saygılarımla...

ama birleşik zamanlarda anlam kayması nda çok zorlanıyorum gerçekten

sayın hocam:

sayın Türkçeci0505 hocam kusura bakmayın bir kaç sorum olacak size. ben eski kuşaktan branştaşınızım. yapılan değişikliklerden hemen haberim de olmuyor. açıklarsanız sevinirim.

Arkadaşlar, 7. sınıf Türkçe dersi klavuz kitaplarında -me, -ma olumsuzluk ekini yapım eki olarak veriyor. Ben mi yanlış biliyorum yoksa kitap mı yanlış? Ya da baskı hatası mı? Olumsuzluk eki çekim eki değil midir?

Bizim için kilit nokta şurası: Fiilin üzerine ek fiil gelmez. Fiil üzerine geldiğini sandığımız ek fiil fiile ihtimal ya da kuvvetlendirme anlamı katan BİLDİRME EKİDİR.

Tabii ki _dır/ _dir 'in çıkış noktası ek fiildir. Fakat yüzyıllar sonra dil zaman içinde gelişim göstermiş, bu ekler ek fiil özelliğini kaybetmemekle beraber kimi zaman bildirme eki işlevini görmüştür.

-ilgi eki

sar-ma vb bunlar olumsuzluk değil yapım eki olarak veriliyor doğrudurda

Bu durumda isim çekim eklerinin ve fiil çekim eklerinin neler olduğunu gözden geçirmekte yarar var.

birleşik zamanlı çekimlerde artık i- fiili kullanılmıyor mu?

doğru tespitlerde var bilgilerimi tazeledim sağolun

Evet arkadaşlar. çekimli bir fiilin üzerine gelen _dır/ _dir eki ek fiil değildir.

ek fiil isim ve isim soylu sözcüklerin üzerine gelip onları yüklem yapar anlayacağınız gelmiştir sözcüğündeki tir bildirme kipidir

-dir eki ek-fiil midir?

Peki o zaman çekimli bir fiilin üzerine gelen _dır/_dir eki ek fiil değilse ne ekidir?

k: birinci çokluk şahıs

Fiilin üzerine ek fiil gelmez. Gelemez. Geldiği zaman ek fiil değil ihtimal ve kuvvetlendirme anlamı katan BİLDİRME EKİ olurlar. Sadece isim soylu sözcüklerin üzerine geldiğinde ek fiil olabilirler.

Üniversitede bize öğretilen yukarıdaki anlattıklarımdı.

gel: fiil

Kastettiğin anlama göre değişir, daha fazla açıklama bekleme ama...

olumsuzluk eki olarak bilinen -me/-ma bu ekler arasında olmadığına göre soruyu tersten okuyarak cevaplayabiliriz sanırım.

gel-di-i-se-k 'teki ''ise'' hikaye geçmiş zamanının şartı değil mi yaa? yani ise ek fiili, ek fiil olarak işlevini kaybetmiş bu örnekte, birleşik zamanlı fiil yapmış.

"ayrı+yeten" ile "ari+yeten" birbirinden farklı kelimeler. Ariyeten ödünç olarak anlamında ki, "ariyeten" ile ilgili fuzuli'nin verdiği tanım doğru. Ama sorulan "ayrıyeten"

di:geçmiş zman eki

dolayısıyla -ma fiilden isim türeten bir ektir.

dol. ma, dondur-ma

Beni Elleme, Bana Elleme hangisi doğru?

tir: Bildirme Eki.

Kafam karıştı yaa

fuzuli hocanın cevabı çok mantıklı. ama acaba ayır- fiiline -ı fiilden isim yapan ekin gelmiş olabileceği düşünülemez mi? -et/-at diye Arapça'da bir çokluk eki olduğunu biliyoruz. ama sondaki ek için birşey söylemek zor bu durumda.

"ayrıyeten" ifade edildiği üzere: ayrı olarak, bundan başka anlamına gelen bir kelime.

Cevaplar için teşekkürler arkadaşlar...

-hal ekleri

git_ : Fiil kökü

ayrı+yeten ve ari+yeten olarak ayırarak kelimede ek-kök ayrımına mı gittiniz? Eğer öyle ise Türkçede -yeten diye bir ek olmadığını göz önünde bulundurmak gerek. Bizim de söylediğimiz, Türkçede anlam değişmesi/anlam genişlemesi gibi olayların görülebildiği ve bu kelimede de aynı durumun söz konusu olabileceği yönündeydi. Aksi taktirde sondaki ek için birşey söylemenin zor olduğunu belirtmiştik. Ama sondaki ek için birşey söyleyebiliyor isek burada kökün ayır- olması ve kelimenin Türkçe kökenli olduğunu söylemek daha mantıklı. fiilen, sehven şahsen örneklerinde de benzer bir durum söz konusu. bu ek sanki bir çeşit akuzatif eki fonksiyonu yüklenmiş gibi görünüyor.

-ma aslında bir isim-fiildir. yapısı bakımından -mak ekindeki -k sesinin düşmesi sonucu oluşmuştur. -mak ekinden farklı olarak bir hareket canlandırmaz. fiillerin gösterdiği oluş, kılış ve durumları yalın birer iş olarak belirten adlar yapar.

Malesef MEB'in bazı ders kitaplarında bile bu eklerin işlevi net olarak ifade edilememektedir. Kaynaklarda çoğu kez fiilin üzerine geldiğinde bildirme eki olarak gösterilmesi gereken bu ekler hem fiilin üzerine geldiğinde hem de ismin üzerine geldiğinde ek fiil olarak anlatılır. Oysa bu yanlıştır.

ise:hikaye geçmiş zamanın şartı

İsim çekim ekleri:

Fiil çekim ekleri:

"Ayrıyeten" ile "ariyeten" kelimelerinin aynı olduğunu nasıl söyleyebilirisiniz?

"küllü dırdırun haberün" der eskiler.. "bütün dır-dirler haberdir."

arkadaşım türkçemizde baı ekler vardır değişik işlevlerde kullanılıyo evet bilindiği gibi ek fiil ekleri fiile gelmez isimlere gelir o halde burdaki eke ne diycez bu ek cümleye tahmin anlamı katıyo bence ek fiil değildir. yani buna şöle diyebiliriz ekin farklı işlevde kullanılması. buna bazı dilcilerde böle yaklaşır örneğin gürer gülsevin. bi örnek vereyim bizim zaman kayması dediğimiz olaya karşı çıkarlar zaman kaymaz derler sedece ek işlev değiştirmiştir derler bencede öyle. buradaki tir ekide ek fiil görevinde değildir işlev değiştirip cümleye tahmin anlamı katmıştır

gerindium eki demek istemiştim. saatin azizliğine veriniz.

-şekil ve zaman ekleri

Sonuç olarak fiillerin üzerine gelen _dır/ _dir ekleri kesinlikle ek fiil olamaz. Dediğimiz gibi bu Türkçenin dil bilgisi kurallarına aykırıdır.

-vasıta eki

"gitmiştir" sözcüğündeki -tir eki bildirme ekidir. Zeynep Korkmaz da Tahsin Banguoğlu da, Muharrem Ergin de bu eki bildirme eki olarak kabul eder. Biz de üniversitede bildirme eki olarak görmüştük. Zeymep Korkmaz'ın Türkiye Türkçesi Grameri, Şekil Bilgisi isimli kitabında bu ek hakkında oldukça ayrıntılı bilgi bulunabilir.

-şahıs ekleri

Bazı kaynaklar yanlış olarak basit zamanlı fiillere gelen _dır / _dir eklerinin ek fiil olduğunu söyler. Oysa bu tamamen yanlıştır. Neden yanlıştır söyleyelim. Ek fiil asla bir fiilin üzerine gelmez. Gelemez. Ek fiilin görevi zaten isim soylu sözcüklerden durum bildiren bir yüklem yapmaktır. Bu nedenle basit zamanlı ya da birleşik zamanlı fiillere getirilen _dır /_dir eklerinin ek fiil olması mümkün değildir. Bunun sağlaması şudur: Fiilin üzerine asla ve asla ek fiil gelmez. Bu Türkçenin dil bilgisi kurallarına aykırıdır.

miş: Duyulan geçmiş zaman kipi, 3. Teklik Şahıs.

ariyeten:iğreti olarak, emanet manasında kullanılan Osmanlı Türkçesine ait bir sözcük.

çekimli bir fiilin üzerine gelen _dır/ _dir eki ''BİLDİRME EKİ''dir.

-iyelik ekleri

ama çoçuklara anlatmak zor oluyor yap-ma, git-me lerde kelime olumsuzlaşıyor deyip işim içinden çıkıyorum.

Bildirme eki _dır/ _dir çekimli fiillerin üzerine gelerek onlara ''İHTİMAL'' ya da ''KUVVETLENDİRME'' anlamı katan bir ektir.

-eşitlik eki

fuzuil hocam

"ariyeten"den Türkçemize geçmiş bir sözcük sanırım. şu an ayrıca manasında kullanıyoruz.