Layıkına Muhabbet, Müstehakkına Nefret

?Ya Sevban! Nedir bu halin?

Ümmeti olarak bizler de Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-?in kalb-i şerifleri ile aynı hassasiyetleri taşımak durumundayız. Bu da O?nun sevdiğini sevmek, yerdiğini yermekle olur.

?Evet ya Rasulallah, seviyorum.?

Bir sohbet esnasında Sevban -radıyallahu anh-, Habibullah -sallallahu aleyhi ve sellem-?e pek derin ve dalgın bir surette bakıyordu. Öyle ki onun bu hali, Alemlerin Efendisi?nin dikkatini çekti. Merhametle sordular:

Asr-ı saadetten şu hadiseler de Allah?ın gadab ettiği kimselere karşı sahip olunması gereken kalbi kıvamın en güzel misallerindendir:

?Kişi sevdiği ile beraberdir...? müjdesini verdiler. (Buhari, Edeb, 96)

?1. Allah ve Rasulü?nü her şeyden daha çok sevmek,

?Bu minder, Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-?e aittir. Sen necis bir müşrik olduğun için, ona oturmaya asla layık değilsin!? cevabını verdi.

İman izzetine ters düşen muhabbetler, mü?minin kendisiyle çatışmasına, imanını zedelemesine, hatta inkar bataklığına düşmesine bile sebebiyet verebilir. O halde, nasıl ki midemize kirli ve haram bir lokma girmemesi için dikkat ediyor isek, layık olmayan muhabbetleri gönle sokmamak hususunda da aynı hassasiyeti göstermemiz gerekir. Kalpte iman muhabbetinin muhafazası için de:

Cenab-ı Hak bu kalbi kıvamı bizlere de ihsan eylesin! Muhabbetimizi de buğzumuzu da rıza-yı ilahisine muvafık kılsın! Bizlere hakkı hak bilip ona sarılmayı, batılı da batıl bilip ondan sakınmayı nasib eylesin!

İşte bu fazilet karşısında o düşman kişi iman ile şereflenir.

Yani mü?min, iman asaletinden olan buğz-i fillah?ı, kuru bir öfkeyle karıştırmamalı; nerede, ne zaman ve nasıl öfkeleneceğini bilmelidir. Öfkesinin nefsinden mi, imanından mı kaynaklandığına dikkat etmelidir. Zira öfke, nefisten olunca mezmumdur. Aklı baştan giderir, şeytan oraya hücum eder. Eğer öfke Allah içinse, bu takdirde büyük bir olgunluk ve fazilettir.

Allah Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem-, Hudeybiye Anlaşması öncesinde Hazret-i Osman?ı, elçi olarak Mekke?ye göndermişti. Hazret-i Osman, niyetlerinin umre yapıp dönmek olduğunu anlattıysa da müşrikler izin vermediler. Ayrıca Osman -radıyallahu anh-?ı göz hapsine alarak:

?Hayır, Allah beni İslam ile şereflendirdi.? diyerek iman muhabbetinin her şeyin üzerinde olan ulvi değerini ifade etti. (İbn-i Hişam, IV, 12-13)

?Allah?ı sevmenin alameti, Kur?an-ı Kerim?i sevmektir. Allah ve Kur?an sevgisinin alameti, Peygamber -aleyhissalatü vesselam-?ı sevmektir. Peygamber sevgisinin alameti, sünneti sevmektir. Sünneti sevmenin alameti, ahireti sevmektir. Ahireti sevmenin alameti, dünyadan hoşlanmamak tır. Dünyadan hoşlanmamanın alameti de ahiret azığı olabilecek kadarının dışında onun varlığından uzak durmaktır.?

Bu hususta İsa -aleyhisselam-?a da şu şekilde vahyedildiği rivayet olunur:

Çünkü salihlerden daima feyz, ruhaniyet ve pozitif enerji sirayet eder. Bunun zıddına, din düşmanlarına ve fasıklara muhabbet ise, felaket getirir. Bu itibarla yine ayet-i kerimede:

?Ey insanlar! «Kişi sevdiği ile beraberdir. hadisini yanlış anlamayın! Salihlerin amelini işlemedikçe salihlerden olamazsınız. Zira yahudi ve hristiyanlar, kendilerince peygamberlerini severler, fakat onlar ile değildirler.? (İhya, c. II, s. 402)

Fudayl bin Iyaz -rahmetullahi aleyh- de nefsini şöyle hesaba çekerdi:

Bir din düşmanının yaptığı bir duvara bile?aman ne güzel? demekten dolayı kalbe menfi bir tesir arız olur. Zira onun fiilini veya eserini beğenmek, o Allah düşmanının itibarını yükselteceğinden, Cenab-ı Hakk?ın gadabını celbeder. İslam şahsiyet ve kimliğini zaafa uğratan bu hal, nice mü?minlerin gaflet gösterdiği bir imtihan handikapıdır.

?Ey Musa! Ben?im için hiç dost edindin mi? Yine Ben?im adıma hiç kimseyi düşman bildin mi? buyurur.

Fakat imanın rehberliğinden mahrum bir şekilde, muhabbetini nereye hasredeceğini bilmeyen kimse, okyanus ortasında dümeni kırılan bir gemi gibidir. Nefsani yaldızlar, onu peşinde sürükler durur. Aklı, iz?anı, vicdanı dumura uğratır. Zira hak ile meşgul olmayan kalbi, batıl işgal eder. Tıpkı düşman istilasına uğramış bir ülke gibi, süfli muhabbetlere esir olmuş bir kalpte de huzur kalmaz.

Kaynak: Altınoluk Dergisi, Ekim 2008

Ayet-i kerimede buyrulur:

Velhasıl, gerçek seven, sevdiğinin sevdiklerini de sever, sevmediklerinden hoşlanmaz ve sevdiğini çokça anar. Nitekim Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-?a imanın en faziletlisi sorulduğunda şöyle buyurmuştur:

?Cenab-ı Hak, bir yudumcuk ilahi muhabbete öyle bir hususiyet vermiştir ki, ondan nasib alan, iki alemin endişesinden kurtuluşa erer.?

Muhabbet ve nefret duyguları, Allah için olmaz ise, buğz edilmesi gerekene muhabbet beslenip muhabbet duyulması gerekene de bigane kalınırsa, bu bir manevi felaket olur. Bu sebeple muhabbeti layıkına, husumeti müstehakkına tevcih etmek şarttır. Ayet-i kerimede:

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- bu suale bir türlü cevap veremez. Düşünceli bir halde evine döner. Hazret-i Fatıma -radıyallahu anha-, Hazret-i Ali?yi durgun ve düşünceli görünce meraklanır. Ne olduğunu öğrenebilmek için şefkatle:

?Bilmez misiniz ki, biz nefsimiz için kızmayız. Başkaları, nefisleri için kızdıklarından şeytan onlara musallat olur. Bizim kızmamız Allah için olduğundan, şeytan bizden, kızdığımız zaman kaçtığı gibi başka hiçbir zaman kaçmaz.?

Peygamber aşığı Sevban -radıyallahu anh- şöyle dedi:

?Ya Ali! Allah Teala?yı seviyor musun?

Bu alemde her şey zıddıyla kaimdir. Muhabbetin zıddı nefret olduğundan, Allah?ın sevmediklerinden nefret etmek de, O?nu sevmenin en tabii ölçüsüdür.

Allah ve Rasulü?nü sevmenin alameti ise, itaat ve teslimiyettir. Efendimiz?in talimatlarına samimiyetle itaat etmez isek O?nun şefaatini dilemeye de yüzümüz olmaz. Zira ayet-i kerimedeki ikaz çok açık ve nettir:

Hadis-i şerifte ise:

?Evet ya Rasulallah!?

İşte bu isabetli görüş; firasetli bir mü?minin İslam vakarını ve iman asaletini ifade eder. Nitekim 2. Bayezid?in ardından Osmanlı İslam sanatı da zirveye tırmanmıştır. Bu anlayış sayesinde İslam?ın ruhu, geometriye nakşedilmiş, değerini günümüze kadar koruyan Süleymaniye ve benzeri abideler silsilesi vücut bulmuştur.

Bunun üzerine Hazret-i Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-:

?Eğer bütün yerdekilerin ve göktekilerin ibadetini yapsan ve içinde Ben?im için dostluk ve Ben?im için düşmanlık olmazsa, bütün bu ibadetlerinin Sana hiçbir faydası olmaz!?

Hak dostları, muhabbette zirveleşmenin müşahhas misalleridir. Allah muhabbetini layıkıyla tadan gerçek mü?minler; Allah?ı, Rasulü?nü ve Onlar?ın sevdiklerini de severler. Kalplerinde başka sevgiler ömürlerini tüketir. Ana-baba, çoluk-çocuk, mal, can, eş-dost, konu-komşu, millet, vatan, ezan, bayrak ve emsali her şeyi, yani Allah?ın bütün nimetlerini yine Allah için sevmek ise, muhabbetin hakikatine vakıf olmanın işaretleridir. Zira Allah?tan gayrısına yönelmiş gibi görünen bu nevi muhabbetler de, esasen Allah için olduğundan, kalbe huzur bahşeder.

Keşif ehli bir zat, Cüneyd-i Bağdadi Hazretleri?nin yanına gider. Şeytanın, onun yanından hızla kaçtığını görür. O zat, Cüneyd-i Bağdadi?nin yanına yaklaşınca, yüz hallerinden, onun çok öfkelenmiş olduğunu anlayıp sorar:

?Ya Rabbi! Bana sırf Sen?in için olacak bir amel bildir ki, onu işleyeyim.? der. Allah Teala:

?... Ya Rabbi! Üzerimize sabır yağdır , canımızı müslüman olarak al!? (el-A?raf, 126) duasıyla Cenab-ı Hakk?a iltica ettiler. Ardından da şehiden Rablerine kavuştular.

Hak dostları; zalim, fasık ve kafirlerin hayat tarzlarına meyletmek bir yana, onların iyiliğine bile muhatap olmaktan sakınmışlardır. Zira insan, ihsana mağluptur. Gönülde, iyiliği görülen kimselere karşı bir yakınlık ve meclubiyet hissi filizlenir. Bu yüzden bir zaruret olup da ihtiyacını arz etmek gerektiğinde, salih kimselere müracaat etmeli, namerde muhtac olmaktan Allah?a sığınmalıdır.

Medine?de hiç kimse Ebu Süfyan?a yüz vermedi. Peygamber Efendimiz?in zevcesi Ümmü Habibe validemiz, Ebu Süfyan?ın kızı olduğu halde, evine kadar gelen babasının oturmak istediği minderi altından çekip aldı. Ebu Süfyan hayretle:

Yani Allah ve Rasulü?ne itaate götürmeyen muhabbet sözleri, kuru bir iddiadan öteye gidemez. Sevdiği uğruna fedakarlıkta bulunmayanların kalbi beraberlik iddiaları, dört duvar arasındaki kuru beraberlikler gibi, bir kıymet ifade etmez. Hasan-ı Basri Hazretleri buyurur ki:

?Ya Musa! Namaz senin kılavuzundur, oruç sana kalkandır, verdiğin sadaka üzerine gölge olacaktır, secdedeki tesbih senin için cennette ağaç olacaktır. Kitabımı okuman sana köşk ve huri sağlayacaktır. Ben?im adımı anman da senin ışığın olacaktır. Sırf Ben?im için hangi ameli işledin?

Firavun?dan evvela izzet ve itibar gören sihirbazlar, şahid oldukları mucizeler sebebiyle iman ettiler. Firavun, onların bu hali karşısında öfkeden deliye döndü; ölüm tehditleri yağdırmaya başladı. Sihirbazlar ise iman asalet ve metanetiyle dik durdular, batıl karşısında eğilmediler.

Bütün müslümanlar tavaf hasretiyle yanıyor, Kabe gözlerinde tütüyordu. Hatta bazıları Hazret-i Osman?ın Kabe?yi tavaf edeceğini düşünerek ona gıpta ediyorlardı. Fakat kendisini Allah ve Rasulü?ne adamış olan o sadık sahabi:

?Ya Ali! Bu sözler ancak nübüvvet ağacının dalından alınmış meyvelerdir.? buyurur.

Müşrikler, Hudeybiye Sulh Anlaşması?nı, iki sene sonra, müslümanlara karşı işledikleri büyük bir katliam ile bozmuşlardı. Üstelik Allah Rasulü?nün yeniden yaptığı sulh tekliflerini de dikkate almadılar. Daha sonra ise büyük bir korkuya kapılarak liderleri olan Ebu Süfyan?ı Medine-i Münevvere?ye gönderdiler.

?Ey iman edenler! Allah?tan korkun ve sadıklarla beraber olun!? (et-Tevbe, 119) buyrulur.

Zünnun-i Mısri Hazretleri de muhabbet ve buğzu doğru kullanmanın yolunu şöyle izah eder:

Rivayetlerde bildirildiğine göre Allah Teala Hazret-i Musa?ya:

2. İmandan sonra küfre düşmeyi, ateşe düşmek kadar tehlikeli görmek,

?Allah?ın dostu olup nefsin hasmı olmak gerekir; nefsin dostu olup Allah?ın hasmı olmak değil!..?

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- şu cevabı verir:

?O?nun Rasulü?nü de seviyor musun?

Görüldüğü üzere temelinde Allah rızası bulunan bütün muhabbetler makbuldür. Allah?ın razı olmadığı muhabbetler ise, kalbin manevi kanseridir.

?Sizi durgun görüyorum; üzücü bir şey mi oldu? diye söze girer ve; ?Eğer üzüldüğünüz şey, bu dünya ile ilgili ise kederlenmeye değmez. Ahiret ile ilgili bir husus ise, nedir sizi üzen? diye sorar.

?Anam, babam ve canım Sana feda olsun ya Rasulallah! Sen?in hasretin beni öyle yakıp kavurmaktadır ki, nurundan ayrı geçirdiğim her an bana ayrı bir hicran olmaktadır. Dünyada böyle olunca ahirette nice olur diye dertleniyorum. Orada siz peygamberlerle beraber olacaksınız. Benim ise, ne olacağım ve nerede bulunacağım belli değil! Üstelik cennete giremezsem, sizi görmekten tamamen mahrum kalacağım! Bu hal beni yakıp kavuruyor ey Allah?ın Rasulü!?

?Ya Ali! Beni tam öldürecekken niye durdun? Ne oldu ki, şiddetli bir hiddetten tarifsiz bir sükuna geçtin? Bir şimşek gibi çakmakta iken bir anda sakin bir hava gibi duruluverdin. Bu ani değişikliğin hikmeti nedir? Bu halin bana bir muamma oldu.? der.

?Şayet bunu kabul edersek, ülkemizde üslub ve ruh itibarıyla kilise mimarisinin benzeri bir mimari hakim olur, kendi İslami mimarimiz inkişaf edemez ve şahsiyet kazanamaz!..?

Nitekim ihtiyacı için başkalarından bir şey isteyip isteyemeyeceğini soran bir sahabiye Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-:

?Allah için sevmen, Allah için nefret etmen ve dilini Allah?ın zikrinde çalıştırman? (Ahmed bin Hanbel, el-Müsned, 5/247)

Gerçek mü?min, mahlukatın en şerefli varlığıdır. O, muhabbet sermayesini yanlış kullanarak bu şeref ve haysiyetini kaybedecek derecede alçalamaz. Bir yudumluk dünya lezzetine aldanacak kadar küçülemez. Maddi yapısının heva ve heveslerini tatmin etmeyi, gerçek saadet zannetme sefaletine düşmez.

groups. yahoo.com/group/diniyazilar/messages

yaptığınız "muhabbet" mi yoksa "muabbet" mi?

İki Cihan Güneşi Efendimiz bu cevap karşısında tebessüm eder ve:

Bu yazı Dini Yazılar Email Grubu'ndan gönderilmiştir. Bu gruba üye olursanız haftada bir adet buna benzer dini içerikli bir yazı email adresinize gönderilecektir. Gruba üye olmak için lütfen <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="b8dcd1d6d1c1d9c2d1d4d9caf8c1d9d0d7d796dbd7d5"> adresine "Üyelik" konulu boş bir mesaj atınız.

?Ya Ali! Gönül bir tane, sevgi ise dört. Bir kalbe bu kadar sevgi nasıl sığıyor? buyurur.

Gönlü Çelen Dünya Muhabbetleri

Ümmü Habibe validemiz:

Hazret-i Ömer -radıyallahu anh-, küfre, zulme, haksızlığa karşı son derece sert ve celalli biriydi. Bu yüzden onun bulunduğu yerde kimse haksızlığa cür?et edemezdi. Zira onun, Allah için sahip olduğu öfke ve buğz sebebiyle şeytan bile ona rastlasa derhal yolunu değiştirir, ondan kaçardı.

?Hazret-i Peygamber Kabe?yi tavaf etmedikçe ben de edemem! Ben Beytullah?ı ancak O?nun arkasında ziyaret ederim. Allah Rasulü?nün kabul edilmediği bir yerde ben de yokum...? diyerek İslam vakar ve şahsiyetiyle muhteşem bir tavır sergiledi. (Ahmed, IV, 324)

?Ey Musa, sırf Ben?im için işlediğin bir amelin var mı? diye sorar.

Hazret-i Ali -radıyallahu anh- başından geçenleri anlatır. Hazret-i Fatıma -radıyallahu anha- durumu öğrenince gülümser ve:

Bu hususta Firavun?un sihirbazlarının hali de çok ibretli bir misaldir.

?Allah?ım! Sen?in için namaz kıldım, oruç tuttum, sadaka verdim, secde ettim. Sana hamd ettim, kitabını okudum, Sen?in adını andım.? der.

?İstiyorsan sen Kabe?yi tavaf edebilirsin!..? dediler.

Bu yazı Dini Yazılar Email Grubu'ndan gönderilmiştir. Bu gruba üye olursanız haftada bir adet buna benzer dini içerikli bir yazı email adresinize gönderilecektir. Gruba üye olmak için lütfen <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class=" cf_email " data-cfemail="3054595e5949514a595c5142704951585f5f1e535f5d"> adresine "Üyelik" konulu boş bir mesaj atınız.

Hazret-i Ali -radıyallahu anh-?ın Allah için cenk ettiği bir kafiri tam öldürecekken o kafirin can havliyle yüzüne tükürmesi karşısında onu öldürmekten vaz geçmesi, bu hususta müstesna bir numunedir. Bu esrarengiz davranışa akıl erdiremeyen adam, ölmeyi öldürmeyi unutup hayret ve dehşet içinde sorar:

?Kuzunun kurttan kaçmasına şaşılmaz. Zira kurt, kuzunun düşmanı ve avcısıdır. Asıl hayret edilecek şey; kuzunun kurda sevdalanıp gönül kaptırmasıdır.?

Allah İçin Muhabbet ve Buğz

Gerçek Muhabbetin Alametleri

Böylece Hazret-i Musa, Allah katında en makbul amelin, O?nun için sevmek ve O?nun namına düşmanlarından nefret etmek olduğunu anlar. (Mükaşefetü?l-Kulub, 86)

Amin!..

?Ben ancak Allah yolunda cihad ederim. Allah düşmanlarının başını yine O?nun rızası için vururum. Buna da asla nefsimi karıştırmam? Sen ise yüzüme tükürerek bana hakaret etmek ve beni kızdırmak istedin. Ben o an hiddete kapılsaydım, seni, nefsime tabi olmak gibi adi bir sebeple öldürecektim. Halbuki ben, gururumu tatmin için değil, Allah rızası için gaza ederim.?

Bunun üzerine Rasul-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem-:

3. Allah için sevmek ve Allah için buğz etmek.? (Bkz. Buhari, İman, 9, 14)

Ebu Süfyan işittiği bu cümleler karşısında adeta dondu kaldı:

Büyük bir sabır ayından sonra lutfeylediği mübarek bayram günlerini de, garipleri sevindirecek, matemlere teselli olacak, feryatları dindirecek ruhani gayret ve hizmetlerle ebediyyet bayramının sermayesi kılsın!

Yani Allah?a dost olmak için, nefsin esaretinden kurtulmak gerekir. Diğer bir ifadeyle, nefsin arzularına mağlup olmamalı ki, Hakk?ın dostluğuna erilebilsin.

Yine asr-ı saadetten, iman celadetiyle sergilenen diğer bir misal:

Muhabbetin Halık?ı, menbaı ve nihai gayesi Allah Teala?dır. Mü?min, bütün fani muhabbetleri, ilahi muhabbete bir basamak bilmelidir. Zira hakiki muhabbet, fani muhabbetlerin dar hududunu aştıktan sonra başlar. İlahi muhabbetin lezzeti karşısında diğer muhabbetlerin geçici ve anlık lezzetleri, tıpkı güneş karşısındaki bir mum ışığı gibi sönük kalır. Hazret-i Mevlana bunu ne güzel ifade eder:

Hak Dostlarının Örnek Ahlakından - Allah İçin Muhabbet ve Buğz

Muhabbet, sevenin sevdiğinde kendi özelliklerini görmesinden kaynaklanır. Cenab-ı Hak, bir kulunda kendi cemali sıfatlarını gördüğü nisbette o kulunu sever. Yani bir mü?min, Allah ve Rasulü?nün emir ve tavsiye buyurduğu güzel ahlak ile ahlaklandığı nisbette ilahi muhabbete nail olur.

?Kızım, sen bizden ayrılalı bir acayip olmuşsun!? dedi.

Birgün Rasul-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem-, Hazret-i Ali?ye sorar:

Nübüvvet Ağacının Meyveleri

? De ki: Eğer Allah?ı seviyorsanız bana uyunuz ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın...? (Al-i İmran, 31)

?Ya Rasulallah! İnsanın sağı, solu, önü, arkası diye yönleri vardır. Kalbin de böyle. Ben Allah?ı aklım ve imanımla, Siz?i ruhum ve imanımla, Fatıma?yı insani nefsimle, Hasan ve Hüseyin?i de babalığın tabii icabı ile seviyorum.? der.

Nitekim Cenab-ı Hak, Habibim buyurduğu Sevgili Rasulü?ne eziyet veren Ebu Leheb?e lanet etmiş ve bu ilahi gadabını Kur?an-ı Kerim?de bir sure ile bütün insanlığa beyan buyurmuştur. Dolayısıyla denilebilir ki, zıtlarına nefret edilmeden yaşanan bir muhabbet noksandır, ciddiyet ve samimiyetten uzaktır.

?Hayır, isteme! Ancak istemek zorunda kalırsan, hiç olmazsa salihlerden iste!? buyurmuşlardır. (Ebu Davud, Zekat, 28)

? Hevasını kendisine ilah edinen kimseyi gördün mü?..? (el-Furkan, 43)

h var mı?

?Senin zulmün dünyaya aittir, sen dilediğin gibi hükmedebilirsin, biz nasıl olsa Rabbimize döndürüleceğiz.? diyerek meydan okudular. Elleri ve ayakları çaprazlama kesilip hurma dallarına asılmadan önce de, beşeri bir acziyet göstermemek için ellerini semaya kaldırarak:

Cenab-ı Hakk?ın kuluna vaad ettiği ebedi saadete mukabil dünyevi arzulara kapılarak Rabbini unutmak,

Tabii ki imanın lezzetini tadabilmek için muhabbetin sırf Allah için olması şarttır. Bunun da bazı alametleri vardır. Sehl -rahimehullah- bunu şöyle izah eder:

?Haydi babamın yanına var ve bu suali şöyle cevaplandır.? diyerek bazı izahlarda bulunur. Hazret-i Ali?nin gönlü bu izahlardan hoşnud olur ve hemen Efendimiz -aleyhissalatü vesselam-?ın huzuruna koşar:

?Yeryüzünde tapılan sahte tanrılardan Allah?ın en çok buğz ettiği, heva ve hevestir.? buyrulur.(Heysemi, I, 188)

?Kızım, minderi mi bana, beni mi mindere layık görmedin? diye sordu.

Cüneyd-i Bağdadi Hazretleri şu cevabı verir:

?Firdevs Cenneti?nde Peygamberler ve sıddiklarla bir arada bulunmayı istiyorsun ama, buna karşılık hangi ameli işledin? Hangi şehevi arzunu kırdın? Hangi hiddetini yendin? Sana gelmeyen hangi akrabana gittin? Kardeşinin hangi kusurunu bağışladın? Allah için hangi yakınından uzaklaştın veya hangi uzağına yaklaştın?..? (İhya, c. II, s. 402)

Bir kulun, nefsani arzularının esiri olup Rabbini unutması da bundan farksızdır. Dünyanın aldatıcı yaldızlarına kanarak Hak katındaki ulvi mevkiini zayi etmek, nadide pırlantalarla bezenmiş altın bir vazoyu, adi bir teneke parçası karşılığında satmak gibi bir hamakattir. Hazret-i Mevlana, insanın bu garip aldanışını da şu teşbih ile izah eder:

-Feridüddin Attar?ın naklettiği bir hikayede olduğu gibi-, bir padişahın yanında büyük itibarı olan bir av köpeğinin, bir av seferinde basit bir kemik parçasına takılıp, asıl sahibi olan padişahı unutması gibi bir ahmaklıktır. Dünya imtihanında insan da tıpkı bu misaldeki gibi pek çok kemiklere veya olta ucundaki yemlere muhataptır. Hazret-i Mevlana ne güzel buyurur:

Yani iman şerefi, bütün fani asabiyetlerin üstündedir. Babası bile olsa Allah için buğz edilmesi gereken kişiye buğz edebilmek, ancak iman asaletindendir.

Şayet bu hassasiyet gösterilmemiş olsaydı, İslam?ın huzurunu, zarafetini, estetiğini, ihtişamını aksettiren sanat eserleri meydana gelemezdi. Mimar Sinanlar, Hattat Hamdullahlar, Karahisariler ve emsallerinin yetişebileceği yüksek bir medeniyet zemini inkişaf edemezdi. Bu yüzden her hususta İslam şahsiyet ve vakarını sergileyip gayr-i müslimlerin hayat tarzına özenmekten sakınmak icab eder.

Allah için sevmek; sevgiye, sevgiden başka karşılık tanımamaktır. Bu manadaki sevgi, imana derinlik ve lezzet katar. Hadis-i şerifte, imanın lezzetini ancak şu üç hususiyeti taşıyan mü?minlerin tadabileceği bildirilmektedir:

Nitekim Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- de hakikate itiraz edilmesi ve hakkın çiğnenmesi haricinde öfkelenmezdi. Bir hak çiğnendiği zaman da hak yerini buluncaya kadar öfkesi sükun bulmazdı. Asla kendisi için öfkelenmez, kendisi için kimseyle münakaşaya girmezdi.

Musa -aleyhisselam- da:

?Kızım Fatıma?yı da seviyor musun?

?Ey Cüneyd! Biliyoruz ki, insan öfkelenince şeytan ona yaklaşır. Fakat çok öfkeli olduğunuz halde, şeytan niçin sizden kaçıyor? Bunun hikmeti nedir?

?Zalimler topluluğu ile oturma.? (el-En?am, 68) buyrulur.

?Peki ya Hasan ve Hüseyin?i seviyor musun?

Bunun üzerine Musa -aleyhisselam-:

?Nice balık vardır ki, su içinde her şeyden eminken boğazının hırsı yüzünden oltaya tutulmuştur.?

Bu hususta, tarihimizde 2. Bayezid?in gösterdiği ince firaseti, bizler de örnek almalıyız. 2. Bayezid devri, Osmanlı kültür ve medeniyetinin temellerinin atıldığı bir zamandır. Meşhur İtalyan mimar ve ressam Leonardo da Vinci, Bayezid Han?a bir mektup yazıp İstanbul?daki cami ve diğer eserlerin plan ve projelerini bizzat yapmayı teklif eder. Bu teklif, Kubbealtı vezirleri arasında sevinç ve heyecanla karşılanır. Bayezid Han ise, bu teklifi reddederek şöyle der:

Allah Teala buyurur ki:

Velhasıl, aklı baştan gideren ve insanı hata ve yanlışlara iten öfke, nefisten kaynaklanan ve dizginlenmesi icab eden öfkedir. Ancak din, iman, ahlak ve maneviyata karşı bir saldırı veya zulüm söz konusu olduğunda bigane ve umursamaz bir hal içinde olmak, öfkeyi dizginlemek değildir. Bilakis böyle bir davranış, derin bir gaflettir. Allah rızasına nailiyet için öfkeyi yenmek kadar, lüzumu halinde Allah için öfkelenmek de ehemmiyetlidir.

Bütün ibadet ve muamelatımızın kemali, ruhi derinliğimiz nisbetindedir. Bu yüzden kalbimizdeki muhabbet de buğz da nefsimiz için değil, Allah için olmalıdır.