BEBEĞİNİZ VE SİZ Hayatınızın belkide en önemli anı şu an, aylardır beklediğiniz ufaklık kucağınızda. Duygularınız yoğun, birazda ağrınız var, aklınızda da soru işaretleri. Bunu biliyoruz ve yardımcı olmak istiyoruz. BEBEĞİN BESLENMESİ, ANNE SÜTÜ Yeni doğan bebek için en ideal beslenme anne sütüdür. Anne sütü bebeğiniz için tek ve en iyi besindir. Doğumdan hemen sonra emzirmeye başlamalısınız. İlk günlerde oluşan sarı süte ağız denmektedir. Bu süt bebeği ishal, soğuk algınlığı, öksürük ve diğer hastalıklardan korur; yani bebeğin ilk aşısı sayılır. Tüm bebekler bu sütü almalıdır. Doğumdan sonra bebeğinize asla su, şekerli su veya başka bir besin vermeyin. Bu, ilk günlerde az olan anne sütünü daha da azaltacaktır. Anneler ''sütüm az'' diye bir endişe duyabilirler ancak şunu unutmayın ki bebeğiniz sizi emdikçe süt oluşumu artacaktır. Emziren anne mutlaka kendi beslenmesine de özen göstermelidir. Anne sütünü artırmanın en iyi yolu sık emzirme ve günde 2,5-3 litreye yakın sıvı gıda alımıdır. Bebeğinize ilk 6 ay sadece anne sütü verin. Emzirmenin hem anneye hem bebeğe birçok yararları vardır. Bunlar; Anne sütü herzaman temizdir, mikropsuzdur. Anne sütü her an hazırdır ve ekonomiktir. Anne sütü alan bebeklerde pişik, karın ağrısı, kabızlık daha az görülür. Emziren annelerde yumurtalık ve meme kanseri riski daha azdır. Anne, emzirme sırasında kalori harcayarak doğum sonrası fazla kilolarını kısa sürede verir. Emzirme anne rahminin normal boyutlara dönmesini hızlandırır. Anne bebeğini bebek her istediğinde emzirmelidir. Bebeğin üç saatten fazla uyumasına izin vermemelidir. Bir memedeki süt tamamen boşalıncaya kadar bebeğin emmesine izin vermelisiniz. Ve bir sonraki emzirmeye son emzirilen meme ile başlamalısınız. Emme süresi bazen 5-10 dakika, bazen yarım saat olabilir. Sütün yeterli olduğunu bebeğin günde 5-6 defa idrar yapmasından ve yeterli kilo almasından anlayabiliriz. Her emzirme öncesi anne ellerini yıkamalı ve rahat bir pozisyon almalıdır. Bebeğin başı ve vücudu tam olarak anneye dönmeli, başı annenin kolunun iç kısmına yerleşmeli, anne bebeği alttan ve sırttan desteklemelidir. Bebeğin alt dudağı dışa dönük olmalı ve meme ucunu ve etrafındaki kahverengi kısmı ağız içine almalıdır. Bebeğinizi doğru pozisyonda emzirdiğiniz taktirde memede çatlak oluşumunu da engellemiş olursunuz. Özellikle çalışan anneler, sütlerini sağarak buzdolabında 2 gün, derin dondurucuda 3 ay saklayabilirler. Süt oda ısısında ise en fazla 8 saat kalabilir. Sağılmış anne sütü bebeğe kaşıkla verilmelidir, biberon ve emzik asla kullanmamalıdır. Bebeğe 15. gününden sonra günde 3 damla olarak D vitamini başlanmalı, 4-6. aylarda ise demir damlası destek olarak verilmelidir. 6. aydan sonra mutlaka ek gıdalara geçilmelidir. Bebeğinize 4. aydan sonra su vermeye başlayabilirsiniz. BEBEK İLE İLGİLİ ÖNEMLİ BULGULAR Ön bıngıldak genelde 3-18. aylarda, arka bıngıldak ise yaklaşık 1,5 ay içinde kapanır. Doğumdan sonra bebeklerin gözlerinde şişlik olabilir, bu birkaç gün içinde düzelir. Normal yolla doğan bebeklerin gözlerinin beyaz kısmında kırmızı lekeler olabilir. Bunlar küçük kan damarlarının çatlaması sonucu oluşur, yaklaşık 1 hafta 10 gün içinde geçer. Bebeğinizin gözlerinde çapaklanma olabilir. Kaynatılmış ılıtılmış su ile temizlenmesi ve doktorunuzun tarif edeceği şekilde göz pınarlarına masaj yapılması yeterlidir. Çapaklanmanın artması durumunda doktorunuza başvurmanız gerekir. Yenidoğan kız çocuklarda anneden geçen hormonların etkisiyle adet kanaması olabilir, korkmanıza gerek yoktur. Yine hormonlara bağlı olarak bebeklerin memeleri büyüyebilir. Kesinlikle ovmayın, bunlar zamanla düzeleceklerdir. Bebeğinizin bezinde pembe lekeler görebilirsiniz, bunlar idrarın kristalleşmesi sonucu oluşur, tedirgin olamaya gerek yoktur. Doğumdan sonra ilk birkaç gün kaka siyah yeşil renktedir, sonra yeşil sarı olmaya başlar. Alt temizliği yaparken ılık suyla ıslatılmış pamuk kullanın, ıslak mendiller pişik olasılığını arttırır, pudra kullanımı da önerilmemektedir. Bebeklerin hıçkırması ve hapşırması normaldir. Bebeklerde fizyolojik olarak ilk hafta içinde sarılık görülebilir. Gözlerde, yüzde gövdenin üst kısmına kadar olması normaldir ancak gövdenin alt kısmına ve bacaklara inerse mutlaka doktora başvurulmalıdır. Bebeğinizi giydirirken rahat, çıtçıtlı, pamuklu kıyafetler tercih edebilirsiniz. Fazla giydirmek isilik ve pişiklere yol açmaktadır. İlk iki ayda eldiven kullanılmasını öneririz. İLK HAFTA KONTROLÜ Bebeğiniz doğumdan sonra 7. gününde kontrole çağrılmaktadır. Kontrolde bebeğin muayenesi yapılıp topuk kanı alınmaktadır. Topuk kanı ile erken dönemde tedavi başlanmazsa zeka geriliğine sebep olan iki hatalık Fenilketonüri ve konjenital hipotiroidi taraması yapılmaktadır. Alınan kanlar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi' ne gönderilmektedir. Tahlil sonucunda değerler yüksek bulunursa adres ve telefonlardan sizlere ulaşılmaktadır. Sonuç normal çıktığında ise size bir bildirim yapılmamaktadır. FKÜ saptanması durumunda özel bir diyet verilmekte, hipotiroidi durumunda ise tiroid hormonu başlanmaktadır. Böylece gelişim ve zeka normal olabilmektedir. Bebeğinizin muayenesinde doktorunuz kalça çıkıklığından şüphelenmişse mutlaka kalça ultrasonografisi yaptırılmalıdır. Ailesinde kalça çıkığı olan birey varsa, bebek ters geliş ile doğmuşsa ve özelikle kız bebeklerde 1-2 aylıkken kalça USG' si önerilmektedir. AŞILAMA: 7. gün:Hepatit B 2. ay: Hepatit B Verem, Difteri-Tetanoz-Boğmaca-Çocuk Felci-Menenjit (5' li karma aşı) 4. ay: Difteri-Tetanoz-Boğmaca-Çocuk Felci-Menenjit (5' li karma aşı) 6. ay: Hepatit B, Difteri-Tetanoz-Boğmaca-Çocuk Felci-Menenjit (5' li karma aşı) 9. ay: Kızamık 12. ay: Su Çiçeği 15. ay: Kızamık-Kızamıkçık - Kabakulak 18. ay: Difteri-Tetanoz-Boğmaca-Çocuk Felci-Menenjit (5' li karma aşı) 24. ay: Hepatit A 30. ay: Hepatit A Verem aşısı sağlık ocağında veya Verem Savaş dispanserinde yapılmaktadır. BEBEĞİNİZ İLK İKİ YILINDA HANGİ HAREKETLERİ YAPAR? 1 aylık :Yüzüstü yatarken başını kaldırabilir. 2 aylık :Annesine bakarak gülümser 3 aylık :Agu sesleri çıkarır, salyaları artar, ellerini ağızlarına sokarlar. 4 aylık :Yardımla oturma pozisyonu alabilir, dönebilir. 5 aylık :Kucağınızda oturur ve ilgisini çeken bir şeyi tutmaya çalışır, yüzüstü yatarken ellerinin üstüne kalkabilir. 6 aylık :Mama sandalyesinde oturabilir ve önündekileri tutabilir. 7 aylık :Rahatlıkla oturur. 8 aylık :Yardım alarak ayağa kalkmaya çalışır 9 aylık :Tutunarak sıralar, iki parmakla küçük cisimleri alabilir 10 aylık :Emeklemeye başlar 11 aylık :Yardımınızla adım atabilir 12 aylık :Herhangi bir yere tutunarak ayağa kalkmaya çalışır 13 aylık :Merdivenleri tırmanmaya çalışır 14 aylık :Yardımsız ayakta durur 15 aylık :Kendi başına yürüyebilir B