Rahatsız mı oldunuz sayın Duplo? Gördüğüm kadarıyla hemen her konuya muhalefet ediyorsunuz. Hoşgörünüze sığınarak sebebini sorsam?XS veya S veya M veya L veya XL? kusur işlemiş olur muyum?

Sayın Duplo, ilim 'hep de din üzerinden' konuşanların tekelinde değildir... Einstein, Rousseau'dan alıntı sözleri okumadınız sanırım. Eleştirebilmek güzeldir ama bunun neye hizmet ettiğini iyi düşünmek lazım. Katkılarınızı, yorumlarınızı da bekleriz. Konfüçyüs'den, Farabi'den bahsederek konuyu zenginleştirmek, bizleri de sevindirir...

Rica ederim, ilim düşüncesinin önemli bir dayanağı sayılan düşünce ve ilim hürriyeti, bir kısım ilim ağalarının heveslerini gerçekleştirmek ve ideolojik saplantıları olan bazı kimselerin işlerini kolaylaştırmak için midir? Ama ne acıdır ki, yıllardan beri bu bahtsızlar ülkesinde pek çok iş hep böyle olagelmiştir..

Aslında bugün, ilmin ortaya koyduğu keşif ve buluşlara bakıldığında, bildiğimiz şeylerin, bilmediklerimizin yanında "hiç" denecek kadar az olduğu görülecektir. Bunun aksini iddia etmek, hem realitelere aykırı, hem de mevcutla yetinme, bir himmet za'fı ve bir irticai harekettir. Her devirde, ilmin ulaştığı noktaları, varılabilecek en son hedef telakki edenler, böyle düşünmekle ilmi araştırmaların yolunu tıkamış ve kültür hayatının simasını karartmışlardır. Onun için bizler, bugüne kadar öğrenip bildiklerimizin, yeni baştan kritiğe tabi tutulmasını, eski bilgilerimizin, yeni keşiflerin ışığı altında tekrar ele alınmasını, hem yanlışlarımızın düzeltilmesi, hem de mevcut tıkanıklıkların açılması bakımından zaruri görmekteyiz.

İbn Cerir, çevresine Kur?an tefsiri yazma isteğini bildirince onlar bunun ne kadar olacağını sormuşlar. İbn Cerir bunu otuz bin yaprak olarak düşündüğünü belirtince, arkadaşları böyle bir eseri tamamlamaya ömür yetmeyeceğini söylemişler, o da eserini onda bire indirerek üç bin yapraklık meşhur tefsirini yazmıştır. Yine Adem Aleyhisselam?dan itibaren kendi zamanlarına kadar otuz bin yapraklık bir tarih yazmak istediğini söyleyince aynı itirazla karşılaşmış. O da?İnna lillah! İlim gayreti ölmüş!? diyerek ünlü tarihini de tefsiri gibi onda bire indirip yazmıştır.

İlk dönem itibariyle bizde daha sonra batıdaki yenilenme hamlelerinde, bu kabil duygu ve tutkulardan arınma hareketi birinci ameliye kabul edilmişti. Oysaki son bir-iki asırdan beri, bizdeki "değişim" ve "dönüşümler" i planlayanlar, eğer, daha işin başında, ma?şeri vicdanda böyle bir arınma şuuru ve başkaldırma düşüncesi uyarabilselerdi bugün, beklenen inkılapların en büyüğü gerçekleşmiş olacaktı.

Keşke bir tane de Konfüçyüs'ten, ne biliyim Farabi'den falan örnekleme yapsaydın.

Bunun aksine, menfaat tutkusu, şahsi çıkar mülahazası ve bir kısım ideolojik saplantılar içinde, hakikat aşkı gelişemeyeceği gibi, ilmi düşünce de gerçekleştirilemez; gerçekleştirilemez zira böyle saplantılar anaforu içinde verilen mücadele hakka karşı bir savaştır ve tabii bu savaşın mağduru da ilimdir, insanlıktır.

Evet, yeniden sema ve yeryüzünün umumi durumları, birbirleriyle olan münasebetleri; gece ve gündüzün düzenli şekilde, ardarda gelmesi; canlı-cansız varlıkların kendi dünyaları içindeki hususiyetleri; insan ve hayvan organizmasının hareket, fonksiyon, hedef ve gayeleri, nihayet toprak - su, bunların terkipleri ve canlılarla olan münasebetleri, mutlaka ele alınmalı ve modern metodlarla tahlile tabi tutulmalıdırlar.

ilimi gavura bıraktık, süsünü biz zimmetledik Gamze bacı..

4. Cehaletten, vebadan kaçar gibi kaçınız. İlim, hakiki meziyyettir. İman bile bilgiyle başlar: Ma'rifetullah... Sizi hakikatin bilgisine ulaştıracak kaynaklan keşfediniz. Bu keşfin en genel adı "Okumak"tır. "Oku" emri, bir mucize eseri olarak Kur'an'dan ilk inen ayetin ilk kelimesidir. Okuyan sadece göz değildir. Kulak, burun, dil, zihin, kalb, ruh hep okuyan birer alettirler. Ne ki okuma biçimleri farklı farklıdır.

Modern metodolojinin de, benimsediği bu araştırma usulü, ilmi tesbitler için "objektif", bir usuldür. Binaenaleyh, böyle bir usulle araştırmaya gidilmeden, bir şeyin doğru ve sabit olduğunu iddia etmek ve ona ters gelen şeyleri de red ve inkar, katiyyen ilmi değildir. Zan ve tahminlere bina edilerek ortaya sürülen düşünceler, sadece birer nazariye ve bu nazariyelere dayanılarak elde edilen umumi kaideler de birer aldatmacadır.

bu nice okumaktır" diyen Yunustan beri, ilim dalında ne yaptık acaba?

5. Bilgiye sahip olabilmek dünyada sahip olunabilecek dünyalıkların en hayırlısıdır. Çünkü bilgi sahici bir fazilettir.

Bilhassa İslamın kitabı Kur?an, insafla mütalaa edilebilse O?nda, ilim aşkı, insan sevgisi, adalet duygusu ve nizam düşüncesinin nümayan olduğu müşahede edilecektir.

Böylece, tecrübelerle gerçek olduğu ortaya konan şeyler kaydedilir; sonra da, sabit bir prensib haline getirilmek istenen bu gerçeğin, umumileştirilip umumileştirilemiyeceği araştırılır; umumileştirilebilecekse, onunla benzeri hadiseler arasındaki münasebetler değerlendirilerek bütünlük teminine gidilir.

1. Gayesiz olmayınız. Gayesiz olmak ot olmaktır. Yaradılış amacınız üzerinde kafa yorunuz. Kainat içerisinde insanlığın, insanlık içerisinde mensup olduğunuz ümmetin, ümmet içerisinde şahsınızın görev ve sorumlulukları üzerinde düşününüz. Rolünüzü iyi oynamak, onun ne olduğunu bilmekle mümkündür.

Bir garip husus da şu ki; Allah?ın, kainatın bağrına serpiştirdiği ruh, mana ve muhtevayı dile getiren bu ezeli hutbeyi istismar etmek isteyenler uyarılacağına, dinin ruhuna cephe alındı ve o temizlerden temiz kaynak bulanık gösterilmeye çalışıldı.. derken, yılan, akrep zaafı türünden zaaflar çatışması başladı.. ve bu mübarek dünya bir baştan bir başa şuursuzca vuruşmaların arenası haline getirildi.

Bu hız ve tempo ile gelişen ilim ve teknolojinin, çok yakın bir gelecekde, topyekün kanaat, düşünce ve ilim anlayışına te'sir edebilecek yeni keşifler ortaya koyacağı da, gözden ırak tutulmamalıdır.

Buyurunuz sayın Duplo, bahsettiğiniz örneklemeleri de siz yapınız. Yapınız ki ilmimiz artsın!

Batı, bilhassa tecrübi ilimleri, yeni bir değerlendirmeye tabi tutacak olgunluğa ulaştığında, o güne kadar diğer milletlerin düşünce salıncaklarında; hususiyle de Asya kavimlerinin beşiklerinde hem de ne nazla sallana sallana belli bir kıvama gelmiş bulunan bilim, yeni Batı medeniyetinin ilk hamlesi, belki de ilk rampası sayılan Rönesansla, yarınların ilim düşüncesine de açık halihazırdaki şeklini almıştı.

Ama gel gör ki, bugün 0, ağızları levsiyatla köpüren bir kısım inkarcıların hasmane tavırlarıyla, dostluğun gerektirdiği vefayı gösteremeyen birkaç düzine dost kılığındaki bilgisiz, görgüsüz cahillerin umursamazlığı arasında adeta bir berzah hayatı yaşamakta.. O?nun düşmanlarının ne düşündüğü bellidir. Bari dostları vefalı olabilseydi!

Şimdi sorarım size; insanların beynine vura vura, onlara kendi düşüncelerini kabul ettirmeye çalışan ve fikirleri baskı altına almak isteyen bir toplumda, ilim aşkından, yenilikten ve kolektif şuurdan bahsetmek mümkün müdür?

Dünya mimarları, Sinan'ın eserindeki sırrı çözmek için çalışıyorlar. Mimar Sinan, hangi mimarlık fakültesi mezunuydu?

İlim gönlümün sevdasidir. Hep daha çok hep daha çok isterim, tek arsizligim. Daha çok arsiz olayım inşallah...

İlim yapıyorum diyerek, isbatlanamamış faraziyelerle, ilim yuvalarını meşgul edenler hem yığınları aldatmış, hem de ilmin haysiyetiyle oynamış olurlar.

İlim, tek başına herhangi bir milletin malı değildir. Hele Batılıların asla!.. ilmin çocukluk dönemi ile insanlığın çocukluk dönemi aynı zamana rastlar.. ve aynı düşünce yamaçlarının, aynı gayret vadilerinin ürünüdür.

Ruhların böylesine ezildiği, düşüncenin çelimsiz kaldığı, aşkın öldürüldüğü ve insani değerlere saygının sıfırlandığı bir cemiyette olsa olsa yılanların, akreplerin, ezilme ve öldürülme korkusuyla iğne ve dişlerini geçirip zehirlerini boşalttıkları gibi, ısırmalar, sokmalar, zehir kusmalar ve öldürmeler olur...

İlim, düzgün hatlı ve güvenli bir yoldur. İlme baş koyan insan yürüdüğü bu yolda hem hayatını rahatça idame ettirir hem de muhtemel tehlikelerden kendisini alıkoyar. Nasıl mı? Tabiki ilmin kendisine tahsis ettiği kılavuzluk sayesinde. En ufak bir bilgi bile cehaletin zifiri karanlığından yeğdir. İlim ışıktır, fenerdir, mihmandardır.

İnsan ne kadar az bilirse o kadar çok bildiğini sanır, diyor Rousseau hocam, peki bu durumda ne yapmalı?

Günümüzde ilmi gelişmeler görülmedik bir hız ve seviyeye ulaştı ve çağımız adeta bir sürprizler çağı haline geldi. Diyebiliriz ki; şu son çeyrek asırda, ilmin insanoğluna armağan ettiği yeni buluş ve keşifler, önceki devirlere ait bütün buluş ve keşiflerden daha fazla olmuştur.

0 güne göre bilimin önemli bir kaynağı sayılan vahiy derinlikli ilim düşüncesi, çağın devasa kametleri tarafından kusursuz temsil edilebiliyor ve sonsuzluk duygusuyla meşhur bu aşkın düşünceler, hem de araştırmaya hiç mola vermeden hep "namütenahi" diyorlardı.

İlim, duyu organlarımızda kavranan nesnelerle meşgul olur. Bunun dışında kalan gerçekleri de, tecrübelere dayanılarak elde edilen neticelerin ışığı altında izah etmeye çalışır. Duyularla tesbit edilememiş, doğruluğu ispatlanamamış bilgileri ise, ilmi metodolojiyle gerçek olduğu belirleneceği ana kadar, bünyesinde onlara yer vermez. Mesela: Gözle gördüğümüz şeylerin keyfiyetleri bir tarafa, onların sabit birer hakikat olduğuna kimse tereddüt etmez. Keza; kulaklarımızla duyduğumuz, dokunarak hissettiğimiz ve diğer duyu organlarımızın sahasına giren eşya için de, aynı şeyleri düşünebiliriz...

Dünyaca ünlü Oxford Üniversitesi'nde yine dünyaca ünlü altı kültür adamının büstü sergilenmektedir. Bu büstlerden biri de Fuzuli'ye aittir. Fuzuli, ömrünü Bağdat'ta Hz. Hüseyin'in türbesinde türbedarlık yaparak geçirdi. Fuzuli'nin büstü Oxford'a ne sebeple konuldu?

Hep de din üzerinden özlü sözleri ele almışsın.

Bir ilim vardır ki, her şey unutulduğu, kafada hiçbir şey kalmadığı zaman başlar.

Halbuki, bizdeki hemen bütün yenilikler, bazı kimselerin, biraz da dış manipülasyon ve baskılarla bir kısım bayağı arzulara hizmetten ibaret kalmıştı.. evet bu talihsiz dönemde bazı aydınlar ve bazı imkan sahipleri, sırf kendi keyif ve çıkarları için hem birkaç asırlık birikimi hem de çok ciddi bir metafizik gerilimi hiç olmayacak şekilde israf edivermişlerdi.

ilim bir nokta ile başlar, bazen de soru işaretiyle. en son da varacağı yer ise üç noktadır...

Bir düşünceyi, bir şahsı kabullenmek, hafta onu başkalarına tercih etmek herşeyden önce bir inanç işidir. Hem de bir kısım gerçek sebeplere dayanan bir inanç işidir. Önce inanmayan sonra kabullenemez.. kabullenmeyen takdir edemez.. muhabbet duymayan beraber olamaz.. aşık olmayan herhangi bir şeyin arkasına düşemez.

8. Bilgi hamallığından cehaletten kaçar gibi kaçınız. Unutmayınız ki Allah Rasulü faydasız bilgiden Allah'a sığınmıştır. Faydasız bilgi zihin taşıdır, düşürülmelidir. Zihin taşı, böbrek taşından kimi zaman daha tehlikelidir ve tedavisi zordur. Böbrek taşını lazer ışınlarıyla parçalamak mümkünken zihin taşını parçalamak neredeyse imkansızdır. Malumatfuruşla alimi, malumatfuruşlukla ilim talipliğini karıştırmak alimin kim, ilmin ne olduğunu bilmemektir. İlmin ve alimin tarifini "Kulları içerisinde Allah'tan layıkıyla ancak alimler sakınır" ayetinden yola çıkarak bulabilirsiniz.

Bunun böyle olması gayet tabiiydi; zira Kur?an? la gelen bu din, bütünüyle mükemmel ve gaye-i hayal diyebileceğimiz bir sistemin adıdır.. ve bu sistemin esası, imandır, muhabbettir, aşktır, Allah rızasını arama yoludur.. ve her zaman inkılap ve tekamül tabiatlı ve tekamül tabiatı da sonsuza açık olma hudutsuzluğunu haizdir. O'nun Peygamberi?nin hayat-ı seniyyeleri, bütün bu hususiyetleri ifade eden en canlı örneklerle doludur.

Vakıa, bazı ahvalde dinin temel kaynağı olan bu mübarek kitap, bir kısım çıkarcıların elinde bir kazanç vesilesi veya km, nefret ve gayızla oturup-kalkan insanların dilinde bir intikam alma ve tatmin olma vasıtası yapılmak istenmiştir, ama; bu iş ve bu düşünceler o kitabın sesi, soluğu değildir; onu kendi hesaplarına konuşturmak isteyen bahtsızların homurtularıdır.. zaten, bütün sermayesi bu kabil homurtulardan ibaret olan bir kısım ses ağalarından ve sanatkarlardan başka bir şey beklemek de mümkün değildir.

Artık her yanda, hırsların, kinlerin, nefretlerin "hay huy" u duyuluyor ve her taraf "mukabele-i bilmisil" kaide-i zalimanesinin homurtularıyla inliyordu. Ve tabii arada kaza kurşunuyla giden yine bizim şerefimiz, payimal olan bizim ruhumuz, sürüklenip bir kenara itilen bizim ilim aşkımız ve öldürülen de bizim ilim düşüncemizdi.

Batı onu, eski kaynaklarından "özümleyip" alırken, ilim ahlakıyla alakalı hususları da ihmal etmemişti. Gerçi o, ilmin neşet ettiği yerleri ve geçiş yollarını belli ölçüde çarpıttı ama, onun menşeindeki ahlakiliği, aşk u şevki, azim ve kararlılığı ilmin orijini gibi hep göz önünde bulundurdu. Zaten bilim de bir müze malı, bir şöhret plaketi ve başkalarının temaşasına sunulan bir meşher metaı olarak da alınamazdı. 0, içinde geliştiği toplumun damarlarına kan gibi yayılacak ve ona değişen her günün havasını fısıldayacak bir hayat cevheri gibi alınmalıydı.. ve bir ölçüde öyle de alındı. Aksine o, sadece yazılı metinler olarak aktarılacaktı ki, bence kitaplarla, disketlerle aktarılan bilgiye bilgi demek mümkün değildir.

süsü bile kalmamış ki... ilim olduğu kuruntularıyla sebepsiz övündüklerimiz var.

ya umutlarda biterse;

ya umutlarda biterse, teşekkürler paylaşımlar için.

?ya umutlarda biterse;

Ey tatlı kokulu kır menekşesi! Ey karanlıklar içinde nur ağlayan mahzun yıldız! Ey Ayşe Kız! Sen bu nefis şaheseri nasıl meydana getirdin? Mektep, üstat görmeden nasıl en büyük Fransız ressamı olan Vato ile imtihan meydanına girdin? Ve aynı şeref mevkiini kazandın. Bu feyz, bu isti'dad, bu zevk sana nereden geldi?...?

ey ilim ezbercisi, bir ilim vardır ki, her şey unutulduğu, kafada hiçbir şey kalmadığı zaman başlar, demiş N. Fazıl Üstad. belki de tüm bildiklerinden/okuduklarından sıyrılmaktır ilim...? neyse, bu belki çok geldi.

Mustafa İslamoğlu

Çini, Ebru, Hat, tezhip gibi sanatları işleyen sanatkarlar, bize batıdan mı geldi?

Her zaman bir coşkun sel gibi kükreyerek istikbale akan ve yerinde göz kamaştıran bir bahçeye de benzetebileceğimiz, her yanından canlılık fışkıran bu dünya, insanın mütalaasına sunulmuş bir kitap, temaşasına arz edilmiş bir meşher ve nihayet müdahale etme hakkıyla bizlere tevdi edilmiş bir emanettir. Böyle bir emanet karşısında insanın vazifesi ise, mütalaasına sunulan bu kitabı okuyup perde önünü ve perde arkasını kavrayıp yorumlamak; bu sırlı meşheri tetkik edip ihtiva ettiği manalan değerlendirmek; ve bu emaneti bugünkü-yarınki insanların yararlanabileceği şekilde işletmek iradesidir. Siz isterseniz, varlık ve insan arasındaki bu münasebete "ilim" de diyebilirsiniz..

kopyala yapıştıra eyvallah da ''xx large kopyala yapıştır'' biraz eğreti durmuş...

Bu ölçüde bir temsil sayesinde akıl, mantık birer aydınlık kaynağı gibi çevreye ışık yağdırıyor ve bu nurların ruhlara sinmesiyle toplum çapında yepyeni bir ilim düşüncesi meydana geliyordu.

En basit şekliyle ilmi bir araştırmada usul şudur: Evvela mevzu belirlenerek, öğrenilmek istenen şey açık-seçik olarak ortaya konur; sonra o mevzuda, daha önce yapılmış araştırmaların neticeleri gözden geçirilir; daha sonra, toplanıp değerlendirilen bu bilgilerden elde edilen sonuçlar tesbit edilir; tecrübelerin ortaya koyduğu neticelerin, doğru olup olmadığını tam tayin etmek için, bir düzine yeni denemelere girişilir; bu denemelerle, ortaya konan nazariyenin doğrulanmadığı görülürse, yeniden başa dönülerek daha başka araştırmalar yapılır, bilgiler toplanır ve eski-yeni bilgiler bir araya getirilerek, bu bilgilerin ışığı altında nazariyeye yeni şekil verilir.

Aslında, bunlar bizim dünyamızda olmamalıydı; zira bizim kitabımız adalet ahlakı ve adalet aşkıyla gelmiş ve o güne kadar duyulmamış bir derinlik ve belağatla, müntesiplerine sürekli peygamberlik ruh ve manasını talim etmiştir. Onun neşrettiği nur sayesinde, niceleri kendilerini aşarak başkaları için yaşama çizgisine ulaşmış.. ve her biri, insanlığı sonsuza taşımaya azmetmiş birer ışık süvarisi olmuştur. Herşeyi sonsuzluk aşkı etrafında örgüleyen ışık süvarisi.

Evet, ihtiraslar ve egoizmanın baskısı altında oluşturulan organizasyonlarla ne sağlam bir düşünce, ne ilim sistematiği ne de netice vaad eden bir aksiyon meydana getirilemez. Getirilmesi bir yana bir zift gibi içimizi saran bu baskıcı güçler, bizi temel düşüncelerimize zıt bir noktaya sürükleyecekleri gibi, "taassup", "bağnazlık", "fanatizm" sözcükleriyle ifade edeceğimiz dış baskı ve zorlamalar da hakikat mülahazasına açık düşünceleri hayata geçirmemize imkan vermeyecektir.

Bir ilim vardır ki, ismi bilmemek, görmemek, anlamamak, tanımamaktır. Ey ilim ezbercisi; işte ilim budur!

Bu garip dönemin karakteristik özelliklerini şöyle hülasa etmek mümkündür: Düşünceler olabildiğine dekolte, davranışlar alafranga ve sun?i, üslup taklitçi ve hemen her zaman tahakküm edalı, başkalarını yok edip onun yerine geçme düşüncesi, hastalık halinde, herkeste korkunç bir kindarlık, her yerde zalimce düşüncelerin -onlara da düşünce denecekse- vuruşması ve her kesimde birbirini yutmakla beslenme hırsı...

Muhammed İbn Cerir et-Taberi (ö.310/923), otuz ciltlik eşsiz?Camiu?l-Beyan? tefsiri, kalın on ciltlik?Tarihu?t-Taberi? ve daha birçok kıymetli eserleriyle tanınan, çok yönlü bilgi sahibi müçtehid alimlerimizdendir. Seksen altı yıl yaşayan müellifin yetmiş yılda yazdığı eserlerin toplamı, ortalama günlük on dört yapraktan 350 bin yaprak (yani 700 bin sayfa) tutarındadır. Bu da yaklaşık iki bin civarında kitap demektir. Bu sebeple Taberi, İslam tarihinde en büyük müellif olarak kabul edilir.

böyle diyen bir kişi de zaten öğrenmekten vazgeçmez...

(Sızıntı Dergisi, Temmuz 1984, Sayı: 66)

Bence, günümüzün aydınlarının, hafta mektep ve medyanın, eğer insanımıza bir iyiliği olacaksa, bu iyilik onu bağnazlık, ihtiras ve fanatizmin öldürücü atmosferinden kurtararak gerçek insani değerlere yönlendirme şeklinde olmalıdır.

Bir kesim burnunu dikmiş, dişlerini sıkmış ve avazı çıktığı kadar: "Yobazlar, gericiler, dünyayı Orta Çağ karanlıklarına sürüklemek isteyenler, falan in düşmanları, filanın düşmanları" diye bağırmaya başlamış; buna karşılık diğer bir kesim de, aynı eda ve üslupla: "Küfür yobazları, fanatik mülhidler, muhakemesiz mukallidler, imansız zındıklar" karalamalarıyla, bu kategori içinde mütalaa edeceği binlerce, milyonlarca ruhu rencide etmiş ve vicdanları baskı altına almıştır.

2. Kendinizi tanıyınız. Her şey sizde başlıyor. Mahlukatın ekseni olduğunuzu unutmayınız. İnsan hem yoldur, hem yolcu. Yolcu yolu tanımak istiyorsa kendisini tanımalıdır. Meziyetlerini, ayrıcalıklarını, zaaflarını... Sorumluluklarını, haklarını...

3. İnsanı tanımaya kalkanlar, öğrenme kabiliyetinin insanı insan eden temel ayrıcalık olduğunu farkedeceklerdir. Diğer tüm meziyetlerinin "bilme"ye bağlı olduğunu hayretle göreceklerdir.

İnsanı doğru yola götüren, hakikat kokan, bitmez tükenmez bir ışık kaynağıdır ilim. Işığı bilmek önemlidir elbet, ama ışığı anlamlı kılan karanlıklarımızın aydınlatılmasıdır, yani uygulanmasıdır. Bilmenin güzelliği de uygulandığı zaman ortaya çıkıyor. Azda olsa bildiklerimizi içselleştirip uygulasaydık, toplum olarak bu kadar sorun yaşamazdık diye düşünüyorum..

Eğer gerçek ilim, hiçbir çıkar gözetmeden zekanın sonsuzluğa yönlendirilmesi, mutlak hakikatin keşfedilmesi istikametinde varlığın tekrar ber tekrar yorumlanması ve hedefe ulaşma konusunda gerekli koordinatların yerli yerinde kullanılması ise -ki Batı Rönesansa yürürken meseleye böyle yaklaşmıştı- onu bu dinamiklerinden tecrid ederek bir yere varılamayacağı açıktır.

Evet, bizim bilgi aşkımızı söndüren, kolumuzu-kanadımızı kırıp irademizi felç eden en büyük düşmanımız veya milletçe esaretimizin gerçek sebebi, işte bu vefasızlığımızdır. Düşmanların cefadan usanacağını bekleyeceğimize, keşke biraz da "vefa" diyebilseydik!

Bu örnekleri elbette çoğaltabiliriz. Söz gelimi şair Karacaoğlan okuma yazma bilmiyordu. Ancak Türk Şiiri'nin en usta kalemlerinden biri oldu. Şiirlerinin çevrilmediği kaç dil kaldı?

kopyala yapıştıra eyvallah da ''xx large kopyala yapıştır'' biraz eğreti durmuş...?

Bir de ilimle bilim arasındaki ayrımı yapmak gerek zannedersem...

Harap Gördes kasabası. Balçıktan karanlık, ocak dumanlarından sisli evleri, melul ve sakin ahalisi... Kapının eşiğine çömelmiş, yün eğiren soluk benizli ihtiyar kadınları. Halı tezgahının önünde birkaç kırık tahta iskemlenin üstüne oturmuş başını önüne eğmiş?Ayşe Kız? ile iki küçük arkadaşı halının erişleriyle argaçları arasında kınalı parmakları titreyerek didiniyorlar?

"ilim kendin bilmektir" diyor ya Yunus, kendini bilen zaten öğrenmeye ne kadar ihtiyacı olduğunu farkeder ve en son da "birşey var bildiğim, o da hiç birşey bilmediğim" der...

Evet, ilmi düşüncenin ruhu ve esası sayılan şahsiyet ve karakter, ancak hakikat aşkına dayanırsa istikbal vaad eder. Bu da, yapılan işlerde herhangi bir hırs, çıkar düşüncesi ve dünyevilik bulunmamasına bağlıdır.

Gün geçmiyor ki, mikro-alemden makro-aleme kadar çok geniş bir sahada, bir sürü yeni yeni şeyler ortaya konmasın ve varlığa ait bir yığın meçhul ve karanlık noktalar aydınlığa kavuşturulmasın. Atomlar aleminden nebülozlara, canlılar aleminden insan uzviyatına ' ', teknoloji ve elektronikten lazer'e kadar sayısız keşif ve tesbitlerin hemen hergün, gazete ve mecmualar vasıtasıyla dünyanın dört bir bucağına yayıldığını duyuyor, ya seviniyor veya korku ve paniğe kapılıyoruz.

Prof. Dr. Mehmet Kaplan, Erzurum Aşıklar Bayramı'nda jüri başkanı olarak görev yapmaktadır. Bu sırada Adanalı Aşık Halil Karabulut'u, eserini okumak üzere, sahneye davet eder. Halil Karabulut, eserini okurken eserin bir yerinde, ?İlmin yarısı aşktır.? Der. Mehmet Kaplan Hoca hemen önündeki mikrofona uzanır ve heyecanla, ?Ben bu zamana kadar, ilmin yarısının okumak olduğunu biliyordum, ancak diğer yarısının adını koyamamıştım. Kalan yarının adını Aşık Halil koydu, tebrik ediyorum.? Der.

Cemiyetin hiçbir kesiminden tepki almayan ve bütün fertleri tarafından ilahi bir mesaj gibi kabul edilen, hafta bir ibadet neşvesiyle üzerinde durulan ilim düşüncesi, eğer bu ilk feveran esnasında, Asya?daki hercümerc ve Anadolu?daki haçlı tahribatına maruz kalmasaydı -Allah bilir- dünya bugünkünden çok daha aydınlık, düşünce hayatı daha engin, teknoloji daha munis ve ilimler daha ümid vaad edici olacaktı. Zira, İslam?ın insanımıza kazandırdığı sonsuzluk düşüncesi, insanlığa yararlı olma mefkuresi, eşya ve hadiselere müdahale etme sorumluluğu, dünyada her yerde bulunandan daha fazla bizde vardı...

Böyle herhangi bir çıkar düşüncesi, menfaat mülahazası gözetmeden varlık ve eşyayı temaşa edip tanıma, tanıyıp değerlendirme, hakikat aşkının bir diğer adıdır ki; ona sahip olanın ulaşamayacağı şahika yoktur.

Şimdi siz, bütün bu olmazları hiçe sayarak dış baskılarla bazı şeyleri gerçekleştirmeye kalkarsanız, maksadınızın aksiyle tokatlar yer, sevdirmek, kabul ettirmek istediğiniz kimselere karşı nefret uyarır ve tepki toplarsınız. Ama ne acıdır ki, bugün bağnazlık ve ihtiras bazılarının gözlerini kör ettiğinden aklın bedahetine rağmen çokları gül ararken dikenlere takılmakta ve sevgi arkasında koşarken nefretlere körük çekmekte..

(Sızıntı Dergisi, Nisan 1996, Sayı: 207)

?Keşke bir tane de Konfüçyüs'ten, ne biliyim Farabi'den falan örnekleme yapsaydın.?

Bu türlü zan ve tahminlerle ilmi gerçeklere gidilemiyeceği gibi, bunlara dayanılarak, müşahade veya sıhhatli haberlerle te'yid edilmiş, yada usulüne göre ispatlanmış hakikatlar da inkar edilemez.

Maddenin, herşeyin esası olma görüşü, bir hayli zamandan beri, herkesin kuşkuyla baktığı bir mevzu olmuştu. Bugün ise, artık madde kadar, madde ötesi şeylerin de kendilerine has çizgide, araştırıcının perspektifine girdiğini görüyoruz. Öyle anlaşılıyor ki, yakın bir gelecekte, madde kadar anti-madde, atom kadar anti-atom ilim mahfillerinin müşterek araştırma mevzuu haline gelecek ve fiziğin, ele alındığı her yerde, mutlaka, metafizikten de bahsedilecek tir.

sen kendini bilmezsen,

7. İlmi, dini ve dünyevi diye ikiye ayırmak bizce doğru değildir; Bir mü'minin, dünyası dininden, dini dünyasından bağımsız değildir. Mesleğinizin bilgisi sizin "ilmihalinizdir". Tıpkı ahiretinizin bilgisi gibi gerekli ve faydalıdır.

Katip Çelebi, ömrü boyunca Antep'ten dışarı çıkmadı. Altı yabancı dil biliyordu. Bugün Gaziantep Üniversitesi'nde çalışan ve dünyayı gezip gören profesörler içinde altı yabancı dil bilen var mı, acaba?

Ey ilim ezbercisi!

İlim, ?Bilme, biliş, bir şeyin doğrusunu bilme.?demektir. İrfan ise, ?Bilme, anlama, sezme, gerçeğe ulaştırıcı güçlü seziş, varış, varışlılık? anlamlarında kullanılır. Milletleri ayakta tutan unsur ise ilim ve irfanlarıdır. Aslında topluluğu millet yapan, milletleri de büyük yapan kaynaklardan biri?irfan?larıdır; devir ve dönemlere göre elde etikleri maddi kazanımları değildir. Ülkeler zengin bir devlet olabilirler. Ancak büyük millet olmak yetiştirdiği kültür ve sanat adamlarıyla, ortaya koyduğu kültür ve sanat eserleri ile ölçülür. Bir toplum, bilim ile birlikte kültür ve sanata önem vermezse belki zengin olabilir, ama büyük millet olamaz. Bilgi ve bilim okumakla, irfan ise yaradılıştan getirilen özelliklerin geliştirilmesi ile elde edilir.

Tanzimat Dönemi fikir adamlarımızdan Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun anlattığı bir başka olay da kolay unutulacak gibi değildir. Bilindiği gibi Müftüoğlu, edebiyatçılığının yanı sıra ülkemizi elçiliklerimizde temsil eden bir diplomattır. Avrupa'da bulunduğu bir dönemde antik eser koleksiyoncusu, bir entelektüelli ziyaret eder. Arkadaşı Müftüoğlu'na koleksiyonu gezdirirken, ona Fransız ressam Vato'nun yaptığı tabloyu gösterir. 1900'lü yılların başında, dünyanın içinde bulunduğu kargaşayı da kastederek, ?Bir gün fakir düşsem belki Vato'yu satabilirim. Fakat aile yadigarı eşyam ile bu halıyı elimden çıkaramam, sanıyorum.? Der. Bu söz karşısında Müftüoğlu oldukça duygulanır. Devamını Ahmet Hikmet Bey'in kendi kaleminden okuyalım: ?Düşündüm, düşündüm, düşündükçe ağlamak istedim? Gözümün önüne geliyordu:

Bir ilim vardır ki, şuur fotoğrafının filmi ışık görüp bozulduğu, ruha ne kadar yanlış birikmişse hepsinin üstüne yokluk düştüğü zaman ışıldar.

bilmediğini bildirecek, fark ettirecek ne olabilir?

Bu itibarla günümüzde, ilmin herşeyi ihata ettiğini ve gidip nihai hedefine ulaştığını iddia etmek hem büyük bir yanlışlık, hem de fennin ortaya koyduğu şeyleri görmemezlikten gelmenin ifadesidir.

İlim sayısız meçhullerin tek malum etrafında cebir muadelesi... Meçhulleri birbiriyle nispet muamelesine tabi tutarak hakikati arıyor ve birşeyler bulduğumuzu sanıyoruz. Bu muadelenin mutlak malumu, mutlak meçhul olarak Allah...

Eğer Batı insanının ruhuna gerçeğin aşk ve fikrini aşılayan Hıristiyanlık ise, farklı bir buudda, kısmen de olsa, bir dönemde bizim de gerçekleştirmeye muvaffak olduğumuz büyük yeniliğin temelinde, namütenahilik esasına dayanan dini düşünce ve bu düşünceden doğan acz u fakr derinlikli aşk u şevk vardı.

Cehalet ise bırakın patika yolu, üzerinden hiçbir iz geçmemiş, kuraklıktan bin parçaya bölünmüş çorak bir toprak gibidir. Nereye gittiği şöyle dursun, her bir çizgi insanın kafasını karıştırmaya yeter de artar bile.

Piri Reis'in haritası hala ders olarak okutuluyor. Modern haritalarla kıyaslandığında, teknoloji geliştikçe onun haritasının daha doğru olduğu anlaşılıyor.

Bu suretle, ilmi araştırma usulüne göre ispatlanamamış nazariyeler, yanlış tesbitlerle ortaya konmuş kaideler, yeni baştan gözden geçirilecek ve yanlışlar düzeltilmeye çalışılacaktır. Bir ilim adamı için usulüne göre araştırma yapmak, ilmin haysiyetine saygılı olmanın ifadesidir.

Zaten, düşünmeden bir mülahazayı hemen kabullenmek, bir şahsı veya bir zümreyi bila kayd u şart başkalarına tercih etmek, bazı kimseleri pohpohlayıp göklere çıkarmak, zamanla akl-ı selimden ve riyasız ruhlardan tepki alacak davranışlardandır.

Dönüp yakın geçmişimize baktığımız zaman, dünden bugüne, çok şeyin değişmiş olduğunu görürüz. Daha dün, herkesçe değişmezliği kabul edilen Galileo'nun mekan telakkisi, Newton'un cazibe-i umumiyesi "genel çekim" yerlerini "rölativizm"e terk ederek bugün tarihi birer faraziye haline geldiler.

Yeryüzü, insana insanca davranmayı, insani değerlere saygılı olmayı, sevgiyi, aşkı, müsamahayı dinlerle, hususiyle de İslam diniyle tanımıştır. İnsaflı bir bakış ve muhakemeli bir tarayışla Kitap, Sünnet ve Selef-i Salihin? in yaşayışları incelendiğinde, İslam?ın, ahlak, fazilet ve aşk etrafında örgülendiği görülecektir.

"ilim ilim bilmektir,

Prof. Dr. Süheyl Ünver ise, Sivas'ın köylerinde alan araştırmasına çıkmıştır. Kültür ürünlerimize, etnografyamıza, sosyal hayatımıza ait bilgiler derlemektedir. Köyün birinde bakar ki halıcılık gelişmiştir. Köyde yaşayan kadınların pek çoğu halı dokuma işiyle uğraşıyorlar. Dokuma tezgahının bulunduğu bir evi ziyaret eder. Komşu kızlar bir tezgahın önüne sıra sıra oturmuşlar halı dokumaktadırlar. Ancak önlerinde ne bir örnek vardır, ne bir desen. Süheyl Hoca sorar: ?Örnek yahut desene bakmadan nasıl dokuyorsun? Bu nakışları atarken şaşırmıyor musun? Köylü kızı cevap verir: ?Her yanlış bir nakıştır.? Süheyl Hoca, aldığı cevap karşısında beyninden vurulmuşa döner. Çünkü genç kızın söylediği söz, Fransız düşünür Alain'in, ?İnsan yanlış yaparak doğrulara ulaşır.? Ve "Hakikate giden en uzun yolu tercih ediniz." Sözlerinin Türkçe ve daha veciz söylenmiş bir ifadesidir.

Duyu organlarımızla varlığını sezemediğimiz "manyetik" ve "elektronik" alanların mevcudiyetini ise, pusula ve benzeri aletlerle tesbite çalışırız. İlim, bugün sahip bulunduğu alet ve vasıtalarla, ancak bu kadarını tesbit edebilmekte "elektrik" "manyetik" ve "kütle-çekim" sahalarının dışına çıkamamaktadır. Bu alanların mevcudiyet ve keyfiyetini ispatlayacak alet ve vasıtalar keşfedildikçe, bunlar da ilmin araştırma mevzuu içine girecektir.

6. Bilgi edinme sırasında önceliği acil ihtiyaçlara veriniz. Tabi bunun için de okuma nesnesine her yönelişinizde "bu bilgi benim için ihtiyaç mı?" sorusunu sormanız gerekmektedir.

Bu konuda yaygın bir tabir vardır. Derler ki, İlmin yarısı okumaktır. Fakat kalan yarısını dile getirmek ya da kalan yarısının ne olduğunu sormak çoğu zaman aklımıza dahi gelmez. İlim sahibi olmanın, yani bilgi edinmenin yarısı okumaksa, diğer yarısı nedir?

ilim kendini bilmektir,

Yaşar DEMİR