özellikle musavi kesmi

Velayeti fakih demişsiniz. İyide Şia inancına göre bu zaten vardı sadece irana özgü bişe değil ki. Mesela Türkiye deki caferiler Irak taki müçtehide bağlıdır. Fakat söylendiği gibi imamlar gibi günahsız olarak görülmüyorlar. Onlarda günah işleyebilirler. Zeydiyenin mantığı neymiş onuda anlatında görelim.

TOLERABNS VAR...

Eldeki makale İran siyasetindeki fraksiyonların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamak için bu ülkede kabaca muhafazakar ve reformist diye ayrılan İslamcı siyasal grupları analiz etmeyi amaçlayan bir denemeden ibarettir. Kanaatimce günümüz İran?ında bu iki kutbu en azından fikri düzeyde ayıran en net çizgi Rehberlik kurumuna yahut Velayet-i Fakih öğretisine bakışları üzerinden çizilebilir.2 Zaten bu güne kadar İran siyasetindeki teamülün aksine son seçim tartışmaları esnasında halihazırdaki Rehber ile Rafsancani ve Musevi arasında çıkan gerilim de bu yaklaşımın isabetli olduğunu göstermiştir. Söz konusu öğretinin kendisine geçmeden önce 1979 İran Devrimini doğuran şartların tarihçesine kısa bir bakışın faydalı olacağını düşünüyoruz.

şiilerin oniki imam inancında olduğu gibi papalarında masum olduklarına iananır bu yüzden ben şiiliğe KATOLİK İSLAM DİYORUM:)EHLİ SÜNNETE, DE YAYGIN OLARAK ORTODKS İSLAM DENİR:)

7 ulu ozanlardır

zaten varolan ortodoksluğu aşırılığa dökmüştür...

dedemin babası bizzat ATATÜRKTEN

Abrahamian, Ervand. 2002. Humeynizm: İslam Cumhuriyeti Üzerine Denemeler, çev. Mehmet Toprak. İstanbul: Metis Yayınları.

Öyleyse, İran?da Rehberlik müessesinin şu anki haline karşı çıkmanın rejimi devirmeyi değilse de onu kökten bir değişime tabi tutmayı amaçladığı çok rahatlıkla söylenebilir. Sahiden de sistemin temel taşı mesabesinde olan bu kurumu bir şekilde yeniden yapılandırmaya çalışmak bile varlıkları ve geçim kaynakları bu kurumla yakından irtibatlı olan ve aileleri ile beraber düşünüldüğünde milyonlarla ifade edilebilecek sayıda insanın hayatında önemli kayıplara ya da değişikliklere neden olacaktır. Diğer yandan genelde Tahran ve Tebriz gibi büyük şehirlerde temerküz eden rejim karşıtı kesimlerin ülkenin genelini temsil ettiğini düşünmek de yanlış sonuçlar doğuracaktır. Özellikle kırsal kesimde ve şehirlerin de kayda değer bölümlerinde milyonlarca insanın rejimin temel özelliklerini desteklemeyi sürdürdüğünden kuşkuya düşmek için elimizde yeterli bir neden yok.

Milani, Mohsen. 1998. The Making of Iran?s Islamic Revolution: From Monarchy to Islamic Republic. London: Westview Press.

türkiyedeki alevileri davet etti irana

aklındaki gerçekliği oluşturmak mı denir

ücretsiz giriş izni verdi..

türkmen kesim

Sonuç

ama dedim ya kısmen tolerans...

Hem adı ömerse İran işi sakat gibi birşey demişsin İran, ın en büyük alimlerinden birinin adı ÖMER HAYYAM değilmidir çok ayıp ediyorsun:)) Hayyam kendinden yüzyıllar sonra yaşamış ünlü amerikalı genaral OMAR BRADLEY, ede isim babalığı yapmışdır:))

İran?da siyasal cenahlar Geleneksel Sağ, Modernist Sağ, İslamcı Sol ve Yeni Sol olarak gruplandırılabilir (Wilfried Butcha 2002: 13-20). Buradaki sağ ve sol kavramları İslami bir bağlam içinde tarafların sosyal ve iktisadi konulardaki duruşlarına işaret etmektedir. Ne var ki bu gruplar kesin sınırlarla belirlenmiş homojen bir yapı arz etmekten çok uzaktır. Örneğin Yeni Sol önde gelen bir sosyal devlet taraftarı olurken aynı zamanda Rehberlik kurumunun önde gelen savunucularından da olabilmektedir. Yahut bir zamanlar önde gelen muhafazakarlardan iken daha sonra Modernist Sağ çizgisine kayan Haşimi Rafsancani son iki seçimde İslamcı Sola yakın bir duruş içerisinde bulunmuştur. Ayrıca bu gruplaşmaları parti olgusuyla da karıştırmamak gerekir. Zira İran?da bilindik anlamıyla siyasal partilerin varlığı söz konusu olmadığı gibi yukarıda zikredilen grupların bir tanesinden iki aday çıkması da gayet doğal bir durumdur ki bunun en yakın örneği son seçimlerde İslamcı Sol içerisinden Hüseyin Musevi ile Mehdi Kerrubi?nin cumhurbaşkanlığı için yarışmış olmasıdır. Dolayısıyla bu gruplara değişkenlik arz eden ideolojik ve reel politik platformlar olarak bakmak en doğrusu olacaktır. Bu ihtiyat kaydını koyduktan sonra sanırız bu tasnif tüm problemlerine rağmen analiz kategorileri olarak işimize yarayabilir. Muhafazakar - reformist ayırım çizgisini daha netleştirmek için bu dört gruptan ilk üçüne biraz daha yakından bakmamız gerekir. Dördüncü gruptan kısaca bahsetmek gerekirse bu grup 1990?larda Huccetülislam Muhammed Muhammedi Reyşehri etrafından birleşen yeni bir İslami sola işaret etmektedir. Reyşehri?nin 1996 yılında kurduğu İslam İnkılabının Değerlerini Savunma Birliği iktisadi açıdan sıkı bir devlet kontrolüne taraftar olması yönüyle İslamcı Solculara benzerken Rehberin riyasetinde otoriter bir rejim temayülünde olması itibariyle de Geleneksel Sağ ile benzeşir. Reyşehri 1997 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oyların sadece yüzde ikisini alabilmiş ve en nihayet başkanlığını yaptığı birlik 1998 yılında kendi kendini ilga etmiştir.

Mottehadeh, Roy. 2003. Peygamberin Hırkası, çev. Ruşen Sezer. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Bence asilimasyona sebep olucak çok aşırı sinsice bir Hidden Agendaları yoksa eğer! herzaman gidip görmekde fayda var Bizim oraya gittiğimizden çok onlar zaten buraya gelip bizim popüler kültürümüzden etkileniyorlar;Uyduları hep bizim kanallarımıza dönükmüş eh bizde biraz onların kadim kültüründen faydalanalım derim...

çok değil 300 400 yıl önce iran da harzemşah ve safevi lerin olduğunu biliyoruz.

kardaş en güzel yol

Martin, Venessa. 2000. Creating an Islamic State: Khomeini and the Making of a New Iran. London: I. B. Tauris Publishers.

kaygusuzdur

kerbela...

Evet başlıkta açıkça Fariba Adelkhah?ın 1998 yılında yayınladığı ve bir sene sonra da dilimize?İranda Modern Olmak? başlığıyla çevrilen kitabına bir gönderme var.1 Aslında modern kavramının karşısına muhafazakarlık olgusunun konmasının çok sağlıklı olduğunu düşündüğümden yapmıyorum bu göndermeyi. Bilakis daha geriye gitmeksizin İran?ın 20. yüzyıl tarihinin en azından İslamcılığa bakan yönüyle bu iki kavramı bağdaştırma çabası etrafında ele alınabileceğinin farkındayım. Amacım daha ziyade özellikle son seçimlere dair cereyan eden tartışmalarda reformistler üzerine yapılan yoğun vurgunun aksine İran bağlamında muhafazakarlığın sosyopolitik bir olgu olarak neredeyse marjinalize edilmiş olmasına dikkat çekmek. Şöyle ki, hem siyasi hem de entelektüel boyutuyla bizzat İran devrimini mümkün kılan kadroya mensup şahsiyetlerin siyaset sahnesinde çatıştığı bir döneme şahitlik ettik. En bilinen figürler üzerinden gitmek gerekirse başta halihazırdaki Devrim Rehberi Ali Hamaney ve Haşimi Rafsancani gelmek üzere Mahmud Ahmedinijad?tan tutalım da Muhammed Hatemi?ye ve Mir-Hüseyin Musevi?ye kadar tartışmaların merkezinde olan şahsiyetlerin hemen hepsi 1979 öncesi ve sonrasında temel öğretileri konusunda hemfikir oldukları devrimin başarılı olmasında faal roller oynamış kişiler. Şimdiyse bu kişilerin bir kısmı reformist ya da post-İslamcı olarak farklı bir yerde konumlandırıldılar ve Türkiye dahil birçok ülkede bu nevi figürlerin ve destekçilerinin ne istediklerinin yüzeysel da olsa tartışıldığı günleri geride bıraktık.

iran 1800 lerden sonra aşırı bir şekilde kaybolan faRS KÜLTÜRÜNÜ tekrar canlandırmak için farsi kültüre uyumlu caferiliğe iyice tutnmuştur

seslerini duyurmaya başladı...

2 sene önce

Eski Marxistlerden ve İran?ın 20. yüzyılının ikinci yarısına damgasını vuran Garpzedelik kitabının yazarı Celal Al-i Ahmet?in 1964 yılında Tahran?da ev hapsinde tutulan Humeyni?yi ziyaret ettiği ve elini sıkarken?el ele tutuşmayı sürdürürsek hükümeti yeneriz? dediği söylenir (Roy Mottehadeh 2003: 292 ). Muhammed Rıza Şah?ın 1963?te başlattığı ve laiklik temelinde bir dizi siyasi ve toplumsal madde içeren Beyaz Devrime başından beri cephe almış olan Humeyni bu olaydan kısa bir süre sonra önce Türkiye?ye oradan Irak?a ve en nihayet Fransa?ya uzanacak olan sürgün hayatına başlar. Ancak Şah?a karşı yürütülen mücadelede artık İslamcı ton bastırılması mümkün olmayan bir şekilde yükselmiştir. Aslına bakılırsa 1891 yılında Kaçar Şahı Nasıruddin?in tütün konusunda yabancılara verdiği imtiyaz aleyhine patlak veren Tütün İsyanında da, 1905-1911 Anayasal Devriminde de, nihayet Rıza Şah?ın 1920?lerin sonunda takip ettiği sert modernizasyon girişimlerine gösterilen direnişte de ulemanın en azından bir kısmı toplumun muhtelif kesimleriyle ittifak kurarak önemli roller oynamıştı. Ancak bu tepkilerin hepsi olay bazında cereyan etmiş ve ulema istediğini ya da ona yakın bir sonucu elde ettiğinde siyaset sahnesindeki faaliyetlerinden geri çekilmişti. 1960?larda ve 1970?lerde de böyle olabilirdi ancak söz konusu yıllarda önceki dönemden farklı olarak seküler gruplar örgütsüz olmanın ötesinde liderlik kadrolarından da yoksundu (Asef Bayat 2004: 166). Buna karşı görece otonom yapısı ve 10 binden fazla cami, binlerce dini dernek ve irşat kurumu sayesinde İslamcı söylem despotizme karşı direnişin bir anlamda yegane lideri konumuna yükselmiş oldu. Dahası yurt dışından vaaz kasetleri sürekli ülkeye sokulan Ayetullah Humeyni?nin yanı sıra özellikle Ali Şeraiti gibi popüler ideologlar sayesinde İslamcı söylem başta üniversite gençliği gelmek üzere geniş halk kitleleri arasında kayda değer bir yankı buldu.

kulakları çınlasın...

Adelkhah, Fariba. 1999. İranda Modern Olmak, çev. İsmail Yerguz. İstanbul: Metis Yayınları.

peki zeydilikte gayb imam inancı yokmu

oğuz boylarının bir aşireti olan

sosyalist kesim

İran ırak savaşının son yıllarıydı İrandan kaçan bir aile bizim alt kat komşumuz oldu ben daha küçüktüm onlarla çok anımız oldu sonradan öğrendim İran, ın yarısından fazlası türkmüş hatta derlerki başından sonun türkçe konuşarak gezebilirmişsin rejimini mezhebi taasubunu sevmem ama hep gitmek isterim nede olsa hala ortadoğunun en büyük kültür yerlerinden biri.

Gaybubet-i Suğra ?dan bu güne kadar bin şu kadar yıl geçmiştir.3 Yüz binyıl daha geçmesi ve Hazret-i İmam?ın teşrifini maslahatın henüz gerekli kılmamış olması ihtimal dahilindedir. Bütün bu süre boyunca İslami hükümler yerde mi kalmalı, uygulanmamalı mıdır? Herkes her istediğini yapmalı mıdır? Kargaşa mı hüküm sürmelidir? Rasül-i Ekrem?in beyan, tebliğ, neşir ve icrası hususunda yirmi üç yıl takati aşan zahmet çektiği Kanunlar sınırlı bir süre için mi idi? Allah hükümlerinin icra edilmesini acaba iki yüz yıl ile sınırlamıştır? Gaybubet-i Suğra dönemi bittikten sonra İslam her şeyini elden bırakmış mıdır? (Ayetullah Humeyni, 1979: 32)

siz zeydiyemisiniz.

sebebi de

anadolu alevi-bektaşiliğidir...

şii mezheblerin dışında karşılığı bulunmayan;

tabi bu bozulmaya başlandı..

BENCE İSLAMIN RUHUNA AYKIRI BİR KURUM!

ve biz horasan dan göç etmişiz

yunus emredir.

yanılmıyosam..

Bu tarihten sonra İran siyasi söyleminde Üçüncü Dünyacı, bağımsızlık merkezli, antiemperyalist ve belirli derecede Batı karşıtı söylem hiç olmadığı kadar güçlü bir yer edinirken dönem uzmanlarından birinin de belirttiği gibi Şah?ın ve monarşisinin meşruiyeti tamiri mümkün olmayan bir yara almıştır (Fakhreddin Azimi 2008: 153). Şah?ın daha sonra gizli polis teşkilatı SAVAK ile özdeşleşecek olan baskıcı idaresi milliyetçilerin yanı sıra Ortadoğu?nun en büyük sol hareketlerinden olduğu kuşkusuz olan Tudeh Partisini ve diğer sol oluşumları topyekun ortadan kaldırmayı başaramamışsa da onlara çok ağır bir darbe indirmiştir. Bu yönüyle 1953 sonrası ortam sağ ya da sol siyasi söylemlerin sağlıklı bir surette tartışılıp evirilmesine müsaade etmemiştir. Hal böyle olunca diğer bazı faktörlerin yanı sıra Şii ulemanın hem kurumsal hem de finansal açıdan görece bir özerkliğe sahip oluşu onu İran?da muhalefet söyleminin sözcüsü ve bundan doğan hareketin lideri konumuna getirecektir.

Post-İslamcılık kavramı hayli tartışmalı bir kavram. Bizatihi İslamcılık olgusunun içerdiği problemleri taşımasına ilaveten bu kavram eğer bir İslamcılığın sonraki aşamasına işaret ediyorsa bunun hangi İslamcılık olduğu sorusuna muhatap olmuştur. Yalnız biz en azından İran bağlamında, bir proje olarak bu kavramı dindarlıkla hakları, inançla da özgürlüğü harmanlama çabası olarak anlıyoruz (Asef Bayat 2007: 11). Özellikle 1990?lardan bu yana Abdülkerim Suruş ve Muhsin Kediver gibi entelektüellerin yanı sıra Muhammed Hatemi ve son zamanlarda da Mir Hüseyin Musevi gibi siyasetçilerin söylemlerinde İran?da halihazırda var olan İslam anlayışının eleştirildiğini görmekteyiz. Bu kişilerin söylemlerindeki ortak nokta?görevler yerine haklara, tek ve otoriter bir ses yerine çoğulculuğa, sabit bir metin yerine tarihselliğe ve geçmiş yerine geleceğe? yaptıkları vurgudur (Asef Bayat 2007: 11). Ancak unutulmamalıdır ki post-İslamcılık asla seküler bir proje değildir. Kaldı ki yukarıda zikredilen şahsiyetlerden Muhsin Kediver?in bir molla olduğu ve yine molla olan Muhammed Hatemi?nin yanı sıra Musevi ve Suruş?un 1980?lerde devrimin başarıya ulaşmasında kayda değer siyasi roller icra ettikleri unutulmamalıdır. Ancak gelinen noktada bu kişilerin söylemlerinin Rehber etrafındaki muhafazakar söylemden önemli derecede farklı olduğu da su götürmez.

Ancak yaşanan tüm kafa karışıklığına rağmen en azından İran?ın?mollalardan? ve?kara çarşaflılardan? müteşekkil, tüm mesaisini başka ülkelere devrim ihraç etmeye teksif eden ve Türkiye?nin asla kendisine benzemeyeceği garip, teokratik bir ülke olduğu söyleminden biraz da olsa uzaklaşmış görünüyoruz. Öyle ya, ülkemizdeki milyonlarca televizyon seyircisi?benim oyum nerede? ve?özgürlük? pankartları ile başta Tahran gelmek üzere İran?ın muhtelif şehirlerinde yürüyüş yapan İranlıları ve onların demokratik talepleri için sergiledikleri mücadeleyi günlerce izledi. Son tahlilde İran?ın hem siyasi hem de içtimai bazda yeknesak bir memleket olmadığını görmüş olmamız da azımsanacak cinsten bir gelişme değil.

baya birr kAtılım olmuştu...

Humeyni?nin 1969-70 yıllarında Necef?te verip daha sonra İslam?da Devlet adıyla kitaplaşacak olan konuşmalarındaki bu ifadeler, sorduğu sorular ve sunduğu cevaplar kuşkusuz çok önemli sonuçlar doğuracaktı. Zaten bizzat kendisi de dediklerinin yeniliğinin farkında olmalı ki dinleyenleri?gerçek İslam size ilk anda garip gelebilir? diye uyarma gereği duymuştu. (Ervand Abrahamian 2002: 32). Her ne kadar fakihlerin İslam devletindeki rolü daha önce de farklı alimlerin eserlerine konu olmuşsa da Humeyni?nin sistemleştirdiği şekliyle teori gayet yeni bir şeydi.4 Etkisi konusuna gelince bu dönemden itibaren Humeyni İran monarşisine karşı daha köklü ve tavizsiz bir muhalefete girişmiş bulunuyordu. Doğru, öğretinin kendisi önemli bazı belirsizlikler içeriyordu, örneğin Humeyni bu fakihin nasıl seçileceğinden kitabından bahsetmemişti, ama 1970?lerin karışık ortamında artık ortaya monarşiye alternatif olabilecek ve toplumun özellikle eğitimli kesimlerine sunulabilecek bir öğreti çıkmış oluyordu. Bazı tarihçilerin belirttiği gibi Velayet-i Fakih öğretisi 1970?ler boyunca Humeyni?nin en ateşli takipçilerinden bazılarına bile meçhul kalmaya devam etmiş olabilir (Asef Bayat 2007: 29). Hatta devrime giden süreçte Humeyni?nin kullandığı dilin geleneksel Şiilikten çok Üçüncü Dünya hakçılığıyla çok daha fazla ortak yönü olmuş da olabilir (Ervand Abrahamian 2002: 11). Ne var ki kesin bir şey varsa o da 1979 yılında oy kullananların hemen hemen tamamı tarafından onaylanan anayasada artık bu öğreti devletin yönetimin mekanizmasının en önemli saç ayaklarından birisi haline gelmiş olduğuydu. Yalnız kesin olan bir şey daha vardı. Nasıl ki bilhassa 1953?ten sonraki Pehlevi idaresi boyunca ülkedeki tüm sorunlardan Şah?ın baskıcı idaresi sorumlu tutulduysa şimdi de tartışmaların ve eleştirilerin merkezine kaçınılmaz olarak yeni rejimin İslami yapısı ve Velayet-i Fakih öğretisi oturmuş bulunuyordu. Bu gün Velayet-i Fakih makamındaki kişiye, şu an itibariyle Ali Hamaney, Devrim Rehberi yahut kısaca Rehber denmektedir. Bu kuruma dair tartışmaların özellikle günümüzde nasıl bir seyir takip ettiği makalenin bundan sonraki kısmının konusunu oluşturuyor. Ancak mevzubahis tartışmalara geçmeden önce Rehberliğin kurumsal boyutuna kısaca göz atmakta yarar var.

1951 yılında başbakan olup 1953?te CIA tarafından başı çekilen bir askeri darbe ile alaşağı edilen Muhammed Musaddık kuşkusuz İran?ın 20. yüzyılının en önemli şahsiyetlerinden birisidir. Musaddık?ın başbakanlığa gelir gelmez İran petrolünü millileştirip İngilizlerle siyasi hayatının sonunu getirecek bir açık çatışmaya girmesinden başka onun demokratik süreçlerle geldiği koltuğundan antidemokratik yollarla indirilmesi İran?ın yüzyılın kalan kısmındaki tarihi için dönüm noktası niteliğinde bir olay olmuştur. Burada bizim açımızdan asıl önemli olan 1953 darbesini takiben Amerika?nın neredeyse koşulsuz desteğini arkasına alan Pehlevi şahı Muhammed Rıza?nın baskıcı idaresini kurmasının takip eden yıllarda İran siyasetinde neden olduğu daralmadır. Zira 1953 darbesiyle Musaddık?ın devrilmiş olması her yönüyle İran?daki demokratik yaşamı akamete uğratan bir olay olmuştur.

iran hükümeti

"aslında" mehdi-i muntazar gelene kadar dünyevi sultanlar karşısında "taqiyye"ten hareket etmeklik icap etmekte iken, 79 devriminden sonra mehdi'nin ric'atine kadar "o"nun adına tedvir yetkisinin bulunduğu teorize edilen ve bunların fakihler olduğunu ifadede kullanılan tamlama.

Jahanbakhsh, Forough. 2001. Islam, Democracy and Religious Modernism in Iran, 1953-2000: From Bazargan to Soroush. Leiden. Brill.

Kaynaklar

şekildee düşünülmüş

bu sene yine gidilecekmiş

adaş karışmamak için ben resmimi değitireyim bari, yani yeni k. m kırmızı gömlekli olsun :)) okey mi:)

ama misal hz. zeyneb'in türbersini tebrizin güney iranı çok merak etmişimdir.

nedarioğulları beyleri anadoluya göç etmişşşş

laik-demokrat kesim

Kediver, Mohsin. 1997. Hokumet-i Velayi. Tahran: Neşr-i Ney.

Geleneksel Sağ Mücadeleci Mollalık Cemiyeti etrafında temerküz eder ve yukarıda Rehberin nüfuzuna tabi olduğunu söylediğimiz askeri, siyasi ve toplumsal zümreleri de içine alır. Amerika başta olmak üzere Batı ile daha mesafeli ilişkiler, yabancı sermayeye sıcak bakmamak, devletin kontrolüne tabi olmayan serbest ekonomi taraftarlığı ve tabii ki Rehbere anayasanın ve halk egemenliğinin üstünde bir yetki tanımak bu grubun temel özellikleridir. Kuşkusuz bu grubun en önemli temsilcisi Ali Hameney ve şu an İran siyaset sahnesinde ona en yakın siyaset üreten Mahmut Ahmedinijad?dır. Modernist Sağ Yeniden Yapılanma Görevlileri etrafında birleşmiş olup liderliğini Rafsancani yapmaktadır. Bu grup modern sanayiye dayalı kapitalizmi desteklemesiyle ön plana çıkmasının yanında özellikle son zamanlarda özgürlüklere daha fazla yer vermeye başlamış olup rejimin İslami boyutunu tartışma konusu yapmasa da Rehberlik konusunda anayasaya ve halk egemenliğine daha fazla vurgu yapan bir orta yol izlemeyi tercih etmiştir. İslami Sol ise Mücadeleci Mollalar Birliği cemiyeti etrafında toplanmış olup Muhammed Hatemi?nin yanı sıra son cumhurbaşkanlığı seçiminde Ahmedinijad?a rakip olarak yarışan Mehdi Kerrubi ve Mir Hüseyin Musevi gibi şahsiyetleri de bünyesinde barındırır. Reformistler diye işaret ede geldiğimiz zümre ile genel olarak bu grubu kastetmekteyiz. Bu grubun en temel özelliği rejimin tepesinde ama içinde olmayan bir Rehberlik fikrini desteklemektir ki Velayet-i Fakih teorisi en çok bu grup tarafından entelektüel ve siyasi sorgulamaya tabi tutulmuştur. Bu konuya aşağıda tekrar döneceğiz. İç siyasete bakan yönüyle sisteme çoğulcu, demokratik ve özgürlükçü bir yapı kazandırmak isteyen bu grup dış siyaset açısından Amerika?yla ilişkileri iyileştirme yanlısı bir söylem takip eder. Grup üyeleri iktisadi açıdan ise devlet sübvansiyonlarına ve merkezi kontrole daha fazla ağırlık vermekle diğer iki gruptan daha devletçi bir duruş sergilerler. Dolayısıyla bu grubun siyasi açıdan demokrasi ve açık toplum yanlısı olmasıyla iktisadi açıdan devletçi ve korumacı olmasını bir birine karıştırmamak gerekir.

derdi ki

benim iranlı bir arkadaşım vardı.

Velayet-i Fakih: bir devrimin teolojisi

Devrim Rehberliği müessesesi

Velayet-i Fakih?i yeniden düşünmek

iranda somutsal bakıldığında ASLINDA ALEVİLERE VE ZERDÜŞTLERE

Tabiatıyla kriz ortamında gösterilen ilgi, krizin hiç değilse zahiri planda yatışmasıyla berhava olmuş görünüyor. Şimdiyse İran?daki siyasi ve toplumsal gelişmelere dair ülkemizde yapılmış olan tartışmaların ne kadar olgusal ve analitik derinliğe sahip olduğu ve dahası medyada?inşa? edilen İran imajı üzerinden fikir yürütmenin bizi nereye götüreceği sorusu kaldı elimizde. Maalesef bu konuda genel anlamda başarılı bir sınav verdiğimizi söylemek çok mümkün görünmüyor. Zira despotik bir Ahmedinijad portesinin karşısına hürriyet havarisi bir Musevi tiplemesinin yerleştirilmesi ifade edilenden çok daha fazlasını çarpıtmaya mahkumdu ki zaten olan da budur. Dahası İran?a karşı medyada yapılan bu?basite indirgeme? ameliyesinin Türkiye siyasetine dair örneğin Avrupa?nın en azından belirli çevrelerinde mütemadiyen yapılan laik-İslamcı çizgisindeki indirgemeci tavırla arz ettiği paralellik sanırım ironik olmaktan başka vahim de bir durumdur.

Zeydiyye değilim ezyalç ama onu kendime yakın görürüm aynı şeyi sünnilikdeki hanefilik içinde söylüyebilirim ama en fazla incelediklerim Mutezile ekolleri ve alimleridir ayrıca zeydiyye hakkında açtığım bir başlık var oradan okuyabilirsin:

Anayasal Devrimden İslam Devrimine din adamları: Zoraki liderler?

bilmiyorum ama

Haklısın adaşım şiilikde birçok aklığa mantığa aykırı düşünceler vardır ama şiilik içinde Zeydiyye ekolü daha bana yakın bir ehli beyt mezhebi

benim ve bütün alevi dedelerinin an büyük gitmek içn düşüncelerinden biridir..

şimdi konuya gelirsek

aklıma gelmedi

bir de iraktaki hz. ali türbesini kerbelaya gitmeyi çok istiyorum..

iran da aleviler çok ta toleranslı değiller:...

Biz Müslümanlar namaz kılmaktan, dua ve zikir okumaktan başka bir şey yapmazsak emperyalistler ve onların zorba ve çıkar ortaklığında birleşebilen devletlerin bizlerle hiç işleri olmaz. Sen git istediğin kadar ezan oku, namaz kıl, gelsinler ve varımızı yoğumuzu götürsünler Allaha havale et, La havle vele kuvvete illa billah, öldüğümüzde inşallah bu tutumumuzun karşılığı bize verilir (Ayetullah Humeyni, 1979: 26)

Son seçimlerle birlikte yükselen tartışmalar özellikle ülkemiz kamuoyunda bazı akıl karışıklıklarını da beraberinde getirdi. Kimileri olayları küçümseyip daha önce meydana gelen benzer münferit olaylarla karşılaştırmaya ya da vuku bulan karışıklıkları sırf dış mihrakların müdahaleleri üzerinden açıklamaya çalışırken kimileri de gösterilerin ve hatta Musevi?nin hedefinin İran?daki rejimi yıkmak olduğu yollu sonuçlara vardı. Şüphesiz İran?daki son seçimler ve ertesinde yaşananlar yeni bir dönemi açmış bulunuyor. Bu dönem demokratik taleplerin daha yüksek sesle dillendirildiği ve toplumun hiç de azımsanmayacak bir bölümünde eskiden beri özellikle bireysel özelliklerinin kısıtlandığı gerekçesiyle var olan rahatsızlığın devletin en üst kademelerince belki Hatemi döneminde olduğundan bile daha fazla destek bulduğu bir konjonktüre tekabül ediyor. Şüphesiz İran?daki siyasi tartışmalar İslamcıların arasında cereyan edenlerden ibaret değil. Ancak rejimin kendisini yoğun olarak din üzerinden tanımlaması ve bu şekilde meşrulaştırması rejimi yine dinsel doneler üzerinden eleştiren reformistlerin söyleminin önemini artırıyor. Yazımın başında İran?daki muhafazakar kanat ile reformist kanat arasındaki çizgiyi Rehberlik kurumuna bakışları üzerinden çizdiğimi belirtmiştim. Reformistlerin öne sürdüğü fikirlere geçmeden önce İran siyasetindeki İslamcı fraksiyonlara daha yakından bakalım.

sünnileri yoldan ÇIKMIŞ görürler...

Bayat, Asef. 2004. Ortadoğuda Maduniyet: Toplumsal Hareketler ve Siyaset, çev. Özgür Gökmen ve Seçil Deren. İstanbul: İletişim Yayınları.

zerdüştlükse ata inancı olduğundan

zira iran içinde muhalifler pekte az değil

İran cumhurbaşkanın halk tarafından seçildiği başbakanın ise cumhurbaşkanınca atandığı yani başkanlığa dayalı bir sistemle idare edilmektedir. Yalnız rejimin en tepesinde Rehber bulunur ki bu kişi anayasaya göre 86 alimden oluşan Uzmanlar Meclisi tarafından sınırsız bir süre için seçilir. Rehber hem teoride hem de pratikte rejimin en üst otoritesidir ve orduları kumanda etmek, güvenlik güçlerinin kumandanlarını atamak, cumhurbaşkanını onaylamak ve gerekirse görevden almak, yargının ve devlet radyo ve televizyonunun başını atamak gibi birçok önemli yetkiyi elinde bulundurur (Wilfried Butcha 2002: 46-55). Rehberin kuşkusuz en önemli yetkilerinden birisi de sistemin çok önemli yetkilerle donatılmış anayasa mahkemesi görevini gören Koruyucular Konseyinin on iki üyesinden ilmiyeye mensup altısını atama gücünü elinde bulundurmasıdır. Ayrıca devrim muhafızları ordusu olan Sepah ve paramiliter bir organizasyon olan Besij teşkilatı da doğrudan Rehbere bağlıdır. 2000 yılı itibariyle bunlardan birincisinin 30000 askeri, ikincisinin ise 90000 kadar tam zamanlı görevlisinin yanı sıra milyonlarla ifade edilen gönüllüsü olduğu tahmin edilmektedir (Wilfried Butcha 2002: 66-68). Ayrıca çoğunlukla Besij üyelerinden ve İran-Irak Savaşı gazilerinden oluşan diğer bir paramiliter örgüt olan Ensar-ı Hizbullah?ı da burada kaydetmek gerekir. Son olarak da aralarında çok büyükleri de olan, bonyad denilen vakıflar da İran?daki muhafazakar unsurlara ve dolayısıyla Rehbere önemli bir ekonomik ve siyasi güç sağlamaktadır. Bu nevi vakıfların gücü hakkında fikir vermek için bunların en büyüklerinden olan Maluller ve Mazlumlar Vakfının 1995 yılı itibariyle 10 milyar dolar civarı bir variyete sahip olduğunu belirtmek sanırız yeter (Wilfried Butcha, 2002: 74). Tüm bu sivil, siyasi ve askeri unsurlar bir arada düşünülünce Rehberlik kurumun ülkede sahip olduğu nüfuzun derinliğine dair daha net bir fikir sahibi olunabilir. Son olarak da Rehberi seçme ve denetlemekle yükümlü olan Uzmanlar Meclis üyelerinin de yarıya yarıya Rehberin atamasına tabi olan Koruyucular Konseyinin gözetimine tabi olduğunu da ekleyelim (Asef Bayat 2007: 127).

ve şeriat kavramı dışında alevi toplumunun şii liğe caferiliğe sıcak bakmasıdır...

1953 askeri darbesi: İran?da siyaset dilinin daralması

Şii geleneğinde İmamların günahlardan korunmuş olmak anlamında masum olması ilkesi düşünülürse her ne kadar Rehber İmam değilse de onun eleştirilmesine sıcak bakılmayacağı da aşikardır. Velayet-i Fakih konusunda katı muhafazakar bir tavrı temsil eden bir mollanın ifadesiyle, fakihin yetkileri anayasayla kısıtlanmış olmadığı gibi onun otoritesi Peygamberinki ve gerçek İmamlarınkiyle aynıdır (Farhad Khosrovkhavar ve Olivier Roy 1999: 75). Bunun dışında yukarıda da işaret ettiğimiz gibi Rehberlik kurumunun büsbütün tasfiyesi değilse bile pasifleştirilmesi dahi rejimin kalan kısmındaki güç dengelerini derinden sarsacak konumdadır. Ayrıca kendisine bağlı diğer birimlerle beraber Rehberlik kurumu etrafındaki personel ve çalışanlar da hesaba katılırsa bu kurumun sorgulanmasının milyonlarca insanın geçim ve gelir kaynaklarının da sorgulanması demek olacağı dolayısıyla tartışmanın çok somut anlamlarının da olduğu unutulmamalıdır.

HOCAM BENİM DEDEM ALEVİ DEDESİDİR...

AMA ALEVİLERE DAHA UZAKLARDIR...

ve aydınlar güney iran türkmen alevileri sosyalistler destek vermiştir.

- 2007. Making Islam Democratic: Social Movements and the Post-Islamist Turn. Stanford: Stanford University Press.

BENDE çok istiyorum..

ve bu destek veren gruplar bir bir öldürülmüştür...

bu devletler has türkmendir...

HALK SENİ LİNÇ EDERMİŞ

Kısaca velayeti fakih:

Post-İslamcılık: bir devrimin özeleştirisi

Fakat 1960?ların başından 1970?lerin sonuna kadar uzanan yıllarda özellikle Humeyni tarafından formüle edilen Şah karşıtı direniş söyleminin önemli değişimler geçirdiğini göz ardı etmek çok yanıltıcı olur. Biraz daha geriye gitmek gerekirse Humeyni erken dönem eserlerinden olan 1943 tarihli Keşf-ül Esrar adlı eserinde birçok siyasi konuya temas etmesine rağmen daha sonra en önemli doktrini haline gelecek olan Velayet-i Fakih teorisinden hiç bahsetmez. Hatta açıkça?fakih?in yönetiminden bahsettiği yerde bile sarf ettiği sözler sonra diyecekleri ile karşılaştırılınca hayli manidardır: ?hükümet etme yetkisinin fakihe ait olması fakihin Şah, bakan yahut ordunun kumandanı olmasa gerektiği anlamına gelmez? bu yetkinin anlamı fakihin İslam ümmetinin yasama ve yürütme organlarını denetlemesi gerektiğidir? (Mohsen Milani 1998: 150, vurgu bana ait). Humeyni Şah?a açıkça cephe aldığı 1960?ların başlarında bile monarşinin topyekun ilgasını değil, rejimin seküler ve milli politikalarında bazı tadilatlar yapılmasını talep etmiş; Şah?ı 1941 yılında sürgüne gitmek zorunda kalan babası Rıza Şah?ı hatırlatarak aynı kadere duçar olmaması için uyarmıştır. Ne var ki 1970 yılında Humeyni bu defa çok köklü bir değişimle Şii ilahiyatında devrim niteliği taşıyan devlet anlayışını sistemleştirerek o tarihten günümüze İran siyasetine damgasını vuran Velayet-i Fakih öğretisini dile getirmiştir.

FARS KADINLARI ÇOĞUNLUĞU ÖZELLİKLE ŞEHİRLERDE YAŞAYANLAR

1877 iran devriminden sonra

ödül almıştır...

ora sanki türk-fars-şii-zerdüşt karışımı mistisizme yakın

ama bunun asimilasyon olduğu kuşkusu vardı.. tabi...

Peki bu geçim ve gelir kaynağı ne acaba onu merak ettim devlet dini yönetime paramı aktarıyor.

1979 devrimi önceden beri iyi kurgulanmış fikri bir zemine mi oturmaktaydı yoksa bu devrim sahiden de pek beklenmedik bir hızla gelişmiş siyasi ve içtimai baskıların bir sonucu muydu? Şayet eldeki en önemli figürlerden Ayetullah Humeyni?nin bile 1970 yılı itibariyle İran?daki monarşinin tasfiye edilmesinin iki yüzyıl alabileceğini söylediği dikkate alınırsa İran devriminin sahiden de bu ülkedeki siyasal İslamın bir harekete dönüşmesine vakit kalmadan vuku bulmuş bir olguya işaret ettiğini düşünmek doğru olur (Asef Bayat 2004: 181). Bu tespitten hareket ettiğimizde Asef Bayat?ın Mısır İslamcılığı ile İran devrimini karşılaştırdıktan sonra birincisini?devrimsiz hareket? ikincisini ise?hareketsiz devrim? olarak kavramsallaştırması anlamlı hale gelir (Asef Bayat 2004: 153-204). Bu tahlili kabul ettiğimizde bu defa nasıl olup da 20. yüzyıl İran?ı gibi siyasi ve entelektüel açıdan hareketli bir ortamda İslamcıların devrimin nihai liderleri konumuna geldiğini sorgulamamız gerekir. Bu soruya cevap verebilmek için dönemin önemli diğer iki toplumsal olgusunun, milliyetçiliğin ve solculuğun sergüzeştlerine kısa da olsa bir göz atmamızda yarar var.

İSİMLERİNİ AN..

ihanet mi denir

Bİ DE ŞEHİrLER ARASINDA BÜYÜK UÇURUM VARMIŞ

YA AŞIRI FAKİR YA DA GAYET ZENGİN.

bazı şeylerde diyo du

onun için ki

bu tutunma aslında demokrat-sosyal-farsi şiiliği

iranda osman, ebubekir, ömer, muaviye, hz. ayşe, muaviye, mervan, abdulmelik, ebu süfyan

Gerek siyasi ve gerekse iktisadi açıdan İran?da muhafazakar siyaset en yüksek seviyede Rehberle temsil edildiği için özellikle son dönemde yapılan tartışmaların merkezinde de bu kurum ve onun sistem içerisindeki konumu yer almıştır. Özellikle son seçim tartışmalarında Musevi?nin ve Rafsancani?nin Rehberin tarafsızlığını sorgulayan ifadelerinde görüldüğü üzere kurum günümüzdeki haliyle reformistler tarafından sistemin demokratikleşmesine engel olarak görülmüştür. Bunun yanı sıra meşhur 1999 öğrenci protestolarında olduğu gibi daha sivil hareketler de çıkış noktalarından bağımsız olarak Rehberlik kurumunun kısıtlayıcılığına vurgu yapmış ve bu kurumun yetkilerini sınırlama taleplerini dillendirmiştir. Yalnız kuşkusuz Rehberlik kurumuna karşı en köklü eleştiri İslamcı entelektüellerden gelmiştir. Biz burada söz konusu entelektüellerden Abdülkerim Suruş ve Muhsin Kediver?in görüşlerine kısaca göz atmakla yetineceğiz.

İRAN?DA MUHAFAZAKAR OLMAK: DEVRİM REHBERLİĞİ VE İLGİLİ TARTIŞMALAR

Khosrovkhavar, Farhad ve Roy, Olivier. 1999. İran: Bir Devrimin Tükenişi. İstanbul: Metis Yayınları.

tebrizi hz. alinin çocukları ve torunlarının mezarlarını gezilmesi için

Velayeti fakih eskiden farklı yapıda kullanılrken Humeyni onu katolik bir yapıya sokmuşdur mehdi gelene kadar işleri Dini rehber yürütecek falan filan feşmekan Bu benim islamım olamaz kısaca vesselam...

Fakat Rafsancani ve Musevi gibi önde gelen siyasetçilerin açıklamalarıyla su üstüne çıktığı üzere ülkede Rehberlik kurumu üzerinden rejimin yapısına dair tartışmaların olduğu da yadsınamaz. Esasen Ayetullah Humeyni sağ iken de Velayet-i Fakih teorisine muhalefet edenler olmuştu. Ancak Humeyni?nin karizmatik liderliği ve kilit konumundan ötürü bu tartışmalar genelde ilahiyat içerikli ve sınırlı bir çevrede kalmıştı. Humeyni yalnızca Şii ulema hiyerarşisinde önemli bir rütbe olan Ayetullah olmayıp aynı zamanda Ayetullah Ozmaydı ki kendisine verilen Ruhullah unvanı da onun ayrıcılıklı yerinin bir işaretidir. Ali Hamaney?in ise kişisel karizması Humeyni?ninki kadar olmadığı gibi, ülkede yüzlercesi bulunan ayetullahlardan yalnızca birisidir. Dolayısıyla da günümüzde Rehberlik kurumunun eleştiriye daha açık olduğu söylenebilir. Aşağıda bu kuruma dair yapılan tartışmaların hangi eksende cereyan ettiği ve tarafların ne tür argümanlar öne sürdüklerine değinmeye çalışacağım. Ondan önce özellikle son dönemlerde bu tartışmalarda muhafazakarlara karşı en güçlü argümanları geliştiren İslamcı entelektüellere yahut post-İslamcılığa değineceğiz.

Suruş Rehberliği ve onun sonucu olan devlet anlayışını özellikle epistemolojik açıdan sorgular. Suruşa?a göre dinin kendisi ile dinin bilgisi arasında kesin bir ayrım yapılmalıdır. Zira bunlardan birincisi sabit, kutsal ve değişmezken ikincisi kontekste bağlı, konusu kutsal olsa da kendine ait bir kutsallığı olmayan ve tabiatıyla değişikliğe tabi bir olgudur (Forough Jahanbakhsh 2001: 140-171). Bundan dolayı da hiçbir kişi ya da grubun dinin doğru bilgisine sahip olma iddiasıyla yönetme hakkı dahil belirli imtiyazlar iddia edemez. Muhsin Kediver?in fikirleri ise daha ağırlıklı olarak Velayet kavramının ve bu kavramın hem tarihsel bağlamında hem de İran İslam Cumhuriyetinin kurucusu olan Humeyni?nin eserlerinde hangi anlamda kullanıldığı üzerinde yoğunlaşır (Farhad Khosrovkhavar ve Olivier Roy 1999: 76-82; Muhsin Kadiver 1997: 160-203). Kediver burada ulemanın?velayeti? ile?nezareti? arasında eskiden beri yapıla gelen ayırıma işaret eder ve aslında Humeyni dahil Şii alimlerin velayetle kastettiklerinin esasından nezaretten ibaret olduğunu öne sürer. Kediver velayetle nezaret arasındaki farkı şöyle özetler: ?Nezaret-i Fakih teorisine göre fakih devlet idaresinde doğrulayıcı bir göreve sahip değildir. Onun görevi reddedici bir görevden yani devlet idaresinde şeraite ve dine aykırı iş yapılmasının önüne geçmekten ibarettir. Velayet-i Fakih teorisinde ise fakihin görevi hem doğrulayıcı hem de reddedicidir? (Mohsin Kadiver 1997: 137. Vurgular bana ait).

KARA ÇARŞAFA PEÇEYE TÜRBANA PEK SICAK BAKMAZ

2009 Haziranında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından İran?da yükselen tansiyonla beraber belirli tartışmalar da daha yüksek sesle yapılmaya başlandı. Eldeki makale bu tartışmaları tarihsel seyri içerisinde ve Velayet-i Fakih teorisi etrafında el almaktadır. Makalenin yazarına göre günümüz İran siyasetinde muhafazakarla reformistler arasındaki temel fark Rehberlik kurumunu ele alışlarından kaynaklanmaktadır. Bundan dolayı her ikisi de İslamcı olan muhafazakar ve reformist gruplar arasında bu konuda yapılan tartışmalar İran?ın bu gününü anlamak için büyük önem arz etmektedir. Son tartışmaların da göz önüne serdiği üzere kurumsal anlamda Rehberlik kurumunun geleceği kuşkusuz İran siyasetinin gelecek yıllarda takip edeceği seyri doğrudan belirleyecektir.

yanılmıyorsam

aleviliğin ve şiiliğin ortak değerleri olması

iran çok farklı diyo du

cezbedici bir yer gibi geliyor...

ve farsi caferi ekolü yaratmıştır..

Ayetullah Humeyni 1978 yılında NBC?ye verdiği bir röportajda İslam Cumhuriyetinin?tam anlamıyla demokratik olacağını? söylüyordu.5 Ne var ki 1979 Devriminden birkaç ay sonra yeni anayasanın referandum hazırlıkları yapılırken dönemin önemli figürlerinden Mehdi Bazargan ve Seyyid Mahmud Talikani yeni rejimin adı olan?İran İslam Cumhuriyeti?ne?demokratik? kelimesinin de eklenmesini teklif ederlerse de Humeyni bunu şiddetle reddeder. Rejimin adı İslam Cumhuriyeti olacaktır?ne bir kelime az ne bir kelime fazla? (Forough Jahanbakhsh 2001: 135). Zira Humeyni?ye göre İslam demokrasinin tüm iyi yanlarını hatta daha fazlasını zaten içermekteydi. Bu gün devrimin otuzuncu yılında muhafazakarların demokrasiden ne anladığı bir zamanların ateşli devrimcilerinden bazısı dahil birçok kişi için önemli bir soru işareti haline gelmiştir. Öyle ki artık 2005 yılından bu yana Ahmedinijad?ın da söylemleriyle sürekli canlı tutmaya çalıştığı üzere dış mihraklardan korunmak üzerine kurulu ve ilginç bir şekilde ülke dışında daha fazla yankı bulan siyaset dilinin İran?ın dahili konjonktüründe iflas etmiş olduğu günümüzde hiç olmadığı kadar net görülmüş bulunuyor. Cuma namazı ve diğer toplu ibadet çıkışlarında Tahran Üniversitesinin merkez kampus kapısından çıkan kalabalıkların Amerika ve İsrail başta gelmek üzere yabancı ülkelere okudukları lanetlerin eskisi kadar yankı bulmadığı da gözle görülen diğer bir olgu.

3,5 - 4 milyon civarında safevi türkmen alevisi yaşıyor

Azimi, Fakhreddin. 2008. The Quest for Democracy in Iran: A Century of Struggle against Authoritarian Rule. Massachusetts: Harvard University Press.

ama ne varki humeyni

Sana göre yoldan çıkmış ezyalç bana göre değil! Bu arada forumda tartışıcağım 2. nci şii olucaksın!:))Ondan önce hep sünnilerle tartışırdık:)

mevlanadır...

İRANDA SOSYALİSTLER DEVRİMDEN SONRA İHANETE UĞRADIKLARI İÇİN FAZLA KALMAMIŞ HEPSİ AVRUPAYA AMERİKAYA VEYA DİĞER ÜLKELERE KAÇMIŞ

Adını uttuğum bir caferi kökenli yazarın mehdi diye bir kitabı vardı sonradan şii olan bir arkadaşımın dükkanında görmüştüm kitabın ve yazarın tam adını unutmuşum eski dinlerde ve İslam mezheplerinde mehdi inancının sebeplerini ve yanılgılarını çok güzel anlatıyordu:)

zaten iranda özellikle azerbaycana yakın yerlerde...

tamam sağol ok:) güzel oldu profilin adaşım:)Zeydiyye, ye gelince o tarafını pek incelemedim ama onlarda galiba gaybi mehdi inancı yok ve kesinlikle muta nikahına inanmıyorlar iyi tarafları bu...

Size göre gaybi mehdi o konuda maalesef sünnileride etkilediniz Kuranİslamını temsil etmeyen bir inançlarınızdan bazıları herhalde gelmiyeceği ayan beyan olmaya başlayınca Humeyni denen İslam Papası Kumkenti VATİKAN YAPIP VELAYETİ FAKİH ihdas etti.

orta sınıf oluşmamış..

hımmm güzelmiş

Butcha, Wilfried. 2002. Who Rules Iran? : The Structure of Power of the Islamic Republic. Washington: Institute for Near East Policy.

HER KONUDA...

mecliste 2 zerdüşt inancına mensup vekillik hakkı verildi..

akla mantığa ters geliyor...

Seçimlerden sonra konuştuğumuz İranlıların hemen hepsi yeni bir devrimin ya da iç çatışmanın ülkeye kötülükten başka bir şey getirmeyeceğinde hemfikir. İran?ın girmiş olduğu yeni dönemde muhafazakarların halkın hiç da azımsanmayacak bir kesiminde var olan talepleri ciddiye almak ve reformistlerin kişisel özgürlükler söyleminin ötesine geçebilecek kadar somut bir toplumsal ve siyasi proje geliştirmek konusundaki başarıları İran?ın görünen gelecekteki kaderinde hayli belirleyici olacak. Yoksa halkın rejime küsmesinin ne gibi sonuçlar doğuracağını bu gün İran?ı yöneten kadrolar 1970?ler boyunca yakından müşahede etmiş bulunmaktadır. Kuşkusuz İran?daki rejim yabancı basının ısrarla dünyaya sunmaya çalıştığının aksine meşruiyetini kaybetmiş değil. Ancak devletin zirvesini temsil eden Ali Hamaney ile Haşimi Rafsancani?nin ilk defa olarak son seçim tartışmaları dolayısıyla karşı karşıya gelmesinin İran siyaseti açısından anlamı büyük. Toplumdaki tepkilerin seyredeceği mecrayı da çok büyük ölçüde Rehber başta gelmek üzere muhafazakar fraksiyonların refleksleri belirleyecek.

TABİ ÇOK DEĞİL..

Peki tüm bu tepkileri nasıl anlamlandırmak gerekir? Bazılarının iddia ettiği gibi İran sahiden de yeni bir devrimin eşiğine mi geldi? Başka bir ifadeyle gerçekten de İran devrimi?tükendi? mi? Şüphesiz bu son soruya cevap verebilmek için henüz çok erken, ancak muhafazakarların işinin artık eskisinden daha zor olduğunu söylemek için elimizde yeterli veri var. Özellikle 1953?ten yetmişlerin sonuna kadar ülkede görülen tüm aksaklıklardan monarşiyi sorumlu tutup devrimin hararetli aylarında ellerinde?bu gitsin de ne olursa olsun!? diye haykıran İranlıların artık ne olmasını istediklerine dair daha net fikirlerinin olduğunu görmekteyiz. Yalnız belki biraz da paradoksal bir şekilde İran?da rejimin siyasi ve toplumsal anlamda girişeceği demokratikleşme yahut yumuşama çabalarının yine muhafazakarlar tarafından başlatılması en sağlıklı yol gibi görünmektedir. Değilse Hatemi döneminde olduğu gibi reformist bir cumhurbaşkanı rejimin diğer birimlerini alarma geçirip daha tepkisel olmaya itmektedir. Her halükarda görüldüğü kadarıyla Rehberlik kurumu tartışmaların odağında olmaya pek de kısa olmayan bir süre daha devam edecek. Muhafazakarların bu kuruma rejimin diğer dayanaklarıyla dengeli bir statü kazandırma çabası içine girmeleri kuşkusuz kolay olmayacaktır. Şah?ın altmışlı ve yetmişli yıllarda İran?daki demokratik taleplere yeterli cevabı vermemesinin ne kadar vahim sonuçlar doğurduğunu bugün daha net görme imkanına sahibiz. Dolayısıyla İran?daki siyasi yapının muhafazakar odakları kendilerini bir şekilde İran?daki demokratik taleplere uydurmak durumundadır. Bu uyum sürecinin birçok yönü olsa da Rehberlik kurumunun bu noktadaki anahtar konumu tartışılmaz. Dolayısıyla Rehberlik kurumunun sistemin diğer parçalarıyla daha dengeli hale getirilmesinin zor olduğu kadar kaçınılmaz da olduğunu kaydetmek gerekir.

- 2009. ?İran: A Gren Wave for Life and Liberty? http://www.opendemocracy.net/article/iran-a-green-wave-for-life-and-liberty (İndirme tarihi 20.08. 2009)

Son yıllarda İran kendi içinde cemevlerini çoğaltarak mezhebinden dolayı aleviliğe fazlaca tolerans gösteriyor ama mezhebi yapısını o çevrede büyüdüğüm için bilerek hiç tasvip etmiyorum Humeyni bu yapıya birde velayeti fakih ekleyip daha beter yaptı Şiiliğe kumkentte vatikan kurdular gerçi eskidende vardı öğretisinde Yalnız şunuda eklemek gerekir Türkiyedeki bütün veya diğer ülkelerdeki caferilerin bir kısmı İrandaki dini otoritelere bağlı değildir kendince kabul ettikleri mollalara bağlıdırlar bu azda olsa sevindirici bir gelişme.

benim şiilikteki bu gayb imam olayına aklım almıyor kardeş

türklerin şamanizme yaptığını yapmadılar

tabi pratikte böyle değil ama...

bi de alevileri YOLUNU ŞAŞIRMIŞ İNSANLAR DERLER..

Ne Zeydiyeye güzelmi diyorsunuz? Çok ilginç bir durum. Bence onlar yoldan çıkmş müslümanlar. Peki gayb imam düşüncesi neden akla ve mantığa ters geliyor. Peki Kurana ve sünnetede mi ters geliyor acaba. İranda müslüman olmayanlara müslüman olun diye zorlama yoktur. Bakara süresini hatırlatmak isterim arkadaşlar size dinde zorlama yoktur. Yazı çok uzun biraz okuyayım da bakalım ne çıkaracam yazıdan. Bi diğer yanlış olan şey de ebubekir ömer ismi olanlara kesinlikle linç etme girişimi yoktur. Tam olarak emin olmadığınz bişeyi yazmayın. Belki gitmek isteyen arkadaş vardır. Adı ömer dir o yüzden gitmeğe çekinmesin.

AMA ZARURİYETTEN GİYERLERMİŞ