Anayasa Mahkemesi açıklanan gerekçelerle Anayasa?nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Mahkemenin Değerlendirmesi

Yargılama bir bütün halinde değerlendirildiğinde, taşınmazın üzerine konulan hacizden doğrudan etkilenecek başvurucunun aile konutuna ilişkin güvencelerden yararlanarak meskeniyet iddiasıyla dava açabileceği, dolayısıyla mahkemenin dava ehliyetine ilişkin daraltıcı yorumunun Anayasa nın 20. ve 41. maddelerindeki güvencelere uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Başvurucu, eşinin borcundan dolayı aile konutunun haczedilemeyeceğine ilişkin yaptığı itirazın aktif dava ehliyeti olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğini öne sürmüştür.

Somut olayda yargılama sürecinde alınan bilirkişi raporunda ilgili taşınmazın başvurucunun eşi ve kızı ile birlikte yaşadığı haline münasip bir ev olduğu tespitine yer verilmiştir. Başvurucunun meskeniyet iddiasına dayalı haczedilemezlik şikayeti ise Mahkeme tarafından dava ehliyeti yokluğuyla reddedilmiştir. Bu nedenle başvurucunun, aile konutuna ilişkin Anayasa daki güvencelerin gözetilmediği iddialarını öne sürme imkanı ortadan kaldırılmıştır.

İddialar

Olaylar

Başvurucu; eşinin borcu nedeniyle haczedilen ve aile konutu şerhi konulan taşınmazın üzerindeki haczin meskeniyet iddiasına dayanmak suretiyle kaldırılması için İcra Hukuk Mahkemesine başvurmuştur. Mahkeme aktif dava ehliyetsizliği nedeniyle şikayetin reddine karar vermiştir. Karar Yargıtay tarafından onanmış, başvurucunun karar düzeltme talebi de reddedilmiştir.

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu 12/12/2019 tarihinde, Emine Göksel (B. No: 2016/10454) başvurusunda Anayasa nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Bu karar sonrasında artık eş de haczin kaldırılmasını dava edebilir hale gelir ancak yine hüküm haczin kaldırılmayacağı yönünde olacaktır diye düşünüyorum.

Anayasa nın aile konutuyla ilgili olarak devlete yüklediği pozitif yükümlülükler mülkiyet hakkından bağımsızdır. Aile konutunun maliki olmayan eşin koruyucu yetkileri kullanmasının engellenmesi bu yükümlülüklerin ihlali sonucunu doğurabilir. Aile konutunun haczedilmesine karşı borçlunun eşinin de yargı yoluna gitmekte hukuki yararının olduğu değerlendirildiğinde aile konutu güvencesinden kaynaklanan haklarını ileri sürebilme ve bunları yargı mercilerinde tartıştırabilme imkanına sahip olması gerekir.

Yani henüz İcra İflas Hukuku almadım ancak bildiğim kadarıyla bir konutun aile konutu olması oraya hacze karşı herhangi bir koruma sağlamıyor.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu?nun 82. maddesinde borçlunun haline münasip evinin haczedilemeyeceği kuralıyla barınma hakkına üstünlük tanınmıştır. Diğer yandan Medeni Kanun?un 194. maddesinde yer alan aile konutuna ilişkin düzenlemeler de aile hayatına saygı hakkının öngördüğü pozitif yükümlülüklerdendir.

Bilgilendirme ve karar için teşekkürler ancak anladığım kadarıyla bu olayda bahsedilen, hacze karşı haczin iptali davası açan borç dışı eşin dava ehliyetinin olup olmaması konusunda AYM'nin dava ehliyeti vardır kararı vermesi.

Bu durumda hacze konu meskenin aynı zamanda aile konutu olması halinde Anayasa nın 20. ve 41. maddelerinde öngörülen aile hayatına saygı hakkına yönelik güvenceler de devreye girer. Bu nedenle haczedilen evin aile konutu olduğu durumlarda haline münasip ev kavramı sadece borçlunun değil borçlunun ve ailesinin sosyal ve ekonomik durumuna uygun olan konut biçiminde anlaşılmalıdır.