Abdurrahim KARAKOÇ

Yakıcı olduğunu öğrenirsin,

"Yürü be Dex, kim tutar seni aslanım!"

Bu utançtan kurtulmak için, cebimden para çıkarıp öğrencime vererek '' Bu parayı al, konuştuğumuz kırk iki kişiye dağıt ve onlara borç verdiğimizi, ne zaman paraları olursa geri ödeyebileceklerini söyle. Bu arada, iyi bir fiyat bulur bulmaz, yaptıklarını satabileceklerini de söyle. '' dedim.

Not - 2 : Yazı size uzun gelir ve sıkılırsanız, sadece Bangladeş'te kurulan ve belki de dünyanın en özel bankası olan Grameen Bank' ın kuruluş hikayesini okuyun yeter.

İrkilmek kelimesi yazı dilindeki anlamının dışında "birikmek, toplanmak" anlamında ve bu anlamıyla bizim memlekette de kullanılıyor.

Her şey yirmi beş yıl önce başladı. Bangladeş' te bir üniversitede ekonomi dersi veriyordum. Ülke bir kıtlığın ortasındaydı. Kendimi çok kötü hissediyordum. ABD' de doktorasını yeni tamamlamış bir doktorun bütün şevkiyle üniversitedeki derslikte zarif ekonomi dersleri veriyordum. Ama derslikten çıkıp dışarda dolaştığımda çevremde iskelete dönmüş, ölmeyi bekleyen insanlar görüyordum.

Ve değerlisin.

İşte iki sentin açıklaması. Neredeyse o adama bağlı bir işçiydi. Peki bambu kaça mal oluyordu? Kadın, '' Yaklaşık yirmi sent, çok güzel bir şey yapmak için ise yirmi beş sent '' dedi. '' İnsanlar yirmi sent için acı çekiyor ve bu konuda kimsenin yapabileceği bir şey yok? '' diye düşündüm. Ona yirmi sent versem mi diye düşünürken aklıma başka bir fikir geldi - böyle bir paraya ihtiyacı olan insanların listesini yapalım bakalım. Öğrencilerimden birini yanıma aldım, birkaç gün köyde dolaştık ve sonuçta kırk iki kişiden oluşan bir liste yaptık. İhtiyaç duydukları toplam miktarı çıkardığımda, hayatımın en büyük şokunu yaşadım: Toplam yirmi yedi dolar! Sıkı çalışan, becerikli kırk iki kişiye yirmi yedi dolar bile temin edemeyecek bir toplumun parçası olmaktan utanç duydum.

-Tavuk ve yumurta hikayesini biliyorsun değil mi, kamyon kapıya dayandığında gıdaklamada!

Ve kuvvetlisin

Ve öpücüklerin sözleşme,

DÜNYANIN EN ÖZEL BANKASI

İçimdeki ses bu aralar dilsizleşti. Suskunlaştı. Ses vermez oldu.

Ne öğrendiysem, ne öğretiyorsam, hepsinin insan yaşamı için hiç anlamı olmayan hayal ürünü hikayeler olduğunu düşünüyordum. Bu yüzden üniversite yerleşkesinin hemen yanındaki köyydeki insanların nasıl yaşadığını öğrenmek için çalışmaya başladım. Tek bir kişi için bile olsa, ölümü geciktirmek ya da durdurmak için bir insan olarak yapabileceğim herhangi birşey olup olmadığını öğrenmek istiyordum. Her şeyi yukarıdan, gökyüzünden görmemizi sağlayan o kuş bakışı dünya görüşünü bir yana bıraktım. Tam önünüzde olanları bulmaya çalışarak bir solucan-bakışı dünya görüşü benimsedim: '' Önündekini kokla, ona dokun, ne yapabileceğine bak! ''

Beni yarı yolda bırakmadığı için ona teşekkür ederim.

Ve hediyelerin de vaat olmadığını

Birlikte olmanın da güvende olmak

(Bu yazı, Stephen R. Covey' in, 8'inci Alışkanlık isimli kitabından alınmıştır )

Eğer fazla maruz kalırsan.

Hepimiz kendi sesimizi yeniden buluyoruz. Birbirimizle nasıl konuşacağımızı öğrenmek... İçerde, dışarıda, bugün sürüp giden bir sohbet var; beş yıl önce hiç olmayan ve Endüstri Devriminden beri bu kadar bariz olmayan birşey bu. Şimdi, İnternet ve Worldwide Web aracılığıyla gezegeni kapsayan bu sohbet o kadar yaygın, o kadar çok yönlü ki ne hakkında olduğunu çıkarmaya çalışmak boşuna. Yılankavi ikili sarmal eğriler biçiminde şifrelenmiş ve bastırılmış bir milyar yıllık umutlar, korkular ve hayaller hakkında, o garip şaşırtıcı türümüzün ortak geriye dönük de-ja-vu' su hakkında. Kadim, ilksel, kutsal bir şey, yirmi birinci yüzyılın maddeye boğulmuş ortamında, ipini koparıp başıboş kalmış olmak çok eğlenceli bir şey.

İç sesim diyorki..

Sesi biraz daha anlatmak yerine, onu gerçek bir öyküyle göstermeme izin verin. Grammen Bank' ın kurucusu Muhammed Yunus ile tanıştığımda, vizyonuna ne zaman eriştiğini sordum. Önceleri herhangi bir vizyonu olmadığını söyledi. Sadece ihtiyacı olan birini görmüş, o ihtiyacı gidermeye çalışmış, vizyonu da yavaş yavaş gelişmişti. Muhammed Yunus' un yoksulluğun olmadığı bir dünya vizyonu, Bangladeş sokaklarında bir olayla başlamıştı. Onunla Liderlik hakkındaki köşe yazım için görüşme yaparken öyküsünü benimle paylaşmıştı.

Ve şu sonuca vardım ;

Öğrenmeye başlarsın.

... Yunus, kendi sesinin insanlara seslerini bulma ilhamı verdiğini gördü. Mikro-kredi hareketi günümüzde dünyanın dört bir yanına yayılmaktadır.

Bugünü düşünerek yapmayı da öğrenirsin,

Onun tavsiyesini dinleyerek bankacılık sektöründeki önemli kişilere gittim. Herkes aynı şeyi söyledi. Birkaç günlük koşuşturmacanın ardından en sonunda kendimi kefil gösterdim. '' Bu borca kefil olacağım, neyi imzalamamı istiyorlarsa imzalayacağım, o zaman bana bu parayı verebilirler, ben de onu istediğim insanlara dağıtabilirim. ''

:))) Bazen korkuyorum senden.. Şu okul bekçiliğinin son 2 haftasında bu diziye başlasam mı acaba.. Zaten manyağa bağladım, diziyide başlarsam kimse tutamayacak beni.

Ve göreceksin ki dayanıklısın

Çünkü yarın ile ilgili herşey belirsizdir.

Bu yüzden

Not - 1 : Bu yazıyı Cahit Berkay' ın şu eseri eşliğinde okumanız tavsiye olunur:

Son söz de Edmund Burke' den olsun:

Kah kulaklarımı tıkadım bu sese kah pür dikkat dinledim.

Benim gibi iç sesini arayan herkese bir ışık olması temennisiyle...

Her yıl, her ay, her gün birbirinden farklı geçiyor. Hatta insanın bir saati bir saatini tutmuyor. Neden acaba...?

İçindeki sese her zaman kulak ver fakat dikkat! Daima beyin süzgecinden geçir.

İçimdeki ses hep Yunus'a çıkıyor: Dirfilli pınar idik, irkildik ırmak olduk...

Ve aşkın yaşlanmak,

Bir yetişkinin zarafeti ile?

İçimdeki ses otur oturduğun yere bu sıcakta diyor :)

'' Kötülüğün zaferi için gereken tek şey, iyi insanların hiçbir şey yapmamalarıdır. ''

Başın dik ve gözlerin açık karşılamaya başlarsın,

Bir süre sonra güneş ışığının

Ve yenilgileri

İçimdekises geri geldi.

Her birimizin içinde yaşamdaki sesimizi bulmaya yönelik derin, doğuştan, neredeyse ifade edilemez bir arzu vardır. İnternet' in devrimsel katlanarak patlayışı, bu gerçeğin en güçlü ve çağdaş tezahürlerinden biridir. İnternet belki de yeni dünyanın, Bilgi Çağı ekonomisinin ve çarpıcı değişimlerin kusursuz sembolüdür. Locke, Levine, Searls ve Weinberger, 1999 tarihli kitapları Cluetrain Manifesto' da bunu şöyle dile getirirler:

... bu sohbette milyonlarca, milyonlarca akıl çizgisi var ama her bir sohbetin başında ve sonundaki şey bir insan...

Dışımdaki sesi sormayın gece soğuk içecekler içmekten, vantilatör ve pencere cereyanlarından kalınlaşmış berbat durumda. İyiki burda ne görüntü ne ses var oh beeeeeeeeee :P

İçimden bir ses milletvekili ol diyor...

Saate baktım. Yaklaşık olarak bir buçuk saat sonra mesaim bitecek. Elimde hali hazırda yapmam gereken bir işte yok. İyi birşey, dişe dokunur birşey yapabilmek adına aşağıdaki yazıyı sizlerle buluşturmak istedim. Her ne kadar kitabın beş sayfalık bir bölümünü buraya yazmak zor olacaksa da değeceğine inancım tam.

Grammen Bank bugün 1.267 şubesi ve 12.000' den fazla personeli ile Bangladeş' te 46.000' i aşkın köyde çalışıyor. Ortalama 200 dolardan az, 12 ile 15 dolarlık borçlarla toplam 4,5 milyar dolardan fazla borç vermişler. Her yıl aşağı yukarı yarım milyar dolar kredi veriyorlar. Dilencilikten kurtarıp satış yapmalarına yardımcı olmak için, dilencilere bile borç veriyorlar. Bir ev kredisi üç yüz dolar. İş dünyasında olan bizim gibiler için, bu küçük bir rakam. Ama bireysel etkiyi düşünün: Yıllık 500 milyon dolarlık kredi, yüzde 96' sı kadın olan 3,7 milyon kişinin ve ailelerinin yaşamlarını değiştirecek adımlar atabilecekleri bir karar almış olmaları demektir. 3,7 milyon insan bir değişim oluşturabileceğine karar vermek zorundaydı. 3,7 milyon insan titreyerek uykusuz geceler geçirmiş, ama ertesi sabah Grammen Bank şubesine gitmişti. Bu yetkilendirmenin kalbinde, bağımsız girişimci olmayı seçen kadınlar vardır. Bunlar, hem tek tek, hem de sinerjik, standart oluşturan gruplar halinde, ekonomik bağımsızlık ve başarı için kendi evlerinde, komşularında ya da arka bahçelerinde mal üreten, kendine güvenen kadınlardır. Kendi seslerini bulmuşlardır.

Ve herşeyi,

Anlamına gelmediğini öğrenirsin.

Böylece bu iş benimle müdür ve onun yüksek mevkideki meslektaşları arasında bir tür meydan okumaya dönüştü. Daha büyük bir sayı, muhtemelen beş köyün, bana dediklerini göstereceğini söyleyip durdular. Ben de bu işi beş köyde yaptım, ama tek görünen herkesin borcunu ödediği oldu. Yine de vazgeçmediler. '' On köy dediler, elli köy, yüz köy. '' Bu iş onlarla benim aramda bir tür yarışma halini aldı. İnkar edemeyecekleri sonuçlarla karşılarına çıkıyordum, çünkü geri verdiğim paralar onların paralarıydı ama yoksul insanların güvenilir olmadığına inanmak üzere eğitildikleri için bunu kabul etmeyeceklerdi. Şansıma, ben böyle eğitilmemiştim, o yüzden de her şeyin göründüğü gibi olduğuna inanabiliyordum. Ne var ki, sahip oldukları bilgi, bankacıların zihinlerini kapatmış, gözlerini kör etmişti.

İç ses, benzersiz kişisel anlam ve önemdir. En zorlu mücadelemizle ortaya çıkan ve onun üstesinden gelmemizi sağlayan anlam ve önem. Bu ses, yetenek, tutku, ihtiyaç, ve vicdan bağlantısında yatar. Yeteniğinize hitap eden ve tutkunuzu besleyen, vicdanınızın sizi karşılamaya çağırdığı, dünyanın büyük bir ihtiyacından doğan bir işle meşgul olduğunuz noktada sesiniz, çağrınız, ruhunuzun şifresi yatar.

Şu alemde iç sesinden en çok etkilendiğim adam Dexter Morgan'dır. Bir insan evladını kıtır kıtır doğramadan önce iç sesi öyle şahane felsefi açılımlar yapar ki kendinizi:

Sad-i Şirazi

Kendi bahçeni yarat

-Asu sadece 15 gün kaldı, artık başla şu eşyaları toplamaya!!!

Bir süre sonra,

Web' e duyulan hararetli arzu öyle yoğun bir özlem talep ediyor ki, bu ancak ruhsal olarak yorumlanabilir. Özlem, hayatımızda bir şeylerin eksikliğini gösterir. Eksik olan, insanın sedası. Web' in ruhsal cazibesi ''sesin'' geri dönüşüne ilişkin vaattir.

Zaten o yüzden en sevilen seri katildir kendisi:))

-Evet evet tamam.. Toplamaya başlarım bugün.. bir ara yani.. belki.. Aman canım, 2 günlük iş he he:)

İnce farkı öğrenirsin,

Ve kendi ruhunu kendin süsle.

En sonunda, '' Ne diye onları ikna etmeye çalışıyorum ki? '' diye düşündüm. Yoksul insanların borç alıp geri ödeyebileceğine bütünüyle ikna olmuştum. Niçin biz ayrı bir banka kurmuyorduk? Bu beni heyecanlandırdı, ben de teklifimi kağıda aktarıp bir banka kurma izni almak için hükümete gittim. Hükümeti ikna etmek iki yılımı aldı.

Özel bir olay beni yeni bir yere götürdü. Bambu tabureler yapan bir kadınla karşılaştım. Uzun bir konuşmadan sonra, her gün ancak iki sent kazandığını öğrendim. Bir insanın bu kadar sıkı çalışıp bambudan böyle güzel tabureler yapabileceğine, yine de bu kadar az kar edeceğine inanamadım. Kadın bana tabure yapmak için bambu alacak parası olmadığından tüccardan borç almak zorunda kaldığını anlattı - üstelik bu tüccar bütün ürünü sadece kendisine, kendi belirlediği fiyata satmak şartıyla kadından mal alıyordu.

2 Ekim 1983' te banka olmuştuk - resmi, bağımsız bir banka. Hepimizi heyecanlandıran bir şey vardı: Madem kendi bankamız var, öyleyse istediğimiz gibi genişleyebiliriz. Gerçekten de genişledik.

Şeklinde tezahürat edip bir canlının hunharca doğranmasına alkış tutarken bulursunuz.

İçimdeki sesi hiç bir zaman aramadım. O, hep benimleydi zaten.

Başka birisinin sana çiçek getirmesini beklemeden

Bir eli tutmakla, bir ruhu zincirlemek arasındaki

İNTERNET

Bir çocuğun üzüntüsü ile değil,

İşte böyle başladı. Parayı alan yoksulların onu asla geri ödemeyeceği konusunda beni tekrar tekrar uyardılar. '' Şansımı deneyeceğim '' dedim. İşin şaşırtıcı yanı, her sentini geri ödediler. Çok heyecanlandım ve müdüre gidip '' Bak, geri ödediler, hiçbir sorun yok '' dedim. Müdürse şöyle karşılık verdi: '' Yo hayır, sadece seni aldatıyorlar. Çok geçmeden daha fazla para isteyecekler ve bir daha geri ödemeyecekler. '' Evet, ben onlara daha fazla para verdim, onlar da bana geri ödediler. Bunu müdüre anlattım, ama o : '' Eh bunu bir köyde yapabilirsin, ama iki köyde yapacak olursan, işe yaramayacaktır. '' dedi. Hiç zaman geçirmeden aynı şeyi iki köyde yaptım - işe de yaradı.

-Ama hava çok sıcak, hem hiç canım istemiyor.

Güç-bela ben bana vardım dün gece.

- Veronica Shoffstall -

İçindeki sesi aramak diye bir şey yok o hep var duymasını bilene.

Emeğine sağlık arkadaşım. Çok güzel, umut verici bir hikaye bu. Ben de sık sık içimizdeki zincirleri kırsak, şu bize dayatılan çaresizlik illetinden kurtulsak neler olurdu, diye düşünürüm. Ama sonra öğretmenlerin atama konusunda hak talep etmek bahanesiyle sözleşmeli- kadrolu gibi kutuplara ayrılıp forumlarda birbirlerine düşmanlık dolu iletiler yazdıklarını ve buna benzer daha birçok saçma sapan olayı gördükçe umutlarım kırılır. Bu örneği verdim çünkü kaliteli işler yapmak için kaliteli bireyler yetiştirmek gerekir. Bu işi yapacak olan öğretmenler ve onların da içinde bulunduğu sistemin halini gördükçe nasıl umudu kırılmasın insanın. Oof of!

Parayı aldıktan sonra çok heyecanlandılar. Bu heyecanı görmek beni '' Şimdi ne yapmalıyım? '' diye düşündürdü. Üniversite yerleşkesinde bulunan banka şubesi aklıma geldi. Müdüre gidip ona köyde tanıştığım yoksul insanlara borç para vermesini önerdim. Ağzı açık kaldı! '' Siz delisiniz '' dedi, '' Bu imkansız. Yoksul insanlara nasıl borç verebiliriz? Onlar kredi vermeye uygun kişiler değil. '' Ona neredeyse yalvardım ve '' En azından bir deneyip görün - bu yalnızca küçük bir miktar '' dedim. '' Hayır '' diye karşılık verdi, '' Kurallarımız buna izin vermez. Maddi teminat gösteremezler, hem bu kadar küçük kredi vermeye değmez. '' Bana Bangladeş' teki banka hiyeraşisinde daha yüksek konumdaki görevlileri görmemi önerdi.

Ne kadar sürer bilmem...

'' Acı çekmek istemiyorsan, acı çekenleri unutma ''