bir budunu götürmüş

kanatlanmış uçmağa

Bir sinek bir kartalı salladı vurdu yere

kağnı ister göçmeye

Bir serçenin kanadın kırk kağnıya yüklettim

Dini ve tasavvufi halk şiirinde mizahi manzumelere genel olarak şathiye adı verilir. Şathiyeler, mutasavvuf şairlerce söylenmiş ya da yazılmış, tasavvufi inançları dile getiren, anlaşılması yorumlanmasına bağlı şiirlerdir. Tasavvufi konuları işleyenleri şathiyat-ı sufiyane adını alırlar. Şathiyelerde Allah?ın celal sıfatının değil, cemal sıfatının ön plana çıkarıldığı görülür. Bu tür şiirlere genellikle Bektaşi-Alevi şairlerinde rastlanır. Allah ile alay eder gibi yazılmış şathiyeler küfür sayılmıştır. Ama şathiyeler asla küfür değildir. Şathiyeler biçimce komik ve alaylı olabilir ama şathiyede aranan şiirin arkasındaki düşüncedir. Anlanıp yorumlandığında çok derin anlamlara sahip oldugu görülür. Şathiye çok derin tasavvufi konular işleyen felsefi şiirlerdir.

kelebek ok yay almış

tepmiş oyluğunu, ezmiş

kaygusuz abdal'ım sözümüz budur

Garib kulun yaratmışsın derde mihnete katmışsın

halk ettin insanı cihana saldın

Anan yoktur atan yoktur sen benzersin piçe Tanrı

Yalan değil gerçektir ben de gördüm tozunu

Çifti dahi çekmedi şöyle kaldı kazını

Çıktım erik dalına anda yedim üzümü

adem'i balçıktan yuğurdun yaptın

sen de bu yalan ile

yakma kullarını bundan sana ne

valla ilginç ifadeler...

ava şikara çıkmış

İplik verdim çulhaya sarıp yumak etmemiş

Balık kavağa çıkmış zift turşusun yemeğe

Hele biz şöyle duralım yiğit isen geç e Tanrı

bir aksacık karınca

balık kavağa çıkmış

Kıldan köprü yaratmışsın gelsin kulum geçsün deyü

susuzluktan bunalmış

su sığırı natır olmuş

bir sinek bir devenin

gah yorgalar gah seker

Alim okur kelam ile sen okursun hece Tanrı

kaftan gömlek biçmeye

Okuduğumda bana çok itici ve ilginç gelmişti, kısa bir araştırmadan sonra Tekke-Tasavvuf edebiyatının bir türü olduğunu anladım:

kaygusuz'un sözleri

Erenler meclisinde bürür mana yüzünü

salıp da n'eylersin bundan sana ne

Yücelerden yüce gördüm erbabsın sen koca Tanrı

Şath bir fikri, bir davayı savunmak anlamına gelir. Bunu alenen yapmak tasavvuf kültüründe ayıp sayılır. Çünkü anlamayanlar yahut yanlış anlayanlar olacaktır. Böylece fantastik bir şiirin yolu açılmış olur. En güzel örneklerini Kaygusuz Abdal ve Yunus Emre vermiştir.

Öylelik yola düştü bozayazdı yüzümü

Kaygusuz Abdal yaradan gel içegör şu cür'adan

Isin gücün yoktur gönül eglersin

kulun günahını tartıp n'eylersin

cümle kaplumbağalar

dana dellaklık eder

susuzluktan kurumuş

Şunu da basamadım göyündürdü özümü

maymun sındı getirmiş

hep duzaha bastırırsın kim ne der

katran kazanını döküver gitsin

bakkal mısın terazuyu n'eylersin

Geçiver suçundan bundan sana ne

kertenkele derilmiş

domuz düğün eylemiş

ergene'nin köprüsü

emreyle yılana tamuyu yutsun

ovada zurna çalar

her yerde çağırsam hak onda hazır

Bir küt ile güreştim elsiz ayağım aldı

Kerpiç koydum kazana poyraz ile kaynattım

yapıp da n'eylersin bundan sana ne

gidem dersin uçmağ'a

kırım suyun geçmeğe

leylek koduk doğurmuş

Erliği ile anılır filan oğlu filan deyü

hindistan'ın kozları

Nedir deyip sorana bandım verdim özünü

Leylek koduk doğurmuş bak a şunun sözünü

mümin olan kullar didara yetsin

söndürsün tamuyu bundan sana ne

eğilmiş su içmeye

Kulun günahini tartip neylersin

söğüt dalın biçmeye

dönüp ister kaçmağa

Anı aleme atmışsın sen çıkmışsın uca Tanrı

domuzları korkutur

ayıları kaçmaya

kaygusuz abdal

edirne minaresi

nöbet ister çıkmağa

şehre gider satmağa

Kaldır perdeyi aradan gezelim bilece Tanrı

geçiver suçundan bundan sana ne

Kaf dağından bir taşı şöyle attılar bana

Benim bildiğim en ünlü şathiyye 9 beyitlik Yunus Emre'ye ait. Anlayana helal olsun:)

Becit becit ısmarlar gelsin alsın bezini

ayıya kızın vermiş

Bakkal misin teraziyi neylersin

allahımın dağında

kırk batman tuz yüklemiş

deve hamama girmiş

Bostan ıssı kakıyıp der ne yersin kozumu

Yunus bir söz söylemiş hiçbir söze benzemez

işin gücün yoktur gönül eğlersin

üç bin balık kışlamış

YUNUS EMRE