gariptir ama çözümü birleşik silah sanayiinde görüyor:

görülen yazarların Amerikan hayatını tanımaları ve kitaplarını yazabilecek

odasına kapanarak ödüller alan ama kimsenin para vermek istemediği romanlar

hatta anarşik faaliyetleri yüzünden Osmanlı tarafından Filistin'den

da satmasa da ısrarla onlar basıyorlar.

Ölümünden iki yıl önce babam kendi yazıları, el yazmaları ve defterleriyle dolu küçük bir bavul verdi bana. Her zamanki şakacı, alaycı havasını takınarak, kendisinden sonra, yani ölümünden sonra onları okumamı istediğini söyleyiverdi.

hatırlayacaklardır. Kurucusu olduğu insan hakları izleme komitesini temsilen

yakını aynı yayınevinden çıkmış. Bu yayınevi Random House.

Bazen masasından kalkıp pencereden dışarıya, sokakta oynayan çocuklara, talihliyse ağaçlara ve bir manzaraya, ya da karanlık bir duvara bakabilir. Şiir, oyun ya da benim gibi roman yazabilir. Bütün bu farklılıklar asıl faaliyetten, masaya oturup sabırla kendi içine dönmekten sonra gelir. Yazı yazmak, bu içe dönük bakışı kelimelere geçirmek, insanın kendisinin içinden geçerek yeni bir alemi sabırla, inatla ve mutlulukla araştırmasıdır. Ben boş sayfaya yavaş yavaş yeni kelimeler ekleyerek masamda oturdukça günler, aylar, yıllar geçtikçe, kendime yeni bir alem kurduğumu, kendi içimdeki bir başka insanı, tıpkı bir köprüyü ya da bir kubbeyi taş taş kuran biri gibi ortaya çıkardığımı hissederdim. Biz yazarların taşları kelimelerdir. Onları elleyerek, birbirleriyle ilişkilerini hissederek, bazen uzaktan bakıp seyrederek, bazen parmaklarımızla ve kalemimizin ucuyla sanki onları okşayarak ve ağırlıklarını tartarak kelimeleri yerleştire yerleştire, yıllarca inatla, sabırla ve umutla yeni dünyalar kurarız.

Benim yazıhanemde, kitaplar arasındaydık. Babam acı verici çok özel bir yükten kurtulmak isteyen biri gibi, bavulunu nereye koyacağını bilemeden yazıhanemde bakınarak dolandı. Sonra elindeki şeyi dikkat çekmeyen bir köşeye usulca bıraktı. İkimizi de utandıran bu unutulmaz an biter bitmez ikimiz de her zamanki rollerimize, hayatı daha hafiften alan, şakacı, alaycı kimliklerimize geri dönerek rahatladık. Her zamanki gibi havadan sudan, hayattan, Türkiye'nin bitip tükenmez siyasi dertlerinden ve babamın çoğu başarısızlıkla sonuçlanan işlerinden, çok da fazla kederlenmeden, söz ettik.

Babam 2002 yılı Aralık ayında öldü.

tıkılıyor. O zamana kadar kitaplara ilgi duymayan Mohn biranda kitap sever

Sıkıcı, utandırıcı bir sessizlik oldu. Ona bavulu açıp içindekileri okumaya çalıştığımı söylemedim, gözlerimi kaçırdım. Ama o anladı. Ben de onun anladığını anladım. O da benim onun anladığını anladığımı anladı. Bu anlayışlar da birkaç saniye içinde ne kadar uzarsa ancak o kadar uzadı.

ve 2001'de BM Genel Sekreteri Kofi Annan, dünya barışına önemli katkılarından dolayı Nobel Barış

Bunu babama karşı duyduğum için utanıyordum. Üstelik babam, benim hayatımın ezici merkezi de olmamış, beni özgür bırakmıştı. Bütün bunlar bize yazmanın ve edebiyatın, hayatımızın merkezindeki bir eksiklik ile, mutluluk ve suçluluk duygularıyla derinden bağlı olduğunu hatırlatmalı.

Ödülü aldılar!

Banu Avar: Yapmayın... Sizce süper güç Amerika'ya kim yaptırım uygulayacak?

Osmanlı ekonomisi üzerinde tanınmış bir uzman. Kendisi pek çok yabancı

1991 senesinde emekli olduğu zaman Bertelsmann dünyanın en büyük

PAMUK'U tanımam, bence demir daha ağırdır:))

Üniversitenin derslerini MOSSAD'ın da ilgiyle takip edip raporlar

başlayan bir çok örgütlenmeye ev sahipliği yapıyor. Barış çalışmaları, barış enstitüleriyle adını

anda. Bertelsman'ın bir diğer ilginç özelliği Doğan Holding'le 2001

adamı olarak seçtikleri Prof. Avishay Braverman bulunmakta. Böylesine

Babamın yazarken babam olamaması gibi huzursuz edici bir şeyden daha ağır bir korku vardı burada: İçimdeki hakiki olamama korkusu, babamın yazılarını iyi bulamama, hatta babamın başka yazarlardan fazla etkilendiğini görme endişemi aşmış, özellikle gençliğimde olduğu gibi, bütün varlığımı, hayatımı, yazma isteğimi ve kendi yazdıklarımı bana sorgulatan bir hakikilik buhranına dönüşüyordu. Roman yazmaya başladığım ilk on yılda bu korkuyu daha derinden hisseder, ona karşı koymakta zorlanır, tıpkı resim yapmaktan vazgeçtiğim gibi, bir gün yenilgiye uğrayıp roman yazmayı da bu endişeyle bırakmaktan bazen korkardım.

Mohn'a esir kampında ne yedirdilerse adam başarının sırrını buluveriyor bir

çatışmalı bölgelere satış yapıyor! Maalesef kar, prensiplerin önüne çıkıyor...

Orhan Pamuğun en büyük başarılarından biri de dünyaca ünlü IMPAC Dublin

Engdahl: Vasiyette Nobel ödülü alacak kişilere ait kriterlerle ilgili bir şey söylenmiyordu. Bir

ödüllendirmeliyiz!'diyordu. Maalesef 'ideal olan'nedir belirtmiyordu. Bu sebeple, 100 yıldır

Herhalde Sayın Orhan Pamuğun fikirlerinin oluşmasında Jeri Liberle özel

Bu kitapları keyfince okuyan, yalnızca kendi vicdanının sesini dinleyerek başkalarının sözleriyle tartışan ve kitaplarla konuşa konuşa kendi düşüncelerini ve alemini oluşturan özgür, bağımsız yazarın ilk büyük örneği, modern edebiyatın başlangıcı Montaigne'dir elbette. Babamın da dönüp dönüp okuduğu, bana okumamı öğütlediği bir yazardı Montaigne. Dünyanın neresinde olursa olsun, ister Doğu'da ister Batı'da, cemaatlerinden kopup kendilerini kitaplarla bir odaya kapatan yazarlar geleneğinin bir parçası olarak görmekm isterim kendimi. Benim için hakiki edebiyatın başladığı yer kitaplarla kendini bir odaya kapatan adamdır.

derneğinin de üyesi. Tüm dünyaya Amerikan demokrasisi getirme amacındaki bu

Stockholm'de Horace Engdahl, bana Nobel törenlerinin yapıldığı büyük salonu gösteriyor:

hayatları boyunca bir arada göremeyeceği meblağı veren kurumun arkasındaki

"Amaca ulaşmak için her yol mübahtır. Bu, batılı bir atasözüdür. Doğulu atasözleri seçilen yolun

pazarlara satılması! Biz şöyle bir çözüm üzerinde çalışıyoruz: Gelişmiş silahlar yapan ülkeler,

işgalinde Bofors firması tarafından üretilen füzeler kullanılmıştı. Yasakları delenlere karşı,

Kursun amacı dünyanın değişik bölgelerinden gelen ve kendilerinde potansiyel

Dünya Savaşı'nda general Rommelin Afrikakorps birliğinde asteğmen olarak

Pamuk'un annesi: Bir çantaydı

Siemon Wezeman: O zaman ambargolar ve yaptırımlar devreye girmeli!

Sevgilisi Sofie Hess ve kuzenlerı arasında üçte ikisi paylaştırıldı. Kalan 33 milyon kron, her yıl

Babam bavulundaki defterlerinden çoğunu doldurabilmek için Paris'e gitmiş, kendini otel odalarına kapatmış, sonra yazdıklarını Türkiye'ye geri getirmişti. Bunun da beni huzursuz ettiğini, babamın bavuluna bakarken hissederdim. Yirmi beş yıl Türkiye'de yazar olarak ayakta kalabilmek için kendimi bir odaya kapattıktan sonra, yazarlığın içimizden geldiği gibi yazmanın, toplumdan, devletten, milletten gizlice yapılması gereken bir iş olmasına, babamın bavuluna bakarken artık isyan ediyordum. Belki de en çok bu yüzden babama yazarlığı benim kadar ciddiye almadığı için kızıyordum.

Orhan Pamuk'un annesi Şekure Basman, oğlunun Nobel konuşmasını İstanbul'daki evinde televizyondan izledi. Rahatsızlığı nedeniyle evinde yatan Şekure Hanım'ın bu sırada yanında doktoru da bulunuyordu. Orhan Pamuk'un konuşmasında anlattığı bavulu, "Bavul değil, küçük bir çantaydı. Çok büyük bir çanta değil. Siyah deri, kilitli bir çantaydı" diye anlatan Şekure Basman, eşinin bu çantada notlarını tuttuğunu bildiğini söyledi. Yıllarca çantayı hiç açmadığını belirten Basman, "İçine hiç bakmadım. Ne olduğunu bilmiyordum. Ayrıldıktan sonra çantasını yanına aldı" dedi. Orhan Pamuk'un annesi Şekure Hanım, çantanın akıbetini de Nobel konuşmasında öğrendi. "Orhan'ın Nobel konuşmasında, vefatından önce ona verdiğini öğrendim" diyen Şekure Hanım, "Oğlum anlattı içinde neler olduğunu, ben de oradan öğrendim" diye konuştu. Orhan Pamuk, çantanın içinde babasının bazı defterlerinin bulunduğunu, babasının Paris anıları ve yazdığı bazı şiirlerinin yer aldığını anlatmıştı. Şekure Hanım eşinden boşandıktan sonra kızlık soyadını kullanmaya başlamış.

hedeflerler... Kendilerine yakın olanları ödüllendirir, şöhrete garkederler ki başkaları da aynı

kendilerine yakın insanları örgütler, küçük gruplar oluşturarak kaleyi içten fethetmeyi

çatışması ve örülmesi için yeni simgeler bulan Orhan Pamuk'a verilmiştir!"

çıkar işin içinden sıyrılır! Silahların üzerinde oturur, dünyaya barışı anlatırlar! Nobel barış

hisselerine yatırılıyor.

İstihbarat dünyasında "kuş yumurtası üretmek" diye bir deyim vardır. Diyelim

Pamuk böylesine kaliteli bir bölümde ders verebilecek kadar yetenekli

Kimisi yardım yaptığı ülkeleri, IMF'ye bitmez tükenmez borçla bağladığı için, kimisi sosyalizmin

James Irwin bunun dışında Washintonda bulunan "Center for Democracy"

Siemon Wezeman: En korkunç silahlar artık kullanılmıyor. kullanımları yasak. Ama

soru işaretlerini ortaya koyuyoruz. Ama İsveç'in silah satış yasası oldukça düzenli. Şirketlerin

Pamuk'un esin kaynağı yoksa Amin Maalouf mu?

Amerika'ya gitmeden önce Orhan Pamuk üzerinde derin etkileri olduğu

değil:

Banu Avar: Bunları silah satışıyla ünlenmiş bir ülkede nasıl yapabiliyorsunuz?

Yayınevinin sahipleriyse dünyaca ünlü Alman Bertelsmann yayıncılık.

layık görüldü. Dünyada barış, edebiyat ve bilim ödülleri modasını başlatan Alfred Nobel'dir.

Yazar olmamda paşalardan ve din büyüklerinden çok evde dünya yazarlarından söz eden bir babamın olmasının payını elbette hiç aklımdan çıkarmazdım. Belki de babamın defterlerini bunu düşünerek, büyük kütüphanesine ne kadar çok şey borçlu olduğumu hatırlayarak okumalıydım. Bizimle birlikte yaşarken babamın tıpkı benim gibi- bir odada yalnız kalıp kitaplarla, düşüncelerle haşır neşir olmak istemesine, yazılarının edebi niteliğine çok önem vermeden, dikkat etmeliydim.

Kurucuları arasında Ronald Reagan, Margaret Thatcher, Baba George Bush,

Derneğin Türkiye'den de iki üyesi var. Bunlar Anavatan Partisi ve Doğru Yol

BABAMIN BAVULU...

kazanmıştı. İsveç Akademisi ise, '2006 Nobel Edebiyat Ödülü'nü Orhan Pamuk'a verirken şu

Bu işe hayatını vermiş bütün yazarlar şu gerçeği bilir: masaya oturup yazma nedenlerimizle, yıllarca umutla yaza yaza kurduğumuz dünya, sonunda apayrı yerlere yerleşir. Kederle ya da öfkeyle oturduğumuz masadan o kederin ve öfkenin ötesinde bambaşka bir aleme ulaşırız. Babam da böyle bir aleme ulaşmış olamaz mıydı? Uzun yolculuktan sonra o varılan alem, tıpkı uzun bir deniz yolculuğundan sonra sis aralanırken bütün renkleriyle karşımızda yavaş yavaş beliren bir ada gibi bize bir mucize duygusu verir. Ya da Batılı gezginlerin güneyden gemiyle yaklaştıkları İstanbul'u sabah sisi aralanırken gördüklerinde hissettikleri şeylere benzer bu. Umutla, merakla çıkılan uzun yolculuğun sonunda, orada camileri, minareleri, tek tek evleri, sokakları, tepeleri, köprüleri, yokuşları ile birlikte bütün bir şehir, bütün bir alem vardır. İnsan, tıpkı iyi bir okurun bir kitabın sayfaları içinde kaybolması gibi, karşısına çıkıveren bu yeni alemin içine hemen girip kaybolmak ister.

ettiğini söyledi.

BANU AVAR'IN ÇARPITILAN SINIRLAR ARASINDA PROGRAMINDAN :

sovyetler kalmadığı için...

güzel bir ortama kavuşmaları.

Babam da, belki, yıllarını bu işe vermiş yazarların bu cins mutluluklarını keşfetmiştir, ona önyargılı olmayayım diyordum bavuluna bakarken. Ayrıca, emreden, yasaklayan, ezen, cezalandıran sıradan bir baba olmadığı, beni her zaman özgür bırakıp, bana her zaman aşırı saygı gösterdiği için de ona müteşekkirdim. Pek çok çocukluk ve gençlik arkadaşımın aksine, baba korkusu bilmediğim için hayal gücümün zaman zaman özgürce ya da çocukça çalışabildiğine bazen inanmış, bazen da babam gençliğinde yazar olmak istediği için yazar olabildiğimi içtenlikle düşünmüştüm. Onu hoşgörüyle okumalı, otel odalarında yazdıklarını anlamalıydım.

Babam gittikten sonra bavulun etrafında birkaç gün ona hiç dokunmadan aşağı yukarı yürüdüğümü hatırlıyorum. Küçük, siyah, deri bavulu, kilidini, yuvarlak kenarlarını ta çocukluğumdan biliyordum. Babam kısa süren yolculuklara çıkarken ve bazen de evden iş yerine bir yük taşırken taşırdı onu. Çocukken bu küçük bavulu açıp yolculuktan dönen babamın eşyalarını karıştırdığımı, içinden çıkan kolonya ve yabancı ülke kokusundan hoşlandığımı hatırlıyordum.

verilen barış ödülleri! Dünya 3. binde kültürel olarak işgal edilirken verilen edebiyat ödülleri!

Ülkedeki insanlar bu kişinin yazdığını sandıkları muhteşem eserleri okur ve

hazırlattığı bir "Ortadoğu Çalışmaları" bölümü bulunmakta. İşte sayın Şevket

yolu izlesin!

aldı. Ardından Leyla Zana Norveç'te barış ödülü sahibi oldu. Elif Şafak da İsveç'te bir ödüle

daha sonrada medya parlatmaları ve şirket sponsorluklarıyla ülkede sözü

"Bir bak bakalım," dedi hafifçe utanarak, "işe yarar bir şey var mı içlerinde. Belki benden sonra seçer, yayımlarsın."

geleceği parlak olmayan zayıf karakterli bir "yumurta" bulunur.

Banu Avar: Ama Irak'ta kimyasal silahlar Türkmenlere karşı kullanıldı, Filistin'de beyaz fosfor..

iki cümle vardı. 'İdeal olanı, doğru, en mükemmel eseri bize takdim eden yazarı

İsveçdeyiz. Bir asırdır Nobel ödüllerini verme onurunu Norveç'le paylaşan ülkedeyiz.

güvenilir provakatör kendi yetiştirdiğinizdir. Bu iş için yetenekli ama

silah da satar. Küresel seçkinler çıkarları doğrultusunda her yolu denerler. Her ülkede

edenlere toplam beş dalda verilecekti. Nobel'in bu vasiyeti önceleri büyük tartışma yarattı. Ancak

Amerika'nın dev silah şirketleri Lockheed Martin ve Honeywell International adlı şirketlerin

kursa gitti hayatı değişti". Bu arada kurstan 2004 senesinde mezun olan bir

ödülü de bundan aşağı kalmıyor! Peki, bu para nasıl sağlanıyor?

açıklamayı yaptı: 'Bu ödül bir kentin melankolik ruhunun izlerini süren, kültürlerin birbiriyle

hayatını zorluklar içinde geçirmiş, içerde yatmış birisi olsa belki

Partisi. Derneğin şu anki başkanı Avustralya'nın Amerikan yanlısı başbakanı

İnsan düşünmeden edemiyor bu üniversite bu kadar insanı çağırıp onları

harika ki Amerikan Askeri akademisi West Point'den üstün hizmet ödülü almış.

diyen Sabah'ın ombudsmanı Yavuz Baydar, Banu Avar'ı hem kendi kurumuna hem yargıya ihbar etmiş ve

Kenarda, taşrada, dışarıda, öfkeli ya da düpedüz hüzünlü olduğumuz için masaya oturmuş ve bu duyguları unutturan yepyeni bir alem keşfetmişizdir.

anlaşılan birisinden bahsetmek lazım. Bu kişi Orhan Pamuğun erkek kardeşi

programının çözümünü Yeniçağ okurlarının bilgisine sunuyoruz. Bilindiği gibi, 301 kaldırılsın

üniversitede Osmanlı ve Türkiye ekonomisi üzerine dersler vermiş.

ödülünü almış olması. Bu ödül öylesine basit bir plaket değil tabii ki.

insanları, uygarlıkların, kültürlerin, Doğu ile Batı'nın çatışmasının esas olmadığını anlamıştır.

kadar servet kalmıştır. .

Alfred Nobel, San Remo'da 1896'da öldüğünde, serveti 1 milyar krondu! Miras üçe bölünecekti.

başka Türkün ismi de MAHİR AKTAŞ, aklınızda bulunsun çünkü geleceği parlak.

Alisson Bailes: Bu büyük bir problem. Her gün daha gelişmiş bir silah ortaya çıkıyor ve silah

devi. Edebiyat ise hobisi. Alfred Nobel, bir asır önce küresel sermaye kozlarını paylaşırken

Bilinen o ki Nobel'in mirası akıllıca kullanılıyor. Mesela vakıf gelirlerinden bir kısmı,

Şevket Pamuk Orhan Pamuğun ilk dönemlerinin aksine oldukça başarılı bir

1985-1988 arasında tam üç sene Amerika'da kaldı Orhan Pamuk. Bu dönemde

kızkardeşinin bile ölümüne sebep olmuştu...

Mesela bu genç üniversitede devşirilir ve aşama aşama önce öğretim görevlisi

daha zenginleşiyor... Ortadoğu'yu yakan silahlar, onlara medeniyet ve refah olarak geri dönüyor.

Edebiyatsever dostumuz bay Irwin çok da aktif birisi. Kendisi Amerika'nın

İşte bu büyük grup Orhan Pamuğu çok sevmiş olacak ki tüm kitaplarını satsa

hatta Rusya'da silah sanayiini o kurdu. Sadece silah da değil, petrol yatırımlarına da girdi ve

Nobel ödülünün ipliğini pazara çıkardığı için, Sabah ombudsmanı Yavuz Baydar ve Milliyet gazetesi

Çünkü ödül jürisi "Benim adım Kırmızı" kitabını öylesine beğenmiş ki birde

keyfini çıkarmakla meşgul. Taksim meydanına yakın ve muhteşem boğaz

zenginlerinden Reinhard Mohnda sihirli değnek örneklerinden. Bay Mohn İkinci

Alyson Bailes: İlgilendiğimiz konuların başında savunma harcamaları, silahlanma bütçeleri geliyor.

internet siteleri de Baydar'ın başlattığı linç kampanyasına destek verdiler. Banu Avar, "Sınırlar

İsveç, en fazla silahı Amerika ve İngiltere'ye satıyor! Kendisi gölgede kalıyor, üretime devam

Nobel komitesi her yıl sırf edebiyat dalında bir buçuk milyon euro ödül dağıtıyor diğer 4 dalın

Banu Avar, barış enstitüsü'nden Wezeman'a silahlanma yarışına karşı ne yapılabileceğini soruyor:

teras katında yaptığı yemekli sohbetlerin büyük etkisi olmuştur...

hitapta bulunulmuştu. Bu kitabın çevirisini yapan Ertuğrul Kürkçü ve Ayşe

senesinde Müzik piyasasına yönelik bir ortaklığa gitmeleri. Bu ortaklığın

Gelin İsveç'e gidelim, ödüllerin ve silahların izini sürelim:

sahipleri:

Ama yapamayacağım şeyin de tam bu olduğunu, babamın bıraktığı çantaya bu huzursuzlukla bakarken hissediyordum. Babam bazen kütüphanesinin önündeki divana uzanır, elindeki kitabı ya da dergiyi bırakır ve uzun uzun düşüncelere, hayallere dalardı. Yüzünde şakalaşmalar, takılmalar ve küçük çekişmelerle sürüp giden aile hayatı sırasında gördüğümden bambaşka bir ifade, içe dönük bir bakış belirirdi, bundan özellikle çocukluk ve ilk gençlik yıllarımda babamın huzursuz olduğunu anlar, endişelenirdim. Şimdi yıllar sonra bu huzursuzluğun insanı yazar yapan temel dürtülerden biri olduğunu biliyorum. Yazar olmak için, sabır ve çileden önce içimizde kalabalıktan, cemaatten, günlük sıradan hayattan, herkesin yaşadığı şeylerden kaçıp bir odaya kapanma dürtüsü olmalıdır. Sabır ve umudu yazıyla kendimize derin bir dünya kurmak için isteriz. Ama bir odaya, kitaplarla dolu bir odaya kapanma isteği bizi harekete geçiren ilk şeydir.

ediyor! Halkın çoğunluğunun doğal desteği arkasında! Çünkü İsveç halkı her satılan silahla biraz

Orhan Pamuğun otuz yaşlarına kadar odasından çıkmayan biri olarak çok büyük

insan. Amerika'da Yale, Berkeley gibi sağlam üniversitelerde ekonomi

ortaya çıkan önemli isimlerden biri. Patlayıcılara olan düşkünlüğünü babasından almıştı. Babasının

Petrol ve silah! Nobel, iki stratejik alanda yükselmişti.

Peki bir Türk yazarına kendisiyle aynı mesleği yapan çoğu meslektaşının

Şevket Pamuk.

hazırladığı bir raporda" Amerikan değerleri "nin yayılması için en etkili yöntemin 'medeniyetler

çapındaki merkez sağ partileri bir araya getirmek için kurulmuş.

Demek ki, yalnızca babam değil, hepimiz dünyanın bir merkezi olduğu düşüncesini çok fazla önemsiyoruz. Oysa, yazı yazmak için bizi yıllarca bir odaya kapatan şey tam tersi bir güvendir; bir gün yazdıklarımızın okunup anlaşılacağına, çünkü insanların dünyanın her yerinde birbirlerine benzediklerine ilişkin bir inançtır bu. Ama bu, kendimden ve babamın yazdıklarından biliyorum, kenarda olmanın, dışarıda kalmanın öfkesiyle yaralı, dertli bir iyimserliktir. Dostoyevski'nin bütün hayatı boyunca Batı'ya karşı hissettiği aşk ve nefret duygularını pek çok kereler kendi içimde de hissettim. Ama ondan asıl öğrendiğim şey, asıl iyimserlik kaynağı, bu büyük yazarın Batı ile aşk ve nefret ilişkisinden yola çıkıp, onların ötesinde kurduğu bambaşka bir alem oldu.

Batı dünyası, Türkiye'deki aydınlara ödül verme yarışında. Orhan Pamuk Nobel edebiyat ödülünü

Banu Avar:SIPRI barış çalışmaları yapan bir enstitü. Burada ne gibi çalışmalar yapıyorsunuz?

Patlayıcıların mucidi olarak böyle bir ruh haliyle bu ödülü düşünmüş olabilir...

ortaklığın sayesinde Türkiye'ye ulaşıyor.

Kitabın adı 'yolların başlangıcı'

Şirketleri'nin hisse senetlerine yatırım yaparak para kazandığını ve ödülleri bu parayla ödediğini

değerli bir hocamız.

bugün eleştirdiği devletin çok ekmeğini yemiştir.

IMPAC tüm dünyada yaygın yönetim danışmanlığı hizmetleri veren bir Amerikan

Bu yazar eğitim kursu programının baş sponsoru Amerikan Dışişleri Bakanlığı.

konuşmasının bir kısmını dinledim. kitabını okumadım. kendisini tanımıyorum. programda yabancı-türkçe karışımı aksanının kulağıma çok hoş gelmesi bana değişik br haz verdi. türkçe konuşması ve saygın bir kanala "buyrun bir de türkçe dinleyin diyeceğim nobeldeki konuşmamda misafirlere" şeklindeki demeçi için onu biraz olsun izledim ve takdir ettim. bu onuru bize verdiği için teşekkür ederim.

Pamuk konuşmasında babasının gençken yazdığı denemelerden oluşan bir bavula dikkat çekmişti. Amin Maalouf'un "Yolların Başlangıcı" kitabında da bir Beyrutlunun hikayesi, defterlerle dolu bir bavulla başlıyor.

Büyük güçler her istediklerini yapar sonra o uluslar arası anlaşmalar denen tartışmaların üzerine

Bloğunun çöküş dönemine bakmalarını salık veririm.

Çünkü babam kendine güvenen, rahat ve mutlu bir insandı: her zamanki gibi gülüverdi. Ve evden çıkıp giderken bana her zaman söylediği tatlı ve yüreklendirici sözleri bir baba gibi yine tekrarladı.

Nur Zarakoğlu hakkında dava açılınca Jeri Liber onla ra destek vermek için

yapmaya başlar ve tüm ülkeyi karıştırır.

Banu avar: Alfred Nobel'in vasiyetinde ne vardı?

aslında ülkesine bu kadar muhalif olmasına bir sebep yoktur. Hani fakir ve

dağılmasına yardımcı olduğu için, kimisi Amerikan çıkarları doğrultusunda doğulu ülkelere

Röportaj Tarihi : 15.12.2006

Benim için yazarlığın sırrı, nereden geleceği hiç belli olmayan ilhamda değil, inat ve sabırdadır. Türkçe'deki o güzel deyiş, iğneyle kuyu kazmak bana sanki yazarlar için söylenmiş gibi gelir. Eski masallardaki, aşkı için dağları delen Ferhat'ın sabrını severim ve anlarım. Benim Adım Kırmızı adlı romanımda, tutkuyla aynı atı yıllarca çize çize ezberleyen, hatta güzel bir atı gözü kapalı çizebilen İranlı eski nakkaşlardan söz ederken yazarlıkmesleğinden, kendi hayatımdan söz ettiğimi de biliyordum. Kendi hayatını başkalarının hikayesi olarak yavaş yavaş anlatabilmesi, bu anlatma gücünü içinde hissedebilmesi için, bana öyle gelir ki, yazarın masa başında yıllarını bu sanata ve zanaata sabırla verip, bir iyimserlik elde etmesi gerekir.

Nobel, petrol ve silahla servet edinmiştir. Suçluluk duygusundan, ölüm makinalarıyla kazandığı

çatışmalı bölgelere silah satışı yasalarla yasaklanmış.

1900 yılında İsveç hükümeti Nobel Vakfı'nı kurdu. Bu yıldan sonra da nobel ödülleri düzenli olarak

Ferit Orhan Pamuk Beyin

maliyeti paylaşarak işbirliği içinde silah üretmelidir!

Democratic Union" derneğinin de baş üyesi ve muhasebecisi. Bu dernek dünya

değneğin izini Amerika'da sürmek lazımdır.

İsveç Akademisi'nin bana bu büyük ödülü, bu şerefi veren değerli üyeleri, değerli konuklar, bugün babam aramızda olsun çok isterdim.

Orhan Pamuğun şansı Amerika'da bundan sonra oldukça açılıyor.

Herkesin bildiği ama bildiğini bilmediği şeylerden söz etmektir yazarlık. Bu bilginin keşfi ve onun geliştirilip paylaşılması okura çok tanıdığı bir dünyada hayret ederek gezinmenin zevklerini verir. Bu zevkleri, bildiğimiz şeylerin bütün gerçekliğiyle yazıya dökülmesindeki hünerden de alırız elbette. Bir odaya kapanıp yıllarca hünerini geliştiren, bir alem kurmaya çalışan yazar işe kendi gizli yaralarından başlarken bilerek ya da bilmeden insanoğluna derin bir güven de göstermiş olur. Başkalarının da bu yaraların bir benzerini taşıdığına, bu yüzden anlaşılacağına, insanların birbirlerine benzediğine duyulan bu güveni hep taşıdım. Bütün gerçek edebiyat, insanların birbirine benzediğine ilişkin çocuksu ve iyimser bir güvene dayanır. Kapanıp yıllarca yazan biri işte böyle bir insanlığa ve merkezi olmayan bir dünyaya seslenmek ister.

verdiği de bilinir. Şirketin başındaki Dr James Irwin İrlanda'yı ve

Kapayıp kaldırdığım bavulun bende kısa sürede uyandırdığı iki temel duygudan hemen söz ettim: Taşrada olma duygusu ve hakiki olabilme endişesi. Benim bu huzursuz edici duyguları derinlemesine ilk yaşayışım değildi elbette bu. Bu duyguları, bütün genişlikleri, yan sonuçları, sinir başları, iç düğümleri ve çeşit çeşit renkleriyle ben yıllar boyunca okuyup yazarak, kendim masa başında araştırmış, keşfetmiş, derinleştirmiştim. Elbette onları belli belirsiz acılar, keyif kaçırıcı hassasiyetler ve ikide bir hayattan ve kitaplardan bana bulaşan akıl karışıklıkları olarak özellikle gençliğimde pek çok kereler yaşamıştım. Ama taşrada olma duygusunu ve hakikilik endişesini ancak onlar hakkında romanlar, kitaplar yazarak bütünüyle tanıyabilmiştim. Benim için yazar olmak demek, içimizde taşıdığımız, en fazla taşıdığımızı biraz bildiğimiz gizli yaralarımızın üzerinde durmak, onları sabırla keşfetmek, tanımak, iyice ortaya çıkarmak ve bu yaraları ve acıları yazımızın ve kimliğimizin bilinçle sahiplendiğimiz bir parçası haline getirmektir.

Peki Orhan Pamukta oluşan bu sistem düşmanlığı nereden kaynaklanıyor ve

yazıyor. Tam artık buraya kadarmış aşamasına geldiği anda sihirli bir değnek

arası diyalog'la ilgili çalışmalar yapan yazar çizerin kazanılması olduğu belirtilmişti! Amerikan

1930'da ekümenik hareketin lideri, başpiskopos Lars Olof Nathan: Dine yaptığı katkılardan dolayı...

güç kim.

Peki bu sihirli değnek acaba nerede değmiş olabilir. Benim kanaatimce bu

bu rapor kitap haline de dönüştürüldü. Bu raporda Türk ordusunun Kürtlere

başlarda ressam olmak isterken sonra yazarlığa sarıyor. Yıllarca evinin

Ama hikayemin bana daha da derin bir suçluluk duydurtan bir simetrisi, o gün hemen hatırladığım bir diğer yarısı var. Babamın bavulunu bana bırakmasından yirmi üç yıl önce, yirmi iki yaşımdayken her şeyi bırakıp romancı olmaya karar vermiş, kendimi bir odaya kapatmış, dört yıl sonra ilk romanım Cevdet Bey ve Oğulları'nı bitirmiş ve henüz yayımlanmamış kitabın daktilo edilmiş bir kopyasını okusun ve bana düşüncesini söylesin diye titreyen ellerle babama vermiştim. Yalnız zevkine ve zekasına güvendiğim için değil, annemin aksine, babam yazar olmama karşı çıkmadığı için de onun onayını almak benim için önemliydi. O sırada babam bizimle değildi, uzaktaydı. Dönüşünü sabırsızlıkla bekledim. İki hafta sonra gelince kapıyı ona koşarak açtım.

başlıyor. İşte Bertelsmanın kuruluşu böylesine mütevazi.

önde gelen Cumhuriyetçilerinden ve Amerikan ordusuyla arası harika. O kadar

Maddi çıkarlar tüm prensipleri ezip geçiyordu. İşte bu yüzden İsveç'in ünlü Bofors silah şirketi

sırf askerliğini kısa dönem yapmak için Gazetecilik okumuş bir insan. İlk

Horace Engdahl: Nobel bir sanayiciydi ve bildiğiniz gibi dinamiti icad etmişti. Tüm Avrupa'da ve

Belirlenen zamanda bu profesör medya yoluyla müthiş radikal açıklamalar

1990'da Sovyetler Birliği son Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov: Artık bir

Dedesi bırakmış

acaba "yapay" bir düşmanlık mı sorularına cevap arayalım.

girişirler. Neyse konu uzun benim yerim dar ama ilgilenenler için Doğu

Kimine hiç gelmeyen, kimine de pek sık uğrayan ilham meleği bu güveni ve iyimserliği sever ve yazarın kendini en yalnız hissettiği, çabalarının, hayallerinin ve yazdıklarının değerinden en çok şüpheye düştüğü anda, yani hikayesinin yalnızca kendi hikayesi olduğunu sandığı zamanda, ona içinden çıktığı dünya ile kurmak istediği alemi birleştiren hikayeleri, resimleri, hayalleri sanki sunuverir. Bütün hayatımı verdiğim yazarlık işinde benim için en sarsıcı duygu, beni aşırı mutlu eden kimi cümleleri, hayalleri, sayfaları kendimin değil bir başka gücün bulup bana cömertçe sunduğunu zannetmem olmuştur.

Orhan Pamuk'un İsveç'in başkenti Stockholm'de yaptığı konuşmanın tam metni.

Nobel komitesi, her yıl sırf edebiyat dalında bir buçuk milyon euro ödül dağıtıyor. Diğer 4 dalın

Horace Engdahl ise "önemli olan 'küresel edebiyat' yaratmak" diyordu:

aniden bir yayınevi açarak ilahi kitapları ve dini kitaplar basmaya

Babamın bavulunu işte bu dürtülerle açtım ilk. Babamın hayatında bilmediğim bir mutsuzluk, ancak yazıya dökerek dayanabileceği bir sır olabilir miydi?

İşte Orhan Pamuğun bu kurstan sonra hayatı değişti. Yani onun deyimiyle "Bir

aylarca yedirip içirecek ve ağırlayacak parayı nereden buluyor diye.

Pamuk, 'en önemli şey, başka uygarlıklardan insanların, tıpkı sizin gibi olduğunu anlamaktır'

Çünkü babamın bavulundan gerçek, büyük bir edebiyat çıkarsa babamın içinde bir bambaşka adam olduğunu kabul etmem gerekecekti. Bu korkutucu bir şeydi. Çünkü ben o ilerlemiş yaşımda bile babamın yalnızca babam olmasını istiyordum; yazar olmasını değil.

insanlığa hizmette bulunanlara sunulacaktı. Bu ödüller fizik, kimya, tıp edebiyat ve barışa hizmet

Program, "İsveç'in Nobel'i" yazısıyla başladı ve şöyle denildi:

şirketi. Yönetim danışmanlığı adı altında güzel istihbarat hizmetleri

operasyon var. Bu operasyon için size çeşitli provakatörler lazım ve en

yayıncılarından ve kendisi de karun kadar zengin. Bu Amerikalılar asteğmen

ona olan saygıları artar. Böylece yumurta kuluçka aşamasını bitirmiş ve

dinlenen bir Profesör haline getirilir. Gerekirse tüm araştırma ve kitapları

niteliğinde cümleler var. Satılmayacak demiyor satılmamalı diyor. Biliyoruz ki şirketler dünyada

Kilitli bir çantaydı

demokrasi ihracıyla uğraşan İsveç veriyor. Her iki ülke de bu konularda Amerika'yı yakından takip

Kissinger dendi mi o demokrasinin nasıl geleceğini hepiniz tahmin edersiniz

Peki, kimdir Alfred Nobel? Dinamiti dünyaya hediye eden adam! Bir silah sanayicisi bir petrol

Siemon Wezeman: Bu bir sistem ve anlaşmalar meselesi. Bence en büyük güç bile uluslar arası

kovulacak kadar fanatik siyonist olan David Ben Guriondan almıştır.

okuduktan sonra Türkiye'de bir çok üniversitede ders veren Şevket Pamuk,

savaşıyor. Burada Amerikalılara esir düşerek Kansasda bir esir kampına

Alyson Bailes: Biz İsveç'in silah satışını da araştırıyoruz ve silah sanayi ve ticareti konusunda

daha sonra bu başarılarından ötürü Rotary ve Lions klüplerinin 2000 yılının

Ben, ötekiler, hepimiz, bizler İstanbul'da, Türkiye'de nasıl bir hayat yaşadık, yaşıyoruz, bütün dünya bilsin diye yazıyorum. Kağıdın, kalemin, mürekkebin kokusunu sevdiğim için yazıyorum. Edebiyata, roman sanatına her şeyden çok inandığım için yazıyorum. Bir alışkanlık ve tutku olduğu için yazıyorum. Unutulmaktan korktuğum için yazıyorum. Getirdiği ün ve ilgiden hoşlandığım için yazıyorum. Yalnız kalmak için yazıyorum. Hepinize, herkese neden o kadar çok çok kızdığımı belki anlarım diye yazıyorum. Okunmaktan hoşlandığım için yazıyorum. Bir kere başladığım şu romanı, bu yazıyı, şu sayfayı artık bitireyim diye yazıyorum. Herkes benden bunu bekliyor diye yazıyorum. Kütüphanelerin ölümsüzlüğüne ve kitaplarımın raflarda duruşuna çocukça inandığım için yazıyorum. Hayat, dünya, her şey inanılmayacak kadar güzel ve şaşırtıcı olduğu için yazıyorum. Hayatın bütün bu güzelliğini ve zenginliğini kelimelere geçirmek zevkli olduğu için yazıyorum. Hikaye anlatmak için değil, hikaye kurmak için yazıyorum. Hep gidilecek bir yer varmış ve oraya tıpkı bir rüyadaki gibi bir türlü gidemiyormuşum duygusundan kurtulmak için yazıyorum. Bir türlü mutlu olamadığım için yazıyorum. Mutlu olmak için yazıyorum.

başarıyla bitirdi. Bu kurs Iowa üniversitesi bünyesinde verilen International

da eline hazır olarak verilir.

Helmut Kohl ve Jack Chirac gibi önemli isimler de bulunmakta.

Alfred Nobel, Avrupa'nın her ülkesine, hatta Amerika ve Avustralya'ya silah satmıştı. Geçen yüzyıl

1953'te Amerikan Başkanı George Marshall: Ünlü Marshall planı ile...

Çocukluğumda, gençliğimde hissettiğimin tam tersine benim için artık dünyanın merkezi İstanbul'dur. Neredeyse bütün hayatımı orada geçirdiğim için değil yalnızca, otuz üç yıldır tek tek sokaklarını, köprülerini, insanlarını, köpeklerini, evlerini, camilerini, çeşmelerini, tuhaf kahramanlarını, dükkanlarını, tanıdık kişilerini, karanlık noktalarını, gecelerini ve gündüzlerini kendimi onların hepsiyle özdeşleştirerek anlattığım için. Bir noktadan sonra, hayal ettiğim bu dünya da benim elimden çıkar ve kafamın içinde yaşadığım şehirden daha da gerçek olur. O zaman, bütün o insanlar ve sokaklar, eşyalar ve binalar sanki hep birlikte aralarında konuşmaya, sanki kendi aralarında benim önceden hissedemediğim ilişkiler kurmaya, sanki benim hayalimde ve kitaplarımda değil, kendi kendilerine yaşamaya başlarlar. İğneyle kuyu kazar gibi sabırla hayal ederek kurduğum bu alem bana o zaman her şeyden daha gerçekmiş gibi gelir.

tüm görüşmeleri bizzat Aydın Doğanın kızı Hanzade tarafından yapıldı. Buna

Yazar Orhan Pamuk'un Nobel Edebiyat Ödülü'nü kendisine veren İsveç Akademisi'ne hitaben yaptığı uzun konuşmada sözünü ettiği "Bavul" hikayesinin bir benzerinin ünlü yazar Amin Maalouf'un Yolların Başlangıcı adlı kitabında bulunduğu ortaya çıktı.

Baktığımız zaman Orhan Pamuğun Amerika'da basılan kitaplarının tamamına

demokrasi ithal ettiği için ödül almıştı!

herhalde.

Babamın çantasını açıp defterlerini okumaktan korkuyordum, çünkü benim girdiğim sıkıntılara onun asla girmeyeceğini, yalnızlığı değil arkadaşları, kalabalıkları, salonları, şakaları, cemaate karışmayı sevdiğini biliyordum.

Arasında" programında Nobel ödüllerini veren ülke olan İsveç'teki Nobel Vakfı'nın Amerikan Silah

Ben Gurion üniversitesinin başında 14 sene Dünya Bankası'nda çalışmış ve

İSVEÇ'TEYİZ!

gazetecisi Jeri Liber di. Bu şahsiyeti hafızası güçlü olanlar

Evet biz Orhan Pamuğun Amerika yolculuğuna dönelim gene.

Ben de benzeri bir müzik işlevi görecek ve sevilecek bir-iki söz ile konuyu değiştireyim! Bildiğiniz gibi, biz yazarlara en çok sorulan, en çok sevilen soru şudur: neden yazıyorsunuz? İçimden geldiği için yazıyorum! Başkaları gibi normal bir iş yapamadığım için yazıyorum. Benim yazdığım gibi kitaplar yazılsın da okuyayım diye yazıyorum. Hepinize, herkese çok çok kızdığım için yazıyorum. Bir odada bütün gün oturup yazmak çok hoşuma gittiği için yazıyorum. Onu ancak değiştirerek gerçekliğe katlanabildiğim için yazıyorum.

Aslında babama benim gibi bir hayat yaşamadığı, hiçbir şey için küçük bir çatışmayı bile göze almadan toplumun içinde, arkadaşları ve sevdikleriyle gülüşerek mutlulukla yaşadığı için kızıyordum. Ama 'kızıyordum' yerine 'kıskanıyordum' diyebileceğimi, belki de bunun daha doğru bir kelime olacağını da aklımın bir yanıyla biliyor, huzursuz oluyordum. O zaman her zamanki takıntılı, öfkeli sesimle kendi kendime "mutluluk nedir?" diye soruyordum. Tek başına bir odada derin bir hayat yaşadığını sanmak mıdır mutluluk? Yoksa cemaatle, herkesle aynı şeylere inanarak, inanıyormuş gibi yaparak rahat bir hayat yaşamak mı? Herkesle uyum içinde yaşar gibi gözükürken, bir yandan da kimsenin görmediği bir yerde, gizlice yazı yazmak mutluluk mudur aslında, mutsuzluk mu? Ama bunlar fazla hırçın, öfkeli sorulardı. Üstelik iyi bir hayatın ölçüsünün mutluluk olduğunu nereden çıkarmıştım ki? İnsanlar, gazeteler, herkes hep en önemli hayat ölçüsü mutlulukmuş gibi davranıyordu. Yalnızca bu bile, tam tersinin doğru olduğunu araştırmaya değer bir konu haline getirmiyor muydu? Zaten bizlerden, aileden hep kaçmış olan babamı ne kadar tanıyor, onun huzursuzluklarını ne kadar görebiliyordum ki?

zenginleşiyor... Ortadoğu'yu yakan silahlar onlara medeniyet ve refah olarak geri dönüyor. Bu işin

ortaya çıkarmıştı.

dünyaya duyuruyor.

- Öyle denir ama bence edebiyat ödülünden çok, barış ödülü bu duyguyla ilişkilendirilebilir.

sefahatle tüketseler de Orhan Pamuğun zengin bir hayat sürmesine yetecek

paranın büyük bir kısmı dinamit işinden değil Baku petrollerinden geldi...

Siemon Wezeman : Yasalarda satış yasağı getirilmemiş, tavsiye

çoğunluğunun doğal desteği arkasında! Çünkü İsveç halkı her satılan silahla biraz daha

Avrupa'nın en cevval silah yapımcılarından biri olarak biliniyor. Aynı zamanda adı 'barış'la

oluveriyor. Savaştan sonra komünizm tehdidi altındaki ülkesine dönen Mohn

büyük isimlerin yüzlerinde uçuşan medeni bir mutluluk. Dünya üçüncü bin yılda kana boyanırken

Başkanı George Bush 2004'de Türkiye ziyaretinde bakın ne diyordu: " Orhan Pamuk'un eserleri, tıpkı

kısa zamanda zengin olmuştur. Oğulları bu koca servetin büyük kısmını

anlayacağım ama Orhan Pamuk sülalece aristokrat tabakasına mensuptur ve

anlaşmalara karşı duyarlıdır. öte yandan eğer büyük bir güçseniz, bir çok yasayı ihlal

Kaynak, HB, VG

Barış ödülünü, silah sanayiinin üstünde oturan Norveç, Edebiyat ödülünü de yine dünyaya silah ve

Nobel'in parası hala silah satışlarından!

hemen Türkiye'ye gelerek mahkemelere katılmıştı.

hediyesi olarak 115 bin dolar vermişler.

Orhan Pamuk bu millete yaptın yamuk. Unutmadım aklımda.. istersen taç giy biz seni biliriz.

paranın ödüllerde kullanılmasını vasiyet etmiştir...

manzaralı teras katında yeni eserleriyle uğraşıyor. Duvarlarında Japon

katliam yaptığını iddia edilmiş ve Türk ordusuna açıkça "serseriler" diye

Nobel Barış ödülleri kimlere verildi?

Engdahl: Küresel bir edebiyat fikri Alfred Nobel'in de fikriydi..

Atatürk, İnönü dönemlerinde yapılan demiryolu hamlesinde büyük ihaleler alıp

Türkiye gibi, kültürler arasında bir köprüdür. Pamuk'un da söylediği gibi, bu toprakların

Bu ağırlığın anlamından söz edeceğim şimdi. Bir odaya kapanıp, bir masaya oturup, bir köşeye çekilip kağıtla kalemle kendini ifade eden insanın yaptığı şeyin, yani edebiyatın anlamı demek bu.

Sen Petersburg'ta mayın fabrikaları vardı. Küçük bir çocukken patlayıcılara olan merakı yüzünden

başarısızlık olduğunu görüyoruz. 30 yaşına kadar iki okul değiştirmiş ve

fazla silahı Amerika ve İngiltere'ye satıyor! Kendisi gölgede kalıyor üretime devam ediyor! Halkın

Bavulu açar açmaz seyahat çantası kokusunu hatırladım, bazı defterleri tanıdığımı, babamın üstünde öyle fazla durmadan onları bana yıllarca önce göstermiş olduğunu fark ettim. Tek tek elleyip karıştırdığım defterlerin çoğu babamın bizi bırakıp Paris'e gittiği gençlik yıllarında tutulmuştu.

derneğin en ilginç siması artık hepimizin tanıdığı Henry Kissinger.

Yazıhaneme gelip bavulu bırakışından bir hafta sonra, babam, her zamanki gibi elinde bir paket çikolata beni gene ziyaret etti. Her zamanki gibi gene hayattan, siyasetten ve aile dedikodularından söz edip gülüştük. Bir ara babamın gözü bavulu bıraktığı köşeye takıldı ve onu oradan alıp kaldırdığımı anladı. Göz göze geldik.

Ama sonra başka bir akıl yürütüyordum: Bu düşünceler, çilekeşlik ve sabır hayalleri benim hayat ve yazarlık deneyimimden çıkardığım kendi önyargılarım da olabilirdi. Kalabalığın, aile hayatının, cemaatin ışıltısı içinde ve mutlu cıvıltılar arasında yazmış pek çok parlak yazar da vardı. Üstelik babam, çocukluğumuzda, aile hayatının sıradanlığından sıkılarak bizi bırakmış, Paris'e gitmiş, otel odalarında başka pek çok yazar gibi- defterler doldurmuştu. Bavulun içinde o defterlerin bir kısmının olduğunu da biliyordum, çünkü bavulu getirmeden önceki yıllarda babam hayatının o döneminden bana artık söz etmeye de başlamıştı. Çocukluğumda da söz ederdi o yıllardan, ama kendi kırılganlığını, şair-yazar olma isteğini, otel odalarındaki kimlik sıkıntılarını anlatmazdı. Paris kaldırımlarında nasıl sık sık Sartre'ı gördüğünü anlatır, okuduğu kitaplar ve gördüğü filmlerdenb çok önemli haberler veren biri gibi heyecanla ve içtenlikle söz ederdi.

sadece çalışma amaçlı kullanıyor ve bazen de yakın dostlarıyla yemek yiyor.

özellikle Müslüman ülkelerin aydınlarını, kazanmak olarak belirlenmişti. Dışişleri Bakanlığı'nın

John Howard.

ediyor. Aslında Nobel ödülü durumu mükemmel özetliyor. Bu ödüller adını Alfred Nobel'den alıyor.

Babamın bıraktığı yerde günlerdir hala duran bavulu bu iyimser düşüncelerle açtım ve bazı defterleri, bazı sayfaları bütün irademi kullanarak okudum.

Savaşı'nda Amerika'nın kullandığı silahlar arasında Bofors'unkiler de vardı. Afganistan'ın

Hala bu şahısa karşı bir kin duymaktayım. Hemde öyle böyle değil! Tarihte bu milletin kanını dökmekten zevk alan avrupanın yeni nesiline hitaben edebiyat ve tarih literatüründe kendi yer ve konumunu sağlamlaştırmak adına kendi öz kimliğini yermek objektif yazarcılığı ifşa etmek değil aksine nankörlüktür. Hele hele ödül almak için avrupai hayaller uğruna tarihine haksızlık etmek bir yazarın en son görevidir. Başarılı olabilir bu başarı ona tarihte hiç ummadığımız mezalimin biz Türk Milleti tarafından işlendiğini göstermez!

Mesela dedesi Cumhuriyetin ilk mühendislerindendir ve özellikle

Oysa ben, tıpkı biyografilerini okuduğum, sevdiğim yazarlar gibi, babamın benim yaşımdayken ne yazdığını, ne düşündüğünü öğrenmek istiyordum. Kısa zaman içinde böyle bir şeyle karşılaşmayacağımı da anladım. Üstelik bu arada babamın defterlerinin orasında burasında karşılaştığım yazar sesinden huzursuz olmuştum. Bu ses babamın sesi değil diye düşünüyordum; hakiki değildi, ya da benim hakiki babam diye bildiğim kişiye ait değildi bu ses.

Alyson Bailes, SIPRI, yani Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü Başkanı. İngiliz

Writing Program isimli çok ilginç bir kurs.

Her zamanki gibi babamın mutluluğunu, dertsiz, tasasız halini kıskanarak arkasından baktım. Ama o gün içimde utanç verici bir mutluluk kıpırtısı da dolaşmıştı, hatırlıyorum. Belki onun kadar rahat değilim, onun gibi tasasız ve mutlu bir hayat sürmedim, ama yazının hakkını verdim duygusu, anladınız.

edebilirsiniz!!!

Bu alakasız konudan sonra gelelim Orhan beye.

Bu şirket ödüle ismini veren IMPAC şirketi.

Benim için yazar olmak, insanın içinde gizli ikinci kişiyi, o kişiyi yapan alemi sabırla yıllarca uğraşarak keşfetmesidir: Yazı deyince önce romanlar, şiirler, edebiyat geleneği değil, bir odaya kapanıp, masaya oturup, tek başına kendi içine dönen ve bu sayede kelimelerle bir yeni alem kuran insan gelir gözümün önüne. Bu adam, ya da bu kadın, daktilo kullanabilir, bilgisayarın kolaylıklarından yararlanabilir, ya da benim gibi otuz yıl boyunca dolmakalemle kağıt üzerine, elle yazabilir. Yazdıkça kahve, çay, sigara içebilir.

Cevabı basit.

sene başarılı bir yazara bu ödül veriliyor.

dünyada sulhun sağlanması için ne yapılabilirdi. Braşı enstitüsünün en tepesindeki isim Bailes,

Uzaktan baktığımda bazen babamın kütüphanesi bana bütün alemin küçük bir resmiymiş gibi gelirdi. Ama bizim köşemizden, İstanbul'dan baktığımız bir dünyaydı bu. Kütüphane de bunu gösteriyordu. Babam bu kütüphaneyi yurtdışı yolculuklarından, özellikle Paris'ten ve Amerika'dan aldığı kitaplarla, gençliğinde İstanbul'da 1940'larda ve 50'lerdeki yabancı dilde kitap satan dükkanlardan aldıklarıyla ve her birini benim de tanıdığım İstanbul'un eski ve yeni kitapçılarından edindikleriyle yapmıştı. Yerel, milli bir dünya ile Batı dünyasının karışımıdır benim dünyam. 1970'lerden başlayarak ben de iddialı bir şekilde kendime bir kütüphane kurmaya başladım. Daha yazar olmaya tam karar vermemiştim, İstanbul adlı kitabımda anlattığım gibi, artık ressam olmayacağımı sezmiştim ama hayatımın ne yola gireceğini tam bilemiyordum. İçimde bir yandan her şeye karşı durdurulmaz bir merak ve aşırı iyimser bir okuyup öğrenme açlığı vardı; bir yandan da hayatımın bir şekilde "eksik" bir hayat olacağını, başkaları gibi yaşayamayacağımı hissediyordum. Bu duygumun bir kısmı, tıpkı babamın kütüphanesine bakarken hissettiğim gibi, merkezden uzak olma fikriyle, İstanbul'un o yıllarda hepimize hissettirdiği gibi, taşrada yaşadığımız duygusuyla ilgiliydi. Bir başka eksik yaşam endişesi de tabii ister resim yapmak olsun, ister edebiyat olsun, sanatçısına fazla ilgi göstermeyen ve umut da vermeyen bir ülkede yaşadığımı fazlasıyla bilmemdi. 1970'lerde, sanki hayatımdaki bu eksiklikleri gidermek ister gibi aşırı bir hırsla İstanbul'un eski kitapçılarından babamın verdiği parayla solmuş, okunmuş, tozlu kitaplar satın alırken bu sahaf dükkanlarının, yol kenarlarında, cami avlularında, yıkık duvarların eşiklerinde yerleşmiş kitapçıların yoksul, dağınık ve çoğu zaman da insana umutsuzluk verecek kadar perişan halleri beni okuyacağım kitaplar kadar etkilerdi.

Bir barış enstitüsü, batılı ülkelerin birleşik bir silah sanayii kurmasından sözediyor! İsveç en

aşamalar kaydettiği büyük bir gerçek. Şu anda kazandığı ünün ve paranın

Amerika'da harıl harıl kitap yazmanın dışında çok önemli bir kursu da

SIPRI'nin silah transferi konusunda uzman araştırma görevlisi Simon Wezeman ise aynı fikirde

üniversitesi. İsmini İsrail'in ilk başbakanı, İsrail'in kurucularından ve

Ama kendimizi kapattığımız odada sanıldığı kadar da yalnız değilizdir. Bize önce başkalarının sözü, başkalarının hikayeleri, başkalarının kitapları, yani gelenek dediğimiz şey eşlik eder. Edebiyatın insanoğlunun kendini anlamak için yarattığı en değerli birikim olduğuna inanıyorum. İnsan toplulukları, kabileler, milletler edebiyatlarını önemsedikleri, yazarlarına kulak verdikleri ölçüde zekileşir, zenginleşir ve yükselirler, ve hepimizin bildiği gibi, kitap yakmalar, yazarları aşağılamalar milletler için karanlık ve akılsız zamanların habercisidir. Ama edebiyat hiçbir zaman yalnızca milli bir konu değildir. Kitaplarıyla bir odaya kapanan ve önce kendi içinde bir Yollculuğa çıkan yazar, orada yıllar içinde iyi edebiyatın vazgeçilmez kuralını da keşfedecektir: Kendi hikayemizden başkalarının hikayeleri gibi ve başkalarının hikayelerinden kendi hikayemizmiş gibi bahsedebilme hüneridir edebiyat. Bunu yapabilmek için yola başkalarının hikayelerinden ve kitaplarından çıkarız.

sözcülüğüne getirildim. Ve edebiyat ödülü alanları ben açıklıyorum.

Asya'dan Afrika'ya tüm çatışma bölgelerine yıllardır silah satıyordu. 1991 yılındaki Körfez

Horace Engdahl: 1998'de Nobel komitesine seçildim. Tarihçi ve eleştirmenim. Bir yıl sonra komite

Aynı anda kendisi gibi yetiştirilen diğer yumurtalarda farklı faaliyetlere

Bu sözü ona inanmaktan ya da bu ödülü bir hedef olarak göstermekten çok, oğlunu desteklemek, yüreklendirmek için ona "bir gün paşa olacaksın!" diyen bir Türk babası gibi söylemişti. Yıllarca da beni her görüşünde cesaretlendirmek için bu sözü tekrarladı durdu.

Şekure Basman, eski eşinin çantayı oğlu Orhan Pamuk'a verdiğini tarihi Nobel konuşmasında öğrendi. Pamuk'un annesi, "Bavul değil, küçük bir çantaydı. Hep evdeydi. Ama içini açıp hiç bakmadım. İçinde ne olduğunu bilmiyordum" dedi.

başlıyor.

gözkamaştırıcı toplantılar. Ekranlarda genellikle Washington, Paris, Brüksel çemberinde görünen

Bu üniversitelerden en ilginci İsrail'de bulunan Negev Ben Gurion

ve demokrasi çalışmalarıyla da yürütüyor. Amerika'nın demokrasi projesinde aktif yer alıyor.

başarılı bir ekonomistin yönettiği üniversitede ekonomi dersi vermenin

ödülleri onlarca yıldır belli misyonların sahiplerine verildi. İşte değişik dönemlerden bazı ödül

silah boyutu! İsveç Amerika ile silah sanayiindeki işbirliğini kültür diplomasisi denilen alanda

Babam ne mi yazmıştı? Paris otellerinden görüntüler hatırlıyorum, bazı şiirler, bazı paradokslar, akıl yürütmeler. Bir trafik kazasından sonra başından geçenleri zar zor hatırlayan, zorlansa da fazlasını hatırlamak istemeyen biri gibi hissediyorum kendimi şimdi. Çocukluğumda annem ile babam bir kavganın eşiğine geldiklerinde, yani o ölümcül sessizliklerden biri başladığında babam havayı değiştirmek için hemen radyoyu açar, müzik bize olup biteni daha çabuk unuttururdu.

Türkiye'deki insan hakları ihlallerini konu alan bir rapor yazmıştı. Sonra

TCK 216'dan yargılanmasını istemişti. Sabah ve Milliyet gazeteleri ile NTVMSNBC ve Habertürk adlı

Banu Avar: Alfred Nobel kimdir?

Bertelsman'ın kurucusu ve şu anda emekli hayatı süren dünyanın en

Babamın bir yazara fazlasıyla yetecek bin beş yüz kitaplık iyi bir kütüphanesi vardı. Yirmi iki yaşımdayken, bu kütüphanedeki kitapların hepsini okumamıştım belki, ama bütün kitapları tek tek tanır, hangisinin önemli, hangisinin hafif ama kolay okunur, hangisinin klasik, hangisinin dünyanın vazgeçilmez bir parçası, hangisinin yerel tarihin unutulacak ama eğlenceli bir tanığı, hangisinin de babamın çok önem verdiği bir Fransız yazarın kitabı olduğunu bilirdim. Bazen bu kütüphaneye uzaktan bakar, kendimin de bir gün ayrı bir evde böyle bir kütüphanemin, hatta daha iyisinin olacağını, kitaplardan kendime bir dünya kuracağımı düşlerdim.

edebiyatına kadar tasnif edilmiş yüzlerce kitap bulunan lüks dairesini

çatışmalı bölgelerde arabuluculuk konuları ilgi alanımızda.

bir diplomat ama İsveç'te yaşıyor, barış araştırmaları yapıyor...

göre şu an Türkiye'de yayınlanan pek çok yabancı müzik albümü hep bu

demiştir! " Böylece Pamuk, son yıllarda Başkan Bush'un en çok adını andığı Türk unvanını da

İkinci olarak silahsızlanma konusuyla ilgileniyoruz ve son olarak güvenlik çalışmaları yani

Bavulun içindeki yük ilk defa duyduğum bir şey değildi. Babamın büyük bir kütüphanesi vardı, gençlik yıllarında, 1940'ların sonunda, İstanbul'da şair olmak istemiş, Valéry'yi Türkçe'ye çevirmiş, ama okuru az, yoksul bir ülkede şiir yazıp edebi bir hayatın zorluklarını yaşamak istememişti. Babamın babası dedem- zengin bir iş adamıydı, babam rahat bir çocukluk ve gençlik geçirmişti, edebiyat için, yazı için zorluk çekmek istemiyordu. Hayatı bütün güzellikleriyle seviyordu, onu anlıyordum.

Bu "iyiliksever"programın bünyesinde her sene 20 kadar yazar ağırlanıyor.

tarafından adeta linç edilmek istenen, TRT'nin yüz akı isimlerden biri olan Banu Avar'ın son

Yazarın, 'Yolların Başlangıcı' kitabında da bir bavul hikayesi var. Romanda bavuldan resim ve yazılar bulunan belgeler çıkıyor?.

Ama babamın bavulundan ve tabii İstanbul'da yaşadığımız hayatın solgun renklerinden anlaşılabileceği gibi, dünyanın bizden uzakta bir merkezi vardı. Bu temel gerçeği yaşamanın verdiği Çehovcu taşra duygusundan, bir diğer yan sonuç olan hakikilik endişesinden kitaplarımda çok söz ettim. Dünya nüfusunun büyük çoğunluğunun bu duygularla yaşadığını, hatta daha ağırları olan eziklik, kendine güvensizlik ve aşağılanma korkularıyla boğuşarak yaşadığını kendimden biliyorum. Evet, insanoğlunun birinci derdi hala, mülksüzlük, yiyeceksizlik, evsizlik. Ama artık televizyonlar, gazeteler bu temel dertleri edebiyattan çok daha çabuk ve kolay bir şekilde anlatıyor bize. Bugün edebiyatın asıl anlatması ve araştırması gereken şey, insanoğlunun temel derdi ise, dışarıda kalmak ve kendini önemsiz hissetme korkuları, bunlara bağlı değersizlik duyguları, bir cemaat olarak yaşanan gurur kırıklıkları, kırılganlıklar, küçümsenme endişeleri, çeşit çeşit öfkeler, alınganlıklar, bitip tükenmeyen aşağılanma hayalleri ve bunların kardeşi milli övünmeler, şişinmeler. Çoğu zaman akıldışı ve aşırı duygusal bir dille dışa vurulan bu hayalleri kendi içimdeki karanlığa her bakışımda anlayabiliyorum. Kendimi kolaylıkla özdeşleştirebildiğim Batı-dışı dünyada büyük kalabalıkların, toplulukların ve milletlerin aşağılanma endişeleri ve alınganlıkları yüzünden zaman zaman aptallığa varan korkulara kapıldıklarına tanık oluyoruz. Kendimi aynı kolaylıkla özdeşleştirebildiğim Batı dünyasında da Rönesansı, Aydınlanmayı, Modernliği keşfetmiş olmanın ve zenginliğin aşırı gururuyla milletlerin, devletlerin zaman zaman benzer bir aptallığa yaklaşan bir kendini beğenmişliğe kapıldıklarını da biliyorum.

Nobel ödül töreninde Orhan Pamuk'un "Babamın bavulu" hikayesi ayakta alkışlanırken, "Benim Adım Kırmızı" romanının baş kahramanına adını verdiği annesi Şekure Hanım da tüm gençlik merakının saklı olduğu çantanın akıbetini öğreniyordu. Gündüz Pamuk'tan 1978 yılında boşanan Şekure Basman, yıllarca evinin köşesinde duran ancak bir türlü içini açıp bakmadığı eşinin çantasının içindekilerden, bir gece televizyon ekranından haberdar oldu.

Alemdeki yerim konusunda, hayatta olduğu gibi edebiyatta da o zamanlar taşıdığım temel duygu bu "merkezde olmama" duygusuydu. Dünyanın merkezinde, bizim yaşadığımızdan daha zengin ve çekici bir hayat vardı ve ben bütün İstanbullular ve bütün Türkiye ile birlikte bunun dışındaydım. Bu duyguyu dünyanın büyük çoğunluğu ile paylaştığımı bugün düşünüyorum. Aynı şekilde, bir dünya edebiyatı vardı ve onun benden çok uzak bir merkezi vardı. Aslında düşündüğüm Batı edebiyatıydı, dünya edebiyatı değil, ve biz Türkler bunun da dışındaydık. Babamın kütüphanesi de bunu doğruluyordu. Bir yanda bizim, pek çok ayrıntısını sevdiğim, sevmekten vazgeçemediğim yerel dünyamız, İstanbul'un kitapları ve edebiyatı vardı, bir de ona hiç benzemeyen, benzememesi bize hem acı hem de umut veren Batı dünyasının kitapları. Yazmak, okumak sanki bir dünyadan çıkıp ötekinin başkalığı, tuhaflığı ve harika halleriyle teselli bulmaktı. Babamın da bazen, tıpkı benim sonraları yaptığım gibi, kendi yaşadığı hayattan Batı'ya kaçmak için roman okuduğunu hissederdim. Ya da bana o zamanlar kitaplar bu çeşit bir kültürel eksiklik duygusunu gidermek için başvurduğumuz şeylermiş gibi gelirdi. Yalnız okumak değil, yazmak da İstanbul'daki hayatımızdan Batı'ya gidip gelmek gibi bir şeydi.

şirketlerinin maliyeti her geçen gün büyüyor. Bu maliyetin karşılanmasının tek yolu silahların dış

Şaşaalı ödül törenleri, batı dünyasının en saygın isimleriyle dolu salonlarda yapılan

bir ekonomi uzmanımız.

önemini anlamışsınızdır. İşte Orhan Pamuğun kardeşi Şevket Pamuk bu kadar

Orhan Pamuğa verilen ödülün sponsoru bay James Irwin "International

2002'de Amerikan Başkanı Jimmy Carter: Demokrasi çalışmaları dolayısıyla,

başında 20 ülkede, 90 farklı yerde silah fabrikaları vardı. İsveç bu mirası bugün de sürdürüyor.

Bu bavul benim için geçmişten ve çocukluk hatıralarımdan çok şey taşıyan tanıdık ve çekici bir eşyaydı, ama şimdi ona dokunamıyordum bile. Niye? Elbette ki bavulun içindeki gizli yükün esrarengiz ağırlığı yüzünden.

Babam hiçbir şey söylemedi, ama bana hemen öyle bir sarıldı ki kitabımı çok sevdiğini anladım. Bir süre, aşırı duygusallık anlarında ortaya çıkan bir çeşit beceriksizlik ve sessizlik buhranına kapıldık. Sonra biraz rahatlayıp konuşmaya başlayınca, babam, bana ya da ilk kitabıma olan güvenini aşırı heyecanlı ve abartılı bir dille ifade etti ve bugün büyük bir mutlulukla kabul ettiğim bu ödülü bir gün alacağımı öylesine söyleyiverdi.

değmiş gibi Orhan Pamuğun kitapları satmaya ve yurtdışında tanınmaya

Orhan Pamuk, kendisine verdiği bavulda babasının yazarlık denemesi yaptığı gençlik yıllarındaki yazılarının yer aldığı defterlerin bulunduğunu ifade etmişti. Amin Maalouf da Beyrut'ta yaşayan bir adamın dedesi ve dedesinin kardeşlerinin bilinmeyen maceralarını konu ettiği "Yolların Başlangıcı" adlı kitabında hikayeye içi eski mektup, günlük ve defterlerle dolu eski bir bavuldanyola çıkarak başlıyor. Maalouf'un kitabında romanın kahramanının annesi, babaannesinin saklaması için bıraktığı bir bavul dolusu belgeden söz ettiğini belirtiyor. Hatta ailesinin yaşadığı eski eve gidip annesinin söylediği yerde bavulu buluyor. Kitabın 37'nci sayfasında bu bölüm şöyle yer alıyor: "Sonra annemle babamın odasına doğru yürüdüm, annemin söylediği dolabı açtım. Asılı giysilerin, sıra sıra iskarpinlerin arkasında duvara yaslanmış bavulu gördüm. Bavulu saklandığı yerden çekip aldım. Mektupların büyük çoğunluğu ona gönderilmişti, bütün okul defterleri, bu binlerce tek sayfa, onun defterleri onun kağıtlarıydı."

konvansiyonel silah satışı hala çok fazla.

Beni babamın bavulunun içindekilerden uzak tutan birinci endişe tabii ki okuduklarımı beğenmeme korkusuydu. Babam da bunu bildiği için tedbirini almış, bavulun içindekileri ciddiye almayan bir hava da takınmıştı. Yirmi beş yıllık bir yazarlık hayatından sonra bunu görmek beni üzüyordu. Ama edebiyatı yeterince ciddiye almadığı için babama kızmak bile istemiyordum. Asıl korkum, bilmek, öğrenmek bile istemediğim asıl şey ise babamın iyi bir yazar olması ihtimaliydi. Babamın bavulunu asıl bundan korktuğum için açamıyordum. Üstelik nedeni kendime açıkça söyleyemiyordum bile.

ki X ülkesinde bundan 20 sene sonra yapmak istediğiniz uzun vadeli bir

ödülü de bundan aşağı kalmıyor! Peki, bu para nasıl sağlanıyor? Vakıf gelirlerinden bir kısmı,

kitapları çok sevdiği için böylesine güzel bir ödül ortaya çıkarmış ve her

Orhan Pamuğun hayatının ilk evrelerine baktığımız zaman koca bir

Bu eve sık sık gelen yakın dostlardan biride Yahudi asıllı Amerikan

çok daha önemli olduğundan sözederler. Batı dünyası, hedefe ulaşmak için barış ödülü de verir,

Kültür diplomasisi; aslında soğuk savaş yıllarında ortaya çıkmış bir amerikan projesi. Amaç,

çatlayıp güzel bir kuş olma zamanı gelmiştir.

Banu Avar:Ne yapılabilir yasakları delen ülkelere karşı?

tartışmalar sürüyor...

Babamın bavuluna dokunup onu bir türlü açamıyordum, ama içindeki defterlerin bazılarını biliyordum. Bazılarına bir şeyler yazarken babamı görmüştüm.

verilmeye başlandı. Bir çok kişi Nobel'in bu ödülleri bir çeşit suçluluk duygusuyla vasiyet

Nobel konuşmasını beğendim demeye hazırlanıyordum ki kopya haberi ulaşmış bile. İçten yazmış ama... Hep dıştan yazacak değil ya!