nasılsa nato kafa mermer kafa..(95 gr. beyin )

Ömeri, Ahmed Cemal, Dirasat fi't- Tefsiri'l- Mevdui li'l- Kasasi'l- Kur'ani, Kahire, 1986.

sen dinsizsen seni dine mi çekcez..

hepside afet...

İslam'daki birçok fırkaların elimizdeki tefsirleri fazla değildir. Bazılarının da, sadece bazı ayetler hakkındaki tefsir ve te'villeri mevcuttur. Bunlar, tefsir kitaplarının sahifeleri arasında hususi olarak zikredildiği gibi, ilim kitapları arasında umumi olarak bulunurlar. Bizim bir makale çerçevesi içinde bunları teker teker ele alıp incelemeye ve tefsirleri hakkında bilgi verme imkanımız yoktur. Onun için, bu fırkalardan sadece bazılarının ismini vermekle iktifa edeceğiz. (Ayrıntılı bilgi için: Zehebi, 1/363-476; Çetin 1980, 179-196; Cerrahoğlu, 2/303-541)

2. Sure Bütünlüğüne Münhasır Konulu Tefsir: Bu tür, birinci tür konulu tefsire benzemesine rağmen çerçevesi ondan daha dardır. Şöyle ki; birinci tür konulu tefsirde, ele alınan konu tüm Kur?an çerçevesinde incelenirken, bu türde, sadece bir tek suredeki temel hedef araştırılır ve bu hedef konulu tefsirin eksenini teşkil eder. Yani, herhangi bir sureyi en ince noktasına varıncaya kadar araştırmak gayesi ile, surenin özel ve genel hedefler, maksadı ve ihtiva ettiği konuların birbirleri ile olan irtibatları üzerinde durularak, sure bir bütün olarak değerlendirilir. Fakat, elde edilen netice bakımından, bu iki tarz çalışma birbirinden oldukça farklıdırlar.

1. Tarihsel tefsir medotu. (Şimsek, 233 vd.); 2. Modernist tefsir ekolü. (a. e. g., 187 vd.); 3. Aksiyon ve dava ekolü. ; 4. İktisadi tefsir ekolü; 4. Sosyolojik tefsir ekolü; 5. Psikolojik tefsir ekolü; 6. Kıssacı tefsir ekolü. .

Ebu Huzeyfe, İbrahim ibn Muhammed, "Mukaddime fi Usuli't- Tefsir" adlı kitaba yazdığı arz; Tanta 1988.

bu işin şakası yok yani...

Oysa bir doktor nezdinde o kitabın manası açıktır. Aynen bunun gibi,

dikkat et.. kim bilgisi olmadığı halde diyor...

Mantığa bak! Kuran ile Tıp Kitabını kıyaslayarak kaçamak yola sapılıyor.

Kim de bilgisi olmadığı halde kendi görüşüne/fikrine dayanarak Kur?an?la ilgili söz söylerse/Kur?an?ı tefsir ederse ateşteki/cehennemdeki yerine hazırlansın.?

2b. Mukayyed Dirayet Tefsiri: Kendisinde muayyen bir görüşün, mesela, sufi, felsefi, fıkhi, edebi-içtimai görüşün hakim olduğu tefsirdir. Mukayyed dirayet tefsiri kendi arasında kısımlara ayrılır. Şimdi de mukayyed dirayet tefsirinin bu kısımlarını kısaca açıklayalım.

sığ bir anlayışla bu gerçeğin karşısına çıkıp derler ki:

Tehanevi, Keşşafu Istılahati'l-Fünun, İstanbul , 1984.

ne anlatalım sana bu saatten sona..

: Tefsir Çeşitleri ve Konulu Tefsir, İst., 2000.

bunu akledemiyorsan hakkaten akılsızsın..

A. Konulu Tefsirin Tarifi: Türkçe'ye, "Konulu Tefsir" veya "Kavramsal Tefsir" olarak tercüme edilen "et-Tefsiru'l-Mevdu?i" veya "et-Tefsiru't-Tevhidi" tabiri yeni bir ıstılahi tabirdir ki, şöyle tarif edilmiştir: "Herhangi bir konuyu, Kur?an'ın bütünlüğü içerisinde ele alıp, ister aynı, isterse değişik surelerde olsun konuyu uzaktan ve yakından ilgilendiren Mekki ve Medeni tüm ayetleri toplayarak, mümkün mertebe nüzul sırasını göz önünde bulundurmak şartıyla ve Kur?an'ın genel üslubu çerçevesinde çeşitli mükayeseler yapmak suretiyle, istenileni ortaya çıkarmaktır."

de bagayım?

ya makam peşindedir yada şöhret peşinde...

: Tefsir Tarihi.

Felsefenin İslam dünyasında yayılıp gelişmesini müteakıben İslam'ın bazı itikadi mes'elelerini felsefi yorumlarla açıklama gayretleri görülmeye başladı. Bunun sonucunda -diğer bazı tefsir faaliyetlerinde müşahede etmiş olduğumuz gibi- Kur?an ayetlerinin felsefi terminoloji ile izah edilmesi gayreti ortaya çıktı. Böylece, "felsefi tefsir" diyebileceğimiz bir anlayış belirdi. Ancak bu anlayışın taraftarları Kur?an'ın felsefi olarak izahını ihtiva eden tam bir tefsir yazmış değillerdir. Daha çok münferid ayetlerin felsefi yorumunu hedef alan birtakım çalışmalar göze çarpmaktadır. Bu çalışmanın ilk örneklerini ünlü filozof Kindi'de görmekteyiz. (Karlığa, Çetiner 1988, 16/198) Tefsirle en çok ilgisi tesbit edilen İbn Sina ise, felsefede Farabi ve İhvan-ı Safa'yı tamamlamıştır. (Ayrıntı için: Zehebi, 2/419-431; Turgut 1991, 289-293)

Okiç, M. Tayyib, Tefsir ve Hadis Usulünün Bazı Meseleleri, İstanbul, 1995.

Tasvip edilen ve edilmeyen yönleriyle ilim çevrelerinde tahlile tabi tutulan bu tefsir hareketinin mümessili Muhammed Abduh'tur. Daha sonra Reşid Rıza, Mustafa el-Meraği, Seyyid Kutub, Said Havva ve Mevdudi gelmektedir. (Ayrıntılı bilgi için: Zehebi, 2/547-609; Ebu Huzeyfe, 56-62)

Böyle bir tefsir metodunun doğuşuna, bazı müsteşriklerin bu asırda, Kur?an'la ilgili olarak ileri sürdükleri birtakım şüpheler vesile olmuştur. Bazı insanların, Kur?an'ın bu çağın problemlerini çözmekden aciz kaldığını iddia etmeleri üzerine, onlara en iyi cevap Konulu Tefsir çalışmaları ile verildiğinden, bu çalışmalar daha çok bu asırda ortaya çıkmıştır. Çünkü, dünyanın siyasi, iktisadi, hukuki, itikadi, ahlaki ve sosyal bunalımlar içinde çalkalandığı bir zamanda, bütün insanlık için Yüce Yaratıcı tarafından gönderilmiş olan Kur?an'ın her sahada onların hayatlarına yön verecek en üstün prensipleri yeniden ve derli toplu bir şekilde tekrar gündeme gelecek ve yapılan bu çalışmalarla, insanların Kur?an'ın evrensel prensiplerini kolayca anlamaları, benimsemeleri ve hayata tatbik etmeleri sağlanmış olacaktır. (Fude, 12-13)

İslam'da tefsir hareketine hız veren amillerden biri de, İslam'ın birinci asrından itibaren gerek dini ve gerekse siyasi bir anlayışla zuhur etmeye başlıyan fırkalar olmuştur. Her şeyden evvel Müslüman olduklarını unutmayan bu fırkalar, yaptıkları işlerin doğruluğunu ispat için Kur?an'a başvuruyorlardı. Gittikleri yolun doğruluğunu göstermek gayretiyle ayetleri, kendi görüşlerini teyid edecek şekilde te'vil ediyorlardı. İslam milleti arasında şayi olan fırkalardan herbiri Kur?an'da kendi mezhebine uygun gördüğünü alıyor, diğer kısımları ise te'vil edip, kendi görüşüne uydurmaya çalışıyor ve insanlar da bu yollardan birine tabi oluyordu.

bana göre şöyle ben böyle düşünüyorum, benim mantığıma göre böyle diyebiliyorsa,

ek olarak:

2. İşari Sufi Tefsir: Zahir manası ile bağdaştırılabilen, süluk erbabının bilebileceği birtakım anlamlara ve işaretlere göre Kur?an'ı tefsir etmektir. Burada, nazari sufi tefsirde olduğu gibi sufi müfessirlerin ön fikir ve yargıları yoktur. Müfessir, bulunduğu makamda içine doğan ilham ve işaretlerle ayetleri manalandırmaya çalışır. Kalblerine doğan bilgiyi kapalı bir üslup ile, remiz ve işaret yoluyla ifade ederler. Yaptıkları tefsirlere de tefsir değil, işaret adını verirler. Bunun için tasavvufi tefsire "işari tefsir" adı verilir. Diğer bir ifade ile bu tefsir, ilk anda akla gelmiyen, fakat tefekkürle, ayetin işaretinden kalbe doğan manaları ihtiva eder. İşari tefsirler, makbul ve makbul olmamak üzere iki gruba ayrılırlar. (Zerkani, 1/546-556; Kayhan 1991, 92) Bazı tasavvufi tefsirlere örnek olarak şunları zikredebiliriz:

Bu iddia sahiplerinin, vücudlarında bir operasyona muhtaç olmaları halinde, bir tıp kitabını okuyan herhangi bir kişiye kendilerini ameliyat etme iznini vereceklerini hiç kimse düşünemez.

Aydüz, Davut, "Fenni Tefsir," Kur?an'a Dair İncelemeler, İstanbul 2000.

Bazı araştırmacılar da Kur?an'ı, tarihi yönden araştırmaya yönelmişlerdir. Bu araştırmayla onlar, Kur?an'ın nüzul merhalelerine göre tefsir edilmesini kastetmektedirler. Yani 23 yıllık dönemde ilk 5 ayeti Kur?an'dan ilk inen ayetler olan Alak Suresi'nden başlayıp, son nazil olan ayete kadar sırayla ayetleri tefsir etme teşebbüsünde bulunmuşlardır. Bazılarına göre bu tefsir şeklinin uygulanması çok zor ve birçok yönden de faydasızdır. (Sağir, 117-118) Nüzul sırasına göre tefsir yapan müfessirler ve bu sahadaki tefsirlere misal olarak Muhammed İzzet Derveze'nin et-Tefsiru'l-Hadisi?ni verebiliriz.

?Kim bilgisi olmadığı halde Kur?an?la ilgili söz söylerse/Kur?an?ı tefsir ederse ateşteki/cehennemdeki yerine hazırlansın.?

Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Usulü, Ankara, 1991.

1. Mu'tezile, 2. Şia: a. İsmailiyye , b. İmamiyye Şiası , c. Zeydiyye, 3. Hariciler, 4. Ehl-i Sünnet.

başlıkda hoş olmamış, sanki mutlak manada tefsir yapanlar bu gruba giriyor gibi anlaşılıyor,

İbn Teymiyye, Mukaddime fi Usuli't-Tefsir, Tanta 1988.

Zehebi, Muhammed Huseyn, et-Tefsir ve'l-Müfessirun, Beyrut, ts.

Netice

Katip Çelebi Mustafa ibn Abdullah, Keşfu'z-Zunun an Asami'l-Kütübi ve'l-Funun, İstanbul, 1971-1972.

aklı başında ve ehli sünnet alimi olan hiç bir alim bu hadisten sonra halen,

Sard, Muhammed Bakır, el-Medresetü'l-Kur'aniyye, Beyrut ts.

bu söz hadis-i şerif, asos teşekkürler. söz gayet açık. allah bilgisizlerin kuran-ı yorumlamasından ve onu yaymasından korusun bizleri. başlığına tam destek.

Müslümanlar için her sahada esas olan Kur?an, lafızları bakımından da Arap dili için bir esas, yani filolojik tetkikler için de en mühim kaynak olmuştur. Sırf dil bakımından yapılan tefsirler, ekserisi kaybolan "Garibu'l-Kur?an" adındaki birçok eserlerin mevzuunu teşkil etti. Bu sahada pek çok eser meydana getirildi "Garibu'l-Kur?an" adı altında yapılan filolojik çalışmalardan ayrı olarak bir de "İ'rabu'l-Kur?an", "Meani'l-Kur?an", "Mecazu'l-Kur?an", "Vücuh ve Nezair" ve "Müşkilü'l-Kur?an" gibi çalışmalar da yapıldı. Lügavi tefsirden/Filolojik yaklaşımdan kastımız, konu olarak Kur?an dilini ele alan ve filolojik yönden Kur?an'ı inceleyen eserlerdir.

Buna karşılık dirayet tefsirleri, rivayet tefsirlerinde saydığının hususlarla birlikte dil, edebiyat, dinin genel prensipleri ve diğer genel bilgilere dayanılarak yapılan tefsirlerin genel adıdır. Bu tefsirlere "rey" veya "makul" tefsirleri de denir. Fakat burada sözünü ettiğimiz rey'den kasıt ictihattan başka bir manaya alınmamalıdır.

ı. İlhadi Tefsir

Rey tefsiri denilince sadece, akla dayanma anlaşılırsa, bu çok yanlış bir anlama olur. Oysa reye gelinceye kadar bir dirayet müfessiri şu konuları çok iyi öğrenir: Lugat, nahv, sarf, iştikak, meani, beyan, bedi' ilimleri, kıraat, fıkıh usulü, kelam, nüzul sebepleri, kıssalar, nasih ve mensuh, hadis, mevhibe ilimleri. Ayrıca bu şer'i ilimler yanında, rey tefsirinden önce hukuk, iktisad, siyasal, beşeri ve sosyal ilimlerin öğrenilmesi gerektiğini belirtenler de bulunmaktadır. Bazı müfessirlerin yaptığı gibi Kur'an'ı tamamen çağdaş ilim ve teknolojik bilgilere dayanarak açıklamaya çalışan salt rasyonalist ve pozitivist bir tefsir caiz olmadığı gibi bu tefsir usulü, selefi tefsir geleneğiyle de bağdaşmamaktadır. Bu nedenle Mevdudi, Seyyid Kutub, Said Havva... gibi ilim adamları da rivayet ağırlıklı dirayet tefsiri yazmışlardır. Zaten rivayet tefsiri olmaksızın sadece rey ile tefsirin de bir anlamı olmaz. Geçmişten günümüze meşhur rivayet müfessirleri arasında Taberi, Semerkandi, Salebi, Beğavi, Endülüsi, İbn Kesir, Sealibi, Süyuti sayılabilir. Dirayet tefsirinde de, Fahreddin Razi, Beydavi, Nesefi, Hazin; Ebu Hayyan, Neysaburi, İmadi, İsfehani, Zemahşeri'nin eserleri zikredilebilir.

osmanli batarken asos gibi dusunen din adamlari cok etkindi...

biraz bir şey bildiğini zan eden flim adamları ya bir kitap çıkartıyor yada tv. de boy gösteriyor...

Kaynaklar

amaçları şan ve şöhret..

Edebi Tefsir ekolünün kurucusu olan Emin el-Huli ve talebesi Dr. Aişe Abdurrahman ile birlikte, Muhammed Ahmed Halefullah, Seyyid Kutub, Abdulkadir el-Mağribi, Muhammed el-Mübarek, Şevki Dayf, Tahir b. Aşur, bu eğilime mensup olanların ileri gelenleridir. (Ayrıntılı bilgi için: Şerif 1982, 595-610; Sağir 1983, 103-107)

Allah tarafından gönderildiğinin apaçık olması, bir çok hakikatleri açıklaması, hakkı batıldan, doğruyu eğriden ayırması, mü'minlerin muhtaç oldukları hükümleri bildirmesi, demektir.

a. Sufi/Tasavvufi Tefsir

Yıldırım, Suat, Peygamberimizin Kur?an'ı Tefsiri, İstanbul, 1983.

piyasadaki flim adamlarından bahsediyorum...

sana laf anlatmak, deveyi hendekten atlatmaktan zor..

Feramavi, el-Bidaye fi't-Tefsiri'l-Mevdui, Kahire 1977.

Suyuti, Celaleddin, et-İtkan fi Ulumi'l-Kur?an, Beyrut, ts.

Bunlara karşı rey tefsirini caiz gürenler de şöyle demişlerdir: Zann da ilim çeşitlerindendir. İctihad edip de isabet edene iki, etmeyene bir ecir vardır. Hz. Peygamber Muaz bin. Cebel'in Yemen'e gönderilirken verdiği cevapta Kur'an, Sünnet ve reyimle hükmederim deyişinden memnun olmuş ve ona dua etmişti. Hz. Peygamber'in beyan ve izah etmediği hususlarda ilim sahipleri ellerinden geldiğince Kur'an'ı anlamaya çalışacaktır. Gerçeği bildiği halde sadece nefis ve arzusuna kapılarak Kur'an'ı tevil eden ve kendi görüş ve mezhebini takviye için çarpık görüşlerle Kur'an'ı tefsir edenler elbette Cehennem'e hazırlansın; ama bir delil ve burhana dayanarak tefsir eden iyi niyetli alimler için bu söylenemez. Ayrıca Ebu Davud ve Tirmizi'nin Hz. Cündeb ' ten rivayet ettikleri "Kur'an hakkında kendi reyi ile söz söyleyen kimse isabet etmiş olsa bile hatadadır." şeklindeki hadis sıhhatli değildir. Selef, reyden bahsederken onu bilgisizce, cahilce tefsir anlamında kullanmıştır. Kur'an'da "... tanımazlar mı... bilmezler mi... düşünmezler mi..." denilerek ilim erbabının aklı kullanarak ayetleri tefsir edebileceğine cevaz vardır. Eğer rey ile tefsir caiz olmasaydı ictihad da caiz olmazdı. Kaldı ki Hz. Peygamber Kur'an'ın bütününü açıklamış değildir veya bize her ayetin açıklaması ulaşmış değildir. Ayrıca Hz. Peygamber İbn Abbas için niçin "Allah'ın, onu dinde fakih kıl ve ona tevili öğret. " buyurmuştur?

e. Edebi-İçtimai Tefsir

tezat kafalı sığ arkadaş..

"Allah, Kur'an'ın 'mübin' olduğunu bildiriyor.

Oysa Kur'an'ın mübin olması:

Şerif, Muhammed İbrahim, İtticahatu't- Tecdid fi Tefsiri'l- Kur?ani'l- Kerim, Kahire, 1982.

g. Tarihi Tefsir

ümmeti zehirlemesin diyor...

1. et-Tüsteri, Tefsirü'l-Kur'an'i'l-Azim; 2. Sülemi, Hakaiku't-Tefsir; 3. Muhammed el-Kuşeyri, Letaifu'l-İşarat.

Zerkani, Menahilu'l-İrfan fi Ulumi'l-Kur?an, Beyrut, ts.

benlikten geçip hakka gidelim

1. Nazari Sufi Tefsir: Kur?an'ı, tetkiklerine ve felsefi görüşlerine dayandırıp, onu arzu ettikleri şekilde manalandırma ekolü olarak ortaya çıkmıştır. (Zehebi, 2/340; Ateş 1974, 167)

d. Fenni Tefsir

Mübin: açık, aşikar, aydınlık, manası vazıh demektir.

Dirayet tefsiri kendi arasında ikiye ayrılır: 1. Mutlak Dirayet tefsiri. 2. Mukayyed Dirayet tefsiri.

Kur'anı kılıfına koyun baş köşeye asın, öylece dursun. hiç açıp içine bakmayın, hele ki hiç yorum yapmayın. yoksa cısss olursunuz.

Dirayet tefsirinin öncülüğünü Irak müfessirleri yapmıştır. Aslında, tefsir geleneğinde, Hz. Peygamber'den gelen tefsire, Ashabdan, Tabiundan, Etbau't-tabiin'den gelen tefsirlere itibar etmeksizin, bugüne kadar yazılmış tefsirleri gözden geçirmeksizin tefsir yapılması caiz değildir. Tarihte, akli tefsirlerin çıkış ortamına bakıldığında, siyasi, ameli, itikadi mezheplerin vücut bulduğu felsefe ve kelam tartışmalarının yoğunlaştığı, tasavvuf akımının belirdiği bir çağ görülür ki, yapılan tefsirlerde müfessirlerin bu hareketlerin etkisi altında kaldıkları ve bunu tefsirlerine yansıttıkları bir gerçektir. Bu tefsirlerdeki ilmi terimlere, tanımlara, kavramların kullanılışına bakıldığında bu dilin neyi ifade etmek istediği anlaşılabilir. Muhakkak ki tefsir kitapları da çağının kültürünün bir parçasıdır. Oysa Kur'an ezelidir ve çağlar boyunca nice tefsirleri yapılacaktır.

dikkat edilmeli.

cemali ba kemali seyredelim

Tasavvuf, nazari ve ameli olmak üzere ikiye ayrılır. Her iki kısmın görüşlerine uygun olarak iki çeşit sufi tefsir meydana gelmiştir. 1. Nazari sufi tefsir, 2. İşari sufi tefsir.

?Kim bilerek bana yalandan bir söz isnat ederse, cehennemdeki yerine hazırlansın.

Şamil İA

Öyle ise, Allah'ın böyle nitelendirdiği Kitabını, anlaşılması zor göstermenin savunulur tarafı olamaz".

Fıkhi tefsir, Kur?an-ı Kerim'in amel yani ibadat ve muamelat yönleri ile meşgul olan, bu konu ile ilgili bulunan ayetleri açıklayan ve onlardan hükümler çıkarmaya çalışan bir tefsir koludur. Bu nevi tefsirin gayesi, İslam'ın ilk temel kaynağı olan Kur?an'ın ihtiva ettiği ameli hükümleri, kaide ve prensipleri ortaya çıkarıp onları açıklamak ve onların nasıl uygulanacaklarını göstererek, insanlara dünya ve ahiret saadetini temin etmektir. Fıkhi Tefsir, Kur?an'ın inzali ile beraber başlamıştır. (Güngör 1996, 51-52) Genellikle Kur?an-ı Kerim tefsirlerinde az veya çok olarak, Kur?an'ın ahkamına taalluk eden ayetlere temas edilir. Fakat onun sırf bu yönüne temas eden müstakil fıkhi tefsirler de yazılmıştır. (Zehebi, 2/432-473; Ebu Huzeyfe 1988, 49-52) Bu tefsirleri de, "Ahkamu'l-Kur?an", "Fıkhu'l-Kur?an", "Tefsiru Ayati'l-Ahkam" adları altında görmemiz mümkündür. Bütün bunlar, isimleri değişik olsalar da, Kur?an ayetlerinin fıkhi yönden yapılmış tefsirleridir.

hangi hamamın önünü soruyon?

Bu çeşit tefsiri benimseyenler, Kur'an-ı Kerim'i yorumlamak için, önce Kur'an'a, sonra hadislere, ayetlerin "nüzul sebeplerine" ve Sahabe'nin görüşlerine başvurmuşlardır. Şayet bunlarda aranılan bir meseleye çözüm bulunamazsa, kelimenin sözlük ıstılah ve sarf ile ilgili yönlerini dikkate alarak; i'rab, belagat, hakikat ve mecaz gibi Arap dilinin sanat ve diğer yönleri ile ayetlere açıklama ve yorumlar getirmeye çalışmışlardır. Yine bu tefsirlerde tarihi, ilmi ve sosyal birtakım gerçeklere de yer vererek ayetleri en iyi şekilde açıklamaya çalışma gayesini gütmüş olan dirayet tefsircileri, usul olarak konulan bu kaideleri genellikle ihmal etmişlerdir. (Cerrahoğlu, a. g. e. 231; Ayrıca bkz. ez-Zehebi, et-Tefsir ve'l-Müfessirun, Kahire, 1381/1961, I, 255 vd; ez-Zürkani, Menahilü'l-İrfah, Mısır, 1372, l. 517 vd.).

Yukarıda zikrettiklerimizden başka tefsir çeşitleri de vardır. Bunlar, bazıları tarafından benimsenmiş, diğer bazıları tarafından da tenkit edilmişlerdir. Bir makale çerçevesi içerisinde hepsinden ayrıntılı bir şekilde bahsetmek mümkün olmadığı için, sadece isimlerini vermekle iktifa edeceğiz:

Güngör, Mevlüt, Kur?an Tefsirinde Fıkhi Tefsir Hareketi ve İlk Fıkhi Tefsir, İstanbul, 1996.

2. Edebi Tefsir: Edebi tefsire yönelenler, Kur?an'ın belagat, muhteva zenginliği, ihtiva ettiği esasların insanlığa yetmesi, gaybi haberler ihtiva etmesi, daima yeni kalması, Hz. Peygamber'in arzusuna göre değil de, Cenab-ı Allah'ın takdirine göre gelmesi gibi konuları ele alırlar. Ayrıca Kur?an'ın dil ve üslubuyla birlikte, inişini, Mushaf halinde toplanmasını ve tabiat ilimlerini ilgilendiren yanlarını da mevzu edinirler. Buna Kur?an'ın i'cazını, yani az lafızla çok mana ifade etmesini de ilave edebiliriz. Kur?an'ın i'caz yönü üzerinde duranlar, daha ziyade onun belagatı, dil ve üslubu üzerinde yoğunlaşmışlardır.

3. Kelime ve Türevlerine Göre Konulu Tefsir: Bu tür konulu tefsirde araştırmacı, önce Kur?an kelimelerinin birini ele alır, sonra o kelimenin veya müştaklarının geçtiği ayetleri toplar. Ayetler toplanıp tefsirleri iyice öğrenildikten sonra araştırmacı, Kur?an'ın o kelimeyi kullanımı vasıtasıyla kelimenin anlamlarını tesbit etmeye çalışır. (Feremavi, 24; Müslim, 23-24; Aydüz, Tefsir Çeşitleri)

1. İçtimai Tefsir: Asrımızda yeni bir tefsir tarzı olarak kabul edilen ekolün en belirgin özelliği, Onun içtimai sahaya bakan yanlarını öne çıkararak, hidayet gayeli tefsire konu edilmesidir. Kur?an, toplum için inmiştir. Bu yüzden tefsir edilirken, çağın içtimai problemleri Kur?an ayetlerinin ışığında çözüme bağlanmalıdır. Yani tefsirin konusu insan, insanın hidayeti, içtimai meseleler olmalıdır. Bu eğilime "İçtimai Tefsir Ekolü" denilmesinin nedeni budur. Bu eğilime mensup olanlara göre önceki tefsirler, fantazi türünden bazı konuları öne çıkarmış hayattan uzak tefsirlerdir. Kimi israiliyyata dalarken, kimi dil kuralları üzerinde durmuştur. Kimi de mezhebi kavgalar ve nazari çatışmalarla doludur. Halbuki tefsir, Müslüman'ın günlük hayatını ilgilendiren meseleleri ele almalıdır. (Şimşek 1995, 36) Çünkü, Kur?an'da yer alan bilgilerin önemli bir bölümü insanın insanla olan ilişkilerine, bir başka ifade ile fert-toplum ilişkilerine aittir. Nitekim Kur?an'da insanın sosyal yapısından, aile nizamından, evlenme ve boşanmadan, muhtaçlara yardımdan, miras ve özel mülkiyetten, kabileler ve milletlerarası ilişkilerden ve farklılıklardan, yönetim biçiminin dayandığı kurallardan, savaş ve barıştan ve daha pek çok sosyal konulardan bahsedildiği görülmektedir.

"Mevdui" kelimesi ile "Mevzii" kelimesi, Arapça asılları itibariyle dat harfiyle yazılmalarına rağmen, karışmamaları için, ikincisine "Mevzii" demeyi uygun gördük.

Fakat onun sayısız inceliklerini anlayabilmek, ondan isabetli hükümler çıkarabilmek, bazı ilimleri bilmeyi gerektirir.

akledile...

Kafiyeci, Muhyiddin Ebu Abdillah Muhammed b. Süleyman, Kitabu't-Teysir fi Kavaidi İlmi't-Tefsir, .

Zerkeşi, el-Bürhan fi Ulumi'l-Kur?an, Beyrut, 1972.

Tefsir ilminde dirayet deyince, tefsir çeşitlerinden biri olan "dirayet tefsirleri" akla gelir. Tefsirler genelde ikiye ayrılırlar: Rivayet tefsirleri ve dirayet tefsirleri. Rivayet tefsirleri, selef alimlerinden nakledilen eserlere, Sahabe hatta Tabiin'in sözlerine ve Kur'an'ın bizzat Kur'an ile ve Hz. Peygamber'in hadisleri ile açıklanmasına ve yorumlanmasına dayanır.

Hiç bir kimse Kur'an'ı mutlak manasıyla tefsir edemez. Demek ki, hangi müfessir Kur'an'ı ister rivayet ister dirayet yoluyla tefsir etse, mutlaka birçok eksiği kalacaktır. Zaten dirayet tefsirleri, genellikle müfessirin en fazla geliştiği ilim kolunda ağırlık kazanmaktadır. Mesela filolog ez-Zeccac (ö. 311/923)'ın tefsiri nahv ağırlıklıdır. el-Cessas'ın tefsiri fıkıh ağırlıklıdır. Mutezililerin tefsirleri kendi görüşlerini yansıtmaktadır. Mutasavvıflarınki de tasavvufu yansıtmaktadır. Yani tefsirlerde genel olarak mezhep, fıkhi ihtilaflar, doktriner eğilimler ağır basabilmektedir.

Mesela Ebu İshak ez-Zeccac (ö. 311), Ebu'l Hasan el-Vahidi (ö. 468) Ebu Hayyan el-Endelusi (ö. 745) gibi dil alimleri nahiv ilmindeki ehliyetlerini Ma'ani'l Kur'an, el-Basit, el-Bahru'l-Muhit adlı tefsirlerinde bariz bir şekilde ortaya koymuşlardır. Fahruddin er-Razi (ö. 606) de, fıkıh, usuli fıkıh, kelam, edebiyat, felsefe, matematik, kimya, tıp, astronomi, Şafii fıkhı gibi çok geniş alanlarda sözü geçen bir alimdi ve Mefatihu'l Gayb adlı tefsirinde bütün bu ilmi çalışmalarının, hatta tasavvufun etkileri görülür. Ebu Bekr el-Cessas (ö. 370) da, bir Hanefi müctehidiydi. Ahkamu'l-Kur'an'ında Hanefi mezhebi yönünden ahkam ayetlerini tefsir etmiş, Hanefiliği müdafaa etmiştir. Bazı Mutezili fikirlerine de bu tefsirde rastlamak kabildir. Maliki alimi Ebu İshak es-Salebi (ö. 427) ve el-Hazin el-Bağdadi (ö. 741) el-Keşf ve'l-Beyan, Lubabu't-Te'vil fi Ma'ani't-Tenzil isimli tefsirlerinde İsrailiyattan nakledilen kıssalara çokça yer vererek tarih ilmine ağırlık vermişlerdir. Tasavvufi tefsirlerde, Ebu Abdurrahman es-Sulemi (ö. 412) ve Ebu'l-Kasım el-Kuşeyri (ö. 465), Hakayiku't-Tefsir ile Lataifu'l-Şarat'ta İşarat tefsir yoluna gitmişlerdir.

h. Fırka Tefsirleri/Kelami Tefsirler

C. Konulu Tefsirin Çeşitleri: Konulu tefsirin metodu ile ilgili çalışmaları incelediğimizde, birçok konulu tefsir çeşidine şahit oluyoruz. Bazıları, Kur?an ayetlerinin her cem ve toplama işlemine konulu tefsir çalışması adını verirken, bazıları buna karşı çıkıyor. Bazıları konulu tefsiri iki, bazıları üç, bazıları da bu şıkları kendi aralarında da ayrıca taksime tabi tutarak onun iki, üç veya daha fazla çeşidini sayıyorlar. Konulu tefsirin tarifinde, ne zaman ortaya çıktığı hususunda ve kaça ayrıldığı konusundaki ihtilaflar, bu çalışmaların tam olgunlaşmadığının, hala oluşma dönemini yaşadığının bir belirtisi olabilir. Dolayısıyla bu ihtilaflar, bizim de kesin bir neticeye varmamızı zorlaştırmaktadır. Onun için biz sadece genel kabul gören Konulu Tefsir çeşitlerini kısaca zikredeceğiz:

İlhad, kelime genel olarak, Allah'ın varlığına, birliğine inanmama, gerçek itikattan sapma, inanç bozukluğu, itikatsızlık, dinsizlik gibi manalarda kullanılmıştır. Kelime, felsefede "ateizm"in Arapça karşılığıdır. İlhadi tefsirler, İslam Dini'ni yıkmak gayesi ile gerek Kur?an'ı inkara yeltenen ve gerekse bazı ayetler hakkında fasid te'villerde bulunarak gayelerine ulaşmak isteyenlerin yazmış oldukları tefsirlerdir. Kısacası bu tefsir çeşidi, ilme, imana İslam'a aykırı ve İslam Dini'ne zıt düşen fikir ve hareketlerdir ki, dinin bütün asıllarını inkar edenlerle tek bir aslını inkar edenler, ayırt edilmeksizin bu lafzın içerisinde mütalaa edilmişlerdir.

asosun dediği şu:

Kur?an'ın fenni tefsirinde, Kur?an'ın bütün ilimleri ihtiva ettiği esası, ağırlık noktasını teşkil eder. Bu yolu benimseyen kimselerin nazarında Kur?an, dini itikadi ilimleri ihtiva etmekle beraber, onun diğer çeşitli ilimleri de kapsadığı fikri revaç bulur. Kur?an'ın dini ilimler dışındaki tecrübi ilimlerle olan münasebeti, onlara olan tesiri, insanları onları öğrenmeye teşviki günümüzde yeni ortaya çıkmış değildir. İslam'ın ilk devirlerinden beri bu fikirleri savunanlar hep var olmuş ve bu konuda risale, kitap ve tefsirler yazılmıştır. Her zaman ve her yerde meydana gelen bir hareketin tasvipkarları bulunduğu gibi, o hareketi benimsemeyen hatta ona mahalefet eden cereyanlar da meydana gelir. Fenni tefsir hareketi de bazı mütekaddimin ve müteahhirin tarafından makbul görülmemiş ve tenkide uğramıştır. (Aydüz 2000, 67-100)

bunu başlık yapmamdaki gayem ağzı olan konuşuyor...

Bazıları,

her şey ortada arkadaşım...

şeytanın ve nefsinin esiri olmuştur...

Kur?an'la ilgili lügat çalışmalarının yanında bir de anlam çalışmaları mevcuttur. Özellikle semantik açıdan Kur?an'a yöneliş oldukça çok yenidir. T. İzitsu'nun "Kur?an'da Allah ve İnsan" adlı eseriyle "Kur?an'da Dini ve Ahlaki Kavramlar" adlı eseri buna bir örnektir. Semantik, kelimelerin anlam derecelerini araştıran bir bilim dalı olarak ortaya çıkmıştır. (Ayrıntılı bilgi için: Süyuti, 1/149; Cerrahoğlu, 1/269-279)

1. Kur?an'ın Bütünlüğünü Esas Alan Konulu Tefsir: Yukarıda tarifte de bahsettiğimiz gibi Konulu Tefsir; herhangi bir konuyu Kur?an'ın bütünlüğü içerisinde belli esaslar dahilinde araştırma ve incelemekten ibarettir.

Kuran der ki: kuran apaçık olarak bütün insanlara indirildi. Yani bütün insanlar apaçık olarak anlayabilirler, çünkü kuranın hedef kitlesi bütün insanlar. bu kuranın kendi iddiası. Tıp kitapları ile kıyaslamanın mantıksızlığı şudur. Tıp kitapları bütün insanlar için yazılmaz sadece tıp eğitiminde olanlar veya bu eğitimi tamamlamış olanlar için yazılır. Bu sebeple herkes tıp kitabını anlayamaz. Tıp kitabının hedef kitlesi sınırlıdır dışında kalanları alakadar etmez. Ama kuran bütün insanlara apaçık olarak gönderildiğini iddia ediyor yani sınırlandırılmış bir kitle yok. herkes için apaçıktır diyor. Ama Çok sayıda tartışmalı konular, farklı görüşler, bazen zıt sonuçlara varanlar bile çıkıyor kuranı okuyanlar arasında. Yani bütün insanlara apaçık olarak gönderildi ise nedir bu kadar çok sonuca varılamayan tartışılan farklı yorumlar?

Şimşek, M. Said, Günümüz Tefsir Problemleri, Konya, 1995.

yada bilmiyorsa gerçek ilim sahibi değilse kapatsın çenesini sussun... daha hayırlı diyor...

dinsiz yaşanır mı?

Turgut, Ali, Tefsir Usulü ve Kaynakları, İstanbul, 1991.

2. Dirayet Tefsiri: Dirayet tefsiri, rivayetlere münhasır kalmayıp Arap dili ve edebiyatı, dini ve felsefi ilimler ile çeşitli müsbet ilimlere dayanılarak yapılan tefsirdir. Bu kaynaklarla yapılan tefsire de "dirayet tefsiri" veya "rey ile tefsir" ya da "ma'kul tefsir" denir. Zehebi'nin ifadesine göre re'y ile tefsir, müfessirin, Arap sözlerini, konuşma şekillerini, Arapça lafızların manalarını ve delalet vecihlerini, cahiliyye devri şiirinden yararlanarak, nüzul sebeplerine de vakıf olarak Kur?an ayetlerinin nasih ve mensuhunu ve tefsir bilgininin muhtaç bulunduğu diğer konuları bildikten sonra Kur?an'ı içtihad ile tefsir etmekten ibarettir. (ez-Zehebi, 1/255) Yani dirayet tefsirinde asıl bahis mevzuu olan husus, şahsi hamuleye ve kabiliyete dayalı olarak görüş ve ictihaddır.

yer hazırlasın...

Prof. Dr. İsmail Cerrahoğlu, Türkiye'deki ilhadi tefsir hareketleri ile ilgili olarak, bir fitne ve münakaşa konusu olmaması için isim vermeden tesbit mahiyetinde bazılarını okuyucularına sunar ve şöyle der: "Müsteşriklerin maşası durumuna gelen kimseler, yurdumuzda meydanı boş bulmuşlar, Müslüman mahallesinde salyangoz satmaya başlamış, atlarını istedikleri gibi oynatabilmişlerdir. Bunlar, kendilerini inkar edercesine geçmişlerine ve İslam'a lanet ve küfür edebilmişlerdir. İslami kaynaklardan hiçbirine vakıf olmadıkları halde, Batılı üstadlarının yanında madalya kazanabilmek için, onların eserlerinden iktibaslar yapmışlar ve bunların doğru olup olmadıklarını araştırma imkanına sahip olamamışlardır... Birçokları itibariyle kendilerinin Müslüman olduğunu kabul eden kimseler ortaya çıkmış, heva ve heveslerini tatmin edebilmek için, Kur?an-ı Kerim'i yakışık almıyacak bir şekilde te'vile yönelmişlerdir. Bunlar, zayıf ve çirkin görüşleri, mesnedsiz iddiaları ileri sürmüşler ve insanları aldatmayı düşünmüşlerdir. Bunlardan kimisi 'yenileşmek, reform' sloganı altında, kimisi de 'kafalarında kurdukları düzeni ayakta tutabilmek' gibi bayağı bir hedefin arkasında, Kur?an'ın ve İslam'ın tahrib olması pahasına da olsa böyle bir harekete girişebilmişlerdir..." (Cerrahoğlu, 2/353-378)

2a. Mutlak Dirayet Tefsiri: Kendisinde muayyen bir görüşün, mesela sufi, felsefi veya fenni görüşün hakim olmadığı dirayet tefsiridir. (el-Beyumi, 16) Şimdi de bu tarzda yazılmış birkaç önemli mutlak dirayet tefsir ve müfessirlerini zikredelim: 1. Fahruddin er-Razi, Mefatihu'l-Gayb . 2. Kadi Beyzavi, Envaru't-Tenzil ve Esraru't-Te'vil. 3. Nesefi, Medarikü't-Tenzil ve Hakakiku't-Te'vil. 4. Ebussuud Efendi, İrşadü'l-Akli's-Selim ila Mezaye'l-Kur'ani'l-Kerim.

Kayhan, Veli, Kur?an İlimlerinin Doğuş ve Gelişmesi, Basılmamış Doktora Tezi, İstanbul 1991.

Bilmen, Ö. N., Büyük Tefsir Tarihi, İstanbul 1973.

ne var bunda gayet açık ve net...

2. Konulu Tefsir

Sagir, Muhammed Huseyn Ali, el-Mebadii'l-Amme li-Tefsiri'l- Kur?ani'l-Kerim, Beyrut, 1983.

Kur?an-ı Kerim'in indiği günden beri, onu anlamak için ciddi gayretler olmuştur. Bu gayretler neticesinde de Kur?an'ı anlama ve yorumlamada farklı tefsir ekolleri ortaya çıkmıştır. Elbetteki bunlar içinde iyi ve faydalı olanlar olduğu gibi, eksik ve zararlı olanları da vardır. Bu kısa çalışmamızda biz icmalen de olsa, bu tefsir ekolleri hakkında bilgi vermeye gayret ettik.

Dirayet tefsiri, ictihada dayanır. Bu sebeple rey tefsirine karşı olanlar dirayet tefsiri hakkında şu eleştirileri yöneltmişlerdir: Rey ile tefsir Allah'a karşı bilmeden söz söylemektir. Zanna dayanarak cahilce sözlerle tefsir yasaktır. Hz. Peygamber 'den başka birinin Kur'an'ın manasını beyan ve izaha yetkisi olamaz. Kur'an hakkında kendi reyi ile söz söyleyen, Cehennem'deki yerine hazırlansın.

DİRAYET

Yoksa, ondaki her şeyin, biteviye ayan beyan ve hiç öğrenim görmemiş bir insanla bir üniversite profesörünün aynı şekilde anlayabileceği bir kitap olması demek değildir.

Fude, Mahmud Besyuni, et-Tefsiru'l-Mevduiyy, Şubra 1987.

İslamiyet'in bidayetinden beri, bazı kimseler ve gruplar hile ile İslam'ı yıkmak istemişler ve bu işte kendilerine göre en sağlam yol olarak da Kur?an-ı Kerim'i kendi heva ve heveslerine göre gelişi güzel te'vil etme ve hatta tahrife yeltenmişlerdir. Geçmiş asırlarda olduğu gibi, asrımızda da İslam'a saldırılar eksik değildir. İslam'ı ve Kur?an'ı hedef alan bu ilhad hareketlerinin en korkuncu, Kur?an-ı Kerim'in arkasına saklanarak, Onu asıl mecrasından saptıracak olan ilhadi izah tarzlarıdır. Bu faaliyetler, geçmişte sapık fırkalar tarafından icra ediliyordu. Bugün ise, bunlar aynen varsa da, İslam'ı Batılıların kaynaklarından öğrenen kendi insanlarımız tarafından ifa edilmektedir. Kur?an'ı ve onun ayetlerini heva ve heveslerine göre te'vil ve hatta tahrif ederek takip edilen yol, Kur?an'ı mecrasından saptırmada en cazip yol olarak görünmektedir. Öyle anlaşılıyor ki, İslam ve Kur?an düşmanları kendilerine cazip görünen bu yolu ısrarla takib edeceklerdir. Onların bu hareketine hız veren en mühim amil, Müslümanların bugün içinde bulundukları zayıf ve cılız durumlarıdır. Zayıflıklarının sebebi de, ilim ve irfandan mahrum oluşları ve geçmişleriyle irtibatlarını kesmeleridir. (Zehebi, 3/188-212)

Fıkhi tefsir sahasında yazılan eserlerin bazıları: 1. eş-Şafii, Ahkamu'l-Kur?an; 2. Ebu Bekir el-Cassas, Ahkamu'l-Kur?an; 3. Ebu Bekr ibn Arabi, Ahkamu'l-Kur?an; 4. el-Kurtubi, el-Cami'u li Ahkami'l-Kur?an.

Çetin, Mustafa, Kur?an-ı Kerim'i Anlama Usulü, İzmir 1980.

sen illa been anlamayacam diyorsun... burnunun dikine kıllık olsun diye bu forumda gidiyorsun..

egolarını tatmin et izin verdim sana..

ALLAH RESULÜ AS :

Yani hoş görülmeyen ve yasaklanmış olan rey tefsiri, sırf heva ve kötü niyete dayanan, hatta Kur'an'a sırt çevirdiği halde başkalarını tefsiriyle kitaba davet edenler içindir. Selef uleması, bilgiye dayanan tefsir hususunda hiçbir mahzur görmemişlerdir. Bildikleri veya bilgilerine dayanarak açıklama yaptıklarını açıkça söyleyen selef, bilmedikleri için susmuştur. Bildiğini saklamamış, bilmediği konuda da uluorta tefsir yapmamıştır.

Duman, M. Zeki, Uygulamalı Tefsir Usulü ve Tefsir Tarihi, Kayseri, 1992, s.133.

İslam dini var olduğundan beri ona karşı sinsi, yıkıcı, suret-i haktan görünerek onu içten yıkmaya çalışan hareketler de var olmuştur. Bunlar çok defa İslam'ın temelleri olan iman, ibadet ve ahlak esaslarından müslümanları uzaklaştırmak istemişlerdir. Gayeleri için, Kur'an'ı sapıkça, kendi kafalarına göre, günün çıkar hesaplarına göre tefsir etmekten geri durmamışlardır.

Süleyman Ateş, İşari Tefsir Okulu, Ankara, 1974.

Peygamber Efendimiz?in vefatından sonra özellikle fetih hareketleri sırasında yeni Müslüman olanların da etkisiyle dini yaşayışta bazı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Bu da, fert ve toplum seviyesinde kurulan dengelerde bazı değişiklikleri beraberinde getirmiş, birtakım sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik sebeplerin de etkisiyle ibadete fazla düşkünlük, uzlet, dünyadan uzaklaşma ve zühd hayatı gibi davranışların ön plana çıktığı görülmüştür. Bu düşünce ve davranışlarda bulunan kişiler, insanları kendileri gibi düşünmeye ve yaşamaya teşvik etmek için en kolay ve en kestirme yolun Kur?an'ı, kendi anlayışları istikametinde yorumlamak olduğunu görerek Kur?an'a yönelmişlerdir. Neticede bu hareket, Kur?an'da yer alan bazı ahlaki kavramları batıni bir mana ile yorumlamaya çalışmıştır. Böylece Kur?an lafızlarının biri zahiri, diğeri de batıni olmak üzere iki çeşit yorumu ortaya çıkmıştır.

B. Konulu Tefsirin Doğuşu ve Gelişmesi: Yeni bir tefsir metodu olan Konulu Tefsir metodunun, bugünkü manası ve adıyla ilk defa içinde bulunduğumuz asırda ortaya çıktığını görüyoruz. Bu metod, el-Ezher Üniversitesi Usulu'd-Din Fakültesi öğretim üyelerinin yeni yeni ele alıp incelediği bir metod olup meyvelerini vermeye başlamış, gün geçtikçe de önemi ve ona olan ihtiyaç daha iyi anlaşılmıştır. (Feramavi, 50; Müslim 1989, 17)

el-Beyumi, Seyyid Mursi İbrahim, Menahicu't-Tefsir Beyne'l-Kadim ve'l-Hadis, Kahire ts.

Şarkavi, İffet, Kadaya İnsaniyye fi A'mali'l-Müfessirin, Beyrut, 1980.

Bir ayet hakkında onu açıklayan bir ayet veya bir hadis bulunmadığında, tabii olarak re'y ve içtihadla tefsir edilir. Bu durumdaki müfessirin, tefsir usulüne göre kendisi için şart olan ilimleri öğrenmiş olması gereklidir. Aksi takdirde, mücerred re'y ile yapacağı tefsir, Kur?an'a ters düşeceğinden makbul değildir.

Bu tefsir çeşidi bir zorunluluk karşısında ortaya çıkmıştır. Çünkü İslam'ın ilk devirlerinde Araplar, Arap Yarımadası'nda iken, dillerinin bozulmamış saf haline sahiptiler. Zamanla İslam topraklarının sınırları genişleyip yabancı milletler ve yabancı kültürler ile karşılaşınca, daha önce dillerinde bulunan melekeleri zayıfladı. Bundan dolayı da Arap dilini korumak için kaidelere ihtiyaç duyuldu. Hele Arap olmayanların bu lisanı öğrenmesi, Arapça'nın gramerine bağlı bir işti. Kur'an da Arap dili ile nazil olduğundan, onun anlaşılması bazı ilimlere ihtiyaç göstermekte idi. Bu ve bunun gibi diğer amiller dirayet tefsirinin doğmasında baş rolü oynadı. (İsmail Cerrahoğlu, Tefsir Usulü, Ankara 1979, 230).

Kumi, Ahmed es-Seyyid ve M. Ahmed Yusuf el-Kasım, et-Tefsiru'l-Mevdui, Kahire, 1982.

3. Diğer Tefsir Çeşitleri

Mutezile, Şia ve Harici fırkaları gibi ortaya çıkan ilk mezheplerin hepsinin Kur?an'a sarıldığını ve ilk ihtilafların hepsinin Kur?an'a rucu' ettiğini görmekteyiz. Onlar, Kur?an'ı, kendi fırkalarının dar görüşü içine sığdırmaya uğraşmışlar, hatta İslam bünyesi içinde, aslı İslami olmayan fırkalar bile, bekalarını sağlayabilmek için Kur?an'a dayanmak mecburiyetinde kalmışlardır. Bu fırkalardan çok sonra Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat, inanç ve düşünce sistemlerini İmam Eş?ari ve İmam Maturidi'nin ekollerinde buldular ve bu iki imamın sistemini benimsediler.

Rey tefsirinin caiz olup olmaması konusunda da İslam alimleri başlangıçta fikir ayrılığına düşmüşlerdir. Bazıları Hz. Peygamber'in "Kur'an-ı kendi reyiyle tefsir eden kişi, isabet bile etse, hata etmiştir" hadisini (es-Suyuti, el-Camiu's-Sağir, II, 543; Ebu Davud, Sünen, II, 287; Tirmizi, Sünen, V, 200) delil getirerek rey ile tefsire karşı çıkmışlardır. Bazıları da bu görüşe cevaben, hadiste; hadis ve eserleri hiç dikkate almadan, heva ve hevesine, hatta kişinin kendi arzusuna göre tefsir etmesinin kasdedildiğini söyleyerek kendilerine Kur'an'daki düşünceye davet eden ayetleri de delil getirerek rey ile tefsirden anladıklarını ortaya koymuşlardır. Bu şekilde yapılan tefsirin "memduh tefsir" olduğunu söylemiş ve böyle tefsirlerin caiz olduğunu savunmuşlardır. Böylece dirayet tefsirleri yazarak, zamanımızda bize bile Kur'an'la ilgili bir çok hakikatin anlaşılmasında yardımcı olmuşlardır.

Karlığa, Bekir; Çetiner, Bedrettin, Hadislerle Kur?an-ı Kerim Tefsiri İbn Kesir, İstanbul, 1988.

insanlar Kur'an'ın mealini okuyarak, kapasiteleri nisbetinde ondan istifade etmeye çalışırlar.

Sofuoğlu, M., Tefsire Giriş, İstanbul, 1981.

f. Lügavi Tefsir

b. Felsefi Tefsir

yaz istediğin gibi..

Müslim, Mustafa, Mebahis fi't-Tefsiri'l-Mevdui, Dımeşk 1989.

kendi aklın yok mu?

asos sen laf anlatmıyorsun sadece hakaret ediyorsun! aradaki farkı iyi anla! soru soruyorum cevap yok sadece hakaret. Buna laf anlatmak mı diyorsun sen?

Huli, Emin, Kur?an Tefsirinde Yeni Bir Metod, , İstanbul 1995.

"Bilmek, tanımak" akıl, zeka, kabiliyet.

eeeee bu seferde akılsız bir zevata ne anlatsan boş...

"cevap bulamasam da ben yoluma bakarım" diyorsun. peki, iyi yolculuklar size.

c. Fıkhi Tefsir

bu konuda ilim sahibi olanlar müstesna oluyor...

Kırca, Celal, İlimler ve Yorumlar Açısından Kur?an'a Yönelişler, İstanbul 1993.

ninni mi?

: "Tefsir ve Hadis Kitabetine Karşı Peygamber ve Sahabenin Durumu," AÜİFD, Ankara 1962, IX.