Dipnotlar: 1) İbrahim Koç: İstanbul?un Manevi Fatihi Akşemseddin. 2) Nureddin Topçu.: Maarif Davamız

Muhammed İkbal de şöyle feryad eder:

Tabiin?in büyüklerinden Tavus bin Keysan?a biri gelir ve?bana dua eder misin? der. O, ?gönlümde dua edebilecek haşyet hissetmiyorum? cevabını verir. İşte konuşacak insan, bu iç haşyet ve manevi hazırlıkla dolu olarak cemaat karşısına çıkmalı, çıkarken de kötü örnek olmaktan Allah?a sığınmalı. Ve, ?Müslümanlığı benim şahsımda, davranışlarımda ve kaba hallerimde görürlerse dine karşı nefrete sebep olurum? diye hitap edeceği yere tir tir titreyerek yürümeli, sonra da bu duygularla söze başlamalıdır.

?Nerde kaldı göz yaşıyla secde yerini ıslatan, rüku?da, secdede inleyen, o pak alınlar, aydın gönüller? Duymaz, duygulanmaz, gözü yaşarmaz, kalbi coşmaz, kimseler nereden geldiler? diyeceklerdir.

?Aman Ya Rabbi! Bir yanlışlığa düşmekten Sana sığınırım. Sözü söyleten Sensin, telaffuz eden ben olsam da insanların ihtiyacı için bu sözleri hatırıma getiren Sensin. Bunu nefsime mal etmek gibi bir şirke düşmekten beni muhafaza buyur!? diyerek anında kendini sorgulamak, murakabe yapmak çok önemli ve çok zor bir meseledir.

Allah hazırlayandan razı olsun

Gerçekten bu işe ehil olanları, zaman içinde namaz kılanları gördük. Geceleri yüzlerce rekat kılanlar vardı. Cemaatler namaz kılmayı unuttu, şekillere bağlı kaldı; halılar göz yaşlarına, seccadeler temiz alınlara hasret kaldı. Sorsanız halı ve kubbelere:

Ne acıdır ki bu gün eli öpülen imam öldü. Onun yerine memur imam geldi. Biz kendimizi her gün yenileyelim, cemaatimizi ve arkadaşlarımızı onore etmeyi ihmal etmeyelim. Hele cemaati evladımız gibi bilelim ve onları okşayalım. Bu zor ve dikenli yolda Mevla?nın inayeti ve dostlarının himmeti sizler ve bizlerle olsun. Amin. İbrahim Koç

?Ben namazımı kılar, zikrimi evradımı, hatmemi yaparım, çevredeki secdesizler, dalalette gidenler beni ilgilendirmez? demenin İslam?la bağdaşır hiç bir yanı yoktur. Bu görev imam, müezzin, vaiz ve müftü efendinin değil, ?müslümanım? diyen herkesindir. Her hocaefendi kendi cemaat ve çevresinden mes?uldür. ?Acaba bu insanları nasıl irşat edeyim,? çilesini dert edinecektir. Bu çile onun uykusunu, rahatını kaçıracaktır.

Kim ne derse desin, halimiz ortadadır. Söz, baştan ayağa ve sokağa düşmüş, değer hükümleri yıkılmıştır. Fakat bu hasta ve özürlü cemaat bizim evladımızdır. Biz onların mürşitleri ve camilerin imamlarıyız. Ama biz kurtulmadan başkalarını kurtaramayız ki!..

Bu kibr ü kini götür / Gönüller ele getir

Evet bu iş çok ağırdır; halka sohbet etmek çok zor bir iştir. Hatta vaaz, sohbet ve nasihat kadar zor bir iş yoktur denebilir. Her kelimeyi Allah?ın rızasına bağlamak, iyi bir söz söyleyince hemen nefis muhasebesi yaparak:

Bir gönül ele almak / Bin Kabe ziyarettir.? der.

Geliniz bu konuda el ele verelim, ev ev, köy köy yola çıkalım; Okumuşu, cahili, işlisi, işsizi, fakiri zengini, kapı kapı yola çıkalım. İnsanlarla tek tek meşgul olalım. Aksi halde, irşat ve tebliği, hayatının gayesi bilmeyenleri dünyada da ahirette de çok büyük sıkıntılar beklemektedir. Çevremizdeki her sıkıntı ve arızadan sorumluyuz!

Cemaatin içine girilecek, bir gün bu mahalle, diğer gün öbür mahalle taranacaktır, taradık mı?.. Dükkan dükkan, kahve kahve. Gönüller fethine çıkılacaktır, çıktık mı? Bir kalbin fethi bu gün İstanbul fethinden daha büyük bir fetihtir denebilir! Çünkü her insan bir İstanbul?dur. Aşık Yunus:

emeğine teşekkür

Çok güzel gelişmeler de var elbette! Hasbilerin -ki Allah sayılarına ve hizmetlerine bereket versin- gayretleri sonucu nice genç kızı ve delikanlısıyla, pazartesi ve perşembe günleri oruç tutan, abdestsiz yere basmayan, alınları secdeli, gönülleri aydın bir nesil de vardır. Bunlar, gönlümüzü ısıtmakta, gözlerimizi kamaştırmakta, ümitlerimize fer katmaktadır.

Kimsenin hatırı kalmasın, bu tür bir derdi, çilesi ve çabası olmayan bir hoca efendinin başında bulunduğu cami, evet, öksüzdür, hocası yoktur, mihrabı boştur, minberi ve kürsisi yetimdir!..

kürsüde anlattıklarımızı evvala imamın kendisi tatbik etmesi lazım ki tesir gostersin

Fakat, bir kısım Camaat cahiliye devrini yaşıyor. Belki çok daha da geriye gidiyor. Çünkü cahiliye devrinde 360 put vardı, günümüzde insan sayısınca put var. Dün kız çocukları satılıyordu, bu gün kadın-kız kendini satıyor!.. Bu gün beş altı yüz üyesi var diye bir derneği karşılarına alamıyorlar. Ya biz, şunca milyonuz. Bu yürek parçalayıcı manzara karşısında ürpermeyen, kalbi kanamayanlara Allah insaf versin.

İmam Birgivi?nin cesur tutumu, şeyhülislamı rahatsız eder. Ve bir gün onu cezalandırmak için huzuruna getirtir.

Toplumun gündemine koyu bir isyan düştü?

güzel bir yazı olmuş

faydalı bir yazı olmuş

Birgivi, makama geldiğinde, şeyhülislam namazdadır. Hazret, namazdaki şeyhülislam?a selam verir. Namazı bitince Şeyhülislam, Birgivi?ye sert çıkar: ?Namazdaki insana selam verilmeyeceğini dahi bilmiyorsun, bir de kalkıyor bunca sıkıntılara sebep oluyorsun? der. Ama, Birgivi?nin cevabı, çok ürpertici olur:

Topluma karşı sözümüz, sohbet ve vaazımız?gönlün sesi? gönül sesi olmalıdır. Sohbetçi o sesi önce kendi gönlünde duymalı; birisi ona nasihat ediyormuş gibi hissetmeli. Sohbet ve vaazdan maksat; insanlarla Allah arsındaki engelleri kaldırmak, İlahi alemle gönülleri buluşturmak, gönülleri hüşyar hale getirmek, nazarları halktan Hakk?a döndürmektir.

Camiye gelenler ruhen ve kalben doyurulmalı, inançlar takviye ve gönüller imar edilmeli, cemaat şekillere bağlı kalmamalıdır.

Nicedir toplumun bünyesi bir buhran geçirmekte, inançlar sarsılmakta, adetler, gelenekler yıkılmakta, derin toplumun salahı yolunda mabetlerimiz, kendilerinden beklenen fonksiyonu yeterince icra edememektedir. Her ne kadar camilerimiz, günden güne dolup taşmakta, taze nesiller mabetle tanışmakta ise de, vaziyet ortadadır.

Camiye gelenler ruhen ve kalben doyurulmalı, inançlar takviye ve gönüller imar edilmeli, cemaat şekillere bağlı kalmamalıdır

Sokağın emzirdiği çocukların vurguna, soyguna ve?kapkaça? itilmesine, imanların alev alev yanmasına ağlamayan, imdada koşmak için çırpınmayanların bir yanında noksanlık, ?duygularında eksiklik var demektir.? Efendimiz Aleyhisselam?Yaşarmayan gözden, ağlamayan özden, duymayan ve duygulanmayan kalbten?Allah?a sığınmışlardır.

hazırlanmal çok önemli

?Mabetleri lebaleb dolduracaklar, fakat Kur?an bir vadide, onlar ayrı bir vadide olacak; imanları gırtlaktan aşağı inmeyecek? Hadis-i şerifini hatırlatır.

Fakat, bu fetih de o fetih gibi, ak gönüllü, nur yüzlü Akşemseddinler istemektedir. Zira, Akşemseddin?siz Fatih ve fetih olmaz, önce onu bulmak gerekir. Artık her mümin ve özellikle kendisine din hizmetini görev edinenler, ?kulağına ezan okuduğumuz insan?ı, mezara kadar takip etmek mecburiyetindeyiz, ki o zaman?kalkın ey ehl-i vatan!? dediğimiz zaman hepsi birden kalkıversinler.

Bizim cemaatlerimiz arasında açlar var, toklar var. Birbirini sevenler var, kavgalılar var. Bunlara nasıl bir telkin yapıp da barıştırayım; birbirilerini nasıl sevdireyim, mabede nasıl getireyim.?Gelenleri nasıl yoğurayım? Endişesi uykumuzu kaçırmıyorsa, bu alandaki yerimize bir bakalım, ?ben neredeyim, görevim nedir, ne yapmalı, nasıl yapmalı ve ben ne yapıyorum? diyelim. Cemaatimizi toparlamak ve irşat için yeni bir hamle yapmak zorundayız. Bu alemde düşman, zor olanı yaptı, başardı. Biz en kolay olanı, insan tabiatına en uygun olanı yapamadık, yapmadık. Bu büyük ve korkunç cürüm ve cinayetin altından kim nasıl kalkacak, yakasını kurtaracak ve bunun hesabı nasıl verilecektir?

?Efendi hazretleri! der. Siz, eğilip doğruluyordunuz ama, aklınız ve kalbiniz namazda değil, dışarıda başka işlerle meşguldü, kalbiniz yanınızda değildi?der. ?şekillere bağlı kalmak? sözü, bize bunu anlatır ve:

İnsan yarım saatlik bir konuşma için aklen, fikren, ruhen, hissen birkaç gün hazırlanmalı; gözünü ağyardan sakınmalı, kalben rıza hedefine kilitlenmeli; çok dua etmeli, Yüce Allah?ın razı olacağı sözleri söyleyebilmek için Rabbine sığınmalı ve yalvarıp yakarmalıdır.

?Tavanı çöktü aşkın; duvarlar üryan düştü

Konuşmacı, göze batan tavırlarıyla, kulak tahriş eden sözleriyle, beyanındaki kabalıkla araya giriyorsa, irşad, maksadının aksiyle netice verir.

?Yazıklar olsun! Artık aşkın vecdi ve heyecanı kalmadı. Artık Müslümanların damarlarındaki kan dahi kurudu. Namazlara bakın; saflar eğri, secdeler ruhsuz, kalplerde huşu, gönüllerde huzur yok! İçten gelen o İlahi cezbe kaybolmuş!

Bunun için vaaz ve sohbet edecek insan, ciddi bir hazırlık ve manevi bir doygunlukla cemaat karşısına çıkmalıdır. Sohbetçi, her şeyden önce kalbinin Allah?la irtibatına ve dinleyenlerin vaktini israf etmeyecek şekilde hazırlanmaya dikkat etmelidir.