Sözünde durmakmış:

Son günlerde okuduğum bir kitaptan Emekli Büyükelçilerimizden Oğuz Gökmen?in hatırası olarak Hafız-ı Şirazi ile ilgili trajikomik bir olayı paylaşmak istiyorum.

Diyor ki Oğuz Gökmen;

-Kendi ahlakını düşmanından dinle; dostun gözünde her yaptığın iyidir...

söyle o güzel ceylana:

Sen düşürdün bizi çöllere, dağlara.

Oturmuşsan dostla,

Gece bülbül ağaran vakte kadar ağlarmış

Bu aşk iksirini öğrendim bir yoldaşımdan.

bilmem,

Hafız-ı Şirazi'ye ait Dede Efendi ve Reis Mahmud Efendi'nin Kar-ı Müştereklerinin güftesi olan gazel: "Aşk-ı tü nihal hayret amed..." Hafız-ı Şirazi'nin edebiyatımıza ve musikimize olan etkisi açıktır. Divan şairlerimizden aklımıza ilk gelen birçok ismi etkilemiştir. ... Fuzuli, Baki, Nef?i, Nedim, Nabi, Şeyh Galip vs. Klasik müziğimizin birçok nadide eserinin güftesinde, bestekarlarımız, Hafız'ın beyitlerini kullandılar. Başta Meragi ve Itri olmak üzere. Yahya Kemal'in "Rindler..." serisi şiirleri ise hepimizin malumu. Hasılı, özel bir ilgi olmadığı sürece, Hafız'ın şiirine ya tercümeleri ile yada musikimiz ile vakıfız.

Zühre'nin şarkısı gökte,

Her seher bir gül açar, her gece bir bülbül öter.?

Ve serin serviler altında kalan kabrinde

Bilmez misin ki dünyanın

Ömrü uzun olsun, şu şekerci

ne bana, ne sana.

Ölüm asude bahar ülkesidir bir rind?e

neden uğramaz şeker çiğneyen papağana?

Hafız Divanı?nın başta ingilizce, Fransızca, almanca olmak üzere Orduca?ya da pek çok çevirisi yapılmıştır. Bunların bir kısmını Gölpınarlı?nın ön sözünde ve Tahsin Yazıcı?nın İslam Ansiklopedisi?ndeki?Hafız? maddesinde görmek mümkündür.

Çözüver alnındaki şu düğümleri;

Oluver razı verilene;

"Nereden çıktı şimdi bu, biz laikiz!" diye çıkıştı.

-Hastaya şeker vermek günah olur, çünkü ona acı ilaç fayda verecektir...

bin damada gelin olduğunu?

Bu gezide meşhur Hafız Şirazi'nin kabrini ziyaret ettik. Ben Korutürk'e, "Efendim bir Fatiha okuyabilir miyim?" diye sordum.

-Ekşi yüzlü adam, insanı hoş tabiatlı, tatlı mizaçlı dostlarından daha güzel tenkit eder...

"- Fatihayı ne kadar güzel okuyorsunuz!"

Çıkarma aklından

zamanıdır feryadın.

çekiyorsan badeyi;

Hafız-ı Şirazi

Doç. Dr. İ. Çetin DERDİYOK

Eski Şiraz?ı hayal ettiren ahengiyle

Fahri Korutürk ile İran gezisindeydik.

güzellik gururu mu izin vermeyen sana?

Hafız?ın divanı, Türkiye?de Mevlana?nın Mesnevisi ve Sadi?nin Gülistan?ından sonra en çok okunan Farsça eserlerdendir. Barthold, İslam Medeniyeti Tarihi adlı eserinde?Moğol FütUhatının İran Medeniyetine Tesiri? başlıkla kısımda, Hafız?ın eserlerinin Müslüman medeniyetinin etki ettiği her yerde okunduğunu ve öğtetildiğini belirtir. Ayrıca?Sa?di ve Hafız? başlıklı kısmında, bilhassa Hafız?ın XV.-XVI. Yüzyıllarda Türk şiiri üzerinde çok etkili olduğunu söyler.

Ee, artık Hafız-ı Şirazi ve Yahya Kemal?i?Rindlerin Ölümü? ile yadetmeden geçmeyelim değil mi?

Olmaz güzellerde sevgi ile vefa.

Bir öğütüm var sana;

Ben de;

-Devri kötü olan bir zalim dünyada kalmayacak, ama onun üzerinde ebedi bir lanet kalacaktır...

Lutfet saba,

Ey gül;

ay yüzlülerde?

Gönül erleri avlanır lutf ile, iyi huyla.

-Çıkrığının ardında ihtiyar kadın lanet ederken, meclisin baş köşesinden gelen aferinlerin değeri yoktur...

O an heyetindekiler donup kalmıştık.!!!

Vefa izi görülmüyor gülün tebessümünde.

Güzelliğine bulunur şu kusur ancak:

Bu sözünü okuduğumdan beri nerde ismini görsem muhakkak dikkat kesilirim.

Sen de, yeni yürüyen o çocuk gibi, alimlerin sağlam duvarlarına tutunarak yürü./Sadi Şirazi

Hafız?ın asıl adı, Muhammed Şemseddin?dir. Tarihleri kesin olmamakla birlikte 1320- 1390 yılları arasında İran?ın Şiraz şehrinde yaşamış bir şairdir. 70 yaşlarındayken vefat ettiği tahmin edilen Hafız Şiraz?da doğup büyüdüğü ve yaşadığı için Şirazi lakabıyla anılır.

raksa getirse İsa'yı.

Gazel

Şaşılmaz hiç Hafız'ın şiiriyle

Neden aşinalık havası yok,

Yeni yürümeye başlayan çocuk, bir duvara, bir kenara tutunarak yürür.

Hafız?ın divanına yazılmış Türkçe şerhler onun çok sevilip okunduğunun da bir göstergesidir. Hatta Divanı, medreselerde okutulan bir kitap durumundadır. Agah Sırrı havas?ı yani devrin okuyup yazmış aydın insanlarını tanımlarken Hafız ve Sadi?yi okumuş kişiler okuduklarını da belirtiyor.

servi boylu,

Akıllı kuş yakalanır mı ökseyle, kapanla?

"Hafızın kabrinde olan bahçede bir gül varmış,

Açılmadı çünkü seçme kapısı

Yeniden her gün açarmış kanayan rengiyle

dinle ve uygula olur mu?

?Hafız?ın kabri olan bahçede bir gül varmış;

Arama sakın temeli gevşek şu dünyada.

İnle benim aşık bülbülüm inle;

avucu boş sevenleri.

Sormaz oldun hiç aşık bülbülü.

Eski Türk edebiyatı sahasına baktığımızda Sururi; Şem?i ve Sudi?nin Hafız Divanı şerhleriyle dikkati çektiğini görüyoruz. Abdulbaki Gülpınarlı da Hafız Divanı?nın Türkçe?ye çevirisini yapmış ve 1944 yılında yayımlamıştır.

kara gözlü,

Yeniden her gün açarmış kanayan rengiyle..." diye başlayan Yahya Kemal'in meşhur "Rindlerin Ölümü" isimli şiirini okudum. Şiir bitince Cumhurbaşkanı ne derse beğenirsiniz!

Bu bilgiler Hafız?ın divanı ve şerhlerinin eski kültürümüze etkisi ve eski Türk şiirinin öğretimindeki rolü hakkında bir fikir vermektedir. Bugün de eski Türk edebiyatını daha iyi anlamak ve değerlendirebilmek için eski şiirimizi etkilemiş olan bu şair ve şiirlerinin bilinmesi gerekir.

O da;

Gönlü her yerde buhurdan gibi yıllarca tüter