Bu kuralların değerlendirildiğinde, kamu zararından doğan alacakların, sorumlularca ve/veya ilgililerce rızaen veya sulhen ödenmesi suretiyle ya da genel hükümlere göre takibat yapılarak ve dava açılarak tahsil edilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

KAMU ZARARININ TAHSİLİ NASIL YAPILABİLECEKTİR?

<u>5018 Sayılı Kanunun 71. Maddesinde </u>ise <u>kamu zararı</u>, kamu görevlilerinin <u>kasıt</u>, <u>kusur </u>veya <u>ihmallerinden </u>kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel ve eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmış; kamu zararının belirlenmesinde, iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması, İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması ile mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasının esas alınacağı; kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararının, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edileceği, kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığı'nın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak Yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

Kamu zararına ilgili memur sebep olsa bile yine de <u>maaş bordrosunda kesinti yapılamaz</u>. Bununla ilgili Danıştay... Daire E. ... K. ... T. ... verdiği karar ile açılacak davalar kazanılabilecektir.

Kamu zararının unsurları mevzuatta düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun, Sayıştay Denetim Yönetmeliği ve Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde kamu zararının unsurlarına yer verilmektedir.

5018 sayılı Kanuna göre kamu zararının kurucu unsurlarından birisi kamu görevlisidir. Bu görevlilerin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemler sonucunda kamu zararı oluşmaktadır. Bu bağlamda, bir kamu zararından bahsedilebilmesi için, kamu zararına kamu görevlisinin neden olması gerekmektedir.

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

'' (1) Kamu zararının belirlenmesinde;

'te kamu zararının belirlenmesi başlıklı 6. Madde:

<u> Kamu Zararı Nedir </u>

Diğer yandan, hukuka aykırılığı yargı kararı ile tespit edilen dava konusu işlemler dolayısıyla davacının uğramış olduğu maddi kayıplarının, kesintilerin yapıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerekeceği açıktır.' hükmü kurulmuştur.

Dava konusu kesintinin hukuka aykırılığına ilişkin Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun... gün ve E:... , K:... sayılı kararında da belirtildiği üzere:

d) Kamu idarelerine ait malların kiraya verilmesi, tahsisi, yönetimi, kullanımı ve elden çıkarılması işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

Bu şartların tamamının oluşmaması halinde kamu zararından söz edilemeyecektir. Bu minvalde, kamu zararı kapsamına nelerin hangi şartlarda gireceği hususunu açıklığa kavuşturmak için kamu zararının unsurlarına değinmekte fayda bulunmaktadır.

Bu durum karşısında, yukarıda yer verilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararında belirtilen ilkeler ve olayın gelişimi gözetildiğinde, söz konusu ödemelerin yapılmasında açık hata bulunmadığı gibi, davacının herhangi bir gerçek dışı beyanı ve hilesi de olmadığından, bu şekilde yapılan ödemelerin ancak yapılan hatalı ödeme tarihinden itibaren 60 günlük idari dava açma süresi içinde geri alınabileceği, bu süreyi aşan ödemelerin geri alınmasının ise mümkün olmadığı sonucuna varılmakla; 60 günlük dava açma süresi geçtikten sonra ödemenin geri istenilmesi yönünde tesis edilen işlemde ve bu itibarla davacının 2018 yılı Ocak ayı maaşından yapılan kesinti işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

b) İlgili mevzuatında öngörülen haller dışında, iş yaptırılmadan, mal veya hizmet alınmadan önce ödeme yapılması,

ğ) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas alınır.

şeklinde düzenlenmiştir.

ç) İlgili mevzuatı gereğince görevlendirilen komisyon veya kişilerce rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması,

g) Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek mali külfet getirilmesi,

Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

MUVAFAKAT ALINMADAN YAPILAN MAAŞ KESİNTİSİ HUKUKA AYKIRIDIR

f) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

İdarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği hükme bağlanmıştır. Ancak idare, dava konusu tesis ettiği işlemde hukuka uygun davrandığı varsayılsa ve kesinti yapması gerekse bile bu kesintiyi, ilk hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere 60gün içinde yapması hukuka uygun olabilecektir.

e) Görevlilere teslim edilen taşınırların zarara uğraması,

a) Yapılan iş, alınan mal veya hizmet karşılığı olarak ilgili mevzuatında belirtilen ya da mevzuatında öngörülen karar, onay, sözleşme ve benzeri belgelerde belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

Anılan Yasa hükmüne dayanılarak yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasında kamu zararlarının 6'ncı maddede belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle a) Kontrol, denetim veya inceleme, b) Sayıştayca kesin hükme bağlama, c) Adli, idari veya askeri yargılama sonucunda tespit edileceği; 4. fıkrasında yargı kararları ve Sayıştay ilamlarıyla tespit edilen kamu zararı alacakları ile değerlendirme sonucunda takip ve tahsiline karar verilen alacakların, merkezde strateji geliştirme birimlerince, taşrada ise takibe yetkili idare birimince takip edileceği; aynı Yönetmeliğin 12. maddesinde de kamu zararından doğan alacakların, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edileceği, tespit edilen kamu zararlarının a) Rızaen ve sulh yolu ile ödenmek, b) 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak, c) 2004 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği; 22. maddesinin 1. fıkrasının bendinde ise; Kamu zararından doğan alacakların sorumlularca ve/veya ilgililerce rızaen veya sulhen ödenmemesi halinde alacak takip dosyasının, genel hükümlere göre takibat yapılmak ve dava açılmak üzere, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince o yerdeki muhakemat müdürlüğüne veya hazine avukatlığına gönderileceği, Hazine avukatı bulunmayan yerlerde dava ve icra işleri kamu idaresi yöneticileri tarafından takip edileceği, genel bütçe dışındaki diğer kamu idarelerinde söz konusu dosyanın hukuk birimine gönderileceği düzenlemesi yapılmıştır.