beni mi?

tuttu bacağımın siyatik ağrısı

bir mavi kumaşın üstünde unutulmuş olan elin

toprağa götüreceğim...

Ve hemen

Kolunu kaldırmış olabilir,

Aklının aydınlığına sorular sormayalı

Şimdi sevinçle, üzülmeden, kendimizi oyalayarak çıkacağın günü bekleyelim. Sabırlı olalım, elbette bir gün bu cezayı kafi görecekler.

sevgili, canımın içi ayaklar!...?

Yahut, insanların çoğunun

22 Eylül 1945

kara bir duman gibi dağılır hatıram rüzgarda; yaşarsın kalbimin

Bir ömrü birlikte yaşamaktansa bir rüyayı yaşamalı insan.

O şimdi ne yapıyor,

İyi yürekli

Evde mi, sokakta mı,

İçimde ikinci bir insan gibidir

bir yüzük,

yarı kalmış bir şarkının acısını

ve bir şalgam gibi koparmıyorlar

Yaşarsın karıcığım

Bunlar uzak bir ihtimal.

CAN DÜNDAR

bir çekmece

Üzülme. sen orada sıkıldıkça biz burada daha çok azap çekiyoruz.

Nazıma!

daha dava ilk adımında

bir ipte sallanan bir ölü.

alaca karanlığında son sabahımın

kendisi değil

Nazım&amp;#8217;cığım,

Aynı daldan düşüp ayrıldık

Belki onlara tepki vermek yerine daha baştayken kabullenmek gerek. Tıpkı Cemil Meriç'in eşi Fevziye hanım gibi. Lamia'ya olan aşkı sineye çekip, ömrünün sonuna kadar eşinin yanıbaşında olacak kadar. Bunu kabullenebilen başka Fevziye hanımlar var mıdır bilemiyorum. Ya da sonlu olduğunu kabullenip bitirildiği anda bitirecek kadar.

ipi boğazıma

hapiste

Piraye

Nazım gibi şiirler yazmalı, Piraye gibi beklemeli.

zavallı bir çingenenin

gözleri baldan tatlı arım benim:

Yol yüz yıllık

geçirecekse eğer

Karım benim!

Yüzündeki birkaç çizgi de benim yüzümden olmadı mı, Nazım?

Belini sarmayalı

İki türlü de zor iş Lamia olmak, Piraye olmak, Münevver olamk...

Yeniden içeri alınacağını hissedince, "7 tepeli şehrinde bırakıp gonca gülünü" yurtdışına kaçtı. Vatandaşlıktan çıkarıldı ve yeniden başladı hasret mektupları... Bu kez mektupların üzerinde Münevver'in adresi yazılıydı:

şu anda şimdi, şimdi?

Bu ölüme bir türlü

Yüz yıl oldu yüzünü görmeyeli

ve yalnız

5 yıl? 10 yıl? Belki daha da az,

Ne güzel şey hatırlamak seni,

Alışıldı.

ölüm acısı.

duyamayız sesini birbirimizin :

Lakin hasret bitince bitti aşk.

Beni şimdiye kadar hiç üzmedin, böyle kötü şeyler düşünme.

Gözünün içinde durmayalı

fasulyanın neden bir türlü pişmediğini mi?

Yüz yıldır bekliyor beni

sen benim sekiz yıldır dul karımsın...

SAAT 21-22 ŞİİRLERİ

Dokunmayalı sıcaklığına karnının

1959'da Vera ile evlendi. 1963'te öldü.

Bilirsin, benin güzel bir huyum vardır, her felaket karşısında taş kesilirim. Sen de öyle yap, üzülmekle, sıkılmakla eline bir şey geçmez. Bizi düşünme, ben her işi düzeltirim. Çocuklarının başında ben varım. Yoksa bana itimadın yok mu?

içinde sen.

hürriyetin sütbeyaz maviliğine

Aşk bitti ve ayrıldılar.

Piraye ile 1935'te evlendi. Ertesi yıl tutuklanarak içeri girdi. "Adını kol saatinin kayışına tırnağıyla yazdığı" bu kadınla 1950'de çıkana kadar yazıştılar.

kızıl saçlı bacısı

Nazım yeni bir aşktaydı çoktan... 1949'da Bursa cezaevinde dayısının kızı Münevver'e tutulmuştu. Boşandığı 1951 yılında Münevver'den bir oğlu oldu.

filanca gün, falanca yerde söylediğin söz,

Güler yüzlü olur muyum, bilemem ama, senin yanında her zaman dünyanın en bahtiyar kadını idim, öyle de kalacağım. Kocasından, on sene sonra, atıldığı hapiste hala aşk mektupları alan kadının bahtiyar olmaması için ancak deli olması lazım. Sen en güzel senelerini bana verdin, en güzel aşk şiirlerini bana yazdın, bütün eserlerinde benden bir parça var.

Sıkılma. Sana kitap gönderdim, onları oku, vakit geçirmeye çalış. Çok sinirlendiğin zaman beni hatırla, sen orada sıkıldığın zamanlar, ben burada duyuyorum, hastalanıyorum.

O şimdi ne yapıyor

okşuyor.

Nazım bir kadına aşık değildi, Nazım aşkın kendisiydi. Piraye olmasaydı Nazım yine Nazım olacaktı yada Vera yada Münevver.

ne bileyim

yazmak sana dair,

kıllı siyah bir örümceğe benzeyen eli

seni sevmek saadeti...

23 Eylül 1945

yirminci asırlılarda

Sonra yüz yıldır bekleyen o kadın, oğlunu sırtlayıp çıkageldi bir gün; yüz yıllık yolu aşarak...

vakur yumuşaklığı canımın içi İstanbul toprağının...

içinde sen varsın,

Seninle ben aynı insanız gibi geliyor bana, sen ağladığın zaman ağlamak, güldüğün zaman da gülmek istiyorum.

? her kara günümde onu bana tıpış tıpış getiren

On lira ile ayakkabıları gönderiyorum.

Ve ne düşünüyor

'Seni asarlarsa seni kaybedersem;

Kitap okurum :

17 yıllık ilişkileri boyunca yazılan 581 mektubu Piraye Hanım'ın oğlu Memet Fuat yayınladı geçenlerde... Nazım, karısına şöyle yazıyordu:

Nazım Hikmet-KARIMA MEKTUP

Parmakların ucunda kalan kokusu sardunya yaprağının,

karşımda sen oturursun,

konuşamayız seninle,

bana fanila bir don al

Bir tanem!

Nazım HİKMET.

sana yazdıklarımı bağıra bağıra okumalıyım...

altın renkli

Sarhoş şaraptan bıktı, şarap kadehten taştı, inkılap Marx'ı aştı.

Nazım Hikmet'in hayatı bu tezin ispatıdır adeta...

çalışırım :

Bir şehirde bir kadın

Aynı daldaydık, aynı daldaydık

sıcak koyu bir karanlık...

ve etin daveti :

kellesini adamın.

bir mahpusun karısı.

diyorsun;

İlk okuduğum zamanlarda Nazım hayatını çok şaşırmıştım. Hep bildiğimiz şiirler sözler Piraye kokardı buram buram sonrasında gerçekleri görünce çok kızdım ona belkide kadınlık duygularıma yenildim heleki Vera bir türlü alıp şiirlerin üzerine yerleştiremedim bir türlü... Benim için sadece Piraye var tüm şiirlerde...

Ne güzel şey hatırlamak seni :

Paran varsa eğer

O şimdi ne düşünüyor,

şarkı dinlerim :

edasındaki dünya...

beyaz, kalın bileğini nasıl da çırçıplak eder bu hareketi!...?

Belki dizinde bir kedi yavrusu var,

güneşli bir rahatlık

Suçsuz olduğun artık bence malum. Mektubun ferahlattı beni.

fırlayarak yerimden

kıpkızıl çizgilerle bölünmüş

şu anda, şimdi, şimdi?

Oturdum ekmeğimi yerim :

hapiste sırtüstü yatıp seni düşünmek :

emin ol ki sevgilim;

Çocuklar ve evdekiler mektup yazdılar, gönderiyorum. Haber&amp;#8217;den on beş lira aldım. Vedat&amp;#8217;ın borcunu ödedim. Param var. Merak etme.

'yaşıyamam! '

Piraye, aşkından ölür ama bir daha Nazım'a dönmez!

karşımda sen.

dostlarımı ve seni göreceğim

ve saçlarında

Sen ki, her yerde «hazırı nazır ımsın,

razı olmuyor gönlüm.

Gözlerinden, ellerinde Öperim.

Biz neden bu çağda böyle aşık olamıyoruz anlamıyorum ki? içimiz çürümüş bizim.

İlham kaynağını sevgiliye olan aşktan alan, aşk ile beslenen şair, yazar ya da sanatçılar, bir aşk bittiğinde yazamaz çizemez oluyorlar.

Bir defter al, hatıralarını her gün duyduklarını yaz. Eminim ki mektupların kadar güzel olacaktır.

Sana tahtadan bir şeyler oymalıyım yine :

en fazla bir yıl sürer

ve yaşım kırkı geçmiş iken...

Belki de yürüyordur, adımını atmak üzredir,

daima iyi şeyler düşünmeli

ne diye yazdım sana

O mektuplardan birinde Nazım, "Çıkarsam ve sana kavuşursam, bu öyle dayanılmaz bir saadet olacak ki, gebereceğim diye korkuyorum" diyordu. Oysa öyle olmadı. Taze bir ekmek hayaliyle yıllar yılı aç yaşayan biri, hasretle dişlediği somunun dördüncü diliminde ne hissederse onu hissetti Nazım; ot yağmura, ayna ışığa kavuştuğunda ne olursa, o oldu.

neden böyle bedbaht olduğunu mu?

Haydi bunlara boş ver.

Bir rüya bir ömür yeter insana.

Başka bir düşe gitmek istiyorsa da, böyle bir aşkı yaşatana minnettar olmalı..

istendiğini idamımın

mavi gözlerimde korkuyu görmek için

'Başım sızlıyor yüreğim sersem! ' diyorsun.

Ve unutma ki

çalışıyor mu, uzanmış mı, ayakta mı?

Yoksa

Ne güzel şey hatırlamak seni.

ve üç metre kadar ince ipekli dokumalıyım.

boşuna bakacaklar

? hey gülüm,

Nazım'ın hep uzağındaki kadınları sevdiği söylenebilir.

"Seni nasıl seviyorum biliyor musun? Ot yağmuru nasıl severse, ayna ışığı nasıl severse, balık suyu ve insan ekmeği nasıl severse, sarhoşun şarabı, şarabın billur kadehi sevdiği gibi, annenin çocukları, çocukların anneleri sevdikleri gibi, Lenin'in inkılabı ve inkılabın Marx'ı sevdiği kadar, velhasıl seni Nazım Hikmet'in Hatice Zekiye Pirayende Piraye'yi sevmesi gibi seviyorum."

Bir ressamın hayatını konu alan bir film izlemiştim. Filmin teması ilham üzerine idi. Ressam ancak aşık olduğu dönemde eserler meydana getiriyordu. Aşk bitince işi de bitiyor, resim yapamıyor ve yeni arayışlar içine giriyordu.

ölüm ve zafer haberleri içinden,

şu anda, şimdi, şimdi?...

penceremde demirlere yapışarak

Aramızda yüz yıllık zaman

Lakin bir Piraye bulmak istiyorsak, önce Nazım olmalı.

Nazım yeni bir aşktaydı çünkü...