Şairliği hem babasından, hem de kardeşinden üstün olan Cem, şiirlerinde ülkesine, arkasında bıraktığı annesine ve çocuklarına olan özlemini dile getirmiştir.

Bağlamaz Firdevse gönlünü Kalata'yı gören

" Bir şaha kulam ki kulı sultan-ı cihandır " diyerek hiç de kolay söylenmeyecek bir mısra-ı berceste yazmıştır.

İyi bir şair olmakla birlikte yer yer çok güzel beyitler söyleyen Fatih,

Nitekim Bayezid tahta geçmiştir.

I. Mahmud, Sebkati;

Gelelim Sultanların şiirlerinde kullandıkları mahlaslara.

Sitanbulum, Karamanum, diyar-ı milket-i Rumum

Azizüm, Yusufum, varum, gönül mısrındaki hanum

Nebatum, şekkerüm, gencüm, bu alem içre bi-rencüm

Teşekkürler berfin, ben yazılı, sen görsel, konuyu tamamlıyoruz:)

Hele oğlu Oğuz'un Bayezid tarafından öldürülmesi onda derin yaralar açmış, ve sevgili oğlu için fevkalade duygu yüklü 33 beyitlik bir mersiye yazmıştır.

Canumı odlara atdı derd-i Oğuz Han felek

III. Murad, Murad ve Muradi

Ey felek dayim beni sen na-murad itmek neden

Hayatum, hasılum, ömrüm, şarab-ı Kevserüm, Adnüm

Düşünün ki devrin ustaları, Baki'ler, Fuzuli'ler, Zati'ler, Nefi'ler ve daha birçok şiir sultanları.

Kanuni'nin Hürrem'e olan aşkı malumdur, en güzel şiirlerini de ona yazmıştır.

Lutf ile hanesine bas kademün

Na-murad olmasını dayim murad itmek neden

Kapunda çünki meddilhem seni medh iderem daim

Adile Sultan, duygusal, samimi ve dini şiirler yazmış Divan sahibi sultandır.

Bir beytinde başına geleceklerden sanki haberdardır:

Saki, getür, getür yine dünki şarabumı

Celis-i halvetüm, varum, hablbüm, mah-ı tabanum

Tebriz seferinden dönerken İstanbul'a beraberinde getirmiş olduğu sanatkarlar,

Kara kara kanlara boyandı bahristan felek

sanatlar da Kanuni ile birlikte doruğa çıkmıştı. Osmanlı ordusu, denizde ve karada inanılmaz bir biçimde zaferden zafere koşarken

Muhteşem Yüzyıl, Muhteşem Şair Sultan Süleyman

Osmanlı Padişahları, Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşundan itibaren şairleri ve bilim adamlarını desteklemişler, özellikle Türk dilinin gelişmesinde çok büyük rol oynamışlardır.

Genc-i Karun ile bin bin milket-i Osman felek

İşid elden Şah Oğuz'un şehid olduğunu

Bahılrum, behçetüm, ruzum, gülüm, ey verd-i handanum

Ağlamakdan ol ciğer-guşem firakından müdam

Cana kar eyledi güzel sitemün

Farisi adı ile oldukça sade şiirler bırakmıştır arkasında.

Sanma şahım / herkesi sen / sadıkane / yar olur

III. Mustafa; Cihangir

Bedehşanum u Kıpçagum u Bagdadum Horasanum

Herkesi sen / dostun mu sandın / belki ol / ağyar olur

Romantikliğinin altında Mara'ya olan tutkusu bilinir. Ona duygulu şiirler yazar.

Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi

II. Osman; Farisi

Kanuni S. Süleyman; Muhibbi

Huda fursat virürse ger kara yire karam anı

musikişinaslar, hasılı kültür adamlan kısa sürede ürünlerini vermiştir. Selim'in

eserin ismini sayfanın başına yazardı. Süleymaniye Kütüphanesi'nde bunun pekçok örneği mevcuttur. Gazellerinden bir örnek:

Yürek pür-gam gözüm pür-nem Muhibbi'yem hoş-elhanum.

I. Bayezid; Adli

Kabakçı isyanı ile tahttanindirilen III. Selim, İlhami mahlası ile şiirler yazmış ve Divan tertip etmiştir. Sultan şairler arasında Cem Sultan'dan ve Kanuni Sultan Süleyman'dan sonra şiirleri üzerinde durulması gereken padişahlar arasındadır.

Osmanlı Sultanlarının, II. Murad'dan başlayarak İslam kültür ve edebiyatını da çok iyi bildiklerini ve hemen hemen hepsinin şair olduğunu görmekteyiz. Osmanlı Sultanları da diğer şairler gibi mahlas kullanmışlardır. Pek çoğunun da divanı bulunmaktadır.

Osmanlı Sultanlannın dokuzuncusu olan Yavuz Sultan Selim edebi alanda çok yetkindir

II. Murad; Muradi

Talihsiz, Genç Sultan..

Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi

Bizümle saltanat lafın idermiş ol Karamani

" Halkın nazarında devlet en çok itibar edilen bir şeydir, ama bu dünyada gerçek devlet bir nefes

III. Selim, İlhami;

Bu saltanat-ı dünye içün bunca taleb ne?

sağlıktır" anlamında söylediği beyit bugün bile dillerde darbımesel olarak söylenir:

Farsça şiirler söylemeye daha meyyal idi. Şiirde Selim veya Selimi mahlaslarını

Ben var iken gerek bana, bu zevk ü bu safa

Dad elünden ey felek her gün bana cevr eyleyüp

I. Selim Selimi

Turunc u nar u narencüm ben üm şem-i şebistanum

Şiirde Muhibbi mahlasını kullanan Kanuni'nin

I. Ahmed; Bahti

Saçı vavum kaşı yayum gözi pür-fitne birnilrum

Çün ruz-ı ezel kısmet olınmış bize devlet

Kederli Baba Cem Sultan

Farisi aşk ile yatur hasta

Elimizde şiirleri olan ilk sultan şair II. Murad' dır.

Türkçe şiirler söylediğine dair rivayetler varsa da Aşık Çelebi'nin de dediği gibi

Sofu veya Bayezid-i Veli olarak tanınan II. Bayezid okumaya çok meraklı idi.

Romantik Sultan Şair II. Murad

Elde Divan'ı bulunan ilk şair sultan, Fatih Sultan Mehmed'dir.

Cem Sultan, kardeşi ile olan olaylardan sonra artık İstanbul'da kalamayacağı aşikar olduğundan çevresindeki şairlerin bir kısmı ile birlikte kaçmıştır.

Beni divane etdi gonca femün

Kasesini pür idüp adl ile zad itmek neden

Olmadı zerrece bana keremün

Fatih Sultan Mehmet; Avni

Takdire rıza vermeyesin buna sebeb ne?

Bini gamgin eyleyüp ağyarı şad itmek neden

Bir gün gele kim görmeye kimse türabumı

edebiyat çevrelerinde Baki, Hayali, Taşlıcalı Yahya Bey, Fuzuli, Lamii gibi, şiirde kendi çapında bir zirve teşkil eden şairler yetişmişti.

Sen bister-i gülde yatasın şevk ile handan

Cem, sadece Türkçe şiir yazmamış, bir de Farsça divan meydana getirmiş, aynca babası Fatih Sultan Mehmet adına Cemşid u Hurşid adlı bir de mesnevi yazmıştır.

V. Mehmed; Reşad

Görmedim böyle derdini serimün

II. Mahmud, Adli;

Neler çektim bu dünyada ben ol gözü elalardan

II. Selim, Selim ve Selimi;

Sen bu hüsn ile anı kafir-nijad itmek neden

II. Murad, ince, hassas, ve eğlenceye düşkün, romantik kişiliğiyle vurgulanır.

Neşatum, işretüm, bezmüm, çeragum, neyyirüm, şem'üm

Yar olur / ağyar olur / serdar olur / didar olur

Servi anmaz anda serv-i dil-arayı gören

Yakamı yırtup elünden nicesi ah itmeyem

Gerçi bağlandı dil o kalkülüne

Bir gün kimse toprağını bile görmeyecek] diyebilmiş bir padişahtır.

Nimet-i vaslı felek virüp rakibe zehrini

Ölürsem boynma kanum meded hey nii-müselmanum

Haccü'l-haremeynem diyüben da'vi kılursın

( Ey şarap sunan güzel, yine dünkü şarabını getir, yine çeng ve rebahımı

Bana kaldı çekmeğe elemün

kimliğini ve duygulannı söylemekte bir sakınca görmemiş; sevdiği kadına kul olduğunu

Çalışur hasid ü bed-hah benüm nekbetime

Usandım gayrı bizarım sitemli merhabalardan

Yavuz Sultan Selim,

III. Ahmed; Necib;

Derd ile oldı Fergistan'da Cem mecnun felek

İstanbul Aşığı Fatih

Osmanlı Sultanlarının belki de en bahtsızı Yedikule' de hunharcasına daha on dokuz yaşındayken öldürülen II. Osman'dır. Genç Osman olarak da bilinir.

Söylet dile getür yine çeng ü rebabumı

III. Mehmed, Mehmed ve Adli;

Padişahlar dışında, hanedana mensub şehzadelerde şiir yazan, edebiyat ve sanatla ilgilenen şairler vardır, Cem Sultan dışında, Kanuni'nin oğlu Bayezid Şahi mahlasını kullanmıştır. II. Bayezid'in oğlu Korkut, Haremi mahlası ile eserler vermiştir. Yine II. Mahmud'un kızı Adile Sultan.

Bayezid, Cem hacca gidip döndükten sonra da saltanat davasını edince ona,

Asıl biz teşekkür ederiz sayın editör..

II. Mustafa,; İkbali

Cem hecrile balin edine harı sebeb ne?

Niyyetim hizmet idi saltanat u devletüme

Cem de kendisine,

Osmanlı Padişahları'nın devrin edebiyat ustaları ile boy ölçüşecek derecede şairlik yanlarının olması, kültür ve sanatta hiç de küçüksenmeyecek derecede ileri olduklarını gösterir.

IV. Murad; Muradi;

Sayenizde bir sürü bilgi öğreniyoruz..

Enisüm, mahremüm, varum, güzeller içre sultanum

Çok güzel sevdim alem içre bugün

Kanuni Nesimi'den etkilenmiş hatta ona nazire de yazmıştır. Bu nazire de Hürrem'e olan aşkını dile getirmiştir.

Bir kılına virseler virmezdüm Oğuz Hanumun

Fatih'in ölümünden sonra taht kavgaları başlamış Cem Sultan ve Bayezid birbirine düşmüştür.

Kardeşler Atışması

söylet de gönlüm neşelensin. Bu zevk ve safa ben hayatta iken gereklidir.

Osmanlı saltanatı Kanuni Sultan Süleyman'la altın devrini yaşamış, edebiyat, mimari tıp, astronomi ve diğer

Sadıkane / belki ol / alemde bir / serdar olur

Yine güzel bir konu..

Ayrıca küçük Beliini'nin İstanbul'a gelerek onun portresini yaptığı da malumdur.

Ah u vaveyla dirig u hasret ü sad derd ü ah

Nis ve Fransa daha sonra da İtalya'da özlem içinde buruk bir hayat yaşamıştır.

Kim Oğuz Hanım dahı görmeğe yok imkan felek

"Sen gül yastıklarda coşku içinde mutlu bir şekilde gününü geçiriyorsun. Cem'in ayrılıkla dikeni yastık edinmesine sebep ne?"

İstanbul'un ve Galata'nın güzelliğini bir beytiyle bize bildiriyor Fatih:

kullanırdı.

Lirik şiirlerin yanı sıra kendisini bir hayli yoran Karamanoğlu için şu beyti yazmaktan kendini alamamıştır:

Ol rakib-i kafire adl ile dad itmek neden

Cahilün virüp felek maksadın ehl-i danişün

diyerek aynı vezin ve kafiyede bir beyit göndermiştir.

Fatih, edebiyata gösterdiği ilgiyi ve sevgiyi ve edebi çevreleri korumasını bilim sahasında da sürdürmüş, ünlü astronom ve matematikçi Ali Kuşçu'yu İstanbul'a getirtmiş, bilim adamları ile kendi huzurunda münakaşalar ettirmiş, eserlerinin şerhini yaptırmıştır.

Her okuduğu kitabın başına ve sonuna şahsi mührünü bastığı gibi elyazısı ile de

Hura benzer ol sanem suretde gerçi ey felek

Şair ve bilim adamlarıyla çok sıkı bir ilişki içinde olmuşlar, pek çok Arapça ve Farsça eserin Türk kültürüne kazandırılmasında bizzat önderlik etmişlerdir.

Gayriye bezlidersin ihsanun

demiştir.