1-Danıştay 1. Dairesinin 07.06.1982 tarih ve 1982/119 esas, 1982/121 sayılı kararında?Dinlenmenin sağlığı korumanın koşullarından biri olduğu, ayrıca, dinlenen memurun çalışmaktan doğan yorgunluğu ve yıpranmayı gidermiş olmaktan dolayı iş hayatında daha verimli olacağı kuşkusuzdur.? Şeklinde dinlenme ve izin haklarının önemine ve yeterince dinlenmeden çalışmanın ve çalıştırılmasının hukuka aykırılığına ve verimsizliğine dikkat çekilmiştir.

Aynı yasanın?Günün 24 Saatinde Devamlılık Gösteren Hizmetlerde Çalışma Saat Ve Usulünün Tespiti? başlıklı 101. maddesinde?Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri, Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının muvafakati alındıktan sonra kurumlarınca düzenlenir.? Hükmü yer almaktadır.

4-Danıştay 1. Dairesinin 07.06.1982 tarih ve 1982/119 esas, 1982/121 sayılı kararında;

Aynı sözleşmenin?Hakların sınırlanması? başlıklı 4. maddesinde de, hakların kullanılmasını, demokratik bir toplumda sadece kamunun yararını korumak amacıyla ve yalnızca bu hakların niteliklerine uygun düştüğü ölçüde, ancak hukuk tarafından tespit edilmiş sınırlamalara tabi tutulabileceğini belirtmiştir.

5- Yeni bir düzenleme beklenmeden, tam tersine çalışma saatlerinin ve şartlarının hukuka aykırı olduğuna ilişkin var olan kural, mütalaa ve hukuki görüşlerden ile yargı kararlarından hareket ile yeni kuralların getirilmesinin, hizmet verimi ve hukuki açıdan faydalı olacağı anlaşılmaktadır.

Zira Ekonomik, Sosyal Ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmesinin yukarıda belirtilen 8/2. maddesi ile aynı sözleşmenin 11/1. maddesinde yer alan yaşam standardı ile ilgili?kendisi ve ailesi için yeterli bir yaşam standardına sahip olma? hakkı şeklinde ki tanım ve kabule ilişkin kuralın anlamı, polislerinde bu hakka sahip olduğu gerçeğidir.

Anayasamızın?Zorla Çalıştırma Yasağı? başlıklı 18. maddesinde zorla çalıştırma angarya olarak telaffuz edilip yasaklanmıştır. Yine Anayasamızın?Çalışma Şartları ve Dinlenme Hakkı? başlıklı 50/3. maddesinde Dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu belirtildikten sonra, ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

Aynı uygulamaların cezai ve disiplin bakımından da sonuç doğurması mümkün olduğu gibi, Danıştay 5. Dairesinin 03/06/2008 tarih ve 2007/7369 esas, 2008/3234 sayılı kararında belirtildiği üzere ?Kamu hizmeti görevlilerinin kişisel kusurundan kaynaklanan zararın karşılığı olarak ulusal ya da uluslararası bir Mahkemece hükmedilen tazminat, devlet tarafından zarara uğrayan kişiye ödendikten sonra ilgili kamu kurumu tarafından sorumlu personele rücu edilmemesi, bu yükün toplum üzerinde bırakılması anlamına geleceğinden, her yurttaş ve özellikle kamu görevlilerinin kişisel kusuru nedeniyle zarara uğrayıp yargısal süreci başlatmış olan yurttaşlar, ilgili personele rücu edilmesini sağlamak amacıyla idareye başvurabilir ve bu başvurularının reddi üzerine de dava açma hakkını kullanabilirler.?

Emniyet Örgütü disiplin Tüzüğünün 7/b-1. maddesinde?Hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak? suçu 16 süreli kademe ilerlemesinin durdurulma cezası ile tecziye öngörülmüştür.

Dinlenme hakkı, Anayasanın her çalışanın dinlenme hakkına sahip olduğu ücretli hafta ve bayram tatili ve ücretli izin hakkının yasayla düzenleneceği yolundaki 44. maddesi hükmü ile güvence altına alınmıştır.

?Raporun "sonuç" bölümünde "Polisin çalışma koşullarına ilişkin uygulamalar Anayasa?nın, insan hakları evrensel beyannamesinin ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi?nin ilgili hükümlerine aykırı" hükmü yer aldı.

6-Aşağıda detayı açıklanan Uluslar arası sözleşmeler, Anayasamızın 18. maddesi, 50/3. maddesi, 128/2. maddesi ve 129/1. maddeleri, 657 sayılı yasanın 23., 102., 103. maddeleri, bu maddelerin yorumlanması ile ilgili Başbakanlık Personel Dairesi Başkanlığının 26.01.2007 tarihli görüşü, Danıştay 1. Dairesinin bu maddelerin yorumda dikkat edilecek kriterleri belirleyen 07.06.1982 tarih ve 1982/119 esas, 1982/121 sayılı kararı ile Polislerin Çalışma Koşullarının Anayasada Ve Uluslararası Belgelerde Garanti Edilen Hakların İhlaline Yol Açıp Açmadığı Konulu 9 Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesinin, Hukuki Mütalaası ve sonuçlan benzer konulu aşağıda belirtilen dava sonucu bir bütün olarak değerlendirildiğinde, fiili durumun yasal mevzuat ve bu mevzuatı uygulayan yüksek yargı organlarının kararları ve bilimsel hukuki görüşler ile uyumsuz olduğunun ifade edildiği ortaya çıkmaktadır.

Güven, "tahammülü aşan bir şekilde çalıştırıldıklarını" belirterek, İzmir İl İnsan Hakları Kurulu?na başvurdu. NTV?nin haberine göre, kurul polis memurunun haklı olup olmadığını belirlemek için, 9 Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku Anabilim Dalı Başkanlığı?ndan görüş istedi.

?657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 102. maddesinde, Devlet memurlarının yıllık izin süresinin hizmeti bir yıldan on yıla kadar olanlar için 20 gün, hizmeti on yıldan çok olanlar için 30 gün olduğu, zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebileceği, 103. maddesinin birinci bendinde ise, yıllık izinlerin amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan ya da gereksinime göre bölüm bölüm kullanılabileceği, birbirini izleyen iki yılın izninin bir arada verilebileceği, bu takdirde önceki yıllara ait kullanılmamış izin haklarının düşeceği hükme bağlanmıştır.

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesinin 23.11.1983 tarih ve 74 sayılı, Belçika Devleti ile ilgili Van Der Mussele davasında verdiği kararda; Nihayetinde kişinin önceden rıza göstermesi, üstlendiği yükümlülüklerin Sözleşme?nin 4/2. maddesi bakımından zorunlu çalışma oluşturmadığı sonucuna varmayı zorunlu kılmayacağı diğer faktörlere de bakmak gerektiği belirtilmiştir.

Kısaca, görev dağılımında adil olmamak ve keyfi ceza uygulamak, disiplin yönünden ve hatta hukuki açıdan sorumluluk doğurması kaçınılmazdır.

b) Birbirini izleyen iki yıl izninin tamamının içinde bulunulan yılda kullanılmaması halinde, iznin, içinde bulunulan yıl iznine tekabül eden kesiminin sonraki yıla aktarılabileceği, aksine bir uygulamanın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 103. maddesinin, birbirini izleyen iki yılın izninin bir arada verilebileceği yolundaki hükmüne açıkça aykırı olacağı, Mütalaa kılınmıştır.

6-Uluslar arası mahkeme ve komisyon kararlarında konu ile ilgili yorum ve tespitler.

Önder ÖZLEM, mekanı cennet olsun.

Anayasamızın Memurların görev ve sorumlulukları ile ilgili hükümlerin yer aldığı 129/1. maddesinde de Memurların ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlü oldukları açıkça düzenlenmiştir.

Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.? Hükmü yer almaktadır.

Aynı hükümler Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesinin Kölelik Yasağı başlıklı 8/3. maddesinde de ifade edilmiştir.

Zira sahte rapor veren hekim hakkında adli ve idari ceza verilmesi zorunludur. Eğer böyle bir düşünce, savcılığa suç duyurusu ve tahkikat yok ise, o zaman hasta memurun rapor almasının ardından fiili olarak cezalandırılması, elbette hukuka aykırı olacak ve sorumluluk doğuracaktır. Zaten 7 günden fazla alınan raporda maaş kesintisi yapıldığından, raporlu memur açısından bir yaptırım zaten bulunmaktadır.

2-Bu karara paralel şekilde, 28.03.2002 tarihli Milliyet Gazetesinin?Polis, imdat dedi? başlıklı haberinde belirtildiği üzere, İzmir İl İnsan Hakları Kurulunun bir polis memurunun başvurusu üzerine, polisin fiili çalışma saatleri ve şeklinin hukuka uygun olup olmadığına ilişkin 9 Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku Anabilim Dalı Başkanlığından istediği hukuki mütalaada; "polislik gibi hassas bir kamu görevinin yorgun ruh halinde iyi yapılamayacağı, hatta kötü muameleye yol açabileceği"nin belirtildiği, yine raporda "Burada sadece yorgun polis değil, böyle bir polisin, işi gereği muhatap olacağı vatandaşlara verebileceği zarar gözden uzak tutulmamalı" şeklinde tespitte bulunulmuştur.

Komisyon zorla çalıştırıldığını iddia eden kişinin veya kamu görevlisinin şikayetçi olduğu duruma önceden rıza göstermiş olmasının ve daha sonra da, buna karşı çıkmasının sakat ve tutarsız bir duruş olduğunu belirtmektedir.

Önder ÖZLEM

Çalışma saatlerinin düzenli olmasının İnsan Hakları açısından çok önemli olduğu ve tahamülü aşan bir şekilde çalıştırılmanın ciddi bir hak ihlali olarak ortaya çıktığı,

Ancak Komisyonun belirlediği bu kriterler, İnsan Hakları Mahkemesince yeterli görülmemektedir. Hiç kuşkusuz, bir ülkede yapılan mesleğin uzun bir geçmişe sahip meslek kurallarının olacağı, bu kurallar arasında bazı hallerde ücretsiz ve fazla çalışma gibi kurallarında olabileceğini, o mesleğe rıza ile giren kişinin, isteyerek veya istemeyerek, o mesleğe sahip olabilmek için bu kuralları kabul etmiş olabileceğini, o tarihte mesleği yapabilmenin normal şartlarının bu rızayı belirlemiş olacağını ifade ederek, mesleğe girerken rıza gösterdiği konunun, genel karakterde yasal bir rejim olduğu ve yasalara dayalı olarak ifa edilen fedakarlıklardan olması gerektiğinin de gözden kaçırılmaması gerektiği belirtilmiştir.

Bu hüküm bize, İnsan Hakları Mahkemesinin konumunu ve verdiği kararların önemini göstermektedir.

II-AÇIKLAMA:

Bu görüş yazısı, dinlenme gibi bir Anayasal hakkın, açık bir pozitif yasal dayanağının olmadan kısıtlamasının, hukuken mümkün olmadığı sonucunu doğurmaktadır.

Aynı tespitler?İç Güvenlik Teşkilatlarında Yeniden Yapılanma Sorunu? başlıklı, Sayın Halil YILMAZ tarafından (http://www.caginpolisi.com.tr/30/22-23-24-25-26-27.htm) adresinde yayınlanan makalesinde de yer almıştır.

C3- 24 saat devamlılık arz eden hizmetlerde çalışan memurların çalışma saatlerinin ve şekillerinin ise Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının muvafakati alındıktan sonra kurumlarınca düzenleneceği belirtilmiştir. Bu görüş alınmadan çıkarılacak düzenlemeler şekil unsuru yönünden, idare hukuku çerçevesinde hukuka aykırı olacak ve dava konusu yapılması halinde de iptal edilecektir.

2-Bilimsel, hukuki rapor ve mütalaada, insan haklarına ve hukuka aykırı olarak çalışma şartları ve süresinin belirlenemeyeceği öngörülmüş ve aksi uygulamalar, mahkeme kararında da tazminata konu olmuştur.

Verilen görevin; zorla çalışma olup olmadığının tespiti hayati önem arz etmektedir. Bu konuda İnsan Hakları Mahkemesinin ve Komisyon kararları ile kullandıkları kriterler sanırım etkili ve faydalı olacaktır.

3- 657 sayılı yasanın?Çalışma Saatleri? başlıklı 99. maddesinde?Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.

POLİSLERİN ÇALIŞMA-DİNLEME VE YAŞAM STANDARDI HAKLARI

I-GİRİŞ:

Diğer taraftan Komisyonunda 1963 yılından beri içtihatlarına (bk. başvuru no. 1468/62, Iversen -- Norveç, kabuledilebilirlik kararı) ve daha sonra teyid ettiği kararlarına dayanarak, Avrupa Sözleşmesi?nin 4/2. fıkrasına göre bir görevin zorla ve zorunlu çalışma olabilmesi için iki şartın birlikte yerine gelmiş olmasının gerektiğini ifade etmiştir:

a-28.03.2002 tarihli Milliyet Gazetesinin?Polis, imdat dedi? başlıklı haberinde;

Davacı tarafından 60 milyarlık tazminat davası ise Avrupa İnsan hakları Mahkemesinde devam etmektedir.

5-Özetle, yazılan görev listeleri ile fazla görev yapan personelin tespiti ve bunların rapor kullanan personel olduğunun anlaşılması yazılı olarak mümkündür. Bu delillerin kolayca toplanması sonrasında, bu duruma imkan veren veya sebep olan idarecinin sorumluluğu ortaya çıkabilir. Zira hangi hallerde hangi cezaların, hangi makamlarca, nasıl verileceği açık şekilde Tüzükte ve ilgili mevzuatta belirtildiği gibi, bedeni ve vücudu yoran fiili cezaların, ilgisiz ve yetkisiz kişilerce, kişisel önyargılardan hareket ile verilmesi, hukuka açıkça aykırı olacaktır.

7-Ekonomik, Sosyal Ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmesinin sadece 8/2. maddesinde, sendika ve grev hakkı ile ilgili olarak? Bu madde, sözü edilen hakların, silahlı kuvvetler, polis ya da devlet yönetiminin mensupları tarafından kullanılmasına yasal kısıtlamalar getirilmesine engel olmaz.? Hükmü getirilerek, sözleşmenin diğer tüm kurallarının polisler içinde geçerli olduğuna ilişkin düzenleme getirildiği anlaşılmakta, dinlenmenin sadece git evine uyu, gel demek de olmadığı sonucu ortaya çıkmaktadır.

5-Yasa koyucunun yukarıda belirtilen kanun maddeleri haricinde, İçişleri Bakanı Onaylı ve halen yürürlükten kaldırıldığına ilişkin bir duyuru yapılmayan Çalışma Esaslarında da;

b-Yerine getirme yükümlülüğü "haksız" veya "bunaltıcı" olmalı ya da yapılması "kaçınılmaz meşakkatli" yani "gereksizce sıkıntı verici" veya "bir ölçüde usandırıcı" olmalıdır. Komisyon bu konuyu "tamamlayıcı bir düşünce" olduğunu belirtmiştir.

3-Ayrıca Başbakanlık Devlet Personel Daire Başkanlığının 26.01.2007 tarihli görüş yazısında özetle?yıllık iznin kullanılacağı zaman bakımından idareye takdir yetkisi tanınmış olmakla birlikte kamu kurum ve kuruluşlarının yıllık iznin kullanılma süresini sınırlamasına ilişkin bir düzenleme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yer almamaktadır.? Şeklinde görüş belirtilmiştir. Yani yıllık izinlerin yıl içinde tamamının kullanılmasının bir hak olduğu, bu hakkı kısıtlamaya yönelik bir uygulama ise yetki kullanımı kapmasında mümkün olmadığı, görüş yazısından anlaşılmaktadır.

İzmir İnsan Hakları Kurulunun başvurusu üzerine, 9 Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Bahri ÖZTÜRK ve Y. Doç. Dr. Oğuz SANCAKTAR tarafından hazırlanan 28.08.2001 gün ve 259 sayılı?Polislerin Çalışma Koşullarının Anayasada ve Uluslararası Belgelerde Garanti Edilen Hakların İhlaline Yol Açıp Açmadığı? konulu hukuki mütalaada özetle;

1-İnsan Hakları Evrensel Bildirisinin?Dinlenme hakkı? başlıklı 24. maddesinde herkesin dinlenme ve tatil hakkına sahip olduğu belirtilmiş ve?çalışma saatlerinin makul düzeyde sınırlanması?nın da dinlenme ve tatil hakkı kapsamında olduğu belirtilmiştir.

Memurlara uygulanacak cezaların, Anayasanın 129/2. maddesinde?Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez? hükmü, yine Anayasamızın 128/2. maddesinde de?Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.? Hüküm yer almaktadır.

memurun çalışmaktan doğan yorgunluğu ve yıpranmayı gidermiş olmaktan

Anılan düzenlemelerden çalışma saatlerinin olağanüstü bir durum veya felaket halinde kısıtlanmasının hukuken mümkün olduğunu aksi takdirde yapılan kısıtlamaların hukuken yanlış olduğunu belirtmek mümkündür.

Kanun koyucunun çalışma saatlerinin düzenlenmesinde kurum ya da hizmet özelliği dikkate alınarak farklı uygulamalarının olabileceğini, ancak bunun ya kanun yada yönetmelik şeklindeki hukuki işlemlerle mümkün olabileceğini, ancak Emniyet Teşkilatı Kanunu, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu ve Polis Salahiyet Tüzüğü ve polisi ilgilendiren diğer yönetmeliklerde konuya ilişkin bir düzenleme getirilemediği, daha ziyade genelge ile bazı esasların tespit edildiği, hukuki bakımdan genelgelerle müstakil olarak çalışma saatleri konusunda asli düzenleme getirilemeyeceği, dolayısıyla bu çerçevede normlar hiyerarşisi açısından hukuki bir sakatlığın dikkati çektiği,

8-Özetle, sosyal diyaloglar kurabilme, toplumla bütünleşme, yaşam standardı ve dinleme hakları her çalışan ve yaşayan insan için geçerlidir.

Dinlenmenin sağlığı korumanın koşullarından biri olduğu, ayrıca, dinlenen

-İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 22?nci maddesinde?Her şahsın çalışmaya, adil ve elverişli çalışma şartlarına? hakkı vardır, 24?ncü maddesinde, ?Her şahsın dinlenmeye..., Bilhassa çalışma müddetinin makul surette tahdidine... hakkı vardır.? Hükmü,

12/24 veya 12/36 çalışma şekillerinin belirlendiği, 24 saat görev yapılmayan büro hizmetlerinin ise normal mesai saatleri olduğu belirtilmiştir. Mevcut uygulamayı destekler hüküm bu düzenlemede yer almamıştır.

Zira komisyona göre; gelecekte bir mesleğini yapacak bir kimsenin, mesleki kariyerine başlamadan önce, "olanakların bir tür değerlendirmesini" yapacağı, mesleğin "getirileri" karşısında "götürülerinin" lehinde ve aleyhinde olan unsurları tartacağını, mesleğin götürülerini, gelecekte o mesleği yapacak kimse tarafından "açıklıkla önceden görülebilir" nitelikte olduğu, dolayısı ile şikayet edilen durumdan önceden haberdar olunduğu belirtilmiştir. Komisyon bu belirlemeyi yaparken de, her yükümlülüğün nicelik olarak ve süreyle "sınırlı" olduğunun da altını çizmiştir.

4-Yetki kullanımı-rücu ilişkisi kapsamında; devletçe ödenen tazminat ve giderlerin sorumlu personelin kişisel gelirlerinden zorla tahsil edilmesine imkan veren, işlem muhatabı mağdur personele bu yönde mekanizmayı harekete geçirme hakkı ve hatta dava açma imkanı veren, yeni yargı içtihatları dairesinde mevcut uygulamaların gözden geçirilmesinin faydalı olacağı açıktır.

Davacı tarafından 60 milyarlık tazminat davası ise Avrupa İnsan hakları Mahkemesinde devam etmektedir. Aynı uygulamaların cezai ve disiplin bakımından da sonuç doğurması mümkündür.

Ayrıca aynı sözleşmenin 7/d. maddesinde yer alan?Dinlenme, boş zaman, çalışma saatlerinin makul ölçülerde sınırlanması, ? hükmü de, konumuz açısından dikkate değerdir.

b-Görevin kişinin "kendi iradesiyle" yapıp yapmadığı, hususlarıdır.

Öncelikle Uluslar arası örgütün çıkardığı 29 Numaralı Sözleşme?nin 3/1. maddesinde görevin zorla çalıştırmaya girip girmediği konusunda iki kriter öne çıkarılmıştır. Bunlar;

Yıllık izinler ile ilgili Başbakanlık Devlet Personel Daire Başkanlığının 26.01.2007 tarihli görüş yazısında özetle?yıllık iznin kullanılacağı zaman bakımından idareye takdir yetkisi tanınmış olmakla birlikte kamu kurum ve kuruluşlarının yıllık iznin kullanılma süresini sınırlamasına ilişkin bir düzenleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yer almamaktadır.? Şeklinde, pozitif bir düzenlemenin önemine dinlenme hakkı kapsamında vurgu yapan görüş belirtilmiştir.

Görüşlerini rapor haline getiren fakülte, Avrupa Birliği ülkeleri ile Türkiye?yi karşılaştırarak ilginç tespitlerde bulundu. Raporda; "polislik gibi hassas bir kamu görevinin yorgun ruh halinde iyi yapılamayacağı, hatta kötü muameleye yol açabileceği" belirtildi. "Burada sadece yorgun polis değil, böyle bir polisin, işi gereği muhatap olacağı vatandaşlara verebileceği zarar gözden uzak tutulmamalı" tespiti yapıldı.

Gereğince polisin çalışma koşullarına ilişkin mevcut düzenleme ve uygulamalarının Anayasanın, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin ve Avrupa İnsanları Hakları Sözleşmesini Temel hükümlerine açıkça aykırı olduğu,

?İnsan Hakları Kurulu?na başvuran İzmirli polise hukukçulardan destek geldi: Çalışma şartları Anayasa ve insan haklarına aykırı?.

dolayı iş hayatında daha verimli olacağı kuşkusuzdur.

III-SONUÇ:

İzmir?de Ali Güven adlı bir polis, çalışma koşullarından şikayet ederek İnsan Hakları Kurulu?ndan yardım istedi.

b-Aynı konu ile ilgili (http://www.caginpolisi.org/article_view. php?aid=7) adresinde Çağın Polisi Dergisinde de;

Tüzüğün 8/7. maddesinde de?Yetkisini veya nüfusunu?kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak? suçu ise meslekten çıkarma cezası ile yaptırıma bağlanmıştır.

c-Ayrıca bir polis eşi, önce Trabzon Valiliği İnsan Hakları Kurulu'na ardından da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuruda bulunmuş, eşine verilen keyfi nöbetlerle aile huzurunun kalmadığını belirtmiş ve İdare Mahkemesine başvurarak açtığı 5 milyar liralık tazminat davası sonrasında http://www.aksam.com.tr/haber. asp?a=240,3&tarih=10.08.2005 adresinde yayınlanan habere göre?aile huzurunun bozulduğuna kanaat getiren Mahkeme, İçişleri Bakanlığı'nı, 2 bin YTL (2 milyar lira) tazminat ödemeye mahkum? etmiştir.

Polisin çalışma şartlarının ağır ve günlük çalışma süresinin uzun olduğunu, yıllık izinlerini sağlıklı kullanamadığını veya yetersiz kullandığını, izin ve dinlenme sürelerinin kısıtlandığını, polisin dinlenemediğini, ailesine vakit ayıramadığını, hasta olması sonrasında aldığı hastalık raporu ve hastalık izninin bitiminde dahi polislerin ceza nöbeti veya ceza maksatlı görevlendirmelere tabi tutulduğunu, okuduk, duyduk, gördük?

a-Bir çalışma sadece kişinin iradesine rağmen yerine getirilmiş olması.

1-Amirlerin tamamen inisiyatifine bırakılan çalışma düzeni ve çalışma süresini öngören pozitif bir düzenleme, yani somut bir Uluslararası Sözleşme, Anayasa, Yasa, Tüzük veya Yönetmelik hükmü yoktur.

C1- Mesai saatlerinin başlama ve bitişlerinin belirlenme yetkisinin illerde Valilere, Merkeze de Bakanlar Kuruluna ait bir görev ve yetki olduğu anlaşılmaktadır.

657 sayılı yasanın?Günlük Çalışma Saatlerinin Tespiti? başlıklı 100. maddesinde?Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca, illerde valiler tarafından tespit olunur.? Hükmü yer almaktadır.

Devlet Memurları Kanununun yukarda söz konusu edilen yıllık izne ilişkin hükümlerinin bu gerekçeler de göz önüne alınarak yorumlanmasında, konunun yasa koyucunun amacına, izin müessesesinin işlevine uygun bir uygulamaya kavuşabilmesi yönünden yarar vardır.

Bir polis eşi, önce Trabzon Valiliği İnsan Hakları Kuruluna ardından da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuruda bulunmuş, eşine verilen keyfi nöbetlerle aile huzurunun kalmadığını belirtmiş ve İdare Mahkemesine başvurarak açtığı 5 milyar liralık tazminat davası sonrasında http://www.aksam.com.tr/haber. asp?a=240,3&tarih=10.08.2005 adresinde yayınlanan habere göre?aile huzurunun bozulduğuna kanaat getiren Mahkeme, İçişleri Bakanlığını, 2 bin YTL (2 milyar lira) tazminat ödemeye mahkum? etmiştir.

Ayrıca 657 sayılı yasanın 101. maddesi uyarınca belirtilen usul hükümlerine riayet edilerek çıkarılacak Yönetmelik veya düzenlemede, kurumun bütün personelinin 24 saat çalışmasının öngörülmesi gibi bir düşünce hatalı olacaktır. Zira kanunda 24 saat çalışmasının zorunlu olduğu hizmetler ibaresi kullanılmıştır. Kurumun tamamının değil de, 24 saat çalışılması gereken bölümlerinin hizmetlerin bu şekilde düzenlenmesi, aynı kurumda özellikle büro görevlerinin ise genel kural olan 657 sayılı yasanın 100. maddesi uyarınca belirlenmesi gereklidir.

Anayasanın 59 ncu maddesinin?Dinlenmek çalışanların hakkıdır.? Hükmü gereğince mevcut çalışma koşullarının düzenli olarak dinlenme olanağını vermeyecek şekilde anayasaya aykırılık teşkil ettiği, öte yandan burada sadece yorgun polisi değil, böyle bir polisin işi gereği muhatap olacağı vatandaşlara verebileceği zararın gözden uzak tutulmaması gerektiği? şeklinde Hukuk Fakültesinden görüş belirtildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca bu şekilde hasta olan polislere fiili ancak hukuki olmayan cezaların görevlendirmeler ile verilmesi halinde disiplin yönünden de sorumluluk doğabilecektir. Zira Polisin Merasim Ve Topululuklardaki Rolüne Ve Polis Karakolları Teşkilatlanmasına Dair Talimatnamenin 16. maddesinde?Amirin, maduna karşı daima bitaraf ve adil bulunması esastır.?hükmü yer almaktadır.

a-Görevin yapılmaması halinde "bir ceza tehdidi" bulunup bulunmadığı,

Ama Hukuk buna ne diyor?

Ayrıca Türkiye?nin, 15 Ağustos 2000 tarihinde imzaladığı, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesinin?Adil ve uygun işte çalışma şartları? başlıklı 7. maddesinde çalışanların hakları güvence altına alınması ile ilgili hükümler getirildikten sonra çalışanların dinlenme hakkının olduğu da belirtilerek, çalışma arasının ve çalışma saatlerinin makul ölçüde sınırlandırılmasının da çalışanların hakları kapsamında olduğu ifade edilmiştir.

Bunun yanında 2559 sayılı yasanın ek 4. maddesinin ek görevlerde dayanak olması hukuken mümkün değildir. Zira polis ancak kamu adına kovuşturulması gereken bir suç ile karşılaşır ise branş ve görev saati önemli olmaksızın görevli bulunduğu ilin sınırları içinde görevli sayılır. Aksi halde araştırma ve önlem alması gibi durumlarda, polisin görevli olup olmadığına ilişkin genel kurallar burada geçerlidir. Canı isteyen polis, canı istediği zamanda yetkilerini kullanamaz.

c-657 sayılı yasanın 100. ve 101. maddeleri dikkate alındığında;

Yani, Devletçe ödenen tazminat ve dava giderleri, bu yetkiyi kullanan ve görevlendirme yapan kamu görevlilerinin maaş ve gelirlerlerinden tahsil edilmesi, mağdur personelin başvurusu üzerine veya resen her zaman için mümkündür.

Polis Dergisi?nin son sayısında "Yöneticilerin dikkatine" başlığıyla yayımlanan rapor Emniyet teşkilatında tartışmalara sebep oldu? şeklinde bilgi verilmiştir.

Bu hukuki, bilimsel bilirkişi yorumu da, yukarıda belirtilen Danıştay kararını desteklemektedir.

3-Ceza ve tazminat davalarındaki dava zaman aşımı süresinin uzun olduğu, hukuka aykırı uygulamaların çok sonrasında dahi, ceza ve tazminat davalarına konu edilebileceği gibi, 2 yıllık süre içinde disiplin soruşturmasına da neden olabileceği anlaşılmaktadır.

Bu durumda;

2- Anayasamızın 49/2. maddesinde de?Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, ?için gerekli tedbirleri alır.? Hükmü yer almaktadır.

C2- 5442 sayılı yasanın 9/b. maddesi uyarınca da vali, bu konuda ki yetkisini mali ve teknik konu kapsamında kalmadığından hukuken diğer yöneticilere devretmesi mümkün değildir.

7-Bilirkişi incelemesi ve İnsan Hakları Kurulları nezdinde yapılan başvuru sonuçları;

Anayasamızın?Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler? başlıklı bölümünde yer alan Genel İlkelerin düzenlendiği 128/2. maddesinde de memurların ve diğer kamu görevlilerinin görev ve yetkilerinin ve aynı zamanda hak ve yükümlülüklerinin ancak kanun ile düzenlenebileceği belirtilmiştir.

a) Memur bir istekte bulunmuş olmasa bile, amirin uygun bulması halinde, bir önceki yılda kullanılmayan iznin tamamının ya da artan kesiminin, içinde bulunulan yıl izni saklı tutularak kullanılabileceği, bunun Devlet Memurları Kanununun yukarda söz konusu edilen 103. maddesinde yer alan ve amire, izinlerin kullanma zamanını saptama konusunda tanınan yetkinin ve amirin memurunu gözetme yükümünün doğal bir sonucu olduğu,

4-Doktor raporu ve hastalık izni alan personelin ceza içerikli, birer fiili yaptırım olan görevlendirmelere ve nöbetlere tabi tutulması sorumluluk doğurur.

Mahkeme farklı bir bakış açısını tercih etmektedir. "Bir ceza tehdidi" ile karşılaştırılabilir bir riskin bulunması, kişinin "önceden rızası"yla ilgili argümana belirli bir ağırlık verilmesi gerektiği ayrıca olayın bütün koşullarını dikkate alınarak, belirli bir mesleği edinmek için gerekli görülen hizmetin, o hizmeti isteyerek önceden kabul edilmiş sayılamayacak kadar aşırı bir külfet yüklemesi veya mesleğin ileride sağlayacağı getirilerle orantısız olması halinde durum böyledir.

Devlet Memurları Kanunun 101 nci maddesinde; ?Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet Memurlarının çalışma şekil ve saatleri Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının muvafakati alındıktan sonra kurumlarınca düzenlenir? hükmünü taşıdığından söz konusu belirleme yapılırken hem Başbakanlık hem de Devlet Personel Başkanlığının görüşünün alınmasının zorunlu ve bu usule uymamanın şekil ve usul unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, ilgili idarenin söz konusu belirlemeyi yaparken ve takdir yetkisini kullanırken kamu yararı ve hizmet gereklerini dikkate almak zorunda olduğu ve keyfi hareket edemeyeceği,

Ceza Muhakemeleri Usul Yasasının 311. maddesinin 1/f. fıkrasında?Ceza hükmünün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması? ulusal mahkemenin verdiği kararının hakkında yargılanmasının yenilenmesi gerekçesi olmaktadır.

Konunun daha anlaşılır olması için ana başlıklar altında anlatmak sanırım daha yararlı olacaktır.

-Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 4 ncü maddesinin?Hiç kimse mecburi çalışmaya tabi tutulamaz? hükmü,

-Anayasanın 49 ncu maddesinde? Devlet çalışanların hayatını geliştirmek için çalışanları korumak zorundadır? hükmü,

Avrupa İnsan hakları Sözleşmesinin 4/2. maddesinde zorla çalıştırma yasağı getirilerek, istisnaları belirtilmiştir. Bu yasağın istisnası, toplumun yaşamını veya iyiliğini tehdit eden olağanüstü bir durum veya felaket halinde yapılması emredilen bir hizmet ile normal vatandaşlık yükümlülüklerinin bir parçasını oluşturan bir iş veya hizmetlerin bu yasak kapsamında kalmadığı belirtilmiştir.