Sn. iştiyak,

alıntıdır...

Ben aslında tek olanı severim. Yarattığın her şeyde seni seyrederim.

Zaman içerisinde toplumda laleye olan merak ve sevgi artmış, bu artışla birlikte laleyle ilgili sorunlar da görülmeye başlamıştır. XVII. yüzyılda binlerce lale çeşidinin yetiştirilmesi neticesinde artan sorunları çözmek amacıyla Sultan İbrahim tarafından konunun uzmanlarından bir kurul oluşturulmuş ve Mesnevi şarihi Sarı Abdullah Efendi, Ser-Şükufeciyan-ı Hassa olarak atanmıştır. Sultan IV. Mehmet devrinde de bir?Çiçek Encümen-i Danişi? kurulmuştur.

Onu çiçeklerin içinde bu kadar değerli kılan neydi acaba.

Gün yeni yeni salınırken tanyerinde,

Y. Kemal Beyatlı

Subh dem dönse n'ola mihr-i cemale lale,

Nasılda güzel yol kenarları onlarla, nasılda güzel renkleri ve çeşitleri.

İntikam alırcasına lalenin başında ötmeye başladı. Gül duysun ve kıskansın diye sesini iyice yükseltti bülbül. Karanfil, papatya, menekşe, kardelen? Çiçek adına ne varsa hepsi lalenin başına toplandı. Kıskandılar laleyi. Kimse anlayamadı, neden? Birden kıpkırmızı oldu lale. Bülbül iyice coştu. Saatlerce öttü. Sesi kesildi. Artık ötecek hali kalmamıştı. Döndü. Lakin gül yoktu ortalarda. Telaşlandı. Gözyaşları içindeki orkideye sordu:

Uyan saki, lale devrindeyiz!...

sevgi de şefkatte bu damlayla bu yaprakta mühürleniyor;

XVII ve XVIII. yüzyıllarda bahçelerin vazgeçilmez çiçeği olan lalenin şüphesiz maddi değeri de artmış, bu durum bazı nadir lale soğanlarının fiyatlarının fazlasıyla yükselmesine sebep olmuştur. Özellikle XVIII. yy?ın ilk yarısında lale fiyatlarının çok pahalı olduğu bilinmektedir. Fiyatların aşırı derecede artmasını önlemek amacıyla, 1725 yılında lale soğanlarının fiyatlarını tespit eden bir liste hazırlanmış ve soğanların bu listedeki fiyatların üstünde satılması yasaklanmış. Bu dönemde en kıymetli lale 50 kuruş değerindeki Nize-i rummani?dir. Bu lalenin fiyatının başka bir kaynakta 200 kuruş olarak kaydedilmesi ise lale bitkisinin bu yüzyıldaki maddi değerini ve buna bağlı olarak lale zevk ve israfının ölçüsünü göstermek bakımından önemlidir.

Kendi kendine yetişen laleler gibi ezelden dağlanmış.

Ebru sanatında lale,

veya minimum 15 cm. derinliğinde bir saksı ve toprak

bir damla düşüyor mavi bulutlardan al bir lalenin yanağına.

Hülasa; lalenin eğlal oluşu, Lalenin hakikat deryasına dalış halidir.

Gözüne bayram ettirmek, lale yetiştirmenin keyfine varmak isteyenlere:

Ya şevk içinde harab ol, ya aşk içinde gönül!

o güzellik karşısında bir damla yaş kirpiklerinden yol bulup

Lale merakının ezeli olduğunu ifade eden Remzi Efendi ise;

Ne zariftir

Lam Elif He harfimi?

Amma lale gibi ol ki, halinden sadece "yar" haberdar olsun...

kasdedilen "Mevla"dır. Her yerin ayan oluşuyla kalb kainatın esrarını okuyucu ve alıcı bir hale gelir. Ve Cebrail'in "Oku" emrini müteakiben örtüsüne bürünen ürkek yürek, artık serpilip açılır ve her yanda Leyla'yı "Mevla" görür hale gelir.

Lale ile acı gerçekler mutlu düşlere, paslı demirler parlak gümüşlere, yavuz bakışlar tatlı gülüşlere döner birden; lale ile uğruna can verilecek bir sevgili yaşar içimde. Lale, bağıma taç ve ben ona muhtaç.

Süzülür narin boynunu bükerek

Lale, kelime olarak ele alındığında Arapça "Allah" lafzına ait harfleri taşımakta olduğu görülür. Eğlal kelimesi de "lale" kökünden gelir. Eğlal ise Yasin Su resi'nde "eğlalen" şeklinde geçmektedir. Manası ise; "boyunduruk"tur.

- Tercihen gölge bir bahçe

Ezelidir bu hevavü heves şimdi değil.

Sebep ne olursa olsun ben Laleyi çok severim. Ben aslında her şeyde seni severim.

işte bir tek onlar duyabiliyorlar

Bir İngiliz kadını, İstanbul?daki bahçe bolluğuna ve çiçeklerle sarmaş dolaş evlerin çokluğuna o

Lalenin harfi manası "hilal"e de ulaşmaktadır. Onlar semadaki hilalin parıltılarıyla yol alır, yıldızlarla semaya dururlar. Bir semazenin en makro halidir, hilali çevreleyen yıldızlar?

Lalenin renkli yapraklarının yukarıya doğru olması da tıpkı bir dervişin dua edişindeki edayı andırır. Zira derviş bu hal ile sırat-ı müstakim üzere olmayı murad etmiş ve ifrat-tefrit noktalarını törpüleyerek hakikate, yani istikamete ermiştir. Ve tıpkı lalenin deru nundaki siyahlığı göstermemesi gibi o da içinde yaşadığı yanış halini gizlemiş ve kendine her nazar edene o güzel rengini sunarak ona ferahlık vermiştir. Nitekim lalenin en revaç bulduğu dönemlerden biri olan Osmanlılar zamanında ona, "ferahaver " denmiştir. İşte bu vasıflarla vasıflanan derviş de tıpkı lalenin bu adını alarak etrafına letafet ve zerafet saçmış, gönüllere ab-ı hayat sunmuştur.

Ben şu an okuyorum ve hayatım boyunca bir lale hiç dikkatimi çekmemişti, şu an lale aşığı oldum. O derece...

İşte hayat bu damlada gizleniyor...

Katre-i Matem

"Ey Gönül! Canına üflenen nefhayla yan da kavrul!

- Gülüm nereye gitti?

Lalenin içi kömür gibidir. Ancak dıştan görünmez. Dışı ise içinin tam tersine pasparlak, canlı ve ru ha sekinet verici bir görünüme sahiptir. Onun bu hali tıpkı bağrı yanık bir dervişin mütebessim nu r haleli yüzüne benzer.

Bununla beraber yine de laleyi sıradan bir çiçek olarak göremeyiz; böyle bakmak ona haksızlık olur. Bir dönemin simgesi olması; şarkılara, şiirlere ilham kaynağı olmasının yanında görüntü itibariyle de en asil çiçeklerden biri.

Lale gibi sussam.

Kıvrılırken renkler ebru teknesinde

kadar hayran olmuştu ki, ?Keşke Shakespeare ünlü Romeo ve Juliette eserindeki bahçe sahnesini yazmadan önce Boğaziçi?ni görmüş olsa idi? demiştir.

bağrına bastınmı biir lalenin ince kalbini sevgiye akan bakışlarını buldunmu onu izlerken...

Bununla beraber Kur'an-ı Kerim'in altıncı ayeti de "Bizi dosdoğru yola ilet" ayet-i kerimesidir. Bu ayet aynı zamanda bir dua vasfı taşımaktadır.

Devr-i gül sohbetine laleyi iletmediler.

Kendimi Leyla'da bulsam...

Ne çekicidir

Bir avuç lalenin mavi gölgesinde,

İki dinin kutsal çiçeği?ters lale?

Yoksa ebced hesabıyla 66 sayısı mı?

Ki dağdar-i ezel hemçu lale-i hodrust

Bin pişmandı bülbül.

Ey Gönül! Canına üflenen nefhayla yan da kavrul! Amma lale gibi ol ki, halinden sadece "yar" haberdar olsun. Öyle ki, Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- ümmeti için gönlü daim hüzne gark olurken dahi, yüzü her lahza beşuş idi?

Leyl; gece demektir. Gece sevda demektir. "Sevda"nın asıl manası "siyah"tır. Gece kıymet bilene "kara sevda"nın yaşandığı anlardır. Eğer sen geceyi kopkoyu bir boşluk olmaktan çıkarmak istersen, gönüldeki yarları ve ağyarları yok etmelisin! İşte o zaman her yer sana ayan olur. Sanırsın ki gece bitmiş de gündüz oluvermiştir. Böylece fani muhabbetler silinerek kalb sevdanın deryasının derinliklerinde yolculuğa çıkmıştır. Burada bahsedilen "Leyla" temsili olup, asıl

Servi yürütmediler goncayı söyletmediler

Ya lale açmalıdır göğsümüzde yahud gül..

Vahdet yani teklik ve her şeyde sadece onun olması mı?

İncelikler incesi...

Açıklayabilir misiniz sn mimesis?

Hazan bahçesinde umut yetiştirenler,

- Lale soğanları

Bülbül küstü güle.

Kırmızı Lale

lalenin suskunluğunda suskunluğunu bozabilenler

eyvallah!..

Biz güle, güllere, kattığı anlamlara vurulduk yıllarca, hem edebiyatımızda hem gönül hanemizde. Bilemedik lalenin sırla dolu dünyasını. Çok değişik ve hoş çalışmalarla karşılaşıyorum zaman zaman, bunları paylaşmaya ve lale'ye bakışınızı anlatmaya bekliyorum tüm edebiyat gönül ehlini. İlk can yakıcı beyitle buyrunuz gönül soframıza:

İnceliklerin santında incelikler incesi mahsun, boynu bükük lale...

- Ama ben kıskandırmak istemiştim sadece, dedi.

lalelerin sessiz türkülerini ve

dokunuşlarında sevgiye şiirler yazanlar lale vaktinde laleler gibi

Sevda Önal?ın makalesinden faydalanılmıştır.

İHTİYACINIZ OLANLAR

Lalede, Leyla'da

Çevreye verdiği hoşluk ve maneviyatı ne kadar da farklı!

- Hata yaptın bülbül kardeş. Gül, kırmızısını senin ötüşünden alıyordu. Sen gidince ne kırmızı kaldı ne de gül. Şimdi nerede kırmızı bir lale görürsen bil ki bir gül daha ölmüştür, dedi.

LALENİN SUSKUNLUĞU...

Dudaklarının bir busesi var mı bir lalenin kadife yaprağına dokunmuş?

Gerçek lalelerin hepsinde renkli altı yaprak bulunur. Bu ise imanın altı nu runun libasına bürünen dervişin iman ve ihsan potasında erimesi ve daha sonra bu nurun şualarıyla derinden bir yanışa gark olmasının da bir simgesidir.

onun güzelliği serin rüzgarlarla doldumu içine;

Çok beğendiğim şairlerden biri sabahın bu saatlerine damgasını vursun!..

Kaç gönül kaldı ki saksısında laleler büyüten?

Sn. gamze'nin iletisindeki alıntıda savunulduğu gibi lalenin anlamsal açıdan bu denli çok boyutlu bir çiçek olduğunu sanmıyorum. Yazıda lalenin art alanlarıyla ilgili aşırı zorlamalara gidilmiş, hatta neredeyse kutsal çiçek ilan edilmiş.

Gözyaşlarını usulca sildi orkide ve belki de en bilge duruşuyla:

Aydınlatır içimizi

Boynunu büktüğü ve nektarları döküldüğü için 'ağlayan lale'ismiyle de anılıyormuş. Van'ın ve Hakkari'nin birçok mezarlığında ters laleyi görmek mümkün hüznün sembolü anlamında. Ayrıca Hrıistiyanlar tarafından ters lalenin Hazreti İsa çarmıha gerildiğinde ağlayıp hüzünlendiği için boynunu büktüğü ve ağladığı söyleniyor.

Hafız?ın gönlü sadece şimdi heves ateşiyle yanmıyor;

İsmi Lale Devri ile özdeşleşen N. Damat İbrahim Paşa ile birlikte lale özel bir meraka, hatta toplumu etkileyen bir modaya dönüşmüştür. İnsanların his ve zevklerine hitap eden bu renkli ve narin çiçek, Lale Devri?nin sosyal ve kültürel ortamında zirai bir bitki olma özelliğinin üzerine çıkarak başlı başına bir?Lale Devri? oluşturacak şekilde kimlik kazanmıştır. Kısa sürede çılgınlığa dönüşen lale zevki etrafında hemen tüm sanatları kapsayacak zengin bir kültür oluşturulmuştur. Yine o tarihlerde İstanbul?da 1588 lalenin ismini ezberden söyleyecek; ayrıca gülün, zerrinin, şakayıkın binbir çeşidi hakkında üç gün üç gece boyunca meseller anlatacak kişilerin yaşaması, lale hayranlığının toplumda ne ölçülere ulaştığını anlatan ilginç ayrıntılardır.

Eyvallah:)

Lalenin ebced hesabı 66'dır. Altmış altı "Elhamdülillah"a denk gelir. Onlar o hayret makamının coşkusuyla yaşadığı istiğrak haline hamdederek "Elhamdülillah" derler.

Rasu lullah -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz hicret edecekleri vakit kapıdaki müşrikleri etkisiz hale getirmek için Yasin Su resi'nin bu ayetini okuyarak onlara bir avuç toprak atmıştı. Müşrikler bunun etkisiyle sanki boyunlarına boyunduruk geçirilmişçesine başlarını aşağıya indirememiş ve Efendimiz'i görememişlerdi. Onlar Efendimiz'i göremedikleri gibi gözleri kainatın bütün hakikatlerine ama olmuştur.

Klasik Türk şiirinde 16. yüzyıla kadar sözü edilen lalelerin yabani türleridir. Yabaniliklerinden dolayı?taşralı?dırlar. Bir bakıma lale utangaçlığın, çekingenliğin sembolüdür:

usulca avuçlarına alıp ince belini, içine çektin mi suskunluğunu;

- Saatlerce ötüyorum başucunda senden hiçbir ses gelmiyor; ben yapacağımı bilirim! dedi.

-alıntı-

Siyah Lale, ?Gamdan güler zevali melalime ağlarım? der sanki lisan-i haliyle? Türdeşi olan beyaz laleler haz ve zevk yolcusuyken o çileye taliptir zira? O, hak nebiye kulak hatta yürek veren? ?Benim bildiğimi bilseydiniz az güler çok ağlardınız? diyen o hak nebi?ye? Gözyaşı ile beslenir siyah lale? Ruhu tertemizdir zira çile banyosunda yıkanır her daim? Şiirseldir ve açıktır ilhama bundan dolayı? O acıyı şerbet tadında yudumlar, yudumlarken türdeşleri hayatı şehvet tadında? ?Ekserunnas? değil?ulul elbab? olma makamıdır onun ki? Ali bin Ebi Talib?in sözündeki gibi?İnsanlar arasında insanlardan bir insan olmak? ama dik durmak ve prensip sahibi olmak? Alexandre Dumas?ın?Siyah Lale? romanında vurgu yaptığı gibi ilkeli olabilmek? O basit bir Stoaci değildir asla? Izdırab onun mesleği değil davasıdır zira?

Yoksa başını dimdik tutması, tek bir çiçek vermesi mi?

Kendini özletir bir yıl süreyle, hasret bırakır kendine.

Benim için ise lale , kökleri çok derinde ama artık hiçbir zaman açmayacak olan bir çiçek.

Beklide bu kadar kısa sürede görünüp kaybolması arttırır değerini.

dirilip duaya duranlar yürek topraklarına lale soğanları ekenler dört mevsim içlerindeki gökyüzünden çiçek kokulu yağmurlarla, lale sulayanlar

- Az önce öldü! dedi orkide.

La'da?

Ne gizemlidir

Oldu mazhar-ı aded-i ismi celale "Lale".

Lale sanıldığının aksine oldukça kolay yetişen ve dayanıklı bir bitki. Ayrıca her yıl bakım gerektirmeksizin çoğalıyorlarda. Dolayısı ile rönesansta insanları savaştıran, bir soğanı için ev satılan bu değerli bitkiyi, günümüz koşullarında evinizde yetiştirmek mümkün!

Lale Türk edebiyatında özellikle şiirde çok önemli bir yere sahiptir. Lale klasik Türk şiirine 15. yüzyılda iyiden iyiye yerleşmiştir. Renginden dolayı, kan, mum, şarap, yanak, yara gibi unsurlara, şeklinden dolayı kadehe benzetilmiştir.

kaç gönül gözü kaldı ki onların gözlerinde kilitlenen?

Lalenin ve lale tarihinin Türkiye?deki serüveni Türklerin Anadolu?ya gelmeleriyle birlikte başlar. Türk tezyinatında XII. yüzyıldan itibaren stilize edilmiş olarak Selçuklu abidelerinde, yazma kitap ve ciltlerinde yer almış, XVI. yy?dan sonra da bahçe ve çiçek zevkinin toplumda yerleşmesiyle birlikte süs bitkisi olarak yetiştirilmiş olan lale mimaride, çinide, kumaş ve elbiseler ile daha pek çok sanat eserinde zarif bir motif olarak kullanılmıştır.

Yüreğine sekine inmiştir çoktan? O halinden memnundur zira?

Kapa gözlerini ve dinle saki, bir İstanbul lalesinin çığlıklarının duyuyor musun? İstanbul'a çıkmayan bir lale yolu, laleye çıkmayan bir İstanbul kadar kayıptır, yitiktir. Rüzgarları toplayan hüzünler aşklar yoksa İstanbul bahçelerinde ve bir kabir başında ışıklar yas tutar gibi laleler ağlar seher vakitlerinde.

Ufak bir araştırma yapıp çok güzel duygu ve dünyalara adım atmama vesile olduğunuz için teşekkürler sn mimesis.

alıntıdır katre_i matem

Sevgini yeryüzündeki renkleri çiçekler baharın sevgilisi nisanın ilk aşkı masumluğun sultanı, sessizliğin hilkati laleler...

onun yüreğinde durakladı mı?

kocaman yüreklerini dinlendirebilenler

Lale-hadler yine gülşende neler itmediler

kalplerinde toprağa götürdükleri yağmur renkli gizemini!..

Taşradan geldi çemen sahında biçare durur

Necati Bey

Ne in zeman dil-i Hafız der ateş-i heves est

Laleye pir-i sabadan bu nefes şimdi değil

Karmaşık bir renk cümbüşünün içinden

Sen ıslak yanaklı bir laleye sokuldunmu hiç;

Bunun mukabili olarak kalblerine Allah lafzını yerleştiren ve istidadınca idrak etmiş olan Hak aşıkları da sanki boyunlarına nurdan bir halka geçirmişcesine başları yukarıda ilahi cezbeye gark olmuş, onun neşvesiyle müstağrak bir haldedirler. Aşağının kötülük ve pisliklerinden uzak, masivadan arındırılmış bir gönülle herşeyden mahru m olanlar için dua ve iltica halindedirler.

Hüznün, yalnızlığın simgesi lale...