felsefesinden sözediyorlar. Herkes kendi kendinden sözediyor. Onunla

1582-Montaigne, Bordeaux Belediye Başkanı oluyor, Denemeler'i

herkesin ortak olduğu taraflar ortaya konuyor. Kimse ona olan

bölünüyor. Michel, Montaigne çiftliğinin sahibi oluyor.

okudum ve ötekilerini arayıp buldum. Bu kitapla ne büyük haz ve

"Bana çatıldığı zaman öfkem değil dikkatim uyanır: Bana çatandan bir şeyler öğrenmeye can atarım. Doğruyu bulmak her iki tarafın kaygısı olmalı. İnsan öfkelendi mi düşünemez olur aklından önce sinirleri işler. Tartışmalarda bahis tutuşmak hiç de faydasız değildir. Doğrudan ayrıldık mı, elle tutulur bir şeyler kaybetmeliyiz. Yıl sonunda uşağım demeli ki bana: Bilgisizlik ve inatçılık yüzünden bu yıl bin lira kaybettiniz. Doğruyu hangi elde görsem sevinçle karşılar; uzaktan kokusunu alır almaz silahlarımı atar, teslim olurum. Fazla yukardan ve insafsız olmadıkça yazılarıma çatılmasını hoş görmüş, çoğu kez karşımdakini kırmamak için yazdıklarıma istenen biçimi verdiğim olmuştur.

duygusunu da yalnız kendinden yana çekmektir. Montaigne'i sevmek,

Kitap 1- bölüm 23

Her sene öğrencilerimle bu kitabımı paylaşırım, öğrencilerime ödül veya hediye vermek icabettiği durumlarda hediyem bellidir:))

sütnineye gönderiliyor.

Kral beğeniyor.

mektup yazıyor, yanına çağırıyor. Montaigne gidemiyor.

1579-Montaigne kendini en çok anlattığı Denemelerini yazıyor.

ondan zevk almış olanlar, bir an için yalnızlık sıkıntısından kurtardığı,

Montaigne/Denemeler

1589-Montaigne evine çekilip kitap okuyor. Denemeler'in yeni bir

ama alain de botton, kitabında montaigne'den alıntılamış.

1548-Bordeaux da isyan: Michel, Toulouse da hukuk okuluna

1555-Montaigne babasıyla Paris'e gidip geliyor.

1592-Montaigne ölüyor.

kuşku duydurmak sayesinde düşündürdüğü kimseler; akraba ve komşu

hemen kendi benzerimizi buluyoruz.

kardeşimin üniversitede ki ödevi için uğraşıyorum ben bişeyler hazırladım ama emin değilim...

Çatışmadan tartışılamaz.

bırakır; anası da ona bakıp eğlenir. Kimi baba da, oğlunun savunmasız bir köylüyü, bir uşağı öldüresiye dövdüğünü, bir arkadaşını kurnazca ve kahpece aldattığını gördüğü zaman, bunu yiğitlik belirtisi sayarak sevinir. Oysa bunlar zalimliğin, zorbalığın, dönekliğin asıl tohumları, kökleridir; çocukta filizlenirler, sonra alışkanlığın kucağında, alabildiğine büyüyüp gelişirler. Bu kötü yönsemeleri yaşın küçüklüğüne ve işin önemsizliğine bakarak hoş görmek tehlikeli bir eğitim yoludur. Önce şu bakımdan ki, çocukta doğa egemendir ve doğa asıl yeni tomurcuk salarken katıksız ve gürbüzdür; sonra da, hırsızlığın çirkinliği, çalınan şeye göre değişmez ki:

kum sancılarına tutuluyor. Denemeler'ine devam ediyor.

«1571 yılı: Michel de Montaigne, otuz sekiz yaşında. Doğum

Başımıza bir defa gelen şey, büyük bir dert sayılmaz. Bir anda olup biten bir şey için bu kadar zaman korku çekmek akıl karı mıdır? Ölüm, uzun ömürle kısa ömür arasındaki farkı kaldırır, çünkü yaşamıyanlar için zamanın uzunu kısası yoktur. Aristo, Hypanis ırmağının suları üstünde bir tek gün yaşıyan küçük hayvanlar bulunduğunu söyler. Bu hayvanlardan, sabahın saat sekizinde ölen genç, akşamın saat beşinde ölen ihtiyar sayılır. Bu kadarcık bir ömrün bahtlısını, bahtsızını hesaplamak hangimizi gülünç etmez? Ama edebiyetin yanında, dağların, şehirlerin, yıldızların, ağaçların, hatta bazı hayvanların ömrü yanında bizim hayatımızın uzunu, kısası da o kadar gülünçtür.

Hayat kendiliğinden ne iyi ne fenadır, ona iyiliği ve fenalığı katan sizsiniz.

Françoise de la Chassagne'la evleniyor.

Kralların şaştığım tarafı, hayranlarının bu kadar bol olmasıdır. Her şeyimizi emirlerine verelim, ama düşüncemiz bize kalsın. Önlerinde bükülen, dizlerimiz olsun, aklımız değil."

"Başkalarının bilgisiyle bilgin olabilsek bile ancak kendi aklımızla akıllı olabiliriz" Montaigne/Denemeler

Paris'e dönüşünde bir gün için Bastille'e atılıyor.

montaigne

1554-Montaigne in babası Bordeaux Belediye Başkanı oluyor.

kendisi olduğuna inanıyor. Onu kendinden sözetmeye götüren budur

Rarus enim ferme sensus communis in illa.

Odasına kapanıp kitaplara gömülen edebiyat adamlarının atasıdır. Özgür düşüncenin, daha doğrusu düşüncenin kalıplardan kurtularak özgürce ifade edilişinin simgesidir. Felsefenin ağırlığı altında ezilmeden, filozoflar dışında da her insanın aslında basitçe felsefe yapabileceğinin ilk göstergesidir. Eğer öğretmenseniz öğrencilerinizi kesinlikle tanıştırın onunla.

bunu üniversitede okudum ve dünyaya bakış açım bir anda değişti

Ha altın çalmışsın, ha bir iğne.

karşısında Montaigne, daha insanca, daha din dışı, başka bir anlamda

etmektir. Montaigne'i sevmek yalnız gerçeği değil, doğruluğu ve ödev

1558-Montaigne'le La Boetie arasındaki büyük dostluk başlıyor.

- Montaigne Fransız Rönesansını bitirip Klasik çağı haber veriyor.

1588-Montaigne, Denemeler'in dördüncü baskısı için Paris'e gidiyor:

Montaigne'i okumaya başladığımızda ilk farkına varacağınız özellik yazarın Yunan ve Roma çağı yazarları ile özel ilişkisidir.

MONTAIGNE'İN YAŞAMI

borcunu unutmuyor; her düşünce onun bir yankısı gibi... Korkarım bu

çamurumuzu görürüz onlarda. Doğru bir kürek suda eğri görünür. Önemli olan bir şeyin görülmesi değildir

Jean-Jacques Rousseau; ortada tek başına Voltaire; daha az önemli

1577-Montaigne'in beşinci kızı doğup bir ay sonra ölüyor. Henri de

ağlayan Mademoiselle de Gournay den başka herkes konuşuyor:

1578-Montaigne küçük bir orman satın alıyor.

1587 Henri de Navarre tekrar Montaigne'in çiftliğine geliyor.

1584-Navarre Kralı Montaigne'in çiftliğine gelip

Kerli ferli softalarla

herkesin ağrına gittiği için kimse kimseyi düzeltmeyi göze alamıyor. Düşüncesini saklayarak konuşuyor çokları."

hayatımızda hazlara, zavallı yaradılışımızın kaldıramayacağı kadar yer

"İğne çaldı, ama altın çalmak aklına bile gelmez diyenlere benim diyeceğim şudur:

başka bir hayatta yazmışım gibi geliyor o kadar candan bana, benim

perişan bir cildi kalmıştı. Yıllar sonra, kolejden çıkışımda bir cildi

veren. Büyük ve yüksek şeyleri görebilmek için onlara göre bir ruhumuz olması gerekir; yoksa kendi

"İnsanın imkan varsa karısı, çocuğu, parası, hele sağlığı olmalı; ama mutluluğunu yalnız bunlara bağlamamalı. Kendimize dükkanın arkasında, yalnız bizim için bağımsız bir köşe ayırıp orada gerçek özgürlüğümüzü, kendi sultanlığımızı kurmalıyız. Orada yabancı hiçbir konuğa yer vermeksizin kendi kendimizle her gün baş başa verip dertleşmeliyiz; karımız, çocuğumuz, servetimiz, adamlarımız yokmuş gibi konuşup gülmelyiz. Öyle ki, hepsini yitirmek felaketine uğrayınca onlarsız yaşamak bizim için yeni bir şey olmasın"

tadına varıyor ve biraz da Yunanca öğreniyor.

Sebond üstüne babasına söz verdiği eseri yazmaya başlıyor.

1571-Montaigne, çiftliğine çekiliyor ve kütüphanesine şu Latince

Yüksek mevkilerde sağduyuya az raslanır.

iki gün kalıyor.

1591-Montaigne'in kızının bir kızı doğuyor.

1574-Montaigne'in dördüncü kızı doğup üç ay sonra ölüyor.

Alay etmiş sakınmadan.

Rouen şehrini Protestanlardan almaya giden kral ordusuna katılıyor:

Bazen derin, bazen sudan

1557-Bordeaux Belediye Meclisine giriyor.

"İster sözle olsun, ister davranışla, zorbalığın her çeşidinden nefret ederim. Düşüncemizi duyular yoluyla aldatan gösterişlere her zaman karşı koymuşumdur. Üstün sayılan insanlara yakından bakınca anladım ki çoğu, herkes gibi insandır.

dönüyor ve geri kalan günlerini orada, sessizlik içinde geçirmeye

1585-Montaigne Mareşal Matignon'la mektuplaşıyor. İç savaşta

şimdiden herkese çok çoook teşekkürler...

Bir gün yaşadıysanız her şeyi görmüş sayılırsınız. Bir gün bütün günlerin eşidir. Başka bir gündüz, başka bir gece yoktur. Atalarınızın gördüğü, torunlarınızın göreceği hep bu güneş, bu ay, bu yıldızlar, bu düzendir.

yıldönümünden bir gün önce; meclisteki kulluğundan ve

bastırıyor. Montaigne'in ilk kızı doğup iki ay sonra ölüyor.

«Gerçek nedir?

Michel de Montaigne demnemeler kitabını okuyanınız vardır mutlaka...

olarak Madame de Sevigne, La Fontaine; onun yaptığını yapmaya

- Pilatus'un, devirler boyunca yankısı çınlayan korkunç sorusu

1562-Protestanlara karşı şiddet hareketleri başlıyor. Montaigne,

denemelerde okudum mu hatırlamıyorum

Montaigne in elinden düşmüyor:

önemli roller oynuyor. Bordeaux'da veba çıkıyor. Montaigne görevi

Zararıma da olsa eleştirmeciye uysal davranmalıyım ki beni her zaman serbetçe uyarsın, kendimi düzeltmeme yardım etsin. Doğrusu çağdaşlarımı böyle bir işten yana çekmek kolay değil. Düzeltilmek

şiddetleniyor; Montaigne Kralla birlikte Rouen'e gidiyor. Tekrar

Montaigne'in en çok seveceği, okuyacağı kitap bu olacak.

ÖLÜM ÜSTÜNE

hayranlık saatleri geçirdiğimi hatırlıyorum. Bu kitabı, yaşadığım

cenazesinde yakını olarak din bilgini Charron ve manevi kızı

biz tabiiki ez az beş sayfa okuduk:)

eğitmenine veriliyor. Bu eğitmen Michet'in babasının İtalyada

arkada çağdaşlarımız ve belki hepimiz. Ne büyük bir cenaze alayı. Bir

Yolda Ligciler tarafından soyuluyor. Paris'te, Denemeler'in

insanın Ben'i için bundan daha fazla umulabilir mi? Peki ama, ne

İsviçre'ye, İtalya'ya gidiyor. Paris'e dönüp kitabını krala sunuyor.

Yaşadığınız her an, hayattan eksilmiş, harcanmış bir andır. Ömrünüzün her günkü işi, ölüm binasını kurmaktır. Hayatın içinde iken ölümün de içindesiniz, çünkü hayattan çıkınca ölümden de çıkmış oluyorsunuz. Yahut şöyle diyelim isterseniz; hayattan sonra ölümdesiniz, ama hayatta iken ölmektesiniz. Ölümün, ölmekte olana ettiği ise, ölmüş olana ettiğinden daha acı, daha derin, daha can yakıcıdır.

birbirinden ayrılıyor. Böylece, maskesini gerçekten atan insanda

- Montaigne'i sevmek kendini sevmek, kendini her şeye tercih

Montaigne Denemelerden beğendiğim bir bölümü aktarmak istiyorum.

Mademoiselle de Goumay var Resmen septik olarak Bayle ve Naude

başlıyor. Plutarkhos'un Ahlaki Eserleri'nin çevirisi çıkıyor ve

Michel de Montaigne 'denemeler' kitabı hakkındaki yorumlarınızı alabilir miyim?

Yani Montaigne gerçek olarak sahiden tanıyabileceği tek şeyin

Nasıl doğuşumuz bizim için her şeyin doğuşu olduysa, ölümümüz de her şeyin ölümü olacaktır. Öyle ise, yüz sene daha yaşamayacağız diye ağlamak, yüz sene evvel yaşamadığımıza ağlamak kadar deliliktir. Ölüm başka bir hayatın kaynağıdır. Bu hayata gelirken de ağladık, eziyet çektik, bu hayata da eski şeklimizden soyunarak girdik.

Bize Montaigne'nin Denemeler'ini sevdirdi

kaldıktan sonra, ailesini alıp veba bölgesi dışına çıkıyor.

1583-Montaigne in altıncı kızı doğuyor ve birkaç gün yaşıyor.

gidiyor.

buluyor.

1539-Michel, altı yaşında; Fransa'nın en iyi kolejlerinden birine,

Hayattan edeceğiniz karı ettiyseniz, doya doya yaşadıysanız, güle güle gidin.

Bütün dertlerin bittiği yere gideceğiz diye dertlenmek ne budalalık!

saraya gönderiyor. La Boetie siyasal hayata giriyor:

ise düşünen adamı.

- Çocukken babamın kitaplığından bana Dememeler çevirisinin

alayda dua eden tek adam Pascaldır.

İlköğretimi bitirmeden her çocuk okumalı, değilse lisede okumalı, o da olmazsa üniversitede okumalı insan bu eseri. Eğer biri üniversite bitirdiği halde okumamışsa kimseye göstermeden okuyuversin bir köşede ama peşinen söyleyim bu kişiler için zevk alma garantisi veremem.

ülkesine ve devrine ait olduğu için de insanlar maske yüzünden

baskısını hazırlıyor: Birçok eklemeler yapıyor. Kitap en olgun şeklini

düşüncemi, benim hayat deneyimimi söylüyordu.

Montaigne, o hoşsohbet insan,

Bir köylü kadın, bir danayı doğar doğmaz kucağına alıp sevmiş, sonra da bunu adet edinmiş, her gün danayı kucağına alıp taşırmış; sonunda buna o kadar alışmış ki dana büyüyüp koskoca öküz olduğu zaman, onu yine kucağında taşıyabilmiş. Bu hikayeyi kim uydurduysa, alışkanlığın ne büyük bir güç olduğunu çok iyi anlatmış olacak. Gerçekten alışkanlık pek yaman bir hocadır ve hiç şakası yoktur. Yavaş yavaş, sinsi sinsi içimize ilk adımını atar; başlangıçta kuzu gibi sevimli, alçak gönüllüdür ama, zamanla, oraya yerleşip kökleşti mi, öyle azılı, öyle amansız bir yüz takınır ki kendisine, gözlerimizi bile kaldırmaya izin vermez...

1570-Montaigne, Bordeaux Belediye Meclisindeki görevinden istifa

onlara katılıyor. Sonra Montaigne'e az çok bağlananlar, bir an için

Amyot, Plutarkhos'un Hayatlar'ını Fransızcaya çeviriyor.

"Hiçbir şey kendiliğinden ne o kadar üzücüdür, ne de zor. Bizim gevşekliğimiz, güçsüzlüğümüzdür ona bu niteliği

- Montaine'in düşünceleri yanlış, ama güzel.

Söz Özgürlüğü, Montaigne

1569-Montaigne; babasının isteğiyle yaptığı Raimond Sebond'un

kimseler, karmakarışık: Saint-Evremond, Chaulieu, Garat... Daha

1576-Montaigne, Pyrrhon felsefesiyle yakından ilgileniyor: Raimond

1575-Montaigne Paris'e gidiyor.

Dünyanın deneme klasiği... Dünya tasdik etmiş, onaylamış.. Bize de hürmet etmek düşer..

Sabahattin Eyüboğlu çevirisini okumuştum uzun yıllar evvel. sonra armağan ettim okuması için bir arkadaşıma. arşive kaldırılabilir kitaplardan..

1590-Montaigne'in kızı evleniyor: Yeni kral 4. Henri, Montaigne'e

1581-Montaigne evine dönüyor.

"Niçin hayat sofrasından, karnı doymuş bir davetli gibi kalkıp gidemiyorsun? Niçin günlerine, yine sefalet içinde yaşanacak, yine boşuna geçip gidecek daha başka günler katmak istiyorsun? Lucretius."

gördüğü yeni bir yöntemle çocuğu hep Latince konuşarak yetiştiriyor.

1572-Saint-Barthelemy kırımı. Montaigne Denemeleri'ni yazmaya

Her akşam bir sayfa okuyun dedi,

özenip onu taklit etmeyi onur bilenler: La Bruyere, Montesquieu,

Kuşku duymasını bilmiş

İsa'nın tanrıca cevabını vermiş oluyor:

Navarre, Montaigne'e yüksek bir rütbe veriyor. Montaigne ilk kez

Maskesini atmak için kendini anlatıyor. Maske insanın kendinden çok

memuriyetinden bıkmış; fakat sapasağlam olarak kitapları arasına

montaigne'nin yazdığı tek kitap bence bir şaheser

ederek Paris'e gidiyor. La Boetie nin Latince şiirleriyle çevirilerini

çünkü kendini bilmeyi ayrıca her şeyden daha önemli sayıyor.

teşekkür ederim ali karadayı...

vermektir...

- Montaigne amma da düşünce çalmış benden!

"Her insanda, insanlığın bütün halleri vardır."

Montaigne- Alışkanlık

Montaigne bireysel alanı toplumsal alanın üzerinde tutar. Olaylara seyirci olmayı, evin duvarları arasında mutluluğu bulmayı önerir bize.

Madem ki ölümün önüne geçilemez, ne zaman gelirse gelsin. Sokrates'e; "Otuz zalimler seni ölüme mahkum ettiler," denildiği zaman: "Tabiat da onları!" demiş.

İnsanların ve her şeyin yüzünden maskeyi kaldırmalı, diyor.

Bordeaux'ya gönderiliyor.

hayranlarından Mademoiselle de Gournay'le tanışıyor. İç savaş

ben de sınıf öğretmeniyim ama sizlerden de yorum almak istiyorum...

1563-Montaigne, Bordeaux'ya dönüyor: La Boetie ölüyor.

Ölenden, onun sevimli taraflarından, hayata bu kadar karışan

1580-Denemeler ilk kez, iki cilt halinde basılıyor. Montaigne

Montaigne yalnızca kendisi hakkında söz etmek istediğini söylerken bizleri -daha genel anlamda insanı -anlamaya davet etmektedir:

1586-Montaigne tarihçileri okuyor.

- Yazarların çoğunda, yazan adamı görüyorum, Montaigne'de

1568-Babası ölüyor. Miras beş erkek, üç kız kardeş arasında

kitabeyi yazıyor:

«Gerçek benim!,

Burnu bile kanamadan.

başına gelemiyor. Başkanlığı bitinceye kadar yakın bir kasabada

birçok eklemelerle yeniden bastırıyor...

Guyenne Kolejine giriyor. Burada yedi yıl okuyor. Latin şiirinin

karar veriyor.>

1565-9. Charles, Bordeaux'ya gelip bir süre kalıyor. Montaigne,

"İğneyi çaldıktan sonra niçin altını da çalmasın?"

Orta 3üncü sınıftaki Türkçe öğretmenin Ali Kavruk Hocama çok şey borçluyum..

Montaigne

Tabiat bunu böyle istiyor. Bize diyor ki: "Bu dünyaya nasıl geldiyseniz, öylece çıkıp gidin. Ölümden hayata geçerken duymadığımız kaygıyı ve korkuyu, hayattan ölüme geçerken de duymayın. Ölümünüz varlık düzeninin, dünya hayatının, şartlarının biridir. .

1535-Michel, Fransızca bilmeyen Horstanus adlı bir Alman

thelogia üzerine bir eserinin çevirisini bastırıyor.

1573-İç savaş. Montaigne kralın ordusuna katılıyor; görevle

Bence en büyük kötülüklerimiz, küçük yaşımızda belirmeye başlar ve asıl eğitimimiz bizi emzirip büyütenlerin elindedir. Çocuk bir tavuğun boynunu sıkar, kediyi, köpeği oyuncak edip yara bere içinde

1533-Michel de Montaigne doğuyor ve Papessus köyünde bir

Hayatımda okuduğum en güzel kitap

öncelikle bu konuda bana yardımcı olabilecek, gerçekten yorumuna güvenebileceğim kişilerin bu başlıkta olabileceğini düşündüm, ve sizlerden yardım istiyorum...

1561-Bordeaux Belediye Medisi Montaigne'i önemli bir görevle

"Sınırları korumak, bir elçiliğin idari işlerinden sorumlu olmak, bir ülkeyi yönetmek parlak işler gibi görünebilir. Ancak azarlamak, gülmek, satın almak, satmak, nefret etmek, evinizdekilerle birlikte dürüst ve neşeli bir hayat sürmek daha ilginç, daha az rastlanan, daha da zor olan işlerdir. Başkaları ne derse desin bu tür gözden uzak hayatlarda yapılması gereken ödevler, en az başka hayatlardaki ödevler kadar zor ve gerilim doludur."

yapıyorlar bu cenaze alayında? Tören gereğince hüngür hüngür

1559-Bordeaux da mezhep kavgaları. Bir tüccar diri diri yakılıyor:

1546-Bordeaux da; Edebiyat Fakültesinde felsefe okuyor.

yalnız, nasıl görüldüğü de önemlidir."

- Montaigne ölüyor: Kitabını tabutunun üstüne koyuyorlar;