4) Yine aynı tipte başta ortada ve sonlarda kırık hava ile bağlantıları olanlar.

?Uzun havaların tonal ve yapı özelliklerini genel olarak aşağıdaki şekilde göstermek mümkündür.

5) Kuruluşu 2. maddeye uymakla birlikte sonraki müzik cümlesini asılı bırakan ve tekrarlanan gibi terennüm katmalı olabilir vs.?

şimdi urfaya gidelim

Uzun Hava Uzun Hava ya da düz hava hava yakmak yakım yakmak ozannama okumak hava ekmek hava asılmak yüksek hava avaz; çıkışmak kazındırmak koşma koşmak mani okumak uzun kayda engin hava gibi terim ve tabirler yurdumuzda halk musikisi çalışmalarının başladığı ilk yıllardan itibaren kullanılmış ve çeşitli bilim adamlarınca çok kereler tanımlanmaya çalışılmıştır.

5) Bu tiplere uymayan fakat karakteristik serbest ölçülü Bu tip ezgiler tamamen ritm hisse vermemekle beraber zaman zaman ritme girerler.?

demektir. Sarısözen (1962:4) uzun havayı; ?Ölçü ve ritim bakımından serbest olduğu halde dizisi bilinen ve dizi içindeki seyri belli kalıplara bağlı bulunan ezgilere?uzun hava? denilir.? Şeklinde açıklamaktadır.

Çeşitli makale kitaplarda yapılan bu tanımların dışında Ataman ve Yönetken uzun havaları gruplara daha ayrıntılı biçimde açıklamaya çalışmışlardır. Ataman (1964) gruplamayı şu şekilde yapmaktadır:

e) İslami- Tasavvufi Tarikatlarla bağlı: Kalanderi

3) Yine birinci tip gibi fakat sesle veya çalgı ile bağlantılı olanlar.

?1. Vokal melodiler;

bazen başımızı çıkarmak isteriz

rubato?Serbest ağızlar umumiyetle iki şekil gösterir. Ya resitativ?e yakın ağızlardır ki muayyen kalıp ve ölçüde veya kadans halinde icra edilen ses gösterileri yahut da parlando23 diyebileceğimiz tamamen serbest yani söyleyenin kendi arzu ve zevkine göre nağmelerin uzatılıp kısaltılması tarzında musiki tezahürleridir.?

bazen koltuklar bile gıcırdar

c) Ağıtlar: Ağıt Mersiye

4) Ritmli ezgilerle iç içe görülebilir: a) Aralarında baş ve sonlarında ölçülü saz kısımları pasajlar olabilir b) Esasta kırık fakat başta orada usulsüz pasajlar olabilir.

b) Vokal ve Instrumental Melodiler için giriş ve ara saz melodiler.: Ayak Açış Gezinti.?

b) Etnik ve kabile isimlerine bağlı: Türkmeni. Varsağı Afşar

d) Aşıkların adlarıyla ilgili Garip Kerem Emralı

2) Kuruluşu birinci tip gibi fakat sonundaki müzik cümlesini asılı bırakarak gibi uzun veya kısa süren yahut gibi fakat sesle veya çalgı ile bağlantılı olanlar.

1) Kelime Ritmine uymak suretiyle bir çeşit e yakın yahut diye bileceğimiz cinsten (okuyanın kendi zevkine bırakılmış fakat belli tavır ve üslubuna uyarak çağrılan serbest ölçülü ağızlar.

?1) Serbest ritmlidir

a) Bölgesel isimlere bağlı. Maya Bozlak Hoyrat Barak Yol Havası Gurbet Havası Yayla Havası

uzun yollarda hep mırıldanırız ya

2) Aralarında baş ve sonlarında başta orada usulsüz pasajlar olan ezgiler.?

f) Divan edebiyatından alınmış terimler: Divan Müstezat Semai

a) Solo Instrumental: Köroğlu Kerem Gazel Lavik Karakoyun

Uzun hava için; Seyfettin ve Sezai Asaf (1926:3)?Bunları halk şairleri terennüm ederler ki Avrupa musikisinde mevcut olan resitatifin1 mukabilidir. Bu uzun havalar usul ile çalınmaz her sanatkarların arzusuna göre serbestçe çalınabilir.? Gazimihal (1982:192) ?Uzun havalar: usulsüz musikilere Anadolu?da umumiyetle bu isim verilir. Muhtelif nevi?leri vardır? Saygun (1937:60) ?ritm tamamiyle serbest olup; kelimeler?resitatif? e müşhabil bir suretle teganni olunur.? Ataman (1953:677) ise:

Yönetken (1971) ölçüsüz musikileri şöyle gruplandırmaktadır:

2) Dizi ve dizi içindeki seyri belli kalıplara bağlıdır.

3) Kelime ritmine uygun veya bir heceye bir not isabet eden Resitatif veya Parlando Rubato tarzdadır.

Araştırmacıların uzun hava adı altında verdikleri bu örnekler yaratıldıkları ve icra edildikleri bölgelerde değişik isimlerle anılmaktadır. Bunlar genellikle ezgi aşık olay olayla ilgili şahıs mahalli ağız yer ya da yöre edebi tür özel terimler aşiret vb. gibi adlarla belirtilmektedir. Yapılan çalışmalarda uzun hava örneklerinin isimlerinin verildiği çeşit şekil biçim ezgi dizi ve konu gibi birbirinden farklı yaklaşımlarla değerlendirilip ancak yeterli açıklama ve sınıflandırılmanın yapılmadığı görülmektedir. Markoff (1986) ise doktora tezinde topladığı ezgileri iki gruba ayırmıştır.

Görüldüğü gibi uzun havalarla ilgili yapılan çalışmalarda?tür unsurlarını tam olarak tespit edememiş biçim ve kuruluş hususiyetleri tematik hususiyetler yeterince tespit edilerek ortaya çıkarılamamıştır.? (Şenel 1991). Bu çalışmada uzun hava çeşitli bir gruplama yapılmaksızın şu başlıklar altında incelenerek açıklanmaya çalışılmıştır:

2. Instrumental Melodiler;

uzun hava olmasada mırıldanmıyan varmıdır bir şeyler

çocukluğumuzdan gelir yolculuk hatta hayata gelmeden başlar

Halk müziğinin araştırması geliştikçe konu hakkında daha geniş bilgi ve yaklaşımların ortaya çıktığını ancak buna rağmen yapılan lamaların tek başına uzun hava konusunu açıklamaya yetmediğini yen Şenel (1991) tüm söylenenlerden bir bütünlük sağlamaya çalışarak havaları şu şekilde açıklamıştır:

?1) Tamamen ölçüsüz uzun havalar. Bunlar saz refakati olduğu zaman da saz gene ölçüsüz çalar.