Kur'an-ı Kerim, Allah'ımızın biz müslümanlara lutfettiği rahmet, hidayet ve nur kaynağıdır. (6) Bizim onun rahmet, hidayet ve nuruna istifademiz ancak edebimiz ölçüsünde ve ona göstereceğimiz ilgi ve itina miktarınca olacaktır. Kur'an çağlayıp akan bir ırmak, bizim edebimiz de o ırmaktan su alacak kaplarımızdır. Kabımız ne kadar büyük olursa, alacağımız su miktarının da o kadar çok olacağı açıktır.

Resul-i Ekrem Efendimizden de Kur'an-ı Kerim'i okuyup okutmanın fazilet ve ehemmiyetine dair pek çok hadis-i şerif rivayet olunmuştur. Bunlardan birinde Peygamber Efendimiz , Kur'an okuyan mü'mini kokusu ve tadı güzel turunca, Kur'an okumayan mü'mini tadı güzel ama kokusu olmayan hurmaya, Kur'an okuyan münafıkı kokusu güzel ama tadı acı fesleğen otuna, Kur'an okamayan münafıkı da kokusu olmayan acı yaban keleğine benzetmiş (13), bununla imanlı insanları Kur'an okumaya teşvik etmiştir.

Bizim kulluğumuzun çerçevesini çizen ve yollarını gösteren tek kitap kur'an'dır. Sünnet de baştan sona kur'an'ın pek çeşitli konularını açıklamaktadır. Bu sebeple kulluğumuzu pek yakından ilgilendiren kur'an'ı ve onun bir tefsiri mahiyetinde olan sünneti iyi öğrenmeli ve gereğince yaşamalıyız.

a) Öncelikle kur'an-ı Kenm'ı maharic-i hurufuyla, tecvidiyle, tertil üzere ağır ağır okumak ve ruh dünyamızın -manalarını anlamasak bile- onun hoş nağme ve sadaları arasında hercü merç olmasını, değişik alemlere dalmasını, madde aleminden kopup fizik ötesi aleme, mana alemine doğru seyahata çıkmasını sağlamak. Yani kalbimizin ve ruhumuzun kur'an ile ünsiyetini tesis etmek. Bu halet-i ruhiye bize kur'an'ı sevdirir ve onu anlama ateşini içimiz de tutuşturur. Bize kur'an'ı anlama bakımından ne yaptıracaksa bu sevgi ve bu sıcaklık yaptıracaktır. Bu sevginin oluşması ve devamı için de daha önce belirttiğimiz gibi kur'an'a karşı son derece saygılı ve edepli olmak lazımdır.

Kur'an-ı Kerim, yüce Allah'ın katından beşeriyetin en hayırlısına indirilmiş en hayırlı bir kitaptır. Kur'an, bütün özellikleriyle Cenab-ı Hakk'ın "Kelam" sıfatını yansıtır ve her yönüyle Allah'a aittir. Yaratılanı "Yaratan" da ötürü sevmek prensibiyle yaşayan bizlerin, Allah'ın ezeli ve ebedi risalesi Kur'an'ı sevmemiz, ona gönlümüzün en derin köşelerinde yer vermemiz gerekir. Bu, aynı zamanda Allah'a olan sevgimizin de bir ifadesidir. Nitekim Resul-i Ekrem Efendimiz: "Allah ve Resulü tarafından sevilmek isteyen kimse baksın; eğer o, Kur'an'ı seviyorsa Allah ve Resulünü de seviyor dolayısıyla Allah ve Resulü tarafından da seviliyor demektir." (5) buyurarak bu gerçeği ifade etmişlerdir. Demek ki, Kur'an'ı sevmek Allah ve Resulünü sevmek, onu sevmemek ise -maazallah- Allah ve Resulünü sevmemek anlamını taşımaktadır.

2. Onu korumak

Hadisimizin ihtiva ettiği lafız farklılıkları sanki bir anlamda, Allah kelamının erişilmez güzelliğinin değişik yönlerini göstermektedirler. Verdiği haberler ve işaret ettiği gerçeklerin doğruluğu açısından en doğru ; koyduğu kaidelerle inananların dünya ve ahiret hayatları ve iki cihan mutluluklarını temin bakımından en hayırlı olan Allah kelamı, söyleyiş olarak edebi açıdan da en güzeldir. Öylesine güzel ve farklıdır ki, bu konuda bir hadis-i şerifte şöyle buyurulmuştur: "Allah kelamının öteki sözlere üstünlüğü; Allah'ın yarattıklarına üstünlüğü gibidir." (4)

Peygamberimizin bir hadisleri var: "Kur'an üzerine gönülleriniz birleştikçe Kur'an okuyunuz. Kur'an hakkında ihtilaf edince de artık kalkıp oradan dağılınız" buyuruluyor. Buhari de rivayet edilen bu hadis-i şerif, Kur'an müzakere edilen cemeati bile seçmeyi öğütlüyor. Müsteşrik ve nifak ehlinin ürettiği Kur'an'la ilgili tezvirler sakın cemaatlerimize taşınmasın. Ya da biz, o tezvirlerin tartışıldığı topluluklarda bulunmayalım.

şakik :?Fe Subanallah! Seninle 33 yıl beraber olduk, demek ki ancak sekiz mesele öğretebildim! Yazık bana. Fazla faydalı olamamışım! O halde öğrendiğin sekiz mesele nedir? Bunun üzerine Hatim el-Esam hocasına şunları sayar

Hadis kitaplarımızda hayrukum men tealleme'l-Kur'ane ve allemeh ifadesiyle yer alan hadisimiz, müslümanların en hayırlı ve faziletli olanlarının Kur'an'ı öğrenen ve öğretenler olduğunu tesbit ve ilan etmektedir. Hiç bir sınırlama getirmeksizin "en hayırlınız" veya "en faziletliniz" buyurulmuş olması, "mutlak kemaline masruftur" kaidesince hadisimizin manasını, "Sizin her bakımdan ve her halükarda en üstün olanınız, Kur'an'ı öğrenen ve öğretenlerdir," şeklinde ifadeye imkan vermektedir.

Hatim : 33 yıldan bu yana

Kur'an'ı sevmek, ona karşı saygılı ve hürmetli olmayı gerektirir. Edep ve saygı, sevginin tabii sonudur. Edep ve saygı aynı şekilde imanın, İslamın ve irfanın da temelini oluşturur. Hazreti Mev lana'nın güzel bir sözü vardır. "İman nedir? diye aklıma sordum. Aklım kalbimin kulağına eğilip "iman edepten ibarettir" diye fısıldadı" şeklinde... O halde Kur'an-ı Kerim'e karşı son derece saygılı ve edepli olmalıyız. İşte ancak bu edeple Kur'an'ı gerçek manada sevmek ve onun hakikatine doğru yol almak mümkündür.

Osman b. Affan Nebi sallellahu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu haber vermiştir.

Böylesine güzel, doğru ve hayırlı olan söze itibar etmek, onu benimsemek, yaşamak ve gelecek nesillere benimsetmek, hem en üstün iş, hem de en büyük mutluluktur. Nitekim bir hadis-i şerifte sevgili Peygamberimiz, "Allah, milletleri bu kitap ile yüceltir veya alçaltır" (5) buyurmuş; bu en güzel kelamın toplumların hayatındaki yerini en açık şeklide duyurmuştur. Bir başka hadislerinde de "Sizin en hayırlınız kur'an'ı öğrenen ve öğretenlerinizdir" (6) buyurmak suretiyle kur'an eğitim ve öğretiminin önemine işaret etmişlerdir.

Şimdi bu maddeleri sırasıyla açıklamaya çalışalım:

Tebliğ ve telkinde de en etkili yol, kur'an okumak yani sözlerin en güzeliyle insanlara hitap etmektir. kur'an ayetleriyte veya ayetlerden iktibaslarla zenginleştirilmemiş sözler, sohbetler, yazılar, kitaplar, nutuklar, hutbeler ve va'azlar asla müessir olamazlar,

Kur?an?dan Sekiz şey Öğrendim

İKİNCİSİ: Naziat suresinin 39 ve 40. ayetlerini düşündüm. Burada Allah Teala: ?Her kim Rabbinin makamından korkup nefsini heva ve şehavattan alıkoymuşsa işte cennet onun varacağı yerdir.? buyuruyor. Bu ayeti öğrenince nefsimle mücadele edip onun dizginlerini elime aldım, nefsimi itaatta daim eyledim.

kur'an'la Yaşamak

İbn Mace, Mukaddime 16; Darimi, fedailu'l-Kur'an 2; Abdurrezzak b. Hemmam, el-Musannef, III, 368

KUR'AN'LA DÜŞÜNMEK KUR'AN'LA YAŞAMAK

c) Arapçayı öğrenerek kur'an'ı anlamak mümkün gözükmüyorsa o takdirde.

Allah Teala buyuruyor "Ben insanları ve cinleri ancak bana kulluk etsinler diye yarattım"11 Demek Allah, sadece kendine kul olmamız için bizi dünyaya göndermiş ve nasıl amel edip ne işler yapacağımızı da gözleyip durmaktadır.12

3. ezberlemek

KUR'AN-I KERİM'İ OKUMAK VE OKUTMAK

SEKİZİNCİSİ: Gördüm ki insanların kimi malına, kimi mülküne, kimi sanatına, kimi gençliğine... güvenip dayanıyor. Böylece bütün insanlar mahlukata güvenmiş oluyorlar. Oysa Cenab-ı Hakkın: ?Kim Allah?a güvenip dayanırsa Allah ona kafidir? (et-Talak, 65/3) ayetini hatırladım ve yalnız Allah?a güvenip O?na dayandım.

Allah bizi imandan ve Kur'andan ayırmasın!...

SÖZLERİN EN GÜZELİ

Tokadı yedikten sonra "Kur'an'ın hükmiyle amel edeceğim" demek bilmem ki herkese nasip olur mu? Ve tabii asıl ma'rifet tokadı yemeden bunu söyleyebilmektir.

Bütün bunları can kulağıyla dinleyen hocası şakik el-Belhi:

BEşİNCİSİ: şu insanlara baktım, mal ve şöhret sebebiyle birbirlerine haset ve buğz ediyorlar. O zaman yine Allah?ın kelamına müracaat ettim; ?Dünya hayatında onların maişetlerini aralarında biz taksim ettik? (ez-Zuhruf, 43/32 ) ayetini düşündüm, benim hakkımda irade buyurmuş olduğu taksimata razı oldum. Herkesle iyi geçindim. Hiç kimseye hased ve düşmanlık etmedim.

ÜÇÜNCÜSÜ: İnsanlara baktım. Gördüm ki devamlı dünya için çalışıp çırpınıyorlar.

'' Kur'an'ı burna takılan; halka edininiz, ona bu derece bağlı kalınız ve onu yaşayınız. (el-musannef, III, 368)

BİR LAHZACIK TEFEKKÜR

" en üstününüz Kur'an'ı öğrenen ve öğretenlerdir."1

- ?Ey Hatim! Gönlümü hoş ettin. Kur?an?dan pek güzel istifade etmişsin. Bu saydığı şeyler üzere amel edersen iki cihanda mutluluk senindir. Ben dahi bunlara amel edersem ancak kurtulabilirim. Seni tebrik ederim beni de irşad ettin. Rabbimden tüm talebelerimin böyle yetişmesini niyaz ederim. Allah sana hayırlı ve uzun ömür versin, gönlün muhabbet ve sürurla dolsun

Kur'an'ın islamdaki tartışılmaz ve doldurulamaz yeri ve mevkii dolayısıyla asırlardır müslümanlar Kur'an talimi için fevkalade gayret göstermişlerdir. Çünkü Kur'an okunup anlaşılmadan sağlam ve sağlıklı bir müslümanlık ve dindarlık asla söz konusu olamaz. Hz. Peygamber bütün hassasiyetiyle Kur'an ve ayet kavramlarının müslümanların gönüllerine ve hayatlarına yerleşmesi için çalışmıştır. Hatta başlangıçta bu gerekçe ile kendi açıklamaları demek olan hadislerin yazılmasını bile yasaklamıştır. O daima, İslam tebliğ ve davetini Kur'an okuyarak, Kur'an'dan ayetleri insanlara duyurarak yapmıştır. Halen de en müessir davet vasıtası bizzat Kur'an'dır. Etkili bir din hizmeti, mutlaka Kur'an'a dayanmak zorundadır. Ayetlerle desteklenmeyen, onlardan kaynaklanmayan hiç bir dini faaliyet ve davet müessir olamaz. Çoğu dini konuşma ve yazıların kuruluğu, etkisizliği, gönüllerin kuraklığı Kur'ani motiflerden soyutlanmış olmalarından ileri gelmektedir. Bu noktadan hadisimizi "din hizmetinde en etkili ve dolayısıyla en hayırlı olanlar Kur'an'ı öğrenen ve öğretenlerdir" şeklinde anlamamız mümkün gözükmektedir.

şakik : Kaç yıldır benden ders alıyorsun?

DÖRDÜNCÜSÜ: İnsanlara baktım, üstünlüğü soyda, sopta, zenginlikte, makam ve mevkide zannediyorlar. Ben ise Allah?ın: ?Biliniz ki, Allah katında en iyiniz, takvası en ziyade olanınızdır? (el-Hucurat, 49/13 ) Kavli kerimine baktım ve takvaya sarıldım. Ta ki Allah yanında mükerrem olayım.

Öğrenilen bilgiler, hayata aktarılmadığı sürece teoride kalmaya ve bir müddet sonra unutulmaya mahkumdur. O halde tek çare bildiklerimizle yaşamaktır. Biz bildiğimizle yaşarsak Allah Teala bize bilmediğimiz nice şeyleri öğretecektir. Hadis-i şerifte "Kişi bildiği ile amel ettikçe Allah ona bilmediklerini de öğretir"13 buyurulmuş.

4. Anlamak

Ancak delikanlı "dur hele, çevir öbür yanağını. Bir de ona vuracağım. Şimdi sen kutsal kitabımızın böyle emrettiğini söylemiyor muydun?" demiş. Hala yediği tokadın acısıyla kıvranan ve bir anda aklı başına gelen misyoner, "bugün incilin değil, Kur'an'ın emriyle amel edeceğim..." demiş.

Hak Teala yüce kitabımız Kur'an-ı Kerim'in sevgili kulu ve resulü Hz. Muhammed 'e insanlara, kendilerine indirileni açıklamak ve onların da bunu düşünüp anlamalarını sağlamak gayesiyle inzal buyurmuş (1); bu gayeyi gerçekleştirmek için de: "Ey Resul! Rabbinden sana indirileni tebliğ et. Eğer bunu yapmazsan O'nun elçiliğini yapmamış olursun..." (2) ikazında bulunmuştur.

Hadisimizi, Hz. Peygamberin sadece sözlü bir tesbit, teşvik ve tavsiyesinden ibaret sanmamak gerekir. Zira Hz. Peygamber, bizzat uygulamalarıyla da Kur'an bilenleri, ona daha fazla hizmet edenleri diğerlerinden üstün ve önde tutmuştur. Yaş bakımından küçük olanları sırf, Kur'an bilgilerinin fazla oluşu gerekçesiyle yaşlılara imam tayin etmiştir. Bu sebepte de imamlıkta sıralama Kur'an bilgisi en üstün olanla başlatılmıştır. Cabir b. Abdillah ın verdiği habere göre Uhud şehidleri ikişer üçer defnedilirken kabre önce, daha çok kur'an bilen konulmuştur (bk. el-Musannef III, 540-541). Hz. Peygamber evleneceği hanıma mihr olarak verecek hiç bir şeyi olmayan fakir müslümanları, bildikleri Kur'an süreleri karşılığında evlendirmiştir. Çevredeki müslüman kabilelere gönderilen mürşidler hep en güzel Kur'an bilenlerden seçilmiştir. Kurra terimi o günlerde Kur'an'ı bilen ve yaşayan "ulema" anlamına gelmekteydi. Rivayetlere göre yetmiş kişilik kurra heyetini pusuya düşürerek bir-i maune'de şehid eden kabilelere Hz. Peygamber bir ay süreyle Sabah namazında beddua etmiştir. Bu peygamberi davranış, Kur'an muallimlerine ve onların hizmetlerine verdiği önemin göstergesi olduğu kadar Kur'an eğitim ve öğretimine mani olanlara yönelik peygamberi bir tehdiddir de...

"Nazariyyata boğulmakla geçen ömre yazık Ameli kıymetidir kıymeti ilmin artık

Tarih boyunca Kur'an gerçeklerini akıllarına aldıramayanlar, hislerine uyduramayanlar hep bulunagelmiştir. Bunların büyük bir kısmı mütecaviz bir tutum takınmışlardır. Kur'an'ın ilahi ve fıtri gerçekçiliğini şartlanmış kafalarına bir türlü sığdıramamışlardır. Tenkide yönelmişler, gerçeklerin önüne dikilmek istemişler ve çoğu kere de tokadı yemişlerdir.

Bilinen bir gerçektir ki, dinimizde üstünlük, takva ve hizmetlerdir. Verilecek hizmet, dinin temel ve yegane kaynağına yönelik olursa, bu hizmeti verenler pek tabii olarak "en hayırlı" ve "en üstün" olacaklardır. Kur'an hizmeti İslam'a temelinden sahip çıkma pratiğidir. Kur'an'ı öğrenmek, birinci kaynaktan İslam'ı öğrenmek demektir. Kur'an'ı öğrenip başkalarına öğretenler ise, İslam'ın yayılması için fiilen çalışan mücahidlerdir. Çünkü İslam adına verilecek bütün hizmetlerin temelinde yer alan Kur'an kültürüne erişebilmenin ilk şartı onu okumayı öğrenmektir. İşte bu temel hizmeti sağlamak için çalışanlar ise hiç şüphesiz Kur'an muallimleridir.

BİRİNCİSİ: İnsanlara baktım ki, her birisinin bir sevdiği var. O sevdiği ile hayatını südürüp gidiyor. Ölümü hiç aklına getirmiyor. Fakat kabre varınca sevdiğinden ayrılıyor. Bu hali görünce Kur?an?ı Kerim?deki?Sizin kendinizden kaçtığınız ölüm, muhakkak sizi bulacaktır. Sonra da görüleni ve görülmeyini bilen Allah?a döndürüleceksiniz? (Cuma, 62/8) ayeti ile, Hz Peygamber?in şu hadisini hatırladım?Ölüyü kabre kadar üç şey takip eder; ikisi döner biri kalır. Yakınları ve malı döner, ameli ile başbaşa kalır.? (Buhari, Rikak, 42) Bunun üzerine ben de salih amelimi kendime sevgili yaptım ki kabre girdiğimde benden ayrılmasın!

YEDİNCİSİ: Baktım ki bütün insanlar dünyevi ihtiyaçları için çalışıyorlar. Bunun için nefislerini dahi zillete düşürüyorlar, hatta haram ve şüpheli şeylere bile giriyorlar. Bunun üzerine şu ayete baktım: ?Yeryüzünde ne kadar yürüyen canlı varsa hepsinin rızkı ancak Allah?a aittir.? (el-Hud, 11/6) Böylece kendimi de o canlılar arasında bir canlı olarak hesap ettim ve ömrümü Rabbimin taatında geçirmeye koyuldum.

Prof. Dr. İsmail Lütfi Çakan

şakik : 33 yılda ne öğrendin?

1. Ona karşı saygılı ve edepli olmak

Dipnotlar: (1) Buhari, fedailu'l-Kur'an 21; Ebu Davud, vitr 14; Tirmizi, sevabu'l-Kur'an 15;

Hatim : ?Ancak sekiz mesele öğrenebildim?

Dipnotlar: 1) Nahl 43, 2) Maide 67, 3) Ankebut 51, 4) İsra 88, 5) Mecma'u'z-Zevaid c.7, s. 165, 6) Araf 203; Nisa 174,7) Kamer 17, 8) Buhari, Fedailü'l-Kur'an 21; Ebu Davud, Vitr 14; Tirmizi, Sevabu'l-Kur'an 15; İbn Mace, Mukaddime 16, 9) Alak 1 10)Al-i İmran 11, 11) Bakara 121 12) Fatır 29-30,13) Buhari, Fedailu'l-Kur'an 17; Müslim, Müsafirin 243; Ebu Davud, Edep 16; Tirmizi, Edep 79; Nesi, iman 32; İbn Mace, Mukaddime 16, 14) Bakara 1,15) Tirmizi, Sevabu'l-Kur'an 16

1- Öncelikle ilmi bir titizlikle ve güzel bir üslupla hazırlanmış meallerden ayet ayet, sure sure bir kur'an meali okumak. Bunun bizim ruhumuzda kur'an bilgisi açısından müthiş bir açlık meydana getireceğine inanıyorum. Çünkü mealler, kur'an'ın tam olarak manasını vermekten acizdirler. Fakat meal okumak, bizi kur'an'ın tefsirini okumaya iterse görevini yapmış olur.

Dipnotlar: 1. Şu'ara 192-195 2. Darimi, Feda-ilu'l kur'an 1 Keşfü'l-Hafa, c.1, s.163, 3. Kıyame 16-19; Buhari Bed'u'l-vahy 4, 4. Zerkani, Menahilul-irfan, c.1, s.242, 5. Mecmau'z-Zevaid, c.7, s.161; Feyzu'l-Kadir c.1 s.163, 6. Mecmau'z-Zevaid, c.7 s.161, 7. Darimi, Fezailü'l-kur'an 1; Keşfü'l Hafa, c.1 s.163 8. İbn Mace, Mukaddime 16, 9. Tirmizi Sevabu'l-kur'an 13; İbn Mace Mukaddime 16, 10. NahI 43; Maide 67, 11. Zariyat 56, 12. Yunus 14,13. Keşf'ül-Hafa c.2, s.265.

b) Mümkün olduğu kadar Arapçayı öğrenip tefsirle ilgili diğer ilimlerden de istifade ederek kur'an'ın manasını bizzat kendinden öğrenmek. Bu iş, gayet planlı ve uzun bir çalışmayı gerektirir. Şahsi gayretlerle belli noktalara gelinebilir. Şu bir gerçek ki pek çok konuda olduğu gibi bu konuda da müesseseleşmeye zaruri ihtiyac vardır. Gerekli müesseseler kurulup bunların plan ve proğramı inceden inceye tesbit edilmelidir. İşte bu yol, müslümanların topluca Allah'ın ipi olan kur'an'a sarılmalarına yardımcı olacak ve toplum olarak hatta bütün İslam alemi olarak kurtuluşumuza zemin hazırlayacaktır.

Unutulmamalıdır ki fikirlerin değeri, insan özüne uygunluğu ve yaşanabilirliği yani tatbik kabiliyeti ile ölçülür. Uygulama şansı olmayan veya insan, fıtratına ters düşen süslü sözler, başlangıçta çarpıcı gelebilir ama insanların yönetilmesine asla yetmezler. Çünkü insanlar sloganlarla değil gerçeklerle yönlendirilebilir. Kur'an ise, insan yapısına uygun ilahi tesbit ve kuralları ihtiva etmektedir. Onların uygulanabilirliğine koskoca bir İslam tarihi şahiddir. Binaenaleyh Kur'an'ı gerçekleri bu noktalardan iyi değerlendirmek gerekir. "Kur'an'ın her sayfasından kan damlar. Böyle bir kültürden demokrasi çıkarılabilir mi?" hezeyanı, deve kuşu gibi tarihe ve gerçeklere gözlerini kapamış, çağın ideoloji bataklığında çöplenen idraksizlerin sefaletini sergilemektedir. Bu cümleyi okuyunca, Kahirede bir misyonerin başına gelenleri hatırladım. Hıristiyanlığın sevgi ve hoşgörü dini olduğunu söyleyen, bunun delili olarak da İncildeki "sağ yanağına tokat atana sol yanağını da çevir, sakın mukabele etme", tavsiyesini gösteren bir misyoner, öteki dinlerin hiç birinde böyle bir hoşgörünün bulunmadığını, hele Kur'an'da göze göz, dişe diş, tokada tokat... yani kısas hükmünün yer aldığını söyleyerek propaganda yapıyormuş. Bu durumu birkaç kez, müşahede eden bir müslüman delikanlı ulema'nın bu misyonere cevap vereceği yok, bari ben vereyim diyerek, aynı cümleleri tekrar etmekte olan misyonere yaklaşmış. Misyoner, bir şey söyleyecek sanarak başını uzatınca, delikanlı bütün gücüyle bir şamar aşketmiş. Canı oldukça yanan misyoner, hemen mukabele etmek istemiş.

1. KUR'AN-I KERİM'E KARŞI SEVGİ, SAYGI VE EDEP

Resulullah 'ın en büyük görevi kur'an-ı insanlara tebliğdi10. O bu görevi eksiksiz yapmış; kur'an'ın mana ve muhtevasını ashabına bildirmiştir. Ashab-ı Kiram da bir ayeti tam olarak anlamadan, manasını kavrayıp yaşamadan başka bir ayete geçmemiştir. Açıkçası onlar kur'an-ı anlamayı ön plana almışlardır. Onların gayesi çokça kur'an okumak değil onun manasını anlayıp yaşamak ve yaşatmaktı. İşte onlar bu niyet ve gayretleriyle kur'an'ı dünyanın her bir tarafına taşıma irade ve cesaretini gösterebilmişlerdir. İbn Ömer , Bakara suresini ancak on yıl gibi uzun bir zamanda okuyup anlayabildiğini söyler.

Sözün özü, temel ve en üstün hizmet Kur'an hizmetidir. Bu hizmeti görenler bu ümmetin en hayırlılarıdır. Çünkü en köklü ve kutlu hizmeti görmektedirler...

5. Yaşamak

Gelecek sayı: Kur'an'ı ezberlemek, anlamak ve yaşamak.

Kur?an, kendi ifadesiyle insanları irşad ve doğru yolu göstermek için inmiştir. Bu yönüyle müslümanlar Kur?an-ı Kerim?i hem ibadet, hem de hayat rehberi olarak kabul etmişlerdir. Kur?an?ın gerçek mesajını en iyi kavrayan simalardan biri de meşhur sufi Hatim el-Esam?dır.(1) Hicri III asırda yaşayan bu gönül sultanı, şakik el-Belhi?nin talebesidir.(2) Hatim el-Esam ile, hocası şakik el Belhi aralarında şöyle bir konuşma geçer:

Ne kazanırlarsa onu biriktiriyorlar. Oysa ki Cenab-ı Hak: ?Sizin yanınızdaki dünya nimetleri tükenir, Allah katındaki rahmet hazinesi ise bakidir? buyurmaktadır. (Nahl,16/96.) Bu ayeti hatırladım ve senelerdir kazanıp, biriktirmiş olduğum şeyleri Allah rızası için tasadduk ettim ve ahiret azığı olsun diye Allah?a emanet eyledim.

Bizler müslüman olarak Kur'an-ı Kerim'in okunuşunu muhakkak öğrenmeliyiz. Bunun da en kolay yolu; bir "Kur'an Elifbası" bulup bilen birine baş vurarak önce harf, hareke ve gerekli diğer işaretleri kavramak, sonra da kelime ve terkiplerin okunuşunu öğrenip bunları Kur'an üzerinde tatbik etmektir. İyi bir gayretle bir hafta içinde, en fazla bir ay içinde güzel bir şekilde Kur'an okuma imkanına kavuşulabilir. Çünkü Allah Teala Kur'an-ı Kerim'i okumak, ezberlemek ve anlamak için kolaylaştırmıştır. (7)

Böyle bir yaklaşım ve yaşayış sahibi olmanın neticesini de bir başka büyük sahabi Abdullah b. Abbas haber vermektedir: "Kur'an okuyan ve muktezasına uyanı Allah, dünyada sapıklıktan kurtarır, kıyamette de hesap vermekten korur. Zira Allah Teala "kim benim hidayetime uyarsa, sapıtmaz ve bedbaht olmaz" (Taha (20), 123) buyurmuştur" (el-Musannef, III, 382)

ALTINCISI: İnsanlara baktım birbirlerine düşmanlık ve kötülük etmekte sanki yarışıyorlar. Hakikatte düşmanıma baktığımda onun da şeytan olduğunu düşündüm. Cenab-ı Hakkın?şeytan sizin bir düşmanınızdır. Onun için siz de kendisini bir düşman kabul ediniz? (el-Fatır, 35/6) fermanına baktım, ona düşman oldum ve insanların hepsini Allah için sevmeye başladım.

kur'an-ı Kerim'i anlamak

Allah Teala cümlemize kur'an-ı Kerim'e karşı vazife ve sorumluluklarımızı yerine getirmede yardımcı olsun. Bizi kur'an'ın yolundan ve ona hizmetten ayırmasın. Hepimizi onun şefaatine nail eylesin. Amin ya Muin.

Gayet basit gibi görünen bu iş, gerçekte çok feziyli, bereketli ve kazançlı bir iştir. Sevgili Pegyamberimiz : "Sizin en hayırlınız Kur'an'ı öğrenen ve öğretendir" (8) buyurarak bunun ehemmiyetine işaret etmişlerdir.

Yapılan bu açıklamalar Kur'an okumanın ve okutmanın ehemmiyetini ifade etmektedir. O halde bilmeyenlerimiz derhal Kur'an okumasını öğrenmeli, bilenlerimiz de abdestli olup iç ve dış temizliğe dikkat ederek adap ve erkanına uygun bir şekilde gönülleri Rabbimize vermek suretiyle bol bol Kur'an okumalıdır.

Kur'anla düşünmek ve Kur'anla yaşamak için "Biz Allah'a ve bize indirilene iman ettik..." (el-Bakara (2), 136) diyecek bir itikadi netliğe sahip olmak gerekir. Büyük Sahabi Ebu'd-Derda bu konuda şu tesbit ve teşbihi yapmaktadır:

2- Bunun ardından küçük hacimli te'lif veya tercüme Türkçe tefsirlerden okumalı, tefsir kültürümüz arttıkça ve kur'an bilgisine merakımız çoğaldıkça daha kapsamlı tefsirlere müracaat etmeliyiz.

TAVSİYE DEĞİL UYGULAMA

Diğer yönden bir kimse kur'an'dan bildiği ile amel etse ve "Ya Rabbi, eğer kur'an'ın bütün manalarını bilseydim hepsiyle amel ederdim" dese sanki onların hepsiyle amel etmiş gibi sevap alır. Zira mü'mimin niyeti amelinden daha hayırlıdır. Ama bildiği ile amel etmeyip böyle bir iddiada bulunsa buna mukabil bir şey alamaz.

Dikkatten uzak tutulmaması gereken bir başka önemli nokta da şudur ki, İslam tebliğinin gördüğü karşı koymaların odak noktalarından birini Kur'an oluşturmuştur. Müşrikler Kur'an'a karşı çok detaylı itirazlar yöneltmişlerdir. Hz. Peygamber de onları devamlı olarak Kur'an'la karşı karşıya getirmek suretiyle mücadelesini sürdürmüştür. Bu noktadan hareketle Kur'an hizmetinin "en hayırlı" hizmet olduğu kolaylıkla anlaşılmaktadır.

Kur'anla düşünmek yaratıcısının yorumuyla kainatı, algılamak ve değerlendirmek demektir. Kur'anla yaşamak, mülkün yegane sahibinin emirleri istikametinde dünyadan yararlanmak, geleceğe hazırlanmaktır. Bu bir anlamda, askerin komuta merkeziyle sürekli irtibatta bulunması demektir, en büyük güç ve güvencedir. Müslüman günlük hayatını Kur'an'la değerlendirir ve yaşarsa alaylar karşısında ne yapacağını şaşırmadan, görevini sürdürebilir. Aksi halde sonu gelmez çarpık yorum ve değerlendirmelerin girdabında boğulur gider. Çoğu kere de yukarıda söz konusu olan misyoner misali tokadı yiyince aklı başına gelir ve belki de "bugün Kur'an'ın emriyle amel edeceğim" der. Hiç şüphesiz bunu diyebilmek için de Kur'an bilgisine ihtiyaç vardır.

kur'an-ı Kerim, Allah tarafından gönderilmiş ilahi bir mektuptur. Gelen mektubu güzel bir yerde bulundurmak, süslü kılıflar içinde saklamak fazla bir mana ifade etmez. Mühim olan onun manasını anlayıp gereğini yapmaktır. Şimdi kur'an'ı anlamanın nasıl mümkün olabileceği konusunu incelemeye çalışalım:

Allah'a itaat ve O'nun emirlerine harfiyyen bağlı bulunmakla mümtaz olan Allah Resulü , bu emre son derece önem vermiş ve Kur'an-ı Kerim'i ashabına şifahen tebliğ edip aynı zamanda vahiy katiplerine de yazdırmıştır. O günden bu güne Kur'an, hem sadırlardan ezber olarak hem de satırlardan yazılı olarak hiçbir değişikliğe uğramadan tevatüren bizlere kadar ulaşmıştır.

Fesahat ve belagat yönünden tüm incelikleri en üst seviyede ihtiva ettiği; ya pek açık şekilde veya işaret yoluyla her şeyi açıkladığı için sözlerin en güzeli, en hayırlısı ve en doğrusu Allah'ın kelamı, kur'an-ı kerimdir. Nitekim "Sana bu kitabı, her şeyi açıklayan ve müslümanlara yol gösterici, rahmet ve müjde olarak indirdik" (3) buyurulmuştur. Bu "her şey", din ve dünya işlerinden açıklanmasına İhtiyaç duyulacak itikadi, ameli, siyasi, iktisadi, içtimai ve ahlaki her konudur. Bütün bu konuları açıklamakta, üslüb ve muhteva olarak Allah'ın kelamı hiç şüphesiz, sözlerin en güzeli ve en mükemmelidir.

Hz. Peygamber ' in ebedi mucizesi olup (3) benzerinin getirilmesi mümkün olmayan (4) Kur'an-ı Kerim'e karşı yerine getirmekle yükümlü olduğumuz pek çok vazifemiz bulunduğu şüphesizdir. Bu vazifelerin en önemlilerini şu başlıklar altında ifade etmemiz mümkündür.

"BUGÜN KUR'AN'IN EMRİYLE"

Öte yandan sevgili Peygamberimiz Kur'an okuyan ve gereğince yaşayanları kokusu ve tadı güzel, her şeyiyle tatlı meyvelere benzetmiştir. Yine aynı vasfı taşıyan insanların anne ve babalarına kıyamette güneşten daha parlak bir taç giydirileceğini müjdelemiş, böylece aileleri hayırlı nesiller, kur'an hizmetkarları yetiştirmeye teşvik etmiştir.

"Hepsi bir değildir, Ehl-i kitap içinde istikamet sahibi bir topluluk vardır ki, gece saatlerinde secdeye kapanarak Allah'ın ayetlerini okurlar" (10). "Kendilerine kitap verdiğimiz kimselerden bazıları onu hakkını gözeterek okurlar. Çünkü onlar ona iman ederler" (11). "Allah'ın kitabını okuyanlar, namazını kılanlar ve kendilerine verdiğimiz rızıktan Allah için gizli ve açık sarfedenler asla zarara uğramayacak bir kazanç umabilirler. Çünkü Allah, onların mükafatlarını tam öder ve lutfundan onlara fazlasını verir. Şüphesiz o, çok bağışlayan, şükrün karşılığını bol bol verendir" (12)

O halde Kur'an'ı böylesine benimseyebilmek ve onu hayat kitabı olarak yaşamak için onu öğrenmek ve öğretmek bir kere daha söyleyelim ki ilk adımdır. Bu ilk adımı atmaya vesile olanlar da müslümanların en hayırlıları ve faziletlileridir.

İlk gelen vahiy "oku" (9) emriyle başlamış ve öylece devam etmiştir. Ayrıca Allah Teala Kur'an-ı Kerim'de, Kur'an ayetlerinin gece gündüz okunmasını tavsiye etmek üzere geceler boyu Kur'an okuyan insanları övgüyle zikreder. İşte bunlardan örnekler:

Okunan her Kur'an harfine on sevap vardır. "Elif lam mim" (14) bir harf değil "elif" bir harf, "lam" bir harf, "mim" de bir harftir. (15)