Rasulullah sallallahü aleyhi ve sellem, böylece, toplumların inşası için gerekli olan bir sünneti icra ediyordu. Olaya, toplum-kültür sistemlerinin gelişme seyirleri açısından bakıldığında, Rasulüllah'ın çok hayati bir içtimai vetireyi uyguladığını görürüz. Gerçekten de, müesseseleşme safhasına ve oradan da insanlarla müahhaslaşma merhalesine ulaşamamış hiçbir inanç, kültür ve değerler sisteminin, kalıcı, bütünleşmiş bir sosyal sistem haline geldiği görülmemiştir. Düşünce tarihine bakıldığında, sadece fikir babalarının kafalarında ya da dar çevrelerinde kalmış yüzlerce teoriye rastlanır. Felsefe tarihi, adeta bir fikirler mezarlığıdır. Medeniyet tarihçileri bunları, sadece büyük kültür sistemlerini zenginleştiren "etnoğrafik malzeme" olarak görüyorlar, insana ulaşma ve müesseseye kavuşma, büyük kültür sistemi olmaya aday bir inanç sisteminin zaruri merhaleleridir. Rasulullah da ümmetine bu sünnetiyle öncülük etti ve İslam'ın büyük medeniyetinin yolunu açtı. Rasulullah'ın sırtında taşıdığı kerpiçler, tıpkı, İslam inancını dokuyan vahiy gibi, tıpkı bütün sünnet-i seniyye gibi, bütün bir İslam medeniyet asırlarını dokuyan hayati unsurlardandır.

2- Soğan, sarımsak ve pırasa yiyenlerin, kokusu geçmeden mescide gelmeleri cemaatı rahatsız edeceğinden mekruhtur.

İrtihalinden önce, hastalığının en şiddetli günleri hariç (Ki sadece 17 vakittir) bütün namazlarda ashabının önünde yer alan Allah Rasulü, imamlıkta ne güzel örnektir. Yine hastalık günlerinde, ayakta duracak takati bulur bulmaz, imametle görevlendirdiği Hazreti Ebubekir arkasında cemaate çıkan Allah Rasulü cemaate katılışta ne güzel örnektir. Asırlarca, cemaate koşan gözü görmez, ayağı tutmaz, beli bükülmüş ama imanı diri mü'minlerde bu örnekten bir yansıma vardır. Asırlarca ve bugün, İslam'ı, secde ile parlayan alınlarında bir yüz akı gibi taşıyan mescidlerin hasretliği genç, diri nesillerde bu örnekten şavklanmalar vardır. Ve işte bu ümmet o mesciddeki kutlu cemaatin armağanıdır. Asırlar boyunca, İslam çağlarının insan unsuru, bu cematten neşvü nema bulmuştur.

"Şüphesiz gördük ki cemaatten ancak, nifakları ortada olan münafıklar uzak kalırlar. Takati olmayanlardan bazı kimseler bile, iki adam tarafından koltuklanarak sallana sallana camiye getirilir ve saf arasına sokulurdu."

Mescid, ibadet merkezi olarak toplayıcılığını yitirir. Ümmet, fırka fırka ibadet mekanları edinir. Ya da her fırka kendine has mescid inşa eder. Herkes, kendi ibadet mahalli dışındakinde bir "Mescid-i Dırar" özelliği aramaya kalkışır. Hani neredeyse yakılıp, yıkılmasına hükmetme feveranına ulaşır.

mescidlerin Peygamber Mescidinin manevi görkemini taşıdığı, ümmetin Muhammed ümmeti olduğu günler için yürekleri pekiştirme zamanıdır.

"Nefsim, Yed-i Kudretinde olan Allah'a yemin ederim ki, içimden şöyle geçiyor:

Allah Rasulünün ihtarına, tehdidine bakınız: Ebü Hüreyre radıyallahü anh rivayet ediyor:

Ama bu soruya gelmeden, mümin, mescidin yolunu keşfetmeli değil mi? Mescidi, mihrabı, minberi, ezanı, minaresi ile yeniden bir ortak sevgi odağı hali ne getirmeli değil mi? İşte oralarda, sülün gibi minareleriyle, mahzun' her mescid, her köşesini ihya edecek neferler bekliyor.. Onlar kucaklamaya hazır, yeter ki, onlara koşanlar birbirleriyle kucaklaşmaya hazır olsunlar... Allah sevgisiyle mescid inşa edenler, Allah sevgisi etrafında bir ümmet olmaya da karar verirlerse. Peygamber Mescidi, her mescidde neden hayat bulmasın...

12- mescidleri yol edinmek de doğru değildir.. Ahmet Taşgetiren

İşte iki ayet. Allah'ın mescidlerini imar da bize ait, harab etmekte... İmar edersek, oradan yep yeni bir ümmet olarak, yepyeni bir hayata doğacağız. Harab edenlerle birlikte olursak, harabiyetine göz yumarsak, işte zulme ortaklık budur.

Bu ikaz, çağındaki mü'minleri öylesine etkiledi ki, cemaate yetişip yetişmemek bir inanç ölçüşü haline geldi. Abdullah b. Mes'üd Peygamber neslinin bu hassasiyetini şöyle ifade ediyor: "Eğer siz, cemaate gitmeyen şu adam gibi olursanız, Peygamber'in izini, sünnetini terk etmiş olursunuz. Peygamberin izini, sünnetini terk ederseniz elbette yolunuzu şaşırırsınız." Abdullah b. Mes'ud'un çağı ile ilgili gözlemi ise şöyledir:

"Odun yığılmasını emredeyim.

Sonra devlet yönetimi, siyaset ve ilim-fikir hamleleri... İslam'ın devlet yönetim ilkeleri, siyaset doktrini, hukuk sistemi, bu mescidde, bizzat Hazreti Peygamber tarafından belirlenmiştir. İlim ve fikir halkaları da bizzat O'nun etrafında oluşmaya başlamış, daha sonraki nesiller buradan, bu halkalardan ışık almıştır.

FONKSİYONLARDA AŞINMA

Rasulullah sallallahü aleyhi ve sellem bu mescide büyük önem verdi. İslam medeniyetinin çiçek açtığı her sahanın tohumu bu mesciddedir. Hem maddi değerler olarak, hem insan unsuru olarak, hem de devlet yönetimi, siyaset ve ilim fikir hamlelerinde...

"Beni mescide götürecek bir kişi yok. Evimde namaz kılabilir miyim?" diyen, Medine'nin yılanını, akrebini, çıyanını hatırlatan ama bir sahabiye ne demek gerekir? "Eh, siz de evinizde kılın."mı? Hayır, Rasulullah öyle düşünmüyor. O sahabiye "Ezan sesini işitiyor musun?" diye soruyor. "Evet diye cevap alınca da "Öyle ise davete icabet et" buyuruyor. Allah Rasulünün en zayıf mü'minde ümmet için bir değer gören bu hassasiyeti olmasaydı, İslam'ı asırlar ötesine taşıyan, omuzlarında koca bir medeniyet inşa edilen çekirdek ümmet oluşur muydu?

Mescid, devlet yönetimi, hukuk sistemi ve siyaset doktrini üzerindeki müessiriyetini, murakabe ve yönlendirme gücünü kaybeder. Mescidden yönetime bir etkileme yerine, yönetimden mescide bir etkileme söz konusudur. Fetva makamının, siyasi yönetimlerin zorbalığı ile karşılaştığı dönemler gelir. İstenen tarzda fetva vermesi için mescid ve ders halkalarındaki "İmam"ların, siyasi gücü elinde bulunduran "İmam"lar tarafından zindanlara atıldığı, döve döve öldürüldüğü görülür. Bu, mescidin fonksiyonlarında çok önemli bir aşınmadır. Öyle ki bu fonksiyon kaybı ile mescid, görünüşte dini, gerçekte ise laik bir statü içine sokulur. Mescidin fonksiyonlarındaki bu aşınma, aslında, siyaset ve devlet yönetimi üzerindeki ümmet kontrolünün azalmasına, dolayısıyla ümmetin gününün de farklı kanallara yönelmesine yol açar. Bu, mescidin, ümmet inşa edici karakterine vurulan bir darbedir. Böylece İslam'ın toplum yapısını, kültür ve medeniyet dünyasını üzerinde taşıyan temellerde çatlama olur. Mescid ki, İslam'ın ana müessesesidir, bütün müesseselere ışık veren kaynaktır, o, fonksiyonlarından azami derecede soyutlanmıştır. Ümmet ki, İslam inancını hayata taşıyacak unsurdur, onun oluşumu, Peygamber Mescidinden çok farklı mekanlarda vuku bulmaktadır. Mescid yine vardır, hatta Mescid-i Nebi'den çok çok görkemlidir ama, hayattaki etkisi de o derece sınırlıdır. Ne ümmet kurucu, ne devlet güdücü, ne de ilmi-fikri hamlelere kaynaklık edici özelliktedir. Bir alemdir belki, toprağa, ülkeye sahip çıkan... Toprağı İslam adına bekleyen... İslamlı günler için bekleyen...

4- Silah kuşanmak cemaatı tedirgin edeceğinden mekruhtur.

"Allah'ın mescidlerini, ancak Allah'a ve ahiret gününe inanan, namazı kılan, zekatı veren ve Allahtan başka kimseden korkmayan lar imar ederler..." (Tevbe, 18)

9- Mescide abdestsiz girilmez. Nezafetini ihlal edecek şekilde kirli elbise ve ıslak ayaklarla girilemez. Laubali şekilde kollar ve paçalar sıvalı olarak durulamaz.

7- Sırtı kıble duvarına dayanarak oturmak mekruhtur.

Acaba gönlümüzde mamur bir mescid özlemi var mı? Şu yanı başımızdaki mescidi, bir sabah namazında ziyaret edip, kandilini yakıyor muyuz? Oraya, bir mümine kavuşma sevinci yaşatıyor muyuz? Çocuklarımızın ışıltılı gözleri oranın Kur'an pınarında yıkanıyor mu?

11- Mescidde dilenmek caiz değildir.

3- Mescid içinde tükürmek, balgam veya sümük atmak mekruhtur.

Mescidin fonksiyonlarının aşındığı çağlarla, İslam ümmetinin güçten düştüğü çağlar paralellik taşırlar.

6- Yüksek sesle konuşmak.

Mescid asli fonksiyonlarını henüz bulamadı. Dini, hayata sokmak istemeyenler mescidi de kuşatılmış bir pozisyonda bulundurmakta yarar görüyorlar. Mescid ümmeti inşa edemiyor, ümmet, mescidin fonksiyonlarını ihyaya soyunamıyor. Bu, biri diğerinden ayrı düşünülemeyecek iki problem. Öyle ki çözümleri birbiriyle kesinlikle ilgili. Ümmetle mescid hayata birlikte doğacaklar. Halen, saf düzenlerini kaybeden, aynı safta dizilemeyen, saflarında kopmalar, eğrilmeler yamulmalar bulunan, bu yüzden de kalpleri başkalaşıp aralarına şeytan sokulan mü'minler, mescidler arasında bir mescid aramaya başlayacaklar... Sanki Hazreti Peygamber'le birlikte kerpiçlerini taşıdıkları, birlikte inşa ettikleri bir mescid... Onun arkasında saf bağlıyormuş gibi saf bağlayacaklar... Aralarından su sızmayacak... Omuzlarını birbirine daha bir, daha bir yaklaştıracaklar... Mescid mescid olacak, ümmet de ümmet... O zaman soracaklar birbirine bakarak: Hani, bu ümmetin imamı?

Yine o mescid, İslam çağlarının medeniyet hamlelerinde, maddi unsurun ruh kökü olmuştur. Cumaların kılındığı, Peygamber halifelerinin imamet ettiği büyük camilerde Mescid-i Nebi'ye bizzat Rasulullah tarafından taşınan kerpiçlerin, tuğlaların nişanı vardır. Kuytu, sırtını dağlara yaslamış köy mescidlerinde, Mescid-i Nebi'nin hasreti, selam ve bağlılık andı müşahede edilir. İslam medeniyetinin sosyal müesseseleri olarak kurulan, hizmet veren imarethaneler, darüşşifalar, kervansaraylar, tıpkı mescidler gibi, Peygamber mescidinden izler taşırlar. Çünkü o mescid, insan unsuru olarak İslam ümmetini dokurken, müessese olarak da İslam medeniyetinin müesseselerinin çekirdeği olmuştur.

MESCİDİN YOLUNU KEŞFETMEK

5- Camide yitik aramak,

Yoksa Allah Rasülunün gelip evimizi ateşe vermesini mi bekliyoruz.

MESCİDLERİN ADABI:

Ümmetin çekirdeği sahabidir. Ve sahabi, bu mescidde, dünyaya seslenme atmosferini bulmuştur. İslam'ın öğretmeninin de, ordusunun da sade insanının da kaynağı bu mesciddir. Allah Rasülü, İslam ümmetini, bu mescidde saf saf dokumuştur. "Saflarınızı sık tutunuz. Omuzlarınız birbirine yaklaşsın. Aranızda boşluk kalmasın. Sonra kalbleriniz değişir, başka başka olur. Aranıza şeytan girer. "Bunlar, Mescid'in ilk imamının kendisine uyanlara sürekli ikazları... Mü'minlerin arasından su sızmayacak. Kenetlenmiş duvar gibi bir topluluk... İşte ümmetin çekirdeği bu.

"Yeryüzü benim için mescid kılındı. Bir müslüman, namaz vakti nerede girerse orada namazını kılar" diye buyurduğu halde, Medine'ye gelir gelmez, ilk işi bir mescid inşa etmek oldu. Sırtında kerpiç taşıdı: "Taşıdığımız şu yük ey Rabbimiz! Hayber'in yükünden daha hayırlı daha temiz. Ya Rab, hayır ancak ahiret hayrı. Muhacirlerle ensara acı." diye recezler okuyarak... Ammar b. Yasir'in "Biz müslümanlarız, mescidler yaparız" şeklindeki şiirlerine tebessümle mukabelede bulunarak... Sırtında taşıdığı kerpici almak isteyen sahabiye "Git sen de bir başkasını al. Sen Allah'a benden daha muhtaç değilsin" deyip, bütün arınmışlığına rağmen, Allah'ın rahmetine ihtiyacını belirterek... Bir mescid inşa etti.

8- Zikir ve hikmetten hali şiirler okumak da mekruhtur.

MESCİD-ÜMMET-MEDENİYET

"Allah'ın mescidlerinde, Allah'ın adının anılmasına engel olan ve onların harab olmasına çalışandan daha zalim kim vardır? Bunların oralara korka korka girmeleri gerekir. Bunlar için dünyada rezillik, ahirette de büyük azab vardır." (Bakara, 114)

1- Mescidde dizleri dikip elleri kenetleyerek veya ayakları uzatarak oturmak Rasulullah tarafından kerih görülmüştür.

Saadet çağında Medine'de bulunup da, Peygamber Mescidi'nde dokunan bu kutlu kumaşta bir renk olamamak mümkün mü? Caiz mi?

mescidin yolunu keşfetmek günümüzde zorlaştı veya azaldı her neyse. burada imam kardeşlerimize büyük görev düşüyor keşfetme duyguları yeniden aşılanmalı

Odunlar yığılsın. Sonra namazı emredeyim. Namaz için ezan okunsun. Daha sonra bir adamı mü'minlere imam olmasını emredeyim. Ve gidip, namaza gelmeyenlerin evlerini yakayım. " Hadi, şu evlerde oturalım, bakalım.

10- Hadler mescidde vurulamaz, cezaları infaz edilemez, alış-veriş yapılamaz. Takvim ve dergilerin minberlerden ilan edilerek cami kapılarında satılması uygun değildir.

Mabedler kendisine devam eden insanların dini hayatları hakkında bilgi verirler. Çünkü onlar dinlerin sembolüdürler. mescidler de bu açıdan değerlendirilince dikkat edilmesi gerekli adab ve yapılması hoş görülmeyen bazı fiiller zikredilebilir.

Peygamber Mescidi'nin sadece bir ibadet mahalli olarak görev ifa etmediğinde, çok daha külli bir sistemin çekirdeği olduğunda şüphe yoktur. İslam ülkesi genişledikçe, Peygamber Mescidine özene özene yapılan, inşa edildikleri toprakları müslümanlaştıran mescidler de, ümmet bütünlüğünün ifadesi olmuşlar, kendi çaplarında Mescid-i Nebi'nin ilk fonksiyonlarım ifa etmişlerdir. Devlet, siyaset belki farklı bir organizasyon halinde ortaya çıkmıştır ama, meşruiyyet kaynağı yine mescidlerin manevi hüviyetine bağlılığıdır. Devletin başkanı ile camide cemaatın önüne geçen kişi aynı adı paylaşırlar. Hatta devlet başkanı, veya adına görevlendireceği kişi, ibadet ve devlet yönetiminin aynı kıbleye yönelmekte olduğunu tekrar tekrar ifade için büyük camilerde imamlığı üstlenir, İslam çağları hep böyledir. İmam bir yönüyle ''mescidde" önder, diğer yönüyle ümmetin önderidir. Mescid, nasıl Hazreti Peygamber döneminde Allah'a secde edilen yer, ümmeti dokuyan mekan, hayatın merkezi ve toplum faaliyetlerinin nirengi noktası ise, daha sonra İslam'ın güçlü, berrak çağlarında da böyledir.