Gün doğmadan,

Söyleşi: Erdem Öztop ile Elif Şafak'ın Araf romanı hakkında, Cumhuriyet Kitap Eki, 15 Temmuz 2004

NAZIM HİKMET NE GÜZEL DEMİŞ, BEN YANMASAM, SEN YANMASAN, NASIL ÇIKAR KARANLIKLAR AYDINLIĞA,,

Resimle ilgili yorumlarınızı okudum. "Sanıyorum bu durumu açıklarsam burada gönüllü bir tutsaklık olmadığı ortaya çıkar." demişsiniz. Bilakis burada kafesin dışındaki kuş özgür olmasına rağmen bu özgürlüğünü kullanmayarak gönüllü olarak bulunduğu konumu terketmemektedir. Bu da bir şekilde gönüllü bir tutsaklıktır kanımca.

Bakınız :

Görmüyor musun, Her yanda hürriyet;

HÜRRİYETE DOĞRU

Çocuk da resimde bunu anlatmak istemiş zaten.

"Her özgürlüğüğn içinde bir tutsaklık vardır"

O kuşun yerinde ben olsaydım kendi özgürlüğüm başka birinin ölümüne bağlıysa o özgürlükten vazgeçerdim. Bu erdemlilik değil vicdandır. Eğer o kuş kendi özgürlüğünü seçip uçarsa ve diğer kuşun ölümüne sebep olursa hayatı boyunca bu acı onu bırakmaz ve asıl tutsaklığı o zaman başlar.

Özgürlük insanın kendi kendisinin efendisi olması demektir. Kendi düşüncelerini yaşayamadığı sürece ise ancak ve ancak toplumun esiridir.

Ölümü simgesel olarak ele alırsak yani gerçek anlamı dışında düşünürsek o zaman kuşun yaptığı davranış bir gönüllülük olur ve özgürlüğünü feda etmesi söz konusudur. Bu açıdan düşününce de siz haklısınız sayın hocam. İyi akşamlar.

Bayramlar seyranlar mı dersin,

Soru: Ömer'in ise doktorasını yapmak için gittiği Boston'a ilk ayak bastığında 'özgürlük' tanımı anlatıcı tarafından şöyle yapılıyor "Kahvesini bitirip kapıya yöneldi, uzun, ince bacaklarına, leylekvari yürüyüşüne bir nebze kibir eklenerek, tam tutulma olmanın, dışarıda kalmışlığın, burada herkesin önünde olmanın ama kimse tarafından görülmemenin keyfini çıkararak ilerledi. Bu özgürlük..." Ne dersiniz?

Kararlarını kendi iradesiyle verebildiği sürece kişinin özgürlüğünden bahsedilebilir. Fakat bir kimse bir başkası için kendisini sınırlıyorsa acaba bu da bir çeşit özgürlük müdür? Yoksa sadece ve sadece erdemli bir davranış mıdır?

Gideceksin ırıpların çalkantısında.

verdiğiniz linkteki resmi inceledim. Çok hoş bir resim gerçekten. Lakin bu resimdeki özgürlük, gönüllü bir tutsaklığı ifade ediyor." Her özgürlüğün içerisinde bir tutsaklık vardır" sözleri de bunu doğruluyor. Bu, üzerine uzun cümleler kurulabilecek bir konu.

bilinmenin özgürlük üzerine etkisi ile ilgili başlık:

Ruhları sustuğu vakit martıların,

Balıklar çıkacak yoluna, karşıcı;

Bir kıyamettir kopacak ufuklarda.

Deniz daha bembeyazken çıkacaksın yola.

Git gidebildiğin yere...

Geride bekliyenin varmış, aldırma;

Cevap: Daha evvel hiç gitmediğiniz bir şehre gittiğinizde oradaki ilk gününüz muazzam bir özgürlüktür. Kimse tarafından tanınmamak müthiş bir keyif. Sokağa çıkmak tek bir tanıdığa rastlamamak, hiç kimse olabilmek! Ne bir geçmişiniz var, ne siciliniz. Ne bir isminiz var ne de suretiniz. Görünmez insan gibisiniz. Öylesine geçici bir keyiftir ki, bu tadı doya doya çıkarmalı! Çok değil, iki gün sonra kapıcı, gazeteci, filanca falanca derken birilerini tanımaya başlarsınız. Bilinmemektir özgürlük! O yüzden insanlar birbirleri hakkında mümkün olduğunca çok şey bilmeye can atarlar. Sizin hakkınızda ne kadar çok şey bilirlerse o kadar kısıtlanmıştır özgürlüğünüz.

Sayın piajet hocam, gönüllü olduğunu nereden çıkarıyorsunuz? Özgürlüğünü istese de kullanamaz. Çünkü ;

Meşhur insanların her zaman yaşadığı çelişki.. egonun kaçınılmaz çatışmasıdır.. Kimse özgür falan değildir, Bayramda en sevmediğin üst komşun gelir zile basar... uykunun en tatlı yerinde sıpa ağlamaya başlar, iğrendiğin patronuna, amirine sabah günaydın dersin vs vs

Denizkızları mı dersin, kuşlar mı dersin;

Gelelim Nazım Hikmet ile Abidin Dino'nun karşılıklı yazdıkları şiirlerine. Anladığım kadarıyla burada Nazım Hikmet ve Abidin Dino, mutluluğu düşlerinin gerçekleşmesinde bulmuşlar. Düşleri gerçekleşince herşey tamamına erecek ve ne boya ne de tual yetmeyecek mutluluklarını çizmeye.

Aslında yukarıda anlatılmak istenen özgürlük farklı bir açıdan ele alınırsa "Bilinmemektir Özgürlük"

Sayın kaybedenler^ hocam linkini verdiğim Nazım Hikmet'in "Bir Hazin Hürriyet" adlı şiirinde geniş anlamda özgürlüğün yanısıra kişisel özgürlük teması da işlenmiştir.

Ne duruyorsun be, at kendini denize:

küçük bir düzeltme/ bilinmek değil bilinmemektir olacaktı.

Gelin alayları, teller, duvaklar,

özgürlük demişken Orhan Veli'nin şiirini de eklemeden geçemeyeceğim:

Öyleyse ;

Yelken ol, kürek ol, dümen ol, balık ol, su ol;

Yani kişinin varlığının bilinmesi arttıkça doğru orantılı olarak özgürlüğünün kısıtlanması da artacaktır. Ünlü insanlar buna en güzel örnektir.

Kendini bilen eksiklikleriyle ya da meziyetleriyle kendini ortaya koyabilen kişi kendi kendisinin farkındaır ve özgürdür zaten.

İçinde bir iş görmenin saadeti,

özgürlük hep kullandığımız hep savunduğumuz hep olmasını istediğimiz bir olgu. keşke dedirten keşkelere götüren şey. özgürlük ruhumuzun anladığı değil aslında. o yüzden doyamıyoruz özgürlüğe. ruhumuz doymuyor daha daha daha istiyoruz. ruhumuza söz geçirebilirsek elimizdeki özgürlüklerin de tadını çıkarabiliriz gibi geliyor bana.

sayın berfin,

Sevineceksin.

ne bileyim daha pek çok örnek verilebilir ya da örneklemeyi bile beceremeyebiliriz. ama etki hep devam etmektedir ve edecektir. bu başlık açıldı ve beni etkiledi mesela. bu yazıyı yoksa nereye yazacaktım?

Benim söylemek istediğim tam manasıyla bu değil. İnsanlık tarihine bakınız. Bir leyla ve Mecnun, bir Kerem ile Aslı gibi sevdiği için mantık kurallarının dışına çıkan kaç kişiyi yazmıştır tarih ya da edebiyat kitapları. Kendinden geçme, kendini sevdiği için ikinci plana itebilme günümüzde erdemli bir davranış değil midir sizce?

Çocuğun açıklaması şöyleymiş ;

Efendim, özgürlük göreceli bir kavramdır, başlığı açan arkadaşın örneğine uygun olarak yola çıkıp cevapladım.. Geniş anlamda ki özgürlük:

Uzun yorumlar yapılabilecek bir aşamaya geldiğini düşünüyorum başlığın. Lakin başka arkadaşların da düşüncelerini yazması gerekir kanısındayım. Saygılar...

Bilinmemek; "bilinmeyeni sorumluluklardan azade kıldığı için" özgürlük değil de, daha çok rahatlık gibi geliyor bana. Zira çoğu kişi gibi, insanın en büyük mücadelerinden biri de var olmak ve varlığının bilinmesini sağlamaktır diye düşünüyorum.

Kürekleri tutmanın şehveti avuçlarında,

Bilinmemektir özgürlük!

Şenlikler cümbüşler mi?

Sonuç olarak insanın kendi kendisini bilmesi ve kendi değerlerinin farkında olabilmesidir özgürlük. İnsanın eksiklikleri ve üstünlükleriyle kendini bilmesi başkalarının onu bilmesinden daha önemlidir. Zira ;

Sayın berfin,

Burada anlatılmak istenen bilinen kişinin özgürlüğünün onu tanıyanlar tarafından baltalanması ve bunun sonucunda da hareket edebilme özgürlüğünün kısıtlanmasıdır.

-"Burada gördüklerinizden ne anlıyorsunuz?" Fakat anlatmak istediği cevabı alamamış ve bir açıklama yapmış. Kişi bu açıklamayı duyunca çok şaşırmış ve çocuğun zekasına hayran kalmış.

Kafesteki kuşların durumunu sadece bir soyut ifade olarak alıyor ve güncel hayata uyarlıyorum. Burada söz konusu olan dar manada ölüm olmakla birlikte daha geniş anlamda düşündüğümüzde bir kişinin başka bir kişi için yaptığı, yapabileceği fedakarlıklardır. Ölüm söz konusu olunca elbette sizin dedikleriniz haklılık kazanacaktır.

Kölelik kurumunu bu dünyada islamiyet dahil hiç bir ideoloji, hiç bir devlet kendiliğinden kaldıramadı/kaldırmadı.. kölelerin mücadelesi sonrası kaldırılmak zorunda kalmıştır.. Hiç bir hak kendiliğinden gelmedi, hep mücadele sonucu gelmiştir

Gideceksin

Özgürlük kutsal bir kelimedir insan için. Kişi bilinmemekle değil bilakis bilinmekle özgürleşir. İnançlarını, düşüncelerini paylaşmaktan, yaşamaktan geri adım atmazsa ancak o zaman özgürdür kişi.

Donanmalar mı?

Yalnız resimle şiirler arasında anlamlı bir ilişki göremedim. Resim bir şekilde özgürlüğü tanımlarken şiirler ise mutluluktan, mutluluğun resmini çizmekten bahsediyor.

özgürlük iddialı bir kelime. hepimiz bir diğerimizin hayatını bir şekilde etkiliyoruz. bilerek ya da bilmeyerek. bir söz, bir bakış, yaptığımız ya da yapmadığımız bir hareket. o kadar ince ipliklerle bağlıyız ki birbirimize. mesela; bir kuşun bir dala konması daldaki tırtılın ömürünü etkiliyor, yürürken adımlarımız, yerdeki karıncanın hayatını etkiliyor. bir gülümseme tüm günümüzü etkiliyor.

"Kişi kendini bilmek kadar irfan olamaz"

ORHAN VELİ KANIK

Birden

Bir kuşun hayatı söz konusu burada. Yani bir can söz konusu. Bu iş erdemi de aşar. Vicdanıyla başbaşadır o kuş. Uçarsa diğer bir kuşun ölümüne sebep olacak.

Bilinmeden yaşamak, ya seni görmeden üzerine basıpta geçerseler, o zaman senin canın yanmayacak mı? Hangi insan içinde bunalımlar yaşayıpta kulaklarıyla zilin sesini duymak istemez? Hangi insan özgür dolaşırken bile limanda yanında bir yaren istemez? Özgürlüğün fazlası herşeyin fazlalığı gibi acı ve buhranlık yaratır. Bilinmek değildir özgürlük, bir yerden kopmaktır, hayattan uzaklaşmaktır aslında özgürlüklük...

Sonuç olarak çocuğun yazdığı yazı, tüm gerçekliği ile gözlerimizin önüne gelir.

Resmi çizen çocuk üzerindeki yazıyı yazmadan bir kişiye getirip sormuş :

Bir varlık, kendi kendisinin efendisi olmadığı takdirde kendisini bağımsız sayamaz. O, ancak kendi varlığını kendisine borçlu olduğu zaman, kendi kendisinin efendisidir.

Ağları silkeledikce

Deniz gelecek eline pul pul;

Sayın piajet hocam bu resim beni de çok etkiledi. Bu resimle ilgili bir durum daha var. Sanıyorum bu durumu açıklarsam burada gönüllü bir tutsaklık olmadığı ortaya çıkar.

Özgürlüğün resmini çizebilen bir çocuk ve iki güzel şiir

Kayalıklardaki mezarlarında,

-"Evet burada iki kuş var. Birisi kafesin içinde, tutsak yani özgür değil. Diğeri ise kafesin dışında, özgür gibi görünüyor ama o da özgür değil. yani o da tutsak. Çünkü kafesin dışındaki özgür görünen kuş uçarsa, kafesin içinde olan kuş arkadaşı düşüp boğulacak"

"küçük şehirlerde hayat resmen komiktir :)"