Ebu Zerr?in Resulullah döneminde de bireysel yaşadığı İslam cemaatinde?farklı? kaldığını Resulullah?ın onun hakkında veciz tanımlamasından da öğreniyoruz: ?O, yalnız yaşar, yalnız ölür, yalnız diriltilir!?

güzel bir alıntı paylaşım için teşekkürler

İslam tarihi, Sünni manüplasyon ile Şii hamasetin kıskacı altında günümüze gelmiştir. Sünni bakış tarihte yaşanan olumlu-olumsuz tüm gelişmeleri kadere bağlarken, Şii bakış açısı genellikle hizipçi ve abartılı/ajitatif bir tarih okuması gerçekleştirmiştir. Her iki yaklaşım tarzı da gerçekçi ve adil olmaktan uzaktır.

Ebu Zerr tarzı mı Hz. Muhammed tarzı mı?

Ebu Zerr neye karşıydı?

Özellikle 28 Şubat süreci sonrası Türkiye?de yaşanan travma Ebu Zerr?in çarpıtılmış portresini tekrar gündeme taşıdı. Darbe sınavında yıpranan pek çok cemaat ve yapı?nın tabanı yaşanan bu travmadan etkinlendi. Pek çok kişi, cemaat içindeki hiyerarşiyi, istişare sorunlarını ve cemaatin şahsiyet yetiştirme konusundaki problemlerini dile getirerek bireyselleşmeyi tercih etti. Liberalizmin hakim olduğu ikibinli yıllarda bir grup Müslüman sekülerleşip iktidarın nimetleriyle zenginleşirken bu toplumsal dejenerasyona ve cemaatlerdeki teorik/pratik hatalarına tepki duyan bir grup Müslüman ise kendisine tarihsel Ebu Zerr?in de kötü bir karikatürü olan kurgusal?Ebu Zerr?i örnek edinmeye başladı. Her türlü istişareyi, hiyerarşiyi ve itaati reddeden, başına buyruk ve tepkisel bir dağılmışlığı ifade eden bu tutum, örgütlü direnişi ve mücadeleyi dışlamayı da beraberinde getirdi. Ne Sosyalist ne İslamcı olamayanlar dve mi kuş mu misali bir garabete Ebu Zerr?i alet etmeye başladılar?

Bu hasletler elbette O?nun harbi, samimi, idealist ve net tavrına gölge düşürmez. Ancak sağlıklı ve bütünsel bir Ebu Zerr tablosunu görebilmek için her insanda olan olumlu ve olumsuz hasletleri de göz önünde bulundurmamız gerekir. ?Agresif? ?bireysel? ve?aceleci? tavır, bazı olağanüstü durumlarda mazur görülebilir ve anlaşılabilir. Ancak idealize edilemez ve bir model olarak Müslümanlara sunulamaz.

İmam arkadaşların geneli'nin alışkın olmadığı sahabeye bir bakış açısı. Dikkatli okunduğunda faydalanmamak mümkün değil. Kitap okuyan, düşünen, akleden ve bağnazlığı literatüründen çıkaranlar bu bakış tarzlarına aşinadırlar.

Ebu Zerr ?ın bir Spartaküs olmadığı açıktır. Aksine İslam?ın getirdiği ve halifelerin denetlediği?görece mülkiyetin? getirdiği ve bugün yaşasaydı?Orta Sınıf bir burjuva? diyeceğimiz bir servete sahipti: ?Rebeze?de 1 ev, 1 davar sürüsü, 40 sağmal keçi, 30 at, 3 iyi cins devesi vardı. Yıllık atası 4000 dirhemdi. Bir yıllık erzak ihtiyacını karşıladıktan sonra atasındann arta kalanla bakır para satın alırdı. Ebu Zerr?in Fustat merkez camiinin yanında Dar?ul Umud adlı bir arazisi vardı. Miras olarak 3-4 merkep, 1 keçi sürüsü ve binek develeri bırakmıştı. Evindeki eşyaların değerinin 2 dirhem olması sade yaşadığını gösteriyordu. Ayrıca hizmetlisi olarak 1 azadlı cariyesi ve birkaç hizmetçisi bulunuyordu.

İslam Sosyalizminin öne çıkarttığı en önemli tarihsel figür?Ebu Zerr-i Gıfari?ydi. Kimi iddialara göre Ebu Zerr, ?İslam?daki ilk sosyalist?ti. Öyle ki ezilen sınıflar için mücadele etmiş ve mülkiyet ortak paylaşımı için savaşmıştı. Ebu Zerr?in emekçiler için Müslüman bir prototip olarak sunuluyor oluşu, elbette tümüyle tarihi gerçeklikten uzak değil. Ancak Ebu Zerr?i bir Che Guevara?ya dönüştürme gayreti onun mücadelesindeki hedefleri göremememize sebep olacaktır.

Tarihsel Ebu Zerr?den Kurgusal Ebu Zerr?e

Ebu Zerr?in mülkiyet düşmanı biri olmadığı ama tam bir Sosyal adalet sevdalısı bir mü?min olduğunu hatırımızda tutup onun bu konudaki hassasiyetini çeşitli sentezleme çabalarına alet etmeden örnek edinmeliyiz. Nitekim Ebu Zerr?in siyasi lideri Hz. Ali?de de mal varlığını ve ticaretini İslami ilkeleri müdafa ve ilim yolunda harcayarak örnek bir varlık sahibi tavrını takınan Ebu Hanife?de de mal varlığını sosyal adaletsizlik yolunda değil İslami topğlumun yeniden ihyası için harcayan ve sonunda bizzat fiili kıyama kalkışan İmam Zeyd b. Ali?de de görebiliyoruz. Bu açıdan hedef saptıran romantizmlere değil makul bir anti-kapitalizm fıkhına ihtiyacımız var. Vesselam?

Ebu Zer'i ilk olarak Şehid Ali Şeriati'den okumuş ve anlamıştım. O kitap alanında hala tek sayılır.

Ebu Zerr bir keresinde de Bilal-i Habeşi?yi derisinin rengi yüzünden aşağılamış bunun üzerine Resulullah tarafından sert biçimde uyarılmıştır.

Oysa?örneklik? söz konusu olduğunda?bireysel? bir tavır değil Resulullah ve öncü şahsiyetlerin tavırları öne çıkartılmalıdır. Ne var ki Ebu Zerr?in davranış tarzının idealize edilmesi de bu açıdan problemlidir. Çünkü kendisiyle aynı kaygıya sahip ve sade yaşamlarıyla Resulullah?ın izinden giden Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Selman-ı Farisi, Hz. Ali, Ammar b. Yasir, Ebu Eyyub el-Ensari gibi sahabiler aynı ilkeleri ve teoriyi paylaşsalar da Ebu Zerr?le aynı yöntemi/üslubu kullanmamışlardır.

Kısaca tarihsel döneme baktığımızda görüyoruz ki, Hz. Peygamber sonrası dönemde artan fetihler İslam toplumunun ekonomik yapısını da değiştirmeye başlamıştı. Ele geçirilen geniş verimli araziler tüm ticari dengeleri köklü bir değişime uğrattı. 1. Halife Ebu Bekir ve 2. Halife Ömer b. Hattab döneminde sosyal adaletin bozulmaması için bir dizi önlem alınmış, Raşidi Hilafet devleti, tebası arasındaki gelir dağılımının bir uçuruma dönüşmemesi için bir dizi icraat ortaya koymuştu. Özellikle 2. Halife döneminde uygulanan ve pazara yönelik sıkı denetim genişlemeyle başlayan ekonomik değişimin de kontrollü geliştiğini gösteriyordu.

Ancak, 3. Halife Osman b. Afvan aynı kontrolü sağlayamadı. Özellikle servet dağılımının dengesizce belli siyasal odakların kasasına akmasıyla birlikte teba arasında sosyal çalkantılara sebep oldu. Siyasal isyan hareketlerinin başlamasının sebebi 3. Halifenin onayı ve desteğiyle hareket eden ve çoğunluğu ümeyyeoğulları kabilesinden olan valilerdi. Siyasal adaletsizliğin ticari dengesizliği desteklediği bu ortamda önü alınamayan bir çalkantının da sebebi durumundaydı. İşte Ebu Zerr?i öne çıkartan tarihsel aralık böylesi bir ortamdır. Şayet Ebu Zerr salt bir servet düşmanı ve ortak paylaşımcı olsaydı onun en başta Ebu Bekir ve Ömer iktidarlarına karşı ayaklanması gerekirdi. Ancak böylesi bir tavrına şahit olmuyoruz. Ebu Zerr aksine mülkiyete yönelik bir savaşım vermemiş ancak 3. Halife döneminde mülkiyetin adil paylaşılmamasına yönelik bir itiraz yükseltmişti. Onun haklı itirazına katılan Hz. Ali ve diğer pek çok sahabi Ebu Zerr gibi bir yöntem izlemediler. Ali b. Ebu Talib nasihat yoluyla muhalefetini iletmişti.

Tarihsel Ebu Zerr?in yöntemi/tarzının yegane örnek olarak alınamayacağını düşünmekle beraber, günümüzde kurgusal Ebu Zerr?i bayraklaştıranların tarihsel Ebu Zerrle değil kurgusal Ebu Zerrle adeta Sosyalist, Mülkiyet düşmanı bir Ebu Zerr?le karşı karşıya olduğumuzu da ifade edebiliriz. Peki Tarihsel Ebu Zerr neye karşıydı bu sorunun cevabını arayalım:

Ebu Zerr Spartaküs müydü?- Bülent Şahin Erdeğer-

Ebu Zerr?in kişiliğinin ve sosyal adalet taleplerinin hamasi biçimde öne çıkartılmasının ardında da Şii tarihçiliğin Hz. Ali?nin mazlumiyetini ispata yönelik ajitasyon içerikli bakış açısı yatmaktadır. Böylesi bir tarih okuması yaşanan tüm gelişmeleri, Ali?nin haklılığı ve hakkının gaspı/ötekilerin haksızlığı çerçevesinde değerlendirir. Bu?hak gaspı? varsayımı ise Ali tarafı dışındaki herkesi ihanet, dalalet ve entrikacılıkla itham etmeye sürükler. Ali?nin Ebu Bekir dönemiyle başlayan?mazlumiyeti? Hz. Ali?nin güçsüz ve iradesiz şekilde tasvirine, yaşananların aşırı duygusal biçimde değerlendirilmesine yol açmaktadır. Bu durum olgudan ders çıkartılmasına ve adalete değil, bir tarafın kesin haklı?ötekilerin? ise?düşman? olduğu propagandasına malzeme üretmektedir. Ebu Zerr?in Hz. Osman dönemindeki muhalefeti de işte bu tarz bir propagandaya malzeme yapılmıştı.

Ebu Zerr, kuşkusuz sosyal adalet istiyordu. Ancak onun mülkiyete bakışı Marksist bakıştan değil doğrudan Kur?an ve Sünnet?ten kaynaklandığı için?ortak mülkiyet?, ?sınıf çatışması/proleterya diktatörlüğü? gibi gibi yüzyıllar sonra ortaya çıkacak olan taleplerden de habersizdi. Ebu Zerr İslam?ın özünde yer alan infak ve paylaşım kültürünün dejenere olmasından ve değişen iktisadi dengelerle toplumda oluşan dönüşümün Resulullah?ın inşa ettiği cemaat anlayışından uzaklaşmasından endişe ediyordu. Sade biçimde yaşıyordu. O İslam?ın?Hilafet merkezli? iktisadi denetimin ve kişiler arasında derin uçurumların olmaması için mücadele etti.

güncel... Yılmaz Yunak denen terbiyesize verilecek en güzel cevap...

Her insanda olduğu gibi onun da zaafları vardı. Ancak bizim örnek almamız yönleri ise Cesareti, samimiyeti, açık sözlülüğü ve doğruluğu ile ashab arasında şöhret bulmasıydı. Ebu Zer hakkında Allah Rasulü?nün ?Gökkubbenin altında Ebu Zer'den daha doğru sözlü kimse yoktur? buyurduğu rivayet edilir. Zahidliği ile ünlenen ve dünya malına karşı en küçük bir meyli bulunmayan Ebu Zer?in bu haline Hz. Peygamber ?Ebu Zer yeryüzünde İsa b. Meryem'in zühdüyle yürür? sözüyle şahitlik eder.

Ebu Zerr?in?Serveti?

Ayrıca Ebu Zerr?in Hz. Ömer döneminde yaşanan refah patlamasına tepki gösterdiğine dair kayda rastlanmaması oldukça ilginçtir. Çünkü Hz. Ömer iktidarı, yapılan yeni fetihlerle ortaya çıkan yeni ekonomik düzeni İslami açıdan yönetebilmişti. İslami hilafet, zenginleşen tüccar sahabilerle düşük gelirli sahabiler arasında sınıf uçurumu oluşmaması için bir çok tedbir almıştı. Ebu Zerr, Ömer?in adaletinin yanında yer alması Onu bize çarpık tanıtanlara karşı bir cevap niteliğindedir.

Ebu Zerr?in?agresif? ?bireysel? ve?aceleci? tavrı Hz. Peygamber döneminde de gözlemleniyordu. Allah Resulü Mekke döneminde doğrudan çatışma ve şiddet yöntemini uygun görmemişken Ebu Zerr, Bir keresinde "-Ey müşrikler! Duyun, ben müslüman oldum!" demiş, kelime-i şehadet getirmiş, Onu bayılıncaya kadar dövmüşlerdir. Ebu Zer?i linç girişiminden Hz. Peygamber?in amcası Abbas?ın müdahalesi kurtardı. Buna rağmen o, ertesi gün yine aynı yerde Müslümanlığını açıklamak suretiyle müşrikleri kızdırmış ve yine saldırıya uğramıştır. Olaydan haberdar olan Rasulüllah , yanına çağırarak onun Mekke?de kalmasının hem kendisi, hem de diğer Müslümanlar için tehlike oluşturacağı endişesiyle yurduna gitmesini, orada kendi ka-bilesini İslam?a davet etmesini ve çağrılmadıkça Mekke'ye gelmemesini istedi.