Üstad Meriç der ki: "şiirle musiki bir elmanın iki yarısıdır. Musiki daha müphem, daha dalgalı; şiir daha aydınlık. Musiki ve şiir mukaddesin emridir."

Ve bu masalda sevgi ve şiirdir vefalı olan.

Şiirin özdeksel yapısı, Yusufçuk, Nisan 1980, Ankara.

Dikkat edilirse bu önemli kitabının daha girişinde yazında biçeme önemli atıflarda bulunur Barthes: ?Dilin özel, yararsız, ama süsleyici özellikleri? diye nitelediği? ? uyak ya da imge kuralını a, b, c? diye adlandıran Barthes, M. Jourdain?in şu çift denklemini kullanarak şiiri açıklamaya çalışır:

Düzyazı = Şiir-a-b-c.

BARTHES GÖRE KLASİK ŞİİR:

Çocukların bayıldığı mayhoş elmalardan

'Nasıl olur efendim, bu şiiri ben yazdım ve ilk defa burada okuyorum.'

Med zamanları, çılgın çalkantılar üstünde,

Şiir, duygularda ki paradokstur.

Adaların karalardan çözüldüğü günde,

anlam üreten şiir modern anlayışla yazılan şiirdir. Micheal Rifaterre bu nitemi şöyle dile getirir, ?değişik sözcüksel birimler ve anlamsal birimler kullanılır? ki bunlar da sözlüklerde yer almazlar. (18) Demek şiir anlam üreten bir dizgedir ve anlamsız şiir olmaz. Şiiri sözlüklerde olmayan anlam üretir diye tanımlarken asıl dikkat edilmesi gereken bu olmalıdır. Ortak dilden yeni bir düzgü yaratma yoluyla yeni bir dizgeye ulaşmak.

duygu selidir şiir mani olamazsın

Şiir; bir yığın kelime grubundan damıtılarak elde edilmiş duygu birikimidir. İster Divan şiirinde olduğu gibi mecaz ağırlıklı olsun, ister Halk şiirinde olduğu gibi sehl-i mümteni tarzında? Hep aynı yoğunluğu ve duygu birikimi taşır?

Ne şarap lekesi kaldı, ne kusmuk, yıkanan

'Ama ben bu şiiri biliyorum.' deyince, adamcağız şaşırmış.

Klasik dönem diye nitelediği modern öncesi şiirin şiirselliğinin yalnızca sözsel bir uygulayım değişikliği olduğunu, konuşma dilinden bu yönüyle ayrıldığını, yani toplumsal kurallara göre?dile getirme? uygulayımı olduğunu; konuşma dilinden daha güzel, Tin ile donanmış dilin bir iç düşünceyi dışa yansıtma biçimi olduğunu söyler. (15)

Ben şiirin tanımının bu mısralarda gizli olduğunu hissediyorum...:)Bir havz-ı hayal, ahcar-ı nebat...:)

Şiir kuramına göre şiir farklı bir dildir bu konuda hocamız Mehmet Yalçın ki şu an kendisi Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi dekanıdır, dilbilim derslerimizde bizleri epeyce bilgilendirmiştir şiir kuramı üzerine fikirleri ve çevirileri de bu konuda ülkemizdeki az sayıdaki kaynaklardandır. onun yayınlarından bir kaçını burada telafuz edersek dileyenler bilgilenmek için başvurabilirler:

Şiir kelimelerin derinliklerindeki incilere dokunup, aldığımız tadı dillendirebilmektir. Bu tadı dile getirmek için, bir mısra yeterlidir ve bu tek mısrayı keşfedebilmemiz yıllarımızı hatta tüm ömrümüzü alır.

O da okumuş. Sonra hemen yanındaki vezir ve diğerleri de sırayla okumuşlar. B! öylece huzurda şiiri okuyan on kişi çıkmış.

Bu da üstad, merhum M Akif'in şiir anlayışı...

Şiir, özgür bir kuş olup uçsuz bucaksız gökyüzünü seyre dalmaktır.

'Siz bilirsiniz.'

Cohen de şiiri şiir yapan özellikleri bulmak için ölçüt olarak düzanlatımı temel alır. Düzanlatımı gündelik/gidimli dil olarak ölçüt alan Cohen. şiiri de bu ölçütten sapma olarak görür. Ona göre bu sapma bir biçem olup rasgele değil dilin yüzeysel yapılarından tercihli bir sapmadır. Yani tasarımlı bir dildir şiir dili.

Bir aks-ı mülevvendir onunçün, arzın bana ahcar-ı nebatı

Şiirde sapmalar, Yusufçuk, Eylül 1979, Ankara.

Şiirin tanımı değil ama hissedilişinin zekayla bileşimi bu olsa gerek:

"Şiir için ''göz yaşı'' derler; onu bilmem, yalnız

Şiirde dil dizgesi, Oluşum, Haziran 1978, Ankara.

tür SESSEL:-- ANLAMSAL:--

Şiirin duygusallığı, Yusufçuk, Şubat 1979, Ankara.

Oku şayed sana bir hisli yürek lazımsa;

Şiir = Düzyazı+a+b+c;

Ben şiirsiz, hissiz olurum...

barut olup çin seddini yıkar

Neyse ki sonradan gerçeği anlatıp, adamcağızın gönlünü almışlar. Padişah?ın duyduğunu bir seferde ezberlediğini, Hasan Can?ın iki ve diğerlerinin de sırayla artan sayılarda ezberleyebildiklerini söylemişler. Böylece şair de rahatlamış.

Şiir, insanın duygularıyla yaptığı son kavganın kanlı gözyaşlarıdır.

bir şiir sever olarak birkaç dizede ben yazmak istedim

Ademoğlunun her etkinliği kendini ifade etmenin bir sonucudur. Şiir bu ifade şekillerinin içinde en asil olanıdır bence.

Tatlıydı çam tekneme işleyen yeşil sular;

Dilbilimcilere göre şiirin amacı:

Anlamını bildiğimiz kelimelerin birlikteliğinden farklı bir anlam ve imge oluşturma sanatıdır şiir.

Ağlarım ağlatamam; hissederim, söyleyemem,

çağlayanları aratmaz durduramazsın

MODERN ŞİİİR :

ANLAMSAL:--

Şu ana kadarki yorumlar, anladığım kadarıyla şiiri yazan açısından bakılan pencereden görünenler. Şiir yazmayıp da sadece okumakla yetinenler için ise şiir, duadan sonraki en büyük tesellidir.

Anlatım biçiminin her bir ayrıntısı gidimli dil içinde bir anlatım üretir, içeriği oluşturan anlambirimlerin biçimlenişi ve sıralanışı bildirim işlevi üstlenir. Şiirde ise bu içerik dilsel içerikle örtüşmez, bildirime değil iletinin biçimine yöneliktir. Bu noktada Özdemir İnce?nin Mikel Dufrenne?den yaptığı alıntıyı tekrar etmek yararlı olacaktır: ?Hiç kuşkusuz şiir felsefe değildir: Şiir, dil üzerine düşünmez, dili üretir ; ama onu icat etmez: Ortak dili değiştirir, o kadar.? (11)11) Dufrenne, ?Le Poétique?, s.36. Aktaran:Özdemir Ince, ?Şiir ve Gerçeklik?, s.84, Broy Yayınları, 1. basım, 1985

Demek ki Barthes da Cohen gibi gidimli dilden bir sapma olarak görüyor şiir dilini. Düzyazı, şiire ilişkin anlatım biçimleriyle şiir oluyor. Bir biçemsel sapma diyebiliriz buna. Ancak bu farkı öz farkı olarak yorumlamaz. Nicelik farkı olarak görür. Barthes asıl klasik şiir, modern şiir ayrımında girer soruna. Ona göre?Klasik şiir düzyazının süssel bir çeşitlemesi, bir sanatın meyvası olarak duyumsanırdı yalnızca, hiçbir zaman farklı bir dil olarak ya da özel bir duyarlığın ürünü olarak duyumsanmazdı.? (14)

Şiir, duygu deryasında yeni keşiflere yelken açmaktır.

Nazım Hikmet olayı ve Nazım Hikmet şiiri, Sonbahar, Eylül-Ekim 1995, İstanbul.

Adam şaşkınlıklar içindeyken bu sefer Hasan Can atılmış:

tür SESSEL:+ ANLAMSAL:+

Dili yok kalbimin, ondan ne kadar bizarım!

'İstersen bir de ben okuyayım' demiş padişah.

söz versen bile yazmadan edemezsin

kor olur yürekleri yakar

Çev. Sabahattin Eyuboğlu

anlamsal özellik +

Şiir, yeri geldiğinde ölüme bile merhaba demektir.

Koştum, bir çocuk beyni gibi sağır, geçen kış

Selim Han gerçekten teklemeksizin adamın az evvel okuduğu şiirin aynısını okumuş.

tür SESSEL:+

"Ortak dilden yeni bir düzgü yaratma yoluyla yeni bir dizgeye ulaşmak." tır.

Niçin şiirbilim? Uludağ Üniversitesi, Bursa, 1994

tür şiiri :sessel özellik --

İşte öyle anlarda seni tek anlayan ve derun u sinendeki inci tanesini gören tekşey sıradan bir kalem ve boş bir sayfadır. O sayfa yalansızdır, riyasızdır,... küçük harflerle kocaman bir dünyayı işlersin mısra mısra... Bazı kelimelerin arasına konuverir gözlerinden akan yaşlar... bazı harfler birbirine girer okunmaz olur ama her okuyan hisseder o kelimelerin ne manaya geldiğini...

Şiiri tanımlama denemeleri, Yusufçuk, Mayıs 1979, Ankara.

Şair ne yapacağını şaşırmış.

Şiir dersi, Yusufçuk, Aralık 1980, Ankara.

ÖZET:

'Bu şiiri ben de biliyorum sultanım.' demiş, 'Destur verirseniz ben de okuyayım.'

Ama Cohen?e göre her sapma güzel duyusal bir değer taşımaz. Bireylere özgü biçem ile ilgili?bireysel değişmeler içinde varlığını sürdüren bir değişmez?in bulunduğunu? düşünür ve bu durumu?ölçütten, aynı bir yordamla ayrılmadır, sapmanın kendisinde içkin olan bir kuraldır? diye tanımlar. (9) Yani aynı bu sapmanın gidimli dilden aynı biçimlerde yapıldığını ve bunun sapmanın özünde içkin olan, sapmanın neliğini belirleyen bir kural olduğunu söyler. Cohen bu durumu ses ile anlam arasında geçen değişme durumlarına göre bir şema ile gösterir. Bu şema dilin çift eklemliliğini gözönü ne almamızı gerektiren bir şema olup şöyledir:

Şiir, hayatın anlamını yağmur tanelerinde görebilmektir.

Güvertemde; demir, dümen ne varsa tarumar.

güzel gören gönüllerin sesidir şiir

neler yazdığını sende bilemezsin

güzel gönüllerin meyvesidir şiir...

Şiirin ortak paydası: Şiirbilime giriş, 1. basım, C. Üniversitesi yayınları, Sivas, 1991 2. basım, Dokuz Eylül Yayınları, İzmir, 2000

Arthur RIMBAUD, ?Sarhoş Gemi?den?

Şiir; yaşama başka bir pencereden bakmaktır:)

Ne demek sayın editörüm... EST. Kelimeler herzaman insanın iç dünyasını ve kişiliğini ele verir. Bazen birtek kelime yeter yılları anlatmaya. Bazende bir tek kelimeyi anlatmak için sayfalarca yazmak gerekir.

Oysaki tevekküle sığınmış bir kalbin varacağı tek noktadır niha-i saadet

yanık gönüllerin güftesidir şiir

Seyreyledim eşkal-i hayatı, ben havz-ı hayalin sularında

Barthes?a göre dil ve yazın dili birbirinden farklı olup?Dil Yazının berisindedir, biçemse nerdeyse ötesinde? Biçem yazarın yaratısıdır. Eğretilemedir. ?Yazınsal amaçla yazarın tensel yapısı arasında denklemdir.?(13)

Şiir, bir gece yarısı yakamozların ışıltısında, ay yüzlü yarin hayaliyle dans etmektir.

@->dilŞAD, çok güzel ifade etmişsiniz, sizin söylediklerinizin yanında benimkisi biraz sönük kalacak sanırım.

cemal Süreyya der ki"Anayasa'ya aykırıdır, doğanın ahlakı kovduğu yerdedir, yasadışıdır."

Ben Bu Şiiri Biliyorum

Sevgi varken ayrılmak sızılı bir masaldır yarım kalan.

'Nasıl oluyor anlayamıyorum efendim. Ama bu şiiri gerçekten ben yazdım' diye kendini savunmaya çalışmış.

bazanda söyleyeni sultan yapar

Aczimin giryesidir bence bütün asarım!

Şiir, uykusuz gecenin sabahında yeni gelen güne umutla?merhaba? demektir.

Doğal dildeki bildirişimi amaçlayan anlamdan sapmış bir anlamlar öbeğinden söz etmek daha doğrudur. Ses ile anlamın birbirini ürettiği bir anlamlar bütünü .

engel tanımaz önüne set koyamazsın

Çok güzel yorumlar yazıldı... teşekkür ederim herkese... Şiir aşktır arkadaşlar... ve ölümü özlemeyen de aşkı anlayamaz... Ben mutluyken şiir yazamam. Ne zaman ki büyük hezeyanlar, dayanılmaz acılarla kıvranırım işte o zaman alırım elime kağıdı kalemi... Hüzün öyle bir gıdadır ki sadece ruhu besler. Her lokmada büyüdüğünü, her lokmada çocuk yanının tükendiğini hissedersin. Bazen kimseye sesini duyuramazsın çünkü etrafındaki hiçkimse senin kadar büyümemiştir.

Cohen?e göre de dize düzanlatımdan ayrı bir şey değil, onunla karşıtlaşan bir şeydir; anti düzanlatımdır. ?Anlamsal değişimler çizgisinde bir dizi ses benzeşimleri oluşturur. Şiir düzanlatımdan farklı bir söylem oluşturur.?

Şiir, gök kuşağının yedi renginin yeterli gelmediği durumlarda sekizinci rengi aramaktır.

Yeryüzü böylesine allak bullak olmamış.

kalblerin sesidir şiir silemezsin

Klasik dönemdeki şiiri süslü, püslü bir yazı olarak gören Barthes, modern şiiri bundan farklı görür ve biçeme vurgu yapar. Klasik şiirin düşünce üretmediğini, aksine üretilmiş bir düşünceyi şiire döktüğünü, ancak modern şiirin düşünce ürettiğini söyleyerek bu ayrımı anlam bakımından da pekiştirir. Şöyle dile getirir bu sorunu: ?Klasik düşünce süresizdir, klasik şiirin tek süresi uygulayımsal düzenlenişi için zorunlu olan süredir. Çağdaş şiir sanatındaysa, tersine, sözcükler bir tür biçimsel sürerlik üretirler, bundan da yavaş yavaş onlar olmadıkça olmayan bir düşünsel ya da duygusal yoğunluk çıkar.? Yani klasik şiirde düşünce sözü belirli kalıplara göre düzenlerken, modern şiirde söz düşünceyi üretir. Klasik şiir toplumsal düzgülere ve anlamlandırmaya göre yazılırken modern şiirde bu bireyseldir. Barthes?a göre sözün gücü asıl modern şiirde patlama noktasındadır. (17) Her okunuşta bu güç harekete geçer. Barthes biçemi şairin yarattığı özel dil olarak yorumlar. Ancak bu dil, gidimli dilin sözcüklerini kullansa da bu dildekinden farklı anlamlar üreten bir dildir.

Yavuz Sultan Selim Han zamanında bir şair yeni yazdığı şiirini pek beğenmiş ve sultana okumak dilemiş. Tabii o zamanlar gerçek sanatkara çok kıymet verildiği için, kısa zamanda huzura kabul edilmiş. Selim Han?ın yanında Hasan Can ve diğer vezirler de varmış. Şair zat, heyecandan sesi titreyerek şiirini okumuş bitirmiş, sonra da padişaha bakmış. Yavuz Selim Han hiç tereddüt etmeden :

Burada dikkat edilmesi gereken nokta; şiirin bütünsel diye tanımlanması ve anlam ve ses olarak şiirsel niteliklere tam sahip olması. Hem ses hem de anlam bakımından. Düzyazı şiir ise anlam bakımından tamam iken ses bakımın dan eksi durumda. Düzyazı ise şiirin aksine hem ses ve hem anlam bakımından eksi durumda. Manzumeler ise anlam bakımından artı, ses bakımından eksi durumda. Buradaki anlamın şiire özgü anlam olduğu hemen göze çarpıyor. Anlam, doğal dildeki anlam olarak, anlamsal birimlerin belli bir bağlamda bir anlam iletmeye yönelik dizilimiyle oluşurken, şiirdeki anlam bu anlamdan farklıdır.

Şiir= hayat...

Ne öyle paramparça ne de büsbütün ayakta durabildiğimiz bu hayatta rüzgar nereye atarsa orada yaşamaya ve mutlu olunabilecek birşeyler bulmaya çalışıyoruz. İnsanı sevgisiyle herşeyi paylaşmaktan mahrum bırakan bir asırda, çekici metropollerin baş döndüren ışıkları ve mutlak mutluluktan bihaber kalabalığın gevrek kahkahaları bizi öylesine esir almış ki... Bir beyitteki herhangi bir kelimenin esrarını çözebilmenin zevkini tatmaktan mahrumuz.

Oku, zira onu yazdım iki söz yazdımsa."