Bu tarzın bizdeki en önemli temsilcileri: Ömer Seyfettin, Refik Halit Karay, Hüseyin Rahmi Gürpınar ve Reşat Nuri Güntekin?dir..

-Ne iş yapar?

- Ne olmak istiyorsun ya?

-Sen ne olacaksın büyüyünce?

1) Olay Hikayesi: Bir olayı ele alarak, serim, düğüm, çözüm planıyla anlatıp bir sonuca bağlayan öykülerdir. Kahramanlar ve çevrenin tasvirine yer verilir Bir fikir verilmeye çalışılır; okuyucuda merak ve heyecan uyandırılır. Bu tür, Fransız yazar Guy de Maupassant tarafından yaygınlaştırıldığı için?Mopasan Tarzı Hikaye? de denir

-Fena yaptım. Ben adam olmak istemiyorum ki.

Bu grupta hikaye yazan yazarlarımızın başında ise; Yusuf ATILGAN, Demirtaş CEYHUN, Ferit EDGÜ ve Erdal ÖZ gelmektedir.

2) İstanbul'da yaşayan insanların özel hayat ve özelliklerini veren hikayeler. Hüseyin Rahmi GÜRPINAR, Ahmet Rasim, Osman Cemal KAYGILI, Sermet Muhtar ALUS'un hikayeleri bu grup içindedir.

Eski Yunan?daki fabl ve kısa romanslar, Binbir Gece Masalları öykünün habercileridir. Ama öykü ancak 19. yüzyılda romantizm ve gerçekçilik akımlarının yaygınlaşmasıyla edebi bir tür haline gelebildi. Edgar Allan Poe?nin Grotesk ve Arabesk öyküleri adlı eseriyle yalnızca Amerika Birleşik Devletleri?nde değil Avrupa?da da etkili oldu. Almanya?da Heinrch von Kleist, ve E. T. A. Hoffmann, psikolojik ve metafizik sorunları öykülerinde masalsı bir anlatımla yansıttılar.

3) Modern Hikaye: Diğer öykü çeşitlerinden farklı olarak, insanların her gün gördükleri fakat düşünemedikleri bazı durumların gerisindeki gerçekleri, hayaller ve bir takım olağanüstülüklerle gösteren hikayelerdir.

-Neden?

Bu tarzın dünya edebiyatında ilk temsilcisi Rus yazar Anton Çehov olduğu için?Çehov Tarzı Hikaye? de denir.

2000 Pulitzer Edebiyat Ödülünü kazandığı Dert Yorumcusu kitabını şiddetle tavsiye ederim. Hakikaten rotasını değiştiremediğiniz gidişatlar vardır ya işte onları müthiş yorumlamış. Ve tüm öykülerinde kendisi öğüt vermeyi reddetmiş, son cümleyi okura bırakmış. Ve siz hiç bir öykünün nasıl bir sona ulaşacağını kestiremiyorsunuz. Ama mesela ben Aşk ve Gurur, Emma gibi yabancı kadın yazarların romanlarında daha orta sayfalardan ne olacağını biliyordum.

- Ben, dedi, boyacı olacağım.

"Kaleme alınan konular, "sade" olmalı. Piyer Semenovi, Maira İvanovna ile nasıl evlendi gibi... Hem sonra, yok psikoloji tahlilleri, yok hikaye, yok bilmem ne imiş! Bunlar hep özenti... Hatırınıza ilk gelen başlığı koyun, kılı kırk yarmayın, tırnak, çizgi gibi işaretleri çok az kullanmaya bakın, gösteriştir bu. Benim işim anlatmaktır. Ancak, onu başarabilirim. "

Hikaye, hayatın bütünü içinde fakat bir bölümü üzerine kurulmuş derinliği olan bir büyüteçtir. Bu büyüteç altında kimi zaman olay bir plan içinde, kişi, zaman, çevre bağlantısı içinde hikaye boyunca irdelenir. Kimi zaman da büyütecin altında incelenen olay değil, hayatın küçük bir kesiti, insan gerçeğinin kendisidir Bu da öykünün çeşitlerini oluşturur. Buna göre;

-Ben mektebe gitmiyorum ki.

Boyacı olacağım dedim ya.

- Doktor ol, dedim.

Alıntı

-Kundura boyacısı.

2) Kişiler: Olayın oluşmasında etkili olan ya da olayı yaşayan insanlardır.

-Yaramazlık ediyorum da ondan.

İlk Çağ Anadolu?sunda masal, ve tarihi olayları anlatan eserlerle oluşmuştur. Orta Çağda özellikle Hindistan?da?Binbir Gece Masalları? sağlam bir hikaye geleneğinin varlığını bildirmektedir. Bu gelenek, Arapça?dan yapılan çevirilerle Avrupa?ya masal, efsane, rivayetler şekliyle yayılmıştır.

Gözlerini gözüme kaldırdı. İkimiz de mavi mavi baktık.

-Olmam, dedi.

Bir kez yazarın gölgesi bile öykünün satırları arasında sezilmemeli, yapıt canlı, somut, özgür olarak okuyucusuna seslenebilmelidir. Bir de öykü, tarihsel devrimci akış doğrultusunda, karanlık düzenlerin gizlerine tutulmuş ışık, gölgedeki zorbalara sıkılmış yumruk, haksızlıklara kötülükle savaşacaklara yol gösterici, güçsüzlere, pısmıslara yürek ve sorunlarına çözüm olmalıdır."

Plajdaki Ayna'dan, Sait Faik Abasıyanık

ÖYKÜ

-Peki, dedim, öğretmen ol.

"Öykü, boyutu ne olursa olsun, doğaya ve insana özgün bir bakış, bir eleştiri: Yaşamımıza yeni anlamlar, yöntemler, yorumlar getiren bir yazın anlatım sanatıdır.

Rusya?da Gogol, Dostoyevski, Turgenyev ve Çehov?un öyküleri, öykü türünün edebi eserler arasında sağlam bir yere oturmasına büyük katkı sağladı. Türkiye'de öykü ya da hikaye kavramı diğer yeni türler gibi Tanzimat'tan sonra edebiyatımıza girmiştir. Öykünün bizdeki ilk gerçek temsilcisi olarak Ömer Seyfettin'i görmek mümkündür. Falaka, Başını Vermeyen Şehit, Pembe İncili Kaftan gibi dönemin sosyal olaylarını gözler önüne seren Ömer Seyfettin çok sayıda hikayesiyle Türkiye'de hikayeciliğin gelişmesine çok büyük katkı sağlamıştır

-Ya ne olayım?

1) Olay: Hikayede üzerinde söz söylenen yaşantı ya da durumdur

19. yüzyıl sonlarında başlayıp günümüze doğru daha da gelişen hikaye, özellikle Alphonse DAUDET (1840-1897) ve Guy de MAUPASSANT (1850-1893) gibi büyük Fransız yazarlarının tekniğiyle tekamüle ulaşmıştır. Bu iki yazar "realist" akımın yetiştirdiği zamanın ileri gelen romancılarındandır. Fransız hikayeciliği Guy de MAUPASSANT'ın izinden gelişmiştir. Amerika edebiyatında özellikle mizahi hikayeleriyle Mark TAWİN (1835-1910), O. HENRY (1862-1910) ve bunları takiben John STEİNBECK, Erskine CALDWEL Batılı ünlü hikayecilerdendir.

HİKAYENİN UNSURLARI

Jhumpa Lahiri

4) Varoluş çizgisinde oluşturulmuş, aydın bunalımı ve çaresizliği anlatan soyut hikayeler. Bu tür hikayeler, ülkemizde 1955'ten sonra görüldü. Hikayelerde, hiç bir toplum kaygısı görülmez. Aydın bunalımının nedenleri yansıtılır. Sanat adı altında çoğu zaman "müstehcen"e kaçan konulara yer verilir. Hikayecilik, sanattan ayrılmış ve ideolojiye kaydırılmıştır.

2) Çehov Biçimi: Hikayede asıl olan "olay" değildir. Hikaye, sona erdiği zaman her şey bitmiş değildir. Hikaye, asıl bundan sonra başlıyor demektir. Zira, kişiler tamamıyla tanıtılmadığı, olaylarda kesinlik hakim olmadığı için okuyucunun hayal kurması devamlı hareket halindedir ve kendine göre yorumlar yapmaya uygundur.

Öğretmen beni dövüyor.

3) Yer : Olayın yaşandığı çevre veya mekandır.

-Doktoru sevmem ki.

2)Düğüm: Hikayenin bütün yönleriyle anlatıldığı en geniş bölümdür.

-Öğretmenin yapma dediği şey, dedim.

Orhan Kemal'in Murtazası, Cemilesi ve Ahmet Mithat Edendi'nin Yaş On Yedisini okudum. Zaten Ömer Seyfettin'in hemen hemen tüm öyküleri yaşlarımız daha küçükken hepimiz tarafından okunmuştur.

HİKAYE ÇEŞİTLERİ

Bizdeki en güçlü temsilcileri : Sait Faik Abasıyanık, Memduh Şevket Esendal ve Tarık Buğra?dır.

-Ben mi? dedi.

1) "Serim, düğüm, çözüm" bölümlerinin düzenli olduğu hikayeler. Ömer Seyfettin, Samet AĞAOĞLU, Haldun TANER, Oktay AKBAL, Mustafa KUTLU' nun hikayeleri bu grup içindedir

İlk hikaye kitabı, Emin Nihat'ın "Müsameretname"dir. Bu kitapta toplanan hikayelerin kuruluşu, işlenişi "Binbir Gece Masalları" na benzer.

Tanımı : Yaşanmış ya da yaşanabilecek şekilde tasarlanmış olayları kişilere bağlı olarak belli bir yer ve zaman içinde anlatan türe hikaye diyoruz.

Çehov, hikaye anlayışını şöyle anlatır:

öykü denince sait faik'i, memduh şevket esendal'ı anmadan geçmek olmaz.

Sıcak öyküler, sıcacık hepsi...

- Çok fena yapmışsın.

Ancak bütün hikayelerde bu plan uygulanmaz, bazı öykülerde başlangıç ve sonuç bölümü yoktur. Bu bölümler okuyucu tarafından tamamlanır.

XIX. yüzyılda Tanzimat?la gelen yeniliklerle birlikte batılı anlamda ilk örneğini Ahmet Mithat Efendi?Letaif-i Rivayet adlı eserini yazarak vermiş; ?Kıssadan Hisse? ile bu türü geliştirmiş, Sami Paşazade Sezai : ?Küçük Şeyler? adlı eseriyle modern hikayeyi oluşturmuştur. Bağımsız bir tür olma özelliğini ise Milli Edebiyat döneminde Ömer Seyfettin?le kazanmıştır.

3)Çözüm:Hikayenin sonuç bölümü olup merakın bir sonuca bağlanarak giderildiği bölümdür.

Türk hikayeleri, şu dört ana grupta değerlendirilir:

-Ben yaramazlık nedir bilmiyorum ki.

Dünya hikayeciliğinde iki hikaye biçimi hakimdir. Bunlar:

-Belli olmuyor ki!.. Bir gün arkadaşımın biri " Çamaşırcının piçi" dedi. Ben de dövdüm onu. Öğretmen de beni dövdü. Ondan sonra hep çamaşırcının piçi diye çağırdılar. Hiç kimseyi dövmedim. Yaramazlıkmış diye. Bir kaç gün sonra yanımdaki arkadaşın iki kalemi vardı. Birini aldım. Hırsızsın sen diye dövdüler. Benim kalemim yoktu aldım. Defterini aldım. Bu sefer hem dövdüler, hem mektepten kovdular.

Olur mu ya? Bak, dedim. Doktor sevilmez olur mu?

- Var tabii.

-Olmam işte

-Ne boyacısı?

- Tabii sevmem, dedi. Annem hasta oldu. Evimize geldi. Kumbaramızı kırdık. Bütün yirmi beşlikleri ona verdik. Sonra çeyrekler kaldı. Onlarla da reçeteyi yaptırdık. O da zorlan.

- Annen var mı senin?

-Neden kundura boyacısı.

Önemli farklılıkları olmakla birlikte "küçük roman" şeklinde tanımlanabilir. Milli kültürümüzün önemli parçalarından "Dede Korkut Hikayeleri", "destanlar" ve "halk masalları" nı saymazsak, Avrupai tarzda ilk hikayeler, Tanzimat Edebiyatı döneminde görülür.

5) Dil ve Anlatım : Hikayenin dili açık, akıcı ve günlük konuşma dilinden farklı olarak, etkili sözcük, deyim atasözü ve tamlamalarla zenginleştirilmiş güzel bir dil olmalıdır.

Bizde, destanlar, halk hikayeleri, ve masallarla eski bir temeli olan bu tür, XIV. Ve XV. Yüzyılda?Dede Korkut Hikayeleri? ile çağdaş hikaye tekniğine yaklaşmıştır.

1) Maupassant Biçimi : Hikayede asıl olan "olay" dır. Okuyucunun hikayeyi şöyle ya da böyle yorumlamasına imkan verilmez. Çünkü, hikayedeki olay, mantıklı bir seyir halinde takip eder. Kişilerin portreleri, özenle ve ayrıntılı olarak çizilir.

Hikayede bir tür olarak 1920?lerde ilk defa batıda görülen bu anlayışın en güçlü temsilcisi Franz Kafka?dır Bizdeki ilk temsilcisi Haldun Taner?dir. Genellikle büyük şehirlerdeki yozlaşmış tipleri, sosyal ve toplumsal bozuklukları, felsefi bir yaklaşımla, ince bir yergi ve yer yer alay katarak, irdeler biçimde gözler önüne serer.

2) Durum Hikayesi: Bir olayı değil günlük yaşamın her hangi bir kesitini ele alıp anlatan öykülerdir Serim, düğüm, çözüm planına uyulmaz Belli bir sonucu da yoktur. Merak ve heyecandan çok duygu ve hayallere yer verilir; fikre önem verilmez, kişiler kendi doğal ortamlarında hissettirilir. Olayların ve durumların akışı okuyucunun hayal gücüne bırakılır.

-Sen de yaramazlık yapma.

- Annem iyileşti ama paramız gitti. İki gün, yemek yemedim ben.

20. yüzyıla girildiğinde öyküler ilk kez genellikle gazete ve dergilerde yayınlanıyor ve bu yüzden gazeteciliğe özgü yerel renkler taşıyordu. Bret Harte?nin öyküleri, Ruyard Kipling?in Hindistan?daki yaşamı anlatan öyküleri, Mark Twain?in Missisippi ve O. Henry'nin öyküleri bu özelliktedir.

Kısa oluşu, yalın bir olay örgüsüne sahip olması, genellikle önemli bir olay ya da sahne aracılığıyla tek ve yoğun bir etki uyandırması ve az sayıda karaktere yer vermesiyle roman ve diğer anlatı türlerinden ayrılır. Öyküde, olayın geçtiği yer sınırlı, anlatım özlü ve yoğundur. Karakterler belli bir olay içinde gösterilir. Bu karakterlerin de çoğu zaman sadece belli özellikleri yansıtılır. Konu tümüyle düş ürünü olabilir, ya da son derece gerçekçidir. Genellikle ironik bir rastlantı yoluyla yaratılan özel bir an üzerindeki yoğunlaşma sürpriz sonlara olanak verir.

Hikayeye bugünkü anlamda ilk edebi kimlik kazandıran İtalyan yazar Boccacio?dur. XVI. Yüzyılda yazdığı?Decameron? adlı eseriyle ilk öykü örneğini vermiştir. Rönesans?ın etkisiyle de XIX. Yüzyıl edebiyatının en yaygın türü olmuştur.

Hikayenin planı da diğer yazı türlerinde olduğu gibi üç bölümden oluşur; ancak bu bölümlerin adları farklıdır. Bunlar:

Şu kış günlerinde, soğuğun damarlarımızı katılaştırdığı bir bünyeyle öyküler okumak ısındırıyor insanı.

Bunlardan başka Türk olmamasına rağmen çok iyi öyküler yazdığını düşündüğüm bir yazar var arkadaşlar.

Öykü tanımlamasında Kemal Bilbaşar diyor ki;

HİKAYEDE PLAN:

- Ama annen iyileşti.

4) Zaman : Olayın yaşandığı dönem, an mevsim ya da gündür.

Anlatım ise: iki şekilde olur Hikaye kahramanlarından birinin ağzından yapılan anlatım?hikayede birinci kişili anlatım? ; yazarın ağzından anlatılanlar?hikayede üçüncü kişili anlatım?

- Neden ama?

Anton Çehov'un şu sözlerine bakalım:

-Çamaşıra gidiyor.

1)Serim: Hikayenin giriş bölümüdür. Bu bölümde olayın geçtiği çevre, kişiler tanıtılarak ana olaya giriş yapılır.

Öykü başlı başına edebi bir tür ama yazanların bir kısmı romana atlama taşı olarak kullanıyor öyküyü. bunu itiraf etmekten de kaçınmıyorlar.

3) "Serim, düğüm, çözüm" bölümlerine önem vermeyen, olayın herhangi bir yerinden başlayan hikayeler. Memduh Şevket ESENDAL, Sait Faik ABASIYANIK, Tarık BUĞRA, Sevinç ÇOKUM gibi yazarlarımız bu gruptandır.