Kin ortamında bulunuyorsa, devamlı kavga eder.

Bu tarihten sonra, 24 Mayıs 1996 tarihinde Personel Dairesi Başkanlığınca Başbakanlığa sunulan ve Başbakanlık tarafından ilgili kuruluşların görüşlerinin alınmadığı gerekçesiyle, iade edilen Emniyet Hizmetleri Sınıfı personelinin temel askerlik hizmetini tamamladıktan sonra İçişleri Bakanlığı emrinde istihdam edilmeleri konusundaki Kanun Tasarısı taslağı, 10 Haziran 1996 tarihinde ilgili bakanlıkların görüşüne sunulmuş olup, Taslak; Maliye ve Kültür Bakanlıklarınca uygun görülmemiştir.

Ahmet Vardar da genelde sert olan üslubunu yumuşatarak?Polisler askerliklerini nasıl yapacaklar? sorusunu sormakta ve konunun çözümü için yetkilileri ve?iyi sıhhatte olsunları? uyarmaktadır. Niçin polis amirlerinin ve memurlarının askerliği konusunda bu kadar çok tartışıldığı konusunu daha iyi anlayabilmek için biraz daha geriye giderek konuyu incelemekte yarar vardır...

1995 yılının Temmuz ayı içerisinde bir günde Sabah gazetesinin bir haberi, kamuoyunca ilgiyle okunmasına karşın bir o kadar da garip karşılanır. Haberde: ?Tuzla?da 3 aylık temel eğitimlerini tamamlayan Polis Akademisi mezunu asteğmenler kura sistemine isyan etmektedirler. Çünkü kurada iki ayrı torba vardır. Birinci torbadan polis olmayanlar kura çekerken, ikinci torbadan ise mesleği polis amiri olan Polis Akademisi mezunları kura çekmektedirler. Ve ne enteresandır ki, polislerin kura çektiği torbada hep Olağanüstü Hal Bölgesindeki yerler vardır? anlatımı yapılmaktadır. Bu konuyu kendi cümleleri ile yorumlayan Can Ataklı: ?.. Askerler mesleği polislik olanları otomatik olarak çatışma bölgesine gönderiyordu..? cümlesi ile konuyu açıklar. Aynı konuyu kendi cümleleriyle köşesine taşıyan Yeni Günaydın?dan Firuzan Kalafat da uygulanan iki farklı torbadan kura çekilmesi konusunda: ?Her nedense Polis Akademisi mezunlarının yalnızca Hakkari, Şırnak gibi yerlerin kurasını çektiklerini? yazmaktadır.

İşte bu nedenle, polis kendisine ait problemleri, açmazları, paradigmaları ve sıkıntılarını dile getirirken, hem kendisi zorlanmakta, hem de bu konudaki baskı gruplarından ve lobi hareketlerinden de yeterince yararlanamamaktadır. Kendi askerlik sorunlarını anlatırken bile, gazetecilere: ?.. bizim askerlik işinde bir gelişme yok mu? Bir kere daha yazsanız? talebinde?bıkmadan usanmadan? bulunmaktadırlar. Zaman?dan Zekeriya Köseoğlu bu konuyla ilgili yazdığı haber-yorum makalesini:

arkdaşlar milletvekili hamza yerlikaya eylül ayında bir polis memuru arkadaşımıza askere gitmeyin yasa çıkacak demiş... arkadaşım birebir duymuş.. olacak inşallah

Toplum içinde dostluk ve arkadaşlık görürse, hem kendisini, hem de çevresindekileri mutlu eder.

Yukarıda anlatılan konuların daha iyi anlaşılması açısından, polisin askerliği konusundaki tartışmaların da bu açıdan göz önünde bulundurulmasında yarar vardır.

Medyada zaman zaman polisin askerliği konusu ile ilgili haberler yer alır ve yetkililer?bu sorunu çözüme kavuşturacağız? açıklamasında bulunurlar. Keşke gerçekten de bulunsalar ve kalıcı bir şeyler yapsalar...

Kabul ve onay görürse, kendini ve çevresini sever ve saygı duyar.

Alay edilip aşağılanırsa, yaşadığı toplumdan sıkılır ve utanır.

Aslında Atatürk?ün polis ve asker bağlamında olmasını istedikleri de?İzmir Usulü torbalama? ile taban tabana zıt bir durumdur. Kemal Atatürk:

Sürekli eleştirilirse, herkesi kınar ve ayıplar.

Medyadaki bu konu ile ilgili tartışmalardan bir demet sunduğumuz bu haftaki yazımızdan sona, dilerseniz bir sonraki yazımızda da, Türkiye dışındaki gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki askerlik ve polisin askerliği uygulamalarının nasıl olduğu konusunu incelemeye başlayalım

Emniyet amirinin iç burukluğu ile söylediklerini daha geniş ve direkt olarak söyleyen Yazgülü Aydoğan: ?.. Eğer harp okullarından mezun olan teğmenlerin hepsi de başka bir yerde görev yapmaksızın yalnızca Olağanüstü Hal Bölgesinin sınırları içerisinde ve hep bu bölgelerde görev yapacaklarsa, o zaman polis akademisi mezunlarının da yalnızca OHAL bölgesinin kurasının çekildiği ikili torba sistemine tepki göstermeyeceğini..? yazmaktadır. Kanımızca, Aldoğan?ın anlatımı gerçekten de önemlidir ve göz ardı edilmemesi gereken bir ayrıntıdır.

?Tolerans? ile yetiştirilmişse, her zaman sabırlı olur.

Hakkına saygı gösterilirse, adil olur.

Taslağın KHK olarak çıkma olasılığının ortadan kalkması üzerine, 1994 yılı içerisinde yeniden gündeme getirilmiş ve 1111 sayılı Askerlik Kanununda değişiklik öngören bir Kanun Tasarısı Taslağı Hazırlanarak yürürlük işlemlerine başlanmıştır. Ancak Bakanlıkların görüşüne sunulan taslak, MSB?nca uygun görülmediği için TBMM?ne sunulmak üzere Başbakanlığa gönderilmemiştir.

Polisin askerliği konusunda yetkilileri uyaran ve sürekli ve kalıcı bir çözüme gidilmesini isteyen Akşam gazetesi de konuyla ilgilendiğini yazdıkları haberler ve köşe yazılarıyla da gösterir. Aynı konuda, TBMM?de harekete geçmektedir. Dönemin Devlet Bakanı Yücel Seçkiner ile İçişleri eski Bakanı Ülkü Güney, konu ile ilgili yasa teklifini genel kurul gündemine aldırmak için çalışmışlardır. Askeriye kökenli olan Yücel Seçkiner, daha önceden de; ?.. askerlik görevini yapmamış polislerin 3-4 dönemde asker yapıldığını varsayarsak, 3-4 dönemde bunlar 9000?er kişi eder... TSK bu sayıda askerin ne varlığını ne yokluğunu hisseder, ama polis teşkilatı, bunun yokluğunu hisseder..? anlatımında bulunmuştur. Güneri Civaoğlu?nun?Resim? başlığıyla yazdığı makalesinde belirttiği gibi, Yücel Seçkiner; askerlerle -ve özellikle de Çevik Bir?le- Başbakan Mesut Yılmaz?ın arasında köprü vazifesi gören önemli bir kimsedir.? Umulur ki polisin askerliği konusunda Seçkiner?in yapacağı çalışmalar konunun kalıcı bir çözüme kavuşulmasında bir köprü görevi görecektir.

Kanımızca tartışılması ve çözüme kavuşturulması gereken konu, polisin amir ve memurlarının askerliklerini yaparlarken belli bir maaş alıp / almamaları değil, polisin jandarma gibi aynı inzibati görevi yapmış olması nedeniyle, askerliği hiç yapmamalarının gerekliliğidir.

Utandırılarak terbiye edilmeye çalışılırsa, devamlı olarak kendini suçlar.

Hızlı kentleşmenin gerek suçlardaki sayısal ve çeşitlilik bakımından yarattığı artış, gerekse Polis sorumluluk alanındaki genişleme, ülkemiz iç güvenliği açısından konunun önem kazanmasına sebep olduğundan, konu 1992 yılında tekrar değerlendirilmiş ve APK Başkanlığınca hazırlanan Kanun Tasarısı Taslağı, konunun önemi ve ivediliğine binaen KHK olarak yürürlüğe konulmak üzere 20/08/1993 tarih ve 212553 sayılı yazımız ile Başbakanlığa iletilmek üzere Bakanlık APK Başkanlığına gönderilmiş, ancak netice alınamamıştır.

Eğer bu yazılanlar doğruysa, yapılan bu?İzmir Usulü Torbalama?nın, ?eşitlik? ve?hukuk devleti? olma ilkeleri ile taban tabana zıt davranışlar olduğunu söyleyenler haklı olacaklardır. Bu konuyu -biraz da- iç burukluğuyla ifade eden genç emniyet amiri: ?Aslında bunu söylemekten utanıyorum ama, sanki birileri, kendi teğmenleri sıcak bölgede ölmesin diye, bu bölgelere, bu teğmenler kadar yetişmiş olan polisleri, asker üniformasıyla gönderiyor gibi geliyor bana..? anlatımıyla düşündüklerini açıklar. Elbette bu anlatım extreme bir anlatımdır ve her polis akademisi mezunu böyle düşünmemektedir / düşünmemelidir. Ama niçin çift torba usulü kura çekildiğinin üzerine de dikkatlice eğilinmesinde yarar vardır.

Ayrıca, 1995 ve 1996 yıllarında birçok milletvekilinin imzasıyla TBMM Başkanlığına sunulan Kanun Teklifleri de, MSB?nın bu konudaki farklı tavrı nedeniyle ve milletvekillerinin verilen kanun tekliflerinin takipçisi olmamaları nedeniyle istenilen sonuca ulaşılamamıştır. denilmektedir.

Desteklenip yüreklendirilirse, kendine güven duyar.

Yine Türkiye gazetesinde yazan rahmetli Prof. Ayhan Songar da Mehmet Barlas?ın parmak bastığı konuya dikkatleri çekerek: ?Polislerimizin haklı bir isteği? başlığıyla yazdığı makalesinde, öğretmenlere tanınan temel eğitimi tamamladıktan sonra kendi görevlerinde askerlik yapmalarına atıfta bulunmakta ve: ?.. eskiden itfaiye sınıfına da aynı imkan tanınıyordu... Polis esasen aldığı eğitim ve icra ettiği meslek bakımından askerliğe çok benzeyen bir iş yapmaktadır... Dış güvenliğimizi askerler nasıl koruyorlarsa, iç güvenlik bakımından da emniyet mensupları büyük önem arz etmektedir. Asker ve polis bir bütünün iki parçası gibidir. Bu durumda bir yarıdan alınacak bir kısmın, diğer yarıya eklenilmesinin bütün adına bir takım mahzurlar doğuracağı açıktır..? değerlendirmesini yapar.

Polisin askerliği konusu tartışılırken öncelikle söylenilen konulardan bir tanesi de, polisin, askerlik yaptığı süre içinde maaş almadığı için maddi zarara uğraması ve geride bıraktığı ailesinin parasal sıkıntılar içerisinde olması konusudur. Kanımızca, bu konu da önemli bir sorundur. Ancak bu problem, askerlik konusuyla ilgili tartışılan noktalardan yalnızca bir tanesidir. Yeni Günaydın?dan Firuzan Kalafat ve Sabah?dan İlker Sarıer de aynı konuya işaret ederek, asıl tartışılması gereken noktanın, ?temel askerlik eğitimi sonrasında polislerin geriye kalan askerliklerini, kendi görev yerlerinde yapmalarının gerekliliği? olduğunu ifade ederler.

Eğer bir polis:

Kanımızca; Hanefi Avcı?nın da haklı olarak ifade ettiği gibi: ?.. Bir takım insanlara karşı, bir takım yerlere karşı çaresiz kaldığımı hissediyorum. Çünkü bizim kendimizi savunmaya bir şeyler söylemeye hakkımız yoktur. Kendimizi savunacak bir müessese, bir mekanizma da yoktur..?

Övülür ve beğenilirse, takdir etmenin gerekliliğini bilir.

Yine Atatürk?ün, Polis Enstitüsünü ve Jandarma Okulunu aynı bahçenin içinde ve yan yana binalarda, hem de aynı günde açması da göz ardı edilemeyecek önemli bir olaydır.

Kanımızca, ?sürekli aydınlık için bir dakika karanlık? gibi eylemlerde yasalar, eğer polisin elini-kolunu bağlayıcı bir rol oynamasa, polislerin büyük bir çoğunluğu da; Semiha Yankı?nın seslendirdiği?Seninle bir dakika? adlı şarkıyı, en gür sesleri ile söyleyecek olan kimselerdir. Milliyet gazetesinin, ?.. polis ekip otosunun içerisinden klakson çalarak eyleme destek veren polisleri Fatma Girik?in, yanaklarından öperek kutladığı..? haberi, polis bağlamında söylediklerimiz için güzel bir örnek oluşturmaktadır.

?Polisin askerlik sorunu geçtiğimiz günlerde Ankara Emniyet Müdürlüğü Çevik Kuvvet Şubesi?nin Hipodrom?da yaptığı gösteride de gündeme geldi. Yasadışı gösteri yapan grup rolünü oynayan polisler, attıkları çeşitli sloganlar arasında, ?polise zam, ASKERLİK YOK? sloganını da sıkıştırdılar. Yani polis bir defa daha halini arz etti. Gerisi yasal düzenlemeyi yapacaklara kaldı? anlatımıyla sonuçlandırır.

Aslında, yalnız polislerin askerliği konusunda değil, bunun dışındaki konularda da polis hakkında bir değerlendirme yapılırken, Prof. Doğan Cüceloğlu?nun Türkçeleştirdiği Dorothy L. Nolte?nin şiirini, polise uyarlayarak okumakta ve eleştiriyi ona göre yapmakta yarar vardır.

Askerlik tartışmalarına katılan İçişleri Eski Bakanı Abdülkadir Aksu da: ?.. ben başından bu yana, polislerin askerlik görevlerini çalışarak yapmaları taraftarıyım. Bunun için kanuna gerek olmadığı kanısındayım. İstenirse bu konu bir yönetmelikle de halledilebilir..? demektedir. Emniyet eski Genel Müdürü ve eski bakan olan Mehmet Ağar ise?.. yasanın bir defaya mahsus olarak çıkarılmasını ve 35,000 polisin parasal ve ruhsal mağduriyetinin giderilmesini..? önermektedir. Bir diğer İçişleri eski Bakanı olan Meral Akşener de: ?.. polisin askerliğini görevinde yapması konusunu canı gönülden desteklediğini..? ifade eder.

Emniyet Hizmetleri Sınıfı personelinin temel askerlik eğitimine müteakip askerlik hizmetini Emniyet Teşkilatı kadrolarında tamamlamalarına yönelik Kanun değişikliği çalışmaları yıllardan beri sürdürülmektedir. 1990 yılında Erzurum Milletvekili olan İsmail Köse tarafından TBMM Başkanlığına verilen Kanun teklifi, Bakanlığımızın uygun görüşüne rağmen, Hükümet tarafından Jandarma Genel Komutanlığının yetişmiş personel kaybına sebep olacağı ve teklifin Kanun hazırlama tekniğine aykırı olduğu gerekçesiyle uygun görülmemiştir.

Sabah?dan Mehmet Barlas: ?.. farklı mesleklerin, askerliklerini farklı şekillerde yapmaları, polisin dışındaki meslek sahipleri için mümkündür. Örneğin yüksek okul ve dengi okul mezunlarının bir kısmı uzun süreli yedek subay, bir kısmı kısa dönem er olabilmektedir. Çeşitli zamanlarda öğretmenlerin temel eğitimden sonra, TSK kadrosunda öğretmenliğe devam etmeleri de mümkündür. Polislerin de, temel eğitimden sonra, askerliklerini mesleklerinde tamamlamaları?eşitlik? açısından bir problem doğurmaz..? haklı anlatımında bulunmaktadır.

?Dün sizin hali tavrınızdaki mertlik ve erkeklik, yürüyüşünüzdeki intizam ve ciddiyet, size olan haklı itimadı kuvvetlendirdi ve herkesi memnun etti. Çünkü herkes biliyor ki ve bilmelidir ki POLİS ve JANDARMA kuvvetleri vatandaşlara huzur ve sükun temin eden, Cumhuriyetin kanunlarına ve medeniyet düşmanlarına karşı kullandığı bir kalkandır. Binaenaleyh, Cumhuriyetin kanunlarına, memleketin huzur ve asayişine karşı gelebilecek ve vatandaşların hürriyetine tecavüz edecek her şeririn kafası behemahal bu kalkana çarpmalı ve parçalanmalıdır? diyerek, George Orwell?in söylediği, ?her insan eşittir ama bazı insanlar diğerlerine göre daha fazla eşittir? anlatımının da polis-asker bağlamında doğru olmamasının gerekliliğini vurgulamaktadır.

Peki ama, mecliste grubu bulunan bütün siyasi partilerin desteklediği polisin askerliğini kendi görevinde yapması ile ilgili yasa teklifinin gelişimi nasıl olmuştur? Bu konuda daha önceden ne gibi çalışmalar yapılmıştır?

Dönemin DYP Genel Başkan Yardımcısı Hasan Ekinci, dönemin ANAP Genel Başkan Yardımcısı Yüksel Yalova, dönemin Emniyet kökenli milletvekili Saffet Arıkan Bedük ve Türk Kamu Sen Genel teşkilatlandırma Sekreteri ve Türk Büro Sen Genel Başkanı Fahrettin Yokuş da polisin askerliğini kendi görevi içerisinde yapması görüşünü desteklediklerini açıklamaktadırlar.

Bu konudaki tartışmalara girmeden önce, en son olarak bu konuda açıklama yapan Milli Savunma Bakanları İsmet Sezgin?den, Vecdi Gönül?e kadar olanların hepsi: ?.. bu konuyla ilgili ortak bir çalışmanın Genelkurmay Başkanlığı ile MSB?nın birlikte yaptıklarını ve polislerin askerlik görevlerinin kolaylaştırılması için uğraşıldığını..? söylemektedir. Dönemin Emniyet Genel Müdürü Necati Bilican?ın da; ?.. polislerin askerliklerini kendi görevleri başında yapmaları konusunda ısrarlı olduğu..? eğer bu olmaz ise, o zaman da hazırlanan bir diğer taslak çerçevesinde: ?.. polislere askerlikleri süresince maaşlarının bir bölümünün verilmesi ile ilgili yasal düzenlemenin yapıldığını..? belirtilmektedir. Bu konuda hiçbir çalışma yapmayan ve aksine yapılan çalışmaların da olmaması için talimat veren tek eski EGM Gökhan Aydıner?dir.

Bu sorduğumuz soruların yanıtlarını doyurucu olarak EGM?de dönemin APK Başkanı olan Dr. Nihat Dündar verir. Nihat Dündar?ın yaptığı açıklamalara göre: