"Fe eyne tezhebun,

İsmin -den halindeyim. Çıkmak istiyorum; kendimden başlayarak bu evden, işimden... Yaşadığım şehirden, hayattan...

uzaklardan ona seslenirsin

XXI. Dünya Felsefe Kongresinin Felsefe ve Edebiyat oturumlarında sunulan bildirilerin içerikleri bu yöndeydi.

Hangi sevda?!

sen bir dipsiz kuyuda yılanlara

Aleynik'e göre, postmodernizm felsefeyi, edebiyat teorisini; sosyolojiyi, tarih araştırmalarının da etkilemekteydi. Postmodernizmin oluşmasında, edebiyata bakış, estetik bakış büyük rol oynamıştır. Derrida'nın, felsefe ve edebiyatı, tür ve tarz olarak eşit hale getirmeyi amaçlayan ilk dönem çalışmaları, bu anlamda ilgi çekici olmuştur.

İlk cemreye olsun, yüreğini açsaydın,

Fakat bilmiyoruz; en büyük yalanlar, en nazik gerçeklerin içinde saklıdır.

Hüznün dili yok ki, kendini anlatsın...

Kolombiyalı felsefeci Jose Gabriel Coley, 'Gabriel Garcia Marquez'de Özgürlük ve Kader' başlıklı sunumunda, Marquezin roman kişilerinin özgürlük ve yazgı arasında gidip geldiklerini söyledi. Coley'in bildirisi, katılımcıların katkısıyla derinlemesine tartışıldı.

Kendin gibilerle olma vaktidir.

Vakit ormana varma vaktidir.

o bir dağ başında bulutlara yoldaş olur

Öyle çok?sen? oldum ki

"Nereye Bu Gidiş?"

Anlamıyordum seni.

Öyleyse bu gidiş neden?

Yüreğine düşen çığlardan başka?!

Ya senin gereğin, ereğin nedir?!

Biraz da kendini anlamaya çalışsaydın,

Vakit ormana dalma vaktidir,

Alabora olmuş gemiyim şimdi ben

ağlamaklı

O seslerin tamamı, senin haminin sesi

Hangi sevda sana yar olmuştu ki?

Gözlerime deliler doluşuyor ve sen gözlerimden seyrediyorsun kendini. Bu sana tazelik veriyor, hayat damarlarına kan oluyor. Sen benim gözlerimdeki delilerden biliyorsun kendini, ben gözlerimdeki delilere biliyorum kendimi...

o yıldızlara fısıldar ayrılığı

Oysa tüm kavgaların kendinleydi, biliyordun?

Bundan sonra zaman, ormana dalma zamanıdır.

Yüreğine inseydin, yüreğinin en kuytularına?

Aklımın levn deme vakti

Her gelişe kucağını sevgiyle açan sen,

Beyhude yorulmuştun, kendinden bile geçerken?

Başlıkta geçen yargı kitapta nasıl açılıyor?

"Yaşanan hayatın içinde hayatı değerli kılan unutulmaz anlar vardır" diyor birçok edebi metinde... Ve biz bu metinleri okuduğumuzda hemen bir filmini çekiyoruz hayatımızın, hayalimizde... Sonra safça ve sessizce gülümsüyoruz işte o bahsi gecen anları/anıları yakaladığımızda... Önce yazara "vay beee" diyoruz, sonra edebiyata bile konu olan bu naif yaşantımıza gülümsüyoruz...

Bundan sonra gideceğim tüm köyler, tuzak bana

Eyvallah!

Akıl sınırını arşın sınırına getirirken, hiç mi zorlanmadın?!

"Bu bir taahhüttür" ister sına ister sınama beni

İnternete baktım ama kitap tükenmiş.

Bu gün tüm kapılar kilitli / Sokak kedilerinin kimsesizliğinden biliyorum...

Okuyanlara estetik bir doyum sağlamak amacıyla yazılmış, ya da böyle bir amacı olmasa bile biçimsel ve içeriksel özellikleriyle bu düzeye ulaşabilen bütün yazılı eserlere edebiyat denir. edebiyat bir anlatım biçimidir. düşünce ve duyguları güzel ve etkili bir biçimde anlatma sanatı olarak da tanımlanabilir. herhangi bir metnin edebiyat eseri sayılabilmesi için sanatsal değerler taşıması gerekir.

Kaybettiklerini kazanmak, olasıydı belki ama

Ruhum elvan dese de,

Gidişlere de eyvallah deme vakti.

Sen yalnızdın ve ben çoğalmıyordum, oysa çoğalmalıydım.

Bu gün tüm ağaçlar gövdesiz / Bir serçe kuşunun yuvasızlığından biliyorum...

Sana uzananlara, parmak uçları kadar vuslattın da,

Çıkmazından başka?!

Felsefe ile edebiyat arasındaki bir diğer ilişki biçimi ise, mevcut edebi yapıtların, gerçeklikte yaşanan sorunlarla sorunsal bağının kopması durumunda yaşanmaktadır. Felsefe, bu durumda, edebiyatın yaşadığı bunalımın neden ve kökenlerinin ne olduğunu tanımlamaya çalışmaktadır.

Yalnızlıkları söküp atsaydın.

Tek başına, tek odalı bir çatı katında, küçücük ir sahil kasabasında yaşıyorsanız edebiyat öğretmenliği çok doyurucu oluyor. Ancak şimdiye kadar yazıp sahnelediğim oyunlardan bir şey kazanmadım doğrudur. Hadi itiraf edeyim; yolun başında, bu kadar eğlenerek para kazanacağımı söyleseler inanmazdım. Edebiyatı seviyorum.

Onuncu köy henüz kurulmamış,

Korkmuyorum hayat, hiç korkmuyorum senden... Eksilmenden benden.

Geçmek istiyorum adıma serpilen bütün anlamlardan, bütün beni "ben" yapanlardan, "en" yapanlardan.

Ben medeniye adamı değilim,

Onuncu köy uzak bana.

Oysa biliyordun ki gök kubbede daimi kalan "hoş seda."

Bir kendine, yüreğine gurbettin?

özgürlüğe susamış bir ceylandır

Dokunaklı, küçük bir çocuk sesi gelir uzaklardan

Hep merak etmişimdir; kendisiyle de kaldığında böyle düşünenler var mı ya da böyle yazanlar, yazdıklarına kendileri de inanıyorlar mı?..

Bırakırsan yalınayak çayırlara koşar

Bundandır, geri dönemiyordum. Ve kelimelerle kirlenmiş masumiyetimi anlatamıyordum. Aklayamıyordum.

Sayın neden, forumdan takip ettiğim kadarıyla hep onayladığım cümleler yazdığınızı söylemeliyim. Ancak bu başlığa karşı çıkarak ben edebiyattan kazandığımla doyuruyorum karnımı demeliyim. Yani edebiyat birilerine torpil geçiyor. Şimdilerde kim adam kayırmıyor ki?

Bir eksik bir fazla ne fark eder sana. Ölümün üstesinden gelemeyenin, ölüm üstesinden gelir biliyorum. Ben er meydanına çıkmadan kabullendim yenilgiyi. Bundandır, hiç korkmuyorum senden.

Sen "kendin ol" ve kendi uğultunda kaybol.

Su akar, insan yol alır?

Ben?kendim?i unuttum!..

Ne çok yol almıştın,

Lakin dünsüz güne başlamaz,

Kulaklarını kapadığın sözlere yüreğin ses veriyordu.

-internet derlemesi-

Köyler uzak bana, köyler tuzak bana.

Kandırıldık! Yaşadığımız karanlığın katlanılabilirliğini göstermek adına bunca karanlığın, bunca karalığın üzerindeki birkaç beyaz leke adına, birkaç beyaz leke uğruna kandırıldık!..

Vakit "gelişlere sevgiyle kucak açarken,"

Bir akrep misali kıvrılıp yatan,

Kendine yönelişlerden geçince,

Edebiyat ve Edebiyat Felsefe İlişkisi

Edebiyatın tanımı ve kapsamıyla ilgili tartışmalar, estetik kuramının alanına girer. İlk sistemli estetik felsefesinin kurucusu olan kant'a göre, bir metnin sanat sayılabilmesi için "çıkar gözetmemesi", başka bir deyişle kendi dışında hiçbir amaç taşımaması gerekir. Bütün sanatlar gibi edebiyat da bu bakımdan oyuna benzetilebilir. Oyunun kendi dışında hiçbir amacı yoktur, yalnız zevk almak için oynanır ve biter. Bu yaklaşım, edebiyatı öteki insan eylemlerinden ayıran çok önemli bir noktayı vurgulamakla birlikte, iki yönden eleştiriye açıktır. Birincisi, fazlaca "hazcı" bir yaklaşımdır; edebiyat yapıtlannın içerdiği "doğruluk" boyutunu, aydınlanma yanını ihmal etmektedir. İkincisi, yeterince tarihsel değildir; geçmişte edebiyat dışı sayılan bazı metinlerin zamanla edebiyat kapsamı içine alındığını, bazılarınınsa edebi değer ve işlevini yitirdiğini göz önünde tutmamaktadır. Oysa bütün insan ürünleri gibi sanat da ölümlüdür.

Kararlar alıyorsun, vazgeçiyorsun?

yolcu dergisi ile tanışmıştım.. cidden iyi çay içiriyor:)

Günü düne bağlamak, yarına haleldi sence,

Ve bu, kovulduğum dokuzuncu köydü.

Adını gizli tuttum

Sonbahardan başka?!

Aslında çilek satıcısı da biliyordu, kasasindaki çileklerin beş para etmediğini. Fakat büyük patrondan almıştı, "ne olursa olsun sat!" emrini...

bu şiirden sonra bana çay içiren de çıkarmı acaba?

O seslerin arasında arama beni

Kendim gibilerle olma vakti

Ve biliyorum. Yine çok şey istiyorum. Yine çok şey istiyorum, biliyorum.

Edebiyatın bugün dünyada yaşanan terorizm, insan haklarının ihlali, küreselleşme gibi problemleri konu edinememesinin iki nedeni vardı: Bunlardan biri, bugünkü edebiyatın, 19. yüzyılda ilerlemeci edebiyat anlayışına göre kurulmuş olmasıydı. Bu anlayışa göre, örneğin roman, toplumun ileriye doğru gelişimini betimliyordu. Bu bağlamda, edebiyat, terör eylemi yapan ama kendisini "kurtuluş mücadelesi veren bir örgüt" olarak tanımlayan bir örgütün eylemlerini terorizm olarak gösteremiyordu. Edebiyat kahramanı değil, kişi figürünü temel almalıydı. Olup biteni betimlemekten çok sorunu göstermeliydi. Böyle bir edebiyat anlayışının modeli ise Homeros değil, Sofokles'tir.

Biliyordun, köhneleşecektin sen?

Raisa Aleynik, 'Estetik Deneyim ve Dekonstruksiyon' başlıklı sunumunda, postmodenizmin akademik olmayan bir tarzda felsefe yapmasının dikkate değer olduğunu dile getirdi.

Hangi sokak seni yolun sonuna götürmüştü ki,

Başlıktaki çay ile alakalı tespit doğru...

Hiçbir yer gibi bir yer ve hiçbir şey gibi bir şey istiyorum hayattan.

Başkalarını çalıştığın kadar.

Onunda sahibi her mevsim değişirdi, yeniden?

Her gün bir adım daha uzaklaşıyordun kendinden.

Sınama beni hayat, sınama. Varlığınla sınama. Ben yokluğunu biliyorum. Yokluğuna biliyorum kendimi.

"Tek kişilik kavga mı olur?" diyordun,

Felsefe ile edebiyat arasındaki bir diğer ilişki biçimi ise, edebiyat teorisinin oluşumunda ortaya çıkmaktadır. Bilindiği gibi, Aristoteles'in Poetika, Immanuel Kant'ın Yargı Gücünün Eleştirisi, Hegel'in Estetik adlı yapıtları, bu ilişki biçiminin sonucunda oluşmuş başyapıtlardır.

Son cemre olmasa bile?

apansız uyanırsın düş sandığın bu ölüm uykusundan

Ve çatlamadan ruhunu saran ar,

Hayatımızdan kaç film makarası çıkar? Peki ya hayatımızı değerli kılan anlardan?.. Bunun da edebi, ebedi savunması var; "bu anlar az olduğu için değerli."

Bir dehlize açılır gibi açılmasaydın,

Tekamül tabiatın gereğidir.

Bu gün tüm sözcüklerim suskun / İnsansızlığımdan biliyorum...

Alnındaki tek damar

Kendini bulma vakti

Derrida'nın dekonstruksiyon anlayışında kültür, doğaya baskın çıkmaktadır, Rusya'daki dekonstıuksiyon çalışmalarında ise tam tersi, doğanın kültüre baskın geldiği görülüyordu. Dekonstruksiyonun farklı yönlerini gösteren bu iki stratejisi, aslında birbirlerini tamamlamaktaydı: Biri bize Avrupa rasyonalizminin mutlaklık tehlikesini hatirlatır, diğeri ise bilincin dünyadan kovulması tehlikesini.

Kendime geleyim derken,

Kendini bulma vaktidir.

Sen bu uğurda, kendini bile onlara kattın.

Türkiye adına katılan İngiliz konuşmacı Barry Stocker, 'Roman ve Hegel'in Edebiyat Felsefesi' başlıklı sunumunda, Hegel'in karşıtların birliği kavramını oluştururken, Schlegel'in ironi görüşünden yararlandığını dile getirdi. Ona göre, Hegel, edebiyata felsefenin altında bir yer tanıyordu. Hegel, ironiyi güzel ruhun negatif konumu olarak tanımlıyordu. Güzel ruh, ironiyle, dünyadaki kötülüğe karşı dıırurken, kendisi kötülüğe dönüşüyordu.

Çektiğimiz film şeridinde, hayatımızın hatırlanan kısmına bakalım önce ve sonra bu kısmı değerli kılan anları hesaplayalım bir de...

Fe eyne tezhebun" diyordu.

Geldiğim gibi geçip gitmek istiyorum hayat senden...

Sen dokuzuncu köyümdün ve ben burada da istenmiyordum.

Sen Nuh'un gemisindeki çiftinle yerini almıştın ve ben tek kalmıştım. Göremiyordun...

Hele medeniyetler ittifakı, hiç değilim!

ölüm olmaz ya ucunda

"Yeni bir sayfa açmaktan daha zor, eskiyi temize çekmek" derdin,

Bilinmeyen sulara?

Yıldızlara yazdığım;

Sen dokuzuncu köyümdün

Belki de anladım sanıyordum.

Bu gün gökyüzü demir rengi / Omuzlarıma çöken, ağırlığından biliyorum...

sessiz ve derinden

ayrılırsın

patikalarda avcılara meze olur

Bu günsüz yarına geçit vermezdin yüreğinde.

Gidişlerin hesabında zorlanman, neden?

çok seversin.

Bir gelsen kendine, bin gidiyorsun!..

Bu yüzden vakit, sulara dalma vakti, tek kişilik çoğalma vakti...

Yine de yeni bir sayfaya hiç cesaret edemezdin?

Hangi çiğ damlası yüreğinin çölüne serap olmuştu,

Rüzgarım kendimden,

adı hüzün olur

Nereye Bu Gidiş?

Üç vakte kadar diyordu kahinler ve ben bu yüzden seni vaktinde değil, üç vakte kadar anlıyordum.

Kaç adım kendine yol yürüdün?

ana sütüne özlem duyar gibi

Hangi bahar sana yar olmuştu ki,

Bende vakit, ormana varma vakti

l'art pour l'art:)

Felsefe ile edebiyat ilişkisi, genelde felsefeden edebiyata doğru bir ilişki olup, felsefenin, edebiyat yapıtının gerisindeki felsefi anlayışı tanımlaması yönündedir. Bununla birlikte, bazı edebiyat yapıtlarının da bazı felsefecilere örnek olduğu bilinen bir gerçektir.

İsmin -den halindeyim. Salıvermek istiyorum kendimi; tutunduğum her şeyden.