Üzüldüm çünkü İslam'a ait birçok eser yağmalanarak ya Amerika'ya, ya Fransa'ya, ya da İngiltire'ye götürüldü. Demek ki, emperyalizm sadece Müslümanların ekonomik gücüne değil aynı zamanda kültürel birikimine de tasallut etmişti. o halde bizler kendi kültürel mirasımıza sahip çıkalım ki, İslam coğrafyası sömürgecilerin açık pazarı haline gelmesin...

NOT: Bir çalışma esnasında Buharalı alim "Nerşahi'nin "Tarihu Buhara" isimli kitabı lazım olmuştu. Kitabın orjinali nerede aca? diye merak ettim. Gördüğüm manzara hem şaşırttı hem de üzdü. Bu kitabın orjinali Amerika'da Massachusetts Üniversitesinde bulunmaktaydı İşin ilginci bu kitap 1954 yılında R. N. FRYE adlı bir oryantalist tarafından İngilizceye çevrilmişti. Şaşırdım çünkü Orta Asya bölgesine ait bir kitap Amerikalılar gibi Pragmatizmi ön plan çıkaran insanların ne işine yarayacaktı? cevap: Afganistan'ın işgali.

Oryantalizm: Doğu Toplumlarını sosyo-ekonomik, dini ve kültür yönünden inceleyen, sistematik biçimde faaliyet gösteren anlayışa verilen isimdir. Araştırma işini yürüten kişilere Oryantalist, Şarkiyatçıveyahut Müsteşrik ismi verilmektedir. Müsteşriklerin bir kısmı ilmi kaygılarla böyle bir işe koyulsalar da, Oryantalistlerin çoğunluğu sömürge amaçlı projelere hizmet için böyle bir maceraya atıldılar. Özellikle Batı dünyasında Sanayi Devriminin hemen ardından hammadde ihtiyacını karşılamak için sömürge faaliyetleri hız kazandı. Ülkelerin işgali ve sömürülmesi Pragmatist Avrupalılar için olmazsa olmaz bir durum arz etmekteydi. Güçlü bir kültüre sahip olmayan, birliğini tam olarak sağlayamamış ülkelerin işgali kolay oldu. Ancak köklü bir geçmişe sahip olan ülkeleri işgal kolay değildi. Bu nedenle o yerleri işgal etmeden önce o bölgelere dair tespitler yapmak zaruri hale geldi. Bu iş için eğtilen uzman kişiler ; oryantalistler uzun yıllar İslam coğrafyasının değişik yerlerinde kalarak o bölgenin sosyo-ekonomik, dini ve kültürel atlasını çıkardılar. Bu sayede işgal edilmek istenen yerlerde zayıf noktalar tespit edildi, ona göre projeler geliştirilerek işgal faaliyetlerine girişildi. Bu noktada en sistematik olarak Amerikalılar çalıştılar. Yardım gönüllüsü, sağlık görevlisi adı altında bölge giden uzmanlar işgal öncesi keşif görevi yaparak merkezlerine gerekli raporu sundular. Bu şekilde işgal kolay hale geldi.