İSTANBUL - Hayat tekrarlardan ibarettir. Bunu kabullenince insanın içi daha rahat oluyor. Kimi meseleler yine yine gündeme taşınıyor, bitti sandığınız tartışmalar bir daha bir daha yapılıyor. Yaşar Kemal'in İnce Memed'de gerçek bir eşkıyayı, yaşanmış bir hikayeyi anlattığı iddiası gibi... Biz sıkıldık, Yaşar Kemal sıkılmaz mı, hem de nasıl sıkılmış. "Beni bunlarla uğraştırmak ayıptır, daha yazacağım çok roman var" diyor. Ama dehasının en büyük ürünlerinden birinin üzerine gölge düşürülmesine de tabii ki izin vermiyor.

Abdi ağa ile başlayan şekillenme hamza ağa ile ilerler romanda yer alan kahramlar ihanetide barındırıken sevgiyide aşkıda barındırmakta. Bunun yanında yaşantılarını kabul eden topraklarından göç edenler topraklarında direnler ile memedi bir anda kahraman yapıp bir anda yeren cani yapan bir diyarda yol alınıyor.

Tamamen yanlış, Remzi bir eşkıyadır, çetesi vardır, yıllarca dağda kalmıştır. Dağa çıkmadan önce de Çukurova'da Kurtuluş Savaşı'na katılmıştır ve İstiklal Madalyası vardır. Ben onun anılarını hiçbir zaman yazmadım. Sadece dostluğumuz vardır onunla. Onun eşkıyalığını da hiçbir zaman konuşmadım. Arada sırada kimi anılarını anlatıyordu, o kadar.

Kısa bir işsizlik döneminin ardından Cumhuriyet gazetesinde röportaj yazarlığı ile başladığı gazeteciliği fıkra yazarlığı ve kurduğu yurt haberleri serisinin yönetimi ile sürdürdü (1951-63). 1962?de girdiği Türkiye İşçi Partisi?nde Genel Yönetim Kurulu üyeliği, Propaganda Komitesi başkanlığı ve Merkez Yürütme Kurulu üyeliği yaptı. 1963?te ayrıldığı gazetecilikten sonra kendini bütünüyle roman yazma uğraşına verdi. 1967?de haftalık dergi Ant?ın kurucuları arasında yer aldı. Sorumlusu olduğu bu derginin yayınları arasında çıkan Marksizmin Temel Kitabı adlı yapıttan dolayı 18 ay hüküm giydi. Bu karar Yargıtay tarafından bozuldu. Ant dergisindeki yazılarından dolayı çeşitli kovuşturmalara uğradı. 1973?te Türkiye Yazarlar Sendikası?nın kuruluşuna katıldı ve 1974-75 yıllarında ilk genel başkanlığını üstlendi. 1995?te Der Spiegel?de çıkan bir yazısı dolayısıyla İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi?nde yargılandı, 20 ay hapis cezasına çarptırıldı ve cezası ertelendi. PEN Yazarlar Derneği üyesi. Halen İstanbul?da yaşamakta ve yazarlık ile yaşamını sürdürmekte olan Yaşar Kemal bir çocuk babasıdır.

Yaşar Kemal birçok bölümden oluşan serinin ilk kitabının her bölümüne geniş bir tasvirle başlıyor, öyle ki kitap sonunda Torosları gezmiş de yorulmuşsunuz gibi bir his uyanıyor içinizde.

Eee, İnce Memed'i hep öldürmeye çalıştılar. Bunlar da önce diriltip sonra öldürüyorlar. Ben büründürdüm onu ete kemiğe ama bunlar da öldürüyorlar. Bir yazarı bunlarla uğraştırmak yalnız Türkiye'de olur. Bir eleştirmen, edebiyatçı, öğretmen yahut Adana'da yaşamış biri çıkıp, bunları araştırıp İnce Memed diye birinin yaşamadığını söylemelidir. Beni bunlarla uğraştırmak ayıptır. Benim daha yazacağım bir sürü roman var.

Cezmi Yurtsever, İnce Memed'in mezarını bulduğunu söylemişti. Şimdi de romanda geçen 31 eşkiyanın toplu mezarını bulmuş. Bu mezarların yaptırılması, açılması için size çağrılar yaptı...

Benim ölümsüz yapıtımı öldürmek bir tarih depremi mi oluyor? Aktüel dergisi ve tarihçi denen bu adam benim yapıtımı öldüremeyecek. İnce Memed de belki günü geldiğinde

Aloy'u unutmayalım, İnce Memed'i tanıyan böyle bir akrabanız varmış.

Yazıda söylendiği gibi Kadirli ilçesine kızgın mısınız?

Benim romandaki kahramanım Hürü Ana idi. Onun Memede olan inanışı onu koruması ve en çok ta çocukların Kel eşkiyayı kireç çukurundan çıkarıp ona cenaze töreni yapması doğru etkileyici idi.

İnce Memed gibi düşten gerçeğe doğru giden bir roman karakteri ve onun yaratıcısı Yaşar Kemal söz konusu olunca belki de bunca gürültü normal. Aslına bakarsanız Cezmi Yurtsever, yıllar önce Osman Şahin'in yaptığı gibi bu işe kafayı takmış, dağ tepe, köy köy gezerek araştırmalar yapan biri. Yani küçümsenmeyecek bir iş yapıyor. Ama onca emeğin karşılığında ne kadar somut gerçekler buluyor, polemikten öteye gidebiliyor mu? Bunların edebiyatımıza ne kadar yararı var? Üstelik Türk edebiyatının yaşayan efsanesi Yaşar Kemal için yazılmış o kadar az kitap var ki, keşke onca emek daha ciddi araştırmalar için harcansaydı demekten kendini alamıyor insan.

İşte bu değilmi kır çiçekleri gibi birbirinden habersiz hep beraber toprağı yarıp çıkmak ve kokuları her yana saçmak

Asıl adı Kemal Sadık GÖKÇELİ. Nigar Hanım ile çiftçi Sadık Efendi?nin oğlu. Aslen Van-Erciş yolu üzerinde ve Van Gölü?ne yakın Muradiye ilçesine bağlı Ernis köyünden olan ailesi Birinci Dünya Savaşı?ndaki işgal yüzünden uzun bir göç süreci sonunda Adana?nın Osmaniye ilçesine bağlı Hemite köyüne yerleşmişti. Küçük yaşta bir kaza nedeniyle bir gözünü kaybeden Yaşar Kemal 5 yaşındayken babasının Hemite Camiinde namaz kılarken öldürülmesine tanık oldu. Burhanlı köyü ilkokulunda başladığı ilköğrenimini Kadirli Cumhuriyet İlkokulu?nda tamamladı. Adana?da ortaokula devam ederken bir yandan da çırçır fabrikasında işçilik yaptı. Ortaokulu son sınıfta terk ettikten sonra çeşitli işlerde çalıştı. Kuzucuoğlu Pamuk Üretme Çiftliği?nde ırgat katipliği (1941), Adana Halkevi Ramazanoğlu kitaplığında memurluk (1942), Zirai Mücadele?de ırgatbaşlığı, daha sonra Kadirli?nin Bahçe köyünde öğretmen vekilliği (1941-42), pamuk tarlalarında, batozlarda ırgatlık, traktör sürücülüğü, çeltik tarlalarında kontrolörlük yaptı. Yirmiye yakın işte çalıştığı bu yıllarda en uzun işi beş yıl üst üste yaptığı çeltik tarlalarında kontrolörlük oldu. Bu arada 17 yaşındayken siyasi nedenlerle ilk tutukluluk deneyimini yaşadı. Askerlikten sonra 1946?da gittiği İstanbul?da Fransızlara ait Havagazı Şirketi?nde gaz kontrol memuru olarak çalıştı. 1948?de Kadirli?ye döndü, bir süre yine çeltik tarlalarında kontrolörlük yaptıktan sonra arzuhalcilik yapmaya başladı, çeşitli güçlüklerle karşılaştığı için bu işi de sürdüremedi. 1950?de Türk Ceza Kanunu?nun 142. maddesine aykırı eylemde bulunmak savıyla tutuklandı ve bir süre Kozan Cezaevi?nde yattı. 1951?de salıverilince İstanbul?a gitti.

Türkiye?de tarımdan sanayileşmeye geçiş evresi olarak nitelenebilecek 1950?li yıllarda, Çukurova?nın geniş biçimde makineleşmeye açılması ve verimli topraklar üzerindeki ağalar arası rant savaşımının kızışması, bunun yoksul Çukurova köylüsü üzerindeki sonuçları Yaşar Kemal?in romanlarının ilk evresinin ana temasını oluşturmuştur denilebilir. Ağa baskısı karşısında dağa çıkan eşkıya İnce Memed?le yazar, bir destan kahramanını anlatırken aynı zamanda toplumsal yapıdaki aksaklıkların da eleştirisini yapar. Roman, ağalara karşı Çukurova?nın yoksul halkına arka çıkan İnce Memed?in halkı için savaşımını konu alır. Roman kahramanının Toroslar?da beş köyün bütün topraklarına sahip bir ağaya karşı direnişi ve çekişmeleri uzun bir serüveni kapsar. Sonunda İnce Memed toprakları gerçek sahipleri olan köylülere dağıtır, ağayı öldürür, dağa çekilip kayıplara karışır ve bir efsane kişisi haline gelir. Yazarın kendi deyimiyle?mecbur adamın? öyküsüdür İnce Memed. Yayımlandığı dönemde büyük yankı yaratmış olan İnce Memed?de yazarın geleneksel masal, efsane tema ve motiflerinden yararlanarak çağdaş düzeyde romantik bir öykü kurduğu gözlenir. Teneke (1967), Çukurova yöresindeki çeltik ağalarına karşı mücadele eden ve köylünün yanında yer alan genç ve idealist bir kaymakamın trajik öyküsünü işler, ?aydının mücadele gücü?nü dile getirir. Daha sonra bu romanı iki perdelik oyun biçiminde sahneye uyarlamıştır.

Kitap 4 ciltten oluşmakta. Birinci ciltte yazar İnce Memedi yaratırken 2. Ciltte memed celişkilere sürükler ve 3. ciltte memed'in bu çelişkilerde arınmasına doğru yol almasını sağlar.

Osman Şahin'in bulduğu, İnce Memed'i tanıyan köylüler var. İnsan merak ediyor, Toroslar'da roman mı okunuyor?

Bir Ada Hikayesi'nin dördüncü cildi 'Çıplak Deniz Çıplak Adam' biter bitmez, inşallah 2003 yılında bitecek, Akçasazın Ağaları'nın üçüncü kitabı 'Anavarza'yı yazacağım. Ömrüm olursa daha çok roman var kafamda. Hepsinin adı belli, sanı belli, konusu, hikayesi, dili belli.

İnce Memed'i yazmadan önce, ya da sonra, yaşayan ya da yaşamış İnce Memed adında hiç kimse yok. Değil Çukurova'da Toroslarda'da ben hiçbir İnce Memed bilmiyorum. İnce Memed adı benim bu romanı yazmamla ortaya çıktı. Araştırmacı geçinen Cezmi Yurtsever, İnce Memed'i öldürtüyor. Oysa ben İnce Memed adında hiçbir şey tanımıyorum; ne kurt var, ne kuş var İnce Memed adında, ne de börtü böcek var.

Sadece "İnce Memed" mi?... tam bir roman üstadı... benzetmeler, kullanılan sözcüklerin zenginliğiyle..."Bir Ada Hikayesi" üçlemesini okudunuz mu bilmiyorum... Kemal, "Bir Ada Hikayesi" üçlemesinde, ülkenin zengin kültürel birikimini roman karakterlerine işleyerek, savaş, göç gibi olguları yine roman karakterlerinin diliyle okuyucuya ulaştırır. Y. Kemal'in adası ütopya adasına benzer bir adadır. Kapitalizmin getirdiği yabancılaşmanın ve aşırı bireyciliğin yerine "güven","dostluk" ve"paylaşım" temelli ilişkilerin geçerli olduğu bu ada, yazarın olmasını arzu ettiği bir toplum ve dünya tasarımının minyatürü gibidir. Okurken, sıcacık bir gülümseme gibi içinizi aydınlatan, betimlemelerle yüklü bir anlatımın kucağında bulursunuz kendinizi..

İnce Memed sade bir roman değildir Türkiye?nin tarihine bir bakıştır.

Her ne kadar yazıldığı zaman dilimini yansıtmış olsada günümüze uyarlanmış bir yaşantıyı yansıtmakta.

İnce Memed bir başkaldırı romanı. Düzene, kokuşmuşluğa, adalet dağıtamayanlara, mazlum için kanun yazan ve uygulayanlara bir başkaldırı...

?Irmak Roman? niteliğindeki?Akçasazın Ağaları? adlı dizinin ilk iki kitabı Demirciler Çarşısı Cinayeti (1973) ve Yusufcuk Yusuf?ta (1975) ülkenin tarihsel gelişimi sürecinde Çukurova?daki toplumsal yapının değişimi anlatılır: Derebeyi artığı ağa tipinin çöküşünü, yok oluşunu ve bu yok oluşa koşut giden gelişmeyi; bir başka yönüyle Demokrat Parti?nin kredi yardımları ile tarımdan para kazanan ağaların sanayiye yatırım yapmalarını anlatarak eski toprak ağalarının yavaş yavaş sanayici olmaları sürecini betimler. Ne var ki Yaşar Kemal bu toplumsal değişme sürecinin üzerinde fazla durmaz; asıl göstermek istediği, bir düzenin çöküşü ve yozlaşmasıdır. Bu romanlarında Çukurova?da kapitalizmin gelişmesiyle yok olmaya yüz tutan bir yapının son çırpınışlarını, toprak ağası iki ailenin gerçeğinde verir.

Anlatılanları 'bir tarih depremi'nden korktuğunuz için doğrulamadığınız yazılmış. Nedir bu 'tarih depremi'.

Evet Kadirli'de çok arkadaşım var. Ama sayın araştırmacı aracılığıyla hakkımda ahkam kesenlerin hiçbiri arkadaşım değil. Ben insanları hiçbir zaman küçük görmedim, kim olursa olsun. Ama birtakım sebeplerden dolayı, sözünü ettiği insanlar benim hiçbir zaman arkadaşım olamaz.

O dokunuşla içinizde bir sevgi katresi oluşur o katreler çoğalıp durur, siz o sevgi katrelerini toplayıp sevgiyi insanlara dağıtmak için uğraşıp didinirsiniz.

Evet ince Memed ler ölmez her dönemde mevcut.

Formu ince memedlerle doldurmaya ne dersiniz :)))

Bir anda ince memed olalım var olalım sonra ince memed gibi gözlerden uzak yaşayalım.

Buda kafamda tasarladığım forum eylemi forum örgütlemesi olsun.

Sizin İnce Memed'i yaşlılardan dinleyerek yazdığınızı söyleyen birçok arkadaşınız varmış Kadirli'de.

Araştırmacı Cezmi Yurtsever yıllardır İnce Memed'in peşinde geziniyor. 15 yıl kadar önce Yankı dergisinde dile getirdiği iddiaları, üç yıl önce Aksiyon'da, geçen hafta da Aktüel dergisinde bir kez daha gündeme taşıdı.

Ben, Alevilere karşı değilim, böyle sanmasınlar. Zulüm gördükleri için her zaman Alevilerin yanında oldum. Yalnız ben Alevi kökenli değilim. Ünlü eşkıya Alo, dergide yazıldığı gibi 'Aloy' değil, benim akrabam olamaz. Çünkü Alo bir Toros Alevisi'ydi. Benim ailem Sünni kökenlidir. Bu Aloy'la nasıl akraba olmuşum anlayamadım. Bu da araştırmacının uydurmalarından biridir.

Göğceli köyü, Osmaniye, Adana

Ne söyleyebilirim. İnce Memed, dört ciltlik romanın dört cildinde de ölmedi. Bu adamın söylediği mezarı ben nasıl ziyaret edeyim. Kim yatıyor orada? Romanda ölmüş olsa neyse. Osman Şahin'in araştırmalarında İnce Memed'i gördük diyenler arasında mezarı gösteren yok. Çünkü onlar romandan biliyor, romanda da ölmüyor, ne yapsınlar. Bu araştırmacı ise çok yetenekli, benim öldüremediğim İnce Memed'i öldürmüş, bir de mezar yapmış ona. Nasıl giderim de ölmemiş İnce Memed'in mezarını ziyaret ederim. Benim adıma bu Kadirlili araştırmacı gitse de ziyaret etse çok iyi olur. Ha, romanımı ölmüş farz ediyorsa eğer, Türkiye'de ve dünyada yaşayan bir roman bu. Onu öldürmeye hiç kimsenin gücü yetmez. Bir de sloganlar var, 'İnce Memedler ölmez' diye. Onu da ben çıkarmadım herhalde...

Kısa ve öz konuşmak gerekirse harika demek yeterli gelmez.

Yaşar Kemal teybe konuşmayı sevmediği için bir A4 bloknot alıp gittim. O söyledi ben yazdım. Çok güldük, çok eğlendik... Öyle teybe meybe değil doğrudan kağıda, oradan okuyucuya kesintisiz ulaşan bir röportaj yaptık...

Ama öyle kendini tatırıki olayın içinde siz oturup onları izlersiniz.

Hüyükteki Nar Ağacı?nda, Çukurova?da tarımdaki makineleşme sonucunda ortaya çıkan işsizlik sorunu ele alınır. Çukurova?ya çalışmaya inen kırsal kesim insanının bu yeni gelişme karşısındaki dramını ve çaresizliğini işler. ?Kimsecik? üçlemesinin ilk kitabı Yağmurcuk Kuşu yarı özyaşam öyküsü niteliği taşımaktadır. Van Gölü kıyısındaki bir köyden yine Çukurova?ya göçen bir ailenin karşılaştıkları sorunlar çevresinde göç serüveni yansıtılır. Bu üçlemenin ortak noktasını köy insanlarının, özellikle de bir köy çocuğunun duyguları, düşünceleri, özleyişleri oluşturmaktadır. ?Korku? teması bu?üçleme?nin odağında yer almaktadır. Özellikle?üçleme?nin ikinci kitabı Kale Kapısı?korkunun romanı? olarak nitelenebilir. ?Üçleme?nin son kitabı Kanın Sesi bir evdeki kişilerin, daha çok da bir çocuğun, Salman?ın öyküsüdür aynı zamanda, Salman?la birlikte bütün çocukların öyküsüdür. Kanın Sesi?korkunun sesi?, ?cinayetin sesi? olduğu kadar?sevginin sesi?dir de.

1923

Eski yazarlarımızdan biri, ona devamlı çatan yazara, 'Allah versin' diyor. Bundan sonra benim de, bu adam ne derse desin sesim sedam çıkmayacak. Ama mahkemelik olabilirim. Çünkü o suç işledi, İnce Memed'i öldürmeye teşebbüs suçu işledi. Gücü yetmez ama teşebbüs de bir suçtur.

Çukurova'da Osman Şahin'in yaptığı araştırmalara göre İnce Memed'i tanıyan çok kişi var. Herkes İnce Memed yaşamış zannediyor. İnce Memed'i ben yarattım demeye gerek yok. Yalnız bu Kadirlili araştırmacı yıllardan bu yana 'Benim babam bina okur, döner döner gene okur', tutturmuş bir İnce Memed.

Bende sizi ince memed olmaya davet ediyorum.

Hiç, ama hiç doğru yok mu?

Tavsiye ile... ;)

Her şey değiştiği gibi, bizim gazeteler de değişti. İnce Memed'in yaşamış olduğunu iddia eden ünlü araştırmacıyı haber yapan Aktüel dergisi, saf bir magazin dergisidir. Doğruluğunu bana sormadan yalan yanlış yazıyı yayımladılar. Bu magazinlerin Türkiye'de bizim anlayamayacağımız kadar başka ödevleri var...

Yaşar Kemal 70?li yılların ortalarından itibaren yazarlığında yeni bir yönelimin ürünleri olarak nitelenebilecek ürünler vermeye başlar. Al Gözüm Seyreyle Salih (1976), Kuşlar da Gitti (1978) ve Deniz Küstü (1978) romanlarında yazar ilk kez Çukurova dışına çıkarak kenti ve deniz insanını konu edinir. Deniz Küstü?de büyük kentin karmaşasını, yozluğunu işler. Deniz insanının kentteki yaşam serüveninden yola çıkarak kente yabancılaşmasını, deniz doğasının yok oluşunu yansıtır. Aynı olguyu Kuşlar da Gitti?de çocukların dünyasından ele alır. Bir deniz kasabasındaki insanların sorunlarını, uğraşılarını, birbirleriyle ilişkilerini Al Gözüm Seyreyle Salih?te dile getirir.

Yaşar Kemalin tüm kitaplarında bunu hissettim hep beklide ha bire Yaşar Kemal diye tuturrmam bundandır.

Bu kez de Yaşar Kemal'in Kozan Cezaevi'nde İnce Memed'in arkadaşı Hilmi Oflaz tarafından bıçaklandığı iddiası başlıktaydı. Biz de bıçaklanan kişiyi aradık. Onun da görüşlerini almak için. Yaşar Kemal de meseleye noktayı koyacak bir röportaj önerimizi kabul etti.

Benim Türkiye'de ve dünyada İnce Memed'i öldürmeyen okurlarıma kim ne diyebilir. Çok şükür onlar Kadirlili araştırmacı gibi değil. Belki de okumamıştır romanı bu gariban. İnce Memed'in dört ciltte de yaşadığını bilmiyor.

Eşkıyaları destekleyen Kuvayı Milliyeci Remzi Bey, cezasını tamamlayıp Kadirli'ye döndüğünde onunla tanışıp anılarını derlemişsiniz. Bir kış mevsimi Kızılay çadırında hayatta kalan eşkıyalarla görüşerek olayları İnce Memed romanında kurgulamışsınız... Öyle mi?

Büyüdüğüm bir ilçenin içindeki bütün insanlara nasıl kırgın olurum. Elbette içinde kırgın olduklarım, ama çok sevdiklerim de var. Acaba Kadirli için kötü bir yazı mı yazmışım. Romanlarımda ben kasaba adı, köy adı, hemen hemen hiç yazmam. Düldül Dağı'nı yazarım, onun da sahibi yok. Bütün çocukluğumda kaleboynuna oturup biz onu seyrederdik. Bu benim çocukluk anılarımda en şiirsel görüntüdür. Nereden çıkartıyorlar benim Kadirli'ye kırgın olduğumu. Ben mi söylemişim. Bu da yalan. Ben Aktüel dergisinin yerinde olsam, bunlar doğru mu yanlış mı diye araştırırım. Bu bir lekedir, bir dergi için. Bu kadar yalan yazan insan okuyucusuna ne diyebilir?

?Bir Ada Hikayesi? üçlemesinin ilk kitabı olarak kaleme aldığı Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana?da Ege?de mübadele hükümleri gereğince Yunanistan?a göç ettirilen Rumların boşalttığı bir ada ekseninde Balkan Savaşı?ndan Sarıkamış?a, değin yakın tarihte yaşanan acıları dile getirir. K. Şahin, romanı değerlendirirken?Romanın asıl amacı, mübadele sonrasının kıpırtısızlığında bu topraklarda yaşanan savaşlara, çoktan unutulmuş olan, kimsenin sözünü bile etmediği, etmek istemediği savaşlara dair bir şeyler anlatmak sanki? der.

'İnce Memed romanına konu olan' eşkıyalardan 31 tanesinin mezarını bulmuş Cezmi Yurtsever. Bunlar kim?

Roman ve öykülerinden yapılan uyarlamalarla çağdaş Türk tiyatrosuna da katkıları oldu; Yer Demir Gök Bakır, ?Uzundere? adıyla 1965?te, Teneke yazarın oyunlaştırması ile Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu tarafından 1965?te ve Ağrı Dağı Efsanesi 1974?te çeşitli tiyatrolar tarafından sahnelendi. Birçok yapıtı da sinemaya uyarlandı. Bunlardan?Beyaz Mendil?i 1955?te Lütfü Akad; ?Namus Düşmanı?nı 1957?de Ziya Metin; ?Alageyik?i 1959?da, ?Karacaoğlan?ın Sevdası?nı 1959?da ve?Ölüm Tarlası?nı 1966?da Atıf Yılmaz; ?Ağrı Dağı Efsanesi?ni 1974?te Memduh Ün; ?Yılanı Öldürseler?i 1981?de Türkan Şoray, ?İnce Memed?i 1984?te Peter Ustinov ve?Yer Demir Gök Bakır?ı 1987?de Zülfü Livaneli yönetti.

Psikoloji ve simgesel öğelerin yer yer ağır bastığı?Dağın Öteki Yüzü? üçlemesinin ilk kitabı olan Orta Direk?te (1960) yazar, ?Torosların arka yanındaki? bir köyün insanlarının, pamuk tarlalarında ırgatlık yapmak için, Çukurova?ya doğru yola koyuluşlarını, tabiatla dövüşe dövüşe Çukurova?ya varışlarını anlatır. Roman destansı bir hava içinde ve bu havaya uygun bir Türkçe ile kaleme alınmıştır. Bu?üçleme? yazarın, Orta Direk?in önsözünde de belirttiği gibi, kendi yaşantısı ve tanıklığıdır. Dizinin ikinci kitabı Yer Demir Gök Bakır (1963) bir köy topluluğunun mit yaratması öyküsüdür. Yer Demir Gök Bakır?da, güçlükler içinde bunalan, yaşama şartlarını değiştirmek için bir umutları, bir düşünceleri olmayan köylülerin, insanoğlunun çaresiz kaldıkça başvurduğu çözüme başvurarak, bir mit yaratmalarını ve bu mite sığınışlarını anlatır. Üçlemenin son kitabı Ölmez Otu?nda ise bir yandan değişen koşullar içinde bu mitin yıkılışı anlatılırken, diğer yandan da bir kişinin bir cinayet mitini yaratışı anlatılır. Üçlemenin ilk iki kitabında korkunç sefalet koşullarında duygulanımlara kapılmadan, büyük bir serinkanlılıkla ve bir romancı gözü ile köyün ekonomik ve toplumsal gerçekliği, köylülerin yaşama ve çalışma koşullarını veren Yaşar Kemal Ölmez Otu?nda nesnel koşulları geri plana alarak doğrudan doğruya insana eğilir.

Ağalarda mevcut ama bu insan dışı uygulamalar devam ettikce ince memedler yaşayacak

Deveye sormuşlar, 'Boynun niye eğri'. 'Nerem doğru ki' demiş. Gerçekten düşünüyorum neresi doğru bu yazının. Bu araştırmacı tutturmuş, İnce Memed öldü de öldü, mezarı da mezarı, arkadaşı da arkadaşı. Yıllardır böyle bu adam. Ne yapacağımı bilmiyorum. Arkadaşlar 'Gül, geç' diyor. Ama o yıllardır bununla uğraşıyor, başka bir işi yok bu adamın.

CEM ERCİYES

Şöyle başlayalım: İnce Memed'in arkadaşı Hilmi Oflaz'ın sizi bıçakladığı doğru mu? 'Aloy' lakaplı Kürt Ali diye İnce Memed'i ihbar eden bir akrabanız var mı?

Yaşar Kemal pek çok yapıtında Anadolu?nun efsane ve masallarından yararlanmıştır. Halk öykücülüğünden yola çıkarak, sözlü gelenekte yaşayan Köroğlu, Karacaoğlan, Alageyik öykülerini Üç Anadolu Efsanesi (1967) adıyla yeniden kaleme almıştır. Ağrıdağı Efsanesi?nde (1970) bir aşk olayından yola çıkarak ve bu simgesel tema içerisinde baskı karşısında halkın dayanışma gücünü; Binboğalar Efsanesi?nde (1971) ise Toros eteklerindeki Türkmen göçebelerin yerleşik düzene geçmeleriyle ortaya çıkan güçlükleri, düş kırıklıklarını ve geçmiş yaşamlarına duydukları özlemi anlatır. Osmanlının son dönemlerinde haksızlıklara karşı dağa çıkmış bir eşkıyanın yaşamını Çakırcalı Efe?de (1972) ele alır. Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca?da ise yine bir halk öyküsünden yola çıkar; alegorik bir üslupla sömürenlerle sömürülenler arasındaki ilişkiler anlatılır.

Cezmi Yurtsever, 1999 yılında Safiye Memed adlı eşkıyanın aslında İnce Memed olduğunu öne sürmüştü. Safiye Memed'in mezarı başında toplantılar yapılmış, müteveffa eşkıyanın ablası ise abisinin hayatını yazarak ünlendiğini sandığı Yaşar Kemal'i, abisinin mezarını yaptırmaya çağırmıştı. Ben de Yaşar Kemal'le röportaj yapmıştım. Yaşar Kemal, özetle 'Roman hayal gücüyle yazılır. Ben de öyle yaptım, anlatılanlar doğru değil; bunlar roman nedir bilmiyor' deyip meseleyi kapatmıştı.

Bunları o devrin hükümetini suçlamak için yazdım ben. Toroslardaki eşkıyalar için, hükümet bir af ilan etti. Sanıyorum sayıları 31'den daha fazlaydı. Jandarmalar bunları kol kola kendirle bağlayarak Adana'ya yakın Sarıçam mevkiinde kurşuna dizdi. Ben bunları birkaç kez yazdım. Peki bunun İnce Memed'le ne ilgisi var. Bu zavallı İnce Memed her yerde var. Bu yaratıcı araştırmacı, bizim üniversitelerden birine tarih profesörü olurdu. Bizim Kadirli'den ne adamlar çıkıyor, gurur duyuyorum. Fuat Köprülü'den sonra enternasyonal ilk profesörümüz olur. Onun yüzünden beşinci cildi yazmaya kalkacağım.

Yaşar Kemal, İnce Memed'in yaşamış bir karakter olduğunu söyleyen, hatta mezarının bile bulunduğunu savunanlara 'İnce Memed'i öldüremezsiniz, ama onu öldürmeye teşebbüs de bir suçtur' diyor

ölecek, kimse okumayacak. Öyle bir şey düşünmek istemiyorum ama her şey ölümlü olduğu gibi İnce Memed de ölümlüdür belki.

Yazarın İnce Memed adlı romanı yaklaşık 40 dile çevrilerek yayımlandı. Diğer romanları da çok sayıda yabancı dile çevrildi; kitaplarının yurtdışındaki baskısı 140?tan fazladır. Bu bağlamda uluslararası bir üne sahip olan Yaşar Kemal ilgili kurum ve kişilerce Nobel Edebiyat Ödülü?ne de aday gösterilmiştir.

Sorguladığım şeylerden biri Yaşar Kemal ve edebiyatı üzerine. Orhan Pamuk nobel aldığında - her şeye rağmen- çok sevinmiştim. Ama ben bu ödül için hep Yaşar Kemal'i arzuluyordum. Hele bir Çakırcalı Efe'si var ki, Türk insanının yapısını net bir tabloda yansıtabilen müstesna eserlerden birisi.

Ben bir gün Trakya'da bir köye röportaj için uğradım. Orada bir adam kahvede günlerdir İnce Memed'i anlatıyormuş, dinledim, teybim olmadığına üzüldüm, o kadar iyi anlatıyordu ki. Ona sormadım Trakya'da İnce Memed var mı diye. Anlattığı hikayenin temeli benim 'merhum İnce Memed'di, "Devamını ben uydurdum, sağ ol sayende geçinip gidiyoruz" dedi. Bu araştırmacının da kitabı çıkacakmış, belki o da geçinip gidecek...

Yazarın Anadolu insanının sözlü anlatım geleneğinin ürünleri olan destanlardan, ağıtlardan, halk öykülerinden, masallardan, türkülerden ve çağdaş roman tekniklerinden yararlanarak vardığı bireşim ve üslup onu her bakımdan özgün bir çağdaş sanatçı kimliğine ulaştırmıştır. Kurduğu imge ve mit dünyası, benzetmeler, betimlemeler, doğanın tüm yönleriyle anlatımı, kullandığı dil, yerel sözcükler ve deyimler, atasözleri, yakarışlar, sövgüler onun anlatımını canlı ve etkileyici kılan özellikler olarak görünmektedir. Anlatımındaki özgünlük?düşle gerçeği, doğayla insanı iç içe? vermedeki başarısından kaynaklanmaktadır. Yarattığı dünyanın dış görünümünü etkileyici bir biçimde çizer. Şiirsel üslubu, olağanüstü düş gücü, modern romanla epik anlatım biçimlerini başarıyla bağdaştırması onu özgün kıldığı kadar güçlü de kılan özellikleridir.

Sırada hangi romanlar var?

Aslında bütün bu yazı baştan aşağı uydurmadır. Bana yeni bir ad da bulurdu ama nasıl olduysa yeni ad uydurmamış. Örneğin Sefa Vaisoğlu'ndan söz ediyor, Atatürk'ün arkadaşıdır diyor. Sefa Vaisoğlu'nu tanırım. Atatürk'ün arkadaşı olduğunu hiç bilmiyordum. Sanıyorum, olamaz da; çünkü Kurtuluş Savaşı yıllarında Atatürk'ün arkadaşı olacak kadar yaşlı değildir. Valla sanıyorum ki Kadirli'de hiç kimse de Sefa Vaisoğlu'nun Atatürk'ün arkadaşı olduğunu bilmiyor. Belki Vaisoğlu da bilmiyordur Atatürk'ün arkadaşı olduğunu.

Bu iddiaları yayımlamadan önce doğrulatmayan, sizin görüşünüzü almayanlara da kızgın mısınız?

Yazarın üçlemenin son kitabında karakterlerin dilinden "savaş" olgusuna bakışı:"Savaş, gelecek insanlığın da insanlığını elinden alır... Bu savaş dedikleri lanet sürecek olursa sonunda insanlık da tükenecek... oysa insanoğlu kendini yarattığı gibi herşeyi yaratabilir, herşeyi böylesine çirkinleştirebildiği gibi güzelleştirebilir de..."

Kimi yazarlar vardır içinize dokunur; içinize bir şeyler işler sanki sihirli bir dokunuştur bu?

Onun gül hatırı için belki beşinci ciltte öldürürüm İnce Memed'i...

Yüzünüze hüzünüde taşır gülümsemeyide inadıda.

İnce Memed'in imi timi belirsiz olamıyor bir türlü. İlle de ona bir geçmiş buluyorlar, neden?

Romancı.

Yazar küçük yaşlarda halk edebiyatına ilgi duydu; saz çalmaya, türkü söylemeye ve destanlar anlatmaya başladı. Yöredeki halk ozanlarıyla karşılıklı atışmalar yaptı. İlkokulda okurken şiir yazmaya başladı. Köy köy dolaşarak folklor ürünleri derledi. Bu yıllarda şiirlerini Kemal Sadık Göğceli adı ile Türksözü (1939), Yeni Adana (1939) ve Vakit (1940) gazetelerinde ve Varlık, Kovan, Ülkü, Millet, Beşpınar dergilerinde yayımladı. 1940?lı yıllarda Adana?da çıkan Çığ dergisi çevresindeki yazar ve aydınlarla ilişki kurdu ve şiirleri o dergide de yayımlanmaya başladı. Abidin Dino ve ağabeyi Arif Dino ile kurduğu yakınlık onun düşünce ve edebiyat dünyasının gelişimini etkiledi. Ramazanoğlu Kütüphanesi?nde çalıştığı dönemde eski Yunan klasiklerinden Çukurova tarihine kadar pek çok kitapla tanışma olanağı buldu. Bu sıralarda Orhan Kemal?le de tanıştı. İlk öyküleri?Bebek?, ?Dükkancı?, ?Memet ile Memet? 1950?lerde yayımlandı. İlk öyküsü?Pis Hikaye?yi ise 1944?te Kayseri?de askerliğini yaparken yazdı. Gözleme dayanan bu ilk öykülerinde konularını Çukurova ve Çukurova insanından aldı; bu yöre insanlarının ekonomik sıkıntılar ve güç doğa koşullarındaki savaşımını insan-doğa-çevre ilişkisi içerisinde ele aldı; giderek uzun öykülere yöneldi.

Aktüel'deki yazıda daha birçok iddia var. Bunların içinde hiç mi doğru yok?

Cumhuriyet gazetesine girdikten sonra Yaşar Kemal imzası ile yazmaya başladı. Bu dönemde Anadolu insanının iktisadi ve toplumsal sorunlarını dile getirdiği dizi röportajları ile tanınmaya başladı: ?Yanan Ormanlarda Elli Gün? (1955), ?Çukurova Yana Yana? (1955). ?Dünyanın En Büyük Çiftliğinde Yedi Gün? (1955), ?Peri Bacaları? (1957). 1952?de yayımlanan ilk öykü kitabı Sarı Sıcak?ta da yer alan?Bebek? öyküsünün Cumhuriyet gazetesinde tefrika edilmeye başlandığı dönemde yazarın imzasına olan merak giderek artmaya başladı. 1953-54?te Cumhuriyet?te tefrika edilen ilk romanı İnce Memed ise büyük ilgi uyandırdı.

Bir folklor derlemesi olan ilk kitabı Ağıtlar (1943), o güne değin hiç derlenmemiş ya da çok az ilgi gösterilmiş tekerlemeleri ve ağıtları gün ışığına çıkardı. Bu ağıtları 16 yaşından itibaren derlemeye başlayan yazar, daha sonra Karacaoğlan?ın yayımlanmamış şiirleri üzerine çalıştı. Söz konusu derleme ve çalışmalar, yazarın ileride yazacağı romanlara önemli ölçüde malzeme sağladı.

ince memed olmuş forum dağlarında dolanıyordum