O sultan ki cism-i cihan canıdır

8- Bu türün en meşhur ismi Nef?i?dir.

6- Taç: Şair bu bölümde mahlasını kullanır.

Hicviye: Herhangi bir kişiyi yermek amacıyla yazılan kasidelerdir. Acımasız ve abartılı bir dil kullanılır. Edebiyatımızda hicviyenin en güzel örneklerini Nef?i vermiştir. Onun Siham-ı Kaza?sı bu türün en güzel örneklerinden biridir.

Özellikleri:

Not: Divan şiirindeki tevhid, münacat, naat, mehdiye, mersiye, hicviye gibi türler, nazım türü kavramıyla karşılanır ve başta kaside olmak üzere çeşitli nazım şekilleriyle yazılabilirler. Mesela, mersiyeler terkib-i bend; tevhid ve münacaatlar terkib-i bent ve terci-i bend; medhiyeler gazel, hicviyeler terkib-i bend nazım şekilleriyle de yazılabilir.

İste peykanın gönül hecrinde şevkim sakin et Susuzam bir kez bu sahrada menümçün are su Men lebin müştakıyam, zühhad kevser talibi Nitekim meste mey içmek hoş gelir, hüşyare suRavza-i kuyuna her dem durmayıp eyler güzar Aşık olmuş galiba ol serv-i hoş-reftare su Su yolun ol kuydan toprağ olup dutsam gerek Çün rakibimdir dahi ol kuya koyman vare su

7- Aruz ölçüsüyle yazılır.

Kasideler, genellikle birini övmek ve yermek amacıyla yazılan şiirler, daha çok din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan divan edebiyatı şiirlerdir. Kaside şairlerine kaside-gü , kaside-sera ya da kaside-perdaz denir. Çok katı bir kalıpla yazılan kasideler, 6 bölümden oluşur.

Hüda ömrünü ber-karar eylesin

Mersiye: Sevilen insanların ölümünden duyulan acıları anlatan kasidedir. Türk Edebiyatında bu kasidenin en güzel örneklerinden biri Baki?nin Kanuni Sultan Süleyman için yazdığı Kanuni Mersiyesi?dir.

2- Girizgah: Kasidenin ikinci bölümüdür. Asıl konuya giriş için uygun bir ortam hazırlama yani giriş bölümüdür.

Vehm ilen söyler dil-i mecruh peykanın sözün İhtiyat ilen içer her kimde olsa yare su Suya versin bağban gülzarı zahmet çekmesin Bir gül açılmaz yüzün- tek verse min gülzare su Ohşadabilmez gubarını muharrir hattına Hame-tek bahmakdan inse gözlerine kare su

4- Fahriye: Şair bu bölümde kendini ve şiirini över. Abrtılı bir anlatım söz konusudur.

Arap Edebiyatında ilk dönemlerden beri kullanılan çok önemli ve yaygınbir nazım şeklidir. Kaside sözcüğünün anlamı?kastetmek, yönelmek?tir. Edebiyatımızda, din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla, belirli kurallar içinde yazılan uzun şiirlere kaside denir.

Dest-busı arzusiyle ger ölsem dostlar Kuze eylen toprağım sunun anınla yare su İçmek ister bülbülün kanın meğer bir reng ile Gül budağının mizacına gire kurtara su Yümn-i na'tından güher olmuş Fuzuli sözleri Ebr-i nisandan dönen tek lü'lü-i şeh-vara su

Arızın yadıyle nem-nak olsa müjganım n'ola Zayi olmaz gül temennasiyle vermek hare su Gam günü etme dil-i bimardan tigin dirig Hayrdır vermek karanu gicede bimare su

Naat: Hz. Muhammed ?i ve din büyüklerini anlatmak için yazılan kasidedir.

1- Beyitlerden oluşur. Kafiye düzeni gazelle aynıdır. Yani aa, ba, ca, da, ea, fa? Ancak gazelden daha uzun bir nazım şeklidir.

2. Rediflerine göre: Su Kasidesi, Sühan kasidesi, Gül kasidesi, Sünbül Kasidesi

2- Kaside en az 33, en çok 99 beyitten oluşur. Ancak beyit sayısı 33?den az olan kasideler de vardır.

Zamanın zaman-ı baharıdır. ü

3- Kasidenin ilk beytine matla denir. Ama şair, şiir içinde matlaı yenileyebilir.

7- Dua: En son bölümdür. Burada, övülen, kendisi için kaside yazılan kişi için dua edilir. Kişi için dua edilir. Kasidenin son bölümüdür.

9- Kasidenin kendi içinde belli bölümleri vardır.

1- Nesib : Giriş bölümüdür. Kasidenin tasvir bölümüdür. Burada, asıl konuya geçilmeden önce ramazan, bayram, bahar, yaz, savaş gibi konular ele alınır.

5-Tegazzül: Şair zaman zaman monotonluğu kırmak için kasidenin içinde, aynı ölçü ve uyakla gazeller yazar. Bu gazelin yazıldığı yer, tegazzül bölümüdür.

Türk edebiyatında 13. yüzyılda kullanılmaya başlanır. Nazım birimi beyittir. Beyit sayısı 33-99 arasında değişir. Kasidenin ilk beyitine matla denir. Şair kasidesi içinde matlayı tekrar ederse tecdid-i matla denir. Matlayı birden çok tekrar ederse bu zat-ül metali veya zül metalidir. Kasidenin son beyitine makta, şairin mahlasının bulunduğu beyite taç beyit denir. Kasidenin en güzel beyiti beyt-ül kasid olarak isimlendirilir.

1. Nesip bölümlerinde işlenen konulara göre:Bahariye , Iydiye , Şitaiye Ramazaniye , Sayfiye

Münacaat: Allah?a yalvarmak için yazılan kaside.

Verip maksadın kam-kar eylesin

3-Konularına göre:

Medhiye: Devrin ileri gelen kişilerini övmek için yazılan kaside çeşididir.

Kasidenin Bölümleri:

3- Medhiye: Bu bölümde şair kimi övecekse onun yüceliklerini, başarılarını, erdemlerini anlatır. Bu bölümde abartı ve ağır bir anlatım göze çarpar.

Not: Kaside, bir maksat için yazılmış şiirdir. Şairin bir isteği vardır. Bu bakımdan bir dilekçe olarak değerlendirilebilir. Çünkü şair, bu şekilde kompozisyona yer veren bir manzume ile hem isteğini söylemekte, hem de yeteneğini göstermektedir.

6- Kasidenin en güzel beytine beytü?l-kasid denir.

Tevhid: Allah?ın varlığını ve birliğini anlatan kasidedir.

Kaside Çeşitleri:Kasideler şu ölçülere göre sınıflandırılırlar.

Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlare su Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çare su Matla beyti Ab-gundur günbed-i devvar rengi bilmezem Ya muhit olmuş gözümden günbed-i devvare su Zevk-i tiginden aceb yoh olsa gönlüm çak çak Kim mürur ilen bıragur rahneler divare su

4- Kasidenin son beytine makta denir.

Not: Şehirleri konu edinen kasideler de vardır. İstanbul Kasidesi

5- Şairin isminin geçtiği yere taç beyit denir. Sonlara doğrudur.