daha atak gibi görünür. Ancak verim düştüğü için yakıt biraz artar ve piston

yüksek olduğu için bozulur be kömürleşir.

karşılaşmayan yakıt bir anlamda kömürleşir ve kurum yapar. Hem çevreyi kirletir

sıkıştırma oranlı yeni kuşak araçlarda yakıttan daha fazla yararlanmanızı

için geçirmesi gereken iç değişiklik yavaş gerçekleştiği için basınçla patlaması

mantığa dayanır. Karbüratörde yanmanın tamamlandığı piston geri çekilirken

Bir içecek kutusundan daha küçük olan pistonun yaratabileceği vakum etkisi

katılar maddenin en küçük formu olan moleküllerin şekillerini ve veya

edilemedi. Ancak 1990ların sonundan itibaren metal bileşikleri yerine sentetik

nedeniyle zamanından önce patlama olursa hem verim kaybı olur hem de vuruntu

tarifi tamamlandı ancak ikinci soru açığa çıkan ısı neye göre belirlenir olarak

egzozdan çıkan gazı tekrar pistona vermektir. Egzozdan çıkan pis duman neden

Ancak benzinli ve lpg&amp;#8217;li

Bu durumda piston yanma için ne kadar sıkışırsa hacim o kadar azalacağı için

aktarım yollarında zamansız bir yanmaya neden olabileceğinden risklidir. Bu

pistonun içine yetmez. Yağın görevi hareketli parçaların aşırı ısınıp birbirine

başlangıç maddelerinden farklıdır ve farklı özellikler gösterir.

hem de yakıt sisteminiz mahveder.

pompadan geçer ve basınçla pistonun içine püskürür. Benzin adeta spreyden çıkan

için 97, 98, 100 oktan gibi performans yakıtları piyasaya sürülebildi. Benzer

gelir. Odun havasız ortamda tam yanamaz ve kömürleşir. Olay aslında bir yanma

olmasa da karışım her zaman mükemmel olmayabilir. Yakıt+oksijen+ısı dağılımı

atık dumanımızı neden geri yakıtımızla karıştırıyoruz?

karbon monoksit açığa çıkar.

Egr nedir, ne işe yarar?

oksijenle temas edemeyen karbon atomları tam yanma sağlayamaz ve ara ürün olan

yakıt karışımını 10 kat sıkıştırabildiği anlamına gelir.

daha zordur. Bu nedenle piston sıkışırken oluşan fazla ısıyı emer ve benzinin

kömüründen ibaretti.

vererek yükseltgenmesi demektir. Bu karışık ve çoğumuz için anlam ifade etmeyen

bıçaklamaktan başka bir şey değildir.

maddelerden bir veya bir kaçı sıvı veya katı haldeyse durum farklıdır. Sıvı ve

sağlanır.

öncesi 75 bglik transit connectlerde kullanılan tddi kodlu endura dizel motorun

püskürür. Akıp giden miktar daha azdır ve çok daha fazla sıvı cama tutunup

ısıl değeri oldukça yüksek bir üründür. Eskiden evlerde kullanılan havagazı

piyasaya sürülebildiğinden kompresörlü benzinli motorlarda ancak o yıllarda

kalanına zarar vermemesi için motor blokunu soğutur. Pistonları kısmen yağ soğutur

maddenin kalıcı olarak, moleküler yapısı değişecek şekilde birleşerek bir veya

enerji açığa çıkacağını düşünelim. Bu durumda karbon monoksiti yakıp karbon

sadece bir kandırmacadır. 1 litre yakıtla 10 saniyede hızlanıyorsanız bu

sayesinde aynı miktar benzinden daha fazla enerji açığa çıkabilir.

Arabalarımızda kullandığımız

üründür. Karbon monoksitte bu şekilde bir yanma ürünü olmasına rağmen tam yanma

yanmadır. Ancak bir günlük hayatımızda bu kavramı ısı açığa çıkararak oluşan ve

yüzden böyle bir yol tercih edilmez.

egr sisteme eklenmiş. Böyle bir araçta egrnin varlığı fayda eder ancak yokluğu

organik bileşikler kullanıma girdi ve kurşundan daha iyi sıkıştırıcılar

Özetlersek egr sistemi hem tam

düşürmemesi için bir de ısıtarak sisteme verilmesi lazım.

oksijen nadir ve pahalı olduğu için havadaki oksijen kullanılır. Bu yüzden

Bir anlamda yemeği çabuk pişsin diye büyük

Gaz halindeki maddelerde gazların

bazında birleşmenin olması için gereken süre de fazladır.

yanmaya uğrayıp açığa sadece karbon dioksit çıkarmaz. Yeterince oksijen

yakıtı pistona gönderdiğimiz sistem olsun. Camsil sıvısı yakıt, cam da oksijen.

sağlayamaz ve açığa karbon monoksit çıkacak şekilde yanma olursa açığa 30 birim

pilbilgi. blogspot.com adresinde çok daha fazlası mevcuttur.

sıcak olduğu için pistonun iç sıcaklığını aşırı düşürme riski de yoktur.

küçük parçalar halindeki odun veya kömür hem daha kolay alev alır hem de çok

gazının yeniden dolaştırılması/kullanılması anlamındadır. Sistemin amacı

Ancak reaksiyona giren

gümüş bileşikleri kullanılır ve kurşunsuz benzin devri başlar ancak bu maddeler

Yeterince başlangıç enerjisi veya

o parayı kullanacaklardır.

yapılan katkılar haricinde yakıtın içinde sadece karbon ve hidrojen bulunur.

hala kurşundan daha zayıf olduğu için çok büyük sıkıştırma oranları elde

yanma sağlaması için karbonun önce atomik yapısında bazı uyulmamalar yapması

kaynamasını engellemektir.

sağlar.

yanma yakıtın havayla karışıp ısı açığa çıkarması olarak kabul edilir.

Kaba püskürtme başlığıyla sıvıyı

yanabilecek atıkları yanmak üzere yeniden pistona alarak tasarruf sağlar.

piyasaya çıkabildi. 100 oktan benzin 1920lerde yapılabiliyordu ancak yeterli

Yine karışık gelebilir.

basınçla püskürtür. Euro5lerde 2000-4000 bar arasıdır. Bu kadar ince tanecikli

Gerçekte bu yakıtlar birer hidrokarbondur. Yani hidrojen ve karbonun bir arada

sonra yapılan eklemlerle motor euro 3 standardına getirilip 30-50 bar civarı

arabalarda sıkıştırma oranı 3-4 civarıdır ve buna rağmen vuruntu nedeniyle

parçacıkları süzdükten sonra egzoz gazını tekrar pistonun içine verirseniz

verimi arttıran bir diğer unsur olarak sıkıştırma oranı karşımıza çıkar.

kaloride sabit kalacağı için iç ısı miktarı 10 kal/litreye çıkar. Tam 10 kat

verimini etkiler diyebiliriz.

giren maddelerden yoksa işlem yarım kalacaktır. Bu yarım kalma bazen artan

amaç kişisel tecrübelerin paylaşımıdır.

çıktıktan sonra havanın etkisiyle kendiliğinden soğur. İçindeki katı

artar. Mantığı basittir. 10 litre hacimde toplam 10 kalorilik ısı varsa aslında

ancak yağı soğutan bir radyatör yoktur ve her şartta yağın soğutma gücü

önceki basamak ile başlar. Pistona giren küçük tanecikli benzin veya motorin ne

sonra motorlu araç kullanımı patlama yapınca bir çözüm gerekir ve benzinin

ikisi aynı anda gerçekleşir.

şekilde kompresörlü motor 1930larda yapılmıştı ama uygun benzin ancak 1990larda

sağlanamadığı için hala yanabilecek bir üründür. Üstelik oldukça kalorili yani

Bildiğim kadarıyla motorin pistona 5-10 bar bir basınçla püskürtülüyordu. Daha

Bazı durumlarda araç egzoz muayeneden geçemez. 2006 model 75 bg transit connect

kaynağıdır. Bunun yerine zaten motordan sürekli çıkan egzoz gazımız vardır. Hem

yakıtın bir kısmında ara ürün açığa çıkar.

tle yi açığa çıkarmıştır. Maddelerin de kimyasal bağlarında bu şekilde belli

motorların ömrü birkaç on bin kilometreyle sınırlıdır. O yıllarda motorlu araç

modifikasyonun yapıldığı profesyonel uyarlamalar ve 1990lardan öncesine ait bir

daha fazla ürün açığa çıkarması olarak tanımlanır. Yeni oluşan ürünler

Pistonun içini soğutmak için

ateş yakılır. Kumun altındaki odun yanacak oksijeni bulamaz ama sıcaklık yeterince

olmasına rağmen tam yanamayan odun kömürü yani mangal kömürü hala yanabilir bir

kaynağa göre türkçeleştirilmiş adıyla tepkime) birbirinden farklı birden fazla

toplam 100 birim enerji açığa çıkacak kabul edelim. Benzer şekilde karbon ve oksijen tam yanma

tutunur, kalanıysa akar gider. Sprey başlığıyla püskürtme yaptığınızda aynı

göremeden akıp ziyan olur. Küçük damlacıkların daha fazla yüzey alanı

İngilizce egshaust gas recirculation cümlesinin kısaltmasıdır ve anlamı egzoz

sıvı gibi küçücük damlacıklar halinde pistona girer. Hava da ayrıca doğal

pistonun her noktasında eşit olmayabilir ve olmaz da. Bu durumda tam yanamayan

Olayı daraltıp motor pistonunun

rakamlar 4 litre yakıtla 6 saniyede hızlanma şeklinde olur. Ayrıca bu düz yolda

yiyemediklerini düşünün. Normalde restorana bırakacakları hala toplam 100 tl

karbondioksite dönüşene kadar hala sahip olduğu enerji henüz kullanılamamış

sistemi pistonları soğutmaz. Pistonda yanma oldukça açığa çıkan ısının motorun

vardır. 9/1, 13/1 gibi. Bu değer pistonun en açık ve en kapalı halinin

bulunduğu yakıtlardır. Sondaj, rafineri basamakları ve sonradan bilinçli

Yeni tip motorlarda bir ek fayda

durumunda bu sıcaklık kolaylıkla 3000 dereceyi geçer. Arabanın motor soğutma

verdiğimiz mangal kömürünü tekrar hatırlarsak konu daha da anlaşılır hale

motorun kendi ürünüdür hem sürekli çıkar hem bedavadır hem de motordan

ve hem tasarruf hem de çevre koruma sağlanır.

kimyasal reaksiyon nedir diye sormamız gerekir. Kimyasal reaksiyon (veya

yakıtı sokağa atmak yerine egr ile tekrar pistona alarak yanma devam ettirilir

anlamda fosil yakıt olarak adlandırılsa da bu kimyasal tanımlama değildir.

Örneğin dizel araçlarda pistonun

sıcaklığı da gereğinden fazlaysa reaksiyonu başlatması gereken sıcaklık

Soba kullananlar bilir. Büyük

vardır. Bu iki arkadaşın yemek yedikleri yerde tatlı bulunmadığı için tatlı

modifiyeciler genelde bu sorunu yazılım değiştirerek çözmeye çalışır ancak bu

vuruntu başlar ve yanma verimi azalacağından yakıt tüketimi artar. Pistonun

1 kal/litre ısı vardır. Ama kapalı sistemde herhangi bir kaçak olmadan hacim

karşımıza bir sorun daha çıkar. Dışarıdan etki eden hiçbir ısı kaynağı veya

oldukça cılız olduğu için akıt basınçsız olarak pistona gelir ve yanma alanına

oldukça zengindir. Bu durumda aslında tekrar yakarak kullanabileceğimiz bir

Az önceki örnekte restoranda

oluşan vakum etkisi ile yakıt pistona çekilir ve havayla piston içinde karışır.

bir parçacığın toplam yüzey alanı ile doğru orantılıdır.

patlatmak zordur çünkü karbon monoksitteki karbonun karbon diokside dönüşmesi

Bu yıla ait son model bir araba

olmaz ve açığa gaz yerine kurum adını verdiğimiz katı tanecikler açığa çıkar.

reaksiyona girer. Reaksiyon oksijensiz olduğundan gerçek anlamda bir yanma

Yanma reaksiyonunu anlatırken

damlacığın boyutu önem kazanır. Bu yakıtları gaz haline getirmek mümkündür

kadar iyi karıştırılırsa o kadar iyi olur.

harcayabilecekleri paraları varsa karbon monoksit tam yanma ürünü olmadığından

olduğu halde o parayı orada harcayamayacaklar ve bulabilirlerse başka bir yerde

Ancak ikinci bir unsur daha

ve yüksek sıkıştırma oranlı motorlarda egr olmazsa. Yakıtın büyük kısmı

yapılabildi. Bu sayede daha yüksek saflıkta ve patlama gücünde benzinler

kullanımı az olduğu için çok sıkıntı yoktur ancak 1900lerin başında motorlu

Buraya kadar yanma olayının

görevini tam olarak yapamaz ve yanma verimi düşer. Ayrıca oksijenle

yollarla değil de basınçlı olarak pistona girer ve daha iyi bir karışım

doğalgaz) pistonun içinde hava ile karışır ve motorun kullandığı ateşleyici

kalır. Yani daha fazla yakıt oksijenle buluşur ve daha az yakıt oksijeni

buji kullanmamalarının nedeni budur. Motorin elektrikle patlatması zor ve

olumsuz etkilemeyecek, hatta mümkünse patlamanın gücünü arttıracak, bir gaz

Ancak euro4 ve euro5 motorlarda

sıkışmasını kolaylaştırmak için içine tetrametil kurşun katılır. Kurşunlu

odasının sıcaklığı çok fazlaysa bu oksijenle temas edemeyen yakıt yine de

küçük hacimde bir yerde uygun karışım sağlamak büyük hacme göre daha kolaydır.

başlangıç için gerekli enerji. Reaksiyonun olması için aynı anda aynı yerde

sonra dışarı çıktıklarında ceplerinde 25 ve 75 tl kalmışsa yemekleri toplam 50

denen bir olay olur ve motorun ömrü çeyreğine iner. İlk yapılan benzinli

Sıvı yakıt daha önce belirttiğimiz gibi damlacıklar halindedir ve ne yaparsanız

değişir.

pistonun içinde neler olduğunu gözümüzde canlandırmamız lazımdır. Bunu hakkıyla

Aynı motor hacminde karbüratörlü

sorulmalıdır. Bunun cevabı kimyasal reaksiyon öncesi ve sonrası oluşan

Böyle gazlar var ama gereksiz

azaltılırsa toplam kalori sabit kalır ama hacim azaldığı için birim hacimdeki

tam yanamamasına bağlı bir yan ürün yoktur ancak konu karbona gelince iş

kimyasal anlamıyla maddenin elektron afinitesi yüksek bir maddeye elektron

kadar küçük tanecikli olursa olsun hala sıvı damlacıktır ve her damlacık gibi

Normalde karbonun tam yanma ürünü

Motorun bütününde bir

içinde oksijenle karşılaşıp yanamayacak bir miktar yakıt bulunur. Eğer yanma

olsa da iş sonuçta sonradan modifikasyon olduğundan egr olmasa da olur. Hatta

gözleme şansım oldu.

bir püskürtme sağlanmış. Artık pek çok yerde yasal mecburiyet olduğu için de

Kullandığımız yakıtlar genel

sistem ile reaksiyon başlatılır. Daha önce dediğim gibi gazlarda karışım

Piston sıkışırken de bu durum

içi soğutma olmadığından yüksek devirlerde çok kurumlu bir egzoz gazı çıkar.

girenler ve çıkanların toplamlarının farkları kadar enerji açığa çıkar.

patent tarihi 1984tü. Motor büyük ihtimalle 1970lerin teknolojisiyle geliştirilmişti.

Olaya başka yönden bakarsak daha

ısı miktarı artar. Az önceki örnekteki 10 litre 1 litreye indirilirse ısı 10

yapın oksijenle temas etmeyen kısımları olacaktır. Piston içi aşırı sıcak

istediği tatlıyı bulamadığı için tatlı yemeden ayrılan kişilerin nasıl hala

çok büyük bir değişiklik yapmaz çünkü sistem zaten çok verimli değildir ve egr

Egrnin ikinci faydasından önce

piyasaya çıkabildi.

bir defa daha lise kimyasına dönelim. Kimyasal reaksiyonlar genel anlamda 2

miktarı egr kullanımı ile azalmıştır çünkü egr sayesinde pistona giren egzoz

paslanması gibi demirin elektron kaybettiği ama açığa ısı çıkmayan durumlar da

pistonun sıkışması zaman alır. Egr iptali ile bu sıkışma zamanı kısalır. Araç

yapabilmek için de lise yıllarına dönüp biraz basit kimyayı hatırlamak faydalı

Geneli 2 kademelidir. Sprey ve stream diye yazan kaba püskürtme. Camsil spreyi

cama püskürttüğünüzde çok miktarda sıvı dar bir alana püskürtülür, çok azı cama

gerçekleşir. Piston sıkıştıkça ısı artar. Dizel arabaların ateşleyici olarak

üretemediği için ergsiz motor yokuş yukarı ciddi güç kaybına uğrar. Ucuz

aslında karbon monoksittir. Eski filimlerde insanların havagazıyla intihar

olacaktır.

teknolojiyle geliştirilmiş motorlar hariç egrnin iptali kendi bacağını

Egzoz gazı karbon monoksitçe

tanımın açıklamasında ısı alan veya veren ayrımı olmadığı için demirin

kullanılması lazım. Ayrıca bu gazın piston sıcaklığını gereğinden fazla

olduğundan oksijenle daha iyi karışır. Daha hızlı ve daha verimli bir yanma

çözüm yakıt tüketiminin artmasından başka bir işe yaramaz.

eşit miktarda hava ve eşit miktarda yakıt olmayabilir. Hatta olmaz. Ancak ne

reaksiyonlarda maddelerin birbirine temasının fazlalığı reaksiyonun hızını ve

Egr iptal edilirse ne olur?

yakıt ve hava karışımı her zaman tam olmayabilir demiştik. Pistonun her yerinde

verimsiz bir yakıt olduğundan sıkıştırarak patlatılır.

Sıkıştırma oranı arttıkça

iç sıcaklığının 500-1600 derece arasında olması istenir. Ancak devamlı yanma

yapısı gereği maddeler en küçük parçaları olan moleküller düzeyinde olduğundan

parçalı kömür veya odun hem daha zor tutuşur hem de daha uzun süre yanar. Ancak

genelde reaksiyon daha kolay başlar ve ortam uygunsa devamı aynı kolaylıkla

tddi vardı ve egr arıza yapınca iptal ettik. Birebir egrli ve egrsiz aracı

daha önce bahsettiğimiz üzere piston içindeki gaz miktarı artacağı için

sıkıştırmayı sağlayacak maddeler ancak 2000lere doğru kullanıma girebildiği

yanmadan kömürleşir, karbon monoksitin sıkıştırma desteği ortadan kalktığı için

1500-2000 derece arasında çalışabilecek, bozulmayacak bozulsa bile yanmayı

aldığınızda aslında son teknolojiyi alıyor olmayabilirsiniz. Örneğin 2007

gazları bizzat sıkıştırıcı görevi görür. Karbon monoksiti sıkıştırmayla

devam eder.

yere pahalıdır ve sürekli eklenmeleri gerekir. Atıkları da ayrı bir kirlilik

neredeyse bedavaya pistonu soğutabilirsiniz. Üstelik bu gaz hala yeterince

reaksiyona girecek maddelerin birbirine temas etmesi ve yeterli başlangıç

erken patlamasını önler.

durum çok farklıdır. Euro4 motorlar motorini pistona 300-700 bar arası bir

bu nedenle araç daha bir seriymiş gibi olur. Daha iyi hızlanır ancak aslında bu

Egr sistemini anlamak için önce

içine bakarsak olayımız yakıt damlacıkları ve havanın oksijeniyle sınırlı olur.

etmeleri aslında karbon monoksit intiharıdır.

yüzeyi başka maddelerle temas edebileceği için bu maddelerin reaksiyon hızı her

gerekir ve söndürmek için çokça zamanınız olur ancak talaş havayla iyice

devam eden reaksiyonlar için kullanırız. Yakıcı genelde oksijendir ancak saf

Bu nedenle karbon her zaman tam

Yakıta katılan sıkıştırıcı

maddelerin kimyasal bağlarının sahip olduğu enerji ile açıklanır.

araçlarda ateşleme daha hassastır ve belli bir anda elektrikle yapılır. Sıkışma

Örneklendirelim. Cebinde 50 ve 100 tl olan 2 kişi bir yerde yemek yedikten

Dolayısıyla egr ek olarak yüksek

daha vardır. Araçların teknik özelliklerinde sıkıştırma oranı diye bir değer

oluştuklarından parçacıklar halinde bulunurlar ve bu parçacıkların sadece dış

karbondioksit gazıdır. Ancak karbonun karbon dioksit oluşturacak şekilde tam

Biraz daha açalım. Karbon ve

yanmanın sağlanması için gerekli piston sıcaklığını sabit tutar hem de hala

yoğunluklarını koruyacak kadar sıkı şekilde bir arada olması ile

araç sayısı artınca sorun hissedilir hale gelir. Hatta 1. Dünya savaşından

Tam yanmama konusunda örnek

lazımdır. Bu nedenle karbonun tam yanması için gerekli enerji de fazladır atom

sağlamak çok sorun değildir. Ancak motorin ve benzinde pistonun içine giren

Bunların egr ile ilişkisi bir

Kimyasal reaksiyonun başlaması

benzin kavramı budur. Kurşunun sıkıntıları anlaşılınca aynı krom, bakır hatta

olan hızlanmadır. Yokuş yukarı motor elindeki yakıtla yeterli enerjiyi

şekilde kalır.

için 2 şey gereklidir. Birincisi reaksiyonu yapacak maddeler. İkincisi de

karıştığında patlayabilir bile. İlk yapılan barut çok küçük tanecikli odun

genellikle sisteme sonradan monte edilmiştir. Her ne kadar bir fabrika eseri

madde olur bazen de daha düşük enerjili başka bir ara ürün oluşur. Genelde her

ancak gaz haline getirmek için yapılacak uygulama pistonun içinde veya yakıt

En başından başlayacak olursak

oranıdır. Yani 10/1 diye bir oran gördüğümüzde bu rakam bize pistonun içindeki

bulamayan, yeterli başlangıç ısısına ulaşamayan veya yeterince uzun süre

oksijenin birleşiminde tam yanma sağlanır hepsi karbon diokside dönüşürse

damlar. Ancak enjeksiyonlu araçlarda benzin pistona gelmeden önce ikinci bir

sağlanır. Bu sayede daha iyi karışım daha iyi yanmayı sağlar ve daha iyi yanma

enerjisine sahip olması gereklidir. Buradan yola çıkarak devam eden

pistonun içine geri alınır. Sonuçta temiz akaryakıt için uğraşıyoruz ama kendi

daha hızlı yanar. Hatta kütük halindeki odunu yakmak için epey uğraşmanız

türdür. Açığa enerji verenler ve sürekli enerji alarak devam edenler. Yanma

ateşe koyarsak nasıl dışı yanar içi pişmezse arabamızın motorundaki pistonun iç

benzeri etken olmasa da kapalı bir sistemde hacim azaldığında iç sıcaklık

miktarda sıvı çok daha küçük tanecikler halinde çok daha geniş bir alana

içten yanmalı motorlarda kullandığımız yakıt (benzin, motorin, lpg veya

Camsil spreylerini düşünelim.

ve enjeksiyonlu arabadaki yakıt tüketimi ve motor gücü farkı büyük oranda bu

içindeki gaz basıncı azalacağından daha hızlı sıkışır ve patlama süresi kısalır

monoksite dönüştürdüğünüzde 70 birim daha ısı daha açığa çıkar.

Hidrojenin yanma ürünü sudur ve suyun oluşması çok kolay olduğu için hidrojenin

Mangal kömürü bu yolla yapılır. Odun üzeri kumla kaplandıktan sonra üzerinde

bir enerji saklıdır ve oluşan ürünlerin bağlarının toplam enerjisi daha az ise