Altıncı özelliği, asıl önemli olan diğer bir husus, bir konudaki bütün hadislerin muhtevasını dikkate alarak bilimsel bir yorum metodolojisi ile şerh etmektir.

Görmez: Bu mülakatı aynen yayınlarsanız ben de müteşekkir kalacağım.

Görmez: "Reform" kavramı dinler tarihinde en şaibeli kavramlardan biridir. Bu yüzden İslam kelimesi ile birlikte kullanmamak gerekir. Zira İslam'ın bilgi kaynakları, bu bilgi kaynaklarını anlamamızı sağlayacak metodolojisi sağlamdır, deforme olmaz. Deforme olan bizim algımız, anlamamız ve yorumlarımızdır. Sadece reform değil, İslam geleneği içinde kullanılan tecdid, ıslah, ihya gibi kavramlar için de aynı hassasiyeti göstermek gerekir. Ünlü bir İslam bilgininin ifadesiyle; İslam eskimedi ki yenileyip tecdid edelim, İslam hastalanmadı ki ıslah edip iyileştirelim, İslam haşa ölmedi ki ihya edip diriltelim! Ancak bizim dindarlığımızın, din algımızın, anlam ve yorumlarımızın hem tecdide hem ıslaha hem de ihyaya ihtiyacı vardır.

Görmez: Hadis bilginlerimiz sevgili Peygamberimizin mirasını kitlelere anlatabilmek için her biri şaheser denilebilecek eserler ortaya koydular. Sayısız tasnif çeşitleri ortaya çıktı. Konulu ve metodik olarak İbn-i Hibban adlı hadis bilgini 4 konu ve 400 ilke üzerine 15-20 ciltlik bir eser ortaya koymuştur. Cizreli İbnü'l Esir, İslam'ın temel kavramları üzerine 12 ciltlik bir eser ortaya koymuştur. Bunlar muhteşem çalışmalardır. Bizim çalışmamızı onlarla kıyaslamak yanlış olur. Bizim yapmaya çalıştığımız bazı gecikmeleri telafi etmektir. Meclis kararıyla Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından hazırlanan Tecrid-i Sarih dahi 50-60 yıl hepimize kaynaklık vazifesi görmüştür. Hem Babanzade Ahmet Naim'e, hem de Kamil Miras'a medyun-u şükranız. Allah her ikisine de rahmet etsin.

Dördüncüsü, her konudaki bütün hadisleri konu bütünlüğü içinde toplayarak yorumlamak, başka bir ifadeyle resmin bütün karelerini yerli yerine yerleştirmek suretiyle okuyucuya sunmak bu çalışmanın önemli bir özelliği olacaktır.

Görmez: Bu proje bir Türkiye projesidir. Diyanet İşleri Başkanlığı, Türkiye'deki bütün ilahiyat fakültelerindeki Hadis birikimini harekete geçirmeyi amaçlamıştır. Biz bu çalışmayı bir ekip olarak gerçekleştiriyoruz. Bu arada projede emeği geçen hocalarıma teşekkür etmek istiyorum. Prof. Dr. Yavuz Ünal ; projenin koordinatörlüğünü yürütüyor. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Mehmet Emin Özafşar , Prof. Dr. İsmail Hakkı Ünal , Prof. Dr. Bünyamin Erul . Projenin birinci derecede sorumluluğunu bu hocalarımızla üstlendik. Ayrıca projenin süreli elemanlarına; genç akademisyen kadrosuna, hadisleri bilgisayar ortamına aktaran, tasnifleri yapan, hocalarla yazışmaları sağlayan, ön okumaları gerçekleştiren kardeşlerimize de teşekkür etmek istiyorum. Onlar bu çalışmanın görünmeyen kahramanlarıdır.

Görmez: Biz hadis seçmiyoruz ayıklama tabiri bize ait değildir. Biz hadisleri Kur'an-ı Kerim ayetleri ile birlikte, İslam'ın evrensel ilke ve esasları ışığında, onların bütünlüğüne riayet ederek anlamaya ve anlatmaya çalışıyoruz. Bu bütünlüğe uymayan rivayetler hakkında hadis bilginlerimizin raporlarını dikkate alıyoruz. Kaynaklarımız ise bütün temel hadis kaynaklarıdır.

Görmez: Takdir edersiniz ki bu tür çok yazarlı bir akademik çalışmalar için zaman tayin etmek her zaman yanıltıcıdır. Bazen bir madde için aylar süren emekler veriliyor. Ancak 2009 başlarında tamamlamayı umuyoruz.

Görmez: Bu belirli bir dinin tarihi ve kültürü içinden başka bir dinin olgularını, kavram ve kuramlarını anlama çabasından kaynaklanıyor olsa gerektir.

Görmez: Bittikten sonra hocalarımızla birlikte kalbimiz mutmain olursa, en az üç dile Arapça, İngilizce ve Rusça'ya çevirmek muradımızdır.

Görmez: İçinde 10 bin hadis bulunan Kutüb-i Sitte'de asıl Kutüb-i Sitte değil, İbnü'l Esir'in bu isimle tercüme edilmiş kitabıdır. Kutüb-i Sitte'de daha fazla hadis vardır. 200 bin hadis 20 bin hadise inecek haberine gelince bu bazı medyamızın "Bu sene hac mevsimi kurban bayramına denk geldi!" türünden haberine benzer. İlimde az çok behresi olan hiç kimse böyle demez.

İkincisi, hadislerin muhtevalarını dikkate alarak yeni bir konu tasnifinin yapılmış olması önemlidir.

Beşinci husus, her konuda en kapsamlı üç dört hadisi seçerek konu başlığı altına serlevha olarak yerleştirmek bu çalışmanın diğer bir özelliği olacaktır.

Zaman: Bu projenin İslam dünyasında da çokça tartışıldığını biliyoruz. Orada bu projeniz nasıl yer aldı?

Zaman: Kutüb-i Sitte'de bile 10 bin hadis varken bu çalışmada 200 bin hadis 20 bin hadise inecek diye bir haber okuduk, doğru mu?

Zaman: Sayın hocam, birkaç yıldır pek çok ilim adamı ile birlikte "Konulu Hadis Projesi" başlığı altında bir çalışma yürüttüğünüzü artık bütün dünya biliyor, konuşuyor ve değerlendiriyor. Asıl sorularıma geçmeden önce konunun medyada çok yer almış olmasından rahatsız olduğunuzu görüyorum, neden?

Zaman: Hocalarımızla birlikte dediğiniz hocalarımız kimlerdir?

Görmez: Bu çalışmanın ilk denebilecek özgün, önemli özelliklerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

Görmez: Pakistanlı şair ve filozof Muhammed İkbal der ki; "İslam Peygamberi daima eski dünya ile yeni dünya arasında bir yerde durur. O getirdiği mesajın kaynağı bakımından eski dünyaya, getirdiği mesajın ruhu bakımından da yeni dünyaya aittir." Asıl amacımız bu mesajın ruhunu asrın idrakine sade anlaşılır bir dille, bir yöntemle anlatabilmek. Tabii ki tevfik Cenab-ı Haktandır.

Zaman: Batı medyası çalışmanızı İslam'da reform olarak niteledi, bu konuda ne dersiniz?

Zaman: Son olarak bu çalışma ne zaman tamamlanacak?

Görmez: Bu çalışmayı yürüten hiçbir hocamız yaptığı işin bu derece medyaya düşmesini istemez. Şahsen medyada yer almasından değil, medyada ele alınış tarzından müşteki olduğumuzu ifade edebilirim. Medyamızın ciddi, derinlikli konuları ele alırken özellikle dini konularda bilgi altyapısı ve donanımı bakımından seviyesinin tartışılır düzeyde olduğunu görmek gerçekten üzücü. Reyting kaygısıyla haberin doğruluğunu ve olayın içeriğini değerlendirmeden medyaya taşımak toplumu bilgilendirmek değil, gerçeği çarpıtmaktır. Dini konular ise çarpıtıldığında toplumun inanç ve moral değerleri, dolayısıyla temel dinamikleri bundan zarar görür.

Görmez: O muhitlerde de bilgi aktarımının asgari şartlarına riayet edilmedi. Haberin kaynağı araştırılmadan üzerine yüzlerce yorum yapıldı. Oysa Kur'an-ı Kerim, bilginiz olmayan konular üzerinde durmayın diyor. Oysa İslam Peygamberi "Kişiye her işittiğini anlatmak yalan olarak yeter." buyurmuş. Bizim açıklamalarımızı Arapçaya çevirdikten sonra özür dileyenler oldu. En son Mekke'de katıldığım bir uluslararası toplantıda izah edince pek çoğu yüz senedir gecikmiş bir işi yapıyorsunuz dediler. Burada yaptığımız işleri doğru ve yeterince tanıtamadığımızı kabul etmemiz gerekiyor. İslam dünyasındaki olumsuz yaklaşımların diğer bir sebebi bu.

Şu projeyi de ne zamandır bitiremediler. İnşallah en kısa sürede bitirip bizlerin istifadesine sunarlar.

Zaman: Efendim şimdi gelelim asıl soruya; Bu çalışmanın amacı nedir, çalışmanız Türkiye'ye ve İslam dünyasına ne getirecek?

Üçüncü husus, her rivayetin bütün tariklerini toplayarak nerede, niçin, kime, ne sebeple, nasıl söylendiğini tespit ederek doğru yoruma hazır hale getirmek yapılan önemli bir iştir.

Zaman: Başka dillere çevirmeyi düşünüyor musunuz?

Zaman: Hocam bize bu çalışmanın diğer pek çok Hadis kitabından farkını ya da farklarını anlatır mısınız?

Zaman: BBC'nin haberini hemen yalanladınız. Reform kelimesine neden bu kadar tepki gösteriyorsunuz?

Her şeyden önce Hadis külliyatının neredeyse tamamını ihtiva eden zengin bir veri tabanının elektronik ortamda oluşması başlı başına büyük bir emektir.

Çağımızın ve toplumumuzun Hz. Peygamberin mesajını doğru anlamaya belki her zamankinden daha çok ihtiyacı vardır. Biz, bu mesajı bu çalışmayla bugünün diline, bugünün anlayışına aktarmaya çalışıyoruz. Bu mesaj zamanla ve mekanla kayıtlı değildir. Gelecekte bizim çalışmamızın eksikliklerini tamamlayan, onu geliştiren çalışmalar olacaktır elbette. Biz de zaten gördüğümüz eksiklikleri gidermek için böyle bir yola girdik. İslam kültür tarihi kesintisiz bir zincir gibidir. Biz, düne bir halka eklemeye çalışıyoruz. Gelecek nesiller bize eklenecek. Böylece bu zincir sonsuza dek uzayıp gidecek. İnsanlığa rahmet olarak gönderilen bir Elçi'nin mesajını, teknik tartışmaların gölgesinden çıkarmak ve anlaşılabilir bir dil ile çağımızın insanına sunmak, yani onu ulaşılabilir ve anlaşılabilir kılmak insanımız için en büyük kazanım olacaktır. Bütün rivayetlerin bir araya getirilmesi ve elektronik ortamda kullanıma açık bir arşivin oluşturulması da, farklı alanlarda yapılacak çalışmalar için bir alt yapı sağlayacaktır.

imamların niye ilgisini çekmez bu önemli konu bilmemki

Batı-Hristiyan muhayyilesinde bir insan peygamber tasavvuru yoktur. Bu sebeple tarih boyunca başta Sünnet ve Hadis olmak üzere Peygamberimizle ilgili her bilgi tartışma konusu olmuştur. Peygamberimizin her sözü, her davranışı, günlük hayatı, aile yaşantısı, onları hep şaşırtmıştır.

Zaman: Bu çalışmayı geçmişteki benzerleriyle kıyaslarsak..

Zaman: Hadis seçerken kriterleriniz nelerdir, hangi kaynakları esas alıyorsunuz?

Son olarak bu çalışmanın dili ve üslubu da özgün olacaktır. Bilginin ele alınışı, şerh edilmesi, yorumlanması aşamalarında, bilimsel, akademik kurallardan taviz vermemekle birlikte dili ve üslubu deneme ve tahkiye dili olacak, herkesin anlaması sağlanacaktır. Bütün bunlar hedefimizdir. Çabamız gayretimiz bu yöndedir. Ancak ne derece başarılı olacağımız Allah bilir.

Zaman: Hocam zaman ayırdığınız için çok teşekkür ediyorum?