Her şeyden önce su vardır. Yer, gök, ay ve güneş yoktu. İlah Kara Han ile insan vardı. Her ikisi de birer kara kaz şeklinde, suyun üstünde uçuyorlardı.

Kadir Tanrı vermeyince er bayılmaz;

Kara Han hiç bir şey düşünmüyordu. O sırada insan rüzgarı icat edip suyu dalgalandırdı, Kara Hanın yüzüne su sıçrattı. Bunu yapınca da kendisinin ilahlardan daha güçlü olduğunu sandı, daha yüksekte uçmak istedi.

Sop: Soy, Sülale, Irk.

Durum böyle olunca Erlik varıp Kara Han'dan kendine bir yer istedi. "Benim göklerimin yıkılmasına sen izin verdin, benim barınacak bir yerim kalmadı" dedi. Kara Han Erlik'i yerin altındaki karanlık ülkesine sürdü, üzerine yedi kat kilitler vurdurdu. "Burada güneş ve ay ışığı görmeyesin; iyi olursan yanıma alırım kötü olursan daha derinlere sürerim" dedi. Erlik bunun üzerine: "Öyleyse ölmüş insanların canlarını bana ver; bedenleri senin olsun canları benim işime yarasın" diye bir istekte bulundu. Kara Han : "Hayır, onları da sana vermeyeceğim" dedi; "İstiyorsan kendin yarat." Böylece yaratma iznine kavuşmuş olan Erlik eline bir çekiç, bir körük ve bir örs alarak vurmağa başladı. Her vuruşta bir hayvan ortaya çıktı. Sırasıyla kurbağa, yılan, ayı, domuz, deve ve kötü ruhlar yer yüzünü doldurdu. Sonunda Kara Han gelip Erlik'in elinden çekici, örsü ve körüğü aldı, ateşe attı. Körük bir kadın, çekiç bir erkek oldu. Kara Han kadını yakalayıp yüzüne tükürdü. Tükürür tükürmez, kadın bir kuş olup uçtu. Bu kuş, eti yenmeyen tüyü bir işe yaramayan Kurday denilen kuştur.

Ezelden yazılmayınca kul başına kaza gelmez;

Her şeyden önce, öfkelenen ve?bizim neden çocuğumuz olmuyor, ben bu yüzden ne diye aşağılanıyor ve protokolde en son sıraya konuyorum? diye gazaplanan şahıs; hanımının sözleriyle bir anda nasıl ikna oluveriyor sorusunu sormak gerekiyor. Şu da var ki;bu derece öfkelenip, karısını öldürmeyi bile göze alan bu adam, sıradan biri değil, bir Han?dır. İşte bu noktada, Hazret-i Mevlana?nın şu sözü, üstteki sualin?özetle- cevabıdır:

?Ağlamadan bile gönül çekici olan kadının, göz yaşı ve ah ü vahı hadden aşınca; gözyaşı yağmurundan bir şimşek çakıp o merd-i vahidin kalbine bir kıvılcım sıçradı.

Kara Han, insana: "Ağzındaki toprağı ne için sakladın?" diye sordu, insan: "Kendim için yer yaratmak niyetiyle saklamıştım." diye cevap verdi. Kara Han da: "Öyleyse at ağzından da kurtul!" dedi. insan, ağzında sakladığı toprağı attı. Bunlar yere dökülürken küçük tepeler meydana geldi. Bunun üzerine Kara Han: "Şimdi sen artık günahlı oldun" dedi; "Bana karşı geldin, kötülük düşündün. Senden sonra sana uyan, senin gibi kötülük düşünenler, senin gibi kötü kişi olacaklar; bana itaat edenler ise iyi ve temiz düşünceli olacak, onlar güneş ve aydınlık yüzü göreceklerdir. Bundan sonra senin adın Erlik olsun. Günahlarını benden saklayanlar senin adamın olsun, günahlarım senden saklayanlar ise benim olsunlar!..."

Paşmak: Ayakkabı, Terlik.

Geldik o ki?solduran soptur?, sabahleyin yerinden kalkıp doğrulur, elini yüzünü yıkamadan dokuz bazlamaç ile bir küvlek yoğurt közler, doyuncaya kadar tıka basa yer, elini böğrüne vurur:?Bu evi harab olası ere vardığımdan beri karnım doymadı, yüzüm gülmedi, ayağım paşmak, yüzüm yaşmak görmedi,? der.?Ah ne olaydı, bu er öleydi, birine daha varaydım, umduğumdan yahşı uyar olaydı,? der. Onun gibilerin Hanım, bebekleri bitmesin, ocağına bunun gibi avrat gelmesin!

Tekebbürlük eyleyeni Tanrı sevmez;

Han kızı, sebebi nedir, desene bana,

Diğer hikayelerdeki kadınlar da enine boyuna ele alınıp incelenirse, çok çarpıcı sonuçların çıkacağı şüphesizdir.

?Cahil erkek, kadınına galiptir;akil erkek ise, kadınına mağluptur.?

Sulp: Omurga, Belkemiği.

1-Ev yapan sulp;

Sağrı: Sırt

Alca kanın yeryüzüne dökeyim mi?

Çıkan can geri gelmez;

Onmak: Felah bulmak, refah görmek.

biri niçe söyler ise bayağıdur)

Fuat Köprülünün bir sözü vardır:Bütün Türk edebiyatını bir kefeye Dede Korkut Destanlarını bir kefeye koysan Dede Korkut Destanları ağır gelir

Esma ve sıfattan önce zatı.

alıntı...

Geldik o ki nice söylersen bayağıdır, evine yazıdan yabandan bir udlu konuk gelse, er adam evde olsa ona dese ki:?Kalk, ekmek getir, biz de yiyelim, bu da yesin? dese:?Pişmiş ekmeğin bekası olmaz, yemek gerektir;Neyleyeyim, bu yıkılacak evde un yok, elek yok, deve değirmenden gelmedi,?der. Ne gelirse benim sağrıma gelsin deyü elini götüne vurur, yönün eyer ve sağrısını erine döndürür. Bin söylersen birisini tutmaz, erin sözünü kulağına koymaz. O, Nuh Peygamber?in eşeğinin soyundandır, ondan da sizi Hanım, Allah saklasın, ocağınıza bunun gibi avrat gelmesin!)

Erlik: "İstedim vermedin" dedi; "Ben de senden çaldım. Artık hep çalacağım. Atla kaçarsa düşürüp çalacağım; içip içip sarhoş olurlarsa birbirine düşürüp döğüştüreceğim.. Suya girseler, ağaçlara çıksalar bile yine çalacağım."

? Eski ihtişam ve kudretini kaybeden kadınlık değil, kadınlar! Asıl kadınlık bütün ihtişam ve kudretiyle ayakta! O hep ayakta! Çünkü mazhar-ı aşktır o!

Hikayesine,?Dirse Han, dişi ehlinin sözüyle ulu toy eyledi, hacet diledi?.? Diye devam eden Dede Korkut, ismi, nice sonra Boğaç Han olacak çocuğun doğumunu anlatır. Peki, bundan ne gibi bir sonuç çıkar?

Alma Ata ayı ve güneşi bekleyecek. Ulu '"işi yer yüzünü ve gök yüzünü koruyacak Gök Oğul ise iyilerden kötüleri uzaklaştıracaktır."

Yazıdan-yabandan: Dışarıdan, Ovadan.

Kenan Rifai hazretlerinin cevabı şöyle:

Göl gibi kımız sağdır,

(Allah Allah demeyince işler onmaz;

İnsanlar kendi haline bırakıp o da gitti.

biri ivün tayağıdur,

Bütün bunlardan sonra Kara Han, insanlara: "Ben size mal verdim, aş verdim; yer yüzünde iyi, güzel, temiz ne varsa verdim, yardımcınız oldum, siz de iyilik yapınız. Ben göklerime çekileceğim, belki bir daha dönmeyeceğim." dedi. Arkasından yardımcı ruhlarına: "Gün Aşan, sen, içki içip aklını yitirenleri; körpecik çocukları, kısrak yavrularını inek buzağılarını koru, onlara kötülük gelmesin. Sağlığında iyilik yapmış olanların ruhlarını yanına al, intihar edenlerinkini alma. Zenginlerin malına göz dikenleri, hırsızlan, başkalarına düşmanlık edenleri koruma. Benim için, bir de Hakanları ile Yurtlan için savaşıp ölenlerin ruhlarını da yanına al, benim yanıma getir.

Kara Han üzülmemesini söyledi. "Erlik'e benden başka kimsenin gücü yetmez" dedi. "Erlik'in gücü senden fazladır. Ama bir gün gelecek senin gücün Erlik'in gücünden daha üstün olacak..."

Aç görsen doyursana,

"Bugün beni rüzgar uçuracak, alıp götürecektir!"

4-Nice söylersen bayağıdır;

Kov Kovlamak: Dedikodu, Gıybet etmek.

Ulu Kişi Kara Han'ın öğütlerini bir bir yerine getirdi. Olta yaptı, balık avladı; tüfeği barutu icat etti, sincap o vurdu.

Bu uzun yakarışın peşinden ve ilk hikayeye başlamadan önce kadınlar dört gruba ayrılarak, her birinden özenle bahsedilir:

Top: Yuvarlak nesne.

(birisi solduran soptur,

YARATILIŞ DESTANI...

Cevr ü cefasının tuzağına düşürmüş o dilber özür dilemeye kalkışırsa ya bizim özrümüz ne olabilir?

Yakanla boğazından tutayım mı?

Bu iş de bitince bütün insanlara birden ceza verdi: "Bundan sonra kendi yemeğinizi kendiniz kazanacak, gücünüzle elde edeceksiniz, benim yemeğimden yemek yok" dedi; "Artık yüz yüze 'gelip sizinle konuşmayacağım. Size bundan sonra Gök Oğul'u göndereceğim."

Kara Han izin verdi ve insan su yüzüne boğulmadan çıktı. Ondan sonra Kara Han: "Sağlam bir taş olsun!" dedi; suyun dibinden bir taş yükseldi. Kara Han ile İnsan, bu taşın üstüne oturdular. Kara Han İnsana: "Suya dal, suyun dibinden toprak çıkar!" diye emir verdi, insan bu emri yerine getirdi. Suyun dibinden çıkardığı toprağı Kara Han'a götürdü.

Gök Oğul gelip insanlara bir çok şeyler yapmasını öğretti. Arabayı da Gök Oğul yaptı. Ayrıca ot köklerini, yenebilecek bir kısım otlan yemeyi insanlara öğretti.

Bu düşünceyle avucundaki toprağı getirip Kara Han'a uzattı. Kara Han, bu toprağı da suyun üzerine serpti ve genişlemesini buyurdu. Ne var ki Kara Han'ın suya serptiği toprak gibi, insanın ağzının içine sakladığı toprak da büyüyüp genişlemeğe başlamıştı. Bunu düşünmeyen insan korktu, soluğu kesilecekti, neredeyse Ölecekti. Kaçmağa başladı. Ama nereye kaçsa yani başında Kara Han'ın varlığını hissediyordu, ondan kaçamıyordu. Çaresiz kalınca yalvarmağa başladı.

Dede Korkut?un, söze kadınlarla başlaması ve ortaya koyduğu sınıflandırma, üzerinde çok yönlü ve uzun uzadıya durulması gereken bir husustur. Bunun rastgele olduğunu söylemek ise asla mümkün değildir. Bugün elimizde mevcut bulunan Dede Korkut?a ait on iki adet hikayenin neredeyse tamamında kadın unsurunun ana temayı belirlemesine hiçbir akıl sahibi?tesadüf? deyip geçemez. Hikayelerdeki kadın tipleri hakkında araştırma yapan, eserler veren ilim adamları mes?eleye bu açıdan da bakıp;Türk Kültür ve Edebiyatı?nın nirengi noktasını teşkil eden?Dede Korkut Şifrelerini? çözecek himmeti gösterirlerse, bizden sonra gelecek olan nesiller bu şifrelerden mutlaka istifade edecektir. Esasen buna, ülkemizin içinde bulunduğu mevcut şartlarda fazlasıyla muhtaç olduğumuz da meydandadır.

Ece'ye döndü: "Sen Erlik'in sözüne uydun, yasak meyveyi yedin, öyleyse cezanı çekeceksin. Çocuk doğuracaksın, doğururken de türlü eza cefa ve acı çekeceksin. Sonunda öleceksin, ölümü tadacaksın!"

Bunlan söyledikten sonra Kara Han uzaklaştı.

Ağca Dağ! Gözlerini dört aç! Erlik senin elinden ölenlerin ruhlarını çalmak isterse, Ulu Kişi'ye söyle, o güçlüdür. Gün Aşan, sen de iyi dinle, kötü ruhlar yerin altındaki karanlıklar ülkesinden yukarı çıkmasınlar, çıkarlarsa hemen Gök Ogul'a git ve haber ver, ona güç verdim, kötü ruhları kovar.

Küvlek: Süt sağmak için ağaç kova.

(Han kızı, yerimden kalkayım mı?

Uğuldaşan sular taşsa deniz olmaz;

Udlu konuk: Edepli misafir.

Yahşı: Güzel, İyi, Mükemmel.

Ölen adam dirilmez;

Ama uçamadı ve suya düşüp dibe doğru dalmağa başladı. Neredeyse boğulacaktı; "Bana yardım et!" diye bağırıp Kara Handan yardım istedi.

Yalıncak görsen donatsana.

Çokluktaki birliği. Kenan'ı değil, Yusuf'u. Kadınları değil, kadınlığı. Niceliği değil, niteliği.

Evet, Dirse Han akil, yani akıllı olduğu için hanımının kendisine karşı duruşuna boyun eğmiş ve O?nun?yarım görüşü? hanımının tutumu ve müdahalesiyle?tamamlanmış?tır. Bu noktada Hazret-i Mevlana?nın, Mesnevi?sinde kadınlardan söz ederken, onları bazen ruha ve bazen de neden nefse benzettiği üzerinde durulmalıdır

İnsanlar! Size yardım ettim, sizden kötü ruhları uzaklaştırdım. Onlar insanlara yaklaşırlarsa insanlar onlara yiyecek versinler, ama o kötü ruhların yemeklerinden yeme-sinler, yerlerse onlardan olurlar. Şimdi ben aranızdan ayrılıyorum ama yine geleceğim beni unutmayınız, geri gelmez sanmayınız. Tekrar geldiğimde iyiliklerinizin ve kötülüklerinizin hesabını göreceğim. Şimdilik benim yerimde Ağca Dağ, Ulu Kişi ve Gün Aşan kalacaklar, sizlere yardımcı olacaklar.

Kara Han, insanın getirdiği toprağı suyun üzerine serpti ve serperken de: "Yer olsun!..." diye buyurdu. Buyruk yerine geldi, böylece yer yüzü yaratılmış oldu. Kara Han, insana yi-, ne: "Suya dal ve suyun dibindeki topraktan çıkar!.." diye emir verdi, insan suya daldığı zaman, bu sefer, kendim için de toprak alayım, diye düşündü, iki avucuna da toprak doldurdu, birindekini Kara Han'dan gizlemek için ağzına attı, sakladı. Maksadı, Kara Han'dan saklayıp kendine göre bir yer yaratmaktı.

Bir yiğidin kara dağ yumrusunca malı olsa,

Azametinden yüreğini oynatan, kibrinden seni tir tir titreten o, gözünün önünde ağlamaya başlarsa ne hale gelirsin?

Yığar, derer, talep eyler,

Yige : Yarı vahşi hayvan

İstiğnası ile gönülleri kanatan o güzel, işi yalvarmaya dökerse ne hale girersin?

Önce Adem'i. Sonra alemi.

Yoksa, çok hışmederin şimdi sana?)

Ulu toy eyle, hacet dile!

Doğanay'la Ece: "Ağaçların arasındayız" diye cevap verdiler. "Sana görünemeyiz. Utanıyoruz."

Büyük ATATÜRK'ten önce, Cumhuriyetten önce kadınlar ikinci sınıf yaratık sayılıyordu.. Kimisi de köle veya cariye, kuma idi.. Atatürk sayesinde okullu olduk.. Cehaleti ve karanlıkları atmaya başladık..

Kara Han erkeği yakalayıp onun da yüzüne tükürdü, o da bir kuş olup uçtu, adına Yalban Kuşu dediler.

Güzel yüzüyle erkeği esir eden kadın, kendine bendelik süsü verince hal ne olur?

Tekebbürlük: Böbürlenme.

Üstteki dört kadın tipi öyle açık ve net şekilde resmedilmiştir ki; her erkek, tereddütsüz, bu karakterlerden birinciyi, yani,?Ev Yapan Sulp? sınıfına giren hanımları tercih eder. Çünkü, akıl bunu gerektirir ve gene çünkü bu gruba giren bir kadın, yeni kurulan ailenin -adından açıkça anlaşılacağı gibi-?Omurgası?nı,? Belkemiği?ni teşkil edecektir. Burada, Yüce Peygamberimiz?in,?Kadın, erkeğin yarısıdır.? Buyruğunu, nasıl anladığımız hususu, mühimdir. Destandaki hikayeler, bu buyruğun nasıl anlaşılması gerektiğini de açıkça belirtiyor. Bu anlayışı kısaca ifade etmeye çalışırsak, şunu söyleyebiliriz:?Kadın, erkeği tamamlayan, erkeğin bir diğer yarısıdır.?

Nitekim, mesela?Dirse Han Oğlu Boğaç Han? destanında, Bayındır Han?ın ziyafetine gittiğinde -henüz çocuğu olmadığı için- Kara Çadır?a oturtulan Dirse Han, buna çok sinirlenir ve yiğitlerini toplayıp hışımla eve gelir, hanımına şöyle çatar:

3-Dolduran top;

Ulu Kişi önce hayret etti: "Yayım yok, okum yok, kargım yok, yatağanım yok. Kupkuru bir bileğim var. Yalnız bilek gücüyle Erlik'i nasıl yok edebilirim ben?"

Sonra bir gün geldi Ulu Kişi kendi kendine mırıldandı:

"Kadınlık eski ihtişam ve kudretini kaybetmedi mi efendim?"

Evin dayağı odur ki, yazıdan yabandan eve bir udlu konuk gelse, er adam evde olmasa, o onu yedirir, içirir, ağırlar, azizler gönderir. O, Ayşe Fatma soyudur, Hanım, onun bebekleri bitsin, ocağına bunun gibi avrat gelsin!

Bu cevap Erlik'in canını sıkacağı yerde sevindirdi. Ağacın çevresindeki insanların arasında bulunan Doğanay denilen bir adam buldu ve ona: "Kara Han size yalan söylemiş. Asıl size yasakladığı meyvelerden yemeniz gerekir; daha tatlıdır, göreceksiniz" dedi. Bu sırada uyumakta olan yılanın ağzına girdi ve yılana ağaca çıkmasını söyledi. Yılan da ağaca çıkıp yasak meyvelerden yedi. Doğanay'ın karısı Ece yanlarına gelmişti. Erlik, Doğanay'la Ece'ye de meyvelerden yemeleri için ısrar etti. Doğanay, Kara Han'ın sözünü tutarak yasak meyvelerden yemedi ama karısı Ece dayanamadı, yedi. Meyve çok tatlı-idi. Alıp, kocasının ağzına sürdü o anda Doğanay ile Ece'nin tüyleri dökülüverdi, birden utanmağa başladılar, kaçışıp her biri bir ağacın ardına saklandılar.

Tanrı bize bir erdemli çocuk verir!) der.

Kara Han buna da izin verdi, izni koparan Erlik kendisi için gökler yaptı Adamlarını başına topladı, yaptığı göklere yerleştirdi, kendisi de başlarına geçti, çok kalabalık oldular. .

Biz, aklımızın yettiği kadarını söylemiş olalım ve sözü daha fazla uzatmayalım. Bunun ötesi, yetkili ve meraklı akademisyenlerin himmetiyle başarılacak bir güzel hizmettir.

Ulu Kişi'nin dediği gibi rüzgar geldi, aldı Ulu Kişiyi uçurdu götürdü. Ağca Dağ bunun üzerine insanlara: "Ulu Kişi'yi ilah Kara Han yanına aldı. Onu bulamazsınız artık, beni de bir gün gelecek yanına çağıracak, nereye isterse oraya gideceğim. Siz öğrendiklerinizi unutmayın, Kara Han böyle istedi" dedi.

Geldik o ki dolduran toptur, kuşluk uykudan uyanır kalkar, silkinip yerinden doğrulur, elini yüzünü yıkamadan obanın o ucundan bu ucuna çarpışdurdu, kov kovladı, din dinledi, sabahtan öğlene kadar gezdi. Öğleden sonra evine geldi, gördü ki uğru köpek, yige dana evini birbirine katmış, tavuk kümesine, sığır damına çevirmiş. Komşularına çağırır ki,?Kız Zeliha, Zübeyde, Ürüveyde, Can Kız, Can Paşa, Ayna Melek, Kutlu Melek, ölmeye yimeye gitmemiştim, yatacak yerim yine bu harab olasıydı;ne olaydı benim evime bir lahza bakaydınız, komşu hakkı Tanrı hakkı deyü söylerler,? der. Bunun gibinin Hanım, bebekleri bitmesin, ocağına bunun gibi avrat gelmesin!

Sonra, olanları bir bir anlattılar. Kara Han, bildiği şeyleri duymanın Öfkesi içinde her birine ayrı ayrı cezalar verdi: "Şimdi sen de Erlik'ten bir parça oldun" diye yılana verdi ilk cezasını; "İnsanlar sana düşman olsun, seni görünce vurup, ezip öldürsünler!" dedi.

Bu üzüntülü düşünce içinde, biraz da Kara Han'a gücenmiş olarak, Erlik'e savaş açtı. Ne var ki Erlik daha güçlü çıkıp karşı geldi ve ateşle vurup Ulu kişiyi kaçırdı. Ulu kişi doğrulayıp Kara Han'ın huzuruna çıktı. Kara Han'ın: "nereden geliyorsun?" diye sorması üzerine Ulu Kişi: "Erlik'in adamlarının gökyüzünde oturması, buna karşılık bizim iyi insanlarımızın yer yüzünde yorgun argın yaşamaları ağınma gitti, bu çok kötü bir durum diyerek Erlik'in yandaşlarım yere indirmek göklerini başına yıkmak için Erlik'le savaş etmek istedim. Fakat gücüm yetmedi, o beni kaçırdı" diye üzgün ve ağlamaklı cevap verdi.

Kara Polat öz kılıcımı elime alayım mı?

Ola ki bir ağzı dualının alkışıyla,

birisi tolduran toptur,

Cüzdeki küllü görmek budur!

Erliğe de kızdı: "Benim adamlarımı neden aldattın?" diye sordu öfkeyle. ,

Öz gövdenden başını keseyim mi?

Bu sırada, yer yüzünde dalsız budaksız bir ağaç yeşermişti. Kara Han bu dalsız budaksız ağacı görünce hoşlaşmadı ; "Dallan, yaprakları olmayan ağaca bakmak hoş değil, bu ağacın dokuz dalı birden olsun!..." dedi. Dalsız budaksız ağaç bir anda dokuz dallı oluverdi. Kara Han bunu görünce: "Bu dokuz dalın her birinin kökünde birerden dokuz kişi türesin ve bunlardan dokuz millet olsun!.." dedi.

Bu söz üzerine Ulu Kişi'nin yüreği "ferahladı rahat rahat uyudu.

Ecel vade ermeyince kimse ölmez;

Fakat, bu sözlere üzülen Dirse Han?ın Hatunu ağlamaya başlar ve:

Evet, Dirse Han akil, yani akıllı olduğu için hanımının kendisine karşı duruşuna boyun eğmiş ve O?nun?yarım görüşü? hanımının tutumu ve müdahalesiyle?tamamlanmış?tır. Bu noktada Hazret-i Mevlana?nın, Mesnevi?sinde kadınlardan söz ederken, onları bazen ruha ve bazen de neden nefse benzettiği üzerinde durulmalıdır. Dirse Han?ın hanımı, Mesnevi?deki manen olgun ve dünyaya geliş sebebini idrak etmiş, en azından ana prensipleri kavramış, bu sebepten dolayı da?ruh? benzetmesine layık görülen bir kadın tipidir. Dikkat edilirse, kocasına tavsiye ettiği şeyler, hep de Tanrı?nın rızası dahilindeki işlerdir. Dede Korkut, ?bayağı? diye nitelendirdiği dördüncü tip kadın için, ?O, Nuh Peygamber?in eşeğinin soyundandır.? Derken, gene rastgele bir benzetme yapmıyor. Eşek, bir binek hayvanıdır ve tasavvufda daima?insan nefsi?nin rumuzudur. Destanda medhedilmeyen, tersine?Ocağınıza böyle avrat gelmesin? denilen;?onların bebekleri bitmesin? diye, bir de genlerinde bu negatiflikleri taşıyan bir nevi?canavarların? dünyaya gelmemesi için temennide bulunulan diğer iki grupdaki kadın için de aynı düşünceler geçerlidir. İşte, Hazret-i Mevlana?nın bazen ruh ve bazen de nefse benzettiği kadın tipleri, Dede Korkut?un şanında böyle manasını bulmuş oluyor.

Erlik'in canı sıkıldı. "Hele dur bir gidip şu milleti göreyim" diye kalabalığın yanına vardı. Orada, insanlardan başka yaban hayvanları, kuşlar ve daha bilmediği bir çok güzel yaratıklar vardı. Erlik: "Kara Han bunları nasıl yarattı acaba? Bunlar burada ne yiyip ne içiyorlar?" diye düşünmeğe başladı. O düşüne dursun, insanlar ağacın meyvelerinden yemeğe başlamışlardı. Erlik baktı ki, insanlar ağacın yalnız bir yanındaki meyvelerden yiyorlar, öte yandakilere ellerini bile sürmüyorlar. Gidip bunun sebebini sordu, insanlardan aldığı cevap ise: "Tanrı bize o yandaki meyvelerden yemeyi yasak etti, biz de bunun için o meyvelerden yemiyor ancak, irin verdiği güneşin doğduğu yandaki meyvelerden yiyoruz. Şu gördüğün yılan ile köpek, o yasak yandaki meyveleri ye-mememiz için bekçilik ediyor."

Kara Han, Ulu Kişi'ye bir kargı verdi. Ulu Kişi kargıyı alıp Erlik'in göklerine gitti. Erlik'i yendi, kaçırdı; göklerini alt üst edip kırdı geçirdi. Erlik'in gökleri parça parça oldu yeryüzüne döküldü. O zamana kadar dümdüz olan yer yüzü, o günden sonra kayalıklarla, sipsivri dağlarla doldu. Görklü Güzel Tanrının özene bezene yarattığı o güzel yer yüzü eğri büğrü oldu. Erlik'in bütün yandaşları yere döküldü; suya düşenler boğuldu; ağaca çarpanlar sakatlanıp can verdi; sipsivri taşların kayaların üstüne düşenler öldü; hayvanlara çarpanlar hayvanların ayaklarının altında kaldılar.

Gök Oğul, Erlik'in bu dileğini Kara Han'a iletti ise de Kara Han aldırış bilş etmedi; Gök Oğul tam altmış yıl yalvarma-sına devam etti. Bunun üzerine, altmış yılın sonunda Kara Han Erlik'e haber gönderdi: "Düşmanlıktan vazgeçersen, insanlara kötülük etmezsen sana izin veririm, yanıma gelirsin." dedi. Erlik söz verdi. Bunun üzerine, Kara Han'ın huzuruna çıktı, baş eğdi: "Beni kutsa, bana izin ver, ben de kendime gökler yapayım" diye yalvardı.

İlah Kara Han ın en sevgili kullarından olan Ulu kişi bu durumu görüp üzülmüştü. Üzüntü içinde düşündü: "Bize bağlı, bizim öz insanlarımız yer yüzünde cefa çekip yoruluyor; Erlik'in adamları ise göklerde keyfedip duruyor. Bu iş, bir işe benzemez."

Bu böylece sürüp giderken Erlik Gök Oğul'a yalvarıyordu: "Ey Gök Oğul, bana yardım et, Kara Han'dan izin iste, yanına çıkmak dileğimi söyle, yardım et bana!" ,

MEVLANA

2-Solduran sop;

Bilindiği gibi, Dede Korkut Destanı, hikmet ve irfan pırıltılarıyla dolu müthiş bir dua ile başlar; içinde müjdeler demeti bulunan, insanca yaşamanın sırlarından hevenk hevenk güldesteler ihtiva eden bu yakarışın girişi şöyledir:

(Hanım, ne sendendir ne benden, üstümüzde kaim olan Allah?tandır.

Can tatlısını sana bildireyim mi?

Kaba ökçem altına alayım mı?

Kara Han da: "Öyleyse üç kat yerin altında, ayı güneşi olmayan karanlık bir dünya vardır. Seni oraya atıyorum!" diye Erlik'i cezalandırdı.

Bir gün geldi Ulu Kişi o gün güçleneceğini hissetti. Yine o gün Kara Han Ulu Kişiyi yanına çağırttı ve: "Var git, güçlendin gayri; Erlik'in göklerini başına yıkacak güce kavuşturdum seni, maksadına ereceksin" dedi. "Kendi gücümden sana güç verdim."

Nasibinden fazlasını yiyemez;

Borçluyu borcundan kurtarsana!

Tepe gibi et yığ,

Bu işler olurken Kara Han oraya gelmişti, insanların hepsi birden kaçışıp aklınca birer köşeye gizlenmişlerdi. Kara Han: "Doğanay!. Ece!. Doğanay! Ece!" diye haykırmağa başladı. "Neredesiniz?"

Erlik, bunlar olurken büyük bir gürültü duymuştu. Nedir acaba? diye bakınıp düşünürken vardı Kara Han'a gürültünün sebebini sordu. Kara Han da: "Ben bir Hakanım sen de kendince bir Hakansın. Duyduğun gürültüyü yapan insanlar benim insanlarımdır." diye cevap verdi. Erlik bu milleti kendisine vermesi için Kara Han'a rica ettiyse de Kara Han: "Hayır!" diye karşıladı; "Sen git kendi işine bak!"

Doğanay'a da şöyle diyerek cezasını verdi: "Erlik'in gösterdiğini yedin. Benim sözümü dinlemedin. Madem Erlik'in sözüne uydun öyleyse onun adamları onun ülkesinde yaşar, karanlık dünyasında bulunur. Benim ışığımdan mahrum kalır. Benim sözümü dinlemiş olsaydın benim gibi olacaktın. Dinlemediğin için dokuz oğlun ve dokuz kızın olacak. Bundan sonra ben insan yaratmayacağım. Bundan sonra insanlar senden türeyecek. Tek başına ne yaparsan yap."