Merhum M. Akif

Edepsiler ise ters giden olaylarda başkalarının hatalarını gerçek olarak görüp suç sende, suç onda, suç bunda diye suçu başkalarında görüp kesin bilginin açıkça görülmesine rağmen bakalım işin aslını Allah ve ya resulü nasıl açıklayacak diye ihtiyata gerek görmeyenlerdir.

Ademoğlunun eğer edebten nasibi yoksa adem değildir,

Edep kaderi sırrı fark edenin yada öğrenenin bu bilgi ile haddini aşmamasıdır.

"Ne ibret! yok mu bir bilsen kızarmak bilmeyen çehren

Edeb bir tac imiş nur-ı Hüda?dan

Otuz yaşlarında yüksek tahsil yapmış sizden yaşça, rütbece ve ilimce küçük bir zat randevu aldı, görüşmek ve tanışmak için evinize geldi. Kendisine "Hoş geldiniz, şeref verdiniz efendim..." diyerek yer gösterdiniz. O da "Hoş bulduk, şeref verdik efendim..." dedi.

Hayatımızın her kademesinde yeme-içmeden konuşmaya, oturup kalkmadan çalışmaya her hareketimiz edeb dairesi içine alınmıştır

yalnızca. Vicdanla sağlam bir ilişkisi yoksa kalıcı olmaz?

Yaşça, makamca, ilimce büyüğüne "Arz ettiğiniz" diyen kimse eskiden efendiler defterinden silinirdi. Zaten okumuş bir kimse kesinlikle böyle terbiyesizlikler, görgüsüzlükler yapmazdı.

buna benzer bir söz daha vardır ki;

ilim meclisine girdim, eyledim ilmi talep,

- Bitsin ne çıkar? Ben daha hızımı yeni aldım. Şimdi duramam!..

Bırak tahsili evladım sen ilkin bir haya öğren!"

Eskiden terbiyeli insanlar edeple tenkit ve itiraz ederlerdi.

-Edebi kimden öğrendin?

Toplumumuz maalesef gün geçtikçe bedevileşiyor. Nezaket, kibarlık, adab-ı muaşeret kalmadı.

Edep, Terbiye, Görgü Erozyonu

Bundan yüz sene önce cevabi bir mektuba "Lütufname-i alileri vasıl-ı dest-i acizanem oldu..." diye başlanırdı.

Böylece mukavemet yarışı başladı... Yalnız ceketini, çıkaran Kıvırcık Ahmed, "Ya Bismillah!" diyerek ilk hamlede öne geçti. Fazla gayret sarfetmiyor, adeta ceylan gibi süzülüyordu. Bir türlü öne geçemeyen İngiliz atletde az sonra yorgunluk alameti başlamıştı. Bizimki koşarken yan gözle ona bakıp gülümsüyordu. Yorgunluktan her tarafından su sızan İngilize karşılık o, bir kere işlemeli çevresini çıkarıp, çenesinde toplanan birkaç damla teri silmişti...

"Mü'min, eline, diline ve beline hakim olan kişidir."

Küçükler büyüklere "Buyurduğunuz gibi efendim" derlerdi.

İtirazlarını "Malum-i alileri olduğu üzere..." gibi ifadelerle beyan ederlerdi.

ilim geride kaldı, illa edeb, illa edeb!

Edeb ya hu!

Kısaca edepliler ters giden olaylarda kendilerine düşen hata payını gerçekten görüp içtenlikle suç bende diyenlerdir.

budur diycemde, hak edene hakkını veremezsende olmuyor:)

Edep deyince aklıma taaa lise yıllarımın bir hikayesi gelir:

- Haydi, dediler. Soyun!

Aslında kovulması lazımdır ama misafir kutsal olduğu için kovulmaz. Sabr ve tahammül edilir. Misafir kesinlikle üzülmez.

Fikirlerini, görüşlerini kabul etmedikleri yaşlı bir muharrire "Sen sapıksın... Sen Yezitsin... Sen şöylesin... Senböylesin..." diye kaba ve galiz bir lisan ve üslupla saldırmazlardı.

Gözünü aç da bak cümle Kelamullah?a,

- Ama ben onun gibi soyunmam, utanırım!..

Bazı ilim adamları buradan yola çıkarak edeb 'kişinin Eline, Diline ve Beline hakim olmasıdır' derler.

iyi bi hatırlatmaydı hocam..

Memurlar forumlarının içinde ille de "Edebiyat"

Mukavemet yarışı Fenerbahçe'de yapılacaktı... Meraklıların doldurduğu geniş çayırın kenarında, İngiliz atlet bacağında şortuyla bekliyordu. Kıvırcık Ahmed'e:

Yazar Yıldız Ramazanoğlu

-Edebsizlerden, dedi. Beğenmediğim davranışlarını uygulamaktan kaçındı.

Yakın tarihimizde korkunç bir lisan, edebiyat, ahlak, görgü, edep erozyonu oldu.

Bu cümlenin bugünkü tercümesi şudur: "Anan iyi oldu mu?"

Mustafa KemalPaşa 1919'da Samsun'a çıktıktan sonra Sultan Vahdettin Han Hazretleri'ne iki telgraf göndermişti. Bunlara "Atebe-i ulya-yı Hazret-i Hilafetpenaniye" başlığını koymuş, birinin sonunda imzasının üstüne "Kulları", diğerinde "Kulunuz" diye yazmıştı.

- Bırak beyim, ben evde yalnız başıma gusulhaneye girsem, yine de peştamal kullanırım.

İnsanlığın başlangıcından bu yana üstün insan kimdir, ayrıcalıklı, saygın ve güçlü olan insan kimdir soruları sorulmuştur. Herkes kendince üstünlük taslama eğilimindedir ve vahiy bu konudaki hakikati bildirmek ve üstünlüğün kimde olduğunu billurlaştırmak için indirilmiştir.'

İkazlarına aldırmayıp, aynı tempoda koşan Ahmed'in verdiği cevap herkesi şaşırtmıştı:

Okumuş insanlar aha oha moha demezler, efendim derler. Bendeniz yedi sene Beyoğlu'da okudum. O zamanlar en çok kullanılan kelimeler şunlardı: Teşekkür ederim... Estağfirullah efendim... Bir şey değil efendim... Buyurun efendim...

Giy ol tacı emin ol her beladan

Mesela Sezen Aksu - ki ben de hayranlarından biriyim- edebiyat parçalayıcılarının başında gelir.

giy o tacı emin ol her türlü beladan..

"Edeb nedir?" sorusuna verilen cevaplardan bir tanesi de, Peygamber efendimizin bir hadisine dayanılarak söylenendir:

Bildiğimiz kadarıyla eski adı ilm-i edeb.. Elif, dal, be...

- Etme Ahmed, ayıp olacak.

Mektupların sonunda İhtiramat-ı faikamı arz u takdim ederim..." yazılırdı.

-Nabi-

Sebep olanlar utansın!..

edeb ve ve edebiyatsız yaşam çekilmez olurdu zannedersem

Edebin edebiyatla bağlantısını başlık sahibi değişik açılardan ele almış ve şu cümleleri basit ama öze işaret edecek boyuttadır: Edeple edebiyatın aynı kökenden olmasında da, edebiyatın kutsal ve geleneksel anlamına ilişkin bir esas nokta buluruz... Edebiyat, insanın edebi kuşanmasında bir yol, bir yordamdır bu yönüyle. Bu, kutsal edebiyatta dolaysız olarak böyledir, geleneksel edebiyatta ise sonuçları bakımından.

- Ne soyunacağım? Denize mi gireceğiz?

Hekim?e sordular:

Nihayet müsabaka sona ermeden atlet pes edip yere yığıldı. Bizimki ise hala koşuyordu. Tezahürat yapan halk, hep birden:

Edep bu alemler sahnesinin en müthiş ve harika cevheri olup sırlar ülkesinde ona ulaşmak isteyenlerin vasıfları arasında bulunması gereken pek çok değerden ilki haddini bilmektir. İnsan nefsi dahi haddini bilip kaderine razı olarak Rabbinden razı olmadıkça cennete giremez. Edep nasıl bir şeydir. Neden eskiden tekkelerde duvarda edep ya hu diye yazardı.

Bu yetmezse Mevlana?ya kulak verelim:

bataklığı kurutup, sineklerle uğraşmamak lazım..:)

Etme ar öğren, oku ehlinden

Güzel ve anlamlı bir dize.

M. Şevket Eygi

İngilizler'in şampiyon atletine durum anlatılmış, bizimkinin elbisesiyle koşması onun işine geleceği için bir mahzur görmemiş.

Kıvırcık Ahmed'in kıyafeti şöyle idi: Başında kahkülü saçları üzerinde sol kaşa düşürülmüş, kalın ibrişim püskülü sıfır numara kalıplı siyah fes. Sırtında kartal kanat kısa ceket, altına giymiş patatuka denen önü iri düğmeli fermane. İşlemeli camedan yelek. Daha içinde göğüs kısmı bal peteği şeklinde oyuklu mintan. Belde ipekli Trablus kuşağı. Fransız denilen yukarısı dar, dizden aşağı genişleyen ve arka paçası koyu mor kadife kaplı kıvrık pantolon. Ayaklarında beyaz çorap üstüne, yan lastikleri yürek biçiminde yumurta ökçeli, basık arkalı yarım şıpıtıklar.

Tarih Mecmuası / 24.6.1987

Ademoğluyla hayvan arasındaki fark edebtir,

- Sen de üzerindeki elbiseyi çıkarıp, onun gibi çıkacaksın!

tacı giyenlere aşk olsun...

teşekkür ederim..

Arz, madundan mafevke olur. Terbiyeli, görgülü, mütevazı bir insan "Şeref verdim" demez, teşerrüf ettim der, yani buraya gelmekle şeref kazandım...

Kur?an?ın bütün ayetlerinin manası edebten ibarettir.

"ilim meclisine girdim, eyledim ilmi talep,

1912 yılında Avrupa'dan meşhur bir şampiyon koşucunun geldiği ve Türkiye'de kendisi ile boy ölçüşecek yarışçı aradığı haber alınmıştı. Düşünülüp danışıldı ve nihayet Anadolu hisarı tulumbacılarından "Kıvırcık Ahmed" namıyla anılan biri bulundu.

Okumamış vatandaşlar arz etmek, teşrif etmek, teşerrüf etmek gibi kelimelerin manasını bilmeyebilirler. Onlara hiçbir şey demem ve kendilerini asla kınamam. Lakin yüksek tahsil yapmış ve bunları bilmiyor, bir büyüğüne "Arz ettiğiniz" diyor, "Teşrif ettim" diyor, işte böylelerini çok ayıplarım.

'Milattan çok önceden itibaren insanların hep bunu anlamak için çabaladıklarını görürüz. Minyatürler figürler; taşlara, kayalara kazınan resim ve çizgilerde hep bir yiğitlik meselesi vardır. Yiğit insan kimdir, kahraman olan kimdir bu dünyada. Bunlar önemli sorulardır. Edebiyatın temel arayışı da budur. Bu yüzden Batı dünyasında farkında olmadan edebiyata ve edebiyatçılara yarı Tanrılık atfederler. Kutsal metni eksik gördüklerinden edebi metinlerle tamamlanıyormuş düşüncesi hakimdir. Bizde böyle bir şey söz konusu değil. Bu yüzden yazar yaşadığı dönemin vicdanı ve karanlıkta kalan yaşam parçalarının parlatıcısıdır. Bir yazı zanaatkarıdır

Her şeyin ilmi güzel cehlinden.

Mektupların başına "Pek muhterem efendim... Pek muhterem üstadım..." gibi hitaplar konulurdu.

1. yunus emrenin müthiş sözlerinden biri. edebin ilimden bile önde ve öncelikli olduğunu belirtiyor.

Cahil ve okumamış insanları kasd etmiyorum... Yazımın başında yüksek tahsil yapmış bir zat dedim.

Şimdi bu adama ne yapılır?

edeb bir tac imiş nuru Huda'dan

Ben de diyorum ki:

"Muhterem validenizin rahatsız olduğunu duydum, inşaallah ifakat buyurmuşlardır..."

"Kıvırcık!.. Yarış bittiii..."

Eski kibar insanlar şöyle konuşurlardı:

Size bir şey sordu, siz anlattınız. Sonra o zat söz aldı ve "Efendim, demin arz ettiğiniz gibi..." dedi.

ilim geride kaldı, illa edeb, illa edeb!"