al-Wajiz, "Özet"

Gazali'ye devam; her sır ifşa edilmez. her hakikat açığa çıkarılmaz. hürlerin kalpleri, sırların mezarıdır.

evet, onun fikirlerini fransız filozof Henry Bergson'a da benzetiyorlar. İçedoğmalarla ve sezgiyle farklı bir bilinç yakanabileceğine inancından dolayı.

al-Qistas al-mustaqim

İmam-ı Gazali, çocukluğunda fıkıhtan bir miktarını kendi memleketinde okudu. Sonra Cürcan?a gitti. İmam Ebu Nasr İsmaili?den bir müddet ders aldı. Sonra Tus?a döndü. Cürcan?dan Tus?a dönerken başından geçen bir hadiseyi şöyle anlatır: as?Bir grup yol kesici karşımıza çıktı. Yanımda olan her şeyimi alıp gittiler. Arkalarından gidip kendilerine yalvardım. Ne olur işinize yaramayan ders notlarımı bana verin. Reisleri; ?Onlar nedir? Nasıl şeylerdir? diye sorunca; ?Onları öğrenmek için memleketimi terk ettim, gurbetlere gittim. Filan yerdeki birkaç tomar kağıtlardır? dedim. Eşkıyaların reisi güldü; ?Sen o şeyi bildiğini nasıl iddia ediyorsun, biz onları senden alınca ilimsiz kalıyorsun? dedi ve onları bana geri verdi. Sonra düşündüm, Allahü teala, yol kesiciyi beni ikaz için o şekilde söyletti, dedim. Tus?a gelince üç yıl bütün gayretimle çalışarak, Cürcan?da tuttuğum notların hepsini ezberledim. O hale gelmiştim ki, yol kesici önüme çıksa, hepsini alsa, bana zararı dokunmazdı.?

Gazalinin kayıhan yayınlarından çıkmış El-Minkızu mine-ddalal şerhi var ben birtek onu okudum.

Kitabın başında hayat hikayesine yerveriliyor. Sonrasında el- minkız ve şerhi ve en sonunda ise Tasavvufi bir tanım getiriliyor.

imam, bir gün düşünür; acaba, ben rüyada olamam mı diye ve devam eder: rüyada rüyada olduğumuzu bilmiyoruz hatta bazen rüyada rüya görüyoruz. şimdi neden böyle bir halde olmayım?

Mi'yar al-'ilm

al-Maqasid al-Asna fi sharh asma' Allahu al-husna, "Esma-ı Hüsna'nın Şerhinde Açıklama Yolları"

İran?ın Tus şehrinin Gazal kasabasında 1058 (h.450) yılında doğdu.1111 (h.505) yılının Cemaziyelevvel ayının 14. Pazartesi günü vefat etti, eserleri:

(1059-1111) Farabi ve İbni Sina'nın karşısına, İslam felsefesinin üçüncü önemli kişiliği olan Gazali bir eleştirmen olarak çıkar. Gazali "şüphecilik" ile "iman"ı birleştirme girişiminde bulunan özel bir düşünür tipidir. Gazali, Eflatuncu Farabi ile Aristocu İbni Sina'yı birer rasyonalist sayar. Ona göre bu iki filozof da dogmayı rasyonelleştirmek, yani açık-seçik sözleri aklın anlayabileceği bir şekle sokmak, akıl ile aydınlatmak istemiştir.

Nasihat al-muluk, "Yöneticilere Nasihat"

Tahafut al-falasifa, "Filozofların Tutarsızlıkları", Ibn Rüşd bu esere karşılık olarak ünlü reddiyesi Tahafut al-tahafut nı kaleme almıştır.

(tashih tamyeri, 30.06.2004 16:04 29.11.2005 03:35)

Beni ölü gören ve ağlayan dostlarıma,

Böylelikle, Gazali'ye göre, gerek Farabi gerekse İbni Sina aklı imanın üstüne koymuş oldular. Oysa Gazali dini, bilimsel bilginin "karşıtı" olan bir şey diye yorumlar. Ona göre dinin dogmaları bilimsel açıklamalarla, bilimsel bilgilerle aydınlatılamaz. Dinin dogmaları yerine bilimin bilgileri konulamaz. Gazali, Farabi'nin ve İbni Sina'nın karşıtı olarak, dogmayı bilgiden üstün sayıyor ve böylece, İlkçağ şüpheciliğini sürdürmüş oluyor.

hakkında yazılanlarla kafamı karıştıran tek imam. şöyle:

al-Munqidh min al-dalal, "Delaletten Hidayete"

akıl; 'eğer' ve 'hayal' örtüsünden sıyrılırsa hata yapması düşünülemez. varlıkları nasılsa öyle görür. ama onun bu sıyrılışında büyük bir zorluk vardır.

Biz gittik. Biliniz ki, sırada siz varsınız.

Iljam al-'awam 'an 'ilm al-kalam, "Halkı İlmi Kelamdan Koruma"

Kelam Alanındaki eserleri

Gazali; Cahillerle asla tartışmam, çünkü her defasında yenilirim.

Ona göre bilimsel bilgi, kanıtlanması olanaksız bulunan birtakım varsayımlara dayanır. Şayet dogmalara körükörüne inanılmasını istiyor diye din eleştiriyorsa, aynı eleştiri bilim içinde yapılabilir. Bu görüşünü doğrulamak için de Gazali teorik matematiğin içinde yüzdüğü çözümlenememiş güçlüklere dikkat çeker.

Kimiya-yi sa'adat, "Mutluluk Kimyası"

Mantık

Islam Felsefesi

Ben uçtum o kafesten, rehin kaldı bedenim.

Memleketinde geçirdiği bu üç seneden sonra, öğrenimine devam etmek için o zamanın büyük bir ilim ve kültür merkezi olan Nişabur?a gitti. Zamanın bilimadamlarından olan İmam-ül-Harameyn Ebu?l-Meali el-Cüveyni?nin öğrencisi oldu. Üstün zekasını ve çalışkanlığını gören hocası ona yakın ilgi gösterdi. Burada usul-i hadis, usul-i fıkıh, kelam, mantık, hukuk ve münazara ilimlerini öğrendi. Ebu Hamid er-Rezekani, Ebu?l- Hüseyin el-Mervezi, Ebu Nasr el-İsmaili, Ebu Sehl el-Mervezi, Ebu Yusuf en-Nessac gibi devrin büyük alimleri belli başlı hocalarıdır.

atalarının dindarlığı ile övünenler, başkalarının yemesiyle doyacağını sananlar gibidirler.

al-Risala al-Qudsiyya, "Kudüs Risalesi"

Allah selamet versin, diyecek başka ne var?

Mihakk al-nazar f'l-mantiq

Hiç bir kitabını okumadım. İnşallah okuma fırsatı bulabilirim...

ona göre yaratma bir tecellidir ki bunu zaten bizim anlamamızın olanağı yoktur..

Vallahi siz de kaçın buna ölüm demekten.?

4 Eylül 2007 16:47 Düzenle Sil

çünkü ilk neden bir ikincisinin nedeni olur, bu da kendisinden bir öncekine.. böylelikle tanrının istenci de gereksiz bir kıvama gelmiş olur! doğal olan her şey doğrudan doğruya tanrıya bağlıdır! asıl neden tanrıdır! tanrı yaratandır ve yaratma dediğimiz şey öyle olanak halinde olanın etkin hale geçmesi değildir.. göndermede bulunduğu şey ise öyle bir dynamis halinden energeia haline geçme durumnun olmadığıdır..

Mizan al-'amal, "Fiillerin Kıstası"

Ben okuduğumda özellikle gazalinin bazı felsefi efkarların yine kendisinin tasavvufi yaklaşımlarıyla nasıl çürüttüğü gerçekten ilginç.

ben ahiret var diyorum ve inanıyorum, siz yok diyor ve inanmıyorsunuz. eğer sizin dediğiniz doğruysa, sonunda ben inandığım için birşey kaybetmem. ama benim dediğim doğruysa siz inkar ettiğiniz için zararlı çıkarsınız.

(balamir1, 03.03.2005 11:59)=

?Sanmayınız ki, sakın ben ölmüşüm gerçekten,

Yani ilkönce felsefi yaklaşımını okuyorsunuz ve müthiş diyorsunuz ama hemen ardından o fikri nasıl çürüttüğü sizi çarpıyor. Tüm bunlardan sonra imam'a hayran olmadan edemiyorsunuz...

İmam-ı Gazali 1111 (h.505) yılının Cemaziyelevvel ayının 14. Pazartesi günü büyük kısmını zikir ve taat ve Kur?an-ı Kerim okumakla geçirdiği gecenin sabah namazı vaktinde abdest tazeleyip namazını kıldı, sonra yanındakilerden kefen istedi. Kefeni öpüp yüzüne sürdü, başına koydu: ?Ey benim Rabbim, Malikim! Emrin başım gözüm üzere olsun? dedi. Odasına girdi. İçeride, her zamankinden çok kaldı. Dışarı çıkmadı. Bunun üzerine oradakilerden üç kişi içeri girince, İmam-ı Gazali hazretlerinin kefenini giyip, yüzünü kıbleye dönüp, ruhunu teslim ettiğini gördüler. Başı ucunda şu beytler yazılıydı:

Mişkat ül-enwar, "Nurlar Feneri"

Tasavvuf

Şöyle söyle, üzülen o din kardeşlerime:

al-Mustasfa min 'ilm al-usul,

kendisi nedensellik fikrini ziyadesi ile eleştirir. "ilk neden" denilen şey zaten sorunlu bir ifadedir!

modern anlamda felsefenin gazaliyle geliştiği söylenir. batıya düşünmeyi öğretenlerin en başında gelir. hayatı boyunca şüphe eder. hatta ölümüne yakın zamanlarında dahi bu kuşkuyu yenemediği söylenir. günlerce hatta aylarca şüphe krizleri geçirdiği biliniyor. hayatı çok dramatiktir. özellikle genç yaşlarda dergahtayken hocasının kitaplarının çalınması ve onu onyıllar sonra bağdattayken bi sokak sahafçısında bulduğu andayken neler hissettiğini okumuştum. ağlamış zat. gazali.. ihyaül ulumiddin..

"Anlaşılması zor kitaplardır" demişti bir dost.

al-Wasit, "Vasıta"

paylaşım için çok teşekkür ederiz, the ottoman empire

Farabi, İbni Sina ve Gazali Doğu İslam kültürünün üç büyük temsilcisidir. Önce Doğuda gelişen bu kültür, sonraları Batıya da geçmiş ve İspanya ile Fas'ta büyük bir etki alanı kazanmıştır. Nitekim Ortaçağın ilk yarısında tüm İspanyol kültürü tam anlamı ile İslam kültürünün etkisi altındadır.

gözler yaşarmadıkça, gönülde gökkusağı oluşmaz.

Gazzali islamı geriyemi yoksa ileriye götüren bir fikir adamımıdır? Bu çok tartışılan bir konu.. Kimilerine göre Mutezile devrimine son vererek islamın içe kapanmasına neden olmuş ve dini bilimsellikten uzaklaştırmıştır, müslümanları savaşmaya yöneltmiştir..

Acaba Gazzali gerçekte; İslam'a yarardan çok zararmı vermiştir?

"tehafüt" hele "déconstruction"un babasıysa o zaman işin iş ama aslında ben "işin iş" gibi lafları sevmiyorum. "buyrun cenaze namazına"yı seviyorum ama kullanamıyorum.

Böylece Gazali bilime saldırmakla dini korumuş, yani bilime karşı şüpheci bir tutum almakla, mistisizme içtenlikle inanmış dindar insan tipini savunmuş ve aynı zamanda dinin dogmalarını akıl ile aydınlatmaya, desteklemeye çalışan skolastiğe karşı da cephe almış oluyor.

Maqasid al-falasifa, "Filozofların Amaçları"

al-Iqtisad fi'I-i`tiqad, "İtikatta İktisat"

Ben bir serçeyim ve bu beden benim kafesim.

?Ey oğul! Amelsiz ilim bir mecnunluk, ilimsiz amel ise hiçbir şeydir.?

Yol, Bilgelik, Varlık;

Ihya' 'ulum al-din, "Dini İlimlerin İhyası", Gazali'nin en önemli eserlerinden biridir.

Söz gelişi uzay ve zamanın sınırsız bölünebileceği düşüncesi, bu tür güçlükleri içinde taşır. Ayrıca Gazali, bilimlerin temellerinden biri olan "doğada her olayın bir nedeni olduğu" varsayımının da güçlüklerle dolu olduğunu gösterir.

Gazali şüpheciliğin bütün kanıtlarını yalnızca "bilimsel bilgiye karşı" kullanmaya kalkar ve bunun için de bilimsel bilginin son derece önemsiz ve çürük bir temel üzerinde oturmakta olduğunu kanıtlamaya çalışır.

Fiqh -Fıkhın Fıkhı

aslında tam olarak mantığa karşı tavır almış değildir. aristo mantığına karşı tavır almıştır. hatta kendi görüşüne göre mantık olmaz ise hukuk metodolojisi de olmaz. bu yüzden gereklidir. bu görüşleri de ibn teymiyye tarafından acımasızca eleştirilmiştir. gerçekten felsefe karşıtı da olsa kendi öğrencilerinin dahi hakkında "felsefeyi yıkmak için felsefe öğrendi ama felsefenin tesirinde kaldı." dediği şahıstır.

Kitab al-arba'in fi usul al-din, "Dinin Kırk Temeli"

Sebep ve sonuç kavramları arasındaki ilişkinin hiç de açık olmadığını, birçok kez sebep ile sonuç arasındaki ilişkiyi anlayamadığımızı söyler. Sonuç olarak bilim, kanıtlanması olanaksız bulunan temellere dayanır. Bunun için güvenilir değildir ve çürüktür.

Bana rahmet okuyun, rahmet olunasınız.

Son sözüm olsun, ?Aleyküm selam? dostlar.

Var olma, yol bulma, Gazali?nin düşüncelerinde kaybolmaya dair bir eser. Uzun süre önce okuduğum ve fırsat buldukça elime alıp sayfalarını karıştırdığım bir kitap. 3 sihirli kapı, yol bulmak için sorulan sorular.

"el-munkizu mine'd-dalal"ıyla rené descartes'ın "discours de la méthode"unu, nedensellik eleştirisiyle david hume'u, akla ve felsefeye sınır çekme denemesiyle immanuel kant'ı ve iskoçya mektebini, ümmileşmesiyle friedrich nietzsche'yi, genel olarak da henri bergson'u andıran, tanrıbilimci olarak müslüman, düşünür olarak yeni platoncu, ahlakçı olarak da hıristiyan kabul edilen ticaret hukuku uzmanı.

Nişabur?da öğrenimini tamamlayınca, büyük bir ilim ve edebiyat hamisi olan Selçuklu veziri üstün devlet adamı Nizamülmülk?ün daveti üzerine Bağdat?a gitti. Nizamülmülk?ün topladığı ilim meclisinde bulunan zamanın bilimadamları, imam-ı Gazali'nin ilminin derinliğine ve meseleleri izah etmekteki üstün kabiliyetine hayran kaldıklarını itiraf ettiler. O zaman ortaya çıkan muhalif fırkaların yüksek düşünsel seviyelerine ulaşarak kendilerine iktidarın "cevabını" verecek, halk nezdinde iktidarın "meşruiyetini" tedarik edecek alim olarak görüldüğünden saray tarafından şiddetle desteklendi. Bu sırada otuz dört yaşında bulunan imam-ı Gazali'nin İslamiyet?e yaptığı büyük hizmetleri gören Selçuklu veziri Nizamülmülk, şimdiki tabirle, onu Nizamiye Üniversitesi rektörlüğüne tayin etti. Bu üniversitenin başına geçen İmam-ı Gazali, üç yüz seçkin talebeye lüzumlu olan bütün ilimleri öğretti. Yetiştirdiği talebelerin had ve hesabı yoktu. Ebu Mansur Muhammed, Muhammed bin Esad et-Tusi, Ebu?l-Hasan el-Belensi, Ebu Abdullah Cümert el-Hüseyni talebelerinin meşhurlarındandır. Bir taraftan da kıymetli kitaplar yazan imam-ı Gazali, ilim ehli, devlet adamları ve halk tarafından büyük bir muhabbet ve hürmet gördü. Şöhreti gün geçtikçe arttı. Nizamiye Üniversitesinde bulunduğu yıllarda, Kitabü?l-Basit fil-Füru, Kitab-ül-Vesit, El-Veciz, Meahiz-ül-Hilaf adlı kitaplarını yazdı.

ona göre tanrı yaratırr!! bu şu demektir tanrının yaratması ol diyince oldurması şeklindedir dolayısı ile kendisinin "diğerlerinin" bahsettiği gibi bir aracıya ihtiyacı yoktur!

bak ne diyor gazali;