2. Taslağın 6. ve 8. maddesi yönünden: Taslağın 6. maddesiyle ülke düzeyindeki öğ-retmen atama ve yer değiştirme işlemlerine ilişkin yönetmelikle belirlenen görevlerine yap-mak üzere müsteşarın başkanlığında bakanlık yetkilerinden oluşan yedi kişilik Eğitim Perso-neli Planlama ve Değerlendirme Kurulu oluşturulmaktadır. Taslağın 8. maddesiyle de il düze-yindeki atama ve yer değiştirme işlemlerine ilişkin yönetmelikle belirlenen görevleri yapmak üzere il milli eğitim müdürü ya da görevlendireceği müdür yardımcısı başkanlığında il milli eğitim müdürlüğü yetkililerinden oluşan İl Eğitim Personeli Planlama Kurulu oluşturulmakta-dır. Bu kurullar incelendiğinde eğitim-öğretim faaliyetinin temel öznelerinden biri olan eğitim çalışanlarını temsilen herhangi bir katılımın olmadığı görülecektir. Oysa Bakanlığınızın sen-dikamızın önerisiyle 2002 yılında Kurum İdari Kurulunda alınan?Milli Eğitim Şurası?na katılan üyelerin %5?ini sendika temsilcilerinin oluşturması, TBMM uzmanlık komis-yonları, öğretmen evleri, İLKSAN, okul yönetim kurulları ile bakanlık merkez ve taşra örgütlerinde oluşturulmuş, bundan sonra oluşturulacak olan sürekli ya da geçici kurul ya da komisyonlara en az bir sendika temsilcisinin katılmasına ve bunların görev güven-celerinin sağlanmasına yönelik düzenlemelerin yapılması ve gerekli önlemlerin alınma-sı? kararını uygulama yükümlülüğü vardır. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Yasa-sının?Kurum İdari Kurulları? başlıklı 22. maddesinde; ?Kurum düzeyinde kamu görevlile-rinin çalışma koşulları ve kanunların kamu görevlilerine eşit uygulanması konularında görüş bildirmek üzere, eşit sayıda kamu işveren vekili ile en çok üyeye sahip sendika üyeleri arasından belirlenen temsilcilerin katıldığı kurum idari kurulları oluşturulur. Bu kurullar yılda iki kez toplanır.? denilmektedir. Bu madde kurum idari kurullarına çalış-ma barışının sağlanmasında, sorunların çözümünde önemli bir işlev yüklendiğini açıkça orta-ya koymaktadır. Sendikaların demokratik toplum düzeninin vazgeçilmez kurumları olduğu, çalışanların sendikalar aracılığıyla sorunlarını ve istemlerini kamuoyuna ilettikleri, hükümet politikalarını etkilemeye çalıştıkları bir gerçektir. Bu bağlamda ülkemizde kamu görevlileri sendikaları düzeninde kurum idari kurullarında görüşülen konuların ve bunun da ötesinde bu kurullarda kabul edilen kararların uygulanmasının önemi bir kat daha artmaktadır. 151 sayılı İLO Sözleşmesinin 8. maddesi de bu yöndedir. ?Uyuşmazlıkların Çözümü? başlıklı bu mad-dede; ?Çalışma koşullarının belirlenmesi ile ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümü ulusal koşullara uygun olarak taraflar arasında görüşme yoluyla veya ilgili ta-rafların güvenini sağlayacak şekilde kurulan arabuluculuk, uzlaştırma veya tahkim gibi bağımsız ve tarafsız mekanizmalardan yararlanılarak araştırılacaktır.? denilmektedir. Bu madde kurum idari kurulu gibi çalışma gruplarını uyuşmazlıkların çözümünde bir araç olarak düzenlemektedir. Oysa 4688 sayılı yasa bu kurulları görüş bildiren organ olarak kabul etmiştir. Bu, kurum idari kurul kararlarının uygulanmamasına zemin hazırlamakta ve bu ku-rullardan beklenen yarar sağlanamamaktadır. Bu nedenle 4688 sayılı yasanın 22. maddesi 151 sayılı İLO Sözleşmesinin 8. maddesiyle açıkça çelişmektedir. Yine kurum idari kurul kararla-rının uygulanmaması İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin örgütlenme özgürlüğünü koruyan 11. maddesine de aykırıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi?nin Karaçay-Türkiye davasında verdiği karar bu durumu açıkça göstermektedir. Bu karar hizmet üretmeme eylemine katılan bir kamu emekçisine verilen uyarma cezasını her ne kadar ceza düşük olsa da kendisi gibi sendikaya üye kişilerin çıkarlarını savunmak amacıyla sendika üyelerinin grev vb eylemlere yasal olarak katılmamasına yönelik caydırıcı bir niteliği olduğundan Sözleşmenin örgütlenme özgürlüğünü koruyan 11. maddesinin ihlali saymıştır. Kamu görevlileri sendikaları düzeninde kurum idari kurullarının üstlendiği işlev dikkate alındığında, bu kurulların kararlarının uygu-lanmamasının yaratacağı olumsuzluklar açıkça anlaşılacaktır. Söz konusu kararların uygu-lanmaması sendika üyelerinin sendikal sisteme güvensizliğine yol açacak ve sendikal etkinlik-ler konusunda caydırıcı olabilecektir. Anılan AHİM kararında sendikal eylem için en hafif cezanın caydırıcı olabileceği dikkate alındığında işveren ile sendikanın imzasını taşıyan ku-rum idari kurul kararlarının uygulanmamasının yaratacağı olumsuzların boyutu daha iyi anla-şılacaktır. Bu doğrultuda Başbakanlık 12.6.2003 gün ve 25136 sayılı Resmi Gaze-te?de yayımlanan 2007/37 sayılı genelgesinde, ?kurum İdari Kurullarında alınan karar-lar personele duyurularak uygulanmaya geçirilecektir.? talimatını vermiştir. İç hukuk hükmündeki örgütlenme özgürlüğüne yönelik söz konusu kurallar ve başbakanlık genelgesi uyarınca eğitim işkolundaki sendikalardan Eğitim Personeli Planlama ve Değerlendirme Ku-rulu?na ülke çapında en fazla üyeye sahip üç sendikanın, İl Eğitim Personeli Planlama Kuru-lu?na da o ildeki en fazla üyeye sahip üç sendika temsilcisinin katılması gerekmektedir. Kal-dı ki anayasanın 90/ son maddesinin insan haklarına ilişkin iç hukuk hükmündeki uluslar arası sözleşmelerle yasa hükümleri çatıştığında sözleşme hükümlerinin uygulanacağı-na ilişkin kuralı da göz önünde tutulduğunda 151 sayılı İLO sözleşmesinin 8. maddesinin ve İnsan hakları Avrupa Sözleşmesinin 11. maddesinin 4688 sayılı yasanın 22. maddesi karşısında bağlayıcı olduğu kuşkusuzdur. Bu bağlayıcılığı göz ardı etmek örgütlenme özgürlüğünün ihlal edilmesi demektir.

13) Taslağın?Zorunlu çalışma yükümlüğünün süreleri? başlıklı 28. maddesinin 2. fıkrası yönünden: Bu fıkra zorunlu çalışma yükümlüğünün hangi tarihte göreve başlayan-lar için uygulanacağını ve hizmet bölgelerine ve bu bölgeler içerisindeki hizmet alanlarına göre zorunlu çalışma yükümlüğüne ilişkin süreleri belirlemektedir. Öncelikle bir tür af biçi-minde belirli dönemlerde yönetmelik değişikliği yaparak zorunlu çalışma yükümlüğü yönün-den farklı uygulamalara gidilmesi doğru bir yöntem değildir. Bu, öğretmenler arasında ikilik ve eşitsizliğe yol açmaktadır. Bu nedenle bir defaya mahsus olmak üzere zorunlu çalışma yü-kümlüğünün yönetmeliğin Resmi Gazete?de yayımlandıktan sonra öğretmen olarak atananlar için geçerli olmasını öneriyoruz. Daha da önemlisi zorunlu çalışma yükümlüğünün yükümlü-lükten çok özendirici önlemlerle uygulanması gerektiği kanısındayız.

GÖRÜŞLERİMİZ

14)Taslağın?Zorunlu çalışma süresinden sayılacak süreler? başlıklı 32. maddesinde başka bakanlıklarda veya Bakanlığınızda eğitim-öğretim hizmetleri sını-fı dışında başka hizmet sınıfında görev yapanların zorunlu çalışma yükümlüğü bölgele-rindeki hizmeti öğretmen olarak atandıklarında zorunlu çalışma yükümlüğünden sayı-lacağına ilişkin bir düzenleme olmaması nedeniyle ortaya çıkan eksik düzenleme yönün-den: Bu kapsamdakilerin zorunlu çalışma yükümlüğünün öğretmen olarak atandıklarında zorunlu çalışma yükümlüğünden sayılmaması iki kere zorunlu çalışma yükümlüğünü yerine getirmelerine neden olduğundan önemli bir haksızlık ve adaletsiz yaratmaktadır. Bu nedenle taslağın anılan maddesine bu kapsamdakilerin mağduriyetini engelleyecek bir düzenleme ek-lenmelidir.

Aynı şekilde kurumlararası ilk atama, açıktan ilk atama kapsamında öğretmenliğe atanmak isteyenler içinde 40 yaş koşulunun aranmaması gerektiği kanısındayız.

8)Taslağın?Duyuru ve başvuru? başlıklı 21. maddenin 5. fıkrası yönünden: Bu maddeyle öğrenimleri birden fazla alana kaynak olan öğretmen adayları bu alanlardan yalnız-ca birine başvurabilecektir. Bu sınırlamanın haklı bir nedene dayanmadığı kanısındayız. Öğ-retmen adayının diğer tüm koşulları uygunsa, öğretmen açığı da varsa söz konusu sınırlama nedeniyle atamasının engellenmesi hem kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun değildir, he de öğretmen adayının haksız yere mağduriyetine yol açacaktır.

18)Taslağın?Özür durumuna bağlı yer değiştirmeler? başlıklı 36. maddesinin 3. fıkrası ve 4. fıkrası yönünden: Bu fıkra, özür durumundan yer değiştirme isteyen öğret-menlerin öğretmenlikte ve devlet memurluğunda adaylıklarının kaldırılmış olması koşulunu getirmekte, aday öğretmenlerin yer değiştirme isteklerinin değerlendirmeye alınmasını engel-lemektedir. Bu fıkra varlığını koruduğu sürece; evli bulunan ya da göreve başladıktan sonra evlenen, sağlık durumu görev yerinin değiştirilmesini zorunlu kılan, öğretmenlik yaptığı alan-da yüksek lisans ya da doktora eğitimi gören öğretmenler görev yerlerinin değiştirilmesini isteyemeyecekler, isteseler bile bu istekleri göz önünde bulundurulmayacaktır. Oysa anayasa-nın 17/1. maddesinin yaşama, maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkını tanıdığı?her-kes?in içinde?aday öğretmenler? de vardır. Bulunduğu yerde kendisi ile bakmakla yükümlü bulunduğu yakınlarının maddi ve manevi varlığı, o arada sağlığı tehlikeye giren, bu durumu sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan aday öğretmenlerin sağlık durumlarına uygun iklim koşul-larında, tedavi edilebilecekleri yerlerde yaşamaları, anayasanın 17/1. maddesinden doğan te-mel bir haktır. Bu hakkın yönetmelikle geçici olarak ortadan kaldırılması anayasa ile bağdaş-tırılamaz. Anayasa, salt sağlığı değil, aile bütünlüğünü de güvence altına almış, 41/1. madde ile ailenin Türk toplumunun temeli olduğunu kurala bağlamıştır. Apaçık bir gerçektir ki aile; ana, baba ve varsa çocuklarla bir bütündür. Onun bütünlüğünü ortadan kaldırmak, aile olma niteliğini ortadan kaldırmakla benzer sonucu doğurur. Anayasanın açık anlatımı; aile bütünlüğünün bozulmasının, böylece onun niteliğine zarar verilmesinin, toplumun temeline yönelik bir eylem olduğunu ortaya koymaktadır. Anayasa, toplumun temeline yönelik eylem ve işlemlere, o arada bu nitelikteki düzenlemelere izin vermez. Aile bütünlüğünü bozmanın sürekli olması ile geçici olması arasında, anayasaya aykırılık bakımından fark yoktur. Anaya-sanın 41/2. maddesiyle ailenin huzuru, gönenci, özellikle ananın ve çocukların korunması için gerekli önlemleri almakla, gerekli örgütleri kurmakla görevlendirilen devlet adına, eşlerin en az bir, en çok iki yıl ayrı yerlerde yaşamalarını zorunlu kılacak düzenleme yapılamaz. Bu sü-relere, atama dönemlerini beklemek için geçmesi gereken süreler de eklenecektir. Öte yandan anayasanın 42/1. maddesinde kimsenin eğitim ve öğretim hakkın-dan yoksun bırakılamayacağı vurgulanmaktadır. Yüksek lisans ve doktora öğreniminin eği-tim ve öğretim hakkı kapsamında olmadığı ileri sürülemez. Devletin görevi, eğitim ve öğre-tim hakkının kullanılmasını zorlaştırmak değil, kolaylaştırmaktır. Eğitim ve öğretim hakkının kullanılmasının engellenmesi ya da zorlaştırılması, bu haktan yoksun bırakma yasağını, do-layısıyla anayasanın 42/1. maddesini tanımamak demektir. O nedenle adaylık süresince özür nedeniyle öğretmenlerin görev yerlerinin değiştirilmesini yasaklayan dava konusu düzenleme, öncelikle anayasanın 17, 41 ve 42. maddelerine aykırıdır. Aynı düzenlemeyi, 657 sayılı yasa-nın 54/2. maddesi ile de bağdaştırma olanağı yoktur. Çünkü bu madde ile yasaklanan, aday memurların başka kurumlara yer değiştirme yöntemiyle atanmalarıdır. Yasanın?... aday memurun başka kurumlara nakli yapılamaz.? biçimindeki anlatımından, kolaylıkla, ku-rum içi yer değiştirmelerinin yapılabileceği sonucuna ulaşılabilir. Anayasanın güvence altı-na aldığı ve yasanın kullanılmasını engellemediği ya da zorlaştırmadığı haklar, sadece zaman yönünden nitelikte de olsa, yönetmelikle sınırlandırılamaz. Bu nedenle söz konusu düzenleme taslaktan çıkarılmalıdır.

6)Taslağın?Kontenjan Belirleme? başlıklı 19. maddesinin 2. fıkrası yönünden: Yukarda belirtilen eksiklik giderilmek kaydıyla taslağın 18. maddesiyle özürlülerin öğretmen atamasının bir düzenlemeye kavuşturulması olumlu bir adımdır. Bu adım atılmışken taslağın öğretmen atama kontenjanlarını belirleyen 19/2 maddesinde özürlüler için herhangi bir oran yer almaması önemli bir eksikliktir. Kaldı ki 16.9.2004 gün ve 25585 sayılı Resmi Gazete?de yayımlanan Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları İle Yapılacak Yarışma Sınavla-rı Hakkında Yönetmelik uyarınca bu oranın en az % 3 olması gerekmektedir. İkinci olarak yönetmeliğin 14., 15. ve 16. maddelerine göre öğretmen olmak isteyenlere tanınan kontenjan-lar yetersizdir, iki katına çıkarılmalıdır.

16)Taslağın?İsteğe ve zorunlu çalışma yükümlüğüne bağlı yer değiştirme sure-tiyle atamalar? başlıklı 35. maddesinin 1. fıkrası yönünden: Bu fıkrayla öğretmenlerin il içi ve iller arası isteğe bağlı yer değiştirme işlemlerinin yalnızca Haziran ayında yapılacağı kurala bağlanmaktadır. Öncelikle bu düzenleme 3797 sayılı yasanın 61. maddesinde ili içi ve iller arası yer değiştirme işlemlerinin Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında yapılacağına ilişkin buyurucu kuralına açıkça aykırıdır. Aynı şekilde sıra sistemini ortadan kaldırdığından Haziran ayından sonra çeşitli nedenlerle ortaya çıkacak öğretmen açığının karşılanamamasına yola açacağından kamu yararı ve hizmetin gereklerine de aykırıdır. Bu nedenle il içi ve iller arası yer değiştirme ve zorunlu çalışma yükümlüğüne bağlı yer değiştirme başvurularının bir-likte alınmalı ve sıra kapsamında atamalar yapılmalıdır.

4)Taslağın?Atama şartları? başlıklı 11. maddesinin g bendinde yer alan?Öğret-menliğe ilk defa atanacaklar bakımından başvuruların ilk günü itibarıyla kırk yaşından gün almamış olmak? ibaresi yönünden: Öncelikle 40 yaş koşulu 657 sayılı yasada 18 yaş dışında bir koşulun olmadığı dikkate alındığında bir yasal zorunluluk olmadığı görülecektir. Bu durumda 40 yaş koşulunun branşlar bazında öğretmen atama kontenjanları ile öğretmen adayları arasındaki açık oransızlık ve bu nedenle öğretmen adaylarının yıllarca atanmak için uğraş verdiği de dikkate alındığında hakkaniyete de uymadığı açıktır. Bu nedenle öncelikle bu koşulun kaldırılmasını, eğer kaldırılmayacaksa da 40 yaş için mezuniyetten sonra ilk atama öğretmenlik atama başvurusu yaptığı tarih esas alınmalıdır.

Kamu yararı ve hizmetin gereği yerine siyasal kadrolaşmayı zorlaştıran yargı deneti-minden kurtulmak amacıyla yapıldığı belli olan bu düzenlemenin hukuka açıkça aykırı olduğu tartışma götürmez.

19)Taslağın?Eş durumu özrü? başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrası yönünden: Bu fık-rayı yılda iki kere yapılan eş durumu özrüne bağlı yer değiştirmeler yılda bir kereye indirilmekte ve bu yer değiştirmelerinde Ağustos ayında yapılacağı kurula bağlanmak-tadır. 3797 sayılı yasanın 61. maddesinde ili içi ve iller arası yer değiştirme işlemlerinin Ha-ziran, Temmuz ve Ağustos aylarında yapılacağı, özür nedeniyle yapılacak yer değiştirmelerin eğitim ve öğretimi aksatmamak kaydıyla bu sürelerle bağlı olmadığı belirtilmiştir. Böylece anılan yasa hükmü özre bağlı yer değiştirmeler için Bakanlığınıza süre yönünden isteğe bağlı yer değiştirmelere göre daha kolaylaştırıcı olma görevi vermektedir. Oysa söz konusu düzen-leme bırakın kolaylaştırıcılığı özre bağlı yer değiştirmeleri işlemez hale getirmektedir. Bu nedenle özre bağlı yer değiştirmeler anılan yasanın eğitim ve öğretimi aksatmamak koşuluna da uygun olarak yarıyıl ve yaz tatili olmak üzere yılda iki kere yapılmalı, il emrine atama uy-gulamasına Anayasa?nın?Ailenin korunması? başlıklı 41. maddesi uyarınca da yönetmelikte yer verilmelidir.

12)Taslağın 27. maddesinde görevli olduğu eğitim kurumu idari tasarrufla değiştirilen öğretmenlerin yer değiştirme baş-vurularında önceki eğitim kurumunda çalıştıkları sürenin hesaplanmasına ilişkin dü-zenleme olmaması nedeniyle ortaya çıkan eksik düzenleme yönünden: Bu maddede gö-revli olduğu eğitim kurumu idari tasarrufla değiştirilen öğretmenlerin il içi ve iller arası yer değiştirme başvurularında çalıştıkları sürenin hesaplanmasında nasıl bir yol izleneceğine ilişkin herhangi bir düzenleme yer alma-maktadır. Okulun kapanması ve norm kadro nedeniyle görev yeri değiştirilen öğretmenler için yürürlükteki yönetmeliğin 22. maddesinin 1. fıkrasının a bendinin 8. paragrafı ve soruşturma nedeniyle görev yeri değiştirilenler içinde Danıştay 2. Dairenin 2.10.2006 gün ve E: 2006/650 sayılı yürütmeyi durdurma kararı uyarınca bu öğretmenlerin yer değiştirme için çalışılması gereken sürenin hesaplanmasında daha önceki eğitim kurumunda geçen sürede hesaba katıl-maktadır. Bu bağlamda taslakta herhangi bir düzenlemeye yer verilmemesi düşündürücüdür, akla hemen anılan Danıştay kararını etkisiz hale getirmek gelmektedir. Bu nedenle idari tasar-rufla görev yeri değiştirilen öğretmenlerin yer değiştirme için çalışılması gereken sürenin he-saplanmasında daha önceki eğitim kurumunda geçen sürenin de hesaba katılmasını sağlaya-cak bir düzenlemenin eklenmesinde yarar vardır.

20) Taslağın?Özür durumuna bağlı yer değiştirmeler? başlıklı 36. maddesi yönün-den: Özüre bağlı yer değiştirmeler arasına boşanmada eklenmeli ve her ikisi de kamu görevli-si olan eşlerden birinin emekli olması nedeniyle emekliliğini geçireceği yere diğer eşde yer değiştirme isteyebilmelidir.

9)Taslağın?İl içi ve iller arası isteğe bağlı yer değiştirmeler? başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında yer alan?3? ibaresi yönünden: Bu ibareyle öğretmenlerin il içinde yer değiştirme için bulundukları eğitim kurumunda çalışmaları gereken süre iki yıldan üç yıla çıkarılmaktadır. Bu değişiklik yasal bir zorunluluğa dayanmamaktadır. Bugüne kadar istikrar içinde gelmiş sürenin değiştirilmesi öğretmenler için bir geriye gidiş olacaktır. Yine yer değiştirme hakkının kullanılması süre yönünden uzatılmış olmaktadır. Aynı şekilde görev yaptığı kurumundan çeşitli nedenlerle soğumuş, çalışma motivasyonu düşmüş bir öğretmeni daha uzun süre burada kalmaya zorlamak kamu yararı ve hizmetin gereklerine de uygun de-ğildir. Bu konuda bir süre belirlemenin zorunluluğu da herkesce kabul edilecektir. Burada makul bir süre üzerinde uzlaşmak gerekir. Bu süre de yürürlükteki yönetmelikte yer alan iki yıldır.

15) Taslağın?Zorunlu çalışma yükümlüğünün ertelenmesi? başlıklı 34. maddenin 4. fıkrası yönünden: Bu madde lisansüstü öğrenim görenlerin zorunlu çalışma yükümlülükle-rinin ertelenmesini yasaklamaktadır. Bu düzenleme; öğretmenlerin eğitim, öğretim ve bilim alanında kendilerini geliştirmelerinin önüne konulmuş bir engeldir. Zorunlu çalışma yükümlülüğü, öğretmenliğin başlangıç yıllarına denk gelmektedir. Öte yandan eğitim fırsatının kullanılması, yaş ilerledikçe zorlaşır. Öğretmenliğin başlangıç yıllarında kullanılmayan eğitim fırsatını bir daha yakalamak oldukça zordur. Bu düzenleme, Bakanlığınızın eğitim, öğretim ve bilimin gelişmesine oldukça soğuk baktığını düşündürmektedir. Anayasanın 42. maddesinin 1. fıkrası, kimsenin eğitim ve öğretim hak-larından yoksun bırakılamayacağı doğrultusundadır. Lisansüstü eğitimin zorunlu çalışma yükümlülüğünü erteleme nedeni sayılmaması, genel olarak genç olan pek çok öğretmenin eğitim hakkından yoksun bırakılması anlamına gelecektir. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, ?Yurt içinde ve dışında daha üst öğrenim yapmak veya bilgi, görgü ve ihtisaslarını arttırmak isteyen öğretmenlerin belli şartlarla, aylıklı veya aylıksız izinli sayılmaları sağlanır; bu şartlar, milli eğitimin ihtiyaçları gözönünde tutularak, hazırla-nacak yönetmelikle belirtilir.? (m.49) Yasa koyucunun öğretmenlerin üst öğrenim görmele-rini aylıklı izni de içine alacak yol ve yöntemlerle kolaylaştırma görevi yüklediği Bakanlığı-nız, bu kolaylıkları sağlama görevini unutmuş görünmektedir. Bakanlığınızın, yasal yükümlü-lüğü ile açık biçimde çelişen bu düzenleme ile lisansüstü öğrenim gören öğretmenlerin zorun-lu çalışma yükümlülüklerinin ertelenmesini yasaklaması başka biçimde değerlendirilemez. Yönetmelik, önce özel alanda yaptıkları lisansüstü eğitimi öğrenim özrü saymış; daha sonra bu özrün sonuç doğurmasını, öğretmenlerin üst öğrenim görmelerini kolaylaştırmasını yasaklamıştır. Bu eğitimi engellemek, öğretmenlerin kendi alanlarında bile gelişmelerini engellemek, en azından zorlaştırmak demektir. Bir öğretmenin genel olarak herhangi bir alanda, özellikle kendi alanında öğrenimi-ni geliştirmesinin eğitimin niteliğini yükselteceği tartışma götürmez. Öyle ise bu düzenleme ile, eğitim ve öğretimin niteliğinin iyileştirilmesi de engellenmiş olacaktır. Bu engellemeye izin verilmemelidir. Böyle bir engelleme, 3797 sayılı yasanın 61/5. maddesi ile de çelişmek-tedir. Anılan maddeye göre?Bakanlıkça belirlenen özürler nedeniyle yapılacak yer değiş-tirmeler, eğitim ve öğretim faaliyetlerini aksatmamak kaydıyla bu sürelerle sınırlı değil-dir. Özüre dayalı yer değiştirmeler, özür ve hizmet gereklerinin birlikte karşılanması temelinde gerçekleştirilir. Bu özürler gruplandırılarak önem ve öncelik sırasına konulur ve gruplarına göre puanlandırılır.? 3797 sayılı yasanın 61/5. maddesi, zorunlu çalışma yü-kümlülüğünü yerine getirmekte olan öğretmenleri özre dayalı yer değiştirme kapsamı dışında tutmamıştır. Yasanın verdiği görev yeri değiştirme hakkının yönetmelikle geri alınması olanağı yoktur. Oysa bu düzenleme, öğre-nim özrünün zorunlu çalışma yükümlülüğünü erteleme nedeni sayılmasına engeldir. Yasaların uygulanmasını göstermek için çıkarılan yönetmeliklerin dayalı oldukları yasalara aykırı düzenlemeler içeremeyecekleri yönetim hukukunun bilinen ilkelerindendir. 3797 sayılı yasanın 61/5. maddesi; herhangi bir özür nedeniyle görev yeri değişikliği için eğitim ve öğretim çalışmalarını aksatmamak, özür ve hizmet gereklerini birlikte karşılamak, özür gruplarını önem ve öncelik sırasına göre sınıflandırmak dışında bir koşula yer vermemiştir. Buna karşın yönetmelikle öğrenim özrünün zorunlu çalışma yüküm-lülüğünün ertelenmesi neden sayılmaması, yasaya açık bir aykırılık oluşturmaktadır. Demek oluyor ki lisansüstü eğitim gören öğretmenlerin zorunlu çalışma yükümlülüklerinin ertelen-mesini yasaklayan düzenleme; Anayasa?nın 42/1., 1739 sayılı yasanın 49., 3797 sayılı yasanın 61/5. maddesine, eğitimin niteliğinin yükselmesini engellediği için de ayrıca, 657 sayılı yasa-da yer alan kariyer ve liyakat ilkelerine, kamu yararına, hizmetin gereklerine aykırıdır. Bu nedenle taslağın?Zorunlu çalışma yükümlüğünün ertelenmesi? başlıklı 34. maddenin 4. fıkrası?ertelenir? biçiminde değiştirilmelidir.

Ayrıca adı geçen kurulların amaçları ve görevlerine ilişkin hükümler incelendiğinde kamu görevlileri sendikalarının kurulun bileşenleri arasında yer almasının; meşruiyet, etkili-lik, sonuç alıcılık ve yerindelik açısından kurulun görevlerini yerine getirmesine önemli yarar-lar sağlayacağı kuşkusuzdur.

1) Taslağın?Tanımlar? başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının?Sicil Kaydını İncele-me Komisyonu? alt başlıklı m bendi ve?Atamalarda komisyon oluşturulması? başlıklı 10. maddesi yönünden: Öğretmen olarak atanacaklardan sabıka kaydı bulunanlar ile işle-dikleri suçlardan dolayı görevine son verilenlerin yeniden öğretmenliğe atanıp atanamaya-caklarının tespiti amacıyla oluşturulan komisyonu? biçimindeki bendinde yer alan ta-nım ile bu doğrultudaki 10. maddeyle doğrudan yargı organlarının işlevini üstlenen bir ko-misyon oluşturulmaktadır. Öğretmenlik, bir kamu görevidir. Kamu görevine girmeyi ve bu görevin sürdürülmesini engelleyen eylemler yasa ile belirlenmiştir. Bu tür eylemlerin işle-nip işlenmediği, işlenmişse kamu haklarının kullanılmasında bir sınırlandırma yapılmasını gerektirip gerektirmeyeceği ve bu sınırlandırmanın süresi bağımsız yargı organlarınca ka-rarlaştırılacaktır Oluşturulan komisyon bağımsız yargı organlarının kamu görevine engel saymadığı bir eylemi öğretmenliğe atanmanın engeli saymasına olanak bulunmadığı gibi, bu organların kamu görevinin engeli saydığı bir eylem nedeniyle cezalandırılanların öğret-menliğe atanmalarında sakınca bulunmadığı yolunda karar vermesi de olanak dışıdır. Bu olanaksızlığa karşın hukuksal hiçbir işlevi bulunmayan bir komisyonun oluşturulması öğ-retmenliğe atanmalarının önündeki yasal engellerin kalktığı saptananlardan komisyonun tercih etmediklerini, yetiştirildikleri alanda çalışma olanağından yoksun bırakmak istedikle-rini düşündürmektedir.

10) Taslağın?İl içi ve iller arası isteğe bağlı yer değiştirmeler? başlıklı 27. maddesinin 4. ve 5. fıkrası yönünden: Bu düzenlemeler nedeniyle ister kendi isteğiyle isterse resen ama sonuçta valilik onayıyla il içinde, bakanlık onayıyla il dışında görevlendiri-len öğretmenlerin görevlendirmeleri yer değiştirme başvurularında dikkate almadığından bu madde açıkça hukuka aykırı, son derece haksız ve mağduriyetlere yol açacak biçimde düzen-lenmiştir. Bu nedenle yer değiştirme için çalışılması gereken sürenin hesaplanmasında görev-lendirme dahil fiilen öğretmenlik yapılan süre esas alınmalıdır.

22)Taslağın?Alan değişikliğine bağlı yer değiştirmeler? başlıklı 45. maddesinin 1. fıkrasında yer alan?adaylıklarının kaldırılmış olması? ibaresi yönünden: Bu ibare, 3739 sayılı yasanın 43/2. maddesine aykırıdır. Bu bent, öğrenimine uygun alanı dışında bir alana her nasılsa atanmış olan öğretmenler yönünden iptal edilmez ise, bu durumda bulunan öğretmen-lerin adaylık süresi olan en az bir, en çok iki yıl süre ile eğitimini almadıkları özel alanda öğ-retmenlik yapmaları gerekecektir. Bu durum, 1739 sayılı yasanın 43/2. maddesi ile bağdaşamaz. Özel alan eğitimi almamış olanlar, bu alanın öğretmenliğine atana-mazlar. Yasa (m.43/2), buna engeldir. Yasal engele karşın her nasılsa özel eğitimini aldığı alanın dışındaki bir alanın öğretmenliğine atananların yasayla çelişen atama biçimlerinin bir ya da iki yıl sürdürülmesi, hukuksal koruma görmemesi gereken bir uygulamadır. Adaylık döneminde eğitimi alınan özel alanın öğretmenliğine atanma başvurusunun engellenmesi, temel insan hak ve özgürlükleri güvence altına alan hukuk kurallarıyla da çelişir. Eğitimi alı-nan özel alan öğretmenliğine atanabilmek için yapılacak başvuru, başvuru hakkının kulla-nılması kapsamında değerlendirilmelidir. Bu hakkın kullanılması, hukuk dışı nedenlerle sınır-landırılamaz. Bu ibare, belli bir konuda başvuru hakkını ortadan kaldırmaktadır. Söz konusu ibare, aynı zamanda, adaylık eğitiminden beklenen yararı da azaltıcı niteliktedir. Çünkü eği-timi alınmayan özel alan öğretmenliklerine atanan öğretmenlere verilecek adaylık eğitimi , atandıkları alanın öğretmenliğini sürdürecekleri var-sayımına dayandırılacaktır. Sözgelimi, aslında eğitim fakültelerinin Türkçe öğretmenliği bö-lümünü bitiren biri matematik öğretmenliğine atanmış, adaylık eğitimini atandığı alanda al-mışsa, ileride döneceği asıl alanın öğretmenlik uygulamasını eksik bırakmış olacaktır. Yetişi-len alan dışındaki bir alanda uygulamalı adaylık eğitimi almış olmak, asıl alan öğretmenliğine dönüldüğünde işe yaramayacaktır. Bu olgu, söz konusu ibarenin kamu yararıyla çeliştiğini göstermektedir.

güncel

11)Taslağın?İl içi ve iller arası isteğe bağlı yer değiştirmeler? başlıklı 27. maddesinin 15. fıkrası yönünden: Bu fıkrayla getirilen yer değiştirme sınırlandırılması, Anayasa?nın 41. maddesiyle korunan aile bütünlüğünü bozacak nitelikte olduğundan kaldırıl-malıdır.

Yukarda belirtilen nedenlerle aynı şekilde taslağın?Özür durumuna bağlı yer değiştir-meler? başlıklı 36. maddesinin 4. fıkrası uyarınca yönetmeliğin açıktan ve kurumlar arası yeni-den atama ile açıktan ilk atama, kurum içi ve kurumlar arası ilk atama yollarıyla öğretmenliğe atananlarında özür durumundan yer değiştirme istenmesi bir süreye bağlanmamalıdır.

17) Taslağın?İsteğe ve zorunlu çalışma yükümlüğüne bağlı yer değiştirme sure-tiyle atamalar? başlıklı 35. maddesinin 1. fıkrasında yer alan?belirlenen? ibaresi yönün-den: Bu ibare ayrımcı uygulamaları, siyasal yandaşların özel olarak korunmasını kolaylaştı-racak niteliktedir. Kimi il, ilçe ya da eğitim kurumlarının kimi alanlarında boş öğretmen norm kadrosu yoksa, bu alanlar zaten ve kendiliğinden yer değiştirme dışındadır. Yer değiştirme dışında tutma yetkisi, ancak boş öğretmen norm kadrosunun bulunması durumunda anlam kazanabilir. Öyle ise bakanlık, boş öğretmen norm kadrosu bulunan kimi il, ilçe, eğitim ku-rumu ve alanları yer değiştirme dışında tutabilecektir. Kuşkusuz bu yetki; çekici il, ilçe, kurum ve alanlar için kul-lanılacaktır. Genel atama döneminde yer değiştirme kapsamı dışında tutulacak bu il, ilçe, ku-rum ve alanlara siyasal yandaş sayılanlar yasa ile belirlenen yer değiştirme dönemi dışında atanacaklardır. Bu nedenle?belirlenen? ibaresi yerine?açık? ibaresi eklenerek söz konusu madde değiştirilmelidir.

7) Taslağın?Atama Dönemi? başlıklı 20. maddesinde geçen Kasım ibaresi yönün-den: Eğitim-öğretim faaliyetleri Ağustos ayında yapılacak öğretmen atamaları da dikkate alınarak planlandığından Ağustos ayında göreve başlamayan öğretmenler nedeniyle ortaya çıkan ihtiyacın Kasım ayında karşılanması sorunlara yol açacaktır. Bu nedenle Kasım ayı ye-rine Ağustos atamasından sonra göreve başlamayanlar için mümkün olan en kısa sürede ata-ma yapılmalıdır.

3)Taslağın?İl Eğitim Personeli Planlama Kurulu? başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrasında yer alan?Öğretmen dağılımında alanlar itibarıyla denge kurulabilmesi amacıyla atama ve yer değiştirmelere açılacak eğitim kurumlarını belirleyerek Bakanlı-ğa bildirilmesini sağlar.? ibaresi yönünden: Bu ibare dolaylı olarak bu kurula eğitim ku-rumlarını hem ilk atama, hem de yer değişikliği suretiyle atama işlemlerine kapatabilme yet-kisi vermektedir. Bu hükümle sendikamızın yürürlükteki yönetmeliğe karşı açtığı davada Da-nıştay 2. Dairesinin 2.10.2006 gün ve E: 2006/650 sayılı kararla yürütmesi durdurulan düzen-lemenin bir benzeri getirilmek istenmektedir. Dolayısıyla bu ibare taslaktan çıkarılmalıdır.

5)Taslağın?Özürlülerin ataması? başlıklı 17. maddesinin 1. fıkrasının c bendi yö-nünden: Bu maddede hayati önem taşıyan, uzun süreli tedaviyi gerektiren, gidişatı bakımın-dan ilerleyici olan, doğrudan iklim koşullarından etkilenen kanser, verem, akıl hastalığı, iler-leyici nörolojik hastalıklar, organ nakli gibi uzun süreli tedaviyi gerektiren bir hastalığı bu-lunmamak özürlerin atama koşulları arasında sayılmaktadır. Bakanlığınızca tıbbi tanımlar yaparak sonucuna varmak yerine hastalığıyla birlikte öğretmenlik yapacak durumunun olup olmadığı konusunda doktor raporunun esas alınması gerekmektedir. Bilimi temel alması ge-reken bir bakanlıktan beklentimiz budur. Öteki türlü günümüz tıbbında yaşam akışını bozma-dan tedavi olunabilen kanser türlerinin bile olduğu dikkate alındığında, bu tür hastalar için söz konusu yönetmelik hükmü son derece haksız bir sonuç doğuracaktır.

21) Taslağın?Genel ve özel hayatı etkileyen nedenlere bağlı yer değiştirmeler? baş-lıklı 40. maddesinin 2. fıkrasında yer alan?Cumhuriyet Savcılığı makamınca kabul gören öğretmenler? ibaresi yönünden: Bu ibare öğretmenin görev yaptığı yerde kalmasının özel hayatında açık tehlike oluşturup oluşturmadığını saptama görevini Cumhuriyet Savcılığı ma-kamına vermektedir. Dolayısıyla söz konusu ibare bu gerekçeyle yapılacak yer değiştirmeleri ciddi biçimde zorlaştırmakta, savcılık işleyişinin bu konularda etkin ve hızlı olmadığı ve teh-likenin çoğu zaman yaşam hakkına müdahaleye vardığı dikkate alındığında ve kamuoyuna yansıyan olumsuz örnekler de göz önünde tutulduğunda müfettiş raporu doğrultusunda mülki idare amirinin teklifi ve bakanlık onayı yeterli olmalıdır.