Bilge Karasu'nun farklı bir uslubu var. Ben yazdım siz çözün der gibi. Bir konuyu okuyup düşünüyorsun, hep acaba sorusu takılıyor. Ne anlatmak istedi, neden yada kimden bahsetti. Yalnız bu farkda kitabı akıcı kılıyor, burada çözemedim ama diğer bölümde mutlaka çözeceğim diyorsun. Tahminlerini çürüte çürüte ilerliyorsun..

Karasu; okunması, anlaşılması güç bir yazar. Bu yönüyle de farklı geldi, ilk kez okuyorum. Cümlelerin yer yer kopuk oluşu, sondan başa bir anlatım yolu.. düşündürmesi, anlam bütünlüğünün sağlanmasında okura düşen pay ki özellikle okura "anlama" yönünde çaba düşmekte, kendimi tabir yerinde ise; "kitapla didişirken" buldum diyebilirim.:) Tarzı farklı, hoşuma da gitmedi değil bu yönüyle.

"Ne yapacağını, ne yazacağını, ne istediğini pekala biliyor." diyebilen köşe yazarlarının bu sözüne pekala okurları katılabilir.

Yazarın okuduğum ilk kitabı. Bir edebiyatçı arkadaşımın önerisiyle tanıştım yazarla. Öyle bir bahsetti ki kendisinden "okumalıyım" dedim.?Anlaşılması güç? dedi. Belki de bu yönü daha çok çekti beni.

Belki de kendime yakın bulmamdandır, aynı korkuyu yaşamak ve sonucunda açıklama yapmak.

İz sürmeyi seven okuyucu için kitapları tatminkar bence.

Bilge Karasu tez konumdu. Ömrümün belli bir dönemini fazlasıyla işgal etmiş bir yazardır kendileri.

Geçmişin yükünü hafifletmek ve geleceği özgürleştirmek. Bağlayıcılıklardan kurtulabilmek... belki biraz özgür olabilmek.

Bilge Karasu için:

Gece, sayfa:171

"Bir şeyleri silerek bir geçmişin yükünü yeğnileştirmek, azaltmak... O ölçüde de, kim bilir, geleceğini biraz olsun özgürleştirmek... Öyle kopuşlar güçtür, izi kalır; kopmağa kalkmak kendini de parçalamaktır. Bir yanıyla..."

Bir de kendini olduğundan farklı bilmek sonucunda farklı yansıtmak var. Yani kendisiyle yetinmeyip, sahip olmadığı özellikleri katmak, benimsemek gibi mi? ?Kendi?nden öte bir şey, ?öz?e uzak kalmak, ?öz?ü terk etmek gibi. Olmadıkları ile bilmek sonucunda kendinden farklı tanımlamak, tanıtmak.

En azından, okurlarım olabileceğine inanmak istiyordum. Oysa şu anda biliyorum ki, benim dışımda bu yazdıklanmı okuyacak, okuyabilecek tek kişi var. Bu kişi defterimi yok etmeyebilir de. Karar vermek bana düşüyor, şu birkaç defterimi şimdi yırtıp yakmak, külünü yemek mi, bitirip her şeyi ona da okuttuktan sonra yok etmek mi, yoksa, ona bırakmak mı gerekir?"

Olduğu gibi tanımlamak,

Belirsizlikleri, anlamı kapalı tutulmuş diyalogları ile okuru metni anlamlandırmaya zorlamakta.

Uzun bir yazı ama okunmaya değer.

Yazar için;

Bütünken parçalanmak, parça iken bütün olmak.

"Gece nerede, hangi anda başlar? Buna hangimiz karar verebildi? Gecenin geleceği, geldiği, indiği, sardığı, gömdüğü, hep birer benzetim olarak, söylenebilir; gecenin üzerimize kapanmakta olduğunu, bizi ezeceğini hepimiz gördük. Hangimiz, kaçınılmaz olduğu bilinen şeyler karşısında bile, kendini biraz daha aldatmaktan, bu kaçınılmazdan kaçılabileceği, belki de bu korkulanın başa hiç gelmeyeceği umuduna -bütün boşluğunu bilerek- kapılmak çocukluğunu göstermekten utanç duydu? Hiçbirimiz, dense yeridir sanırım. Gecenin çoktan bastırdığını bildiğim halde daha yeni yeni akşam oluyormuş gibi yazı yazmaklığım, kolaylıkla, yapıntının özel özgürlüğünden dem vurarak açıklanabilir; öykücü, öyküsüne istediği yerden başlayabilir demek, güç olmasa gerek. Ama bu başlangıcı seçerken kendimi hala birtakım umutlara, boş avuntulara salmış olmuyor muyum?

Olmadıklarıyla bilmek, tanımlamak?

Kitabın başından sonuna kadar bir "oyun" kavramı üzerinde duruluyor.

Kitaptan bir kesit.

İnsan ve oyun.

Bir kaç gün önce ölüm yıl dönümüydü "ve" bağlacını kullanmayan yazarın. Rahmetle anıyoruz.

O'nun için "ve" bağlacını hiç kullanmadı derler. Ne derce doğru acaba?:)

Türkçeyi çok düzgün kullandığı da bilinir rahmetlinin.

"Ölümden de kaygılandırıcı olan, dönülmez olan durum, bu muydu acaba?"

Gece, yazdığım gibi, ağır ağır yayıldı ovaya, sonra tepeleri de boğdu. Yeraltı saraylarından söz ederken, birtakım büyük yapıların bodrum katlarında, beden eğitimi yapıldığı, çeşitli oyunlar oynandığı anlatılan salonları düşünüyordum. Bir masal havası içerisinde anlattıklarım karşısında kendime de, okurlarıma da -kimlerse bunlar? Bu yazdıklarımı birileri okuyacakmış gibi davranıyor muyum gerçekten? Yoksa?- anlatılana inanmamak hakkını tanımış, bu hakkı tanımak için uğraşmış olmuyor muydum?

İlk fırsatta "Gece"yi okumayı düşünüyorum.

Gece'yi merak ediyorum, Kılavuz'u beğenen bir okur olarak.

Bilge Karasu; okura, farklı bir açıdan baktırmaya çalışmış bir yazar eserleriyle. İlk başta okunup, çözümlenebilecek bir tarzı yok. Okuru bu anlamda düşünmeye itmesi, yorması, sorgulatması da bu amaç doğrultusunda. Okuma kültür düzeyi yükseldikçe, yazarın anlaşılma oranı da artmakta.

Geceye batan bir şehir, akıl durması.

Kapalı bir anlatım kullandığı için midir nedendir bilmiyorum, Bilge Karasu'ya edebiyat dünyasınca yeterince değinildiğini düşünmüyorum.

Kılavuz'da metinler açık uclu yerleştirilmiş, boşluklar okura bırakılmış doldurması açısından. Bu bakımdan metinler çeşitli okur tarafından çeşitli biçimde okunmakta ve farklı şekilde yorumlanabilmekte.

"... İşin tümü bir oyun belki, ama bu oyundaki taşlardan biri, yalnız biri, ben, neyi oynadığımı bilmiyorum. Oyundaki yerimi bilmek şöyle dursun, birilerinin beni oynatıp oynatmadığını da kestiremiyorum.

İnceden kılavuzluk ediyor insana.

Kılavuz'dan:

Okurken gerçekten zorlanıyorsunuz. Öyle bir üslupla yazılmış ki her an okuduklarınıza hakimiyetinizi kaybedebilirsiniz. Problem çözer gibi okuyorsunuz, yoruyor. Açık bir kitap değil. Zoru sevenlere öneririm.

Hakikaten insan kendini nasıl bilir, nasıl tanımlıyor?

Sanırım insanın kendini tanıması cevap kısmında kilit nokta. Kendini bilmek, ?öz?ün farkında olmak ve bu çerçevede tanımlamak.

Çok aşamalı, kuşku düşürücü bir romandır.

Bunları yazmakla boğulmaktan kurtulunur mu?

"Anlaşılamamaktan korktuğu için neredeyse her cümlede parantez içinde açıklamalar yazan yazar." denilmiş.

"Yazmasaydım unutup gidecektim belki, çoğunu... Oysa şimdi geviş getirip duruyorum. Şu 'aracı olmak', 'araç olmak', 'bir oyunun taşı, ya da taşları olmak'.

Okunmakla kalmaz, işin sırrı "anlamak"tan geçer diyorum "Kılavuz" için. Kapalı bir anlatım tarzı. "Oyun"la başlayıp "insan" üzerinde yoğunlaşan bir kitap. Düş'le gerçeğin karıştığı anlar, yorumlar. Kılavuz olur bir bakıma okuyucuya.

Bundan sonrası için;

?İnsanlar, kendilerini nasıl bilir, nasıl tanımlar? Örneğin, kimi insan şöyle şöyle bir insanım der; kendini, olduğuyla tanımlar. Kimi insan ise, olmadıklarıyla bilir kendini, kendini tanımlarken en sağlam bildiği, ? şöyle olmadığı?, ya da?böyle yapmadığı?dır. Bu iki? eğilimi -diyelim- ortaya çıkarmak, daha iyi tanımak, öğrenmek için giriştiğimiz bir araştırmaydı bu.?

Kitaplarında kaybolur, tekrar kendinizi bulursunuz, bu böyle devam eder gider.

Bir araştırma konusu idi Mümtaz Bey?e ait.

Kılavuz / Bilge KARASU, Sayfa:109

Eserleri içerisinde en fazla okunmayı gerektiren kitabı Gece'dir bence.

"Bir şeyi anlayabildiğimiz sürece ona yenilmenin sözkonusu olamayacağını çok düşünmüşümdür."

Kılavuz, Bilge Karasu

Susanlar

Kılavuz?dan kısa bir kesit:

Gece... okunacaklar arasında.

.. ve Gece bir bakıma gizlerken birçok şeyi, bir bakıma açığa da çıkarmakta.

Çözümlenemese de, anlaşılabiliyor.