Zira onlar hidayetin hakikatine ulaşarak, İslam?ı bütün varlıklarıyla yaşayanlarından bu yolda ve güzel ahlakta örnek, hidayet yolunda rehberdirler. Edep ve takvada imamdırlar. Onlar bu hale ancak içleri ve dışlarıyla Allah?ın Resulü ?e tabi olarak ulaşmışlardır. Bu derece bir teslimiyet, yüksek bir terbiyenin sonucu hasıl olmuştur. Bu terbiye de kamil-mükemmil bir Allah dostunun elinde gerçekleşmiştir. O Allah dostu da kendisinden önceki bir kamil mürşitten terbiye görmüştür. Bu terbiye silsilesi böylece devam ederek sahabeye ve onlardan Allah Rasülüne kadar uzanmaktadır. Buna manevi hal intikali denir. İlim nasıl bir alimden diğerine geçerse, manevi haller ve güzel huylarda da bir ariften diğerine intikal eder. Böylece Resulullah Efendimizin ilim ve ahlak mirası ümmete ulaşmış olur.

Müfessir Kad-ı Beydavi bu görevin önemine şu sözlerle dikkat çeker:

Kamil-mükemmil mürşitlerin üstlendikleri bu hayati görev, birçok yönden bizleri ilgilendirmektedir. Çünkü onlar, Resulullah Efendimiz ?e vekaleten bu işi yürütmektedir.

Öyleyse bu değişiklik gerektiren vasıflar terbiyet altına alınmazsa nakıs ve kötü vasıf olarak kalır ki o hal insana huzur değil mutsuzluk getirir.

Zira Allah Resulü ?in buyurduğu gibi?Mü?minlerin iman bakımından en kamil olanları, ahlakı en güzel olanlarıdır.?

Peki bu yolun lezzetini nasıl hissedeceğiz? diye sorulursa denilebilir ki kamil mürşit olarak bilinen hidayet imamları ile?

Terbiye olmak içinde Allah yolunda rehbersiz yürünmez. Bu yol tek başına gidilmez. İlahi destek olmadan başarıya ulaşılamaz. ?Allah kimi saptırırsa, onu doğru yola iletecek bir veli bulamazsın.? ayeti, başında bir veli olan kimsenin Allah?ın özel rahmetine ulaştığına işaret eder. Merhum Said Havva der ki:

Bu vazife ile bezenen Allah dostlarının amaçları, insanın terbiyesidir. Bu terbiye herkes için gereklidir. Hiç kimse, güzel ahlakta son noktaya ulaşmamıştır. Güzel kulluğun bir sonu yoktur. Kalp devamlı kontrol altında tutulmalıdır. Nefsin terbiyesi uzun bir süreçtir. Şeytan her an pusuda ve insanın peşindedir. İnsan acı-tatlı birçok imtihan ve olayların içinde yaşar ve gelişir. Bütün bunların arasında mükellefiyet devam etmektedir.

?Allah?u Teala bazı kullarını diğer kullarını terbiye için halife seçmiştir. Aslında Yüce Allah?ın kendi işlerini gördürmek için bir halifeye ihtiyacı yoktur. Bunu sırf kullarına merhametinden yapmıştır. Çünkü her insan vasıtasız olarak ilahi feyzi alamaz, emirleri anlayamaz, kalbini manevi kirlerden arındıramaz. Kusur ve noksanlıkları buna mani olur. Bunun için bir vasıta gerekir. Bu vasıta kamil insanlardır. Bunun misali bedenimizde de mevcuttur. Şöyle ki: Aralarındaki farklı yapıdan dolayı kemik etten gıda alamadığı için Allah?u Teala hikmetiyle ikisi arasında, her ikisinin haline uygun bir kıvamda olan?kıkırdak? dokusunu yaratmıştır. Kıkırdak gıdayı etten alıp kemiğe verir. Allah?ın halifelerinin yaptığı da budur. Allah?u Teala?dan aldıkları nuru ve feyzi kendi cinslerine aktarırlar.?

Bilinmelidir ki, her asırda iman ve takva ile kurtuluşa giden yol, İslam ümmetinin önünde örnek alınacak kamil insanların önderliğiyle başlar. Bu her devir ve nesilde böyledir. Sonra, başından sonuna kadar İslam?i hayatı yenileme ve canlandırma işini gerçekleştirecek bu insanlara ihtiyaç vardır. Bu iş tamamen Allah?ın dinini yüceltmek ve ilahi rızaya ulaşmak gayesiyle yapılır.

Güzel ahlak yüce Allah?a ve halka karşı görevlerini güzelce yapmaktır. Bunun için ilim, sevgi, feyiz ve güzel örnek lazımdır. Tek başına kimse kamil olmaz.

Öyleyse, insan, kendi başına noksandır. Nefis devamlı kötülüğe meyil sıfatında yaratılmıştır. Onun kontrol ve terbiyesi zaruridir. Bunun için günahlardan korunmasına ve takviyeye ihtiyacı vardır. Kalplerin ihyası din ile mümkündür. Dinin ihyası ise, onu Allah için yaşamakla gerçekleşir. Hayatın her safhasında yaşanmayan din, kalbe hayat olmaz. İçi ve dışıyla Allah yolunda olmayan kimse, gerçek imanın tadını tadamaz.

Bilinmelidir ki, insanın doğuştan gelen temel yetenekleri değiştirilemez, ama kazanılmış huyları değiştirilebilir. Zaten İlahi kitapların ve insan eğitimcileri olan mürşitlerin güzel ahlaka teşvikleri de insanın değiştirilmesi mümkün olan huylarını hedef alır. İnsan boyunu, rengini, akıl kapasitesini değiştiremez ama davranışlarını istediği biçimde yönlendirebilir. İnsanın sorumluluğu da seçimi elinde olan davranışlarıyla sınırlıdır. Seçimi elinde olmayan işlerden ötürü insan sorumlu değildir. O, Allah'ın külli iradesi ve kaderinin belirlediği bir husustur.

?Bu ayetten anlıyoruz ki, kişiyi hakka sevk edecek bir mürşid veli bulunduğu zaman, Allah?a davet en mükemmel şekilde yapılabilmektedir. Bir insan elini mürşidin eline koyup intisap ettiğinde bu, Allah?a ulaşmada ve Onun yolunda başarıya ulaşmada en güzel bir imkan olmaktadır. Esasen, peygamberler Allah?a yönelişte gerçek hidayet önderleri olduğu gibi, kamil mürşitler de Allah?u Teala?ya davet işinde peygamberlerin kamil varisleridir. Belirttiğimiz gibi, Allah?u Teala?ya davetin güzel bir şekilde gerçekleşmesi için mürşid-i kamilin varlığı çok önemli ve zaruridir.?