"Bir azm, eğer iman dolu bir kalbe girerse,

Obanın ışığı olan Şeyh Edebali, onu sadece aydınlatmıyor, insanlarına bir ufuk, bir hedef de gösteriyordu. Osman Gazi, bir gün Edebali'ye; "Dünya ne kadar büyük değil mi?" diye sorduğunda, ondan; "Dünya, senin gözlerinin gördüğü kadar büyük değildir. Dünyaya adalet lazım, fazilet lazım." şeklinde bir cevap almıştı.

Sultan Selim'in bir gün huzuruna getirilen dünya haritasına bakarak, "Dünya bir padişaha kifayet edecek kadar geniş değilmiş." dediği meşhurdur. Sultan Selim, tebasını adaletle idare etti. Sekiz sene içinde milletinin fıtri istidadını ortaya çıkarıp yükselttikten sonra, mülkünü iki kat genişleterek İslam Halifesi ve Hadimü'l-Harameyn unvanlarını kazandı.

Kalb gözü açık olan Edebali, asıl büyük mesajı Osman Gazi'nin rüyası üzerine vermişti. O, koynundan çıkan ayın Osman Gazi'nin koynuna girmesini ve sonra göbeğinden çıkan ağacın bütün dünyayı gölgesi altına almasını1, 'i'la-yı kelimetullah' bayrağının dünya sathında dolaştırılması davasına Osmanlıların namzed olduğu şeklinde tabir ediyordu. Osman Gazi de Kayı Boyu'nun gayesini; "Bizim mesleğimiz Allah'ın yolu, maksadımız ise, Allah'ın dinini yaymaktır." şeklinde özetliyordu. İslamiyet'in doğuşu da çölde, küçük bir toplulukla başlamamış mıydı?!.. Fetih Suresi'nde, Resul-i Ekrem'in getirdiği dinin umum dinlere üstün geleceği belirtilmektedir. Bu müjde, o dönemde Hristiyanlık, Yahudilik, Mecusilik gibi birçok mensubu bulunan dinlere veya Roma, Çin ve İran gibi büyük devletlere değil de, kabilesi bile kendini henüz tam anlamamış bir Peygambere verilmekteydi. Küçük bir topluluk olan Sahabiler, cihanşümul mesaja göre liyakat kesbettiklerinden ve Allah'ın dinini bütün insanlara ulaştırma gayreti içerisinde olduklarından, Kur'an'da haber verildiği üzere kendilerine fetih müyesser olmuştur. Osmanoğulları bunu çok iyi anladıklarından, küçük bir topluluk olmalarına rağmen, bu ufku yakalamayı ve Allah'ın emanetini omuzlama cehdini varlık sebepleri bildiler. Osmanlı bey ve sultanları; mühür veya imza manasına gelen tuğralara 'el-muzaffer daima' ibaresi koydurup, İslam bayrağını yeni yerlerde dalgalandırmak için gayret sarf ettiler.

TÜRK DÜŞÜNCE BİRLİĞİ üyelerine

Gelinen noktada, Şeyh Edebali ve onunla aynı ufku paylaşanların manevi rehberlikleri sadece bir obaya değil, dünyaya ışık olmuştu. Osmanlı bir cihan devleti haline gelmiş, Avrupa'da Bulgaristan'dan Polonya'ya , Asya'da Irak'tan Yemen'e, Afrika'da Mısır'dan Somali ve Tanzanya'ya kadar (bugün 64 devlete bölünmüş) çok geniş bir coğrafyaya adalet ve huzur getirmişti. Osmanlı padişahları tarihi kayıtlara, "Cihanın asayişinin ve insanların huzurunun sebebi olan şevketlü padişah..." olarak kaydediliyordu. Hepsinin ruhları şad, mekanları Cennet olsun! Cenab-ı Hak nefislerimizi ve nesillerimizi, bu tertemiz mazimizi anlayan ve buna layık olma cehdiyle yaşayan bir topluluk haline getirsin!

En azgın ölümler ona zincir vuramazlar;

Hz. Peygamber'in müjdesine mazhar olmak adına İslam bayrağını devralan Sultan 2. Mehmed, birçok Avrupa devletinin Bizans'a açık-kapalı çeşitli yardımlarına rağmen hedefe yöneldi ve İstanbul'u fethetti. Dünya tarihinde İlk Çağ'ın en büyük imparatorluğu olan Roma İmparatorluğu'nun varisi sayıyordu kendini. Fakat düşmanları da çoğalmıştı. Sadece Batı'da Haçlı ittifakı değil, Doğu'da Uzun Hasan, Güneyde Memluklular, Anadolu'da Karamanoğulları ve diğer beylikler hep birden söndürmek istiyorlardı Sultan Fatih'in idealini.

"Elmülküllah men yazfera yenilü minni

Bugün, 19:47

Volkan gibi coşkun akıyor durduramazlar..."3

OSMANLI UFKU

Yavuz ve Kanuni dönemlerinde önemli devlet hizmetinde bulunmuş olan Celalzade Mustafa, Yavuz'da gördüğü üstün vasıflarla ile ilgili şunları nakleder: "Mal, mülk ve cevherin onun yanında hiçbir değeri yoktu. Taç ve tahttan ar ederdi. Halifelik kaftanı sağlıklı uzun boylarına layıkıyla varis olmuşken, fakirlere yaraşır elbise ve kisveler seçip, atlas ve altın yaldızlı ipekli, sırmalı ve gösterişli giyeceklere önem vermezdi... Yeme ve uyumaya düşkün değildi. Cihan onun buyruğuna boyun eğerdi, yiğitler sözüne mum olurdu. Yeryüzüne baştanbaşa hükmedip, cihanı farz ve nafileye itaat ettirdi. Din sarayında küfrü tamamen yıkıp, din tahtına oturdu. Din onun gayretiyle yenilendi. Yüce eşikleri ilim ve sanat ehli, kılıç ve kalem sahipleri ile dolardı."5

Lev kane li olgayri kadere enmele

Bu mısralarda anlatıldığı gibi, Sultan Fatih'i de hiçbir kuvvet durduramadı ve çekirdek kocaman bir çınar oldu. Fakat çınarın ayakta kalması da, en az fidanlığında olduğu kadar ihtimam gerektiriyordu. Kişi, padişah da olsa, kulluk şuurundan ayrılmayacak, fetihleri kendinden bilmeyecek, dünyevileşmeyecekti. Tarihteki firavun ve kralların akıbetinden ders alacaktı. Hadimu'l-Harameyn Yavuz bu sırrı en iyi kavrayan hükümdarlardandı. Sultan Selim o mülke nail olduğu zaman:

Yeruddu dakheran ve yehvi nefsehu edderken

İnsan da, o imandaki son sırra ererse,

Fevkattürab likene el emru müştereken."4 ifadesiyle secdeye kapandı ve kulluğunu ilan etti.

YanıtlaDört yüz çadırlık Osmanoğulları aşiretinin yerleştiği Bilecik-Söğüt yamaçlarındaki bir levhada; "Bak Oğul! Beni incit, Şeyh Edebali'yi incitme! O, bizim aşiretimizin maneviyyat güneşidir. Terazisi dirhem şaşmaz!" öğüdü yazılıdır. Görünüyor ki, terazisi şaşmaz bir Peygamber varisi, Devlet-i Aliyye'nin çekirdeği hükmündeki Osmanoğullarını Kur'an'ın cihanşümul mesajına göre şekillendirmiştir.

Osmanlı'nın Balkanlara uzanmasını, dal budak salmasını önlemek için, V. Urban'ın teşvikiyle Macar, Bulgar, Sırp, Eflak ve Bizanslılardan bir Haçlı ittifakı oluşturuldu. Haçlılar, Sırp Sındığı denen yerde, ileri kuvvet olarak gönderilen 10.000 kişilik bir ordu tarafından bozguna uğratıldı (1364). Daha sonra oluşturulan 100.000 kişilik Sırp ağırlıklı ikinci bir Haçlı ordusu da, Kosova'da (1389) Murad Hüdavendigar tarafından 60.000 kişilik bir kuvvetle mağlup edildi. Fakat Sultan Murad bir Sırp fedaisi tarafından bu savaşta şehit edildi.2