Ders nasıl bitti, saatler nasıl geçti anlamadık..."Sayenizde çok güzel bir ders oldu" dedi çocuklar. Ama biliyordum ki, benden çok büyük şairimin marifetiydi bu. En son, sınıftan çıkmak üzereyken arka sıralardan bir erkek öğrencinin yüzünde kocaman bir gülümseme ile "Hocam! Bu Necatigil, ne baba adammış" dediğini hatırlıyorum...

İç dünyası, evi, odası, hiç değiştirmediği ve elinden düşürmediği Birinci sigarası; ama en çok da "sessiz çığlığı" yazıldı. "Kendi tutarlığımda yazıyorum, koroyu bozuyorum diye içerleyenler oldu. Oysa ben de çağın tanığıyım. Sığınakta da faydalı işler yapılabilir."

YORUM KORKUSU

Beni bana gösterecek lambamdı, almışlar.

Arasına sıkışık saatlerin.

Git mi yorum

Gitmek geçse aklımdan

Doğan Hızlan

Kalbinizi dolduran duygular kalbinizde kaldı

Ne varsa orda

Kelimelerle oynayan bir şairdir. Onlara değişik anlamlar yükler. Adeta okuyucuyu düşündürmeye zorlar. Az sözle çok şey söylemek büyük idealidir. Bu idealin en güzel örneklerini "Kareler ve Aklar" adlı eserinde görürüz...

Oysa ben vazgeçtim

Tutuk bir söylenişi var gibi. Ama bu Onun şiirinin tutukluğundan değil, şiirin iletisine engel olmamak için yaptığı bilinçli bir davranış. Anlamı üzerinde düşünmemiz için konulmuş duraklar...

SEVGİLERDE

Çirkindi dar vakitte bir sevgiyi söylemek

Kime, neden, ne zaman

Başlığı okuyunca -özellikle (1916-1979) kısmını- aklıma hemen "Kitaplarda Ölmek" şiiri geldi:

Sevin emi yorum.

Gizli bahçenizde açan çiçekler vardı

O şimdi kitaplarda

Bana pek sert vurmuşlar bir yerlerim ağrıyor

Behçet Necatigil'in portresini bir çizere anlatsam bunu derdim. O çizgilerin içine sığdıracağı ruhu onun çizeceğini, benim de anlatabileceğimi sanmıyorum.

Bitmeyen işler yüzünden

"Yıldızlara Bakmak?"... Belki de onların tam da okumaları gereken bir yaştı. Hayat ellerinden akıp gitmeden, sevgileri yarınlara bırakmadan, pişmanlıklar başlamadan okumaları gereken bir metin ve bir şair vardı karşılarında... Belki de ilk defa biri karşılarına geçmiş "SEVİN" diyordu onlara, mehtaplı gecelerde bir ağaç altına oturun, yıldızlar altında sıcak aşk geceleri yaşayın, yıldızları, çiçekleri, böcekleri görmezden gelmeyin diyordu o ses, sonra "artık vakit çok geç" dememek için... Hayat, işle ev arasında gidip gelinen telaşlar yumağı değildir!

Kimlerin elinde, herkes benden biliyor

Necatigil, şiirlerinde yorum boşlukları bırakır ve bu boşlukları okuyucunun tamamlamasını ister. Tıpkı bu şiirde olduğu gibi...

1960 yılında yayımlanan Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü'nde, şiir serüvenini şöyle özetlemiş: "İlk şiiri lisede öğrenciyken, Varlık dergisinde çıkmıştı (Ekim 1935). Şiirde kırk yılını, doğumundan ölümüne, orta halli bir vatandaşın, birey olarak başından geçecek durumları hatırlatmaya; ev-aile-yakın çevre üçgeninde, gerçek ve hayal yaşantılarını iletmeye, duyurmaya harcadı. Arada biçim yenileştirmelerinden ötürü yadırgandığı da oldu, ama genellikle, eleştirmenler, onun için, tutarlı ve özel bir dünyası olan bir şair dediler."

Ben oraya koymuştum, almışlar,

Oysa ben haddim mi

Başlığı şimdi gördüm ve çok mutlu oldum. Behçet Necatigil'in hayatımdaki yeri çok büyüktür...

Kapanır, parantez.

Hala mı yaşıyor, korunamaz ki,

Size her an alçak gönüllülüğü hatırlatan bir duruş. Hafif küllü Birinci sigarasının takılı kaldığı bir ağız. Kesik kesik, es'lerle dolu bir konuşma.

Sardı karşı kıyıları karanlık-

meyman_k arkadaşım yazdıklarının, derlediklerinin hepsi çok güzel. ellerine ve emeğine sağlık.

Ne hoyrat kullanmışlar

Ürkmüş boşluktan biri inliyorsa

Can çekişen kuşlar gibi elinizde.

Bir parantez içinde doğum, ölüm yılları.

Vakit olmadı...

Yaşa yorum

Hilmi Yavuz'un "pencereden bakma saati geldiğinde, dünyaya bir şiir okuyormuş gibi bakardı" dediği şairin, iç dünyasındaki bu yoğun yaşayışa rağmen toplumsal bir söylemi de bulunmakta.

Okulun seçme sınıflarından bir tanesi, kendileri öyle olmasa da öğretmenlerinin kanaatine göre haylaz, işe yaramaz diye nitelendirilip, bir araya toplanmış lise son öğrencileri...

Hilmi Yavuz

Üniversitedeyken staja gittiğim lisedeki bir sınıf geliyor aklıma Behçet Necatigil'i okudukça...

Ya gün boyu bastıran bir uyku

Necatigil bu sığınaktan soruyor:

Kendine "orta yuttaş" diyen Necatigil, hayatı bu vatandaşın gözünden anlatır. Necatigil bir memurdur, bizzat halktır, yaşamı halkın gözünden yansıtır.

Nereye, nasıl, ne zaman

Siz geniş zamanlar umuyordunuz

"Hayatı kasten darlaştırmak!" Bu söz, sanırım, Ahmet Haşim'den çok, Behçet Necatigil'i anlatıyor, onu betimliyor gibidir.

ferraikkonen arkadaşım, senin de eline sağlık. Mutlu olmana sevindim. Bileydim daha önce akıl ederdim bu başlığı açmayı.:)))

Sevincin sesi çıkmıyor.

Ağzı dili bağlı

Uyu yorum

Yüksel Pazarkaya, Sular Bizden Akıllıdır.

Bu çok tuzlu çöreği hangi kalpsiz yedirdi

Ne gitmek geçebilir aklımdan

Yıkılmış köprülerin başında

Sessiz çığlıkların, suskun duruşun ismi Behçet Necatigil, ölümünün 28. yılında. Şair, 28 yıl önce, "sıradan" insanları anlattığı şiirleri, radyo oyunları, düzyazılar, çeviriler, mektuplar ve "Edebiyatımızda İsmiler Sözlüğü" ile "Edebiyatımızda Eserler Sözlüğü" olmak üzere iki sözlük bıraktı, öyle ayrıldı aramızdan.

Gerçekten de öyledir. Necatigil, hayatını, belki de daha öğrencilik yıllarından beri, eviyle okulu arasına sıkıştırmış, sadece, çok sınırlı sayıda arkadaşları ya da dostları ile birlikte olmuş hayatını eviyle, -belki de daha doğru bir deyişle- odasıyla sınırlandırmıştır. Necatigil'in odası, onun zaten iyice darlaştırılmış olan kamusal hayatına karşı, özel hayatının içine yerleştiği alanı belirler. Ve, tuhaf bir karşıtlık çıkar karşımıza: Dünya, yani Behçet Necatigil'in kamusal hayatının gerçekleştiği alan, olanca genişliğine ve insana sunduğu sınırsız yaşantı deneyimlerine karşın, alabildiğine daraltılır ve öğretmenlik ya da öğrencilik ettiği okullarla ve bir iki kahve ya da içki evi ile sınırlanırken; oda, yani Behçet Necatigil'in özel hayatının gerçekleştiği alan, olanca darlığına ve insana sunduğu son derece sınırlı yaşantı deneyimlerine karşın, alabildiğine genişletilir. Hiç abartmadan söyleyeyim; Necatigil'in odası, Dünya'dan büyüktür.

Bir bakış bile yeterken anlatmaya herşeyi

Doğduğu yıl, çizgi, öldüğü yıl, bitti

Onun şiiri;şiirde biçimin önemini kavramış bir şairin şiiridir. Genelde kısa şiirler yazar. Kısa şiirler, şairleri zorlayan şiirlerdir. Buradan da Necatigil'in gerçek ve güçlü bir şair olduğunu anlayabiliriz.

Ve şairler boyuna kime yazarlar?

Kışken ilkyaz, sularımda açardı;

Öldürebilirsiniz.

Çıkarır bakardım kimseler yokken;

Gecelerde ve yalnız

Ya sayfa altında, ya da az ilerde

Herkes kendi repliğini seçecektir kuşkusuz.

aklınıza gelmezdi.

Kısa, uzun bir liste.

Evlerinin önü çeşme, sularım alınıyor

Yılların telaşlarda bu kadar çabuk geçeceği,

Bağrım fena yanıyor.

Açılır parantez

Sanki "Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü"nü de burdan yola çıkarak yazmış gibi... Ne yaşanıyorsa hepsi o çizgidedir...

Adı, soyadı

Ben eli kolu bağlı

Kitap adları

Bütün yakınlarınız sizi yanlış tanıdı;

Çekingen tutuk saygılı

Ne de git demek.

Büyük aşkların şiiri değildir Onun şiiri. Ufak kırılganlıkları, hassasiyetleri, günlük hadiseleri anlatmıştır şiirlerinde.

Eserleri, ne zaman basıldıkları

Uyu yorum.

Ertelenmiş sevgilerin pişmanlığını dile getiren bir şiiri var ki; okuyan herkes, onda kendinden bir parça bulacaktır...

Buzlu dağlar gerisine kaçıracak ne vardı?

Nihayet öğrencilerle baş başa kalmıştım:)Elimizde öyle güzel bir metin vardı ki, bu dersin kötü geçmesi imkansızdı. Metni okuduk, üzerinde düşündük, konuştuk, tartıştık... Metnin kitapta olmayan bölümlerinden, Necatigil'in diğer radyo oyunlarından, şiirlerindeki benzer temalardan, şiire bakış açısından bahsediyordum, böylece başka bakış açılarından Necatigil?i değerlendiriyorduk...

Verneye az buldunuz yahut

Sevgileri yarınlara bıraktınız,

Ahmet Hamdi Tanpınar, Ahmet Haşim üzerine yazdığı bir denemede, Haşim'in hayatı "kasten daralttığından" söz eder ve "Haşim gözleriyle, galiba biraz da derisiyle yaşardı" der.

Hemen yorum

Ve şairler onlara geldimlere yazarlar.

-Behçet Necatigil-

Necatigil, kendine özgü bir şiir dili yaratmıştır ve yine şiirlerinde kendine özgü noktalama işaretleri kullanır. Özü aynı kalmakla birlikte şiirini sürekli yenilemiştir.

Yolunu arayanların, bulduğu anda yitirenlerin, kendileri olamayanların hikayelerini dinleyeceksiniz. Aşk uğruna her yaşanmışlık parçasını rastgele savuranların, yolları sonunda kendilerine çıkanların replikleri dolduracak odanızı. Seversiniz ya da hoşlanmazsınız, ama onları tanıyacaksınız. Yolda yanınızdan geçen insanların düşündüklerini, parçalanmış hayatlarını bütünleştirme çabalarını öğreneceksiniz.

O şimdi kitaplarda bir isim, bir soyadı

"Renklerde, emeklerde, ırklarda... / Yahudiler, işçiler, zenciler... Pan! / Şu dünyada insanca yaşamak da yoksa / Ne kalıyor geriye, yüzyıllardan?" (Panik, 1962)

Demek geçse aklımdan git

Bir çizgilik yerde hapis,

Behçet Necatigil-Bütün Radyo Oyunları :

Bir ışıktı yanardı gecelerde;

Bir dil ustası farklı kişilikleri sizin için, sizin adınıza konuşturmuştu. Şimdi, onu dinleme zamanı, kendinizden ve çevrenizden çok şeyler bulacaksınız. Birtakım hayatlar elinizde.

DAKTİLO

Bir gün rehber hocam, "benim biraz işim var, bugün dersi sen işler misin?" dedi. Benim de zaten arayıp da bulamadığım bir fırsattı, seve seve kabul ettim. Dersin konusunun Behçet Necatigil'in "Yıldızlara Bakmak" adlı radyo oyunu olduğunu öğrenince daha bir sevinesim geldi:)Onun ekleyeceği bir şey daha vardı:"Ama dersimiz 11/...'ye"...

İşte yine büyük söz ustasının kaleminden çıkan dizeler... Necatigil'in az sözle çok şey söylediği en güzel şiirlerinden biri... Kelime oyunları ile birbiri içinde ve birbirine karşı sorulan sorulara aranan cevaplar...

Eski defterlerde sararırmış yaprak.

Henüz ders anlatmadığım ama derslerine girip arkalardan onları izlediğim bir sınıf...

Parantezin içindeki çizgi

"Renklerde, emeklerde, ırklarda... / Yahudiler, işçiler, zenciler... Pan! / Şu dünyada insanca yaşamak da yoksa / Ne kalıyor geriye, yüzyıllardan?"

Beni bana gösterecek aynamdı, almışlar.

Beni bana gösterecek anlamdı, almışlar.

"O, titiz bir dize kurma ustasıdır, böylece de en uç modernliğine ve özgünlüğüne karşın, Necati?den Şeyh Galib?e büyük divan şairlerinin muhteşem dize sanatlarında derin kök salmıştır. Bu bağlılığını göstermek için Gönül olan soyadını, Necati soyundan anlamına gelen Necatigil olarak değiştirmiştir."

Akşam, çiçekler uykuya yattı,

Ne varsa orda.

Ümidi, korkusu, gözyaşı, sevinci

Nilüfer