buna karşılık Karabağ'a bağımsızlık statüsü verilmesini talep ediyor. Tartışmaya açılan bu talep, bölgeye yerleştirilecek, her an patlamaya hazır yeni bir dinamit kütlesi görevi yapacaktır. Ermenistan, Azeri göçmenlerin Karabağ'a dönmesini kabul etmiyor, yalnızca işgali altında bulunan Karabağ dışındaki yedi şehri Azerbaycan'a geri vermeyi taahhüt ediyor. Karabağ'da zengin uranyum madeni yataklarının, işgal altındaki Ağdam ve Kelbecer şehirlerinde ise altın madeninin bulunduğu biliniyor.

Karabağ sorununa dair iki farklı açıklama

Kosova?nın bağımsızlığı 8 senedir var olan de facto durumun bir bakıma resmileşmesi olarak tanımlansa da birçok soru işaretini de beraberinde getirmiştir.

Zatulin neden Rusya Dağlık Karabağ`ın bağımsızlığını neden tanımıyor, şeklindeki soruyu, `Önce Ermenistan`ın kendisinin Dağlık Karabağ`ın bağımsızlığını tanıması gerekiyor. Yalnız bundan sonra Rusya`dan aynı adımı atması beklenebilinir` şeklinde cevapladı.

1992 yılında?Kafkasya'nın Konservatuarı? diye bilinen Şuşa'nın işgal edilmesi sadece Azerbaycan kültürünün değil, genellikle bütün dünya kültürünün problemi olarak kabul edilmelidir. Çünkü Şuşa'da sadece Azerbaycan kültür ve ince sanatının değil, bütün Şark ve dünya kültürünün gelişmesinde hizmetleri olan büyük sanatkarlar yetişmiştir. Şuşa kurulduktan kısa bir müddet sonra ekonomik ve kültürel yönden Azerbaycan'ın mühim şehirlerinden biri durumuna gelmiştir.

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="761e190c130402131b36111b171f1a5815191b">

Karabağ, Azerbaycan?daki Kür ve Aras ırmakları ile şu anda Ermenistan sınırları içinde bulunan Gökçe Gölü arasındaki dağlık bölge ve bu bölgeye bağlı ovalardan oluşmaktadır. Bu bölge, Azerbaycan?ın diğer bölgeleri ile Ermenistan ve İran topraklarını kontrol edebilecek bir noktada bulunması nedeniyle jeopolitik öneme sahiptir. Ancak Karabağ ile Dağlık Karabağ ifadeleri aynı bölge için kullanılmamaktadır. 18.000 km2 yüzölçümüne sahip Karabağ?ın sadece 4392 km2?lik kısmını Dağlık Karabağ oluşturmaktadır. Karabağ; Ağdam, Terter, Yevlah, Füzuli, Beylegan, Kubatlı, Cebrail, Mingeçevir, Ağcabedi, Hocavend, Şuşa, Hankendi, Laçın, Kelbecer, Hanlar, Gorus, Akdere, Berde, Zengezur ve Had-rut rayonlarından oluşurken Dağlık Karabağ; Hankendi merkez olmak üzere Şuşa, Akdere, Hadrut, Hocavend ve Askeran rayonlarından oluşmaktadır.

Birinci Petro döneminde Kafkasya'yı işgale girişen Ruslara karşı Osmanlı orduları harekete geçti. 1724'te Ruslarla yapılan anlaşma ile, Azerbaycan'ın diğer bölgeleriyle birlikte, Karabağ da Osmanlı Devleti'ne bırakıldı. Fakat bu uzun sürmedi. 1735'te Iran ile Rusya arasında yapılan Gence Anlaşmasıyla, bölge yeniden İran'a terk edildi. Nadir Şah, İran'a boyun eğmeyen Karabağ'daki Cevanşir aşiretini, İran'ın doğusundaki Horasan eyaletine sürdü. Ancak, Horasan'dan firar eden, aşiretin reisi Penan Ali Bey, Karabağ dağlarına çekilerek, İran'a karşı mücadele etti. Nadir Şah'ın ölümünden (1747) sonra Cevanşir Aşireti yeniden Karabağ'a döndü.

16 Temmuz 2010 Ermeni Enstitüsü

İslam hakimiyeti öncesinde 'Arran' adıyla anılan Karabağ, Müslüman Türklerin bölgeye hakim olmasından sonra bugünkü ismiyle anılır oldu. Esasen Türkler, bölgeye Arap hakimiyetinden daha önce, kuzeyden gelerek yerleşmişlerdi.

Ancak Cebrayıl şehrinin işgali bu kararın uygulanmasını engellemiştir. Alban medeniyetinin parlak örnekleri olan Hezine dağ mabedi (13 yüzyıl), Beng-Amaras Alban manastırlarının?Ermenileştirilmesi? için elverişli ortam oluşmuştur.

Diğer taraftan Azerbaycan, Dağlık Karabağ bölgesinin hukuki ve tarihi olarak kendisine ait olduğunu ileri sürmektedir. Aslında bu bir iddiadan öte uluslararası hukuk tarafından da desteklenen bir durumdur. Ancak Azerbaycan bu konuda sadece Türkiye?nin desteğini alırken, Ermeniler Rusya ve İran başta olmak üzere bölge ülkelerinin ve Batı devletlerinin desteğini sağlamış durumdadır. Bu nedenle Ermeniler?Büyük Ermenistan? hayalinin bir parçası olarak gördükleri Dağlık Karabağ?ı bırakmak istememektedirler.

26 / 3 / 2008

TÜRKSAM Başkanı

Şuşa'daki Devlet Karabağ Tarihi Müzesi'nde konu ile ilgili 1000'den fazla eşya saklanmaktaydı. Burada, bunlarla birlikte profesyonel ses sanatının temellerini atan büyük şarkıcı Bülbül'ün (400 eşya), müzikolog ve ressam Mir Möhsüm Nevvab'ın (100 eşya) hatıra müzelerinin varlıkları talan edilmiştir.

1920 yılından itibaren Karabağ Ermenileri tekrar katliamlara girişerek Karabağ?ı Ermenistan?a bağlama girişimlerini sürdürmüşlerdir. Azerbaycan kuvvetleri Karabağ?daki Ermeni isyanını bastırmaya çalışırken Sovyet Kızıl Ordusu Bakü?ye girerek Azerbaycan Cumhuriyeti?ni ortadan kaldırmıştır. Azerbaycan ile Ermenistan arasında Dağlık Karabağ, Nahçıvan ve Zanzegur olmak üzere üç bölge bulunmaktaydı. Azerbaycan ile Nahçıvan?ı birbirinden ayıran Zangebur, Ermenistan?a bırakıldı. Türkiye?ye komşu olan Nahçıvan ile Azerbaycan arasına bu bölgenin sokulmasının nedeni, Azerbaycan ile Türkiye?nin komşu olmasını engellemekti. Nahçıvan; daha sonra Rusya, Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan arasında alınan bir kararla özerk cumhuriyet statüsü ile Azerbaycan?ın egemenlik alanına bırakılmıştır. Dağlık Karabağ ise, 1923?te Ruslar tarafından Azerbaycan sınırları içerisine dahil edilmiştir. Sovyet yönetimi döneminde de Karabağ?ı Ermenistan?a bağlama hayalinden vazgeçmeyen Ermeniler, her fırsatta isteklerini tekrarlamış ve fikri hazırlığı kesintisiz sürdürmüşlerdir. 1929 yılında Azerbaycan?da milliyetçilik hareketlerinin ortaya çıkması ile birlikte Karabağ Ermenileri, yeniden Ermenistan?a bağlanma konusunda isteklerini dile getirmeye başlamışlardır.

Savaş esnasında etnik temizliğe girişen Ermeniler binlerce Azeri?yi öldürmüş ve savaşın sonunda ise Azerbaycan?ın yaklaşık %20?sine yakın bir kesimini işgal etmiştir. Savaş sonrasında 1 milyonu aşkın insan evlerinden olmuş ve senelerce tren vagonlarda ilkel bir yaşam sürmek zorunda kalmıştır. Hukuki anlamda Azerilerin sahip olduğu mallar Ermeni işgali nedeniyle kullanılamaktadır. Ancak Kosova?da böyle bir uygulama yoktur. Dahası işgal altındaki topraklar uluslararası toplumun değil Ermeni askerlerinin kontrolü altındadır. Bunlara ek olarak, Kosova örneğinde olduğu gibi insani suçlar bağımsızlığını ilan eden topluma değil Azerilere karşı işlenmiştir. Ayrıca, Kosova?nın sahip olduğu hukuki statü 1989?da çoğunluk tarafından daraltılmıştır, ancak savaş öncesi böyle bir uygulamaya başvurmamış olan Azerbaycan, Karabağ?da bundan sonraki süreç açısından genişletilmiş otonomi çözümüne sıcak bakmaktadır. Son olarak da BM ve diğer uluslararası kuruluşlar Azerbaycan?ın haklılığını savunan kararlar almıştır.

<a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="056d6a7f6077716068456268646c692b666a68">

yeni gelişen olaylar ve Türkiye siyasi iradesindeki zaaf-tutarsızlık, adını siz koyun...

26 Mart 2008

Üçüncü Murat döneminde (1574-1595) Karabağ Osmanlı hakimiyetine geçti. Şirvan ve Baku'yü fetheden Osmanlı kuvvetleri, Ferhat ve Cafer paşaların komutasında, Karabağ'ı da ele çeçirdi.

AGİT Almatı toplantısında Afganistan, Kırgızistan gibi Türkiye?yi yakından ilgilendiren konular görüşülecektir. Ancak bunlarla beraber Ankara?yı en çok ilgilendiren konu Dağlık Karabağ sorunu çerçevesinde Azerbaycan ve Ermenistan Dışişleri Bakanları toplantısının AGİT Minsk Grubu eş başkanları ABD, Rusya ve Fransa dışişleri bakanları ile beraber beşli bir toplantı gerçekleştirecek olmasıdır. Zira son zamanlarda Dağlık Karabağ konusunda bölgede trafik bir hayli artmış durumdadır.

Büyük birliklerin oluşması veya parçalanması beraberinde siyasi, ekonomik ve güvenlik anlamında istikrarsızlıklar getirmektedir. 20. yüzyılın son on yıllık dönemi de bu açıdan oldukça hareketli geçmiş, özellikle Berlin Duvarı?nın 1989?da yıkılmasının ardından, ?Demir Perde? olarak da bilinen bloktaki çatırdamalar bir anda önü tutulamaz bir dağılmayı da beraberinde getirmiştir.

Bundan sonra Karabağ'da, muhtelif Türk aşiretleri hakimiyet tesis etti. 1801'den sonra Rusların nüfuz alanına giren bölge, 1813'te Iran ile Rusya arasında imzalanan Gülistan Anlaşmasıyla tamamen Ruslara bırakıldı. 1826'da Ruslara karşı bölgede başlayan ayaklanmayı fırsat bilen İran, harekete geçtiyse de yenilgiye uğradı. 1828'deki Türkmençay Anlaşması'yla Rusya, bölgeye tamamen egemen oldu.

İran ve Karabağ Sorunu

Hocalı'nın işgali sonucu sivil, eli silahsız, Azerbaycan Türkleri çocuk, kadın, ihtiyar ve genç ayrımı yapılmadan Ermeniler tarafından katledilmiştir. Resmi verilere göre, o gece 613 kişi hunharca katledilmiş; bunlardan 83 çocuk, 106 bayan acımasız yöntemlerle işkence yapılarak öldürülmüştür. Ayrıca, 487 kişi ağır yaralanmış ve 1275 kişi ise rehin alınmış, geri kalan nüfus da bin bir zorlukla caninin kurtarmıştır. 26 çocuk tamamen ve 130 çocuk ise kısmen oksuz kalmıştır. Ermeniler şehitleri acımasızlıkla, gözlerini oyrak, kafataslarının derisini soyarak ve vücutlarının farklı organlarını keserek öldürmüştür. Küçücük çocukların gözleri oyulmuş, hamile kadınların karınları yırtılmış ve insanlarımız diri diri toprağa gömülmüştür. Hatta şehitlerin bir çoğunun cesetleri yakılmıştır.

Uzun bir tarihe sahip olan?Karabağ Sorunu?, 1980?lerin ikinci yarısında SSCB?nin dağılma sürecine girdiği dönemde Ermenistan?ın Azerbaycan?a ait Karabağ bölgesinin dağlık kısmında yeniden hak iddia etmesiyle ortaya çıkmıştır. Ermenilerin Dağlık Karabağ üzerindeki hak iddiaları burada nüfusun çoğunluğunu oluşturdukları kabulünden yola çıkmaktadır. Ermenilerin mevcut durum itibariyle Dağlık Karabağ?da çoğunluğu teşkil ettikleri bir gerçektir. 1989 sayımına göre Dağlık Karabağ nüfusunun %75?i Ermenilerden, %25?i Azerilerden oluşmaktadır. Ancak burada Ermeni sayısının artmasının temel nedeni Rusya?nın Kafkaslarda izlediği politikadır. Ayrıca Rusya için Kafkasya politikasında Ermenistan ve genel anlamda Ermenilerin vazgeçilmez oluşu Ermenilerin Dağlık Karabağ tezini güçlendirmektedir.

Genel olarak 40 binden fazla müze eşyası talan edilmiştir. Şuşa, Laçın ve Gubadlı resim galerilerindeki seçkin eserlerden Azerbaycan'ın görkemli ressamları Settar Behlülzade'nin, Mikayıl Abdullayev'in, Toğrul Nerimanbeyov'un, Salam Salamzade'nin, Maral Rehmanzade'nin, Büyükağa Mirzezade'nin, Asef Ceferov'un ve başkalarının eserleri talan edilmiştir.

Türkiye daha bu haberin detaylarına tam olarak vakıf olamazken bu defa NATO toplantısı sebebiyle de sınırın açılmasının gündeme geldiği anlaşılmaktadır.

Hava sıcaklığının, en soğuk dönemlerde bile eksi 10 dereceden aşağı inmemesi, suların bolluğu ve toprakların verimliliği dolayısıyla Karabağ, insan yerleşimine oldukça müsait bir coğrafyadır. Bu bakımdan Karabağ, tarih boyunca kuzeyden ve güneyden gelen Türklere, uygun bir kışlak görevi yaptı. Karabağ, eskiden çeviklik ve güzellikleriyle ünlü, ufak yapılı atları ile de bilinirdi.

Azerbaycan arazileri üzerinde?Büyük Ermenistan? yaratmak hülyasında olan Ermeniler elverişli şartlar ortaya çıktığı zaman öz niyetlerini hayata geçirmeye çalışmış, Azerbaycan arazilerinde silahlı çatışmalar, anlaşmazlıklar çıkarmış, bu gün Ermenistan olarak isimlendirilen arazilerde yaşayan Azerbaycanlıların ata yurtlarından ayrı kalmasına, bu arazilerdeki Azerbaycan'a ait tarihi, kültürel ve arkeolojik abidelerin bir bölümünün dağıtılıp mahvedilmesine, bir bölümünün ise?Ermenileştirilmesi?ne?nail? olmuşlardır. Azerbaycan halkına miras kalan tarihi ve kültürel abidelerin korunması için, Ermenistan-Azerbaycan anlaşmazlığının barış yolu ile düzeltilmesi, Azerbaycan arazilerinin işgalden kurtarılması şarttır.

yorumlar lütfen..

AGİT Almatı toplantısına İsrail Dışişleri Bakanı Avigdor Lieberman?ın da katılması beklenmektedir. Dolayısıyla da Türk ve İsrail Dışişleri Bakanları bir uluslar arası toplantıda beraber iştirak etmiş olacaklardır. Ancak iki Dışişleri Bakanı arasında herhangi bir temasın olup olmayacağı konusunda bir açıklama yapılmış değildir.

İran, resmi söyleminde Karabağ`ın Azerbaycan`ın tarihi bir toprağı, parçası olduğunu belirtmesine karşın, pratikte bu sorunun çatışmaya dönüşmeden mevcut haliyle sürmesinden yana olduğu görülmektedir. Zira bu sorunun çözümsüz kalması, İran için bir taraftan Azerbaycan`ı zayıflatmaya yarayan, diğer taraftan da İran`a yakınlaşmasını sağlayan bir fırsat alanı sunmaktadır. Bu sebeple Azerbaycan Cumhuriyeti, İran`ın Ermenistan-Karabağ çatışmasındaki tutumundan kuşku duymaktadır.

Şimdiye kadar yapılan toplantılarda her iki tarafın da Madrid Prensipleri?nin yenilenmiş halinin kabulüne yaklaşıldığı yönünde açıklamalar yapılmaktadır. Azerbaycan Dışişleri Bakanı Elmar Memmedyarov Ermenistan?ın işgal edilmiş beş bölgeyi hemen terk etmeye hazır olduğunu, Almatı?da ise geri kalan iki bölgenin boşaltılmasını konuşacaklarını ifade etmiştir. Ancak Erivan?dan gelen açıklamalarda Ermenistan?ın gündeminin daha farklı olduğu anlaşılmaktadır. Uluslar arası camia ve özellikle de AGİT Minsk Grubu eş başkanları ABD, Rusya ve Fransa?nın Devlet Başkanları G-20 Zirvesi?nde bir araya gelerek artık barış anlaşmasının yazılmaya başlanması gerektiği ifade edilmiştir. Bu zirvede açıklanan bir kısım prensipler ise her iki ülke tarafından da olumlu bulunmuştur. Ancak buna rağmen Karabağ?da bir barışın çok yakın olduğunu ileri sürmek güçtür.

Yaşanan istikrarsız ortam, Karabağ'ı yurt bilen ve şimdi belirsizlikler içerisinde evsiz-yurtsuz ve işsiz bekleyen, daha ne kadar bekleyeceği bilinmeyen bölge halkını perişan ediyor. Hocalı Katliamı 26 Şubat günü Türk dünyası ve Azerbaycan için en acılı günlerden biri olmanın yanısıra aynı zamanda insanlık tarihi için de kelimenin tam anlamıyla kara bir sayfadır. 26 Şubat 1992'de Azerbaycan'ın Hocalı kentinde sivil halka karsı Ermeniler tam anlamıyla bir katliam yapmışlardır. Ermeniler Azerbaycan'ın Karabağ bölgesinde 7 bin kişilik nüfusa sahip ve coğrafi konumu itibariyle bölge için stratejik önemi olan Hocalı kentini ele geçirmek için 25 Şubat gecesi katliam gayesiyle harekete geçmiştir.

Devlet kontrolü altındaki ekonomiler hiç tanımadıkları piyasa ekonomisi sistemine geçişe zorlanmış ve bu ülkelerin oldukça yabancı olduğu demokrasi, insan hakları gibi söylemler batılı ülkelerce sürekli olarak dile getirilmeye başlanmıştır.

Ermenilerin işgal ettikleri arazilerde 603 taşınmaz tarih ve medeniyet abidesi kayda alınmıştır. Son yıllarda Azerbaycan Cumhuriyeti Devleti işgal altında bulunan topraklarındaki tarih ve medeniyet abidelerinin muhafazası alanında hem ülke içinde hem de uluslar arası alemde önemli adımlar atmıştır. Azerbaycan Kültür Bakanlığı tarafından 1996 yılı Ağustos ayında Bakü'ye gelen UNESCO temsilcilerine işgal edilmiş arazilerde bulunan maddi kültür abideleri hakkında bilgi verilmiş, korunması gereken maddi servetlerin "Kültürel Varlıkların Uluslar Arası Kayıt" listesine dahil edilmesi için listesi hazırlanmıştır. Bu listeye dahil olan servetler 1954 La Haye Sözleşmesi'nin özel muhafazası altına girmektedirler.

RUSYA BÖLGEDEKİ ÇIKARLARINA GÖRE KARAR VERİYOR

İslam ve Şiilik, İran güvenlik ve dış politik algılamasında önemli bir yer tutmaktadır. Ancak bu olgunun tanımı, amacı ve sınırları daha doğru tanımlanmazsa bizi yanlış yere götürebilir. Başka bir ifadeyle, İran`ın dış politikasını sadece din ve mezhebe indirgeyerek yorumlamak ciddi bir hata olur. İslam dünyasının liderliğini iddia eden İran`ın; Keşmir, Çeçenistan ve Karabağ konularında bu iddiadan çok uzak davrandığı gözükmektedir. Çoğunluğunu Şiilerin oluşturduğu Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki Karabağ sorununda İran`ın yıllardır sergilediği tutumu incelemenin özel bir yere sahip olduğunu söyleyebiliriz.

Beklendiği üzere Kosova?nın bağımsızlığı ayrılıkçı hareketlerin olduğu ülkelerde büyük tedirginliğe yol açmıştır ve bu grupların bunu davalarında kullanma yönündeki istekleri de yavaş yavaş gün yüzüne çıkmaktadır.

Ermenistan-Azerbaycan anlaşmazlığının Azerbaycan kültürüne vurduğu darbenin ağırlığını hissetmek için bazı faktörleri görmek gerekmektedir. Anlaşmazlık neticesinde, Ermeni işgali altında kalan topraklarda Azerbaycan halkına ait 500 kadar tarih-mimarlık, 100'den fazla arkeolojik abide, on binlerce eseri olan 22 müze, dört resim galerisi, 4.6 milyon kitap ve el yazması saklanan 927 kütüphane, 808 kulüp, 10 kültür ve dinlenme parkı, 85 müzik ve güzel sanatlar okulu, 20 kültür sarayı, 4 devlet tiyatrosu kalmıştır.

Ermeniler 1988'de, Dağlık Karabağ'daki nüfus yoğunluğunu gerekçe göstererek Karabağ'ın kendilerine bağlanması için harekete geçtiler. Sovyet Cumhuriyetleri Birliği 'nin 1991 sonunda dağılması ile Ermenilerin Karabağ ile ilgili hareketleri, sınır çatışmalarına dönüştü. Ermenistan-Azerbaycan sınır çatışmaları, iki ülke arasında ciddi bir savaş durumuna geldi. Ermenistan, o dönemde Azerbaycan'da yaşanan siyasi iç karışıklıklardan ve ordusu-silahı olmamasından yararlanarak önce Karabağ'ın tamamını, sonra da Karabağ'ı Ermenistan'a bağlayan Azerbaycan topraklarını işgal etdi. Günümüzde, Azerbaycan topraklarının % 20'sine yakın bölümü, Ermenistan'ın işgali altındadır. Bu topraklarda yaşayan 1,5 milyona yakın insan da evinden-köyünden kopartılmış, vatan toprağının bir başka bölümüne topyekun sürgün edilmiş gibidir.

Ermenistan Milli Kongresinin koordinatörü Levon Zurabyan önümüzdeki ay Karabağ sorununun çözüleceğine dair bir açıklama yaptı. Zurabyan`a göre Moskova görüşmeleri, ABD, Rusya ve Fransa`nın çabaları ve diplomatik intensifliğin artması bunu kanıtlamaktadır. Esas mesele temel konularda anlaşmanın sağlanmasıdır, diğer konular ise teknik özellik taşımaktadır.

Azerbaycan`ın toprak bütünlüğüne karşı açıklamalarda bulunan Zatulin`e göre Karabağ`ın bağımsızlığı eninde sonunda tanınacak ve hiç bir zaman Azerbaycan`ın sınırları içerisinde kalmayacak.

İran`ın Karabağ sorunu karşısında çelişkili söylem ve tutum içinde olduğu görülmüştür. Bir yandan Karabağ bölgesinin Azerbaycan toprak bütünlüğü içinde olduğunu açıklarken, diğer yandan buradaki çatışmaya Dağlık Karabağ`da yaşayan Ermeniler ile Azerbaycan devletinin savaşı görünümü verme eğilimi içinde olmuştur. Bu açıdan bakıldığında sorun Azerbaycan-Ermenistan çatışmasından ziyade Karabağ`ın iç meselesi ve Ermenistan da, sadece Dağlık Karabağ`da yaşayan Ermenileri destekleyen ülke olarak görmüştür. Diğer taraftan, genelde Ermenistan-Azerbaycan Savaşı`nı Ermeni-Müslüman savaşı olarak tanımlamaktan mümkün olduğunca kaçınmış ve bu çatışmayı etnik bir çatışma olarak nitelendirmeye çalışmıştır. Ancak, zaman zaman İranlı yetkililerinin bölgedeki `Müslüman halktan` söz ettikleri de görülmüştür. Örneğin, Haziran 1993`te Tebriz`deki bir gösteride halka seslenen İran dini lideri Hamaney, `Ermenistan Devleti ve Karabağ Ermenileri bölgedeki Müslümanlara zulüm uygulamaktadır` demiştir. İran liderinin Karabağ Ermenilerini Ermenistan`dan ayrı biçimde nitelemesi ise dikkat çekicidir.

BU KONU KOSOVA VE KARABAGLA ALAKALIDIR..

16-17 Temmuz 2010 tarihleri arasında Kazakistan?ın Almatı kentinde Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı gayri resmi dışişleri bakanları toplantısı yapılmaktadır. Son yılların en büyük toplantılarından birisini gerçekleştiren AGİT Almatı toplantısına yaklaşık 56 ülkenin Dışişleri Bakanları ve/veya üst düzey bürokratlarının katılması beklenmektedir. Toplantıya Dışişleri Bakanı seviyesinde katılacağı açıklanmıştır.

Dağlık-Karabağ, Türkiye?nin de yakından takip ettiği bir sorun olarak Güney Kafkaslardaki istikrarsızlığın temel taşlarından birisidir. Sorunun temeli çok gerilere gitmekle birlikte Gorbaçov?un glasnost ve perestroyka politikalarıyla milliyetçilik hareketlerinin ortaya çıktığı 1980?lerin sonunda hız kazanan Ermeni milliyetçiliğinin bir sonucu olarak bu sorun ortaya çıkmıştır. 1991 yılında Ermenistan ve Azerbaycan?ın bağımsızlığını ilan etmelerinin ardından iki ülke arasındaki huzursuzluk seviyesi giderek yükselmiş ve 1994 yılındaki ateşkese kadar sürecek bir savaşın patlak vermesine kadar bu süreç uzamıştır.

Ermenistan-Azerbaycan anlaşmazlığı neticesinde Azerbaycan topraklarının yüzde 20'sinin işgal altına alınması, bir milyondan fazla Azerbaycan vatandaşının?kaçgın? ve?mecburi köçkün? olarak çadırlarda yaşaması ile birlikte işgal altındaki arazilerde Azerbaycan halkının geçmişini ve bu gününü aksettiren abideler planlı surette mahvedilmiş, dağıtılmış, ?Ermenileştirilmiş?dir. Ermeniler işgal ettikleri arazilerde Azerbaycan'ın milli özelliklerini taşıyan tezahürleri mahvetmekle, onları sahte yollarla değiştirip?Ermenileştirmek?le köklü ve ezeli Azerbaycan topraklarına sahip çıkmak istemektedirler. Ermenistan-Azerbaycan anlaşmazlığı Azerbaycan ve Azerbaycanlılar için büyük önem taşıyan, milli ruhu, milli özellikleri özünde aksettiren binlerce tarihi, kültürel, İslami ve arkeoloji a bidelerin yok edilmesine sebep olmuştur.

Karabağ, volkanik dağlarla kaplı, 18 bin kilometrekare yüzölçümüne sahip, yüksek bir yayladır. Bölgedeki en yüksek zirveler; Murovdağ &#123;3420 metre) ve Kamış(3740 metre) 'tır. Araş Vadisi 'ne inen Karabağ Sıradağları 'nın orta kısmında Alakaya (2338 metre) ve Kırk-Kız(2863 metre) dağları yer alır. Sönmüş volkanların oluşturduğu Işıklı Dağ ve Kızıl Boğaz zirveleri 3 bin 500 metreye kadar çıkar. Deniz seviyesinden 2 bin metre yüksekliğe kadar ormanlık olan Karabağ'da, bu seviyeden sonra otlaklar başlar.

Hakkında - Arşivi

Tüm bunların gerçekleştiği bir ortamda, güçlü?otoriter- devlet imajının bir bakıma geçici bir istikrar getirdiği etnik çatışmalar ve milliyetçilik hareketlerinin de önlerindeki setin kalkmasıyla birlikte, Eski Yugoslavya ve Sovyetler coğrafyasında, ciddi problemler ortaya çıkmıştır.

İran, Dağlık Karabağ sorununu milli güvenliğini tehdit eden unsurlar arasında değerlendirmektedir. Bu nedenle ilk olarak Azerbaycan-Ermenistan ihtilafının sıcak bir çatışmaya dönüşmesini istememektedir. Bunun birinci nedeni, sorunun İran`a komşu iki ülke arasında cereyan etmesidir. Nitekim 1993`te İran sınırı yakınlarında gerçekleşen çatışma, sığınmacı akınıyla karşılaşma korkusu veya yabancı güçlerin muhtemel askeri müdahalesi gibi nedenlerle İran`ı kaygılandırmıştır. İkincisi, çatışmalar sırasında İran`ın Azerbaycan`ı desteklememesi, İran toplumunda özellikle Azerbaycan Türklerini rahatsız etmiş, Dağlık Karabağ sorunu milliyetçi duygusal bir zemin oluşturmuş, İran`daki Azerbaycanlı öğrencilerin, şairlerin ve aydınların birinci söylemi haline gelmiş ve bu doğrultuda Tebriz ve Tahran`da `İran`ın Ermeni yanlısı` politikalarını protesto eden gösteriler düzenlenmiştir.

Karabağ, Azeri Türklerinin binlerce yıl önce yurt edindikleri bir bölgenin adıdır. Yüzölçümü 4.400 kilometrekaredir. Yine çok eski bir Türk Yurdu olan Azerbaycan toprakları içerisindedir. 1828 yılında İran ile Rusya arasında imzalanan Türkmençay Antlaşması ile Kuzey Azerbaycan ile birlikte Rusya'nın yönetimine geçti. Bu tarihte 200.000 civarında olan nüfusunun % 95'i Türk'tü. Rusya, işgal ettiği Azerbaycan'a ve özellikle Karabağ'a, dünyanın her tarafından getirttiği Ermeniler'i yerleştirdi. . 1923'de Stalin, Karabağ'ın yukarı kısımlarına yeni bir Ermeni kafilesini daha yerleştirdi ve Azerbaycan'dan kopartarak özerk bölge haline getirdi. Ruslar ve Ermeniler bu tarihten itibaren sözkonusu bölgenin adini, "Dağlık Karabağ" veya "Yukarı Karabağ" şeklinde kullanmaya başladılar. Çünkü Karabağ'ın bütününde Azeriler, Dağlık Karabağ'da Ermeniler çoğunluktaydı.

Karabağ sorunu, Azerbaycan ile Ermenistan arasında oldukça uzun bir tarihi geçmişe sahiptir. Halen bir çözüme kavuşturulmayı bekleyen Karabağ sorunu, katliamlar, yerinden edilmeler gibi ciddi insan hakları ihlallerine sebep olmuştur.

Azerbaycan'ın en eski müzelerinden olan Şuşa şehrinin tarihi müzesinden beş bin muhtelif eşya, buna bağlı olarak Karabağ tarihinin özelliklerini bünyesinde barındıran kıymetli kaynaklar, arkeolojik buluntular, eski el yazmaları, çeşitli devirlere ait resmi belgeler toplanmıştı.

Rusların desteklemeleri sonucu bölgede sayıları artan Ermeniler, 1829?1830 yıllarında Karabağ?da bir ayaklanma başlatarak Türk yerleşim yerlerine saldırmışlardır. Ancak bölgede ciddi anlamda ilk Türk-Ermeni çatışması 1905 ihtilalinden sonra meydana gelmiştir. Bolşevik Devrimi?nin ardından bağımsızlıklarını ilan eden Azerbaycan ve Ermenistan cumhuriyetleri, bölgenin denetimini ele geçirmek için savaşmaya başlamışlardır. 1918 yılında Karabağ Ermenileri Karabağ?da daha büyük çapta bir isyan çıkarmışlar ve Türklerin evlerine, iş yerlerine saldırmışlardır. Türk ordusunun Bakü?yü alması ve Karabağ harekatına girişmesi sonucu katliam ancak durdurulabilmiştir. Mondros Mütarekesi sonrasında Türk ordusu bölgeyi terk ederken İngilizler bölgeye girmişlerdir. Önceleri bölgede Ermeni ve Gürcülere dayalı politika izleyen İngilizler, 1920 yılında Karabağ?ın Azerbaycan?a bağlı olduğunu ilan etmişlerdir.

Ebul Gazi Bahadır Han' a göre; Karabağ, Oğuz'un üçüncü oğlu Yıldız Han 'ın büyük oğlu olan Afşar 'ın çocuklarından Cevanşir Türk kabilesinin Sarıçalı sülalesine ait, atadan kalma bir mülktü, iddiaya göre bunlar, Hülagu İle beraber Türkistan'dan Anadolu'ya göç etmiş ve daha sonra da Timur Han tarafından Karabağ'a nakledilmişlerdi. Bu Afşarlar, daha sonra Akkoyunlular döneminde, Güney Azerbaycan'ın merkezi ve batı bölgelerine toplu halde yerleşmişlerdi.

AZATYURT Sitesinden alınmıştır.

Sorunun veya soru işaretinin ardında yatan mesele ise bunun anayasal anlamda bağlı olduğu ülkenin otonom bir parçası olan yapının kendi hakkını tayin ilkesi çerçevesinde bağlı olduğu ülkenin onayını almadan uluslararası anlamda tanınmasıdır. Diğer taraftan, bu tanınma Sırbistan?ın iddialarına dayanak teşkil eden BM?nin 1244 sayılı kararında yer alan?Kosova Federal Yugoslavya?nın bir parçasıdır ifadesine rağmen gerçekleşmiştir?. Temelde Federal Yugoslavya olarak bilinen ve Karadağ ve Sırbistan?dan oluşan bu yapıda Kosova, 1989?da Miloşeviç hükümetinin yapmış olduğu değişiklikler sonucu otonom niteliğini yitirmiş Sırbistan?ın bir parçası konumundadır. Bu değişiklikler sonucunda Kosovalı Arnavutlar kurumsal yapının dışına itilmiştir.

Taşınmaz tarih, mimarlık, arkeoloji, güzel sanat abidelerinden sadece Şuşa şehrinde 208 adedi devlet koruması altında olmasına rağmen, bu eserlerin akıbeti belli değildir. İnsanlık tarihi için mühim ehemmiyet taşıyan Azık Mağarası (Fizuli şehrinden 17 km. uzaklıkta Hocavend ilçesinde) işgal altında olan arazide kalmıştır.

1992 yılında eski kervan yolunda Araz nehri üzerinde bulunan on bir kemerli (7. yüzyıl), on beş kemerli (12. yüzyıl) Hüdaferin köprülerinin İran İslam Cumhuriyeti ile birlikte restorasyonu için karar alınmıştır.

Karabağ'daki Türk nüfusu, bölgenin Safeviler elinde bulunduğu dönemde de arttı. Birinci Tahmasb, Anadolu'dan gelip, Şah İsmail maiyetinde Akkoyunlu'lar'a karşı savaşan Kaçar Hanedanının, Karabağ ve civarına beylerbeyi olarak atadı.

Bu çerçevede bölgemizde üç önemli istikrarsızlık ortamı dikkati çekmektedir. Bunlar, Türkiye?nin de çıkarlarının bulunduğu Kıbrıs meselesi, Gürcistan?daki ayrılıkçı hareketler ve tabii ki Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki Dağlık Karabağ sorunu olarak sıralanabilir.

Toplantıda, Kırgızistan?da yaşanan Kırgız-Özbek çatışması üzerine hazırlanan Kırgızistan Eylem Planı, Afganistan?daki durum, Dağlık Karabağ sorunu ve diğer bölgesel gelişmelerin ele alınması beklenmektedir. AGİT dönem başkanı sıfatıyla Kazakistan Dışişleri Bakanı Kanat Saudabayev kendisi ile yapılan röportajda AGİT?in bölgesel ve küresel önemine değinerek Afganistan?daki yasadışı uyuşturucu ve silah kaçakçılığı, organize suç ve terörizm ile dini aşırılık konularına değinmiştir.

Ruslar, 1828?1829 Edirne Anlaşması sonrasında Anadolu Ermenilerini ve Türkmençay Anlaşması?ndan sonra da İran Ermenilerini Kafkaslara davet ederek Karabağ?a yerleştirmişlerdir. Stratejik bir yer olan Karabağ?da çoğunluğu teşkil eden Türklere karşı Ermenileri bir güç olarak gören Ruslar, sürekli olarak Ermenileri desteklemişlerdir.

Ermeni işgalcileri tarafından şehir arazisindeki ilk insan meskenlerinden olan meşhur Azıh ve Taclar Mağaraları, Aluen Garakepek, Üzerliktepe abideleri, kurganlar askeri amaçlarla kullanılmaktadır.

Yapılan arkeolojik çalışmalar sonucunda, tahminen iki milyon yıl önce ilk insanların burada yaşadıkları ortaya çıkmıştır. İnsanların en eski yaşadıkları yer bu bölgedir. Azerbaycan Hükumetinin 21 Nisan 1969 tarih ve 158 sayılı kararı ile Azık Mağarası Azerbaycan Cumhuriyeti İlimler Akademisi'nin sit alanı ilan edilmiştir.

Türkiye yeniden içine kapandı. ?Dostlar alışverişte görsün? çerçevesinin ötesine geçemeyeceği bilindiği halde liderler arası?terör zirvesi? bütün gündemi işgal etmiş durumdadır. Oysa dış politikadaki gelişmeler durmuyor ve yaşananlar sadece kamuoyunun değil, aynı zamanda ülkenin de gündemine yeterince giremiyor.

Savaşın gidişatı, varılan ateşkes anlaşması, ateşkesten sonraki süreç ve bu çatışmanın iki ülke üstündeki etkisi başka bir yazı konusu olup burada tartışılmak istenen Şubat 2008 Kosova?nın bağımsızlığı ile ortaya çıkan durumun Dağlık Karabağ için de bir örnek teşkil edip etmeyeceğidir. Bu anlamda ayrılıkçı bölgenin dışişleri bakanının yapmış olduğu açıklamalar Ermenilerin bu yöndeki beklentilerini açık bir şekilde göstermektedir. Sözde Dışişleri Bakanı Georgy Petrosyan, Kosova?nın bağımsızlığının ardından ellerinin güçlendiğini ve Kosova örneğinin bir bakıma bağlı olunan devletin onayını almayan bir ayrılıkçı devletin dahi tanınmasının önünü açtığını belirtmiştir.

Dağlık Karabağ hukuken bir Azerbaycan toprağı olmakla birlikte 18. yüzyıldan itibaren Rusya?nın Kafkasya?da izlediği politikaların sonucu olarak Ermenilerin bölgedeki nüfusunun artmasıyla bölge toprakları üzerinde hak iddiaları gündeme gelmiştir. Bölgede çoğunluğu elde eden Ermeniler, Dağlık Karabağ?ın Ermenistan?a bağlanmasını istemektedirler.

Balkanlar?da Miloşeviç?in başını çektiği Sırp milliyetçiliği, önce Bosna savaşı, ardından da Kosova sorunu sırasında birçok kıyıma neden olmuş ve bölgede mikro milliyetçiliğin giderek derinleşeceği bir süreci başlatmıştır.

Yapılan Çalışmalar

1988 yılından başlatılan ilan edilmemiş savaşın tek amacı Karabağ'ı Ermenistan toprakları içine almaktır. Ermenilerin?Büyük Ermenistan' hayali çerçevesinde belli aralıklarla devem eden bu savaş bitmemiştir. 1994 de Ateşkes imzalanmış, konu uluslar arası platformlara taşınmıştır. Barış yoluyla çözüm yolları denenmektedir. Ermeniler ütopyalarından vazgeçmedikçe bu savaş bitmeyecektir. Mesele bu bağlamda ele alınmalı, Ermenistan terörist devlet ilan edilmelidir ve uluslararası camia gerekeni yapmalıdır.

Sinan OĞAN

Zurabyan, Ermenistan mühalifetinin anlaşma konusunda rahatsız olduğunu ve bazı tekliflerin kesinlikle kabul edilemeyeceğini belirtti. Ancak mühaliflerin kabul edemeyeceği teklifin ise nelerden ibaret olduğunu açıklamadı.

Rusya Devlet Duması`nın BDT işlerine dair Komitesinin başakanının birinci yardımcısı ve Moskova`da faaliyet gösteren BDT Enstitüsünün başkanı Konstantin Zatulin ise Dağlık Karabağ`ın bağımsızlığını savundu.

Azerbaycan'ın 7 şehri? Ağdam, Laçın, Kelbecer, Fizuli, Cebarayıl, Zengilan, Gubadlı - işgal edildikten sonra, bu şehirlerde 630 genel kütüphane mahvedilmiştir. Aynı şehirlerde 7 merkezi kütüphane, 9 çocuk kütüphanesi, 27 şehir kütüphanesi ve 589 köy kütüphanesi, bu kütüphanelerin sahip oldukları 4 milyon nüshaya yakın muhtelif kitap mahvolmuştur. Aynı zamanda Yukarı Karabağ, Şuşa ve Hocalı da dahil olmak üzere 254 kütüphane ve bu kütüphanelerde bulunan 14.769 adet kitap mahvolmuştur. Genellikle Ermeni işgali ile alakalı 808 kulüp ve 927 kütüphane müessesesine, 85 müzik okuluna, 22 müze ve onların şubelerine, 4 resim galerisine, 7 kültür ve dinlenme parkına, 4 tiyatro, 2 konser müessesesine 37 milyar manat (3) maddi zarar verilmiştir. Dünya çapında öneme sahip, insanlığın kültür mirasında, önemli bir yer tutan 20,5 milyar manat değerinde 40 bin adet XI-XIX. yüzyıllara ait kıymetli ve nadir müze eşyası dağıtılmıştır. 1852 medeniyet ve güzel sanat müessesesi dağıtılmıştır ki, bunun da neticesinde Azerbaycan devletine milyarlarca manat zarar verilmiştir (4).

Azerbaycan'da, Kura ve Araş Irmakları ile Gökçe Gölü arasındaki tarihi Arran'ın dağlık bölgesi ile bu bölgeye bağlı ovalardan meydana gelen özerk bir bölge.

Kosova ile Sırbistan arasındaki ilişkilere baktığımızda Sırbistan?ın Kosovalı Arnavutlara yönelik düşmanca girişimlerde bulunduğu, 1999 yılındaki NATO harekatına kadar da binlerce Kosovalı Arnavut?un ölümünden sorumlu olduğu görülmektedir. Bu kıyımın önlenmesine yönelik olarak inisiyatif de bir anlamda uluslararası toplum tarafından gelmiştir. Bunun ötesinde Kosova?nın kuzeyinde bağımsızlığın ilanına ve 1999 yılından beri geçen sürece rağmen hala Sırp çoğunluk bulunmaktadır ki bu da unutulmaması gereken faktörlerden birisidir.

Karabağ Özerk Bölgesi:

Dağlık Karabağ Ermenileri geçmişte birçok defa bağımsızlık girişiminde bulunmuş ancak bu girişimleri uluslararası toplum nezdinde bir karşılık bulmamıştır. Bu açıdan bakıldığında Kosova ve Karabağ meselesi de birbirinden oldukça farklı süreçler içersinde gelişmiştir.

İran`ın Ermenistan`a belirgin bir hoşgörü içinde olduğunu söyleyebiliriz. İran, Karabağ`da Ermeniler tarafından harabe haline getirilen Şii cami ve türbeler konusunda sessiz kalmış, herhangi bir açıklama yapmamıştır. İran`ın `Şii dünyasının liderliği` iddiasıyla çelişen bu tavrı ülke içinde hem Azerbaycan Türkleri hem de bazı dindar kesim tarafından ciddi şekilde eleştirilmiştir. İran`ın Ermenistan`a gösterdiği hoşgörünün en önemli göstergelerinden biri de İran`ın sonuçsuz kalan arabuluculuk girişimleridir. İran`ın diplomatik çabaları sonucu Azerbaycan ve Ermenistan Tahran`da bir ateşkes imzalamışlardır. Bu anlaşmanın üzerinden çok geçmeden Şuşa, Mayıs 1992 yılında Ermeniler tarafından işgal edildi. Ermenilerin bu hareketi, İran`ı ciddi şekilde zor durumda bıraktı. Bir taraftan arabuluculuk arayışları son bulurken, diğer taraftan da Ermenistan`ı desteklemekle suçlandı. Şuşa`nın işgali, İran`ın özellikle Azerbaycan Türklerinin gözünde güvenirliliğine ciddi zarar verdi. İran bu olayda Ermenistan`ı suçlamak yerine, Batılıları ve Azerbaycan`ı suçladı.

Hasan Selim Özertem

Bu çerçeveden bakıldığında, uluslararası toplumun Kosova?nın Karabağ meselesine örnek teşkil edemeyeceği yönündeki açıklamalarının yanı sıra Ermenilerin kendilerini haklı çıkarma girişimleri oldukça temelsiz ve yersiz görünmektedir. Bundan sonraki süreçte uluslararası toplumun Azerbaycan?ın yanında yer alan tutumlarını korumaları sorunun yanlış bir şekilde sonlanmaması açısından oldukça önemlidir.

Karabağ, volkanik dağlarla kaplı, 18 bin kilometrekare yüzölçümüne sahip, yüksek bir yayladır. Bölgedeki en yüksek zirveler; Murovdağ {3420 metre) ve Kamış(3740 metre) 'tır. Araş Vadisi 'ne inen Karabağ Sıradağları 'nın orta kısmında Alakaya (2338 metre) ve Kırk-Kız(2863 metre) dağları yer alır. Sönmüş volkanların oluşturduğu Işıklı Dağ ve Kızıl Boğaz zirveleri 3 bin 500 metreye kadar çıkar. Deniz seviyesinden 2 bin metre yüksekliğe kadar ormanlık olan Karabağ'da, bu seviyeden sonra otlaklar başlar.