Her ferdin ve toplumun bir eceli vardır. Ecel tek olup Allah'ın kaza ve kaderiyledir. İnsanları dirilten, rızıklandıran ve öldüren Allah olduğundan, eceli belirleyen de O'dur. "Aranızda ölümü takdir eden biziz..." (el-Vakıa 56/60) ayeti bu hususu ortaya koymaktadır.

Ehl-i sünnet bilginlerine göre, öldürülen şahıs da bütün insanlar gibi eceliyle ölmüştür. Çünkü ecel, hayatın tereddütsüz olarak son bulduğu andır. Şayet maktul öldürülmemiş olsaydı, o anda tabii veya bir başka biçimde ölecekti. Bu hususu belirleyen ilahi iradedir. Şu halde katil o kişiyi öldürmekle onun ecelini öne almış değildir. Katilin cezayı hak etmesinin sebebi de, Allah'ın "... Kötülüklerin açığına da gizlisine de yaklaşmayın ve Allah'ın yasakladığı cana haksız yere kıymayın. İşte bunlar Allah'ın size emrettikleridir. Umulur ki düşünüp anlarsınız" (el-En`am 6/151) buyruğu ile yasakladığı bir şeyi işlemesi, kul olarak kendine verilen gücü kullanma hususunda dinin haram kıldığı bir davranışı isteme ve yapma yönünde seçimini yapmış olmasıdır. Onun bu seçimi üzerine de sünnetullah diye ifade edilen tabiat kanunlarına göre Allah, ölüm denen sonucu yaratmış olmaktadır. Allah'ın bu durumu ezeli ilmiyle biliyor olması, kulun iradesinin elinden alınmış olması anlamına gelmez.

Ecel hiçbir sebeple değişmez. Bazı ibadet ve güzel davranışların ömrü artıracağına dair hadisler (bk. Süyuti, el-Camiu's-sag¢r, II, 44) insanları hayırlı ve güzel işlere teşvik etmeyi amaçlayan hadisler olup, genellikle şu anlamda yorumlanmışlardır:

bu konu benimde çok kafamı karıştırıyor.. ilhami gülerin allahın ahlakiliği sorunu diye bir kitabı var.. belki sizede ışık tutar..

Sözlükte "önceden tesbit edilmiş zaman ve süre" anlamına gelen ecel, terim olarak, insan hayatı ve diğer canlılar için belirlenmiş süreyi ve bu sürenin sonunu yani ölüm anını ifade eder.

mutezilenin çoğunluğuna göre öldürülen kimse eceli ile ölmemiştir. katilin fiili sebebiyle ölmüştür. eğer öldürülmeseydi yaşamaya devam edecekti. taki Allahın takdir ettiği normal ölüm gelinceye kadar.

«Muhakkak ki bu; Allah'a pek kolaydır. Basittir. Allah Teala'nın bunu ve bütün mahlukatınm tek tek bilgisini ihata etmesi O'nun için gayet basittir. Çünkü O'nun bilgisi her şeyi kuşatır ve hiç bir şey O'n-dan saklanmış değildir.

Allah'ın izni olmadan bir yaprak bile kıpırdamaz.

Kur'an ayetlerinden anlaşıldığına göre, ecel ne vaktinden önce gelebilir ne de geciktirilebilir: "Her ümmetin bir eceli vardır. Ecelleri gelince ne bir an geri kalırlar, ne de bir an ileri gidebilirler" (el-A`raf 7/34; Yunus 10/49), "Allah eceli geldiğinde hiçbir kimse için erteleme yapmaz..." (Münafikun 63/11).

YANİ...

2. Yüce Allah bu gibi kimselerin iyilik yapacağını bildiği için ezeli planda onların ömrünü buna göre fazla belirlemiştir.

ehli sünnet

İbn Abbas'tan nakledilir ki; o, «Bir ömürlünün çok yaşaması ve ömrünün azalması ancak kitabdadır. Muhakkak ki bu; Allah'a pek kolaydır. ayeti konusunda şöyle demiştir; Kimin hakkında uzun ömür ve yaşama hükmü verilmişse; o, muhakkak kendisi için tak-dir edilmiş olan ömrü yaşar. Bu ömrü doldurması demek, kendisi için takdir edilmiş olan kitabın tamamlanması demektir. Kimin de ömrünün kısa olması kararlaştırılmışsa hayatı mutlaka ömrüne göredir. Onun hayatı, kendisi için kaydedilen yazıya göredir. İşte Allah Teala bu ayette, bunun hepsinin kitabının Allah katında olduğunu bildiriyor. Dahhak İbn Müzahim de böyle demiştir. Abdurrahman İbn Zeyd İbn Eslem'den nakledilir ki; o, «Ve ömrünün azalması ancak kitabdadır. kavli hakkında; rahimler tamamlanmamış olan hiç bir yavruyu dışarı atmaz, demiştir. Abdurrahman tefsirinde der ki: Görmez misiniz bazı insanlar yüz sene yaşar, diğeri de doğarken ölür. İşte bu ayette kasdedilen budur. Katade der ki: Ömrü azaltılan, altmış yaşından önce ölendir. Mücahid der ki: Bu ayetle kasdedilen mana şudur: Her ömürlünün ömrü, annesinin karnındayken yazılmıştır. Bütün mah-lukat tek bir süreye göre yaratılmış değildir. Şunun ömrü öbürününkin-den azdır ve hepsi sahibi için yeterince kaydedilmiştir. Bazıları da dediler ki: Bu ayetin anlamı şöyledir: «Bir ömürlünün çok yaşaması yani onun için sürenin kayıdlı olması «ve ömrünün azalması ancak kitabdadır.)) Bu da ömrünün yavaş yavaş tükenmesidir. Hepsi Allah katında yıl be yıl, ay be ay, hafta be hafta, gün be gün, saat be saat yazılmıştır. Hepsi Allah'ın katındaki kitabda kayıdlıdır. İbn Cerir Taberi, Ebu Malik'ten bu tefsiri nakleder. Süddi ve Ata el-Horasani de bu görüşü benimsemişlerdir. İbn Cerir Taberi birinci görüşü tercih eder. Nesei bu ayet-i kerime'nin tefsirinde Der ki: Bize Ahmed İbn Yahya... Enes ibn Malik'den nakletti ki; o, Rasulullah ın şöyle buyurduğunu işittim, demiş: Kim rızkının genişletilmesini ve ecelinin uzatılmasını isterse; akrabalarına sıla-i rahmde bulunsun. Bu hadisi Buhari ve Müslim, Ebu Davud kanalıyla Yunus İbn Yezid'den naklederler. ibn Ebu Hatim der ki: Bize Ali İbn Hüseyn... Ebu Derda'dan nakletti ki; o, şöyle demiş: Biz, Rasulullah ın yanında bulunduğumuzda o bize öğüt vererek buyurdu ki: Muhakkak ki Allah Teala eceli geldiğinde hiç bir canlının süresini uzatmaz. Ömrün artması, salih zürriyet iledir ki Allah Teala onu kuluna nasib eder. Kendisinden sonra o salih zürriyet kula dua eder ve onların duasını Allah Teala kişiye kabrinde ulaştırır. İşte ömrün artması budur.

1. Ömrün artmasından maksat, elem ve kederden uzak, huzur ve mutluluk içinde, sağlıklı, güçlü ve kuvvetli yaşamaktır.

((Bir ömürlünün çok yaşaması ve ömrünün azalması ancak kitabdadır. Yani bazı nutfeye uzun ömür verilmesi, Allah'ın bildiği bir bilgiye mebnidir ve o, kendi katındaki ilk kitabta kayıdlıdır. «Ve ömrünün azalması ifadesindeki zamir zata değil, cinse racidir. Çünkü Allah'ın bilgisinde ve kitabındaki uzun ömür, şahısla ilgili olarak eksilmez. Zamir, bu bakımdan cinse raci'dir. İbn Cerir Taberi der ki: Bu ifade arapların şu sözü gibidir: «Benim yanımda bir elbise ve onun yarısf vardır. Yani; bir kat elbise ve bir başkasının da yarısı var, demektir.

ecel yaşamın son bulduğu andır işter öldürülsün ister ölsün katil ancak bir vasıtadır. eğer o kimse öldürülmeseydi yine aynı zaanda ölecekti.

çeşitli sebeplerden dolayı insan ömrü kısalabilirmi. fatır suresi 11