İlk emri "oku!" olan bir dinin müntesipleri olan bizler bu emrin gereğini yerine getirme noktasında gerekli azim ve gayreti göstermiyoruz. Böyle bir vahim tablo ister istemez insanın aklına bu durumun nedenlerini getiriyor. Okuyan bir toplum değiliz maalesef, böyle bir manzara yaptığı iş bakımından nitelikli olması gereken din görevlilerini de olumsuz yönden etkilemektedir. Topluma yön verecek bilgi ve donanıma sahip olması gereken din görevlilerinin önemli bir kısmı bu noktada yetersiz. Diyanet merkez teşkilatının, personelinin zihinsel ve kültürel gelişimi için ortaya koyduğu ciddi bir proje de yok maalesef. İl ya da ilçe müftülüklerinin tercihen her ay bir kitap okuma ve özet çıkarma projesi de "dostlar alışverişte görsün" kabilinde bir uygulamanın ötesine gitmemektedir. Çünkü, bu projede din görevlisine kitap okuma alışkanlığı kazandırmakdan ziyade pahalı kitapları satarak daha çok rant elde etme kaygısı ön plana çıkmaktadır. Hal böyle olunca bir arpa yolu bile yola alamıyoruz.

Okumaya, Kur'an'da okumaya delalet ettiği söylenen kelimeyle başlayabiliriz mesela. Acaba oradaki okuma nasıl bir okuma. Allah peygamberinden kitap okumasını mı istiyor?Bu vahiyden sonra Hz. Peygamberin oturup kitap okumaya başladığını bütün klasikleri devirdiğni söyleyebilecek kimse var m?Burada okumak tek başına yapılan bir eylem değil. Kur'an'da hiçbir yerde bugün okumak diye karşıladığımız kıraat kelimesi tek başına oturup kitap okumak manasını ifade etmez. Hocalarımın malumudu ki mesela bir cenaze evine gittiğimizde ve bizden Kur'an okumamız istendiğinde oturup mushaf'ı elimize alıp gözlerimizle Kuran okumayız. Bilakis O'nu duyururuz. Ayetlerde mesela:Kur'an okunduğu zaman onu dinlememiz ve susmamız böylece merhamete uğrayabileceğimiz ifade ediliyor. Buradan anlaşılıyor ki okumak karşılığı verilen eylem bugünkü anladığımız manada bir okuma değil:'duyurmak taşımak iletmek' manasında bir okuma. Araplar karaet en-nakatü=dişi deve taşıdı =hamile kaldı =yüklü oldu manasına kullanırlar. Nitekim türkçede de okumak eyleminin kitap okumaya delalet etmediği yerler var. Mesela Anadolu'da düğünlerde bilhassa köylerde 'okuyucular'vardır. Bunların okuyucu olması düğünü insanlara ilan etmelerinden, insanları düğüne davet etmelerinden ibarettir. Kur'ani Vahyin dünyayı şerefledirmesinden itibaren Rasulun insanlara kıraatiyle=ulaştırmasıyla=duyurmasıyla bazı kimselerin kulaklarını tıkadıkları bazı kimselerin onu insanlar dinlemesin diye teneke çaldıkları=gürültü çıkardıkları duyulmasını anlaşılmasını istemedikleri hepimizin malumudur. Buradan da yine kıraatin yani okuma karşılığı kullandığımız kelimenin bugünkü manada bir okuma olmadığını az bir çabayla anlayabiliriz. Kısacası Hz. Pygamber 'den bugünkü manada kitap okuması değil insanlara tebliğde bulunması onlara vahyi ulaştırması isteniyor.

Okumaktan ziyade okuduğunu okumak... ne okuduğunu neyi, niçin ve nasıl okuması gerektiğini anlamın nasıl bir tabiata sahip olduğunu bir metne yaklaşırken o metnin nasıl bir yapıya sahip olduğunu bilmek. Cahil:bilmediğini bilendir. Ama dilimizde birde cehl-i mürekkep tabiri vardır ki bilmediğini bilmeyen üstelik bildiğini iddia eden kimseler için kullanılır;okumak eğer cehl-i mürekkebe katmerli cehalete yol açacaksa varsın okunmasın daha iyi.

Biz din görevlilerine gelince; kitap okumamak için hiçbir mazeretimiz olmamasına karşın ısrarlı bir biçimde böyle bir tutum sergiliyoruz. Kitapların pahalı olması tamamen hikaye. Bundan 10 ya da l5 yıl önce maddi imkanlar daha kısıtlı idi. Ama şimdi? Maddi imkanların artması bizi daha çok ilme ya da okumaya teşvik etmiyor. Bu tamamen gönül meselesi, ancak ve ancak "bilmediğini bilen kişi" kendini geliştirmek için maddi ve manevi imkanlarını seferber eder. Kitap satın almayı "enayilik" olarak gören bir görevlinin böyle bir tutum sergilemesi beklenemez. Hayatı daha çok kazanmak, daha çok biriktirmek olarak gören kimse için kitap, yok hükmündedir.

Kitap okumuyor olmayışımızın bir nedeni de kültürel. Yetiştiğimiz toplum okur-yazar bir cemiyet değil. Şifahi kültür, kitabi kültüre göre daha baskın durumda. Delile dayanan bilginin yerini laf-ı güzaf ve kil-ü kal almış durumda. Kulaklar ve dil fazla çalışınca, düşünmeye, tefekküre yer kalmıyor. Böyle acı bir manzarayı değiştirmek için de bir şey yapmıyoruz. Cemaat: "uydum imama" diyeceği yerde biz onlardan önce : uydum cemaate" diyoruz. Bu nedenle "okumama" kısır döngüsünden bir türlü kurtulamıyoruz. Oysa boş vaktimizde daha çok kazanmak için yaptığımız ek işler yerine kitap okumayı tercih etsek gerçekten hepimiz toplumu yönlendiren imamlar" olurduk. Okumanın maddi getirisi olmadığı için bu durum biraz zor gözüküyor.

Okumuyor oluşumuz ister istemez bizim konuşma tarzımızı ve düşünme biçimimizi olumsuz manada etkiliyor. Tefekkür ile canlı tutulmayan zihinlerimiz neredeyse "fikri menopoz dönemine" girecek. Din görevlileri formunda en çok tartıştığımız konu başlıklarına bakarsak durumun böyle olduğunu rahat görebiliriz.

Saygılar.