YER İSİMLERİ DİYORLAR. YEDİK Mİ? YEMEDİK!

Selle konuşurdum

"Yüce Tengri dost oluban medet irsün, hanım hey"

İsim değişikliği hadisesinin özeti budur fakat hepsi bu değil. Sözde Kürtçenin sözde alfabesinde Türkçede bulunmayan harfler mevcuttur. İsim değişikliğine yeşil ışık yaktığınız zaman, elbette talepleri kendi sözde alfabelerine göre olacak, devlette kendi literatüründe bulunmayan harflere müsaade etmeyeceği için "baskıcı faşist devlet" tezleri artarak devam edecektir. Hem jestinizi aleyhinize kullanacaklar hem de yaptığınız için suçlu konuma düşeceksiniz ama sadece bu mudur? Buna da hayır. Bu değiştirme neye göre yapılacak. Nerelerin ismi değiştirilip nerelerin değiştirilmeyeceğinin sınırı nasıl belirlenecek.

Bu sözde masum isteğin talepkarları "ne var bunda" diyorlar. 1847dan sonraki 20 yılda bir bölgeye Kürdistan eyaleti dendiği doğrudur. Osmanlı, Muş, Van, Hakkari, Cizre, Diyarbakır illerini kapsayan bir bölgeye Kürdistan adını vermiştir. Ama sadece bir yıl sonra Van Cizre Muş Mardin illerinde Kürtlerin çok azınlıkta olması sebebiyle kürdistandan ayrılmalarına karar verilmiş ve Van adıyla yeni bir eyalet kurulmuştur. yıl 1847... süre sadece 20 yıl. Yani o tarihi Kürdistan sözleri, binlerce yıldır Kürdistan deniyor lafları teranedir, boş laftır. en azından Kürtler kendilerine Kürt demeye başlayalı en fazla 150 sene olduğu için... O da bizim verdiğimiz ismi benimsemeleri sebebiyle. Buradan çıkaracağımız birinci sonuç, tarihi Kürdistan palavrası olduğu gibi, ikinci sonuç da, bundan sadece 150 yıl önce Kürtler Hakkari Diyarbakır dışında bir bölgede yaşamıyorlardı. Bu durumda Diyarbakır ve Hakkari dışındaki bölgelerde tarih Kürtçece yer isimlerinden bahsedenin ya kanı ya niyeti bozuktur.

Cumhurbaşkanının akıllara ziyan "tarihi fırsat yakalandı" sözüyle başladı her şey. Açılımlar saçılımlar havada uçuşuyor. Her TV kanalında bu konu üzerine konuşmalar... Konuşmaların ana konularından biri de Kürtlere jest yapılması... Bir ülkenin, vatandaşlarının bir kısmına jest yapmasını tavsiye edenlerin niyetini belki başka zaman tartışırız. Bu ülkede jesti haketmeyen sadece Türkler mi var sorusunu da... Kantarın topuzunu kaçırıp alenen pkkya jest isteyenlerin sayısı bir hayli fazla... Sayın Abdullah Gül eseriyle övünedursun, en basit jest olarak sunulan bir konuya takılıp kaldık biz. Sözde kültürel hakların iadesi adı altında, Türkçeleştirilmiş yer isimleri eskiye çevirilecekmiş. Şiir yukarda... Nasıl Türkçeleştirirmişiz biz? Sangaryos'u Sakarya yapmışız, İkonyum'u Konya... Ricat başladığına göre artık Sakarya yerinde oturur, Sangaryos ayağa kalkar. Konya'yı İkonyum yaparken recepleri unutmaz, İrecep yaparız, her şey kılıfına uyar...

Ben ki ateşle konuşurdum

Hepimiz biliyoruz ki üç tane köyün ismini onların dileğince devşirseniz dördüncü olarak isteyecekleri şey, "nasılsa kanunen kabul etiniz o halde Diyarbakır'ın adını da Amed yapın" olacaktır ve maalesef haklı çıkacaklardır. Çünkü sahiden Diyarbakır'ın eski adı, Farsçada "bizim" anlamına gelen Amed-Amiddir. Oyunu görmek sanırım biraz daha kolaylaştı ama yeterli mi? Elbette değil. Meşhur laftır, "küfrü iden iyi itmiş kokusu çıkmıyor..." İsim değişiklikleri nerelerde olacak? Sadece bir bölgede isim değişikliğine gitmek o bölgenin Kürtlere ait olduğunu devlete tescil ettirmek olacaktır. Yoksa batıdaki bir ilin adını neden değiştirmiyorsunuz diye sorarlar insana haklı olarak. Neye göre değiştireceksiniz, nasıl değiştireceksiniz. Yozgat'a Bozok, Afyona Hisar demek sorun değil de... Bilecik'i Bilekoma, Eskişehir'i Doylan mı yapacaksınız? Tabiki cumhurbaşkanına göre hava hoş, Kayseri hep Kayseridir ama Maraş'ı Markasi; Malatya'yı Meliddu yapabilecek misiniz? Ben Tokat i pontika yapmanıza izin vermem ayrı konu ama sayın başbakan... Eski isimler konusunda siyasi irade beyan ederse, Konstantinapolis milletvekili mi olacaksınız?

Nedir bu tartışmaların maksadı? Kürtçede Kürt diye bir kelime yoktur. Kürt, Türkçe'de dağlı demektir. ki hemen hatırlayalım, Yenises yazıtlarındaki "ben Kürtlerin beyi Alp Urungu..." cümlesi sebebiyle Kürtleri, Türk ilan eden bir çok sözde ilim adamı çıkmıştı da, Kürtçede Kürt diye bir kelimenin olmadığını öğrendiklerinde ne yapacaklarını şaşırmışlardı. Yenisey yazıtlarındaki maksadda "... dağlarda yaşayanların beyiyim" idi. Madem her şey eski ismine çevrilecek... o halde bundan geru dergahta bargahta mecalisi meydan da Kürt dinilmeye... hele hele Kürtçüler tiz vakitte kırmanççı ola... Öyle değil mi? Bunların kendi dillerindeki adı kırmanç değil mi? Madem Türklerin verdiği isimler geri alınacak.. Dağlarda yaşadıkları için verdiğimiz Kürt adını da alalım geri... Kırmanç denilsin... Kabul ederler mi? Etmezler. İşlerine gelmez. Ha o zaman maksad üzüm yemek değildir. Maksad masumane bir düzeltme değildir. Türk devletinin düşmanlarına koz vermektir. Türk devletine kendi ayağına mermi sıktırmaktır.

İtil'le Volga'yla Nil'le konuşurdum

İkonyum'u Konya yapan

A. Afşİn EFKARLIOĞLU

Dille konuşurdum

Sangaryos'u Sakarya

Bölgede çok fazla isim değiştirildiği doğrudur ama bütün kaynaklar işaret ediyor ki, tarihi isimleriyle mukayese edildiğinde Hakkari ve Diyarbakır dışında Kürtçe yer ismi bulunan il yoktur. Onlarda dahi resmi olarak isimlendirme bundan 150 yıl önce olmuş ve yirmi yıl sürmüştür. Bir yerin bin yıllık adını esas almayıp en fazla 20 sene kullandığı bir ismi esas olarak görmek ancak bir komedi örneğidir. Kolaylıkla anlaşılabileceği gibi eski Kürtçe isimler dedikleri zırvalar, bölge halkının en fazla kendi arasında konuşurken kullandığı değişkenlik gösteren isimlerdir. Pekala değiştirilen isimler neydi? ya Ermenice ya Rumca. Özellikle o bölgede eski isimlerin büyük çoğunluğu Ermenicedir. Şayet eski isimlere dönülürse bu Kürtlere değil Ermenistan'a jest olur. Onlar da Ağrı dağı yaptığımız Ararat dağı örneğinde olduğu gibi ellerine geçen bu kozla daha cesur adımlar atar, eski isimlere geçilmesini Türkiye'nin soy kırımı tanıması, Ermenilere iadei itibar etmesi olarak görür ve gösterirler.

Merhum Arif Nihat Asya'nın Ağıt şiirinden mısralar geliyor aklıma:

Yoksa bu isim değişikliklerini sadece güneydoğu ile sınırlamayı başarıp, devlet eliyle sınırları çizilmiş bir Kürt bölgesi mi yaratacaksınız? Yer isimleri diyorsunuz ama biz yemedik.